moai

cha­rak­te­ry­stycz­ny ro­dzaj po­są­gów z Wyspy Wiel­ka­noc­nej, wy­ko­na­nych z tufu wul­ka­nicz­ne­go


SJP.pl

Moai – ro­dzaj po­są­gów wy­ko­na­nych przez miesz­kań­ców Wyspy Wiel­ka­noc­nej z tufu wul­ka­nicz­ne­go. Rzeź­by są mo­no­li­tycz­ne. Niek­tó­re ważą ponad 18 ton i mają ponad 6 me­trów wy­so­ko­ści. Naj­więk­szy z moai – tak zwany "Paro" miał około 10 me­trów wy­so­ko­ści i ważył 75 ton. Zna­le­zio­no po­nad­to nie­do­koń­czo­ną fi­gu­rę o wy­so­ko­ści 21 me­trów i wadze około 270 ton.

Wikipedia


mob

do­ty­czą­cy mo­bi­li­za­cji, mo­bi­li­za­cyj­ny, np. ma­ga­zyn mob


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czło­wiek za burtą – ang. man over­bo­ard, w skró­cie – MOB
  • Bo­ha­ter nie­za­leż­ny (BN) – po­stać, w którą nie wcie­la się żaden z gra­czy w grach kom­pu­te­ro­wych

Wikipedia


mobber

[czy­taj: mober] osoba sto­su­ją­ca prze­moc psy­chicz­ną w miej­scu pracy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na sto­su­ją­cy mob­bing

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mobbing m., mobbowanie n.

:: fż. mobberka ż.

 czas. mobbingować, mobbować ndk.

Wiktionary


mobberka

→ mob­ber [czy­taj: mo­ber­ka]


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta sto­su­ją­ca mob­bing

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mobbing m.

:: fm. mobber m.

Wiktionary


mobbing

[czy­taj: mo­bing] drę­cze­nie, nę­ka­nie lub po­ni­ża­nie kogoś w pracy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. upor­czy­we ce­lo­we znę­ca­nie się, ośmie­sza­nie, izo­lo­wa­nie lub za­stra­sza­nie, zwła­szcza w pracy lub szko­le, przez jedną osobę (np. szefa), lub grupę ko­le­gów;

Wiktionary

Mob­bing – prze­śla­do­wa­nie, upor­czy­we nę­ka­nie i znę­ca­nie się nad pod­wład­nym lub współ­pra­cow­ni­kiem w miej­scu pracy. Ter­min wy­wo­dzi się od an­giel­skie­go cza­sow­ni­ka to mob (na­ga­by­wać, na­pa­dać, za­cze­piać) i rze­czow­ni­ka mob (mo­tłoch, tłum). W ję­zy­ku an­giel­skim ter­min ma szer­sze zna­cze­nie, które nie do­ty­czy wy­łącz­nie miej­sca pracy; od­po­wied­ni­kiem pol­skie­go "mob­bin­gu" po an­giel­sku jest na ogół work­pla­ce bul­ly­ing lub work­pla­ce ha­rass­ment.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We­dług art. 943 § 2. Ko­dek­su Pracy mob­bing oz­na­cza dzia­ła­nia lub za­cho­wa­nia do­ty­czą­ce pra­cow­ni­ka lub skie­ro­wa­ne prze­ciw­ko pra­cow­ni­ko­wi, po­le­ga­ją­ce na upor­czy­wym i dłu­gotr­wa­łym nę­ka­niu lub za­stra­sza­niu pra­cow­ni­ka, wy­wo­łu­ją­ce u niego za­ni­żo­ną ocenę przy­dat­no­ści za­wo­do­wej, po­wo­du­ją­ce lub ma­ją­ce na celu po­ni­że­nie lub ośmie­sze­nie pra­cow­ni­ka, izo­lo­wa­nie go lub wy­e­li­mi­no­wa­nie z ze­spo­łu współ­pra­cow­ni­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mobber m., mobberka ż.

 przym. mobbingowy

 czas. mobbingować, mobbować

Wiktionary


mobbingować

[czy­taj: mo­bin­go­wać] drę­czyć, nękać kogoś w pracy; mob­bo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) nękać, prze­śla­do­wać, drę­czyć kogoś w śro­do­wi­sku pra­cow­ni­czym lub szkol­nym, pod­da­wać mob­bin­go­wi;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W mojej po­przed­niej pracy szef usta­wicz­nie mob­bin­go­wał pra­cow­ni­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mobbing n., mobber m.

 przym. mobbingowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mobbować

Wiktionary


mobbingowy

→ mob­bing [czy­taj: mo­bin­go­wy]


SJP.pl


mobbowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mob­bo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. mobbować ndk.

 rzecz. mobber mos.

Wiktionary


mobbować

[czy­taj: mo­bo­wać] drę­czyć, nękać kogoś w pracy; mob­bin­go­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) nękać, prze­śla­do­wać, drę­czyć kogoś w śro­do­wi­sku pra­cow­ni­czym lub szkol­nym, pod­da­wać mob­bin­go­wi;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Jeśli oskar­ży nas pan o mob­bing, ostrze­gam: bę­dzie­my do­wo­dzi­li, że to pan mob­bo­wał nas” – to zda­nie za­sły­sza­ne w jed­nym ze zna­nych pol­skich przed­się­biorstw.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mobbing mrz., mobber m., mobbowanie n.

 przym. mobbingowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mobbingować

Wiktionary


moberg

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jörgen Mo­berg – szwedz­ki pił­karz
  • Lars-Erik Mo­berg – szwedz­ki ka­ja­karz, olim­pij­czyk
  • Vil­helm Mo­berg – szwedz­ki pi­sarz
  • Wil­helm Mo­berg – szwedz­ki że­glarz, olim­pij­czyk
  • (7360) Mo­berg – pla­ne­to­i­da z pasa głów­ne­go aste­ro­id

Wikipedia


mobik

po­tocz­nie: osoba zmo­bi­li­zo­wa­na do woj­ska


SJP.pl


mobikieta

ety­kie­ta obo­wią­zu­ją­ca pod­czas ko­rzy­sta­nia z urzą­dzeń mo­bil­nych i mo­bil­ne­go in­ter­ne­tu


SJP.pl


mobil

ro­dzaj lek­kiej, ru­cho­mej rzeź­by ab­strak­cyj­nej skon­stru­o­wa­nej z dru­ci­ków, bla­szek, kulek itp.; mo­bi­le


SJP.pl


mobile

[czy­taj: mobil] ro­dzaj lek­kiej, ru­cho­mej rzeź­by ab­strak­cyj­nej skon­stru­o­wa­nej z dru­ci­ków, bla­szek, kulek itp.; mobil


SJP.pl

Mo­bi­le (wym.) – mia­sto w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ala­ba­ma, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny hrab­stwa Mo­bi­le. Mia­sto po­ło­żo­ne jest nad uj­ściem rzeki Mo­bi­le do za­to­ki Mo­bi­le, od­no­gi Za­to­ki Mek­sy­kań­skiej.

Za­ło­żo­ne w 1702 roku przez Fran­cu­zów, prze­nie­sio­ne na dzi­siej­sze miej­sce w 1711 roku. Do 1723 roku było sto­li­cą fran­cu­skiej Lu­iz­ja­ny. Je­dy­ny port mor­ski Ala­ba­my. Prze­mysł stocz­nio­wy, lot­ni­czy (fa­bry­ka Air­bu­sa), pa­pier­ni­czy, che­micz­ny, drzew­ny, spo­żyw­czy oraz me­ta­lo­wy.

Wikipedia


mobilek

po­tocz­nie: kie­row­ca sa­mo­cho­du


SJP.pl


mobility

tre­ning mo­bi­li­ty - ćwi­cze­nia zwięk­sza­ją­ce za­kres ruchu i ela­stycz­ność sta­wów oraz mię­śni


SJP.pl

MOBILITY Re-re­a­ding of the Fu­tu­re (w skró­cie Mo­bi­li­ty) – mię­dzy­na­ro­do­wy pro­jekt ar­ty­stycz­ny który re­a­li­zo­wa­ny był w ra­mach pro­gra­mu Kul­tu­ra 2007-2013. Uczest­ni­czą w nim czte­ry eu­ro­pej­skie ga­le­rie - Na­ro­do­wa Ga­le­ria w Pra­dze, Na­ro­do­wa Ga­le­ria w Sofii, Perve Ga­le­ria w Li­zbo­nie, Tur­lej Gal­le­ry w Kra­ko­wie oraz Aka­de­mia Sztuk Pię­knych w Hel­sin­kach.

Wikipedia


mobilizacja

1. wpro­wa­dze­nie sił zbroj­nych pań­stwa na wy­so­ki sto­pień go­to­wo­ści bo­jo­wej, po­le­ga­ją­ce m.in. na po­wo­ły­wa­niu do służ­by re­zer­wi­stów
2. po­bu­dze­nie do dzia­ła­nia, do szyb­sze­go i lep­sze­go wy­ko­na­nia cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. po­wo­ła­nie re­zer­wi­stów do czyn­nej służ­by woj­sko­wej

 (1.2) wojsk. po­sta­wie­nie sił zbroj­nych na sto­pie wo­jen­nej i prze­sta­wie­nie go­spo­dar­ki po­ko­jo­wej na po­trze­by wojny

 (1.3) bycie w sta­nie go­to­wo­ści

Wiktionary

Mo­bi­li­za­cja – przej­ście sił zbroj­nych pań­stwa z etapu po­ko­jo­we­go na or­ga­ni­za­cję stanu wojny, przeksz­tał­ce­nie go­spo­dar­ki po­ko­jo­wej w go­spo­dar­kę wo­jen­ną oraz do­sto­so­wa­nie ad­mi­ni­stra­cji pań­stwo­wej dla po­trzeb wojny. Od daty roz­po­czę­cia mo­bi­li­za­cji obli­cza się czas na osią­gnię­cie cał­ko­wi­tej lub czę­ścio­wej go­to­wo­ści do dzia­łań. Jest prze­ci­wień­stwem de­mo­bi­li­za­cji.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɔbʲilʲiˈzat͡sʲja, AS: mobʹilʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. demobilizować, mobilizować ndk.

 przym. mobilizacyjny

Wiktionary


mobilizacyjny

zwią­za­ny z mo­bi­li­za­cją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wojsk. zwią­za­ny z mo­bi­li­za­cją, do­ty­czą­cy mo­bi­li­za­cji

 (1.2) zwią­za­ny z mo­bi­li­za­cją; po­wo­du­ją­cy mo­bi­li­za­cję, po­bu­dza­ją­cy do dzia­ła­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mobilizacja ż.

 czas. mobilizować ndk., zmobilizować dk.

Wiktionary


mobilizator

na­rzę­dzie te­ra­pe­u­tycz­ne zwięk­sza­ją­ce mo­bil­ność stawu


SJP.pl


mobilizować

1. sta­wiać siły zbroj­ne w stan go­to­wo­ści, pro­wa­dzić mo­bi­li­za­cję;
2. po­bu­dzać do dzia­ła­nia, do szyb­sze­go i lep­sze­go zro­bie­nia cze­goś; sty­mu­lo­wać;
3. mo­bi­li­zo­wać się - zbie­rać siły, chęci, mo­ty­wo­wać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zmo­bi­li­zo­wać)

 (1.1) po­wo­ły­wać do czyn­nej służ­by

 (1.2) dawać bodź­ce do dzia­ła­nia

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny mo­bi­li­zo­wać się (dk. zmo­bi­li­zo­wać się)

 (2.1) przy­go­to­wy­wać się do dzia­ła­nia; zbie­rać wszel­kie siły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mobilizacja ż., mobilizowanie n.

 przym. mobilizacyjny

 czas. demobilizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) aktywizować, pobudzać, uaktywniać

Wiktionary


mobilizujący

po­bu­dza­ją­cy do dzia­ła­nia


SJP.pl


mobilka

po­tocz­nie: kie­row­ca sa­mo­cho­du


SJP.pl


mobilniak

śro­do­wi­sko­wo: gra przez­na­czo­na na urzą­dze­nia mo­bil­ne (np. smart­fo­ny, ta­ble­ty); mo­bil­ka


SJP.pl


mobilnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób mo­bil­ny, prze­no­śny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mobilność ż.

 przym. mobilny

Wiktionary


mobilniejszy

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: mo­bil­ny; bar­dziej mo­bil­ny


SJP.pl


mobilnościowy

→ mo­bil­ność


SJP.pl

Patrz:

mobilność

mobilność

→ mo­bil­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest mo­bil­ne; cecha tych, któ­rzy są mo­bil­ni; łat­wość wpro­wa­dze­nia w ruch; zdol­ność do prze­mie­szcza­nia, ako­mo­da­cji do no­wych wa­run­ków

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­bil­ność lud­no­ści
  • Mo­bil­ność za­wo­do­wa
  • Mo­bil­ność ka­pi­ta­łu
  • Mo­bil­ność spo­łecz­na
  • Apli­ka­cja mo­bil­na
  • Elek­tro­mo­bil­ność

Wikipedia

Patrz:

mobilny

Przykłady

 (1.1) Mo­bil­ność, prze­lud­nie­nie i brak hi­gie­ny to czyn­ni­ki, które poz­wa­la­ły tym wi­ru­som i bak­te­riom zbie­rać krwa­we żniwo.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mobilny

 przysł. mobilnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) manewrowość, przenaszalność, przenośność, ruchomość, transferowalność

Wiktionary


mobilny

1. łatwo wpro­wa­dzal­ny w ruch; ru­cho­my
2. zdol­ny do szyb­kie­go prze­mie­szcze­nia, do­sto­so­wa­nia do no­wych wa­run­ków, ela­stycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który można prze­no­sić, uży­wać w róż­nych miej­scach

 (1.2) taki, który łatwo daje się wpra­wić w ruch

 (1.3) czę­sto zmie­nia­ją­cy miej­sce pracy lub za­miesz­ka­nia

 (1.4) zdol­ny do spraw­ne­go, ela­stycz­ne­go dzia­ła­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mobilność ż.

 przysł. mobilnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przenośny, wędrowny

 (1.2) ruchomy

 (1.4) operatywny, aktywny, ruchliwy

Wiktionary


mobius

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­bius – fik­cyj­na pla­ne­ta, z któ­rej po­cho­dzi więk­szość po­sta­ci ze świa­ta Sonic the Hed­ge­hog,
  • Au­gust Fer­di­nand Möbius – nie­miec­ki ma­te­ma­tyk i astro­nom.

Wikipedia


moblog

blog pro­wa­dzo­ny na urzą­dze­niu mo­bil­nym


SJP.pl

Mo­blog – blog, do któ­re­go treść prze­sy­ła­na jest za po­mo­cą urzą­dze­nia mo­bil­ne­go np. z te­le­fo­nu ko­mór­ko­we­go lub urzą­dze­nia typu PDA. Ser­wi­sy mo­blo­go­we naj­czę­ściej wy­ko­rzy­stu­ją do prze­sy­ła­nia da­nych MMS-y lub e-mail.

Więk­szość mo­blo­gów ma formę fo­to­blo­gów dzia­ła­ją­cych wedle za­sa­dy „jeden obraz wart jest ty­sią­ca słów”. Roz­po­wszech­nie­nie te­le­fo­nów ko­mór­ko­wych z apa­ra­ta­mi fo­to­gra­ficz­ny­mi dało blo­ge­rom moż­li­wość uwiecz­nie­nia każ­de­go mo­men­tu na zdję­ciu i wy­sła­nia go na swój blog z do­wol­ne­go miej­sca.

Wikipedia


mobula

ryba płaszcz­koksz­tałt­na o bar­dzo du­żych (roz­pię­tość do 5 m) i sil­nie umię­śnio­nych płet­wach pier­sio­wych, wy­stę­pu­ją­ca głów­nie w pół­noc­nym At­lan­ty­ku, ży­wią­ca się ma­ły­mi sko­ru­pia­ka­mi plank­to­no­wy­mi i lar­wa­mi ryb, które zgar­nia do pa­szczy za po­mo­cą płetw gło­wo­wych, pły­wa­ją­ca sa­mot­nie lub w pa­rach, wy­ko­nu­ją­ca skoki ponad po­wierzch­nię wody


SJP.pl

Mo­bu­la ("Mo­bu­la mo­bu­lar") – ga­tu­nek ryby or­le­nioksz­tałt­nej za­li­cza­nej do man­to­wa­tych (Mo­bu­li­dae).

Wikipedia


moc

1. (wiel­ka) siła (fi­zycz­na lub du­cho­wa), po­tę­ga
2. moz­li­wość, zdol­ność
3. upraw­nie­nie, prawo do cze­goś
4. in­ten­syw­ność, sto­pień stę­że­nia
5. wiel­ka licz­ba, masa
6. waż­ność, obo­wią­zy­wa­nie
7. wiel­kość fiz. (praca wy­ko­na­na w jed­nost­ce czasu)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) siła, umie­jęt­ność, zdol­ność do wy­sił­ku

 (1.2) fiz. ilość pracy w jed­nost­ce czasu, wiel­kość fi­zycz­na wy­ra­ża­na w wa­tach;

 (1.3) pot. wiele, mnó­stwo

 (1.4) mat. li­czeb­ność zbio­ru

 (1.5) praw. obo­wią­zy­wa­nie ja­kie­goś prawa, usta­wy

Wiktionary

Moc – ska­lar­na wiel­kość fi­zycz­na okre­śla­ją­ca pracę wy­ko­na­ną w jed­nost­ce czasu przez układ fi­zycz­ny. Z de­fi­ni­cji, moc okre­śla wzór:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wielu etru­skich bogów miało moc uz­dra­wia­nia.

 (1.2) — Którą ża­rów­kę mam kupić sześć­dzie­się­cio czy sie­dem­dzie­się­cio­wa­to­wą? — Kup tę o więk­szej mocy, bę­dzie­my mieli ja­śniej w kuch­ni.

 (1.3) Na mszy było kupę ludzi i ksiądz ze­brał na tacę moc forsy.

 (1.4) Moc zbio­ru liczb rze­czy­wi­stych wy­no­si con­ti­nu­um i jest więk­sza niż moc zbio­ru liczb na­tu­ral­nych.

 (1.5) Art. 77. Traci moc usta­wa z dnia 16 paź­dzier­ni­ka 1991 r. o za­trud­nie­niu i bez­ro­bo­ciu

 (1.5) Usta­wa odrzu­co­na przez Try­bu­nał Kon­sty­tu­cyj­ny traci moc praw­ną, nie trze­ba jej prze­strze­gać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔt͡s, AS: moc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mocarny mos., mocarz m., mocowanie n., zamocowanie n., mocarność ż.

 czas. mocować ndk., zamocować dk.

 przym. mocny, mocarny

 przysł. mocno

Wiktionary


mocarka

→ mo­carz; si­łacz­ka, at­let­ka


SJP.pl


mocarnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób mo­car­ny, sil­nie, mocno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mocarz mos.

 przym. mocny

Wiktionary


mocarniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: mo­car­nie


SJP.pl


mocarniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: mo­car­ny


SJP.pl


mocarny

bar­dzo silny, at­le­tycz­ny, krzep­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) mocny, silny, po­tęż­ny

 (1.2) daw. zwią­za­ny z mo­cza­rem, pod­mo­kły

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) daw. po­sia­dacz grun­tu pod­mo­kłe­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mocarz mos., mocarstwo n., moc ż., moczar

 przym. mocny, mocarstwowy

 czas. mocować

Wiktionary


mocarski

naz­wi­sko


SJP.pl


mocarstwo

1. wiel­kie i po­tęż­ne pań­stwo; im­pe­rium;
2. pań­stwo bę­dą­ce po­tę­gą w ja­kiejś dzie­dzi­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. pań­stwo peł­nią­ce klu­czo­wą rolę w sto­sun­kach mię­dzy­na­ro­do­wych;

Wiktionary

Mo­car­stwo – pań­stwo, które ze wzglę­du na swój po­ten­cjał mi­li­tar­ny oraz eko­no­micz­ny od­gry­wa ważną rolę na świe­cie, a za­ra­zem si­ła­mi wpły­wów prze­wyż­sza inne pań­stwa, wy­ka­zu­je od­po­wied­nią rolę, kre­u­je w znacz­nym stop­niu sto­sun­ki mię­dzy­na­ro­do­we we wszel­kich dzie­dzi­nach, po­sia­da znacz­ne moż­li­wo­ści wew­nętrz­ne (mi­li­tar­ne, eko­no­micz­ne etc.), w obu tych sfe­rach wy­raź­nie gó­ru­ją­ce nad in­ny­mi pań­stwa­mi.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. mocarny mos., supermocarstwo n., mocarz mos., mocarstwowość ż.

 przym. mocarstwowy, mocarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) imperium

Wiktionary


mocarstwowiec

zwo­len­nik mo­car­stwo­wo­ści


SJP.pl


mocarstwowość

bycie wiel­kim i po­tęż­nym pań­stwem, po­sia­da­nie cech mo­car­stwa


SJP.pl


mocarstwowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­po­wied­ni mo­car­stwu, zwią­za­ny z mo­car­stwem; ma­ją­cy cechy mo­car­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Carat był prze­de wszyst­kim wy­ra­zi­cie­lem in­te­re­sów war­stwy szla­chec­ko-zie­miań­skiej, ale Rosja nie mo­gła­by utrzy­mać swego mo­car­stwo­we­go sta­no­wi­ska bez no­wo­czes­ne­go prze­my­słu i stąd wzrost zna­cze­nia bur­żu­az­ji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mocarstwo n., mocarny mos., supermocarstwo n., mocarz mos., mocarstwowość ż.

 przym. mocarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) imperialny

Wiktionary


mocart

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) slang. pa­pie­ros marki «Mocne»

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kułem przez całą noc do eg­za­mi­nu i wy­pa­li­łem pacz­kę mo­car­tów. Rano matka o mało co nie zemd­la­ła, gdy wesz­ła do po­ko­ju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔt͡sart, AS: mocart

Wiktionary


mocarz

1. si­łacz, wa­li­gó­ra, go­liat;
2. wład­ca, pa­nu­ją­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) podn. czło­wiek po­sia­da­ją­cy wiel­ką siłę fi­zycz­ną lub du­cho­wą

 (1.2) po­tęż­ny wład­ca

 (1.3) czło­wiek odz­na­cza­ją­cy się wy­bit­no­ścią w ja­kiejś dzie­dzi­nie

Wiktionary

Mo­carz. Opo­wieść o św. An­drze­ju Bo­bo­li – po­wieść au­tor­stwa Jana Do­bra­czyń­skie­go wy­da­na w 1947 przez wy­daw­nict­wo Mi­li­cji Nie­po­ka­la­nej, os­nu­ta na mo­ty­wach życia św. An­drze­ja Bo­bo­li.

We­dług Zofii Sta­ro­wie­y­skiej-Mor­sti­no­wej autor nie uni­ka­jąc kilku wad (brak ści­sło­ści hi­sto­rycz­nej i do­wol­ne trak­to­wa­nie fak­tów z życia Bo­bo­li) daje pla­stycz­ny i bar­dzo żywy obraz życia świę­te­go, uka­zu­jąc go jako ci­che­go i po­kor­ne­go czło­wie­ka prze­ży­wa­ją­ce­go dra­ma­tycz­ną walkę z przez­wy­cię­ża­ny­mi w za­ko­nie ka­wa­ler­ską fan­taz­ją i gwał­tow­nym uspo­so­bie­niem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Bło­go­sła­wio­ny je­steś, Wy­ba­wi­cie­lu Iz­ra­e­la, który na­tar­cie mo­ca­rza zła­ma­łeś ręką swego sługi Da­wi­da i który obóz fi­li­styń­ski wy­da­łeś w ręce Jo­na­ta­na, syna Saula, i tego, który broń za nim nosił.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mocarny mos., moc ż., mocarność ż., mocarskość ż., mocarstwo n.

 przym. mocarny, mocarski, mocny, mocarstwowy

 przysł. mocarnie, mocarsko, mocno

 czas. mocować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) siłacz, tytan

 (1.2) monarcha

 (1.3) gigant

Wiktionary


mocarzewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­ca­rze­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. go­sty­niń­skim, w gmi­nie San­ni­ki
  • Mo­ca­rze­wo – osada leśna w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. go­sty­niń­skim, w gmi­nie San­ni­ki
  • Mo­ca­rze

Wikipedia


mocca

[czy­taj: mokka] mokka;
1. ga­tu­nek kawy arab­skiej;
2. napój z tej kawy


SJP.pl

Mocca – in­do­ne­zyj­ski ze­spół in­die­po­po­wy, który swój styl mu­zycz­ny okre­śla jako „in­spi­ro­wa­ny dźwię­ka­mi retro lat 70., z wpły­wa­mi swin­gu, bossa novy, szwedz­kie­go popu i jazzu”. Zo­stał za­ło­żo­ny w 1999 roku w Ban­dun­gu.

W skład for­ma­cji wcho­dzą: Arina Ep­hi­pa­nia – wokal, Riko Pra­y­it­no – gi­ta­ra, Indra Mas­sad – per­ku­sja, Ach­mad „Toma” Pra­ta­ma – gi­ta­ra ba­so­wa. Roz­poz­na­wal­ność zy­ska­li wraz z wy­da­niem de­biu­tanc­kie­go al­bu­mu pt. "My Diary" w 2002 roku.

Wikipedia


moce

1. (wiel­ka) siła (fi­zycz­na lub du­cho­wa), po­tę­ga
2. moz­li­wość, zdol­ność
3. upraw­nie­nie, prawo do cze­goś
4. in­ten­syw­ność, sto­pień stę­że­nia
5. wiel­ka licz­ba, masa
6. waż­ność, obo­wią­zy­wa­nie
7. wiel­kość fiz. (praca wy­ko­na­na w jed­nost­ce czasu)


SJP.pl

Moce ("Mo­car­stwa", "Cnoty", "Siły", Δυνάμεις, łac. "Vir­tu­tes", cs. Силы) – rząd poś­ród chó­rów aniel­skich. Jeden z dwóch, obok Zwierzch­no­ści ( Άρχαί, łac. "Prin­ci­pa­tus"), od­no­śnie do któ­rych ist­nie­je od wie­ków, w chrze­ści­jań­skiej an­ge­lo­lo­gii, kon­tro­wer­sja na temat jego miej­sca w hie­rar­chii aniel­skiej. We­dług jed­nych zaj­mu­je on miej­sce piąte, a we­dług in­nych siód­me, li­cząc od tronu Boga. Ich za­da­niem jest umac­nia­nie wie­rzą­cych cno­ta­mi i czy­nie­nie cudów.

Wikipedia


mocek

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Dra­ga­no­wa. głupi, za­co­fa­ny czło­wiek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) gw-pl|Dra­ga­no­wa. ciu­ciu­bab­ka

 (2.2) gw-pl|Dra­ga­no­wa. ciem­ność, mrok

Wiktionary


mocen

przy­miot­nik

 (1.1) przest. mocny: odz­na­cza­ją­cy się dużą siłą, mocą; zna­mio­nu­ją­cy siłę, moc; silny, po­tęż­ny, krzep­ki

 (1.2) książk. praw. przest. mocny: ma­ją­cy wła­dzę, upraw­nio­ny do czego, bę­dą­cy w sta­nie co zro­bić; wład­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kto był tylko żyw, zdrów[,] i mocen, rzu­cił się do ro­bo­ty.

 (1.1) Sam nie je­stem mocen cha­rak­te­rem.

 (1.1) Bądź zdrów i mocen.

 (1.2) Sąd mocen jest za­sto­so­wać środ­ki wy­cho­waw­cze wobec nie­let­nie­go, który po­peł­nił z ro­zez­na­niem czyn za­bro­nio­ny pod groź­bą kary, [je­że­li ze wzglę­du na oko­licz­no­ści czynu, cha­rak­ter nie­let­nie­go[,] albo wa­run­ki jego życia i oto­cze­nia, umie­szcze­nie go w za­kła­dzie po­praw­czym nie jest ce­lo­we].

 (1.2) Bur­mistrz sta­no­wił naj­wyż­szą wła­dzę mia­stecz­ka i mocen był nawet wy­ro­ki śmier­ci fe­ro­wać.

 (1.2) [Z cza­sem poz­na­li wszy­scy, iż był uży­tecz­nym; i ie­szcze sic. wię­cey sic., niźli miał przed­tem, na­da­li wła­dzy So­lo­no­wi; mógł więc, kiedy chciał lud zgro­ma­dzić,] ro­zda­wał urzę­dy, prawa mocen był sta­no­wić nowe, dawne ut­wier­dzać[,] lub zno­sić, [co też uczy­nił z Dra­ko­no­we­mi sic. [Dra­ko­no­wy­mi, dra­koń­ski­mi], któ­rych dotąd w Ate­nach uży­wa­no, a były tak dzi­kie i okrut­ne, iż mó­wio­no; że ie sic. krwią pisał.]

Wiktionary


moch

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gwara. prze­stęp­cza, gwara. żoł­nier­ska: Ro­sja­nin

Wiktionary

Moch – mia­sto w Mi­kro­nez­ji, w sta­nie Chuuk. We­dług da­nych sza­cun­ko­wych na rok 2012 li­czy­ło 871 miesz­kań­ców

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔx, AS: moχ

Wiktionary


mochaccino

[czy­taj: mo­ka­czi­no] napój ka­wo­wy z espres­so, mleka i cze­ko­la­dy, zwy­kle z mlecz­ną pian­ką; kawa moka


SJP.pl


mochi

[czy­taj: moci] ja­poń­skie ciast­ka z kle­i­ste­go ryżu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. sy­cą­cy deser po­cho­dze­nia ja­poń­skie­go wyt­wa­rza­ny z kle­i­ste­go ryżu, po­da­wa­ny w po­sta­ci sprę­ży­stej masy for­mo­wa­nej w kulki, pla­ste­ra­stry lub jako do­da­tek do na­po­jów

Wiktionary

Mochi (jap. 餅) – tra­dy­cyj­ne ja­poń­skie ciast­ka ro­bio­ne z kle­i­ste­go ryżu "mochi-gome".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To mochi jest na­dzie­wa­ne pastą z czer­wo­nej fa­so­li.

Wiktionary


mochlodon

ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra z grupy igu­a­no­do­nów; rab­do­don, oli­go­za­ur, ony­cho­za­ur, or­ni­to­mer


SJP.pl


mochnacki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ba­zy­li Moch­nac­ki (1777–1844) – pow­sta­niec ko­ściusz­kow­ski, praw­nik, pu­bli­cy­sta
  • Ed­mund Moch­nac­ki (1836–1902) – pre­zy­dent Lwowa, poseł do Rady Pań­stwa w Wied­niu, praw­nik
  • Kamil Moch­nac­ki (1806–1833) – pow­sta­niec li­sto­pa­do­wy, dzia­łacz emi­gra­cyj­ny
  • Kle­mens Moch­nac­ki (1811–1883) – re­wo­lu­cyj­ny de­mo­kra­ta, spi­sko­wiec
  • Ma­u­ry­cy Moch­nac­ki (1803–1834) – pol­ski dzia­łacz, pu­bli­cy­sta po­li­tycz­ny, pia­ni­sta
  • Mi­ro­sław Moch­nac­ki (1904–1970) – pol­ski ma­te­ma­tyk, pro­fe­sor
  • Ty­mo­le­on Moch­nac­ki (1811–1889) – pow­sta­niec li­sto­pa­do­wy, dzia­łacz sa­mo­rzą­do­wy

Wikipedia


mochnatka

ga­tu­nek psze­ni­cy, obec­nie pra­wie nie­u­pra­wia­ny; psze­ni­ca sa­mop­sza


SJP.pl


mochocki

naz­wi­sko


SJP.pl


mochowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Mo­cho­wo – wieś gmin­na w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sier­pec­kim. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Mo­cho­wo. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


mochowski

przy­miot­nik od: Mo­cho­wo, Mo­cho­wo Nowe


SJP.pl


mocian

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gwara. bo­cian, bo­cian biały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bocian, pot. bociek; gwara. bocion, bociun, bocan, boción, bociąg, bocon, bocoń, boczoń, boć, boćko, busiek, busion, buśko, iwanko, klebocon, klobocon, ksiądz wojciech, pocian, staś, wojtek, wojtuś, wosio; białystok|klekotun.

Wiktionary


mocium

forma przy­miot­ni­ka.

 (1.1) daw. dziś żart. skró­co­na i znieksz­tał­co­na forma wo­ła­cza przy­miot­ni­ka mi­ło­ści­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ależ wdowa — doś­wiad­czo­na — Zna pro­por­cją, mo­cium panie, i nie każe fir­cy­ko­wać!

 (1.1) A co moja mocia do­bro­dziej­ko! jakże tam zdro­wie acani do­bro­dziej­ki?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mości, mociu

Wiktionary


mociumpan

sta­ro­pol­ski tytuł grzecz­no­ścio­wy; skrót zwro­tu: mi­ło­ści­wy pan


SJP.pl


mocja

1. roz­ma­i­tość koń­có­wek gra­ma­tycz­nych po­zo­sta­ją­ca w związ­ku z ro­dza­jem gra­ma­tycz­nym;
2. daw­niej:
a) ruch, ru­sza­nie się;
b) od­wo­ła­nie się do wyż­szej in­stan­cji; ape­la­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gram. zmia­na ro­dza­ju gra­ma­tycz­ne­go rze­czow­ni­ka przy po­mo­cy przy­rost­ka

Wiktionary

Mocja (od motio „po­ru­sza­nie, ruch”) – zja­wi­sko zmia­ny ro­dza­ju gra­ma­tycz­ne­go rze­czow­ni­ka przez pro­ces sło­wot­wór­czy w obrę­bie jed­ne­go lek­se­mu, z re­gu­ły z ro­dza­ju mę­skie­go na żeń­ski (fe­mi­na­ty­wy), wy­stę­pu­ją­cy w przy­pad­ku imion i naz­wisk, nazw za­wo­dów i nazw zwie­rząt. Także róż­no­rod­ność koń­có­wek gra­ma­tycz­nych z po­wo­du zmia­ny ro­dza­ju.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɔt͡sʲja, AS: mocʹi ̯a

Wiktionary


mocktail

[czy­taj: mok­tajl] be­zal­ko­ho­lo­wy kok­tajl lub drink; mok­tajl


SJP.pl


mockument

[czy­taj: mo­ku­ment] ga­tu­nek fil­mo­wy łą­czą­cy film do­ku­men­tal­ny z fik­cją, czę­sto w for­mie sa­ty­ry lub pa­ro­dii


SJP.pl

Moc­ku­ment lub mo­ku­ment ( moc­ku­men­ta­ry) – ga­tu­nek fil­mo­wy, bę­dą­cy od­mia­ną pa­ra­do­ku­men­tu, który z wy­ko­rzy­sta­niem sa­ty­ry lub pa­ro­dii imi­tu­je praw­dzi­wy film do­ku­men­tal­ny.

Ory­gi­nal­ne brzmie­nie nazwy ga­tun­ku sta­no­wi zbit­kę wy­ra­zo­wą an­giel­skich okre­śleń "mock" (pol. kpina, szy­der­stwo) i "do­cu­men­ta­ry" (pol. film do­ku­men­tal­ny).

Wikipedia


mockumentalny

[czy­taj: mo­ku­men­tal­ny] ma­ją­cy cha­rak­ter filmu łą­czą­ce­go cechy filmu do­ku­men­tal­ne­go i fik­cji lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


mocniak

naz­wi­sko


SJP.pl


mocnica

pas bla­chy sta­no­wią­cy wzdłuż­ne wią­za­nie ka­dłu­ba stat­ku


SJP.pl

Moc­ni­ca – po­gru­bio­ny pas po­szy­cia ele­men­tów ka­dłu­ba jed­nost­ki pły­wa­ją­cej sto­so­wa­ny ze wzglę­du na miej­sco­we zwięk­sze­nie ob­cią­że­nia kon­struk­cji, ze wzglę­du na umiej­sco­wie­nie do­o­kre­śla­ny jako: 1. moc­ni­ca obło­wa – przej­ście dna w burtę; 2. moc­ni­ca bur­to­wa – w re­jo­nie burty przy­le­ga­ją­cej do po­kła­du gór­ne­go; 3.

Wikipedia


mocniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: mocno


SJP.pl


mocniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: mocny


SJP.pl


mocnik

ro­dzaj ką­tow­ni­ka uży­wa­ne­go do bu­do­wy stat­ków


SJP.pl


mocno

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób mocny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Marek mocno ude­rzył Fran­cisz­ka pod­czas wczo­raj­szej bójki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔt͡snɔ, AS: mocno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moc ż., mocarz m.

 przym. mocny

 czas. mocować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) silnie

Wiktionary


mocny

1. ce­chu­ją­cy się dużą siłą fi­zycz­ną lub psy­chicz­ną, np. mocna ko­bie­ta;
2. świad­czą­cy o dużej sile fi­zycz­nej lub psy­chicz­nej, np. mocny cios;
3. ma­ją­cy duże zna­cze­nie, moż­li­wo­ści, np. mocna dru­ży­na;
4. ma­ją­cy dużą wła­dzę, wpły­wy, np. mocny rząd;
5. ma­ją­cy od­po­wied­nią wie­dzę lub umie­jęt­no­ści, np. mocny z hi­sto­rii;
6. taki, któ­re­mu trud­no się prze­ciw­sta­wić, oprzeć, np. mocne alibi;
7. trud­ny do zni­szcze­nia, np. mocny ma­te­riał; so­lid­ny, wy­trzy­ma­ły;
8. ma­ją­cy dużą moc, np. mocne oś­wiet­le­nie;
9. bar­dzo in­ten­syw­ny, np. mocny za­pach, kolor;
10. wy­wo­łu­ją­cy silne wra­że­nia, np. mocny film;
11. sil­nie dzia­ła­ją­cy, stę­żo­ny, np. mocny al­ko­hol;
12. o sto­sun­kach mię­dzy­ludz­kich: trwa­ły, nie­ro­zer­wal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy dużą siłę fi­zycz­ną lub psy­chicz­ną

 (1.2) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla kogoś o dużej sile

 (1.3) ma­ją­cy dużą moc

 (1.4) sku­tecz­ny dzię­ki do­sta­tecz­nym moż­li­wo­ściom lub wpły­wom

 (1.5) do­brze ra­dzą­cy sobie z czymś dzię­ki od­po­wied­niej wie­dzy lub umie­jęt­no­ściom

 (1.6) od­por­ny na dzia­ła­nie czyn­ni­ków fi­zycz­nych i przez to trud­ny do zni­szcze­nia

 (1.7) ma­ją­cy duże na­tę­że­nie i wy­raź­nie wi­docz­ny lub wy­czu­wal­ny

 (1.8) ma­ją­cy w sobie duże stę­że­nie sub­stan­cji czyn­nej

 (1.9) wy­wo­łu­ją­cy silne wra­że­nia lub zro­dzo­ny pod ich wpły­wem

 (1.10) przest. lub książk. upo­waż­nio­ny pra­wem lub zez­wo­le­niem do cze­goś

 (1.11) fonet. o spół­gło­sce: wy­ma­ga­ją­cy więk­sze­go na­pię­cia mię­śni na­rzą­dów ar­ty­ku­la­cyj­nych i sil­niej­sze­go wy­de­chu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mil­czą­co przyj­mo­wa­ne przez czy­tel­nicz­kę za­ło­że­nie, że czło­wiek mocny i wa­lecz­ny musi być gru­bo­skór­nym nie­wraż­liw­cem, nie­ko­niecz­nie musi być traf­ne.

 (1.2) — Właź, szel­mo! — mru­knął kowal wyj­mu­jąc kołek ze sko­bla i moc­nym kop­nię­ciem drzwi ot­wo­rzył na oścież, sze­ro­ko.

 (1.3) Wsku­tek dzia­ła­nia moc­ne­go prądu wody w kilku miej­scach te za­bez­pie­cze­nia zna­la­zły się bli­żej ko­ry­ta, zo­sta­ły do­słow­nie odepch­nię­te na śro­dek po­to­ku.

 (1.4) My­śląc o bu­do­wa­niu moc­ne­go ze­spo­łu nie spo­sób po­mi­nąć kwe­stii za­ple­cza tre­nin­go­we­go.

 (1.5) Był bar­dzo mocny z fi­zy­ki i che­mii, a ma­te­ma­ty­kę znał już na po­zio­mie uni­wer­sy­tec­kim.

 (1.6) Bez­piecz­nie prze­by­ła rzekę po twar­dym, moc­nym lo­dzie.

 (1.7) Z tą przy­pra­wą trze­ba być ostroż­nym, bo mocna woń i smak zdo­mi­nu­je łatwo każde danie.

 (1.8) Jeden z nich przy­niósł prze­pię­kną am­fo­rę i nalał pu­cha­ry po­słów, tym­cza­sem drugi na­le­wał spiesz­nie wo­dzom kor­sar­skim po­przed­nie, mocne wino.

 (1.9) To wszyst­ko utrzy­ma­ne w ryt­mie bez­pre­ten­sjo­nal­nej za­ba­wy, opar­te na do­brych wzo­rach współ­czes­nej hol­ly­wo­odz­kiej ko­me­dii sen­sa­cyj­nej i ba­lan­su­ją­ce na gra­ni­cy pa­sti­szu i moc­ne­go kina akcji.

 (1.9) Po pier­wszej ter­cji po­wie­dzie­li­śmy sobie w szat­ni parę moc­nych słów.

 (1.10) W razie zaś gdyby sej­mem albo inną po­trze­bą Rzpli­tej za­trud­nie­ni, nie mogli przy­być, to byli mocni wy­sa­dzić na swe miej­sce szlach­ci­ca osia­dłe­go i w pra­wie bie­głe­go.

 (1.11) Zmia­na spół­gło­sek moc­nych na słabe nie na­le­ży w ła­ci­nie gminnéj do oso­bli­wo­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔt͡snɨ, AS: mocny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moc ż., mocarz m., mocarność ż., niemoc ż., mocowanie n., umacnianie n., umocnienie n.

 czas. mocować ndk., umacniać ndk., umocnić dk.

 przym. mocarny

 przysł. mocarnie, mocno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) silny

 (1.5) solidny, wytrzymały

 (1.7) intensywny, silny

 (1.10) władny

Wiktionary


mocodawca

osoba udzie­la­ją­ca peł­no­moc­nict­wa; man­dant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba upo­waż­nia­ją­ca drugą (ple­ni­po­ten­ta) do dzia­ła­nia w jej imie­niu

Wiktionary

Mo­co­daw­ca – osoba upo­waż­nia­ją­ca inną osobę (peł­no­moc­ni­ka) do dzia­ła­nia w swoim imie­niu po­przez udzie­le­nie jej peł­no­moc­nict­wa. Umo­co­wa­nie innej osoby do dzia­ła­nia w imie­niu mo­co­daw­cy spra­wia, że każda czyn­ność peł­no­moc­ni­ka (do­ko­na­na w za­kre­sie umo­co­wa­nia) wy­wo­łu­je skut­ki bez­poś­red­nio w sfe­rze praw­nej mo­co­daw­cy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sta­wa­ją­cy udzie­la peł­no­moc­nict­wa swo­je­mu sy­no­wi do sprze­da­nia domu bę­dą­ce­go włas­no­ścią mo­co­daw­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔt͡sɔˈdaft͡sa, AS: mocodafca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. mocodawczyni ż.

 przym. mocodawczy

Wiktionary


mocodawczy

→ mo­co­daw­ca


SJP.pl

Patrz:

mocodawca

mocodawczyni

ko­bie­ta udzie­la­ją­ca peł­no­moc­nict­wa; man­dant­ka


SJP.pl


mocowanie

1. przyt­wier­dzać, in­sta­lo­wać coś; umo­co­wy­wać;
2. prze­sta­rza­łe: umac­niać coś, czy­nić coś trwa­łym, moc­niej­szym;
3. mo­co­wać się - zma­gać się;
a) wal­czyć z kimś wręcz;
b) wal­czyć z prze­ciw­no­ścia­mi lub włas­ny­mi roz­ter­ka­mi;
c) robić coś z wy­sił­kiem; na­tę­żać się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mo­co­wać.

 (1.2) techn. ele­ment łą­czą­cy ze sobą ja­kieś czę­ści kon­struk­cji

Wiktionary

Powiązane:

 czas. mocować

 rzecz. moc ż., umocowanie n.

 przym. mocny

Wiktionary


mocować

1. przyt­wier­dzać, in­sta­lo­wać coś; umo­co­wy­wać;
2. prze­sta­rza­łe: umac­niać coś, czy­nić coś trwa­łym, moc­niej­szym;
3. mo­co­wać się - zma­gać się;
a) wal­czyć z kimś wręcz;
b) wal­czyć z prze­ciw­no­ścia­mi lub włas­ny­mi roz­ter­ka­mi;
c) robić coś z wy­sił­kiem; na­tę­żać się


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) przyt­wier­dzać coś do cze­goś

cza­sow­nik zwrot­ny mo­co­wać się

 (2.1) sta­rać się po­ko­nać kogoś w walce wręcz

 (2.2) robić coś z dużym wy­sił­kiem

 (2.3) wal­czyć, zma­gać się z prze­ciw­no­ścia­mi, nie pod­da­jąc się im

 (2.4) zmu­szać się do cze­goś, po­ko­nu­jąc nie­chęć, obawę, wstyd itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na kiju osa­dza­ją skrzy­nię, a tę mo­cu­ją do zwie­rzę­cia, które cią­gnie.

 (2.2) Pani Gra­ży­na pro­mie­nie­je, dzie­cia­ki nie­mal ska­czą z ra­do­ści, a on za­czął się mo­co­wać z za­kręt­ką od kom­po­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈt͡sɔvat͡ɕ, AS: mocovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mocarny mos., mocowanie n., moc ż., mocarz m., umocowanie n., umocnienie n.

 czas. umocować, umocowywać

 przym. mocny, mocarny

 przysł. mocno

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) gw. Krajna frangować się

Wiktionary


mocowy

→ moc


SJP.pl

Patrz:

moc

mocz

płyn wy­dzie­la­ny przez nerki i wy­da­la­ny z or­ga­niz­mu; uryna


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fizj. płyn­ne reszt­ki usu­wa­ne z or­ga­niz­mu zwie­rząt;

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: mo­czyć

Wiktionary

Mocz ( urina) – uryna, płyn wyt­wa­rza­ny w ner­kach i wy­da­la­ny z or­ga­niz­mu, za­wie­ra­ją­cy pro­duk­ty me­ta­bo­liz­mu be­zu­ży­tecz­ne lub szkod­li­we dla ustro­ju. Pow­sta­je w ner­kach pod­czas fil­tra­cji i re­ab­sorp­cji.

Do­bo­wa ilość moczu wy­da­la­ne­go przez zdro­we­go czło­wie­ka waha się od 600 do 2500 ml. Za­le­ży ona od wielu czyn­ni­ków, m.in. ilo­ści spo­ży­tych pły­nów i tem­pe­ra­tu­ry oto­cze­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mocz ma naj­czę­ściej barwę żółtą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔt͡ʃ, AS: moč

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mokro n., mocznica ż., mocznik m., moczenie n., zmoczenie n., zamoczenie n., maczanie n., namaczanie n., namoczenie m., maczanka ż., moczan m., moczówka ż., mokradło n.

 czas. moczyć ndk., zmoczyć dk., zamoczyć dk., maczać ndk., zamaczać dk., namaczać ndk., namoczyć dk.

 przym. moczowy, mokry, mocznikowy, moczanowy

 przysł. moczowo, mokro

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uryna; pot. siki, siku, siuśki; wulg. szczochy, szczyny

Wiktionary


moczalec

Mo­cza­lec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ka­li­skim, w gmi­nie Brze­zi­ny.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go.

Wikipedia


moczan

sól kwasu mo­cza­no­we­go po­wo­du­ją­ca dnę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sól lub ester kwasu mo­czo­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Podch­lo­ryn może ut­le­niać mo­czan do al­lan­to­i­ny na dro­dze re­ak­cji dwu­e­lek­tro­no­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. moczanowy, moczowy

 rzecz. mocz mrz.

Wiktionary


moczanowy

przy­miot­nik od: mo­czan


SJP.pl


moczany

grupa związ­ków che­micz­nych pow­sta­łych z kwasu mo­czo­we­go


SJP.pl


moczar

daw­niej: mo­cza­ry (pod­mo­kły, ba­gni­sty teren); bagno, grzę­za­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. teren pod­mo­kły

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­kra­dło vel mo­czar
  • Mie­czy­sław Mo­czar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O po­ran­ku nad mo­cza­ra­mi uno­szą się mgły.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mocarny mos., moczara ż., moczarka ż., moczarnia ż., moczary lm nm.

 przym. moczarny, moczarowy, moczarowaty, moczarzysty, mocarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bagno, mokradło, trzęsawisko; daw. moczara; gw. Górny Śląsk barz, barzelisko, barzolisko, barzoł, barzyna, barzina, barzysko, barżiny

Wiktionary


moczara

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. teren pod­mo­kły

Wiktionary

Mo­cza­ra, ża­glik ("Di­che­ly­ma") – ro­dzaj mchu z ro­dzi­ny zdroj­ko­wa­tych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed wę­drow­ca­mi roz­cią­ga­ła się cuch­ną­ca mo­cza­ra, w któ­rej Bóg jeden wie, co mogło się czaić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moczarka ż., moczar mrz., moczary lm nm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) moczar, bagno, mokradło, trzęsawisko; gw. Górny Śląsk barz, barzelisko, barzolisko, barzoł, barzyna, barzina, barzysko, barżiny

Wiktionary


moczarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Elo­dea|Michx.|ref=tak., ro­śli­na wodna z ro­dzi­ny ża­bi­ście­ko­wa­tych o dłu­gich ło­dy­gach zwy­kle ulist­nio­nych okół­ko­wo, po­cho­dzą­ca z Ame­ry­ki;

 (1.2) techn. w wi­kli­niar­stwie: przy­rząd do mo­cze­nia wi­kli­ny

Wiktionary

Mo­czar­ka ("Elo­dea") – ro­dzaj ro­ślin słod­ko­wod­nych na­le­żą­cych do ro­dzi­ny ża­bi­ście­ko­wa­tych ("Hy­dro­cha­ri­ta­ce­ae"). W za­leż­no­ści od uję­cia wy­róż­nia się 5 do 9 ga­tun­ków, spoś­ród któ­rych ty­po­wym jest mo­czar­ka ka­na­dyj­ska ("Elo­dea ca­na­den­sis" Michx.). Mo­czar­ki po­cho­dzą z Ame­ry­ki Pół­noc­nej i Po­łud­nio­wej, jed­nak jako ro­śli­ny in­wa­zyj­ne roz­prze­strze­ni­ły się w Eu­ro­pie, Azji, Afry­ce i Au­stra­lii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­re ga­tun­ki mo­czar­ki upra­wia się jako ro­śli­ny ak­wa­rio­we.

 (1.2) Uzu­peł­ni­li­ście wodę w mo­czar­ce?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moczarnia ż., moczar mrz., moczara ż., moczary lm nm.

 przym. moczarny, moczarowy, moczarowaty

Wiktionary


moczarnia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym moczy się len


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. miej­sce, w któ­rym moczy się len

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moczar mrz., moczarka ż., moczary lm nm.

 przym. moczarny, moczarowy, moczarowaty, moczarzysty

Wiktionary


moczarnik

ro­dzaj gry­zo­nia z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych


SJP.pl

Mo­czar­nik ("Sy­nap­to­mys") – ro­dzaj gry­zo­ni z po­dro­dzi­ny kar­czow­ni­ków (Ar­vi­co­li­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych (Cri­ce­ti­dae).

Wikipedia


moczarowaty

przy­po­mi­na­ją­cy mo­cza­ry, bagno; ba­gni­sty, pod­mo­kły


SJP.pl


moczarowiec

czło­nek nie­for­mal­nej grupy po­li­tycz­nej w PZPR, uksz­tał­to­wa­nej na po­cząt­ku lat 60. ub. w. wokół ów­czes­ne­go wi­ce­mi­ni­stra spraw wew­nętrz­nych Mie­czy­sła­wa Mo­cza­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. czło­nek nie­for­mal­nej frak­cji w obrę­bie PZPR w la­tach 60. XX w. sku­pio­nej wokół Mie­czy­sła­wa Mo­cza­ra

Wiktionary

Zo­bacz też: Mo­cza­row­cy.

Mo­cza­ro­wiec ("Ca­si­nyc­te­ris") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny Epo­mop­ho­ri­nae w obrę­bie ro­dzi­ny ru­daw­ko­wa­tych (Pte­ro­po­di­dae).

Wikipedia


moczarowski

taki jak u Mie­czy­sła­wa Mo­cza­ra, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Mie­czy­sła­wa Mo­cza­ra


SJP.pl


moczarowy

przy­miot­nik od: mo­czar


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy mo­cza­rów, ży­ją­cy na mo­cza­rach

Wiktionary

Powiązane:

 czas. moczyć

 rzecz. moczarka ż., moczary nmos., moczar mrz., moczarnia ż.

Wiktionary


moczarski

naz­wi­sko


SJP.pl


moczary

daw­niej: mo­cza­ry (pod­mo­kły, ba­gni­sty teren); bagno, grzę­za­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) hy­drol. książk. te­re­ny pod­mo­kłe

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) lm. od: mo­czar

 (2.2) daw. lm. od: mo­cza­ra

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­cza­ry – ob­szar łą­czą­cy cechy sied­li­ska lą­do­we­go i wod­ne­go
  • Mo­cza­ry – część wsi Wil­ko­wi­sko w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Jo­dłow­nik
  • Mo­cza­ry – część wsi Kłod­ne w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Li­ma­no­wa
  • Mo­cza­ry – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. bie­szczadz­kim, w gmi­nie Ustrzy­ki Dolne
  • Mo­cza­ry – przy­sió­łek wsi Gro­dzi­sko Górne w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. le­żaj­skim, w gmi­nie Gro­dzi­sko Dolne
  • Mo­cza­ry – część wsi Zmy­słów­ka w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. le­żaj­skim, w gmi­nie Gro­dzi­sko Dolne
  • Mo­cza­ry – przy­sió­łek wsi Dzie­wię­cierz w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. lu­ba­czow­skim, w gmi­nie Ho­ry­niec-Zdrój
  • Mo­cza­ry – część wsi Roz­pu­cie w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. sa­noc­kim, w gmi­nie Ty­ra­wa Wo­ło­ska
  • Mo­cza­ry – część wsi Ba­rycz­ka w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. strzy­żow­skim, w gmi­nie Nie­by­lec
  • Mo­cza­ry – wieś w Rosji, w osied­lu wiej­skim Bor­kow­sko­je re­jo­nu die­mi­dow­skie­go w ob­wo­dzie smo­leń­skim
  • Mo­cza­ry – pro­jek­to­wa­ny spe­cjal­ny ob­szar ochro­ny sied­lisk
  • Mo­cza­ry – uży­tek eko­lo­gicz­ny w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Dęb­ni­ca Ka­szub­ska

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W od­da­li, gdzieś na mo­cza­rach, zawył gło­śno zwierz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moczara ż., moczar mrz., moczarka ż., moczarnia ż.

 przym. moczarny, moczarowy, moczarowaty, moczarzysty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bagno, błota, mokradło, oparzelisko; gw. Górny Śląsk barz

Wiktionary


moczaryzm

pol­ski ruch na­cjo­na­li­stycz­ny w la­tach 60. XX wieku, ma­ją­cy na celu sku­pie­nie wła­dzy kra­jo­wej w rę­kach Wodza Lu­do­we­go


SJP.pl


moczarzysko

roz­le­gły, pod­mo­kły teren; ba­gni­sko


SJP.pl


moczenie

1. spra­wiać, że coś staje się mokre, po­le­wać;
2. trzy­mać w pły­nie, np. tka­ni­nę, w celu zmie­nie­nia ja­kichś jej wła­ści­wo­ści, np. mięk­ko­ści;
3. mo­czyć się:
a) prze­by­wać w wo­dzie, w ką­pie­li (żar­to­bli­we);
b) od­da­wać mocz pod­czas snu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mo­czyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. moczyć

 rzecz. mocznik mrz., mocznica ż., mocz mrz., moczka ż., namoczenie n.

 przym. mokry, podmokły

Wiktionary


moczka

ślą­ska po­tra­wa wi­gi­lij­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. reg. ślą­ska po­tra­wa wi­gi­lij­na przy­rzą­dza­na z pier­ni­ka, su­szo­nych owo­ców i ba­ka­lii mo­czo­nych w ciem­nym piwie;

 (1.2) dial. flaki i płuca, roz­drob­nio­ne w sosie kwa­śnym

Wiktionary

Mocz­ka (ina­czej bryja) – ślą­ska po­tra­wa przy­rzą­dza­na na Boże Na­ro­dze­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W jed­nym z wa­rian­tów mocz­ki do­da­je się je­szcze wywar z płata ryby lub czę­ści ry­bie­go kor­pu­su, go­to­wa­ne­go z do­dat­kiem wa­rzyw […]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moczenie n.

 czas. moczyć ndk.

Wiktionary


mocznica

cięż­kie za­tru­cie or­ga­niz­mu pro­duk­ta­mi prze­mia­ny ma­te­rii, wsku­tek nie­wy­dol­no­ści nerek; ure­mia, ura­e­mia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. stan za­tru­cia ustro­ju pro­duk­ta­mi prze­mia­ny ma­te­rii (m.in. mocz­ni­kiem) jako prze­jaw za­a­wan­so­wa­nej nie­wy­dol­no­ści nerek, po­wo­du­ją­cy wiele przy­krych ob­ja­wów, jak np. męcz­li­wość, wy­mio­ty, wy­ni­szcze­nie, bóle głowy, świąd, obrzęk płuc, krwa­wie­nia itd.;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mocz­ni­ca wy­ni­szcza­ła go coraz bar­dziej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mocz mrz., mocznik mrz., moczenie n., zmoczenie n., namoczenie n., wymoczenie n., zamoczenie n., odmoczenie n., przemoczenie n.

 czas. moczyć ndk., zmoczyć dk., zamoczyć dk., namoczyć dk., odmoczyć dk.

 przym. mocznicowy, moczowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) schyłkowa niewydolność nerek, uremia, przewlekła choroba nerek, PChN

Wiktionary


mocznik

amid kwasu wę­glo­we­go, koń­co­wy pro­dukt biał­ko­wej prze­mia­ny ma­te­rii, wy­da­la­ny w moczu i w pocie; kar­ba­mid, kar­bo­na­mid


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, dia­mid kwasu wę­glo­we­go;

Wiktionary

Mocz­nik ("kar­ba­mid", "E927b"), – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, dia­mid kwasu wę­glo­we­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oz­na­cze­nie stę­że­nia mocz­ni­ka w su­ro­wi­cy krwi przy­dat­ne jest w dia­gno­sty­ce funk­cji nerek i cho­rób me­ta­bo­licz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mocz mrz., moczenie n., sulfonylomocznik mrz., zmoczenie n., mocznica ż.

 czas. moczyć ndk., zmoczyć dk.

 przym. mocznicowy, mocznikowy, moczowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) karbamid

Wiktionary


mocznikowy

→ mocz­nik


SJP.pl

Patrz:

mocznik

moczopędność

cecha cze­goś wy­wo­łu­ją­ce­go lub zwięk­sza­ją­ce­go wy­dzie­la­nie moczu; diu­re­tycz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest mo­czo­pęd­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. moczopędny

 przysł. moczopędnie

Wiktionary


moczopędny

wy­wo­łu­ją­cy lub zwięk­sza­ją­cy wy­dzie­la­nie moczu; diu­re­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który wy­wo­łu­je wy­dzie­la­nie moczu lub zwięk­sze­nie jego ob­ję­to­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ziele skrzy­pu jest przy­kła­dem na­tu­ral­ne­go środ­ka mo­czo­pęd­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔt͡ʃɔˈpɛ̃ndnɨ, AS: močopẽndny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. moczopędnie

 rzecz. moczopędność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) diuretyczny

Wiktionary


moczopłciowy

do­ty­czą­cy na­rzą­dów mo­czo­wych i na­rzą­dów płcio­wych (np. in­fek­cje dróg mo­czopł­cio­wych); mo­czo­wo-płcio­wy


SJP.pl


moczownik

prze­wód w pę­po­wi­nie łą­czą­cy się w po­cząt­kach życia pło­do­we­go z pę­che­rzem mo­czo­wym


SJP.pl

Mo­czow­nik, ina­czej: prze­wód omocz­nio­wy (łac. "ura­chus") – pasmo tkan­ki łącz­nej bę­dą­ce po­zo­sta­ło­ścią omocz­ni, jed­nej z błon pło­do­wych, która w pew­nym okre­sie znaj­du­je się wew­nątrz sznu­ra pę­po­wi­no­we­go. W życiu po­za­pło­do­wym struk­tu­ra ta jest roz­poz­na­wa­na jako wię­za­dło pęp­ko­we poś­rod­ko­we. Leży ono w prze­strze­ni Ret­ziu­sa mię­dzy po­wię­zią po­przecz­ną a otrzew­ną ścien­ną, która przy­kry­wa je od tyłu (jako fałd pęp­ko­wy poś­rod­ko­wy). Łączy pępek ze szczy­tem pę­che­rza mo­czo­we­go.

Wikipedia


moczowo-płciowy

do­ty­czą­cy na­rzą­dów mo­czo­wych i na­rzą­dów płcio­wych (np. in­fek­cje dróg mo­czo­wo-płcio­wych); mo­czopł­cio­wy


SJP.pl


moczowodowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mo­czo­wo­dem, do­ty­czą­cy mo­czo­wo­du

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uj­ście mo­czo­wo­do­we ulega osła­bie­niu, co pro­wa­dzi do od­pły­wu pę­che­rzo­wo-mo­czo­wo­do­we­go i mo­czo­wo­do­wo-ner­ko­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moczowód mrz.

Wiktionary


moczowy

→ mocz; ury­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z mo­czem, do­ty­czą­cy moczu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pre­pa­ra­ty z żu­ra­wi­ny błot­nej są czę­sto sto­so­wa­ne w za­ka­że­niach dróg mo­czo­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈt͡ʃɔvɨ, AS: močovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mocz m., mocznik m., moczan m., mocznica ż.

 przym. mocznikowy, moczanowy

 przysł. moczowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) urynowy

Wiktionary


moczowód

część dróg mo­czo­wych, roz­cią­gli­wy, pa­rzy­sty prze­wód od­pro­wa­dza­ją­cy mocz z mied­ni­czek ner­ko­wych do pę­che­rza mo­czo­we­go u czło­wie­ka i więk­szo­ści ssa­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. pa­rzy­sty prze­wód bie­gną­cy z mied­nicz­ki ner­ko­wej do pę­che­rza mo­czo­we­go;

 (1.2) zool. prze­wód wy­pro­wa­dza­ją­cy mocz do pę­che­rza mo­czo­we­go lub steku u krę­gow­ców

Wiktionary

Mo­czo­wód (łac. "ure­ter") – część ukła­du mo­czo­we­go. Mo­czo­wo­dy to pa­rzy­ste prze­wo­dy bie­gną­ce z mied­ni­czek ner­ko­wych do pę­che­rza mo­czo­we­go.

U czło­wie­ka ich dłu­gość (od­le­głość mię­dzy mied­nicz­ką a dnem pę­che­rza) wy­no­si około 27–30 cm (wy­pro­sto­wa­ne­go do 35 cm), a sze­ro­kość 0,5–0,8 cm.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ele­men­tem bu­do­wy ścian mo­czo­wo­dów oraz pę­che­rza mo­czo­we­go jest tkan­ka gład­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. moczowodowy

Wiktionary


moczulski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adolf Mo­czul­ski – po­rucz­nik Armii Kra­jo­wej
  • Jakub Mo­czul­ski – pol­ski urzęd­nik
  • Le­szek Alek­san­der Mo­czul­ski – pol­ski poeta
  • Le­szek Mo­czul­ski – pol­ski dzien­ni­karz i pu­bli­cy­sta
  • Mi­chał Ross­ler-Mo­czul­ski – pol­ski fo­to­graf na­u­ko­wy
  • Wik­tor Mo­czul­ski – ro­syj­ski en­to­mo­log
  • Wik­tor Mo­czul­ski – rot­mistrz ka­wa­le­rii Woj­ska Pol­skie­go

Wikipedia


moczydło

daw­niej: sztucz­ny lub na­tu­ral­ny staw, słu­żą­cy do mo­cze­nia lnu, wi­kli­ny itp.


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­czy­dło – część mia­sta Li­biąż
  • Mo­czy­dło – część mia­sta Se­rock
  • Mo­czy­dło – część mia­sta War­sza­wa, w dziel­ni­cy Ur­sy­nów
  • Mo­czy­dło – osied­le w War­sza­wie, w dziel­ni­cy Wola
  • Mo­czy­dło – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. mie­chow­skim, w gmi­nie Książ Wiel­ki
  • Mo­czy­dło – osada w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ra­dom­skim, w gmi­nie Jed­lińsk
  • Mo­czy­dło – osada w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Tłuszcz
  • Mo­czy­dło – osada w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Trze­bie­li­no
  • Mo­czy­dło – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. kar­tu­skim, w gmi­nie Sie­ra­ko­wi­ce
  • Mo­czy­dło – wieś w woj. ślą­skim, w pow. mysz­kow­skim, w gmi­nie Nie­go­wa
  • Mo­czy­dło – część wsi Goź­dzie­lin w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ostro­wiec­kim, w gmi­nie Bo­dze­chów
  • Mo­czy­dło – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. my­śli­bor­skim, w gmi­nie Bar­li­nek

Wikipedia


moczydłowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jacek Mo­czy­dłow­ski – pol­ski pro­du­cent fil­mo­wy i kie­row­nik pro­duk­cji
  • Paweł Mo­czy­dłow­ski – pol­ski so­cjo­log, kry­mi­no­log i puł­kow­nik Służ­by Wię­zien­nej
  • Piotr Mo­czy­dłow­ski – pol­ski ka­ra­te­ka
  • Maria Mo­czy­dłow­ska – pol­ska po­li­tyk
  • Ko­piec Mo­czy­dłow­ski

Wikipedia


moczygęba

(r. żeń­ski) po­spo­li­cie o pi­jacz­ce; także o pi­ja­ku, z sil­niej­szym za­bar­wie­niem ek­spre­syw­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) pot. po­gard. lub żart. pijak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie był je­szcze mo­czy­gę­bą, gdy za niego wy­cho­dzi­ła.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pijak; pot. moczymorda

Wiktionary


moczykij

żar­to­bli­wie: węd­karz


SJP.pl


moczymorda

(r. żeń­ski) po­spo­li­cie o pi­jacz­ce; także o pi­ja­ku, z sil­niej­szym za­bar­wie­niem ek­spre­syw­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) pot. po­gard. lub żart. pijak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie był je­szcze mo­czy­mor­dą, gdy za niego wy­cho­dzi­ła.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pijak; pot. moczygęba

Wiktionary


moczyć

1. spra­wiać, że coś staje się mokre, po­le­wać;
2. trzy­mać w pły­nie, np. tka­ni­nę, w celu zmie­nie­nia ja­kichś jej wła­ści­wo­ści, np. mięk­ko­ści;
3. mo­czyć się:
a) prze­by­wać w wo­dzie, w ką­pie­li (żar­to­bli­we);
b) od­da­wać mocz pod­czas snu


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) po­wo­do­wać, że coś staje się mokre

 (1.2) pot. za­ży­wać ką­pie­li dla re­lak­su

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny mo­czyć się

 (2.1) mo­czyć (1.1) sa­me­go sie­bie

 (2.2) mo­czyć (1.1) sie­bie wza­jem­nie

 (2.3) od­da­wać mi­mo­wol­nie mocz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Wiedź­mi­nie – Milva prze­chy­li­ła się w siod­le, splu­nę­ła na zie­mię. – Czas bieży, a deszcz moczy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔt͡ʃɨt͡ɕ, AS: močyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mocznik mrz., moczenie n., maczanie n., mocz m., mocznica ż., moczka ż., namoczenie n.

 czas. maczać, zmoczyć, zmaczać, wymoczyć, wymaczać, namoczyć, namaczać, odmoczyć, odmaczać, moknąć, odmoknąć, zmoknąć

 przym. moczarowy, mokry, podmokły

Wiktionary


moczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


moczówka

mo­czów­ka cu­kro­wa - przew­le­kła cho­ro­ba, w któ­rej nie­do­bór in­su­li­ny po­wo­du­je nie­pra­wi­dło­wą prze­mia­nę wę­glo­wo­da­no­wą; cu­krzy­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ze­spół cho­rób zwią­za­nych z cu­krzy­cą, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się nad­mier­nym wy­da­la­niem moczu i/lub po­ja­wie­niem się cukru w moczu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mocz mrz.

Wiktionary


mod

ul­tra­no­wo­czes­ny, awan­gar­do­wy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mod w fi­zy­ce ruchu fa­lo­we­go
    • mod w fa­lo­wo­dach
    • mod w aku­sty­ce po­mie­szczeń
    • mod w te­o­rii ste­ro­wa­nia
  • MOD – for­mat pliku
  • mod – kon­gru­en­cja
    • mod, mo­du­lo – ope­ra­cja ma­te­ma­tycz­na po­le­ga­ją­ca na dzie­le­niu z resz­tą
  • mod – skrót od „mo­dy­fi­ka­cja pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go"
    • Mo­dy­fi­ka­cja forum dy­sku­syj­ne­go
    • Mo­dy­fi­ka­cja gry kom­pu­te­ro­wej
  • Mod (także Mods) – sub­kul­tu­ra
  • M.O.D. – ame­ry­kań­ski ze­spół cros­so­ver thrash

Wikipedia


moda

1. zmien­ny styl życia, miesz­ka­nia, ubio­ru, oby­cza­ju, hi­sto­rycz­nie zwią­za­ny z epoką, z ze­spo­łem norm obo­wią­zu­ją­cych w danym kraju, także ze sta­tu­sem so­cjal­nym okre­ślo­nej war­stwy spo­łecz­nej;
2. w sta­ty­sty­ce: licz­ba, wiel­kość, cecha wy­stę­pu­ją­ca naj­czę­ściej w danej pró­bie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zmie­nia­ją­cy się styl życia, ubio­ru, oby­cza­ju zwią­za­ny z epoką, nor­ma­mi da­ne­go spo­łe­czeń­stwa

 (1.2) mat. war­tość o naj­więk­szym praw­do­po­do­bień­stwie wy­stą­pie­nia lub war­tość naj­czę­ściej wy­stę­pu­ją­ca w pró­bie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • moda – styl lub po­pu­lar­ność
  • moda – po­ję­cie z dzie­dzi­ny sta­ty­sty­ki
  • moda ję­zy­ko­wa
  • Modà – wło­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • „Moda” – mak­si­sin­giel pol­skie­go ze­spo­łu hip-ho­po­we­go WWO
  • M̶O̶D̶A̶ – album pol­skie­go ra­pe­ra PlanBe
  • O moda, moda! – ra­dziec­ki krót­ko­me­tra­żo­wy film ani­mo­wa­ny
  • Moda S921 – bolid For­mu­ły 1

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­jek­tan­ci orze­kli, że moda z lat 40 i 50 po­wra­ca do nas w całej swej oka­za­ło­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔda, AS: moda

Wiktionary

Powiązane:

 przym. modny, modowy

 rzecz. modniś m., modnisia ż., modność ż.

 przysł. modnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dominanta

Wiktionary


modafinil

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek no­o­tro­po­wy o dzia­ła­niu sty­mu­lu­ją­cym, uży­wa­ny w le­cze­niu nar­ko­lep­sji, sen­no­ści wy­wo­ła­nej pracą zmia­no­wą lub be­zde­chem sen­nym oraz jako śro­dek po­bu­dza­ją­cy


SJP.pl

Mo­da­fi­nil – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek no­o­tro­po­wy z grupy eu­ge­ro­i­ków o dzia­ła­niu sty­mu­lu­ją­cym, uży­wa­ny w le­cze­niu nar­ko­lep­sji, sen­no­ści wy­wo­ła­nej pracą zmia­no­wą lub be­zde­chem sen­nym oraz jako śro­dek po­bu­dza­ją­cy.

Wikipedia


modal

włó­kno ce­lu­lo­zo­we pow­sta­łe na bazie wi­sko­zy, sztucz­ny ma­te­riał o atła­so­wym po­ły­sku


SJP.pl

Modal – włó­kno ce­lu­lo­zo­we pro­du­ko­wa­ne z drzew pow­sta­łe na bazie wi­sko­zy. Ce­chu­je je duża od­por­ność na usz­ko­dze­nia i atła­so­wy po­łysk. Ma­te­riał po­chła­nia o 50% wię­cej wil­go­ci niż ba­weł­na. Jest bar­dzo przy­jaz­ny dla skóry, po­nie­waż utrzy­mu­je ją suchą i umoż­li­wia jej od­dy­cha­nie. Po­nad­to jego włó­kna mają gład­ką, de­li­kat­ną struk­tu­rę, która za­po­bie­ga na­ru­sze­niu po­wierzch­ni mo­da­lu w trak­cie pra­nia, dzię­ki czemu za­wsze za­cho­wu­je swoją mięk­kość i sprę­ży­stość.

Wikipedia


modalista

zwo­len­nik mo­da­liz­mu (dok­try­ny wczes­no­chrze­ści­jań­skiej)


SJP.pl


modalistka

→ mo­da­li­sta


SJP.pl

Patrz:

modalista

modalizm

1. struk­tu­ra mu­zycz­na cha­rak­te­ry­stycz­na dla sta­ro­żyt­ne­go i śred­nio­wiecz­ne­go sy­ste­mu mo­dal­ne­go;
2. dok­try­na re­li­gij­na roz­wi­nię­ta pod ko­niec II wieku, za­kła­da­ją­ca jed­ność Bożej sub­stan­cji i osoby on­tycz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. hist. he­te­ro­dok­sal­na dok­try­na mo­nar­chia­ni­stycz­na, pow­sta­ła pod ko­niec II wieku;

 (1.2) muz. struk­tu­ra mu­zycz­na dla mo­dal­nych skal ko­ściel­nych, na­wią­zu­ją­ca do cho­ra­łu gre­go­riań­skie­go i mu­zy­ki lu­do­wej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­da­lizm – he­rez­ja chrze­ści­jań­ska, ist­nie­ją­ca w II–IV wieku.
  • Mo­da­lizm – struk­tu­ra mu­zycz­na dla mo­dal­nych skal ko­ściel­nych, na­wią­zu­ją­ca do cho­ra­łu gre­go­riań­skie­go i mu­zy­ki lu­do­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie da się ukryć, że Young dość nie­u­dol­nie przed­sta­wia współ­cier­pie­nie Ojca i Syna, na­ra­ża­jąc się na za­rzut pro­pa­go­wa­nia mo­da­liz­mu i pa­try­pa­sjo­niz­mu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modalista mos., modalistka ż.

 przym. modalistyczny

Wiktionary


modalność

1. w lo­gi­ce: cha­rak­te­ry­sty­ka sądów lo­gicz­nych pod wzglę­dem stop­nia pew­no­ści, z jakim sądy te coś orze­ka­ją;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: sto­su­nek osoby mó­wią­cej do tre­ści jej wy­po­wie­dzi, wy­ra­ża­ny głów­nie przez formy try­bów cza­sow­ni­ka, za po­mo­cą par­ty­kuł, in­to­na­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest mo­dal­ne

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • lo­gi­ka mo­dal­na – spo­sób kla­sy­fi­ko­wa­nia zdań
  • mo­dal­ność – cha­rak­te­ry­zo­wa­nie zja­wisk ze wzglę­du na to, jak ist­nie­ją
  • mo­dal­ność ję­zy­ko­wa – zwią­zek emo­cjo­nal­ny wy­po­wia­da­ją­ce­go się z tre­ścią wy­po­wie­dzi
  • mo­dal­ność – w mu­zy­ce, sy­stem opar­ty na sta­łych struk­tu­rach dźwię­ko­wych, ty­pach skal

Wikipedia

Powiązane:

 przym. modalny

 przysł. modalnie

Wiktionary


modalny

1. w lo­gi­ce: od­no­szą­cy się do stop­nia pew­no­ści sądu (np. zda­nie mo­dal­ne)
2. jęz. do­ty­czą­cy sto­sun­ku osoby mó­wią­cej do tre­ści jej wy­po­wie­dzi
3. w mu­zy­ce: zwią­za­ny z daw­ny­mi ska­la­mi
4. w ma­te­ma­ty­ce: naj­częst­szy lub naj­bar­dziej praw­do­po­dob­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) skrót|ont.|on­to­lo­gia, on­to­lo­gicz­ny|on­to­lo­gia. do­ty­czą­cy ro­dza­ju bycia

 (1.2) log. od­no­szą­cy się do stop­nia pew­no­ści sądu

 (1.3) gram. okre­śla­ją­cy spo­sób od­by­wa­nia się czyn­no­ści

 (1.4) muz. ma­ją­cy zwią­zek z daw­ny­mi ska­la­mi ko­ściel­ny­mi

 (1.5) stat. po­wią­za­ny z naj­częst­szą war­to­ścią cechy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. modalnie

 rzecz. modalność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) trybowy

Wiktionary


modalowy

→ modal


SJP.pl

Patrz:

modal

modding

[czy­taj: mo­ding] śro­do­wi­sko­wo: mo­dy­fi­ko­wa­nie ele­men­tów kom­pu­te­ra lub opro­gra­mo­wa­nia kom­pu­te­ro­we­go


SJP.pl


modecin

Mo­de­cin – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie miń­skim, w gmi­nie Dobre.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Jana Chrzci­cie­la w Pniew­ni­ku.

Wikipedia


model

1. osoba po­zu­ją­ca ar­ty­ście do obra­zu, rzeź­by itp.
2. męż­czyz­na pre­zen­tu­ją­cy ubio­ry na po­ka­zach mody
3. po­tocz­nie o oso­bie śmie­szą­cej, szo­ku­ją­cej swoim za­cho­wa­niem lub ubio­rem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fi­zycz­nie ist­nie­ją­cy wzór, pro­to­typ ja­kie­goś obiek­tu

 (1.2) kopia cze­goś wy­ko­na­na w mniej­szych roz­mia­rach

 (1.3) mat. stat. ekon. ma­te­ma­tycz­ny opis za­cho­wa­nia ja­kie­goś ukła­du;

 (1.4) mat. zbiór obiek­tów ma­te­ma­tycz­nych, speł­nia­ją­cych pewne ak­sjo­ma­ty;

 (1.5) okre­ślo­ny typ lub fason cze­goś

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) męż­czyz­na pre­zen­tu­ją­cy stro­je na po­ka­zach mody

 (2.2) męż­czyz­na po­zu­ją­cy ar­ty­ście do zdję­cia, obra­zu czy rzeź­by

 (2.3) osoba, która zwra­ca na sie­bie uwagę oto­cze­nia

Wiktionary

Model (łać. "mo­du­lus" – "miara", "wzór") – in­for­ma­cyj­na re­pre­zen­ta­cja obiek­tu, osoby lub sy­ste­mu. Ter­min ten pier­wot­nie oz­na­czał plany bu­dyn­ku w ję­zy­ku an­giel­skim z końca XVI wieku, a za poś­red­nict­wem ję­zy­ka fran­cu­skie­go i wło­skie­go wy­wo­dzi się osta­tecz­nie z ła­ciń­skie­go słowa mo­du­lus.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasze mu­ze­um może po­szczy­cić się mo­de­la­mi wczes­nych lo­dó­wek.

 (1.2) TT to model po­cią­gu w skali 1:120.

 (1.3) Model za­cho­wa­nia kon­su­men­tów poz­wo­li prze­wi­dzieć przysz­łość go­spo­dar­ki.

 (1.4) Po­wierzch­nia kuli jest naj­prost­szym mo­de­lem ge­o­me­trii elip­tycz­nej.

 (2.1) Model przy­tył i stra­cił pracę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔdɛl, AS: model

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modeling mrz., modelka ż., modelarstwo n., modelarz m., modelowanie n.

:: zdrobn. modelik m.

 czas. modelować

 przym. modelowy, modelarski, modowy

 przysł. modelowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oryginał

 (1.4) struktura matematyczna, przestrzeń

Wiktionary


modelacja

na­da­wa­nie cze­muś okre­ślo­ne­go kształ­tu; mo­de­lo­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. techn. na­da­wa­nie cze­muś okre­ślo­nej formy, kształ­tu; mo­de­lo­wa­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. model m., modelka ż., modelowanie n.

 przym. modelowy

 czas. modelować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) modelowanie

Wiktionary


modelarka

1. kon­struk­tor­ka mo­de­li sa­mo­lo­tów, okrę­tów itp.;
2. spe­cja­list­ka pro­jek­tu­ją­ca i wy­ko­nu­ją­ca mo­de­le, np. mo­de­le od­lew­ni­cze


SJP.pl


modelarnia

pra­cow­nia, w któ­rej wy­ko­nu­je się mo­de­le


SJP.pl


modelarski

od­no­szą­cy się do mo­de­lar­stwa (hobby po­le­ga­ją­ce­go na skła­da­niu kilku spe­cjal­nych ele­men­tów w ca­łość bę­dą­cą naj­czę­ściej sa­mo­lo­tem, stat­kiem lub po­dob­nym mo­de­lem), zwią­za­ny z tym hobby (np. sklep mo­de­lar­ski)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mo­de­lar­stwem, do­ty­czą­cy mo­de­lar­stwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. model mos./mrz., modelarz m., modelarstwo n.

Wiktionary


modelarstwo

1. hobby po­le­ga­ją­ce na skła­da­niu kilku spe­cjal­nych ele­men­tów w ca­łość bę­dą­cą naj­czę­ściej sa­mo­lo­tem, stat­kiem lub po­dob­nym mo­de­lem;
2. dział od­lew­nict­wa spo­rzą­dza­ją­cy mo­de­le od­le­wów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) odw­zo­ro­wy­wa­nie rze­czy­wi­stych obiek­tów w po­sta­ci pom­niej­szo­nych mo­de­li;

 (1.2) środ. two­rze­nie mo­de­li sta­ty­stycz­nych

Wiktionary

Mo­de­lar­stwo – dzia­łal­ność czło­wie­ka po­le­ga­ją­ca na odw­zo­ro­wy­wa­niu rze­czy­wi­stych obiek­tów w po­sta­ci pom­niej­szo­nych mo­de­li. Naj­czę­ściej poj­mo­wa­ne jest jako roz­ryw­ka, za­ba­wa (hobby), może być także spor­tem. Prze­de wszyst­kim wią­za­ne jest z mo­de­lar­stwem re­duk­cyj­nym, po­le­ga­ją­cym na moż­li­wie do­kład­nym odw­zo­ro­wa­niu wy­glą­du obiek­tu, z za­cho­wa­niem okre­ślo­nej skali, jed­nak­że inne ro­dza­je mo­de­lar­stwa sku­pia­ją się na odw­zo­ro­wa­niu funk­cjo­no­wa­nia ory­gi­na­łu (np.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɔdɛˈlarstfɔ, AS: modelarstfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modelarz m., modelarka ż., model ż., modelarnia ż.

 przym. modelarski

 czas. modelować ndk. , wymodelować dk., przemodelować dk.

Wiktionary


modelarz

1. kon­struk­tor mo­de­li sa­mo­lo­tów, okrę­tów itp.;
2. spe­cja­li­sta pro­jek­tu­ją­cy i wy­ko­nu­ją­cy mo­de­le, np. mo­de­le od­lew­ni­cze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) techn. osoba zaj­mu­ją­ca się kon­struk­cją mo­de­li sa­mo­lo­tów, stat­ków itp.; odt­wa­rza­niem rze­czy­wi­stych obiek­tów w po­sta­ci pom­niej­szo­nej

 (1.2) techn. spe­cja­li­sta pro­jek­tu­ją­cy i wy­ko­nu­ją­cy mo­de­le (np. od­le­wy) do pro­duk­cji róż­nych wy­ro­bów

Wiktionary

Mo­de­larz – mie­sięcz­nik wy­da­wa­ny od maja 1955 roku przez Ligę Obro­ny Kraju. Zaj­mu­je się mo­de­lar­stwem ko­ło­wym, okrę­to­wym, lot­ni­czym i ra­kie­to­wym oraz ma­kie­to­wym. Za­mie­szcza plany mo­de­lar­skie, po­ra­dy prak­tycz­ne dla mo­de­la­rzy róż­nych ka­te­go­rii oraz re­la­cje i re­por­ta­że z im­prez i za­wo­dów mo­de­lar­skich w Pol­sce i na świe­cie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od przedsz­ko­la zaj­mo­wa­łem się skle­ja­niem mo­de­li sa­mo­lo­tów i czy­ta­łem po­ra­dy dla mo­de­la­rzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈdɛlaʃ, AS: modelaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modelarstwo n., model m.

 przym. modelarski

Wiktionary


modelator

ar­ty­sta pla­styk, zaj­mu­ją­cy się za­wo­do­wo mo­de­lo­wa­niem czę­ści de­ko­ra­cji te­a­tral­nej i rek­wi­zy­tów te­a­tral­nych


SJP.pl


modelatorka

ko­bie­ta wy­ko­nu­ją­ca mo­de­le


SJP.pl


modelatornia

pra­cow­nia te­a­tral­na, gdzie wy­ko­nu­je się mo­de­le obiek­tów wy­ko­rzy­sty­wa­nych w sce­no­gra­fii lub jako rek­wi­zy­ty


SJP.pl


modelatorstwo

za­ję­cie mo­de­la­to­ra


SJP.pl


modeler

w in­for­ma­ty­ce: spe­cja­li­stycz­ny pro­gram kom­pu­te­ro­wy, przy po­mo­cy któ­re­go two­rzy się i mo­dy­fi­ku­je obiek­ty trój­wy­mia­ro­we


SJP.pl


modelik

zdrob­nie­nie od: model


SJP.pl


modelina

masa pla­stycz­na uży­wa­na do le­pie­nia nie­wiel­kich przed­mio­tów, ut­war­dza­na przez wy­pie­ka­nie


SJP.pl

Mo­de­li­na – po­pu­lar­na nazwa róż­nych ut­war­dzal­nych mas pla­stycz­nych, przy­po­mi­na­ją­cych przed ut­war­dze­niem swo­i­mi wła­ści­wo­ścia­mi mo­de­lar­ski­mi pla­ste­li­nę.

Ist­nie­je wiele od­mian mo­de­li­ny, które są ut­war­dza­ne pod wpły­wem tem­pe­ra­tu­ry, świa­tła lub po­wie­trza. W ich skład wcho­dzą zwy­kle sole nie­na­sy­co­nych kwa­sów tłu­szczo­wych i róż­ne­go ro­dza­ju syn­te­tycz­ne ży­wi­ce zdol­ne do sie­cio­wa­nia pod wpły­wem pod­wyż­szo­nej tem­pe­ra­tu­ry, świa­tła, po­wie­trza, wil­go­ci lub kom­bi­na­cji tych czyn­ni­ków.

Wikipedia


modeling

czyn­no­ści po­wią­za­ne z za­wo­dem mo­de­la lub mo­del­ki, np. udział w po­ka­zach, po­zo­wa­nie do zdjęć itp.; mo­del­ling


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. czyn­no­ści zwią­za­ne z za­wo­dem mo­del­ki/mo­de­la; po­zo­wa­nie do zdjęć, udział w po­ka­zach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam już pewne doś­wiad­cze­nia w mo­de­lin­gu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈdɛlʲĩŋk, AS: modelʹĩŋk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modelka ż., model m.

 przym. modelingowy, modelowy, modowy

Wiktionary


modelingowy

→ mo­de­ling


SJP.pl

Patrz:

modeling

modelinowy

→ mo­de­li­na


SJP.pl

Patrz:

modelina

modelka

1. ko­bie­ta pre­zen­tu­ją­ca ubio­ry na po­ka­zach mody;
2. ko­bie­ta po­zu­ją­ca do obra­zu, rzeź­by lub zdję­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta pre­zen­tu­ją­ca stro­je na po­ka­zach mody

 (1.2) ko­bie­ta po­zu­ją­ca do zdjęć, obra­zów, rzeźb;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ania jest ładną, wy­so­ką dziew­czy­ną, ma szan­sę zo­stać mo­del­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈdɛlka, AS: modelka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. model m., modeling m., modelacja ż.

 przym. modelowy, modowy

 czas. modelować

Wiktionary


modelling

[czy­taj: mo­de­ling] czyn­no­ści po­wią­za­ne z za­wo­dem mo­de­la lub mo­del­ki, np. udział w po­ka­zach, po­zo­wa­nie do zdjęć itp.; mo­de­ling


SJP.pl


modelowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mo­de­lo­wać.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­de­lo­wa­nie – w ma­te­ma­ty­ce,
  • mo­de­lo­wa­nie – w gra­fi­ce kom­pu­te­ro­wej,
  • mo­de­lo­wa­nie – w psy­cho­lo­gii,
  • mo­de­lo­wa­nie mo­le­ku­lar­ne – w che­mii.
  • model

Wikipedia

Powiązane:

 czas. modelować ndk.

 rzecz. model mos./mrz.

Wiktionary


modelować

1. na­da­wać cze­muś za­mie­rzo­ny kształt lub wy­gląd; for­mo­wać, kształ­to­wać;
2. w nauce: two­rzyć mo­de­le rze­czy­wi­stych zja­wisk w celu ich ba­da­nia;
3. w sztu­ce: na­da­wać ut­wo­ro­wi po­żą­da­ne cech za po­mo­cą środ­ków sty­li­stycz­nych i kom­po­zy­tor­skich


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) nauk. two­rzyć model pew­ne­go obiek­tu lub zja­wi­ska, czyli two­rzyć opis (czę­sto ma­te­ma­tycz­ny), który stara się w ogól­ny spo­sób wy­ja­śniać wiele osob­nych przy­pad­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Męż­czyz­na – mówię o praw­dzi­wych męż­czyz­nach, a nie o za­pi­tych byd­la­kach – na­sta­wio­ny wi­nien być, i to też jest ata­wizm, na ochro­nę ko­bie­ty, na opie­kuń­czość. Opie­kuń­czość ko­bie­ty wy­ra­ża się w dyk­to­wa­niu: ona wie le­piej, co dla jej chło­pa jest dobre, co po­wi­nien jeść, jak się ubie­rać, nawet co czy­tać, mo­de­lu­je go na swój spo­sób.

Wiktionary

Powiązane:

* rzecz. modelowanie n., model mrz./mos., modelacja ż., modelka ż.

* czas. zamodelować dk., wymodelować dk., umodelować dk.

* przym. modelowy

* przysł. modelowo

Wiktionary


modelowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób mo­de­lo­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. model m., modelowanie n.

 przym. modelowy

 czas. modelować

Wiktionary


modelowość

→ mo­de­lo­wy


SJP.pl

Patrz:

modelowy

modelowy

1. sta­no­wią­cy naj­lep­szy przy­kład; wzor­co­wy;
2. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla cze­goś, np. dla kon­cep­cji, stylu;
3. zwią­za­ny z mo­de­lem, wzo­rem, np. mo­de­lem od­lew­ni­czym


SJP.pl


modelski

naz­wi­sko


SJP.pl


modelunek

uży­cie od­po­wied­nich środ­ków ar­ty­stycz­nych w celu wy­do­by­cia pla­stycz­no­ści przed­mio­tu lub po­sta­ci w dzie­le sztu­ki


SJP.pl

Mo­de­lu­nek – uży­cie od­po­wied­nich środ­ków ar­ty­stycz­nych w celu wy­do­by­cia pla­stycz­no­ści przed­mio­tu lub po­sta­ci w dzie­le sztu­ki. Za­sto­so­wa­nie świa­tła i cie­nia (mo­de­lu­nek świa­tło­cie­nio­wy). spra­wia, że obiekt przed­sta­wio­ny na pła­skiej po­wierzch­ni za­czy­na wy­glą­dać jak trój­wy­mia­ro­wy. W ten spo­sób ar­ty­sta, za­miast ry­so­wać tylko kon­tur, „mo­de­lu­je” kształt, stop­niu­jąc jas­ność. Tam, gdzie pada świa­tło – jest ja­śniej; gdzie go bra­ku­je – po­ja­wia się cień. Dzię­ki temu obiekt zy­sku­je ob­ję­tość.

Wikipedia


modem

urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne, któ­re­go za­da­niem jest za­mia­na da­nych cy­fro­wych na ana­lo­go­we sy­gna­ły elek­trycz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. urzą­dze­nie zmie­nia­ją­ce sy­gnał elek­trycz­ny w po­sta­ci ana­lo­go­wej na sy­gnał cy­fro­wy, przy­sto­so­wa­ny do od­bio­ru przez kom­pu­ter i na od­wrót;

Wiktionary

Modem (od mo­du­la­tor-de­mo­du­la­tor) – urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne, które mo­du­lu­je sy­gnał w celu za­ko­do­wa­nia in­for­ma­cji cy­fro­wych, tak by mogły być prze­sy­ła­ne w wy­bra­nym me­dium trans­mi­syj­nym, a także de­mo­du­lu­je tak za­ko­do­wa­ny sy­gnał w celu de­ko­do­wa­nia od­bie­ra­nych da­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Modem za­czął wy­da­wać dziw­ne dźwię­ki, a potem nie chciał już się po­łą­czyć do sieci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔdɛ̃m, AS: modẽm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modulator m., modulacja ż., demodulacja ż., modemiarz m., modemik mrz.

 czas. modulować ndk., demodulować ndk.

 przym. modemowy, modulowany, demodulowany

Wiktionary


modemik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od modem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie modem, lecz tylko mały mo­de­mik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modem m.

Wiktionary


modena

ro­dzaj pisma dru­kar­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Emi­lia-Ro­ma­nia;

 (1.2) geogr. adm. wło­ska pro­win­cja po­ło­żo­na w re­gio­nie Emi­lia-Ro­ma­nia; ;

Wiktionary

Mo­de­na (po wło­sku [], w dia­lek­cie mo­deń­skim Modna []) – mia­sto i gmina w pół­noc­nych Wło­szech, w re­gio­nie Emi­lia-Ro­ma­nia, w pro­win­cji Mo­de­na. Leży w do­li­nie Padu. Prze­pły­wa­ją przez nią dwie rzeki: Sec­chia i Pa­na­ro. 10 ki­lo­me­trów na po­łud­nie od mia­sta za­czy­na­ją się pier­wsze wznie­sie­nia Ape­ni­nów, a kon­kret­nie Ape­ni­ny To­skań­sko-Emi­liań­skie ("Ap­pen­ni­no Tosco-emi­lia­no").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mo­de­na była wów­czas je­dy­nym mia­stem we Wło­szech, w któ­rym par­tia ko­mu­ni­stycz­na miała bezwz­ględ­ną więk­szość w ra­dzie miej­skiej, ko­mu­ni­ści więc rzą­dzi­li mia­stem z bur­mi­strzem Ru­ben­sem Trivą na czele.

 (1.1) W walce gwel­fów z gi­be­li­na­mi Mo­de­na była po stro­nie zwo­len­ni­ków ce­sa­rza i wal­czy­ła z od­le­głą o 40 km Bo­lo­nią. Bo­loń­scy gwel­fo­wie zwy­cię­ży­li w roku 1249 i Mo­de­na pod­da­ła się mar­ki­zo­wi Fer­ra­ry Obiz­zo II d'Este. Jego na­stęp­ca, Obiz­zo III, prze­niósł się do Mo­de­ny z całym dwo­rem i tak za­czę­ło się pa­no­wa­nie ksią­żąt d'Este, które trwa­ło aż do 1796 r.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈdɛ̃na, AS: modẽna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modeńczyk mos., modenka ż.

 przym. modeński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) staroż. Mutyna, Mutina

Wiktionary


modenka

miesz­kan­ka Mo­de­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Mo­de­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Modena ż.

:: fm. modeńczyk mos.

 przym. modeński

Wiktionary


modenowy

→ mo­de­na


SJP.pl

Patrz:

modena

moder

po­tocz­nie: osoba two­rzą­ca mo­dy­fi­ka­cje do gier, pro­gra­mów lub sprzę­tu kom­pu­te­ro­we­go


SJP.pl


moderacja

1. kie­ro­wa­nie dy­sku­sją;
2. daw­niej pow­ścią­gli­wość, umiar­ko­wa­nie


SJP.pl


moderacyjny

→ mo­de­ra­cja


SJP.pl

Patrz:

moderacja

moderant

daw­niej: czło­nek stron­nict­wa o pro­gra­mie umiar­ko­wa­nym


SJP.pl


moderantysta

daw­niej: czło­nek stron­nict­wa o pro­gra­mie umiar­ko­wa­nym; mo­de­rant


SJP.pl


moderantyzm

daw­niej: po­glą­dy umiar­ko­wa­ne, zwła­szcza po­li­tycz­ne


SJP.pl


moderato

1. okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: umiar­ko­wa­nie
2. umiar­ko­wa­ne tempo ut­wo­ru


SJP.pl


moderator

1. osoba, która wpły­wa na po­stę­po­wa­nie in­nych, ła­go­dzi na­pię­cia;
2. osoba pro­wa­dzą­ca dy­sku­sje w te­le­wiz­ji, radiu, na fo­rach in­ter­ne­to­wych itp., dba­ją­ca o ich wła­ści­wy prze­bieg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) in­form. osoba za­rzą­dza­ją­ca tre­ścią oraz kon­ta­mi użyt­kow­ni­ków na po­zio­mie wyż­szym niż zwy­kli uczest­ni­cy, lecz niż­szym niż ad­mi­ni­stra­to­rzy;

 (1.2) osoba, która kie­ru­je dy­sku­sją i czuwa nad jej wła­ści­wym prze­bie­giem, zwła­szcza w me­diach

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) fiz. spo­wal­niacz ne­u­tro­nów, ma­ją­cy za­sto­so­wa­nie w re­ak­to­rach ją­dro­wych;

 (2.2) muz. urzą­dze­nie do przy­ci­sza­nia dźwię­ku w pia­ni­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­de­ra­tor (fi­zy­ka) – ina­czej spo­wal­niacz ne­u­tro­nów, ma­ją­cy za­sto­so­wa­nie w re­ak­to­rach ją­dro­wych.
  • mo­de­ra­tor (in­ter­net) – osoba dba­ją­ca o po­rzą­dek i prze­strze­ga­nie zasad, prze­waż­nie na fo­rach, ka­na­łach IRC lub in­nych stro­nach in­ter­ne­to­wych.
  • mo­de­ra­tor (psy­cho­lo­gia) – czyn­nik de­cy­du­ją­cy o za­leż­no­ści lub braku za­leż­no­ści po­mię­dzy zmien­ny­mi.
  • mo­de­ra­tor (in­stru­men­toz­naw­stwo) – urzą­dze­nie w pia­ni­nie słu­żą­ce do tłu­mie­nia dźwię­ku

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Mo­de­ra­to­rem naj­czę­ściej bywa woda lub cięż­ka woda, rza­dziej już ostat­nio gra­fit, zaś re­flek­to­rem ma­te­riał o małym prze­kro­ju czyn­nym do wy­chwy­tu ne­u­tro­nów, a dużym na roz­pra­sza­nie ela­stycz­ne – prze­waż­nie beryl lub gra­fit.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔdɛˈratɔr, AS: moderator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moderowanie n., moderacja ż.

:: fż. moderatorka

 czas. moderować ndk.

 przym. moderacyjny

Wiktionary


moderatorka

ko­bie­ta pro­wa­dzą­ca dy­sku­sje w te­le­wiz­ji, radiu, na fo­rach in­ter­ne­to­wych itp., dba­ją­ca o ich wła­ści­wy prze­bieg; także ko­bie­ta go­dzą­ca spie­ra­ją­ce się stro­ny


SJP.pl


moderatorski

→ mo­de­ra­tor


SJP.pl

Patrz:

moderator

moderatorstwo

za­ję­cie mo­de­ra­to­ra


SJP.pl


modern

no­wo­czes­ny, współ­czes­ny


SJP.pl


moderna

1. śro­do­wi­sko­wo o mo­der­niz­mie
2. ugru­po­wa­nie ar­ty­stów (li­te­ra­tów, ma­la­rzy itp.) hoł­du­ją­cych po­glą­dom mo­der­ni­stycz­nym


SJP.pl

Mo­der­na, Inc. – ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo bio­tech­no­lo­gicz­ne z sie­dzi­bą w Cam­brid­ge pod Bo­sto­nem.

Wikipedia


modernista

ar­ty­sta lub my­śli­ciel zwią­za­ny z mo­der­niz­mem


SJP.pl


modernistka

→ mo­der­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

modernista

modernistyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest mo­der­ni­stycz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modernizm m., modernista m., modernistka ż.

 przym. modernistyczny

 przysł. modernistycznie

Wiktionary


modernistyczny

→ mo­der­nizm


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mo­der­niz­mem, do­ty­czą­cy mo­der­niz­mu

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) po­dob­ny do mo­der­niz­mu, ma­ją­cy cechy mo­der­niz­mu

Wiktionary

Patrz:

modernizm

Przykłady

 (2.1) Dwo­rzec wznie­sio­no w stylu eklek­tyz­mu z ele­men­ta­mi mo­der­ni­stycz­no-se­ce­syj­ny­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modernizm mrz., modernista mos., modernistka ż., modernistyczność ż.

 przysł. modernistycznie

Wiktionary


modernizacja

uno­wo­cze­śnie­nie cze­goś, ulep­sze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uno­wo­cze­śnie­nie, uw­spół­cze­śnie­nie pro­duk­tu, trwa­łe ulep­sze­nie pro­wa­dzą­ce do zwięk­sze­nia jego war­to­ści użyt­ko­wej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­der­ni­za­cja (tech­ni­ka) – uno­wo­cze­śnie­nie pro­duk­tu
  • te­o­ria mo­der­ni­za­cji – te­o­ria do­ty­czą­ca przej­ścia do spo­łe­czeń­stwa no­wo­czes­ne­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mo­der­ni­za­cji ronda Ze­słań­ców Sy­be­ryj­skich war­szaw­scy kie­row­cy cze­ka­ją jak kania dżdżu – co­dzien­nie two­rzą się tam gi­gan­tycz­ne korki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔdɛrʲɲiˈzat͡sʲja, AS: moderʹńizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modernizowanie n.

 czas. modernizować ndk., zmodernizować dk.

 przym. modernizacyjny

Wiktionary


modernizacyjny

zwią­za­ny z mo­der­ni­za­cją


SJP.pl


modernizator

osoba do­ko­nu­ją­ca mo­der­ni­za­cji


SJP.pl


modernizatorka

ko­bie­ta do­ko­nu­ją­ca mo­der­ni­za­cji


SJP.pl


modernizm

ze­spół kie­run­ków w kul­tu­rze i sztu­ce prze­ło­mu XIX i XX wieku, które cha­rak­te­ry­zo­wa­ły się m.in. prze­ciw­sta­wie­niem się po­zy­ty­wi­stycz­ne­mu re­a­liz­mo­wi, kul­tu­rze i mo­ral­no­ści mie­szczań­skiej, gło­sze­niem in­dy­wi­du­a­liz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. szt. ogół kie­run­ków awan­gar­do­wych ek­spo­nu­ją­cych rolę in­dy­wi­du­a­liz­mu w twór­czo­ści, na­ce­cho­wa­ny sym­bo­liz­mem i este­tyz­mem;

 (1.2) teol. ka­to­lic­ki ruch re­li­gij­ny prze­ło­mu XIX i XX w. uz­na­ją­cy po­trze­bę do­sto­so­wa­nia dok­try­ny do sy­tu­a­cji w danej epoce dzie­jów Ko­ścio­ła;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­der­nizm w sztu­ce – prądy w kul­tu­rze prze­ło­mu XIX i XX w.
  • mo­der­nizm w ar­chi­tek­tu­rze – prąd ar­chi­tek­to­nicz­ny pa­nu­ją­cy około 1910–1980
  • mo­der­nizm w li­te­ra­tu­rze – prąd li­te­rac­ki
  • mo­der­nizm w mu­zy­ce – grupa kie­run­ków mu­zycz­nych
  • mo­der­nizm ka­to­lic­ki – ka­to­lic­ki ruch re­li­gij­ny prze­ło­mu XIX i XX w.
  • Młoda Pol­ska – pol­ska od­mia­na mo­der­niz­mu w li­te­ra­tu­rze, mu­zy­ce i sztu­ce

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Post­mo­der­nizm to kie­ru­nek ar­ty­stycz­ny, który sta­wia pod zna­kiem za­py­ta­nia pod­sta­wo­we za­sa­dy i idee mo­der­niz­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈdɛrʲɲism̥, AS: moderʹńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modernistyczność ż., modernista mos., modernistka ż.

 przym. modernistyczny

 przysł. modernistycznie

Wiktionary


modernizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mo­der­ni­zo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔdɛrʲɲizɔˈvãɲɛ, AS: moderʹńizovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. modernizować

 rzecz. modernizacja ż.

Wiktionary


modernizować

czy­nić współ­czes­nym, no­wo­czes­nym, do­sto­so­wy­wać do współ­czes­no­ści; ak­tu­a­li­zo­wać, uak­tu­al­niać, uno­wo­cze­śniać, uw­spół­cze­śniać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zmo­der­ni­zo­wać)

 (1.1) do­ko­ny­wać mo­der­ni­za­cji; czy­nić bar­dziej no­wo­czes­nym

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny mo­der­ni­zo­wać się (dk. zmo­der­ni­zo­wać się)

 (2.1) ule­gać mo­der­ni­za­cji; sta­wać się no­wo­czes­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modernizator mos., modernizowanie n., modernizacja ż.

 czas. zmodernizować dk.

 przym. modernizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) unowocześniać, uwspółcześniać

 (2.1) unowocześniać się

Wiktionary


moderować

1. czu­wać nad wła­ści­wym prze­bie­giem dy­sku­sji; ste­ro­wać, kie­ro­wać dy­sku­sją;
2. ła­go­dzić na­pię­cia po­mię­dzy ludź­mi


SJP.pl


moderski

naz­wi­sko


SJP.pl


moderujący

1. czu­wać nad wła­ści­wym prze­bie­giem dy­sku­sji; ste­ro­wać, kie­ro­wać dy­sku­sją;
2. ła­go­dzić na­pię­cia po­mię­dzy ludź­mi


SJP.pl

Patrz:

moderować

moderunek

prze­sta­rza­łe: ek­wi­pu­nek żoł­nier­ski


SJP.pl


modest

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Mo­dest – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od słowa "mo­de­stus, -a, -um" oz­na­cza­ją­ce­go „umiar­ko­wa­ny, skrom­ny”.

W śred­nio­wie­czu w Pol­sce nie było uży­wa­ne, nadal imię rzad­kie, o ma­le­ją­cej w XXI wieku po­pu­lar­no­ści. W marcu 2001 roku za­no­to­wa­no 455 męż­czyzn o tym imie­niu, na­to­miast w stycz­niu 2025 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 217 Mo­de­stów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­da­ro­wa­łam Mo­de­sto­wi czar­ny sza­lik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔdɛst, AS: modest

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Modesta ż.

Wiktionary


modesta

imię żeń­skie


SJP.pl

Mo­de­sta – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Mo­dest. Pa­tron­ką tego imie­nia jest św. Mo­de­sta z Tre­wi­ru, be­ne­dyk­tyn­ka, zm. ok. 680 r.

Wikipedia


modestia

daw­niej: umiar­ko­wa­nie, skrom­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. skrom­ność

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jedni, fał­szy­wej mo­de­stii pełni, zwie­rza­ją się czy­tel­ni­ko­wi (choć ich o to nie pro­sił), jako pełni wiel­kiej dy­stynk­cji i niem­niej­szej do­sko­na­ło­ści przy­ja­cie­le przy­mu­si­li ich do wy­da­nia na świat tego, co dla włas­nej sa­tys­fak­cji na­pi­sa­wszy, chcie­li mieć w ukry­ciu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈdɛstʲja, AS: modestʹi ̯a

Wiktionary


modestostwo

Mo­dest z mał­żon­ką; Mo­de­sto­wie


SJP.pl


modestowie

Mo­dest z mał­żon­ką; Mo­de­sto­stwo


SJP.pl


modestowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Mo­de­sta lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


modeńczyk

miesz­ka­niec Mo­de­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mo­de­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W dwu­na­stu pie­śniach ok­ta­wą opo­wia­da Tas­so­ni o woj­nie mię­dzy Mo­de­ną i Bo­lo­nią z po­wo­du drew­nia­ne­go wia­dra, które mo­deń­czy­cy za­bra­li swym wro­gom pod­czas na­ja­zdu (w 1325 r.).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Modena ż.

:: fż. modenka ż.

 przym. modeński

Wiktionary


modeński

przy­miot­nik od: Mo­de­na (mia­sto we Wło­szech)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mo­de­ną, do­ty­czą­cy Mo­de­ny, wy­wo­dzą­cy się z Mo­de­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na jed­nej ze ścian sank­tu­a­rium znaj­du­je się płyta na­grob­na upa­mięt­nia­ją­ca księ­dza Giu­sep­pe Mes­so­rie­go, ka­no­ni­ka mo­deń­skiej ka­te­dry, który chciał być po­cho­wa­ny pod ufun­do­wa­ną przez sie­bie wieżą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Modena ż., modeńczyk mos., modenka ż.

Wiktionary


modeściny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Mo­de­sty lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


modigliani

[czy­taj: modiLIAani] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ame­deo Mo­di­glia­ni (1884–1920) – wło­ski ma­larz, ry­sow­nik i rzeź­biarz
  • Elio Mo­di­glia­ni (1860–1932) – wło­ski an­tro­po­log i zo­o­log
  • Fran­co Mo­di­glia­ni (1918–2003) – ame­ry­kań­ski eko­no­mi­sta po­cho­dze­nia wło­skie­go, la­u­re­at na­gro­dy Nobla w 1985 roku
  • Mo­di­glia­ni, pasja two­rze­nia – film bio­gra­ficz­ny o życiu Ame­deo Mo­di­glia­nie­go
  • twier­dze­nie Mo­di­glia­nie­go-Mil­le­ra

Wikipedia


modlenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mod­lić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Książ­kę do mod­le­nia wło­ży­łam do szu­fla­dy koło łóżka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modły nmos., pomodlenie n., modlitewnik mrz., modlitwa ż.

 czas. wymodlać, wymodlić, wymadlać, modlić ndk.

 przym. rozmodlony

 przysł. modlitewnie

Wiktionary


modlibogowice

Mod­li­bo­go­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ko­niń­skim, w gmi­nie Ry­chwał.

W la­tach 1954–1959 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Mod­li­bo­go­wi­ce, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Ry­chwał. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Wikipedia


modliborzyce

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa dwóch wsi w Pol­sce


SJP.pl

Mod­li­bo­rzy­ce – mia­sto w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie ja­now­skim, po­ło­żo­ne na Rów­ni­nie Bił­go­raj­skiej.

Miej­sco­wość ta od 1631 do 1869 roku po­sia­da­ła prawa miej­skie. W la­tach 1975–1998 ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa tar­no­brze­skie­go. Od 1 stycz­nia 2014 po­now­nie jest mia­stem.

Wikipedia


modliborzycki

przy­miot­nik od: Mod­li­bo­rzy­ce


SJP.pl


modliborzyczanin

miesz­ka­niec Mod­li­bo­rzyc (mia­sta lub wsi w Pol­sce)


SJP.pl


modliborzyczanka

miesz­kan­ka Mod­li­bo­rzyc (mia­sta lub wsi w Pol­sce)


SJP.pl


modlica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mod­li­ca – wieś w woj. łódz­kim, w pow. łódz­kim wschod­nim, w gmi­nie Tu­szyn
  • Mod­li­ca – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wrze­siń­skim, w gmi­nie Pyz­dry

Wikipedia


modligroszek

podz­wrot­ni­ko­wa ro­śli­na pnąca z ro­dzi­ny mo­tyl­ko­wa­tych


SJP.pl

Mod­li­gro­szek, pa­cior­nik, pa­cior­ko­wiec, abrus, ko­ra­lin ("Abrus") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych ("Fa­ba­ce­ae"). Obej­mu­je 19 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one na wszyst­kich kon­ty­nen­tach w stre­fie rów­ni­ko­wej.

Wikipedia


modlikowice

Mod­li­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie zło­to­ryj­skim, w gmi­nie Za­grod­no.

Wikipedia


modlimowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mod­li­mo­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fic­kim, w gmi­nie Kar­ni­ce
  • Mod­li­mo­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fic­kim, w gmi­nie Płoty
  • Mod­li­mo­wo – gro­ma­da
  • Mod­li­mo­wo – przy­sta­nek ko­le­jo­wy

Wikipedia


modlin

1. dziel­ni­ca No­we­go Dworu Ma­zo­wiec­kie­go;
2. osada w Pol­sce;
3. ko­lo­nia w Pol­sce


SJP.pl

Mod­lin (dawn. ros. Новогеоргиевск, "No­wo­ge­or­gi­jewsk") – pra­wo­brzeż­na część No­we­go Dworu Ma­zo­wiec­kie­go, mia­sta w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie no­wod­wor­skim. Skła­da się z ofi­cjal­nych czę­ści mia­sta: Mod­lin Stary i Mod­lin-Twier­dza. Znaj­du­je się tu też mod­liń­skie lot­ni­sko.

Wikipedia


modlinek

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mod­li­nek – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. słup­skim, w gmi­nie Ustka
  • Mod­li­nek – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie Wą­se­wo
  • Mod­lin

Wikipedia


modlinianin

miesz­ka­niec Mod­li­na


SJP.pl


modlinianka

miesz­kan­ka Mod­li­na


SJP.pl


modliszewice

Mod­li­sze­wi­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ko­nec­kim, w gmi­nie Koń­skie. Ma sta­tus so­łect­wa.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka "Mod­li­szo­wi­ce", po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie opo­czyń­skim wo­je­wództ­wa san­do­mier­skie­go.

Wikipedia


modliszewko

Mod­li­szew­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, w gmi­nie Gniez­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go. Dziś Mod­li­szew­ko jest wsią so­łec­ką w gmi­nie Gniez­no, po­ło­żo­ną w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści wo­je­wództ­wa wiel­ko­pol­skie­go. Za­cho­wa­ła czy­tel­ny układ prze­strzen­ny daw­nej wsi o cha­rak­te­rze uli­ców­ki, z za­bu­do­wą roz­cią­gnię­tą wzdłuż głów­nej drogi i z po­zo­sta­ło­ścia­mi daw­nych sied­lisk go­spo­dar­czych.

Wikipedia


modliszewo

Mod­li­sze­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, w gmi­nie Gniez­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


modliszka

1. dra­pież­ny owad, któ­re­go sa­mi­ca po za­płod­nie­niu po­że­ra swego part­ne­ra;
2. ko­bie­ta zdo­by­wa­ją­ca i wy­ko­rzy­stu­ją­ca męż­czyzn dla włas­nej sa­tys­fak­cji, ba­wią­ca się ich uczu­cia­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Man­to­dea|ref=tak., dra­pież­ny owad z rzędu Man­to­dea, przy­po­mi­na­ją­cy osobę ze zło­żo­ny­mi rę­ko­ma do mod­lit­wy;

 (1.2) przen. ko­bie­ta, ni­szczą­ca ko­cha­ją­cych ją męż­czyzn

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mod­lisz­ki (biol.) – rząd owa­dów
  • Boks mod­lisz­ki (sztu­ka walki)
  • Mod­lisz­ka – ame­ry­kań­ski film z 1993 roku
  • Mod­lisz­ka – au­stra­lij­ski film z 2006 roku
  • Mod­lisz­ka – fran­cu­ski mi­ni­se­rial

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W po­łud­nio­wej Pol­sce wy­stę­pu­je mod­lisz­ka zwy­czaj­na ob­ję­ta ochro­ną ga­tun­ko­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈdlʲiʃka, AS: modlʹiška

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modlitwa ż., modła ż., modlitewnik mrz.

 przym. modlitewny, modliszkowy

 przysł. modlitewnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kobieta fatalna, femme fatale

Wiktionary


modliszki

rząd owa­dów us­krzyd­lo­nych


SJP.pl

Mod­lisz­ki (Man­to­dea) – rząd owa­dów, które naj­licz­niej wy­stę­pu­ją w stre­fie tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej. Swoją nazwę zaw­dzię­cza­ją po­zy­cji, przy­po­mi­na­ją­cej osobę z rę­ka­mi zło­żo­ny­mi do mod­lit­wy. W po­łud­nio­wej Pol­sce wy­stę­pu­je chro­nio­na mod­lisz­ka zwy­czaj­na ("Man­tis re­li­gio­sa"). Opi­sa­no ponad 2300 ga­tun­ków mod­li­szek.

Wikipedia


modliszkowate

ro­dzi­na owa­dów z rzędu mod­li­szek


SJP.pl

Mod­lisz­ko­wa­te (Man­ti­dae) – ro­dzi­na owa­dów z rzędu mod­li­szek.

Sta­no­wią one naj­więk­szą, obej­mu­ją­cą około ¼ wszyst­kich ga­tun­ków, ro­dzi­nę z tego rzędu. W Pol­sce wy­stę­pu­je tylko jeden ga­tu­nek – mod­lisz­ka zwy­czaj­na ("Man­tis re­li­gio­sa").

Wikipedia


modliszkowaty

1. przy­po­mi­na­ją­cy mod­lisz­kę - owada;
2. za­cho­wu­ją­cy się jak mod­lisz­ka - ko­bie­ta;
3. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla mod­lisz­ki - ko­bie­ty, np. mod­lisz­ko­wa­ty cha­rak­ter;
4. wy­ko­rzy­stu­ją­cy i ni­szczą­cy drugą osobę, np. mod­lisz­ko­wa­ty zwią­zek;
5. o ce­chach mod­lisz­ko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


modliszkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mod­lisz­ką, do­ty­czą­cy mod­lisz­ki

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do mod­lisz­ki, bę­dą­cy jej włas­no­ścią

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) taki jak u mod­lisz­ki, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla mod­lisz­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modła ż., modlitwa ż., modliszka ż.

 przym. modlitewnie

 przysł. modlitewnie

Wiktionary


modlitebny

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. mod­li­tew­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔdlʲiˈtɛbnɨ, AS: modlʹitebny

Wiktionary


modlitewnie

przy­słó­wek

 (1.1) na mod­lit­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zgro­ma­dzi­li­śmy się na Świę­tej Górze Gra­bar­ce by mod­li­tew­nie roz­pa­mię­ty­wać Prze­mie­nie­nie Pań­skie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modlitwa ż., modlitewnik m., modła ż., modły nmos., modlenie n., pomodlenie n., wymodlenie n., modliszka ż.

 czas. modlić się ndk., pomodlić się dk., wymodlić dk.

 przym. modlitewny, modliszkowy, rozmodlony

Wiktionary


modlitewnik

zbiór pie­śni re­li­gij­nych i mod­litw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. książ­ka za­wie­ra­ją­ca zbiór pie­śni re­li­gij­nych i mod­litw;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mod­li­tew­nik – książ­ka za­wie­ra­ją­ca mod­lit­wy
  • mod­li­tew­nik (sa­dża­dża, mu­sal­la, na­zam­lik) – ko­bie­rzec mod­li­tew­ny mu­zuł­ma­nów
  • mod­li­tew­nik – ławka do ćwi­czeń mię­śni rąk (głów­nie bi­cep­sa)
  • Mod­li­tew­nik – po­wieść Joan Di­dion

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɔdlʲiˈtɛvʲɲik, AS: modlʹitevʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modlitwa ż., modła ż., modliszka ż., modlenie n.

 czas. modlić się

 przym. modlitewny, modlitewnie

 przysł. modlitewnie

Wiktionary


modlitewny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z mod­lit­wą, do­ty­czą­cy mod­lit­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔdlʲiˈtɛvnɨ, AS: modlʹitevny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modlitwa ż., modlitewnik m., modły nmos., modła ż., modliszka ż.

 czas. modlić się, wymodlić, pomodlić się

 przym. rozmodlony, modlitewnie

 przysł. modlitewnie

Wiktionary


modlitwa

1. skie­ro­wa­nie myśli lub słów do osoby bo­skiej, bę­dą­cej przed­mio­tem kultu re­li­gij­ne­go;
2. tekst mod­li­tew­ny o usta­lo­nej for­mie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. forma kultu re­li­gij­ne­go, kie­ro­wa­nie myśli do boga, świę­tych, anio­łów, ogól­nie do sfery sa­crum;

 (1.2) rel. ry­tu­al­ny tekst mod­lit­wy (1.1) – wy­po­wia­da­ny lub na­pi­sa­ny

Wiktionary

Mod­lit­wa – dwuz­nacz­ne po­ję­cie re­li­gij­ne:

Mod­lit­wa w pier­wszym zna­cze­niu może być formą me­dy­ta­cji. Mod­lit­wa w dru­gim zna­cze­niu bywa formą sztu­ki pi­sar­skiej, a kon­kret­niej po­ez­ji – ist­nie­je ka­te­go­ria po­ez­ji re­li­gij­nej. Takie ut­wo­ry li­te­rac­kie by­wa­ją pod­sta­wą dla in­nych form sztu­ki, np. ka­li­gra­fii, ty­po­gra­fii, in­nych sztuk wi­zu­al­nych oraz mu­zy­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wier­ni zgro­ma­dzi­li się na wie­czor­ną mod­lit­wę.

 (1.2) W po­kła­do­wym in­for­ma­to­rze za­mie­szczo­no mod­lit­wę dla po­dróż­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈdlʲitfa, AS: modlʹitfa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modlitewnik mrz., modła ż., modły lm nm., modlenie n., pomodlenie n., wymodlenie n., modliszka ż.

 czas. modlić się ndk., pomodlić się dk., wymodlić dk.

 przym. modlitewny, modliszkowy, rozmodlony, modlitewnie

 przysł. modlitewnie

Wiktionary


modlić

mod­lić się - od­ma­wiać mod­lit­wę


SJP.pl


modliński

przy­miot­nik od: Mod­lin


SJP.pl


modlnica

Modl­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Wiel­ka Wieś.

W la­tach 1954–1968 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Modl­ni­ca, po jej znie­sie­niu przez zmia­nę sie­dzi­by w gro­ma­dzie Wiel­ka Wieś. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go.

Wikipedia


modlniczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Wiel­ka Wieś;

Wiktionary

Modl­nicz­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Wiel­ka Wieś, nad po­to­kiem Wę­don­ką. W la­tach 1975–1998 w wo­je­wództ­wie kra­kow­skim.

Nazwa Modl­nicz­ki, nieg­dyś zwa­nej "Modl­ni­cą Małą", wy­wo­dzi się od Modl­ni­cy zwa­nej "Modl­ni­cą Dużą". Modl­nicz­ka zatem była uwa­ża­na za przy­sió­łek, część Modl­ni­cy. Wieś ma przy­siół­ki: Bu­dzyń, Czcie, Pod La­skiem, Skot­ni­ca.

Wikipedia


modniak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|War­sza­wa. czło­wiek, który mod­nie się ubie­ra

Wiktionary


modniarka

1. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się pro­jek­to­wa­niem i two­rze­niem dam­skich na­kryć głowy; mo­dyst­ka, ka­pe­lusz­nicz­ka;
2. daw­niej:
a) ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się szy­ciem i sprze­da­żą dam­skich ubio­rów;
b) wła­ści­ciel­ka dam­skie­go domu mody


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się szy­ciem i sprze­da­żą ubio­rów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wtem w drzwiach po­ja­wi­ła się mod­niar­ka ze swo­i­mi su­knia­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modniarstwo n.

:: fm. modniarz m.

 przym. modniarski

Wiktionary


modniarski

→ mod­niar­stwo


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy mod­niar­stwa

Wiktionary

Patrz:

modniarstwo

Powiązane:

 rzecz. modniarz m., modniarstwo n., modniarka ż.

Wiktionary


modniarstwo

1. daw­niej: szy­cie i sprze­daż odzie­ży;
2. wy­ro­by mod­niar­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. szy­cie i sprze­daż ubio­rów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wol­nych chwi­lach Agata zaj­mo­wa­ła się mod­niar­stwem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modniarka ż., modniarz m.

 przym. modniarski, modowy

Wiktionary


modniarz

daw­niej:
1. czło­wiek zaj­mu­ją­cy się pro­jek­to­wa­niem wzo­rów ubio­rów dam­skich;
2. wła­ści­ciel dam­skie­go domu mody


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) daw. męż­czyz­na zaj­mu­ją­cy się szy­ciem i sprze­da­żą ubio­rów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mod­niarz nie chciał jed­nak zejść z ceny swo­jej sukni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modniarstwo n.

:: fż. modniarka ż.

 przym. modniarski

Wiktionary


modnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób modny, zgod­nie z modą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔdʲɲɛ, AS: modʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moda ż., modniś mos., modnisia ż., modność ż.

 przym. modny, modowy

Wiktionary


modniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: mod­nie


SJP.pl


modniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: modny


SJP.pl


modnisia

osoba któa ład­nie się ubie­ra; bez ory­gi­nal­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) iron. ele­gant­ka

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. zob. mod­niś.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moda ż.

:: fm. modniś m.

 przym. modny, modowy

 przysł. modnie

Wiktionary


modniś

męż­czyz­na ubie­ra­ją­cy się we­dług naj­no­wszej mody; ele­gant, stroj­niś, ga­lant, dan­dys


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) iron. ele­gant

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. zob. mod­ni­sia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔdʲɲiɕ, AS: modʹńiś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moda ż.

:: fż. modnisia ż.

 przym. modny, modowy

 przysł. modnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) elegancik, fircyk, strojniś

Wiktionary


modność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest modne; cecha tych, któ­rzy są modni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moda ż.

 przym. modny

 przysł. modnie

Wiktionary


modny

zgod­ny z naj­no­wszy­mi tren­da­mi


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) bę­dą­cy w mo­dzie, po­pu­lar­ny; po­wszech­ny przez jakiś czas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie lubię mod­nych ras psów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔdnɨ, AS: modny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moda ż., modniś m., modnisia ż., modność ż.

 przym. modowy

 przysł. modnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) na topie, na fali

Wiktionary


modoald

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary


modować

śro­do­wi­sko­wo: zmie­niać ele­men­ty gry kom­pu­te­ro­wej


SJP.pl


modowy

1. po­tocz­nie: zwią­za­ny z modą, do­ty­czą­cy mody;
2. śro­do­wi­sko­wo: zwią­za­ny z modem, do­ty­czą­cy moda (mo­dy­fi­ka­cji gry kom­pu­te­ro­wej)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zwią­za­ny z modą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈdɔvɨ, AS: modovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moda ż., modniarstwo n., modniś m., modnisia ż., model m., modelka ż., modeling m.

 przym. modny

 przysł. modnie

Wiktionary


modraczek

zdrob­nie­nie od: mo­drak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od mo­drak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modrak m.

Wiktionary


modrak

1. ro­śli­na z ro­dzi­ny krzy­żo­wych o li­ściach i ło­dy­dze za­bar­wio­nych si­na­wo i bia­łych kwia­tach ze­bra­nych w grona;
2. re­gio­nal­nie: cha­ber, bła­wa­tek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych;

 (1.2) gw-pl|Poz­nań. bot. cha­ber, bła­wa­tek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny mu­cho­łów­ko­wa­tych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­drak – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny mu­cho­łó­wek
  • mo­drak – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych
  • Mo­drak – część wsi Pio­tro­wo w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Obrzyc­ko

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. modraczek m.

 przym. modry, modrakowy

 przysł. modro

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) chaber bławatek

Wiktionary


modrakowy

→ mo­drak


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) reg. pozn. nie­bie­ski

Wiktionary

Patrz:

modrak

Przykłady

 (1.1) W no­wych stro­jach w ko­lo­rze biało-mo­dra­ko­wym dru­ży­na pre­zen­to­wa­ła się zna­ko­mi­cie. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modrak m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. niebieski.

Wiktionary


modraszek

motyl z ro­dzi­ny o tej samej naz­wie


SJP.pl


modraszka

motyl z ro­dzi­ny o tej samej naz­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Parus ca­e­ru­le­us|ref=tak., si­ko­ra modra;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈdraʃka, AS: modraška

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sikora modra

Wiktionary


modraszkowate

ro­dzi­na mo­ty­li dzien­nych, li­czą­ca około 6000 ga­tun­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ly­ca­e­ni­dae|ref=tak., ro­dzi­na mo­ty­li dzien­nych li­czą­ca około 6000 ga­tun­ków;

Wiktionary

Mo­drasz­ko­wa­te (Ly­ca­e­ni­dae) − ro­dzi­na mo­ty­li dzien­nych, li­czą­ca około 6000 ga­tun­ków (z czego na te­re­nie Pol­ski wy­ka­za­no 49 ga­tun­ków). Są to mo­ty­le małe lub śred­niej wiel­ko­ści (od 1,5 cm do 8 cm roz­pię­to­ści skrzy­deł), wy­stę­pu­ją­ce we wszyst­kich zo­o­ge­o­gra­ficz­nych kra­i­nach świa­ta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mo­dra­szek arion na­le­ży do ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modraszek mzw., modraszki lm. nmos.

Wiktionary


modraszkowaty

o ce­chach mo­drasz­ko­wa­tych (ro­dzi­na mo­ty­li)


SJP.pl


modrawy

nie­zu­peł­nie modry; nie­bie­ska­wy, błę­kit­na­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ko­lo­ru nie­zu­peł­nie mo­dre­go; nie­bie­ska­wy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. modry

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) błękitnawy

Wiktionary


modre

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) reg-pl|Poz­nań. farba do bar­wie­nia tka­nin

Wiktionary

Powiązane:

 czas. modrzyć

Wiktionary


modroara

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny papug ne­o­tro­pi­kal­nych


SJP.pl


modroborowik

ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny bo­ro­wi­ko­wa­tych


SJP.pl


modrobrewy

ama­zon­ka mo­dro­bre­wa, wró­blicz­ka mo­dro­bre­wa - ga­tun­ki pta­ków z ro­dzi­ny pa­pu­go­wa­tych


SJP.pl


modroczelny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) o mo­drym czole

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niebieskoczelny

Wiktionary


modrodzioby

1. ma­ją­cy modry dziób;
2. mewa mo­dro­dzio­ba - ga­tu­nek du­że­go ptaka wę­drow­ne­go z ro­dzi­ny me­wo­wa­tych; mewa czar­no­no­ga, mewa biała;
3. sre­brzan­ka mo­dro­dzio­ba - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych


SJP.pl


modrogardły

kor­mo­ran mo­dro­gar­dły, żołna mo­dro­gar­dła - ga­tun­ki pta­ków


SJP.pl


modrogończyk

mo­dro­goń­czyk wę­dro­wiec, mo­dro­goń­czyk bia­ło­prę­gi - ga­tun­ki mo­ty­la z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych


SJP.pl


modrogrzbiecik

mo­drogrz­bie­cik tę­po­ster­ny - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny go­rzy­ko­wa­tych


SJP.pl


modrogłówka

ga­tu­nek ptaka z rzędu wró­blo­wych


SJP.pl

Mo­dro­głów­ka ("Ifri­ta ko­wal­di") – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny mo­dro­głó­wek (Ifri­ti­dae), któ­rej jest je­dy­nym przed­sta­wi­cie­lem. Mały ptak za­miesz­ku­ją­cy en­de­micz­nie Nową Gwi­neę, nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem. Mo­dro­głów­ki na­le­żą do dru­gie­go, obok "Pi­to­hui", ro­dza­ju, któ­re­go przed­sta­wi­cie­le są tru­ją­cy. Po­cho­dze­nie ba­tra­cho­tok­syn znaj­du­ją­cych się w ciele pta­ków z obu ro­dza­jów jest nie­jas­ne, praw­do­po­dob­nie ptaki po­zy­sku­ją ją z po­kar­mu.

Wikipedia


modrolicy

tra­go­pan mo­dro­li­cy, cza­pla mo­dro­li­ca - ga­tun­ki pta­ków


SJP.pl


modrolotka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny papug wschod­nich


SJP.pl


modronosy

cza­pla mo­dro­no­sa - ga­tu­nek ptaka bro­dzą­ce­go z ro­dzi­ny cza­plo­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma nie­bie­ski nos

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zza szafy po­wy­cho­dzi­ły mo­dro­no­se stwor­ki i po­ma­sze­ro­wa­ły w stro­nę spi­żar­ki.

Wiktionary


modrook

ro­dzaj ryb ak­wa­rio­wych z rzędu ate­ry­noksz­tałt­nych


SJP.pl


modrooki

ma­ją­cy ciem­no­nie­bie­skie oczy; nie­bie­sko­o­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) poet. taki, który ma ciem­no­nie­bie­skie oczy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miał król córkę je­dy­ną, kró­lew­nę mo­dro­o­ką, ślicz­ne­go była licz­ka, ko­cha­no ją głę­bo­ko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔdrɔˈːci, AS: modr•oḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modrooczka

Wiktionary


modropłatkowy

ko­ral­nik mo­dro­płat­ko­wy - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ko­ral­ni­ków


SJP.pl


modroskrzydły

1. ma­ją­cy modre skrzy­dła;
2. cy­ran­ka mo­dros­krzy­dła - ga­tu­nek ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych;
3. łą­ków­ka mo­dros­krzy­dła - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny papug wschod­nich; łą­ków­ka nie­bie­skos­krzy­dła;
4. kur­ta­czek mo­dros­krzy­dły - ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny kur­tacz­ków


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma modre skrzy­dła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔdrɔˈskʃɨdwɨ, AS: modroskšydu̯y

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niebieskoskrzydły

Wiktionary


modrosterny

żołna mo­dro­ster­na - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny żołn


SJP.pl


modroszary

szary o mo­drym od­cie­niu


SJP.pl


modrosójka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny kru­ko­wa­tych


SJP.pl


modrowroniec

pół­noc­no­a­me­ry­kań­ski ptak z ro­dzi­ny kru­ko­wa­tych


SJP.pl

Mo­dro­wro­niec ("Gym­nor­hi­nus cy­a­no­cep­ha­lus") – ga­tu­nek śred­nie­go ptaka z ro­dzi­ny kru­ko­wa­tych (Cor­vi­dae). Za­miesz­ku­je za­chod­nią część Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Osia­dły.

Wikipedia


modrowronka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny kru­ko­wa­tych


SJP.pl


modrozielony

zie­lo­ny o mo­drym od­cie­niu


SJP.pl


modrożółty

żółty o mo­drym od­cie­niu


SJP.pl


modry

in­ten­syw­nie nie­bie­ski; ciem­no­nie­bie­ski, ciem­no­błę­kit­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nie­bie­ski o dużej in­ten­syw­no­ści

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. nie­bie­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modrak mrz.

 przym. modrawy

 przysł. modro

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciemnoniebieski, ciemnobłękitny

Wiktionary


modryniec

Mo­dry­niec ( "Модринець") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie hru­bie­szow­skim, w gmi­nie Mir­cze. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 844

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Mir­cze. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go Lud­no­ści i Miesz­kań (III 2011 roku) miała 451 miesz­kań­ców i była piątą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy.

Wikipedia


modrzaczek

1. re­gio­nal­na nazwa grzy­ba ka­pe­lu­szo­we­go z ro­dzi­ny za­sło­na­ko­wa­tych; za­sło­nak, bedł­ka, gąska;
2. mo­drza­czek siny - ga­tu­nek mchu, mszak z ro­dzi­ny mo­drzacz­ko­wa­tych, two­rzą­cy cha­rak­te­ry­stycz­ne, wy­pu­kłe po­du­chy, w Pol­sce pod czę­ścio­wą ochro­ną


SJP.pl


modrzak

grzyb z ro­dzi­ny bo­ro­wi­ko­wa­tych


SJP.pl

Mo­drzak (niem. "Bla­u­berg", 535 m n.p.m.) – szczyt w Kar­ko­no­szach, w obrę­bie Ko­war­skie­go Grzbie­tu.

Jest naj­da­lej na pół­noc po­ło­żo­nym wznie­sie­niem Ko­war­skie­go Grzbie­tu. Leży po­mię­dzy Krza­czy­ną a Ko­wa­ra­mi.

Zbu­do­wa­ny ze skał me­ta­mor­ficz­nych wschod­niej osło­ny gra­ni­tu kar­ko­no­skie­go – głów­nie gnej­sów.

Wikipedia


modrzej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: modro


SJP.pl


modrzejewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­drze­je­wo – osada leśna w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Lip­ni­ca
  • Mo­drze­je­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Tu­cho­mie
  • Mo­drze­je­wo – ko­lo­nia w woj. po­mor­skim, w pow. choj­nic­kim, w gmi­nie Czersk

Wikipedia


modrzejewski

naz­wi­sko


SJP.pl


modrzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mo­drzyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈḍʒɛ̃ɲɛ, AS: moḍžẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. modrzyć

Wiktionary


modrzeniec

far­tuch lub za­pa­ska ko­lo­ru mo­dre­go (część ślą­skie­go stro­ju lu­do­we­go); mo­drzy­niec


SJP.pl


modrzew

1. drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny sos­no­wa­tych (Larix), wy­stę­pu­ją­ce w kil­ku­na­stu ga­tun­kach
2. drew­no tego drze­wa; mo­drze­wi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Larix|Mill.|ref=tak., drze­wo igla­ste z ro­dza­ju sos­no­wa­tych, o de­li­kat­nych, jas­no­zie­lo­nych igłach, opa­da­ją­cych na zimę;

 (1.2) techn. drew­no z mo­drze­wia (1.1)

Wiktionary

Mo­drzew ("Larix" Mill.) – ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny sos­no­wa­tych. Obej­mu­je 10, w niek­tó­rych uję­ciach kil­ka­na­ście ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one na ob­sza­rach umiar­ko­wa­nych i chłod­nych pół­ku­li pół­noc­nej. W stre­fie umiar­ko­wa­nej za­sied­la­ją ob­sza­ry gór­skie, w stre­fie chłod­nej rosną w la­sach bo­re­al­nych i la­so­tun­drze, będąc naj­da­lej na pół­noc się­ga­ją­cy­mi drze­wa­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na pod­wó­rzu rósł wiel­ki mo­drzew.

 (1.2) We wsi Nowa Biela stał kie­dyś ko­śció­łek z mo­drze­wia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔḍʒɛf, AS: moḍžef

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modrzewina ż., Modrzew m., Modrzewina ż., Modrzewiec m., Modrzewko n., Modrzewiowa ż., Modrzewie nmos., Modrzewo n., modrzewiowe nmos.

:: zdrobn. modrzewik m.

 przym. modrzewiowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński świyrk, gw. Ostródzkie,Olsztyn cis

 (1.2) modrzewina

Wiktionary


modrzewiaczek

krob­nik mo­drze­wia­czek - ga­tu­nek mo­ty­la, szkod­nik mo­drze­wi; Eu­pi­sta la­ri­cel­la


SJP.pl


modrzewianeczka

wskaź­ni­ca mo­drze­wia­necz­ka - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny zwój­ko­wa­tych


SJP.pl


modrzewiec

Mo­drze­wiec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie świd­wiń­skim, w gmi­nie Rą­bi­no.

Wikipedia


modrzewina

drew­no mo­drze­wia; mo­drzew


SJP.pl

Mo­drze­wi­na (niem. "Lärchwalde") – dawna po­del­blą­ska wieś na któ­rej współ­cze­śnie pow­sta­je dziel­ni­ca El­blą­ga, sta­no­wią­ca głów­ny teren roz­wo­ju mia­sta. Leży na pół­noc od naj­więk­szych osied­li miesz­ka­nio­wych mia­sta – Nad Jarem i Za­wa­dy. 380 ha te­re­nu zo­sta­ło po­dzie­lo­ne na dwie stre­fy: prze­my­sło­wą Mo­drze­wi­na-Po­łud­nie oraz miesz­ka­nio­wą Mo­drze­wi­na-Pół­noc.

Wikipedia


modrzewiowy

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z mo­drze­wia

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści mo­drze­wia

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią mo­drze­wia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do cmen­ta­rza pro­wa­dzi długa, mo­drze­wio­wa aleja.

 (1.2) Dach, po­kry­ty korą mo­drze­wio­wą, także przy­sy­pa­ny był gliną i zie­mią.

 (1.3) Po­mię­dzy du­bel­to­wy­mi okna­mi, na przy­ru­dzia­łej wacie, szysz­ki jo­dło­we i mo­drze­wio­we, woń stę­chłe­go drew­na szła, cień pod pa­ra­pe­tem, też godny uwagi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔḍʒɛˈvʲjɔvɨ, AS: moḍževʹi ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modrzew m., modrzewina ż.

Wiktionary


modrzewnica

tru­ją­ca krze­win­ka z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych o skó­rza­stych, zi­motr­wa­łych li­ściach, dzba­necz­ko­wa­tych, bla­do­ró­żo­wych kwia­tach i drob­nych, ró­żo­wych owo­cach; an­dro­me­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|An­dro­me­da|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych;

Wiktionary

Mo­drzew­ni­ca ("An­dro­me­da" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych. We współ­czes­nej flo­rze wy­róż­nia­ny jest jeden ga­tu­nek wy­stę­pu­ją­cy w pół­noc­nej czę­ści Eu­ro­py, Azji i Ame­ry­ki Pół­noc­nej, na­le­żą­cy także do flory Pol­ski – mo­drzew­ni­ca po­spo­li­ta "An­dro­me­da po­li­fo­lia".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɔḍʒɛvʲˈɲit͡sa, AS: moḍževʹńica

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozmarynek, andromeda

Wiktionary


modrzewnik

ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny sos­no­wa­tych


SJP.pl


modrzewo

Mo­drze­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie star­gardz­kim, w gmi­nie Su­chań, po­ło­żo­na na pół­noc­ny wschód od Su­cha­nia (sie­dzi­by gminy) i na wschód od Star­gar­du (sie­dzi­by po­wia­tu).

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


modrzewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Mo­drzew­ski (Mo­drze­jew­ski, Ry­gisz-Mo­drzew­ski, Ry­gisz-Mo­drze­jew­ski) – ka­szub­ski herb szla­chec­ki, być może od­mia­na herbu Rud­gis (Ry­gisz).

Wikipedia


modrzeć

daw­niej: sta­wać się ciem­no­nie­bie­skim; błę­kit­nieć; nie­bie­ścieć; nie­bie­szczeć


SJP.pl


modrzyk

1. ptak z ro­dzi­ny chru­ście­li;
2. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­drzyk – ptak z ro­dzi­ny chru­ście­li
  • mo­drzyk – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych
  • Mo­drzyk – potok w pol­skich Kar­ko­no­szach

Wikipedia


modrzyniec

far­tuch lub za­pa­ska ko­lo­ru mo­dre­go (część ślą­skie­go stro­ju lu­do­we­go); mo­drze­niec


SJP.pl


modrzyć

rzad­ko: mo­drzyć się - odróż­niać się od tła nie­bie­skim ko­lo­rem; błę­kit­nieć, nie­bie­ścieć, nie­bie­szczeć, nie­bie­ścić się, nie­bie­szczyć się


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) przest. far­bo­wać na nie­bie­sko

 (1.2) reg-pl|Poz­nań. bar­wić (tka­ni­nę) farb­ką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modre n., modrzenie n.

Wiktionary


modrzyński

naz­wi­sko


SJP.pl


mods

przed­sta­wi­ciel sub­kul­tu­ry mło­dzie­żo­wej po­pu­lar­nej w la­tach sześć­dzie­sią­tych XX wieku


SJP.pl

Mods – sub­kul­tu­ra mło­dzie­żo­wa pow­sta­ła w Wiel­kiej Bry­ta­nii z koń­cem lat 50. XX wieku, sku­pia­ją­ca głów­nie mło­dych miesz­kań­ców miast. Łą­czy­ło ich za­mi­ło­wa­nie do okre­ślo­nej mu­zy­ki, mody i stylu życia oraz wspól­ny śro­dek tran­spor­tu – sku­ter. Ruch osią­gnął szczyt po­pu­lar­no­ści w la­tach 1963–1965, a jako spój­na ca­łość prze­stał ist­nieć około roku 1967.

Wikipedia


modulacja

1. do­sto­so­wa­nie siły, wy­so­ko­ści i in­to­na­cji głosu do tre­ści wy­po­wie­dzi
2. w fi­zy­ce: pro­ces, w któ­rym prze­bieg o jed­nej for­mie przeksz­tał­ca się w prze­bieg o innej for­mie
3. w mu­zy­ce: zmia­ny w gło­sie jako ele­ment tech­ni­ki wo­kal­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. ce­lo­wa zmia­na wy­bra­ne­go pa­ra­me­tru

Wiktionary

Mo­du­la­cja – sa­mo­rzut­na lub ce­lo­wa zmia­na pa­ra­me­trów sy­gna­łu. Je­że­li mo­du­lo­wa­ne są sy­gna­ły si­nu­so­i­dal­ne, to pro­ces ten może po­wo­do­wać zmia­ny am­pli­tu­dy, czę­stot­li­wo­ści lub fazy drgań. W przy­pad­ku fal pro­sto­kąt­nych (czę­sto sto­so­wa­nych w tech­ni­ce cy­fro­wej) pro­ce­so­wi mo­du­la­cji pod­le­ga sze­ro­kość, am­pli­tu­da, po­zy­cja (układ) oraz gę­stość im­pul­sów.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. modulować ndk.

 przym. modulacyjny

 rzecz. modem mrz.

Wiktionary


modulacyjny

zwią­za­ny z mo­du­la­cją


SJP.pl


modulant

w ję­zy­koz­naw­stwie: nie­od­mien­na część mowy cha­rak­te­ry­zu­ją­ca sto­su­nek tre­ści zda­nia do rze­czy­wi­sto­ści; wyraz mo­dal­ny


SJP.pl

Mo­du­lant, wyraz mo­dal­ny – nie­od­mien­na część mowy, zna­cze­nio­wo sa­mo­dziel­na, lecz niew­cho­dzą­ca w związ­ki skład­nio­we (po­zo­sta­ją­ca poza struk­tu­rą wy­po­wie­dze­nia lub wy­ka­zu­ją­ca luźny zwią­zek z po­zo­sta­ły­mi lek­se­ma­mi w zda­niu). Mo­du­lan­ty to klasa wy­ra­zów, do któ­rej za­li­cza­my (sze­ro­ko ro­zu­mia­ne) tra­dy­cyj­ne par­ty­ku­ły oraz niek­tó­re przy­słów­ki.

Wikipedia


modularność

włas­ność obiek­tów al­ge­bra­icz­nych


SJP.pl

Mo­du­lar­ność – włas­ność obiek­tów al­ge­bra­icz­nych pier­wot­nie za­ob­ser­wo­wa­na w te­o­rii grup przez Ri­char­da De­de­kin­da, stąd znana też jako "prawo mo­du­lar­no­ści De­de­kin­da", a na­stęp­nie prze­nie­sio­na na grunt te­o­rii pier­ście­ni i te­o­rii mo­du­łów. Na­tu­ral­nym kon­tek­stem oka­za­ła się jed­nak te­o­ria krat – kraty speł­nia­ją­ce tę włas­ność naz­wa­no "kra­ta­mi mo­du­lar­ny­mi".

Wikipedia


modularny

skła­da­ją­cy się z mo­du­łów; mo­du­ło­wy


SJP.pl


modularyzacja

po­dział na mo­du­ły


SJP.pl


modulator

1. w mu­zy­ce: przy­rząd wska­zu­ją­cy zmia­ny wy­so­ko­ści dźwię­ku
2. w tech­ni­ce: przy­rząd do mo­du­la­cji


SJP.pl

Mo­du­la­tor – układ elek­tro­nicz­ny lub op­to­e­lek­tro­nicz­ny, który re­a­li­zu­je pro­ces mo­du­la­cji. Mo­du­la­tor jest urzą­dze­niem o dwóch wej­ściach: jedno dla sy­gna­łu, który na­zy­wa się sy­gna­łem no­śnym lub falą nośną (naj­czę­ściej, choć nie­ko­niecz­nie jest to sy­gnał o wiel­kiej czę­stot­li­wo­ści) oraz dru­gie wej­ście dla sy­gna­łu mo­du­lu­ją­ce­go (naj­czę­ściej sy­gna­łu małej czę­stot­li­wo­ści), który bywa rów­nież na­zy­wa­ny sy­gna­łem in­for­ma­cyj­nym. Na wyj­ściu mo­du­la­to­ra po­ja­wia się sy­gnał zmo­du­lo­wa­ny.

Wikipedia


modulatorowy

→ mo­du­la­tor


SJP.pl

Patrz:

modulator

modulo

ope­ra­cja wyz­na­cza­nia resz­ty z dzie­le­nia jed­nej licz­by przez drugą


SJP.pl

Mo­du­lo (łac. "mo­du­lus" - "od­mie­rzo­ne") – ope­ra­cja wyz­na­cza­nia resz­ty z dzie­le­nia jed­ne­go typu licz­bo­we­go przez drugi. W dal­szym ciągu napis for­mu­la_1 bę­dzie oz­na­czał, iż for­mu­la_2 jest resz­tą z dzie­le­nia for­mu­la_3 przez for­mu­la_4

Są różne spo­so­by okre­śla­nia resz­ty, a kom­pu­te­ry i kal­ku­la­to­ry mają różne spo­so­by prze­cho­wy­wa­nia i re­pre­zen­to­wa­nia liczb, więc wynik ope­ra­cji mo­du­lo za­le­ży od ję­zy­ka pro­gra­mo­wa­nia i/lub sprzę­tu.

Wikipedia


modulować

1. zmie­niać sto­pień na­tę­że­nia cze­goś, głów­nie głosu i dźwię­ku;
2. w mu­zy­ce: po­wo­do­wać przej­ście me­lo­dii z jed­nej to­na­cji w inną;
3. w fi­zy­ce: zmie­niać okre­so­wo lub nie­o­kre­so­wo wiel­kość fi­zycz­ną


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zmo­du­lo­wać)

 (1.1) muz. techn. zmie­niać pa­ra­me­try sy­gna­łu, tonu, dźwię­ku, głosu w spo­sób kon­tro­lo­wa­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modem mrz., modulacja ż., modulowanie n.

 przym. modulacyjny

Wiktionary


modulująco

→ mo­du­lo­wać


SJP.pl

Patrz:

modulować

modus

1. w fi­lo­zo­fii XVII i XVIII wieku: zmien­na cecha przed­mio­tu w odróż­nie­niu od jego cechy sta­łej (atry­bu­tu);
2. w sta­ty­sty­ce: war­tość licz­bo­wa pow­ta­rza­ją­ca się naj­czę­ściej w wielu po­mia­rach


SJP.pl

Modus ("pl." modi) – po­ję­cie fi­lo­zo­ficz­ne o wielu zna­cze­niach.

W fi­lo­zo­fii śred­nio­wiecz­nej sło­wem "modus" okre­śla­no spo­sób bycia okre­ślo­nej rze­czy. W fi­lo­zo­fii XVII i XVIII w. była to zmien­na cecha przed­mio­tu lub (jak np. w mo­ni­stycz­nej fi­lo­zo­fii Spi­no­zy) prze­mi­ja­ją­ce stany jed­nej, wiecz­nej i nie­skoń­czo­nej sub­stan­cji po­wszech­nej.

Wikipedia


moduł

1. jed­nost­ka o usta­lo­nych wy­mia­rach i ce­chach;
2. war­tość bezwz­ględ­na licz­by


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­o­dręb­nio­ny i wy­mien­ny ze­spół funk­cjo­nal­ny, uży­wa­ny w ra­mach więk­szej ca­ło­ści

 (1.2) mat. war­tość bezwz­ględ­na licz­by

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • moduł – w ar­chi­tek­tu­rze, bu­dow­nict­wie, rzeź­bie, ma­lar­stwie, pro­jek­to­wa­niu i wzor­nict­wie prze­my­sło­wym;
  • moduł – struk­tu­ra al­ge­bra­icz­na;
  • moduł – war­tość bezwz­ględ­na, prze­de wszyst­kim liczb ze­spo­lo­nych;
  • moduł – w aryt­me­ty­ce mo­du­lar­nej;
  • moduł – w pro­gra­mo­wa­niu mo­du­lar­nym;
  • moduł – w grach fa­bu­lar­nych;
  • moduł – cy­fro­wa me­to­da za­pi­su mu­zy­ki;
  • moduł brzmie­nio­wy – ele­ment syn­te­za­to­ra mu­zycz­ne­go;
  • moduł sprę­ży­sto­ści/ści­śli­wo­ści/odksz­tał­cal­no­ści – w me­cha­ni­ce i ter­mo­dy­na­mi­ce, w tym: Yo­un­ga, Kirch­hof­fa, Helm­holt­za;
  • moduł wspól­ne­go in­ter­fej­su (CI) – w te­le­wiz­ji cy­fro­wej;
  • moduł do­stę­pu wa­run­ko­we­go (CAM) – w te­le­wiz­ji cy­fro­wej;
  • moduł fo­to­wol­ta­icz­ny – układ ogniw sło­necz­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. modularny, modułowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) blok, podzespół

Wiktionary


modułowość

cecha sy­ste­mu lub obiek­tu po­le­ga­ją­ca na jego po­dzia­le na nie­za­leż­ne, wy­mien­ne jed­nost­ki (mo­du­ły)


SJP.pl


modułowy

skła­da­ją­cy się z mo­du­łów; mo­du­lar­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z mo­du­łów (odręb­nych, wy­mien­nych czę­ści)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moduł mrz.

Wiktionary


modyfikacja

1. nie­wiel­ka zmia­na, prze­rób­ka, po­praw­ka cze­goś, nie­na­ru­sza­ją­ca isto­ty rze­czy;
2. efekt ta­kiej zmia­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. przet­wo­rze­nie, prze­ro­bie­nie

 (1.2) książk. zmia­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­dy­fi­ka­cja forum dy­sku­syj­ne­go
  • Mo­dy­fi­ka­cja gry kom­pu­te­ro­wej
  • Mo­dy­fi­ka­tor (pro­gra­mo­wa­nie)
  • Mo­dy­fi­ka­to­ry dźwię­ku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ka­len­darz gre­go­riań­ski jest mo­dy­fi­ka­cją ka­len­da­rza ju­liań­skie­go.

 (1.2) Kli­mat ob­sza­ru Ko­sza­li­na kształ­tu­ją masy po­wie­trza na­pły­wa­ją­ce znad Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go, któ­rych cechy ule­ga­ją mo­dy­fi­ka­cji za spra­wą są­siedzt­wa Morza Bał­tyc­kie­go i de­ni­we­la­cji te­re­nu na gra­ni­cy Po­brze­ża Po­łud­nio­wo­bał­tyc­kie­go i Po­je­zie­rza Po­mor­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modyfikowanie n., modyfikator m.

 czas. pomodyfikować, zmodyfikować, modyfikować ndk.

 przym. modyfikacyjny, modyfikowalny

Wiktionary


modyfikacyjny

→ mo­dy­fi­ka­cja


SJP.pl

Patrz:

modyfikacja

modyfikator

czyn­nik po­wo­du­ją­cy nie­wiel­ką zmia­nę cze­goś lub w czymś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) czyn­nik zmie­nia­ją­cy, mo­dy­fi­ku­ją­cy coś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modyfikowanie n., modyfikacja ż.

 czas. pomodyfikować, modyfikować ndk.

Wiktionary


modyfikatorka

→ mo­dy­fi­ka­tor


SJP.pl

Patrz:

modyfikator

modyfikowalność

→ mo­dy­fi­ko­wal­ny


SJP.pl

Patrz:

modyfikowalny

modyfikowalny

da­ją­cy się mo­dy­fi­ko­wać


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) da­ją­cy się mo­dy­fi­ko­wać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modyfikacja ż., modyfikowanie n.

 czas. pomodyfikować, modyfikować ndk.

Wiktionary


modyfikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mo­dy­fi­ko­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­gra­mo­wa­nie im­pe­ra­tyw­ne po­le­ga w dużej mie­rze na mo­dy­fi­ko­wa­niu war­to­ści zmien­nych (także na pod­sta­wie ich wcze­śniej­szych war­to­ści, cho­ciaż nie musi to być re­gu­łą).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔdɨfʲikɔˈvãɲɛ, AS: modyfʹikovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modyfikacja ż., modyfikator m.

 czas. modyfikować, zmodyfikować

 przym. modyfikowalny

Wiktionary


modyfikować

1. wpro­wa­dzać zmia­ny, po­praw­ki, ulep­szać;
2. mo­dy­fi­ko­wać się - zmie­niać się, przeksz­tał­cać się czę­ścio­wo


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zmo­dy­fi­ko­wać)

 (1.1) pod­da­wać coś drob­nym zmia­nom

 (1.2) daw. czy­nić coś mniej su­ro­wym lub do­kucz­li­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­jekt usta­wy mo­dy­fi­ku­je do­tych­cza­so­we prze­pi­sy, zwięk­sza­jąc za­kres swo­bo­dy dzia­ła­nia Agen­cji Rynku Rol­ne­go, nadal nie pre­cy­zu­je jed­nak za­kre­su przed­mio­to­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔdɨfʲiˈkɔvat͡ɕ, AS: modyfʹikovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modyfikacja ż., modyfikowanie n., modyfikator m.

 czas. pomodyfikować dk., zmodyfikować dk.

 przym. modyfikacyjny, modyfikowalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) łagodzić

Wiktionary


modyfikujący

1. wpro­wa­dzać zmia­ny, po­praw­ki, ulep­szać;
2. mo­dy­fi­ko­wać się - zmie­niać się, przeksz­tał­cać się czę­ścio­wo


SJP.pl

Patrz:

modyfikować

modylen

tek­stu­ro­wy ma­te­riał syn­te­tycz­ny


SJP.pl


modylion

w ar­chi­tek­tu­rze sta­ro­żyt­nej: wspor­nik pod­trzy­mu­ją­cy gzyms wień­czą­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. ar­chit. ro­dzaj wspor­ni­ka pod gzym­sem w kształ­cie le­żą­cej kon­so­li ozdo­bio­nej li­ściem akan­tu wy­stę­pu­ją­cy w ar­chi­tek­tu­rze an­tycz­nej;

Wiktionary

Mo­dy­lion (fr. "mo­dil­lon", wł. "mo­di­glio­ne") – ro­dzaj ozdob­ne­go wspor­ni­ka, kroksz­ty­nu, w kształ­cie po­zio­mej wo­lu­to­wej kon­so­li lub esow­ni­cy ozdo­bio­nej li­ściem akan­tu oraz or­na­men­tem łu­sko­wym. Mo­dy­lio­ny są cha­rak­te­ry­stycz­ne dla sztu­ki an­tycz­nej, zwy­kle pod­trzy­my­wa­ły gzyms wień­czą­cy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wśród za­cho­wa­nych de­ta­li ar­chi­tek­to­nicz­nych są mo­dy­lio­ny pod­trzy­mu­ją­ce nieg­dyś gzyms świą­ty­ni.

Wiktionary


modylon

pu­szy­sta przę­dza do wy­ro­bu dzia­nin


SJP.pl


modysta

1. osoba zaj­mu­ją­ca się pro­jek­to­wa­niem i two­rze­niem dam­skich na­kryć głowy; mod­niarz;
2. osoba zna­ją­ca się na mo­dzie i two­rzą­ca czyjś wi­ze­ru­nek; sty­li­sta;
3. przed­sta­wi­ciel jed­ne­go ze śred­nio­wiecz­nych nur­tów fi­lo­zo­fii ję­zy­ka


SJP.pl


modystka

1. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się pro­jek­to­wa­niem i two­rze­niem dam­skich na­kryć głowy; mod­niar­ka, ka­pe­lusz­nicz­ka;
2. ko­bie­ta zna­ją­ca się na mo­dzie i two­rzą­ca czyjś wi­ze­ru­nek; sty­list­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzem. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się wy­ra­bia­niem dam­skich ka­pe­lu­szy;

Wiktionary

Mo­dyst­ka, mod­niar­ka (z fr. "mo­di­ste") – ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się za­wo­do­wo wy­ro­bem i sprze­da­żą dam­skich ka­pe­lu­szy (prze­waż­nie fil­co­wych), oraz ręcz­nie wy­ra­bia­nych do­dat­ków, ta­kich jak: wo­al­ki (np. do ślubu, na po­grzeb), ozdo­by i do­dat­ki do su­kie­nek pier­wszej ko­mu­nii świę­tej (np. białe wia­nusz­ki).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mi­nę­ły czasy, kiedy ka­pe­lusz był obo­wiąz­ko­wym ele­men­tem stro­ju, a dobre mo­dyst­ki były wprost roz­ry­wa­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈdɨstka, AS: modystka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) modniarka

Wiktionary


modzel

od­cisk, zgru­bie­nie na skó­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) med. od­cisk

Wiktionary

Zo­bacz też: Mo­dzel – potok, do­pływ Wierz­bia­ka.

Mo­dzel (łac. "ty­lo­ma, cal­lus") – ogra­ni­czo­ne zgru­bie­nie war­stwy ro­go­wej na­skór­ka spo­wo­do­wa­ne przez pow­ta­rzal­ny ucisk, dla­te­go po­ja­wia­ją­cy się naj­czę­ściej w obrę­bie stro­ny po­desz­wo­wej stopy i stro­ny dło­nio­wej ręki.

Wikipedia


modzelewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ja­ro­sław Mo­dze­lew­ski (ur. 1955) – ma­larz, pro­fe­sor ASP w War­sza­wie
  • Jerzy Mo­dze­lew­ski (1905-1986) – bi­skup
  • Karol Mo­dze­lew­ski (1937-2019) – me­die­wi­sta, po­li­tyk
  • Ka­zi­mierz Mo­dze­lew­ski (1934-2011) – poseł na Sejm
  • Sta­ni­sław Mo­dze­lew­ski (1929-1969) – mor­der­ca
  • Ste­fan Mo­dze­lew­ski (1889-1947) – ma­larz
  • Wal­de­mar Mo­dze­lew­ski (ur. 1967) – poseł na Sejm
  • Wi­told Mo­dze­lew­ski (ur. 1956) – praw­nik
  • Wła­dy­sław Mo­dze­lew­ski – pol­ski po­li­tyk, pre­zy­dent Ra­do­mia
  • Zenon Mo­dze­lew­ski (1933-1996) – pal­lo­tyn
  • Zyg­munt Mo­dze­lew­ski (1900-1954) – mi­ni­ster spraw za­gra­nicz­nych

Wikipedia


modzelowatość

1. znacz­ne zgru­bie­nie wy­su­szo­ne­go na­skór­ka wy­stę­pu­ją­ce głów­nie na sto­pach; zro­go­wa­ce­nie;
2. zgru­bie­nie błon ślu­zo­wych, np. prze­ły­ku, żo­łąd­ka, krta­ni, świad­czą­ce o sta­nie prze­dra­ko­wym dot­knię­tych tym or­ga­nów


SJP.pl


modzelowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem mo­dzel (od­cisk na skó­rze); na­gniot­ko­wa­ty


SJP.pl


modzić

in­ten­syw­nie my­śleć nad czymś, szu­kać roz­wią­za­nia, robić plany


SJP.pl


modła

1. mod­lit­wa;
2. wzo­rzec do na­śla­do­wa­nia; model; spo­sób


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. wzór, wzo­rzec, model cze­goś, norma dzia­ła­nia, me­to­da po­stę­po­wa­nia

 (1.2) daw. mod­lit­wa, proś­ba

 (1.3) daw. bał­wan, bo­ży­szcze

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Modła – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. bo­le­sła­wiec­kim, w gmi­nie Gro­mad­ka
  • Modła – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. gło­gow­skim, w gmi­nie Jerz­ma­no­wa
  • Modła – przy­sió­łek wsi Pie­rza­ki w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Żytno
  • Modła – część wsi Sto­ja­nów w woj. Łódz­kim, w pow. Sie­radz­kim, w gmi­nie Go­szcza­nów
  • Modła – wieś w woj. łódz­kim, w pow. skier­nie­wic­kim, w gmi­nie Słu­pia
  • Modła – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. cie­cha­now­skim, w gmi­nie Cie­cha­nów
  • Modła – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. mław­skim, w gmi­nie Wi­śnie­wo
  • Modła – osada w woj. po­mor­skim, w pow. słup­skim, w gmi­nie Ustka
  • Modła – przy­sió­łek w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ka­li­skim, w gmi­nie Opa­tó­wek
  • Modła – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Rzgów
  • Modła – gro­ma­da
  • Modła – przy­sta­nek ko­le­jo­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Twa modła ludu niech strze­że • I zie­mię do­brze Ci znaną.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.2-3)

 rzecz. modlitwa ż., modlitewnik m., modły nmos., modlenie n., pomodlenie n., wymodlenie n., modliszka ż.

 czas. modlić się ndk., pomodlić się dk., wymodlić dk.

 przym. modlitewny, modliszkowy, modlitewnie

 przysł. modlitewnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wzór, model, wzorzec

 (1.2) modlitwa, prośba

 (1.3) bałwan, bożyszcze

Wiktionary


modły

pod­nio­śle: mod­lit­wy, bła­ga­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) książk. mod­lit­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ty zaś nie wsta­wiaj się za tym na­ro­dem, nie zanoś za niego bła­gań ani mo­dłów, ani też nie na­le­gaj na Mnie, bo cię nie wy­słu­cham.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. modlenie n., modlitwa ż.

 czas. modlić się ndk., wymodlić dk.

 przym. rozmodlony, modlitewny

 przysł. modlitewnie

Wiktionary


moellon

[czy­taj: mwalĄ, w od­mia­nie: mo­el­lo­nu - czy­taj: mwaLOnu itd.] ubocz­ny pro­dukt ut­le­nia­nia tranu, słu­żą­cy m.in. do na­tłu­szcza­nia skór; de­gras


SJP.pl


mofeta

chłod­ny wy­ziew gazów wul­ka­nicz­nych, zło­żo­ny głów­nie z dwut­len­ku węgla, wy­stę­pu­ją­cy na te­re­nach wul­ka­nicz­nych i po­wul­ka­nicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. chłod­ny (po­ni­żej 100°C), wy­ziew wul­ka­nicz­ny skła­da­ją­cy się głów­nie z dwut­len­ku węgla i azotu;

 (1.2) geol. otwór, przez który wy­do­by­wa się mo­fe­ta (1.1)

Wiktionary

Mo­fe­ta – ro­dzaj eks­ha­la­cji wul­ka­nicz­nych, chłod­ny wy­ziew (o tem­pe­ra­tu­rze po­ni­żej 100 °C), za­wie­ra­ją­cy głów­nie dwut­le­nek węgla, bez więk­szej ob­fi­to­ści pary wod­nej. Także otwór, z któ­re­go wy­do­by­wa­ją się te eks­ha­la­cje.

W Pol­sce zja­wi­sko można za­ob­ser­wo­wać w oko­li­cach Szczaw­ni­ka, Ty­li­cza i Złoc­kie­go (Be­skid Są­dec­ki). Naj­więk­szą w Pol­sce i naj­bar­dziej wy­daj­ną jest mo­fe­ta w Ja­strzę­bi­ku, uz­na­na za pom­nik przy­ro­dy nie­o­ży­wio­nej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔˈfɛta, AS: mofeta

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mofetowy

Wiktionary


mofetowy

→ mo­fe­ta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mo­fe­tą, do­ty­czą­cy mo­fe­ty

Wiktionary

Patrz:

mofeta

Powiązane:

 rzecz. mofeta ż.

Wiktionary


mofussil

jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w In­diach; mu­fas­sal, mu­fas­sil


SJP.pl


mogadiszanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mo­ga­di­szu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔɡadʲiˈʃãɲĩn, AS: mogadʹišãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mogadiszu n., mogadiszuanin mos.

:: fż. mogadiszanka ż., mogadiszuanka ż.

 przym. mogadiszański, mogadiszuański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mogadiszuanin

Wiktionary


mogadiszanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Mo­ga­di­szu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔɡadʲiˈʃãŋka, AS: mogadʹišãŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mogadiszu n., mogadiszuanka ż.

:: fm. mogadiszuanin mos., mogadiszanin mos.

 przym. mogadiszański, mogadiszuański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mogadiszuanka

Wiktionary


mogadiszański

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Mo­ga­di­szu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔɡadʲiˈʃãj̃sʲci, AS: mogadʹišãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mogadiszuanka ż., mogadiszuanin mos., mogadiszanka ż., mogadiszanin mos., Mogadiszu n.

 przym. mogadiszuański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mogadiszuański

Wiktionary


mogadiszu

sto­li­ca So­ma­lii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca So­ma­lii;

Wiktionary

Mo­ga­di­szu ( Muq­dis­ho; ‏مقديشيو‎) – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto w So­ma­lii, nad Oce­a­nem In­dyj­skim, także port mor­ski i cen­trum hand­lo­we. W 2017 roku mia­sto li­czy­ło 2 590 000 lud­no­ści. Sie­dzi­ba re­gio­nu Ba­na­a­dir.

Znaj­du­ją się tu za­kła­dy prze­my­słu spo­żyw­cze­go (przet­wór­stwo ryb, pro­duk­ty mięs­ne) włó­kien­ni­cze­go i che­micz­ne­go, a także licz­ne za­byt­ki – me­cze­ty z XII i XIX wieku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɔɡaˈdʲiʃu, AS: mogadʹišu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mogadiszanin mos., mogadiszanka ż., mogadiszuanin mos., mogadiszuanka ż.

 przym. mogadiszuański, mogadiszański

Wiktionary


mogadiszuanin

miesz­ka­niec Mo­ga­di­szu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mo­ga­di­szu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔɡadʲiʃuˈwãɲĩn, AS: mogadʹišuu̯ãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mogadiszu n., mogadiszanin mos.

:: fż. mogadiszuanka ż., mogadiszanka ż.

 przym. mogadiszański, mogadiszuański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mogadiszanin

Wiktionary


mogadiszuanka

miesz­kan­ka Mo­ga­di­szu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Mo­ga­di­szu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔɡadʲiʃuˈwãnka, AS: mogadʹišuu̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mogadiszu n., mogadiszanka ż.

:: fm. mogadiszuanin mos., mogadiszanin mos.

 przym. mogadiszański, mogadiszuański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mogadiszanka

Wiktionary


mogadiszuański

przy­miot­nik od: Mo­ga­di­szu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Mo­ga­di­szu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔɡadʲiʃuˈwãj̃sʲci, AS: mogadʹišuu̯ãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mogadiszuanka ż., mogadiszuanin mos., mogadiszanka ż., mogadiszanin mos., Mogadiszu n.

 przym. mogadiszański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mogadiszański

Wiktionary


mogielica

1. szczyt w Be­ski­dach Za­chod­nich;
2. nazwa dwóch po­to­ków w Pol­sce


SJP.pl

Mo­gie­li­ca – naj­wyż­szy szczyt Be­ski­du Wy­spo­we­go (1170,2 m). Wierz­choł­ko­wa część ma­sy­wu Mo­gie­li­cy jest na­zy­wa­na przez miej­sco­wą lud­ność Kopą, ze wzglę­du na cha­rak­te­ry­stycz­ny kształt. W star­szej li­te­ra­tu­rze można spot­kać błęd­ną nazwę „Mo­giel­ni­ca”. Z punk­tów wi­do­ko­wych, na szczy­cie i na po­la­nach, roz­po­ście­ra­ją się sze­ro­kie wi­do­ki na Be­skid Wy­spo­wy, Be­skid Są­dec­ki, Pie­ni­ny, Gorce, Tatry.

Wikipedia


mogielnica

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
3. wieś na Ukra­i­nie;
4. szczyt w Be­ski­dzie Wy­spo­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Mo­giel­ni­ca – mia­sto w Pol­sce, w woj. ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gró­jec­kim.

Prawa miej­skie uzy­ska­ła w 1317 roku, co czyni ją jed­nym z naj­star­szych miast na Ma­zo­wszu. Mo­giel­ni­ca, po­cząt­ko­wo włas­ność ksią­żę­ca, a na­stęp­nie du­chow­na, w dru­giej po­ło­wie XVI wieku na­le­ża­ła do po­wia­tu biel­skie­go w wo­je­wództ­wie raw­skim.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɔɟɛlʲˈɲit͡sa, AS: moǵelʹńica

Wiktionary


mogielnicki

przy­miot­nik od: Mo­giel­ni­ca


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Mo­giel­nic­ki – pol­ski tek­ściarz
  • An­drzej Mo­giel­nic­ki – pol­ski far­ma­ce­u­ta
  • De­ka­nat mo­giel­nic­ki

Wikipedia


mogielniczanin

miesz­ka­niec Mo­giel­ni­cy


SJP.pl


mogielniczanka

miesz­kan­ka Mo­giel­ni­cy


SJP.pl


mogilanianin

miesz­ka­niec Mo­gi­lan (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


mogilanianka

miesz­kan­ka Mo­gi­lan (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


mogilany

1. wieś w Pol­sce;
2. wieś na Bia­ło­ru­si


SJP.pl

Mo­gi­la­ny – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Mo­gi­la­ny. Jest sie­dzi­bą gminy Mo­gi­la­ny.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Mo­gi­la­ny. W la­tach 1975–1998 w wo­je­wództ­wie kra­kow­skim.

Wikipedia


mogilański

przy­miot­nik od: Mo­gi­la­ny


SJP.pl


mogileński

przy­miot­nik od: Mo­gil­no


SJP.pl


mogilica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­gi­li­ca – wieś w Pol­sce, w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. star­gardz­kim, w gm. Do­li­ce
  • Mo­gi­li­ca – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie iwa­ce­wic­kim
  • Mo­gi­li­ca – rzeka w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, do­pływ Par­sę­ty

Wikipedia


mogilnianin

miesz­ka­niec Mo­gil­na


SJP.pl


mogilnianka

miesz­kan­ka Mo­gil­na


SJP.pl


mogilnica

1. wieś w Pol­sce;
2. rzeka, do­pływ Wie­prza


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­gil­ni­ca – wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Sied­li­szcze
  • Mo­gil­ni­ca – gro­ma­da
  • Mo­gil­ni­ca – rzeka, do­pływ Wie­prza
  • Mo­gil­ni­ca – rzeka, górny bieg Ka­na­łu Prutu
  • Mo­gi­li­ca, Mo­giel­ni­ca

Wikipedia


mogilnice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Mo­gil­ni­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie au­gu­stow­skim, w gmi­nie Szta­bin.

Wieś kró­lew­ska eko­no­mii gro­dzień­skiej po­ło­żo­na była w końcu XVIII wieku w po­wie­cie gro­dzień­skim wo­je­wództ­wa troc­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Wikipedia


mogilnicki

→ Mo­gil­ni­ca, → Mo­gil­ni­ce


SJP.pl

Mo­gil­nic­ki II – herb szla­chec­ki, na­da­ny w za­bo­rze au­striac­kim.

Wikipedia

Patrz:

Mogilnica, → Mogilnice

mogilnik

daw­niej cmen­tarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) skła­do­wi­sko na od­pa­dy naj­nie­bez­piecz­niej­szych sub­stan­cji

 (1.2) daw. gwara. cmen­tarz

 (1.3) przest. mo­gi­ła, grób

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ornit. gwara. ptak dra­pież­ny z ga­tun­ku orlik krzy­kli­wy, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Clan­ga po­ma­ri­na|ref=tak.

Wiktionary

Mo­gil­nik – ro­dzaj po­dziem­ne­go zbior­ni­ka przez­na­czo­ne­go do skła­do­wa­nia od­pa­dów, zwła­szcza nie­bez­piecz­nych, w spo­sób wy­klu­cza­ją­cy ja­ki­kol­wiek ich bez­poś­red­ni kon­takt ze śro­do­wi­skiem.

Mo­gil­ni­ki sto­su­je się głów­nie w skła­do­wa­niu od­pa­dów o znacz­nej tok­sycz­no­ści, które wy­stę­pu­ją w nie­wiel­kich ilo­ściach.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. mogiła ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) orlik, orlik krzykliwy, orlik mogilnik, orzeł czarny, orzeł krzykliwy, orzeł mniejszy, orzeł plamisty

Wiktionary


mogilno

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa dwóch wsi w Pol­sce;
3. je­zio­ro w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Mo­gil­no – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu mo­gi­leń­skie­go i gminy miej­sko-wiej­skiej Mo­gil­no. Sie­dzi­ba de­ka­na­tu w ar­chi­die­cez­ji gnieź­nień­skiej. Oś­ro­dek prze­my­sło­wy, cen­trum hand­lo­wo-usłu­go­we dla oko­li­cy o wy­so­kiej kul­tu­rze rol­nej. Oś­ro­dek szkol­nict­wa i kul­tu­ry. We­dług da­nych GUS z 31 grud­nia 2023 roku Mo­gil­no li­czy­ło 10 972 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔˈɟilnɔ, AS: moǵilno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mogilnianin mos., Mogilnianka ż.

 przym. mogileński

Wiktionary


mogilny

→ mo­gi­ła


SJP.pl

Patrz:

mogiła

mogilski

przy­miot­nik od: Mo­gi­ła (dziel­ni­ca Kra­ko­wa)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mo­gi­łą, do­ty­czą­cy Mo­gi­ły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mogiła ż., Mogiła ż.

Wiktionary


mogiła

miej­sce w ziemi, w któ­rym jest cho­wa­ny zmar­ły; grób


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miej­sce po­chów­ku zmar­łe­go w ziemi, opa­trzo­ne naj­czę­ściej je­dy­nie krzy­żem lub innym sym­bo­lem wiary

 (1.2) pot. przen. fa­tal­na sy­tu­a­cja, sy­tu­a­cja bez wyj­ścia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­gi­ła – część mia­sta Kra­ków
  • Mo­gi­ła – część wsi Ho­nia­tycz­ki w woj. lu­bel­skim, w pow. hru­bie­szow­skim, w gmi­nie Werb­ko­wi­ce
  • Mo­gi­ła – część wsi Ro­kit­no w woj. lu­bel­skim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Ul­hó­wek
  • Mo­gi­ła – część wsi Kar­wo­drza w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. tar­now­skim, w gmi­nie Tu­chów
  • Mo­gi­ła – część wsi Tapin w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Ro­kiet­ni­ca
  • Mo­gi­ła – dawna gmina
  • Mo­gi­ła – dawna sta­cja ko­le­jo­wa
  • Mo­gi­ła – szczyt w Be­ski­dzie Ni­skim
  • Mo­gi­ła – szczyt na Po­gó­rzu Roż­now­skim
  • Mo­gi­ła – wieś w ob­wo­dzie Jam­boł
  • Mo­gi­ła – wieś w ob­wo­dzie Stara Za­go­ra
  • Mo­gi­ła – wieś w ob­wo­dzie Szu­men

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzia­dek po­ka­zy­wał mi w lesie za­pom­nia­ne mo­gi­ły par­ty­zan­tów.

 (1.1) A potem wy­bu­cha rok 1830. I znowu nowe mo­gi­ły, wy­gna­nia, ofia­ry i sy­zy­fo­wa praca od po­cząt­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈɟiwa, AS: moǵiu̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mogilnik m., Mogiła ż.

:: zdrobn. mogiłka ż.

 przym. mogilny, mogiłowy, mogilski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grób

 (1.2) kaplica

Wiktionary


mogiłka

mała mo­gi­ła


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­gił­ka – osada w Pol­sce, w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kro­to­szyń­skim, w gmi­nie Koź­min Wiel­ko­pol­ski
  • Mo­gił­ka – osada leśna w Pol­sce, w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie Odo­la­nów
  • Mo­gił­ka – potok, lewy do­pływ Ska­win­ki
  • Mo­gił­ka – baśń braci Grimm

Wikipedia


mogiłki

re­gio­nal­nie: cmen­tarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) bia­ły­stok. cmen­tarz

Wiktionary


mogiłowy

→ mo­gi­ła


SJP.pl

Patrz:

mogiła

mogolski

→ mogoł


SJP.pl

Patrz:

mogoł

mogot

ko­pia­sty, stro­mo­ścien­ny pa­gó­rek zbu­do­wa­ny ze skał wę­gla­no­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) pagór zbu­do­wa­ny ze skał wa­pien­nych o stro­mych ścia­nach i ko­pu­la­stym zwień­cze­niu, osta­niec kra­so­wy;

Wiktionary

Mogot (hum, hom) – osta­niec kra­so­wy, w po­sta­ci izo­lo­wa­ne­go, zaz­wy­czaj ko­pu­ło­wa­te­go lub stoż­ko­we­go wzgó­rza o bar­dzo stro­mych, ska­li­stych zbo­czach, zbu­do­wa­ne­go ze skał kra­so­wie­ją­cych, które opar­ły się pro­ce­som de­nu­da­cji. Mają wy­so­ko­ści względ­ne do kil­ku­set me­trów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mo­go­ty pow­sta­ją w wy­ni­ku pro­ce­sów kra­so­wych w kli­ma­cie go­rą­cym i wil­got­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔɡɔt, AS: mogot

Wiktionary


mogoł

tytuł wład­cy w In­diach w XVI wieku; osoba z tym ty­tu­łem


SJP.pl


moguncja

mia­sto w Niem­czech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Niem­czech nad Renem;

Wiktionary

Mo­gun­cja ( Mainz; Ma­y­en­ce, Mo­gun­tia­cum/Mo­gon­tia­cum) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu nad Renem w Niem­czech, obec­na sto­li­ca kraju związ­ko­we­go Na­dre­nia-Pa­la­ty­nat, dawna sto­li­ca Ar­cy­bi­skup­stwa Mo­gun­cji w cza­sach Świę­te­go Ce­sar­stwa Rzym­skie­go. W sta­ro­żyt­no­ści Mo­gun­cja była twier­dzą do­mi­nu­ją­cą na za­chod­nim brze­gu Renu, jako część pół­noc­nych kre­sów Ce­sar­stwa Rzym­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sto­li­cą Na­dre­nii-Pa­la­ty­na­tu jest Mo­gun­cja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈɡũnt͡sʲja, AS: mogũncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moguncjanin mos., moguncjanka ż.

 przym. moguncki

Wiktionary


moguncjanin

miesz­ka­niec Mo­gun­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mo­gun­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔɡũnˈt͡sʲjä̃ɲĩn, AS: mogũncʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Moguncja ż.

:: fż. moguncjanka ż.

 przym. moguncki

Wiktionary


moguncjanka

miesz­kan­ka Mo­gun­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Mo­gun­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔɡũnˈt͡sʲjãnka, AS: mogũncʹi ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Moguncja ż.

:: fm. moguncjanin mos.

 przym. moguncki

Wiktionary


moguncki

przy­miot­nik od: Mo­gun­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mo­gun­cją, do­ty­czą­cy Mo­gun­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Moguncja ż., moguncjanin mos., moguncjanka ż.

Wiktionary


mohacki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mo­ha­czem, do­ty­czą­cy Mo­ha­cza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mohacz mrz.

Wiktionary


mohacz

mia­sto na Wę­grzech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wych Wę­grzech, nad Du­na­jem;

Wiktionary

Mo­hacz (węg. "Mohács", chor., serb. i bun. – "Mohač" lub "Мохач", niem. "Mo­hatsch", tur. "Mohaç") – mia­sto w po­łud­nio­wej czę­ści Wę­gier, nad Du­na­jem, po­ło­żo­ne 185 km na po­łud­nie od Bu­da­pesz­tu. Mo­hacz na­le­ży do ko­mi­ta­tu Ba­ra­nya i sta­no­wi oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny wcho­dzą­ce­go w jego skład po­wia­tu Mo­hacz.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. mohacki

Wiktionary


mohair

wełna kóz an­gor­skich; moher


SJP.pl


mohairowy

[czy­taj: mo­he­ro­wy] mo­he­ro­wy;
1. zro­bio­ny z mo­he­ru (wełny);
2. po­gard­li­wie: do­ty­czą­cy kon­ser­wa­tyw­ne­go nurtu pol­skie­go ka­to­li­cyz­mu, re­pre­zen­to­wa­ne­go m.in. przez Radio Ma­ry­ja


SJP.pl


mohamed

obce imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rel. hist. Ma­ho­met (pro­rok)

 (1.2) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈxãmɛt, AS: moχãmet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mahomet mos./mrz.

Wiktionary


mohammed

obce imię mę­skie


SJP.pl


mohar

ro­śli­na pa­stew­na, proso wę­gier­skie


SJP.pl


moharowy

→ mohar


SJP.pl

Patrz:

mohar

mohel

w ju­da­iz­mie męż­czyz­na do­ko­nu­ją­cy obrzę­do­we­go za­bie­gu obrze­za­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. ży­dow­ski ry­tu­al­ny rze­zak;

Wiktionary

Mohel, mojel (heb. מוהל, "obrze­zu­ją­cy") – w ju­da­iz­mie męż­czyz­na do­ko­nu­ją­cy ry­tu­al­ne­go obrze­za­nia chłop­ców.

Obec­nie mo­he­la­mi są czę­sto le­ka­rze. Daw­niej funk­cję tę peł­ni­li szoj­che­ci. Mo­he­lo­wie po­win­ni wy­ko­ny­wać swoje obo­wiąz­ki bez­płat­nie, gdyż obrze­za­nie jest micwą. W cza­sie obrze­za­nia mo­he­lo­wi asy­stu­je san­dak.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dziec­ko kła­dzie się na spe­cjal­nym fo­te­lu obrze­zań, po czym mohel usuwa na­ple­tek.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzezak

Wiktionary


moher

mo­ha­ir;
1. wełna kóz an­gor­skich
2. lekka tka­ni­na z tej wełny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wełna z kóz an­gor­skich;

 (1.2) pot. po­gard. obraź. zob. mo­he­ro­wy beret.

 (1.3) slang. pot. za­rost na klat­ce pier­sio­wej

Wiktionary

Moher ( mo­ha­ir) – wełna z kóz an­gor­skich. Po­cho­dze­nie nazwy jest spor­ne. Np. Wła­dy­sław Ko­pa­liń­ski po­da­je ety­mo­lo­gię z arab­skie­go mu­chaj­jar (‏مخيّر‎, dosł. do­bo­ro­wy, wy­bor­ny). The Col­la­bo­ra­ti­ve In­ter­na­tio­nal Dic­tio­na­ry of En­glish su­ge­ru­je też po­cho­dze­nie z moire – przy­po­mi­na­ją­cy mar­mur.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Moher na ga­blo­cie — git.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔxɛr, AS: moχer

Wiktionary

Powiązane:

 przym. moherowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) futro, futerko

Wiktionary


moherować

1. two­rzyć wy­ro­by z mo­he­ru;
2. śro­do­wi­sko­wo:
a) na­wią­zy­wać do tre­ści i stylu wy­po­wie­dzi pre­zen­to­wa­nych w roz­gło­śni Radio Ma­ry­ja i sta­cji te­le­wi­zyj­nej TV Trwam;
b) mo­he­ro­wać się - upo­dab­niać się w po­glą­dach i stylu wy­po­wie­dzi do słu­cha­czy Radia Ma­ry­ja i wi­dzów TV Trwam


SJP.pl


moherowy

mo­ha­i­ro­wy;
1. zro­bio­ny z mo­he­ru (wełny);
2. po­gard­li­wie: do­ty­czą­cy kon­ser­wa­tyw­ne­go nurtu pol­skie­go ka­to­li­cyz­mu, re­pre­zen­to­wa­ne­go m.in. przez Radio Ma­ry­ja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny z mo­he­ru; zwią­za­ny z mo­he­rem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moher mrz.

Wiktionary


mohikanie

ple­mię In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej z grupy Al­gon­ki­nów


SJP.pl

Mo­hi­ka­nie, Ma­hi­ka­nie ( Mo­hi­cans, od alg. "muh-he-con-n-ok", do­słow­nie „Lud znad wody, która nigdy nie jest nie­ru­cho­ma”) – ple­mię In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej, daw­niej po­słu­gu­ją­ce się wy­mar­łym obec­nie ję­zy­kiem, który na­le­żał do wschod­niej ga­łę­zi al­gon­kiań­skiej ro­dzi­ny ję­zy­ków In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Przed przy­by­ciem bia­łych osad­ni­ków, w XVII wieku, ist­nia­ła kon­fe­de­ra­cja kilku mo­hi­kań­skich ple­mion o naz­wach (jak od­no­to­wa­li an­glo­ję­zycz­ni przy­by­sze) "Ho­u­sa­to­nic", "Wy­ach­to­noc" i "Wap­pin­ger".

Wikipedia


mohikanin

1. czło­nek jed­ne­go z wy­mar­łych już ple­mion In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej;
2. prze­no­śnie: ostat­ni Mo­hi­ka­nin -
a) ostat­ni przed­sta­wi­ciel ja­kiejś grupy, rodu itp.;
b) kon­ty­nu­a­tor gi­ną­cych tra­dy­cji; epi­gon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. czło­nek in­diań­skie­go ple­mię­e­mie­nia z Ame­ry­ki Pół­noc­nej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na te­re­nach Mo­hi­ka­nów nie za­ka­za­no pro­wa­dze­nia po­szu­ki­wań złota.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Mohikanka ż.

 przym. mohikański

Wiktionary


mohikanka

człon­ki­ni jed­ne­go z wy­mar­łych już ple­mion In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej


SJP.pl


mohikański

do­ty­czą­cy Mo­hi­ka­nów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mo­hi­ka­na­mi, do­ty­czą­cy Mo­hi­ka­nów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mohikanin mos., Mohikanka ż.

Wiktionary


mohorycz

1. daw­niej: po­da­rek pie­nięż­ny lub po­czę­stu­nek przy sprze­da­ży albo kup­nie; lit­kup; bo­rysz
2. dawny zwy­czaj picia wódki u ro­dzi­ny panny pod­czas pier­wszej wi­zy­ty ka­wa­le­ra sta­ra­ją­ce­go się o jej rękę


SJP.pl


mohr

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chri­stian Otto Mohr (1835–1918) nie­miec­ki in­ży­nier
  • Georg Mohr (Jørgen Mohr) (1640–1697) – duń­ski ma­te­ma­tyk
  • Georg Mohr (ur. 1965) – sło­weń­ski sza­chi­sta
  • Jay Mohr (ur. 1970) – ame­ry­kań­ski aktor ko­me­dio­wy
  • Karl Frie­drich Mohr (1806–1879) – nie­miec­ki far­ma­ce­u­ta i che­mik
  • Rafał Mohr (ur. 1975) – pol­ski aktor fil­mo­wy i te­a­tral­ny
  • Koło Mohra
  • Me­to­da Mohra (che­mia)
  • Sól Mohra
  • Ze­spół Mohra
  • Ze­spół Mohra-Tra­neb­ja­er­ga
  • Twier­dze­nie Mohra-Mas­che­ro­nie­go

Wikipedia


mohylański

do­ty­czą­cy Pio­tra Mo­hy­ły, zwią­za­ny z Pio­trem Mo­hy­łą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Pio­tra Mo­hy­ły, zwią­za­ny z Pio­trem Mo­hy­łą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Li­to­gra­fia przed­sta­wia ale­go­rię Aka­de­mii Mo­hy­lań­skiej w Ki­jo­wie.

Wiktionary


mohylew

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Bia­ło­ru­si, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na re­jo­nu mo­hy­lew­skie­go;

Wiktionary

Mo­hy­lew (biał. Магілёў, "Mahiloŭ"; ros. Могилёв, "Mo­gi­low"; jid. מאָלעוו, "Molew") – mia­sto we wschod­niej czę­ści Bia­ło­ru­si, nad Dnie­prem, bli­sko gra­ni­cy z Rosją, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na ob­wo­du mo­hy­lew­skie­go i re­jo­nu mo­hy­lew­skie­go. Li­czą­cy ok. 357 tys. miesz­kań­ców (2020) Mo­hy­lew jest czwar­tym pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści mia­stem bia­ło­ru­skim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 1561 r. król Zyg­munt Au­gust usta­no­wił w Mo­hy­le­wie wójta i czte­rech set­ni­ków oraz okre­ślił po­win­no­ści, ilość i ro­dzaj po­dat­ków, po­zo­sta­wia­jąc też niek­tó­re wol­no­ści miesz­kań­ców.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mohylewianin m., mohylewianka ż., Mohylewszczyzna ż.

 przym. mohylewski

Wiktionary


mohylewski

przy­miot­nik od: Mo­hy­lew (mia­sto na Bia­ło­ru­si)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Mo­hy­le­wa, zwią­za­ny z Mo­hy­le­wem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W mo­hy­lew­skim her­bie wid­nie­je ry­cerz w zbroi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mohylew m., mohylewianin m., mohylewianka ż., Mohylewszczyzna ż.

Wiktionary


mohylewszczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. re­gion wokół Mo­hy­le­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy tylko stało się to moż­li­we, wró­cił na Mo­hy­lew­szczyz­nę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mohylew mrz.

 przym. mohylewski

Wiktionary


mohylowski

przy­miot­nik od: Mo­hy­lów Po­dol­ski (mia­sto na Ukra­i­nie)


SJP.pl


mohylów

mia­sto na Ukra­i­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­hy­lów Po­dol­ski − mia­sto na Ukra­i­nie
  • Dy­na­mo Mo­hy­lów Po­dol­ski − ukra­iń­ski klub pił­kar­ski
  • Po­wiat mo­hy­low­ski − ro­syj­ska struk­tu­ra ad­mi­ni­stra­cyj­na
  • Rejon mo­hy­low­ski − ukra­iń­ska struk­tu­ra ad­mi­ni­stra­cyj­na
  • Mo­hy­lew − mia­sto na Bia­ło­ru­si

Wikipedia


mohyła

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­hy­ła (herb) rum. Movilă, pol. mo­gi­ła – herb, m.in. ho­spo­da­rów wo­ło­skich Mo­hy­łów, inny niż pol­ski Mo­gi­ła (herb szla­chec­ki)
  • Piotr Mo­hy­ła – bi­skup, pra­wo­sław­ny me­tro­po­li­ta ki­jow­ski, świę­ty.
  • Je­re­mi Mo­hy­ła – ksią­żę, ho­spo­dar wo­ło­ski,
  • Szy­mon Mo­hy­ła – ho­spo­dar wo­ło­ski
  • kon­stan­tyn Mo­hy­ła – ho­spo­dar wo­ło­ski
  • Raina Mo­hy­lan­ka – księż­nicz­ka wo­ło­ska, żona Mi­cha­ła Wi­śnio­wiec­kie­go, matka m.in. Je­re­mie­go Wi­śnio­wiec­kie­go
  • Maria Mo­hy­lan­ka – księż­nicz­ka wo­ło­ska, żona Ste­fa­na Po­toc­kie­go
  • Anna Mo­hy­lan­ka – księż­nicz­ka wo­ło­ska, żona Sta­ni­sła­wa Re­we­ry Po­toc­kie­go
  • Ka­mia­na Mo­hy­ła – sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne nad rzeką Mo­łocz­na w ob­wo­dzie za­po­ro­skim na Ukra­i­nie.

Wikipedia


moi

za­i­mek dzier­żaw­czy bę­dą­cy od­po­wied­ni­kiem za­im­ka oso­bo­we­go "ja"


SJP.pl

forma za­im­ka.

 (1.1) mos. plu­ral|mój.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔji, AS: moi ̯i

Wiktionary


moiściewy

po­u­fa­ły okrzyk wy­ra­ża­ją­cy zdzi­wie­nie, po­dziw


SJP.pl


moj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) etn. oko­ro­wa­ne drze­wo wy­so­kie na co najm­niej dzie­sięć me­trów, na końcu któ­re­go po­zo­sta­wia się niet­knię­ty wierz­cho­łek i przy­stra­ja ko­lo­ro­wy­mi bi­buł­ka­mi; zwią­za­ne jest z lu­do­wym świę­to­wa­niem po­cząt­ku wios­ny, m.in. na Ora­wie

Wiktionary

MOJ – pol­skie przed­się­bior­stwo prze­my­słu elek­tro­ma­szy­no­we­go z sie­dzi­bą przy ulicy To­kar­skiej 6 w Ka­to­wi­cach, no­to­wa­ne na Gieł­dzie Pa­pie­rów War­to­ścio­wych w War­sza­wie, wyt­wa­rza­ją­ce na­rzę­dzia i urzą­dze­nia przez­na­czo­ne dla prze­my­słu wy­do­byw­cze­go, ma­szy­no­we­go, ener­ge­tycz­ne­go, hut­ni­cze­go i ce­men­to­we­go. Wcho­dzi w skład grupy ka­pi­ta­ło­wej Fa­sing.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔj, AS: moi ̯

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mojka, jedlicka

Wiktionary


moja

za­i­mek dzier­żaw­czy bę­dą­cy od­po­wied­ni­kiem za­im­ka oso­bo­we­go "ja"


SJP.pl

za­i­mek dzier­żaw­czy

 (1.1) M. lp. ż. od: mój

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie moja spra­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔja, AS: moi ̯a

Wiktionary


mojak

naz­wi­sko


SJP.pl


mojave

[czy­taj: mo­ha­wi]
1. pu­sty­nia w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;
2. ple­mię pół­noc­no­a­me­ry­kań­skich In­dian


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­ja­ve – pu­sty­nia (Ka­li­for­nia i Ne­va­da, Ari­zo­na, Utah, Stany Zjed­no­czo­ne)
  • Mo­ja­ve – jed­nost­ka osad­ni­cza (Ka­li­for­nia, Stany Zjed­no­czo­ne)
  • Mo­ja­ve – okre­so­wa rzeka w gó­rach San Ber­nar­di­no (hrab. San Ber­nar­di­no, Ka­li­for­nia, Stany Zjed­no­czo­ne)
  • Mo­ja­ve – ple­mię pół­noc­no­a­me­ry­kań­skich In­dian w Sta­nach Zjed­no­czo­nych
  • Mo­ja­ve Air and Space Port – kos­mo­drom w Mo­ja­ve (Ka­li­for­nia, USA)
  • Si­kor­sky CH-37 Mo­ja­ve – ame­ry­kań­ski śmi­gło­wiec tran­spor­to­wy (prod. Si­kor­sky Air­craft, 1953–)
  • macOS Mo­ja­ve – 15. wy­da­nie sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go macOS dla kom­pu­te­rów sta­cjo­nar­nych
  • Kia Mo­ha­ve – model sa­mo­cho­du oso­bo­we­go (prod. Kia Mo­tors, 2008–)
  • Niez­na­jo­my z Mo­ja­ve – ame­ry­kań­ski film (reż. Wil­liam Mo­na­han; 2015)

Wikipedia


moje

za­i­mek dzier­żaw­czy bę­dą­cy od­po­wied­ni­kiem za­im­ka oso­bo­we­go "ja"


SJP.pl


mojero

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Kraju Kras­no­dar­skim, prawy do­pływ Ko­tu­ja

Wiktionary


mojiczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Za­ol­zie. mni­szek le­kar­ski

Wiktionary


mojito

[czy­taj: mo­hi­to] ku­bań­ski kok­tajl al­ko­ho­lo­wy na bazie bia­łe­go rumu z do­dat­kiem mięty i li­mon­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. ku­bań­ski al­ko­ho­lo­wy drink przy­go­to­wa­ny na bazie bia­łe­go rumu z do­dat­kiem li­mon­ki i mięty;

Wiktionary

Mo­ji­to (wym. //) – kok­tajl al­ko­ho­lo­wy, po­cho­dze­nia ku­bań­skie­go na bazie bia­łe­go rumu o orzeź­wia­ją­cym słod­ko-kwa­śno-mię­to­wym smaku. Pod­sta­wo­wy­mi skład­ni­ka­mi są:

Wikipedia


mojka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. zło­dziej­ska: ży­let­ka uży­wa­na przez kie­szon­kow­ców do roz­ci­na­nia kie­sze­ni lub ubrań swo­ich ofiar

 (1.2) gwara. prze­stęp­cza: nóż

Wiktionary

Mojka ( Мойка) – ska­na­li­zo­wa­na rzeka o dłu­go­ści 5 km i sze­ro­ko­ści 40 m, bę­dą­ca od­no­gą Fon­tan­ki, prze­pły­wa­ją­ca przez cen­trum Pe­ters­bur­ga. Po­cząt­ko­wo znana była pod iżor­ską nazwą "Mja" oz­na­cza­ją­cą muł, błoto.

Wy­pły­wa z rzeki Fon­tan­ka, nie­o­po­dal Ogro­du Let­nie­go; prze­pły­wa obok Pola Mar­so­we­go, prze­ci­na New­ski Pro­spekt i Kanał Kriu­ko­wa, aby osta­tecz­nie za­koń­czyć swój bieg wpa­da­jąc do Newy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɔjka, AS: moi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mojkarz

Wiktionary


mojkarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gwara. zło­dziej­ska: kie­szon­ko­wiec, który za po­mo­cą ży­let­ki roz­ci­na kie­sze­nie swo­ich ofiar

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔjkaʃ, AS: moi ̯kaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mojka ż.

Wiktionary


mojmir

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Moj­mir – imię mę­skie
  • Moj­mir I (czes. i słow. Mojmír I) – wład­ca Pań­stwa Wiel­ko­mo­raw­skie­go od 820 do 846
  • Moj­mir II (czes. i słow. Mojmír II) – wład­ca Pań­stwa Wiel­ko­mo­raw­skie­go od 894 praw­do­po­dob­nie do 906
  • Moj­mir (Mojmír) – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 53285
  • „Moj­mir” (Woj­ciech Czer­wiń­ski) – pol­ski na­u­czy­ciel, dzia­łacz spo­łecz­ny i kul­tu­ral­ny, zwią­za­ny ze Ślą­skiem, żoł­nierz AK
  • Her­mann Moj­mir – pol­ski le­karz i dzia­łacz spo­łecz­ny, twór­ca słow­ni­ka ję­zy­ka wi­la­mow­skie­go
  • Moj­mi­ra – imię żeń­skie
  • Mojmír Ho­ry­na – cze­ski hi­sto­ryk sztu­ki
  • Mojmír Stuchlík – cze­cho­sło­wac­ki sko­czek nar­ciar­ski

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój na­u­czy­ciel cze­skie­go ma na imię Moj­mir.

 (1.1) Moj­mi­ro­wie imie­ni­ny ob­cho­dzą 10 stycz­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔjmʲir, AS: moi ̯mʹir

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mojmirowic mos., Mojmirowice mos.

:: zdrobn. Mojmirek mos.

:: fż. Mojmira ż.

 przym. Mojmirowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Mojmirek

Wiktionary


mojmira

imię żeń­skie


SJP.pl

Moj­mi­ra – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Moj­mir. Zna­cze­nie imie­nia: "mój pokój", "mój skarb". W tej for­mie imię nie­no­to­wa­ne w źró­dłach sta­ro­pol­skich.

Wikipedia


mojmirostwo

Moj­mir z mał­żon­ką; Moj­mi­ro­wie


SJP.pl


mojmirowie

Moj­mir z mał­żon­ką; Moj­mi­ro­stwo


SJP.pl


mojmirowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Moj­mi­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


mojmirzyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Moj­mi­ry lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


mojnowo

Moj­no­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie żu­ro­miń­skim, w gmi­nie Lu­to­cin.Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


mojr

po­tocz­nie, żar­to­bli­wie: strach; zwy­kle w zwro­cie "mieć mojra" - bać się; mieć stra­cha, mieć boja


SJP.pl


mojra

prze­no­śnie: przez­na­cze­nie, los, fatum


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przen.; książk. lub przest. nie­u­chron­na kolej rze­czy; siła wyż­sza wyz­na­cza­ją­ca z góry zrzą­dze­nia losu

 (1.2) pot., środ. przest. lub gw-pl|War­sza­wa. od­czu­cie bar­dzo sil­ne­go nie­po­ko­ju, lęku lub pa­ni­ki w obli­czu za­gro­że­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bra­ko­wa­ło mi tego słów­ka: mojra. Ina­czej los, fatum. Jak tak po­pa­trzeć, ro­zej­rzeć się do­ko­ła polka-mojra ma szan­se na to, by stać się pie­śnią tłu­ma­czą­cą rytm wy­da­rzeń po­mię­dzy Odrą, Wisłą i Bu­giem.

 (1.1) Pier­wot­nie mojra było ra­czej po­ję­ciem fi­lo­zo­ficz­nym i oz­na­cza­ło przez­na­cze­nie i los czło­wie­ka oraz ogól­ne, nie­u­bła­ga­ne prawa świa­ta. Każda isto­ta ludz­ka od na­ro­dzin miała swoją mojrę, okre­śla­ją­cą dłu­gość życia oraz szczę­ście i nie­szczę­ścia jakie ją spot­ka­ją.

 (1.1) Stwier­dze­nie to można łatwo pod­wa­żyć, bo nie umie­jąc zde­fin­jo­wać ta­kich słów, jak los, przez­na­cze­nie, mojra… tym mniej mó­wi­my o ich waż­no­ści czy bła­ho­ści.

 (1.2) I po­wiem ci, że sam mia­łem mojra jak Ko­zio­łek krzy­knął, żeby wy­ty­kać, bo Hela przy­je­cha­ła. Obyd­wie nogi w lewe no­gaw­kie żem wpa­ko­wał i pa­trze, nie mogie iść, zlę­kłem się, że mnie spa­ra­li­żo­wa­ło.

 (1.2) Co ty, Mirek, mojra chcesz mi na­pę­dzić?

 (1.2) Kto zna Antka czuje mojrę
Ale jeden nie znał jej -
I na­ra­ził się dla­te­go na din­toj­rę,
Skoń­czył się z przy­czy­ny tej
.

 (1.2) A rób­cie, co chce­cie, mojrą mnie nie za­stra­szą!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fatum, los, przeznaczenie, konieczność; ananke

 (1.2) strach, lęk

Wiktionary


mojsa

naz­wi­sko


SJP.pl


mojsak

naz­wi­sko


SJP.pl


mojsiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


mojsiki

Moj­si­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie wy­so­ko­ma­zo­wiec­kim, w gmi­nie So­ko­ły.

Wieś była włas­no­ścią sta­ro­sty gu­zow­skie­go i no­wo­miej­skie­go Sta­ni­sła­wa Opa­liń­skie­go, le­ża­ła w wo­je­wództ­wie pod­la­skim w 1673 roku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa łom­żyń­skie­go.

Wikipedia


mojski

naz­wi­sko


SJP.pl


mojsław

imię mę­skie


SJP.pl

Moj­sław – imię mę­skie po­cho­dze­nia sło­wiań­skie­go, zło­żo­ne z czło­nów "Moj-" ("mój") i "-sław" ("sława"). Imię to zo­sta­ło za­no­to­wa­ne tylko w ru­skiej kro­ni­ce Ne­sto­ra; mogło ono sta­no­wić od­mia­nę imion Ma­sław i Mie­ci­sław.

Wikipedia


mojsławice

Moj­sła­wi­ce (ukr. "Мойславичі") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie hru­bie­szow­skim, w gmi­nie Ucha­nie. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 844.

W la­tach 1954–1959 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Moj­sła­wi­ce, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Te­ra­tyn. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wikipedia


mojsławostwo

Moj­sław z mał­żon­ką; Moj­sła­wo­wie


SJP.pl


mojsławowie

Moj­sław z mał­żon­ką; Moj­sła­wo­stwo


SJP.pl


mojsławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Moj­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


mojzesowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


mojęcice

Mo­ję­ci­ce (niem. "Mondschütz") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie wo­łow­skim, w gmi­nie Wołów.

W la­tach 1945–1954 sie­dzi­ba gminy Mo­ję­ci­ce. W la­tach 1954–1961 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Mo­ję­ci­ce, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Wołów. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa wroc­ław­skie­go.

Wikipedia


mojż.

skrót

 (1.1) = bibl. Księ­ga Moj­że­szo­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈcɕɛ̃ŋɡa ˌmɔjʒɛˈʃɔva, AS: ḱśẽŋga moi ̯žešova

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Rdz, Wyj, Kpł, Lb, Pwt

Wiktionary


mojżesz

bi­blij­ny wódz i pra­wo­daw­ca na­ro­du iz­ra­el­skie­go (XIII w. p.n.e.), pro­rok który wy­pro­wa­dził Żydów z Egip­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rel. bibl. sta­ro­te­sta­men­to­wy pro­rok, wódz na­ro­du iz­ra­el­skie­go;

 (1.2) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Moj­żesz ( Mo­y­ses, ‏מֹשֶׁה‎ "Mosze", #PATRZ

"Musa", Пророк Моисе́й Боговидец) – po­stać bi­blij­na, przy­wód­ca Iz­ra­e­li­tów w okre­sie ich wyj­ścia z Egip­tu i wę­drów­ki do Ziemi Obie­ca­nej, świę­ty pro­rok. We­dług niek­tó­rych źró­deł żył praw­do­po­dob­nie w XIII wieku p.n.e.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Drogi swoje ob­ja­wił Moj­że­szo­wi, / dzie­ła swoje synom Iz­ra­e­la.

 (1.2) Mam na imię Moj­żesz i je­stem za­kon­ni­kem z Pragi.

 (1.2) Abra­ham Moj­żesz Ka­lisz po­cho­wa­ny jest w ohelu na cmen­ta­rzu ży­dow­skim (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔjʒɛʃ, AS: moi ̯žeš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mojżeszów mrz.

:: zdrobn. Mojżeszek mos.

 przym. mojżeszowy, Mojżeszowy, przedmojżeszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zdrobn. Mojżeszek

Wiktionary


mojżeszek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Moj­żesz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moj­że­szek po­szedł w no­wych spo­den­kach do sy­na­go­gi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mojżesz m., Mojżeszów m.

 przym. mojżeszowy, Mojżeszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Mojżesz

Wiktionary


mojżeszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Moj­że­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. bibl. do­ty­czą­cy Moj­że­sza

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔjʒɛˈʃɔvɨ, AS: moi ̯žešovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mojżesz mos., Mojżeszek mos., Mojżeszów mrz.

 przym. Mojżeszowy, przedmojżeszowy

Wiktionary


mojżeszów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Przed­bórz;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lm. od: Moj­żesz

Wiktionary

Moj­że­szów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Przed­bórz.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Mi­ko­ła­ja w Że­leź­ni­cy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ich pole znaj­du­je się przy gra­ni­cy z Moj­że­szo­wem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔjʒɛʃuf, AS: moi ̯žešuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mojżesz m., Mojżeszek m.

 przym. mojżeszowy, Mojżeszowy

Wiktionary


mok

skrót od: Miej­ski Oś­ro­dek Kul­tu­ry


SJP.pl

Zo­bacz też: miej­ski oś­ro­dek kul­tu­ry (skrót: MOK).

MOK, wła­ści­wie Tar­kan Karaalioğlu (ur. 21 wrze­śnia 1976 w Ber­li­nie-Neukölln, Niem­cy), nie­miec­ki raper tu­rec­kie­go po­cho­dze­nia, który ma pod­pi­sa­ny kon­trakt z ber­liń­skim wy­daw­nict­wem Sek­ten­mu­zik.

Jego pse­u­do­nim jest skró­tem od słów Muzik Oder Knast, czyli "Mu­zy­ka albo wię­zie­nie".

Wikipedia


moka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wło­ski ek­spres do kawy

 (1.2) środ. prze­stęp­cze kawa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Moka (Fin­lan­dia) – wieś w Fin­lan­dii
  • Moka (Ja­po­nia) – mia­sto w Ja­po­nii
  • Moka – dy­strykt Ma­u­ri­tius
  • Moka – mia­sto na Ma­u­ri­tiu­sie
  • Moka – wieś w Esto­nii, pro­win­cji Rapla, w gmi­nie Märjamaa
  • moka – ek­spres do kawy
  • Moka – rasa uni­wer­sum Star Trek

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zro­bisz nam kawy w tej nowej moce?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔka, AS: moka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kafeterka, kawiarka, kafetierka, kupres, makinetka

Wiktionary


mokait

ka­mień ju­bi­ler­ski, ozdob­na forma ra­dio­la­ry­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. Win­da­lia Ra­dio­la­ri­te, od­mia­na ja­spi­su o cze­ko­la­do­wej, czer­wo­nej, żół­tej lub kre­mo­wej bar­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam prze­pię­kną za­wiesz­kę z mo­ka­i­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈkajit, AS: mokai ̯it

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mokaitowy

Wiktionary


mokasyn

1. but z dwóch pła­tów je­le­niej skóry, bez ob­ca­su, no­szo­ny przez In­dian z Ame­ry­ki Pół­noc­nej;
2. płyt­ki pan­to­fel skó­rza­ny na ni­skim ob­ca­sie, wzo­ro­wa­ny na obu­wiu in­diań­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) obuw. tra­dy­cyj­ny, skó­rza­ny in­diań­ski but o mięk­kiej cho­le­wie;

 (1.2) obuw. krót­ki but wzo­ro­wa­ny na in­diań­skim mo­ka­sy­nie (1.1)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ag­ki­stro­don|ref=tak., ro­dzaj węży z po­dro­dzi­ny grze­chot­ni­ko­wa­tych

 (2.2) zool. wąż z ro­dza­ju mo­ka­syn (2.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­ka­syn błot­ny – ga­tu­nek węża z po­dro­dzi­ny grze­chot­ni­ko­wa­tych
  • mo­ka­sy­ny – ro­dzaj obu­wia

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Po­staw­ny, do­brze zbu­do­wa­ny młody męż­czyz­na, któ­re­go można by po­są­dzić o lekką nad­wa­gę, na no­gach miał mo­ka­sy­ny z brą­zo­we­go zam­szu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mokasynowy

Wiktionary


mokasyny

1. but z dwóch pła­tów je­le­niej skóry, bez ob­ca­su, no­szo­ny przez In­dian z Ame­ry­ki Pół­noc­nej;
2. płyt­ki pan­to­fel skó­rza­ny na ni­skim ob­ca­sie, wzo­ro­wa­ny na obu­wiu in­diań­skim


SJP.pl

Mo­ka­sy­ny – ro­dzaj obu­wia. Słowo "mo­ka­syn" po­cho­dzi od al­gon­kiań­skie­go słowa oz­na­cza­ją­ce­go "but" lub "obu­wie", a za­pi­sy­wa­ne­go roz­ma­i­cie, np.: "Moc­ka­sin" lub "Mawh­ca­sum", "Mo­cus­si­nass", "Moc­kus­sin­chass." Za­kła­da się, że wła­śnie no­szo­ne przez, za­miesz­ku­ją­cych roz­le­głe te­re­ny Ame­ry­ki Pół­noc­nej, ple­mio­na rdzen­nych In­dian buty dały po­czą­tek współ­czes­nym mo­ka­sy­nom, które to dalej przy­czy­ni­ły się do pow­sta­nia i dy­na­micz­ne­go. Może oz­na­czać:

Wikipedia


mokiet

wzo­rzy­sta tka­ni­na plu­szo­wa uży­wa­na na po­kry­cie mebli lub jako dywan


SJP.pl


mokietowy

przy­miot­nik: od mo­kiet (tka­ni­na plu­szo­wa)


SJP.pl


mokij

imię mę­skie


SJP.pl


mokka

mocca;
1. ga­tu­nek kawy arab­skiej;
2. napój z tej kawy


SJP.pl

Mokka ( ‏المخا‎) – mia­sto w Je­me­nie, port nad Mo­rzem Czer­wo­nym, który do XIX wieku ob­słu­gi­wał Sanę; póź­niej stra­cił zna­cze­nie, a jego funk­cje prze­ję­ły Al-Hu­daj­da i Aden. Od nazwy mia­sta pow­sta­ła nazwa kawa mokka.

10 wrze­śnia 2026 Mokkę zdo­by­li bo­jow­ni­cy Huti.

Wikipedia


moknąć

sta­wać się mo­krym, zwy­kle od de­szczu


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) sta­wać się mo­krym, zaz­wy­czaj od de­szczu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mo­knąc na de­szczu, można się prze­zię­bić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. moczyć

 przym. mokry

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przemakać, nasiąkać, wilgotnieć

Wiktionary


mokobody

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Mo­ko­bo­dy – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sied­lec­kim, w gmi­nie Mo­ko­bo­dy.

Na te­re­nie wsi ut­wo­rzo­no dwa so­łect­wa "Mo­ko­bo­dy I" i "Mo­ko­bo­dy II".

Wieś leży nad rzeką Li­wiec, na skra­ju Wy­so­czyz­ny Sied­lec­kiej, przy trak­cie z Sied­lec do Wę­gro­wa.

Wikipedia


mokobodzki

przy­miot­nik od: Mo­ko­bo­dy (wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim)


SJP.pl


mokosz

mo­kosz cier­nio­wiak - motyl z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mit­słow. bo­gi­ni sło­wiań­ska, in­ter­pre­to­wa­na jako bo­gi­ni płod­no­ści, wód i ziemi, sło­wiań­ska Bo­gi­ni Matka;

Wiktionary

Mo­kosz – bo­gi­ni sło­wiań­ska. We­dług re­kon­struk­cji ety­mo­lo­gicz­nej, Mo­kosz była bo­gi­nią ziemi, wód i płod­no­ści, a póź­niej, we­dług więk­szo­ści ba­da­czy, była odz­wier­cied­la­na w by­li­nach i za­mo­wach jako Matka Zie­mia Wil­got­na. Innej re­kon­struk­cji do­ko­na­no na pod­sta­wie et­no­gra­fii: pod ko­niec XIX wieku na Ro­syj­skiej Pół­no­cy od­no­to­wa­no takie nazwy ki­ki­mo­ry jak "Mo­ku­sza" lub "Mo­ko­sza".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) No, i można by­ło­by po­su­wać je­szcze tę listę dalej, obej­mu­jąc nią np. bó­stwo żeń­skie Mo­kosz, która przę­dzie len, po­ma­ga przy go­spo­dar­stwie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔkɔʃ, AS: mokoš

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Mokoszy

Wiktionary


mokoszy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) mit­słow. zwią­za­ny z Mo­ko­szą, po­cho­dzą­cy od Mo­ko­szy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈkɔʃɨ, AS: mokošy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mokosz ż.

Wiktionary


mokotowianin

miesz­ka­niec Mo­ko­to­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mo­ko­to­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­wie­lu mo­ko­to­wian ko­rzy­sta z par­kin­gu na Czer­nia­kow­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mokotów mrz.

:: fż. mokotowianka ż.

 przym. mokotowski

Wiktionary


mokotowianka

miesz­kan­ka Mo­ko­to­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Mo­ko­to­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mo­ko­to­wian­ki wy­strze­ga­ją się tego lasku wie­czo­ra­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mokotów mrz.

:: fm. mokotowianin mos.

 przym. mokotowski

Wiktionary


mokotowo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) hist. Mo­ko­tów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mokotów mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Mokotów

Wiktionary


mokotowski

do­ty­czą­cy Mo­ko­to­wa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Mo­ko­to­wa, zwią­za­ny z Mo­ko­to­wem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W cza­sie pier­wszej roz­mo­wy, na po­cząt­ku kwiet­nia, spra­wia wra­że­nie, jakby nie wie­rzył, że za­mie­nia re­zy­den­cję w pod­war­szaw­skim Kon­stan­ci­nie na czte­ro­o­so­bo­wą celę mo­ko­tow­skie­go wię­zie­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mokotowianin mos., mokotowianka ż., Mokotów mrz.

Wiktionary


mokotów

dziel­ni­ca War­sza­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. dziel­ni­ca War­sza­wy;

 (1.2) geogr. część wsi Ulów, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie przy­su­skim, w gmi­nie Klwów

Wiktionary

Zo­bacz też: Mo­ko­tów w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Mo­ko­tów – dawna wieś, obec­nie dziel­ni­ca War­sza­wy. Jedna z 18 jed­no­stek po­moc­ni­czych m.st. War­sza­wy, naj­więk­sza pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy­tam świet­ną mo­no­gra­fię o Mo­ko­to­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mokotowo n., mokotowianin mos., mokotowianka ż.

 przym. mokotowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Mokotowo

Wiktionary


mokowo

Mo­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie lip­now­skim, w gmi­nie Do­brzyń nad Wisłą.

Wikipedia


mokra

1. po­kry­ty po wierz­chu, prze­sią­knię­ty lub ocie­ka­ją­cy wodą albo inną cie­czą (np. mokra bie­liz­na);
2. cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się dużą ilo­ścią opa­dów at­mos­fe­rycz­nych (np. mokry dzień);
3. po­kry­ty potem; spo­co­ny;
4. je­szcze nie­stward­nia­ły, nie­zas­chły (np. mokry tynk); świe­ży


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mokra – część mia­sta Wroc­ław
  • Mokra – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. żar­skim, w gmi­nie Lub­sko
  • Mokra – wieś w woj. łódz­kim, w pow. skier­nie­wic­kim, w gmi­nie Skier­nie­wi­ce
  • Mokra – osada leśna w woj. łódz­kim, w pow. skier­nie­wic­kim, w gmi­nie Skier­nie­wi­ce
  • Mokra – część wsi Mstów w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Jo­dłow­nik
  • Mokra – wieś w woj. opol­skim, w pow. prud­nic­kim, w gmi­nie Biała
  • Mokra – część wsi Jan­ko­wi­ce w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Chło­pi­ce
  • Mokra – przy­sió­łek wsi Widna Góra w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Pa­wło­siów
  • Mokra – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Roź­wie­ni­ca
  • Mokra – wieś w woj. ślą­skim, w pow. kło­buc­kim, w gmi­nie Miedź­no
  • Mokra – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ko­nec­kim, w gmi­nie Stą­por­ków
  • Mokra – osada leśna w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Ka­zi­mierz Bi­sku­pi

Wikipedia


mokradełko

zdrob­nie­nie od: mo­kra­dło


SJP.pl


mokradlany

przy­miot­nik od: mo­kra­dło


SJP.pl


mokradlica

mo­krad­li­ca mie­dzian­ka - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny sów­ko­wa­tych


SJP.pl


mokradła

pod­mo­kły teren; grzę­za­wi­sko, bagno, mo­cza­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) hy­drol. grzą­skie i pod­mo­kłe te­re­ny

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) lm. od: mo­kra­dło

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­kra­dło – teren pod­mo­kły, sied­li­sko hy­dro­ge­nicz­ne
  • Mo­kra­dła – część wsi Ole­win w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. ol­ku­skim, w gmi­nie Ol­kusz
  • Mo­kra­dła – przy­sió­łek wsi War­szó­wek w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. sta­ra­cho­wic­kim, w gmi­nie Pa­włów
  • Mo­kra­dła – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ka­mień­skim, w gmi­nie Świerz­no

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Las stał nie­ru­cho­my, prze­wia­ny nie­bie­ska­wem po­wie­trzem, tylko nad mo­kra­dła­mi tłu­kły się nisko szkli­ste opary.

 (1.1) Na po­dło­dze, gdzie ci grub­ja­nie za­sia­da­li, pijąc lub na­ra­dza­jąc się po włó­czę­dze po mo­kra­dłach wokół obo­zo­wi­ska, spo­czy­wa­ła gruba war­stwa błota.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mokradło mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bagna

Wiktionary


mokradło

pod­mo­kły teren; grzę­za­wi­sko, bagno, mo­cza­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ob­szar o grzą­skiej ziemi, czę­ścio­wo za­la­ny wodą;

Wiktionary

Mo­kra­dło (teren pod­mo­kły, bagno, błoto, mo­cza­ry, trzę­sa­wi­sko, ba­jo­ro, grzę­za­wi­sko, to­piel, to­pie­li­sko) – ob­szar łą­czą­cy cechy sied­li­ska lą­do­we­go i wod­ne­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔˈkradwɔ, AS: mokradu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mokry, mokrawy

 przysł. mokro, mokrawo

 rzecz. mokradła nmos., mokro n., mocz mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) teren podmokły, bagno, błota, moczary, trzęsawisko, bajoro, grzęzawisko, topiel, topielisko, rojst

Wiktionary


mokradłosz

ro­dzah mchów z rzędu ro­kie­tow­ców


SJP.pl


mokradłoszka

ro­dzaj mchów z ro­dzi­ny ro­kiet­ko­wa­tych


SJP.pl

Mo­kra­dłosz­ka ("Cal­lier­go­nel­la" Lo­e­ske) – ro­dzaj mchu na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ro­kiet­ko­wa­tych ("Hyp­na­ce­ae"). Ga­tun­kiem ty­po­wym jest mo­kra­dłosz­ka za­o­strzo­na "Cal­lier­go­nel­la cu­spi­da­ta" (Hedw.) Lo­e­ske.

Wikipedia


mokradłowy

1. → mo­kra­dło;
2. fio­łek mo­kra­dło­wy - ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny fioł­ko­wa­tych;
3. pod­bród­nik mo­kra­dło­wy - pół­noc­no­a­me­ry­kań­ski ga­tu­nek nie­to­pe­rza z ro­dzi­ny stra­sza­ków;
4. my­szo­ry­jek mo­kra­dło­wy - ga­tu­nek ssaka z ro­dzi­ny ry­jów­ko­wa­tych


SJP.pl


mokrawica

Mo­kra­wi­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ka­mień­skim, w gmi­nie Ka­mień Po­mor­ski.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


mokrawy

nieco mokry; wil­got­ny, wil­got­na­wy


SJP.pl


mokre

po­tocz­nie: mokry, wil­got­ny teren, grunt


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mokre – część mia­sta Mi­ko­łów
  • Mokre – część mia­sta Toruń
  • Mokre – część mia­sta Trze­bia­tów
  • Mokre – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. gru­dziądz­kim, w gmi­nie Gru­dziądz
  • Mokre – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. lip­now­skim, w gmi­nie Do­brzyń nad Wisłą
  • Mokre – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. mo­gi­leń­skim, w gmi­nie Dą­bro­wa
  • Mokre – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. bial­skim, w gmi­nie Ros­sosz
  • Mokre – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Za­mość
  • Mokre – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pa­ję­czań­skim, w gmi­nie Siem­ko­wi­ce
  • Mokre – część wsi Dą­brów­ka w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Sie­radz
  • Mokre – część wsi Ju­lio­pol w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. so­cha­czew­skim, w gmi­nie Mło­dzie­szyn
  • Mokre – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Ra­dzy­min

Wikipedia


mokro

1. po­kry­ty po wierz­chu, prze­sią­knię­ty lub ocie­ka­ją­cy wodą albo inną cie­czą (np. mokra bie­liz­na);
2. cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się dużą ilo­ścią opa­dów at­mos­fe­rycz­nych (np. mokry dzień);
3. po­kry­ty potem; spo­co­ny;
4. je­szcze nie­stward­nia­ły, nie­zas­chły (np. mokry tynk); świe­ży


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) będąc prze­sią­knię­tym czy po­kry­tym wodą lub inną cie­czą

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) od­czu­cie wil­got­no­ści

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mokro – wieś w Czar­no­gó­rze, w gmi­nie Šavnik
  • Mokro – wieś w Bośni i Her­ce­go­wi­nie, w Fe­de­ra­cji Bośni i Her­ce­go­wi­ny, w kan­to­nie her­ce­go­wiń­sko-ne­ret­wiań­skim, w gmi­nie Kon­jic
  • Mokro – wieś w Bośni i Her­ce­go­wi­nie, w Fe­de­ra­cji Bośni i Her­ce­go­wi­ny, w kan­to­nie za­chod­nio­her­ce­go­wiń­skim, w mie­ście Široki Bri­jeg
  • Mokro – wieś w Bośni i Her­ce­go­wi­nie, w Re­pu­bli­ce Serb­skiej, w mie­ście Sa­ra­je­wo Wschod­nie, w gmi­nie Pale
  • Mokre

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W lesie było mokro, więc no­gaw­ki potem wy­glą­da­ły jak po pra­niu.

 (2.1) Czu­jesz to mokro na ple­cy­e­cach?

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mokry, mokruteńki, mokrutki, mokrzuteńki, mokrzutki

 rzecz. mokradło n., mocz mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wilgotnie, wilgotno

Wiktionary


mokrosiński

naz­wi­sko


SJP.pl


mokrski

przy­miot­nik od: Mokr­sko, Mokr­sko Dolne, Mokr­sko Górne, Mokr­sko Rzą­do­we


SJP.pl


mokrsko

przy­miot­nik od: Mokr­sko, Mokr­sko Dolne, Mokr­sko Górne, Mokr­sko Rzą­do­we


SJP.pl

Mokr­sko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie wie­luń­skim, w gmi­nie Mokr­sko. Miej­sco­wość po­ło­żo­na jest przy szo­sie z By­czy­ny do Wie­lu­nia.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Mokr­sko.

Wikipedia


mokrusieńki

zdrob­nie­nie od: mokry; mo­krzu­teń­ki, mo­krzu­sień­ki, mo­kru­teń­ki, mo­krzut­ki, mo­kruś­ki


SJP.pl


mokruteńki

zdrob­nie­nie od: mo­krut­ki; mo­krzu­teń­ki, mo­krzu­sień­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: mokry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­bra­łem ten środ­ko­wy, bo był wprost prze­de mną, a tu nagle chlup i cały byłem mo­kru­teń­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔkruˈtɛ̃ɲci, AS: mokrutẽńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mokry, mokrutki, mokrzuteńki, mokrzutki

 przysł. mokro

 rzecz. mokro n.

Wiktionary


mokrutki

zdrob­nie­nie od: mokry; mo­krzut­ki, mo­kruś­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: mokry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­wra­cam kurt­kę na drugą stro­nę – niech po­desch­nie, ścią­gam ka­pe­lusz, mam mo­krut­kie włosy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈkrutʲci, AS: mokrutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mokry, mokruteńki, mokrzuteńki, mokrzutki

 przysł. mokro

 rzecz. mokro n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mokrzutki

Wiktionary


mokruśki

zdrob­nie­nie od: mokry; mo­krut­ki, mo­krzut­ki


SJP.pl


mokry

1. po­kry­ty po wierz­chu, prze­sią­knię­ty lub ocie­ka­ją­cy wodą albo inną cie­czą (np. mokra bie­liz­na);
2. cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się dużą ilo­ścią opa­dów at­mos­fe­rycz­nych (np. mokry dzień);
3. po­kry­ty potem; spo­co­ny;
4. je­szcze nie­stward­nia­ły, nie­zas­chły (np. mokry tynk); świe­ży


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­kry­ty lub na­sią­knię­ty wodą, albo inną cie­czą

 (1.2) ob­fi­ty w de­szcze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mokre ubra­nia su­szy­ły się przy ko­min­ku.

 (1.2) Te­go­rocz­ne lato było wy­jąt­ko­wo mokre i pa­skud­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔkrɨ, AS: mokry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mocz mrz., mokro n., mokradło n., moczenie n., zmoczenie n., moknięcie n., zmoknięcie n., Mokra ż., Mokre n.

 czas. moczyć ndk., zmoczyć dk., moknąć ndk., zmoknąć dk.

 przym. mokrawy

:: zdrobn. mokruteńki, mokrutki, mokrzuteńki, mokrzutki

 przysł. mokro

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wilgotny (zob. uwagi)

 (1.2) deszczowy, dżdżysty

Wiktionary


mokrzec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­krzec – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. przy­su­skim, w gmi­nie Pot­wo­rów
  • Mo­krzec – część wsi Ka­mian­ki-Cza­ba­je, w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sied­lec­kim, w gmi­nie Przes­my­ki
  • Mo­krzec – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. dę­bic­kim, w gmi­nie Pilz­no
  • Mo­krzec – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. gro­dzi­skim, w gmi­nie Wie­li­cho­wo
  • Mo­krzec – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. mię­dzy­chodz­kim, w gmi­nie Mię­dzy­chód
  • Mo­krzec – osada leśna w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. mię­dzy­chodz­kim, w gmi­nie Mię­dzy­chód
  • Mo­krzec – gro­ma­da
  • Mo­krzec – wieś w ob­wo­dzie wo­łyń­skim
  • Mo­krzec Swo­bo­da – dawna osada, od 1917 wieś Jedl­nia-Let­ni­sko, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim
  • Mo­kreć

Wikipedia


mokrzej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: mokro; bar­dziej mokro


SJP.pl


mokrzejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: mokry; bar­dziej mokry


SJP.pl


mokrzeszów

Mo­krze­szów (niem. "Kun­zen­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim, w gmi­nie Świd­ni­ca.

Wikipedia


mokrzusieńki

zdrob­nie­nie od: mo­krut­ki; mo­krzu­teń­ki, mo­kru­teń­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: mokry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy dru­gim okrą­że­niu Szpry­cha była mo­krzu­sień­ka do samej ko­szu­li i czer­wo­na z wy­sił­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔkʃuˈɕɛ̇̃ɲci, AS: mokšuśė̃ńḱi

Wiktionary


mokrzuteńki

zdrob­nie­nie od: mo­krut­ki; mo­kru­teń­ki, mo­krzu­sień­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: mokry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sma­ga­ny wia­trem i de­szczem, ostat­nie dwie­ście me­trów prze­mie­rzył bie­gnąc. Mo­krzu­teń­ki i zgrza­ny, za­trzy­mał się przed ka­mie­ni­cą Wio­let­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔkʃuˈtɛ̃ɲci, AS: mokšutẽńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mokry, mokruteńki, mokrutki, mokrzutki

 przysł. mokro

 rzecz. mokro n.

Wiktionary


mokrzutki

zdrob­nie­nie od: mokry; mo­krut­ki, mo­kruś­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: mokry

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈkʃutʲci, AS: mokšutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mokry, mokruteńki, mokrutki, mokrzuteńki

 przysł. mokro

 rzecz. mokro n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mokrutki

Wiktionary


mokrzyca

ro­śli­na z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­krzy­ca – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych
  • Mo­krzy­ca – część mia­sta Star­gard
  • Mo­krzy­ca – część mia­sta Ustka
  • Mo­krzy­ca – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. lu­ba­czow­skim, w gmi­nie Lu­ba­czów
  • Mo­krzy­ca – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. star­gardz­kim, w gm. Cho­ci­wel
  • Mo­krzy­ca – część wsi Ża­ro­wo w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. star­gardz­kim, w gmi­nie Star­gard
  • Mo­krzy­ca – stru­mień w pół­noc­nej czę­ści Wroc­ła­wia
  • Mo­krzy­ca – potok, do­pływ Kwisy
  • Mo­krzy­ca – przy­sta­nek ko­le­jo­wy
  • Mo­krzy­ca − wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mia­dziel­skim, w siel­so­wie­cie Za­na­rocz
  • Mo­krzy­ca – dawny ma­ją­tek. Te­re­ny, na któ­rych był po­ło­żo­ny, leżą w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mia­dziel­skim, w siel­so­wie­cie Za­na­rocz
  • Mo­krzy­ca – dawna ko­lo­nia. Te­re­ny, na któ­rych była po­ło­żo­na, leżą w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mia­dziel­skim, w siel­so­wie­cie Za­na­rocz

Wikipedia


mokrzycki

naz­wi­sko


SJP.pl


mokrzycznik

po­spo­li­ta ro­śli­na z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych, ros­ną­ca na su­chych łą­kach, na zbo­czach i brze­gach dróg


SJP.pl

Mo­krzycz­nik ("Ho­lo­ste­um" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych. Obej­mu­je czte­ry ga­tun­ki. Ro­dzaj wy­stę­pu­je w Eu­ro­pie (tu tylko jeden ga­tu­nek i bez pół­noc­nej czę­ści kon­ty­nen­tu), w pół­noc­no-za­chod­niej Afry­ce oraz w Etio­pii, a także w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji po Pa­ki­stan, za­chod­nie Chiny i Ka­zach­stan. Do flory Pol­ski na­le­ży jeden ga­tu­nek – mo­krzycz­nik bal­dasz­ko­wy "H. um­bel­la­tum". Ga­tu­nek ten ro­śnie też in­tro­du­ko­wa­ny w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i Po­łud­nio­wej oraz w Po­łud­nio­wej Afry­ce.

Wikipedia


mokrzyn

Mo­krzyn (ka­szub. Mòkrzëno; niem. "Pe­ters­dorf") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce na po­gra­ni­czu Po­je­zie­rzy Ka­szub­skie­go i By­tow­skie­go po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie by­tow­skim, w gmi­nie Bytów. Ma sta­tus so­łect­wa.

Leży przy dro­dze kra­jo­wej nr 20 Star­gard - Szcze­ci­nek - Gdy­nia.

Wikipedia


moksa

moxa;
1.
a) od­mia­na ter­mo­punk­tu­ry, chiń­ska me­to­da le­cze­nia po­le­ga­ją­ca na ogrze­wa­niu od­po­wied­nich punk­tów ciała, zwy­kle za po­mo­cą spe­cjal­ne­go cy­ga­ra;
b) po­je­dyn­czy za­bieg lecz­ni­czy z wy­ko­rzy­sta­niem tej me­to­dy;
2. ro­śli­na, z któ­rej przy­go­to­wu­je się cy­ga­ra, kulki itp. do za­bie­gów o tej samej naz­wie


SJP.pl


moksoterapia

chiń­ska me­to­da le­cze­nia po­le­ga­ją­ca na ogrze­wa­niu od­po­wied­nich punk­tów ciała, zwy­kle za po­mo­cą spe­cjal­ne­go cy­ga­ra; moksa, moxa


SJP.pl


moksza

w fi­lo­zo­fii in­dyj­skiej: zba­wie­nie wy­klu­cza­ją­ce po­now­ne na­ro­dzi­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, prawy do­pływ Oki;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mok­sza – po­ję­cie z za­kre­su fi­lo­zo­fii in­dyj­skiej (wyz­wo­le­nie)
  • Mok­sza – rzeka w Rosji
  • Mok­sza – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w miej­sco­wo­ści An­drie­jew­ka, w re­jo­nie ko­wył­kiń­skim, w Mor­do­wii, w Rosji
  • język mok­sza

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. moksza

Wiktionary


moktajl

be­zal­ko­ho­lo­wy kok­tajl lub drink; mock­ta­il


SJP.pl


mokówko

Mo­ków­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie lip­now­skim, w gmi­nie Do­brzyń nad Wisłą.

Wikipedia


mol

1. jed­nost­ka ilo­ści ma­te­rii, pod­sta­wo­wa jed­nost­ka mię­dzy­na­ro­do­we­go ukła­du jed­no­stek miar;
2. licz­ba gra­mów sub­stan­cji równa jej masie czą­stecz­ko­wej; gra­mo­dro­bi­na; gra­mo­czą­stecz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. fiz. jed­nost­ka licz­no­ści ma­te­rii w ukła­dzie SI;

Wiktionary

Mol (skrót od "mo­le­ku­ła") – pod­sta­wo­wa w ukła­dzie SI jed­nost­ka licz­no­ści ma­te­rii o sym­bo­lu (oz­na­cze­niu) mol.

Jeden mol za­wie­ra do­kład­nie for­mu­la_1 obiek­tów ele­men­tar­nych. Licz­ba ta jest na­zy­wa­na licz­bą Avo­ga­dra.

De­fi­ni­cja ta zo­sta­ła za­a­pro­bo­wa­na w li­sto­pa­dzie 2018 r., zmie­nia­jąc starą de­fi­ni­cję mola opar­tą na licz­bie ato­mów w 12 gra­mach węgla 12C.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔl, AS: mol

Wiktionary

Powiązane:

 przym. molarny, molowy

Wiktionary


mola

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ent. mól

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mola Ko­el­re­u­ter, 1766 – ro­dzaj mor­skich ryb z ro­dzi­ny sa­mo­gło­wo­wa­tych (Mo­li­dae)
  • mola – inna nazwa sa­mo­gło­wa (Mola mola)
  • mola – część na­rzą­dów gę­bo­wych sta­wo­no­gów
  • mola – tka­ni­na wyt­wa­rza­na przez In­dian Kuna w Pa­na­mie
  • Mola – in­do­ne­zyj­ska plat­for­ma stru­mie­nio­wa
  • Emi­lio Mola
  • Pier Fran­ce­sco Mola
  • Mola (Sebastião Paiva Gomes, 1906-1992) – bra­zy­lij­ski pił­karz

Wikipedia


molak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adolf Molak − pol­ski pe­da­gog, so­cjo­log, hi­sto­ryk oś­wia­ty
  • Beata Molak − pol­ska pio­sen­kar­ka so­lo­wa i se­syj­na
  • Marek Molak − pol­ski wo­ka­li­sta i aktor dub­bin­go­wy
  • Wie­sław Molak − pol­ski dzien­ni­karz ra­dio­wy

Wikipedia


molalność

mo­lal­ność rozt­wo­ru - licz­ba moli sub­stan­cji roz­pu­szczo­nej w 1 kg rozt­wo­ru; mo­lar­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. stę­że­nie mo­lal­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W za­da­niu na­le­ża­ło obli­czyć mo­lal­ność 0,8-mo­lo­we­go rozt­wo­ru kwasu siar­ko­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. molalny

Wiktionary


molalny

stę­że­nie mo­lal­ne - licz­ba moli sub­stan­cji roz­pu­szczo­nej w 1 kg roz­pu­szczal­ni­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. od­no­szą­cy się do stę­że­nia mo­lal­ne­go, okre­śla­ją­cy stę­że­nie mo­lal­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stu­den­ci użyli rozt­wo­ru 0,5-mo­lal­ne­go za­miast jed­no­mo­lal­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. molalność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miar. mol/kg

Wiktionary


molarność

mo­lar­ność rozt­wo­ru - licz­ba moli sub­stan­cji roz­pu­szczo­nej w 1 kg rozt­wo­ru; mo­lal­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. stę­że­nie mo­lo­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stu­dent użył kwasu siar­ko­we­go o nie­wła­ści­wej mo­lar­no­ści, przez co nie udało się mu otrzy­mać od­po­wied­nie­go pro­duk­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. molarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stężenie molowe, molowość, symbol. M

Wiktionary


molarny

o rozt­wo­rze: mie­rzo­ny licz­bą moli sub­stan­cji roz­pu­szczo­nej w 1 kg rozt­wo­ru


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. zwią­za­ny z molem

 (1.2) chem. do­ty­czą­cy stę­że­nia mo­lo­we­go, okre­śla­ją­cy stę­że­nie mo­lo­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Do syn­te­zy wy­ko­rzy­sta­no 0,1-mo­lar­ny rozt­wór sub­stra­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mol mrz., molarność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) molowy

Wiktionary


molasa

mor­ski lub lą­do­wy osad o wiel­kiej miąż­szo­ści


SJP.pl

Nie mylić z: Me­la­sa.

Mo­la­sa – ogól­na nazwa kom­plek­su skał osa­do­wych wy­peł­nia­ją­cych za­pad­li­ska pow­sta­ją­ce na przed­po­lu świe­żo wy­pię­trzo­ne­go gó­rot­wo­ru fał­do­we­go w schył­ko­wym sta­dium oro­ge­ne­zy, zwy­kle o gru­bo­ści wielu ki­lo­me­trów.

Głów­nym skład­ni­kiem molas są skały okru­cho­we po­cho­dzą­ce z ni­szcze­nia gór, zwy­kle zle­pień­ce i pia­skow­ce. na­le­żą do nich np. mio­ceń­skie i plio­ceń­skie ut­wo­ry osa­do­we na przed­po­lu Alp - w Szwaj­ca­rii i po­łud­nio­wej Ba­wa­rii.

Wikipedia


mole

ro­dzaj sosu


SJP.pl

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) M., B. i W. lm. od: mol

 (1.2) M., B. i W. lm. od: mól

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mole – Ti­ne­i­dae, ro­dzi­na nie­wiel­kich owa­dów z rzędu mo­ty­li
  • mole spo­żyw­cze – Plo­dia in­ter­punc­tel­la, mo­ty­le nocne (ćmy) z ro­dzi­ny omac­ni­co­wa­tych
  • Mole – rzeka w An­glii, w hrab­stwach Sur­rey i West Sus­sex
  • Mole – rzeka w An­glii, w hrab­stwie Devon
  • mole – mek­sy­kań­ska po­tra­wa; ro­dzaj sosu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɔlɛ, AS: mole

Wiktionary


molek

naz­wi­sko


SJP.pl


molekularny

do­ty­czą­cy mo­le­kuł, czą­ste­czek; czą­stecz­ko­wy, dro­bi­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy czą­stecz­ki, najm­niej­szych czę­ści cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tra­dy­cyj­nie umie­szcza­ny w mo­no­ty­po­wym ro­dza­ju Pro­fe­lis (zło­to­kot), lecz ba­da­nia mo­le­ku­lar­ne po­ka­zu­ją, że zło­to­kot afry­kań­ski jest naj­bli­żej spo­krew­nio­ny z ka­ra­ka­lem ste­po­wym (Ca­ra­cal ca­ra­cal) i ser­wa­lem sa­wan­no­wym (Lep­ta­i­lu­rus ser­val)zWikiprojektu|hasło=Zło­to­kot afry­kań­ski|oldid=77693791..

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. molekuła ż.

 przym. molekułowy

 przysł. molekularnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cząsteczkowy, drobinowy, korpuskularny

Wiktionary


molekuła

grupa dwóch lub wię­cej ato­mów zwią­za­nych che­micz­nie; czą­stecz­ka; dro­bi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. obo­jęt­ne elek­trycz­nie in­dy­wi­du­um che­micz­ne, zło­żo­ne z wię­cej niż jed­ne­go atomu, które są ze sobą trwa­le po­łą­czo­ne wią­za­nia­mi che­micz­ny­mi;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mo­le­ku­ła wody za­wie­ra trzy atomy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔlɛˈkuwa, AS: molekuu̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. molekularny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cząsteczka

Wiktionary


molenda

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Mo­len­da – pol­ski woj­sko­wy
  • Da­nu­ta Mo­len­da – pol­ska hi­sto­ryk i ar­che­o­log
  • Jan Mo­len­da – pol­ski hi­sto­ryk
  • Ja­ro­sław Mo­len­da – pol­ski pi­sarz, pu­bli­cy­sta i po­dróż­nik
  • Jo­lan­ta Mo­len­da – pol­ska siat­kar­ka
  • Ju­lian Mo­len­da – pol­ski in­ży­nier bu­dow­la­ny i po­li­tyk
  • Karol Mo­len­da – pol­ski woj­sko­wy, ge­ne­rał dy­wiz­ji
  • Le­szek Mo­len­da – pol­ski siat­karz, olim­pij­czyk
  • Ma­rian Mo­len­da – pol­ski rzeź­biarz
  • Piotr Mo­len­da – pol­ski te­ni­si­sta sto­ło­wy, olim­pij­czyk
  • Szy­mon Mo­len­da – pol­ski poeta, kry­tyk li­te­rac­ki, pu­bli­cy­sta, re­gio­na­li­sta
  • Ta­de­usz Mo­len­da (1911–1975) – pol­ski le­śnik, pro­fe­sor WSR w Poz­na­niu

Wikipedia


molendowski

naz­wi­sko


SJP.pl


molenna

dom mod­lit­wy bez­po­pow­ców


SJP.pl

Mo­len­na – dom mod­lit­wy bez­po­pow­ców.

Wikipedia


moleskin

gruba, mocna tka­ni­na ba­weł­nia­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) włók. tka­ni­na ba­weł­nia­na imi­tu­ją­ca skórę;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­le­skin – odzież
  • mo­le­skin – tka­ni­na
  • Mo­le­ski­ne (notes)

Wikipedia

Powiązane:

 przym. moleskinowy

Wiktionary


moleskinowy

→ mo­le­skin


SJP.pl

Patrz:

moleskin

molesmes

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­les­me – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Bur­gun­dia, w de­par­ta­men­cie Côte-d’Or.
  • Mo­les­mes – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Bur­gun­dia, w de­par­ta­men­cie Yonne.

Wikipedia


molestacja

prze­sta­rza­łe:
1. nu­dze­nie kogoś proś­ba­mi, na­przy­krza­nie się; mo­le­sto­wa­nie;
2. na­rze­ka­nie, ubo­le­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. na­przy­krza­nie się, nu­dze­nie proś­ba­mi

 (1.2) przest. na­rze­ka­nie, ubo­le­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak na złość, żona przysz­ła tu też z mo­le­sta­cja­mi o auto.

 (1.1) Nie pu­szczę wasz­mo­ściów bez strze­mien­ne­go! – wołał, bu­cha­jąc śmie­chem. Na nic się zdały wy­krę­ty i mo­le­sta­cje.

Wiktionary


molestant

osoba mo­le­stu­ją­ca kogoś sek­su­al­nie; mo­le­sta­tor


SJP.pl


molestantka

ko­bie­ta mo­le­stu­ją­ca kogoś sek­su­al­nie; mo­le­sta­tor­ka


SJP.pl


molestator

osoba mo­le­stu­ją­ca kogoś sek­su­al­nie; mo­le­stant


SJP.pl


molestatorka

ko­bie­ta mo­le­stu­ją­ca kogoś sek­su­al­nie; mo­le­stant­ka


SJP.pl


molestowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mo­le­sto­wać.

Wiktionary

Mo­le­sto­wa­nie (łac. mo­le­sta­re, fr. mo­le­ster "draż­nić, na­przy­krzać się") – za­cho­wa­nie nie­po­żą­da­ne, na­ce­cho­wa­ne wro­go­ścią lub na­tar­czy­wo­ścią, które może mieć cha­rak­ter sek­su­al­ny, psy­chicz­ny lub emo­cjo­nal­ny, a jego celem lub skut­kiem jest na­ru­sze­nie god­no­ści dru­gie­go czło­wie­ka. Może mieć miej­sce w pracy, szko­le, prze­strze­ni pu­blicz­nej lub pry­wat­nej. W uję­ciu praw­nym mo­le­sto­wa­nie może sta­no­wić formę dy­skry­mi­na­cji, prze­stęp­stwo lub czyn nie­doz­wo­lo­ny (de­likt cy­wil­ny), za­leż­nie od oko­licz­no­ści.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. molestować ndk.

Wiktionary


molestować

1. na­wią­zy­wać z kimś kon­takt o cha­rak­te­rze sek­su­al­nym wbrew jego woli;
2. na­tręt­nie o coś pro­sić, upor­czy­wie do­ma­gać się cze­goś; na­przy­krzać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) na­przy­krzać się, na­tręt­nie pro­sić

 (1.2) na­kła­niać kogoś do kon­tak­tów sek­su­al­nych wbrew woli tej osoby przy wy­ko­rzy­sty­wa­niu włas­nej prze­wa­gi, wyż­szo­ści

 (1.3) praw. w pol­skim pra­wie pracy: pre­zen­to­wać za­cho­wa­nie nie­ak­cep­to­wa­ne i o cha­rak­te­rze sek­su­al­nym lub od­no­szą­ce się do płci pra­cow­ni­ka, któ­re­go celem lub skut­kiem jest na­ru­sze­nie god­no­ści lub po­ni­że­nie albo upo­ko­rze­nie pra­cow­ni­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. molestowanie n.

Wiktionary


molestowice

Mo­le­sto­wi­ce (niem. "Mull­witz")– wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie opol­skim, w gmi­nie Nie­mod­lin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa opol­skie­go.

Wikipedia


moleta

1. na­rzę­dzie do roz­cie­ra­nia farb ma­lar­skich
2. sta­lo­wy walec do wy­tła­cza­nia or­na­men­tów na me­ta­lu


SJP.pl


moletka

mała mo­le­ta


SJP.pl


moletować

wy­tła­czać mo­le­tą ozdob­ne wzory na przed­mio­tach me­ta­lo­wych


SJP.pl


moletownik

osoba zaj­mu­ją­ca się zdo­bie­niem przed­mio­tów me­to­dą mo­le­to­wa­nia


SJP.pl


molex

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. in­form. stan­dard elek­trycz­ne­go złą­cza za­si­la­ją­ce­go 5 V i 12 V sto­so­wa­ne­go w urzą­dze­niach kom­pu­te­ro­wych i tech­ni­ce mo­to­ry­za­cyj­nej;

Wiktionary

Molex – po­tocz­na nazwa typu złą­cza ra­stro­we­go, roz­po­wszech­nio­ne­go w wielu urzą­dze­niach, wy­wo­dzą­ca się od nazwy pro­du­cen­ta Molex. Znaj­du­je za­sto­so­wa­nie m.in. w kom­pu­te­rach oraz sa­mo­cho­do­wych in­sta­la­cjach elek­trycz­nych.

Wikipedia


molibden

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Mo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Mo i licz­bie ato­mo­wej 42;

Wiktionary

Mo­lib­den (Mo, mo­lyb­de­num) – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy me­ta­li przej­ścio­wych. Nazwa po­cho­dzi od grec­kie­go μόλυβδος "mo­lyb­dos" ‘ołów’, do­słow­nie oz­na­cza­jąc „po­dob­ny do oło­wiu”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma mo­lib­den?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈlʲibdɛ̃n, AS: molʹibdẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. molibdenit m., molibdenian m.

 przym. molibdenowy, molibdenitowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Mo

Wiktionary


molibdenian

sól kwasu mo­lib­de­no­we­go


SJP.pl


molibdeniany

sól kwasu mo­lib­de­no­we­go


SJP.pl


molibdenit

rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy siarcz­ków; błyszcz mo­lib­de­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy siarcz­ków, któ­re­go głów­nym skład­ni­kiem jest di­siar­czek mo­lib­de­nu;

Wiktionary

Mo­lib­de­nit (błyszcz mo­lib­de­nu) – mi­ne­rał z gro­ma­dy siarcz­ków. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów rzad­kich.

Nazwa po­cho­dzi od grec­kie­go słowa „"mo­lyb­dos"” = gra­fit, z któ­rym był czę­sto my­lo­ny, obec­nie na­wią­zu­je do skła­du che­micz­ne­go tego mi­ne­ra­łu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. molibden n., molibdenian m.

 przym. molibdenowy, molibdenitowy

Wiktionary


molibdenitowy

→ mo­lib­de­nit


SJP.pl

Patrz:

molibdenit

molibdenowy

→ mo­lib­den


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mo­lib­de­nem, do­ty­czą­cy mo­lib­de­nu, zro­bio­ny z mo­lib­de­nu

Wiktionary

Patrz:

molibden

Powiązane:

 rzecz. molibden m., molibdenit m., molibdenian m.

 przym. molibdenitowy

Wiktionary


molienizja

drob­na ryba ży­wo­rod­na z ro­dzi­ny pię­knicz­ko­wa­tych, ho­do­wa­na jako ryba ak­wa­rio­wa; mo­li­nez­ja (czę­ściej)


SJP.pl


molier

fran­cu­ski ko­me­dio­pi­sarz (1622-1673); Molière


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spol­szczo­na wer­sja przy­dom­ka XVII-wiecz­ne­go fran­cu­skie­go ko­me­dio­pi­sa­rza Jeana Bap­ti­ste'a Po­qu­e­li­na;

Wiktionary


molierowski

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Mo­lie­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mo­lie­rem i jego twór­czo­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aktor naj­le­piej od­naj­dy­wał się w re­per­tu­a­rze mo­lie­row­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Molierowski, pomolierowski, przedmolierowski

Wiktionary


molierysta

znaw­ca, mi­ło­śnik dzieł Mo­lie­ra


SJP.pl


molierystka

→ mo­lie­ry­sta


SJP.pl

Patrz:

molierysta

molik

motyl z ro­dzi­ny omac­nic, groź­ny szkod­nik mąki i kasz; mlik; mklik


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ali­cia Molik – au­stra­lij­ska te­ni­sist­ka
  • Bar­tosz Molik – pol­ski fiz­jo­te­ra­pe­u­ta
  • Pa­try­cja Molik – pol­ska te­ni­sist­ka sto­ło­wa
  • Zyg­munt Molik – pol­ski aktor te­a­tral­ny i fil­mo­wy, te­o­re­tyk te­a­tru, pe­da­gog i aktor

Wikipedia


molinezja

drob­na ryba ży­wo­rod­na z ro­dzi­ny pię­knicz­ko­wa­tych, ho­do­wa­na jako ryba ak­wa­rio­wa; mo­lie­niz­ja (rza­dziej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. nazwa kilku ga­tun­ków ma­łych ryb z ro­dza­ju Po­e­ci­lia; po­pu­lar­na ryba ak­wa­rio­wa;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • po­dro­dzaj Mol­lie­ne­sia
    • mo­li­nez­ja mek­sy­kań­ska (Po­e­ci­lia for­mo­sa)
    • mo­li­nez­ja ostro­u­sta (Po­e­ci­lia sphe­nops)
      • mo­li­nez­ja „Black Molly” – od­mia­na ho­dow­la­na, krzy­żów­ka z mo­li­nez­ją ostro­u­stą (Po­e­ci­lia sphe­nops)
    • mo­li­nez­ja sze­ro­ko­krop­ko­wa­na (Po­e­ci­lia la­ti­punc­ta­ta)
    • mo­li­nez­ja sze­ro­ko­płet­wa (Po­e­ci­lia la­ti­pin­na)
    • mo­li­nez­ja ża­glo­płet­wa (Po­e­ci­lia ve­li­fe­ra)
  • Po­e­ci­lia orri – na­zy­wa­ny jest w hand­lu „mo­li­nez­ją gór­ską”.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɔlʲĩˈnɛzʲja, AS: molʹĩnezʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. molienizja

Wiktionary


molinizm

Mo­li­nizm – po­glą­dy gło­szo­ne przez hisz­pań­skie­go je­zu­i­tę, Luisa de Mo­li­nę (1535–1600) o wza­jem­nej re­la­cji mię­dzy wolną wolą a łaską.

Mo­li­na zajął się tym te­ma­tem w na­wią­za­niu do pro­ble­mów wy­o­strzo­nych przez re­for­ma­cję, zwła­szcza kal­wiń­skiej te­o­rii pre­de­sty­na­cji.

Wikipedia


molino

mięk­kie, cien­kie płót­no ba­weł­nia­ne; uży­wa­ne na su­kien­ki i po­ściel


SJP.pl

Mo­li­no – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Flo­ry­da, w hrab­stwie Escam­bia.

Wikipedia


molise

[czy­taj: moLIze] re­gion we Wło­szech


SJP.pl

Mo­li­se – re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny we Wło­szech, le­żą­cy w cen­tral­nej czę­ści Pół­wy­spu Ape­niń­skie­go, o po­wierzch­ni 4 438 km² i 322 tys. miesz­kań­ców ze sto­li­cą w Cam­po­bas­so (52 tys. miesz­kań­ców). Gę­stość za­lud­nie­nia 75 os./km². Gra­ni­czy z na­stę­pu­ją­cy­mi re­gio­na­mi: Abruz­ja, La­cjum, Kam­pa­nia i Apu­lia.

Wikipedia


moliza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na w środ­ko­wych Wło­szech, sta­no­wi­ła od śred­nio­wie­cza okręg ad­mi­ni­stra­cyj­ny

 (1.2) geogr. rzad. Mo­li­se, re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny we Wło­szech

Wiktionary

Powiązane:

 przym. molizański

Wiktionary


molizański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mo­li­zą, do­ty­czą­cy Mo­li­zy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Moliza ż.

Wiktionary


moliński

naz­wi­sko


SJP.pl


molka

naz­wi­sko


SJP.pl


moll

w mu­zy­ce: skala dia­to­nicz­na opar­ta na małej ter­cji; minor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. ro­dzaj skali mu­zycz­nej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • skala mo­lo­wa – sied­mio­stop­nio­wa skala mu­zycz­na
  • Jacek Moll – pol­ski le­karz
  • Jad­wi­ga Moll – pol­ska le­kar­ka
  • Kurt Moll – nie­miec­ki śpie­wak ope­ro­wy
  • Otto Moll – nie­miec­ki zbrod­niarz wo­jen­ny

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔl, AS: mol

Wiktionary

Powiązane:

 przym. molowy, mollowy

 przysł. molowo, mollowo

Wiktionary


mollikut

mi­kro­or­ga­nizm, ro­dzaj małej bak­te­rii bez ścian­ki ko­mór­ko­wej


SJP.pl


mollikuty

typ mi­kro­or­ga­niz­mów, bak­te­rii z mięk­ką błoną za­miast ścian­ki ko­mór­ko­wej; my­ko­plaz­ma


SJP.pl


mollisole

gleby o głę­bo­kim po­zio­mie próch­ni­cy, dużej za­sob­no­ści, dobre w upra­wie, np. czar­no­zie­my, czar­ne zie­mie


SJP.pl


mollowy

w to­na­cji moll; mi­no­ro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) muz. w skali mu­zycz­nej opar­tej na gamie z małą ter­cją mię­dzy pier­wszym a trze­cim stop­niem

 (1.2) książk. wy­ni­ka­ją­cy z przy­gnę­bie­nia i nie­chę­ci do dzia­ła­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lutni "mło­dych" bra­knie mol­lo­wych akor­dów, tych peł­nych, rzew­nych dźwię­ków, które prze­ma­wia­ją do serca, do uczu­cia.

 (1.1) Sze­re­gi są uło­żo­ne we­dług koła kwin­to­we­go, dwa pier­wsze rzędy wy­do­by­wa­ją dźwię­ki po­je­dyn­cze, rząd trze­ci akor­dy du­ro­we, czwar­ty akor­dy mol­lo­we, piąty czte­rodź­wię­ki sep­ty­mo­we, szó­sty trójdź­wię­ki zmniej­szo­ne, siód­my trójdź­wię­ki zwięk­szo­ne.

 (1.2) A roz­ter­ki uczo­nych od­bi­ja­ły się na grze ak­tor­skiej. Wy­star­czy przy­pom­nieć ide­a­li­zu­ją­cą, mol­lo­wą kre­a­cję [Alek­san­dra] Zel­we­ro­wi­cza i dra­pież­ną syl­wet­kę [Jana] Kur­na­ko­wi­cza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moll mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) molowy

 (1.1) przym. muz. minor (oparty na gamie z małą tercją między pierwszym a trzecim stopniem); minorowy; przym. muz. moll (oparty na gamie z małą tercją między pierwszym a trzecim stopniem)

 (1.2) minorowy

Wiktionary


molnar

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Brižitka Mol­nar – serb­ska siat­kar­ka
  • Cor­ne­lia Mol­nar – chor­wac­ka te­ni­sist­ka sto­ło­wa
  • Lajos Mol­nar – wę­gier­ski ju­do­ka
  • Mi­klos Mol­nar – duń­ski pił­karz
  • Molnár

Wikipedia


molnár

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Antal Molnár (1890–1983) – wę­gier­ski kom­po­zy­tor i mu­zy­ko­log
  • Balázs Molnár (ur. 1977) – wę­gier­ski pił­karz
  • Bendegúz Pétervári-Molnár (ur. 1993) – wę­gier­ski wio­ślarz
  • Csaba Molnár (ur. 1975) – wę­gier­ski po­li­tyk
  • Dezső Molnár (ur. 1939) – wę­gier­ski pił­karz
  • Endre Molnár (ur. 1945) – wę­gier­ski pił­karz wodny i tre­ner
  • Fe­renc Molnár (1878–1952) – wę­gier­ski pi­sarz, dra­ma­turg i dzien­ni­karz
  • Fe­renc Molnár (1891–?) – wę­gier­ski pił­karz
  • Flóra Molnár (ur. 1998) – wę­gier­ska pły­wacz­ka
  • Flórián Molnár (ur. 2002) – wę­gier­ski sko­czek nar­ciar­ski
  • Gábor Molnár (ur. 1988) – wę­gier­ski za­pa­śnik
  • Géza Molnár (ur. 1953) – wę­gier­ski za­pa­śnik

Wikipedia


molo

1. sztucz­ne na­brze­że w por­cie;
2. po­most spa­ce­ro­wy, przy któ­rym można też cu­mo­wać ło­dzie; pirs


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­most spa­ce­ro­wy wy­cho­dzą­cy w morze;

Wiktionary

Molo – bu­dow­la hy­dro­tech­nicz­na - po­most albo nasyp ziem­ny obra­mo­wa­ny na­brze­ża­mi, wy­su­nię­ty w morze (a także rzekę lub inny zbior­nik wodny) pro­sto­pad­le albo uko­śnie do brze­gu, przy­sto­so­wa­ny do ob­słu­gi stat­ków oraz ruchu po­ja­zdów albo ruchu pie­sze­go lub do ob­słu­gi jed­no­stek spor­to­wych i stat­ków pa­sa­żer­skich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Węd­ku­jąc z molo (mola), zło­wi­łem kilka san­da­czy.

 (1.1) Wie­czo­rem spa­ce­ro­wa­łam z Pa­try­kiem po molo i, przy­tu­lo­na, oglą­da­łam za­chód słoń­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔlɔ, AS: molo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. molowy

Wiktionary


molobójczy

za­bi­ja­ją­cy mole


SJP.pl


moloch

1. ro­dzaj au­stra­lij­skiej ja­szczur­ki;
2. prze­no­śnie:
a) isto­ta za­chłan­na;
b) coś ol­brzy­mie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przen. bibl. isto­ta de­mo­nicz­na, po­tęż­ny pod­miot albo prze­moż­ne, nie­na­sy­co­ne zja­wi­sko, wy­rzą­dza­ją­ce ogrom zła i po­chła­nia­ją­ce wiele ofiar

 (1.2) pot. duża, prze­ro­śnię­ta, nie­spraw­na i nie­przy­jaz­na lu­dziom in­sty­tu­cja;

Wiktionary

Mo­loch, Mo­lech – chto­nicz­ne bó­stwo fe­nic­kie i ka­na­nej­skie. Nazwa wy­wo­dzi się od ‏מלך‎ „Me­lech” – król, bóg (gr. Mo­lóch). Iden­ty­fi­ko­wa­ny z Adra­me­le­chem. Mo­lo­cho­wi miano skła­dać ofia­ry z dzie­ci. Wzmian­ka o nim po­ja­wia się w Bi­blii (2 Krl 23,10). Czczo­ny ja­ko­by pod po­sta­cią byka. Śred­nio­wiecz­na de­mo­no­lo­gia uz­na­je Mo­lo­cha za jed­ne­go z de­mo­nów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W miarę jak rosły ceny, pod­no­si­ła się wy­so­kość ła­pó­wek, zwy­kli lu­dzie skar­ży­li się, że coraz więk­szą część za­rob­ków muszą przez­na­czać na kar­mie­nie mo­lo­cha ko­rup­cji.

 (1.2) Re­for­ma­to­rzy na­szej go­spo­dar­ki po­lik­wi­do­wa­li już w kraju pro­duk­cyj­ne mo­lo­chy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Moloch m.

 przym. molochowy, molochowaty

Wiktionary


molochowaty

mo­lo­cho­wy; po­tocz­nie:
1. ol­brzy­mi, ogrom­ny;
2. po­tęż­ny, zło­wie­szczy i prze­ra­ża­ją­cy;
3. przy­po­mi­na­ją­cy Mo­lo­cha - mi­to­lo­gicz­ne­go boga


SJP.pl


molochowy

mo­lo­cho­wa­ty; po­tocz­nie:
1. ol­brzy­mi, ogrom­ny;
2. po­tęż­ny, zło­wie­szczy i prze­ra­ża­ją­cy;
3. przy­po­mi­na­ją­cy Mo­lo­cha - mi­to­lo­gicz­ne­go boga


SJP.pl


moloodporny

od­por­ny na dzia­ła­nie moli


SJP.pl


molos

1. duży pies obron­ny i my­śliw­ski, ho­do­wa­ny w sta­ro­żyt­nej Gre­cji;
2. stopa me­trycz­na zło­żo­na z trzech dłu­gich lub ak­cen­to­wa­nych sylab; mo­los­sus, try­makr


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • molos – bar­dzo duży pies bo­jo­wy, obron­ny lub my­śliw­ski
  • molos (Mo­los­sus) – ro­dzaj ssa­ków
  • mo­lo­sek eu­ro­pej­ski, molos eu­ro­pej­ski (Ta­da­ri­da te­nio­tis) – nie­to­perz z ro­dzi­ny mo­lo­so­wa­tych (Mo­los­si­dae)
  • Mo­loss – czło­nek grec­kie­go ple­mie­nia Mo­los­sów

Wikipedia


molosek

ro­dzaj nie­to­pe­rza z ro­dzi­ny mo­lo­so­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ta­da­ri­da|Ra­fi­nes­que|ref=tak., ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny mo­lo­so­wa­tych;

 (1.2) pot. zool. nie­to­perz z ro­dza­ju mo­lo­sków (1.1)

Wiktionary

Mo­lo­sek ("Ta­da­ri­da") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny mo­lo­sów (Mo­los­si­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny mo­lo­so­wa­tych (Mo­los­si­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Chyba żaden mo­lo­sek nie po­gar­dzi ka­ra­lu­chem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. molos mzw.

Wiktionary


molosowate

1. o psach: sil­nie umię­śnio­ny, o cięż­kiej, zwar­tej bu­do­wie, zwy­kle o krót­kim pysku;
2. o ce­chach mo­lo­so­wa­tych (ro­dzi­na nie­to­pe­rzy)


SJP.pl

Mo­lo­so­wa­te, mo­lo­sy (Mo­los­si­dae) – ro­dzi­na ssa­ków z po­drzę­du mrocz­koksz­tałt­nych (Ver­spe­til­lio­ni­for­mes) w obrę­bie rzędu nie­to­pe­rzy (Chi­rop­te­ra) cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się ogo­nem wy­sta­ją­cym z błony lot­nej i prze­ciw­staw­nym pier­wszym pal­cem stopy.

Wikipedia


molosowaty

1. o psach: sil­nie umię­śnio­ny, o cięż­kiej, zwar­tej bu­do­wie, zwy­kle o krót­kim pysku;
2. o ce­chach mo­lo­so­wa­tych (ro­dzi­na nie­to­pe­rzy)


SJP.pl


molossus

stopa me­trycz­na zło­żo­na z trzech dłu­gich lub ak­cen­to­wa­nych sylab; molos, try­makr


SJP.pl


molowate

kos­mo­po­li­tycz­na ro­dzi­na owa­dów z rzędu mo­ty­li, nie­wiel­kich roz­mia­rów ciała, któ­rych larwy żyją w dom­kach zbu­do­wa­nych z wy­dzie­li­ny gru­czo­łów przęd­nych i czą­stek po­kar­mo­wych; na­le­żą do niej mię­dzy in­ny­mi: mól ko­żusz­nik, mól po­spo­li­ty, mól ziar­niak


SJP.pl

Zo­bacz też: mól spo­żyw­czy.

Mo­lo­wa­te (Ti­ne­i­dae) – ro­dzi­na nie­wiel­kich owa­dów z rzędu mo­ty­li. Liczy ok. 3000 ga­tun­ków.

Ro­dzi­na roz­prze­strze­nio­na we wszyst­kich stre­fach kli­ma­tycz­nych. Osob­ni­ki do­ro­słe po­sia­da­ją smu­kłe, gęsto owło­sio­ne ciało o bar­wie od bia­ła­wej, po­przez żółtą po sza­ro­bru­nat­ną.

Wikipedia


molowaty

o ce­chach mo­lo­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


molowce

jedna z naj­więk­szych grup mo­ty­li; mo­ty­le mniej­sze


SJP.pl

Mo­low­ce zwane też mo­ty­la­mi mniej­szy­mi (Mi­cro­le­pi­dop­te­ra) – jedna z naj­więk­szych grup mo­ty­li, obej­mu­ją­ca kilka ro­dzin.

W samej Eu­ro­pie Środ­ko­wej wy­stę­pu­je około 3000 ga­tun­ków. Jest to grupa bar­dzo nie­jed­no­rod­na, zło­żo­na z wielu róż­nych bez­poś­red­nio nie­spo­krew­nio­nych ro­dzin.

Wikipedia


molowiec

przed­sta­wi­ciel jed­nej z naj­więk­szych grup mo­ty­li na­zy­wa­nej też mo­ty­la­mi mniej­szy­mi


SJP.pl


molowość

w che­mii: wiel­kość okre­śla­ją­ca za­war­tość da­ne­go skład­ni­ka w rozt­wo­rze; stę­że­nie mo­lo­we, mo­lar­ność, mo­lal­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. stę­że­nie mo­lo­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na półce stały bu­tel­ki z kwa­sem siar­ko­wym róż­nią­ce się jego mo­lo­wo­ścią.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. molowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stężenie molowe, molarność, symbol. M

Wiktionary


molowy

1. przy­miot­nik od: mol, np. masa mo­lo­wa;
2. przy­miot­nik od: moll, np. skala mo­lo­wa;
3. przy­miot­nik od: mól, np. mo­lo­we skrzy­deł­ka;
4. przy­miot­nik od: molo, np. mo­lo­we wy­brze­że


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. zwią­za­ny z molem, jed­nost­ką ilo­ści ma­te­rii

 (1.2) chem. do­ty­czą­cy stę­że­nia mo­lo­we­go, okre­śla­ją­cy stę­że­nie mo­lo­we

 (1.3) muz. do­ty­czą­cy skali dia­to­nicz­nej, gamy lub to­na­cji opar­tej na małej ter­cji

 (1.4) od­no­szą­cy się do molo

 (1.5) ent. do­ty­czą­cy owada mola

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Na stole stała bu­tel­ka z 2-mo­lo­wym kwa­sem siar­ko­wym.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-2)

 rzecz. mol m., molowość ż.

 przym. molarny

 (1.4)

 rzecz. molo n.

 (1.5)

 rzecz. mól m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) molarny

 (1.3) minorowy

Wiktionary


molski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bo­gu­sław Mol­ski – pol­ski bo­ta­nik
  • Eu­ge­niusz Mol­ski – pol­ski pla­styk, ce­ra­mik i po­dróż­nik
  • Józef Mol­ski – pol­ski urzęd­nik
  • Mar­cin Mol­ski – pol­ski woj­sko­wy, poeta sa­ty­rycz­ny
  • Rafał Mol­ski – pol­ski ma­te­ma­tyk i fi­lo­zof ma­te­ma­ty­ki

Wikipedia


molto

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: bar­dzo; wy­stę­pu­je razem z in­ny­mi okre­śle­nia­mi tempa i cha­rak­te­ru ut­wo­ru, np. molto vi­va­ce, al­le­gro molto


SJP.pl


molton

ba­weł­nia­na lub lnia­na tka­ni­na po­dob­na do fla­ne­li


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mol­ton – ro­dzaj ba­weł­nia­nej tka­ni­ny, która jest dwu­stron­nie dra­pa­na. Tka­ni­nę mol­ton wy­ra­bia się o splo­cie sko­śnym bądź płó­cien­nym. Tka­ni­na ta jest po­dob­na do fla­ne­li.
  • Mol­ton – (flan­da) bie­liz­na sto­ło­wa, płat tka­ni­ny kła­dzio­ny pod obrus, bez­poś­red­nio na bla­cie stołu. Chro­ni blat, za­po­bie­ga prze­su­wa­niu się obru­sa, tłumi od­gło­sy prze­sta­wia­nia na­czyń.
  • North Mol­ton – miej­sco­wość w An­glii, w hrab­stwie Devon
  • South Mol­ton – mia­sto w An­glii, w hrab­stwie Devon

Wikipedia


moltonowy

wy­ko­na­ny z mol­to­nu - tka­ni­ny (np. na­kład­ka mol­to­no­wa)


SJP.pl


molucki

przy­miot­nik od: Mo­lu­ki (grupa wysp w In­do­nez­ji); mo­lu­kań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mo­lu­ka­mi, do­ty­czą­cy Mo­lu­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Molukańczyk mos., Moluki nmos., Molukanka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) molukański

Wiktionary


molukanka

miesz­kan­ka Mo­lu­ków (wysp w In­do­nez­ji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Mo­lu­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Moluki nmos.

:: fm. Molukańczyk mos.

 przym. molucki

Wiktionary


molukańczyk

miesz­ka­niec Mo­lu­ków (grupy wysp in­do­ne­zyj­skich)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mo­lu­ków;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ter­ro­ry­ści mo­lu­kań­scy opa­no­wa­li w marcu 1977 roku po­ciąg i szko­łę pod­sta­wo­wą nie­da­le­ko ho­len­der­skie­go mia­stecz­ka Bo­vens­mil­de – po dwóch ty­god­niach BBE od­bi­ła oba obiek­ty, uwal­nia­jąc prze­trzy­my­wa­nych przez Mo­lu­kań­czy­ków ludzi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Moluki nmos.

:: fż. Molukanka ż.

 przym. molucki, molukański

Wiktionary


molukański

→ Mo­lu­ki (grupa wysp w In­do­nez­ji); mo­luc­ki


SJP.pl


moluki

grupa wysp w Ar­chi­pe­la­gu Ma­laj­skim na­le­żą­ca do In­do­nez­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. grupa wysp we wschod­niej czę­ści Ar­chi­pe­la­gu Ma­laj­skie­go, wcho­dzą­ca w skład In­do­nez­ji;

 (1.2) geogr. pro­win­cja w In­do­nez­ji obej­mu­ją­ca po­łud­nio­wą część ar­chi­pe­la­gu Mo­lu­ki (1.1);

Wiktionary

Mo­lu­ki (Wyspy Ko­rzen­ne, Ke­pu­la­u­an Ma­lu­ku) − grupa wysp we wschod­niej czę­ści Ar­chi­pe­la­gu Ma­laj­skie­go, wcho­dzą­ca w skład In­do­nez­ji. Oto­czo­ne są wo­da­mi mórz Banda, Seram, Mo­luc­kie­go, Hal­ma­he­ra i Ara­fu­ra. Naj­więk­szy­mi wy­spa­mi są Hal­ma­he­ra, Seram (Ceram) i Buru.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W cza­sie ostat­niej wojny, tak jak Mo­lu­ki, wyspy zna­la­zły się pod oku­pa­cją ja­poń­ską […]

 (1.1) Na­stęp­nie na krót­ko za­wi­nę­li do Min­da­nao na Fi­li­pi­nach, po czym po­pły­nę­li na le­gen­dar­ne Wyspy Ko­rzen­ne, czyli Mo­lu­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. molucki

 rzecz. Molukańczyk mos., Molukanka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Maluku, Wyspy Korzenne

Wiktionary


moluskocyd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śro­dek śli­ma­ko­bój­czy, uniesz­kod­li­wia­ją­cy śli­ma­ki (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ga­stro­po­da|ref=tak.);

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­re­je­stro­wa­ne obec­nie mo­lu­sko­cy­dy za­wie­ra­ją me­tal­de­hyd lub bez­piecz­ny dla ludzi zwie­rząt i śro­do­wi­ska fos­fo­ran że­la­za.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) limatocyd

Wiktionary


molwa

ryba z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych


SJP.pl


moly

ziele mi­tycz­ne za­sto­so­wa­ne przez Ody­se­u­sza jako od­trut­ka


SJP.pl


molęda

naz­wi­sko


SJP.pl


mom

skró­to­wiec

 (1.1) = spoż. mięso od­dzie­la­ne me­cha­nicz­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • MoM (ang. mul­ti­ple of the me­dian) – wie­lo­krot­ność me­dia­ny
  • MOM – mięso od­dzie­la­ne me­cha­nicz­nie
  • MOM - Mars Or­bi­ter Mis­sion
  • MOM – kod IATA portu lot­ni­cze­go Let­fo­tar

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔ̃m, AS: mõm

Wiktionary


moma

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Ja­ku­cji; prawy do­pływ In­dy­gir­ki;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Moma – rzeka w Ja­ku­cji
  • MoMA – Mu­se­um of Mo­dern Art w Nowym Jorku
  • Moma – bó­stwo

Wikipedia

Powiązane:

 przym. momski

Wiktionary


mombasa

dru­gie co do wiel­ko­ści mia­sto w Kenii


SJP.pl

Mom­ba­sa – dru­gie co do wiel­ko­ści mia­sto w Kenii. Po­ło­żo­ne w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści kraju, na wy­brze­żu Oce­a­nu In­dyj­skie­go; jest cen­trum tu­ry­stycz­nym. W Mom­ba­sie znaj­du­je się naj­więk­szy port Kenii – Ki­lin­di­ni, ob­słu­gu­ją­cy także są­sied­nie pań­stwa bez do­stę­pu do morza, a w po­bli­żu znaj­du­je się ważny port lot­ni­czy Mom­ba­sa-Moi. Licz­ba miesz­kań­ców w 2019 roku prze­kro­czy­ła 1,2 mln[].

Wikipedia


mombaski

→ Mom­ba­sa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mom­ba­są, do­ty­czą­cy Mom­ba­sy

Wiktionary

Patrz:

Mombasa

Powiązane:

 rzecz. Mombasa ż.

Wiktionary


mombasyjczyk

miesz­ka­niec Mom­ba­sy


SJP.pl


mombasyjka

miesz­kan­ka Mom­ba­sy


SJP.pl


momencik

chwil­ka, drob­na cząst­ka czasu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od mo­ment

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nawet nie mo­ment, lecz tylko mały mo­men­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moment m.

 przym. momentalny

Wiktionary


moment

chwi­la, krót­ki od­ci­nek czasu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) krót­ki od­ci­nek czasu

 (1.2) fiz. pier­wszy człon nazw wiel­ko­ści sto­so­wa­nych w fi­zy­ce;

 (1.3) stat. pier­wszy człon nazw pa­ra­me­trów sto­so­wa­nych w sta­ty­sty­ce; ;

 (1.4) hist. śred­nio­wiecz­na jed­nost­ka czasu równa około 90 se­kun­dom;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­ment w fi­zy­ce
    • mo­ment bez­wład­no­ści
    • mo­ment elek­tro­ma­gne­tycz­ny
    • mo­ment pędu
    • mo­ment siły
    • mo­ment skrę­ca­ją­cy
    • mo­ment zgi­na­ją­cy
  • mo­ment w ge­o­lo­gii
  • mo­ment – śred­nio­wiecz­na jed­nost­ka czasu
  • mo­ment zwy­kły (w sta­ty­sty­ce)
  • mo­ment cen­tral­ny (w sta­ty­sty­ce)
  • Mo­ment – album szwedz­kie­go ze­spo­łu me­lo­dic de­ath­me­ta­lo­we­go Dark Tran­qu­il­li­ty

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wpad­nę tylko na mo­ment do domu, żeby za­brać strój ką­pie­lo­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔ̃mɛ̃nt, AS: mõmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. momentalność ż.

:: zdrobn. momencik m.

 przym. momentalny

 przysł. momentalnie, momentami

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chwila

Wiktionary


momentalnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób mo­men­tal­ny, szyb­ko, bły­ska­wicz­nie, nagle

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy kon­ku­ren­cja zo­sta­ła wy­rzu­co­na z rynku, mo­men­tal­nie ceny posz­ły w górę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃mɛ̃nˈtalʲɲɛ, AS: mõmẽntalʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. momentalny

 rzecz. moment m.

Wiktionary


momentalny

przy­miot­nik

 (1.1) nagły, bły­ska­wicz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­dróż­ny z licz­niej­szym pocz­tem ja­dą­cy, pro­szo­ny był do dworu na wstęp mo­men­tal­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moment m., momencik m., momentalność ż.

 przysł. momentalnie

Wiktionary


momentami

co pe­wien czas, od czasu do czasu


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) od czasu do czasu, co pe­wien czas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ten wietrz­ny i poch­mur­ny dzień, słoń­ce tylko mo­men­ta­mi wy­glą­da­ło zza chmur.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃mɛ̃nˈtãmʲi, AS: mõmẽntãmʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moment m.

Wiktionary


momentometr

urzą­dze­nie słu­żą­ce do po­mia­ru mo­men­tu obro­to­we­go np. sil­ni­ków, ma­szyn ro­bo­czych itp.


SJP.pl


momentowy

→ mo­ment


SJP.pl

Patrz:

moment

momentum

1. w za­rzą­dza­niu: na­ra­sta­ją­ca ener­gia i zapał umoż­li­wia­ją­ce wy­ko­na­nie za­da­nia, siła prze­bi­cia;
2. pod­sta­wo­wy wskaź­nik im­pe­tu mie­rzą­cy wiel­kość zmia­ny ceny w za­da­nym okre­sie;
3. po­tocz­nie: impet, roz­mach, pęd


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­men­tum – wiel­kość fi­zycz­na
  • Mo­men­tum – wskaź­nik ana­li­zy tech­nicz­nej
  • Ruch Mo­men­tum () – wę­gier­ska li­be­ral­na par­tia po­li­tycz­na
  • Mo­men­tum – album Neala Morse’a
  • Mo­men­tum – album wę­gier­skiej grupy Pokolgép
  • Mo­men­tum – album wę­gier­skiej grupy Ja­mie­go Cul­lu­ma
  • Mo­men­tum – sin­giel Dona Dia­blo
  • Mo­men­tum – film z 2015
  • Mo­men­tum – w za­rzą­dza­niu na­ra­sta­ją­ca ener­gia i zapał umoż­li­wia­ją­ce wy­ko­na­nie za­da­nia, siła prze­bi­cia.

Wikipedia


momenty

po­tocz­nie: sceny ero­tycz­ne w fil­mie lub w po­wie­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) żart. sceny ero­tycz­ne w fil­mie lub w po­wie­ści

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: mo­ment

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­men­ty – album Ma­ri­ki z 2012 roku
  • Mo­men­ty – album Grze­go­rza Hy­że­go z 2017 roku
  • Mo­men­ty – sin­gel Wer­sow
  • Mo­men­ty – sin­gel Ka­mi­la Bed­nar­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Fajny film wczo­raj wi­dzia­łem. • A mo­men­ty były?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃ˈmɛ̃ntɨ, AS: mõmẽnty

Wiktionary

Powiązane:

 zob. moment.

Wiktionary


momo

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub ni­ja­ki

 (1.1) kulin. ro­dzaj ty­be­tań­skie­go pie­roż­ka mięs­ne­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Momo – de­par­ta­ment w Ka­me­ru­nie
  • Momo – miej­sco­wość we Wło­szech
  • Momo – miej­sco­wość w Ga­bo­nie
  • Momo – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • MoMo – de­biu­tanc­ki album stu­dyj­ny ze­spo­łu Momo z 2013 roku
  • Momo – rzeź­ba ja­poń­ska o któ­rej gło­śno było w 2018 z po­wo­du pro­fi­lu na ko­mu­ni­ka­to­rze WhatsApp, który rze­ko­mo na­le­żał do lalki Momo i zmu­szał nie­let­nich do złych czy­nów.
  • Momo – po­wieść nie­miec­kie­go pi­sa­rza Mi­cha­e­la En­de­go
  • Momo – lemur, po­stać se­ria­lu Awa­tar: Le­gen­da Aanga
  • momo – pie­roż­ki ty­be­tań­skie
  • Momo – firma
  • „Momo” – nazwa ja­poń­skich okrę­tów

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɔ̃mɔ, AS: mõmo

Wiktionary


momos

w mi­to­lo­gii grec­kiej i rzym­skiej: bóg i uo­so­bie­nie sar­kaz­mu, żar­tów; Momus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bóg drwin i iro­nii, uo­so­bie­nie sar­kaz­mu, żar­tów i kpin;

Wiktionary

Momos (gr. Μῶμος Mō̂mos, łac. "Momus", "Qu­e­rel­la") – w mi­to­lo­gii grec­kiej i rzym­skiej bó­stwo drwin i iro­nii oraz uo­so­bie­nie sar­kaz­mu, żar­tów i kpin, a także nie­za­słu­żo­nej kry­ty­ki.

We­dług te­o­go­nii Hez­jo­da był synem Nyks. Po­cząt­ko­wo do­rad­ca bogów olim­pij­skich, lecz z po­wo­du prze­sad­nych drwin i cią­głe­go ich kry­ty­ko­wa­nia (ośmie­lił się drwić nawet z Zeusa) osta­tecz­nie wy­gna­ny z Olim­pu i strą­co­ny na zie­mię.

Wikipedia


momot

naz­wi­sko


SJP.pl


momski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Momą (rzeką na Da­le­kim Wscho­dzie Rosji)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Moma ż.

Wiktionary


momus

zło­śli­wy, nie­spra­wied­li­wy kry­tyk; zoil


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Momos – bóg żar­tów w mi­to­lo­giach grec­kiej i rzym­skiej
  • Momus – ar­ty­sta bry­tyj­ski
  • Momus – ka­ba­ret war­szaw­ski z 1909 roku za­ło­żo­ny przez Ar­nol­da Szyf­ma­na
  • Momus – ka­wiar­nia w ope­rze Cy­ga­ne­ria (La Bohème) Gia­co­mo Puc­ci­ni

Wikipedia


mon

kocz­ko­dan z ro­dzi­ny ma­ka­ko­wa­tych


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub rzad. ni­ja­ki

 (1.1) = wojsk. adm. mi­ni­ster­stwo obro­ny na­ro­do­wej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Møn – wyspa
  • Mon – stan
  • Mon – miej­sco­wość w gmi­nie Al­bu­la/Alvra, w kan­to­nie Gry­zo­nia, w re­gio­nie Al­bu­la
  • Mon Moth­ma – fik­cyj­na po­stać z Gwiezd­nych Wojen
  • mon – język
  • mon-khmer – grupa ję­zy­ko­wa
  • Mon – ja­poń­ski herb ro­do­wy
  • Mon Pla­i­sir
  • Mon Repos
  • MON

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) MON jest obok MSWiA jed­nym z re­sor­tów si­ło­wych.

 (1.1) Bry­tyj­ski MON oce­nia, że Kreml pró­bu­je za­tu­szo­wać za­kres ostat­nich strat wo­jen­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃n, AS: mõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. monowski

Wiktionary


mon-owski

→ MON (Mi­ni­ster­stwo Obro­ny Na­ro­do­wej); mo­now­ski


SJP.pl


mona

kocz­ko­dan z ro­dzi­ny ma­ka­ko­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mona – miej­sco­wość w sta­nie Utah, w USA
  • Mona () – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w USA
  • Mona – jedna z wysp Por­to­ry­ko
  • Mona – cie­śni­na mię­dzy wy­spa­mi Por­to­ry­ko a Haiti
  • Mona – ame­ry­kań­ska roc­ko­wa grupa mu­zycz­na
  • Mona – de­biu­tanc­ki album ze­spo­łu Mona
  • Mona Lisa – obraz Le­o­nar­da da Vinci
  • Mona – szan­ta
  • mona (Cer­co­pit­he­cus mona) – małpa z ro­dzi­ny ma­ka­ko­wa­tych
  • „Mona” – szkoc­ki sta­tek ra­tow­ni­czy, który za­to­nął w ka­ta­stro­fie w 1959 roku

Wikipedia


monachijczyk

miesz­ka­niec Mo­na­chium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mo­na­chium

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃naˈxʲijt͡ʃɨk, AS: mõnaχʹii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Monachium n.

:: fż. monachijka ż.

 przym. monachijski

Wiktionary


monachijka

miesz­kan­ka Mo­na­chium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Mo­na­chium

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃naˈxʲijka, AS: mõnaχʹii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Monachium n.

:: fm. monachijczyk mos.

 przym. monachijski

Wiktionary


monachijski

zwią­za­ny z Mo­na­chium (mia­sto w Niem­czech)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Mo­na­chium, do­ty­czą­cy Mo­na­chium, po­cho­dzą­cy z Mo­na­chium

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃naˈxʲijsʲci, AS: mõnaχʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Monachium n., monachijczyk mos., monachijka ż.

Wiktionary


monachium

mia­sto w Niem­czech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Niem­czech, sto­li­ca Ba­wa­rii;

Wiktionary

Mo­na­chium ( München, ; baw. Minga) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w po­łud­nio­wych Niem­czech, sto­li­ca kraju związ­ko­we­go Ba­wa­ria, sie­dzi­ba re­jen­cji Górna Ba­wa­ria, re­gio­nu Mo­na­chium, po­wia­tu Land­kre­is München (do któ­re­go jed­nak mia­sto nie na­le­ży) oraz Sto­wa­rzy­sze­nia Kra­jo­we­go (Lan­des­ver­band) Tech­nis­ches Hilfs­werk, trze­cie pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści mia­sto Nie­miec, za­miesz­ki­wa­ne pod ko­niec 2019 roku przez nie­mal 1,5 mln osób[].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym roku po­ja­dę do Mo­na­chium na Ok­to­ber­fest!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃ˈnaxʲjũm, AS: mõnaχʹi ̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monachijczyk mos., monachijka ż.

 przym. monachijski, przedmonachijski

Wiktionary


monachomachia

wojna mni­chów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. wojna, walka mni­chów

Wiktionary


monaco

[czy­taj: mo­na­ko] pań­stwo-mia­sto w Eu­ro­pie; Mo­na­ko, Księ­stwo Mo­na­ko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­na­ko () – pań­stwo w Eu­ro­pie
  • Mo­na­co – bry­tyj­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Mo­na­co – krój pisma
  • Dodge Mo­na­co – sa­mo­chód oso­bo­wy

Wikipedia


monacyt

mi­ne­rał, fos­fo­ran ceru, lan­ta­nu i in­nych lan­ta­now­ców z do­miesz­ką toru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z grupy fos­fo­ra­nów, bę­dą­cy waż­nym no­śni­kiem pier­wiast­ków ziem rzad­kich, prze­de wszyst­kim ceru, lan­ta­nu i ne­o­dy­mu

Wiktionary

Mo­na­cyt – mi­ne­rał, mie­sza­na sól kwasu fos­fo­ro­we­go, ceru i kilku lan­ta­now­ców. Na­le­ży do mi­ne­ra­łów rzad­kich.

Nazwa po­cho­dzi od gr. "mo­na­ze­is" = je­dy­ny lub "mo­na­xo" = być sa­mot­nym; na­wią­zu­jąc do rzad­ko­ści wy­stę­po­wa­nia.

Wikipedia


monada

in­dy­wi­du­al­na, pro­sta sub­stan­cja, ele­men­tar­ny skład­nik rze­czy­wi­sto­ści


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­na­da – w fi­lo­zo­fii
  • mo­na­da – w al­ge­brze
  • mo­na­da – w te­o­rii ka­te­go­rii
  • mo­na­da – w pro­gra­mo­wa­niu funk­cyj­nym
  • mo­na­da – w bio­lo­gii

Wikipedia


monadnok

odo­sob­nio­ne wzgó­rze pow­sta­łe przez zni­szcze­nie ota­cza­ją­cych mas skal­nych, osta­łe dzię­ki więk­szej od­por­no­ści skał; twar­dzie­lec


SJP.pl


monadnokowy

→ mo­nad­nok


SJP.pl

Patrz:

monadnok

monadologia

te­o­ria fi­lo­zo­ficz­na stwo­rzo­na przez Le­ib­ni­za, we­dług któ­rej rze­czy­wi­stość jest cią­głym zbio­rem monad; mo­na­dyzm


SJP.pl

Mo­na­do­lo­gia – książ­ka nie­miec­kie­go po­li­hi­sto­ra Gott­frie­da Wil­hel­ma Le­ib­ni­za przed­sta­wia­ją­ca pod­sta­wy jego sy­ste­mu on­to­lo­gicz­ne­go. Na­pi­sa­na w 1714 roku i wy­da­na w 1720 roku.

Le­ib­niz przed­sta­wiał w niej tezę, że cała rze­czy­wi­stość skła­da się z nie­prze­li­czo­nych czą­stek, monad, które są szczel­ne i nie­za­leż­ne od sie­bie, a roz­wi­ja­ją się tylko w miarę swych z góry okre­ślo­nych moż­li­wo­ści.

Wikipedia


monadyczny

→ mo­na­da


SJP.pl

Patrz:

monada

monadyzm

te­o­ria fi­lo­zo­ficz­na stwo­rzo­na przez Le­ib­ni­za, we­dług któ­rej rze­czy­wi­stość jest cią­głym zbio­rem monad; mo­na­do­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. zob. mo­na­do­lo­gia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃ˈnadɨsm̥, AS: mõnadysm̦

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) monadologia

Wiktionary


monakijczyk

miesz­ka­niec Mo­na­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mo­na­ko (sto­li­cy pań­stwa Mo­na­ko)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃naˈcijt͡ʃɨk, AS: mõnaḱii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Monako n., Monakijczyk m., Monakijka ż.

:: fż. monakijka ż.

 przym. monakijski

Wiktionary


monakijka

miesz­kan­ka Mo­na­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Mo­na­ko (sto­li­cy pań­stwa Mo­na­ko)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃naˈcijka, AS: mõnaḱii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Monako n., Monakijczyk mos., Monakijka ż.

:: fm. monakijczyk mos.

 przym. monakijski

Wiktionary


monakijski

zwią­za­ny z Mo­na­ko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Mo­na­ko

 (1.2) od­no­szą­cy się do mia­sta Mo­na­ko

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃naˈcijsʲci, AS: mõnaḱii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Monako n., monakijczyk m., monakijka ż., Monakijczyk m., Monakijka ż.

Wiktionary


monako

1. Księ­stwo Mo­na­ko; pań­stwo-mia­sto w Eu­ro­pie;
2. dziel­ni­ca pań­stwa-mia­sta Mo­na­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. małe pań­stwo na po­łud­niu Eu­ro­py, nad Mo­rzem Śró­dziem­nym;

 (1.2) geogr. sto­li­ca Mo­na­ko (1.1)

Wiktionary

Mo­na­ko (fr. i Mo­na­co, moneg. Mùnegu), ofi­cjal­nie Księ­stwo Mo­na­ko (fr. Principauté de Mo­na­co, wł. Prin­ci­pa­to di Mo­na­co, moneg. Prinçipatu de Mùnegu) – mia­sto-pań­stwo po­ło­żo­ne w Eu­ro­pie Po­łud­nio­wej nad Mo­rzem Śró­dziem­nym w obrę­bie Ri­wie­ry Fran­cu­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sto­li­ca Mo­na­ko na­zy­wa się tak, jak samo pań­stwo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃ˈnakɔ, AS: mõnako

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Monakijczyk mos., Monakijka ż., monakijczyk mos., monakijka ż.

 przym. monakijski, promonakijski, antymonakijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) urz. Księstwo Monako

Wiktionary


monar

pol­skie sto­wa­rzy­sze­nie zaj­mu­ją­ce się oso­ba­mi uza­leż­nio­ny­mi od nar­ko­ty­ków, be­zdom­ny­mi i cho­ry­mi na AIDS


SJP.pl

Monar – zin­te­gro­wa­ny sy­stem prze­ciw­dzia­ła­nia nar­ko­ma­nii, be­zdom­no­ści i za­gro­że­niom spo­łecz­nym oraz nie­sie­nia sze­ro­ko ro­zu­mia­nej po­mo­cy oso­bom po­zo­sta­ją­cym w trud­nej sy­tu­a­cji ży­cio­wej – sa­mot­nym, cho­rym na AIDS, skrzyw­dzo­nym przez los. Monar to apo­li­tycz­na or­ga­ni­za­cja po­za­rzą­do­wa, sto­wa­rzy­sze­nie, za­re­je­stro­wa­ne w 1981 r. i dzia­ła­ją­ce na te­re­nie całej Pol­ski. Udzie­la po­mo­cy rocz­nie ponad 20 ty­sią­com osób w 135 pla­ców­kach róż­ne­go typu.

Wikipedia


monarch

tru­ją­cy motyl z ro­dzi­ny da­na­i­do­wa­tych; da­na­id wę­drow­ny


SJP.pl


monarcha

osoba spra­wu­ją­ca wła­dzę w pań­stwie o ustro­ju mo­nar­chii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. osoba, która rzą­dzi kra­jem o ustro­ju nie­re­pu­bli­kań­skim;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ent. pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Da­na­us ple­xip­pus|ref=tak., motyl z ga­tun­ku

Wiktionary

Mo­nar­cha – osoba bę­dą­ca głową pań­stwa w pań­stwie o ustro­ju mo­nar­chicz­nym. Spra­wo­wa­nie urzę­du mo­nar­chy, na­zy­wa­ne ofi­cjal­nie pa­no­wa­niem, trwa, co do za­sa­dy do śmier­ci mo­nar­chy. Moż­li­we jest jed­nak zrze­cze­nie się wła­dzy przez mo­nar­chę po­przez akt ab­dy­ka­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­dob­nie jak w przy­pad­ku po­zo­sta­łych mo­nar­chów (z wy­jąt­kiem grobu Ka­zi­mie­rza Wiel­kie­go), na­gro­bek sta­no­wi swo­je­go ro­dza­ju ke­no­ta­fium – ciało Ka­zi­mie­rza Ja­giel­loń­czy­ka, nie spo­czy­wa we wnę­trzu tumby, ale po­cho­wa­ne jest pod po­sadz­ką ka­pli­cy.

 (1.1) Su­ro­wy odwet ze stro­ny mo­nar­chy stłu­mił za­mia­ry lu­do­we­go buntu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃ˈnarxa, AS: mõnarχa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monarchia m., monarchizm m., monarchista m., monarchistka ż.

:: fż. monarchini ż.

 przym. monarszy, monarchistyczny, monarchiczny

 przysł. monarszo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) władca, koronowana głowa, jedynowładca, samodzierżca

 (2.1) danaid wędrowny, monarch

Wiktionary


monarchia

forma rzą­dów, w któ­rej mo­nar­cha (król, ce­sarz, suł­tan), stoi na czele kraju jako re­pre­zen­tant wła­dzy su­we­ren­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. ustrój, w któ­rym kra­jem rzą­dzi jedna osoba na­zy­wa­na mo­nar­chą;

 (1.2) polit. pań­stwo o ustro­ju mo­nar­chii (1.1)

Wiktionary

Mo­nar­chia ( mo­nar­chia, ze μοναρχία, "monarchía" „je­dy­no­władzt­wo”, od μόναρχος „je­dy­ny wład­ca”, od μόνος "monos" „jeden” i ἀρχός "ar­chós" „po­czą­tek”) – forma rzą­dów, w któ­rej głową pań­stwa jest jedna osoba, na­zy­wa­na mo­nar­chą, nie­wy­bie­ra­na w spo­sób re­pu­bli­kań­ski. Zaz­wy­czaj:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔ̃ˈnarxʲja, AS: mõnarχʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monarcha m., monarchini ż., monarchizm m., monarchista m., monarchistka ż., monarchiczność ż.

 przym. monarszy, monarchiczny, monarchistyczny

 przysł. monarchicznie

Wiktionary


monarchianistyczny

przy­miot­nik

 (1.1) rel. hist. zwią­za­ny z mo­nar­chia­niz­mem, do­ty­czą­cy mo­nar­chia­niz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monarchianizm mrz., monarchianista mos., monarchianistka ż.

Wiktionary


monarchianizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. hist. he­te­ro­dok­sal­ny nurt dok­try­nal­ny, za­kła­da­ją­cy jed­ność Bożej sub­stan­cji i osoby on­tycz­nej;

Wiktionary

Mo­nar­chia­nizm (gr. μόνος Αρχή jedna za­sa­da) – he­te­ro­dok­sal­ny nurt dok­try­nal­ny, który roz­wi­nął się pod ko­niec II wieku. Za­kła­dał jed­ność Bożej sub­stan­cji i osoby on­tycz­nej. Wy­róż­nia się dwie od­mia­ny mo­nar­chia­niz­mu:

Adop­cja­ni­ści twier­dzi­li, iż Chry­stus był je­dy­nie czło­wie­kiem, natch­nio­nym przez Ducha Świę­te­go. Mo­da­li­ści na­to­miast za­cie­ra­li róż­ni­ce po­mię­dzy Ojcem, Synem i Du­chem Świę­tym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mo­nar­chia­nizm może być or­to­dok­syj­ny lub he­re­tyc­ki, w za­leż­no­ści od ro­zło­żo­nych ak­cen­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monarchianista mos., monarchianistka ż.

 przym. monarchianistyczny

Wiktionary


monarchiczny

zwią­za­ny z mo­nar­chią - ustro­jem pań­stwo­wym, w któ­rym wła­dza spra­wo­wa­na jest przez mo­nar­chę peł­nią­ce­go swoją funk­cję do­ży­wot­nio; mo­nar­chi­stycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) polit. do­ty­czą­cy mo­nar­chii, zwią­za­ny z mo­nar­chią (formą rządu)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monarcha mos., monarchini ż., monarchia ż., monarchista mos., monarchistka ż.

 przym. monarszy, monarchistyczny

 przysł. monarchicznie

Wiktionary


monarchie

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) plu­ral|mo­nar­chia.

 (1.2) B. lm. od mo­nar­chia

 (1.3) W. lm. od mo­nar­chia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃ˈnarxʲjɛ, AS: mõnarχʹi ̯e

Wiktionary


monarchini

ko­bie­ta rzą­dzą­ca mo­nar­chią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. forma żeń­ska od: mo­nar­cha

 (1.2) książk. żona mo­nar­chy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Anna była pier­wszą bry­tyj­ską mo­nar­chi­nią, która prze­wod­ni­czy­ła wspól­ne­mu par­la­men­to­wi An­glii i Szko­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃narˈxʲĩɲi, AS: mõnarχʹĩńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monarcha m., monarchia ż., monarchista m., monarchiczność ż.

 przym. monarchiczny, monarszy, monarchistyczny

 przysł. monarchicznie

Wiktionary


monarchista

zwo­len­nik mo­nar­chii, osoba o po­glą­dach mo­nar­chi­stycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. zwo­len­nik mo­nar­chiz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­de­ci byli zde­cy­do­wa­ny­mi mo­nar­chi­sta­mi, ale pra­gnę­li przeksz­tał­cić ce­sar­stwo ro­syj­skie w mo­nar­chię kon­sty­tu­cyj­ną typu za­chod­nio­e­u­ro­pej­skie­go z za­pew­nie­niem bur­żu­az­ji roli kie­row­ni­czej w pań­stwie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃narˈxʲista, AS: mõnarχʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monarchizm m., monarcha m., monarchini ż., monarchia ż.

:: fż. monarchistka ż.

 przym. monarszy, monarchiczny, monarchistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) regalista, rojalista

Wiktionary


monarchistka

→ mo­nar­chi­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka mo­nar­chiz­mu

Wiktionary

Patrz:

monarchista

Powiązane:

 rzecz. monarchia ż., monarcha m., monarchizm m.

:: fm. monarchista m.

 przym. monarszy, monarchiczny, monarchistyczny

Wiktionary


monarchistyczny

1. zwią­za­ny z mo­nar­chiz­mem - ustro­jem pań­stwo­wym, w któ­rym wła­dza spra­wo­wa­na jest przez mo­nar­chę peł­nią­ce­go swoją funk­cję do­ży­wot­nio; mo­nar­chicz­ny;
2. zwią­za­ny z opo­wia­da­niem się za mo­nar­chią jako formą rzą­dów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) polit. zwią­za­ny z mo­nar­chiz­mem lub mo­nar­chi­sta­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monarcha mos., monarchini ż., monarchia ż., monarchizm m., monarchista m., monarchistka ż.

 przym. monarszy, monarchiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rojalistyczny

Wiktionary


monarchizm

1. ustrój mo­nar­chi­stycz­ny; mo­nar­chia
2. po­pie­ra­nie mo­nar­chii jako ustro­ju pań­stwa, wyz­na­wa­nie po­glą­dów mo­nar­chi­stycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. po­gląd, we­dług któ­re­go wła­dza pań­stwo­wa po­win­na na­le­żeć do mo­nar­chy – dzie­dzicz­ne­go lub usta­no­wio­ne­go – jako głowy pań­stwa;

Wiktionary

Mo­nar­chizm (lub ro­ja­lizm) – idea, we­dług któ­rej mo­nar­chia jest naj­lep­szym ustro­jem po­li­tycz­nym. Mo­nar­chizm jest po­glą­dem dą­żą­cym do przy­wró­ce­nia lub obro­ny mo­nar­chii w danym pań­stwie lub sze­rzej – na świe­cie.

Zwo­len­ni­cy mo­nar­chiz­mu twier­dzą, iż nie chcą wła­dzy dla sie­bie, więc nie mogą być naz­wa­ni par­tią po­li­tycz­ną. Zaz­wy­czaj mają już swo­je­go kan­dy­da­ta, wy­wo­dzą­ce­go się z któ­re­goś ze szla­chec­kich rodów, któ­re­go uwa­ża­ją za od­po­wied­nie­go mo­nar­chę, względ­nie po­tom­ka oba­lo­ne­go wcze­śniej króla.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. monarcha mzw./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rojalizm

Wiktionary


monarchofaszysta

osoba wyz­na­ją­ca ide­o­lo­gię rzą­dów w Buł­ga­rii sprzed 9 wrze­śnia 1944 roku


SJP.pl


monarchofaszystowski

zwią­za­ny z sy­ste­mem rzą­dów w Buł­ga­rii sprzed 9 wrze­śnia 1944 roku


SJP.pl


monarchomacha

we Fran­cji, Hisz­pa­nii i Ho­lan­dii w XVI-XVII wieku: pi­sarz wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw ab­so­lu­tyz­mo­wi


SJP.pl


monarchomachowie

we Fran­cji, Hisz­pa­nii i Ho­lan­dii w XVI-XVII wieku: pi­sarz wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw ab­so­lu­tyz­mo­wi


SJP.pl

Mo­nar­cho­ma­cho­wie (ty­ra­no­bój­cy) – zwo­len­ni­cy dok­try­ny po­li­tycz­nej, obec­nej w myśli po­li­tycz­nej XVI wieku, wzy­wa­ją­cy do oporu – albo nawet ty­ra­no­bój­stwa – wład­cy (szcze­gól­nie ab­so­lut­ne­go), który wsku­tek swego po­stę­po­wa­nia, a w szcze­gól­no­ści ła­ma­nia prawa bo­skie­go i prawa na­tu­ry uwa­ża­ny był za osobę, która utra­ci­ła sta­tus pra­wo­wi­te­go mo­nar­chy i stała się ty­ra­nem.

Wikipedia


monarda

ro­śli­na z ro­dzi­ny war­go­wych; pysz­no­głów­ka


SJP.pl


monarka

przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny pta­ków z po­drzę­du śpie­wa­ją­cych


SJP.pl


monarowiec

czło­nek lub pa­cjent oś­rod­ka dla nar­ko­ma­nów pro­wa­dzo­ne­go przez Monar


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­nek Mo­na­ru

 (1.2) pen­sjo­na­riusz oś­rod­ka dla nar­ko­ma­nów pro­wa­dzo­ne­go przez sto­wa­rzy­sze­nie Monar

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Mo­na­ro­wiec jest już czło­wie­kiem skon­cen­tro­wa­nym na in­nych niż nar­ko­ty­ki ob­sza­rach rze­czy­wi­sto­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Monar m.

 przym. monarowski

Wiktionary


monarowski

przy­miot­nik od: Monar


SJP.pl


monarszy

→ mo­nar­cha


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy zwią­zek z mo­nar­chą

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do mo­nar­chy, bę­dą­cy włas­no­ścią mo­nar­chy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) wła­ści­wy mo­nar­sze, godny mo­nar­chy

Wiktionary

Patrz:

monarcha

Przykłady

 (1.1) Wład­ca za­pre­zen­to­wał się w stro­ju mo­nar­szym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monarcha m., monarchini ż., monarchia ż., monarchista mos., monarchistka ż.

 przym. monarchistyczny, monarchiczny

Wiktionary


monarszyk

mo­nar­szyk hia­cyn­to­wy - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny mo­na­rek


SJP.pl


monaster

klasz­tor w Ko­ście­le pra­wo­sław­nym lub grec­ko­ka­to­lic­kim; mo­na­styr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. klasz­tor we wschod­nim chrze­ści­jań­stwie;

Wiktionary

Mo­na­ster albo mo­na­styr (ze sta­ro­ru­skie­go od gr. μοναστήριον, "mo­na­ste­rion") – tra­dy­cyj­na nazwa klasz­to­ru w Ko­ścio­łach wschod­nich.

Pier­wot­nie mo­na­ster oz­na­czał ze­spół od­dziel­nych po­mie­szczeń miesz­kal­nych mni­chów ob­ję­tych kla­u­zu­rą, w póź­niej­szym okre­sie ter­min ten na­brał zna­cze­nia od­po­wia­da­ją­ce­mu klasz­to­ro­wi w chrze­ści­jań­stwie za­chod­nim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Widać już było ce­bu­le mo­na­ste­ru unic­kie­go.

 (1.1) W Rosji i na Ukra­i­nie ist­nie­ją duże mo­na­ste­ry mę­skie na­zy­wa­ne ła­wra­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monastyr m., monastycyzm mrz.

 przym. monasterski, monastyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) monastyr

Wiktionary


monasterski

1. zwią­za­ny z mo­na­ste­rem (mo­na­sty­rem), wy­wo­dzą­cy się z mo­na­ste­ru (mo­na­sty­ru), np. śpiew mo­na­ster­ski, na­bo­żeń­stwo mo­na­ster­skie;
2. przy­miot­nik od: Mo­na­ster (Münster; mia­sto w za­chod­nich Niem­czech); münsterski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Mo­na­ste­rem (Münsterem), do­ty­czą­cy Mo­na­ste­ru (Münsteru)

 (1.2) rel. zwią­za­ny z mo­na­ste­rem (mo­na­sty­rem), do­ty­czą­cy mo­na­ste­ru (mo­na­sty­ru)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do tego ukła­du przy­stą­pił bi­skup mo­na­ster­ski, Mak­sy­mi­lian Dro­ste-Vis­che­ring, tre­wir­ski, Jerzy Hom­mer, pa­der­bor­neń­ski, Kle­mens Le­de­bur i po­le­ca­li pro­bo­szczom bło­go­sła­wić mał­żeń­stwa mie­sza­ne bez żą­da­nia gwa­ran­cji, prze­pi­sa­nych pra­wem ka­no­nicz­nym.

 (1.1) Po­tę­pie­nie przez cały obóz pol­skiej re­for­ma­cji wiel­kiej wojny chłop­skiej (1525) czy ko­mu­ny mo­na­ster­skiej (1534) prze­cho­dzi w de­ba­tę nad tym, czy pro­te­stan­tyzm na­praw­dę pro­wa­dzi do pod­wa­że­nia ist­nie­ją­cych struk­tur pań­stwo­wych i spo­łecz­no-po­li­tycz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Monaster mrz., monaster mrz., monastyr mrz.

Wiktionary


monasterzyska

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny;

Wiktionary

Mo­na­ste­rzy­ska ( Монастириська, "Mo­na­sty­ryś­ka") – mia­sto na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim, w re­jo­nie czort­kow­skim nad Ko­rop­cem, dawna sie­dzi­ba by­łe­go re­jo­nu mo­na­ste­rzy­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. monasterzyski

Wiktionary


monastycyzm

ruch za­kon­ny ma­ją­cy na celu służ­bę Bogu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. w chrze­ści­jań­stwie: forma życia za­kon­ne­go ce­no­bic­kie­go lub ana­cho­rec­kie­go, któ­rej celem jest więk­sza za­ży­łość z Bo­giem, gor­li­wość w prak­ty­kach re­li­gij­nych, mod­lit­wie i asce­zie;

 (1.2) rel. w bud­dyz­mie: życie asce­tycz­ne we wspól­no­cie mni­siej;

Wiktionary

Mo­na­sty­cyzm (z łac. "mo­na­sti­cus", od gr. "monastērion" – cela pu­stel­ni­ka, z "mo­na­chos" – sa­mot­ny) – forma życia re­li­gij­ne­go, któ­rej pod­sta­wą jest życie zgod­ne z re­gu­łą za­kon­ną, we wspól­no­cie za­kon­nej (klasz­tor); w chrze­ści­jań­stwie, a także m.in. w re­li­giach po­gań­skich (we­stal­ki), w ju­da­iz­mie (qum­rań­czy­cy), w bud­dyz­mie (sang­ha) i in.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ko­leb­ki mo­na­sty­cyz­mu chrze­ści­jań­skie­go szu­kał­bym w Egip­cie.

 (1.2) Oglą­da­łem do­ku­ment o mo­na­sty­cyz­mie ty­be­tań­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monaster m., monastyr m.

 przym. monastyczny

 przysł. monastycznie

Wiktionary


monastycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób wła­ści­wy dla mo­na­sty­cyz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wska­zu­je się na mo­na­stycz­nie za­bar­wio­ną at­mos­fe­rę, w ja­kiej Luter żył pod­czas swo­ich stu­diów (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monastycyzm mrz.

 przym. monastyczny

Wiktionary


monastyczny

1. do­ty­czą­cy za­ko­nu albo za­kon­ni­ków; klasz­tor­ny;
2. od­no­szą­cy się do życia wspól­no­to­we­go lub pu­stel­ni­cze­go


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mo­na­sty­cyz­mem lub mo­na­ste­rem, do­ty­czą­cy mo­na­sty­cyz­mu lub mo­na­ste­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na sym­poz­jum o życiu mo­na­stycz­nym przy­je­cha­li mnisi z Ir­lan­dii i Bra­zy­lii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monastycyzm m., monaster m., monastyr m.

 przysł. monastycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mniszy, mnisi

Wiktionary


monastyr

klasz­tor w Ko­ście­le pra­wo­sław­nym lub grec­ko­ka­to­lic­kim; mo­na­ster


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. przest. klasz­tor we wschod­nim chrze­ści­jań­stwie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­na­styr – nazwa klasz­to­ru pra­wo­sław­ne­go
  • Mo­na­styr – tra­dy­cyj­na pol­ska nazwa nie­miec­kie­go mia­sta Münster, wy­wo­dzą­ca się z ła­ci­ny,
  • Mo­na­styr – wieś w re­jo­nie to­ło­czyń­skim w ob­wo­dzie wi­teb­skim
  • Mo­na­styr – wieś w re­jo­nie bra­sław­skim w ob­wo­dzie wi­teb­skim
  • Mo­na­styr – miej­sco­wość
  • Mo­na­styr – mia­sto
  • Mo­na­styr – wi­la­jet (gu­ber­na­tor­stwo)
  • mo­na­styr albo mo­na­ster – nazwa klasz­to­rów kla­u­zu­ro­wych za­ko­nów pra­wo­sław­nych
  • Mo­na­styr – gra fa­bu­lar­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W po­dzie­miach mo­na­sty­ru po­cho­wa­ni zo­sta­li miej­sco­wi szlach­ci­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monaster m., monastycyzm mrz.

 przym. monasterski, monastyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) monaster

Wiktionary


monastyrka

marka wódki śli­wo­wej


SJP.pl


monastyrski

→ mo­na­styr; mo­na­ster­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­driej Wik­to­ro­wicz Mo­na­styr­ski (* 1949) – ro­syj­ski ar­ty­sta i autor
  • Boris Sa­wiel­je­wicz Mo­na­styr­ski (1903–1977) – ra­dziec­ki ope­ra­tor fil­mo­wy
  • Denys Ana­to­li­jo­wycz Mo­na­styr­ski (1980–2023) – ukra­iń­ski po­li­tyk
  • Mo­i­siej So­lo­mo­no­wicz Mo­na­styr­ski (1879–1919) – po­li­tyk, re­wo­lu­cjo­ni­sta
  • Piotr Lwo­wicz Mo­na­styr­ski (1915–2013) – ra­dziec­ki i ro­syj­ski re­ży­ser te­a­tral­ny, aktor, pe­da­gog, pu­bli­cy­sta
  • Ma­na­styr­ski
  • Mo­na­styr­skij
  • Da­vi­dius mo­na­styr­skii
  • Mo­na­styr

Wikipedia


monchikit

mag­mo­wa skała ży­ło­wa z grupy lam­pro­fi­rów


SJP.pl


monciak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) pot. reg. ulica Bo­ha­te­rów Monte Cas­si­no w So­po­cie;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔ̃ɲt͡ɕak, AS: mõńćak

Wiktionary


mondamina

de­li­kat­na mąka ku­ku­ry­dzia­na


SJP.pl


mondel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roln. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. 16 sno­pów

Wiktionary


mondeo

model sa­mo­cho­du marki Ford


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mot. sa­mo­chód oso­bo­wy typu Ford Mon­deo;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prym w wy­kro­cze­niach dro­go­wych wiódł kie­row­ca forda mon­deo, który naj­pierw wy­prze­dził nie­oz­na­ko­wa­ną skodę, wcis­nął gaz do dechy, a po za­trzy­ma­niu jego oka­za­ło się, że w wy­dy­cha­nym po­wie­trzu ma 0,6 pro­mi­la al­ko­ho­lu.

Wiktionary


mondializm

pro­ces zwięk­sza­nia się współ­za­leż­no­ści i po­do­bieństw mię­dzy róż­ny­mi kra­ja­mi ca­łe­go świa­ta, wy­ni­ka­ją­cy z po­stę­pu tech­nicz­ne­go w za­kre­sie tran­spor­tu to­wa­rów, prze­pły­wu ludzi i ka­pi­ta­łu, wy­mia­ny in­for­ma­cji; glo­ba­li­za­cja, glo­ba­lizm


SJP.pl


mondry

naz­wi­sko


SJP.pl


moneciarstwo

rzad­kie: bicie monet


SJP.pl


monel

stop niklu z mie­dzią z do­dat­kiem man­ga­nu, krze­mu i że­la­za uży­wa­ny do wy­ra­bia­nia apa­ra­tu­ry la­bo­ra­to­ryj­nej


SJP.pl

Monel – sre­brzy­sto­bia­ły stop mie­dzi i niklu z do­miesz­ką że­la­za i man­ga­nu, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się dużą od­por­no­ścią na ko­roz­ję.

Wikipedia


monellina

pro­te­i­na otrzy­my­wa­na z ja­go­dy afry­kań­skiej, o smaku 30 ty­się­cy razy słod­szym od cukru sto­ło­we­go (czą­stecz­ko­wo)


SJP.pl

Mo­nel­li­na – biał­ko o słod­kim smaku, wy­stę­pu­ją­ce w owo­cach "Dio­sco­re­op­hyl­lum vol­ken­sii", ro­śli­ny ros­ną­cej w Afry­ce Za­chod­niej. Wy­i­zo­lo­wa­ne i opi­sa­ne zo­sta­ło w roku 1972. Jest di­pep­ty­dem o masie 10,7 kDa. Dwa łań­cu­chy po­li­pep­ty­do­we za­wie­ra­ją 44 i 50 reszt ami­nok­wa­so­wych.

Wikipedia


monelowy

→ monel


SJP.pl

Patrz:

monel

monepigraficzny

w nu­miz­ma­ty­ce: mo­ne­ta mo­ne­pi­gra­ficz­na - mo­ne­ta bez wi­ze­run­ku, ma­ją­ca tylko na­pi­sy


SJP.pl


monera

sta­ro­grec­ki sta­tek wodny z jed­nym rzę­dem wio­seł; wio­sło­wiec jed­no­rzę­do­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­roż. mar. ga­le­ra o jed­nym rzę­dzie wio­seł, po­cząt­ko­wo tylko wio­sło­wa, póź­niej także wio­sło­wo-ża­glo­wa;

Wiktionary

Mo­ne­ra (gr. od "monḗrēs" – sa­mot­ny, po­je­dyn­czy; łac. "ūnĭrĕmă") – ogól­ne okre­śle­nie wczes­no­grec­kich stat­ków i okrę­tów wy­po­sa­żo­nych w jeden rząd wio­seł.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) jednorzędowiec, monorema

Wiktionary


monergol

pa­li­wo ra­kie­to­we


SJP.pl

Mo­ner­gol – pa­li­wo ra­kie­to­we bę­dą­ce cie­kłą mie­sza­ni­ną ut­le­nia­cza i pa­li­wa wła­ści­we­go lub związ­kiem che­micz­nym za­wie­ra­ją­cym w każ­dej czą­stecz­ce ele­men­ty pa­li­wa i ut­le­nia­cza.

Wikipedia


monero

rze­czow­nik

 (1.1) kryp­to­wa­lu­ta o sym­bo­lu XMR sta­wia­ją­ca na­cisk na ano­ni­mo­wość tran­sak­cji

Wiktionary

Mo­ne­ro – kryp­to­wa­lu­ta typu open-so­ur­ce stwo­rzo­na w kwiet­niu 2014 r., Która kon­cen­tru­je się na pry­wat­no­ści i de­cen­tra­li­za­cji. Mo­ne­ro używa za­ciem­nio­nej księ­gi pu­blicz­nej, co oz­na­cza, że każdy może wy­sy­łać tran­sak­cje, ale żaden zew­nętrz­ny ob­ser­wa­tor nie może poz­nać źró­dła, kwoty lub miej­sca przez­na­cze­nia. Mo­ne­ro używa me­cha­niz­mu Proof of Work do wy­da­wa­nia no­wych monet i za­chę­ca­nia gór­ni­ków do za­bez­pie­cze­nia sieci i spraw­dza­nia po­praw­no­ści tran­sak­cji.

Wikipedia


monessa

spe­cjal­nie im­pre­gno­wa­na tka­ni­na pa­pie­ro­wa, uży­wa­na na dam­skie su­knie do jed­no­ra­zo­we­go lub pa­ro­krot­ne­go uży­cia


SJP.pl

Świę­ta Mo­nes­sa (zm. 456) – świę­ta chrze­ści­jań­ska, żyła w V wieku.

We­dług tra­dy­cji Mo­nes­sa była córką ir­landz­kie­go wodza. Zo­sta­ła na­wró­co­na przez świę­te­go Pa­try­ka. Zmar­ła zaraz po tym, jak udzie­lił jej chrztu.

Jej wspom­nie­nie ob­cho­dzo­ne jest 4 wrze­śnia.

Wikipedia


monet

me­ta­lo­wy pie­niądz


SJP.pl


monet.

skrót od: mo­ne­tar­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl


moneta

me­ta­lo­wy pie­niądz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­ta­lo­wy krą­żek lub wie­lo­bok, o okre­ślo­nym wy­mia­rze, wadze i wzo­rze pla­stycz­nym, słu­żą­cy jako śro­dek płat­ni­czy;

Wiktionary

Mo­ne­ta – prze­waż­nie me­ta­lo­wy znak pie­nięż­ny o okre­ślo­nej for­mie, opa­trzo­ny zna­kiem emi­ten­ta gwa­ran­tu­ją­ce­go umow­ną war­tość mo­ne­ty. Pier­wot­nie zbli­żo­na była ona do ryn­ko­wej war­to­ści krusz­cu za­war­te­go w mo­ne­cie.

Pier­wsze mo­ne­ty pow­sta­ły w VII w. p.n.e.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ce­sarz kazał bić mo­ne­ty ze swoją po­do­biz­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃ˈnɛta, AS: mõneta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monetnik m., monetaryzm m., monetarysta m.

:: zdrobn. monetka ż.

 przym. monetowy, monetarny, monetarystyczny

 przysł. monetarnie

 czas. monetyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bilon, drobne, żeton

Wiktionary


monetarnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób mo­ne­tar­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monetyzacja ż., moneta ż.

 przym. monetarny

 czas. monetyzować

Wiktionary


monetarny

do­ty­czą­cy spraw zwią­za­nych z pie­niędz­mi; pie­nięż­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekon. do­ty­czą­cy pie­nię­dzy, ich emi­sji, obie­gu, po­kry­cia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wil­son za­i­ni­cjo­wał także ważną re­for­mę ame­ry­kań­skie­go sy­ste­mu ban­ko­we­go i mo­ne­tar­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monetyzacja ż., moneta ż., monetka ż., monetnik m., monetaryzm m., monetarysta m., monetarystka ż.

 przym. monetowy, monetny, monetarystyczny

 przysł. monetarnie

 czas. monetyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pieniężny, walutowy

Wiktionary


monetarysta

1. zwo­len­nik te­o­rii eko­no­micz­nej uz­na­ją­cej cen­tral­ną rolę po­li­ty­ki pie­nięż­nej w go­spo­dar­ce i ko­niecz­ność kon­tro­lo­wa­nia po­da­ży pie­nią­dza w obie­gu;
2. ek­spert w za­kre­sie po­li­ty­ki fi­nan­so­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w za­kre­sie po­li­ty­ki fi­nan­so­wej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monetyzacja ż., moneta ż.

 przym. monetarny

 czas. monetyzować

Wiktionary


monetarystka

1. zwo­len­nicz­ka te­o­rii eko­no­micz­nej uz­na­ją­cej cen­tral­ną rolę po­li­ty­ki pie­nięż­nej w go­spo­dar­ce i ko­niecz­ność kon­tro­lo­wa­nia po­da­ży pie­nią­dza w obie­gu;
2. ek­spert­ka w za­kre­sie po­li­ty­ki fi­nan­so­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spe­cja­list­ka w za­kre­sie po­li­ty­ki fi­nan­so­wej

Wiktionary

Powiązane:

 przym. monetarny

 rzecz. monetyzacja ż.

 czas. monetyzować

Wiktionary


monetarystyczny

→ mo­ne­ta­ryzm


SJP.pl

Patrz:

monetaryzm

monetaryzacja

1. przeksz­tał­ce­nie cze­goś w coś przy­no­szą­ce­go do­chód; mo­ne­ty­za­cja;
2. zwięk­sze­nie po­da­ży pie­nią­dza w obie­gu;
3. sto­su­nek ilo­ści go­tów­ki w danym kraju do PKB; mo­ne­ty­za­cja;
4. pod­po­rząd­ko­wa­nie cze­goś chęci zysku


SJP.pl


monetaryzm

te­o­ria eko­no­micz­na uz­na­ją­ca cen­tral­ną rolę po­li­ty­ki pie­nięż­nej w go­spo­dar­ce i ko­niecz­ność kon­tro­lo­wa­nia po­da­ży pie­nią­dza w obie­gu


SJP.pl

Mo­ne­ta­ryzm – szko­ła myśli eko­no­micz­nej zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem wpły­wu po­li­ty­ki pie­nięż­nej pań­stwa na do­chód na­ro­do­wy. W obrę­bie tego dzia­łu eko­no­mii ist­nie­je sze­reg ro­zbież­no­ści te­o­re­tycz­nych i ide­o­lo­gicz­nych. Mo­ne­ta­ry­stą na­zy­wa się w tym sen­sie każ­de­go eko­no­mi­stę zaj­mu­ją­ce­go się tą dzie­dzi­ną, nie­za­leż­nie od jego po­glą­dów w tej spra­wie.

Wikipedia


monetaryzować

przeksz­tał­cać w coś przy­no­szą­ce­go do­chód; mo­ne­ty­zo­wać


SJP.pl


monetka

1. zdrob­nie­nie od: mo­ne­ta;
2. drob­ny śli­mak z ro­dzi­ny por­ce­la­nek, o ja­jo­wa­tej musz­li ze szcze­li­no­wym ot­wo­rem, uży­wa­nej daw­niej jako śro­dek płat­ni­czy; kauri;
3. ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny obrzę­kow­co­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mała mo­ne­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monetyzacja ż., moneta ż.

 przym. monetarny

 czas. monetyzować

Wiktionary


monetnica

ro­dzaj grzy­bów z rzędu pie­czar­kow­ców


SJP.pl


monetnik

1. po­jem­nik na mo­ne­ty;
2. kie­szon­ko­wa to­reb­ka na bilon; port­mo­net­ka;
3. urzą­dze­nie przyj­mu­ją­ce mo­ne­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, kto bije mo­ne­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monetyzacja ż., moneta ż.

 przym. monetarny

 czas. monetyzować

Wiktionary


monetny

przy­miot­nik

 (1.1) daw. zob. mo­ne­tar­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. monetarny

Wiktionary


monetomat

au­to­mat do wy­mia­ny monet na ban­kno­ty lub wpła­ca­nia monet na konto ban­ko­we


SJP.pl


monetowy

→ mo­ne­ta, np. sy­stem mo­ne­to­wy, au­to­mat mo­ne­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mo­ne­tą, do­ty­czą­cy mo­ne­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monetyzacja ż., moneta ż.

 przym. monetarny

 czas. monetyzować

Wiktionary


monetyzacja

1. przeksz­tał­ce­nie cze­goś w coś przy­no­szą­ce­go do­chód; mo­ne­ta­ry­za­cja;
2. za­mia­na za­so­bów ma­jąt­ko­wych na pie­nią­dze;
3. sto­su­nek ilo­ści go­tów­ki w danym kraju do PKB; mo­ne­ta­ry­za­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) czer­pa­nie ko­rzy­ści fi­nan­so­wych ze świad­cze­nia usług lub udo­stęp­nia­nia za­so­bów

Wiktionary

Mo­ne­ty­za­cja (ang. "mo­ne­ti­za­tion") – oz­na­cza za­mia­nę ak­ty­wów rze­czo­wych lub fi­nan­so­wych na praw­ny śro­dek płat­ni­czy. Zaz­wy­czaj od­no­si się do wy­bi­ja­nia monet lub dru­ko­wa­nia ban­kno­tów przez banki cen­tral­ne. Po­tocz­nie – przeksz­tał­ca­nie cze­goś w pie­niądz.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­re ser­wi­sy in­ter­ne­to­we poz­wa­la­ją na mo­ne­ty­za­cję za­mie­szczo­nych tam tre­ści dzię­ki wyś­wiet­la­nym re­kla­mom.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moneta ż., monetka ż., portmonetka ż., monetarysta ż., monetarystka ż., monetaryzm m., monetyzowanie n., zmonetyzowanie n., monetnik m.

 czas. monetyzować ndk., zmonetyzować dk.

 przym. monetowy, monetyzacyjny, monetarny, monetarystyczny

 przysł. monetarnie

Wiktionary


monetyzacyjny

→ mo­ne­ty­za­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mo­ne­ty­za­cją, do­ty­czą­cy mo­ne­ty­za­cji

Wiktionary

Patrz:

monetyzacja

Powiązane:

 rzecz. monetyzacja ż.

Wiktionary


monetyzować

1. przeksz­tał­cać w coś przy­no­szą­ce­go do­chód; mo­ne­ta­ry­zo­wać;
2. za­mie­niać za­so­by ma­jąt­ko­we na pie­nią­dze


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zmo­ne­ty­zo­wać)

 (1.1) ekon. za­mie­niać ak­ty­wa rze­czo­we lub fi­nan­so­we na środ­ki płat­ni­cze

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moneta ż., monetka ż., monetyzacja ż., monetaryzm m., monetarysta m., monetarystka ż., monetyzowanie n., zmonetyzowanie m., monetnik m., monetowiec m., demonetyzacja ż., demonetyzowanie n., zdemonetyzowanie n.

 czas. zmonetyzować dk., demonetyzować ndk., zdemonetyzować dk.

 przym. monetarny, monetowy, monetarystyczny

 przysł. monetarnie, monetarystycznie

Wiktionary


mong.

skrót od: mon­gol­ski


SJP.pl


mongo

zdaw­ko­wa mo­ne­ta mon­gol­ska (100 mon­gów = 1 tu­grik)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mongo – mia­sto w Cza­dzie
  • mongo – zdaw­ko­wa jed­nost­ka mo­ne­tar­na w Mon­go­lii
  • Mongo – grupa et­nicz­na w De­mo­kra­tycz­nej Re­pu­bli­ce Konga

Wikipedia


mongoidalny

o czło­wie­ku: ma­ją­cy cechy ty­po­we dla rasy żół­tej; mon­go­lo­i­dal­ny


SJP.pl


mongolia

pań­stwo w Azji ze sto­li­cą w Ułan Bator


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Azji Środ­ko­wej;

Wiktionary

Mon­go­lia ( Монгол улс, trb.: Mon­gol uls; pismo mon­gol­skie: test, trb.: Mong­gol Ulus) – pań­stwo śród­lą­do­we w środ­ko­wows­chod­niej Azji. Od pół­no­cy gra­ni­czy z Rosją, a od wscho­du, za­cho­du i po­łud­nia z Chi­na­mi. Sto­li­cą i naj­więk­szym mia­stem jest Ułan Bator, gdzie za­miesz­ku­je ok. 47% po­pu­la­cji ca­łe­go kraju. Mon­go­lia jest re­pu­bli­ką par­la­men­tar­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mon­go­lia jest bar­dzo dużym kra­jem, ale ma mało miesz­kań­ców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃ŋˈɡɔlʲja, AS: mõŋgolʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mongolski mrz., mongolista m., mongolistka ż., mongolistyka ż., Mongoł m., Mongołka ż., mongolszczyzna ż., mongolskość ż., mongołowatość ż., mongolizm m., mongoł m.

 przym. mongolski, antymongolski, promongolski, mongolistyczny

Wiktionary


mongolii

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D., C., Ms. lp. od: Mon­go­lia

Wiktionary


mongolista

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie mon­go­li­sty­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mongołka ż., Mongoł mos., Mongolia ż., mongolistyka ż.

:: fż. mongolistka ż.

 przym. mongolistyczny

Wiktionary


mongolistka

spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie mon­go­li­sty­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie mon­go­li­sty­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mongołka ż., Mongoł mos., Mongolia ż., mongolistyka ż.

:: fm. mongolista m.

 przym. mongolistyczny

Wiktionary


mongolistyczny

zwią­za­ny z mon­go­li­sty­ką, do­ty­czą­cy mon­go­li­sty­ki (np. li­te­ra­tu­ra mon­go­li­stycz­na, bi­blio­te­ka mon­go­li­stycz­na)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy mon­go­li­sty­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mongoł mos., Mongolia ż., mongolistyka ż., mongolistka ż., mongolista m.

Wiktionary


mongolistyka

nauka ba­da­ją­ca kul­tu­rę, hi­sto­rię i język Mon­go­lii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o ję­zy­ku i kul­tu­rze mon­gol­skiej;

Wiktionary

Mon­go­li­sty­ka – dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się ję­zy­kiem, kul­tu­rą, hi­sto­rią, li­te­ra­tu­rą i wszyst­kim innym, co do­ty­czy Mon­go­lii. W wą­skim zna­cze­niu mon­go­li­sty­ka jest sy­no­ni­mem fi­lo­lo­gii mon­gol­skiej.

Jako pro­fe­sjo­nal­na dzie­dzi­na nauki roz­wi­nę­ła się w I po­ło­wie XIX wieku.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Mongołka ż., mongolista m., mongolistka ż., mongolski mrz., Mongoł mos., Mongolia ż.

 przym. mongolski, mongolistyczny

Wiktionary


mongolizm

ze­spół Downa (wro­dzo­ny nie­do­roz­wój umy­sło­wy, po­łą­czo­ny z cha­rak­te­ry­stycz­ny­mi zmia­na­mi fi­zycz­ny­mi); tri­so­mia 21


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. med. ze­spół Downa

 (1.2) daw. zob. mon­gol­szczyz­na.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ze­spół Downa daw­niej na­zy­wa­ny był mon­go­liz­mem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mongolski mrz., Mongolia ż., mongolszczyzna ż., Mongoł mos., Mongołka ż., mongołowatość ż.

 przym. mongolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mongołowatość, zespół Downa

Wiktionary


mongolizować

na­da­wać cechy mon­gol­skie, czy­nić mon­gol­skim


SJP.pl


mongoloid

1. przed­sta­wi­ciel żół­tej od­mia­ny czło­wie­ka, ma­ją­cy żół­ta­wą, śnia­dą skórę, sze­ro­ką twarz, czar­ne oczy oraz czar­ne i pro­ste włosy;
2. po­tocz­nie: osoba dot­knię­ta mon­go­liz­mem


SJP.pl


mongoloidalny

o ce­chach mon­go­lo­i­da, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla mon­go­lo­i­da (np. rysy mon­go­lo­i­dal­ne)


SJP.pl


mongoloidka

→ mon­go­lo­id


SJP.pl

Patrz:

mongoloid

mongolski

zwią­za­ny z Mon­go­lią


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Mon­go­lii lub Mon­go­łów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język urzę­do­wy Mon­go­lii;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ste­po­wy cha­rak­ter znacz­nej czę­ści kraju przy­czy­nił się do tego, że Węgry padły głów­ną ofia­rą na­ja­zdów mon­gol­skich w XIII wieku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci, AS: mõŋgolsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mongolistyka ż., Mongolia ż., Mongołka ż., Mongoł m., mongolszczyzna ż., mongolskość ż., mongołowatość ż., mongolizm m., mongoł m.

 przym. mongołowaty

Wiktionary


mongolskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem mon­gol­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem mon­gol­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku mon­gol­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃ŋˈɡɔlskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: mõŋgolskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


mongolskość

ze­spół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla Mon­go­lii


SJP.pl


mongolszczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) to, co mon­gol­skie

 (1.2) przest. rzad. Mon­go­ło­wie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mongolski mrz., mongolizm mrz., Mongolia ż., Mongoł mos., Mongołka ż.

 przym. mongolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. mongolizm

Wiktionary


mongoz

mał­piat­ka z ro­dzi­ny le­mu­rów


SJP.pl


mongoł

obraź­li­wie:
1. męż­czyz­na dot­knię­ty mon­go­liz­mem;
2. męż­czyz­na mało in­te­li­gent­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) obraź. osoba dot­knię­ta mon­go­liz­mem

 (1.2) obraź. osoba nie­in­te­li­gent­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mongolski mrz., Mongolia ż., Mongoł mos., Mongołka ż., mongołowatość ż.

 przym. mongolski

Wiktionary


mongołka

obraź­li­wie:
1. ko­bie­ta z ze­spo­łem Downa;
2. ko­bie­ta mało in­te­li­gent­na; de­bil­ka, idiot­ka, kre­tyn­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta na­ro­do­wo­ści mon­gol­skiej, oby­wa­tel­ka Mon­go­lii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃ŋˈɡɔwka, AS: mõŋgou̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mongolia ż., mongolszczyzna ż., mongolskość ż., mongołowatość ż., mongolizm m., mongoł m., mongolistyka ż., mongolista m., mongolistka ż.

:: fm. Mongoł m.

 przym. mongolski

Wiktionary


mongołowatość

wro­dzo­ny nie­do­roz­wój umy­sło­wy, po­łą­czo­ny z cha­rak­te­ry­stycz­ny­mi zmia­na­mi fi­zycz­ny­mi; mon­go­lizm, ze­spół Downa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. mon­go­lizm.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mongolski mrz., mongoł mos., Mongolia ż., Mongoł mos., Mongołka ż., mongolizm mrz.

 przym. mongolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mongolizm

Wiktionary


mongołowaty

po­tocz­nie: mało in­te­li­gent­ny; głupi, in­fan­tyl­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) głupi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mongolski

 rzecz. mongolski mrz.

Wiktionary


monia

zdrob­nie­nie od: Mo­ni­ka (imię żeń­skie); Mo­nicz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. imię|pol­ski|ż. Mo­ni­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wiem, czy Moni uda się wyr­wać wcze­śniej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Monika ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Monika, zdrobn. Moniczka, Monisia, Isia

Wiktionary


moniak

1. po­tocz­nie: mo­ne­ta o ni­skim no­mi­na­le; drob­niak, gro­szak;
2. daw­niej: guzik me­ta­lo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. mo­ne­ta o ni­skim no­mi­na­le

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W życiu jest jak w banku. Są pie­nią­dze war­to­ścio­we i mo­nia­ki. Jedne bez dru­gich nie mogą ist­nieć.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bilon

Wiktionary


monica

[czy­taj: mo­ni­ka] obce imię żeń­skie


SJP.pl

Mo­ni­ca, właśc. Mo­ni­ca De­ni­se Ar­nold (ur. 24 paź­dzier­ni­ka 1980 w At­lan­cie) – ame­ry­kań­ska wo­ka­list­ka R&B i pop, au­tor­ka tek­stów i ak­tor­ka. Wy­da­ła pięć al­bu­mów stu­dyj­nych i jedną kom­pi­la­cję. Jej naj­bar­dziej znany prze­bój to „The Boy is Mine” w du­e­cie z wo­ka­list­ką Bran­dy.

Wikipedia


moniczka

zdrob­nie­nie od: Mo­ni­ka (imię żeń­skie); Monia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. imię|pol­ski|ż. Mo­ni­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Małej Mo­nicz­ce wy­rzy­na się ząbek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Monika ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Monika, zdrobn. Monia, Monisia

Wiktionary


moniczyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Mo­ni­ki lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


monidło

wy­re­tu­szo­wa­ne, pod­ko­lo­ro­wa­ne zdję­cie, zwy­kle ślub­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzem. depr. bar­wio­na i re­tu­szo­wa­na fo­to­gra­fia oko­licz­no­ścio­wa lub por­tret (zaz­wy­czaj ślub­ny) wy­ko­na­ny na pod­sta­wie zdję­cia przez mier­ne­go ar­ty­stę;

Wiktionary

Mo­ni­dło – ro­dzaj por­tre­to­we­go wi­ze­run­ku re­a­li­stycz­ne­go, naj­czę­ściej ma­lo­wa­ne­go na pod­sta­wie zdję­cia ślub­ne­go. Cha­rak­te­ry­stycz­ną cechą tego zaz­wy­czaj czar­no-bia­łe­go obra­zu były pod­ko­lo­ro­wa­nia ust (na czer­wo­no) oraz oczu (la­zu­ro­wo­nie­bie­skich); inne de­ta­le re­tu­szo­wa­no. Por­tre­to­wa­nym po­sta­ciom czę­sto do­da­wa­no oka­zal­sze stro­je.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­szy­ku­ję panu, panie młody, takie mo­ni­dło, że nawet mał­żon­ka się na nim pozna!

Wiktionary


moniecki

→ Mońki; moń­kow­ski


SJP.pl


monijka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel­ka grupy et­nicz­nej za­miesz­ku­ją­cej bir­mań­ski stan Szan oraz wzdłuż po­łud­nio­we­go od­cin­ka gra­ni­cy bir­mań­sko-taj­landz­kiej;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Mon mos.

 przym. moński

Wiktionary


monika

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Mo­ni­ka – imię żeń­skie o zna­cze­niu i po­cho­dze­niu trud­nym do ob­ja­śnie­nia. We­dług niek­tó­rych ba­da­czy imię po­cho­dzi od grec­kie­go słowa „monos” oz­na­cza­ją­ce­go "jeden", "sam", "po­je­dyn­czy", "je­dy­nak" i "je­dy­nacz­ka". Z tego sa­me­go rdze­nia po­cho­dzą takie słowa jak: mo­no­ga­mia, mo­no­te­izm, mo­na­ster (klasz­tor). Inne źró­dło po­da­je, że imię to wy­wo­dzi się od grec­kie­go „monaché”, co zna­czy "sa­mot­na", "odo­sob­nio­na"; we Wło­szech za­kon­ni­ca zwana jest "mo­na­ca", a w niek­tó­rych dia­lek­tach wręcz "mo­ni­ca".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Mo­ni­ka i je­stem ze­gar­mi­strzy­nią z Cie­szy­na.

 (1.1) Matka Mo­ni­ki chce jej kupić świn­kę mor­ską.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃ˈɲika, AS: mõńika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Monisia ż., Moniczka ż., Monia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Monia, Moniczka, Monisia

Wiktionary


moników

Mo­ni­ków – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie piotr­kow­skim, w gmi­nie Wola Krzysz­to­por­ska.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wikipedia


moniliaza

grzy­bi­ca wy­wo­ły­wa­na przez grzy­by cho­ro­bot­wór­cze, po­wo­du­ją­ca zmia­ny w skó­rze, na bło­nach ślu­zo­wych, paz­nok­ciach oraz w na­rzą­dach wew­nętrz­nych; droż­dży­ca


SJP.pl


monilinia

Mo­ni­li­nia Honey (pa­cior­ni­ca) – ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny tward­ni­co­wa­tych ("Scle­ro­ti­nia­ce­ae").

Wikipedia


monilioza

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • bru­nat­na zgni­liz­na drzew pest­ko­wych – cho­ro­ba wy­wo­ła­na przez Mo­ni­li­nia laxa i Mo­ni­li­nia fruc­ti­ge­na
  • bru­nat­na zgni­liz­na drzew ziarn­ko­wych – cho­ro­ba wy­wo­ła­na przez Mo­ni­li­nia fruc­ti­ge­na

Wikipedia


moniputer

pro­to­typ nie­wiel­kie­go kom­pu­te­ra, w któ­rym mo­ni­tor zo­stał zin­te­gro­wa­ny z jed­nost­ką cen­tral­ną kom­pu­te­ra


SJP.pl


monisia

zdrob­nie­nie od: Mo­ni­ka (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. imię|pol­ski|ż. Mo­ni­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj zo­ba­czy­li­śmy naszą Mo­ni­się w te­le­wiz­ji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Monika ż., Isia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Monika, zdrobn. Monia, Moniczka, Isia

Wiktionary


monisiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Mo­ni­si lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


monista

zwo­len­nik mo­niz­mu, osoba prześ­wiad­czo­na o jed­no­rod­no­ści na­tu­ry


SJP.pl


monistka

→ mo­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

monista

monistyczny

do­ty­czą­cy mo­niz­mu, zwią­za­ny z mo­niz­mem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) filoz. polit. zwią­za­ny z mo­niz­mem, do­ty­czą­cy mo­niz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­te­ria­lizm dia­lek­tycz­ny uj­mu­je świat w nie­u­stan­nym ruchu, nie­u­stan­nym roz­wo­ju. Jest to sy­stem mo­ni­stycz­nych, który zja­wi­ska świa­ta du­cho­we­go wy­pro­wa­dza z bytu ma­te­rial­ne­go.

 (1.1) Je­że­li w sta­tu­cie SE przy­ję­to sy­stem mo­ni­stycz­ny, zgod­nie z art. 38 roz­po­rzą­dze­nia 2157/2001, sto­su­je się prze­pi­sy tego roz­po­rzą­dze­nia oraz ni­niej­sze­go roz­dzia­łu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monizm mrz.

Wiktionary


monit

urzę­do­we (zwła­szcza pi­sem­ne) po­na­gle­nie do wy­ko­na­nia cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urz. przy­pom­nie­nie, że na­le­ży wy­peł­nić jakiś za­le­gły obo­wią­zek

Wiktionary

Monit – dwu­ty­god­nik Fe­de­ra­cji Mło­dzie­ży Wal­czą­cej Re­gion Gdańsk. Pier­wszy numer uka­zał się w grud­niu 1984. "Monit" był pier­wszym w Gdań­sku i trze­cim w Pol­sce (po war­szaw­skich Bun­cie i Ser­wi­sie In­for­ma­cyj­nym CZI FMW), pis­mem Fe­de­ra­cji Mło­dzie­ży Wal­czą­cej, dru­gim wy­da­wa­nym w spo­sób cy­klicz­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Otrzy­ma­łeś ko­lej­ny monit z urzę­du mia­sta.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zmonitować, monitować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ponaglenie, upomnienie

Wiktionary


monitor

1. urzą­dze­nie wy­po­sa­żo­ne w ekran, słu­żą­ce do wyś­wiet­la­nia in­for­ma­cji;
2. cza­so­pis­mo urzę­do­we lub pro­gram in­for­ma­cyj­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. upro­szczo­ny te­le­wi­zor od­bie­ra­ją­cy sy­gnał z urzą­dzeń tech­nicz­nych lub kom­pu­te­ra

 (1.2) cza­so­pis­mo ma­ją­ce w ty­tu­le słowo mo­ni­tor

 (1.3) żegl. mały okręt ar­ty­le­ryj­ski uz­bro­jo­ny w dzia­ła du­że­go ka­li­bru;

 (1.4) muz. zob. od­słuch.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­ni­tor kom­pu­te­ra
  • mo­ni­tor ekra­no­wy
  • mo­ni­tor CRT
  • mo­ni­tor LCD
  • mo­ni­tor (pro­gram)
  • mo­ni­tor (pro­gra­mo­wa­nie współ­bież­ne)
  • Mo­ni­tor – pro­gram kom­pu­te­ro­wy za­war­ty w pa­mię­ci sta­łej kom­pu­te­ra Me­ri­tum I
  • Mo­ni­tor – pro­gram kom­pu­te­ro­wy za­war­ty w pa­mię­ci sta­łej kom­pu­te­ra Cobra 1
  • mo­ni­tor od­słu­cho­wy
  • mo­ni­tor stu­dyj­ny
  • mo­ni­tor (okręt)
  • mo­ni­tor rzecz­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie, tego kom­pu­te­ra nie można kupić bez mo­ni­to­ra.

 (1.3) Lą­du­ją­cy de­sant wspie­ra­ły dzia­ła dwóch mo­ni­to­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃ˈɲitɔr, AS: mõńitor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monitoring m., monitorowanie n.

 czas. zmonitować, monitorować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) telewizor, telewizorek, ekran

Wiktionary


monitora

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp. od: mo­ni­tor

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃ɲiˈtɔra, AS: mõńitora

Wiktionary


monitorek

mo­ni­tor nie­wiel­kich roz­mia­rów


SJP.pl


monitoring

1. stała ob­ser­wa­cja i kon­tro­la ja­kichś pro­ce­sów lub zja­wisk;
2. stały na­dzór nad ja­kimś obiek­tem chro­nio­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stała ob­ser­wa­cja ochra­nia­ne­go obiek­tu

 (1.2) stałe na­dzo­ro­wa­nie i kon­tro­lo­wa­nie po­czy­nań, pro­ce­sów

 (1.3) sy­stem te­le­wi­zyj­ny, dzię­ki któ­re­mu pro­wa­dzo­ny jest mo­ni­to­ring (1.2)

Wiktionary

Mo­ni­to­ring – oz­na­cza re­gu­lar­ne ja­ko­ścio­we i ilo­ścio­we po­mia­ry lub ob­ser­wa­cje zja­wi­ska czy obec­no­ści np. sub­stan­cji, prze­pro­wa­dza­ne przez z góry okre­ślo­ny czas.

Pro­gra­my mo­ni­to­rin­gu są czę­sto sto­so­wa­ne w celu gro­ma­dze­nia in­for­ma­cji na temat stanu ilo­ścio­we­go oraz ja­ko­ścio­we­go at­mos­fe­ry i hy­dros­fe­ry lub roz­prze­strze­nia­nia się za­nie­czy­szczeń w cza­sie i prze­strze­ni.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W zła­pa­niu prze­stęp­cy bar­dzo po­mógł do­stęp do mo­ni­to­rin­gu miej­skie­go i kamer w ko­mu­ni­ka­cji.

 (1.2) Mamy pod­gląd z mo­ni­to­rin­gu wszyst­kich pro­jek­tów i obiek­tów jed­no­cze­śnie?

 (1.3) Jest spryt­na, za­glą­da nie prze­kra­cza­jąc linii drzwi, bo wie, że w po­ko­ju jest mo­ni­to­ring.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃ɲiˈtɔrʲĩŋk, AS: mõńitorʹĩŋk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monitor m.

 czas. monitorować ndk.

 przym. monitoringowy

Wiktionary


monitoringowy

przy­miot­nik od: mo­ni­to­ring (np. sy­stem mo­ni­to­rin­go­wy, ra­port mo­ni­to­rin­go­wy)


SJP.pl


monitorium

daw­niej: na­pom­nie­nie, zwła­szcza pi­sem­ne; monit


SJP.pl


monitorować

na­dzo­ro­wać w cią­gły spo­sób jakiś pro­ces, zja­wi­sko lub miej­sce


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) ob­ser­wo­wać obiekt w celu jego na­dzo­ru, zwła­szcza przy uży­ciu sy­ste­mu przez­na­czo­nych do tego urzą­dzeń

 (1.2) sy­ste­ma­tycz­nie kon­tro­lo­wać stan cze­goś lub prze­bieg ja­kichś pro­ce­sów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do końca lipca sy­stem kamer mo­ni­to­ru­ją­cych mia­sto po­więk­szy się o co najm­niej trzy do­dat­ko­we urzą­dze­nia.

 (1.2) Ja­kość wody mo­ni­to­ru­je­my na bie­żą­co i jej ewen­tu­al­ne za­nie­czy­szcze­nie nie usz­ło­by na­szej uwa­dze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monitor m., monitorowy m., monitoring mrz.

 przym. monitorowy

Wiktionary


monitorowy

przy­miot­nik od: mo­ni­tor


SJP.pl


monitorujący

na­dzo­ro­wać w cią­gły spo­sób jakiś pro­ces, zja­wi­sko lub miej­sce


SJP.pl


monitorzysta

po­tocz­nie: osoba ob­słu­gu­ją­ca mo­ni­tor; mo­ni­to­ro­wy


SJP.pl


monitować

słow­nie lub pi­sem­nie przy­po­mi­nać o czymś nie­za­łat­wio­nym; po­na­glać; wy­sy­łać monit


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) urz. słow­nie lub pi­sem­nie przy­po­mi­nać o czymś nie­za­łat­wio­nym, wy­sy­łać monit, po­na­glać

 (1.2) daw. kar­cić kogoś za nie­wła­ści­we po­stę­po­wa­nie/za­cho­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­dział fi­nan­so­wy otrzy­mu­jąc z wy­dzia­łu za­ku­pu ra­chun­ki po­wi­nien zwró­cić uwagę na ko­lej­ny numer wpły­wu, a w razie braku któ­re­go­kol­wiek ko­lej­ne­go nu­me­ru - mo­ni­to­wać o bra­ku­ją­cy ra­chu­nek wy­dział za­ku­pu.

 (1.2) Cóż, u dia­bła, mo­ni­tu­je­cie mnie jak dzie­cia­ka?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monit mrz.

 czas. zmonitować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ponaglać

 (1.2) strofować, napominać

Wiktionary


monitum

ostrze­że­nie skie­ro­wa­ne przez wa­ty­kań­ską Kon­gre­ga­cję nauki wiary do księ­dza lub za­kon­ni­ka, który po­stę­pu­je niez­god­nie z ka­to­lic­ką dok­try­ną lub mo­ral­no­ścią


SJP.pl


moniuszko

Sta­ni­sław Mo­niusz­ko (1819-72), kom­po­zy­tor pol­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sta­ni­sław Mo­niusz­ko (1819–1872) – pol­ski kom­po­zy­tor i dy­ry­gent
  • Jan Cze­sław Mo­niusz­ko (1853–1908) – pol­ski ma­larz
  • Sta­ni­sław Mo­niusz­ko (harc­mistrz) (1905–1993) – współt­wór­ca po­wo­jen­ne­go har­cer­stwa w Bia­łym­sto­ku
  • Ju­sty­na Mo­niusz­ko (1985–2010) – ste­war­de­sa, in­ży­nier lot­nict­wa
  • Mo­niusz­ko – naz­wi­sko pol­skie i ukra­iń­skie
  • Mo­niusz­ko – sa­mo­lot Ił-62 o nu­me­rach bocz­nych SP-LBE
  • Mo­niusz­ko – sta­tek uz­bro­jo­ny Pol­skiej Że­glu­gi Pań­stwo­wej, za­to­pio­ny ok. 1920 r.

Wikipedia


moniuszkowiec

po­tocz­nie: ba­dacz, znaw­ca mu­zy­ki Mo­niusz­ki


SJP.pl


moniuszkowski

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Mo­niusz­ki lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


monizm

kon­cep­cja fi­lo­zo­ficz­na, we­dług któ­rej na­tu­ra wsze­la­kie­go bytu jest jed­no­rod­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. po­gląd gło­szą­cy jed­no­rod­ność ma­te­rii i rze­czy­wi­sto­ści;

 (1.2) polit. wizja ustro­ju pań­stwa, w któ­rym jeden cen­tral­ny byt za­rzą­dza i kon­tro­lu­je każ­dym aspek­tem jego dzia­ła­nia

 (1.3) nauk. dok­try­na lub sy­stem opie­ra­ją­cy swoje twier­dze­nia na po­je­dyn­czym źród­le

Wiktionary

Mo­nizm (gr. "mónos" „je­dy­ny”) – fi­lo­zo­ficz­ny po­gląd we­dług wą­skiej de­fi­ni­cji uz­na­ją­cy na­tu­rę wszel­kie­go bytu za jed­no­rod­ną: ma­te­rial­ną (ma­te­ria­lizm, mo­nizm ma­te­ria­li­stycz­ny), du­cho­wą (spi­ry­tyzm, mo­nizm spi­ry­ty­stycz­ny) lub ma­te­rial­no-du­cho­wą (np. pan­te­izm, choć nie tylko). Taki mo­nizm jest po­glą­dem prze­ciw­staw­nym do du­a­liz­mu i plu­ra­liz­mu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Te­o­ria pi­ra­mi­dy za­kła­da re­ne­sans mo­niz­mu po­rząd­ku praw­ne­go, gło­szo­ne­go kie­dyś przez Kel­se­na na grun­cie prawa mię­dzy­na­ro­do­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monista mos., monistka ż.

 przym. monistyczny

 przysł. monistycznie

Wiktionary


monk

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Monk – sta­cja metra w Mon­tre­a­lu
  • The­lo­nio­us Monk (1917–1982) – ame­ry­kań­ski pia­ni­sta jaz­zo­wy, kom­po­zy­tor
  • Me­re­dith Monk (ur. 1942) – ame­ry­kań­ska kom­po­zy­tor­ka, ar­tyst­ka, re­ży­ser­ka
  • Sop­hie Monk (ur. 1979) – au­stra­lij­ska ak­tor­ka i pio­sen­kar­ka
  • Monk & Ca­na­tel­la – ze­spół mu­zycz­ny wy­ko­nu­ją­cy mu­zy­kę trip hop
  • De­tek­tyw Monk – ame­ry­kań­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny
  • Adrian Monk – fik­cyj­ny de­tek­tyw, ty­tu­ło­wy bo­ha­ter se­ria­lu De­tek­tyw Monk

Wikipedia


monkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


monkonozaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z in­fra­rzę­du ste­go­za­u­rów


SJP.pl

Mon­ko­no­za­ur ("Mon­ko­no­sa­u­rus la­wu­la­cus") – di­no­za­ur z grupy ste­go­za­u­rów (Ste­go­sa­u­ria); jego nazwa po­cho­dzi od miej­sco­wo­ści (Monko), w po­bli­żu któ­rej zna­le­zio­no jego szcząt­ki. Żył w póź­nej jurze (ok. 155-150 mln lat temu) na te­re­nach Azji. Jego szcząt­ki – dwa nie­kom­plet­ne kręgi, trzy płyty grzbie­to­we i kom­plet­ny blok bio­dro­wo-krzy­żo­wy ("ilio-sa­cral block") – zna­le­zio­no w Chi­nach (we wschod­nim Ty­be­cie); jest to pier­wszy di­no­za­ur, któ­re­go szcząt­ki zna­le­zio­no w Ty­be­cie.

Wikipedia


monnet

hi­po­te­tycz­na eu­ro­pej­ska jed­nost­ka mo­ne­tar­na, pier­wow­zór euro


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ca­ro­le Mon­net – fran­cu­ska te­ni­sist­ka
  • Char­les Mon­net – fran­cu­ski ma­larz, ry­sow­nik i ilu­stra­tor
  • Jean Mon­net – fran­cu­ski po­li­tyk i eko­no­mi­sta,

Wikipedia


mono

do­ty­czą­cy jed­no­ka­na­ło­we­go prze­ka­zy­wa­nia dźwię­ku; mo­no­fo­nicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) mo­no­fo­nicz­ny

przy­słó­wek

 (2.1) mo­no­fo­nicz­nie

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) W. lp. od mona

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mono – miej­sco­wość w Ka­na­dzie, w pro­win­cji On­ta­rio, w hrab­stwie Duf­fe­rin
  • Mono – de­par­ta­ment w Be­ni­nie
  • Mono – port lot­ni­czy na wy­spie Mono
  • Mono – wyspa wcho­dzą­ca w skład Wysp Sa­lo­mo­na
  • Mono – rzeka w Togo
  • Mono Lake – słone je­zio­ro w Ka­li­for­nii
  • Mono – bry­tyj­ska grupa mu­zycz­na
  • Mono – ja­poń­ska grupa mu­zycz­na
  • Mono – pol­ska grupa mu­zycz­na
  • Mono – pio­sen­ka Co­urt­ney Love
  • Mono Band – mi­nial­bum pro­jek­tu Mono Band gi­ta­rzy­sty ze­spo­łu The Cran­ber­ries, Noela Ho­ga­na
  • Mono – album Leny Ka­ti­ny

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɔ̃nɔ, AS: mõno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monofonia ż.

 przym. monofoniczny

 przysł. monofonicznie

 przedr. mono-

Wiktionary


mono-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych ma­ją­cy zna­cze­nie: jeden, po­je­dyn­czy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mono

 przysł. mono

Wiktionary


mono-poste

[czy­taj: monoPOST] jed­no­miej­sco­wy sa­mo­chód wy­ści­go­wy; mo­no­po­sto


SJP.pl


monobaktamy

Mo­no­bak­ta­my, an­ty­bio­ty­ki mo­no­bak­ta­mo­we (ATC J 01 DF) – grupa an­ty­bio­ty­ków β-lak­ta­mo­wych z po­je­dyn­czym pier­ście­niem. Mają dzia­ła­nie bak­te­rio­bój­cze.

Me­cha­nizm ich dzia­ła­nia po­le­ga na blo­ko­wa­niu ak­tyw­no­ści tran­spep­ty­daz PBP bio­rą­cych udział w ostat­nim eta­pie syn­te­zy pep­ty­do­gli­ka­nu ścia­ny ko­mór­ki bak­te­ryj­nej.

Wikipedia


monobank

daw­niej: bank łą­czą­cy funk­cje banku cen­tral­ne­go i ban­ków ko­mer­cyj­nych


SJP.pl


monobenzon

zwią­zek che­micz­ny wy­ko­rzy­sty­wa­ny w le­cze­niu prze­bar­wień skóry oraz w de­pig­men­ta­cji w przy­pad­ku bie­lact­wa


SJP.pl


monoblok

kon­struk­cja in­te­gru­ją­ca sil­nik i skrzy­nię bie­gów w jed­nej obu­do­wie, sto­so­wa­na w sa­mo­cho­dach po­pu­lar­nych


SJP.pl


monoblokowy

→ mo­no­blok


SJP.pl

Patrz:

monoblok

monobob

jed­no­o­so­bo­we sanie wy­ści­go­we


SJP.pl


monobrandowy

do­ty­czą­cy jed­ne­go bran­du (marki)


SJP.pl


monobrew

zro­śnię­te brwi


SJP.pl


monocentryczny

→ mo­no­cen­tryzm


SJP.pl

Patrz:

monocentryzm

monocentryzm

1. te­o­ria za­kła­da­ją­ca ist­nie­nie oś­rod­ka, punk­tu cen­tral­ne­go dla za­cho­dze­nia okre­ślo­nych zja­wisk;
2. po­gląd przyj­mu­ją­cy jeden ogra­ni­czo­ny ob­szar jako pra­oj­czyz­nę czło­wie­ka, skąd od­by­ła się ek­span­sja na inne kon­ty­nen­ty


SJP.pl


monochord

przy­rząd i in­stru­ment mu­zycz­ny wy­po­sa­żo­ny w jedną stru­nę, uży­wa­ny w sta­ro­żyt­no­ści i w śred­nio­wie­czu, głów­nie do po­mia­ru in­ter­wa­łów


SJP.pl

Mo­no­chord (z greki: "monos" – jeden, "chordé" – stru­na) – w sta­ro­żyt­nej Gre­cji in­stru­ment mu­zycz­ny i jed­no­cze­śnie przy­rząd mier­ni­czy słu­żą­cy do okre­śla­nia sto­sun­ków dłu­go­ści stru­ny do wy­so­ko­ści dźwię­ku. Jego wy­na­le­zie­nie przy­pi­su­je się Pi­ta­go­ra­so­wi ok. po­ło­wy VI w. p.n.e.

Wikipedia


monochrom

obraz, fo­to­gram lub gra­fi­ka jed­no­barw­na lub w róż­nych od­cie­niach jed­ne­go ko­lo­ru


SJP.pl


monochromacja

ge­ne­tycz­na nie­zdol­ność do roz­poz­na­wa­nia barw; mo­no­chro­mia, mo­no­chro­ma­tyzm


SJP.pl


monochromat

obraz, fo­to­gram lub gra­fi­ka jed­no­barw­na lub w róż­nych od­cie­niach jed­ne­go ko­lo­ru; mo­no­chrom


SJP.pl


monochromator

urzą­dze­nie op­tycz­ne słu­żą­ce do se­pa­ra­cji jed­nej barwy z szer­sze­go widma świetl­ne­go


SJP.pl

Mo­no­chro­ma­tor – przy­rząd op­tycz­ny roz­szcze­pia­ją­cy świa­tło w celu otrzy­ma­nia je­dy­nie nie­wiel­kie­go frag­men­tu z jego widma. Mo­no­chro­ma­to­ry mogą słu­żyć do okre­śla­nia współ­czyn­ni­ka po­chła­nia­nia świa­tła przez fil­try oraz do badań, w któ­rych uży­wa­ne jest świa­tło mo­no­chro­ma­tycz­ne - np. w fo­to­lu­mi­ne­scen­cji.

Wikipedia


monochromatyczność

1. jed­no­barw­ność, jed­no­li­tość ko­lo­ru; jed­no­ko­lo­ro­wość;
2. w ma­lar­stwie: jed­no­li­tość uży­tych przy ma­lo­wa­niu barw, zróż­ni­co­wa­nych je­dy­nie od­cie­nia­mi; jed­no­ko­lo­ro­wość;
3. w fi­zy­ce: okre­ślo­na, jed­no­li­ta dłu­gość fali świetl­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co mo­no­chro­ma­tycz­ne

Wiktionary

Mo­no­chro­ma­tycz­ność ( mono – jeden, "chro­ma" – kolor) – pro­mie­nio­wa­nie elek­tro­ma­gne­tycz­ne o ści­śle okre­ślo­nej czę­stot­li­wo­ści (dłu­go­ści fali). Ide­al­nie mo­no­chro­ma­tycz­na jest fala o niez­mie­nia­ją­cej się czę­stot­li­wo­ści i sta­łej am­pli­tu­dzie, dla­te­go tak ide­al­nej mo­no­chro­ma­tycz­nej fali nie można uzy­skać w prak­ty­ce.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. monochromatyczny

Wiktionary


monochromatyczny

1. jed­no­barw­ny, jed­no­ko­lo­ro­wy;
2. w sztu­ce: sto­su­ją­cy jeden kolor w róż­nych od­cie­niach;
3. świa­tło mo­no­chro­ma­tycz­ne - świa­tło o jed­nej dłu­go­ści fali


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) szt. jed­nej barwy (choć mo­gą­cy być w róż­nych jej od­cie­niach)

 (1.2) fiz. ma­ją­cy jed­na­ko­wą dłu­gość fal

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monochromatyczność ż., monochromatyzm mrz., monochromia ż.

 przysł. monochromatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jednobarwny

Wiktionary


monochromatyk

sto­so­wa­nie w two­rze­niu ja­kie­goś dzie­ła jed­nej barwy w róż­nych od­cie­niach; mo­no­chro­ma­tyzm, mo­no­chro­mia


SJP.pl


monochromatyka

sto­so­wa­nie w two­rze­niu ja­kie­goś dzie­ła jed­nej barwy w róż­nych od­cie­niach; mo­no­chro­ma­tyzm, mo­no­chro­mia


SJP.pl


monochromatyzm

mo­no­chro­mia;
1. ge­ne­tycz­na nie­zdol­ność do roz­poz­na­wa­nia barw; mo­no­chro­ma­cja;
2. sto­so­wa­nie w two­rze­niu ja­kie­goś dzie­ła jed­nej barwy w róż­nych od­cie­niach; mo­no­chro­ma­ty­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­no­chro­ma­tyzm (oku­li­sty­ka) – cał­ko­wi­ta nie­zdol­ność do roz­poz­na­wa­nia barw.
  • mo­no­chro­ma­tyzm (sztu­ka) – uży­cie w obra­zie tylko jed­nej barwy o róż­nych od­cie­niach.
  • mo­no­chro­ma­tyzm (gra­fi­ka) – przed­sta­wie­nie ele­men­tu gra­ficz­ne­go w od­cie­niach jed­nej barwy.

Wikipedia


monochromia

1. ge­ne­tycz­na nie­zdol­ność do roz­poz­na­wa­nia barw; mo­no­chro­ma­cja, mo­no­chro­ma­tyzm;
2. sto­so­wa­nie w two­rze­niu ja­kie­goś dzie­ła jed­nej barwy w róż­nych od­cie­niach; mo­no­chro­ma­tyzm, mo­no­chro­ma­ty­ka;
3. jed­no­barw­ne ma­lo­wi­dło na­ścien­ne; mo­no­chrom


SJP.pl


monochromowy

→ mo­no­chrom


SJP.pl

Patrz:

monochrom

monocukier

wę­glo­wo­dan za­wie­ra­ją­cy 3-7 ato­mów węgla; cu­kier pro­sty, jed­no­cu­kier, mo­no­sa­cha­ryd


SJP.pl


monocukry

wę­glo­wo­dan za­wie­ra­ją­cy 3-7 ato­mów węgla; cu­kier pro­sty, jed­no­cu­kier, mo­no­sa­cha­ryd


SJP.pl


monocykl

rower o jed­nym kole, bez kie­row­ni­cy, uży­wa­ny w cyrku do jazdy fi­gu­ro­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rower z jed­nym kołem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃ˈnɔt͡sɨkl̥, AS: mõnocykl̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monocyklista m., monocyklistka ż., monocykliczność ż.

 przym. monocykliczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rower jednokołowy

Wiktionary


monocykliczny

w che­mii: za­wie­ra­ją­cy tylko jeden pier­ścień


SJP.pl


monocyt

ro­dzaj du­że­go le­u­ko­cy­tu, ciała obron­ne­go krwi


SJP.pl

Nie mylić z: mo­na­cy­tem.

Mo­no­cy­ty – po­pu­la­cja le­u­ko­cy­tów sta­no­wią­ca 3-8% wszyst­kich le­u­ko­cy­tów obec­nych we krwi. Ko­mór­ki te, poza dużym roz­mia­rem, cha­rak­te­ry­zu­ją się wy­stę­po­wa­niem w bło­nie ko­mór­ko­wej ta­kich mar­ke­rów, jak: CD45 (cha­rak­te­ry­stycz­ny dla wszyst­kich le­u­ko­cy­tów), CD11c, CD14, CD31, CD34 i inne, przy czym je­dy­nie CD14 jest mar­ke­rem spe­cy­ficz­nym dla mo­no­cy­tów i ma­kro­fa­gów.

Wikipedia


monocytowy

→ mo­no­cyt


SJP.pl

Patrz:

monocyt

monocytoza

nad­mier­ne stę­że­nie mo­no­cy­tów we krwi


SJP.pl

Mo­no­cy­to­za – zwięk­sze­nie licz­by mo­no­cy­tów w roz­ma­zie krwi po­wy­żej 800/μl.

Wikipedia


monodeser

śro­do­wi­sko­wo: mały deser nie­bę­dą­cy czę­ścią więk­szej ca­ło­ści, przy­go­to­wa­ny w osob­nym na­czy­niu


SJP.pl


monodia

śpiew so­lo­wy jed­no­gło­so­wy (głów­nie w cho­ra­łach gre­go­riań­skich)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. liter. so­lo­wa me­lo­re­cy­ta­cja w an­tycz­nym dra­ma­cie grec­kim, w szcze­gól­no­ści mo­no­log o cha­rak­te­rze la­men­ta­cyj­nym

 (1.2) muz. ga­tu­nek mu­zycz­ny wy­róż­nia­ją­cy się jed­no­li­tą linią me­lo­dycz­ną i ta­kimż akom­pa­nia­men­tem

Wiktionary

Mo­no­dia (gr. μονωδία – "so­lo­wy śpiew") to:

Cho­ciaż tego ro­dza­ju mu­zy­ka jest spo­ty­ka­na w wielu kul­tu­rach w całej ich hi­sto­rii, ter­min ten jest ge­ne­ral­nie sto­so­wa­ny do wło­skiej pie­śni pow­sta­łej w XVI w., sta­no­wią­cej swo­i­ste prze­ci­wień­stwo po­li­fo­nii, w któ­rej każda część jest jed­na­ko­wo ważna, i ho­mo­fo­nii, w któ­rej akom­pa­nia­ment nie jest ryt­micz­nie nie­za­leż­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔ̃ˈnɔdʲja, AS: mõnodʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monodysta m.

 przym. monodyczny

 przysł. monodycznie

Wiktionary


monodieta

dieta jed­no­staj­na, nie­u­roz­ma­i­co­na, opar­ta cią­gle na tych sa­mych skład­ni­kach


SJP.pl


monodram

utwór dra­ma­tycz­ny, w któ­rym wy­stę­pu­je tylko jeden aktor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) teatr. dra­mat, w któ­rym wy­stę­pu­je tylko jeden aktor;

Wiktionary

Mo­no­dram (gr. "mónos" – je­dy­ny; "dráma" – dzia­ła­nie) – utwór dra­ma­tycz­ny, w któ­rym wy­stę­pu­je tylko jeden bo­ha­ter.

Mo­no­log bo­ha­te­ra może być skie­ro­wa­ny do pu­blicz­no­ści te­a­tral­nej lub do wy­i­ma­gi­no­wa­ne­go od­bior­cy – nie­o­bec­ne­go na sce­nie. Mo­no­log jest mocno zdia­lo­gi­zo­wa­ny, bo­ha­ter cy­tu­je cudze wy­po­wie­dzi, imi­tu­je roz­mo­wę od­po­wia­da­jąc na przy­to­czo­ne bądź dom­nie­ma­ne py­ta­nia po­sta­ci, o któ­rych mówi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O po­pu­lar­no­ści mo­no­dra­mu de­cy­du­ją sto­sun­ko­wo ni­skie kosz­ty pro­duk­cji i łat­wość do­tar­cia do widza – na­zy­wa­ny był prze­cież „te­a­trem w wa­liz­ce”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monodramat m.

 przym. monodramatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) monodramat

Wiktionary


monodramat

utwór dra­ma­tycz­ny, w któ­rym wy­stę­pu­je tylko jeden aktor; mo­no­dram


SJP.pl

Mo­no­dra­mat – ga­tu­nek dra­ma­tu, w któ­rym głos przyz­na­wa­no jed­nej po­sta­ci. Jeśli w tek­ście po­ja­wia­li się inni bo­ha­te­ro­wie, mogli za­brać głos, lecz ogrom­na więk­szość tek­stu przy­pa­da­ła pro­ta­go­ni­ście. Mo­no­dra­mat zwy­kle koń­czył się śmier­cią mo­no­lo­gu­ją­ce­go bo­ha­te­ra. Rozk­wit mo­no­dra­ma­tu przy­pa­da na epokę ro­man­tyz­mu.

Wikipedia


monodramatyczny

→ mo­no­dram, → mo­no­dra­mat


SJP.pl

Patrz:

monodram, → monodramat

monodramista

aktor wy­stę­pu­ją­cy w mo­no­dra­mach


SJP.pl


monoeksportowy

ek­spor­tu­ją­cy tylko jeden ro­dzaj to­wa­rów


SJP.pl


monoestralny

o sa­mi­cy zwie­rzę­cia: taka, która ma ruję tylko raz w roku; jed­no­ru­jo­wy


SJP.pl


monoetniczność

jed­no­li­tość et­nicz­na


SJP.pl


monoetniczny

jed­no­li­ty et­nicz­nie


SJP.pl


monofag

w zo­o­lo­gii: zwie­rzę odży­wia­ją­ce się tylko jed­nym ro­dza­jem po­kar­mu, np. gą­sie­ni­ca jed­wab­ni­ka mor­wo­we­go, mrów­ko­jad; zwie­rzę jed­no­żer­ne, zwie­rzę mo­no­fa­gicz­ne


SJP.pl


monofagiczny

w zo­o­lo­gii: ma­ją­cy zwią­zek z mo­no­fa­giem lub mo­no­fa­giz­mem, odży­wia­ją­cy się tylko jed­nym ro­dza­jem po­kar­mu; jed­no­żer­ny


SJP.pl


monofagizm

w zo­o­lo­gii: ży­wie­nie się zwie­rząt tylko jed­nym ro­dza­jem po­kar­mu; jed­no­żer­ność


SJP.pl

Mo­no­fa­gizm (gr. "mónos" – je­dy­ny, "phageín" – jeść), jed­no­żer­ność – naj­wyż­sza forma spe­cja­li­za­cji po­kar­mo­wej or­ga­niz­mów, po­le­ga­ją­ca na spo­ży­wa­niu jako po­kar­mu – we wszyst­kich lub przy­najm­niej w jed­nym sta­dium roz­wo­ju – or­ga­niz­mów jed­ne­go tylko ga­tun­ku lub kilku ga­tun­ków spo­krew­nio­nych. Np. koala ("Pha­sco­larc­tos ci­ne­re­us") je wy­łącz­nie li­ście eu­ka­lip­tu­sów ("Eu­ca­lyp­tus").

Wikipedia


monofazowy

cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się jedną fazą, ma­ją­cy jedną fazę


SJP.pl


monofiletyczny

po­cho­dzą­cy od wspól­ne­go przod­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy mo­no­fi­le­tyz­mo­wi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monofiletyzm m., monofiletyczność ż.

Wiktionary


monofilia

po­trze­ba bycia sa­mot­nym


SJP.pl


monofizycki

od­no­szą­cy się do mo­no­fi­zy­ty, wła­ści­wy mo­no­fi­zy­tom


SJP.pl


monofizyta

wyz­naw­ca tylko bo­skiej na­tu­ry Chry­stu­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba wie­rza­ca w na­tu­rę Chry­stu­sa jako po­sia­da­ją­ce­go tylko jedną na­tu­rę boską

Wiktionary


monofizytka

→ mo­no­fi­zy­ta


SJP.pl

Patrz:

monofizyta

monofizytyzm

dok­try­na z V wieku mó­wią­ca o jed­nej, bo­skiej na­tu­rze Chry­stu­sa; eu­ty­chia­nizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) teol. po­gląd gło­szą­cy, że w Chry­stu­sie była tylko jedna boska na­tu­ra, zaś ludz­ka zo­sta­ła wchło­nię­ta przez boską tuż po wcie­le­niu;

Wiktionary

Mo­no­fi­zy­tyzm, eu­ty­chia­nizm – kie­ru­nek te­o­lo­gicz­ny gło­szą­cy, że w Je­zu­sie Chry­stu­sie po wcie­le­niu ist­nie­je jedna na­tu­ra; choć Chry­stus jest jed­no­cze­śnie Bo­giem i czło­wie­kiem, na­tu­ra ludz­ka zo­sta­ła cał­ko­wi­cie wchło­nię­ta przez na­tu­rę boską, dla­te­go nie uz­na­je się w nim odręb­ne­go wspó­łist­nie­nia dwóch natur.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nɔfʲiˈzɨtɨsm̥, AS: mõnofʹizytysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monofizyta m., monofizytka ż.

 przym. monofizycki, monofizytystyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eutychianizm

Wiktionary


monofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed sa­mot­no­ścią, by­ciem odi­zo­lo­wa­nym; au­to­fo­bia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. cho­ro­bli­wy lęk przed sa­mot­no­ścią

Wiktionary

MONofobia – drugi w ka­rie­rze demo szcze­ciń­skie­go ze­spo­łu mu­zycz­ne­go Quo Vadis. Zo­stał wy­da­ny w Maju 1989 roku włas­nym sump­tem, bez udzia­łu ofi­cjal­ne­go wy­daw­cy. Zo­stał wy­da­ny wy­łącz­nie na ka­se­ty ma­gne­to­fo­no­we.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nɔˈfɔbʲja, AS: mõnofobʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. monofobiczny

Wiktionary


monofobiczny

→ mo­no­fo­bia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy mo­no­fo­bi

Wiktionary

Patrz:

monofobia

Powiązane:

 rzecz. monofobia ż.

Wiktionary


monofonia

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­no­fo­nia – fak­tu­ra w mu­zy­ce
  • mo­no­fo­nia – sy­stem za­pi­su i odt­wa­rza­nia na­grań dźwię­ko­wych

Wikipedia


monofoniczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest mo­no­fo­nicz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. monofoniczny

 przysł. monofonicznie

Wiktionary


monofoniczny

→ mo­no­fo­nia


SJP.pl

Patrz:

monofonia

monofoto

1. ro­dzaj fo­tos­kła­du, tech­ni­ka skła­da­nia tek­stu me­to­dą naś­wiet­la­nia błon świa­tło­czu­łych;
2. ma­szy­na do ta­kie­go skła­du


SJP.pl


monoftong

w ję­zy­koz­naw­stwie: po­je­dyn­cza sa­mo­gło­ska (w odróż­nie­niu od dyf­ton­gu)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. pro­sty dźwięk sa­mo­gło­sko­wy

Wiktionary

Mo­nof­tong (gr. "mono" „jeden” i "phthón­gos" „dźwięk”) – pro­sta sa­mo­gło­ska bez zmia­ny ja­ko­ści (np. „u”, „a”) w prze­ci­wień­stwie do dyf­ton­gów (np. nie­miec­kie „au”, „ei”) i tryf­ton­gów.

Mię­dzy mo­nof­ton­ga­mi mogą ist­nieć róż­ni­ce ilo­ścio­we (krót­kie i dłu­gie sa­mo­gło­ski) i ja­ko­ścio­we (sto­pień ot­war­cia, za­o­krą­gle­nie warg). Dwu­wy­mia­ro­we­go przed­sta­wie­nia do­star­cza trój­kąt sa­mo­gło­sek.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W hi­sto­rii ję­zy­ka nie­miec­kie­go miała miej­sce dyf­ton­gi­za­cja mo­nof­ton­gów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃ˈnɔftɔ̃ŋk, AS: mõnoftõŋk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. monoftongiczny

 rzecz. monoftongizacja, monoftongizowanie

 czas. monoftongizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) samogłoska

Wiktionary


monoftongiczny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy mo­nof­ton­gu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monoftong mrz., monoftongizacja ż.

Wiktionary


monoftongizacja

pro­ces przeksz­tał­ca­nia się dyf­ton­gu w mo­nof­tong


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. pro­ces przeksz­tał­ca­nia się dyf­ton­gu w mo­nof­tong;

Wiktionary

Mo­nof­ton­gi­za­cja (od μονόφθογγος "mo­nopht­hon­gos" „jed­nobrz­mią­cy”) – pro­ces fo­ne­tycz­ny po­le­ga­ją­cy na przeksz­tał­ca­niu się dyf­ton­gów w po­je­dyn­cze sa­mo­gło­ski (mo­nof­ton­gi). Mo­nof­ton­gi­za­cja zasz­ła mię­dzy in­ny­mi w ła­ci­nie i ję­zy­ku pra­sło­wiań­skim.

Przy­czy­ną jest na­ło­że­nie się na sie­bie ar­ty­ku­la­cji pier­wsze­go i dru­gie­go ele­men­tu dyf­ton­gu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dru­gim pro­ce­sem pra­sło­wiań­skim była tzw. mo­nof­ton­gi­za­cja dyf­ton­gów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nɔftɔ̃ŋʲɟiˈzat͡sʲja, AS: mõnoftõŋʹǵizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monoftong m., monoftongizowanie n.

 czas. monoftongizować ndk.

 przym. monoftongiczny

Wiktionary


monofunkcyjność

→ mo­no­funk­cyj­ny


SJP.pl

Patrz:

monofunkcyjny

monofunkcyjny

ma­ją­cy jedną funk­cję; jed­no­funk­cyj­ny


SJP.pl


monogamia

1. mał­żeń­stwo jed­ne­go męż­czyz­ny z jedną ko­bie­tą; mo­no­gi­nia, jed­no­żeń­stwo;
2. w bio­lo­gii: współ­ży­cie jed­ne­go samca z tylko jedną sa­mi­cą w okre­ślo­nym cza­sie lub pod­czas ca­łe­go życia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) so­cjol. życie w związ­ku mał­żeń­skim z tylko jed­nym part­ne­rem

 (1.2) zool. współ­ży­cie jed­ne­go samca z jedną sa­mi­cą

Wiktionary

Zo­bacz też: mo­no­ga­mia w zna­cze­niu bio­lo­gicz­nym.

Mo­no­ga­mia ( μονογαμία, od μόνος: "monos" – "jeden" i γάμος: "gamos" – "mał­żeń­stwo") – naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ny typ związ­ku mał­żeń­skie­go, w któ­rym jedna osoba zwią­za­na jest trwa­le z jed­nym part­ne­rem. Mo­no­ga­micz­ność związ­ku oz­na­cza ich wy­łącz­ną re­la­cję mał­żeń­ską na wszyst­kich pła­szczyz­nach: spo­łecz­nej, praw­nej, du­cho­wej, emo­cjo­nal­nej, jak i bio­lo­gicz­nej, sek­su­al­nej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nɔˈɡãmʲja, AS: mõnogãmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monogamiczność ż., monogamista m., monogamistka ż.

 przym. monogamiczny

 przysł. monogamicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jednożeństwo

Wiktionary


monogamiczny

1. ma­ją­cy cha­rak­ter mo­no­ga­mii, czyli mał­żeń­stwa mię­dzy jed­nym męż­czyz­ną i jedną ko­bie­tą;
2. w zo­o­lo­gii: po­le­ga­ją­cy na współ­ży­ciu jed­ne­go samca z tylko jedną sa­mi­cą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) so­cjol. biol. zwią­za­ny z mo­no­ga­mią, ma­ją­cy cha­rak­ter mo­no­ga­mii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie zna­czy to jed­nak wcale, że pta­sie pary – te­o­re­tycz­nie mo­no­ga­micz­ne – pro­ble­mów z wier­no­ścią nie mają.

 (1.1) Mniej niż 5% ssa­ków jest zwy­cza­jo­wo mo­no­ga­micz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monogamia ż., monogamista m., monogamistka ż.

Wiktionary


monogamista

męż­czyz­na po­sia­da­ją­cy tylko jedną part­ner­kę (żonę)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ży­ją­cy w mo­no­ga­mii

 (1.2) sa­miec współ­ży­ją­cy z jedną part­ner­ką

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nɔɡãˈmʲista, AS: mõnogãmʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monogamia ż.

:: fż. monogamistka ż.

 przym. monogamiczny

 przysł. monogamicznie

Wiktionary


monogamistka

ko­bie­ta po­sia­da­ją­ca tylko jed­ne­go part­ne­ra (męża)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ży­ją­ca w mo­no­ga­mii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nɔɡãˈmʲistka, AS: mõnogãmʹistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monogamia ż.

:: fm. monogamista m.

 przym. monogamiczny

 przysł. monogamicznie

Wiktionary


monogastryczny

przy­miot­nik

 (1.1) anat. (o zwie­rzę­ciu) po­sia­da­ją­cy jed­no­ko­mo­ro­wy żo­łą­dek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­to­miast czło­wiek oraz zwie­rzę­ta mo­no­ga­strycz­ne nie wyt­wa­rza­ją pew­nych ami­nok­wa­sów i muszą otrzy­my­wać je z zew­nątrz w for­mie po­ży­wie­nia.

Wiktionary


monogatari

ro­dzaj tra­dy­cyj­nej ja­poń­skiej prozy nar­ra­cyj­nej


SJP.pl

Mo­no­ga­ta­ri (jap. 物語 mono-ga­ta­ri; opo­wia­da­nie [o rze­czach, spra­wach]) – forma li­te­rac­ka w tra­dy­cyj­nej li­te­ra­tu­rze ja­poń­skiej, opo­wieść, forma nar­ra­cyj­na wyksz­tał­co­na w okre­sie Heian. Ter­min obec­nie szer­szy, obej­mu­ją­cy zna­cze­nio­wo ga­tun­ki epic­kie (po­wieść, opo­wia­da­nie, czy no­we­lę).

Wikipedia


monogenetyczny

→ mo­no­ge­ne­za


SJP.pl

Patrz:

monogeneza

monogenista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) an­trop. zwo­len­nik mo­no­ge­niz­mu

Wiktionary


monogenistka

→ mo­no­ge­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

monogenista

monogenowy

kon­tro­lo­wa­ny przez jeden gen


SJP.pl


monoginia

1. mał­żeń­stwo jed­ne­go męż­czyz­ny z jedną ko­bie­tą; mo­no­ga­mia, jed­no­żeń­stwo;
2. w bo­ta­ni­ce: wy­stę­po­wa­nia u ro­ślin w kwie­cie tylko jed­ne­go słup­ka i zna­mie­nia, z moż­li­wo­ścią wyksz­tał­ce­nia się wielu owo­ców


SJP.pl


monogliceryd

gli­ce­ryd skła­da­ją­cy się z czą­stecz­ki gli­ce­ro­lu po­łą­czo­nej z kwa­sem tłu­szczo­wym za po­mo­cą wią­za­nia estro­we­go


SJP.pl


monograf

autor mo­no­gra­fii; mo­no­gra­fi­sta


SJP.pl


monografia

praca na­u­ko­wa w pełni wy­czer­pu­ją­ca ja­kieś za­gad­nie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. nauk. roz­pra­wa na­u­ko­wa o jed­nym za­gad­nie­niu – epoce, życiu, twór­czo­ści jed­nej osoby itp., któ­rej celem jest wy­czer­pu­ją­ce i wie­lo­stron­ne przed­sta­wie­nie oma­wia­ne­go te­ma­tu;

 (1.2) farm. opis leków i su­row­ców far­ma­ce­u­tycz­nych w far­ma­ko­pe­ach

Wiktionary

Mo­no­gra­fia – praca na­u­ko­wa oma­wia­ją­ca ja­kieś za­gad­nie­nie w spo­sób wy­czer­pu­ją­cy. Ze­bra­nie i omó­wie­nie wszyst­kich do­stęp­nych in­for­ma­cji do­ty­czą­cych bez­poś­red­nio da­ne­go za­gad­nie­nia.

Zaz­wy­czaj wy­da­wa­na jest w po­sta­ci pu­bli­ka­cji wy­da­nej w ca­ło­ści (np. książ­ka), ale mo­no­gra­fią może być rów­nież ar­ty­kuł, je­że­li speł­ni okre­ślo­ne kry­te­ria, np.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nɔˈɡrafʲja, AS: mõnografʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. monograficzny

 przysł. monograficznie

Wiktionary


monograficzny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mo­no­gra­fią, do­ty­czą­cy mo­no­gra­fii; bę­dą­cy mo­no­gra­fią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monografia ż.

 przysł. monograficznie

Wiktionary


monografijka

zdrob­nie­nie od: mo­no­gra­fia


SJP.pl


monografistka

→ mo­no­gra­fi­sta


SJP.pl

Patrz:

monografista

monografka

→ mo­no­graf


SJP.pl

Patrz:

monograf

monogram

znak gra­ficz­ny pow­sta­ły z ozdob­ne­go po­wią­za­nia liter, uży­wa­ny jako pod­pis lub znak włas­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ozdob­ny znak gra­ficz­ny z po­łą­czo­nych kilku liter;

Wiktionary

Mo­no­gram ( μονός – „po­je­dyn­czy”, γράμμα – „znak, li­te­ra”) – li­te­ra lub kilka liter po­wią­za­nych kom­po­zy­cyj­nie, sto­so­wa­nych jako pod­pis lub znak włas­no­ści.

Mo­no­gra­my mogły być haf­to­wa­ne np. na po­ście­li i ubra­niach, ry­so­wa­ne, ryte, na­no­szo­ne na sprzę­tach, dru­ko­wa­ne.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔ̃ˈnɔɡrãm, AS: mõnogrãm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. monogramowy

Wiktionary


monogramistka

→ mo­no­gra­mi­sta


SJP.pl

Patrz:

monogramista

monoi

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) olej z kwia­tów lub pąków gar­de­nii ta­hi­tań­skiej ma­ce­ro­wa­nych w oleju ko­ko­so­wym;

Wiktionary


monoid

w ma­te­ma­ty­ce: pół­gru­pa, któ­rej dzia­ła­nie ma ele­ment ne­u­tral­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. pół­gru­pa, któ­rej dzia­ła­nie ma ele­ment ne­u­tral­ny;

Wiktionary

Mo­no­id (z gr. μονοειδές od μόνος "monos" „je­dy­ny” i εἶδος "eîdos" „wy­gląd, po­stać, kształt”) – pół­gru­pa, któ­rej dzia­ła­nie ma ele­ment ne­u­tral­ny. For­mal­nie mo­no­id to al­ge­bra for­mu­la_1 sy­gna­tu­ry for­mu­la_2 gdzie for­mu­la_3 jest nie­pu­stym zbio­rem, na­to­miast

Wikipedia


monoidalny

→ mo­no­id


SJP.pl

Patrz:

monoid

monoideizm

stan świa­do­mo­ści, w któ­rym umysł czło­wie­ka po­chło­nię­ty jest jedną ideą wyz­na­cza­ją­cą za­cho­wa­nie i cel dzia­ła­nia; mo­no­i­de­o­wość, ob­se­sja, ob­se­syj­ność


SJP.pl


monoideowość

stan świa­do­mo­ści, w któ­rym umysł czło­wie­ka po­chło­nię­ty jest jedną ideą wyz­na­cza­ją­cą za­cho­wa­nie i cel dzia­ła­nia; mo­no­i­de­izm, ob­se­sja, ob­se­syj­ność


SJP.pl


monokarpiczny

o ro­śli­nach: kwit­ną­cy i owo­cu­ją­cy jeden raz w ciągu on­to­ge­ne­zy


SJP.pl


monokauzalny

→ mo­no­ka­u­za­lizm


SJP.pl

Patrz:

monokauzalizm

monokina

or­ga­nicz­ny czyn­nik re­gu­la­cyj­ny wyt­wa­rza­ny przez ma­kro­fa­gi, po­wo­du­ją­cy uak­tyw­nie­nie pro­ce­sów od­por­no­ścio­wych or­ga­niz­mu


SJP.pl


monokini

dam­ski jed­no­czę­ścio­wy strój ką­pie­lo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bar­dzo mocno wy­cię­ty jed­no­czę­ścio­wy strój ką­pie­lo­wy przy­po­mi­na­ją­cy bi­ki­ni, zaz­wy­czaj po­łą­czo­ny tylko na brzu­chu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bar­dzo po­do­ba­ją mi się stro­je ką­pie­lo­we typu mo­no­ki­ni, ale nie wiem, czy na­da­ją się one do nie­zbyt ide­al­nej syl­wet­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nɔˈcĩɲi, AS: mõnoḱĩńi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) unikini

Wiktionary


monokl

so­czew­ka na jedno oko, wkła­da­na do oczo­do­łu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) so­czew­ka za­kła­da­na na jedno oko, po­pu­lar­na w XIX wieku

 (1.2) fot. obiek­tyw jed­no­so­czew­ko­wy

Wiktionary

Mo­nokl – przy­rząd op­tycz­ny słu­żą­cy do ko­rek­ty wad wzro­ku lub uzy­ska­nia okre­ślo­ne­go wy­glą­du, ro­dzaj ozdo­by. Jest to ro­dzaj oku­la­rów na jedno oko, utrzy­my­wa­nych na miej­scu i we wła­ści­wej po­zy­cji dzię­ki cias­ne­mu osa­dze­niu w oko­li­cy oczo­do­łów, tak, że górna kra­wędź mo­no­kla opar­ta jest o łuk brwio­wy od jego wew­nętrz­nej stro­ny, zaś dolna pod­trzy­my­wa­na jest przez fał­dek skóry oczo­do­łu. Mo­nokl czę­sto bywał przy­mo­co­wa­ny na łań­cusz­ku do kie­sze­ni ka­mi­zel­ki fraka, tzw. wi­zyt­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mały wąsik pod kul­fo­nia­stym nosem po­ru­szył się na boki, a ręka po­pra­wi­ła bły­ska­wicz­nie mo­nokl i wy­gła­dzi­ła si­wie­ją­ce baki. Szczu­pa­czyń­ska do­strze­gła, że ły­si­nę za­sła­nia­ła po­życz­ka, fi­ne­zyj­na wpraw­dzie, lecz da­le­ce nie­wy­star­cza­ją­ca.

Wiktionary


monoklina

ze­spół warstw skal­nych na­chy­lo­nych w jed­nym kie­run­ku na dużej prze­strze­ni


SJP.pl

Mo­no­kli­na (od gr. "mónos" „je­dy­ny”, "klínō" „po­chy­lam”) – roz­le­gły ob­szar, zbu­do­wa­ny z warstw skal­nych na­chy­lo­nych w jed­nym kie­run­ku i pod mniej wię­cej jed­na­ko­wym kątem (zaz­wy­czaj nie­du­żym).

W Pol­sce ob­szar o bu­do­wie mo­no­kli­ny wy­stę­pu­je w po­sta­ci sze­ro­kie­go pasa cią­gną­ce­go się od oko­lic Zie­lo­nej Góry po Kra­ków (tzw. mo­no­kli­na przed­su­dec­ka na za­cho­dzie oraz mo­no­kli­na ślą­sko-kra­kow­ska na wscho­dzie).

Wikipedia


monoklonalny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bio­chem. zwła­szcza o biał­ku lub prze­ciw­cie­le: ge­ne­tycz­nie zmo­dy­fi­ko­wa­ny z po­je­dyn­cze­go klonu

Wiktionary


monoklonius

ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny ce­ra­top­sów


SJP.pl

Mo­no­klo­nius ("Mo­noc­lo­nius") – ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny ce­ra­top­sów (Ce­ra­top­si­dae).

Żył w okre­sie póź­nej kredy (ok. 78–74 mln lat temu) na te­re­nach Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Dłu­gość ciała do 6 m. Jego szcząt­ki zna­le­zio­no w USA (stan Mon­ta­na) w for­ma­cji Ju­dith River.

Wikipedia


monokok

część bo­li­du chro­nią­ca kie­row­cę; sko­ru­pa


SJP.pl


monokratyczny

w pra­wie: jed­no­o­so­bo­wy, np. organ mo­no­kra­tycz­ny


SJP.pl


monokrotofos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. skraj­nie tok­sycz­ny fos­fo­ro­or­ga­nicz­ny in­sek­ty­cyd o wzo­rze su­ma­rycz­nym wzór che­micz­ny|C7H14NO5P.

Wiktionary


monokrystalizacja

tech­ni­ka wyt­wa­rza­nia sztucz­nych mo­no­krysz­ta­łów


SJP.pl


monokryształ

ciało stałe o upo­rząd­ko­wa­nej struk­tu­rze wew­nętrz­nej, zbu­do­wa­ne z po­je­dyn­cze­go krysz­ta­łu


SJP.pl

Mo­no­krysz­tał – ma­te­riał bę­dą­cy w ca­ło­ści jed­nym krysz­ta­łem (na przy­kład cukru, soli, pół­prze­wod­ni­ka). Mo­no­krysz­tał może za­wie­rać w całej swej ob­ję­to­ści nie­wiel­ką licz­bę de­fek­tów tejże struk­tu­ry, a jego zew­nętrz­na forma nie musi odz­wier­cied­lać struk­tu­ry kry­sta­licz­nej.

Wikipedia


monokseniczny

pa­so­żyt mo­nok­se­nicz­ny - or­ga­nizm pa­so­ży­tu­ją­cy na osob­ni­kach na­le­żą­cych do jed­ne­go ga­tun­ku; pa­so­żyt jed­no­do­mo­wy


SJP.pl


monokular

nie­wiel­ki przy­rząd op­tycz­ny sto­so­wa­ny do przy­bli­że­nia obra­zu dla jed­ne­go oka


SJP.pl


monokularowy

→ mo­no­ku­lar


SJP.pl

Patrz:

monokular

monokultura

1. sy­stem upra­wy ziemi po­le­ga­ją­cy na wie­lo­let­nim upra­wia­niu na tym samym ob­sza­rze ro­ślin jed­ne­go ga­tun­ku;
2. ro­śli­na upra­wia­na w takim sy­ste­mie;
3. ob­szar ta­kiej upra­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sy­stem wie­lo­let­nie­go upra­wia­nia tego sa­me­go ga­tun­ku ro­ślin na okre­ślo­nym grun­cie;

 (1.2) bot. ro­śli­na upra­wia­na w sy­ste­mie mo­no­kul­tu­ry (1.1)

Wiktionary

Mo­no­kul­tu­ra – sy­stem rol­ni­czy lub leśny, po­le­ga­ją­cy na wie­lo­let­nim upra­wia­niu na tym samym ob­sza­rze ro­ślin jed­ne­go ga­tun­ku, bądź o po­dob­nych wy­ma­ga­niach gle­bo­wych, np. ba­weł­ny, trzci­ny cu­kro­wej, świer­ku. Po­wo­du­je to szyb­kie wy­ja­ło­wie­nie gleb nawet bar­dzo żyz­nych oraz zmia­nę ich struk­tu­ry.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nɔkulˈtura, AS: mõnokultura

Wiktionary

Powiązane:

 przym. monokulturowy

Wiktionary


monolatria

od­da­wa­nie wy­łącz­nej czci jed­ne­mu bó­stwu lo­kal­ne­mu bez ne­ga­cji bóstw czczo­nych przez inne ludy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. czcze­nie jed­ne­go, lo­kal­ne­go bó­stwa bez ne­go­wa­nia ist­nie­nia także ob­cych bóstw;

Wiktionary

Mo­no­la­tria (z gr. "monos" – „je­dy­ny” + "latreía" – „służ­ba bogu”) – od­da­wa­nie przez daną spo­łecz­ność czci bo­skiej wy­łącz­nie jed­ne­mu bó­stwu, bez za­prze­cza­nia ist­nie­niu in­nych bóstw, lub z do­pu­szcza­niem kultu in­nych bóstw przez inne spo­łecz­no­ści.

W mo­no­la­trii istot­ne jest ak­tyw­ne od­da­wa­nie czci, czyli prak­ty­ki re­li­gij­ne, a nie je­dy­nie kwe­stia wiary. Inne bó­stwa są pod­po­rząd­ko­wa­ne bogu do­mi­nu­ją­ce­mu, są mar­gi­nal­ne lub są by­ta­mi in­ne­go ro­dza­ju.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wśród Żydów mo­no­la­tria ist­nia­ła od cza­sów Abra­ha­ma i mimo sta­rań pro­ro­ków o wpro­wa­dze­nie mo­no­te­iz­mu osta­tecz­nie cy­wi­li­za­cja ży­dow­ska za­trzy­ma­ła się na mo­no­la­trii.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. monolatryczny

Wiktionary


monolatryczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mo­no­la­trią; taki, któ­re­go ce­chu­je mo­no­la­tria

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wielu wie coś o po­sta­ci fa­ra­o­na Ache­na­to­na (…), który rze­ko­mo usi­ło­wał wpro­wa­dzić w Egip­cie re­for­mę mo­no­te­i­stycz­ną i prze­padł z nią. W isto­cie była to re­for­ma mo­no­la­trycz­na: jeden Bóg‑Aton dla Egip­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monolatria ż.

Wiktionary


monolit

1. jed­no­li­ty blok ka­mien­ny;
2. ele­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny wy­ko­na­ny z tego bloku;
3. coś sta­no­wią­ce­go jed­no­li­tą, zwar­tą i spój­ną ca­łość


SJP.pl

Mo­no­lit – ge­o­lo­gicz­ny lub tech­no­lo­gicz­ny twór (np. góra lub obe­lisk) skła­da­ją­cy się z po­je­dyn­cze­go bloku skal­ne­go. For­ma­cje takie zaz­wy­czaj ujaw­nia­ne są na sku­tek eroz­ji. Naj­czę­ściej stwo­rzo­ne są z twar­dej skały me­ta­mor­ficz­nej.

Nazwa po­cho­dzi od μονόλιθος ("mo­no­lit­hos") po­cho­dzą­ce­go od słów μόνος („jeden” lub „sa­mot­ny”) oraz λίθος („głaz, ka­mień”).

Wikipedia


monolitowość

mo­no­li­tycz­ność;
1. cecha cze­goś, co zo­sta­ło wy­ko­na­ne z mo­no­li­tu lub wy­glą­da jak mo­no­lit;
2. prze­no­śnie: cecha cze­goś, co two­rzy zhar­mo­ni­zo­wa­ną, zwar­tą i spój­ną ca­łość; jed­no­li­tość, jed­ność, jed­nia;
3. prze­no­śnie: cecha kogoś, kto odz­na­cza się sta­ło­ścią cha­rak­te­ru i że­laz­ną kon­sek­wen­cją w po­stę­po­wa­niu


SJP.pl


monolitowy

mo­no­li­tycz­ny;
1. wy­ko­na­ny z mo­no­li­tu lub wy­glą­da­ją­cy jak mo­no­lit;
2. prze­no­śnie: two­rzą­cy zhar­mo­ni­zo­wa­ną, zwar­tą i spój­ną ca­łość; jed­no­li­ty;
3. prze­no­śnie: odz­na­cza­ją­cy się sta­ło­ścią cha­rak­te­ru i że­laz­ną kon­sek­wen­cją w po­stę­po­wa­niu


SJP.pl


monolityczność

mo­no­li­to­wość;
1. cecha cze­goś, co zo­sta­ło wy­ko­na­ne z mo­no­li­tu lub wy­glą­da jak mo­no­lit;
2. prze­no­śnie: cecha cze­goś, co two­rzy zhar­mo­ni­zo­wa­ną, zwar­tą i spój­ną ca­łość; jed­no­li­tość, jed­ność, jed­nia;
3. prze­no­śnie: cecha kogoś, kto odz­na­cza się sta­ło­ścią cha­rak­te­ru i że­laz­ną kon­sek­wen­cją w po­stę­po­wa­niu


SJP.pl


monolityczny

mo­no­li­to­wy;
1. wy­ko­na­ny z mo­no­li­tu lub wy­glą­da­ją­cy jak mo­no­lit;
2. prze­no­śnie: two­rzą­cy zhar­mo­ni­zo­wa­ną, zwar­tą i spój­ną ca­łość; jed­no­li­ty;
3. prze­no­śnie: odz­na­cza­ją­cy się sta­ło­ścią cha­rak­te­ru i że­laz­ną kon­sek­wen­cją w po­stę­po­wa­niu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny z jed­nej czę­ści, sta­no­wią­cy jedną ca­łość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiel­ki Sfinks w Gizie to mo­no­li­tycz­ny posąg.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monolit m., monolityczność ż., monolitowość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jednolity, lity

Wiktionary


monolofozaur

ro­dzaj nie­wiel­kie­go, póź­no­ju­raj­skie­go di­no­za­u­ra z po­drzę­du te­ro­po­dów


SJP.pl

Mo­no­lo­fo­za­ur ("Mo­no­lop­ho­sa­u­rus") to nie­wiel­ki póź­no­ju­raj­ski te­ro­pod, któ­re­go nazwa oz­na­cza „ja­szczur z jed­nym grze­bie­niem”. Żył on ok. 170 mln lat temu w Chi­nach. Mógł osią­gać 5,71 m dłu­go­ści, 1,8 m wy­so­ko­ści i 700 kg wagi. Po­sia­dał nie­wiel­ki grze­bień na czasz­ce (stąd nazwa). Osady w któ­rych zo­stał po­cho­wa­ny zdra­dza­ją obec­ność wody, co może świad­czyć, że mo­no­lo­fo­za­ur żył na brze­gu je­zio­ra lub oce­a­nu. Jego kla­sy­fi­ka­cja jest nie­pew­na.

Wikipedia


monolog

dłuż­sza wy­po­wiedź jed­nej osoby


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) dłuż­sza wy­po­wiedź jed­nej osoby, szcze­gól­nie na sce­nie lub w ut­wo­rze dra­ma­tycz­nym

Wiktionary

Mo­no­log (gr. "mónos" – sam, sa­mot­ny, po­je­dyn­czy; "lógos" – słowo, wy­po­wiedź) – sa­mo­dziel­na kom­po­zy­cyj­nie i zna­cze­nio­wo cią­gła wy­po­wiedź jed­ne­go pod­mio­tu mó­wią­ce­go, nie wcho­dzą­ca w skład dia­lo­gu.

Na struk­tu­rę mo­no­lo­gu w ut­wo­rze li­te­rac­kim wpły­wa w spo­sób istot­ny to, czy jest on głów­ną formą po­daw­czą (je­dy­ną lub na­drzęd­ną, mo­dy­fi­ku­ją­cą

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Iw sta­ra­ła się nie słu­chać mat­czy­nych mo­no­lo­gów, ale było to wła­ści­wie nie­moż­li­we, bo Julia wy­ko­rzy­sty­wa­ła każdą chwi­lę, by po­u­czać, dosz­ka­lać i in­stru­o­wać Iw, jak ma po­stę­po­wać, kogo warto poz­na­wać, a do kogo od­wra­cać się ple­cy­e­ca­mi.

 (1.1) Wie­sław nie prze­ry­wał mo­no­lo­gu żony. W mil­cze­niu jadł zupę, ale chyba nawet nie spo­strzegł, że to ulu­bio­na ogór­ko­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃ˈnɔlɔk, AS: mõnolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monologia ż., monologista mos., monologistka ż., monologowanie n.

 czas. monologować

 przym. monologowy

Wiktionary


monologiczny

→ mo­no­log; mo­no­lo­go­wy


SJP.pl


monologistka

→ mo­no­lo­gi­sta


SJP.pl

Patrz:

monologista

monologizować

mo­no­lo­go­wać;
1. wy­gła­szać mo­no­log;
2. mówić przez długi czas, nie do­pu­szcza­jąc in­nych do głosu


SJP.pl


monologować

mo­no­lo­gi­zo­wać;
1. wy­gła­szać mo­no­log;
2. mówić przez długi czas, nie do­pu­szcza­jąc in­nych do głosu


SJP.pl


monomach

naz­wi­sko


SJP.pl


monomachia

walka dwóch osób ze sobą w ukła­dzie jeden na jeden


SJP.pl


monoman

osoba dot­knię­ta mo­no­ma­nią (cho­ro­bli­wym sku­pie­niu na jed­nej idei), ogar­nię­ta przez mo­no­i­deę; ma­niak, pa­sjo­nat, ob­se­sjo­nat


SJP.pl


monomania

w psy­cho­lo­gii: cho­ro­bli­we za­wład­nię­cie umy­słu przez jedną ideę, myśl, któ­rej pod­po­rząd­ko­wu­je się swoje za­cho­wa­nie; mania, ob­se­sja, pasja, mo­no­i­de­izm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. cho­ro­bli­we opa­no­wa­nie umy­słu przez jedną myśl

Wiktionary

Mo­no­ma­nia (gr. "monos" – jeden i "mania" – mania, szał) – cho­ro­bli­we opa­no­wa­nie umy­słu przez jedną myśl lub ideę, ob­se­syj­ne cho­ro­bli­we za­in­te­re­so­wa­nie tylko jedną spra­wą, przed­mio­tem lub ideą. Emo­cjo­nal­na mo­no­ma­nia jest wtedy, gdy pa­cjent jest opa­no­wa­ny tylko jed­nym uczu­ciem lub kil­ko­ma z nim zwią­za­ny­mi. In­te­lek­tu­al­na mo­no­ma­nia jest wtedy, gdy ktoś opa­no­wa­ny jest wy­łącz­nie jedną ideą.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nɔ̃ˈmãɲja, AS: mõnõmãńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monoman m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obsesja

Wiktionary


monomanka

ko­bie­ta dot­knię­ta mo­no­ma­nią (cho­ro­bli­wym sku­pie­niu na jed­nej idei), ogar­nię­ta przez mo­no­i­deę; ma­niacz­ka, pa­sjo­nat­ka, ob­se­sjo­nat­ka


SJP.pl


monomer

zwią­zek che­micz­ny, któ­re­go czą­stecz­ki mogą łą­czyć się w po­li­me­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. czą­stecz­ka skła­do­wa po­li­me­ru;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Frag­men­ty mo­no­me­rów w struk­tu­rze po­li­me­ru noszą nazwę merów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃ˈnɔ̃mɛr, AS: mõnõmer

Wiktionary


monomerowy

→ mo­no­mer; mo­no­me­rycz­ny


SJP.pl


monomeryczny

→ mo­no­mer; mo­no­me­ro­wy


SJP.pl


monometalizm

sy­stem pie­nięż­ny, w któ­rym środ­kiem płat­ni­czym jest jeden kru­szec (złoto lub sre­bro)


SJP.pl

Mo­no­me­ta­lizm – sy­stem mo­ne­tar­ny, w któ­rym jeden metal (złoto lub sre­bro) jest praw­nym środ­kiem obie­go­wym, poś­red­ni­kiem wy­mia­ny i mier­ni­kiem war­to­ści. Wy­stę­pu­je on (metal szla­chet­ny) za­rów­no jako towar, jak i pie­niądz. Ko­niecz­ne jest jed­nak speł­nie­nie wa­run­ku: cena da­ne­go dobra jako to­wa­ru musi się rów­nać jego cenie jako środ­ka obie­go­we­go. Mo­no­me­ta­lizm złoty był naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ny w Eu­ro­pie, srebr­ny - w kra­jach Wscho­du. Prze­ci­wień­stwem mo­no­me­ta­liz­mu jest bi­me­ta­lizm.

Wikipedia


monomim

ro­dzaj mo­no­dra­mu, w któ­rym treść przed­sta­wia mim, pan­to­mi­ma od­gry­wa­na przez jed­ne­go ak­to­ra


SJP.pl


monomit

w mi­to­lo­gii: ro­dzaj struk­tu­ry nar­ra­cyj­nej


SJP.pl

Mo­no­mit – w mi­to­lo­gii oz­na­cza po­dróż lub za­da­nie po­dej­mo­wa­ne przez mi­tycz­ne­go bo­ha­te­ra, który prze­cho­dzi przez sze­reg eta­pów, do któ­rych na­le­żą: Odej­ście z domu, Przy­go­da w niez­na­nym świe­cie i Po­wrót z nowym zro­zu­mie­niem. Życie bo­ha­te­ra czę­sto roz­po­czy­na się po­przez cu­dow­ne po­czę­cie i na­ro­dzi­ny, czę­sto z dzie­wi­cy, po czym nowy bo­ha­ter pra­wie na­tych­miast staje w obli­czu za­gro­że­nia.

Wikipedia


monomityczny

1. → mo­no­mit;
2. mo­no­mi­tycz­ny sy­stem strzęp­ko­wy - struk­tu­ra grzyb­ni, w któ­rej owoc­nik zbu­do­wa­ny jest wy­łącz­nie ze strzę­pek ge­ne­ra­tyw­nych


SJP.pl


monomorfizm

Mo­no­mor­fizm – w te­o­rii ka­te­go­rii mor­fizm for­mu­la_1 ma­ją­cy le­wo­stron­ną włas­ność skra­ca­nia w tym sen­sie, że dla wszyst­kich mor­fiz­mów for­mu­la_2 za­cho­dzi:

Wikipedia


mononukleoza

ostra cho­ro­ba za­kaź­na prze­no­szo­na drogą kro­pel­ko­wą, wy­stę­pu­ją­ca głów­nie wśród dzie­ci i mło­dzie­ży, spo­wo­do­wa­na przez wirus Ep­ste­in-Barr (EBV), ob­ja­wia­ją­ca się bólem gar­dła, obrzę­kiem wę­złów chłon­nych, śle­dzio­ny i wy­so­ką go­rącz­ką; cho­ro­ba po­ca­łun­ków; go­rącz­ka gru­czo­ło­wa; an­gi­na mo­no­cy­to­wa; cho­ro­ba Pfe­if­fe­ra


SJP.pl


monopal

kon­struk­cja wbi­ja­na lub wwier­ca­na w dno mor­skie


SJP.pl


monopartia

je­dy­na lub do­mi­nu­ją­ca par­tia po­li­tycz­na w pań­stwie to­ta­li­tar­nym, spra­wu­ją­ca peł­nię wła­dzy


SJP.pl


monopartyjność

sy­stem rzą­dów, w któ­rym jedna par­tia spra­wu­je wła­dzę; jed­no­par­tyj­ność


SJP.pl


monoplan

daw­niej: sa­mo­lot z jed­nym pła­tem no­śnym, z jedną parą skrzy­deł; jed­no­płat


SJP.pl


monoplegia

po­ra­że­nie ogra­ni­czo­ne do jed­nej czę­ści ciała lub ob­sza­ru uner­wio­ne­go przez jeden nerw


SJP.pl


monoploid

or­ga­nizm o po­je­dyn­czym ze­spo­le chro­mo­so­mów w ją­drach ko­mó­rek, np. jed­no­ko­mór­ko­wy glon; ha­plont, ha­plo­id


SJP.pl

Mo­no­plo­id – or­ga­nizm, w któ­re­go ko­mór­kach so­ma­tycz­nych wy­stę­pu­je jeden ze­spół chro­mo­so­mów nie­ho­mo­lo­gicz­nych, na­zy­wa­ny pod­sta­wo­wym ze­spo­łem chro­mo­so­mów. Licz­bę chro­mo­so­mów ze­spo­łu pod­sta­wo­we­go okre­śla się licz­bą pod­sta­wo­wą (x). U mo­no­plo­i­dów jest ona równa licz­bie ha­plo­i­dal­nej (n), ale u in­nych ha­plo­i­dów n jest wie­lo­krot­no­ścią x.

Wikipedia


monopod

forma sta­ty­wu na jed­nej rurce, dla apa­ra­tu fo­to­gra­ficz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fot. ro­dzaj sta­ty­wu skła­da­ją­cy się z jed­nej nogi, sta­bi­li­zu­ją­cy cał­ko­wi­cie apa­rat fo­to­gra­ficz­ny tylko w osi pio­no­wej;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) mit. fan­ta­stycz­na po­stać ze sta­ro­żyt­nych mitów ma­ją­ca jedną nogę

Wiktionary

Mo­no­pod (gr.>łac. "mono" – po­je­dyn­czy, "pod" – stopa, noga) – naj­prost­szy ro­dzaj sta­ty­wu fo­to­gra­ficz­ne­go, skła­da­ją­cy się tylko z jed­nej nogi.

Mo­no­pod sta­bi­li­zu­je cał­ko­wi­cie apa­rat fo­to­gra­ficz­ny tylko w jed­nej, pio­no­wej pła­szczyź­nie. Mimo to jest jed­nak przy­rzą­dem wy­god­nym, gdyż znacz­nie ułat­wia fo­to­gra­fu­ją­ce­mu ręcz­ne sta­bi­li­zo­wa­nie apa­ra­tu w po­zo­sta­łych pła­szczyz­nach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔ̃ˈnɔpɔt, AS: mõnopot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monopodia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) skiapod, skopoid

Wiktionary


monopodia

jed­no­sto­po­wa miara wier­szo­wa; jed­no­sto­po­wiec


SJP.pl

Mo­no­po­dia – wers bę­dą­cy jedną stopą me­trycz­ną. W wier­szu pol­skim mo­no­po­die nie wy­stę­pu­ją z re­gu­ły sa­mo­dziel­nie, ale w prze­plo­cie z dłuż­szy­mi wer­sa­mi.

Wikipedia


monopodialny

roz­ga­łę­zie­nie mo­no­po­dial­ne - typ roz­ga­łę­zie­nia wy­stę­pu­ją­ce­go u drzew szpil­ko­wych oraz niek­tó­rych drzew li­ścia­stych


SJP.pl


monopodowy

→ mo­no­pod


SJP.pl

Patrz:

monopod

monopol

1. wy­łącz­ne prawo przed­się­bior­stwa do pro­duk­cji lub hand­lu w ja­kiejś dzie­dzi­nie; przed­się­bior­stwo po­sia­da­ją­ce taką wy­łącz­ność;
2. czy­jeś wy­łącz­ne prawo do cze­goś;
3. kla­sycz­na gra plan­szo­wa po­le­ga­ją­ca na hand­lu nie­ru­cho­mo­ścia­mi;
4. po­tocz­nie: sklep z na­po­ja­mi al­ko­ho­lo­wy­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hand. wy­łącz­ne prawo do pro­duk­cji i/lub hand­lu czymś; także. przed­się­bior­stwo, które ma takie prawo;

 (1.2) czy­jeś wy­łącz­ne prawo do cze­goś

 (1.3) pot. spoż. wódka, szcze­gól­nie ku­pio­na w skle­pie (w odróż­nie­niu od sa­mo­go­nu)

 (1.4) pot. hand. sklep z na­po­ja­mi al­ko­ho­lo­wy­mi

 (1.5) fiz. po­je­dyn­czy bie­gun lub ła­du­nek wyt­wa­rza­ją­cy pole

Wiktionary

Mo­no­pol (z gr. "monos" – jeden i "poleo" – sprze­da­ję) – rynek, na któ­rym pro­du­ku­je i sprze­da­je pro­dukt tylko jedno przed­się­bior­stwo (mo­no­po­li­sta). Po­sia­da ono po­zy­cję mo­no­po­li­stycz­ną, czyli dla in­nych przed­się­biorstw ist­nie­ją ba­rie­ry wej­ścia na ten rynek unie­moż­li­wia­ją­ce pod­ję­cie kon­ku­ren­cji. Re­a­li­zu­je ono po­li­ty­kę mo­no­po­li­stycz­ną pro­wa­dzą­cą do zdo­by­cia i utrzy­ma­nia po­zy­cji mo­no­po­li­stycz­nej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔ̃ˈnɔpɔl, AS: mõnopol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monopolowy m., monopolka ż., monopolizacja ż., monopolizm m., monopolizowanie n., monopolik mrz.

 czas. monopolizować ndk.

 przym. monopolowy, monopolistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. jednokupstwo, samokupstwo

 (1.4) neutr. sklep monopolowy; pot. monopolowy

Wiktionary


monopolik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od mo­no­pol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monopol m.

Wiktionary


monopolista

przed­się­bior­stwo zaj­mu­ją­ce do­mi­nu­ją­cą po­zy­cję na rynku


SJP.pl


monopolistka

pro­du­cent­ka ma­ją­ca na coś mo­no­pol, prawo wy­łącz­no­ści


SJP.pl


monopolistyczny

zwią­za­ny z do­mi­nu­ją­cą po­zy­cją ja­kie­goś pod­mio­tu na rynku albo z tymże pod­mio­tem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy mo­no­po­li­sty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monopol mrz.

Wiktionary


monopolizacja

1. wpro­wa­dza­nie mo­no­po­lu, wy­łącz­ne­go prawa do pro­duk­cji lub dy­stry­bu­cji cze­goś;
2. zdo­mi­no­wa­nie rynku przez jeden pod­miot


SJP.pl

Mo­no­po­li­za­cja – pro­ces pow­sta­wa­nia mo­no­po­li w wy­so­ko roz­wi­nię­tej go­spo­dar­ce ka­pi­ta­li­stycz­nej, bę­dą­cy efek­tem kon­cen­tra­cji ka­pi­ta­łu i pro­duk­cji.

Głów­ny­mi skut­ka­mi mo­no­po­li­za­cji są: z jed­nej stro­ny – zwięk­sze­nie, uspraw­nie­nie i uno­wo­cze­śnie­nie pro­duk­cji, z dru­giej zaś – ogra­ni­cze­nie wol­no­ryn­ko­wej kon­ku­ren­cji; prze­ja­wia­ją­cej się m.in. dyk­to­wa­niem cen przez mo­no­po­li­stów; ogra­ni­cze­niu ne­ga­tyw­nych re­zul­ta­tów kon­cen­tra­cji w go­spo­dar­ce służą prawa i in­sty­tu­cje an­ty­mo­no­po­lo­we.

Wikipedia


monopolizacyjny

→ mo­no­po­li­za­cja


SJP.pl

Patrz:

monopolizacja

monopolizm

mo­no­po­li­za­cja;
1. wpro­wa­dza­nie mo­no­po­lu, wy­łącz­ne­go prawa do pro­duk­cji lub dy­stry­bu­cji cze­goś;
2. zdo­mi­no­wa­nie rynku przez jeden pod­miot


SJP.pl


monopolizować

1. wpro­wa­dzać wy­łącz­ność na pro­duk­cję lub dy­stry­bu­cję cze­goś;
2. mieć na coś wy­łącz­ność lub do­mi­no­wać w ja­kiejś dzie­dzi­nie, np. w ja­kiejś bran­ży go­spo­dar­ki;
3. wpły­wać na coś w de­cy­du­ją­cy spo­sób dzię­ki po­sia­da­niu do­mi­nu­ją­cej po­zy­cji


SJP.pl


monopolka

po­tocz­nie: wódka, zwła­szcza ku­po­wa­na w skle­pie (w odróż­nie­niu od sa­mo­go­nu pę­dzo­ne­go nie­le­gal­nie); mo­no­po­lo­wa, mo­no­po­lów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|War­sza­wa. wódka, zwła­szcza po­cho­dzą­ca ze skle­pu (mo­no­po­lo­we­go)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monopol m., monopolowy m., monopolówka ż.

 czas. monopolizować ndk., zmonopolizować dk.

 przym. monopolowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) monopolówka, monopolowa

Wiktionary


monopolowa

przy­miot­nik od: mo­no­pol


SJP.pl


monopolowy

przy­miot­nik od: mo­no­pol


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z mo­no­po­lem, do­ty­czą­cy mo­no­po­lu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) sklep z al­ko­ho­lem

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Zaraz bę­dzie­my mieli gości, wskocz do mo­no­po­lo­we­go po bu­tel­kę żu­brów­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nɔpɔˈlɔvɨ, AS: mõnopolovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monopol m., monopolista m., monopolistka ż., monopolka ż., monopolizowanie n., zmonopolizowanie n., monopolizacja ż.

 czas. monopolizować ndk., zmonopolizować dk.

 przysł. monopolowo

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) sklep monopolowy, monopol

Wiktionary


monopolówka

po­tocz­nie: wódka, zwła­szcza ku­po­wa­na w skle­pie (w odróż­nie­niu od sa­mo­go­nu pę­dzo­ne­go nie­le­gal­nie); mo­no­po­lo­wa, mo­no­pol­ka


SJP.pl


monoporcja

po­je­dyn­cza, in­dy­wi­du­al­na por­cja de­se­ru lub dania


SJP.pl


monoposto

jed­no­miej­sco­wy sa­mo­chód wy­ści­go­wy; mono-poste


SJP.pl


monopson

forma rynku cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się wy­stę­po­wa­niem tylko jed­ne­go pod­mio­tu po stro­nie po­py­tu


SJP.pl

Mo­nop­son – forma rynku, na któ­rym ist­nie­je tylko jeden od­bior­ca (mo­nop­so­ni­sta) oraz wielu do­staw­ców pew­ne­go to­wa­ru lub usłu­gi.

Mo­nop­so­ni­sta­mi są bar­dzo czę­sto przed­się­bior­stwa pań­stwo­we. Po­sia­da­ją siłę ryn­ko­wą umoż­li­wia­ją­cą usta­la­nie cen.

Mo­nop­so­ni­stą może być je­dy­ny od­bior­ca pro­duk­tu fi­nal­ne­go, jak i rów­nież je­dy­ny od­bior­ca czyn­ni­ka pro­duk­cji.

Wikipedia


monopter

Mo­nop­ter, mo­nop­te­ros (gr. "mo­nóp­te­ros") – typ świą­ty­ni grec­kiej lub rzym­skiej zbu­do­wa­ny na ogół na pla­nie koła, oto­czo­ny ko­lum­na­dą, przy­kry­ty da­chem. Wew­nątrz nie bu­do­wa­no celli. Ten typ bu­dow­li roz­po­wszech­nił się szcze­gól­nie w rzym­skiej ar­chi­tek­tu­rze sa­kral­nej. Świą­ty­nie tego typu na­le­żą do naj­rza­dziej spo­ty­ka­nych (w Gre­cji). W ar­chi­tek­tu­rze no­wo­żyt­nej sto­so­wa­ny zwła­szcza przy pro­jek­to­wa­niu bu­dow­li ogro­do­wych (pa­wi­lo­nów, kio­sków itp.).

Wikipedia


monopteros

w ar­chi­tek­tu­rze an­tycz­nej: bu­dow­la na pla­nie koła oto­czo­na ko­lum­na­dą wspie­ra­ją­cą dach


SJP.pl


monoptot

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. rze­czow­nik po­sia­da­ją­cy tylko jeden przy­pa­dek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. monoptotyczny

Wiktionary


monopłetwa

płet­wa pły­wac­ka mo­co­wa­na jed­no­cze­śnie na obie stopy


SJP.pl

Mo­no­płet­wa – ro­dzaj płet­wy pły­wac­kiej. W odróż­nie­niu od płetw tra­dy­cyj­nych, ma jedną pła­szczyz­nę mo­co­wa­ną do obu stóp jed­no­cze­śnie. Ma lep­szą spraw­ność niż dwie płet­wy, gdyż unika się za­wi­ro­wań (tur­bu­len­cji) wody w prze­strze­ni mię­dzy płet­wa­mi. Ze wzglę­du na po­łą­cze­nie stóp, nie poz­wa­la na wy­ko­ny­wa­nie ru­chów no­ży­co­wych (kra­u­lo­wych) no­ga­mi, poz­wa­la­jąc pły­wać je­dy­nie „del­fi­nem”.

Wikipedia


monorema

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­roż. mar. zob. mo­ne­ra.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jednorzędowiec, monera

Wiktionary


monorym

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. wiersz lub frag­ment dzie­ła li­te­rac­kie­go, w któ­rym wy­stę­pu­je ten sam rym

Wiktionary

Mo­no­rym – wiersz, w któ­rym w każ­dym wer­sie pow­ta­rza się ten sam rym.

Mo­no­rym był sze­ro­ko wy­ko­rzy­sty­wa­ny w po­ez­ji śred­nio­wiecz­ne­go Wscho­du (jest wy­ko­rzy­sty­wa­ny w niek­tó­rych ukła­dach stro­ficz­nych wschod­niej po­ez­ji, np. ga­ze­li) i w sze­re­gu eu­ro­pej­skich śred­nio­wiecz­nych tra­dy­cji po­e­tyc­kich (np.

Wikipedia


monorymowy

taki, w któ­rym wy­stę­pu­je jeden rym


SJP.pl


monosacharyd

zwią­zek or­ga­nicz­ny bę­dą­cy be­zbarw­ną, kry­sta­licz­ną sub­stan­cją two­rzo­ną przez ro­śli­ny w pro­ce­sie fo­to­syn­te­zy; cu­kier pro­sty; mo­no­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny, be­zbarw­na, kry­sta­licz­na sub­stan­cja two­rzo­na przez ro­śli­ny w pro­ce­sie fo­to­syn­te­zy;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cukier prosty

Wiktionary


monosacharydowy

→ mo­no­sa­cha­ryd


SJP.pl

Patrz:

monosacharyd

monosacharydy

zwią­zek or­ga­nicz­ny bę­dą­cy be­zbarw­ną, kry­sta­licz­ną sub­stan­cją two­rzo­ną przez ro­śli­ny w pro­ce­sie fo­to­syn­te­zy; cu­kier pro­sty; mo­no­za


SJP.pl

Mo­no­sa­cha­ry­dy, cukry pro­ste – wę­glo­wo­da­ny nie­u­le­ga­ją­ce hy­dro­li­zie na mniej­sze pod­jed­nost­ki pod wpły­wem roz­cień­czo­nych kwa­sów. Czą­stecz­ka za­wie­ra umow­nie co najm­niej 3 atomy węgla. W ro­dzi­nie tych związ­ków wy­róż­nia się tzw. mo­no­sa­cha­ry­dy ma­cie­rzy­ste, czyli po­li­hy­drok­sy­al­de­hy­dy o wzo­rze ogól­nym #PATRZ (al­do­zy) lub po­li­hy­drok­sy­ke­to­ny o wzo­rze #PATRZ (ke­to­zy).

Wikipedia


monosemia

po­sia­da­nie przez wyraz lub po­łą­cze­nie wy­ra­zów wy­łącz­nie jed­ne­go zna­cze­nia; jed­noz­nacz­ność


SJP.pl


monosemiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. po­sia­da­ją­cy jedno zna­cze­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monosemiczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jednoznaczny

Wiktionary


monoski

po­je­dyn­cza deska nar­ciar­ska, po­dob­na do snow­bo­ar­do­wej


SJP.pl


monosomia

mu­ta­cja ge­ne­tycz­na, w któ­rej na­stę­pu­je utra­ta jed­ne­go z chro­mo­so­mów, co po­wo­du­je wy­stę­po­wa­nie jed­ne­go chro­mo­so­mu bez pary, wada śmier­tel­na


SJP.pl

Mo­no­so­mia – utra­ta jed­ne­go chro­mo­so­mu z pary ho­mo­lo­gicz­nej, która wtedy za­wie­ra tylko jeden chro­mo­som za­miast dwóch. Ro­dzaj ane­u­plo­i­dal­nej mu­ta­cji chro­mo­so­mo­wej. Wszyst­kie tego typu mu­ta­cje wśród au­to­so­mów są śmier­tel­ne. Na­to­miast mu­ta­cja chro­mo­so­mów płci, czyli obec­ność tylko jed­ne­go chro­mo­so­mu X, ob­ja­wia się jako ze­spół Tur­ne­ra.

Wikipedia


monospace

rze­czow­nik

 (1.1) ty­pogr. od­mia­na kroju, w któ­rym pola wszyst­kich zna­ków mają jed­na­ko­wą sze­ro­kość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mo­no­spa­ce był sze­ro­ko sto­so­wa­ny w ma­szy­nach do pi­sa­nia.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pismo nieproporcjonalne

Wiktionary


monospermia

Mo­no­sper­mia – po­wszech­ne zja­wi­sko (w prze­ci­wień­stwie do po­li­sper­mii) po­le­ga­ją­ce na wni­knię­ciu tylko 1 plem­ni­ka do ko­mór­ki ja­jo­wej.

Wikipedia


monostych

myśl, sen­ten­cja wy­ra­żo­na w jed­nym wer­sie; jed­no­wiersz


SJP.pl


monosylaba

wyraz skła­da­ją­cy się tylko z jed­nej sy­la­by, zgło­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. wyraz skła­da­ją­cy się z jed­nej sy­la­by

 (1.2) książk. krót­ka, la­ko­nicz­na wy­po­wiedź

Wiktionary

Powiązane:

 przym. monosylabiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) półsłówko

Wiktionary


monosylabiczny

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. skła­da­ją­cy się z jed­nej sy­la­by

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monosylaba ż., monosylabiczność ż.

 przym. sylabiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jednosylabowy, war. monosylabowy

Wiktionary


monosylabik

wyraz zło­żo­ny z jed­nej sy­la­by; jed­noz­gło­sko­wiec, jed­no­sy­la­bo­wiec, wyraz jed­noz­gło­sko­wy (jed­no­sy­la­bo­wy, mo­no­sy­la­bo­wy, mo­no­sy­la­bicz­ny)


SJP.pl


monotechnika

ogra­ni­cze­nie roz­wo­ju tech­nicz­ne­go do jed­nej dzie­dzi­ny lub jed­nej wy­bra­nej tech­no­lo­gii


SJP.pl


monoteista

wie­rzą­cy w jed­ne­go boga; zwo­len­nik mo­no­te­iz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) filoz. rel. wyz­naw­ca jed­ne­go, je­dy­ne­go boga

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nɔtɛˈjista, AS: mõnotei ̯ista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monoteizm m.

:: fż. monoteistka ż.

 przym. monoteistyczny

Wiktionary


monoteistka

ko­bie­ta wie­rzą­ca w jed­ne­go boga; zwo­len­nicz­ka mo­no­te­iz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. rel. wyz­naw­czy­ni jed­ne­go, je­dy­ne­go boga

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nɔtɛˈjistka, AS: mõnotei ̯istka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monoteizm m.

:: fm. monoteista m.

 przym. monoteistyczny

Wiktionary


monoteistyczny

→ mo­no­te­izm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z mo­no­te­iz­mem, wła­ści­wy mo­no­te­iz­mo­wi i / lub mo­no­te­i­stom

Wiktionary

Patrz:

monoteizm

Przykłady

 (1.1) Chrze­ści­jań­stwo i islam to re­li­gie mo­no­te­i­stycz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nɔtɛjiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: mõnotei ̯istyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monoteizm m., monoteista m., monoteistka ż.

 przysł. monoteistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jednobożny, daw. jednobogi, jednobożeński

Wiktionary


monoteizm

wyz­na­wa­nie ist­nie­nia tylko jed­ne­go boga; je­dy­no­bó­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. wiara w jed­ne­go boga;

Wiktionary

Mo­no­te­izm, je­dy­no­bó­stwo (mo­no­te­izm z μόνος "monos" – „je­dy­ny” + θεός "theos" – „bóg”) – wiara w ist­nie­nie tylko jed­ne­go Boga i w prze­ci­wień­stwie do he­no­te­iz­mu wy­klu­cza­ją­ca ist­nie­nie ja­kich­kol­wiek in­nych istot bo­skich. Prze­ci­wień­stwem mo­no­te­iz­mu jest po­li­te­izm.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ju­da­izm, chrze­ści­jań­stwo i islam cha­rak­te­ry­zu­je mo­no­te­izm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nɔˈtɛjism̥, AS: mõnotei ̯ism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monoteistka ż., monoteista m., monoteistka ż.

 przym. monoteistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jedynobóstwo

Wiktionary


monoteleta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) teol. hist. zwo­len­nik mo­no­te­le­tyz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Im­pe­ra­tor ten po­pie­rał mo­no­te­le­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monoteletyzm mrz.

Wiktionary


monoteletyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) teol. po­gląd te­o­lo­gicz­ny, we­dług któ­re­go Chry­stus w obu na­tu­rach kie­ro­wał się jedną wolą;

Wiktionary

Mo­no­te­le­tyzm (od μόνος "monos" „je­dy­ny” i θέλω "thelo" „chcę, mam wolę”) – po­gląd w te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej z VII w., we­dług któ­re­go Chry­stus, za­rów­no w swo­jej na­tu­rze bo­skiej, jak i ludz­kiej, kie­ro­wał się jedną wolą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zwal­cza­ny przez pa­pie­ża Mar­ci­na I mo­no­te­le­tyzm zo­stał osta­tecz­nie po­tę­pio­ny na III so­bo­rze kon­stan­ty­no­po­li­tań­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monoteleta m.

 przym. monoteletyczny

Wiktionary


monotemat

jeden je­dy­ny temat


SJP.pl


monotematowość

ogra­ni­cze­nie tre­ści, np. ut­wo­ru li­te­rac­kie­go lub dzie­ła na­u­ko­we­go, do jed­ne­go, za­sad­ni­cze­go te­ma­tu; mo­no­te­ma­tycz­ność


SJP.pl


monotematowy

→ mo­no­te­mat


SJP.pl

Patrz:

monotemat

monotematyczność

nie­u­stan­ne do­ty­cze­nie jed­ne­go za­gad­nie­nia; jed­no­te­ma­to­wość


SJP.pl


monotematyczny

1. zwią­za­ny z jed­nym te­ma­tem;
2. pe­jo­ra­tyw­nie: mó­wią­cy cią­gle o tym samym


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy jed­ne­go te­ma­tu

 (1.2) mó­wią­cy cią­gle na jeden temat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W takim sen­sie twór­czość Poego jest swo­i­ście mo­no­te­ma­tycz­na, a jed­no­cze­śnie nie­pow­ta­rzal­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monotematyczność ż.

 przysł. monotematycznie

Wiktionary


monoterapia

te­ra­pia z za­sto­so­wa­niem wy­łącz­nie jed­ne­go leku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. te­ra­pia tylko jed­nym le­kiem

Wiktionary

Mo­no­te­ra­pia – okre­śle­nie, które może być sto­so­wa­ne do róż­nych form od­dzia­ły­wań lecz­ni­czych i te­ra­pe­u­tycz­nych, ale naj­czę­ściej oz­na­cza sto­so­wa­nie po­je­dyn­cze­go leku. Mo­no­te­ra­pia poz­wa­la ogra­ni­czyć skut­ki ubocz­ne le­cze­nia, a także umoż­li­wia pre­cy­zyj­ne okre­śle­nie od­dzia­ły­wa­nia da­ne­go leku na or­ga­nizm. Prze­ci­wień­stwo po­li­te­ra­pii.

Wikipedia


monoterpenoid

zwią­zek z grupy związ­ków che­micz­nych, do któ­rej na­le­żą m.in. cy­tral, li­na­lo­ol


SJP.pl


monoterpenoidy

zwią­zek z grupy związ­ków che­micz­nych, do któ­rej na­le­żą m.in. cy­tral, li­na­lo­ol


SJP.pl


monoterpeny

zwią­zek che­micz­ny z grupy ter­pe­nów, ma­ją­cy silne włas­no­ści za­pa­cho­we


SJP.pl

Mo­no­ter­pe­ny – grupa or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych, pod­gru­pa ter­pe­nów, po­sia­da­ją­ce silne włas­no­ści za­pa­cho­we.

Związ­ki te są w tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej cie­cza­mi lub cia­ła­mi sta­ły­mi o in­ten­syw­nym za­pa­chu. Do­brze roz­pu­szczal­ne w roz­pu­szczal­ni­kach or­ga­nicz­nych i tłu­szczach. Są nie­roz­pu­szczal­ne w wo­dzie.

Wikipedia


monotlenek

zwią­zek che­micz­ny pier­wiast­ka che­micz­ne­go z jedną czą­stecz­ką tlenu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. chem. zwią­zek che­micz­ny ut­wo­rzo­ny z jed­ne­go atomu tlenu i in­ne­go pier­wiast­ka

Wiktionary


monotonia

niez­mien­ność, brak uroz­ma­i­ce­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jed­no­staj­ny, pow­ta­rzal­ny stan bez uroz­ma­i­ce­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wie­dzie­li, co wy­my­ślić, by przer­wać tę mo­no­to­nię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃ɲja, AS: mõnotõńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. monotonny

 przysł. monotonnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) monotonność, szarość

Wiktionary


monotoniczność

w ma­te­ma­ty­ce: zgod­ność po­rząd­ku w zbio­rze ar­gu­men­tów ja­kiejś funk­cji i w zbio­rze jej war­to­ści, np. mo­no­to­nicz­ność funk­cji, ciągu, miary


SJP.pl


monotoniczny

1. w fi­zy­ce: opar­ty na jed­nym tonie, dźwię­ku;
2. w ma­te­ma­ty­ce: ma­ją­cy zgod­ny po­rzą­dek w zbio­rze ar­gu­men­tów funk­cji i w zbio­rze jej war­to­ści;
3. w ma­te­ma­ty­ce: ciąg mo­no­to­nicz­ny - ciąg ros­ną­cy lub ma­le­ją­cy, nie­ros­ną­cy lub nie­ma­le­ją­cy;
4. w ma­te­ma­ty­ce: funk­cja mo­no­to­nicz­na - funk­cja ros­ną­ca lub ma­le­ją­ca, nie­ros­ną­ca lub nie­ma­le­ją­ca


SJP.pl


monotonizować

rzad­ko: czy­nić coś mo­no­ton­nym


SJP.pl


monotonnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób mo­no­ton­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­kła­dow­ca mówił tak mo­no­ton­nie i cicho, że zas­ną­łem po dzie­się­ciu mi­nu­tach jego pre­lek­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃ɲːɛ, AS: mõnotõ•ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monotonia ż., monotonność ż.

 przym. monotonny

Wiktionary


monotonniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: mo­no­ton­nie


SJP.pl


monotonniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: mo­no­ton­ny


SJP.pl


monotonność

niez­mien­ność, brak uroz­ma­i­ce­nia; mo­no­to­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest mo­no­ton­ne; cecha tych, któ­rzy są mo­no­ton­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. monotonny

 przysł. monotonnie

Wiktionary


monotonny

nudny, jed­no­staj­ny, be­zbarw­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cią­gle taki sam, bez uroz­ma­i­ce­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃nːɨ, AS: mõnotõ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monotonia ż., monotonność ż.

 przysł. monotonnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jednostajny

Wiktionary


monotron

mi­kro­fa­lo­wa lampa ge­ne­ra­cyj­na


SJP.pl


monotropia

szcze­gól­ny przy­pa­dek alo­tro­pii lub po­li­mor­fiz­mu


SJP.pl


monotropizm

Mo­no­tro­pizm – stra­te­gia poz­naw­cza uwa­ża­na za głów­ną cechę le­żą­cą u pod­staw au­tyz­mu. Umysł mo­no­tro­po­wy to taki, który w do­wol­nym mo­men­cie sku­pia swoją uwagę na nie­wiel­kiej licz­bie za­in­te­re­so­wań, mając ten­den­cję do po­mi­ja­nia rze­czy poza tym tu­ne­lem uwagi. Te­o­ria mo­no­tro­piz­mu zo­sta­ła opra­co­wa­na przez Dinah Mur­ray, Wenn Law­son i Mike Les­ser w la­tach 90.

Wikipedia


monotyp

ma­szy­na dru­kar­ska słu­żą­ca do od­le­wa­nia i skła­da­nia czcio­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. syst. tak­son obej­mu­ją­cy tylko jeden przy­po­rząd­ko­wa­ny tak­son niż­szy;

 (1.2) druk. po­li­gra­ficz­na ma­szy­na od­lew­ni­cza umoż­li­wia­ją­ca skład tek­stu i od­le­wa­nie czcio­nek;

 (1.3) żegl. jacht tej samej klasy;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­no­typ (bio­lo­gia)
  • mo­no­typ (ze­cer­stwo)
  • mo­no­typ (że­glar­stwo)

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ma­szy­ną po­dob­ną do mo­no­ty­pu, ale od­le­wa­ją­cą od razu całe wier­sze tek­stu, był li­no­typ.

 (1.3) Jak naj­więk­sze zbli­że­nie mo­no­ty­pów danej klasy do iden­tycz­no­ści ma za­pew­nić pod­czas za­wo­dów spor­to­wych umoż­li­wie­nie oce­nia­nia wy­łącz­nie umie­jęt­no­ści że­gla­rzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monotypowość ż.

 przym. monotypowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) takson monotypowy

Wiktionary


monotypia

1. tech­ni­ka od­bi­ja­nia, po­le­ga­ją­ca na od­ci­śnię­ciu na pa­pie­ro­wym po­dło­żu świe­żo na­ma­lo­wa­ne­go obra­zu (np. na szkla­nej pły­cie);
2. od­bit­ka wy­ko­na­na tą tech­ni­ką


SJP.pl

Mo­no­ty­pia (gr. "monos" – jeden, "typos" – od­bi­cie) – ar­ty­stycz­na tech­ni­ka gra­ficz­na, na­le­żą­ca do druku pła­skie­go, wy­róż­nia­ją­ca się tym, że poz­wa­la na uzy­ska­nie tylko jed­nej od­bit­ki. Wy­na­le­zie­nie mo­no­ty­pii przy­pi­su­je się wło­skie­mu ma­la­rzo­wi Gio­van­ni Be­ne­det­to Ca­sti­glio­ne, zw. Il Gre­chet­to.

Wikipedia


monotypistka

→ mo­no­ty­pi­sta


SJP.pl

Patrz:

monotypista

monotypowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co mo­no­ty­po­we

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monotyp mrz.

 przym. monotypowy

Wiktionary


monotypowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. syst. zwią­za­ny z mo­no­ty­pem, do­ty­czą­cy mo­no­ty­pu

 (1.2) druk. zwią­za­ny z mo­no­ty­pem, do­ty­czą­cy mo­no­ty­pu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kol­czat­ka au­stra­lij­ska jest je­dy­nym przed­sta­wi­cie­lem mo­no­ty­po­we­go ro­dza­ju kol­czat­ka.

 (1.1) Po­gląd ten uza­sad­nia­ny bywa ba­da­nia­mi an­tro­po­lo­gicz­ny­mi wska­zu­ją­cy­mi, że ga­tu­nek Homo sa­piens jest mo­no­ty­po­wy.

 (1.1) Ma­try­ca – w tra­dy­cyj­nym ze­cer­stwie słu­ży­ła do od­le­wa­nia czcio­nek lub też me­cha­nicz­ne­go skła­du tek­stu (mo­no­ty­po­we­go lub li­no­ty­po­we­go)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monotyp mrz., monotypowość ż.

Wiktionary


monowarstwa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. war­stwa o gru­bo­ści od­po­wia­da­ją­cej śred­ni­cy jed­nej czą­stecz­ki lub atomu

Wiktionary

Mo­no­war­stwa, ina­czej war­stwa mo­no­mo­le­ku­lar­na (war­stwa jed­no­czą­stecz­ko­wa) lub war­stwa mo­no­a­to­mo­wa – war­stwa o gru­bo­ści od­po­wia­da­ją­cej śred­ni­cy jed­nej czą­stecz­ki (lub atomu), przez co uz­na­je się je za ist­nie­ją­ce w wy­mia­rze dwu­wy­mia­ro­wym. Szcze­gól­nym ro­dza­jem mo­no­war­stwy jest mo­no­war­stwa Lang­mu­i­ra, ut­wo­rzo­na zaz­wy­czaj przez am­fi­fi­lo­we czą­stecz­ki na gra­ni­cy po­wierzch­ni wody i po­wie­trza.

Wikipedia


monowski

przy­miot­nik od: MON (Mi­ni­ster­stwo Obro­ny Na­ro­do­wej); MON-owski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z MON-em, do­ty­czą­cy MON-u

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. MON m./n.

Wiktionary


monowtrysk

po­je­dyn­czy wtrysk w ukła­dzie pa­li­wo­wym sa­mo­cho­du


SJP.pl


monowładza

wła­dza w pań­stwie spra­wo­wa­na przez jedną par­tię


SJP.pl


monoza

mo­no­sa­cha­ryd, cu­kier pro­sty


SJP.pl


monozygotyczny

o bliź­nię­tach: iden­tycz­ne ge­ne­tycz­nie


SJP.pl


monroe

[czy­taj: monROŁ] naz­wi­sko, m.in. James Mon­roe (1758-1831) - po­li­tyk ame­ry­kań­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bill Mon­roe, muzyk
  • Earl Mon­roe, ko­szy­karz
  • James Mon­roe, Pre­zy­dent Sta­nów Zjed­no­czo­nych
  • Ma­ri­lyn Mon­roe, ame­ry­kań­ska ak­tor­ka
  • Ro­bert Mon­roe, biz­nes­men, pi­sarz, za­ło­ży­ciel Mon­roe In­sty­tut
  • Mon­roe Vata Rigby, fran­cu­sko-ame­ry­kań­ska pio­sen­kar­ka pop ope­ro­wa
  • Mon­roe – bry­tyj­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny z Ja­me­sem Nes­bit­tem w roli ty­tu­ło­wej
  • Mon­roe – mia­sto w sta­nie Con­nec­ti­cut, w hrab­stwie Fa­ir­field
  • Mon­roe – mia­sto w sta­nie Ge­or­gia, w hrab­stwie Wal­ton
  • Mon­roe – miej­sco­wość w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Adams
  • Mon­roe – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Ja­sper
  • Mon­roe – mia­sto w sta­nie Lu­iz­ja­na, w pa­ra­fii Ou­a­chi­ta

Wikipedia


monrovia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Li­be­rii;

Wiktionary

Mon­ro­via (dawne spol­szcze­nie: "Mon­ro­wia") – naj­więk­sze mia­sto i sto­li­ca Li­be­rii. Po­ło­żo­ne u uj­ścia rzeki St. Paul do Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go (Wy­brze­że Pie­przo­we). Okręg sto­łecz­ny liczy sobie ponad mi­lion miesz­kań­ców, czyli 29% po­pu­la­cji całej Li­be­rii, we­dług spisu lud­no­ści z 2008 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mon­ro­via jest jed­nym z por­tów Wy­brze­ża Pie­przo­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃nˈrɔvʲja, AS: mõnrovʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monrowijczyk mos., monrowijka ż.

 przym. monrowijski

Wiktionary


monrowia

sto­li­ca Li­be­rii


SJP.pl


monrowijczyk

miesz­ka­niec Mon­ro­wii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mon­ro­vii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nrɔˈvʲijt͡ʃɨk, AS: mõnrovʹii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Monrovia ż.

:: fż. monrowijka ż.

 przym. monrowijski

Wiktionary


monrowijka

miesz­kan­ka Mon­ro­wii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Mon­ro­vii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nrɔˈvʲijka, AS: mõnrovʹii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Monrovia ż.

:: fm. monrowijczyk mos.

 przym. monrowijski

Wiktionary


monrowijski

→ Mon­ro­wia (sto­li­ca Li­be­rii)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Mon­ro­via

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nrɔˈvʲijsʲci, AS: mõnrovʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Monrovia ż., monrowijczyk mos., monrowijka ż.

Wiktionary


mons.

skrót od: mon­si­gno­re, mon­si­nior; Msgr.


SJP.pl


monsalwat

zamek świę­te­go Gra­a­la w le­gen­dach o Par­si­fa­lu i Lo­hen­gri­nie; Mon­sal­vat


SJP.pl


monseigneur

[czy­taj: mąseNIOR] fran­cu­ski zwrot od­po­wia­da­ją­cy pol­skie­mu: Wasza Wy­so­kość, Wasza Świą­to­bli­wość


SJP.pl


monsieur

[czy­taj: meSJE] we Fran­cji: zwrot grzecz­no­ścio­wy sto­so­wa­ny w od­nie­sie­niu do męż­czyzn; pan


SJP.pl


monsignor

[czy­taj: mons-iNIOR] we Wło­szech: tytuł do­stoj­ni­ka ko­ściel­ne­go; mon­si­gno­re, mon­si­nior


SJP.pl


monsignore

[czy­taj: mons-inio­re] we Wło­szech: tytuł do­stoj­ni­ka ko­ściel­ne­go; mon­si­nior, mon­si­gnor


SJP.pl

rze­czow­nik

 (1.1) tytuł ka­pe­la­nów, szam­be­la­nów i pra­ła­tów pa­pie­skich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Nie sprze­da­ję mojej córki - odrze­kła - ale przyj­mę każdy po­da­ru­nek, który zech­cesz mi, mon­si­gno­re, ofia­ro­wać.” (J. Po­toc­ki: Rę­ko­pis zna­le­zio­ny w Sa­ra­gos­sie)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) monsinior, msgr

Wiktionary


monsinior

[czy­taj: mons-iNIOR] we Wło­szech: tytuł do­stoj­ni­ka ko­ściel­ne­go; mon­si­gno­re, mon­si­gnor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mon­si­gno­re

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świr­ski, który znał cały Rzym i wszyst­kich mon­si­nio­rów, za­rę­czył, że po­tra­fi to z łat­wo­ścią prze­pro­wa­dzić. (H. Sien­kie­wicz: Ro­dzi­na Po­ła­niec­kich)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃w̃ˈɕĩɲɔr, AS: mõũ̯śĩńor

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) monsignore, msgr

Wiktionary


monster

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lm. od mon­ste­ra

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mon­ster – ame­ry­kań­sko-nie­miec­ki film dra­ma­tycz­ny z 2003 roku
  • Mon­ster – po­łud­nio­wo­ko­re­ań­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny z 2016 roku
  • Mon­ster – ja­poń­ski film z 2023 roku
  • Mon­ster – album Her­bie­go Han­coc­ka
  • Mon­ster – album grupy Kiss
  • Mon­ster – album grupy Oomph!
  • Mon­ster – album grupy ra­pe­ra Popka
  • Mon­ster – album grupy R.E.M.
  • MONSTER – album grupy B’z
  • „Mon­ster” – sin­gel ra­pe­ra Kanye Westa
  • „Mon­ster” – sin­gel grupy Pa­ra­mo­re
  • „Mon­ster” – sin­gel grupy Ima­gi­ne Dra­gons

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zie­mia do mon­ster to mie­szan­ka po­dło­ży.

Wiktionary


monstera

tro­pi­kal­ne pną­cze z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych; po­pu­lar­na ro­śli­na ozdob­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mon­ste­ra|Adans.|ref=tak., pną­cze z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych o du­żych, skó­rza­stych li­ściach z głę­bo­ki­mi wcię­cia­mi;

Wiktionary

Mon­ste­ra ("Mon­ste­ra" ) – ro­dzaj pną­czy z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, obej­mu­ją­cy 73 ga­tun­ki po­cho­dzą­ce z Ame­ry­ki Środ­ko­wej i Po­łud­nio­wej, od Mek­sy­ku do Bo­li­wii i Bra­zy­lii. Mon­ste­ra Adan­so­na zo­sta­ła in­tro­du­ko­wa­na do Por­to­ry­ko, a mon­ste­ra dziu­ra­wa na Se­sze­lach, Ko­mo­rach, Wy­spach To­wa­rzy­stwa oraz do Ban­gla­de­szu i Korei.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie ro­śli­ny naj­czę­ściej cho­ru­ją? Oka­zu­je się, że prze­de wszyst­kim te po­pu­lar­ne: palmy, fi­ku­sy, mon­ste­ry, blu­szcze, pa­pro­cie.

Wiktionary


monsterek

po­tocz­nie: napój ener­ge­ty­zu­ją­cy marki Mon­ster Ener­gy


SJP.pl


monstrancja

na­czy­nie li­tur­gicz­ne wy­ko­na­ne ze złota lub sre­bra słu­żą­ce do wy­sta­wia­nia ho­stii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. na­czy­nie li­tur­gicz­ne do wy­sta­wia­nia kon­se­kro­wa­nej ho­stii; ; Glo­ger.

Wiktionary

Mon­stran­cja (z łac. "mon­stra­re" − po­ka­zy­wać) − na­czy­nie li­tur­gicz­ne słu­żą­ce w li­tur­gii ka­to­lic­kiej do umie­szcza­nia w nim kon­se­kro­wa­nej ho­stii, celem wy­sta­wia­nia na oł­tarz pod­czas na­bo­żeństw, ado­ra­cji, bło­go­sła­wień­stwa Najś­więt­szym Sa­kra­men­tem oraz w cza­sie pro­ce­sji te­o­fo­rycz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Piel­grzy­mi z Pol­ski ofia­ro­wa­li Ja­no­wi Pa­wło­wi II mon­stran­cję, która trafi do jed­ne­go z afry­kań­skich ko­ścio­łów.

 (1.1) Glo­ria wokół mon­stran­cji była wul­ka­nicz­ne­go, sza­re­go ko­lo­ru.

 (1.1) Dia­kon miał pro­blem, mel­chi­ze­dek nie pa­so­wał do mon­stran­cji.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ostensorium

Wiktionary


monstre

[czy­taj mąstr] rzad­ko:
1. ol­brzy­mi, ogrom­ny, gi­gan­tycz­ny; mon­stru­al­ny;
2. uro­czy­sty, oka­za­ły, wy­staw­ny


SJP.pl


monstrualny

1. ol­brzy­mi, wiel­ki, du­żych roz­mia­rów;
2. strasz­li­wy, pot­wor­ny, odra­ża­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­jąt­ko­wo brzyd­ki

 (1.2) wy­jąt­ko­wo du­żych roz­mia­rów lub na­tę­że­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Setki ty­się­cy zde­men­to­wa­nych i ob­śmia­nych chi­pów w szcze­pion­kach było widać do cze­goś po­trzeb­nych. Usy­pu­je się z nich mon­stru­al­nych roz­mia­rów cho­cho­ła, któ­re­go na­stęp­nie trze­ba oba­lić tylko po to, żeby zbu­do­wać go od nowa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃w̃struˈwalnɨ, AS: mõũ̯struu̯alny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monstrualność ż., monstrum n.

 przysł. monstrualnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obrzydliwy, odpychający, odrażający, ohydny, okropny, potworny

 (1.2) gigantyczny, olbrzymi, kolosalny, wielki

Wiktionary


monstrum

ktoś lub coś brzyd­kie­go; szka­ra­da; stra­szy­dło; masz­ka­ra; pocz­wa­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot­wór

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mon­strum – ina­czej pot­wór
  • grupa mon­strum – w ma­te­ma­ty­ce jedna z grup spo­ra­dycz­nych
  • Mon­strum – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Mon­strum – film z 2014 roku w re­ży­se­rii Bret­ta Sim­mon­sa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) XV-wiecz­ny Gil­les de Rais, zwany Si­no­bro­dym, był praw­dzi­wym mon­strum, okrut­ni­kiem, sa­dy­stą i ne­kro­fi­lem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔ̃w̃strũm, AS: mõũ̯strũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monstrualność ż.

 przym. monstrualny

 przysł. monstrualnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) potwór, poczwara, maszkara, dziwoląg

Wiktionary


monsun

zmien­ny wiatr wie­ją­cy głów­nie na ob­sza­rach podz­wrot­ni­ko­wych latem od oce­a­nu, w zimie od lądu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. me­te­o­rol. wiatr (sy­stem wia­trów) se­zo­no­wo zmien­ny po­mię­dzy oce­a­nem a lądem, czę­sto bę­dą­cy przy­czy­ną wy­stę­po­wa­nia pory su­chej i de­szczo­wej;

Wiktionary

Mon­sun – układ wia­trów, które zmie­nia­ją swój kie­ru­nek na prze­ciw­ny w za­leż­no­ści od pory roku. Są to wia­try se­zo­no­we mię­dzy oce­a­nem a lądem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɔ̃w̃sũn, AS: mõũ̯sũn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. monsunowy

Wiktionary


monsunowy

1. ma­ją­cy cha­rak­ter mon­su­nu;
2. kli­mat mon­su­no­wy - go­rą­cy kli­mat stre­fy podz­wrot­ni­ko­wej, w któ­rym latem po­ja­wia­ją się mon­su­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z mon­su­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Kam­bo­dży pa­nu­je kli­mat zwrot­ni­ko­wy mon­su­no­wy z wy­raź­nym po­dzia­łem na dwie głów­ne pory roku: suchą i de­szczo­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃w̃sũˈnɔvɨ, AS: mõũ̯sũnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monsun m.

Wiktionary


mont-joie

rze­czow­nik

 (1.1) al­ter­na­tyw­na pi­sow­nia dla: mont­jo­ie

wy­krzy­knik

 (2.1) al­ter­na­tyw­na pi­sow­nia dla: mont­jo­ie

Wiktionary

Synonimy:

 (1-2) montjoie

Wiktionary


mont-saint-michel

[czy­taj: mą sę miSZEL] ska­li­sta wy­sep­ka u pół­noc­no-za­chod­nich wy­brze­ży Fran­cji


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mont Saint-Mi­chel – wyspa we Fran­cji, w za­to­ce Mont-Saint-Mi­chel
  • Mont-Saint-Mi­chel (baie du Mont-Saint-Mi­chel) – za­to­ka ka­na­łu La Man­che
  • Le Mont-Saint-Mi­chel – gmina we Fran­cji, obej­mu­ją­ca m.in. tę wyspę
  • Mont-Saint-Mi­chel (ab­ba­ye du Mont-Saint-Mi­chel) – opact­wo na tejże wy­spie

Wikipedia


montaigne

[czy­taj: mąTEŃ lub monTEŃ] naz­wi­sko fran­cu­skie, m.in. Mi­chel Ey­qu­em de Mon­ta­i­gne (1533-1592) - pi­sarz fran­cu­ski, scep­tyk i mo­ra­li­sta


SJP.pl


montale

Zo­bacz też: Eu­ge­nio Mon­ta­le.

Wikipedia


montana

stan w USA


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. stan w USA ze sto­li­cą w He­le­na;

 (1.2) geogr. mia­sto w Buł­ga­rii

 (1.3) geogr. adm. obwód ad­mi­ni­stra­cyj­ny w Buł­ga­rii

Wiktionary

Mon­ta­na () – stan w za­chod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych, przy gra­ni­cy z Ka­na­dą. W 2012 roku osią­gnął 1 mi­lion miesz­kań­ców i jest jed­nym z naj­sła­biej za­lud­nio­nych. W Mon­ta­nie jest ponad dwu­krot­nie wię­cej krów niż ludzi (dane z 2019). Z po­wierzch­nią nieco więk­szą od po­wierzch­ni Pol­ski, jest czwar­tym co do wiel­ko­ści sta­nem USA.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔ̃nˈtãna, AS: mõntãna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Montańczyk mos., Montanka ż.

 przym. montański

Wiktionary


montand

[czy­taj: mąTON] naz­wi­sko


SJP.pl


montania

kra­i­na w Peru


SJP.pl

Mon­ta­nia (hiszp.: "La Montaña") – pa­gór­ko­wa­ta kra­i­na we wschod­nim Peru, u wschod­nich pod­nó­ży Andów Pół­noc­nych; za­chod­nia część Ni­zi­ny Ama­zon­ki. Obej­mu­je sze­reg ni­skich gór i pa­gór­ków, zbu­do­wa­nych ze skał kre­do­wych i pa­le­o­ge­nicz­nych, któ­rych wy­so­kość nie prze­kra­cza 1500 m n.p.m. Rocz­na suma opa­dów wy­no­si ponad 3000 mm. Re­gion po­ro­śnię­ty gę­stym wil­got­nym lasem rów­ni­ko­wym (sel­vas). Ob­szar wy­do­by­cia ropy naf­to­wej i gazu ziem­ne­go oraz ek­splo­a­ta­cja lasów.

Wikipedia


montanista

zwo­len­nik mon­ta­niz­mu (cha­ryz­ma­tycz­ne­go ruchu re­li­gij­ne­go pow­sta­łe­go w II w. we Fry­gii)


SJP.pl


montanistka

→ mon­ta­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

montanista

montanizm

ruch re­li­gij­ny z II w.; gło­sił ry­chłe przyj­ście Chry­stu­sa; kry­ty­ko­wa­ny przez Ko­ściół przez skraj­ne ro­zu­mie­nie po­boż­no­ści


SJP.pl


montanka

miesz­kan­ka Mon­ta­ny (stanu w USA)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Mon­ta­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Montana ż.

:: fm. Montańczyk mos.

 przym. montański

Wiktionary


montanoceratops

póź­no­kre­do­wy di­no­za­ur z in­fra­rzę­du ce­ra­top­sów


SJP.pl

Mon­ta­no­ce­ra­tops ("Mon­ta­no­ce­ra­tops") – ro­dzaj póź­no­kre­do­we­go di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny lep­to­ce­ra­top­sów, któ­re­go szcząt­ki zna­le­zio­no w ska­łach kam­pań­skich i ma­strychc­kich sze­ściu róż­nych for­ma­cji w Ame­ry­ce Pół­noc­nej. Osią­gał 3 m dłu­go­ści. Szyję okry­wa­ła kost­na kryza, nie wyksz­tał­cał kopyt cha­rak­te­ry­stycz­nych dla bar­dziej za­a­wan­so­wa­nych ce­ra­top­sów.

Wikipedia


montauban

[czy­taj: mątoBĄ] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

Mon­ta­u­ban (, Mon­tal­ban) – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Ok­sy­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Tarn i Ga­ron­na. W 2013 roku jej po­pu­la­cja wy­no­si­ła 59 630 miesz­kań­ców. Przez gminę prze­pły­wa­ją rzeki Tarn oraz Ave­y­ron.

Wikipedia


montańczyk

miesz­ka­niec Mon­ta­ny (stanu w USA)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mon­ta­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Montana ż.

:: fż. Montanka ż.

 przym. montański

Wiktionary


montański

przy­miot­nik od: Mon­ta­na, mia­sto w USA


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mon­ta­ną, do­ty­czą­cy Mon­ta­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Montana ż., Montańczyk mos., Montanka ż.

Wiktionary


montaż

1. skła­da­nie urzą­dzeń z go­to­wych czę­ści;
2. za­kła­da­nie, in­sta­lo­wa­nie urzą­dzeń tech­nicz­nych;
3. łą­cze­nie od­dziel­nych czę­ści filmu, au­dy­cji itp. w jedną har­mo­nij­ną ca­łość;
4. film, słu­cho­wi­sko lub przed­sta­wie­nie te­a­tral­ne skła­da­ją­ce się z frag­men­tów więk­szych ut­wo­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) masz. techn. czyn­ność, pro­ce­du­ra skła­da­nia, łą­cze­nia po­szcze­gól­nych ele­men­tów w ca­łość;

 (1.2) bud. techn. czyn­ność, pro­ce­du­ra za­mo­co­wa­nia da­ne­go ele­men­tu kon­struk­cyj­ne­go lub urzą­dze­nia i ewen­tu­al­ne po­dłą­cze­nie go do źró­dła za­si­la­nia

 (1.3) film. zob. mon­taż fil­mo­wy.;

Wiktionary

Mon­taż (z fr. "mon­ta­ge", w zna­cze­niu tech­nicz­nym także ang. "as­sem­bly") – łą­cze­nie odręb­nych czę­ści, ele­men­tów lub ma­te­ria­łów w ca­łość. W innym uży­ciu oz­na­cza także in­sta­lo­wa­nie urzą­dze­nia w przez­na­czo­nym dla niego miej­scu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) (…) mon­taż dla wy­traw­ne­go dzien­ni­ka­rza był pa­pier­kiem lak­mu­so­wym, łatwo było poz­nać, kto mon­tu­je, tak, jak ro­dzaj ście­gu przy ro­bót­kach ręcz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔ̃ntaʃ, AS: mõntaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zamontowanie n., montażownia ż., montażysta m., montażystka ż., monter m., montownia ż., montowanie n.

 czas. remontować, montować ndk., zamontować dk., zamontowywać ndk., zmontować dk.

 przym. monterski, montażowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) montowanie

 (1.2) wstawianie / wstawienie

Wiktionary


montażowiec

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie mon­ta­żu róż­no­rod­nych urzą­dzeń, ma­szyn itp.


SJP.pl


montażownia

1. po­mie­szcze­nie do mon­ta­żu filmu, au­dy­cji itp.;
2. fa­bry­ka lub hala fa­brycz­na, w któ­rej od­by­wa się mon­taż; mon­tow­nia


SJP.pl


montażownica

urzą­dze­nie do mon­to­wa­nia opon sa­mo­cho­do­wych na felgi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urzą­dze­nie do ścią­ga­nia i na­kła­da­nia opon sa­mo­cho­do­wych na felgi

Wiktionary

Mon­ta­żow­ni­ca – jedno z urzą­dzeń wcho­dzą­cych w skład wy­po­sa­że­nia warsz­ta­tów sa­mo­cho­do­wych oraz wul­ka­ni­za­cji. Służy do ścią­ga­nia i na­kła­da­nia (mon­to­wa­nia) opon sa­mo­cho­do­wych na felgi. Wy­róż­nia się mon­ta­żow­ni­ce pó­ła­u­to­ma­tycz­ne i au­to­ma­tycz­ne.

Mon­ta­żow­ni­ce mogą być wy­po­sa­żo­ne w sze­reg do­dat­ko­wych ele­men­tów, na przy­kład:

Wikipedia


montażowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy mon­ta­żu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. montaż mrz., monter mos., montownia ż.

 czas. montować

Wiktionary


montażysta

spe­cja­li­sta od mon­ta­żu fil­mów, mon­ta­ży sce­nicz­nych, ra­dio­wych itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba do­ko­nu­ją­ca mon­ta­żu fil­mów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. montaż mrz., monter mos., montownia ż.

 czas. montować

Wiktionary


montażystka

spe­cja­list­ka od mon­ta­żu fil­mów, mon­ta­ży sce­nicz­nych, ra­dio­wych itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta do­ko­nu­ją­ca mon­ta­żu fil­mów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. montaż mrz., monter mos., montownia ż.

 czas. montować

Wiktionary


montbeliard

rasa bydła mlecz­ne­go z Jury na po­gra­ni­czu Fran­cji i Szwaj­ca­rii; mont­be­liar­de


SJP.pl


montbeliarde

[czy­taj: mą­be­liard] rasa bydła mlecz­ne­go z Jury na po­gra­ni­czu Fran­cji i Szwaj­ca­rii; mont­be­liard


SJP.pl


montbrecja

ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny ko­sać­co­wa­tych; kro­kos­mia, cy­no­brów­ka


SJP.pl


montecchi

[czy­taj: mon­te­ki] naz­wi­sko ro­do­we bo­ha­te­rów sztu­ki W. Szek­spi­ra; Mon­te­ki


SJP.pl


montejus

apa­rat ci­śnie­nio­wy do okre­so­we­go prze­tła­cza­nia cie­czy; prze­tła­czar­ka


SJP.pl


monteki

naz­wi­sko ro­do­we bo­ha­te­rów sztu­ki W. Szek­spi­ra; Mon­tec­chi


SJP.pl


montelupi

Mon­te­lu­pi ("Wil­czo­gór­ski") – pol­ski herb szla­chec­ki.

Wikipedia


monter

wyk­wa­li­fi­ko­wa­ny ro­bot­nik pra­cu­ją­cy przy mon­ta­żu i na­pra­wie ma­szyn, in­sta­la­cji itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ro­bot­nik zaj­mu­ją­cy się mon­to­wa­niem i na­pra­wą ma­szyn i in­sta­la­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po zgło­szo­nej in­ter­wen­cji na miej­sce po­je­cha­ła ekipa mon­te­rów, by pod­wie­sić nowe kable – nie zo­sta­ła jed­nak do­pu­szczo­na na miej­sce, po­nie­waż nie wy­ra­ził na to zgody jeden z miesz­kań­ców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔ̃ntɛr, AS: mõnter

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. montownia ż., montaż m., montażowiec m., montażownia ż., montażysta m., montażystka ż., monterka ż., montowanie n., zamontowanie dk.

 czas. montować ndk., zamontować dk., zamontowywać ndk.

 przym. montażowy, monterski

Wiktionary


monterey

[czy­taj: mon­te­rej] mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mon­te­rey – mia­sto w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie Mon­te­rey
  • Mon­te­rey – miej­sco­wość w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Pu­la­ski
  • Mon­te­rey – mia­sto w sta­nie Ken­tuc­ky, w hrab­stwie Owen
  • Mon­te­rey – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Lu­iz­ja­na, w pa­ra­fii Con­cor­dia
  • Mon­te­rey – miej­sco­wość w sta­nie Mas­sa­chu­setts, w hrab­stwie Berks­hi­re
  • Mon­te­rey – miej­sco­wość w sta­nie Ten­nes­see, w hrab­stwie Put­nam
  • Mon­te­rey – miej­sco­wość w sta­nie Wir­gi­nia, w hrab­stwie High­land
  • Mon­te­rey (ang. Mon­te­rey Town) – gmina w sta­nie Mas­sa­chu­setts, w hrab­stwie Berks­hi­re
  • Mon­te­rey (ang. Mon­te­rey Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Al­le­gan
  • Mon­te­rey (ang. Mon­te­rey Towns­hip) – gmina w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Cu­ming
  • Mon­te­rey (ang. Mon­te­rey Towns­hip) – gmina w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Put­nam
  • hrab­stwo Mon­te­rey (ang. Mon­te­rey Co­un­ty) – w sta­nie Ka­li­for­nia

Wikipedia


monterka

Mon­ter­ka (tyt. oryg. "Mon­ta­tor­ja") – al­bań­ski film krót­ko­me­tra­żo­wy z roku 1970 w re­ży­se­rii Mu­har­re­ma Fejzo.

Wikipedia


monterrey

[czy­taj: monterREJ] mia­sto w Mek­sy­ku


SJP.pl

– mia­sto w pół­noc­no-wschod­nim Mek­sy­ku, na przed­gó­rzu Sier­ra Madre Wschod­niej, sto­li­ca stanu Nuevo León. Mon­ter­rey jest także znane jako „Mia­sto Gór” i „Sul­ta­na del Norte” (Suł­tan­ka Pół­no­cy), mia­sto to jest no­wo­cze­śnie uprze­my­sło­wio­nym, waż­nym punk­tem biz­ne­so­wym w Mek­sy­ku.

Wikipedia


monterski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy mon­te­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. montaż mrz., monter mos., montownia ż.

 czas. montować

Wiktionary


monteseracki

→ Mont­ser­rat; mont­ser­rac­ki


SJP.pl


monteskiusz

Char­les Louis de Se­con­dat (1689-1755) - fran­cu­ski fi­lo­zof, praw­nik, wol­no­mu­larz i pi­sarz; Mon­tes­qu­ieu


SJP.pl

Mon­te­skiusz ( Mon­tes­qu­ieu), właśc. Char­les Louis de Se­con­dat, baron de La Brède et de Mon­tes­qu­ieu (ur. 18 stycz­nia 1689 w La Brède, zm. 10 lu­te­go 1755 w Pa­ry­żu) – fran­cu­ski fi­lo­zof, praw­nik, wol­no­mu­larz i pi­sarz doby Oś­wie­ce­nia, czło­nek Aka­de­mii Fran­cu­skiej od 1728 r. (fotel 2), czło­nek za­gra­nicz­ny Aka­de­mii Sta­ni­sła­wa w Nancy od 1751 roku.

Wikipedia


monteskiuszowski

taki jak u Mon­te­skiu­sza, zgod­ny z jego kon­cep­cja­mi, wy­wo­dzą­cy się z nich


SJP.pl


montesquieu

[czy­taj: mątesKJU] Char­les Louis de Se­con­dat (1689-1755) - fran­cu­ski fi­lo­zof, praw­nik, wol­no­mu­larz i pi­sarz; Mon­te­skiusz


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mon­tes­qu­ieu (Lot i Ga­ron­na) – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Ak­wi­ta­nia
  • Mon­tes­qu­ieu (Hérault) – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Lang­we­do­cja-Ro­us­sil­lon
  • Mon­tes­qu­ieu (Tarn i Ga­ron­na) – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Midi-Pi­re­ne­je
  • Mon­te­skiusz (Char­les Louis de Se­con­dat baron de la Brede et de Mon­tes­qu­ieu), osiem­na­sto­wiecz­ny fran­cu­ski fi­lo­zof.

Wikipedia


montessori

naz­wi­sko wło­skie, np. Maria Mon­tes­so­ri (1870 - 1952), wło­ska le­kar­ka i pe­da­gog, twór­czy­ni sy­ste­mu wy­cho­wa­nia dzie­ci


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Me­to­da Mon­tes­so­ri
  • Maria Mon­tes­so­ri

Wikipedia


montevideo

1. sto­li­ca Urug­wa­ju;
2. mia­sto w USA


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Urug­wa­ju;

Wiktionary

Mon­te­vi­deo – naj­więk­sze mia­sto, sto­li­ca oraz głów­ny port Urug­wa­ju. We­dług spisu z 2011 roku liczy 1 319 108 miesz­kań­ców i po­sia­da po­wierzch­nię 201 km². Jest naj­bar­dziej wy­su­nię­tą na po­łud­nie sto­li­cą obu Ame­ryk. Mon­te­vi­deo znaj­du­je się na po­łud­nio­wym wy­brze­żu kraju, na pół­noc­no-wschod­nim brze­gu La Platy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃ntɛvʲiˈdɛɔ, AS: mõntevʹideo

Wiktionary


montewski

naz­wi­sko


SJP.pl


montezuma

1. wład­ca im­pe­rium az­tec­kie­go;
2. nazwa kilku miast w USA;
3. mia­sto i gmina w Bra­zy­lii


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mon­te­zu­ma I – wład­ca Az­te­ków w la­tach 1440–1468
  • Mon­te­zu­ma II – wład­ca Az­te­ków w la­tach 1502–1520
  • Mon­te­zu­ma – miej­sco­wość w sta­nie Ko­lo­ra­do, w hrab­stwie Sum­mit
  • Mon­te­zu­ma – mia­sto w sta­nie Ge­or­gia, w hrab­stwie Macon
  • Mon­te­zu­ma – miej­sco­wość w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Parke
  • Mon­te­zu­ma – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Po­wes­hiek
  • Mon­te­zu­ma – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Ca­y­u­ga
  • Mon­te­zu­ma – mia­sto w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Gray
  • Mon­te­zu­ma – wieś w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Mer­cer
  • Mon­te­zu­ma (ang. Mon­te­zu­ma Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Pike
  • Mon­te­zu­ma (ang. Mon­te­zu­ma Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Gray
  • Mon­te­zu­ma (ang. Mon­te­zu­ma Town) – gmina w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Ca­y­u­ga

Wikipedia


montforiański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ka­to­lic­kim kul­tem świę­te­go Lud­wi­ka Gri­gnion de Mont­fort, do­ty­czą­cy tego kultu

Wiktionary


montgolfier

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bra­cia Mont­gol­fier – fran­cu­scy wy­na­laz­cy
  • (5864) Mont­gol­fier – pla­ne­to­i­da
  • „Mont­gol­fier” – fran­cu­ski okręt pod­wod­ny z okre­su I wojny świa­to­wej

Wikipedia


montgomery

[czy­taj: montGOmery] mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ant­ho­ny Mont­go­me­ry – ame­ry­kań­ski aktor
  • Ber­nard Law Mont­go­me­ry – mar­sza­łek bry­tyj­ski
  • Flora Mont­go­me­ry – ir­landz­ka ak­tor­ka fil­mo­wa
  • Ga­briel de Mont­go­me­ry – fran­cu­ski szlach­cic
  • Janet Mont­go­me­ry − bry­tyj­ska ak­tor­ka fil­mo­wa i te­le­wi­zyj­na
  • Je­re­my Mont­go­me­ry – ame­ry­kań­ski ko­szy­karz
  • Jim Mont­go­me­ry – ame­ry­kań­ski pły­wak
  • John Mont­go­me­ry – po­li­tyk i praw­nik ame­ry­kań­ski
  • John War­wick Mont­go­me­ry – praw­nik i pu­bli­cy­sta po­cho­dze­nia ame­ry­kań­skie­go
  • Jon Mont­go­me­ry – ka­na­dyj­ski ske­le­to­ni­sta
  • Ka­ta­rzy­na Mont­go­me­ry – pol­ska dzien­ni­kar­ka
  • Lucy Maud Mont­go­me­ry – pi­sar­ka ka­na­dyj­ska

Wikipedia


montherlant

Mont­her­lant – miej­sco­wość i dawna gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Hauts-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Oise. W 2008 roku licz­ba lud­no­ści wy­no­si­ła 124 miesz­kań­ców.

1 stycz­nia 2015 roku po­łą­czo­no dwie wcze­śniej­sze gminy: Mont­her­lant oraz Saint-Crépin-Ibo­u­vil­lers. Sie­dzi­bą gminy zo­sta­ła miej­sco­wość Saint-Crépin-Ibo­u­vil­lers, a nowa gmina przy­ję­ła jej nazwę.

Wikipedia


montjoie

rze­czow­nik

 (1.1) stos ka­mie­ni, pom­nik poś­wię­co­ny ja­kie­muś zda­rze­niu

wy­krzy­knik

 (2.1) hist. okrzyk wo­jen­ny Fran­cu­zów z cza­sów śred­nio­wie­cza

Wiktionary

Mont­jo­ie (z fr. „Góra chwa­ły”) – na wpół le­gen­dar­ny, bo­jo­wy pro­po­rzec Ka­ro­la Wiel­kie­go. Jest to rów­nież okrzyk bo­jo­wy ce­sa­rza, póź­niej kró­lów Fran­cji, a wła­ści­wie skró­co­na wer­sja peł­ne­go za­wo­ła­nia – "Mont­jo­ie Saint Denis" (fr. – „Góra chwa­ły św. Dio­ni­ze­go”).

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Na te słowa Fran­cu­zi wy­da­ją okrzyk wo­jen­ny. Ktoby ich usły­szał jak krzy­czą: Mont­jo­ie! ten miał­by po­ję­cie o ich pię­knem mę­stwie. Potem jadą, o Boże! jakże dumni!

Wiktionary

Synonimy:

 (1-2) mont-joie

Wiktionary


montmartre

[czy­taj: mąMARTR] dziel­ni­ca w pół­noc­nej czę­ści Pa­ry­ża, nieg­dyś cy­ga­ne­rii ar­ty­stycz­nej, dziś głów­nie roz­ryw­ko­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wzgó­rze w Pa­ry­żu;

 (1.2) geogr. tra­dy­cyj­na dziel­ni­ca Pa­ry­ża na wzgó­rzu Mont­mar­tre (1.1)

 (1.3) geogr. wieś w Ka­na­dzie w pro­win­cji Sa­skat­che­wan

Wiktionary

Mont­mar­tre – hi­sto­rycz­na dziel­ni­ca ("qu­ar­tier") Pa­ry­ża, po­ło­żo­na na wzgó­rzu o tej samej naz­wie, znaj­du­ją­ca się w XVIII dziel­ni­cy mia­sta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wciąż wspo­mi­nam to bi­stro na Mont­mar­tre i jego nie­pow­ta­rzal­ną at­mos­fe­rę.

Wiktionary


montmorency

[czy­taj: mąmorąS-I] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

Mont­mo­ren­cy – mia­sto i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Île-de-Fran­ce, sto­li­ca kan­to­nu w de­par­ta­men­cie Do­li­na Oise. Mont­mo­ren­cy znaj­du­je się około 13 km na pół­noc od ob­wod­ni­cy Pa­ry­ża i 21 km od portu lot­ni­cze­go Paryż-Char­les de Ga­ul­le. Mont­mo­ren­cy liczy około 21 381 miesz­kań­ców (dane z 2007 roku).

Wikipedia


montmorillonit

mi­ne­rał ila­sty, wodny krze­mian glinu; mont­mo­ry­lo­nit


SJP.pl


montmorylonit

mi­ne­rał ila­sty, wodny krze­mian glinu; mont­mo­ril­lo­nit


SJP.pl

Mont­mo­ry­lo­nit, mont­mo­ril­lo­nit – sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, za­li­cza­ny do mi­ne­ra­łów ila­stych (grupa smek­ty­tów). Nazwa po­cho­dzi od miej­sco­wo­ści Mont­mo­ril­lon we Fran­cji.

Wikipedia


montowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mon­to­wać.

Wiktionary

Mon­to­wa­nie – w sy­ste­mach ope­ra­cyj­nych z ro­dzi­ny Unix przy­po­rząd­ko­wa­nie kon­kret­nej par­ty­cji z sy­ste­mem pli­ków po­ło­że­nia w drze­wie ka­ta­lo­gów – zaz­wy­czaj jest to ka­ta­log /mnt (lub /media) i w nim pod­ka­ta­lo­gi kon­kret­nych urzą­dzeń – co umoż­li­wia ko­rzy­sta­nie z sy­ste­mu pli­ków sy­ste­mo­wi ope­ra­cyj­ne­mu i użyt­kow­ni­ko­wi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃ntɔˈvãɲɛ, AS: mõntovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. montować

 rzecz. monter mos., zamontowanie n., montaż mrz., montownia ż.

Wiktionary


montować

1. skła­dać coś z go­to­wych czę­ści;
2. za­kła­dać, in­sta­lo­wać urzą­dze­nie;
3. łą­czyć od­dziel­ne czę­ści filmu lub au­dy­cji w ca­łość;
4. prze­no­śnie: przy­go­to­wy­wać, or­ga­ni­zo­wać, ini­cjo­wać coś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) bu­do­wać coś z czę­ści

 (1.2) in­sta­lo­wać, za­kła­dać, umo­co­wy­wać

 (1.3) łą­czyć czę­ści filmu, au­dy­cji w ca­łość

 (1.4) przen. or­ga­ni­zo­wać, urzą­dzać

 (1.5) przest. ek­wi­po­wać, za­o­pa­try­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.4) Syn sza­cha za­czął mon­to­wać opo­zy­cję wśród ary­sto­kra­cji i magów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃nˈtɔvat͡ɕ, AS: mõntovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zamontowanie n., monter m., monterka ż., montaż m., montażowiec m., montażysta m., montażystka ż., montażownia ż., montownia ż., montowanie n.

 czas. zamontować dk., wymontować dk., zmontować dk., zamontowywać ndk.

 przym. montażowy, monterski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) budować, konstruować, zbijać

 (1.2) instalować, zakładać, umocowywać, mocować, ciągnąć

 (1.4) organizować, urządzać, przygotowywać, inicjować

Wiktionary


montownia

fa­bry­ka lub hala fa­brycz­na, w któ­rej od­by­wa się mon­taż; mon­ta­żow­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fa­bry­ka lub jej część, w któ­rej od­by­wa się pro­ces mon­ta­żu pro­duk­tów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃nˈtɔvʲɲa, AS: mõntovʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. montaż m., montowanie n., monter m., monterka ż., montażysta m., montażystka ż.

 czas. montować, zmontować, zamontować, zdemontować

 przym. monterski, montażowy

Wiktionary


montowo

Mon­to­wo (nazwa hi­sto­rycz­na: Mą­to­wo, niem. "Mon­taw)" – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie no­wo­miej­skim, w gmi­nie Gro­dzicz­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa to­ruń­skie­go.

Mon­to­wo za­miesz­ku­je 463 osoby (140 ro­dzin), z czego 48,2% sta­no­wią ko­bie­ty, a 51,8% męż­czyź­ni.

Wikipedia


montowy

daw­niej:
1. mąka mon­to­wa - mąka pszen­na naj­lep­sze­go ga­tun­ku;
2. bułka mon­to­wa - bułka wy­pie­czo­na z mąki mon­to­wej


SJP.pl


montparnasse

[czy­taj: mąparNAS] dziel­ni­ca Pa­ry­ża


SJP.pl

Mont­par­nas­se -– po­łud­nio­wo-za­chod­nia dziel­ni­ca ("qu­ar­tier") Pa­ry­ża, po­ło­żo­na głów­nie na te­re­nie XIV dziel­ni­cy tego mia­sta. Rejon ten roz­po­czy­na się od gra­nic ogro­du Luk­sem­bur­skie­go i roz­cią­ga się w kie­run­ku po­łud­nio­wo-za­chod­nim, aż do gra­nic ad­mi­ni­stra­cyj­nych ści­słe­go Pa­ry­ża.

Wikipedia


montpellier

[czy­taj: mąpelJE] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto na po­łud­niu Fran­cji, w re­gio­nie Ok­sy­ta­nia;

Wiktionary

Mont­pel­lier (, Montpelhièr) – mia­sto w po­łud­nio­wej Fran­cji, w re­gio­nie Ok­sy­ta­nia, sto­li­ca de­par­ta­men­tu Hérault. Jest siód­mym co do wiel­ko­ści mia­stem w kraju, w gra­ni­cach ad­mi­ni­stra­cyj­nych gminy liczy 302 454 miesz­kań­ców, na­to­miast okręg Mont­pel­lier liczy łącz­nie 723 978 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. montpellierski

Wiktionary


montpellierski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mont­pel­lier, do­ty­czą­cy Mont­pel­lier

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W XIII wieku znacz­na już ilość szko­la­rzy pol­skich stu­dio­wa­ła w uni­wer­sy­te­tach za­chod­nich: pa­ry­skim, pa­dew­skim, bo­loń­skim, mont­pel­lier­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Montpellier n.

Wiktionary


montrachet

[czy­taj: mą­tra­sze] białe wino bur­gundz­kie


SJP.pl


montreal

mia­sto w Ka­na­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Ka­na­dzie, w pro­win­cji Qu­e­bec;

Wiktionary

Mon­tre­al ( Montréal []) – mia­sto w Ka­na­dzie, nad Rzeką Świę­te­go Wa­wrzyń­ca w pro­win­cji Qu­e­bec. W la­tach 1844–1849 Mon­tre­al był sto­li­cą Pro­win­cji Ka­na­dy.

Jest to dru­gie co do wiel­ko­ści mia­sto Ka­na­dy, naj­więk­szy port mor­ski wschod­niej czę­ści kraju oraz głów­ny oś­ro­dek go­spo­dar­czy i kul­tu­ral­ny fran­cu­sko­ję­zycz­nej czę­ści Ka­na­dy. Pow­stał jako nie­wiel­ka osada fran­cu­ska na cześć kró­lew­ską naz­wa­ny Mont Royal – „Wzgó­rze kró­lew­skie” – stąd obec­na nazwa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W let­nich Igrzy­skach Olim­pij­skich w Mon­tre­a­lu w 1976 r. pol­ska ekipa li­czy­ła 207 olim­pij­czy­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃nˈtrɛal, AS: mõntreal

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. montrealczyk mos., montrealka ż.

 przym. montrealski

Wiktionary


montrealczyk

miesz­ka­niec Mon­tre­a­lu (mia­sta w Ka­na­dzie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mon­tre­a­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Montreal mrz.

:: fż. montrealka ż.

 przym. montrealski

Wiktionary


montrealka

miesz­kan­ka Mon­tre­a­lu (mia­sta w Ka­na­dzie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Mon­tre­a­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Montreal mrz.

:: fm. montrealczyk mos.

 przym. montrealski

Wiktionary


montrealski

przy­miot­nik od: Mon­tre­al (mia­sto w Ka­na­dzie)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mon­tre­a­lem, do­ty­czą­cy Mon­tre­a­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Montreal mrz., montrealczyk mos., montrealka ż.

Wiktionary


montreux

[czy­taj: mątRÖ albo mątRE] mia­sto w za­chod­niej Szwaj­ca­rii


SJP.pl

Mon­tre­ux (hist. "Much­tern") – mia­sto i gmina uz­dro­wi­sko­wa "(com­mu­ne)" w za­chod­niej Szwaj­ca­rii, w kan­to­nie Vaud, w okrę­gu "(di­strict)" Ri­vie­ra-Pays-d’En­ha­ut. Leży przy wschod­nim krań­cu Je­zio­ra Ge­new­skie­go.

Latem 1936 r. w Mon­tre­ux od­by­wa­ła się kon­fe­ren­cja mię­dzy­na­ro­do­wa do­ty­czą­ca swo­bo­dy że­glu­gi w cie­śni­nach czar­no­mor­skich (Bos­for i Dar­da­ne­le). 20 lipca 1936 r. pod­pi­sa­na tu zo­sta­ła tzw. Kon­wen­cja z Mon­tre­ux, któ­rej po­sta­no­wie­nia obo­wią­zu­ją do cza­sów obec­nych.

Wikipedia


montserracki

→ Mont­ser­rat [czy­taj: mon­se­rac­ki]; mon­te­se­rac­ki


SJP.pl


montserrat

[czy­taj: monseRAT]
1. te­ry­to­rium za­leż­ne Wiel­kiej Bry­ta­nii w Ame­ry­ce Środ­ko­wej;
2. grupa gór­ska w Gó­rach Ka­ta­loń­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. masyw gór­ski w Ka­ta­lo­nii;

 (1.2) klasz­tor be­ne­dyk­ty­nów w ma­sy­wie gór­skim Mont­ser­rat (1.1) w Ka­ta­lo­nii;

 (1.3) geogr. wyspa w Ame­ry­ce Środ­ko­wej, w ar­chi­pe­la­gu Ma­łych An­ty­li;

Wiktionary

Mont­ser­rat – te­ry­to­rium za­leż­ne Wiel­kiej Bry­ta­nii w Ame­ry­ce Środ­ko­wej, na wy­spie Mont­ser­rat w ar­chi­pe­la­gu Ma­łych An­ty­li, w ba­se­nie Morza Ka­ra­ib­skie­go. Na sku­tek wy­bu­chu wul­ka­nu Soufrière Hills w la­tach 1995–1997 bli­sko 2/3 lud­no­ści mu­sia­ło być ewa­ku­o­wa­ne.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Montserratczyk mos., Montserratka ż.

 przym. montserracki

Wiktionary


montserratczyk

[czy­taj: mont­se­rat­czyk] miesz­ka­niec Mont­ser­ra­tu (te­ry­to­rium za­leż­ne­go Wiel­kiej Bry­ta­nii)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mont­ser­ra­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Montserrat mrz.

:: fm. Montserratka ż.

 przym. montserracki

Wiktionary


montserratka

[czy­taj: mont­se­rat­ka] miesz­kan­ka Mont­ser­ra­tu, te­ry­to­rium za­leż­ne­go Wiel­kiej Bry­ta­nii


SJP.pl


montówka

mąka lub bułka mon­to­wa


SJP.pl


monumencik

zdrob­nie­nie od: mo­nu­ment


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od mo­nu­ment

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie mo­nu­ment, lecz tylko mały mo­nu­men­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monument m.

Wiktionary


monument

1. posąg, rzeź­ba, obe­lisk wy­sta­wio­ny na pa­miąt­kę ja­kie­goś wy­da­rze­nia lub ku czci za­słu­żo­ne­go czło­wie­ka;
2. coś ogrom­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. posąg, obe­lisk lub rzeź­ba o du­żych roz­mia­rach upa­mięt­nia­ją­ce ja­kieś wy­da­rze­nie lub wznie­sio­ne ku czci kogoś za­słu­żo­ne­go

 (1.2) książk. przen. po­zo­sta­łość po czymś, co ma dużą war­tość, za­słu­gu­je na pa­mię­ci

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­nu­ment – posąg, rzeź­ba, obe­lisk, pom­nik, zwy­kle du­żych roz­mia­rów, im­po­nu­ją­cy, wspa­nia­ły, wy­sta­wio­ny ku czci osoby (osób) albo na pa­miąt­kę ja­kie­goś wy­da­rze­nia.
  • Mo­nu­ment – miej­sco­wość w sta­nie Ko­lo­ra­do, w hrab­stwie El Paso
  • Mo­nu­ment – mia­sto w sta­nie Ore­gon, w hrab­stwie Grant
  • Mo­nu­ment – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Nowy Mek­syk, w hrab­stwie Lea
  • Mo­nu­ment – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Cen­tre
  • Mo­nu­ment (ang. Mo­nu­ment Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Logan
  • Mo­nu­ment – album szwedz­kie­go ze­spo­łu Grand Magus
  • Mo­nu­ment – ilu­stro­wa­na książ­ka Den­ni­sa Bur­me­i­ste­ra i Sas­cha Lange o hi­sto­rii bry­tyj­skie­go ze­spo­łu De­pe­che Mode
  • Mo­nu­ment – pol­ski film fa­bu­lar­ny w re­ży­se­rii Ja­go­dy Szelc z 2018 r.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔ̃ˈnũmɛ̃nt, AS: mõnũmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monumentalność ż.

:: zdrobn. monumencik mrz.

 przym. monumentalny, monumentowy

 przysł. monumentalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pomnik

 (1.2) pomnik, świadectwo

Wiktionary


monumentalizacja

na­da­wa­nie cze­muś cech mo­nu­men­tal­nych, po­są­go­wych


SJP.pl

Mo­nu­men­ta­li­za­cja (łac. "mo­nu­men­ta­lis" – pom­ni­ko­wy) – w li­te­ra­tu­rze i sztu­ce za­bieg wy­ol­brzy­mie­nia cech opi­sy­wa­nych przed­mio­tów i po­sta­ci, ma­ją­cy na celu uka­za­nie ich szcze­gól­ne­go zna­cze­nia w okre­ślo­nym kon­tek­ście.

Wikipedia


monumentalizm

1. styl w sztu­ce, któ­re­go dą­że­niem jest two­rze­nie dzieł mo­nu­men­tal­nych;
2. wiel­kość i mo­nu­men­tal­ność dzie­ła sztu­ki


SJP.pl


monumentalnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób mo­nu­men­tal­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔ̃nũmɛ̃nˈtalʲɲɛ, AS: mõnũmẽntalʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. monumentalny

 rzecz. monumentalizm m., monument m., monumentalność ż.

Wiktionary


monumentalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: mo­nu­men­tal­nie


SJP.pl


monumentalny

ogrom­ny, bar­dzo du­żych roz­mia­rów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) kult. sta­no­wią­cy wiel­ką war­tość dla kul­tu­ry

 (1.2) znacz­nych roz­mia­rów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monument mrz., monumentalizm mrz., monumentalność ż.

 przysł. monumentalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pomnikowy, trwały, wspaniały, wybitny

 (1.2) gigantyczny, olbrzymi, potężny

Wiktionary


monumentowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mo­nu­men­tem, do­ty­czą­cy mo­nu­men­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. monument m.

Wiktionary


monza

[czy­taj: monca] mia­sto we Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina w pół­noc­nych Wło­szech, w Lom­bar­dii;

Wiktionary

Monza – mia­sto i gmina w pół­noc­nych Wło­szech, w re­gio­nie Lom­bar­dia, w pro­win­cji Monza i Brian­za, po­ło­żo­ne nad rzeką Lam­bro.

Monza po­ło­żo­na jest 12 km na pół­noc od Me­dio­la­nu. Dziś pro­du­ku­je się tu m.in. tka­ni­ny i dy­wa­ny. Wśród za­byt­ków ka­te­dra go­tyc­ka z XIV wieku. W skarb­cu ka­te­dry prze­cho­wy­wa­na jest ko­ro­na Te­o­do­lin­dy w for­mie opa­ski ozdo­bio­nej 180 ka­mie­nia­mi szla­chet­ny­mi w pię­ciu rzę­dach. Ko­ro­na da­to­wa­na na 627 rok jest naj­star­szą za­cho­wa­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spór prze­ro­dził się w ot­war­tą wojnę, w któ­rej Me­dio­lan, do­wo­dzo­ny przez Marka Vi­scon­tie­go, od­niósł zwy­cię­stwo pod Monzą nad woj­ska­mi pa­pie­ski­mi ułat­wia­jąc tym samym Lud­wi­ko­wi re­a­li­za­cję pla­nów po­li­tycz­nych na te­re­nie Włoch.

 (1.1) „Mo­na­ca di Monza”, to zna­czy „Mnisz­ka z Monzy". Monza to ma­leń­kie hi­sto­rycz­ne mia­stecz­ko bli­sko Me­dio­la­nu. Tam ro­ze­gra­ła się ta hi­sto­ria, która dla­te­go do­brze jest znana we Wło­szech, że Man­zo­ni umie­ścił ją w swej słyn­nej po­wie­ści „Na­rze­cze­ni”.

Wiktionary


monzonit

mag­mo­wa skała głę­bi­no­wa


SJP.pl

Mon­zo­nit – obo­jęt­na skała mag­mo­wa typu głę­bi­no­we­go o struk­tu­rze drob­no­kry­sta­licz­nej lub śred­nio­kry­sta­licz­nej i bar­wie sza­rej lub ciem­no­sza­rej. Na dia­gra­mie kla­sy­fi­ka­cyj­nym QAPF mon­zo­nit zaj­mu­je pole 8.

Dawne nazwy: gabro or­to­kla­zo­we, gabro sy­e­ni­to­we, ga­bro­sy­e­nit.

Wikipedia


monzonitowy

→ mon­zo­nit


SJP.pl

Patrz:

monzonit

moodboard

[czy­taj: MUDbord] zbiór in­spi­ra­cji do­ty­czą­cych da­ne­go przed­sięw­zię­cia lub po­my­słu, zło­żo­ny ze zdjęć, cy­ta­tów, ma­te­ria­łów, przed­mio­tów itp.; mood board


SJP.pl


moog

wie­lodź­wię­ko­wy syn­te­za­tor mu­zycz­ny z grupy elek­tro­fo­nów elek­tro­nicz­nych; syn­te­za­tor Mooga


SJP.pl


moon

1. dawna jed­nost­ka mo­ne­tar­na Korei;
2. dawna jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ja­po­nii


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Muhu – estoń­ska wyspa, daw­niej Moon
  • Sun Myung Moon
  • Ko­ściół Zjed­no­cze­nio­wy Moona
  • Moon – pol­ski ze­spół black­me­ta­lo­wy
  • Moon-sur-Elle – miej­sco­wość we Fran­cji
  • Al­fa­bet Moona
  • Moon – film z ga­tun­ku Scien­ce fic­tion wy­pro­du­ko­wa­ny w roku 2009
  • MOON – album Gack­ta
  • moon – dawna jed­nost­ka mo­ne­tar­na Korei i Ja­po­nii
  • „Moon” – sin­gel is­landz­kiej pio­sen­kar­ki Björk
  • The moon - Księ­życ w ję­zy­ku an­giel­skim
  • Mo­on­walk - ta­niec Mi­cha­e­la Jack­so­na

Wikipedia


moonies

[czy­taj: mu:nis] człon­ko­wie Ko­ścio­ła Zjed­no­cze­nia (zna­ne­go jako sekta Moona)


SJP.pl


moonista

[czy­taj: mu­ni­sta] czło­nek Ko­ścio­ła Zjed­no­cze­nia (zna­ne­go jako sekta Moona)


SJP.pl


moonistka

[czy­taj: mu­nist­ka] człon­ki­ni Ko­ścio­ła Zjed­no­cze­nia (zna­ne­go jako sekta Moona)


SJP.pl


moonletka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. księ­życ pla­ne­to­i­da­a­ne­to­i­dy;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod ko­niec wrze­śnia br. prób­nik wy­strze­lo­ny przez ame­ry­kań­ską agen­cję kos­micz­ną NASA w ra­mach misji Do­u­ble Aste­ro­id Re­di­rec­tion Test (DART) ude­rzył w mo­on­let­kę (księ­życ pla­ne­to­i­da­a­ne­to­i­dy) Di­mopr­hos, okrą­ża­ją­cą pla­ne­to­i­da­a­ne­to­i­dę Di­dy­mos.

Wiktionary


moonwalk

[czy­taj: mun­łok] fi­gu­ra ta­necz­na, która zdo­by­ła po­pu­lar­ność w la­tach 80. za spra­wą Mi­cha­e­la Jack­so­na


SJP.pl

Mo­on­walk (dosł. "księ­ży­co­wy chód") lub backs­li­de (dosł. "śliz­gać się do tyłu") – fi­gu­ra ta­necz­na, która zdo­by­ła po­pu­lar­ność w la­tach 80. za spra­wą Mi­cha­e­la Jack­so­na. Wy­ko­nał ją po raz pier­wszy w na­da­nym 16 maja 1983 r. pro­gra­mie te­le­wi­zyj­nym "" w trak­cie ut­wo­ru „Bil­lie Jean”.

Wikipedia


moor

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Moor – dziel­ni­ca Len­zen (Elbe)
  • Groß-Moor – dziel­ni­ca gminy Se­e­ve­tal, w po­wie­cie Har­burg, w po­wie­cie Dolna Sak­so­nia
  • Gut Moor – dziel­ni­ca Ham­bur­ga
  • Klein-Moor – dziel­ni­ca gminy Se­e­ve­tal, w po­wie­cie Har­burg, w po­wie­cie Dolna Sak­so­nia
  • Low Moor – miej­sco­wo­ści
  • Moor Cri­chel – wieś
  • Moor Monk­ton – wieś
  • Moor Row – wieś
  • Barm­by Moor – wieś
  • Barn­by Moor – wieś
  • Bid­dulph Moor – wieś
  • Bro­ugh­ton Moor – wieś

Wikipedia


moore

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Moore – mia­sto w sta­nie Idaho, w hrab­stwie Butte
  • Moore – miej­sco­wość w sta­nie Mon­ta­na, w hrab­stwie Fer­gus
  • Moore – mia­sto w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Cle­ve­land
  • Moore – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Frio
  • Moore (ang. Moore Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Bar­ber
  • Moore (ang. Moore Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Ma­rion
  • Moore (ang. Moore Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Sa­ni­lac
  • Moore (ang. Moore Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Ste­vens
  • Moore (ang. Moore Towns­hip) – gmina w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Ore­gon
  • Moore (ang. Moore Towns­hip) – gmina w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Shan­non
  • Moore (ang. Moore Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Ran­som
  • Moore (ang. Moore Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Nort­hamp­ton

Wikipedia


moorea

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa wul­ka­nicz­na wcho­dzą­ca w skład Po­li­nez­ji Fran­cu­skiej;

Wiktionary

Nie mylić z: Morea.

Mo­o­rea – wyspa wul­ka­nicz­na w ar­chi­pe­la­gu Wysp To­wa­rzy­stwa, wcho­dzą­ca w skład Po­li­nez­ji Fran­cu­skiej, po­ło­żo­na 17 km na pół­noc­ny za­chód od Ta­hi­ti. Wyspa ma po­wierzch­nię 134 km² z ponad 16 ty­sią­ca­mi sta­łych miesz­kań­ców (2007). Jest czę­ścią gminy Mo­o­rea-Maiao, na­le­żą­cej do re­gio­nu Wysp Na Wie­trze.

Wikipedia


mop

po­tocz­nie: ścier­ka na kijku, słu­żą­ca do czy­szcze­nia po­dłóg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zmy­wak do po­dło­gi na kiju;

Wiktionary

Mop – ręcz­ny przy­rząd do sprzą­ta­nia na mokro lub sucho. Skła­da się ze sty­li­ska oraz koń­ców­ki czy­szczą­cej w po­sta­ci pa­sków ma­te­ria­łu lub sznur­ków.

Mop jest po­pu­lar­nym przy­rzą­dem do sprzą­ta­nia, pro­sty w uży­ciu i nie wy­ma­ga spe­cjal­nych umie­jęt­no­ści. Pier­wot­nie mopy były przez­na­czo­ne do sprzą­ta­nia na mokro, a do ich pro­duk­cji sto­so­wa­no dłu­gie sple­cio­ne ba­weł­nia­ne sznur­ki, które myły i wchła­nia­ły wil­goć.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔp, AS: mop

Wiktionary


mopa

po­tocz­nie: ścier­ka na kijku, słu­żą­ca do czy­szcze­nia po­dłóg; mop


SJP.pl


mopan

mo­span;
1. daw­niej: forma grzecz­no­ścio­wa od­no­szą­ca się do męż­czyzn, rów­no­waż­na dzi­siej­sze­mu "pan";
2. daw­niej: iro­nicz­ne okre­śle­nie szlach­ci­ca


SJP.pl


mopanek

daw­niej, zdrob­nie­nie od: mopan


SJP.pl


moped

me­cha­nicz­ny po­jazd jed­no­śla­do­wy, po­dob­ny do mo­to­ro­we­ru


SJP.pl


mopek

ga­tu­nek nie­to­pe­rza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Bar­ba­stel­la|Gray|ref=tak., ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny mrocz­ków;

 (1.2) pot. zool. nie­to­perz z ro­dza­ju mop­ków (1.1)

 (1.3) zdrobn. od: mops

 (1.4) mały mops

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od: mopka

Wiktionary

Mopek ("Bar­ba­stel­la") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny mrocz­ków (Ve­sper­ti­lio­ni­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny mrocz­ko­wa­tych (Ve­sper­ti­lio­ni­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) U skle­pie­nia zwi­sa­ło kil­ka­na­ście mop­ków.

 (1.4) Do prze­dzia­łu wesz­ła ko­bie­ta z jas­nym mop­kiem na ręku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mopka ż., mops mzw., mopsica ż., mopsik mzw.

 przym. mopsi, mopsowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) mopsik

Wiktionary


moplik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. mot. mo­to­ro­wer

Wiktionary


mopować

czy­ścić po­dło­gę mopem


SJP.pl


mopownia

po­mie­szcze­nie na sprzęt i środ­ki do utrzy­my­wa­nia czy­sto­ści


SJP.pl


mopr

skrót od:
1. Mię­dzy­na­ro­do­wa Or­ga­ni­za­cja Po­mo­cy Re­wo­lu­cjo­ni­stom;
2. Miej­ski Oś­ro­dek Po­mo­cy Ro­dzi­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ma­zur­skie Ochot­ni­cze Po­go­to­wie Ra­tun­ko­we – or­ga­ni­za­cja sku­pia­ją­ca ra­tow­ni­ków wod­nych pra­cu­ją­cych na War­mii i Ma­zu­rach
  • Miej­ski Oś­ro­dek Po­mo­cy Ro­dzi­nie – jed­nost­ka w sy­ste­mie po­mo­cy spo­łecz­nej, jest ona miej­scem pier­wsze­go kon­tak­tu osób po­szu­ku­ją­cych po­mo­cy spo­łecz­nej
  • Mię­dzy­na­ro­do­wa Or­ga­ni­za­cja Po­mo­cy Re­wo­lu­cjo­ni­stom – or­ga­ni­za­cja ko­mu­ni­stycz­na za­ło­żo­na w 1922 roku w Mosk­wie w celu nie­sie­nia po­mo­cy re­wo­lu­cjo­ni­stom w zwal­cza­niu ka­pi­ta­liz­mu

Wikipedia


mopr-owski

→ MOPR; mo­prow­ski


SJP.pl


moprowski

→ MOPR; MOPR-owski


SJP.pl


mops

rasa ma­łych psów z cha­rak­te­ry­stycz­nie skró­co­ną czę­ścią twa­rzo­wą głowy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kynol. rasa nie­du­żych, ła­god­nych psów;

 (1.2) kynol. pies rasy mops (1.1)

 (1.3) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mops|Les­son|ref=tak., ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny mo­lo­so­wa­tych;

 (1.4) pot. zool. nie­to­perz z ro­dza­ju mop­sów (1.3)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mops (rasa psa)
  • Mops – ro­dzaj ssa­ków la­ta­ją­cych z po­dro­dzi­ny mo­lo­sów w obrę­bie ro­dzi­ny mo­lo­so­wa­tych
  • MOPS – Miej­ski Oś­ro­dek Po­mo­cy Spo­łecz­nej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ho­lan­dia za­ka­za­ła ho­dow­li mop­sów w 2019 roku.

 (1.2) Dziew­czy­na z mop­sem wy­sia­dła na sta­cji w Cze­cho­wi­cach-Dzie­dzi­cach.

 (1.3) Różne ga­tun­ki mop­sów wy­stę­pu­ją w Afry­ce i Azji.

 (1.4) Na belce przy­siadł mops o strasz­nym wy­glą­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔps, AS: mops

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. mopek mzw., mopsik mzw.

:: fż. mopka ż., mopsica ż.

 przym. mopsi, mopsowaty

Wiktionary


mopsi

zwią­za­ny z mop­sem, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla mopsa


SJP.pl


mopsica

sa­mi­ca mopsa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) suka mopsa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta mop­si­ca oszcze­ni­ła się wczo­raj.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔpʲˈɕit͡sa, AS: mopʹśica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mopek mzw., mops, mopsik

 przym. mopsi, mopsowaty

Wiktionary


mopsik

zdrob­nie­nie od: mops


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: mops

Wiktionary

Mop­sik ("Pro­mops") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny mo­lo­sów (Mo­los­si­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny mo­lo­so­wa­tych (Mo­los­si­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moje mop­si­ki nigdy by tego nie zro­bi­ły!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔpʲɕik, AS: mopʹśik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mopek mzw., mops m., mopsica ż.

 przym. mopsi, mopsowaty

Wiktionary


mopsiątko

szcze­nię mopsa; mop­się


SJP.pl


mopsię

szcze­nię mopsa; mop­siąt­ko


SJP.pl


mopsowaty

przy­po­mi­na­ją­cy mopsa, po­dob­ny do mopsa


SJP.pl


mor

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. mór, za­ra­za

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lm. od mora

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=ni­ja­ki.

 (3.1) D. lm. od moro

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔr, AS: mor

Wiktionary


mora

1. tka­ni­na jed­wab­na lub weł­nia­na o fa­li­sto mie­nią­cym się de­se­niu;
2. w me­try­ce an­tycz­nej: czas wy­ma­wia­nia sy­la­by krót­kiej;
3. fa­li­sty układ wło­sów pow­sta­ją­cy u niek­tó­rych zwie­rząt tuż po ich uro­dze­niu;
4. ro­dzaj roz­pro­sze­nia obra­zu;
5. wło­ska gra ha­zar­do­wa po­le­ga­ją­ca na od­ga­dy­wa­niu ilo­ści jed­no­cze­śnie po­ka­zy­wa­nych pal­ców dłoni przez dwóch gra­czy;
6. w sta­ro­żyt­nej Spar­cie: od­dział pie­cho­ty lub ka­wa­le­rii li­czą­cy od 500 do 1000 żoł­nie­rzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­ligr. nie­po­żą­da­ny efekt w po­sta­ci re­gu­lar­nych punk­tów lub wzo­rów, wsku­tek krzy­żo­wa­nia się co najm­niej dwu sia­tek ra­stro­wych;

 (1.2) spe­cjal­na od­mia­na jed­wa­biu o de­ko­ra­cyj­nym, mie­nią­cym się splo­cie;

 (1.3) fa­li­sty układ wło­sów na skó­rze mło­dych zwie­rząt; w fu­trzar­stwie rów­nież po­dob­ny wzór uzy­ski­wa­ny sztucz­nie

 (1.4) jedna z gier to­wa­rzy­skich po­cho­dzą­ca z Włoch;

 (1.5) jęz. jed­nost­ka ilo­cza­su okre­śla­ją­ca „wagę” sy­la­by lub sa­mo­gło­ski;

 (1.6) reg. pozn. daw. zmora, duch

 (1.7) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Za­ol­zie. ćma

 (1.8) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Za­ol­zie. mara nocna

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M. lm. od moro

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mora – rzeka w Pol­sce i Cze­chach, na Przed­gó­rzu Pacz­kow­skim.
  • Mora – herb szla­chec­ki
  • mora – za­gad­nie­nie fo­no­lo­gii
  • mora – jed­nost­ka w armii spar­tań­skiej
  • mora – ro­dzaj tka­ni­ny
  • mora – gra to­wa­rzy­ska
  • mora (Mora moro) – ga­tu­nek ryby mor­skiej
  • Mora – ro­dzaj ro­ślin z po­dro­dzi­ny bre­zyl­ko­wych
  • mora (łac.) – zwło­ka, po­ję­cie prawa cy­wil­ne­go
  • mora – wzór ka­mu­fla­żu sto­so­wa­ne­go w umun­du­ro­wa­niu
  • prąż­ki mory czyli prąż­ki moiré
  • Ma­rzan­na – po­stać kry­ją­ca się pod zwy­cza­jem o tej samej naz­wie, może być także na­zy­wa­na Morą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na ulot­kach które przysz­ły z dru­kar­ni wysz­ła nam mora w gra­fi­ce.

 (1.2) W zbio­rach mu­ze­um mamy za­byt­ko­wy ornat ada­masz­ko­wy z ko­lum­ną z mory i hie­ro­gra­mem IHS.

 (1.4) Lu­dzie pach­ną­cy pra­żo­nym bobem, który no­si­li w za­na­drzu, a przy tym wiecz­nie schryp­nię­ci i spot­nie­li od gry w morę po ro­gach ulic i pe­ry­sty­lach, nie za­słu­gi­wa­li w jego oczach na miano ludzi.

 (1.4) Zgro­ma­dzo­ne przy są­sied­nim stole to­wa­rzy­stwo, os­wo­i­wszy się z naszą obec­no­ścią, przy­stą­pi­ło do przer­wa­nej gry w morę.

 (1.5) Każda długa sa­mo­gło­ska zaj­mu­je dwie mory.

 (1.6) Taka Mora co ludzi dusi, to się ukła­dzie w nocy na czło­wie­ka, język swój wsa­dzi w jego gębe i wszyst­kie śliny mu wy­cyc­ka, że ino jak wiór w gard­le mu osta­nie. sic.

 (2.1) W mi­li­tar­nym de­mo­bi­lu ku­pi­łem sobie dwa mora.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-3)

 przym. morowy

 (1.5)

 rzecz. moratorium n.

 przym. moratoryjny, morowy, jednomorowy, dwumorowy, trójmorowy, moraiczny

 (1.6)

 rzecz. morus m., zmora ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prążki moiré

 (1.6) morus, zmora, zjawa, duch

Wiktionary


moraczewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ję­drzej Mo­ra­czew­ski
  • Ję­drzej Mo­ra­czew­ski (hi­sto­ryk)
  • Ma­ciej Mo­ra­czew­ski - ar­chi­tekt
  • Wасłаw Mo­ra­czew­ski

Wikipedia


morakowo

Mo­ra­ko­wo – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wą­gro­wiec­kim, w gmi­nie Go­łańcz.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.

Wikipedia


moraków

Mo­ra­ków – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łę­czyc­kim, w gmi­nie Góra Świę­tej Mał­go­rza­ty.

Wieś dóbr pre­sty­mo­nial­nych ka­pi­tu­ły ko­le­gia­ty łę­czyc­kiej "Mo­ra­ko­wo", po­ło­żo­na była w po­wie­cie łę­czyc­kim wo­je­wództ­wa łę­czyc­kie­go w końcu XVI wieku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


morakówko

Mo­ra­ków­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wą­gro­wiec­kim, w gmi­nie Go­łańcz.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.

Wikipedia


morale

duch bo­jo­wy, wola walki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) czy­jaś go­to­wość do wy­peł­nia­nia obo­wiąz­ków, zno­sze­nia tru­dów i nie­bez­pie­czeństw, także po­czu­cie od­po­wie­dzial­no­ści i wiara w suk­ces, czę­sto w od­nie­sie­niu do służ­by woj­sko­wej: duch bo­jo­wy i wola walki

 (1.2) czy­jaś ogól­na po­sta­wa mo­ral­na

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) Ms. i W. lp. od morał

Wiktionary

Mo­ra­le − po­sta­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się zmo­ty­wo­wa­niem do wy­peł­nia­nia obo­wiąz­ków i zadań, nawet wobec po­ja­wia­ją­cych się trud­no­ści i nie­bez­pie­czeństw. Także wola walki, od­por­ność psy­chicz­na na nie­do­god­no­ści, po­czu­cie od­po­wie­dzial­no­ści za pod­ję­te za­da­nie i wiara w jego suk­ces. Ter­min sto­so­wa­ny prze­de wszyst­kim w in­sty­tu­cjach woj­sko­wych, lecz także w biz­ne­sie i spor­cie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po wczo­raj­szej ma­sa­krze mo­ra­le w od­dzia­le znacz­nie spa­dło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈralɛ, AS: morale

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moralizm mrz., moralizatorka ż., moralizator mos., moralistyka ż., moralizatorstwo n., moralistka ż., moralista m., moralność ż., morał m., moralizowanie n., moralitet m.

 czas. moralizować ndk.

 przym. moralizatorski, moralnościowy, moralitetowy

 przysł. moralnie, niemoralnie

Wiktionary


moralia

ut­wo­ry li­te­rac­kie o cha­rak­te­rze fi­lo­zo­ficz­no-po­u­cza­ją­cym


SJP.pl

Mo­ra­lia – krót­kie ut­wo­ry o cha­rak­te­rze fi­lo­zo­ficz­nym i po­u­cza­ją­cym.

Do au­to­rów tego typu dzieł można za­li­czyć mię­dzy in­ny­mi Plu­tar­cha, Eraz­ma z Rot­ter­da­mu i Wac­ła­wa Po­toc­kie­go.

Wikipedia


moralik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od morał

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morał m.

Wiktionary


moralista

1. czło­wiek gło­szą­cy su­ro­we za­sa­dy mo­ral­ne i wzy­wa­ją­cy do ich prze­strze­ga­nia;
2. twór­ca zaj­mu­ją­cy się za­gad­nie­nia­mi mo­ral­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek wska­zu­ją­cy innym, jak mają po­stę­po­wać, gło­szą­cy su­ro­we za­sa­dy mo­ral­ne

 (1.2) fi­lo­zof lub pi­sarz zaj­mu­ją­cy się za­gad­nie­nia­mi mo­ral­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie bądź mo­ra­li­stą, mło­dzi muszą się wy­szu­mieć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔraˈlʲista, AS: moralʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moralistyka ż., moralizm mrz., moralność ż., moralizatorstwo n., moralizator mos., moralizatorka ż., morale n.

:: fż. moralistka ż.

 czas. moralizować ndk., umoralniać ndk., umoralnić dk.

 przym. moralny, moralizatorski, moralnościowy

 przysł. moralnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) moralizator, kaznodzieja, mentor, rezoner

Wiktionary


moralistka

→ mo­ra­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta po­u­cza­ją­ca in­nych o za­sa­dach mo­ral­no­ści

Wiktionary

Patrz:

moralista

Przykłady

 (1.1) Ciot­ka Anet­ta to mo­ra­list­ka, nie poz­wa­la na­sze­mu ku­zy­no­wi oglą­dać te­le­wiz­ji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moralistyka ż., moralizm mrz., moralność ż., moralizatorstwo n., moralizator mos., moralizatorka ż., morale n.

:: fm. moralista mos.

 czas. moralizować ndk., umoralniać ndk., umoralnić dk.

 przym. moralny, moralizatorski, moralnościowy

 przysł. moralnie

Wiktionary


moralistyczny

1. zwią­za­ny z tym, co jest wła­ści­we, a co nie­wła­ści­we pod wzglę­dem mo­ral­nym;
2. po­u­cza­ją­cy w spo­sób prze­sad­ny o tym, co jest wła­ści­we pod wzglę­dem mo­ral­nym; mo­ra­li­za­tor­ski, mo­ra­li­zu­ją­cy


SJP.pl


moralistyka

1. pro­pa­go­wa­nie, czę­sto na­tręt­ne, zasad mo­ral­nych; mo­ra­li­za­tor­stwo;
2. w fi­lo­zo­fii: kon­cen­tra­cja na za­gad­nie­niach mo­ral­nych, za­gad­nie­niach war­to­ściu­ją­cych dobro i zło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krze­wie­nie zasad mo­ral­nych

 (1.2) filoz. ob­szar re­flek­sji fi­lo­zo­ficz­nej do­ty­czą­cej mo­ral­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ze wzglę­du na swą dość ory­gi­nal­ną mo­ra­li­sty­kę Pro­di­kos znaj­du­je się na mar­gi­ne­sie so­fi­sty­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moralizm mrz., moralność ż., moralizatorstwo n., moralizowanie n., moralista mos., moralistka ż., moralizator mos., moralizatorka ż., morale n.

 czas. moralizować ndk., umoralniać ndk., umoralnić dk.

 przym. moralny, moralizatorski, moralistyczny

 przysł. moralnie, moralizatorsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pouczanie, kaznodziejstwo, moralizatorstwo, moralizowanie, mentorstwo

Wiktionary


moralitet

ga­tu­nek li­te­rac­ki o cha­rak­te­rze mo­ra­li­stycz­no-dy­dak­tycz­nym, po­słu­gu­ją­cy się ale­go­rią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. śred­nio­wiecz­ny dra­mat mo­ra­li­za­tor­ski;

 (1.2) liter. film. dzie­ło o prze­sła­niu mo­ra­li­zu­ją­cym

Wiktionary

Mo­ra­li­tet – ga­tu­nek dra­ma­tycz­ny o te­ma­ty­ce re­li­gij­nej, uksz­tał­to­wa­ny w XIV wieku na pół­no­cy Eu­ro­py. Mo­ra­li­te­ty uka­zy­wa­ły dzie­je jed­nost­ko­we­go bo­ha­te­ra, wy­bie­ra­ją­ce­go po­mię­dzy złem a do­brem, po­tę­pie­niem a zba­wie­niem.

Bo­ha­ter mo­ra­li­te­tu po­zba­wio­ny był wszel­kich cech jed­nost­ko­wych, na­ro­do­wych itp.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bo­ha­ter mo­ra­li­te­tu po­zba­wio­ny był wszel­kich cech jed­nost­ko­wych, na­ro­do­wych itp. i sta­no­wił uo­so­bie­nie całej ludz­ko­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔraˈlʲitɛt, AS: moralʹitet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morale n., moralność ż., moralizatorstwo n., moralizowanie n., morał mrz., moralitetowość ż.

 przym. moralitetowy, moralny, moralnościowy

 przysł. moralitetowo, moralnie

 czas. moralizować

Wiktionary


moralitetowy

→ mo­ra­li­tet


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mo­ra­li­te­tem, do­ty­czą­cy mo­ra­li­te­tu, wy­stę­pu­ją­cy w mo­ra­li­te­cie

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla mo­ra­li­te­tu

Wiktionary

Patrz:

moralitet

Powiązane:

 rzecz. moralitet mrz., morał mrz., morale n., moralność ż.

 przysł. moralitetowo

Wiktionary


moralizacja

1. utwór li­te­rac­ki lub frag­ment tek­stu o cha­rak­te­rze mo­ra­li­zu­ją­cym;
2. daw­niej: pra­wie­nie mo­ra­łów; mo­ra­li­zo­wa­nie, mo­ra­li­za­tor­stwo, po­u­cza­nie, upo­mi­na­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) utwór o cha­rak­te­rze mo­ra­li­zu­ją­cym

 (1.2) daw. mo­ra­li­zo­wa­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moralizowanie n., moralność ż.

Wiktionary


moralizator

ten, kto mo­ra­li­zu­je


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba ma­ją­ca ten­den­cję do mo­ra­li­zo­wa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Edek to strasz­ny mo­ra­li­za­tor, nie­u­stan­nie nas po­u­cza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moralistyka ż., moralizm mrz., moralność ż., moralizatorstwo n., moralizowanie n., moralista mos., moralistka ż., morale n.

:: fż. moralizatorka ż.

 czas. moralizować ndk., umoralniać ndk., umoralnić dk.

 przym. moralny, moralizatorski, moralnościowy

 przysł. moralnie, moralizatorsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) moralista, mentor, kaznodzieja

Wiktionary


moralizatorka

ko­bie­ta, która mo­ra­li­zu­je


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca ten­den­cję do mo­ra­li­zo­wa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ewka to strasz­na mo­ra­li­za­tor­ka, cią­gle nas po­u­cza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moralistyka ż., moralizm mrz., moralność ż., moralizatorstwo n., moralista mos., moralistka ż., morale n., moralniak m., moralizowanie n., umoralnianie n., umoralnienie n.

:: fm. moralizator mos.

 czas. moralizować ndk., umoralniać ndk., umoralnić dk.

 przym. moralny, moralizatorski, moralnościowy, niemoralny

 przysł. moralnie, moralizatorsko

Wiktionary


moralizatorski

po­u­cza­ją­cy w spo­sób prze­sad­ny o tym, co jest wła­ści­we pod wzglę­dem mo­ral­nym; mo­ra­li­stycz­ny, mo­ra­li­zu­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mo­ra­li­za­tor­stwem, do­ty­czą­cy mo­ra­li­za­tor­stwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moralizm mrz., moralistyka ż., moralność ż., moralizatorstwo n., moralizowanie n., moralista mos., moralistka ż., moralizator mos., moralizatorka ż., morale n.

 czas. moralizować ndk., umoralniać ndk., umoralnić dk.

 przym. moralny, moralistyczny

 przysł. moralnie, moralizatorsko

Wiktionary


moralizatorstwo

pra­wie­nie mo­ra­łów; po­u­cza­nie, upo­mi­na­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pra­wie­nie mo­ra­łów

 (1.2) skłon­ność do mo­ra­li­zo­wa­nia

Wiktionary

Mo­ra­li­za­tor­stwo − od­mia­na mo­ra­li­sty­ki, uwa­ża­na za skraj­ną, ce­chu­ją­ca się tym, że zaz­wy­czaj wy­wo­łu­je skut­ki prze­ciw­ne od za­mie­rzo­nych. W sa­vo­ir-vivre tym pe­jo­ra­tyw­nym sło­wem okre­śla się po­tocz­nie także na­tręt­ne, do­kucz­li­we upo­mi­na­nie kogoś lub czy­jąś skłon­ność do pra­wie­nia mo­ra­łów. Po­ję­cie to wy­stę­pu­je rów­nież w nauce o li­te­ra­tu­rze, jako cecha dy­dak­tycz­nych ut­wo­rów li­te­rac­kich np. w okre­sie śred­nio­wie­cza, oś­wie­ce­nia lub ba­ro­ku lub pew­nych ga­tun­ków, np. bajek.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Jego mo­ra­li­za­tor­stwo do­pro­wa­dza mnie do szału.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moralizm mrz., moralistyka ż., moralność ż., morale n., morał mrz., moralitet mrz., moralista mos., moralistka ż., moralizator mos., moralizatorka ż., moralizowanie n.

 czas. moralizować ndk.

 przym. moralny, niemoralny, moralnościowy, moralizatorski

 przysł. moralnie

Wiktionary


moralizm

po­gląd uz­na­ją­cy war­to­ści mo­ral­ne za naj­wyż­sze, a dobro mo­ral­ne za głów­ną lub je­dy­ną wy­tycz­ną ludz­kie­go po­stę­po­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) uwa­ża­nie mo­ral­no­ści jako naj­waż­niej­sze­go dyk­ta­tu w życiu

 (1.2) filoz. dok­try­na fi­lo­zo­ficz­na uz­na­ją­ca mo­ra­lizm (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moralistyka ż., moralność ż., moralizatorstwo n., moralizowanie n., moralista mos., moralistka ż., moralizator mos., moralizatorka ż., morale n.

 czas. moralizować ndk., umoralniać ndk., umoralnić dk.

 przym. moralny, moralizatorski, moralistyczny

 przysł. moralnie, moralizatorsko

Wiktionary


moralizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­u­cza­nie o nor­mach mo­ral­nych, stro­fo­wa­nie w spra­wach mo­ral­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jej tro­ska o nas po­le­ga­ła na cią­głym mo­ra­li­zo­wa­niu, które do­pro­wa­dza­ło do szału.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moralizacja ż., moralizm mrz., moralistyka ż., moralność ż., morale n., morał mrz., moralitet mrz., moralista mos., moralistka ż., moralizatorstwo n., moralizator mos., moralizatorka ż.

 czas. moralizować ndk.

 przym. moralny, niemoralny, moralnościowy, moralizatorski

 przysł. moralnie, moralizatorsko

Wiktionary


moralizować

pra­wić mo­ra­ły; po­u­czać, upo­mi­nać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pod­da­wać pro­ce­so­wi umo­ral­nie­nia, pra­wić mo­ra­ły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stara na­u­czy­ciel­ka mo­ra­li­zo­wa­ła kilka po­ko­leń.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moralizm mrz., moralistyka ż., moralność ż., morale n., morał mrz., moralitet mrz., moralista mos., moralistka ż., moralizatorstwo n., moralizator mos., moralizatorka ż., moralizowanie n.

 przym. moralny, niemoralny, moralnościowy, moralizatorski

 przysł. moralnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) umoralniać

Wiktionary


moralizujący

pra­wić mo­ra­ły; po­u­czać, upo­mi­nać


SJP.pl


moralka

em­ble­mat z mo­ty­wem pa­trio­tycz­nym, bę­dą­cy do­peł­nie­niem odzie­ży i ak­ce­so­riów mi­li­tar­nych


SJP.pl


moralniak

po­tocz­nie: po­czu­cie winy po zro­bie­niu cze­goś nie­wła­ści­we­go; kac mo­ral­ny


SJP.pl


moralnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób zgod­ny z mo­ral­no­ścią

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈralʲɲɛ, AS: moralʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moralizm mrz., moralistyka ż., moralność ż., morale n., morał mrz., moralitet mrz., moralista mos., moralistka ż., moralizatorstwo n., moralizator mos., moralizatorka ż., moralizowanie n.

 czas. moralizować ndk.

 przym. moralny, niemoralny, moralnościowy, moralizatorski

Wiktionary


moralniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: mo­ral­nie


SJP.pl


moralniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: mo­ral­ny


SJP.pl


moralno-społeczny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy mo­ral­no­ści osa­dzo­nej w kon­tek­ście spo­łecz­nym, do­ty­czą­cy so­cjo­lo­gii mo­ral­no­ści

Wiktionary


moralnoreligijny

do­ty­czą­cy mo­ral­no­ści re­li­gij­nej


SJP.pl


moralnoteologiczny

te­o­lo­gicz­ny w per­spek­ty­wie mo­ral­nej


SJP.pl


moralnościowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mo­ral­no­ścią, do­ty­czą­cy mo­ral­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­so­ce mo­ral­no­ścio­wy ton, jaki jest na­da­wa­ny po­szu­ki­wa­niu zbrod­nia­rzy sprzed pół wieku, do mnie nie prze­ma­wia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moralność ż., morale n., morał mrz., moralitet mrz., moralista mos., moralistka ż., moralizatorstwo n., moralizator mos., moralizatorka ż., moralizowanie n.

 czas. moralizować ndk.

 przym. moralny

 przysł. moralnie

Wiktionary


moralność

ze­spół po­wszech­nie uz­na­nych wa­run­ków, po­glą­dów na war­to­ści, na dobro i zło, prze­ko­nań, które war­to­ściu­ją okre­ślo­ne dzia­ła­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zbiór zasad po­stę­po­wa­nia zgod­nych z tym, co jest dobre, pra­wi­dło­we, niesz­kod­li­we;

Wiktionary

Mo­ral­ność (z łac. "mōrālis" "mo­ral­ny, etycz­ny") – ze­spół zasad, norm i ocen re­gu­lu­ją­cych za­cho­wa­nie jed­no­stek oraz ich wza­jem­nie re­la­cje, który może być ro­zu­mia­ny dwo­ja­ko:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Część ko­men­ta­to­rów zwra­ca uwagę, że po­czu­cie mo­ral­no­ści w Chile pod­le­ga głę­bo­kim zmia­nom.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈralnɔɕt͡ɕ, AS: moralność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moralizacja ż., moralizatorka ż., moralizator mos., moralizm m., moralistyka ż., moralizatorstwo n., moralista m., moralistka ż., moralitet m., morał mrz., morale n., moralizowanie n.

 czas. moralizować ndk.

 przym. moralny, moralistyczny, moralizatorski, moralnościowy

 przysł. moralnie, moralistycznie, moralizatorsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) etyczność

Wiktionary


moralny

1. do­ty­czą­cy mo­ral­no­ści;
2. po­stę­pu­ją­cy w spo­sób uz­na­wa­ny za dobry i wła­ści­wy, zgod­ny z mo­ral­no­ścią


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy mo­ral­no­ści, opi­su­ją­cy mo­ral­ność

 (1.2) po­stę­pu­ją­cy w spo­sób ucz­ci­wy, szla­chet­ny, zgod­ny z mo­ral­no­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Miast fra­so­wać się losem ubo­gich dzia­dów – odez­wał się znowu de­me­ryt – i prze­ży­wać roz­ter­ki mo­ral­ne, użył­byś ra­czej swych ta­len­tów celem od­na­le­zie­nia drogi.

 (1.2) Był wyż­szy niż fu­try­na i tak silny, że mógł­by trol­la ro­ze­drzeć na ka­wał­ki, czego jed­nak nigdy nie robił, gdyż był rów­nież osob­ni­kiem głę­bo­ko mo­ral­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈralnɨ, AS: moralny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amoralista mos., amoralistka ż., amoralizm mrz., amoralność ż., moralizm mrz., moralistyka ż., moralność ż., moralista ż., moralistka ż., moralizatorstwo n., moralizator mos., moralizatorka ż., moralitet mrz., morał mrz., moralizowanie n.

 czas. moralizować ndk., umoralniać ndk., umoralnić dk.

 przym. amoralny, moralizatorski, moralnościowy, niemoralny

 przysł. moralnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) etyczny

 (1.2) uczciwy, dobry

Wiktionary


moratorium

odro­cze­nie ter­mi­nu płat­no­ści zo­bo­wią­zań


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. cza­so­we wstrzy­ma­nie okre­ślo­nych dzia­łań ze wzglę­du na szcze­gól­ne oko­licz­no­ści

Wiktionary

Mo­ra­to­rium ( morātōrium, od neutr. "morātōrius", „zwle­ka­ją­cy”) – po­ję­cie praw­ni­cze oz­na­cza­ją­ce za­wie­sze­nie, tym­cza­so­we wstrzy­ma­nie, odro­cze­nie. Do­ty­czy zwy­kle za­wie­sze­nia obo­wiąz­ku świad­czeń płat­no­ści, np. od­se­tek kre­dy­to­wych.

Mo­ra­to­rium na wy­ko­ny­wa­nie kary śmier­ci oz­na­cza za­wie­sze­nie jej orze­ka­nia i wy­ko­na­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Op­ty­miz­mu łup­ko­en­tuz­ja­stów nie pop­suł zatem ani wpro­wa­dzo­ny wła­śnie zakaz wy­do­by­cia gazu łup­ko­we­go we Fran­cji, ani prze­dłu­że­nie mo­ra­to­rium obo­wią­zu­ją­ce­go w ame­ry­kań­skim sta­nie Nowy Jork, ani ros­ną­cy w Ka­na­dzie opór przed łup­ko­wym prze­my­słem, a szcze­gól­nie przed naj­nie­bez­piecz­niej­szą me­to­dą szcze­li­no­wa­nia hy­dra­u­licz­ne­go, która ma być sto­so­wa­na w Pol­sce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔraˈtɔrʲjũm, AS: moratorʹi ̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. moratoryjny

Wiktionary


moratoryjny

przy­miot­nik od: mo­ra­to­rium


SJP.pl


moravia

[czy­taj: mo­raw­ja] naz­wi­sko, m.in. Al­ber­to Mo­ra­via (wła­ści­wie: Al­ber­to Pin­cher­le; 1907-1990) - pi­sarz wło­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­ber­to Mo­ra­via – pi­sarz wło­ski
  • Mo­ra­via – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Ap­pa­no­o­se;
  • Mo­ra­via – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Ca­y­u­ga;
  • Mo­ra­via – wieś w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Ca­y­u­ga;
  • Mo­ra­via (ang. Mo­ra­via Town) – gmina w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Ca­y­u­ga;
  • Mo­ra­via – kan­ton w ko­sta­ry­kań­skiej pro­win­cji San José;

Wikipedia


morawa

1. wieś w Pol­sce;
2. mia­sto w Au­stra­lii;
3. lewy do­pływ Du­na­ju


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w środ­ko­wej Eu­ro­pie, lewy do­pływ Du­na­ju

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­ra­wa – mia­sto w Au­stra­lii, w sta­nie Au­stra­lia Za­chod­nia
  • Mo­ra­wa – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. świd­nic­kim, w gmi­nie Strze­gom
  • Mo­ra­wa – przy­sió­łek wsi Ha­czów w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. brzo­zow­skim, w gmi­nie Ha­czów
  • Mo­ra­wa – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. lidz­bar­skim, w gmi­nie Lidz­bark War­miń­ski
  • Mo­ra­wa – rzeka w Ser­bii, prawy do­pływ Du­na­ju
  • Mo­ra­wa – rzeka na Mo­ra­wach, Sło­wa­cji i w Au­strii, lewy do­pływ Du­na­ju
  • Mo­ra­wa – potok w Pol­sce, do­pływ Dłu­go­sza
  • Mo­ra­wa – potok w Pol­sce, do­pływ Troi
  • Mo­ra­wa – staw w ze­spo­le przy­rod­ni­czo-kra­jo­bra­zo­wym „Szo­pie­ni­ce-Borki” w Ka­to­wi­cach
  • Mo­ra­wa – ulica w Ka­to­wi­cach, w dziel­ni­cy Szo­pie­ni­ce-Bu­ro­wiec
  • Mo­ra­wa – dawna ko­lo­nia, obec­nie część dziel­ni­cy Szo­pie­ni­ce-Bu­ro­wiec w Ka­to­wi­cach
  • Nowa Mo­ra­wa, Stara Mo­ra­wa

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔˈrava, AS: morava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Morawy nmos., Morawka ż., Morawski mos., Pomorawie n., Morawica ż.

 przym. morawski

Wiktionary


morawiak

naz­wi­sko


SJP.pl


morawianin

miesz­ka­niec Moraw (kra­i­ny)


SJP.pl


morawianka

miesz­kan­ka Moraw (kra­i­ny)


SJP.pl


morawiański

→ Mo­ra­wa (lewy do­pływ Du­na­ju)


SJP.pl


morawica

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce;
3. rzeka w Pol­sce;
4. rzeka w Cze­chach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka we wschod­nich Cze­chach, prawy do­pływ Opawy

Wiktionary

Mo­ra­wi­ca – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie kie­lec­kim, sie­dzi­ba gminy Mo­ra­wi­ca. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go. Mo­ra­wi­ca uzy­ska­ła prawa miej­skie z dniem 1 stycz­nia 2017.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Morawiecki mos., Morawiecka ż., Morawa ż.

 przym. morawicki, nadmorawicki

Wiktionary


morawicki

przy­miot­nik od: Mo­ra­wi­ca


SJP.pl


morawiczanin

miesz­ka­niec Mo­ra­wi­cy (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


morawiczanka

miesz­kan­ka Mo­ra­wi­cy (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


morawiec

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. etn. czło­nek hi­sto­rycz­nej grupy et­nicz­nej za­miesz­ku­ją­cej oko­li­ce Ow­si­szcza i Kie­trza na Ślą­sku;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anna Mo­ra­wiec – pol­ska po­et­ka i dzia­łacz­ka spo­łecz­na
  • Ar­ka­diusz Mo­ra­wiec – pol­ski li­te­ra­tu­roz­naw­ca
  • Beata Mo­ra­wiec – pol­ska sę­dzia
  • Jakub Mo­ra­wiec – pol­ski hi­sto­ryk
  • Jan Mo­ra­wiec – pol­ski po­li­tyk, żoł­nierz po­dzie­mia
  • Krzysz­tof Mo­ra­wiec – pol­ski ko­szy­karz
  • Piotr Mo­ra­wiec – pol­ski muzyk
  • Wal­de­mar Mo­ra­wiec – fik­cyj­na po­stać fil­mów Wła­dy­sła­wa Pa­si­kow­skie­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po dru­giej woj­nie świa­to­wej Mo­raw­ców uz­na­no za lud­ność pol­ską i poz­wo­lo­no im po­zo­stać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Morawy lm nm.

Wiktionary


morawiecki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Mo­ra­wiec­ki (1903–1971) – pol­ski ge­o­log
  • Ja­ro­sław Mo­ra­wiec­ki (ur. 1964) – pol­ski ho­ke­i­sta
  • Ję­drzej Mo­ra­wiec­ki (ur. 1977) – pol­ski pi­sarz, pu­bli­cy­sta i re­por­ter; dok­tor fi­lo­lo­gii sło­wiań­skiej oraz so­cjo­lo­gii
  • Kor­nel Mo­ra­wiec­ki (1941–2019) – pol­ski po­li­tyk, opo­zy­cjo­ni­sta w PRL, poseł VIII ka­den­cji
  • Ma­te­usz Mo­ra­wiec­ki (ur. 1968) – pol­ski po­li­tyk i ban­ko­wiec, pre­mier w la­tach 2017–2023
  • Me­dard Mo­ra­wiec­ki (1846–1937) – pow­sta­niec stycz­nio­wy
  • Woj­ciech Mo­ra­wiec­ki (1922–2019) – pol­ski pro­fe­sor prawa

Wikipedia


morawka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka na ziemi kłodz­kiej, do­pływ Bia­łej Lą­dec­kiej;

 (1.2) geogr. adm. osied­le w po­łud­nio­wej czę­ści Stro­nia Ślą­skie­go;

 (1.3) me­to­ni­mia szpi­tal psy­chia­trycz­ny dzia­ła­ją­cy w czę­ści osied­la Mo­raw­ka (1.2)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­raw­ka – wieś w ob­wo­dzie Tyr­go­wisz­te, w gmi­nie An­to­no­wo
  • Mo­raw­ka (Morávka) – wieś gmin­na w kraju mo­raw­sko-ślą­skim, w po­wie­cie Fry­dek-Mi­stek
  • Mo­raw­ka – osied­le miesz­ka­nio­we, nie­o­fi­cjal­na część mia­sta Stro­nie Ślą­skie, w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. kłodz­kim, w gmi­nie Stro­nie Ślą­skie
  • Mo­raw­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. cie­cha­now­skim, w gmi­nie Go­ły­min-Oś­ro­dek
  • Mo­raw­ka (Morávka) – rzeka, prawy do­pływ Ostra­wi­cy
  • Mo­raw­ka (Morávka) – zbior­nik za­po­ro­wy na rzece Morávka
  • Mo­raw­ka – rzeka, lewy do­pływ Bia­łej Lą­dec­kiej
  • Mo­raw­ka – rzeka, lewy do­pływ Czar­nej Nidy
  • Mo­raw­ka – rzeka, lewy do­pływ Wę­gier­ki

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Morawy nmos., Morawa ż., Morawski mos.

 przym. morawski

Wiktionary


morawski

→ Mo­ra­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mo­ra­wa­mi, do­ty­czą­cy Moraw, po­cho­dzą­cy z Moraw

 (1.2) zwią­za­ny z rzeką Mo­ra­wa, do­ty­czą­cy rzeki Mo­ra­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­raw­ski, Mo­raw­ska (naz­wi­sko)
  • Mo­raw­ski (herb szla­chec­ki)

Wikipedia

Patrz:

Morawy

Wymowa:

IPA: mɔˈravsʲci, AS: moravsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Morawka ż., Morawy nmos., Morawa ż., Morawianin m., Morawec m., Morawianka ż.

 przym. nadmorawski

Wiktionary


morawsko

→ Mo­ra­wy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­raw­sko – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Ja­ro­sław
  • Mo­raw­sko – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. star­gardz­kim, w gmi­nie Ko­by­lan­ka

Wikipedia

Patrz:

Morawy

morawy

kra­i­na hi­sto­rycz­na we wschod­nich Cze­chach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w Cze­chach, w do­rze­czu Mo­ra­wy i gór­nej Odry;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) plu­ral|Mo­ra­wa.

Wiktionary

Zo­bacz też: Mo­ra­wy w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Mo­ra­wy ( Mo­ra­va, Mo­ra­via, Mähren) – kra­i­na hi­sto­rycz­na we wschod­niej czę­ści Czech o po­wierzch­ni 22 348,87 km², jedna z trzech krain wcho­dzą­cych w skład tego pań­stwa (obok Czech i Ślą­ska Cze­skie­go).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mo­ra­wy gra­ni­czą z Cze­cha­mi, Dolną Au­strią, Sło­wa­cją i Ślą­skiem.

 (1.1) Za­sięg od­dzia­ły­wa­nia Jas­nej Góry prze­kra­czał gra­ni­ce Rze­czy­po­spo­li­tej – piel­grzy­mo­wa­no ze Ślą­ska, Prus, Moraw, Czech a nawet z Wę­gier.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈravɨ, AS: moravy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Morawianin m., Morawianka ż., Morawiec m., Morawa ż., Morawka ż.

 przym. morawski, podmorawski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Morawijo

Wiktionary


morał

wnio­sek o cha­rak­te­rze po­u­cza­ją­cym, który można wy­cią­gnąć z ja­kie­goś wy­da­rze­nia lub sy­tu­a­cji, for­mu­ło­wa­ny i umie­szcza­ny w li­te­ra­tu­rze dy­dak­tycz­nej (np. baj­kach, przy­po­wie­ściach) zaz­wy­czaj na końcu ut­wo­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zwię­zły, po­u­cza­ją­cy wnio­sek pod­su­mo­wu­ją­cy

Wiktionary

Morał – uwaga, nauka umo­ral­nia­ją­ca; pu­en­ta koń­co­wa o cha­rak­te­rze po­u­cza­ją­cym, ob­ja­śnia­ją­ca sym­bo­li­kę zda­rzeń przed­sta­wio­nych w ut­wo­rze li­te­rac­kim, zwy­kle w bajce. Ma po­stać zwię­złe­go, ab­strak­cyj­ne­go sądu, za­ka­zu lub na­ka­zu. Morał wy­sło­wio­ny mie­ści się zwy­kle na końcu ut­wo­ru (gr. "epi­myt­hion"); cza­sa­mi sta­no­wi także for­mu­łę po­cząt­ko­wą wy­po­wie­dzi (gr. "pro­myt­hion").

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɔraw, AS: morau̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moralizatorstwo n., moralizowanie n., moralność ż., moralitet mrz., moralista mos., moralistka ż., umoralnianie n., umoralnienie n., morale n., moralik mrz.

 czas. moralizować, umoralniać ndk., umoralnić dk.

 przym. moralny, niemoralny, moralitetowy, moralnościowy

 przysł. moralnie, niemoralnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nauczka, wniosek, nauka, pouczenie

Wiktionary


morałowy

→ morał


SJP.pl

Patrz:

morał

morały

wnio­sek o cha­rak­te­rze po­u­cza­ją­cym, który można wy­cią­gnąć z ja­kie­goś wy­da­rze­nia lub sy­tu­a­cji, for­mu­ło­wa­ny i umie­szcza­ny w li­te­ra­tu­rze dy­dak­tycz­nej (np. baj­kach, przy­po­wie­ściach) zaz­wy­czaj na końcu ut­wo­ru


SJP.pl


morański

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mie­czy­sław Mo­rań­ski (ur. 1960) – pol­ski aktor
  • An­drzej Mo­rań­ski (1948-1997) – szop­karz kra­kow­ski

Wikipedia


morbidezza

[czy­taj: mor­bi­de­ca, mor­bi­dec­ca lub mor­bi­dett­sa] w pla­sty­ce: zmy­sło­wa sub­tel­ność w ko­lo­rach ciała


SJP.pl


morbido

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: de­li­kat­nie, ła­god­nie


SJP.pl


morbital

nazwa hand­lo­wa we­te­ry­na­ryj­ne­go leku sto­so­wa­ne­go do eu­ta­naz­ji psów i kotów, za­wie­ra­ją­ce­go pen­to­bar­bi­tal


SJP.pl


morcinek

naz­wi­sko


SJP.pl

Mor­ci­nek (do 1993 r. "Mar­ci­nek", do­dat­ko­wa nazwa w j. niem. Mor­czi­nek) – przy­sió­łek wsi Stare Bud­ko­wi­ce, po­ło­żo­ny w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie opol­skim, w gmi­nie Murów.

Miej­sco­wość wcho­dzi w skład so­łect­wa Stare Bud­ko­wi­ce.

Wikipedia


morciniec

naz­wi­sko


SJP.pl


morcinowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


mord

prze­stęp­stwo, które po­le­ga na ode­bra­niu czło­wie­ko­wi życia; mor­der­stwo, za­bój­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) podn. okrut­ne mor­der­stwo

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lm. od morda

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do mor­dów dosz­ło rów­nież na te­re­nie szpi­ta­la woj­sko­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔrt, AS: mort

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. morderstwo n., morderca m., morderczyni ż., mordowanie n., zamordowanie n., wymordowanie n., pomordowanie n., mordęga ż., umordowanie n.

 (1.1) czas. pomordować, mordować ndk., zamordować dk., wymordować dk., umordować się dk.

 (1.1) przym. morderczy

 (1.1) przysł. morderczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) morderstwo

Wiktionary


morda

1. przed­nia część zwie­rzę­cej głowy; pysk, pa­szcza;
2. wul­gar­ne: twarz, usta ludz­kie; gęba, kufa, papa, pa­szcza, pysk, ryj, ryło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. przed­nia część głowy zwie­rzę­cia

 (1.2) pot. grub. twarz lub usta czło­wie­ka

wy­krzy­knik

 (2.1) grub. zam­knij się!, stul pysk!

Wiktionary

Morda – wieś w An­glii, w hrab­stwie Shrops­hi­re. Leży 26 km na pół­noc­ny za­chód od mia­sta Shrews­bu­ry i 249 km na pół­noc­ny za­chód od Lon­dy­nu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czar­na krowa w krop­ki bordo gry­zła trawę krę­cąc mordą.

 (1.2) Chcesz w mordę!?

 (2.1) Morda tam (…), sie­dzieć w tym sej­mie i kraść dalej (…)!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔrda, AS: morda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. mordka ż., mordeczka ż., morduchna ż.

 przym. mordziasty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pysk

 (1.2) gęba, ryj, sznupa, jadaczka

 (2.1) morda w kubeł!, stul mordę!, zamknij mordę!, zamknij się!

Wiktionary


mordak

naz­wi­sko


SJP.pl


mordant

barw­nik za­pra­wo­wy


SJP.pl


mordarski

naz­wi­sko


SJP.pl


mordasewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


mordasty

po­tocz­nie: ma­ją­cy dużą, pełną twarz; mor­dzia­sty


SJP.pl


mordaty

ma­ją­cy dużą, okrą­głą, pełną twarz; mor­dzia­sty


SJP.pl


mordawski

naz­wi­sko


SJP.pl


mordechaj

ży­dow­skie imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Mor­de­chaj (hebr. מרדכי) – imię mę­skie po­cho­dze­nia ży­dow­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szlo­mo z Mor­de­cha­jem dziel­nie wal­czy­li w pow­sta­niu.

Wiktionary


mordecki

→ Mordy (mia­sto w Pol­sce); mordz­ki


SJP.pl


mordeczka

zdrob­nie­nie od: mord­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: mord­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔrˈdɛt͡ʃka, AS: mordečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morda ż., mordka ż., morduchna ż.

 wykrz. morda

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) morduchna

Wiktionary


mordent

ozdob­nik mu­zycz­ny, szyb­ka wy­mia­na nuty z są­sied­nią górną lub dolną nutą


SJP.pl

Mor­dent ( mor­den­te 'ką­sa­ją­cy, ostry') – ro­dzaj ozdob­ni­ka po­le­ga­ją­ce­go na wy­ko­na­niu w krót­kich war­to­ściach ryt­micz­nych przej­ścia me­lo­dii z nuty głów­nej na nutę od­le­głą o in­ter­wał se­kun­dy wiel­kiej lub małej i po­wro­cie na nutę głów­ną, wy­ko­ny­wa­ną jako długa war­tość ryt­micz­na.

Wikipedia


morderca

prze­stęp­ca do­ko­nu­ją­cy mor­der­stwa, za­bój­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. osoba, która po­peł­ni­ła mor­der­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mor­der­ca tej osoby sie­dzi w wię­zie­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔrˈdɛrt͡sa, AS: morderca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mord m., morderstwo n., mordowanie n.

:: fż. morderczyni ż.

 czas. zamordować dk., pomordować dk., mordować ndk.

 przym. morderczy

 przysł. morderczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zabójca; daw. mężobójca

Wiktionary


morderczo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób mor­der­czy, po­zba­wia­ją­cy życia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zamordowanie n., pomordowanie n., mordowanie n., morderstwo n., mord mrz., morderca mos., morderczyni ż.

 przym. morderczy

 czas. mordować, pomordować, zamordować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zabójczo

Wiktionary


morderczy

1. zwią­za­ny z mor­der­stwem lub mor­der­cą; zbrod­ni­czy;
2. skraj­nie mę­czą­cy, po­zba­wia­ją­cy sił; wy­czer­pu­ją­cy, wy­cień­cza­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy mor­der­cy lub mordu

 (1.2) po­zba­wia­ją­cy sił, wy­ni­szcza­ją­cy or­ga­nizm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mord mrz., morderca mos., morderczyni ż., morderstwo n., mordownia ż., mordowanie n., pomordowanie n., zamordowanie n.

 czas. zamordować, pomordować, mordować ndk.

 przysł. morderczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zabójczy

 (1.2) katorżniczy, męczący, szkodliwy, wyczerpujący

Wiktionary


morderczyni

ko­bie­ta, która do­ko­na­ła mordu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. forma żeń­ska od mor­der­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Księż­na oka­za­ła się okrut­ną mor­der­czy­nią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔrdɛrˈt͡ʃɨ̃ɲi, AS: morderčỹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morderstwo n., mord m., mordowanie n., zamordowanie n., wymordowanie n., pomordowanie n.

:: fm. morderca m.

 czas. mordować ndk., zamordować dk., wymordować dk., pomordować dk.

 przym. morderczy

 przysł. morderczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zabójczyni

Wiktionary


morderstwo

prze­stęp­stwo, które po­le­ga na ode­bra­niu czło­wie­ko­wi życia; mord, za­bój­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­stęp­stwo po­le­ga­ją­ce na ce­lo­wym ode­bra­niu komuś życia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mó­wiąc ję­zy­kiem prawa kar­ne­go, mor­der­stwo jest kwa­li­fi­ko­wa­nym typem za­bój­stwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔrˈdɛrstfɔ, AS: morderstfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mord m., morderca m., morderczyni ż., mordowanie n., zamordowanie n., wymordowanie n., pomordowanie n.

 czas. pomordować, mordować ndk., zamordować dk., wymordować dk.

 przym. morderczy

 przysł. morderczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mord, zabójstwo

Wiktionary


mordewind

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) żegl. kurs wzglę­dem wia­tru, w któ­rym nie może po­ru­szać się jed­nost­ka o na­pę­dzie ża­glo­wym;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kąt martwy

Wiktionary


mordeńka

pie­szczot­li­wie: morda; mor­du­nia, mor­duch­na, mor­du­sia, mor­decz­ka


SJP.pl


mordka

1. pysk ma­łe­go zwie­rzę­cia; py­szczek;
2. o twa­rzy lub ustach dziec­ka; buzia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: morda

 (1.2) pysk ma­łe­go zwie­rzę­cia

 (1.3) pieszcz. twarz, buzia dziec­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔrtka, AS: mortka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morda ż., mordeczka ż., morduchna ż.

 wykrz. morda

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pyszczek

 (1.3) buźka

Wiktionary


mordkowy

→ mord­ka


SJP.pl

Patrz:

mordka

mordo

1. przed­nia część zwie­rzę­cej głowy; pysk, pa­szcza;
2. wul­gar­ne: twarz, usta ludz­kie; gęba, kufa, papa, pa­szcza, pysk, ryj, ryło


SJP.pl


mordobicie

po­spo­li­cie: bójka, bicie po twa­rzy; gę­bo­bi­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) posp. bi­ja­ty­ka, bójka, zwła­szcza z ude­rza­niem się po twa­rzy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiech to sta­now­czo nie­do­ce­nio­ny pi­sarz pier­wszej klasy, który zdo­łał opi­sać bodaj ty­siąc razy pi­jań­stwo i mor­do­bi­cie, za każ­dym razem ina­czej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔrdɔˈbʲit͡ɕɛ, AS: mordobʹiće

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. mordopranie

Wiktionary


mordochwyt

żar­to­bli­wie:
1. fo­to­gra­fia przed­sta­wia­ją­ca twarz;
2. fo­to­graf ro­bią­cy zdję­cia lu­dziom


SJP.pl


mordokleja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. pot. cią­gli­wy mięk­ki cu­kie­rek, krów­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na po­dło­gę spa­dły trzy mor­do­kle­je.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mordoklejka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mordoklejka, ciągutka

Wiktionary


mordoklejek

po­tocz­nie: cu­kie­rek o mięk­kiej, cią­gli­wej kon­sy­sten­cji; cią­gu­tek, cią­gut­ka, mor­do­kle­jek


SJP.pl


mordoklejka

po­tocz­nie: cu­kie­rek o mięk­kiej, cią­gli­wej kon­sy­sten­cji; cią­gu­tek, cią­gut­ka, mor­do­kle­jek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. pot. krów­ka (cu­kie­rek)

 (1.2) gwara. żoł­nier­ska: ser to­pio­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kupmy pół kilo mor­do­kle­jek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔrdɔkˈlɛjka, AS: mordoklei ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mordokleja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mordokleja, ciągutka

Wiktionary


mordoplastyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. sport. żart. boks

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔrdɔplaˈstɨka, AS: mordoplastyka

Wiktionary


mordopranie

rzad­ko, wul­gar­nie: bójka, bicie po twa­rzy; mor­do­bi­cie


SJP.pl


mordor

Mor­dor; prze­no­śnie:
1. mę­czar­nia, mor­dę­ga;
2. ty­ra­nia;
3. nie­bez­piecz­ne miej­sce


SJP.pl

Mor­dor (sin. "Czar­ny Kraj", qya. "Kraj Cie­nia") – w le­gen­da­rium Tol­kie­na kra­i­na w Śró­dzie­miu, sie­dzi­ba złego Sa­u­ro­na.

Wikipedia


mordowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) okrut­ne za­bi­ja­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔrdɔˈvãɲɛ, AS: mordovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zamordowanie n., wymordowanie n., morderstwo n., mord m., morderca m., morderczyni ż., pomordowanie n.

 czas. pomordować, mordować ndk., zamordować dk., wymordować dk.

 przym. morderczy

 przysł. morderczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zabijanie, uśmiercanie; pot. ukatrupianie

Wiktionary


mordować

1. po­peł­niać mor­der­stwo;
2. po­wo­do­wać zmę­cze­nie, mę­czyć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­mor­do­wać)

 (1.1) po­zba­wiać życia umyśl­nie, czę­sto z wcze­śniej­szym za­mia­rem

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny mor­do­wać się

 (2.1) za­bi­jać sie­bie naw­za­jem

 (2.2) pot. mę­czyć się, robić coś z wy­sił­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od po­cząt­ku lu­te­go sze­rzy­ła się na wsi po­gło­ska, że pa­no­wie będą mor­do­wa­li chło­pów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔrˈdɔvat͡ɕ, AS: mordovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morderstwo n., mord m., morderca m., morderczyni ż., mordowanie n., zamordowanie n., wymordowanie n., pomordowanie n.

 czas. zamordować dk., wymordować dk., pomordować dk.

 przym. morderczy

 przysł. morderczo

Wiktionary


mordowia

re­pu­bli­ka w eu­ro­pej­skiej czę­ści Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. re­pu­bli­ka w Rosji;

Wiktionary

Mor­do­wia, Re­pu­bli­ka Mor­do­wii (ros. Республика Мордовия, mordw. Мордовия Республикась), daw­niej: "Mord­wa" – re­pu­bli­ka po­ło­żo­na w eu­ro­pej­skiej czę­ści Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Mordwinka ż., mordwiński

 przym. mordwiński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Republika Mordowii

Wiktionary


mordownia

1. po­tocz­nie: ob­skur­na re­sta­u­ra­cja; spe­lu­na;
2. po­tocz­nie: coś uciąż­li­we­go, spra­wia­ją­ce­go wiele trud­no­ści; męka, mor­dę­ga;
3. miej­sce, gdzie ma­so­wo mor­du­je się ludzi lub zwie­rzę­ta;
4. mor­do­wa­nie kogoś; rzeź


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. posp. po­drzęd­na knaj­pa sły­ną­ca z awan­tur

 (1.2) hist. ar­chit. wojsk. dziu­ra w su­fi­cie na zamku przez którą obroń­cy mogli mio­tać po­ci­ski i wy­le­wać na ata­ku­ją­cych wrzą­tek

Wiktionary

Mor­dow­nia (fr. "as­som­mo­ir", ang. "mur­der-hole") – ro­dzaj pu­łap­ki w for­ty­fi­ka­cjach, peł­nią­cy po­dob­ną rolę jak ma­chi­ku­ły, lecz z ot­wo­ra­mi ukry­ty­mi w skle­pie­niu prze­ja­zdów bram­nych czy wejść.

Dzię­ki umie­szcze­niu w skle­pie­niu ot­wo­rów obroń­cy mogli razić wroga znaj­du­ją­ce­go się w cias­nej prze­strze­ni pod ich sto­pa­mi po­ci­ska­mi, wrząt­kiem czy in­ny­mi sub­stan­cja­mi wprost na głowy nie­przy­ja­cie­la.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta­kie­go po­waż­ne­go go­ścia trze­ba pod­jąć w ja­kimś po­rząd­niej­szym miej­scu niż ta mor­dow­nia, w któ­rej by­li­śmy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔrˈdɔvʲɲa, AS: mordovʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. morderczy

 rzecz. mord

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) speluna, spelunka

Wiktionary


mordownik

lu­do­wa nazwa to­ja­du


SJP.pl


morduchna

pie­szczot­li­wie: morda; mor­du­nia, mor­du­sia, mor­deń­ka, mor­decz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żart. mord­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mordka ż., mordeczka ż., morda ż.

 wykrz. morda

Wiktionary


mordula

zdrob­nie­nie od: morda


SJP.pl


mordunia

pie­szczot­li­wie: morda; mor­du­sia, mor­duch­na, mor­deń­ka, mor­decz­ka


SJP.pl


mordusia

pie­szczot­li­wie: morda; mor­du­nia, mor­duch­na, mor­deń­ka, mor­decz­ka


SJP.pl


mordwa

au­to­no­micz­na re­pu­bli­ka w Rosji


SJP.pl


mordwin

czło­nek ludu ugro­fiń­skie­go


SJP.pl


mordwini

czło­nek ludu ugro­fiń­skie­go


SJP.pl

Mord­wi­ni ("Mord­wa") – lud­ność mó­wią­ca ję­zy­ka­mi ugro­fiń­ski­mi z grupy ję­zy­ków woł­żań­skich; za­miesz­ku­je (w roz­rzu­co­nych sku­pi­skach) głów­nie Fe­de­ra­cję Ro­syj­ską: Re­pu­bli­kę Mord­wiń­ską oraz Re­pu­bli­kę Ta­tar­sta­nu i ob­wo­dy: sa­mar­ski, pen­zeń­ski, oren­bur­ski, niż­no­no­wo­grodz­ki oraz Sy­be­rię; także w Azji Środ­ko­wej w Ar­me­nii i w USA. W 2003 było około 1 054 000 Mord­wi­nów.

Wikipedia


mordwinka

człon­ki­ni ludu ugro­fiń­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) człon­ki­ni na­ro­du Mord­wi­nów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mordwa ż., Mordowia ż.

:: fm. Mordwin mos.

 przym. mordwiński

Wiktionary


mordwiński

do­ty­czą­cy Mord­wi­nów (ludu ugro­fiń­skie­go), wła­ści­wy Mord­wi­nom


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mord­wi­na­mi, do­ty­czą­cy Mord­wi­nów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język mord­wiń­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mordwin mos., Mordwinka ż., Mordwa ż., Mordowia ż.

Wiktionary


mordy

1. przed­nia część zwie­rzę­cej głowy; pysk, pa­szcza;
2. wul­gar­ne: twarz, usta ludz­kie; gęba, kufa, papa, pa­szcza, pysk, ryj, ryło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Mordy – mia­sto w Pol­sce w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sied­lec­kim, po­ło­żo­ne 19 km na pół­noc­ny wschód od Sied­lec, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Mordy.

Mia­sto pry­wat­ne, póź­niej mia­sto kró­lew­skie po­sia­da­ło prawo mag­de­bur­skie w 1486 roku, po­ło­żo­ne było w ziemi dro­hic­kiej wo­je­wództ­wa pod­la­skie­go. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. sied­lec­kie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɔrdɨ, AS: mordy

Wiktionary


mordzianin

miesz­ka­niec Mord (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


mordzianka

miesz­kan­ka Mord (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


mordziasty

po­tocz­nie: ma­ją­cy dużą, pełną twarz; mor­da­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy dużą twarz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morda ż.

 wykrz. morda

Wiktionary


mordzki

→ Mordy (mia­sto w Pol­sce); mor­dec­ki


SJP.pl


mordęga

coś bar­dzo mę­czą­ce­go, wy­czer­pu­ją­ce­go; udrę­ka, mę­czar­nia, utru­dze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. coś bar­dzo mę­czą­ce­go i wy­czer­pu­ją­ce­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszyst­ko wska­zu­je na to, że mor­dę­ga miesz­kań­ców po­se­sji przy tej ulicy skoń­czy się w tym roku.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) udręka, męczarnia, męka, mordownia

Wiktionary


more

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • More – wło­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • More – album mu­zycz­ny B.B. Kinga (1961)
  • More – album ze­spo­łu Pink Floyd (1969)
  • More – album mu­zycz­ny ze­spo­łu Pulp (2025)
  • More – film z 1969 roku
  • More – film z 1998 roku
  • „More” – sin­gel Us­he­ra (2010)
  • More – pio­sen­ka J-Hope’a
  • „More” – pio­sen­ka na­pi­sa­na przez Riza Or­to­la­nie­go i Nino Oli­vie­ro do filmu Mondo cane (1962)
  • „More” – pio­sen­ka na­pi­sa­na przez Alexa Al­sto­ne’a i Toma Gla­ze­ra, spo­pu­la­ry­zo­wa­na przez Perry’ego Como (1956)
  • more – po­le­ce­nie w sy­ste­mie Unix i sy­ste­mach jemu po­dob­nych oraz śro­do­wi­sku Win­dows
  • Moré – miej­sco­wość w Hisz­pa­nii

Wikipedia


morea

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. Pe­lo­po­nez

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Morea (Mo­ra­ea) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ko­sać­co­wa­tych
  • Morea – dawna, hi­sto­rycz­na nazwa Pe­lo­po­ne­zu (patrz: Księ­stwo Morei)
  • Mo­o­rea

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jako młod­szy syn zo­stał w roku 1428 wy­sła­ny do Morei w po­łud­nio­wej Gre­cji, gdzie współ­rzą­dził jako de­spo­ta ze swymi brać­mi (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈrɛa, AS: morea

Wiktionary


moreau

[czy­taj: moRO] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­re­au – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Sa­ra­to­ga
  • Mo­re­au (ang. Mo­re­au Towns­hip) – gmina w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Cole
  • Mo­re­au (ang. Mo­re­au Towns­hip) – gmina w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Mo­ni­te­au
  • Mo­re­au (ang. Mo­re­au Towns­hip) – gmina w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Mor­gan
  • Mo­re­au (ang. Mo­re­au Town) – gmina w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Sa­ra­to­ga
  • Mo­re­au (ang. Mo­re­au Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Per­kins
  • Gu­sta­ve Mo­re­au – fran­cu­ski ma­larz
  • Chri­stop­he Mo­re­au – fran­cu­ski ko­larz
  • Je­an­ne Mo­re­au – fran­cu­ska ak­tor­ka
  • Jean-Bap­ti­ste Mo­re­au – fran­cu­ski kom­po­zy­tor ba­ro­ko­wy
  • Jean-Mi­chel Mo­re­au – fran­cu­ski ma­larz
  • Jean Vic­tor Marie Mo­re­au – ge­ne­rał fran­cu­ski

Wikipedia


morek

wiatr wie­ją­cy od stro­ny morza


SJP.pl


morela

1. drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych o ja­dal­nych owo­cach
2. owoc tego drze­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dendr. ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych;

 (1.2) spoż. owoce tego drze­wa

Wiktionary

Mo­re­la ("Ar­me­nia­ca" ≡ "Pru­nus" sub­gen. "Pru­nus" sect. "Ar­me­nia­ca") – ro­dzaj, po­dro­dzaj lub sek­cja (w za­leż­no­ści od uję­cia kla­sy­fi­ka­cyj­ne­go) ro­ślin z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych. Ze wzglę­du na za­gnież­dże­nie w obrę­bie ro­dza­ju śliwa "Pru­nus" zwy­kle wy­róż­nia­ny w ran­dze sek­cji, co oz­na­cza, że ga­tun­ki za­li­cza­ne są do ro­dza­ju śliwa ("Pru­nus").

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Słod­kie mo­re­le są pysz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈrɛla, AS: morela

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morelówka ż.

:: zdrobn. morelka ż.

 przym. morelowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) gw. Poznań aprykoza

 (1.2) gw. Górny Śląsk aprikółza

Wiktionary


morelka

zdrob­nie­nie od: mo­re­la


SJP.pl


morelowy

przy­miot­nik od: mo­re­la


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy mo­re­li (drzew i owo­ców)

 (1.2) przy­rzą­dzo­ny z mo­re­li, z do­dat­kiem mo­re­li

 (1.3) ma­ją­cy kolor owocu mo­re­li, ró­żo­wy z od­cie­niem żół­ta­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - O, tu jest drzew­ko mo­re­lo­we - po­ka­zu­je pani Mał­go­sia. - To całe nasze ogrod­ni­cze bo­gact­wo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔrɛˈlɔvɨ, AS: morelovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morela ż., morelka ż., morelówka ż.

Wiktionary


morelówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. na­lew­ka na owo­cach mo­re­li

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie bez zna­cze­nia są tu też in­dy­wi­du­al­ne gusta, które wpły­wa­ją na osta­tecz­ny skład do­mo­wej wi­śniów­ki, mo­re­lów­ki, de­re­niów­ki, ja­rzę­bia­ka czy pio­łu­nów­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔrɛˈlufka, AS: morelufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morela ż., morelka ż.

 przym. morelowy

Wiktionary


morena

1. wzgó­rze lub wzgó­rza zbu­do­wa­ne z ma­te­ria­łu wy­to­pio­ne­go z lo­dow­ca, lub prze­su­nię­te­go pod jego na­ci­skiem (m. bocz­na, denna, czo­ło­wa);
2. ma­te­riał skal­ny nie­sio­ny przez lo­do­wiec (m. środ­ko­wa)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. ma­te­riał skal­ny tran­spor­to­wa­ny i osa­dza­ny przez lo­do­wiec;

Wiktionary

Mo­re­na – ma­te­riał skal­ny tran­spor­to­wa­ny lub osa­dzo­ny przez lo­do­wiec lub lą­do­lód.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­zo­sta­ło­ścią po lo­dow­cach gór­skich w Ta­trach są wały mo­re­ny czo­ło­wej oraz wały mo­re­ny bocz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈrɛ̃na, AS: morẽna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. morenowy

Wiktionary


morendo

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze, oz­na­cza­ją­ce stop­nio­we zwal­nia­nie tempa i ści­sza­nie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) muz. okre­śle­nie na­ka­zu­ją­ce wy­ko­naw­cy zwal­nia­nie tempa przy rów­no­czes­nym przy­ci­sza­niu dźwię­ku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈrɛ̃ndɔ, AS: morẽndo

Wiktionary


morenowaty

przy­po­mi­na­ją­cy mo­re­nę, po­dob­ny do mo­re­ny


SJP.pl


mores

kar­ność, rygor, su­bor­dy­na­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. prze­strze­ga­nie prze­pi­sów obo­wią­zu­ją­cych w pew­nej gru­pie bez sprze­ci­wu

Wiktionary

Mores – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Sar­dy­nia, w pro­win­cji Sas­sa­ri.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 2067 osób, 21,8 os./km². Gra­ni­czy z Ar­da­ra, Bon­na­na­ro, Bo­nor­va, It­ti­red­du, Ozie­ri, Si­li­go i Tor­ral­ba.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Atoli gnę­bi­ła go i przy­ku­wa­ła do miej­sca inna siła — wola nie­u­bła­ga­ne­go go­spo­da­rza, rygor i mores do­mo­wej nie­wo­li.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dyscyplina, karność, rygor

Wiktionary


moresca

[czy­taj: mo­re­ska] jeden z naj­star­szych tań­ców lu­do­wych w Eu­ro­pie, czę­sto zwią­za­ny z fech­tun­kiem i ko­stiu­ma­mi z atry­bu­ta­mi ma­u­re­tań­ski­mi; mo­ri­sca


SJP.pl


moreska

ma­u­re­tań­ski ta­niec ko­stiu­mo­wy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ma­u­re­ska (lub mo­re­ska) – or­na­ment
  • mo­re­ska – ro­dzaj tańca

Wikipedia


morf

najm­niej­szy, nie­po­dziel­ny seg­ment zna­czą­cy formy wy­ra­zo­wej (np. w każ­dej z form: kot-ek-/, kot-k-a, kot-k-u wy­stę­pu­ją ko­lej­no: morf lek­sy­kal­ny (rdzeń), morf sło­wot­wór­czy i morf flek­syj­ny)


SJP.pl

Morf – najm­niej­szy, da­ją­cy się wy­o­dręb­nić w wy­ra­że­niu ele­ment po­sia­da­ją­cy zna­cze­nie. Każdy morf jest re­pre­zen­tan­tem ja­kie­goś mor­fe­mu, mor­fem może mieć kilka mor­fów. Morfy mogą być pre­fik­sa­mi, su­fik­sa­mi, in­ter­fik­sa­mi etc.; Dwa różne morfy wy­stę­pu­ją, jeśli mię­dzy dwie­ma jed­nost­ka­mi za­cho­dzi róż­ni­ca zna­cze­nio­wa, for­mal­na (lub obie), np. "czło­wiek" – "czło­wiecz", także w ho­mo­ni­mii (np. „pokój świa­to­wy”, „pokój w miesz­ka­niu”) ten sam wyraz sta­no­wi dwa morfy, gdyż wy­stę­pu­je róż­ni­ca for­mal­na.

Wikipedia


morfa

jed­nost­ka sy­ste­ma­tycz­na niż­sza od ga­tun­ku


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • morfa (grzy­by)
  • morfa (zwie­rzę­ta)

Wikipedia


morfalaksja

Mor­fa­lak­sja – re­ge­ne­ra­cja ca­łe­go or­ga­niz­mu z po­zo­sta­łych przy życiu, drob­nych od­cin­ków ciała, które przeksz­tał­ca­ją się w sta­dium mło­do­cia­ne, by na­stęp­nie odt­wo­rzyć cały or­ga­nizm. Spo­ty­ka­na np. u dżdżow­nic i niek­tó­rych pier­wot­nia­ków.

Wikipedia


morfem

najm­niej­sza, nie­po­dziel­na zna­cze­nio­wo część wy­ra­zu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. najm­niej­sza zna­czą­ca cząst­ka wy­ra­zu;

Wiktionary

Mor­fem – najm­niej­sza grupa fo­ne­mów, która nie­sie ze sobą okre­ślo­ne zna­cze­nie i któ­rej nie można po­dzie­lić na mniej­sze jed­nost­ki zna­cze­nio­we. Jest ele­men­tar­ną jed­nost­ką mor­fo­lo­gii, jed­nym z uni­wer­sa­liów ję­zy­ko­wych. Naj­waż­niej­szym, głów­nym mor­fe­mem jest rdzeń.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɔrfɛ̃m, AS: morfẽm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. morfemiczny, morfemowy

Wiktionary


morfemiczny

→ mor­fe­mi­ka


SJP.pl

Patrz:

morfemika

morfemika

dział nauki o ję­zy­ku zaj­mu­ją­cy się bu­do­wą i od­mia­ną wy­ra­zów; mor­fo­lo­gia


SJP.pl


morfemowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) gram. zwią­za­ny z mor­fe­mem, do­ty­czą­cy mor­fe­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morfem mrz.

 przym. morfemiczny

Wiktionary


morfeusz

1. prze­no­śnie: sen, ma­rze­nie senne;
2. roj­nik mor­fe­usz - motyl dzien­ny z ro­dzi­ny po­wsze­lat­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) przen. sen, ma­rze­nie senne

Wiktionary

Mor­fe­usz (gr. Μορφεύς, "Morp­he­us", od "morp­he" – "kształt", "po­stać", "forma"; Morp­he­us) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bóg i uo­so­bie­nie ma­rzeń sen­nych. Jego ojcem był bóg snów Hyp­nos, a stry­jem Ta­na­tos, brać­mi zaś Ike­los oraz Fan­ta­sos. Po­stać Mor­fe­u­sza po­ja­wia się w „Me­ta­mor­fo­zach” Owi­diu­sza, gdzie od­gry­wa klu­czo­wą rolę w hi­sto­rii Al­kio­ne i Ce­ik­sa.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔrˈfɛwuʃ, AS: morfeu̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Morfeusz m.

Wiktionary


morfeuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. na­le­żą­cy do Mor­fe­u­sza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Morfeusz mos.

Wiktionary


morfid

tro­pi­kal­ny motyl dzien­ny o du­żych, nie­bie­skich, opa­li­zu­ją­cych skrzy­dłach


SJP.pl


morfidowate

ro­dzi­na mo­ty­li; Morp­hi­dae


SJP.pl


morfidowaty

o ce­chach mor­fi­do­wa­tych (ro­dzi­na mo­ty­li)


SJP.pl


morfidy

tro­pi­kal­ny motyl dzien­ny o du­żych, nie­bie­skich, opa­li­zu­ją­cych skrzy­dłach


SJP.pl


morfina

głów­ny al­ka­lo­id wcho­dzą­cy w skład opium, wy­ka­zu­ją­cy m.in. dzia­ła­nie nar­ko­tycz­ne (odu­rza­ją­ce), prze­ciw­bó­lo­we, prze­ciw­kasz­lo­we, prze­ciw­bie­gun­ko­we oraz de­pre­syj­ne na oś­rod­ko­wy układ ner­wo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. chem. farm. nar­ko­tyk (al­ka­lo­id opium) sto­so­wa­ny w me­dy­cy­nie jako silny śro­dek prze­ciw­bó­lo­wy, otrzy­my­wa­ny z maku;

Wiktionary

Mor­fi­na ( Morp­hi­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­lo­i­dów. Wcho­dzi w skład opium i jest jego na­ji­stot­niej­szym skład­ni­kiem psy­cho­ak­tyw­nym. Zo­sta­ła wy­o­dręb­nio­na w roku 1804 przez Frie­dri­cha Sertürnera. W sta­nie czy­stym jest białą sub­stan­cją stałą, o gorz­kim smaku, słabo roz­pu­szczal­ną w wo­dzie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ostat­nim sta­dium cho­ro­by po­da­wa­no jej mor­fi­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔrˈfʲĩna, AS: morfʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morfinizm m., morfinista m., morfinistka ż.

 przym. morfinowy, morfiniczny

Wiktionary


morfing

w gra­fi­ce kom­pu­te­ro­wej: płyn­ne prze­cho­dze­nie jed­ne­go obra­zu w inny; morp­hing


SJP.pl

Mor­fing (ang. morp­hing) – tech­ni­ka przeksz­tał­ca­nia obra­zu po­le­ga­ją­ca na płyn­nej zmia­nie jed­ne­go obra­zu w inny, sto­so­wa­na w fil­mie i ani­ma­cji kom­pu­te­ro­wej.

W fil­mie od dawna znany był efekt prze­ni­ka­nia obra­zów – pier­wsza scena stop­nio­wo za­ni­ka­ła, druga sta­wa­ła się coraz bar­dziej wy­raź­na.

Wikipedia


morfinista

osoba na­ło­go­wo uży­wa­ją­ca mor­fi­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba uza­leż­nio­na od mor­fi­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zresz­tą każdy mor­fi­ni­sta wie, że stop­nio­wo po­trze­ba coraz więk­szej por­cji mor­fi­ny, żeby za­czę­ła dzia­łać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morfina ż., morfinizm m.

:: fż. morfinistka ż.

 przym. morfinowy

Wiktionary


morfinistka

→ mor­fi­ni­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) osoba płci żeń­skiej uza­leż­nio­na od mor­fi­ny

Wiktionary

Patrz:

morfinista

Powiązane:

 rzecz. morfina ż., morfinizm m.

:: fm. morfinista ż.

 przym. morfinowy

Wiktionary


morfinizm

nałóg uży­wa­nia mor­fi­ny, jedna z form nar­ko­ma­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) uza­leż­nie­nie po­le­ga­ją­ce na na­ło­go­wym uży­wa­niu mor­fi­ny;

Wiktionary

Mor­fi­nizm – uza­leż­nie­nie od za­ży­wa­nia mor­fi­ny – "al­ka­lo­i­du opium", który jest otrzy­my­wa­ny z ma­ków­ki i łodyg maku.

Mor­fi­nizm roz­wi­ja się głów­nie u osób otrzy­mu­ją­cych mor­fi­nę jako śro­dek prze­ciw­bó­lo­wy. Za­rów­no na Bli­skim, jak i na Da­le­kim Wscho­dzie mor­fi­na była uży­wa­na w cha­rak­te­rze używ­ki, co pro­wa­dzi­ło do uza­leż­nie­nia i nar­ko­ma­nii.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. morfina ż., morfinista m., morfinistka ż.

 przym. morfinowy

Wiktionary


morfinoman

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. zob. mor­fi­ni­sta.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od kilku lat le­ka­rze, szcze­gól­nie ame­ry­kań­scy, sku­tecz­nie leczą mor­fi­no­ma­nów i al­ko­ho­li­stów, odz­wy­cza­ja­ją­cych się od na­ło­go­we­go uży­wa­nia tych sub­stan­cyj za po­mo­cą ma­łych dawek ko­ka­i­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morfinomania ż.

:: fż. morfinomanka ż.

Wiktionary


morfinomania

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. mor­fi­nizm.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wobec tego ro­dzi­na zmar­łe­go wy­stą­pi­ła do sądu o zwa­le­nie te­sta­men­tu, do­wo­dząc, że mor­fi­no­ma­nia od­bie­ra­ła moż­ność pra­wo­moc­ne­go spo­rzą­dze­nia ta­kie­go aktu, jak te­sta­ment.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morfinoman m., morfinomanka ż.

Wiktionary


morfinomanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. mor­fi­nist­ka.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­a­resz­to­wa­no ją i od­pro­wa­dzo­no do po­li­cyi. Oka­za­ło się, że była to mor­fi­no­man­ka, sam spo­sób po­stę­po­wa­nia zdra­dzał anor­mal­ność stanu psy­chicz­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morfinomania ż.

:: fm. morfinoman m.

Wiktionary


morfinowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy mor­fi­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wstrzy­ki­wa­no także pod­skór­nie octan mor­fi­no­wy w oko­li­cy dołka pod­ser­co­we­go z nie­ja­ką ulgą dla cho­rych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morfina ż., morfinista m., morfinistka ż., morfinizm mrz.

Wiktionary


morfizacja

fi­gu­ra re­to­rycz­na, prze­no­śnia po­le­ga­ją­ca na na­da­niu po­sta­ci rze­czom, które jej nie mają (np. siłom przy­ro­dy, zja­wi­skom psy­chicz­nym, po­ję­ciom ab­strak­cyj­nym); upo­sta­cio­wa­nie, upo­sta­cio­wie­nie


SJP.pl

Mor­fi­za­cja (z gr. μορφή "morphé" ‘kształt, po­stać’), upo­sta­cio­wie­nie – fi­gu­ra re­to­rycz­na, ro­dzaj prze­no­śni. Po­le­ga na na­da­niu ma­te­rial­nej po­sta­ci cze­muś, co jej nie po­sia­da, np. sta­nom psy­chicz­nym, po­ję­ciom ab­strak­cyj­nym, siłom przy­ro­dy.

Wikipedia


morfizm

1. w ma­te­ma­ty­ce: typ funk­cji zwią­za­ny z okre­ślo­ną ka­te­go­rią ma­te­ma­tycz­ną;
2. daw­niej: kształt, fo­rem­ność, sy­me­trycz­ność


SJP.pl


morfo-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z kształ­tem, bu­do­wą, po­sta­cią

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔrfɔ, AS: morfo

Wiktionary


morfochronologia

Mor­fo­chro­no­lo­gia – dział ge­o­mor­fo­lo­gii, który zaj­mu­je się da­to­wa­niem wieku form rzeź­by te­re­nu na po­wierzch­ni Ziemi.

Wikipedia


morfogen

sub­stan­cja dzia­ła­ją­ca na ko­mór­ki płodu w spo­sób de­cy­du­ją­cy o przysz­łych kształ­tach


SJP.pl

Mor­fo­gen – sub­stan­cja, która wpły­wa na przysz­ły los ko­mór­ki oraz wy­wie­ra na niej różny sku­tek w za­leż­no­ści od swego stę­że­nia. Stwo­rzo­no tzw. model mor­fo­ge­nu, który za­kła­da, że in­for­ma­cja po­zy­cyj­na pow­sta­je wzdłuż danej osi or­ga­niz­mu na sku­tek syn­te­zy mor­fo­ge­nu przez jego źró­dło, któ­rym może być np.

Wikipedia


morfogenetyczny

→ mor­fo­ge­ne­za


SJP.pl

Patrz:

morfogeneza

morfogeneza

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mor­fo­ge­ne­za – ge­o­gra­fia
  • mor­fo­ge­ne­za – bio­lo­gia
  • mor­fo­ge­ne­za ro­ślin

Wikipedia


morfogeniczny

→ mor­fo­ge­ne­za


SJP.pl

Patrz:

morfogeneza

morfolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie mor­fo­lo­gii


SJP.pl


morfologia

1. dział bio­lo­gii, nauka o bu­do­wie or­ga­niz­mów zwie­rzę­cych i ro­ślin­nych;
2. dział ge­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się uksz­tał­to­wa­niem po­wierzch­ni Ziemi; także: rzeź­ba po­wierzch­ni, te­re­nu;
3. dział gra­ma­ty­ki zaj­mu­ją­cy się bu­do­wą i od­mia­ną wy­ra­zów;
4. w me­dy­cy­nie: ba­da­nie skła­du krwi; także: wynik ta­kie­go ba­da­nia;
5. w róż­nych uję­ciach spe­cja­li­stycz­nych: forma, bu­do­wa, struk­tu­ra cze­goś (np. mor­fo­lo­gia krysz­ta­łu)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. nauka o bu­do­wie or­ga­niz­mów zwie­rzę­cych i ro­ślin­nych;

 (1.2) jęz. dział gra­ma­ty­ki do­ty­czą­cy bu­do­wy wy­ra­zów;

 (1.3) med. ba­da­nie skła­du krwi, w celu usta­le­nia licz­by ery­tro­cy­tów, le­u­ko­cy­tów i za­war­to­ści he­mo­glo­bi­ny;

 (1.4) med. pot. wy­ni­ki ta­kich badań

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mor­fo­lo­gia (ję­zy­koz­naw­stwo) – dział ję­zy­koz­naw­stwa
  • mor­fo­lo­gia (bio­lo­gia) – dział bio­lo­gii, nauka o kształ­tach oraz bu­do­wie or­ga­niz­mów
  • mor­fo­lo­gia krwi – skład che­micz­ny krwi; tak samo na­zy­wa się ba­da­nie skła­du krwi, w celu usta­le­nia licz­by ery­tro­cy­tów, le­u­ko­cy­tów i za­war­to­ści he­mo­glo­bi­ny
  • ge­o­mor­fo­lo­gia
  • mor­fo­lo­gia te­re­nu
  • mor­fo­lo­gia gleb

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɔrfɔˈlɔɟja, AS: morfoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morfolog m.

 przym. morfologiczny

 przysł. morfologicznie

Wiktionary


morfologicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób do­ty­czą­cy mor­fo­lo­gii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔrfɔlɔˈɟit͡ʃʲɲɛ, AS: morfoloǵičʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morfologia ż., morfolog m.

 przym. morfologiczny

Wiktionary


morfologiczny

1. do­ty­czą­cy mor­fo­lo­gii or­ga­niz­mów zwie­rzę­cych i ro­ślin­nych (np. cechy mor­fo­lo­gicz­ne ssa­ków);
2. do­ty­czą­cy mor­fo­lo­gii Ziemi (np. pro­fil mor­fo­lo­gicz­ny te­re­nu);
3. do­ty­czą­cy mor­fo­lo­gii wy­ra­zów (np. węzeł mor­fo­lo­gicz­ny);
4. do­ty­czą­cy mor­fo­lo­gii krwi (np. obraz mor­fo­lo­gicz­ny krwi)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. jęz. geol. do­ty­czą­cy mor­fo­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morfolog mos., morfologia ż.

 przysł. morfologicznie

Wiktionary


morfologizować

w ję­zy­koz­naw­stwie: wią­zać pewne cechy fo­ne­tycz­ne z for­ma­mi gra­ma­tycz­ny­mi


SJP.pl


morfometria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. nauka zaj­mu­ją­ca się me­to­da­mi po­mia­rów i opi­sem obiek­tów na ich pod­sta­wie;

Wiktionary

Mor­fo­me­tria (gr. "μορφή, morphé" = kształt i "μετρική, me­tron" = miara) zaj­mu­je się me­to­da­mi po­mia­rów i opi­sem obiek­tów na pod­sta­wie tych po­mia­rów. Po­ję­cie to jest uży­wa­ne we wszyst­kich tych dy­scy­pli­nach na­u­ko­wych, w któ­rych mor­fo­lo­gia jako nauka o kształ­cie i for­mie od­gry­wa zna­czą­cą rolę.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. morfometryczny

Wiktionary


morfometryczny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z mor­fo­me­trią, do­ty­czą­cy lub słu­żą­cy do po­mia­rów i opisu obiek­tów na ich pod­sta­wie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morfometria ż.

Wiktionary


morfonolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie mor­fo­no­lo­gii


SJP.pl


morfonologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. zwią­za­ny z mor­fo­no­lo­gią, do­ty­czą­cy mor­fo­no­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morfonologia ż.

Wiktionary


morfotropia

Mor­fo­tro­pia jest zja­wi­skiem przej­ścio­wym mię­dzy izo­mor­fizm krysz­ta­łó­wem, a po­li­mor­fiz­mem. Po­le­ga ona na stop­nio­wej zmia­nie sta­łych sie­cio­wych przez sy­ste­ma­tycz­ne ko­lej­ne pod­sta­wia­nie jed­nych jonów przez dru­gie, róż­nią­cych się mię­dzy sobą głów­nie wiel­ko­ścią pro­mie­ni jo­no­wych.

Wikipedia


morfotyczny

ma­ją­cy jakiś kształt, jakąś po­stać; upo­sta­cio­wa­ny


SJP.pl


morfotyp

typ or­ga­niz­mu wy­róż­nio­ny na pod­sta­wie cech mor­fo­lo­gicz­nych


SJP.pl

Mor­fo­typ – w bio­lo­gii i me­dy­cy­nie po­ję­cie okre­śla­ją­ce odręb­ne pod wzglę­dem mor­fo­lo­gii jed­nost­ki.

W me­dy­cy­nie mor­fo­ty­pem mogą być ne­u­ro­ny, ko­mór­ki ja­jo­we oraz no­wot­wo­ry o okre­ślo­nym kształ­cie.

W bio­lo­gii jako mor­fo­typ okre­śla się osob­ni­ki ga­tun­ku po­li­mor­ficz­ne­go wy­róż­nia­ją­ce się ce­cha­mi mor­fo­lo­gicz­ny­mi od in­nych grup.

Wikipedia


morfoza

w bio­lo­gii: zmia­na bu­do­wy i funk­cji na­rzą­du pod wpły­wem śro­do­wi­ska


SJP.pl


morg

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. roln. zob. morga. (jed­nost­ka po­wierzch­ni)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwa morgi ziemi po matce do­sta­li Ko­wal­scy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. morgowy

 rzecz. morga ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) morga; daw. mórg

Wiktionary


morga

mórg;
1. miara po­wierzch­ni grun­tu, wy­no­szą­ca obec­nie 5600 me­trów kwa­dra­to­wych;
2. grunt o ta­kiej po­wierzch­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. dawna jed­nost­ka po­wierzch­ni grun­tu, wy­no­szą­ca około 56 arów;

 (1.2) rzad. bu­dy­nek, w któ­rym wy­sta­wia się nie­roz­poz­na­ne zwło­ki w celu ich zi­den­ty­fi­ko­wa­nia

Wiktionary

Morga, mórg, ju­trzy­na – hi­sto­rycz­na jed­nost­ka po­wierzch­ni, uży­wa­na w rol­nict­wie. Po­cząt­ko­wo oz­na­cza­ła ob­szar, jaki jeden czło­wiek mógł za­o­rać lub sko­sić jed­nym za­przę­giem w ciągu dnia ro­bo­cze­go (do­kład­nie: od rana do po­łud­nia), a jej wiel­kość wy­no­si­ła – za­leż­nie od ja­ko­ści gleby, za­przę­gu i na­rzę­dzi w Eu­ro­pie 0,33–1,07 hek­ta­ra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­sta­li­śmy po ro­dzi­cach tak ze trzy morgi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morg mrz.

 przym. morgowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) morg; daw. mórg

 (1.2) kostnica

Wiktionary


morgan

jedna z naj­star­szych i naj­po­pu­lar­niej­szych ras koni wierz­cho­wych w Ame­ry­ce Płn.


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mor­gan – jed­nost­ka ma­po­wa (ge­ne­ty­ka)
  • Mor­gan – rasa koni
  • Mor­gan Motor Com­pa­ny – bry­tyj­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów
  • Mor­gan – ame­ry­kań­ski film fa­bu­lar­ny w re­ży­se­rii Mi­cha­e­la Aker­sa
  • Mor­gan – sin­gel pol­skie­go pio­sen­ka­rza i ra­pe­ra White'a 2115 z al­bu­mu stu­dyj­ne­go Rock­star: Do za­cho­du słoń­ca
  • Ale­xan­der Mor­gan (ur. 1994) – au­stra­lij­ski ko­larz
  • Au­gu­stus De Mor­gan (1806–1871) – an­giel­ski ma­te­ma­tyk
  • Bob Mor­gan (ur. 1967) – bry­tyj­ski sko­czek do wody
  • Char­les Lang­brid­ge Mor­gan (1894–1958) – an­giel­ski pi­sarz i kry­tyk
  • Colin Mor­gan (ur. 1986) – ir­landz­ki aktor
  • Dar­ren Mor­gan (ur. 1966) − wa­lij­ski sno­o­ke­rzy­sta
  • Eve­lyn De Mor­gan (1855–1919) – an­giel­ska ma­lar­ka

Wikipedia


morganatyczny

o związ­ku mał­żeń­skim: za­war­ty przez osobę z pa­nu­ją­ce­go domu z osobą niż­sze­go stanu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o mał­żeń­stwie: za­war­ty przez pa­nu­ją­ce­go z ko­bie­tą nie z rodu kró­lew­skie­go

 (1.2) o żonie, dziec­ku z mał­żeń­stwa (1.1): nie dzie­dzi­czą­cy praw do ty­tu­łu i do tronu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔrɡãnaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: morgãnatyčny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. morganatycznie

Wiktionary


morganit

mi­ne­rał, ró­żo­wa od­mia­na be­ry­lu; ka­mień szla­chet­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał, od­mia­na be­ry­lu;

Wiktionary

Mor­ga­nit – mi­ne­rał, krze­mian be­ry­lu i glinu, zaz­wy­czaj przez­ro­czy­sta i ró­żo­wa w od­cie­niach od­mia­na be­ry­lu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔrˈɡãɲit, AS: morgãńit

Wiktionary


morganizm

kie­ru­nek w ge­ne­ty­ce for­mal­nej za­po­cząt­ko­wa­ny przez T.H. Mor­ga­na, bio­lo­ga ame­ry­kań­skie­go


SJP.pl


morgała

naz­wi­sko


SJP.pl


morgenstern

[czy­taj: mor­gensz­tern] broń obu­cho­wo-kłu­ją­ca, ma­czu­ga o gło­wi­cy na­bi­tej że­laz­ny­mi kol­ca­mi w kształ­cie gwia­zdy; mor­gensz­tern


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mor­gen­stern (mor­gensz­tern, gwia­zda po­ran­na, gwia­zda za­ran­na) – broń obu­cho­wa, ro­dzaj we­kie­ry
  • Mor­gen­stern – nie­miec­ka grupa mu­zycz­na gra­ją­ca rock śred­nio­wiecz­ny
  • Mor­gen­stern – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 9764
  • Alois Mor­gen­stern – au­striac­ki nar­ciarz al­pej­ski (ur. 1954)
  • Chri­stian Mor­gen­stern – nie­miec­ki poeta i pi­sarz (1871–1914)
  • Jo­hann Karl Simon Mor­gen­stern – nie­miec­ki fi­lo­zof i fi­lo­log kla­sycz­ny (1770–1852)
  • Ja­nusz Mor­gen­stern – pol­ski re­ży­ser i pro­du­cent fil­mo­wy (1922–2011)
  • Maia Mor­gen­stern – ru­muń­ska ak­tor­ka (ur. 1962)
  • Sta­ni­sław Mor­gen­stern – pol­ski pre­zbi­ter ka­to­lic­ki, poseł na Sejm Kra­jo­wy Ga­li­cji, od­no­wi­ciel sank­tu­a­rium w Od­po­ry­szo­wie
  • Ta­de­usz Mor­gen­stern-Pod­jazd – pol­ski ko­man­dor, w sta­nie spo­czyn­ku awan­so­wa­ny na kon­trad­mi­ra­ła (1895–1973)
  • Tho­mas Mor­gen­stern – au­striac­ki sko­czek nar­ciar­ski (ur. 1986)

Wikipedia


morgensztern

broń obu­cho­wo-kłu­ją­ca, ma­czu­ga o gło­wi­cy na­bi­tej że­laz­ny­mi kol­ca­mi w kształ­cie gwia­zdy; mor­gen­stern


SJP.pl

Na tę stro­nę wska­zu­je „kro­pacz”. Zo­bacz też: Kro­pacz – herb szla­chec­ki.

Mor­gensz­tern, kro­pacz (po­tocz­nie „gwia­zda po­ran­na”, „gwia­zda za­ran­na”, „ju­trzen­ka”, z niem. "Mor­gen­stern") – ro­dzaj uży­wa­nej w XIV–XVII wieku broni obu­cho­wej (obu­cho­wo-kłu­ją­cej), ro­dzaj we­kie­ry, oku­tej ma­czu­gi o gło­wi­cy na­bi­tej że­laz­ny­mi kol­ca­mi w kształ­cie gwia­zdy (stąd nazwa).

Wikipedia


morgi

morga;
1. miara po­wierzch­ni grun­tu, wy­no­szą­ca obec­nie 5600 me­trów kwa­dra­to­wych;
2. grunt o ta­kiej po­wierzch­ni


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Morgi – część mia­sta Dą­bro­wa Bia­ło­stoc­ka
  • Morgi – część mia­sta Jó­ze­fów
  • Morgi – część mia­sta Msza­na Dolna
  • Morgi – część mia­sta My­sło­wi­ce
  • Morgi – część mia­sta Rabka-Zdrój
  • Morgi – wieś w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Krusz­wi­ca
  • Morgi – wieś w pow. świec­kim, w gmi­nie Nowe
  • Morgi – część wsi Do­ku­dów Pier­wszy w pow. bial­skim, w gmi­nie Biała Pod­la­ska
  • Morgi – część wsi Kodeń w pow. bial­skim, w gmi­nie Kodeń
  • Morgi – część wsi Kon­dra­ty w pow. bił­go­raj­skim, w gmi­nie Goraj
  • Morgi – część wsi Długi Kąt w pow. bił­go­raj­skim, w gmi­nie Jó­ze­fów
  • Morgi – część wsi Chmie­lek w pow. bił­go­raj­skim, w gmi­nie Łu­ko­wa

Wikipedia


morgowy

po­tocz­nie: ma­ją­cy po­wierzch­nię jed­nej morgi


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy wiel­kość jed­nej morgi

 (1.2) przen. du­żych roz­mia­rów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ogród, mniej wię­cej mor­go­wy, oto­czo­ny murem, był to ty­po­wy księ­ży ogró­dek, to zna­czy pełen szpa­le­rów, drze­wek owo­co­wych, wina, ście­żek wy­sy­pa­nych pia­skiem i ogro­dzo­nych słup­ka­mi, z grzę­da­mi ja­rzyn na­wo­żo­nych gno­jem ze staj­ni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mórg mrz., morg mrz., morga ż.

Wiktionary


moria

w psy­chia­trii: ob­se­syj­na skłon­ność do nie­przyz­wo­i­tych żar­tów, czę­sto po­łą­czo­na z eu­fo­rią; wi­łość, na­strój mo­ria­tycz­ny, we­soł­ko­wa­tość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. geogr. dawna nazwa Wzgó­rza Świą­tyn­ne­go w Je­ro­zo­li­mie, wy­stę­pu­ją­ce­go w Sta­rym Te­sta­men­cie jako miej­sce ofia­ry Abra­ha­ma

 (1.2) geogr. wieś i obóz dla uchodź­ców w Gre­cji, na wy­spie Les­bos, na pół­noc od Mi­ty­le­ny

 (1.3) liter. fik­cyj­ne po­dziem­ne mia­sto w po­wie­ści Johna Ro­nal­da Re­u­e­la Tol­kie­na;

 (1.4) mitgr. nimfa z mi­to­lo­gii grec­kiej, jedna z Najad

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Moria – sta­ro­te­sta­men­tal­ne wzgó­rze ofia­ry Abra­ha­ma
  • Moria – stwo­rzo­ne przez J.R.R. Tol­kie­na fik­cyj­ne mia­sto kras­no­ludz­kie w Śró­dzie­miu
  • moria – ro­dzaj za­bu­rze­nia psy­chicz­ne­go
  • Moria – ro­dzaj śli­ma­ków z ro­dzi­ny Am­ni­co­li­dae

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Weź twego syna je­dy­ne­go, któ­re­go mi­łu­jesz, Iza­a­ka, idź do kraju Moria i tam złóż go w ofie­rze na jed­nym z pa­gór­ków, jakie ci wska­żę

 (1.2) W obo­zie dla uchodź­ców Moria, na grec­kiej wy­spie Les­bos, prze­by­wa obec­nie 19 ty­się­cy osób, choć sam obóz może przy­jąć tylko trzy ty­sią­ce.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Wzgórze Świątynne; daw. Syjon

Wiktionary


morin

naz­wi­sko


SJP.pl


moringa

mo­rin­ga ole­jo­daj­na - drze­wo tro­pi­kal­ne z liść­mi na napar; drze­wo chrza­no­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. dra­pież­na ryba o wę­żo­wa­tym po­kro­ju, wy­stę­pu­ją­ca w wo­dach cie­płych i go­rą­cych

 (1.2) bot. tro­pi­kal­ne drze­wo z ro­dzi­ny mo­rin­go­wa­tych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ro­śli­ny:
    • mo­rin­ga – ro­dzaj ro­ślin z rzędu mo­rin­go­wa­tych (w tym m.in. mo­rin­ga ole­jo­daj­na – drze­wo chrza­no­we)
  • ryby:
    • mo­rin­ga siat­ko­wa­na
    • mo­rin­ga cęt­ko­wa­na
    • mo­rin­ga szara

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­ro­słe mo­rin­gi osią­ga­ją prze­cięt­nie dłu­gość około 60 cm.

Wiktionary


morion

1. mi­ne­rał, czar­na od­mia­na kwar­cu;
2. ro­dzaj hełmu ot­war­te­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­rion – typ hełmu uży­wa­ny XVI i XVII wieku
  • mo­rion – od­mia­na kwar­cu

Wikipedia


morisca

[czy­taj: mo­ri­ska] jeden z naj­star­szych tań­ców lu­do­wych w Eu­ro­pie, czę­sto zwią­za­ny z fech­tun­kiem i ko­stiu­ma­mi z atry­bu­ta­mi ma­u­re­tań­ski­mi; mo­re­sca


SJP.pl


morka

wiatr wie­ją­cy od stro­ny morza


SJP.pl


morkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


morkwa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Bra­sław­szczyz­na,Au­gu­stów. mar­chew

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Brasławszczyzna markowka

Wiktionary


morlesz

ryba mor­ska z rzędu oko­nioksz­tałt­nych


SJP.pl

Mor­lesz, bogar, mor­lesz bogar ("Pa­gel­lus bo­ga­ra­veo") – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny praż­mo­wa­tych ("Spa­ri­dae").

Wikipedia


mormi

ro­dzaj ssaka z po­dro­dzi­ny kotów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ca­to­pu­ma|Se­vert­zov|ref=tak., ro­dzaj ssaka z po­dro­dzi­ny kotów;

 (1.2) zool. kot z ro­dza­ju mormi (1.1)

Wiktionary

Mormi ("Ca­to­pu­ma") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny kotów (Fe­li­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny ko­to­wa­tych (Fe­li­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mormi ko­mu­ni­ku­ją się przez sy­cze­nia, mia­u­knię­cia, mru­cze­nia i war­knię­cia.

Wiktionary


mormon

czło­nek wspól­no­ty re­li­gij­nej w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, łą­czą­cej ele­men­ty chrze­ści­jań­stwa, ju­da­iz­mu i is­la­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. osoba, który wyz­na­je mor­mo­nizm

Wiktionary

Mor­mon (de­se­ret 𐐣𐐃𐐡𐐣𐐊𐐤 oraz 𐐣𐐄𐐡𐐣𐐊𐐤) – w wie­rze­niach ruchu świę­tych w dniach ostat­nich (mor­mo­nów) po­stać z koń­co­we­go okre­su ne­fic­kiej hi­sto­rii. Po­to­mek Ne­fie­go, syna Le­hie­go. Oj­ciec Mor­mo­na oraz dzia­dek Mo­ro­nie­go. Sam poś­wię­co­ny mu zapis jest bar­dzo la­ko­nicz­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɔrmɔ̃n, AS: mormõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mormonizm m.

:: fż. mormonka ż.

 przym. mormoński

Wiktionary


mormoni

czło­nek wspól­no­ty re­li­gij­nej w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, łą­czą­cej ele­men­ty chrze­ści­jań­stwa, ju­da­iz­mu i is­la­mu


SJP.pl


mormonizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. wy­wo­dzą­ce się z chrze­ści­jań­stwa wyz­na­nie pow­sta­łe w XIX wieku w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, opie­ra­ją­ce się na na­u­cza­niu Jo­sep­ha Smit­ha, który miał prze­tłu­ma­czyć na an­giel­ski świę­tą księ­gę spi­sa­ną przez sta­ro­żyt­ne­go ame­ry­kań­skie­go pro­ro­ka Mor­mo­na;

Wiktionary

Mor­mo­nizm – nurt Ko­ścio­łów pow­sta­łych w wy­ni­ku dzia­łal­no­ści Jo­sep­ha Smit­ha, uz­na­wa­ne­go przez wier­nych za pro­ro­ka. Więk­szość mor­mo­nów sku­pia Ko­ściół Je­zu­sa Chry­stu­sa Świę­tych w Dniach Ostat­nich ( The Church of Jesus Christ of Lat­ter-day Sa­ints – w kra­jach an­glo­ję­zycz­nych przy­jął się skrót LDS). LDS liczy około 17,5 mln wier­nych w ponad 190 kra­jach świa­ta (2024). Jest to też je­dy­ny odłam mor­mo­niz­mu obec­ny w Pol­sce.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jego uz­na­wa­ny za pro­ro­ka za­ło­ży­ciel Jo­seph Smith, za­mor­do­wa­ny w 1844 r., naz­wał wszyst­kie Ko­ścio­ły ohydą sprzecz­ną z chry­stia­niz­mem; mor­mo­nizm miał być jego od­no­wą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mormon m., mormonka ż.

 przym. mormoński

Wiktionary


mormonka

człon­ki­ni wspól­no­ty re­li­gij­nej w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, łą­czą­cej ele­men­ty chrze­ści­jań­stwa, ju­da­iz­mu i is­la­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ko­bie­ta, która wyz­na­je mor­mo­nizm

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔrˈmɔ̃nka, AS: mormõnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mormonizm m.

:: fm. mormon m.

 przym. mormoński

Wiktionary


mormorando

śpiew z zam­knię­ty­mi usta­mi, sto­so­wa­ny zwy­kle w ut­wo­rach chó­ral­nych; mru­czan­do; mur­mu­ran­do


SJP.pl


mormoński

od­no­szą­cy się do wspól­no­ty re­li­gij­nej mor­mo­nów


SJP.pl


mormyszka

sztucz­na przy­nę­ta do po­ło­wów pod lodem


SJP.pl

Mor­mysz­ka – sztucz­na przy­nę­ta do po­ło­wów pod lodem, na­śla­du­ją­ca pier­wot­nie kieł­ża, obec­nie w wielu fan­ta­zyj­nych kształ­tach.

Mor­mysz­ka wy­ko­na­na jest z oło­wiu lub cięż­sze­go wol­fra­mu z wto­pio­nym na stałe ha­czy­kiem i prze­lo­to­wym ot­wo­rem słu­żą­cym do mo­co­wa­nia mor­mysz­ki do żyłki.

Wikipedia


morna

styl mu­zycz­ny z Wysp Zie­lo­ne­go Przy­ląd­ka, zwany też oce­a­nicz­nym blu­e­sem


SJP.pl

Morna – ga­tu­nek mu­zycz­ny i prak­ty­ka cho­re­o­gra­ficz­na obej­mu­ją­ca śpiew, mu­zy­kę, po­ez­ję i ta­niec, po­cho­dzą­ca z Re­pu­bli­ki Zie­lo­ne­go Przy­ląd­ka, uz­na­wa­na za na­ro­do­wą mu­zy­kę tego kraju.

Morna jest grana w wol­nym tem­pie, przy­po­mi­na­ją­cym nieco por­tu­gal­skie fado czy bra­zy­lij­ską.

Wikipedia


mornay

[czy­taj: morNE] sos be­sza­me­lo­wy przy­pra­wio­ny tar­tym serem (zwy­kle gru­je­rem lub par­me­za­nem)


SJP.pl

Zo­bacz też: sos Mor­nay.

Mor­nay – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Bur­gun­dia-Fran­che-Comté, w de­par­ta­men­cie Saona i Loara.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 159 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 8 osób/km² (wśród 2044 gmin Bur­gun­dii Mor­nay pla­su­je się na 752. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 445.).

Wikipedia


mornel

ptak z ro­dzi­ny sie­wek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cha­ra­drius mo­ri­nel­lus|ref=tak., ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka wę­drow­ne­go z rzędu siew­kow­ców;

Wiktionary

Mor­nel ("Eu­dro­mias mo­ri­nel­lus") – ga­tu­nek śred­nie­go ptaka wę­drow­ne­go z ro­dzi­ny sie­wecz­ko­wa­tych (Cha­ra­drii­dae), za­miesz­ku­ją­cy wy­spo­wo pasma gór­skie od pół­noc­nej czę­ści Wysp Bry­tyj­skich przez Pół­wy­sep Skan­dy­naw­ski, Ural, góry Sy­be­rii po Pół­wy­sep Czu­koc­ki. Na po­łud­niu osią­ga pół­noc­no-wschod­ni Ka­zach­stan, pół­noc­no-za­chod­nie Chiny i Mon­go­lię. Zi­mu­je w Afry­ce Pół­noc­nej, na Bli­skim Wscho­dzie oraz w Ira­nie. Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɔrnɛl, AS: mornel

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sieweczka gniada

Wiktionary


mornina

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. sła­be­usz

Wiktionary


moro

deseń ka­mu­fla­żo­wy zło­żo­ny naj­czę­ściej z plam w od­cie­niach zie­le­ni i brązu; po­tocz­nie: ubra­nie o tym de­se­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) drob­ny, ma­sku­ją­cy wzór na tka­ni­nie w ko­lo­rze khaki

 (1.2) tka­ni­na o wzo­rze moro (1.1);

 (1.3) woj­sko­wy mun­dur po­lo­wy z tka­ni­ny moro (1.2)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • moro – wzór ka­mu­fla­żu sto­so­wa­ne­go w umun­du­ro­wa­niu
    • moro – pot. umun­du­ro­wa­nie w ka­mu­fla­żu moro
  • odruch Moro – odruch wy­stę­pu­ją­cy u no­wo­rod­ków
  • – grupa et­nicz­na na Fi­li­pi­nach
  • Aldo Moro – wło­ski po­li­tyk, w la­tach 1963-1968 i 1974-1976 pre­mier Włoch
  • Fa­bri­zio Moro – wło­ski pio­sen­karz i muzyk, 57° Fe­sti­val della can­zo­ne ita­lia­na w San Remo
  • Jo­an­na Moro – pol­ska ak­tor­ka
  • Odeta Moro – pol­ska dzien­ni­kar­ka
  • Si­mo­ne Moro – wło­ski hi­ma­la­i­sta
  • Moro – miej­sco­wość w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Lee, USA
  • Moro – mia­sto w sta­nie Ore­gon, w hrab­stwie Sher­man, USA
  • Moro – mia­sto w pro­win­cji Sindh, Pa­ki­stan

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) W mi­li­tar­nym de­mo­bi­lu ku­pi­łem sobie dwa mora.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔrɔ, AS: moro

Wiktionary


morochów

Mo­ro­chów (j. łem­kow­ski Морохів, w la­tach 1977–1981 Mrocz­ków) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie sa­noc­kim, w gmi­nie Za­górz. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży w od­le­gło­ści pół ki­lo­me­tra od rzeki Osła­wy.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kro­śnień­skie­go.

Wikipedia


moroczyn

Mo­ro­czyn (nazwa hi­sto­rycz­na: Mro­czyn) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie hru­bie­szow­skim, w gmi­nie Hru­bie­szów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Hru­bie­szów. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 311 miesz­kań­ców i była sie­dem­na­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Hru­bie­szów.

Wikipedia


moroni

sto­li­ca Ko­mo­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Ko­mo­rów;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­ro­ni – sto­li­ca Ko­mo­rów
  • Mo­ro­ni – mia­sto w USA, w sta­nie Utah, w hrab­stwie San­pe­te
  • Mo­ro­ni – we­dług hi­sto­rii Mor­mo­nów ob­ja­wił się Jó­ze­fo­wi Smit­ho­wi udo­stęp­nia­jąc mu Księ­gę Mor­mo­na
  • Mo­ro­ni – w wie­rze­niach mor­mo­nów jedno z ne­fic­kich miast.
  • Mo­ro­ni – imię mę­skie wy­stę­pu­ją­ce w wyz­na­niach na­le­żą­cych do ruchu świę­tych w dniach ostat­nich (mor­mo­nów)
  • Gio­van­ni Bat­ti­sta Mo­ro­ni – wło­ski ma­larz epoki re­ne­san­su

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Więc wy­go­dę i sza­cu­nek dla klasy tu­ry­stycz­nej dia­bli wzię­li w Mo­ro­ni, por­cie wysp Ko­mo­ryj­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈrɔ̃ɲi, AS: morõńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moronijczyk mos., moronijka ż.

 przym. moronijski

Wiktionary


moroniarz

śro­do­wi­sko­wo: osoba cy­wil­na lu­bią­ca nosić odzież przy­po­mi­na­ją­cą po­lo­wy mun­dur woj­sko­wy


SJP.pl


moronijczyk

miesz­ka­niec Mo­ro­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mo­ro­ni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔrɔ̃ˈɲijt͡ʃɨk, AS: morõńii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Moroni n.

:: fż. moronijka ż.

 przym. moronijski

Wiktionary


moronijka

miesz­kan­ka Mo­ro­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Mo­ro­ni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔrɔ̃ˈɲijka, AS: morõńii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Moroni n.

:: fm. moronijczyk mos.

 przym. moronijski

Wiktionary


moronijski

→ Mo­ro­ni (sto­li­ca Komor)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Mo­ro­ni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔrɔ̃ˈɲijsʲci, AS: morõńii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Moroni n., moronijczyk mos., moronijka ż.

Wiktionary


moroszka

ga­tu­nek ma­li­ny o du­żych, ja­dal­nych owo­cach, w Pol­sce rzad­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Rubus cha­ma­e­mo­rus|L.|ref=tak., ga­tu­nek ma­li­ny o pę­dach bez kol­ców i ja­dal­nych żół­tych owo­cach, wy­stę­pu­ją­cy na tor­fo­wi­skach i ba­gnach;

 (1.2) kulin. owoc mo­rosz­ki (1.1)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈrɔʃka, AS: moroška

Wiktionary


morować

na­da­wać tka­ni­nie fa­li­sty deseń (na wzór tka­ni­ny: mory)


SJP.pl


morowiec

1. po­tocz­nie: czło­wiek mo­ro­wy; spry­ciarz, zuch;
2. daw­niej, gwa­ro­wo: czło­wiek za­po­wie­trzo­ny; za­po­wie­trze­niec


SJP.pl


morowo

przy­słó­wek

 (1.1) daw. świet­nie, wspa­nia­le, faj­nie

Wiktionary

Mo­ro­wo (niem. "Moh­row") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ko­ło­brze­skim, w gmi­nie Sie­myśl.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2013 r. Mo­ro­wo miało 99 miesz­kań­ców.

Wieś po­ło­żo­na jest przy dro­dze po­wia­to­wej By­sze­wo - Świe­cie Ko­ło­brze­skie - Star­nin. Leży ok. 20 km na po­łud­nie od Ko­ło­brze­gu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­praw­dy mo­ro­wo było prze­je­chać się twoim sa­mo­cho­dem!

Wiktionary

Powiązane:

 przym. morowy

Wiktionary


morowszy

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: mo­ro­wy; bar­dziej mo­ro­wy


SJP.pl


morowy

1. zro­bio­ny z mory (jed­wab­nej tka­ni­ny); po­dob­ny z wy­glą­du do mory;
2. dot­knię­ty morem (za­ra­zą); nio­są­cy mór, śmierć;
3. po­tocz­nie: dziel­ny, wspa­nia­ły, wiel­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) daw. nio­są­cy mór, po­wo­du­ją­cy mór, za­ra­zę

 (1.2) pot. przest. o oso­bie: dziel­ny, go­dzien uz­na­nia

 (1.3) pot. przest. o przed­mio­cie lub czyn­no­ści: udany

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lud pro­sty w Lit­wie wy­o­bra­ża mo­ro­we po­wie­trze w po­sta­ci dzie­wi­cy, któréj zja­wie­nie się […] po­prze­dza strasz­li­wą cho­ro­bę.

 (1.2) Z pana to mo­ro­wy czło­wiek – za­śmiał się szo­fer.

 (1.2) „Mówi się po pro­stu: Sta­siu przy­je­chał, Sta­siu za­rzą­dził, Sta­siu bę­dzie na in­spek­cji. Jed­nym sło­wem – Sta­siu to mo­ro­wy chłop”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈrɔvɨ, AS: morovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. morowo

 rzecz. mór m.

 gwara. morowiec m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) byczy, fajny

Wiktionary


moroz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jakub Moroz – pol­ski dzien­ni­karz i te­a­tro­log
  • Jerzy Moroz – pol­ski lek­ko­at­le­ta cho­dziarz
  • My­ko­ła Moroz – ukra­iń­ski siat­karz
  • Ołek­sandr Moroz – ukra­iń­ski po­li­tyk
  • Ołek­sandr Moroz – ukra­iń­ski sza­chi­sta
  • Wik­tor Moroz – ukra­iń­ski pił­karz i tre­ner
  • (16036) Moroz – pla­ne­to­i­da z pasa głów­ne­go aste­ro­id

Wikipedia


morozaur

ro­dzaj du­że­go, ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra z in­fra­rzę­du za­u­ro­po­dów; ka­ma­ra­za­ur


SJP.pl


morozowski

naz­wi­sko


SJP.pl


morphing

[czy­taj: mor­fing] w gra­fi­ce kom­pu­te­ro­wej: płyn­ne prze­cho­dze­nie jed­ne­go obra­zu w inny; mor­fing


SJP.pl


morris

[czy­taj: moris] marka sa­mo­cho­dów


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mor­ris Motor Com­pa­ny – bry­tyj­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów
  • Mor­ris – Ma­u­ri­ce de Be­ve­re, autor ko­mik­sów
  • Mor­ris – lu­do­wy ta­niec an­giel­ski
  • Mor­ris – ru­muń­ski ze­spół two­rzą­cy mu­zy­kę dance
  • Mor­ris – pio­sen­karz, pro­du­cent mu­zycz­ny oraz DJ po­cho­dzą­cy z Ru­mu­nii
  • Mor­ris – miej­sco­wość w sta­nie Ala­ba­ma, w hrab­stwie Jef­fer­son
  • Mor­ris – miej­sco­wość w sta­nie Con­nec­ti­cut, w hrab­stwie Litch­field
  • Mor­ris – mia­sto w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Grun­dy
  • Mor­ris – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Ste­vens
  • Mor­ris – wieś w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Ot­se­go
  • Mor­ris – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Ot­se­go
  • Mor­ris – mia­sto w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Ok­mul­gee

Wikipedia


morrison

naz­wi­sko, np. Jim Mor­ri­son (wła­ści­wie James Do­u­glas Mor­ri­son, 1943-1971), ame­ry­kań­ski muzyk roc­ko­wy, wo­ka­li­sta ze­spo­łu The Doors


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jim Mor­ri­son – muzyk z ze­spo­łu The Doors
  • Toni Mor­ri­son – pi­sar­ka ame­ry­kań­ska
  • Tommy Mor­ri­son – bok­ser ame­ry­kań­ski
  • James Mor­ri­son – ame­ry­kań­ski pio­sen­karz
  • Jen­ni­fer Mor­ri­son – ame­ry­kań­ska mo­del­ka
  • Frank Mor­ri­son – po­li­tyk ame­ry­kań­ski
  • John Wayne, wła­ści­wie Ma­rion Ro­bert Mor­ri­son
  • Van Mor­ri­son – muzyk bry­tyj­ski
  • Peter Mor­ri­son – po­li­tyk bry­tyj­ski
  • Clin­ton Mor­ri­son – ir­landz­ki pił­karz
  • James Mor­ri­son – szkoc­ki pił­karz
  • Mark Mor­ri­son – bry­tyj­ski muzyk

Wikipedia


mors

1. ssak z rzędu płet­wo­no­gich za­miesz­ku­ją­cy morza ark­tycz­ne; koń mor­ski;
2. po­tocz­nie:
a) osoba prak­ty­ku­ją­ca ką­pie­le w lo­do­wa­tej wo­dzie;
b) al­fa­bet Morse'a;
c) apa­rat te­le­gra­ficz­ny Morse'a


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Odo­be­nus ros­ma­rus|ref=tak., ga­tu­nek ssaka mor­skie­go;

 (1.2) pot. al­fa­bet Morse'a

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. osoba, która kąpie się w bar­dzo zim­nej wo­dzie

 (2.2) środ. żegl. osoba po­sia­da­ją­ca sto­pień jach­to­we­go ster­ni­ka mor­skie­go

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) techn. pół­pro­dukt go­rzel­ni­czy z soku z owo­ców;

Wiktionary

Mors ("Odo­be­nus") – ro­dzaj dra­pież­nych ssa­ków z po­dro­dzi­ny Odo­be­ni­nae w obrę­bie ro­dzi­ny mor­so­wa­tych (Odo­be­ni­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Morsa łatwo roz­poz­nać po jego dwóch wiel­kich kłach.

 (1.2) Je­stem ra­dio­te­le­gra­fi­stą, więc mor­sem po­słu­gu­ję się bie­gle.

 (2.1) Nie cho­ru­ję, bo je­stem mor­sem.

 (2.2) Na rejs do Malmö po­trze­bu­je­my morsa do za­ło­gi.

 (3.1) Za­war­tość al­ko­ho­lu ety­lo­we­go w mor­sie po­win­na wy­nieść od 16 do 20%.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔrs, AS: mors

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. morsica ż.

 przym. morsowy, morsowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) alfabet Morse'a, titawa

Wiktionary


mors.

skrót od: mor­ski (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl


morsa

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. i B. lp. od: mors

Wiktionary


morse

[czy­taj: mors] naz­wi­sko, m.in.
1. Ha­rold Morse (1892-1977), ma­te­ma­tyk ame­ry­kań­ski;
2. Sa­mu­el Morse (1791-1872), wy­na­laz­ca ame­ry­kań­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Morse – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Lu­iz­ja­na, w pa­ra­fii Aca­dia
  • Morse – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Hans­ford
  • Morse – mia­sto w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Ash­land
  • Morse (ang. Morse Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Ita­sca
  • Morse (ang. Morse Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie St. Louis
  • Morse (ang. Morse Town) – gmina w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Ash­land
  • Al­bert Pitts Morse (1863–1936) – ame­ry­kań­ski en­to­mo­log
  • Ed­ward S. Morse (1838–1925) – ame­ry­kań­ski zo­o­log
  • Jo Morse – ame­ry­kań­ska bry­dżyst­ka
  • M. Pa­tri­cia Morse (ur. 1938) – ame­ry­kań­ska ma­la­ko­log
  • Sa­mu­el Fin­ley Bre­e­se Morse (1791-1872) – ame­ry­kań­ski wy­na­laz­ca, pre­kur­sor te­le­gra­fii
  • Roger Morse (1927–2000) – ame­ry­kań­ski bio­log

Wikipedia


morsica

rzad­ko: sa­mi­ca morsa


SJP.pl


morski

przy­miot­nik od : morze


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mo­rzem, do­ty­czą­cy morza

 (1.2) zwią­za­ny z Mor­skiem, do­ty­czą­cy Mor­ska

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ma­ją­cy kolor nie­bie­sko­zie­lo­ny, taki jak kolor morza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jacek wstą­pił do szko­ły mor­skiej, aby w przysz­ło­ści pły­wać na mor­skich stat­kach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔrsʲci, AS: morsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morze n., namorzyn m., morszczuk mzw., pomorski mrz.

 przym. nadmorski, podmorski, pomorski, zamorski, przymorski

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) niebieskozielony

Wiktionary


morsko

przy­miot­nik od : morze


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mor­sko – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. kro­śnień­skim, w gmi­nie Kros­no Odrzań­skie
  • Mor­sko – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. pro­szo­wic­kim, w gmi­nie Ko­szy­ce
  • Mor­sko – wieś w woj. ślą­skim, w pow. za­wier­ciań­skim, w gmi­nie Wło­do­wi­ce
  • Mor­sko – wieś w gmi­nie Kanal ob Soči

Wikipedia


morskość

→ mor­ski


SJP.pl

Patrz:

morski

morsowate

o ce­chach mor­so­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl

Mor­so­wa­te (Odo­be­ni­dae) – ro­dzi­na du­żych, dra­pież­nych ssa­ków mor­skich, za­li­cza­nych wraz z uchat­ka­mi i fo­ka­mi do na­dro­dzi­ny Pho­co­i­dea w obrę­bie rzędu dra­pież­nych (Car­ni­vo­ra).

Wikipedia


morsowaty

o ce­chach mor­so­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl


morsować

po­tocz­nie: kąpać się zimą na ot­war­tej prze­strze­ni


SJP.pl


morsowy

zwią­za­ny z mor­sem, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla morsa


SJP.pl


morstin

naz­wi­sko


SJP.pl


morszczuk

mor­ska ryba dor­szoksz­tałt­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mer­luc­cius mer­luc­cius|ref=tak., dra­pież­na ryba mor­ska, po­ła­wia­na dla smacz­ne­go mięsa;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔrʃt͡ʃuk, AS: morščuk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morze n., morszczyn m., morszczyzna ż.

 przym. morski

Wiktionary


morszczyn

glon mor­ski; kelp; fukus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Fucus|L.|ref=tak., ro­dzaj wod­nych glo­nów na­le­żą­cych do bru­nat­nic;

 (1.2) bot. glon z ro­dza­ju mor­szczyn (1.1)

Wiktionary

Nie mylić z: Morsz­tyn.

Mor­szczyn ("Fucus") – ro­dzaj wod­nych glo­nów na­le­żą­cych do bru­nat­nic.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mor­szczy­ny przy­ra­sta­ją do po­dło­ża tar­czo­wa­tą przyl­gą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morze n., morszczuk mzw., morszczyna ż., morszczynowate lm. nmos., morszczynowaty mrz.

 przym. morszczynowy

Wiktionary


morszczynowate

ro­dzi­na glo­nów z gro­ma­dy bru­nat­nic


SJP.pl


morszczynowaty

o ce­chach mor­szczy­no­wa­tych (ro­dzi­na glo­nów)


SJP.pl


morszczynowy

→ mor­szczyn


SJP.pl

Patrz:

morszczyn

morszczyzna

1. ska­mie­nia­łe wo­do­ro­sty w ut­wo­rach okre­su perm­skie­go;
2. prze­sta­rza­łe: ro­śli­ny mor­skie;
3. daw­niej: płody morza, wszyst­ko to, co daje morze; owoce morza;
4. daw­niej: przy­pływ i od­pływ morza;
5. daw­niej: ob­szar po­ło­żo­ny nad mo­rzem; po­mo­rze;
6. daw­niej: wiatr wie­ją­cy od stro­ny morza, po­łą­czo­ny z drob­nym de­szczem; bryza, morka


SJP.pl


morsznica

morsz­ni­ca oso­wa­ta - ga­tu­nek owada z ro­dzi­ny bzy­go­wa­tych


SJP.pl


morsztyn

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Morsz­tyn (zm. 1648) – pod­cza­szy san­do­mier­ski
  • An­drzej Mi­chał Morsz­tyn (zm. 1752) – kasz­te­lan biec­ki i są­dec­ki
  • Fran­ci­szek Morsz­tyn (zm. przed 10 wrze­śnia 1726 roku) – kasz­te­lan ra­dom­ski
  • Hie­ro­nim Morsz­tyn (ok. 1581-ok. 1623) – poeta
  • Jakub Wła­dy­sław Morsz­tyn (zm. 1729) – wo­je­wo­da san­do­mier­ski
  • Jan An­drzej Morsz­tyn (1621-1693) – poeta i po­li­tyk
  • Jan To­masz Morsz­tyn (zm. 1748) – kasz­te­lan wi­ślic­ki, sta­ro­sta skot­nic­ki, sta­ro­sta sie­radz­ki
  • Jo­a­chim Morsz­tyn (zm. po 1801) – sta­ro­sta skot­nic­ki, poseł na sejm ko­ro­na­cyj­ny 1764
  • Krzysz­tof Morsz­tyn (zm. 1642) – sta­ro­sta fi­li­pow­ski, dzia­łacz re­for­ma­cyj­ny ariań­ski
  • To­biasz Morsz­tyn (ok. 1624 – 1664) – bur­gra­bia kra­kow­ski, łow­czy wiel­ki ko­ron­ny, dy­plo­ma­ta, brat Jana An­drze­ja Morsz­ty­na
  • Sta­ni­sław Morsz­tyn (ok. 1650-1725) – żoł­nierz, po­li­tyk i poeta
  • Ste­fan Alek­san­der Morsz­tyn (zm. po­mię­dzy 1738 a 1740) – dy­plo­ma­ta, kon­sy­liarz wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go, sta­ro­sta du­ni­now­ski

Wikipedia


morszyn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny;

Wiktionary

Mor­szyn (ukr. Моршин) – mia­sto na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie lwow­skim.

Znaj­du­je tu się sta­cja ko­le­jo­wa Mor­szyn, po­ło­żo­na na linii Stryj – Iwano-Fran­kiwsk.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. morszynianin m., morszynianka ż.

 przym. morszyński

Wiktionary


morszyński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Mor­szy­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Morszyn m.

Wiktionary


mortadela

ro­dzaj kieł­ba­sy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. kulin. ro­dzaj kieł­ba­sy, pro­du­ko­wa­nej z mięsa mie­lo­ne­go i sło­ni­ny, do­pra­wia­na pie­przem czy in­ny­mi do­dat­ka­mi

Wiktionary

Mor­ta­de­la (wł. "mor­ta­del­la") – ro­dzaj wło­skiej nietr­wa­łej, wę­dzo­nej i pa­rzo­nej kieł­ba­sy o dużej śred­ni­cy, ze zmie­lo­ne­go mięsa mie­sza­ne­go. Jest wy­ro­bem ty­po­wym dla re­gio­nu Lom­bar­dii i Emi­lii-Ro­ma­nii, zwła­szcza dla Bo­lo­nii.

Wyt­wa­rza­na z bar­dzo drob­no zmie­lo­nej (przy za­sto­so­wa­niu tzw. sitka pasz­te­to­we­go) wie­przo­wi­ny i cie­lę­ci­ny z ka­wa­łecz­ka­mi sło­ni­ny (20 %) i z do­dat­kiem przy­praw, m.in. na­sio­na­mi gor­czy­cy, for­mo­wa­na jest w od­cin­ki o dużej śred­ni­cy (10–12 cm).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dzie­ciń­stwie bar­dzo lu­bi­łem mor­ta­de­lę ob­ta­cza­ną w jajku i pa­nier­ce, a potem sma­żo­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔrtaˈdɛla, AS: mortadela

Wiktionary


mortira

moź­dzierz lub dzia­ło o krót­kiej lufie, ła­dow­ne od przo­du, strze­la­ją­ce po bar­dzo stro­mym torze


SJP.pl


mortka

naz­wi­sko


SJP.pl

Mort­ka ( Мортка) – osied­le typu miej­skie­go w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, we wcho­dzą­cym w skład tego pań­stwa Chan­ty-Man­syj­skim Okrę­gu Au­to­no­micz­nym – Ju­grze, po­ło­żo­nym na za­chod­niej Sy­be­rii.

Osada liczy 3.713 miesz­kań­ców (1 stycz­nia 2005), głów­nie Ro­sjan i in­nych eu­ro­pej­skich osad­ni­ków. Nie­wiel­ki udział w po­pu­la­cji mia­sta mają też rdzen­ni miesz­kań­cy Okrę­gu – Chan­to­wie i Man­so­wie.

Wikipedia


mortkowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


morton

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dud­ley Mor­ton – ame­ry­kań­ski do­wód­ca okrę­tów pod­wod­nych
  • Kate Mor­ton – ame­ry­kań­ska pi­sar­ka
  • Elvin Mor­ton Jel­li­nek – ame­ry­kań­ski bio­sta­ty­styk i fiz­jo­log
  • Mor­ton – miej­sco­wość i gmina w re­gio­nie Po­i­tou-Cha­ren­tes, w de­par­ta­men­cie Vien­ne
  • Mor­ton – wieś w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Ta­ze­well
  • Mor­ton – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Ren­vil­le
  • Mor­ton – mia­sto w sta­nie Mis­si­si­pi, w hrab­stwie Scott
  • Mor­ton – mia­sto w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie De­la­wa­re
  • Mor­ton – mia­sto w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Co­chran
  • Mor­ton – mia­sto w sta­nie Wa­szyng­ton, w hrab­stwie Lewis
  • Mor­ton (ang. Mor­ton Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Ta­ze­well
  • Mor­ton (ang. Mor­ton Towns­hip) – gmina w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Page

Wikipedia


mortus

nędza, nie­do­sta­tek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|War­sza­wa. bieda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mortusiak m.

 przym. mortusowy

Wiktionary


mortusiak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|War­sza­wa. bie­dak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mortus

 przym. mortusowy

Wiktionary


mortusowy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|War­sza­wa. bied­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mortus, mortusiak

Wiktionary


mortyfikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mor­ty­fi­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. mortyfikować ndk.

Wiktionary


mortyfikować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. umart­wiać, drę­czyć

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny mor­ty­fi­ko­wać się

 (2.1) daw. umart­wiać się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔrtɨfʲiˈkɔvat͡ɕ, AS: mortyfʹikovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mortyfikowanie n., mortyfikacja

 przym. mortyfikacyjny

Wiktionary


moru

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp. od: mór

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔru, AS: moru

Wiktionary


morula

wczes­ne, po­prze­dza­ją­ce bla­stu­lę, sta­dium roz­wo­jo­we za­rod­ka czło­wie­ka i wielu zwie­rząt


SJP.pl

Mo­ru­la (łac. 'morwa') – sta­dium roz­wo­ju za­rod­ka na­stę­pu­ją­ce po bruzd­ko­wa­niu cał­ko­wi­tym a przed roz­po­czę­ciem bla­stu­la­cji. Po­prze­dza sta­dium bla­stu­li.

Sta­dium mo­ru­li w roz­wo­ju or­ga­niz­mu ludz­kie­go.

Mo­ru­la jest jed­nym z eta­pów roz­wo­ju jaja pło­do­we­go.

Wikipedia


morus

po­tocz­nie:
1. osoba brud­na; bru­das, smo­luch;
2. dobry ko­le­ga; kum­pel;
3. po­gard­li­wie: Mu­rzyn; czar­nuch, bambo, bam­bus, as­falt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. kom­pan, sym­pa­tycz­ny czło­wiek

 (1.2) daw. ktoś ubru­dzo­ny, umo­ru­sa­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Morus – imię mę­skie
  • Morus – na­u­ko­wa nazwa ro­dza­ju ro­ślin z ro­dzi­ny mor­wo­wa­tych, nazwa zwy­cza­jo­wa – morwa
  • Morus – na­u­ko­wa nazwa ro­dza­ju pta­ków z ro­dzi­ny głup­ta­ków (Su­li­dae)
  • To­masz Morus – an­giel­ski świę­ty, my­śli­ciel, pi­sarz i po­li­tyk

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɔrus, AS: morus

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. morowiec mos.

 przym. morowy

 (1.2)

 rzecz. umorusanie n.,umorusaność ż.

 czas. morusać ndk., umorusać dk.

 przym. umorusany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chwat, morowiec, zuch; gw. Śląsk Cieszyński, Zaolzie pierón, pieróńszczok

 (1.2) brudas, smoluch

Wiktionary


morusek

prze­sta­rza­łe: umo­ru­sa­ne, ubru­dzo­ne dziec­ko; bru­da­sek


SJP.pl


morwa

drze­wo z ro­dzi­ny mor­wo­wa­tych wy­stę­pu­ją­ce w 12 ga­tun­kach (w Pol­sce - morwa biała), upra­wia­ne jako ozdob­ne lub dla cen­ne­go drew­na; także owoc tego drze­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Morus|L.|ref=Morus (Mo­ra­ce­ae)., ro­dzaj du­żych krze­wów lub nie­wiel­kich drzew li­ścia­stych z ro­dzi­ny mor­wo­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju morwa (1.1)

 (1.3) spoż. ja­dal­ny owoc morwy (1.2)

Wiktionary

Morwa ("Morus" L.) – ro­dzaj du­żych krze­wów lub nie­wiel­kich drzew li­ścia­stych z ro­dzi­ny mor­wo­wa­tych ("Mo­ra­ce­ae"). Obej­mu­je 13–19 ga­tun­ków. Cen­trum zróż­ni­co­wa­nia ro­dza­ju jest w Azji Wschod­niej – w Chi­nach ro­śnie 10 ga­tun­ków ro­dzi­mych, z czego 5 jest en­de­mi­ta­mi tego kraju.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. morwówka ż., morwowate lm nm.

 przym. morwowy, morwowaty

Wiktionary


morwin

ro­śli­na z ro­dzi­ny ma­rzan­no­wa­tych


SJP.pl


morwowate

ro­dzi­na drzew i krze­wów z rzędu ró­żow­ców; mle­ko­wa­te


SJP.pl

Mor­wo­wa­te ("Mo­ra­ce­ae" Link) – ro­dzi­na ro­ślin z rzędu ró­żow­ców ("Ro­sa­les"). Obej­mu­je 37 ro­dza­jów z 1137 ga­tun­ka­mi. Są one spo­ty­ka­ne na wszyst­kich kon­ty­nen­tach z wy­jąt­kiem An­tark­ty­dy, ale brak ich w pół­noc­nej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej i Eu­raz­ji, na ob­sza­rach pu­styn­nych i w Nowej Ze­lan­dii. Więk­szość ga­tun­ków ro­śnie w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej, nie­licz­ne w stre­fach umiar­ko­wa­nych. Za­li­cza­ne tu ro­śli­ny za­wie­ra­ją zwy­kle sok mlecz­ny. Są wia­tro­pyl­ne lub owa­do­pyl­ne (fi­go­wiec).

Wikipedia


morwowaty

o ce­chach mor­wo­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


morwowy

→ morwa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z morwą, do­ty­czą­cy morwy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) fio­le­to­wy z od­cie­niem czer­wie­ni, o ko­lo­rze owo­ców morwy

Wiktionary

Patrz:

morwa

Powiązane:

 rzecz. morwa ż., morwowate nmos., morwówka ż.

 przym. morwowaty

Wiktionary


moryc

zdrob­nie­nie od: Ma­u­ry­cy


SJP.pl


moryna

barw­nik na­tu­ral­ny wy­stę­pu­ją­cy w drew­nie paru ga­tun­ków drzew ros­ną­cych w Ame­ry­ce Środk.


SJP.pl

Mo­ry­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny bę­dą­cy po­chod­ną fla­wo­nu. Jest barw­ni­kiem ek­stra­ho­wa­nym z żół­te­go drze­wa bra­zy­lij­skie­go. Kry­sta­li­zu­je z 1 lub 2 czą­stecz­ka­mi wody. Tem­pe­ra­tu­ra top­nie­nia wy­no­si 290 °C. Sto­so­wa­na jest w far­biar­stwie oraz jako od­czyn­nik w ana­li­zie che­micz­nej do wy­kry­wa­nia oraz flu­o­ry­me­trycz­ne­go lub ko­lo­ry­me­trycz­ne­go oz­na­cza­nia Al, B, Be, Ca, Cd, Ga, In, Mo, Pb, Sb, Sc, Sr, Ta, Th, U, W, Zn i Zr oraz poś­red­nio.

Wikipedia


morynianin

miesz­ka­niec Mo­ry­nia (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


morynianka

miesz­kan­ka Mo­ry­nia (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


morysk

mu­zuł­ma­nin z Pół­wy­spu Ibe­ryj­skie­go, który po upad­ku emi­ra­tu Gre­na­dy (1492 r.) przy­jął pod przy­mu­sem chrze­ści­jań­stwo


SJP.pl


moryska

dawny ta­niec po­dob­ny do mor­ris dance


SJP.pl


moryń

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

}|-

Moryń (niem. "Moh­rin") – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Moryń. Po­ło­żo­ne nad je­zio­rem Mo­rzyc­ko.

31 grud­nia 2021 r. mia­sto miało 1610 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɔrɨ̃ɲ, AS: morỹń

Wiktionary

Powiązane:

 przym. moryński

Wiktionary


moryński

przy­miot­nik od: Moryń


SJP.pl


morze

1. wy­o­dręb­nio­na część oce­a­nu, zwy­kle przy­le­ga­ją­ca do kon­ty­nen­tu, od­dzie­lo­na od ot­war­tych wód oce­a­nicz­nych łań­cu­cha­mi wysp, pół­wy­spa­mi lub pod­wod­ny­mi pro­ga­mi, utrud­nia­ją­cy­mi wy­mia­nę wód głę­bi­no­wych;
2. pot.: duża ilość cze­goś, mnó­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geogr. hy­drol. duży zbior­nik sło­nej wody ma­ją­cy po­łą­cze­nie z oce­a­nem;

 (1.2) przen. ogrom­na ilość cze­goś

Wiktionary

Morze – na­tu­ral­ny zbior­nik wodny, część oce­a­nu, mniej lub bar­dziej wy­raź­nie od­dzie­lo­na od po­zo­sta­łych jego czę­ści brze­ga­mi kon­ty­nen­tu, wy­spa­mi lub wznie­sie­niem dna. Ze wzglę­du na utrud­nio­ną wy­mia­nę wód morza cha­rak­te­ry­zu­ją się in­dy­wi­du­al­ny­mi ce­cha­mi, zbiór tych cech na­zy­wa się ustro­jem hy­dro­lo­gicz­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stat­ki wy­pły­nę­ły w morze, zmie­rza­jąc ku No­we­mu Świa­tu.

 (1.1) I cho­dzą lu­dzie po­dzi­wiać szczy­ty gór i wzdę­te fale morza, i sze­ro­kie nurty rzek, i prze­stwór oce­a­nu, i kręgi gwiezd­ne, a sie­bie za­nied­bu­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔ.ʒɛ, AS: mo.že

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pomorski mrz., przedmorze mrz., morszczyn m., Pomorze n., pomorze n., przymorze n., Pomorzanin m., Pomorzanka ż., namorzyn m., morzysko n., morzyszcze n., morszczysko n., morszczak m., morszczuk mzw.

 przym. przymorski, morski, nadmorski, podmorski, zamorski, pomorski, namorzynowy, morzyskowy, morszczynowy, morszczynowaty; przest. morzski, morzowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) środ. żegl. wacha

 (1.2) bezmiar, mnóstwo, ogrom, masa, bezlik, jezioro

Wiktionary


morzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mo­rzyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈʒɛ̃ɲɛ, AS: možẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. morzyć

Wiktionary


morzeszczyn

wieś na Po­mo­rzu


SJP.pl

Mo­rze­szczyn ( "Mor­ros­chin") – wieś ko­ciew­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie tczew­skim, sie­dzi­ba gminy Mo­rze­szczyn. Ma sta­tus so­łect­wa.

Miej­sco­wość leży na ma­gi­stra­li wę­glo­wej Śląsk – Porty i przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 234. Do czasu za­wie­sze­nia w 1989 roku ruchu ko­le­jo­we­go do Gnie­wu sta­cja ko­le­jo­wa Mo­rze­szczyn po­sia­da­ła sta­tus węzła ko­le­jo­we­go.

Wikipedia


morzeszczyński

przy­miot­nik od: Mo­rze­szczyn (wieś na Po­mo­rzu)


SJP.pl


morzewiec

Mo­rze­wiec – (niem. "Mart­has­ha­u­sen, 1942-1945 Mar­tas­ha­u­sen") wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie byd­go­skim, w gmi­nie Ko­ro­no­wo.

We wsi znaj­do­wa­ła się sta­cja ko­le­jo­wa Mo­rze­wiec.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go.

Wikipedia


morzycko

je­zio­ro w Pol­sce


SJP.pl

Mo­rzyc­ko (niem. "Moh­ri­ner See") – je­zio­ro na Po­je­zie­rzu My­śli­bor­skim, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, w gmi­nie Moryń, w gra­ni­cach ad­mi­ni­stra­cyj­nych mia­sta Moryń, w otu­li­nie Ce­dyń­skie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go.

Mo­rzyc­ko jest dzie­wią­tym pod wzglę­dem głę­bo­ko­ści w Pol­sce, wy­stę­pu­je tu zja­wi­sko kryp­to­de­pre­sji.

Wikipedia


morzyczanie

śred­nio­wiecz­ne ple­mię sło­wiań­skie


SJP.pl

Mo­ry­cza­nie, Mo­rzy­cza­nie, Mo­ra­cza­nie – śred­nio­wiecz­ne ple­mię sło­wiań­skie na­le­żą­ce do wie­lec­kiej grupy ję­zy­ko­wej za­miesz­ku­ją­ce środ­ko­wy bieg rzeki Łaby koło Mag­de­bur­ga. Są­sia­do­wa­li z in­ny­mi ple­mio­na­mi sło­wiań­ski­mi: Ziem­czy­cy, Le­si­cy, Li­pia­nie.

Wikipedia


morzyczanin

czło­nek śred­nio­wiecz­ne­go ple­mie­nia sło­wiań­skie­go


SJP.pl


morzyczyn

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­rzy­czyn – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Wierz­bi­nek
  • Mo­rzy­czyn – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. star­gardz­kim, w gmi­nie Ko­by­lan­ka
  • Mo­rzy­czyn – gro­ma­da
  • Mo­rzy­czyn Wło­ściań­ski
  • Mo­rzy­czyn-Włóki

Wikipedia


morzyk

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny alk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nie­wiel­ki ptak mor­ski z ro­dzi­ny alk, z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Synth­li­bo­ramp­hus|ref=tak.

 (1.2) ornit. nie­wiel­ki ptak mor­ski z ro­dzi­ny alk, z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Bra­chy­ramp­hus|ref=tak.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔʒɨk, AS: možyk

Wiktionary


morzypławiec

mo­rzy­pła­wiec grusz­ko­no­śny - wiel­ki glon mor­ski z gro­ma­dy bru­nat­nic; wiel­ko­morszcz grusz­ko­no­śny


SJP.pl


morzypło

ro­dzaj bru­nat­ni­cy, wy­stę­pu­ją­cej głów­nie w Morzu Sar­gas­so­wym; gro­no­rost; sar­gas; sar­gas­so; sar­ga­so


SJP.pl


morzysko

u zwie­rząt, naj­czę­ściej u bydła i koni: napad bólów wy­wo­ła­ny scho­rze­niem na­rzą­dów jamy brzusz­nej, głów­nie prze­wo­du po­kar­mo­we­go; kolka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dawne ko­ry­to morza, miej­sce, gdzie było morze

 (1.2) przest. głód, czczość, nud­no­ści w żo­łąd­ku

 (1.3) wet. grupa róż­nych scho­rzeń po­kar­mo­wych u koni o zbli­żo­nej etio­lo­gii i pa­to­ge­ne­zie;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ.ˈʒɨ.skɔ, AS: mo.žy.sko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morze n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) morzyszcze, osuch

 (1.2) kolka, morzenie, biegunka, ból jelitowy

 (1.3) kolka

Wiktionary


morzyskowy

→ mo­rzy­sko


SJP.pl

Patrz:

morzysko

morzyszcze

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dawne ko­ry­to morza, miej­sce, gdzie było morze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈʒɨʃt͡ʃɛ, AS: možyšče

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morze n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) morzysko, osuch

Wiktionary


morzyszów

Mo­rzy­szów ( "Mo­ris­chau", "Ne­is­stal") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kłodz­kim, w gmi­nie Kłodz­ko.

Wikipedia


morzysław

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­rzy­sław – imię mę­skie
  • Mo­rzy­sław – dziel­ni­ca Ko­ni­na
  • Mo­rzy­sław – je­zio­ro
  • Mo­rzy­sław (gro­ma­da)
  • Mo­rzy­sła­wa

Wikipedia


morzysławostwo

Mo­rzy­sław z mał­żon­ką; Mo­rzy­sła­wo­wie


SJP.pl


morzysławowie

Mo­rzy­sław z mał­żon­ką; Mo­rzy­sła­wo­stwo


SJP.pl


morzysławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Mo­rzy­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


morzyć

prze­sta­rza­le: uśmier­cać, do­pro­wa­dzać do umoru


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. do­pro­wa­dzać kogoś do po­wol­nej śmier­ci, za­mę­czać, za­drę­czać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny mo­rzyć się

 (2.1) przest. mart­wić się czymś, drę­czyć się czymś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔʒɨt͡ɕ, AS: možyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morzenie

Wiktionary


morzyński

naz­wi­sko


SJP.pl


morówka

rzad­ko:
1. dżuma; za­ra­za mo­ro­wa;
2. kro­sta, wy­syp­ka na ciele wy­wo­ła­na dżumą


SJP.pl


morąg

daw­niej:
1. pręga, smuga, pasmo na ja­śniej­szym tle;
2. zwie­rzę o sier­ści mo­rę­go­wa­tej, prę­go­wa­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w war­miń­sko-ma­zur­skim;

Wiktionary

Morąg (niem. "Moh­run­gen") – mia­sto w pół­noc­nej Pol­sce, w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ostródz­kim. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Morąg.

We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2024 r. mia­sto li­czy­ło 12 757 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɔrɔ̃ŋk, AS: morõŋk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morążanin m., morążanka ż.

 przym. morąski

Wiktionary


morągowaty

o zwie­rzę­ciu, o jego sier­ści: ma­ją­cy ciem­niej­sze pasy na ja­śniej­szym tle; prę­go­wa­ny; mo­rę­go­wa­ty


SJP.pl


morąski

przy­miot­nik od: Morąg


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Mo­rą­ga, zwią­za­ny z Mo­rą­giem, po­cho­dzą­cy z Mo­rą­ga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Morąg mrz., morążanin m., morążanka ż.

Wiktionary


morążanin

miesz­ka­niec Mo­rą­ga (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mo­rą­ga

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Mo­rą­ga, uro­dzo­na w Mo­rą­gu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mo­rą­ża­nie po­ko­na­li ostró­dzian 4:1.

 (1.1) Te wstręt­ne mo­rą­ża­ny znowu z nami wy­gra­ły.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Morąg m.

:: fż. morążanka ż.

 przym. morąski

Wiktionary


morążanka

miesz­kan­ka Mo­rą­ga (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Mo­rą­ga

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Mo­rą­ga, uro­dzo­na w Mo­rą­gu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Morąg m.

:: fm. morążanin m.

 przym. morąski

Wiktionary


moręgowany

suseł mo­rę­go­wa­ny - ga­tu­nek gry­zo­nia z ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych


SJP.pl


moręgowaty

o zwie­rzę­tach, o sier­ści zwie­rząt: ma­ją­cy ciem­niej­sze pasy na ja­śniej­szym tle


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o zwie­rzę­ciu: ma­ją­cy uma­szcze­nie o ciem­nych pa­sach na ja­śniej­szym tle

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔrɛ̃ŋɡɔˈvatɨ, AS: morẽŋgovaty

Wiktionary


morświn

ssak z ro­dzi­ny del­fi­nów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pho­co­e­na|Cu­vier|ref=tak., ro­dzaj ssaka z ro­dzi­ny morś­wi­no­wa­tych;

 (1.2) daw. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pho­co­e­na pho­co­e­na|Lin­na­e­us|ref=tak., morś­win zwy­czaj­ny;

Wiktionary

Morś­win ("Pho­co­e­na") – ro­dzaj wod­nych ssa­ków z ro­dzi­ny morś­wi­no­wa­tych (Pho­co­e­ni­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie mia­łem po­ję­cia, że morś­wi­ny żyją rów­nież w Bał­ty­ku!

 (1.2) Spo­glą­dał na mnie morś­win, a ja marz­ną­łem w zim­nej bał­tyc­kiej wo­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔrʲɕfʲĩn, AS: morʹśfʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morświnek mzw., morświnowate lm nm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) morświn zwyczajny

Wiktionary


morświnarium

miej­sce ek­spo­zy­cji i badań morś­wi­nów


SJP.pl


morświnek

1. ro­dzaj wod­nych ssa­ków z ro­dzi­ny morś­wi­no­wa­tych;
2. morś­wi­nek bez­płet­wy - ga­tu­nek morś­wi­na; morś­win bez­płet­wy, morś­win bez­pió­ry, morś­win az­ja­tyc­ki


SJP.pl

Morś­wi­nek ("Ne­op­ho­ca­e­na") – ro­dzaj wod­nych ssa­ków z ro­dzi­ny morś­wi­no­wa­tych (Pho­co­e­ni­dae).

Wikipedia


morświnowate

ro­dzi­na ssa­ków mor­skich z kladu zę­bow­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pho­co­e­ni­dae|Gray|ref=tak., ro­dzi­na ssa­ków mor­skich z kladu zę­bow­ców;

Wiktionary

Morś­wi­no­wa­te (Pho­co­e­ni­dae) – ro­dzi­na ssa­ków mor­skich z par­vor­do zę­bow­ców (Odon­to­ce­ti) w obrę­bie in­fra­rzą­du wa­le­ni (Ce­ta­cea). Są bli­sko spo­krew­nio­ne z del­fi­no­wa­ty­mi (Delp­hi­ni­dae), od któ­rych się jed­nak odróż­nia­ją sze­re­giem ana­to­micz­nych szcze­gó­łów, w tym cha­rak­te­ry­stycz­nym kształ­tem głowy i zębów. Ist­nie­je sie­dem ga­tun­ków, za­miesz­ku­ją­cych we wszyst­kich oce­a­nach, naj­czę­ściej bli­sko wy­brze­ży. Naj­bar­dziej znany wśród nich jest morś­win zwy­czaj­ny z pół­noc­nej he­mis­fe­ry, ży­ją­cy także w Bał­ty­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Morś­wi­no­wa­te odży­wia­ją się ry­ba­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morświn mzw., morświnek mzw.

Wiktionary


morświnowaty

o ce­chach morś­wi­no­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl


mos

skrót: Mię­dzysz­kol­ny Oś­ro­dek Spor­to­wy


SJP.pl

Mos – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Pon­te­ve­dra, w Ga­li­cji, o po­wierzch­ni 53,21 km². W 2011 roku gmina li­czy­ła 15 267 miesz­kań­ców.

Wikipedia


mosad

iz­ra­el­ska agen­cja wy­wia­dow­cza; In­sty­tut Wy­wia­du i Zadań Spe­cjal­nych; Mos­sad


SJP.pl

Mosad, właśc. In­sty­tut do spraw Wy­wia­du i Zadań Spe­cjal­nych (hebr. המוסד למודיעין ולתפקידים מיוחדים, "Ha-Mosad le-Modi’in u-le-Taf­ki­dim Me­ju­cha­dim") – iz­ra­el­ska agen­cja wy­wia­dow­cza od­po­wie­dzial­na m.in. za gro­ma­dze­nie po­li­tycz­nych, tech­nicz­nych, go­spo­dar­czych da­nych wy­wia­dow­czych poza gra­ni­ca­mi kraju, for­mal­nie ut­wo­rzo­na 1 kwiet­nia 1951 jako In­sty­tut Ko­or­dy­na­cji. Obec­ną nazwę na­da­no w 1963.

Wikipedia


mosak

naz­wi­sko


SJP.pl


mosakowski

naz­wi­sko


SJP.pl


mosh

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. agre­syw­ne pogo

Wiktionary

Mosh – ry­tu­al­ny ta­niec gru­po­wy (typ za­cho­wa­nia), ro­dzaj tańca na wy­stę­pach ze­spo­łów gra­ją­cych mu­zy­kę hard­co­re, he­a­vy­me­ta­lo­wą, pun­kroc­ko­wą czy po­dob­ną, zaz­wy­czaj „cięż­ką”. "Mos­hu­ją­cy" agre­syw­nie wy­ma­chu­ją koń­czy­na­mi, zaz­wy­czaj przed sceną lub w spe­cjal­nie wyz­na­czo­nej czę­ści wi­dow­ni.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­kła­da­nie na sce­nie ko­szul­ki ka­pe­li, w któ­rej się aku­rat gra kon­cert to wio­cha. Chyba, że zdar­li ci w moshu inną i mu­sia­łeś coś kupić i za­rzu­cić na grzbiet na szyb­ken­sa.

Wiktionary


moshing

[czy­taj: mo­szing] agre­syw­niej­szy ro­dzaj tańca pogo na wy­stę­pach ze­spo­łów he­a­vy­me­ta­lo­wych, pun­kroc­ko­wych, hard­co­re'owych itp., w któ­rym uczest­ni­cy dy­na­micz­nie wy­ma­chu­ją łok­cia­mi i pię­ścia­mi, ude­rza­jąc się naw­za­jem


SJP.pl


mosiak

naz­wi­sko


SJP.pl


mosiek

po­gard­li­wie: Żyd; pej­so­wa­ty, parch, gu­dłaj, Ży­dzi­sko, Mo­siek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|War­sza­wa, Kra­ków. Żyd

Wiktionary


mosielski

naz­wi­sko


SJP.pl


mosiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Jan Mo­sie­wicz – pol­ski szlach­cic, urzęd­nik sta­ro­pol­ski
  • Mag­da­le­na Mo­sie­wicz – pol­ska dzia­łacz­ka eko­lo­gicz­na, re­ży­ser­ka, po­li­tyk
  • Mo­ni­ka Mo­sie­wicz – pol­ska po­et­ka
  • Ni­ko­łaj Mo­sie­wicz-Bo­ja­row – ra­dziec­ki dzia­łacz par­tyj­ny

Wikipedia


mosin

skon­stru­o­wa­ny pod ko­niec XIX wieku przez Sier­gie­ja Mo­si­na ro­syj­ski ka­ra­bin pow­ta­rzal­ny


SJP.pl


mosina

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w po­wie­cie poz­nań­skim;

Wiktionary

Mo­si­na – mia­sto w środ­ko­wej czę­ści wo­je­wództ­wa wiel­ko­pol­skie­go, w po­wie­cie poz­nań­skim, po­ło­żo­ne 22 km na po­łud­nie od Poz­na­nia, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Mo­si­na.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2024 gmina liczy 33 259, a samo mia­sto 13698 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔˈɕĩna, AS: mośĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mosinianin mos., mosinianka ż.

 przym. mosiński

Wiktionary


mosinianin

miesz­ka­niec Mo­si­ny (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mo­si­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔɕĩˈɲä̃ɲĩn, AS: mośĩńä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mosina ż.

:: fż. mosinianka ż.

 przym. mosiński

Wiktionary


mosinianka

miesz­kan­ka Mo­si­ny (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Mo­si­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔɕĩˈɲãnka, AS: mośĩńãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mosina ż.

:: fm. mosinianin mos.

 przym. mosiński

Wiktionary


mosiołek

naz­wi­sko


SJP.pl


mosir

[czy­taj: mos-ir] skrót od: Miej­ski Oś­ro­dek Spor­tu i Re­kre­a­cji


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = Miej­ski Oś­ro­dek Spor­tu i Re­kre­a­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spot­kaj­my się w sie­dzi­bie MOSiR-u w pią­tek o sie­dem­na­stej.

Wiktionary


mosiądz

po­ma­rań­czo­wo­żół­ty stop mie­dzi i cynku, czę­sto z do­dat­kiem in­nych me­ta­li, od­por­ny na ko­roz­ję


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stop mie­dzi z cyn­kiem;

 (1.2) wy­ro­by z mo­sią­dzu (1.1)

 (1.3) łódź. mo­ne­ty

Wiktionary

Mo­siądz – stop mie­dzi i cynku, za­wie­ra­ją­cy 10–45% cynku. Może za­wie­rać do­dat­ki in­nych me­ta­li, ta­kich jak ołów, glin, cyna, man­gan, że­la­zo, chrom oraz krzem. Topi się w temp. po­ni­żej 1000 °C (za­leż­nie od ga­tun­ku). Po­wy­żej tem­pe­ra­tu­ry 907 °C głów­ny skład­nik sto­po­wy mo­sią­dzu tj. cynk za­czy­na pa­ro­wać po­wo­du­jąc two­rze­nie się zgaru.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɔɕɔ̃nt͡s, AS: mośõnc

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mosiężny

 rzecz. mosiężnik mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. żółta miedź

Wiktionary


mosiądzowy

rzad­ko: wy­ko­na­ny z mo­sią­dzu; mo­sięż­ny


SJP.pl


mosiężnictwo

1. zawód mo­sięż­ni­ka;
2. wy­ro­by z mo­sią­dzu


SJP.pl


mosiężnik

daw­niej: rze­mieśl­nik wyt­wa­rza­ją­cy drob­ne przed­mio­ty z mo­sią­dzu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. rze­mieśl­nik wy­ko­nu­ją­cy przed­mio­ty z mo­sią­dzu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mosiężnictwo n., mosiądz mrz.

Wiktionary


mosiężnożółty

żółty o od­cie­niu mo­sięż­nym


SJP.pl


mosiężny

wy­ko­na­ny z mo­sią­dzu, stopu mie­dzi i cynku


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­ko­na­ny z mo­sią­dzu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W domu mamy mo­sięż­ny moź­dzierz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈɕɛ̃w̃ʒnɨ, AS: mośẽũ̯žny

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) zob. mosiądz.

Wiktionary


mosiński

przy­miot­nik od: Mo­si­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przym. od Mo­si­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈɕĩj̃sʲci, AS: mośĩĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mosina ż., mosinianin mos., mosinianka ż.

Wiktionary


moskal

1. po­gard­li­wie: Ro­sja­nin; Mo­skal, kacap, Rusek (rusek), Ruski (ruski);
2. ro­dzaj plac­ka ow­sia­ne­go, re­gio­nal­na po­tra­wa kuch­ni pod­ha­lań­skiej; mo­skol


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. Ro­sja­nin

 (1.2) po­gard. o Ro­sja­ni­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­skal – hi­sto­rycz­ny (do II wojny świa­to­wej) et­no­nim Ro­sja­ni­na w ję­zy­ku pol­skim, współ­cze­śnie uz­na­wa­ny za ar­cha­icz­ny, pe­jo­ra­tyw­ny, lub po­gard­li­wy
  • Mo­skal − pol­skie naz­wi­sko
  • Beata Mo­skal-Sła­niew­ska (ur. 1966) – pol­ska dzia­łacz­ka sa­mo­rzą­do­wa
  • Ed­ward Mo­skal (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Jerzy Mo­skal (1930-2016) – pol­ski ar­ty­sta pla­styk
  • Jerzy Mo­skal (ur. 1974) – pol­ski pił­karz
  • Ka­zi­mierz Mo­skal (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Maria Mo­skal (ur. 1950) – pol­ska zo­o­tech­nik i po­li­tyk
  • Mi­chał Mo­skal (ur. 1981) – pol­ski in­for­ma­tyk
  • Mi­chał Mo­skal – pol­ski po­li­tyk, poseł na Sejm RP X ka­den­cji
  • Piotr Mo­skal (ur. 1955) – pol­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki
  • Ro­bert Mo­skal (ujed­noz­nacz­nie­nie)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Krzy­czy Mo­skal: — Par­don wołaj!
To cie­bie ocalę! —
A So­wiń­ski pierś mu prze­bił!
— Ot par­don, Mo­ska­le!

 (1.2) Pa­mię­ta­cie, jak Mo­ska­le nie chcia­ły ja­błek ku­po­wać?

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. Moskwa ż., moskalofil mos., Moskalszczyzna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Rosjanin; pogard. kacap, Rusek, Ruski

Wiktionary


moskalewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


moskalik

mały śledź przy­rzą­dza­ny zwy­kle w occie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­ska­lik – dow­cip­ny wier­szyk
  • kowal bezs­krzy­dły
  • mo­ska­lik – mały śledź ma­ry­no­wa­ny lub so­lo­ny

Wikipedia


moskalka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. Ro­sjan­ka

 (1.2) po­gard. o Ro­sjan­ce

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moskwianka ż.

Wiktionary


moskalofil

1. zwo­len­nik po­li­ty­ki pro­wa­dzo­nej przez Rosję;
2. zwo­len­nik daw­ne­go ruchu spo­łecz­no-po­li­tycz­ne­go wśród lud­no­ści ukra­iń­skiej na te­re­nie Ga­li­cji, dą­żą­ce­go do so­ju­szu z car­ską Rosją


SJP.pl


moskalofilizm

ru­so­fil­stwo, ru­so­fi­lizm, mo­ska­lo­fil­stwo;
1. sym­pa­tia do Ro­sjan i wszyst­kie­go, co ro­syj­skie;
2. przy­chyl­ność dla daw­ne­go ruchu spo­łecz­no-po­li­tycz­ne­go wśród lud­no­ści ukra­iń­skiej na te­re­nie Ga­li­cji, dą­żą­ce­go do so­ju­szu z car­ską Rosją


SJP.pl


moskalofilski

→ mo­ska­lo­fil


SJP.pl

Patrz:

moskalofil

moskalofilstwo

ru­so­fi­lizm, ru­so­fil­stwo, mo­ska­lo­fi­lizm;
1. sym­pa­tia do Ro­sjan i wszyst­kie­go, co ro­syj­skie;
2. przy­chyl­ność dla daw­ne­go ruchu spo­łecz­no-po­li­tycz­ne­go wśród lud­no­ści ukra­iń­skiej na te­re­nie Ga­li­cji, dą­żą­ce­go do so­ju­szu z car­ską Rosją


SJP.pl

Mo­ska­lo­fil­stwo, także mo­ska­lo­fi­lizm, ru­so­fil­stwo ga­li­cyj­skie (kar­pac­kie) lub mosk­wo­fil­stwo – po­cząt­ko­wo ję­zy­ko­wo-li­te­rac­ki, a póź­niej spo­łecz­no-po­li­tycz­ny prąd ist­nie­ją­cy od po­cząt­ku XIX wieku do lat 40. XX wieku wśród Ru­si­nów kar­pac­kich za­miesz­ku­ją­cych Ga­li­cję, Bu­ko­wi­nę i Za­kar­pa­cie. Gło­sił wspól­no­tę na­ro­do­wo-kul­tu­ro­wą, na­stęp­nie rów­nież pań­stwo­wą i po­li­tycz­ną z na­ro­dem ro­syj­skim. Ruch ten ry­wa­li­zo­wał z ukra­iń­skim ru­chem na­ro­do­wym.

Wikipedia


moskarzew

daw­niej: Mo­sko­rzew (wieś w Pol­sce)


SJP.pl


moskarzewski

→ Mo­ska­rzew


SJP.pl

Patrz:

Moskarzew

moskała

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Mo­ska­ła – pol­ski ofi­cer
  • Ed­ward Mo­ska­ła – pol­ski dzia­łacz tu­ry­stycz­ny
  • Jan Mo­ska­ła – pol­ski urzęd­nik
  • To­masz Mo­ska­ła – pol­ski pił­karz

Wikipedia


moskiewka

daw­niej: Ro­sjan­ka


SJP.pl


moskiewski

przy­miot­nik od: Mosk­wa (sto­li­ca Rosji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z mia­stem Mosk­wa, do­ty­czą­cy mia­sta Mosk­wy

 (1.2) geogr. zwią­za­ny z rzeką Mosk­wa, do­ty­czą­cy rzeki Mosk­wy

 (1.3) przen. ro­syj­ski, tzn. zwią­za­ny z wła­dzą w Mosk­wie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­niel Mo­skiew­ski (ros. Даниил Александрович) (ur. 1263, zm. 4 marca 1303 w Mosk­wie) z dy­na­stii Ru­ry­ko­wi­czów, pier­wszy ksią­żę mo­skiew­ski, pa­no­wał w la­tach 1283-1303.
  • Jerzy Mo­skiew­ski (ros. Юрий Данилович) (zm. 21 li­sto­pa­da 1325) – ksią­żę mo­skiew­ski (1303- 1325) i wiel­ki ksią­żę wło­dzi­mier­ski (1318-1322). Syn Da­nie­la Mo­skiew­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mo­skiew­ska „Kras­na­ja Zwie­zda” ob­szer­nie in­for­mu­je o chiń­skich przy­go­to­wa­niach wo­jen­nych na te­re­nach gra­ni­czą­cych ze Związ­kiem Ra­dziec­kim.

 (1.2) Tym­cza­sem prący do przo­du hu­sa­rze zbli­ży­li się do prze­ciw­le­głe­go wy­lo­tu gro­bli i praw­do­po­dob­nie wysz­li na prze­ciw­ny mo­skiew­ski brzeg w po­go­ni za ro­zbi­tą pie­cho­tą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈsʲcɛfsʲci, AS: mosʹḱefsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moskiewszczyzna ż., moskwiczanka ż., moskwiczanin mos., Moskwa ż., moskwianka ż., moskwianin m., moskwicz m.

 przym. promoskiewski, podmoskiewski, antymoskiewski

Wiktionary


moskiewszczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. pejor. wszyst­ko to, co w Pol­sce po­sia­da ro­syj­ską pro­we­nien­cję, w opo­zy­cji do pol­sko­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Moskwa ż., moskwicz m., Moskwiczanin m., Moskwiczanka ż., Moskal m.

 przym. moskiewski, podmoskiewski, promoskiewski, antymoskiewski

Wiktionary


moskit

1. mu­chów­ka ży­wią­ca się krwią (m.in. czło­wie­ka), prze­no­szą­ca cho­ro­by, wy­stę­pu­ją­ca głów­nie w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej;
2. zwy­kle w lm, pot. różne ga­tun­ki ko­ma­rów i mu­szek wy­stę­pu­ją­ce w kra­jach podz­wrot­ni­ko­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. nie­wiel­ki owad tro­pi­kal­ny prze­no­szą­cy wiele cho­rób;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­skit – owad z rzędu mu­chó­wek
  • 3M80 Mo­skit – po­cisk odrzu­to­wy
  • „Mo­skit” - pol­ski kie­ro­wa­ny po­cisk prze­ciw­pan­cer­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zaraz z po­cząt­kiem pory de­szczo­wej po­ja­wi­ły się roje mo­ski­tów.

 (1.1) Każ­de­go z nas po­prze­dza słu­żą­cy, a obaj zbroj­ni je­ste­śmy w ga­łę­zie do opę­dza­nia się od mo­ski­tów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔsʲcit, AS: mosʹḱit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moskitiera ż.

Wiktionary


moskitiera

ro­dzaj bal­da­chi­mu za­wie­sza­ne­go nad łóż­kiem w celu ochro­ny przed uką­sze­nia­mi mo­ski­tów i in­nych owa­dów la­ta­ją­cych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­sło­na z gę­stej siat­ki chro­nią­ca przed prze­do­sta­wa­niem się owa­dów (np. do po­mie­szczeń);

Wiktionary

Mo­ski­tie­ra (hiszp. "mos­qu­i­to" – komar) – za­sło­na z gę­stej siat­ki, za­kła­da­na na ot­wo­ry okien­ne i drzwio­we lub za­wie­sza­na nad łóż­kiem. Sta­no­wi osło­nę przed ko­ma­ra­mi, mu­cha­mi oraz in­ny­mi owa­da­mi. Może być wy­ko­ny­wa­na z ba­weł­ny, po­lie­ty­le­nu, po­lie­stru, oraz ny­lo­nu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­win­ni­śmy tutaj za­ło­żyć mo­ski­tie­rę, bo po­go­da sprzy­ja le­gnię­ciu się ko­ma­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔsʲciˈtʲjɛra, AS: mosʹḱitʹi ̯era

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moskit m.

Wiktionary


moskitnik

ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ko­li­bro­wa­tych


SJP.pl

Mo­skit­nik, [] ("Chry­so­lam­pis mos­qu­i­tus") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny ko­li­bro­wa­tych (Tro­chi­li­dae), za­miesz­ku­ją­cy Ame­ry­kę Po­łud­nio­wą i kilka wysp u jej pół­noc­nych wy­brze­ży. Nie jest za­gro­żo­ny.

Wikipedia


moskity

po­dro­dzi­na ma­łych owa­dów z rzędu mu­chó­wek, żeń­skie osob­ni­ki żywią się krwią krę­gow­ców


SJP.pl

Phle­bo­to­mi­nae – po­dro­dzi­na mu­chó­wek na­le­żą­ca do ćmian­ko­wa­tych (Psy­cho­di­dae). Obej­mu­je ona ponad 1000 ga­tun­ków, z któ­rych około 100 są stwier­dzo­ny­mi wek­to­ra­mi pa­to­ge­nów chro­bot­wór­czych m.in. pier­wot­nia­ka "Le­ish­ma­nia do­no­va­ni", po­wo­du­ją­ce­go le­isz­ma­nio­zę, bak­te­rię "Bar­to­nel­la ba­cil­li­for­mis", wy­wo­łu­ją­cą cho­ro­bę Car­rió­na oraz licz­nych ar­bo­wi­ru­sów.

Wikipedia


moskol

ro­dzaj plac­ka ow­sia­ne­go, re­gio­nal­na po­tra­wa kuch­ni pod­ha­lań­skiej; mo­skal


SJP.pl


moskorzew

wieś w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie wło­szczow­skim


SJP.pl

Mo­sko­rzew (daw. "Mo­ska­rzew") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie wło­szczow­skim, w gmi­nie Mo­sko­rzew. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Mo­sko­rzew. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa czę­sto­chow­skie­go.

Wikipedia


moskorzewski

→ Mo­sko­rzew


SJP.pl

Patrz:

Moskorzew

moskorzyn

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­sko­rzyn – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. pol­ko­wic­kim, w gmi­nie Pol­ko­wi­ce
  • Mo­sko­rzyn – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. star­gardz­kim, w gmi­nie Do­li­ce

Wikipedia


moskow

pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 118 (sym­bol Mc)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. drugi wiek pen­syl­wa­nu (młod­szy kar­bon), trwa­ją­cy od 311,7 ± 1,1 do 306,5 ± 1,0 mln lat temu;

 (1.2) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Mc i licz­bie ato­mo­wej 115;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­skow – pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 115
  • mo­skow – drugi wiek/pię­tro pen­syl­wa­nu w ge­o­lo­gii
  • Mo­scow

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Mo­skow to syn­te­tycz­ny pier­wia­stek che­micz­ny, tran­su­ra­no­wiec, który w ukła­dzie okre­so­wym znaj­du­je się bez­poś­red­nio pod biz­mu­tem.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przest. ununpentium

Wiktionary


moskwa

sto­li­ca Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Rosji, sto­li­ca tego kraju;

 (1.2) przen. pot. polit. wła­dze Rosji

 (1.3) geogr. rzeka w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji, lewy do­pływ Oki;

 (1.4) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w gmi­nie No­wo­sol­na;

Wiktionary

Mosk­wa ( Москва, wym. []) – sto­li­ca Rosji i naj­więk­sze mia­sto tego pań­stwa, po­ło­żo­ne w Cen­tral­nym Okrę­gu Fe­de­ral­nym.

Liczy 12 655 050 miesz­kań­ców (stan na 2021 rok), przy czym cała aglo­me­ra­cja liczy 17,2 mln miesz­kań­ców (2020). Jeden z naj­waż­niej­szych oś­rod­ków po­li­tycz­nych, go­spo­dar­czych, kul­tu­ro­wych, re­li­gij­nych, fi­nan­so­wych, edu­ka­cyj­nych, ko­mu­ni­ka­cyj­nych oraz tu­ry­stycz­nych Rosji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie­daw­no w Mosk­wie od­by­ła się pa­ra­da.

 (1.2) Pod­czas gdy Za­chód i sy­ryj­ska opo­zy­cja uz­na­ła re­fe­ren­dum za fik­cję, Mosk­wa oś­wiad­czy­ła, że wy­ni­ki re­fe­ren­dum wska­zu­ją na ogrom­ne po­par­cie, jakim cie­szy się wśród Sy­ryj­czy­ków pre­zy­dent Ba­szar el-Asad.

 (1.3) Rzeka Mosk­wa pły­nie w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji.

 (1.4) We­dług in­for­ma­cji z XVI wieku Mosk­wa na­le­ża­ła do rodu Sko­szew­skich ze Sko­szew.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔskfa, AS: moskfa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moskwianin mos., moskwianka ż., moskwiczanin mos., moskwiczanka ż., moskiewszczyzna ż., Moskowia ż., Moskwicz m., moskwicz m., moskiewskość ż., Moskal m., moskalik m.

 przym. moskiewski, podmoskiewski

Wiktionary


moskwianin

miesz­ka­niec Mosk­wy; Mosk­wi­cza­nin (po­tocz­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mosk­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔsˈkfʲjä̃ɲĩn, AS: moskfʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Moskwa ż., Moskal mos., Moskwicz mzw., moskwicz mzw., moskwiczanin mos., moskwiczanka ż.

:: fż. moskwianka ż.

 przym. moskiewski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. moskwiczanin

Wiktionary


moskwianka

miesz­kan­ka Mosk­wy; Mosk­wi­czan­ka (po­tocz­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Mosk­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔsˈkfʲjãnka, AS: moskfʹi ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Moskwa ż., Moskal mos., Moskalka ż.

:: fm. moskwianin mos.

 przym. moskiewski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. moskwiczanka

Wiktionary


moskwicin

daw­niej:
1. miesz­ka­niec Mosk­wy;
2. miesz­ka­niec Rosji; Mo­skal


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Wiel­kie­go Księ­stwa Mo­skiew­skie­go

Wiktionary


moskwicz

marka sa­mo­cho­dów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mot. sa­mo­chód marki Mosk­wicz

Wiktionary

Mosk­wicz (ros. Москвич) – ra­dziec­kie, na­stęp­nie ro­syj­skie za­kła­dy sa­mo­cho­do­we, mie­szczą­ce się w Mosk­wie, ist­nie­ją­ce pod róż­ny­mi naz­wa­mi w la­tach 1930–2010 oraz po­now­nie od 2022 roku, oraz marka sa­mo­cho­dów oso­bo­wych wyt­wa­rza­nych przez nie od 1946 roku. Nazwę OAO Mosk­wicz za­kła­dy no­si­ły od 1994 roku, a po­przed­nio ist­nia­ły pod skró­ta­mi: KIM, MZMA i AZLK. Markę Mosk­wicz no­si­ły także ana­lo­gicz­ne sa­mo­cho­dy pro­du­ko­wa­ne przez za­kła­dy Iż­masz w Iżew­sku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dy­rek­tor jeź­dził zie­lo­nym mosk­wi­czem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Moskwa ż., moskiewszczyzna ż., Moskwicz mzw., moskwianin mos., moskwiczanin mos., moskwiczanka ż.

 przym. moskiewski

Wiktionary


moskwiczanin

po­tocz­nie: mosk­wia­nin (miesz­ka­niec Mosk­wy)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. miesz­ka­niec Mosk­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wielu mosk­wi­czan sy­ste­ma­tycz­nie ko­rzy­sta z metra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Moskal mos., Moskwa ż., moskwianin mos., moskwianka ż., Moskwicz mos., moskwicz mrz.

:: fż. moskwiczanka ż.

 przym. moskiewski, podmoskiewski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neutr. moskwianin

Wiktionary


moskwiczanka

po­tocz­nie: mosk­wian­ka (miesz­kan­ka Mosk­wy)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. miesz­kan­ka Mosk­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mosk­wi­czan­ki lubią od­wie­dzać sa­lo­ny kos­me­tycz­ne tej marki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Moskal mos., Moskwa ż., moskwianin mos., moskwianka ż., Moskwicz mzw., moskwicz mrz.

:: fm. moskwiczanin m.

 przym. moskiewski, podmoskiewski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neutr. moskwianka

Wiktionary


moskwin

Mosk­win – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie biel­skim, w gmi­nie Wysz­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Przez wieś prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 681

Wikipedia


mospan

mopan;
1. daw­niej: forma grzecz­no­ścio­wa od­no­szą­ca się do męż­czyzn, rów­no­waż­na dzi­siej­sze­mu "pan";
2. daw­niej: iro­nicz­ne okre­śle­nie szlach­ci­ca


SJP.pl


mospanek

zdrob­nie­nie od: mo­span


SJP.pl


mospani

sta­ro­pol­ski tytuł grzecz­no­ścio­wy; wasz­mość­pa­ni


SJP.pl


moss

naz­wi­sko


SJP.pl

Moss – nor­we­skie mia­sto i gmina le­żą­ca w okrę­gu Østfold.

Moss jest 414. nor­we­ską gminą pod wzglę­dem po­wierzch­ni.

Wikipedia


mossad

iz­ra­el­ska agen­cja wy­wia­dow­cza; In­sty­tut Wy­wia­du i Zadań Spe­cjal­nych; Mosad


SJP.pl


mossakowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eu­ge­niusz Mos­sa­kow­ski
  • Marek Mos­sa­kow­ski
  • Mi­ro­sław Mos­sa­kow­ski
  • Paweł Mos­sa­kow­ski
  • Se­ba­stian Mos­sa­kow­ski

Wikipedia


mossi

[czy­taj: mos-i] język urzę­do­wy Bur­ki­na Faso


SJP.pl

Mossi – lud afry­kań­ski za­miesz­ku­ją­cy głów­nie Bur­ki­na Faso (sta­no­wi tam 46,4% miesz­kań­ców), po­nad­to duże grupy na Wy­brze­żu Kości Sło­nio­wej, w Gha­nie i Ni­grze. Ogó­łem liczy ponad 11 mln osób.

Tra­dy­cyj­ne za­ję­cia: rol­nict­wo (upra­wa zbóż i ho­dow­la bydła), roz­wi­nię­te rze­mio­sło (ko­wal­stwo, od­lew­nict­wo, garn­car­stwo) i sztu­ka lu­do­wa – rzeź­by an­tro­po- i zo­o­mor­ficz­ne, po­pu­lar­nym mo­ty­wem ich sztu­ki jest maska an­ty­lo­py.

Wikipedia


mosso

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: z oży­wie­niem, ruch­li­wie


SJP.pl

Mosso – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Pie­mont, w pro­win­cji Biel­la.

We­dług da­nych na sty­czeń 2009 gminę za­miesz­ki­wa­ły 1683 osoby przy gę­sto­ści za­lud­nie­nia 92,5 os./1 km².

Wikipedia


most

1. bu­dow­la łą­czą­ca brze­gi rzeki lub innej przesz­ko­dy wod­nej, umoż­li­wia­ją­ca jej prze­by­cie;
2. ro­dzaj pro­te­zy sto­ma­to­lo­gicz­nej; mo­stek;
3. głów­ny ele­ment kon­struk­cji no­śnej suw­ni­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. kon­struk­cja two­rzą­ca drogę ponad wodą;

 (1.2) anat. część mózgu za­war­ta mię­dzy rdze­niem prze­dłu­żo­nym a śród­móz­go­wiem;

 (1.3) przen. coś co łączy

Wiktionary

Most – ro­dzaj prze­pra­wy w po­sta­ci bu­dow­li in­ży­nier­skiej, któ­rej kon­struk­cja poz­wa­la na po­ko­na­nie przesz­ko­dy wod­nej lub lą­do­wej skon­stru­o­wa­na w taki spo­sób, że pod nią po­zo­sta­je wolna prze­strzeń (w odróż­nie­niu od na­sy­pu). Przę­słem mostu na­zy­wa się ele­ment kon­struk­cyj­ny łą­czą­cy dwie pod­po­ry lub prze­strzeń mię­dzy nimi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Most zar­wał się pod cię­ża­rem czoł­gu.

 (1.3) Niby róż­nic mię­dzy nami wiele, i bu­du­ją mię­dzy nami most, lecz mu­zy­ka wygra z tym co dzie­li, bo mu­zy­ka spo­ty­ka wszę­dzie ten sam los.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔst, AS: most

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pomost m., mostowiec m., mostownica ż., mostownictwo n., mostowe n., mostkowanie n., rozmostkowanie n.

:: zdrobn. mostek m., mosteczek m.

 czas. mostkować ndk.

 przym. mostowy, wokółmostowy, przymostowy, mostowniczy, mostkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) most Varola

Wiktionary


mostar

mia­sto w Bośni i Her­ce­go­wi­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Her­ce­go­wi­nie, sto­li­ca re­gio­nu:

Wiktionary

Mo­star – mia­sto w Bośni i Her­ce­go­wi­nie, w Fe­de­ra­cji Bośni i Her­ce­go­wi­ny, sto­li­ca kan­to­nu her­ce­go­wiń­sko-ne­ret­wiań­skie­go, sie­dzi­ba mia­sta Mo­star. Jest po­ło­żo­ny nad Ne­ret­wą. Sta­no­wi jeden z naj­więk­szych oś­rod­ków miej­skich w kraju. W 2013 roku li­czy­ło 60 195 miesz­kań­ców, z czego więk­szość sta­no­wi­li Chor­wa­ci.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­więk­szym mia­stem Her­ce­go­wi­ny jest Mo­star.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔstar, AS: mostar

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mostarski

Wiktionary


mostarski

przy­miot­nik od: Mo­star (mia­sto w Bośni i Her­ce­go­wi­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Mo­sta­ru, zwią­za­ny z Mo­sta­rem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­dzia­łem od­bu­do­wa­ny mo­star­ski most.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mostar m.

Wiktionary


mosteczek

zdrob­nie­nie od: mo­stek


SJP.pl


mostek

1. mały most;
2. pła­ska kość z przo­du klat­ki pier­sio­wej;
3. nad­bu­dów­ka na stat­ku przez­na­czo­na dla ka­pi­ta­na i ofi­ce­rów stat­ku;
4. ru­cho­me schod­ki, po­most lub kład­ka słu­żą­ce m. in. do wcho­dze­nia na sta­tek;
5. część stru­no­we­go in­stru­men­tu mu­zycz­ne­go, na któ­rej opie­ra­ją się stru­ny;
6. ćwi­cze­nie gim­na­stycz­ne po­le­ga­ją­ce na tym, by od­chy­lić się w tył i dot­knąć rę­ka­mi ziemi;
7. przed­nia część tuszy zwie­rzę­cej za­wie­ra­ją­ca mięso łącz­nie z kość­mi że­bro­wy­mi;
8. stała pro­te­za umo­co­wa­na na są­sied­nich zę­bach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: most

 (1.2) mały most lub więk­sza kład­ka

 (1.3) anat. środ­ko­wa kość przed­niej ścia­ny klat­ki pier­sio­wej;

 (1.4) sto­mat. ro­dzaj pro­te­zy zę­bo­wej

 (1.5) żegl. wznie­sio­na część po­kła­du;

 (1.6) sport. ćwi­cze­nie gim­na­stycz­ne po­le­ga­ją­ce na wy­gię­ciu ciała do tyłu tak, aby oprzeć się rę­ka­mi o po­dło­że

 (1.7) sport. tech­ni­ka obro­ny w za­pa­sach, po­le­ga­ją­ca na wy­gię­ciu ciała jak w most­ku (1.6)

 (1.8) muz. ta część in­stru­men­tu stru­no­we­go, o którą opie­ra­ją się stru­ny;

 (1.9) spoż. przed­nia mięs­no-kost­na część tuszy zwie­rzę­cej z oko­lic most­ka (1.3)

 (1.10) techn. część ro­we­ru łą­czą­ca ramę i wi­de­lec z kie­row­ni­cą;

 (1.11) elek­tron. rów­no­le­głe po­łą­cze­niem co najm­niej dwóch dziel­ni­ków na­pię­cia;

 (1.12) chem. po­łą­cze­nie dwóch frag­men­tów związ­ku che­micz­ne­go za po­mo­cą wią­za­nia, atomu lub pro­ste­go łań­cu­cha ato­mów;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­stek (ana­to­mia)
  • mo­stek czło­wie­ka
  • mo­stek (wo­ło­wi­na)
  • mo­stek (wie­przo­wi­na)
  • mo­stek (mu­zy­ka)
  • mo­stek gim­na­stycz­ny – ćwi­cze­nie gim­na­stycz­ne po­le­ga­ją­ce na skło­nie do tyłu (wy­gię­ciu do tyłu), aż do dot­knię­cia rę­ko­ma lub głową do po­dło­gi - także tech­ni­ka obron­na w za­pa­sach (mo­stek za­pa­śni­czy).
  • Mo­stek – ame­ry­kań­ski pro­du­cent ukła­dów sca­lo­nych
  • mo­stek ter­micz­ny (ciepl­ny) – miej­sce cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się zwięk­szo­ny­mi stra­ta­mi cie­pła w bu­dyn­ku np. na­ro­ża.
  • mo­stek – w elek­tro­ni­ce
    • mo­stek Beh­rend­ta
    • mo­stek Gra­et­za – pro­stow­nik dwu­po­łów­ko­wy
    • mo­stek Max­wel­la

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O, jaki pię­kny mo­stek zbu­do­wa­li przez Wisłę!

 (1.3) Cho­ro­bom serca czę­sto to­wa­rzy­szą bóle w oko­li­cy most­ka.

 (1.4) Den­ty­sta wy­mie­nił mi mo­stek na nowy.

 (1.5) Wach­tę na most­ku peł­nią ko­lej­no ofi­ce­ro­wie na­wi­ga­cyj­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔstɛk, AS: mostek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. most m., mostkowanie n., zmostkowanie n., mostowe n.

:: zdrobn. mosteczek m.

 czas. mostkować ndk., zmostkować dk.

 przym. mostkowy, mostowy

 przysł. mostkowo, mostowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mosteczek

 (1.2) mosteczek, kładka, pomost

 (1.5) sterówka, pomost

 (1.8) podstawek

 (1.10) wspornik kierownicy

Wiktionary


mosterdziej

dawny, po­u­fa­ły tytuł grzecz­no­ścio­wy, czę­sto tylko wtręt wy­ra­zo­wy, skrót wy­ra­że­nia "mi­ło­ści­wy do­bro­dziej"; mosz­ter­dziej


SJP.pl


mosterdzieju

daw­niej: po­tocz­ny, po­u­fa­ły zwrot grzecz­no­ścio­wy, uży­wa­ny zwy­kle jako wtręt wy­ra­zo­wy; panie


SJP.pl


mostki

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nazwa kilku miej­sco­wo­ści;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Most­ki – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Włoc­ła­wek
  • Most­ki – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. świe­bo­dziń­skim, w gmi­nie Lu­brza
  • Most­ki – wieś w woj. łódz­kim, w pow. zduń­sko­wol­skim, w gmi­nie Zduń­ska Wola
  • Most­ki – część wsi Tar­na­wa w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Ła­pa­nów
  • Most­ki – część wsi Zbyd­niów w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Ła­pa­nów
  • Most­ki – część wsi Ko­niu­szo­wa w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Ko­rzen­na
  • Most­ki – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Stary Sącz
  • Most­ki – część wsi Ry­chwałd w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. tar­now­skim, w gmi­nie Ple­śna
  • Most­ki – część wsi Łę­ka­wi­ca w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wa­do­wic­kim, w gmi­nie Stry­szów
  • Most­ki – część wsi Ra­ci­bor­sko w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wie­lic­ki, w gmi­nie Wie­licz­ka
  • Most­ki – część wsi Bar­to­dzie­je w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. zwo­leń­skim, w gmi­nie Tczów
  • Most­ki – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. zwo­leń­skim, w gmi­nie Zwo­leń

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W cza­sie te­go­rocz­nych Tar­gów Go­spo­dar­ki Le­śnej, Prze­my­słu Drzew­ne­go i Ochro­ny Śro­do­wi­ska EKO-LAS w Most­kach k. Świe­bo­dzi­na, od­by­ły się Pier­wsze Mi­strzo­stwa Pol­ski Ope­ra­to­rów For­war­de­rów.

Wiktionary


mostkowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Most­ko­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ostródz­kim, w gmi­nie Łukta
  • Most­ko­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. my­śli­bor­skim, w gmi­nie Bar­li­nek
  • Most­ko­wo – gro­ma­da w po­wie­cie mo­rą­skim
  • Most­ko­wo – gro­ma­da w po­wie­cie my­śli­bor­skim, w la­tach 1954–1956
  • Most­ko­wo – gro­ma­da w po­wie­cie my­śli­bor­skim, w la­tach 1962–1971
  • Most­ko­wo – dawny przy­sta­nek ko­le­jo­wy

Wikipedia


mostkowo-obojczykowy

staw most­ko­wo-oboj­czy­ko­wy - staw łą­czą­cy ze sobą mo­stek i oboj­czyk


SJP.pl


mostkowy

→ mo­stek


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny z most­kiem, do­ty­czą­cy most­ka

Wiktionary

Patrz:

mostek

Powiązane:

 rzecz. mostek mrz., most mrz., mosteczek mrz., mostkowanie n., zmostkowanie n., mostowe n.

 czas. mostkować ndk., zmostkować dk.

 przym. mostowy

 przysł. mostkowo, mostowo

Wiktionary


mostne

daw­niej: opła­ta po­bie­ra­na za przej­ście lub prze­jazd przez most; mo­sto­we


SJP.pl


mostno

Most­no (do 1945 r. Kerstenbrügge) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie my­śli­bor­skim, w gmi­nie Dębno.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do woj. go­rzow­skie­go.

We­dług da­nych z 2012 r. miej­sco­wość li­czy­ła 199 miesz­kań­ców. Wieś wcho­dzi­ła w skład pru­skiej do­me­ny kró­lew­skiej Dębno od 1771 r., kiedy za­ło­żo­no tutaj smo­lar­nię i osa­dzo­no ko­lo­ni­stów. Od 1945 r. leży w gra­ni­cach Pol­ski.

Wikipedia


mostostal

pol­skie przed­się­bior­stwo


SJP.pl

Mo­sto­stal – nazwa pow­sta­łe­go na bazie ut­wo­rzo­ne­go w 1945 w Kra­ko­wie pry­wat­ne­go «Przed­się­bior­stwa Bu­do­wy Mo­stów i Kon­struk­cji Sta­lo­wych „Mo­sto­stal”», bran­żo­we­go or­ga­nu za­rzą­dza­nia w PRL – w pier­wszym okre­sie «Cen­tral­ne­go Za­rzą­du Kon­struk­cji Sta­lo­wych „Mo­sto­stal”» (1951–1958), a na­stęp­nie przeksz­tał­co­ne­go w «Zjed­no­cze­nie Kon­struk­cji Sta­lo­wych i Urzą­dzeń Prze­my­sło­wych „Mo­sto­stal”», z sie­dzi­bą w War­sza­wie.

Wikipedia


mostowe

opła­ta po­bie­ra­na za przej­ście lub prze­jazd przez most


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. fi­nans. opła­ta po­bie­ra­na za prze­jazd lub przej­ście przez most;

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) M., B., W. n. lp. i M., B., W. nmos. lm. od: mo­sto­wy

Wiktionary

Mo­sto­we – myto po­bie­ra­ne do skar­bu wład­cy za prze­jazd przez most, zwią­za­ne ze śred­nio­wiecz­nym przy­mu­sem droż­nym. Było jed­nym z re­ga­liów. W Pol­sce znie­sio­ne osta­tecz­nie w 1538, co zwią­za­ne było ze znie­sie­niem przy­mu­su prze­ja­zdów przez mosty i zez­wo­le­niem na po­wszech­ne ko­rzy­sta­nie z bro­dów.

Wikipedia

Patrz:

most

Przykłady

 (1.1) Mu­sia­łem wy­sia­dać kilka razy na mo­stach, jeden się pod ka­re­tą za­ła­mał (…), a jakem się do­wie­dział, kupcy tam mo­sto­we płacą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈstɔvɛ, AS: mostove

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. most m., mostkowanie n., mostek n., mosteczek m.

 czas. mostkować ndk.

 przym. mostkowy, mostowy, przymostowy

 przysł. mostkowo, mostowo

Wiktionary


mostowiak

naz­wi­sko


SJP.pl


mostowice

Mo­sto­wi­ce (niem. "Langenbrück") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kłodz­kim, w gmi­nie By­strzy­ca Kłodz­ka.

W przesz­ło­ści do wsi na­le­żał przy­sió­łek Trój­ka (niem. "Dreihäuser"). Obec­nie nazwa nie­stan­da­ry­zo­wa­na, przy­sió­łek wy­lud­nio­ny w gra­ni­cach wsi.

Wikipedia


mostowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


mostowiec

suw­ni­ca mo­sto­wa lub bra­mo­wa, słu­żą­ca do prac prze­ła­dun­ko­wych


SJP.pl

Mo­sto­wiec, most prze­ła­dun­ko­wy – jedno z naj­więk­szych urzą­dzeń dźwi­go­wych, sto­so­wa­ne naj­czę­ściej w por­tach do prze­ła­dun­ku su­row­ców ma­so­wych (rudy, węgla itp.).

Skła­da się z ustro­ju sta­lo­we­go, kra­tow­ni­cy (zwa­nej wy­się­gni­cą) o roz­pię­to­ści nawet po­wy­żej 100 m, wspar­tej z jed­nej stro­ny na pod­po­rach po­łą­czo­nych na sztyw­no, a z dru­giej na pod­po­rach wah­li­wych, wy­po­sa­żo­ny w zwo­dzo­ny wy­się­gnik ułat­wia­ją­cy ma­ne­wry stat­kom.

Wikipedia


mostowik

naz­wi­sko


SJP.pl

Mo­sto­wik ( Мостовик) – osied­le w Rosji, w ob­wo­dzie mo­skiew­skim, w re­jo­nie sier­gi­je­wo-po­sadz­kim. W 2010 li­czy­ło 1995 miesz­kań­ców.

Wikipedia


mostownica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­stow­ni­ca – belka drew­nia­na, do któ­rej mon­tu­je się szyny toru w mo­stach bez pod­syp­ki
  • mo­stow­ni­ca – mo­sto­wa suw­ni­ca o dużej roz­pię­to­ści
  • Mo­stow­ni­ca – po­la­na re­glo­wa znaj­du­ją­ca się na głów­nym grzbie­cie Mo­stow­ni­cy
  • Mo­stow­ni­ca – szczyt w Gor­cach

Wikipedia


mostownictwo

dział in­ży­nie­rii zaj­mu­ją­cy się bu­do­wą mo­stów


SJP.pl


mostowniczy

daw­niej: czło­wiek na­dzo­ru­ją­cy most


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­stow­ni­czy – urząd ziem­ski Wiel­kie­go Księ­stwa Li­tew­skie­go zaj­mu­ją­cy się kon­ser­wa­cją i utrzy­ma­niem mo­stów na po­wie­rzo­nym sobie te­re­nie
  • mo­stow­ni­czy – zawód zwią­za­ny z ko­le­jo­wy­mi ro­bo­ta­mi mo­sto­wy­mi

Wikipedia


mostowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­sto­wo – wieś w Buł­ga­rii
  • Mo­sto­wo – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie mław­skim, w gmi­nie Szreńsk
  • Mo­sto­wo – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostro­łęc­kim, w gmi­nie Ol­sze­wo-Borki
  • Mo­sto­wo – wieś w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Ma­no­wo
  • Mo­sto­wo (gmina) – dawna gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie war­szaw­skim
  • Mo­stów
  • Mo­stó­wek
  • Mo­stów­ka

Wikipedia


mostowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Sta­ni­sław Mo­stow­ski – pol­ski ma­te­ma­tyk
  • Igna­cy Mo­stow­ski – pol­ski spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ogrzew­nict­wa
  • Ja­nusz Mo­stow­ski – pol­ski rol­nik, dzia­łacz spo­łecz­ny, poseł na Sejm
  • Józef Mo­stow­ski – pol­ski szlach­cic, poseł na Sejm
  • Hen­ryk Mo­stow­ski – pol­ski praw­nik, sę­dzia, ofi­cer i urzęd­nik sa­mo­rzą­do­wy
  • Mar­cin Mo­stow­ski – pol­ski fi­lo­zof i logik
  • Paweł Mi­chał Mo­stow­ski – pol­ski urzęd­nik sta­ro­pol­ski i ofi­cer
  • Ta­de­usz An­to­ni Mo­stow­ski – pol­ski li­te­rat, pu­bli­cy­sta, po­li­tyk, wy­daw­ca, kry­tyk li­te­rac­ki i urzęd­nik pań­stwo­wy
  • Ta­de­usz Mo­stow­ski – pol­ski ma­te­ma­tyk
  • Zyg­munt Mo­stow­ski – pol­ski dzien­ni­karz, li­te­rat, urzęd­nik kon­su­lar­ny
  • rejon mo­stow­ski – rejon w za­chod­niej Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim
  • Mo­stow­ski Hra­bia – pol­ski herb hra­biow­ski, od­mia­na herbu Do­łę­ga

Wikipedia


mostowy

→ most


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mo­stem, do­ty­czą­cy mostu

Wiktionary

Patrz:

most

Powiązane:

 rzecz. most mrz., mostek mrz., mostowe n.

 przym. mostkowy, przymostowy

Wiktionary


mostówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­stów­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Wo­ło­min
  • Mo­stów­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wysz­kow­skim, w gmi­nie Za­bro­dzie
  • Mo­stów­ka – sta­cja ko­le­jo­wa

Wikipedia


mosul

mia­sto w Iraku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w pół­noc­nym Iraku, nad Ty­gry­sem;

Wiktionary

Mosul ( ‏الموصل‎, "Al-Mawṣil"; kurd. مووسڵ, "Musll") – mia­sto w pół­noc­nym Iraku, sto­li­ca mu­ha­fa­zy Ni­ni­wa.

Mosul leży nad Ty­gry­sem, około 350 km na pół­noc­ny za­chód od Bag­da­du; jest trze­cim naj­więk­szym mia­stem w kraju pod wzglę­dem po­wierzch­ni, zaraz po Bag­da­dzie i Bas­rze.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. mosulski

Wiktionary


mosulczyk

miesz­ka­niec Mo­su­lu


SJP.pl


mosulka

miesz­kan­ka Mo­su­lu


SJP.pl


mosulski

przy­miot­nik od: Mosul


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mo­su­lem, do­ty­czą­cy Mo­su­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mosul mrz.

Wiktionary


mosuo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) etn. jedna z grup et­nicz­nych w Chi­nach, za­miesz­ku­ją­ca w pro­win­cjach Jun­nan i Sy­czu­an, nie­da­le­ko Ty­be­tu;

Wiktionary

Mosuo (chiń. 摩梭; pi­ny­in "Mósuō") – grupa et­nicz­na w Chi­nach, za­miesz­ku­ją­ca w pro­win­cjach Jun­nan i Sy­czu­an. Mosuo nie są uz­na­wa­ni przez wła­dze ChRL za odręb­ną mniej­szość na­ro­do­wą i po­mi­mo istot­nych róż­nic kul­tu­ro­wych są za­li­cza­ni do Naxi. Po­słu­gu­ją się dia­lek­tem "na", bli­sko spo­krew­nio­nym z ję­zy­kiem naxi, nie mają jed­nak włas­ne­go pisma.

Wikipedia


moszaw

spół­dziel­nia rol­ni­cza ut­wo­rzo­na przez ma­so­wo emi­gru­ją­cych do Pa­le­sty­ny sy­jo­ni­stów na po­cząt­ku XX wieku


SJP.pl

Mo­szaw ( ‏מושב‎; „wio­ska, osada”) – spół­dziel­nia rol­ni­cza, jaką two­rzy­li sy­jo­ni­ści na­pły­wa­ją­cy ma­so­wo do Pa­le­sty­ny pod­czas alii na po­cząt­ku XX wieku. W mo­sza­wach, po­dob­nie jak w ki­bu­cach, kła­dzie się na­cisk na pracę ze­spo­ło­wą.

W 1986 w Iz­ra­e­lu ist­nia­ło 448 mo­sza­wów, w tym 405 "mo­szaw owdim" i 43 "mo­szaw szi­tu­fi".

Wikipedia


moszcz

1. su­ro­wy sok wy­tła­cza­ny z owo­ców lub wa­rzyw, uży­wa­ny do pro­duk­cji soków pit­nych, ga­la­re­tek i win;
2. młode wino gro­no­we i owo­co­we o ni­skiej za­war­to­ści al­ko­ho­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. pół­pro­dukt ze świe­żo wy­ci­śnię­te­go soku z owo­ców lub wa­rzyw

 (1.2) spoż. młode wino o nie­wiel­kiej za­war­to­ści al­ko­ho­lu

Wiktionary

Moszcz (niem. "Most", od łac. "mu­stum") – świe­żo wy­ci­śnię­ty sok owo­co­wy lub wa­rzyw­ny wy­ko­rzy­sty­wa­ny jako pół­pro­dukt (głów­ny lub do­dat­ko­wy) w pro­ce­sie wy­ro­bu na­po­ju do­ce­lo­we­go: soku, na­po­ju, wina itp. Po­zo­sta­łość po wy­tło­cze­niu na­zy­wa się wy­tło­ka­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moszcz fer­men­tu­je. Czu­jesz kwa­śny za­pach fer­men­tu­ją­ce­go mo­szczu?

 (1.2) Po­wio­dła­bym cię i wpro­wa­dzi­ła / w dom matki mej, która mię wy­cho­wa­ła; / na­po­i­ła­bym cię winem ko­rzen­nym, / mo­szczem z gra­na­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔʃt͡ʃ, AS: mošč

Wiktionary


moszczanecki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Mo­szczan­ki, zwią­za­ny z Mo­szczan­ką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Moszczanka ż., moszczanczanin mos., moszczanczanka ż.

Wiktionary


moszczanica

Zo­bacz też: Mo­szcza­ni­ca w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Mo­szcza­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie lu­ba­czow­skim, w gmi­nie Stary Dzi­ków. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie prze­my­skim.

Wikipedia


moszczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie ryc­kim, w gmi­nie Ryki;

 (1.2) geogr. wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie prud­nic­kim, w gmi­nie Prud­nik;

 (1.3) geogr. wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ostrow­skim, w gmi­nie Rasz­ków;

 (1.4) geogr. rzeka w wo­je­wództ­wie łódz­kim, prawy do­pływ Wol­bór­ki;

 (1.5) geogr. rzeka w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, do­pływ Ropy;

 (1.6) geogr. dawna nazwa rzeki Mo­szcze­ni­cy;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­szczan­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. ryc­kim, w gmi­nie Ryki
  • Mo­szczan­ka – wieś w woj. opol­skim, w pow. prud­nic­kim, w gmi­nie Prud­nik
  • Mo­szczan­ka – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie Rasz­ków
  • Mo­szczan­ka – potok, do­pływ Je­zio­ra Ży­wiec­kie­go
  • Mo­szczan­ka – potok, do­pływ Ropy
  • Mo­szczan­ka – rzeka w po­wie­cie piotr­kow­skim – do­pływ Wol­bór­ki
  • Mo­szczan­ka – al­ter­na­tyw­na nazwa rzeki Śmiesz­ki w woj. opol­skim, do­pły­wu Smor­ta­wy
  • Mo­szczan­ka – dawna nazwa rzeki Mo­szcze­ni­cy, do­pły­wu Bzury
  • Mo­szczan­ka – dawna gmina
  • Mo­szczan­ka – gro­ma­da w po­wie­cie ostrow­skim
  • Mo­szczan­ka – gro­ma­da w po­wie­cie prud­nic­kim
  • Mo­szczan­ka – gro­ma­da w po­wie­cie ryc­kim

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. moszczanczanin mos., moszczanczanka ż.

 przym. moszczanecki

Wiktionary


moszczenica

1. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
2. część Ja­strzę­bia-Zdro­ju;
3. prawy do­pływ Bzury;
4. lewy do­pływ Wie­przy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­szcze­ni­ca – część mia­sta Ja­strzę­bie-Zdrój
  • Mo­szcze­ni­ca – wieś w woj. łódz­kim, w pow. piotr­kow­skim, w gmi­nie Mo­szcze­ni­ca
  • Mo­szcze­ni­ca – wieś w woj. łódz­kim, w pow. zgier­skim, w gmi­nie Zgierz
  • Mo­szcze­ni­ca – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Boch­nia
  • Mo­szcze­ni­ca – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. gor­lic­kim, w gmi­nie Mo­szcze­ni­ca
  • Mo­szcze­ni­ca – część wsi Sie­mie­chów w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. tar­now­skim, w gmi­nie Grom­nik
  • Mo­szcze­ni­ca – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. choj­nic­kim, w gmi­nie Choj­ni­ce
  • Mo­szcze­ni­ca – gmina w woj. łódz­kim
  • Mo­szcze­ni­ca – gmina w woj. ma­ło­pol­skim
  • Mo­szcze­ni­ca – gro­ma­da w po­wie­cie gor­lic­kim
  • Mo­szcze­ni­ca – gro­ma­da w po­wie­cie piotr­kow­skim
  • Mo­szcze­ni­ca – gro­ma­da w po­wie­cie wo­dzi­sław­skim

Wikipedia


moszczenicki

→ Mo­szcze­ni­ca


SJP.pl

Patrz:

Moszczenica

moszczeniczanin

miesz­ka­niec Mo­szcze­ni­cy (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


moszczeniczanka

miesz­kan­ka Mo­szcze­ni­cy (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


moszczeński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Mo­szczeń­ski (1731-1823), ge­ne­rał wojsk ko­ron­nych, szam­be­lan kró­lew­ski, poseł
  • An­drzej Mo­szczeń­ski (1707-1783), urzęd­nik ziem­ski
  • Fran­ci­szek Mi­chał Mo­szczeń­ski (-1751), kasz­te­lan, poseł
  • Igna­cy Mo­szczeń­ski, ge­ne­rał-adiu­tant kró­lew­ski, urzęd­nik ziem­ski XVIII wieku
  • Józef Mo­szczeń­ski, urzęd­nik kró­lew­ski XVIII wieku
  • Józef Mo­szczeń­ski (1894-1957), pod­puł­kow­nik dy­plo­mo­wa­ny pie­cho­ty Woj­ska Pol­skie­go
  • Leon Mo­szczeń­ski (1899-1940), ofi­cer ma­ry­nar­ki wo­jen­nej Woj­ska Pol­skie­go, ofia­ra zbrod­ni ka­tyń­skiej,
  • Sta­ni­sław Mo­szczeń­ski (1734-1790), ję­zy­koz­naw­ca
  • Ste­fan Mo­szczeń­ski (1871-1946), eko­no­mi­sta rolny, dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Ta­de­usz Mo­szczeń­ski (1891-1944), pod­puł­kow­nik ap­te­karz Woj­ska Pol­skie­go
  • Zyg­munt Mo­szczeń­ski (1893-1974), pod­puł­kow­nik Woj­ska Pol­skie­go
  • Mo­szczeń­ski Hra­bia – pol­ski herb hra­biow­ski

Wikipedia


moszczowy

→ moszcz


SJP.pl

Patrz:

moszcz

moszczyński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­mian Mo­szczyń­ski – pol­ski pił­karz ręcz­ny
  • Da­niel Mo­szczyń­ski – pol­ski pio­sen­karz, muzyk se­syj­ny, kom­po­zy­tor, tek­ściarz oraz pro­du­cent mu­zycz­ny
  • Marek Mo­szczyń­ski – pol­ski po­li­tyk, przed­się­bior­ca, poseł na Sejm
  • Pa­u­lin Mo­szczyń­ski – pol­ski le­karz, he­ma­to­log, na­u­ko­wiec
  • Wie­sław Mo­szczyń­ski – pol­ski che­mik

Wikipedia


moszea

świą­ty­nia mu­zuł­mań­ska, me­czet


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. świą­ty­nia mu­zuł­mań­ska; bu­dy­nek słu­żą­cy do od­pra­wia­nia mod­litw i spra­wo­wa­nia kultu przez wyz­naw­ców is­la­mu, współ­cze­śnie okre­śla­ny mia­nem me­cze­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­ho­met uczy, że w Mo­szei, to jest w ko­ście­le tu­rec­kim, na­stą­pią wiel­kie zmia­ny.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) meczet; daw. meczyt, meskit, mesgaja

Wiktionary


moszenica

mo­sze­ni­ca wierz­bów­ka - ga­tu­nek ston­ki


SJP.pl


moszenka

1. zdrob­nie­nie od: mosz­na;
2. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych; mo­szen­ki


SJP.pl


moszenki

1. zdrob­nie­nie od: mosz­na;
2. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych; mo­szen­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­szen­ki (ro­śli­na), tru­szcze­li­na (Co­lu­tea) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych.
  • Mo­szen­ki (wo­je­wództ­wo lu­bel­skie) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie lu­bel­skim, w gmi­nie Jast­ków.

Wikipedia


moszizaur

ro­dzaj du­że­go, ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra z in­fra­rzę­du za­u­ro­po­dów; ma­men­chi­za­ur


SJP.pl


moszkowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­niel Mosz­ko­wicz
  • Jerzy Mosz­ko­wicz – re­ży­ser
  • Lud­wig Mosz­ko­wicz
  • Mi­chał Mosz­ko­wicz

Wikipedia


moszkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Mosz­kow­ski
  • Ana­to­lij Mosz­kow­ski
  • Ma­u­ry­cy Mosz­kow­ski

Wikipedia


moszna

worek skór­no-mię­śnio­wy bę­dą­cy uwy­pu­kle­niem przed­niej ścia­ny jamy brzusz­nej, mie­szczą­cy jądra u męż­czyzn i in­nych ssa­ków płci mę­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. skór­no-mię­śnio­wy wo­re­czek, w któ­rym mie­szczą się jądra, wy­stę­pu­ją­cy u sam­ców wielu ssa­ków lą­do­wych (w tym u czło­wie­ka), znaj­du­ją­cy się po­mię­dzy prą­ciem i od­by­tem;

 (1.2) stpol. worek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mosz­na – worek skór­no-mię­śnio­wy, w któ­rym znaj­du­ją się jądra
  • Mosz­na – szczyt w Gó­rach So­wich
  • Mosz­na – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie Jast­ków
  • Mosz­na – wieś w woj. opol­skim, w pow. krap­ko­wic­kim, w gmi­nie Strze­lecz­ki
  • Mosz­na – gro­ma­da
  • Mosz­na – przy­sta­nek ko­le­jo­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­pu­kli­na sko­śna po dłu­gotr­wa­łym roz­wo­ju może osią­gnąć znacz­ne roz­mia­ry scho­dząc do mosz­ny (mó­wi­my wów­czas o prze­pu­kli­nie mosz­no­wej).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔʃna, AS: mošna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mosznowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) worek mosznowy

Wiktionary


mosznica

Mosz­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie dział­dow­skim, w gmi­nie Dział­do­wo. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

W cza­sach krzy­żac­kich wieś po­ja­wia się w do­ku­men­tach w roku 1321, pod­le­ga­ła pod kom­tu­rię w Dą­brów­nie, były to dobra ry­cer­skie o po­wierzch­ni 30 włók.

Wikipedia


mosznowy

→ mosz­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od mosz­na

Wiktionary

Patrz:

moszna

Przykłady

 (1.1) Prze­pu­kli­na sko­śna po dłu­gotr­wa­łym roz­wo­ju, może osią­gnąć znacz­ne roz­mia­ry scho­dząc do mosz­ny (mó­wi­my wów­czas o prze­pu­kli­nie mosz­no­wej).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔʃˈnɔvɨ, AS: mošnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. moszna ż.

Wiktionary


moszowice

Mo­szo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie gło­gow­skim, w gmi­nie Kotla.

Wikipedia


moszterdziej

dawny, po­u­fa­ły tytuł grzecz­no­ścio­wy, czę­sto tylko wtręt wy­ra­zo­wy, skrót wy­ra­że­nia "mi­ło­ści­wy do­bro­dziej"; mo­ster­dziej


SJP.pl


moszyce

Mo­szy­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ole­śnic­kim, w gmi­nie Twar­do­gó­ra.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa wroc­ław­skie­go.

Na te­re­nie wsi znaj­du­ją się ślady śred­nio­wiecz­ne­go osad­nict­wa: gro­dzi­sko bę­dą­ce re­lik­tem za­ło­że­nia obron­ne­go typu motte.

Wikipedia


moszyński

naz­wi­sko, m.in. Ka­zi­mierz Mo­szyń­ski (1887-1959) - pol­ski uczo­ny, et­no­graf, et­no­log, sla­wi­sta


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Mo­szyń­ski (1800–1893) – pi­sarz
  • Au­gust Fry­de­ryk Mo­szyń­ski (1731–1786) – wol­no­mu­larz
  • Fry­de­ryk Józef Mo­szyń­ski (1738–1817) – ge­ne­rał major
  • Jan Kanty Mo­szyń­ski (zm. 1737) – pod­skar­bi
  • Jan Adam Mo­szyń­ski (ur. 1965) – bry­dży­sta
  • Ja­nusz Mo­szyń­ski (ur. 1956) – po­li­tyk
  • Jerzy Mo­szyń­ski (1847–1924) – pu­bli­cy­sta
  • Jo­a­chim Mo­szyń­ski (1758–1821) – pre­zy­dent War­sza­wy
  • Józef Mo­szyń­ski (1860–1914) – ar­chi­tekt
  • Ju­lian Mo­szyń­ski (1827–1877) – bu­dow­ni­czy
  • Ka­zi­mierz Mo­szyń­ski (1873–) – praw­nik, urzęd­nik II RP, bur­mistrz Zło­czo­wa, poseł na Sejm RP II i III ka­den­cji
  • Ka­zi­mierz Mo­szyń­ski (1881–1966) – praw­nik, urzęd­nik II RP, wo­je­wo­da tar­no­pol­ski

Wikipedia


mota

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ent. ćma

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mota – wieś w Sło­we­nii, w gmi­nie Lju­to­mer
  • Mota – mia­sto w Etio­pii, w re­gio­nie Am­ha­ra
  • (Su­gar­lo­af) – wyspa na­le­żą­ca do Va­nu­a­tu
  • Mota Lava – czwar­ta co do wiel­ko­ści wyspa z grupy wysp Bank­sa na Va­nu­a­tu po Gaua, Vanua Lava i Ure­pa­ra­pa­ra
  • Amo­zoc de Mota – mia­sto w Mek­sy­ku, w sta­nie Pu­e­bla
  • Cândido Mota – mia­sto i gmina w Bra­zy­lii, w sta­nie São Paulo
  • Mota-Engil – pro­wa­dzi dzia­łal­ność go­spo­dar­czą z za­kre­su bu­dow­nict­wa i za­rzą­dza­nia in­fra­struk­tu­rą w sek­to­rach
  • An­to­nio Mota – mek­sy­kań­ski pił­karz wy­stę­pu­ją­cy na po­zy­cji bram­ka­rza.
  • Car­los de la Mota – do­mi­ni­kań­ski i mek­sy­kań­ski aktor oraz pio­sen­karz
  • Da­niel da Mota – luk­sem­bur­ski pił­karz po­cho­dze­nia por­tu­gal­skie­go wy­stę­pu­ją­cy na po­zy­cji na­past­ni­ka
  • Erika Mota – do­mi­ni­kań­ska siat­kar­ka, re­pre­zen­tant­ka kraju
  • Jaime Mota de Fa­rias – bra­zy­lij­ski du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki

Wikipedia


motacz

1. osoba trud­nią­ca się na­wi­ja­niem nici na mo­to­wi­dła;
2. ro­dzaj pa­ją­ka z ro­dzi­ny mo­ta­czo­wa­tych;
3. daw­niej: ma­tacz


SJP.pl


motaczowate

o ce­chach mo­ta­czo­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl

Mo­ta­czo­wa­te (Anyp­ha­e­ni­dae) – ro­dzi­na pa­ją­ków z po­drzę­du Opist­hot­he­lae i in­fra­rzę­du Ara­ne­o­morp­hae. Grupa kos­mo­po­li­tycz­na, obej­mu­ją­ca ponad 500 opi­sa­nych ga­tun­ków. Odz­na­cza się zło­żo­nym ukła­dem tchaw­ko­wym i blasz­ko­wa­ty­mi szcze­cin­ka­mi przy­pa­zur­ko­wy­mi. Samce szyb­ko wi­bru­ją od­wło­kiem w ra­mach za­lo­tów.

Wikipedia


motaczowaty

o ce­chach mo­ta­czo­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl


motak

przy­rząd do na­wi­ja­nia przę­dzy


SJP.pl


motalnia

część fa­bry­ki włó­kien­ni­czej, gdzie mota się nici w motki


SJP.pl


motanina

po­tocz­nie: coś splą­ta­ne­go, two­rzą­ce­go kłąb


SJP.pl


motanka

pra­daw­na sło­wiań­ska lalka bę­dą­ca formą ta­liz­ma­nu


SJP.pl


motarzewo

Mo­ta­rze­wo ( Wall­bruch) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie draw­skim, w gmi­nie Cza­pli­nek nad rzeką Do­brzy­cą. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­sza­liń­skie­go. W roku 2007 wieś li­czy­ła 74 miesz­kań­ców. Miej­sco­wość wcho­dzi w skład so­łect­wa Mach­li­ny, jedna z najm­niej­szych wsi gminy.

Wikipedia


motarzyn

Mo­ta­rzyn (przed 1945 r. niem. "Mut­trin", dawn. "Mo­ta­rzy­no") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie bia­ło­gardz­kim, w gmi­nie Ty­cho­wo. W la­tach 1975–1998 wieś na­le­ża­ła do woj. ko­sza­liń­skie­go. We­dług da­nych UM na dzień 31 grud­nia 2014 roku wieś miała 93 sta­łych miesz­kań­ców.

Wikipedia


motaska

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Nie­na­dów­ka. motek przę­dzy

 (1.2) daw. gw-pl|Pod­ha­le. cho­ro­ba żo­łąd­ka wy­stę­pu­ją­ca u owiec

 (1.3) daw. gw-pl|Pod­ha­le. bot. drob­na ro­śli­na pa­so­żyt­ni­cza roz­wi­ja­ją­ca się pod korą but­wie­ją­cych pni drzew, wy­ko­rzy­sty­wa­na jako śro­dek lecz­ni­czy prze­ciw mo­ta­sce (1.2)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) daw. gw. Janów Lubelski skarbunek

Wiktionary


motać

1. plą­tać;
2. zwi­jać, na­wi­jać (np. nici, przę­dzę na motek);
3. krę­cić, snuć in­try­gi;
4. po­tocz­nie: zdo­by­wać coś z tru­dem, np. "Motam książ­kę z fi­zy­ki."


SJP.pl


mote

jedno- albo dwu­wer­so­wy utwór li­te­rac­ki upra­wia­ny w pięt­na­sto­wiecz­nej li­te­ra­tu­rze hisz­pań­skiej, za­wie­ra­ją­cy zwięź­le sfor­mu­ło­wa­ną myśl do­ty­czą­cą kon­kret­ne­go te­ma­tu


SJP.pl

Mote (ke­czua: "mut'i") - ogól­ne okre­śle­nie po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­skich po­traw, spo­rzą­dza­nych z go­to­wa­nych zia­ren zbóż. W Peru oz­na­cza zaz­wy­czaj po­tra­wy z ku­ku­ry­dzy, zwła­szcza od­mia­ny o szcze­gól­nie du­żych ziar­nach, zwa­nej "mote gi­gan­te del Cusco".

Wikipedia


moteczek

mały zwój nici, mały kłę­bek wełny


SJP.pl


motek

1. pewna licz­ba ko­li­sto na­mo­ta­nych pasm nici, przę­dzy itp. zwi­nię­tych luźno w po­dłuż­ny pę­czek
2. szpul­ka z na­mo­ta­ny­mi nićmi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pewna licz­ba ko­li­sto na­mo­ta­nych pasm nici, przę­dzy zwi­nię­tych luźno w po­dłuż­ny pę­czek

 (1.2) szpul­ka z na­mo­ta­ny­mi nićmi

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. techn. mło­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔtɛk, AS: motek

Wiktionary


motel

miej­sce noc­le­gu dla prze­jezd­nych, naj­czę­ściej bli­sko au­to­stra­dy lub drogi szyb­kie­go ruchu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hotel znaj­du­ją­cy się w po­bli­żu szosy, zaz­wy­czaj skła­da­ją­cy się z ma­łych od­dziel­nych dom­ków i ob­słu­gu­ją­cy prze­jezd­nych po­dróż­nych;

Wiktionary

Motel – przed­się­bior­stwo świad­czą­ce pod­sta­wo­we usłu­gi ho­te­lar­skie przy uczę­szcza­nym szla­ku ko­mu­ni­ka­cyj­nym, któ­re­go ofer­ta jest skie­ro­wa­na prze­de wszyst­kim do zmo­to­ry­zo­wa­nych po­dróż­nych. Mo­te­le są naj­czę­ściej usy­tu­o­wa­ne na obrze­żach miast, oraz wzdłuż da­le­kich tras, a także w in­nych szcze­gól­nych miej­scach, ta­kich jak np. przej­ścia gra­nicz­ne, czy skrzy­żo­wa­nia waż­nych dróg.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɔtɛl, AS: motel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. motelik m.

 przym. motelowy

Wiktionary


motela

ryba mor­ska z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych


SJP.pl

Mo­te­la ("En­che­ly­o­pus cim­brius") – ga­tu­nek mor­skiej dor­szoksz­tałt­nej ryby z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych (Ga­di­dae). Je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju "En­che­ly­o­pus".

Wikipedia


motelik

zdrob­nie­nie od: motel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od motel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motel m.

 przym. motelowy

Wiktionary


motet

1. w mu­zy­ce: kom­po­zy­cja wo­kal­no-po­li­fo­nicz­na, os­nu­ta na wier­szu wy­ję­tym z psal­mów lub na przy­po­wie­ści bi­blij­nej
2. w nauce o li­te­ra­tu­rze: sied­mio­wer­so­wy wiersz w śred­nio­wiecz­nej po­ez­ji fran­cu­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. wie­lo­gło­so­wy utwór wo­kal­ny, zwy­kle o cha­rak­te­rze re­li­gij­nym, wy­ko­ny­wa­ny a cap­pel­la lub z mi­ni­mal­nym akom­pa­nia­men­tem, czę­sto opar­ty na ła­ciń­skim tek­ście bi­blij­nym lub li­tur­gicz­nym

Wiktionary

Motet ( le mot „słowo”) – ga­tu­nek mu­zycz­ny, wo­kal­ny a cap­pel­la lub wo­kal­no-in­stru­men­tal­ny, trwa­le obec­ny w mu­zy­ce od XIII w. Naj­więk­szą rolę ode­grał w okre­sach śred­nio­wie­cza i re­ne­san­su, gdy był głów­nym polem roz­wo­ju po­li­fo­nii. W wie­kach póź­niej­szych wchła­niał tech­ni­ki wyksz­tał­co­ne w in­nych for­mach lub był uży­wa­ny jako "ar­cha­izm". Stał się też źró­dłem wielu form – ta­kich jak re­ne­san­so­wy ri­cer­car i póź­niej­sza fuga.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. motetowy

Wiktionary


motetowy

→ motet


SJP.pl

Patrz:

motet

motia

daw­niej:
1. spół­ka w grze lub w zysku;
2. współ­za­wod­nict­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. wspó­łu­czest­nict­wo, wspól­nict­wo, spół­ka

 (1.2) daw. wspó­łu­czest­nicz­ka, part­ner­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔtʲja, AS: motʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motiant

Wiktionary


motiant

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) daw. wspól­nik, to­wa­rzysz, part­ner

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔtʲjãnt, AS: motʹi ̯ãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motia

Wiktionary


motoambulans

mo­to­cykl wy­po­sa­żo­ny w sprzęt me­dycz­ny, uży­wa­ny do szyb­kiej po­mo­cy me­dycz­nej w wa­run­kach miej­skich


SJP.pl

Mo­to­am­bu­lans – mo­to­cykl wy­ko­rzy­sty­wa­ny jako po­jazd ra­tun­ko­wy, dzię­ki po­sia­da­ne­mu spe­cjal­ne­mu do­po­sa­że­niu w sprzęt me­dycz­ny, oraz kwa­li­fi­ka­cjom osób, które kie­ru­ją po­ja­zdem.

Wdro­że­nie po­my­słu jest wy­ni­kiem wy­ko­rzy­sta­nia funk­cjo­nal­no­ści dwóch po­ja­zdów: mo­to­cy­kla i am­bu­lan­su, a także od­po­wie­dzią na zwięk­sza­ją­cą się licz­bę użyt­kow­ni­ków dróg, przy ogra­ni­czo­nym za­kre­sie prze­pu­sto­wo­ści in­fra­struk­tu­ry tran­spor­to­wej.

Wikipedia


motobazar

po­tocz­nie: targi mo­to­cy­klo­we


SJP.pl


motocross

[czy­taj: mo­to­kros] wy­ścig mo­to­cy­klo­wy od­by­wa­ją­cy się w trud­nym, uroz­ma­i­co­nym te­re­nie; mo­to­kros


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. mot. forma wy­ści­gów mo­to­cy­klo­wych na tra­sie z utrud­nie­nia­mi;

 (1.2) sport. mot. wy­ścig mo­to­cy­klo­wy na tra­sie z utrud­nie­nia­mi

Wiktionary

Mo­to­cross - to dy­scy­pli­na spor­tów mo­to­ro­wych roz­gry­wa­na na zam­knię­tych to­rach o na­wierzch­ni na­tu­ral­nej, pia­szczy­stej lub gli­nia­stej.Tory mo­to­cros­so­we za­wie­ra­ją licz­ne przesz­ko­dy, takie jak skoki, who­op­sy, ko­le­i­ny, bandy oraz ostre za­krę­ty. Sport ten łączy dużą pręd­kość z wy­ma­ga­ją­cą tech­ni­ką jazdy i wy­so­kim ob­cią­że­niem fi­zycz­nym za­wod­ni­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mo­to­cy­kle uży­wa­ne w mo­to­cros­sie są bar­dzo po­dob­ne do mo­to­cy­kli en­du­ro.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motocrossowiec mos.

 przym. motocrossowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. rzad. motokros

 (1.2) war. rzad. motokros

Wiktionary


motocrossowiec

[czy­taj: mo­to­kro­so­wiec] za­wod­nik bio­rą­cy udział w mo­to­cros­sie - wy­ści­gu mo­to­cy­klo­wym od­by­wa­ją­cym się w trud­nym, uroz­ma­i­co­nym te­re­nie; mo­to­kro­so­wiec


SJP.pl


motocrossowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) sport. mot. od­no­szą­cy się do mo­to­cros­su, zwią­za­ny z mo­to­cros­sem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mo­to­cy­kle en­du­ro róż­nią się od mo­to­cy­kli mo­to­cros­so­wych, po­nie­waż są wy­po­sa­żo­ne w ho­mo­lo­ga­cję.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motocross mrz., motocrossowiec mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. motokrosowy

Wiktionary


motocykl

po­jazd o dwóch ko­łach na­pę­dza­ny sil­ni­kiem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mot. nie­ma­ją­cy nad­wo­zia po­jazd sil­ni­ko­wy, naj­czę­ściej dwu­ko­ło­wy, przez­na­czo­ny dla jed­nej, dwóch lub rzad­ko dla trzech osób;

Wiktionary

Mo­to­cykl – jedno- lub dwu­śla­do­wy me­cha­nicz­ny po­jazd dro­go­wy o masie włas­nej do 400 kg.

We­dług Prawa o ruchu dro­go­wym jest to po­jazd sa­mo­cho­do­wy za­o­pa­trzo­ny w sil­nik spa­li­no­wy, dwu­ko­ło­wy lub z bocz­nym wóz­kiem – wie­lo­śla­do­wy. Okre­śle­nie to obej­mu­je rów­nież po­jazd trój­ko­ło­wy o sy­me­trycz­nym roz­mie­szcze­niu kół.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) WSK 125 był na­praw­dę do­brym mo­to­cy­klem.

 (1.1) Mo­to­cy­kle uży­wa­ne w mo­to­cros­sie są bar­dzo po­dob­ne do mo­to­cy­kli en­du­ro.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈtɔt͡sɨkl̥, AS: motocykl̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motocyklista m., motocyklistka ż.

 przym. motocyklowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. motor

Wiktionary


motocyklista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba kie­ru­ją­ca mo­to­cy­klem

Wiktionary

Mo­to­cy­kli­sta – osoba kie­ru­ją­ca mo­to­cy­klem, czyli po­ja­zdem sil­ni­ko­wym jed­no­śla­do­wym lub dwu­śla­do­wym (z wóz­kiem bocz­nym) lub trój­śla­do­wym (traj­ka), który speł­nia okre­ślo­ne kry­te­ria tech­nicz­ne, po­sia­da­ją­ca od­po­wied­nie upraw­nie­nia (prawo jazdy ka­te­go­rii A lub jej pod­ka­te­go­rii), po­ru­sza­ją­ca się po dro­gach pu­blicz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jan jest bar­dzo do­brym mo­to­cy­kli­stą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔtɔt͡sɨkˈlʲista, AS: motocyklʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motocykl m.

:: fż. motocyklistka ż.

 przym. motocyklowy

Wiktionary


motocyklistka

→ mo­to­cy­kli­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta kie­ru­ją­ca mo­to­cy­klem

Wiktionary

Patrz:

motocyklista

Przykłady

 (1.1) Ta ko­bie­ta jest dobrą mo­to­cy­klist­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔtɔt͡sɨkˈlʲistka, AS: motocyklʹistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motocykl m.

:: fm. motocyklista m.

 przym. motocyklowy

Wiktionary


motocyklizm

sport mo­to­cy­klo­wy; jeż­dże­nie mo­to­cy­klem


SJP.pl


motocyklowy

przy­miot­nik

 (1.1) od: mo­to­cykl

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ciot­ka Ze­no­bia po­wo­li zdej­mo­wa­ła ogrom­ne mo­to­cy­klo­we rę­ka­wi­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motocykl m., motocyklista m., motocyklistka ż.

Wiktionary


motodrom

tor przez­na­czo­ny do za­wo­dów kar­tin­go­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tor przez­na­czo­ny spe­cjal­nie dla wy­ści­gów go­kar­to­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Drugi wy­ścig na cie­szyń­skim mo­to­dro­mie rów­nież prze­bie­gał pod dyk­tan­do Ga­li­cy. Na mecie prze­wa­ga była je­szcze bar­dziej zna­czą­ca niż w pier­wszym biegu.

Wiktionary


motofanklub

klub mi­ło­śni­ków sa­mo­cho­dów, mo­to­cy­kli, spor­tów mo­to­ro­wych


SJP.pl


motogaleria

ek­spo­zy­cja sa­mo­cho­dów


SJP.pl


motogodzina

go­dzi­na pracy sil­ni­ka


SJP.pl

Mo­to­go­dzi­na (w skró­cie mth lub mtg), ma­szy­no­go­dzi­na (mg.) – jed­nost­ka miary czasu pracy ma­szy­ny, obli­cza­nej jako róż­ni­ca mię­dzy cza­sem jej za­koń­cze­nia a roz­po­czę­cia, od­po­wia­da­ją­ca jed­nej go­dzi­nie.

Przy­kład: "Dla wy­ko­na­nia okre­ślo­nej pracy re­mon­to­wej drogi użyto na­stę­pu­ją­cych ma­szyn:"

Wikipedia


motokros

wy­ścig mo­to­cy­klo­wy od­by­wa­ją­cy się w trud­nym, uroz­ma­i­co­nym te­re­nie; mo­to­cross


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. mot. forma wy­ści­gów mo­to­cy­klo­wych na tra­sie z utrud­nie­nia­mi;

 (1.2) sport. mot. wy­ścig mo­to­cy­klo­wy na tra­sie z utrud­nie­nia­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Paweł od dziec­ka in­te­re­so­wał się mo­to­kro­sem i w ogóle mo­to­ra­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motokrosowiec mos.

 przym. motokrosowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. motocross

 (1.2) war. motocross

Wiktionary


motokrosowiec

za­wod­nik bio­rą­cy udział w mo­to­cros­sie; mo­to­cros­so­wiec


SJP.pl


motolotnia

lot­nia wy­po­sa­żo­na w nie­wiel­ki sil­nik ze śmi­głem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ul­tra­lek­ki sta­tek po­wietrz­ny;

Wiktionary

Mo­to­lot­nia – ul­tra­lek­ki sta­tek po­wietrz­ny. Skła­da się ze skrzy­dła o kon­struk­cji ana­lo­gicz­nej jak skrzy­dło lotni, ale o więk­szej po­wierzch­ni i pod­wie­szo­ne­go doń trój­ko­ło­we­go lub pły­wa­ko­we­go wózka. Wózek ma jedno lub dwa miej­sca sie­dzą­ce oraz sil­nik ze śmi­głem pcha­ją­cym. Ste­ro­wa­nie mo­to­lot­nią od­by­wa się po­przez prze­mie­szcza­nie środ­ka cięż­ko­ści za po­mo­cą ste­row­ni­cy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Praw­do­po­dob­nie awa­ria sil­ni­ka była przy­czy­ną wy­pad­ku mo­to­lot­ni w miej­sco­wo­ści Li­niew­ko (…), w wy­ni­ku któ­re­go śmierć na miej­scu po­niósł jej pilot.

Wiktionary


motolotniarka

→ mo­to­lot­niarz


SJP.pl

Patrz:

motolotniarz

motolotniarz

osoba la­ta­ją­ca na mo­to­lot­ni


SJP.pl


motomaniaczka

→ mo­to­ma­niak


SJP.pl

Patrz:

motomaniak

motomaniak

po­tocz­nie: mi­ło­śnik mo­to­ry­za­cji


SJP.pl


motomuzeum

ek­spo­zy­cja sa­mo­cho­dów za­byt­ko­wych; mu­ze­um mo­to­ry­za­cji


SJP.pl


motoneuron

jeden z ne­u­ro­nów mię­śni od­de­cho­wych


SJP.pl

U krę­gow­ców mo­to­ne­u­ro­ny (zwane także ne­u­ro­na­mi mo­to­rycz­ny­mi lub ru­cho­wy­mi) to ne­u­ro­ny efe­rent­ne, które wy­cho­dzą swo­i­mi wy­pust­ka­mi z rdze­nia krę­go­we­go lub pnia mózgu i two­rzą sy­nap­sy z włó­kna­mi mię­śnio­wy­mi (mo­to­ne­u­ro­ny alfa) słu­żą­ce do wy­wo­ły­wa­nia skur­czu, a także sy­nap­sy z wrze­cio­na­mi mię­śnio­wy­mi (mo­to­ne­u­ro­ny gamma) słu­żą­ce do re­gu­la­cji czu­ło­ści pro­prio­cep­tyw­nej.

Wikipedia


motoparalotnia

pa­ra­lot­nia z sil­ni­kiem na ple­cach pi­lo­ta


SJP.pl


motoparalotniarz

osoba la­ta­ją­ca na mo­to­pa­ra­lot­ni


SJP.pl


motopark

wy­dzie­lo­ny ob­szar do nauki jazdy po­ja­zda­mi sil­ni­ko­wy­mi


SJP.pl


motopielgrzymka

piel­grzym­ka na mo­to­cy­klu


SJP.pl


motopiryna

nazwa hand­lo­wa hi­sto­rycz­ne­go leku prze­ciw­bó­lo­we­go i prze­ciw­go­rącz­ko­we­go, za­wie­ra­ją­ce­go aspi­ry­nę; Po­lo­pi­ry­na


SJP.pl


motopompa

pompa wodna sto­so­wa­na do ga­sze­nia po­ża­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. pompa na­pę­dza­na sil­ni­kiem spa­li­no­wym;

Wiktionary

Mo­to­pom­pa – pompa wi­ro­wa two­rzą­ca z na­pę­dza­ją­cym ją sil­ni­kiem spa­li­no­wym ze­spół do­sto­so­wa­ny do prze­no­sze­nia bądź do umie­szcza­nia na stałe na przy­cze­pie po­żar­ni­czej lub sa­mo­cho­dzie po­żar­ni­czym.

Mo­to­pom­py o mniej­szych wy­daj­no­ściach (np. M-400) mają zwy­kle sil­ni­ki jed­no­cy­lin­dro­we chło­dzo­ne po­wie­trzem, więk­sze (np. M-800) sil­ni­ki wie­lo­cy­lin­dro­we chło­dzo­ne cie­czą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zresz­tą, czego można się było spo­dzie­wać po sil­ni­ku z mo­to­pom­py, bo taki wła­śnie za­sto­so­wa­li w pier­wszym pol­skim sa­mo­cho­dzie jego kon­struk­to­rzy.

Wiktionary


motor

1. sil­nik do przet­wa­rza­nia ener­gii elek­trycz­nej w ener­gię me­cha­nicz­ną
2. po­tocz­nie o mo­to­cy­klu
3. po­tocz­nie: coś, co po­bu­dza do dzia­ła­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. mot. mo­to­cykl

 (1.2) techn. sil­nik

 (1.3) przen. siła na­pę­do­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­to­cykl – pot. mo­to­cykl, jed­no­śla­do­wy po­jazd sa­mo­cho­do­wy
  • motor – pot. sil­nik, ro­dzaj ma­szy­ny za­mie­nia­ją­cej ener­gię na pracę me­cha­nicz­ną
  • „Motor” – pol­skie cza­so­pis­mo mo­to­ry­za­cyj­ne
  • „The Motor” – bry­tyj­skie cza­so­pis­mo mo­to­ry­za­cyj­ne
  • Motor Lu­blin – pol­ski klub spor­to­wy z sek­cją pił­kar­ską i żuż­lo­wą

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pani Sa­bi­na je­cha­ła na mo­to­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔtɔr, AS: motor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motoryzacja ż., motorynka ż., motorniczy m., motorówka ż.

:: zdrobn. motorek m.

 przym. motorowy, motorówkowy

Wiktionary


motoreduktor

Mo­to­re­duk­tor – ma­szy­na na­pę­do­wa, bę­dą­ca nor­mal­nie nie­ro­złącz­nym, zin­te­gro­wa­nym po­łą­cze­niem na­pę­du elek­trycz­ne­go z prze­kład­nią me­cha­nicz­ną, a cza­sa­mi także z urzą­dze­nia­mi do­dat­ko­wy­mi, ta­ki­mi jak sprzę­gło jed­no­kie­run­ko­we, ha­mu­lec, itp. Dzię­ki zwar­tej bu­do­wie, mo­to­re­duk­tor zaj­mu­je kilka (a cza­sa­mi nawet kil­ka­na­ście) razy mniej miej­sca niż „roz­pro­szo­ny” układ na­pę­do­wy.

Wikipedia


motorek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: motor

 (1.2) nie­wiel­ki sil­nik

 (1.3) mot. mały mo­to­cykl

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Mamy małą pomp­kę z mo­tor­kiem do wy­cią­ga­nia wody z piw­ni­cy.

 (1.3) Teraz to masz motor, ten po­przed­ni to był mo­to­rek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motor mrz., motorowy mos., motorniczy mos., motorówka ż.

 przym. motorowy

Wiktionary


motornicza

ko­bie­ta kie­ru­ją­ca tram­wa­jem; mo­to­ro­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się za­wo­do­wo pro­wa­dze­niem tram­wa­ju;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W pią­tek nad ranem dwóch męż­czyzn po­bi­ło i okra­dło z pie­nię­dzy i bi­le­tów mo­tor­ni­czą.

 (1.1) Panie mo­tor­ni­cze od razu zy­ska­ły sym­pa­tię wroc­ła­wian.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔtɔˈrʲɲit͡ʃa, AS: motorʹńiča

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. motorniczy

 przym. motorowy

Wiktionary


motorniczy

ma­szy­ni­sta tram­wa­ju; tram­wa­jarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się za­wo­do­wo pro­wa­dze­niem tram­wa­ju;

Wiktionary

Mo­tor­ni­czy – ma­szy­ni­sta tram­wa­ju.

Zawód mo­tor­ni­cze­go wy­wo­dzi się bez­poś­red­nio od woź­ni­cy, gdyż w po­cząt­ko­wym okre­sie sto­so­wa­ne były wy­łącz­nie tram­wa­je konne. Pier­wsze tram­wa­je elek­trycz­ne nie po­sia­da­ły osło­nię­tej ka­bi­ny mo­tor­ni­cze­go i kie­ru­ją­cy na­ra­żo­ny był na zmien­ne wa­run­ki at­mos­fe­rycz­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Osoba chcą­ca zdo­być zawód mo­tor­ni­cze­go zgła­sza się do wła­ści­wej ko­mór­ki or­ga­ni­za­cyj­nej prze­woź­ni­ka.

 (1.1) Roz­ma­wia­li­śmy z kil­ko­ma gdań­ski­mi mo­tor­ni­czy­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔtɔˈrʲɲit͡ʃɨ, AS: motorʹńičy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motor m., motorek m., motorówka ż., motoryzacja ż., zmotoryzowanie n.

:: fż. motornicza ż.

 przym. motorowy, motoryzacyjny, zmotoryzowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) motorowy, tramwajarz

Wiktionary


motorola

marka te­le­fo­nów i firma


SJP.pl

Zo­bacz też: Mo­to­ro­la Mo­bi­li­ty, Mo­to­ro­la So­lu­tions.

Mo­to­ro­la (wy­mo­wa:) – byłe ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo elek­tro­nicz­ne z sie­dzi­bą w Scha­um­bur­gu koło Chi­ca­go (USA), za­ło­żo­ne w 1928 roku. 4 stycz­nia 2011 po­dzie­li­ło się na dwa przed­się­bior­stwa: Mo­to­ro­la Mo­bi­li­ty i Mo­to­ro­la So­lu­tions.

Wikipedia


motorowa

ko­bie­ta kie­ru­ją­ca tram­wa­jem; mo­tor­ni­cza


SJP.pl


motorower

po­jazd jed­no­śla­do­wy na­pę­dza­ny sil­ni­kiem małej mocy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mot. po­jazd jed­no­śla­do­wy lub dwu­śla­do­wy, po­sia­da­ją­cy dwa lub czte­ry koła jezd­ne, wy­po­sa­żo­ny w sil­nik spa­li­no­wy o po­jem­no­ści do 50 cm³ i cza­sem rów­nież pe­da­ły;

Wiktionary

Mo­to­ro­wer, moped – dwu- lub trój­ko­ło­wy po­jazd po­dob­ny do mo­to­cy­kla lub za­li­cza­ny do tej grupy, zde­fi­nio­wa­ny przez ogra­ni­czo­ne moż­li­wo­ści na­pę­du. We­dług pol­skiej de­fi­ni­cji z Prawa o ruchu dro­go­wym mo­to­ro­wer ma sil­nik spa­li­no­wy o po­jem­no­ści sko­ko­wej do 50 cm3 lub sil­nik elek­trycz­ny o mocy nie więk­szej niż 4 kW, a jego kon­struk­cja ogra­ni­cza pręd­kość jazdy do 45 km/h; w niek­tó­rych kra­jach do­pu­szczo­na jest więk­sza pręd­kość.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɔtɔˈrɔvɛr, AS: motorover

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motorowerzysta mos., motorowerzystka ż.

 przym. motorowerowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk moplik

Wiktionary


motorowerzysta

osoba kie­ru­ją­ca mo­to­ro­we­rem


SJP.pl


motorowerzystka

→ mo­to­ro­we­rzy­sta


SJP.pl

Patrz:

motorowerzysta

motorowiec

za­wod­nik upra­wia­ją­cy sport mo­to­ro­wy


SJP.pl


motorownia

po­mie­szcze­nie na wa­go­ny mo­to­ro­we


SJP.pl


motorowodniacki

→ mo­to­ro­wod­niact­wo


SJP.pl

Patrz:

motorowodniactwo

motorowodniaczka

ko­bie­ta pły­wa­ją­ca spor­to­wo lub ama­tor­sko na ło­dziach mo­to­ro­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się spor­ta­mi mo­to­ro­wod­ny­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motorowodniak mos.

Wiktionary


motorowodniak

osoba pły­wa­ją­ca spor­to­wo lub ama­tor­sko na ło­dziach mo­to­ro­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. ktoś zaj­mu­ją­cy się spor­ta­mi mo­to­ro­wod­ny­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motorowodniactwo n.

:: fż. motorowodniaczka ż.

 przym. motorowodny

Wiktionary


motorowodny

ma­ją­cy zwią­zek z pły­wa­niem na ło­dziach i jach­tach mo­to­ro­wych (np. sklep mo­to­ro­wod­ny, sport mo­to­ro­wod­ny)


SJP.pl


motorowozownia

po­mie­szcze­nie dla lo­ko­mo­tyw spa­li­no­wych; mo­to­wo­zow­nia, lo­ko­mo­ty­wow­nia, pa­ro­wo­zow­nia, elek­tro­wo­zow­nia


SJP.pl


motorowy

1. po­ru­sza­ny za po­mo­cą sil­ni­ka;
2. do­ty­czą­cy mo­to­ru, po­ja­zdów me­cha­nicz­nych lub ruchu dro­go­we­go


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mo­to­rem, do­ty­czą­cy mo­to­ru (sil­ni­ka)

 (1.2) zwią­za­ny z mo­to­rem, do­ty­czą­cy mo­to­ru (po­ja­zdu)

 (1.3) za­o­pa­trzo­ny w sil­nik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) reg. pozn. kra­ków. mo­tor­ni­czy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔtɔˈrɔvɨ, AS: motorovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motor m., motoryzacja ż., motorek m., motorniczy m., motornicza ż., motorówka ż.

 temsłow. moto-

Wiktionary


motorsport

sport mo­to­ro­wy; mo­to­sport


SJP.pl


motorsportowy

→ mo­tor­sport


SJP.pl

Patrz:

motorsport

motoryczność

ogół funk­cji ru­cho­wych wła­ści­wych isto­cie żywej


SJP.pl

Mo­to­rycz­ność czło­wie­ka – ca­łoksz­tałt za­cho­wań, moż­li­wo­ści i po­trzeb ru­cho­wych czło­wie­ka.

Wikipedia


motoryczny

do­ty­czą­cy mo­to­ry­ki - ruchu, oś­rod­ków ru­cho­wych kie­ru­ją­cych skur­cza­mi i roz­kur­cza­mi mię­śni ru­cho­wych (np. mię­śnie mo­to­rycz­ne, afaz­ja mo­to­rycz­na - za­bu­rze­nia w mó­wie­niu przy zdol­no­ści ro­zu­mie­nia); ru­cho­wy


SJP.pl


motoryka

1. spraw­ność fi­zycz­na, ru­cho­wa
2. w mu­zy­ce: rów­no­mier­ne ro­zło­że­nie iden­tycz­nych zwy­kle jed­no­stek ryt­micz­nych na dłuż­szych od­cin­kach, jako cecha kom­po­zy­cji


SJP.pl


motorynka

niski po­jazd jed­no­śla­do­wy z sil­ni­kiem o małej mocy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mot. mały mo­to­cykl przez­na­czo­ny głów­nie dla mło­dzie­ży, ma­ją­cy sil­nik o po­jem­no­ści do 50 cm3;

Wiktionary

Mo­to­ryn­ka – zmi­nia­tu­ry­zo­wa­ny mo­to­ro­wer, przez­na­czo­ny dla mło­dzie­ży, do kie­ro­wa­nia któ­rym wy­ma­ga­ne jest prawo jazdy ka­te­go­rii AM.

Spo­ty­ka się także zmi­nia­tu­ry­zo­wa­ne mo­to­cy­kle – mini bike, które na­zy­wa­ne są rów­nież mo­to­ryn­ka­mi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɔtɔˈrɨ̃nka, AS: motorỹnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motor mrz.

Wiktionary


motorynkarz

osoba kie­ru­ją­ca mo­to­ryn­ką


SJP.pl


motoryzacja

1. ca­łość za­gad­nień do­ty­czą­cych prze­my­słu sa­mo­cho­do­we­go, ko­mu­ni­ka­cji sa­mo­cho­do­wej i tran­spor­tu;
2. za­stę­po­wa­nie siły ludz­kiej i zwie­rzę­cej pracą urzą­dzeń me­cha­nicz­nych;
3. po­tocz­nie: wszel­kie za­gad­nie­nia zwią­za­ne z me­cha­nicz­ny­mi po­ja­zda­mi dro­go­wy­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogół za­gad­nień zwią­za­nych z po­ja­zda­mi me­cha­nicz­ny­mi

 (1.2) za­stę­po­wa­nie siły ludz­kiej i zwie­rzę­cej siłą me­cha­nicz­ną

 (1.3) wpro­wa­dza­nie po­ja­zdów me­cha­nicz­nych

 (1.4) daw. żądza cią­głej dzia­łal­no­ści

Wiktionary

Mo­to­ry­za­cja – ca­łoksz­tałt za­gad­nień zwią­za­nych z za­sto­so­wa­niem sa­mo­cho­dów, mo­to­cy­kli i cią­gni­ków (po­ru­sza­ją­ce się dzię­ki włas­ne­mu na­pę­do­wi; m.in. sil­ni­ka­mi spa­li­no­wy­mi, elek­trycz­ny­mi, wo­do­ro­wy­mi, ga­zo­wy­mi etc.).

Ek­splo­a­ta­cja tych po­ja­zdów wy­ma­ga od­po­wied­niej in­fra­struk­tu­ry (sieci dróg, sta­cji paliw, warsz­ta­tów na­praw­czych, miejsc par­kin­go­wych oraz ga­ra­żo­wych).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­czą­łem in­te­re­so­wać się mo­to­ry­za­cją dwa lata temu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔtɔrɨˈzat͡sʲja, AS: motoryzacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. motoryzacyjny, motorowy

 rzecz. motorówka ż., motorniczy mos., motorowy mos., motor

Wiktionary


motoryzacyjny

zwią­za­ny z mo­to­ry­za­cją


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy mo­to­ry­za­cji, sa­mo­cho­dów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tych pu­dłach ze­bra­łem z ty­siąc róż­nych pism mo­to­ry­za­cyj­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔtɔrɨzaˈt͡sɨjnɨ, AS: motoryzacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) zob. motoryzacja.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) samochodowy

Wiktionary


motoryzować

1. wy­po­sa­żać w po­ja­zdy, sprzęt na­pę­dza­ny sil­ni­kiem spa­li­no­wym; me­cha­ni­zo­wać
2. mo­to­ry­zo­wać się - być mo­to­ry­zo­wa­nym


SJP.pl


motorzysta

osoba ob­słu­gu­ją­ca sil­nik na ma­łych jach­tach


SJP.pl

Mo­to­rzy­sta – pod­sta­wo­wa (nie­o­fi­cer­ska) funk­cja w dzia­le ma­szy­no­wym na stat­ku hand­lo­wym (okrę­cie). W ma­ry­nar­ce hand­lo­wej wy­róż­nia się dwa sta­no­wi­ska mo­to­rzy­sty:

Funk­cja mo­to­rzy­sty wach­to­we­go jest za­li­cza­na do sta­no­wisk po­moc­ni­czych nie­zbęd­nych dla za­pew­nie­nia bez­pie­czeń­stwa że­glu­gi.

Wikipedia


motorzystka

→ mo­to­rzy­sta


SJP.pl

Patrz:

motorzysta

motoróweczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: mo­to­rów­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motorówka ż.

Wiktionary


motorówka

łódź po­ru­sza­na za po­mo­cą mo­to­ru; łódź mo­to­ro­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. mała jed­nost­ka pły­wa­ją­ca na­pę­dza­na sil­ni­kiem (mo­to­rem);

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zgod­nie z kla­sy­fi­ka­cją PRS, mo­to­rów­ka przez­na­czo­na do celów re­kre­a­cyj­nych jest uwa­ża­na za jacht z na­pę­dem mo­to­ro­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔtɔˈrufka, AS: motorufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motor mrz., motorek mrz., motorowiec mrz., motoryzacja ż., motorniczy mos., motornicza ż.

:: zdrobn. motoróweczka ż.

 przym. motorówkowy, motorowy, zmotoryzowany

 temsłow. moto-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łódź motorowa

Wiktionary


motorówkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mo­to­rów­ką, do­ty­czą­cy mo­to­rów­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Już po raz trze­ci spe­cja­li­ści od wa­ke­bo­ar­du mo­to­rów­ko­we­go wal­czy­li o laury w Mi­strzo­stwach Pol­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motor mrz., motorówka ż.

Wiktionary


motosacrum

[czy­taj: mo­to­sa­krum] uro­czy­stość poś­wię­ce­nia mo­to­cy­kli


SJP.pl


motosanie

sanie z na­pę­dem mo­to­ro­wym


SJP.pl


motosport

sport mo­to­ro­wy; mo­tor­sport


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. sport mo­to­ro­wy

Wiktionary


motosportowy

→ mo­to­sport


SJP.pl

Patrz:

motosport

motoszybowiec

Mo­to­szy­bo­wiec – od­mia­na szy­bow­ca wy­po­sa­żo­na w sil­nik umoż­li­wia­ją­cy sa­mo­dziel­ny start. Od kla­sycz­ne­go szy­bow­ca odróż­nia się też pod­wo­ziem umoż­li­wia­ją­cym sa­mo­dziel­ne star­ty (zwy­kłe szy­bow­ce w trak­cie star­tu muszą być wspo­ma­ga­ne przez ob­słu­gę na­ziem­ną). W odróż­nie­niu od sa­mo­lo­tu, sil­nik w mo­to­szy­bow­cu nie sta­no­wi głów­ne­go źró­dła na­pę­du, a je­dy­nie napęd po­moc­ni­czy uży­wa­ny do star­tu oraz w lo­tach bez wa­run­ków ter­micz­nych.

Wikipedia


motowidło

1. przy­rząd słu­żą­cy do od­mie­rza­nia i zwi­ja­nia w motki nici, przę­dzy
2. część ro­bo­cza ma­szyn żniw­nych słu­żą­ca do na­gi­na­nia ści­na­nych ro­ślin na przy­rząd tnący i ukła­da­nia ich na prze­no­śni­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) włók. przy­rząd słu­żą­cy do od­mie­rza­nia i zwi­ja­nia w motki nici lub przę­dzy;

Wiktionary

Mo­to­wi­dło – przy­rząd słu­żą­cy do od­mie­rza­nia i zwi­ja­nia w motki nici lub przę­dzy.

Skła­da się z cen­tral­ne­go pręta, z po­przecz­ka­mi na każ­dym z jego koń­ców, obró­co­ny­mi wzglę­dem sie­bie o kąt 90 stop­ni. Cen­tral­ny pręt jest zwy­kle rzeź­bio­ny, aby ułat­wić chwyt­ność i ope­ro­wa­nie na­rzę­dziem.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) tala, talka

Wiktionary


motowiązanie

owi­nię­cie splo­tu liny wą­skim ban­da­żem z płót­na ża­glo­we­go i nicią ża­glo­wą w celu za­bez­pie­cze­nia przed wil­go­cią i bru­dem oraz ochro­ny rąk


SJP.pl

Mo­to­wią­za­nie, klaj­du­nek (z niem. "Kle­i­dung" – ubra­nie) – spo­sób za­bez­pie­cze­nia splo­tu liny po­przez owi­nię­cie ban­da­żem z płót­na ża­glo­we­go i bar­dzo cias­ne ob­wią­za­nie nicią ża­glo­wą lub ju­zin­giem, zaz­wy­czaj z uży­ciem na­rzę­dzia zwa­ne­go owi­ja­kiem lub łyżką do mo­to­wią­za­nia.

Wikipedia


motowozownia

po­mie­szcze­nie przez­na­czo­ne dla lo­ko­mo­tyw spa­li­no­wych


SJP.pl


motowóz

po­tocz­nie: po­jazd trak­cyj­ny wy­po­sa­żo­ny w sil­nik spa­li­no­wy


SJP.pl


motowąz

1. ro­dzaj sieci ry­bac­kiej do po­ło­wu ryb den­nych;
2. daw­niej, dziś gwa­ro­wo: sznu­rek lub gruba nitka do prze­wią­zy­wa­nia pa­se­mek na mo­to­wid­le


SJP.pl


motto

1. cytat umie­szczo­ny przed tek­stem ut­wo­ru lub jego frag­men­tu, wpro­wa­dza­ją­cy w za­mysł au­to­ra, te­ma­ty­kę lub idee zwią­za­ne z dzie­łem;
2. krót­ka myśl, de­wi­za ży­cio­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) liter. cytat po­prze­dza­ją­cy treść ut­wo­ru;

 (1.2) idea, którą się ktoś kie­ru­je, wy­ra­żo­na cy­ta­tem

Wiktionary

Motto – cytat po­prze­dza­ją­cy treść ut­wo­ru, umie­szczo­ny tam ce­lo­wo przez au­to­ra, aby wy­wo­łać na od­bior­cy okre­ślo­ne skut­ki zgod­ne z za­my­słem au­to­ra. Isto­tą motta jest, aby miało ono nie tylko jed­no­ra­zo­wy wpływ na od­bior­cę pod­czas za­poz­na­nia się z tym mot­tem, ale także to­wa­rzy­szy­ło ono od­bior­cy w my­ślach pod­czas ca­łe­go czasu trwa­nia kon­tak­tu z dzie­łem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Można więc po­wie­dzieć, że motto w pew­nym sen­sie pa­tro­nu­je da­ne­mu dzie­łu.

 (1.2) W życiu kie­ro­wał się bi­blij­nym mot­tem: Nie czyń dru­gie­mu, co tobie nie­mi­łe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔtːɔ, AS: mo•to

Wiktionary


mottramit

mi­ne­rał pow­sta­ją­cy na sku­tek ut­le­nia­nia złóż oło­wio­wo-cyn­ko­wo-mie­dzio­wych


SJP.pl

Mot­tra­mit – mi­ne­rał z gro­ma­dy wa­na­dia­nów, na­le­ży do wa­na­dia­nów wy­spo­wych. Jest to mi­ne­rał stref ut­le­nia­nia krusz­ców Pb, Zn i Cu. Nazwa po­cho­dzi od an­giel­skiej miej­sco­wo­ści Mot­tram. Po raz pier­wszy opi­sa­ny w 1876 roku.

Wikipedia


motwica

Mot­wi­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Sos­nów­ka. Leży na Rów­ni­nie Ko­deń­skiej, przez wieś prze­pły­wa rzecz­ka Ży­la­wa, prawy do­pływ Zie­la­wy.

W czerw­cu 1929 roku pożar zni­szczył 40 domów, 30 sto­dół i 40 chle­wów. Pod­czas ga­sze­nia po­ża­ru kilka osób zo­sta­ło po­pa­rzo­nych.

Wikipedia


motyczka

mała mo­ty­ka


SJP.pl


motyczkować

po­tocz­nie: spulch­niać zie­mię, ob­sy­py­wać ro­śli­ny, usu­wać chwa­sty itp. za po­mo­cą mo­ty­ki; mo­ty­ko­wać, mo­ty­czyć


SJP.pl


motyczno

Mo­tycz­no – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie wło­szczow­skim, w gmi­nie Wło­szczo­wa. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


motyczyć

po­tocz­nie: spulch­niać zie­mię, ob­sy­py­wać ro­śli­ny, usu­wać chwa­sty itp. za po­mo­cą mo­ty­ki; mo­ty­ko­wać, mo­tycz­ko­wać


SJP.pl


motyka

ręcz­ne na­rzę­dzie rol­ni­cze lub ogrod­ni­cze w po­sta­ci ka­wał­ka me­ta­lo­wej płyt­ki osa­dzo­nej na dłu­giej rącz­ce, słu­żą­ce do spulch­nia­nia ziemi, ob­sy­py­wa­nia ro­ślin, usu­wa­nia chwa­stów itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogrod. roln. pro­ste na­rzę­dzie rol­ni­cze słu­żą­ce m.in. do spulch­nia­nia ziemi;

Wiktionary

Mo­ty­ka (ko­pacz­ka) – na­rzę­dzie ręcz­ne słu­żą­ce do spulch­nia­nia gleby, kop­czy­ko­wa­nia ro­ślin, zwal­cza­nia chwa­stów; wy­ko­rzy­sty­wa­na głów­nie w ogrod­nict­wie i rol­nict­wie.

Mo­ty­ka zbu­do­wa­na jest z pła­skie­go ostrza, naj­czę­ściej że­laz­ne­go, osa­dzo­ne­go na dłu­gim, drew­nia­nym trzon­ku, pra­wie pro­sto­pad­le do tego trzon­ka. Ostrze to może mieć różny kształt i wiel­kość.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rol­nik kopał mo­ty­ką w ziemi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈtɨka, AS: motyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motykowanie n.

:: zdrobn. motyczka ż.

 czas. motykować ndk.

 przym. motykowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. pozn. dziabka, reg. pozn. haczka

Wiktionary


motykować

po­tocz­nie: spulch­niać zie­mię, ob­sy­py­wać ro­śli­ny, usu­wać chwa­sty itp. za po­mo­cą mo­ty­ki; mo­tycz­ko­wać, mo­ty­czyć


SJP.pl


motyl

1. owad o du­żych, barw­nych skrzy­dłach, ży­wią­cy się nek­ta­rem kwia­tów albo so­kiem ro­ślin;
2. przed­miot przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem tego owada, np. ko­kar­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. do­ro­sły owad z rzędu mo­ty­li, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Le­pi­dop­te­ra|ref=tak.;

 (1.2) przen. przed­miot przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem mo­ty­la (1.1)

 (1.3) sport. styl pły­wac­ki: del­fin

 (1.4) przest. przen. czło­wiek nie­sta­ły, lek­ko­myśl­ny, wietrz­nik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) żegl. trój­kąt­ny ża­giel: spi­na­ker

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­cho­dzi­ły po­je­dyn­czo, ale cza­sem też przy­cho­dzi­ły po dwie, trzy i kilka razem; jedne z nich były sil­niej­sze, inne słab­sze, a wszyst­kie miały trwa­łość mo­ty­lo­we­go życia i cała róż­ni­ca, jaka za­cho­dzi­ła mię­dzy nimi, była taka, jaka za­cho­dzi mię­dzy mo­ty­lem podz­wrot­ni­ko­wym o skrzy­dłach z pur­pu­ry i la­zu­ru a pół­noc­nym bra­tem jego bla­do­żół­tym lub nie­bie­skim.

 (1.4) Choć za­słu­gi­wa­ła na znacz­nie wię­cej, za męża tra­fił jej się zwy­kły motyl.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔtɨl, AS: motyl

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motylica ż., motylkowe nmos.

:: zdrobn. motylek m.

 przym. motyli, motylkowy, motylowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk matyldok, szmaterlok

 (1.3) delfin

 (2.1) spinaker

Wiktionary


motylarnia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym żyją mo­ty­le


SJP.pl


motyle

1. owad o du­żych, barw­nych skrzy­dłach, ży­wią­cy się nek­ta­rem kwia­tów albo so­kiem ro­ślin;
2. przed­miot przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem tego owada, np. ko­kar­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Le­pi­dop­te­ra|ref=tak., rząd owa­dów na­le­żą­cych do sta­wo­no­gów;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: motyl

Wiktionary

Zo­bacz też: motyl i mo­ty­le w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Mo­ty­le, ina­czej łu­skos­krzy­dłe (Le­pi­dop­te­ra – z λεπίς "lepis", do­peł­niacz λεπίδος "le­pi­dos" – „łuska” i πτερόν "pte­ron" – „skrzy­dło”) – rząd owa­dów us­krzyd­lo­nych, bli­sko spo­krew­nio­ny z chru­ści­ka­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zaraz po chrzą­szczach mo­ty­le sta­no­wią drugą pod wzglę­dem li­czeb­no­ści grupę owa­dów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motyl mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łuskoskrzydłe

Wiktionary


motylek

1. zdrob­nie­nie od: motyl;
2. śro­do­wi­sko­wo: zwo­len­nicz­ka ruchu pro-ana; motyl


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. pieszcz. ent. mały motyl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. sport. jeden z czte­rech pod­sta­wo­wych sty­lów pły­wac­kich;

 (2.2) pot. techn. na­kręt­ka skrzy­deł­ko­wa

 (2.3) pot. nóż mo­tyl­ko­wy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mo­ty­lek – ro­dzaj ro­ślin
  • mo­ty­lek – po­pu­lar­ne okre­śle­nie stylu pły­wac­kie­go
  • mo­ty­lek (ang. ) – na­kręt­ka skrzy­deł­ko­wa
  • Mo­ty­lek lub Pa­pil­lon – ame­ry­kań­ski film z 1973 roku
  • Mo­ty­lek – fran­cu­ski film z 2002 roku
  • mo­ty­lek – skła­da­ny nóż

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ci pocz­ci­wi głup­cy wy­o­bra­ża­li sobie oczy­wi­ście na­tu­rę uwol­nio­ną z pęt cy­wi­li­za­cji jako uro­czą łącz­kę z ba­ran­ka­mi i mo­tyl­ka­mi.

 (2.3) Po­sia­da­cze mo­tyl­ków do­ce­nia­ją prze­de wszyst­kim moż­li­wość bar­dzo szyb­kie­go skła­da­nia i roz­kła­da­nia. Wy­star­czy pro­sty ruch nad­garst­ka, by za chwi­lę nóż był go­to­wy do użyt­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motyl m., motylica ż., motylkowe nmos., motylkowate nmos.

 przym. motyli, motylkowy, motylowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) styl motylkowy, delfin

 (2.2) nakrętka skrzydełkowa

Wiktionary


motylewski

naz­wi­sko


SJP.pl


motyli

przy­miot­nik od: motyl (w zna­cze­niu: owad), np. mo­ty­le skrzy­dła, mo­ty­la noga


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy, od­no­szą­cy się do mo­ty­la

 (1.2) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla mo­ty­la, ma­ją­cy cechy jak u mo­ty­la

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: motyl

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Po dru­giej stro­nie ulicy zo­ba­czy­łem dziew­czy­nę o mo­ty­lich ru­chach.

 (2.1) Je­szcze nigdy nie wi­dzia­łam tylu pię­knych mo­ty­li naraz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈtɨlʲi, AS: motylʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motyl m., motylek m., motylica ż.

 przym. motylkowy

Wiktionary


motylica

1. pa­so­żyt ży­ją­cy w wą­tro­bie owiec, kóz i bydła, nie­kie­dy czło­wie­ka; mo­ty­li­ca wą­tro­bo­wa;
2. cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza owiec, kóz i bydła, nie­kie­dy czło­wie­ka, wy­wo­ły­wa­na przez mo­ty­li­cę wą­tro­bo­wą, ob­ja­wia­ją­ca się m.in. mar­sko­ścią wą­tro­by; fas­cjo­lo­za, cho­ro­ba mo­ty­li­cza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Fa­scio­la|L.|ref=tak., ro­dzaj pa­so­żyt­ni­cze­go pła­ziń­ca z gro­ma­dy przywr

 (1.2) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Gal­le­ria mel­lo­nel­la|L.|ref=tak., nocny motyl, któ­re­go larwy ni­szczą pla­ste­ra­stry w ulach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motyl mzw./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) barciak większy

Wiktionary


motyliczka

1. pa­so­żyt wy­stę­pu­ją­cy u prze­żu­wa­czy, np. u krów;
2. cho­ro­ba spo­wo­do­wa­na roz­wo­jem tego pa­so­ży­ta w prze­wo­dach żół­cio­wych


SJP.pl


motyliczy

cho­ro­ba mo­ty­li­cza - cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza owiec, kóz i bydła, nie­kie­dy czło­wie­ka, wy­wo­ły­wa­na przez mo­ty­li­cę wą­tro­bo­wą, ob­ja­wia­ją­ca się m.in. mar­sko­ścią wą­tro­by; mo­ty­li­ca, fas­cjo­lo­za


SJP.pl


motylik

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny astryl­do­wa­tych


SJP.pl


motylina

hor­mon tkan­ko­wy sty­mu­lu­ją­cy skur­cze mię­śni gład­kich je­li­ta


SJP.pl

Mo­ty­li­na – hor­mon tkan­ko­wy pro­du­ko­wa­ny przez wy­spe­cja­li­zo­wa­ne ko­mór­ki je­li­ta cien­kie­go. Sty­mu­lu­je skur­cze mię­śni gład­kich je­li­ta, bie­rze udział w re­gu­la­cji mo­to­ry­ki prze­wo­du po­kar­mo­we­go prze­de wszyst­kim w okre­sie mię­dzy­tra­wien­nym.

Forma ak­tyw­na bio­lo­gicz­nie mo­ty­li­ny (zbu­do­wa­na z 22 ami­nok­wa­sów: Phe-Val-Pro-Ile-Phe-Thr-Tyr-Gly-Glu-Leu-Gln-Arg-Met-Gln-Glu-Lys-Glu-Arg-Asn-Lys-Gly-Gln) pow­sta­je z nie­ak­tyw­nej cząst­ki pro­hor­mo­nu i jest ko­do­wa­na przez gen MLT.

Wikipedia


motyliński

naz­wi­sko


SJP.pl


motylki

po­tocz­nie:
1. po­tocz­nie: ob­wi­sa­ją­ca skóra ra­mion; skrzy­deł­ka, pe­li­ka­ny;
2. dam­skie majt­ki o sze­ro­kich, klo­szo­wych no­gaw­kach


SJP.pl


motylkiem

1. zdrob­nie­nie od: motyl;
2. śro­do­wi­sko­wo: zwo­len­nicz­ka ruchu pro-ana; motyl


SJP.pl


motylkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mo­tyl­ko­wać.

Wiktionary


motylkowate

ro­dzi­na z klasy dwu­li­ścien­nych li­czą­ca około 18 tys. ga­tun­ków ro­ślin ziel­nych i drze­wia­stych; cha­rak­te­ry­zu­ją się pie­rza­sto­zło­żo­ny­mi liść­mi, kwia­ta­mi grzbie­ci­sty­mi i owo­cem strą­kiem, wy­stę­pu­ją na obu pół­ku­lach; bo­bo­wa­te


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Fa­ba­ce­ae|Lindl.|ref=tak., ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu bo­bow­ców;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motyl m., motylek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bobowate

Wiktionary


motylkowaty

1. przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem mo­ty­la;
2. o ce­chach mo­tyl­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


motylkować

cza­sow­nik

 (1.1) przest. być lek­ko­du­chem, żyć lek­ko­myśl­nie, pło­cho

Wiktionary


motylkowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy mo­tyl­ka, owada o barw­nych skrzy­dłach, zwią­za­ny z nim

 (1.2) do­ty­czą­cy przed­mio­tu przy­po­mi­na­ją­ce­go mo­tyl­ka (owada) np. ko­kard­ki, kra­wa­ta, pło­mie­nia ga­zo­we­go

 (1.3) taki, który ma jedno lub dwa ra­mio­na słu­żą­ce do prze­krę­ca­nia

 (1.4) do­ty­czą­cy mo­tyl­ka (stylu pły­wac­kie­go)

 (1.5) do­ty­czą­cy klap­ka z dwoma skrzy­żo­wa­ny­mi pa­ska­mi na pal­cach

 (1.6) przen. zwiew­ny, lekki

 (1.7) przen. lek­ko­myśl­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motyl m., motylek m.

 przym. motyli

Wiktionary


motylnik

kwia­to­wa ro­śli­na ozdob­na, ga­tu­nek stor­czy­ka


SJP.pl


motylowce

ro­dzi­na mo­ty­li dzien­nych obej­mu­ją­ca około 570 ga­tun­ków


SJP.pl


motylowiec

1. ryba po­cho­dzą­ca z wód Afry­ki Środ­ko­wej, osią­ga­ją­ca około 10-14 cm dłu­go­ści;
2. przed­sta­wi­ciel jed­nej z ro­dzin mo­ty­li dzien­nych


SJP.pl

Mo­ty­lo­wiec, ryba motyl ("Pan­to­don buch­hol­zi") – ga­tu­nek słod­ko­wod­nej ryby kost­no­ję­zy­koksz­tałt­nej, je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju "Pan­to­don" i ro­dzi­ny mo­ty­low­co­wa­tych (Pan­to­don­ti­dae).

Wikipedia


motyloznawstwo

nauka, wie­dza o mo­ty­lach


SJP.pl


motylski

naz­wi­sko


SJP.pl


motyw

1. bo­dziec do dzia­ła­nia, po­bud­ka, powód;
2. pow­ta­rza­ją­cy się ele­ment kom­po­zy­cyj­ny w dzie­łach sztu­ki lub część me­lo­dii pow­ta­rza­na w ut­wo­rze mu­zycz­nym;
3. wątek, po­stać lub idea w tra­dy­cji kul­tu­ral­nej pow­ta­rza­ją­ce się w ut­wo­rach li­te­rac­kich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. bo­dziec skła­nia­ją­cy do dzia­ła­nia

 (1.2) szt. pow­ta­rza­ją­cy się ele­ment kom­po­zy­cyj­ny w dzie­łach sztu­ki

 (1.3) muz. najm­niej­szy ele­ment formy w ut­wo­rze mu­zycz­nym, struk­tu­ra pow­sta­ją­ca w wy­ni­ku współ­dzia­ła­nia ele­men­tów mu­zycz­nych;

 (1.4) liter. najm­niej­sza ele­men­tar­na jed­nost­ka świa­ta przed­sta­wio­ne­go dzie­ła li­te­rac­kie­go: zda­rze­nie, przed­miot, cecha, sy­tu­a­cja lub prze­ży­cie;

 (1.5) in­form. wy­gląd pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go itp.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • motyw (psy­cho­lo­gia)
  • motyw (li­te­ra­tu­ra)
  • motyw (mu­zy­ka) – struk­tu­ra
  • motyw mu­zycz­ny – utwór
  • motyw (sztu­ka)
  • motyw (prawo)
  • Motyw – ze­spół mu­zycz­ny
  • motyw (bio­lo­gia)
  • motyw (hi­sto­ria)
  • motyw (in­for­ma­ty­ka) – ina­czej kom­po­zy­cja lub skór­ka
  • Motyw – film
  • Motyw – ka­na­dyj­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jung do­wo­dził ist­nie­nia ar­che­ty­pów w opar­ciu o fakt wy­stę­po­wa­nia u ludzi i w dzie­łach, ty­po­wych i pow­ta­rza­ją­cych się mo­ty­wów (tzw. obra­zów ar­che­ty­po­wych).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔtɨf, AS: motyf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motywacja ż., motywowanie n., zmotywowanie n., umotywowanie n., demotywacja ż., demotywowanie n.

 czas. przemotywować, motywować ndk., zmotywować dk., umotywować dk., demotywować ndk.

 przym. motywacyjny, motywiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pobudka, powód, motywacja

 (1.3) temat

 (1.5) kompozycja, skórka, karnacja

Wiktionary


motywacja

1. zbiór czyn­ni­ków skła­nia­ją­cych do dzia­ła­nia
2. uza­sad­nie­nie po­przez uka­za­nie zbio­ru mo­ty­wów, zwła­szcza po­stę­po­wa­nia bo­ha­te­rów li­te­rac­kich i okre­ślo­ne­go roz­wo­ju akcji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) coś, co po­wo­du­je pod­ję­cie ja­kichś dzia­łań lub de­cyz­ji

 (1.2) praw. uza­sad­nie­nie czy­ichś dzia­łań lub de­cyz­ji

Wiktionary

Mo­ty­wa­cja (z łac. "mo­ti­vu"s „ru­cho­my” od "motus" „ruch”) – stan go­to­wo­ści do pod­ję­cia okre­ślo­ne­go dzia­ła­nia, wzbu­dzo­ny po­trze­bą ze­spół pro­ce­sów psy­chicz­nych i fiz­jo­lo­gicz­nych, okre­śla­ją­cy po­dło­że za­cho­wań i ich zmian. Wew­nętrz­ny stan czło­wie­ka, ma­ją­cy wy­miar atry­bu­to­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­wią­za­nie do tra­dy­cji, kul­ty­wo­wa­nie oby­cza­jów, swo­i­sty et­no­cen­tryzm mają oczy­wi­ście głę­bo­ką mo­ty­wa­cję hi­sto­rycz­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔtɨˈvat͡sʲja, AS: motyvacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motyw mrz.

 czas. motywować ndk., zmotywować dk., przemotywowywać ndk., przemotywować dk.

 przym. motywujący, motywacyjny

Wiktionary


motywacyjny

zwią­za­ny z mo­ty­wa­cją


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cha­rak­ter mo­ty­wa­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motywacja ż.

Wiktionary


motywator

osoba skła­nia­ją­ca lub za­chę­ca­ją­ca do ja­kie­goś dzia­ła­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, kto mo­ty­wu­je lub in­spi­ru­je in­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sło­dy­cze są do­brym mo­ty­wa­to­rem dla dzie­ci, z kolei dla pra­cow­ni­ków w fa­bry­ce przed­sta­wia­ją zni­ko­mą war­tość.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. motywować

Wiktionary


motywatorka

→ mo­ty­wa­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta mo­ty­wa­tor

Wiktionary

Patrz:

motywator

Przykłady

 (1.1) Nie zmie­nia to faktu, że jako mo­ty­wa­tor­ka wy­glą­da­ła — tak, jak po­win­na, czyli znie­wa­la­ją­co.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. motywować

Wiktionary


motywik

zdrob­nie­nie od: motyw


SJP.pl


motywować

1. za­chę­cać, skła­niać do cze­goś; na­ma­wiać, na­kła­niać, prze­ko­ny­wać;
2. uza­sad­niać swoje po­stę­po­wa­nie, po­pie­rać coś do­wo­da­mi, ar­gu­men­ta­mi; ar­gu­men­to­wać, tłu­ma­czyć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) za­chę­cać, być bodź­cem do dzia­ła­nia

 (1.2) po­da­wać przy­czy­ny, uza­sad­nie­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla­te­go wła­śnie szwaj­car­skie wła­dze już ofi­cjal­nie trak­tu­ją atak w Lu­ga­no jako mo­ty­wo­wa­ny ter­ro­ry­stycz­nie.

 (1.2) Wnio­sek o za­po­mo­gę mo­ty­wo­wa­ła złą sy­tu­a­cją fi­nan­so­wą i cho­ro­bą al­ko­ho­lo­wą part­ne­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motyw mrz., motywacja ż., motywator m., motywatorka ż., motywowanie n.

 czas. zmotywować dk.

 przym. motywujący, motywacyjny

Wiktionary


motywująco

→ mo­ty­wo­wać


SJP.pl

Patrz:

motywować

motór

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) środ. mot. wła­ści­ciel mo­to­cy­kla dwu­su­wo­we­go

 (1.2) pot. mo­to­cykl

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Motór – pol­ski film z 2005 roku
  • Motór (pot.) – mo­to­cykl WSK

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Przy­je­chał do pracy mo­to­rem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔtur, AS: motur

Wiktionary


motława

rzeka w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, do­pływ Mart­wej Wisły;

Wiktionary

Nie mylić z: Moł­ta­wa. Zo­bacz też: Nowa Mo­tła­wa, Opływ Mo­tła­wy.

Mo­tła­wa (niem. "Mott­lau") – rzeka w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, do­pływ Mart­wej Wisły, pły­ną­ca przez Po­je­zie­rze Sta­ro­gardz­kie i Żu­ła­wy Wi­śla­ne, po­wia­ty: sta­ro­gardz­ki, tczew­ski, gdań­ski i mia­sto Gdańsk.

Wikipedia


motławski

→ Mo­tła­wa (rzeka w Pol­sce)


SJP.pl


motłoch

po­gard­li­wie:
1. tłum ludzi za­cho­wu­ją­cych się nie­kul­tu­ral­nie, wy­wo­łu­ją­cych burdy, bi­ja­ty­ki; ho­ło­ta, swo­łocz, tłu­szcza;
2. lu­dzie prze­cięt­ni, nie­na­le­żą­cy do elity; plebs, tłum, masy, po­spól­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­gard. tłum chu­li­ga­nów, ho­ło­ta

 (1.2) po­gard. gmin, lud

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) A mo­tłoch wył z ros­ną­cą wście­kło­ścią, igrzysk i chle­ba…

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bydło, dzicz, hołota, hałastra, hultajstwo, menelstwo, swołocz, tałałajstwo, tłuszcza

Wiktionary


moulage

[czy­taj: muLAŻ] model z gipsu, wosku itp., za­cho­wu­ją­cy kształt i bu­do­wę po­wierzch­ni przed­mio­tu; mulaż


SJP.pl


moulinet

w szer­mier­ce: ude­rze­nie ko­li­stym lub pół­ko­li­stym ru­chem ostrza, z omi­nię­ciem broni prze­ciw­ni­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­u­li­net (Lot i Ga­ron­na) – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Ak­wi­ta­nia
  • Mo­u­li­net (Alpy Nad­mor­skie) – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Pro­wan­sja-Alpy-La­zu­ro­we Wy­brze­że
  • Mo­u­li­net – ro­dzaj cien­kiej, jed­wab­nej przę­dzy

Wikipedia


mountainboard

[czy­taj: mał­tyn­bord]
1. ro­dzaj de­sko­rol­ki wy­po­sa­żo­nej w koła z opo­na­mi;
2. jazda na de­sko­rol­ce z kół­ka­mi;
3. no­śnik re­kla­my zew­nętrz­nej na tra­sach nar­ciar­skich


SJP.pl

Mo­un­ta­in­bo­ard (ATB – ang. "All Ter­ra­in Board" – deska na każdy teren) – deska z pom­po­wa­ny­mi ko­ła­mi z opo­na­mi przy­sto­so­wa­na do jazdy po każ­dym te­re­nie.

Mo­un­ta­in­bo­ard to let­nia al­ter­na­ty­wa snow­bo­ar­du oraz dobre roz­wią­za­nie dla sur­fe­rów, ki­te­bo­ar­de­rów, wa­ke­bo­ar­de­rów, ska­te­bo­ar­de­rów itp.

Wikipedia


mountbatten

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­unt­bat­ten – bry­tyj­skie naz­wi­sko ary­sto­kra­tycz­ne, m.in.:
  • Louis Mo­unt­bat­ten (hra­bia Mo­unt­bat­ten of Burma) (1900-1979) – bry­tyj­ski po­li­tyk i woj­sko­wy
  • Mo­unt­bat­ten - sta­cja metra w Sin­ga­pu­rze
  • Bat­ten­ber­go­wie

Wikipedia


mousaka

[czy­taj: mu­sa­ka] po­tra­wa po­pu­lar­na w kuch­ni grec­kiej, ro­dzaj pie­czo­ne­go mięsa z wa­rzy­wa­mi, z serem i z sosem be­sza­me­lo­wym


SJP.pl


mousepad

[czy­taj: mał­spad] spe­cjal­na pod­kład­ka o chro­po­wa­tej po­wierzch­ni, po któ­rej po­ru­sza się mysz kom­pu­te­ro­wą; pad


SJP.pl


mowa

1. język (np. mowa pol­ska);
2. mó­wie­nie; zdol­ność mó­wie­nia;
3. spo­sób wy­ma­wia­nia wy­ra­zów; wy­mo­wa;
4. dłuż­sza wy­po­wiedź oko­licz­no­ścio­wa; prze­mó­wie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­mó­wie­nie, wy­po­wiedź;

 (1.2) język, zbiór słów i reguł gra­ma­tycz­nych

 (1.3) zdol­ność mó­wie­nia;

 (1.4) przen. zna­cze­nie, sens ge­stów, zna­ków, sy­gna­łów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mowa – ina­czej język
  • mowa w ję­zy­koz­naw­stwie i tech­ni­ce dźwię­ko­wej
  • mowa w re­to­ry­ce
  • lan­gue a pa­ro­le
  • per­for­man­cja ję­zy­ko­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mowa pre­zy­den­ta trwa­ła ponad go­dzi­nę.

 (1.2) Dzie­ci emi­gran­tów po­win­ny poz­nać mowę swych ojców.

 (1.3) Dla­cze­go mil­czysz? Stra­ci­łeś mowę?

 (1.4) Mowa ciała obej­mu­je m.in. gesty i ruchy ciała, mi­mi­kę i ruchy oczu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔva, AS: mova

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmowy nmos., rozmównica ż., mówca ż., mówczyni ż., mównica ż., przemowa ż., przemówienie n., mowność ż., mówienie n., mówka ż., rozmowa ż.

 czas. mółwić, mawiać, wymawiać, przemawiać, mówić ndk.

 przym. mowny, niemy

 przysł. mownie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przemówienie, oracja, spicz; pot. gadka

 (1.2) zob. język.

Wiktionary


mowa-trawa

po­tocz­nie: słowa bez po­kry­cia, wy­po­wiedź bez tre­ści i zna­cze­nia


SJP.pl

Mowa-Trawa – de­biu­tanc­ki album ze­spo­łu Su­per­pu­der wy­da­ny w 2007.

Wikipedia


mowca

daw­niej, dziś re­gio­nal­nie: mówca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. mówca, prze­ma­wia­ją­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔft͡sa, AS: mofca

Wiktionary


moweina

czer­wo­no­fio­le­to­wy barw­nik za­sa­do­wy; pier­wszy barw­nik syn­te­tycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. czer­wo­no­fio­le­to­wy barw­nik z grupy barw­ni­ków azy­no­wych sto­so­wa­ny daw­niej do bar­wie­nia jed­wa­biu i ba­weł­ny; pier­wszy barw­nik uzy­ska­ny syn­te­tycz­nie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fiolet tyryjski, fiolet Perkina

Wiktionary


mowgli

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) liter. imię|pol­ski|m., bo­ha­ter serii po­wie­ści Ru­dy­ar­da Ki­plin­ga pt. „Księ­ga dżun­gli”;

Wiktionary

Mow­gli – po­stać fik­cyj­na, bo­ha­ter książ­ki Ru­dy­ar­da Ki­plin­ga pt. "Księ­ga dżun­gli".

Mow­gli jako chło­piec wy­cho­wał się w sta­dzie wil­ków. Zo­stał on od­bi­ty ty­gry­so­wi, Shere Kha­no­wi, i przy­ję­ty do wil­czej gro­ma­dy. Na­u­czył się ję­zy­ka zwie­rząt i praw dżun­gli.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O mój Mow­gli – bo będę cię odtąd na­zy­wa­ła Mow­glim, czyli Żabą – na­dej­dzie czas, kiedy za­po­lu­jesz na Shere Khana, jak on dziś po­lo­wał na cie­bie!

 (1.1) Jest we mnie dwóch Mow­glich – ale skóra Shere Khana jest pod moimi sto­pa­mi.

Wiktionary


mownica

daw­niej: mów­ni­ca


SJP.pl


mowniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: mowny


SJP.pl


mowność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest mowne; cecha tych, któ­rzy są mowni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mowny

 przysł. mownie

 rzecz. mowa ż.

Wiktionary


mowny

prze­sta­rza­le:
1. roz­mow­ny, wy­ga­da­ny, ga­dat­li­wy;
2. zwią­za­ny z mó­wie­niem, z mową, słu­żą­cy do mó­wie­nia, np. na­rzą­dy mowne


SJP.pl


mowotwórczy

wpły­wa­ją­cy na two­rze­nie mowy


SJP.pl


mowoznawca

daw­niej: ję­zy­koz­naw­ca


SJP.pl


mowoznawstwo

daw­niej: ję­zy­koz­naw­stwo


SJP.pl


moxa

moksa;
1.
a) od­mia­na ter­mo­punk­tu­ry, chiń­ska me­to­da le­cze­nia po­le­ga­ją­ca na ogrze­wa­niu od­po­wied­nich punk­tów ciała, zwy­kle za po­mo­cą spe­cjal­ne­go cy­ga­ra;
b) po­je­dyn­czy za­bieg lecz­ni­czy z wy­ko­rzy­sta­niem tej me­to­dy;
2. ro­śli­na, z któ­rej przy­go­to­wu­je się cy­ga­ra, kulki itp. do za­bie­gów o tej samej naz­wie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Moxa – gmina w kraju związ­ko­wym Tu­ryn­gia, w po­wie­cie Saale-Orla
  • Moxa – an­giel­ska nazwa su­szo­nych ziół sto­so­wa­nych w ter­mo­punk­tu­rze

Wikipedia


moyamoya

ze­spół mo­y­a­mo­ya, cho­ro­ba mo­y­a­mo­ya - po­stę­pu­ją­cy zanik tęt­nic krę­go­wych, szyj­nych i wew­nątrz­czasz­ko­wych, który do­pro­wa­dza do nie­dokr­wie­nia oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go


SJP.pl


moyseowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


moza

rzeka pły­ną­ca przez te­ry­to­rium Fran­cji, Bel­gii i Ho­lan­dii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Eu­ro­pie;

 (1.2) geogr. adm. fran­cu­ski de­par­ta­ment po­ło­żo­ny w re­gio­nie Grand Est;

Wiktionary

Moza ( Meuse, Maas, Maas) – rzeka pły­ną­ca przez te­ry­to­rium Fran­cji, Bel­gii i Ho­lan­dii. Bie­rze źró­dła z Mont Fa­u­cil­les w pół­noc­no-wschod­niej Fran­cji, dalej pły­nie przez Lo­ta­ryn­gię. W Namur za­si­la ją Sam­bra. Na­stęp­nie Moza skrę­ca na wschód i pły­nie przez Ar­de­ny, gdzie me­an­dru­je. Koło Liège skrę­ca na pół­noc. Sta­no­wi gra­ni­cę bel­gij­sko-ho­len­der­ską w Lim­bur­gii. W Ho­lan­dii pły­nie na pół­noc, a na­stęp­nie na za­chód. Two­rzy wspól­ną deltę z od­no­gą Renu – Waal – i ucho­dzi do Morza Pół­noc­ne­go w po­bli­żu Rot­ter­da­mu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɔza, AS: moza

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mozański

Wiktionary


mozaicysta

twór­ca mo­za­ik; mo­za­i­karz, mo­za­i­sta


SJP.pl


mozaicystka

→ mo­za­i­cy­sta


SJP.pl

Patrz:

mozaicysta

mozaika

[czy­taj: mo­zaj­ka]
1. obraz wy­ko­na­ny z róż­no­rod­nych ele­men­tów, np. ko­lo­ro­wych szkieł, ma­łych ko­lo­ro­wych ka­my­ków itp.; także tech­ni­ka wy­ko­ny­wa­nia ta­kich obra­zów
2. układ róż­no­rod­nych ele­men­tów two­rzą­cych pewną ca­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. de­ko­ra­cja w po­sta­ci or­na­men­tu lub obra­zu, wy­ko­na­na z ma­łych, wie­lo­barw­nych ka­mycz­ków, ka­wał­ków szkła lub ce­ra­mi­ki o róż­nej fak­tu­rze i kształ­cie;

 (1.2) szt. tech­ni­ka wy­ko­ny­wa­nia obra­zów lub de­ko­ra­cyj­nych wzo­rów (1.1)

 (1.3) bot. objaw cho­ro­bo­wy u ro­ślin w po­sta­ci jas­nych pla­ma­am na tle zdro­wej zie­le­ni li­ścia;

 (1.4) przen. zbiór róż­no­rod­nych ele­men­tów two­rzą­cych jakąś ca­łość

 (1.5) biol. zob. chi­me­ra.

Wiktionary

Mo­za­i­ka – de­ko­ra­cja w po­sta­ci or­na­men­tu lub obra­zu, wy­ko­na­na z drob­nych, o róż­nej ko­lo­ry­sty­ce (dwu- lub wie­lo­barw­ne), fak­tu­rze i kształ­cie ka­mycz­ków, ka­wał­ków szkła lub ce­ra­mi­ki. Ele­men­ty są przy­kle­jo­ne do po­dło­ża przez uło­że­nie na niez­wią­za­nej za­pra­wie, wa­pien­nej, ce­men­to­wej lub ży­wi­cy po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go (ma­styks z drze­wa pi­sta­cji kle­i­stej). Sto­so­wa­na jest do zdo­bie­nia po­sa­dzek, ścian, kopuł, skle­pień, apsyd w bu­dow­nict­wie sa­kral­nym i świec­kim, mebli (zwła­szcza bla­tów sto­łów, se­pe­tów, biu­rek).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mo­za­i­ka na skle­pie­niu ap­sy­dy pre­zen­tu­je bo­ga­tą iko­no­gra­fię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈzajka, AS: mozai ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mozaikowość ż., mozaikarz m., mozaicyzm m., mozaikowatość ż.

 przym. mozaikowy, mozaikowaty

 przysł. mozaikowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.5) chimera

Wiktionary


mozaikarstwo

sztu­ka two­rze­nia mo­za­ik z drob­nych ele­men­tów ka­mie­nia, szkła lub in­nych ma­te­ria­łów


SJP.pl


mozaikarz

twór­ca mo­za­ik; mo­za­i­cy­sta, mo­za­i­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) twór­ca mo­za­ik, ar­ty­sta lub rze­mieśl­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chri­sto­fo­ri Fabio, mo­za­i­karz ital­ski, żył w dru­giej po­ło­wie w. XVII i pier­wszej w. XVIII.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈzajkaʃ, AS: mozai ̯kaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mozaika ż., mozaikarstwo n., mozaicysta m., mozaikarnia ż., mozaikowatość ż., mozaikowość ż., mozaista m.

 czas. mozaikować ndk.

 przym. mozaikowy, mozaikarski, mozaiczny, mozaikowaty

 przysł. mozaikowo

Wiktionary


mozaikowatość

1. bu­do­wa przy­po­mi­na­ją­ca mo­za­i­kę;
2. cho­ro­ba ro­ślin wy­wo­ła­na przez wi­ru­sy, ob­ja­wia­ją­ca się wy­stę­po­wa­niem jas­no­zie­lo­nych lub żół­ta­wych plam na li­ściach


SJP.pl


mozaikowaty

przy­po­mi­na­ją­cy mo­za­i­kę, po­dob­ny do mo­za­i­ki


SJP.pl


mozaikowość

→ mo­za­i­ka


SJP.pl

Patrz:

mozaika

mozaikowy

→ mo­za­i­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy mo­za­i­ki, zwią­za­ny z mo­za­i­ką

Wiktionary

Patrz:

mozaika

Powiązane:

 rzecz. mozaikarz mos., mozaika ż.

Wiktionary


mozaista

1. wyz­naw­ca mo­za­iz­mu (ju­da­iz­mu); żyd, ju­da­i­sta;
2. prze­sta­rza­le: twór­ca mo­za­ik; mo­za­i­karz, mo­za­i­cy­sta


SJP.pl


mozaistka

→ mo­za­i­sta


SJP.pl

Patrz:

mozaista

mozaistyczny

→ mo­za­izm


SJP.pl

Patrz:

mozaizm

mozaizm

mo­no­te­i­stycz­na re­li­gia Żydów; ju­da­izm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. ju­da­izm

Wiktionary

Mo­za­izm – okre­śle­nie ju­da­iz­mu, uży­wa­ne głów­nie w za­chod­nim chrze­ści­jań­stwie, nazwa wy­wie­dzio­na od Moj­że­sza. Wśród współ­czes­nych odła­mów ju­da­iz­mu więk­szość (te, które uz­na­ją Tal­mud) nie używa tej nazwy i pod­kre­śla, że Moj­żesz to tylko jeden, jak­kol­wiek bar­dzo ważny z tych, przez któ­rych prze­ma­wia Pan. Wy­da­je się, że tylko ka­ra­i­mi i fa­la­sze okre­śla­ją się jako "mo­za­i­ści".

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) judaizm, wyznanie mojżeszowe, religia mojżeszowa, starozakonni

Wiktionary


mozambicki

przy­miot­nik od: Mo­zam­bik


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Mo­zam­bik, zwią­za­ny z Mo­zam­bi­kiem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔzãmˈbʲit͡sʲci, AS: mozãmbʹicʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mozambik mrz., Mozambijka ż., Mozambijczyk mos.

Wiktionary


mozambijczyk

oby­wa­tel Mo­zam­bi­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Mo­zam­bi­ku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔzãmˈbʲijt͡ʃɨk, AS: mozãmbʹii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mozambik mrz.

:: fż. Mozambijka ż.

 przym. mozambicki

Wiktionary


mozambijka

oby­wa­tel­ka Mo­zam­bi­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Mo­zam­bi­ku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔzãmˈbʲijka, AS: mozãmbʹii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mozambik mrz.

:: fm. Mozambijczyk mos.

 przym. mozambicki

Wiktionary


mozambijski

1. → Mo­zam­bik; mo­zam­bic­ki;
2. afro­kul­czyk (kul­czyk) mo­zam­bij­ski - ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny łu­szcza­ko­wa­tych; afro­kul­czyk (kul­czyk) mo­zam­bic­ki


SJP.pl


mozambik

1. pań­stwo w Afry­ce ze sto­li­cą w Ma­pu­to; Re­pu­bli­ka Mo­zam­bi­ku;
2. mia­sto w Mo­zam­bi­ku (pań­stwie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Afry­ce;

 (1.2) geogr. wyspa ko­ra­lo­wa na Ka­na­le Mo­zam­bic­kim;

 (1.3) geogr. mia­sto na wy­spie Mo­zam­bik (1.2)

Wiktionary

Mo­zam­bik ( Moçambique), Re­pu­bli­ka Mo­zam­bi­ku ( República de Moçambique) – pań­stwo po­ło­żo­ne w po­łud­nio­wo-wschod­niej Afry­ce. Gra­ni­czy z Po­łud­nio­wą Afry­ką, Es­wa­ti­ni, Zim­bab­we, Zam­bią, Ma­la­wi i Tan­za­nią.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Służ­ba woj­sko­wa w Mo­zam­bi­ku jest obo­wiąz­ko­wa i trwa dwa lata.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈzãmbʲik, AS: mozãmbʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mozambijczyk mos., Mozambijka ż., mozambickość ż.

 przym. mozambicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Republika Mozambiku

Wiktionary


mozarab

hisz­pań­ski chrze­ści­ja­nin, który przy­jął arab­ską kul­tu­rę i język (ale nie re­li­gię) w okre­sie arab­skie­go pa­no­wa­nia na Pół­wy­spie Ibe­ryj­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. chrze­ści­ja­nin ży­ją­cy na Pół­wy­spie Ibe­ryj­skim pod do­mi­na­cją Ara­bów;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mo­za­ra­bo­wie ko­rzy­sta­li z pier­wot­nej li­tur­gii hisz­pań­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. mozarabka ż.

 przym. mozarabski

Wiktionary


mozarabski

do­ty­czą­cy Mo­za­ra­bów (miesz­kań­ców Hisz­pa­nii, któ­rzy za pa­no­wa­nia Ma­u­rów po­zo­sta­li ka­to­li­ka­mi, ale przy­ję­li kul­tu­rę i język arab­ski)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mo­za­ra­ba­mi, do­ty­czą­cy mo­za­ra­bów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­so­bo­ro­wa re­for­ma li­tur­gii ob­ję­ła rów­nież ryt mo­za­rab­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mozarab m., mozarabka ż.

Wiktionary


mozart

Wolf­gang Ama­de­usz (albo Ama­de­us) Mo­zart (1756-91), kom­po­zy­tor au­striac­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Wolf­gang Ama­de­us Mo­zart (1756-1791) – au­striac­ki kom­po­zy­tor i wir­tu­oz gry na in­stru­men­tach kla­wi­szo­wych
  • Anna Maria Mo­zart (1720-1778) – matka Wolf­gan­ga Ama­de­u­sa
  • Carl Tho­mas Mo­zart (1784-1858) – star­szy syn Wolf­gan­ga Ama­de­u­sa
  • Con­stan­ze Mo­zart (1762-1842) – au­striac­ka śpie­wacz­ka, żona Wolf­gan­ga Ama­de­u­sa
  • Franz Xaver Wolf­gang Mo­zart (1791-1844) – au­striac­ki kom­po­zy­tor i pia­ni­sta, młod­szy syn Wolf­gan­ga Ama­de­u­sa
  • Le­o­pold Mo­zart (1719-1787) – nie­miec­ki skrzy­pek i kom­po­zy­tor, oj­ciec Wolf­gan­ga Ama­de­u­sa
  • Maria Anna Mo­zart, zwana Nan­nerl (1751-1829) – sio­stra Wolf­gan­ga Ama­de­u­sa
  • Mo­zart Rott­mann (1874-1961) – wę­gier­ski ma­larz na­tu­ra­li­sta
  • Mo­zart San­tos Ba­ti­sta Júnior (ur. 1979) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Mo­zar­tia­na – fe­sti­wal twór­czo­ści Wolf­gan­ga Ama­de­u­sa Mo­zar­ta, od­by­wa­ją­cy się w Gdań­sku
  • Mo­zar­te­um – uni­wer­sy­tet mu­zycz­ny w Sal­zbur­gu
  • Mo­zart­ku­gel – cze­ko­lad­ki w kształ­cie kul

Wikipedia


mozartowski

[czy­taj: mo­car­tow­ski] taki jak u Mo­zar­ta, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Mo­zar­ta, jego mu­zy­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) muz. do­ty­czą­cy życia i mu­zy­ki Wolf­gan­ga Mo­zar­ta, cha­rak­te­ry­stycz­ny, ty­po­wy dla Mo­zar­ta lub jego mu­zy­ki, taki jak u Mo­zar­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z re­per­tu­a­rem mo­zar­tow­skim wy­stą­pi u nas ze­spół ba­set­hor­no­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Mozartowski

Wiktionary


mozazaur

wiel­ka ko­pal­na ja­szczur­ka mor­ska z rzędu łu­sko­no­śnych, mię­so­żer­na, bli­sko spo­krew­nio­na z wa­ra­na­mi, ży­ją­ca w dru­giej po­ło­wie okre­su kre­do­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. pa­le­ont. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mo­sa­sa­u­rus|ref=tak., ro­dzaj za­u­rop­sy­dów ży­ją­cych w póź­nej kre­dzie;

 (1.2) zool. zwie­rzę z ro­dza­ju mo­za­za­ur (1.1)

Wiktionary

Mo­za­za­ur ("Mo­sa­sa­u­rus") – ro­dzaj wy­mar­łych ja­szczu­rek mor­skich z ro­dzi­ny mo­za­za­u­rów (Mo­sa­sa­u­ri­dae); jego nazwa oz­na­cza „ja­szczur znad Mozy” ( Mosa „Moza”; σαυρος "sa­u­ros" „ja­szczur­ka”). Była to jedna z naj­więk­szych ja­szczu­rek w dzie­jach.

"Mo­sa­sa­u­rus" żył w okre­sie póź­nej kredy (ma­strycht, około 71–66 mln lat temu) na te­re­nach obec­nych: Eu­ro­py (Bel­gia, Ho­lan­dia, Szwe­cja, Pol­ska), Ame­ry­ki Pół­noc­nej (USA; stany Da­ko­ta Po­łud­nio­wa i New Jer­sey), Afry­ki, Nowej Ze­lan­dii i być może Ja­po­nii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Mo­za­za­u­ry nie były di­no­za­u­ra­mi, lecz le­pi­do­za­u­ra­mi, zna­ny­mi z za­zę­bia­ją­cych się łusek.

Wiktionary


mozański

→ Moza (rzeka we Fran­cji, Bel­gii i Ho­lan­dii)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mozą, do­ty­czą­cy Mozy (rzeki)

 (1.2) zwią­za­ny z Mozą, do­ty­czą­cy Mozy (de­par­ta­men­tu)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Moza ż.

Wiktionary


mozela

rzeka w Eu­ro­pie, lewy do­pływ Renu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka pły­ną­ca przez Fran­cję, Niem­cy i Luk­sem­burg, lewy do­pływ Renu;

 (1.2) geogr. adm. fran­cu­ski de­par­ta­ment po­ło­żo­ny w re­gio­nie Grand Est;

Wiktionary

Mo­ze­la ( Mo­sel­le, Mosel, Musel) – rzeka pły­ną­ca przez Fran­cję, Luk­sem­burg i Niem­cy, lewy do­pływ Renu (drugi pod wzglę­dem dłu­go­ści, po Mozie).

Dłu­gość Mo­ze­li wy­no­si 544 km (313 km we Fran­cji i 231 km w Niem­czech), a po­wierzch­nia do­rze­cza 28 153,28 km². Jej źró­dła znaj­du­ją się w po­łud­nio­wych Wo­ge­zach we Fran­cji, w oko­li­cach prze­łę­czy Col de Bus­sang. Na­stęp­nie Mo­ze­la pły­nie przez Lo­ta­ryn­gię, wzdłuż gra­ni­cy z Luk­sem­bur­giem i przez Niem­cy, ucho­dząc do Renu w Ko­blen­cji.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. mozelski

Wiktionary


mozelski

→ Mo­ze­la (rzeka w Eu­ro­pie)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mo­ze­lą, do­ty­czą­cy Mo­ze­li

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mozela ż.

Wiktionary


mozga

trawa wy­stę­pu­ją­ca w dwóch ga­tun­kach: mozga trzci­no­wa­ta (ostrzy­ca) i mozga ka­na­ryj­ska (kanar)


SJP.pl

Mozga ("Pha­la­ris" L.) – ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych. Liczy ok. 20 ga­tun­ków, z któ­rych w Pol­sce wy­stę­pu­je jeden ga­tu­nek ro­dzi­my (mozga trzci­no­wa­ta "Pha­la­ris arun­di­na­cea") i kilka przej­ścio­wo dzi­cze­ją­cych (efe­me­ro­fi­tów): mozga prze­wę­zi­sta "P. an­gu­sta", mozga błę­kit­na­wa "P. co­e­ru­le­scens", drob­na "P. minor", ka­na­ryj­ska "P. ca­na­rien­sis", krót­ko­kło­sa "P. bra­chy­sta­chys", oso­bli­wa "P. pa­ra­do­xa" i ucię­ta "P. trun­ca­ta".

Wikipedia


mozgowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z mozgą, do­ty­czą­cy mozgi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔzˈɡɔvɨ, AS: mozgovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mozga ż.

Wiktionary


mozilla

or­ga­ni­za­cja wy­da­ją­ca m.in. po­pu­lar­ną prze­glą­dar­kę Mo­zil­la Fi­re­fox; daw­niej nazwa prze­glą­dar­ki in­ter­ne­to­wej


SJP.pl

Mo­zil­la – prze­glą­dar­ka in­ter­ne­to­wa.

Pier­wot­nie była to nazwa ko­do­wa sil­ni­ka dla prze­glą­dar­ki Net­sca­pe Na­vi­ga­tor. Słowo „Mo­zil­la” pow­sta­ło z po­łą­cze­nia słów "Mo­sa­ic" (nazwy jed­nej z pier­wszych prze­glą­da­rek in­ter­ne­to­wych) i "kil­ler" (za­bój­ca).

Póź­niej, po prze­gra­nej woj­nie prze­glą­da­rek, firma Net­sca­pe Com­mu­ni­ca­tions ut­wo­rzy­ła pro­jekt naz­wa­ny Mo­zil­la, któ­re­go celem miało być udo­sko­na­le­nie prze­glą­dar­ki Net­sca­pe Na­vi­ga­tor jako pro­gra­mu open-so­ur­ce.

Wikipedia


mozol

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) bia­ły­stok. od­cisk

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jad­wi­ga Nie­dziel­ko-Mozol – pol­ska pe­dia­tra i chi­rurg dzie­cię­cy
  • Sta­ni­sław Mozol – pol­ski ro­bot­nik, poseł na Sejm

Wikipedia


mozolić

mo­zo­lić się - robić coś z tru­dem i wy­sił­kiem; znoić się


SJP.pl


mozolnie

przy­słó­wek

 (1.1) długo, z wy­sił­kiem i cier­pli­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z dużym za­mi­ło­wa­niem do go­to­wa­nia mo­zol­nie ćwi­czy­ła per­fek­cyj­ne wy­ko­na­nie swo­jej po­tra­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mozolny

 rzecz. mozół m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żmudnie

Wiktionary


mozolniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: mo­zol­nie


SJP.pl


mozolniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: mo­zol­ny


SJP.pl


mozolność

→ mo­zol­ny


SJP.pl

Patrz:

mozolny

mozolny

wy­ma­ga­ją­cy wiele wy­sił­ku, po­chła­nia­ją­cy siły i czas; pra­co­chłon­ny, wy­czer­pu­ją­cy, żmud­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ma­ga­ją­cy spo­re­go wy­sił­ku i dużo cier­pli­wo­ści, po­chła­nia­ją­cy wiele czasu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Takie po­my­sły - nie­ste­ty - od­cią­ga­ją od praw­dzi­we­go le­cze­nia, które jest mo­zol­ne i dłu­gotr­wa­łe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔˈzɔlnɨ, AS: mozolny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mozół mrz.

 przysł. mozolnie

 czas. mozolić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żmudny, znojny

Wiktionary


mozyrski

→ Mo­zyrz (mia­sto na Bia­ło­ru­si)


SJP.pl


mozyrz

mia­sto na Bia­ło­ru­si


SJP.pl

Mo­zyrz ( Мазыр, "Mazyr") – mia­sto na Bia­ło­ru­si w ob­wo­dzie ho­mel­skim, sie­dzi­ba re­jo­nu mo­zyr­skie­go. Hi­sto­rycz­nie na Po­le­siu. W mie­ście znaj­du­je port rzecz­ny nad Pry­pe­cią, ra­fi­ne­ria ropy naf­to­wej, za­kła­du prze­my­słu drzew­ne­go i elek­tro­tech­nicz­ne­go. W 2014 li­czy­ło 112 tys. miesz­kań­ców.

Wikipedia


mozzarella

[czy­taj: moc­ca­rel­la] mięk­ki, biały ser z mleka kro­wie­go, bar­dzo po­pu­lar­ny w kuch­ni wło­skiej, uży­wa­ny do bar­dzo wielu po­traw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. spoż. biały, mięk­ki, wil­got­ny ser o ła­god­nym smaku, daw­niej wyt­wa­rza­ny z mleka ba­wo­lic, dziś – z mleka kro­wie­go;

Wiktionary

Moz­za­rel­la – wło­ski ser pod­puszcz­ko­wy po­cho­dzą­cy z Kam­pa­nii.

Ser ten wyt­wa­rza­ny jest ze świe­że­go mleka ba­wo­lic – samic wołu do­mo­we­go ("Bu­ba­lus bu­ba­lis"), względ­nie z mleka kro­wie­go bądź z ich mie­szan­ki. Sprze­da­wa­ny w po­sta­ci nie­wiel­kich go­mó­łek o obłym kształ­cie, za­nu­rzo­nych w ser­wat­ce. Pro­dukt znany ze swej cią­gli­wo­ści po roz­to­pie­niu. Sta­no­wi skład­nik wielu dań tra­dy­cyj­nej kuch­ni wło­skiej, m.in. la­za­nii, sa­łat­ki ca­pre­se i więk­szo­ści ro­dza­jów pizzy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uwiel­biam pizzę z moz­za­rel­lą i ba­zy­lią.

Wiktionary


mozzetta

pe­le­ryn­ka no­szo­na przez wyż­sze du­cho­wień­stwo jako oz­na­ka po­sia­da­nej ju­rys­dyk­cji; mucet


SJP.pl


mozów

Mozów ( "Mosau") – wieś so­łec­ka w za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie zie­lo­no­gór­skim, w gmi­nie Su­le­chów, około 4 km od Su­le­cho­wa. Za­miesz­ki­wa­na przez 342 osoby (stan na 30 czerw­ca 2025). W la­tach 1975–1998 zlo­ka­li­zo­wa­na w wo­je­wództ­wie zie­lo­no­gór­skim.

Wikipedia


mozół

cięż­ka lub wy­ma­ga­ją­ca cier­pli­wo­ści praca; trud, znój, mor­dę­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praca wy­ma­ga­ją­ca ogrom­ne­go wy­sił­ku i du­że­go na­kła­du cier­pli­wo­ści

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mozolny

 przysł. mozolnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mordęga

Wiktionary


moćko

naz­wi­sko


SJP.pl


mołdawa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w pół­noc­no-wschod­niej Ru­mu­nii, prawy do­pływ Se­re­tu;

Wiktionary

Moł­da­wa (rum. "Mol­do­va") – rzeka w pół­noc­no-wschod­niej Ru­mu­nii (Moł­da­wia), prawy do­pływ Se­re­tu w zle­wi­sku Morza Czar­ne­go. Jej dłu­gość wy­no­si 213 km, po­wierzch­nia zlew­ni – 4299 km², śred­ni prze­pływ – 32 m³/s.

Źró­dła po­ło­żo­ne są pod szczy­tem Lu­ci­na w gó­rach Ob­ci­na Mestecăniș, na­stęp­nie rzeka pły­nie na wschód przez Ob­ci­ne­le Bu­co­vi­nei wąską i głę­bo­ką do­li­ną.

Wikipedia


mołdawia

pań­stwo w Eu­ro­pie ze sto­li­cą w Ki­szy­nio­wie; Re­pu­bli­ka Moł­da­wii, Moł­do­wa (forma o cha­rak­te­rze urzę­do­wym)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Eu­ro­pie Wschod­niej ze sto­li­cą w Ki­szy­nio­wie;

 (1.2) geogr. hist. re­gion hi­sto­rycz­ny na po­gra­ni­czu Re­pu­bli­ki Moł­da­wii (1.1), Ru­mu­nii i Ukra­i­ny;

Wiktionary

Moł­da­wia, Re­pu­bli­ka Moł­da­wii ( Mol­do­va, Re­pu­bli­ca Mol­do­va) – pań­stwo eu­ro­pej­skie po­ło­żo­ne na te­re­nach hi­sto­rycz­nej Be­sa­ra­bii oraz czę­ścio­wo na lewym brze­gu Dnie­stru. Suk­ce­sor Moł­daw­skiej SRR.

Le­żą­ce na lewym brze­gu Dnie­stru tzw. Nadd­nie­strze, nie­wiel­ka część Moł­da­wii za­miesz­ka­na w znacz­nej mie­rze przez Ro­sjan i Ukra­iń­ców, po upad­ku Związ­ku Ra­dziec­kie­go ogło­si­ło se­ce­sję i od czasu krót­kiej wojny do­mo­wej w 1992 funk­cjo­nu­je jak nie­pod­le­głe pań­stwo ze sto­li­cą w Ty­ra­spo­lu ("Nadd­nie­strzań­ska Re­pu­bli­ka Moł­daw­ska)", które jed­nak nie jest uz­na­wa­ne na are­nie mię­dzy­na­ro­do­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jadę do Moł­da­wii zo­ba­czyć Ki­szy­niów.

 (1.2) Moł­da­wia była przez kil­ka­dzie­siąt lat len­nem Pol­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔwˈdavʲja, AS: mou̯davʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mołdowa ż., Mołdawianin m., Mołdawianka ż., mołdawski m., mołdawit m.

 przym. mołdawski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Mołdowa ż.; ofic. Republika Mołdawii

 (1.2) Multany

Wiktionary


mołdawianeczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: Moł­da­wian­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mołdawianka ż.

Wiktionary


mołdawianin

oby­wa­tel Moł­da­wii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Moł­da­wii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­star­czy wspom­nieć, że w cza­sie naj­cięż­szych walk w 1992 roku Moł­da­wia­nie zo­sta­wi­li w zu­peł­nym spo­ko­ju ki­szy­niow­skich Ro­sjan, któ­rzy sta­no­wią po­ło­wę lud­no­ści mia­sta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔwdaˈvʲjä̃ɲĩn, AS: mou̯davʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mołdawski m., Mołdawia ż.

:: fż. Mołdawianka ż.

 przym. mołdawski

Wiktionary


mołdawianka

oby­wa­tel­ka Moł­da­wii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Moł­da­wii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɔwdaˈvʲjãŋka, AS: mou̯davʹi ̯ãŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mołdawski m., Mołdawia ż.

:: fm. Mołdawianin m.

 przym. mołdawski

Wiktionary


mołdawica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Ru­mu­nii, na Bu­ko­wi­nie;

Wiktionary

Moł­da­wi­ca (rum. "Moldovița", daw­niej pol. "Moł­da­wi­ca Ruska", rum. "Rușii Moldovița", niem. "Russ Mol­da­wit­za") – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Su­cza­wa, w gmi­nie Moł­da­wi­ca. W 2011 roku li­czy­ła 2215 miesz­kań­ców. Jest po­ło­żo­na w do­li­nie Moł­da­wi­cy, po­wy­żej Vatra Moldoviței, na po­łud­nio­wej Bu­ko­wi­nie (Ru­mu­nia).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. mołdawicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Mołdawica Ruska

Wiktionary


mołdawin

Moł­da­win (niem. " Mal­de­win ") – wieś w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ło­be­skim, w gmi­nie Ra­do­wo Małe. Moł­da­win jest sie­dzi­bą so­łect­wa do któ­re­go na­le­ży osada Moł­da­wi­nek.

W la­tach 1954–1959 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Moł­da­win, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Ło­so­śni­ca.

Wikipedia


mołdawit

zie­lo­ny, przez­ro­czy­sty tek­tyt uży­wa­ny w ju­bi­ler­stwie


SJP.pl

Moł­da­wit ("weł­ta­wit", "weł­ta­win, vltavín") – ro­dzaj zie­lo­nych, przez­ro­czy­stych lub prześ­wie­ca­ją­cych tek­ty­tów wy­stę­pu­ją­cy głów­nie w iłach po­łud­nio­wych Czech i Moraw.

Wikipedia


mołdawski

zwią­za­ny z Moł­da­wią


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Moł­da­wii

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język urzę­do­wy Moł­da­wii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔwˈdafsʲci, AS: mou̯dafsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mołdawia ż., Mołdawianin m., Mołdawianka ż.

Wiktionary


mołdawskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem moł­daw­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem moł­daw­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku moł­daw­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔwˈdafskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: mou̯dafskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


mołdowa

(forma o cha­rak­te­rze urzę­do­wym) pań­stwo w Eu­ro­pie ze sto­li­cą w Ki­szy­nio­wie; Moł­da­wia, Re­pu­bli­ka Moł­da­wii


SJP.pl


mołek

naz­wi­sko


SJP.pl


mołnia

1. seria ra­dziec­kich ra­kiet no­śnych;
2. ro­syj­ska marka ze­gar­ków


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Moł­nia – ro­dzi­na ro­syj­skich dro­nów ude­rze­nio­wych
  • Moł­nia – ro­syj­skie okrę­ty pro­jek­tu 1241
  • – marka ra­dziec­kich ze­gar­ków kie­szon­ko­wych
  • Moł­nia 1-02 – drugi cy­wil­ny ope­ra­cyj­ny ra­dziec­ki sa­te­li­ta te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ny
  • Moł­nia 1-3 – ra­dziec­ki sa­te­li­ta te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ny typu Moł­nia 1
  • Moł­nia 1-4 – ra­dziec­ki sa­te­li­ta te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ny
  • Moł­nia 8K78 – ra­dziec­ka trzycz­ło­no­wa ra­kie­ta nośna
  • Moł­nia 8K78M – pod­gru­pa ra­dziec­kich ra­kiet no­śnych
  • Moł­nia 8K78-0 – ze­ro­wy stop­nień ra­dziec­kich ra­kiet no­śnych Moł­nia 8K78
  • Moł­nia 8K78-1 – głów­ny stop­nień ra­dziec­kich ra­kiet no­śnych Moł­nia 8K78
  • Moł­nia 8K78-2 – środ­ko­wy, drugi człon ra­dziec­kich ra­kiet no­śnych Moł­nia 8K78
  • Moł­nia 8K78-3 – ostat­ni, trze­ci człon ra­dziec­kich ra­kiet no­śnych Moł­nia 8K78

Wikipedia


mołodecki

→ Mo­ło­decz­no (mia­sto na Bia­ło­ru­si)


SJP.pl


mołodeczański

→ Mo­ło­decz­no (mia­sto na Bia­ło­ru­si)


SJP.pl


mołodeczno

mia­sto na Bia­ło­ru­si


SJP.pl

Mo­ło­decz­no ( Маладзечна, "Ma­ła­dziecz­na"; Молодечно, "Mo­ło­diecz­no") – mia­sto po­ło­żo­ne nad Uszą, sto­li­ca re­jo­nu w ob­wo­dzie miń­skim Bia­ło­ru­si, na wschod­nich krań­cach hi­sto­rycz­nej Wi­leń­szczyz­ny.

Sie­dzi­ba ut­wo­rzo­nej w 2014 r. pra­wo­sław­nej epar­chii mo­ło­de­czań­skiej.

Wikipedia


mołodyca

prze­sta­rza­le, gwa­ro­wo: młoda mę­żat­ka, zwła­szcza Ukra­in­ka lub Bia­ło­ru­sin­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Kresy. dziew­czy­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Któ­raż mo­ło­dy­ca u nas cią­gnie męża za sobą na mu­zy­kę?

Wiktionary


mołoga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, lewy do­pływ Wołgi ma­ją­cy swe źró­dła na wzgó­rzach Wał­daj w ob­wo­dzie twer­skim;

Wiktionary

Mo­ło­ga (ros. Молога) – lewy do­pływ Wołgi ma­ją­cy swe źró­dła na Wzgó­rzach Wał­daj w ob­wo­dzie twer­skim, na te­re­nie Rosji.

U uj­ścia rzeki znaj­do­wa­ło się mia­sto Mo­ło­ga.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. mołoski

Wiktionary


mołojec

prze­sta­rza­łe:
1. młody Kozak;
2. żoł­nierz ko­zac­ki;
3. ktoś od­waż­ny, dziel­ny, za­rad­ny; zuch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) młody Kozak

 (1.2) żoł­nierz ko­zac­ki

 (1.3) daw. męż­czyz­na od­waż­ny, krzep­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Za­ko­pu­je lud ro­bo­czy / Bo­ha­ter­skie głowy, / Na mo­łoj­ców orle oczy / Sypie żwir su­ro­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mołojecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zuch, junak

Wiktionary


mołojecki

od­no­szą­cy się do mo­łoj­ca, wła­ści­wy mo­łoj­com


SJP.pl


mołoniewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


mołotow

naz­wi­sko, np. Wia­cze­sław Mi­chaj­ło­wicz Mo­ło­tow (1890-1986), ro­syj­ski po­li­tyk ko­mu­ni­stycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. kok­tajl Mo­ło­to­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Wia­cze­sław Mo­ło­tow – ra­dziec­ki po­li­tyk
  • Mo­ło­tow – nazwa mia­sta Perm w la­tach 1940–1957
  • Mo­ło­tow – ra­dziec­ki krą­żow­nik pro­jek­tu 26
  • Mo­ło­tow – album pol­skie­go ra­pe­ra Bo­ri­xo­na
  • Mo­lo­tov – mek­sy­kań­ska grupa mu­zycz­na
  • Pakt Rib­ben­trop-Mo­ło­tow – umowa mię­dzy­na­ro­do­wa z 23 sierp­nia 1939 po­mię­dzy III Rze­szą a ZSRR
  • II Pakt Rib­ben­trop-Mo­ło­tow – umowa mię­dzy­na­ro­do­wa z 28 wrze­śnia 1939 po­mię­dzy III Rze­szą a ZSRR
  • An­ty­par­tyj­na grupa Ma­len­ko­wa, Ka­ga­no­wi­cza, Mo­ło­to­wa, Buł­ga­ni­na i Sze­pi­ło­wa
  • Linia Mo­ło­to­wa – pas ra­dziec­kich umoc­nień cią­gną­cych się wzdłuż gra­ni­cy z III Rze­szą,
  • Kok­tajl Mo­ło­to­wa – ro­dzaj pry­mi­tyw­ne­go gra­na­tu za­pa­la­ją­ce­go
  • Kosz chle­bo­wy Mo­ło­to­wa – fiń­ska iro­nicz­na nazwa ra­dziec­kiej za­pa­la­ją­cej bomby ka­se­to­wej RRAB-3
  • Słod­kie kok­taj­le Mo­ło­to­wa – de­biu­tanc­ki album ze­spo­łu Radio Bag­dad

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) butelka zapalająca, koktajl Mołotowa

Wiktionary


mołstowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim;

Wiktionary

Moł­sto­wa – rzeka w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, pły­ną­ca po Po­brze­żu Po­łud­nio­wo­bał­tyc­kim, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, o dłu­go­ści we­dług róż­nych źró­deł od 48,9 km do 57 km i po­wierzch­ni do­rze­cza od 371,5 km² do 377 km²; pra­wo­brzeż­ny do­pływ Regi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moł­sto­wa pły­nie na pół­noc­ny za­chód.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔwˈstɔva, AS: mou̯stova

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mołstówka ż.

Wiktionary


mołstowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Moł­sto­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fic­kim, w gmi­nie Broj­ce
  • Moł­sto­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ło­be­skim, w gmi­nie Resko

Wikipedia


mołtowo

Moł­to­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ko­ło­brze­skim, gmi­nie Go­ści­no, po­ło­żo­na na po­gra­ni­czu Rów­ni­ny Bia­ło­gardz­kiej i Rów­ni­ny Gry­fic­kiej.

We­dług da­nych z 30 czerw­ca 2014 wieś miała 147 sta­łych miesz­kań­ców.

Wikipedia


mołła

mułła;
1. tytuł na­da­wa­ny du­chow­ne­mu mu­zuł­mań­skie­mu, zna­czą­cy tyle co: mistrz, uczo­ny;
2. mu­zuł­mań­ski sę­dzia, dok­tor prawa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. w szy­iz­mie: ho­no­ro­wy tytuł te­o­lo­ga lub praw­ni­ka mu­zuł­mań­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz­mod­lo­ny mołła stał w po­bli­żu mih­ra­bu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. mułła

Wiktionary


mońka

naz­wi­sko


SJP.pl


mońki

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

 (1.2) geogr. adm. gmina w Pol­sce;

Wiktionary

Mońki – mia­sto w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie mo­niec­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Mońki. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɔ̃ɲci, AS: mõńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mończanin mos., Mończanka ż.

 przym. moniecki, mońkowski

Wiktionary


mońkowianin

miesz­ka­niec Mo­niek


SJP.pl


mońkowianka

miesz­kan­ka Mo­niek


SJP.pl


mońkowski

→ Mońki; mo­niec­ki


SJP.pl


moński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mo­na­mi, do­ty­czą­cy Monów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język moń­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mon mos., Monijka ż.

Wiktionary


moś

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eu­ge­niusz Moś (ur. 1956) – pol­ski po­li­tyk
  • Igna­cy Moś (1917-2001) – pol­ski dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Kasia Moś (ur. 1987) – pol­ska pio­sen­kar­ka
  • Marek Moś (ur. 1956) – dy­ry­gent, skrzy­pek i ka­me­ra­li­sta
  • Piotr Moś (1908-1992) – pol­ski praw­nik

Wikipedia


mości

część skła­do­wa róż­nych ty­tu­łów grzecz­no­ścio­wych, np. mości pan, mości ksią­żę


SJP.pl


mościa

część skła­do­wa daw­nych ty­tu­łów grzecz­no­ścio­wych (skrót słowa: mi­łość), dziś wy­łącz­nie w sta­ro­pol­skim przy­sło­wiu: pieprz­no i sza­fran­no moja mo­ścia panno... (się u nas jada)


SJP.pl


mościce

Mo­ści­ce (pełna nazwa ad­mi­ni­stra­cyj­na: Osied­le nr 8 „Mo­ści­ce”) – jed­nost­ka po­moc­ni­cza Tar­no­wa, po­ło­żo­na w za­chod­niej czę­ści mia­sta; hi­sto­rycz­nie jego dziel­ni­ca prze­my­sło­wa.

Mo­ści­ce roz­po­czę­to bu­do­wać pod ko­niec lat 20. XX wieku wokół Pań­stwo­wej Fa­bry­ki Związ­ków Azo­to­wych, na te­re­nach wsi Świercz­ków i Dą­brów­ka In­fu­łac­ka.

Wikipedia


mościcki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Mo­ścic­ki (1898-1980), pol­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki
  • Bo­le­sław Mo­ścic­ki (1877-1918) puł­kow­nik Woj­ska Pol­skie­go
  • Bo­le­sław Mo­ścic­ki (1899-1976) major Woj­ska Pol­skie­go
  • Cze­sław Mo­ścic­ki (1922-1990), dy­rek­tor szko­ły
  • Hen­ryk Sta­ni­sław Mo­ścic­ki (1881-1952), pol­ski hi­sto­ryk
  • Hen­ryk Józef Mo­ścic­ki (1911-1960), pol­ski hi­sto­ryk
  • Igna­cy Mo­ścic­ki (1867-1946), Pre­zy­dent RP, pol­ski po­li­tyk i che­mik
  • Wi­told Jan Mo­ścic­ki (1857-1937) – zie­mia­nin, naj­star­szy brat pre­zy­den­ta RP Igna­ce­go Mo­ścic­kie­go

Wikipedia


mościejewo

Mo­ście­je­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie mię­dzy­chodz­kim, w gmi­nie Kwilcz.

Wikipedia


mościk

zdrob­nie­nie od: most; mo­stek


SJP.pl


mościompan

daw­niej: mości pan


SJP.pl


mościska

zgru­bie­nie od: most


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny;

Wiktionary

Mo­ści­ska ( Мостиська, "Mo­styś­ka") – mia­sto na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie lwow­skim, w re­jo­nie ja­wo­row­skim, na Pła­sko­wy­żu Tar­no­grodz­kim.

Przed 17 lipca 2020 roku sie­dzi­ba re­jo­nu mo­ści­skie­go, który zo­stał zlik­wi­do­wa­ny na sku­tek de­cen­tra­li­za­cji.

Mia­sto kró­lew­skie lo­ko­wa­ne w 1404 roku, na­le­żą­ce do sta­ro­stwa mo­ści­skie­go, w 1627 roku le­ża­ło w ziemi prze­my­skiej wo­je­wództ­wa ru­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. mościski

Wiktionary


mościski

→ Mo­ści­ska (mia­sto na Ukra­i­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Mo­ścisk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mościska nmos.

Wiktionary


mościsko

zgru­bie­nie od: most


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mo­ści­sko – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. dzier­żo­niow­skim, w gmi­nie Dzier­żo­niów
  • Mo­ści­sko – osada w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. oław­skim, w gmi­nie Jelcz-La­sko­wi­ce
  • Mo­ści­sko – część wsi Gar­nek w woj. ślą­skim, w pow. czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Kłom­ni­ce
  • Mo­ści­sko – gro­ma­da
  • Mo­ści­ska

Wikipedia


mościwy

daw­niej: zwrot grzecz­no­ścio­wy wy­ra­ża­ją­cy sza­cu­nek; mi­ło­ści­wy


SJP.pl


mościć

1. wy­ście­lać, słać
2. usa­do­wić się wy­god­nie na czymś


SJP.pl


mościński

naz­wi­sko


SJP.pl


mośznil

skró­to­wiec

 (1.1) = adm. Mi­ni­ster­stwo Ochro­ny Śro­do­wi­ska, Za­so­bów Na­tu­ral­nych i Le­śnict­wa;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Środ­kiem praw­nym ochro­ny po­wie­trza przed za­nie­czy­szcze­nia­mi jest roz­po­rzą­dze­nie MOŚZNiL z 12 lu­te­go 1990 roku o ochro­nie po­wie­trza przed za­nie­czy­szcze­nia­mi oraz za­łącz­nik o do­pu­szczal­nych stę­że­niach sub­stan­cji za­nie­czy­szcza­ją­cych po­wie­trze (Dz. U. nr 15 z 1990 r., poz. 92).

Wiktionary


mość

część skła­do­wa daw­nych ty­tu­łów grzecz­no­ścio­wych (skrót słowa: mi­łość)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) …uży­wa­ny daw­niej do two­rze­nia ty­tu­łów grzecz­no­ścio­wych

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: mo­ścić

Wiktionary


moździerz

1. me­ta­lo­we, ka­mien­ne, ce­ra­micz­ne lub drew­nia­ne na­czy­nie w kształ­cie od­wró­co­ne­go dzwo­nu, o wklę­słym, pół­ko­li­stym dnie słu­żą­ce do roz­drab­nia­nia róż­nych ma­te­ria­łów za po­mo­cą spe­cjal­ne­go tłucz­ka, po­bi­ja­ka, stępy;
2. ro­dzaj broni do pro­wa­dze­nia ognia o stro­mej pa­ra­bo­li lotu, poz­wa­la­ją­cej razić cele ukry­te za na­tu­ral­ny­mi lub sztucz­ny­mi przesz­ko­da­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. lekka broń ar­ty­le­ryj­ska ła­do­wa­na od lufy, umoż­li­wia czę­sty ostrzał po­ci­ska­mi ma­łe­go ka­li­bru;

 (1.2) kulin. na­rzę­dzie ku­chen­ne lub la­bo­ra­to­ryj­ne w po­sta­ci cięż­kie­go na­czy­nia i tłucz­ka, słu­żą­ce do roz­drab­nia­nia cze­goś na pro­szek;

 (1.3) daw. gw-pl|War­sza­wa. twarz

Wiktionary

Moź­dzierz (daw. "mio­tacz", "mio­tacz min") – ro­dzaj dzia­ła strze­la­ją­ce­go stro­mo­to­ro­wo. Ter­min współ­cze­śnie utoż­sa­mia­ny naj­czę­ściej z lek­ki­mi dzia­ła­mi bez opo­ro­po­wrot­ni­ków, o krót­kich lu­fach z gład­kim prze­wo­dem, ła­do­wa­ny­mi od­przo­do­wo. Nie jest to jed­nak re­gu­łą, a po­ję­cie to (zwła­szcza hi­sto­rycz­nie) od­no­si się do sze­re­gu zróż­ni­co­wa­nych kon­struk­cji, w tym i do cięż­kich dział oblęż­ni­czych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gęsty ostrzał z moź­dzie­rzy po­mógł osła­bić obro­nę prze­ciw­ni­ka.

 (1.2) Je­że­li zia­ren­ka przy­praw są za duże, weź moź­dzierz i ze­trzyj je.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔʑd͡ʑɛʃ, AS: moźʒ́eš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. moździerzyk m.

 przym. moździerzowy

Wiktionary


moździerzowiec

żoł­nierz ob­słu­gu­ją­cy moź­dzierz


SJP.pl


moździerzyk

zdrob­nie­nie od: moź­dzierz


SJP.pl


moździerzysta

żoł­nierz ob­słu­gu­ją­cy moź­dzierz; moź­dzie­rzo­wiec


SJP.pl


możdżanowo

Moż­dża­no­wo (kaszb. "Mòżdżónowò", Mützenow) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Ustka.

Ad­mi­ni­stra­cyj­nie Moż­dża­no­wo jest so­łect­wem.

Stare osied­le. W dru­giej po­ło­wie XVIII w. dzia­ła­ła tu duża ko­pal­nia bursz­ty­nu ży­dow­skie­go kupca Liepp­man­na, wy­do­by­wa­ją­ca su­ro­wiec z szy­bów o głę­bo­ko­ści do 23 m. Dziś znaj­du­je się tu jedno z więk­szych w Pol­sce złóż bursz­ty­nu (o za­sob­no­ści 20-30 t), ak­tu­al­nie nie­ek­splo­a­to­wa­ne.

Wikipedia


możdżanów

Moż­dża­nów – wieś w gmi­nie So­śnie, w po­wie­cie ostrow­skim, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim. Liczy około 142 miesz­kań­ców. Po­ło­żo­ny w Parku Kra­jo­bra­zo­wym Do­li­na Ba­ry­czy w re­jo­nie Sta­wów Moż­dża­now­skich. Nie­da­le­ko wsi ro­śnie jeden z naj­więk­szych dębów Wiel­ko­pol­ski – trzy­stu­let­ni Dąb Jan o ob­wo­dzie 867 cm i wy­so­ko­ści 28 m. Pień dębu po­sia­da u pod­sta­wy sporą dziu­plę, za­bez­pie­czo­ną be­to­no­wą plom­bą.

Wikipedia


możdżer

naz­wi­sko


SJP.pl


możdżeń

wy­ro­stek kości czo­ło­wej u zwie­rząt pu­sto­ro­gich, bę­dą­cy pod­sta­wą po­chwy ro­go­wej


SJP.pl

Moż­dżeń – pa­rzy­sty wy­ro­stek kości czo­ło­wej czasz­ki krę­to­ro­gich, z któ­re­go wy­ra­sta róg.

Moż­dżeń jest zbu­do­wa­ny z kości, w dol­nej czę­ści łączy się z ko­ścią czo­ło­wą. W miarę jak ro­śnie ku górze, po­wo­du­je uwy­pu­kle­nie skóry, osią­ga­jąc dłu­gość kil­ku­na­stu cen­ty­me­trów. Po­kry­wa go skóra po­ro­śnię­ta wło­sa­mi, które z cza­sem za­ni­ka­ją. Nad moż­dże­niem wy­ra­sta róg.

Wikipedia


możdżyński

naz­wi­sko


SJP.pl


może

par­ty­ku­ła na­da­ją­ca całej wy­po­wie­dzi lub jej czę­ści od­cień przy­pu­szcze­nia


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) …na­da­ją­ca wy­po­wie­dzi cha­rak­ter przy­pu­szcze­nia

 (1.2) …sto­so­wa­na w celu wy­ra­że­nia pro­po­zy­cji, rady, proś­by

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3 os. lp. ter. od: móc

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ja­dę do Ko­wal­skich, może już wró­ci­li z Egip­tu.

 (1.2) Może wpad­niesz na her­ba­tę?

 (1.2) Za­cze­kaj­my może je­szcze pięt­na­ście minut; ona na pewno przyj­dzie.

 (2.1) Ania może iść do kina, bo mama jej poz­wo­li­ła.

 (2.1) Każda gra nie­ko­o­pe­ra­cyj­na w po­sta­ci stra­te­gicz­nej może być rów­nież przeksz­tał­co­na do po­sta­ci ek­sten­syw­nej.

 (2.1) W nocy może padać śnieg z de­szczem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔʒɛ, AS: može

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) możliwe, że

Wiktionary


możebniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: mo­żeb­ny


SJP.pl


możebność

prze­sta­rza­le: moż­li­wość


SJP.pl


możebny

daw­niej: moż­li­wy


SJP.pl


możejki

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Lit­wie;

Wiktionary

Mo­żej­ki (lit. Mažeikiai, żmudz. Mažeikē; 1899-1918 Mu­ra­wie­wo) – mia­sto na pół­no­cy Litwy przy gra­ni­cy z Łotwą po­ło­żo­ne nad rzeką Win­da­wą. Licz­ba miesz­kań­ców ok. 45,3 tys. (ósme pod wzglę­dem licz­by miesz­kań­ców mia­sto Litwy). Rejon mo­żej­ski wcho­dzi w skład okrę­gu tel­szań­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. możejski

Wiktionary


możejko

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Mo­żej­ko – pol­ski pił­karz
  • Beata Mo­żej­ko – pol­ska hi­sto­ryk
  • Bro­ni­sław Mo­żej­ko – pol­ski zo­o­log
  • He­le­na Mo­żej­ko – pol­ska pie­lę­gniar­ka i po­li­tyk
  • Paweł Mo­żej­ko – pol­ski fizyk
  • Piotr Grel­la-Mo­żej­ko – pol­ski kom­po­zy­tor, li­te­ra­tu­roz­naw­ca, tłu­macz, gra­fik i pu­bli­cy­sta
  • Sta­ni­sław Mo­żej­ko – pol­ski sa­mo­rzą­do­wiec
  • To­masz Mo­żej­ko – pol­ski na­u­czy­ciel i sa­mo­rzą­do­wiec

Wikipedia


możenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzad. moż­li­wość, moż­ność

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta łaska cuda czyni przez ludzi w sobie to jest w na­tu­ral­nym mo­że­niu nik­czem­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. możność ż., możliwość ż.

 przym. możliwy

 czas. można, móc

Wiktionary


możliwe

to, co jest moż­li­we, co da się zro­bić


SJP.pl


możliwie

przy­słó­wek

 (1.1) w miarę moż­li­wo­ści; tak jak tylko się da; jak to tylko moż­li­we

 (1.2) pot. dość do­brze; nie naj­go­rzej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zrób to moż­li­wie jak naj­szyb­ciej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔʒˈlʲivʲjɛ, AS: možlʹivʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. możliwość ż., umożliwianie n., umożliwienie n.

 czas. umożliwiać ndk., umożliwić dk.

 przym. możliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) znośnie

Wiktionary


możliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: moż­li­wie


SJP.pl


możliwości

po­ten­cjał;
1. zdol­no­ści, pre­dy­spo­zy­cje psy­chicz­ne i fi­zycz­ne czło­wie­ka;
2. zdol­ność do dzia­ła­nia i osią­ga­nia ja­kichś efek­tów


SJP.pl


możliwościowy

→ moż­li­wość


SJP.pl

Patrz:

możliwość

możliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stan, w któ­rym coś jest moż­li­we (da się zre­a­li­zo­wać)

 (1.2) czę­sto w lm. umie­jęt­ność, pre­dy­spo­zy­cja, sprzy­ja­ją­ce wa­run­ki do do­ko­na­nia cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ja­wi­ła się moż­li­wość tań­sze­go za­ku­pu tego ze­sta­wu, ale nie mie­li­śmy już pie­nię­dzy.

 (1.2) Po­roz­ma­wiaj z dy­rek­tor­ką, ona ma duże moż­li­wo­ści i za­pew­ne ci po­mo­że.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔʒˈlʲivɔɕt͡ɕ, AS: možlʹivość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. możliwy

 czas. móc ndk., umożliwiać ndk.

 przysł. możliwie

 rzecz. możenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szansa, sposobność, okazja

Wiktionary


możliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: moż­li­wy


SJP.pl


możliwy

1. da­ją­cy się wy­ko­nać, zre­a­li­zo­wać, urze­czy­wist­nić;
2. bę­dą­cy w za­kre­sie czy­ichś moż­li­wo­ści; do­stęp­ny;
3. taki, który może się zda­rzyć, za­ist­nieć;
4. po­tocz­nie: zno­śny, nie­zły, dość dobry


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który da się zre­a­li­zo­wać lub urze­czy­wist­nić

 (1.2) pot. ak­cep­to­wal­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­wyż­ki płac są moż­li­we, ale nie na­stą­pi to szyb­ko.

 (1.2) Sama zaś Julia, która w tym roku po wielu wy­sił­kach i uru­cho­mie­niu wszyst­kich moż­li­wych zna­jo­mo­ści do­sta­ła się wresz­cie do PWSSP, od dnia ina­u­gu­ra­cji roku aka­de­mic­kie­go prze­pa­dła dla Ce­le­sty­ny nie­od­wo­łal­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔʒˈlʲivɨ, AS: možlʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 czas. umożliwiać ndk., umożliwić dk., móc

 rzecz. możliwość ż., możenie n.

 przysł. możliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) potencjalny, wykonalny, pot. do zrobienia

Wiktionary


można

mo­dal­ny cza­sow­nik nie­wła­ści­wy okre­śla­ją­cy do­pu­szczal­ność (np.: Czy można wejść?) albo wy­ko­nal­ność (np.: Ten zegar można na­pra­wić.) cze­goś, wy­stę­pu­ją­cy w zda­niu w po­łą­cze­niu z be­zo­ko­licz­ni­kiem; wolno


SJP.pl

cza­sow­nik nie­wła­ści­wy

 (1.1) jest moż­li­we do wy­ko­na­nia

 (1.2) jest doz­wo­lo­ne; poz­wa­la się na coś

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. M. i W. lp. od: możny

Wiktionary

Można – utwór mu­zycz­ny z 2024 roku, wy­ko­ny­wa­ny przez pol­skich pio­sen­ka­rzy No­sow­ską i Bła­że­ja Króla, po­cho­dzą­cy z ich wspól­ne­go al­bu­mu stu­dyj­ne­go "Kasia i Bła­żej". 3 lipca 2024 zo­stał wy­da­ny przez wy­daw­nict­wo Kayax jako pier­wszy pro­mu­ją­cy go sin­gel.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z per­spek­ty­wy czasu można po­wie­dzieć, że to było naj­lep­sze roz­wią­za­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔʒna, AS: možna

Wiktionary

Powiązane:

 czas. móc ndk.

 rzecz. możność ż., możenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) da się

 (1.2) wolno

Wiktionary


możnaż

prze­sta­rza­łe: cza­sow­nik mo­dal­ny "można" wzmoc­nio­ny par­ty­ku­łą wzmac­nia­ją­cą "-ż", uży­wa­ny w funk­cji py­taj­nej lub wzmoc­nio­nej


SJP.pl


możnie

daw­niej: mocno, sil­nie, po­tęż­nie


SJP.pl


możniej

dawny sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: moż­nie


SJP.pl


możniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: możny; bar­dziej możny


SJP.pl


możnowładca

czło­wiek o du­żych wpły­wach, po­cho­dzą­cy z moż­ne­go rodu; ma­gnat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. osoba z moż­ne­go rodu ma­ją­ca wpły­wa na po­li­ty­kę pań­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wtedy Bal­ta­zar prze­ra­ził się bar­dzo i kolor jego twa­rzy zmie­nił się, a jego moż­no­wład­ców ogar­nę­ło zmie­sza­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. możnowładza ż.

 przym. możnowładczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wielmoża, magnat

Wiktionary


możnowładczy

→ moż­no­wład­ca


SJP.pl

Patrz:

możnowładca

możnowładczyni

→ moż­no­wład­ca


SJP.pl

Patrz:

możnowładca

możnowładza

wpły­wy po­li­tycz­ne, rządy moż­no­wład­ców w spo­łe­czeń­stwie fe­u­dal­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. wła­dza moż­nych – wiel­kich panów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. możnowładca m.

Wiktionary


możnowładztwo

ogół moż­no­wład­ców, rody ma­gnac­kie; ma­gna­te­ria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) górna war­stwa spo­łecz­na w fe­u­dal­nym spo­łe­czeń­stwie śred­nio­wiecz­nym

Wiktionary

Moż­no­władzt­wo – górna war­stwa spo­łecz­na w fe­u­dal­nym spo­łe­czeń­stwie śred­nio­wiecz­nym (naj­wyż­sza war­stwa śred­nio­wiecz­ne­go ry­cer­stwa zaj­mu­ją­ca uprzy­wi­le­jo­wa­ną po­zy­cję w pań­stwie). Obej­mo­wa­ła ona po­sia­da­czy naj­więk­szych ma­jąt­ków ziem­skich. Moż­no­wład­cy po­sia­da­li do­stęp (czę­sto mo­no­pol) do naj­wyż­szych urzę­dów pań­stwo­wych i ko­ściel­nych.

Wikipedia


możność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) moż­li­wość

 (1.2) stpol. moc

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔʒnɔɕt͡ɕ, AS: možność

Wiktionary

Powiązane:

 czas. można, móc

 przym. możny, zamożysty

 rzecz. możenie n., możny

Wiktionary


możny

daw­niej:
1. ma­ją­cy wiel­ki ma­ją­tek i duże wpły­wy; bo­ga­ty, po­tęż­ny;
2. moż­li­wy, do­stęp­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o dużej mocy i wpły­wie

 (1.2) na­le­żą­cy do elity wła­dzy

 (1.3) przest. ma­ją­cy znacz­ny ma­ją­tek

 (1.4) daw. ob­fi­ty

 (1.5) daw. moż­li­wy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba wpły­wo­wa, u wła­dzy

 (2.2) przest. osoba bar­dzo bo­ga­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy ko­ja­rzysz kogoś moż­ne­go w spra­wie ewen­tu­al­ne­go pla­no­wa­nie­a­no­wa­nia roz­kła­dów jazdy PKS dla na­sze­go po­wia­tu?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔʒnɨ, AS: možny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. możność ż., zamożność ż.

 przym. zamożny, zamożysty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wpływowy, prominentny, ustosunkowany, ważny, wysoko postawiony

 (1.2) prominentny, wysoko postawiony

 (1.3) bogaty, zamożny

 (2.1) dostojnik, dygnitarz, notabl, prominent, włodarz, VIP; pot. ważniak, ważna szyszka, szycha

 (2.2) bogacz, potentat

Wiktionary


możylinek

Mo­ży­li­nek ("Mo­eh­rin­gia") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych. Obej­mu­je ok. 25–29 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w stre­fie umiar­ko­wa­nej chłod­nej Ame­ry­ki Pół­noc­nej, Azji i Eu­ro­py. W Pol­sce rosną dziko dwa ga­tun­ki – po­spo­li­ty mo­ży­li­nek trój­ner­wo­wy ("M. tri­ner­via") oraz mo­ży­li­nek mcho­wa­ty ("M. mu­sco­sa").

Wikipedia


mp

skrót od:
1. mi­strzo­stwa Pol­ski
2. MPEG-Pla­y­er;
3. Mo­ni­tor Pol­ski


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik

 (1.1) = leśn. metr prze­strzen­ny;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mi­li­ta­ry Po­li­ce – Po­li­cja woj­sko­wa (Żan­dar­me­ria Woj­sko­wa)
  • Ma­chi­ne Pi­stol – pi­sto­let ma­szy­no­wy
  • Mi­cro­soft Press – wy­daw­nict­wo
  • Me­ga­pik­sel
  • MP – ma­te­riał wy­bu­cho­wy
  • Mem­ber of Par­lia­ment
  • Ma­szy­na Pa­pier­ni­cza – prze­mysł pa­pier­ni­czy
  • Mi­strzo­stwa Pol­ski – kra­jo­we za­wo­dy spor­to­we w danej dy­scy­pli­nie
  • MP – oz­na­cze­nie tyl­nej ga­łę­zi żyłki me­dial­nej w zmo­dy­fi­ko­wa­nym sy­ste­mie Com­stoc­ka-Ne­ed­ha­ma
  • MP – kod przy­pi­sa­ny Ma­ria­nom Pół­noc­nym we­dług stan­dar­du ISO 3166-1 alfa-2
  • Metr prze­strzen­ny
  • Mi­ni­ster­stwo Prze­my­słu

Wikipedia

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

sy­no­ni­my.

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

po­krew­ne.

fra­ze­o­lo­gia.

ety­mo­lo­gia.

uwagi.

tłu­ma­cze­nia.

* nie­miec­ki: (1.1) rm, st

źró­dła.

== mp (język an­giel­ski.) ==

wy­mo­wa.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Arlo Bar­nes-mp.wav.

zna­cze­nia.

skrót

 (1.1) = hand. ekon. mar­ket price → cena ryn­ko­wa (zmien­na)

od­mia­na.

przy­kła­dy.

 (1.1) Ri­be­ye steak $20, pork chop $15, lob­ster mp. → An­try­kot 20 $, kot­let scha­bo­wy 15 $, homar cena ryn­ko­wa.

Wiktionary


mp3

[czy­taj: em-pe-trzy] plik dźwię­ko­wy za­pi­sa­ny w for­ma­cie MP3


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) in­form. jeden z for­ma­tów kom­pre­sji dźwię­ku;

 (1.2) pot. plik za­wie­ra­ją­cy dźwięk skom­pre­so­wa­ny for­ma­tem MP3 (1.1)

 (1.3) pot. odt­wa­rzacz pli­ków MP3 (1.1)

Wiktionary

MP3 ( MPEG-1/MPEG-2 Audio Layer 3) – al­go­rytm kom­pre­sji strat­nej dźwię­ku za­pi­sa­ne­go w po­sta­ci sy­gna­łu cy­fro­we­go. Po­pu­lar­nie zwany for­ma­tem MP3 lub stan­dar­dem MP3. Jest zde­fi­nio­wa­ny przez In­ter­net En­gi­ne­e­ring Task Force (IETF) w do­ku­men­cie RFC 5219 ↓. Ochro­na pa­ten­to­wa for­ma­tu MP3 w Unii Eu­ro­pej­skiej wy­ga­sła w 2012, w kwiet­niu 2017 wy­gasł ostat­ni pa­tent chro­nią­cy MP3 w Sta­nach Zjed­no­czo­nych. Czę­ścio­wą ochro­nę za­pew­nia­ły dwa pa­ten­ty, które wy­ga­sły w 2017. W związ­ku z tym za­koń­czo­no wy­da­wa­nie li­cen­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dźwięk za­pi­sa­ny w for­ma­cie MP3 zaj­mie mniej miej­sca niż w for­ma­cie WAV.

 (1.2) Czy twój te­le­fon odt­wa­rza MP3?

 (1.3) Pod cho­in­ką le­ża­ło no­wiut­kie MP3.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃m‿pɛ‿ˈṭʃɨ, AS: ẽm‿pe‿ṭšy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) empetrójka

 (1.3) empetrójka

Wiktionary


mp4

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) in­form. kon­te­ner mul­ti­me­dial­ny za­wie­ra­ją­cy zaz­wy­czaj stru­mień audio i wideo w stan­dar­dzie MPEG-4;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wraz z roz­wo­ja­mi tech­no­lo­gii in­for­ma­tycz­nej i te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nej — ros­ną­ca moc obli­cze­nio­wa i spa­da­ją­cy­mi kosz­ta­mi sprzę­tu kon­te­ner mul­ti­me­dial­ny 3GP zo­stał wy­par­ty przez MP4 celem te­o­re­tycz­nej po­pra­wy ja­ko­ści.

Wiktionary


mpa

sym­bol me­ga­pa­ska­la, jed­nost­ki ci­śnie­nia


SJP.pl


mpc

skrót od: me­ga­par­sek


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Akai MPC (Music Pro­duc­tion Cen­ter) – urzą­dze­nie łą­czą­ce w sobie sam­pler i sek­wen­cer, wy­ko­rzy­sty­wa­ne do pro­du­ko­wa­nia mu­zy­ki.
  • Me­tro­id Prime 3: Cor­rup­tion (MPC) – gra na kon­so­le Nin­ten­do Wii wy­da­na przez Nin­ten­do
  • Media PC (MPC) – kom­pu­ter peł­nią­cy rolę cen­trum mul­ti­me­dial­ne­go
  • Media Pla­y­er Clas­sic (MPC) – odt­wa­rzacz mul­ti­me­dial­ny
  • Mul­ti­me­dia PC (MPC) – stan­dard okre­śla­ją­cy mi­ni­mal­ną kon­fi­gu­ra­cję sprzę­tu dla kom­pu­te­rów
  • Mu­se­pack (MPC) – for­mat strat­nej kom­pre­sji dźwię­ku
  • Minor Pla­net Cen­ter (MPC) – or­ga­ni­za­cja od­po­wie­dzial­na za zbie­ra­nie da­nych ob­ser­wa­cyj­nych ma­łych ciał Ukła­du Sło­necz­ne­go (pla­ne­to­id i komet)
  • mar­gi­nal pro­pen­si­ty to con­su­me (MPC) – krań­co­wa skłon­ność do kon­sump­cji
  • me­ga­par­sek (Mpc) – jed­nost­ka od­le­gło­ści uży­wa­na w astro­no­mii po­za­ga­lak­tycz­nej i kos­mo­lo­gii
  • model pre­dic­ti­ve con­trol (MPC) – w te­o­rii ste­ro­wa­nia tech­ni­ka re­gu­la­cji pre­dyk­cyj­nej (z mo­de­lem obiek­tu ste­ro­wa­ne­go)

Wikipedia


mpd

skró­to­wiec li­te­ro­wy

 (1.1) = móz­go­we po­ra­że­nie dzie­cię­ce;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • MPD (mina)
  • ze­spo­ły mie­lo­pro­li­fe­ra­cyj­ne
  • Music Pla­y­er Da­e­mon
  • móz­go­we po­ra­że­nie dzie­cię­ce

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sza­cu­je się, że w Pol­sce na MPD cier­pi około 20-25 ty­się­cy dzie­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃m‿pɛ‿ˈdɛ, AS: ẽm‿pe‿de

Wiktionary


mpec

[czy­taj: EMpec] skrót od: Miej­skie Przed­się­bior­stwo Ener­ge­ty­ki Ciepl­nej


SJP.pl


mpeg

1. for­mat za­pi­su da­nych za­wie­ra­ją­cych obraz i dźwięk;
2. Mo­ving Pic­tu­re Ex­perts Group, grupa au­to­rów for­ma­tu za­pi­su da­nych o tej samej naz­wie


SJP.pl


mpik

Klub Mię­dzy­na­ro­do­wej Prasy i Książ­ki; KMPiK


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = Mię­dzy­na­ro­do­wa Prasa i Książ­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świa­tło bi­ją­ce z księ­gar­ni MPiK oble­wa­ło jego suche, mę­skie rysy i za­pa­la­ło złote bły­ski w prze­past­nych oczach.

Wiktionary


mpips

skrót od: Mi­ni­ster­stwo Pracy i Po­li­ty­ki Spo­łecz­nej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • MPiPS – Mi­ni­ster­stwo Pracy i Po­li­ty­ki Spo­łecz­nej
  • MPiPS – Mi­ni­ster­stwo Pracy i Po­li­ty­ki So­cjal­nej

Wikipedia


mpk

skrót od: Miej­skie Przed­się­bior­stwo Ko­mu­ni­ka­cyj­ne


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = Miej­skie Przed­się­bior­stwo Ko­mu­ni­ka­cyj­ne

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Miej­skie Przed­się­bior­stwo Ko­mu­ni­ka­cyj­ne
  • MPK – jedna z wer­sji pi­sto­le­tu ma­szy­no­we­go Walt­her MP
  • Mały Prze­wod­nik Ka­to­lic­ki – Ka­to­lic­ki mie­sięcz­nik dla dzie­ci

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) MPK uru­cho­mi­ło nową linię au­to­bu­so­wą do kam­pu­su.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃m‿pɛ‿ˈka, AS: ẽm‿pe‿ka

Wiktionary


mpo

[czy­taj: em-pe-O] skrót od: Miej­skie Przed­się­bior­stwo Oczy­szcza­nia


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = Miej­skie Przed­się­bior­stwo Oczy­szcza­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od dwóch lat pra­cu­ję w MPO.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃m‿pɛ‿ˈɔ, AS: ẽm‿pe‿o

Wiktionary


mpp

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = księg. me­cha­nizm po­dzie­lo­nej płat­no­ści;

Wiktionary

Kom­pu­ter ma­so­wo rów­no­le­gły, ma­so­we przet­wa­rza­nie rów­no­le­głe ( Mas­si­ve­ly Pa­ral­lel Pro­ces­sor, Mas­si­ve­ly Pa­ral­lel Pro­ces­sing, MPP) – ro­dzaj ar­chi­tek­tu­ry kom­pu­te­ro­wej, któ­rej przez­na­cze­niem jest jed­no­czes­ne przet­wa­rza­nie zadań na znacz­nej licz­bie pro­ce­so­rów.

Wikipedia


mps

dzie­dzi­czo­na cho­ro­ba prze­mia­ny ma­te­rii po­le­ga­ją­ca na braku en­zy­mu roz­kła­da­ją­ce­go cukry zło­żo­ne, co po­wo­du­je gro­ma­dze­nie się w or­ga­niz­mie mu­ko­po­li­sa­cha­ry­dów usz­ka­dza­ją­cych ko­mór­ki i na­rzą­dy ciała; mu­ko­po­li­sa­cha­ry­do­za


SJP.pl

skrót

 (1.1) = ma­szy­no­pis

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • MPS – ma­te­ria­ły pędne i smary → Służ­ba ma­te­ria­łów pęd­nych i sma­rów
  • mu­ko­po­li­sa­cha­ry­do­za
  • ze­spo­ły mie­lo­pro­li­fe­ra­cyj­ne
  • MicroProse
  • Ma­te­rial Pro­duct Sy­stem
  • Mo­no­lit­hic Power Sy­stems
  • Ma­i­ling Pre­fe­ren­ce Ser­vi­ce
  • Har­mo­no­gram głów­ny pro­duk­cji
  • MPS Re­cords

Wikipedia


mpszok

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­skie­go

 (1.1) = Mo­bil­ny Punkt Se­lek­tyw­ne­go Zbie­ra­nia Od­pa­dów Ko­mu­nal­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) MPSZOK-i przyj­mu­ją nie­od­płat­nie do­star­czo­ne we włas­nym za­kre­sie przez miesz­kań­ców m.st. War­sza­wy se­lek­tyw­nie ze­bra­ne od­pa­dy ko­mu­nal­ne, w tym od­pa­dy nie­bez­piecz­ne z go­spo­darstw do­mo­wych.

Wiktionary


mpw

Miej­skie Przed­się­bior­stwo Ener­ge­ty­ki Ciepl­nej Wroc­ław S.A.


SJP.pl


mpwik

skrót od: Miej­skie Przed­się­bior­stwo Wo­do­cią­gów i Ka­na­li­za­cji


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Miej­skie Przed­się­bior­stwo Wo­do­cią­gów i Ka­na­li­za­cji w m.st. War­sza­wie
  • Miej­skie Przed­się­bior­stwo Wo­do­cią­gów i Ka­na­li­za­cji w Rze­szo­wie
  • Le­gnic­kie Przed­się­bior­stwo Wo­do­cią­gów i Ka­na­li­za­cji
  • Świd­nic­kie Przed­się­bior­stwo Wo­do­cią­gów i Ka­na­li­za­cji

Wikipedia


mpzp

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) = adm. Miej­sco­wy Plan Za­go­spo­da­ro­wa­nia Prze­strzen­ne­go;

Wiktionary


mr

1. (w an­giel­szczyź­nie bry­tyj­skiej) skrót od: mi­ster;
2. skrót od: mon­sie­ur


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju ni­ja­kie­go

 (1.1) = adm. Mi­ni­ster­stwo Rol­nict­wa;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • MR – kod przy­pi­sa­ny Ma­u­re­ta­nii we­dług stan­dar­du ISO 3166-1 alfa-2
  • Ją­dro­wy re­zo­nans ma­gne­tycz­ny
  • Mi­ni­ster­stwo Rol­nict­wa
  • Obra­zo­wa­nie re­zo­nan­su ma­gne­tycz­ne­go
  • Spek­tro­sko­pia NMR
  • skrót ję­zy­ka ma­rat­hi (ISO 639-1)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛ̃m‿ˈɛr, AS: ẽm‿er

Wiktionary

Powiązane:

 skr. MRRR

Wiktionary


mr.

(w an­giel­szczyź­nie ame­ry­kań­skiej) skrót od: mi­ster


SJP.pl


mraczewski

naz­wi­sko


SJP.pl


mraka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. reg. mgła lub drob­ny, prze­ni­kli­wy deszcz ogra­ni­cza­ją­cy wi­docz­ność

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szaruga, pomroka

Wiktionary


mrau

[czy­taj: mrał] wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy mru­knię­cie kota; mru


SJP.pl


mraśny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) slang. neol. o wy­glą­dzie: słod­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmraɕnɨ, AS: mraśny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) słodki

Wiktionary


mri

ang. ma­gne­tic re­so­nan­ce ima­ging, re­zo­nans ma­gne­tycz­ny, obra­zo­wa­nie me­to­dą ma­gne­tycz­ne­go re­zo­nan­su ją­dro­we­go


SJP.pl


mrirw

skrót od: Mi­ni­ster­stwo Rol­nict­wa i Roz­wo­ju Wsi


SJP.pl


mrm

skró­to­wiec

 (1.1) = mło­dzie­żo­wa rada mia­sta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃m‿ɛr‿ˈɛ̃m, AS: ẽm‿er‿ẽm

Wiktionary


mrn

[skrót czy­ta­ny jako całe, od­mien­ne wy­ra­że­nie] mier­ny (ocena szkol­na); mrn. (skrót może być za­koń­czo­ny krop­ką - zgod­nie z re­gu­łą, lub nie - zgod­nie ze zwy­cza­jem)


SJP.pl


mrn.

[skrót czy­ta­ny jako całe, od­mien­ne wy­ra­że­nie] mier­ny (ocena szkol­na); mrn (skrót może być za­koń­czo­ny krop­ką - zgod­nie z re­gu­łą, lub nie - zgod­nie ze zwy­cza­jem)


SJP.pl


mrna

ma­try­co­wy (in­for­ma­cyj­ny) kwas ry­bo­nu­kle­i­no­wy; iRNA


SJP.pl

mRNA (od ang. "mes­sen­ger RNA"), in­for­ma­cyj­ny RNA, ma­try­co­wy RNA, prze­kaź­ni­ko­wy RNA – ro­dzaj kwasu ry­bo­nu­kle­i­no­we­go (RNA), któ­re­go funk­cją jest prze­no­sze­nie in­for­ma­cji ge­ne­tycz­nej o sek­wen­cji po­szcze­gól­nych po­li­pep­ty­dów z genów do apa­ra­tu trans­la­cyj­ne­go. Tak jak wszyst­kie ro­dza­je RNA, mRNA pow­sta­je na ma­try­cy DNA pod­czas tran­skryp­cji.

Wikipedia


mrocki

do­ty­czą­cy Mro­czy, mia­sta w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim; mro­tec­ki


SJP.pl


mrocz

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. mrok

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W gę­stej mro­czy za­hu­ka­ła sowa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mroczek mzw./mrz., mroczki lm nm., mroczkowate lm nm., mroczność ż.

 czas. mroczeć ndk., mrocznieć ndk., mroczyć się ndk.

 przym. mrocznawy, mroczny

 przysł. mrocznawo, mrocznie, mroczno

Wiktionary


mrocza

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Mro­cza (niem. "Mrots­chen") – mia­sto w Pol­sce w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie na­kiel­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Mro­cza. We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2025 r. Mro­cza li­czy­ła 4072 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmrɔt͡ʃa, AS: mroča

Wiktionary


mroczak

nie­to­perz wy­stę­pu­ją­cy w Pol­sce


SJP.pl

Mro­czak ("Ve­sper­ti­lio") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny mrocz­ków (Ve­sper­ti­lio­ni­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny mrocz­ko­wa­tych (Ve­sper­ti­lio­ni­dae).

Wikipedia


mroczanin

miesz­ka­niec Mro­czy (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


mroczanka

miesz­kan­ka Mro­czy (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


mroczek

nie­to­perz obej­mu­ja­cy ok. 320 ga­tun­ków, za­miesz­ku­ją­cy wszyst­kie kon­ty­nen­ty;owa­do­żer­ny;w Pol­sce chro­nio­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ep­te­si­cus|Ra­fi­nes­que|ref=tak., ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny mrocz­ko­wa­tych;

 (1.2) pot. zool. nie­to­perz z ro­dza­ju mrocz­ków (1.1)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) med. za­bu­rze­nie wzro­ku z mi­go­ta­niem i bły­ska­mi

 (2.2) rzad. zdrobn. od: mrok

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mro­czek
  • Adrian Mro­czek (ur. 1985) – ko­szy­karz
  • Cze­sław Mro­czek (ur. 1920) – aktor
  • Cze­sław Mro­czek (ur. 1964) – pol­ski po­li­tyk, praw­nik, sa­mo­rzą­do­wiec, poseł na Sejm V i VI ka­den­cji
  • Mar­cin Mro­czek (ur. 1982) – aktor
  • Rafał Mro­czek (ur. 1982) – aktor
  • mro­czek (Ste­no­max) – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny czar­nu­cho­wa­tych
  • mro­czek (Ep­te­si­cus) – ro­dzaj nie­to­pe­rzy z ro­dzi­ny mrocz­ko­wa­tych
  • mro­czek po­zło­ci­sty
  • mro­czek późny
  • mrocz­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spo­ra­dycz­nie znaj­du­je się mrocz­ki w dziu­plach drzew.

 (1.2) Udało mi się zro­bić zdję­cie mrocz­ko­wi na stry­chu w Ze­brzy­do­wi­cach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrok mrz., mrocz ż., mroczki lm nm., mroczkowate lm nm., mroczność ż.

 czas. mroczeć ndk., mrocznieć ndk., mroczyć się ndk.

 przym. mrocznawy, mroczny

 przysł. mrocznawo, mrocznie, mroczno

Wiktionary


mroczenko

Mro­czen­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie no­wo­miej­skim, w gmi­nie Gro­dzicz­no.

Na prze­ło­mie XVI i XVII wieku na­le­ża­ło do dóbr sto­ło­wych bi­sku­pów cheł­miń­skich.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa to­ruń­skie­go.

Wikipedia


mroczesław

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy­bym miał ko­cu­ra, naz­wał­bym go Mro­cze­sła­wem.

Wiktionary


mroczesławostwo

Mro­cze­sław z mał­żon­ką; Mro­cze­sła­wo­wie


SJP.pl


mroczesławowie

imię mę­skie


SJP.pl


mroczesławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Mro­cze­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


mroczeński

naz­wi­sko


SJP.pl


mroczka

nie­to­perz obej­mu­ja­cy ok. 320 ga­tun­ków, za­miesz­ku­ją­cy wszyst­kie kon­ty­nen­ty;owa­do­żer­ny;w Pol­sce chro­nio­ny


SJP.pl


mroczki

nie­to­perz obej­mu­ja­cy ok. 320 ga­tun­ków, za­miesz­ku­ją­cy wszyst­kie kon­ty­nen­ty;owa­do­żer­ny;w Pol­sce chro­nio­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ve­sper­ti­lio­ni­nae|Gray|ref=tak., po­dro­dzi­na nie­to­pe­rzy z ro­dzi­ny mrocz­ko­wa­tych;

 (1.2) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ep­te­si­ci­ni|ref=tak., ple­mię nie­to­pe­rzy z ro­dzi­ny mrocz­ko­wa­tych;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: mro­czek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mrocz­ki – objaw wzro­ko­wy
  • Mrocz­ki – ple­mię ssa­ków z po­dro­dzi­ny mrocz­ków (Ve­sper­ti­lio­ni­nae) w ro­dzi­nie mrocz­ko­wa­tych
  • mrocz­ki (Ve­sper­ti­lio­ni­nae) – po­dro­dzi­na nie­to­pe­rzy z ro­dzi­ny mrocz­ko­wa­tych (Ve­sper­ti­lio­ni­dae)
  • Mrocz­ki – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. miń­skim, w gmi­nie Ka­łu­szyn
  • Mrocz­ki – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sied­lec­kim, w gmi­nie Wi­śniew
  • Mrocz­ki – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Przy­tu­ły
  • Mrocz­ki – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. mo­niec­kim, w gmi­nie Trzcian­ne
  • Kaki-Mrocz­ki
  • Mrocz­ki Wiel­kie
  • Mrocz­ki-Kawki
  • Mrocz­ki-Rę­bi­sze­wo
  • Przeź­dziec­ko-Mrocz­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do po­dro­dzi­ny mrocz­ków za­li­cza się także nie­to­pe­rze z ple­mię­e­mie­nia kar­li­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrocz ż., mroczek mzw./mrz., mroczkowate lm nm., mroczność ż.

 czas. mroczeć ndk., mrocznieć ndk., mroczyć się ndk.

 przym. mrocznawy, mroczny

 przysł. mrocznawo, mrocznie, mroczno

Wiktionary


mroczkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


mroczkokształtne

po­drząd nie­to­pe­rzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ve­sper­ti­lio­ni­for­mes|ref=tak., po­drząd ssa­ków z rzędu nie­to­pe­rzy;

Wiktionary

Mrocz­koksz­tałt­ne (Yan­go­chi­rop­te­ra) – po­drząd ssa­ków z rzędu nie­to­pe­rzy (Chi­rop­te­ra).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do mrocz­koksz­tałt­nych na­le­żą trzy na­dro­dzi­ny.

Wiktionary


mroczkowate

ro­dzi­na ssa­ków z rzędu nie­to­pe­rzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ve­sper­ti­lio­ni­dae|Gray|ref=tak., ro­dzi­na ssa­ków z rzędu nie­to­pe­rzy;

Wiktionary

Mrocz­ko­wa­te (Ve­sper­ti­lio­ni­dae) – kos­mo­po­li­tycz­na ro­dzi­na ssa­ków z po­drzę­du mrocz­koksz­tałt­nych (Ve­sper­ti­lio­ni­for­mes) w obrę­bie rzędu nie­to­pe­rzy (Chi­rop­te­ra), bar­dzo sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­na na całym świe­cie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas lotu mrocz­ko­wa­te po­słu­gu­ją się echo­lo­ka­cją.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrocz ż., mroczek mzw., mroczki lm nm.

Wiktionary


mroczkowaty

o ce­chach mrocz­ko­wa­tych (ro­dzi­na nie­to­pe­rzy)


SJP.pl


mroczkowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mrocz­ko­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. lwó­wec­kim, w gmi­nie Mirsk
  • Mrocz­ko­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. raw­skim, w gmi­nie Cie­lądz
  • Mrocz­ko­wi­ce – gro­ma­da
  • Mrocz­ko­wi­ce – dawny przy­sta­nek ko­le­jo­wy

Wikipedia


mroczkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Mrocz­kow­ski – pol­ski ma­larz
  • An­to­ni Mrocz­kow­ski – pol­ski pilot woj­sko­wy i doś­wiad­czal­ny
  • Au­gust Mrocz­kow­ski – pol­ski na­u­czy­ciel
  • Chri­stian Mrocz­kow­ski – ka­na­dyj­ski ho­ke­i­sta po­cho­dze­nia pol­skie­go
  • Grze­gorz Mrocz­kow­ski – pol­ski ma­larz
  • Le­szek Mrocz­kow­ski – pol­ski woj­sko­wy, dzia­łacz opo­zy­cji w PRL
  • Ma­ciej Mrocz­kow­ski – pol­ski en­to­mo­log
  • Ma­ciej Mrocz­kow­ski – pol­ski pił­karz ręcz­ny
  • Prze­my­sław Mrocz­kow­ski – pol­ski fi­lo­log an­gli­sta i ro­ma­ni­sta, li­te­ra­tu­roz­naw­ca i kul­tu­roz­naw­ca
  • Ra­do­sław Mrocz­kow­ski – pol­ski pił­karz i tre­ner pił­kar­ski
  • Wa­le­rian Mrocz­kow­ski – pol­ski dzia­łacz po­li­tycz­ny i fo­to­graf znany jako „Ostro­ga"

Wikipedia


mrocznicowate

ro­dzi­na mo­ty­li


SJP.pl

Mrocz­ni­co­wa­te (Ere­bi­dae) – ro­dzi­na mo­ty­li z po­drzę­du Glos­sa­ta i na­dro­dzi­ny Noc­tu­o­i­dea.

Mo­ty­le zróż­ni­co­wa­ne mor­fo­lo­gicz­nie. Przed­sta­wi­cie­li ro­dzi­ny można roz­róż­nić po cha­rak­te­ry­sty­ce skrzy­deł do­ro­słych osob­ni­ków. Żyłka łok­cio­wa skrzy­dła przed­nie­go roz­ga­łę­zia się na dwie, trzy lub czte­ry żyłki (prze­waż­nie).

Wikipedia


mrocznicowaty

o ce­chach mrocz­ni­co­wa­tych (ro­dzi­na mo­ty­li)


SJP.pl


mroczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: mrocz­no, mrocz­nie


SJP.pl


mroczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: mrocz­ny


SJP.pl


mroczno

przy­słó­wek

 (1.1) jak w mroku

Wiktionary

Mrocz­no – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie no­wo­miej­skim, w gmi­nie Gro­dzicz­no.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Mrocz­no. W la­tach 1975–1998 wieś po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie to­ruń­skim.

Sie­dzi­ba pa­ra­fii i naj­więk­sza miej­sco­wość w gmi­nie. Do 1954 roku ist­nia­ła gmina Mrocz­no.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na po­de­ście schod­ków było cias­no, dusz­no i mrocz­no. Ciem­ność roz­ja­śniał tylko nikły blask prze­bi­ja­ją­cy szpa­rą pod drzwia­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mroczek mzw./mrz., mrocz ż.

Wiktionary


mroczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest mrocz­ne; cecha tych, któ­rzy są mrocz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mroczny

 przysł. mrocznie

 rzecz. mroczek mzw./mrz., mrok mrz., mrocz ż.

Wiktionary


mroczny

1. po­grą­żo­ny w mroku, ciem­ny, słabo oś­wiet­lo­ny;
2. groź­ny, tra­gicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­grą­żo­ny w mroku

 (1.2) przen. prze­peł­nio­ny cier­pie­niem, pełen tra­giz­mu, smut­ku, grozy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po dłuż­szej chwi­li wesz­li­śmy do gę­ste­go i mrocz­ne­go lasu.

 (1.2) Po śmier­ci dziec­ka nie mogła się po­zbyć mrocz­nych myśli.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmrɔt͡ʃnɨ, AS: mročny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrok m., mroczek m., mroczenie n., zamroczenie n., mroczność ż.

 przysł. mrocznie, mroczno

 czas. mrocznieć ndk., mroczyć (się) ndk., zamroczyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciemny

 (1.2) ponury

Wiktionary


mroczyć

prze­sła­niać, za­ciem­niać


SJP.pl


mroczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


mrok

zmierzch, ciem­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) brak wy­star­cza­ją­cej jas­no­ści, świa­tła, ciem­na sza­rość, która po­ja­wia się po za­cho­dzie słoń­ca, zga­sze­niu świa­tła lub wy­peł­nia słabo oś­wiet­lo­ne miej­sca

 (1.3) przen. ciem­ne, złe stro­ny cha­rak­te­ru, życia, hi­sto­rii, dzie­jów

Wiktionary

Mrok – piąty i za­ra­zem ostat­ni album stu­dyj­ny ze­spo­łu O.N.A., wy­da­ny 29 paź­dzier­ni­ka 2001 roku.

Płyta cha­rak­te­ry­zu­je się znacz­nie cięż­szym brzmie­niem oraz in­spi­ra­cja­mi czer­pa­ny­mi z mu­zy­ki in­du­strial­nej.

Na­gra­nia do­tar­ły do 4 miej­sca listy OLiS w Pol­sce i uzy­ska­ły sta­tus zło­tej płyty.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mrok szary po­czy­nał za­le­gać ulice, a chmu­ra nad mia­stem zwie­szo­na, mil­czą­ca (…)

 (1.2) Teraz, gdy w te mroki lat daw­nych się wpa­tru­ję, coraz mi wię­cej rze­czy na pa­mięć przy­cho­dzi, które jakby mgłą były okry­te.

 (1.3) Pod krzy­żem zgię­ta — w mroku roz­pa­czy / na ostrych gła­zach dusza się krwa­wi (…)

 (1.3) (…) stwo­rzył poeta jeden z naj­po­tęż­niej­szych, jakie zna li­te­ra­tu­ra, sym­bo­li błą­dzeń duszy w mroku nie­wie­dzy (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mrɔk, AS: mrok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mroczek mzw./mrz., pomroka ż., zamroczenie n., mroczność ż., zmrok m.

 czas. mrocznieć ndk., mroczyć ndk., zamroczyć dk.

 przym. mroczny

 przysł. mrocznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zmierzch, zmrok, szarówka, ciemność, cień; pot. ciemnica; przest. ćma

Wiktionary


mrokew

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. me­te­o­rol. chmu­ra de­szczo­wa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk mrokiew

Wiktionary


mroki

zmierzch, ciem­ność


SJP.pl


mrokiew

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. me­te­o­rol. chmu­ra de­szczo­wa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk mrokew

Wiktionary


mrokocin

Mro­ko­cin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ząb­ko­wic­kim, w gmi­nie Ka­mie­niec Ząb­ko­wic­ki.

Wikipedia


mrongowiusz

Krzysz­tof Ce­le­styn Mron­go­wiusz (1764-1855) - du­chow­ny ewan­ge­lic­ki, fi­lo­zof, ję­zy­koz­naw­ca, tłu­macz i edy­tor; Mrą­go­wiusz


SJP.pl


mrotecki

do­ty­czą­cy Mro­czy, mia­sta w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim; mroc­ki


SJP.pl


mrotek

naz­wi­sko


SJP.pl


mrowcewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


mrowicki

naz­wi­sko


SJP.pl


mrowiczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. mała mrów­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrowiec mzw., mrowiecznik mrz.

Wiktionary


mrowie

1. wiel­ka ilość, licz­ba kogoś lub cze­goś; mnó­stwo;
2. mro­wie­nie, lek­kie dre­szcze; ciar­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wiel­ka ilość, licz­ba cze­goś lub kogoś, zwła­szcza gdy wi­dzia­ne z da­le­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmrɔvʲjɛ, AS: mrovʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrówka ż., mrowisko n., mrowienie n., mrówkowanie n.

 czas. mrowić się, mrowić ndk.

 przym. mrówczy, mrówkowy, mrowiskowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mnóstwo

Wiktionary


mrowiec

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Bu­ko­wi­na, Śląsk Cie­szyń­ski. ent. mrów­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mro­wiec – wznie­sie­nie w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce, w Su­de­tach Za­chod­nich
  • Mro­wiec czar­no­li­cy – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny chron­ko­wa­tych
  • Adrian Mro­wiec – pol­ski pił­karz
  • Al­fons Mro­wiec – pol­ski uczo­ny, pro­fe­sor hi­sto­rii
  • An­drzej Mro­wiec – pol­ski per­ku­si­sta, gi­ta­rzy­sta, kom­po­zy­tor, autor tek­stów
  • An­to­ni Mro­wiec – pol­ski rze­mieśl­nik i dzia­łacz spo­łecz­ny, poseł na Sejm
  • Da­mian Mro­wiec – pol­ski sa­mo­rzą­do­wiec
  • Hen­ryk Mro­wiec – pol­ski pił­karz ręcz­ny
  • Ja­nusz Mro­wiec – pol­ski po­li­to­log i dy­plo­ma­ta, am­ba­sa­dor
  • Karol Mro­wiec – rzym­sko­ka­to­lic­ki ksiądz
  • Zofia Skrzy­pek-Mro­wiec – pol­ska po­li­tyk, ar­chi­tekt­ka, se­na­tor

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. mrowiecznik mrz., mrowieczka ż., mrowiczka ż.

Wiktionary


mrowieczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. mała mrów­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrowiec mzw., mrowiecznik mrz.

Wiktionary


mrowiecznik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ent. mro­wi­sko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrowiec mzw., mrowiczka ż., mrowieczka ż.

Wiktionary


mrowienie

mro­wić się - o wiel­kiej licz­bie ludzi, zwie­rząt: po­ru­szać się w różne stro­ny; roić się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) uczu­cie przy­po­mi­na­ją­ce wę­dro­wa­nie mró­wek po ciele

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chwy­ci­ła go za rękę i uścis­nę­ła, uśmie­cha­jąc się przy tym w taki spo­sób, że znów po­czuł mro­wie­nie w ple­cy­e­cach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrowie n., mrówka nmos./ż.

Wiktionary


mrowino

Mro­wi­no – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Ro­kiet­ni­ca.

Wikipedia


mrowisko

1. ko­piec zbu­do­wa­ny z ziemi, ka­wał­ków kory, igieł drzew itp. bę­dą­cy gnia­zdem mró­wek;
2. sku­pi­sko mró­wek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ent. gnia­zdo bu­do­wa­ne przez owady z ro­dzi­ny mrów­ko­wa­tych;

 (1.2) przen. zgro­ma­dze­nie ludzi, zbio­ro­wi­sko

Wiktionary

Mro­wi­sko – gnia­zdo bu­do­wa­ne przez owady z ro­dzi­ny mrów­ko­wa­tych.

Funk­cją mro­wi­ska jest stwo­rze­nie schro­nu dla mró­wek w sta­dium lar­wal­nym oraz kró­lo­wej, cza­sa­mi w mro­wi­skach gro­ma­dzo­ne są za­pa­sy żyw­no­ści lub ho­do­wa­ne są mszy­ce czy grzy­by. Dla róż­nych sta­diów roz­wo­jo­wych mró­wek mro­wi­ska muszą za­pew­niać od­po­wied­nią wil­got­ność i tem­pe­ra­tu­rę, dla­te­go też niek­tó­re ga­tun­ki mró­wek do wy­grze­wa­nia larw w ko­ko­nach wy­ko­rzy­stu­ją na­grze­wa­ją­ce się w słoń­cu ka­mie­nie, pod któ­ry­mi bu­du­ją ko­mo­ry lub wzno­szą ziem­ne kopce, tak aby słoń­ce mocno na­grze­wa­ło górną ich część za­pew­nia­jąc od­po­wied­nią tem­pe­ra­tu­rę dla larw.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mrów­ki bu­du­ją mro­wi­ska.

 (1.2) Dla­cze­go przy wej­ściu jest takie mro­wi­sko? Za darmo coś ro­zda­ją?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mrɔˈvʲiskɔ, AS: mrovʹisko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrówka ż., mrowie n., mrówkowanie n.

 czas. mrowić się, mrowić ndk.

 przym. mrówkowy, mrowiskowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk mrowiecznik

 (1.2) mrowie

Wiktionary


mrowiskowiec

po­tocz­nie: wie­lo­pię­tro­wy blok miesz­kal­ny; mrów­ko­wiec


SJP.pl


mrowiskowy

przy­miot­nik od: mro­wi­sko


SJP.pl


mrowiszczak

mro­wi­szczak mrów­ko­mi­rek - ga­tu­nek owada pro­stos­krzy­dłe­go z ro­dzi­ny mro­wi­szcza­ko­wa­tych


SJP.pl


mrowić

mro­wić się - o wiel­kiej licz­bie ludzi, zwie­rząt: po­ru­szać się w różne stro­ny; roić się


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) doz­na­wać uczu­cia przy­po­mi­na­ją­ce­go wę­dro­wa­nie mró­wek po ciele

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mu­sia­ło go mro­wić; licz­ni pa­cjen­ci zgła­sza­li, że na tym eta­pie pro­ce­su po­ja­wia się mro­wie­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrowie n., mrowisko n., mrówka nmos./ż.

Wiktionary


mrowiński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Piotr Mro­wiń­ski – pol­ski gi­ta­rzy­sta i wo­ka­li­sta
  • Sta­ni­sław Mro­wiń­ski – pol­ski gra­fik, ry­sow­nik, ka­ry­ka­tu­rzy­sta, ilu­stra­tor, ma­larz, sce­no­graf, ko­lek­cjo­ner i rzeź­biarz
  • Ste­fan Mro­wiń­ski – pol­ski re­ży­ser, dra­ma­turg i wy­kła­dow­ca aka­de­mic­ki
  • Wło­dzi­mierz Mro­wiń­ski – pol­ski po­li­tyk, poseł

Wikipedia


mrozek

zdrob­nie­nie od: mróz; mro­zik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: mróz

 (1.2) nie­wiel­ki mróz

 (1.3) pot. nie­wiel­ki szron

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mro­zek – pol­skie naz­wi­sko
  • An­drzej Mro­zek (ur. 1940) – aktor te­a­tral­ny i fil­mo­wy
  • Bar­tosz Mro­zek (ur. 2000) – pił­karz
  • Bog­dan Mro­zek (1910–1967) – ar­chi­tekt
  • Bo­gu­sław Mro­zek (ur. 1930) – ba­dacz sto­sun­ków mię­dzy­na­ro­do­wych
  • Jacek Mro­zek (ur. 1974) – praw­nik, fi­lo­zof, te­o­log
  • Jan Piotr Mro­zek (1885–1941) – pow­sta­niec ślą­ski, ofia­ra nie­miec­kich obo­zów kon­cen­tra­cyj­nych
  • Józef Mro­zek (1908–1970) – dzia­łacz ko­mu­ni­stycz­ny, puł­kow­nik Woj­ska Pol­skie­go, funk­cjo­na­riusz MBP
  • Ry­szard Mro­zek (ur. 1954) – pił­karz
  • Mro­żek

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Luty już się skoń­czył, dzień był po­god­ny, ran­nym mroz­kiem wy­mie­cio­ne ulice, wszę­dzie suchą nogą przejść można było.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrozowisko n., mróz mrz., mrozik mrz., mrożenie n., odmrożenie n., zamrażanie n., zmrażanie n., zamrożenie n.

 czas. mrozić ndk., odmrozić dk., odmrażać ndk., zmrozić dk., zmrażać ndk., zamrozić dk., zamrażać ndk., mierzić ndk.

 przym. mrozowy, mroźny

 przysł. mroźno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) mrozik

 (1.3) mrozik

Wiktionary


mrozianin

miesz­ka­niec Mro­zów (mia­sta lub wsi w Pol­sce)


SJP.pl


mrozianka

miesz­kan­ka Mro­zów (mia­sta lub wsi w Pol­sce)


SJP.pl


mroziański

przy­miot­nik od: Mrozy


SJP.pl


mrozicki

naz­wi­sko


SJP.pl


mroziewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Boh­dan Mro­zie­wicz (1933–2019) – op­to­e­lek­tro­nik
  • Krzysz­tof Mro­zie­wicz (ur. 1945) – pu­bli­cy­sta, dy­plo­ma­ta
  • Ro­bert Mro­zie­wicz (1942–2008) – dy­plo­ma­ta

Wikipedia


mrozik

zdrob­nie­nie od: mróz; mro­zek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: mróz

 (1.2) nie­wiel­ki mróz

 (1.3) pot. nie­wiel­ki szron

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jakub Mro­zik – pol­ski pił­karz
  • Lu­cy­na Mro­zik – pol­ska po­li­tyk, po­słan­ka na Sejm

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Jest mały mro­zik, ale i tak się przej­dzie­my.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrozowisko n., mróz mrz., mrozek mrz., mrożenie n., odmrożenie n., zamrażanie n., zmrażanie n., zamrożenie n.

 czas. mrozić ndk., odmrozić dk., odmrażać ndk., zmrozić dk., zmrażać ndk., zamrozić dk., zamrażać ndk., mierzić ndk.

 przym. mrozowy, mroźny

 przysł. mroźno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) mrozek

 (1.3) mrozek

Wiktionary


mroziuk

naz­wi­sko


SJP.pl


mroziwo

w gwa­rze śro­do­wi­sko­wej: płyn mro­że­nio­wy sto­so­wa­ny przy głę­bie­niu szy­bów do zam­ra­ża­nia ku­rzaw­ki lub wody w ska­łach sil­nie za­wod­nio­nych


SJP.pl


mrozić

1. prze­ni­kać, przej­mo­wać chło­dem;
2. po­wo­do­wać prze­marz­nię­cie ro­ślin;
3. pod­da­wać coś dzia­ła­niu ni­skiej tem­pe­ra­tu­ry;
4. po­zba­wiać pew­no­ści sie­bie lub od­wa­gi


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zmro­zić)

 (1.1) prze­ni­kać mro­zem, chło­dem

 (1.2) po­wo­do­wać zam­ra­ża­nie; mocno ochła­dzać

 (1.3) od­bie­rać od­wa­gę; za­bie­rać pew­ność sie­bie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny mro­zić się (dk. zmro­zić się)

 (2.1) sta­wać się chłod­niej­szym

Wiktionary

Powiązane:

 czas. mierzić

 przysł. mroźno

 przym. mroźny, mrozowy

 rzecz. mrozik mrz., mrozek mrz., mrożenie n., mrożonka ż., mróz mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chłodzić, ziębić

 (1.2) zamrażać

 (1.3) blokować, straszyć

 (2.1) zamrażać się

Wiktionary


mroziński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Hen­ryk Mro­ziń­ski – pol­ski sa­mo­rzą­do­wiec
  • Mar­tin Fitch (wł. Mar­cin Mro­ziń­ski) – pol­ski aktor te­a­tral­ny i dub­bin­go­wy, pio­sen­karz, pre­zen­ter te­le­wi­zyj­ny
  • Mi­chał Mro­ziń­ski – pol­ski dzien­ni­karz i tłu­macz
  • Piotr Mro­ziń­ski – pol­ski pił­karz
  • Zbi­gniew Mro­ziń­ski – pol­ski po­li­tyk, związ­ko­wiec, poseł na Sejm

Wikipedia


mrozoodporność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przy­miot­ni­ko­wy od|mro­zo­od­por­ny.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mro­zo­od­por­ność (bo­ta­ni­ka) – ze­spół me­cha­niz­mów i pro­ce­sów, dzię­ki któ­rym ro­śli­ny mogą prze­żyć epi­zo­dycz­nie lub dłu­gotr­wa­łe okre­sy mrozu.
  • Mro­zo­od­por­ność (ma­te­ria­ły) – od­por­ność ma­te­ria­łu ma cy­klicz­ne zam­ra­ża­nie i odm­ra­ża­nie.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. mrozoodporny

Wiktionary


mrozoodporny

od­por­ny na mróz


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­por­ny na mróz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jest cał­ko­wi­cie mro­zo­od­por­na i nie ma spe­cjal­nych wy­ma­gań co do żyz­no­ści gleby, ważne na­to­miast aby była ona stale wil­got­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrozoodporność ż.

Wiktionary


mrozowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ce­za­ry Mro­zo­wicz – pol­ski wio­ślarz
  • Ju­liusz Mro­zo­wicz – pol­ski in­ży­nier bu­dow­nict­wa
  • Woj­ciech Mro­zo­wicz – pol­ski hi­sto­ryk

Wikipedia


mrozowisko

za­głę­bie­nie te­re­nu, gdzie gro­ma­dzi się nocą mroź­ne po­wie­trze; kot­li­na mro­zo­wa


SJP.pl

Mro­zo­wi­sko, za­sto­i­sko mro­zo­we – po­wierzch­nia te­re­nu, na któ­rej gro­ma­dzi się cięż­kie, zimne po­wie­trze, przy czym jego od­pływ jest utrud­nio­ny, co sprzy­ja czę­stym przym­roz­kom. Takim miej­scem może być ob­ni­że­nie te­re­nu lub po­la­na leśna. Niż­sza tem­pe­ra­tu­ra po­wie­trza, gleby oraz czę­ste przym­roz­ki po­wo­du­ją opóź­nie­nie wzro­stu i roz­wo­ju ro­ślin w danym miej­scu. W ob­sza­rach le­śnych mro­zo­wi­ska są trud­ne do od­no­wie­nia i za­le­sie­nia.

Wikipedia


mrozowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Mro­zow­ski (1872-1946) – dzia­łacz
  • Dy­mitr Mro­zow­ski (1913-1971) – chi­rurg
  • Ma­ciej Mro­zow­ski (ur. 1950) – praw­nik
  • Marek Mro­zow­ski (ur. 1954) – sa­mo­rzą­do­wiec
  • Prze­my­sław Mro­zow­ski – dr hab., hi­sto­ryk sztu­ki, dy­rek­tor Zamku Kró­lew­skie­go w War­sza­wie
  • Sta­ni­sław Mro­zow­ski (1902-1999) – fizyk
  • Wła­dy­sław Mro­zow­ski (1896-1968) – star­szy sier­żant

Wikipedia


mrozowy

od­no­szą­cy się do mrozu; spo­wo­do­wa­ny przez mróz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mrozu, zwią­za­ny z mro­zem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W trak­cie zlo­do­wa­ce­nia pod­la­skie­go do­mi­no­wa­ło wie­trze­nie mro­zo­we, de­nu­da­cja a na­stęp­nie se­dy­men­ta­cja osa­dów rzecz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrozowisko n., mróz mrz., mrozek mrz., mrozik mrz., mrożenie n., odmrożenie n., zamrażanie n., zmrażanie n., zamrożenie n.

 czas. mrozić ndk., odmrozić dk., odmrażać ndk., zmrozić dk., zmrażać ndk., zamrozić dk., zamrażać ndk., mierzić ndk.

 przym. mroźny

 przysł. mroźno

Wiktionary


mrozy

tem­pe­ra­tu­ra po­wie­trza po­ni­żej zera (w skali Cel­sju­sza); okres, w któ­rym pa­nu­je taka tem­pe­ra­tu­ra


SJP.pl

Mrozy – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie miń­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Mrozy.

Ad­mi­ni­stra­cyj­nie na te­re­nie Mro­zów ut­wo­rzo­no trzy so­łect­wa: "Mrozy", "Mrozy Po­łud­nie", "Mrozy Wola".

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wikipedia


mroźnia

po­mie­szcze­nie do prze­cho­wy­wa­nia zam­ro­żo­nej żyw­no­ści; mroż­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miej­sce prze­cho­wy­wa­nia zam­ro­żo­nych ar­ty­ku­łów spo­żyw­czych

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mroźny

Wiktionary


mroźniczy

uży­wa­ny do mro­że­nia


SJP.pl


mroźniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: mroź­no, mroź­nie


SJP.pl


mroźniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: mroź­ny


SJP.pl


mroźno

przy­słó­wek

 (1.1) tak, jak przy ujem­nych tem­pe­ra­tu­rach, bar­dzo zimno

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W lutym bę­dzie tak mroź­no jak w stycz­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmrɔʑnɔ, AS: mroźno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrozik mrz., mrozek mrz., mróz m., mrożenie n., zamrażanie n., odmrożenie n., odmrażanie n., rozmrażanie n., rozmrożenie n., przymrozek m., mrożonka ż.

 czas. mrozić ndk., zamrażać ndk., zamrozić dk., odmrażać ndk., odmrozić dk., rozmrażać ndk., rozmrozić dk.

 przym. mroźny, mrozowy

 przysł. mroźnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mroźnie, lodowato

Wiktionary


mroźność

uczu­cie doj­mu­ją­ce­go zimna, prze­ni­ka­nie mro­zem


SJP.pl


mroźny

bar­dzo zimny, lo­do­wa­ty, prze­ni­ka­ją­cy mro­zem


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) przej­mu­ją­co zimny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­desz­ła zima su­ro­wa i mroź­na. Za­marz­ły wody.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmrɔʑnɨ, AS: mroźny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrozik mrz., mrozek mrz., mróz m., mroźnia ż., mrożonka ż.

 czas. mrozić ndk.

 przysł. mroźnie, mroźno

 przym. mrozowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) srogi, surowy, lodowaty

Wiktionary


mrożek

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Mro­żek (ur. 1950) – pol­ski kom­po­zy­tor, aran­żer i in­stru­men­ta­li­sta
  • Elż­bie­ta Mro­żek-Loska (ur. 1977) – pol­ska al­to­wio­list­ka
  • Sła­wo­mir Mro­żek (1930–2013) – pol­ski dra­ma­to­pi­sarz, pro­za­ik oraz ry­sow­nik
  • Mro­zek

Wikipedia


mrożenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mro­zić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mrɔˈʒɛ̃ɲɛ, AS: mrožẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. mierzić, mrozić ndk.

 rzecz. mrozik mrz., mrozek mrz., mrożonka

 przysł. mroźno

 przym. odmrożeniowy, mrozowy

Wiktionary


mrożeniówka

pod­wój­na rura, którą prze­pły­wa płyn zam­ra­ża­ją­cy przy głę­bie­niu szy­bów spo­so­bem zam­ra­ża­nia; rura mro­że­nio­wa


SJP.pl


mrożkowski

taki jak u Sła­wo­mi­ra Mroż­ka, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Sła­wo­mi­ra Mroż­ka


SJP.pl


mrożnia

po­mie­szcze­nie do prze­cho­wy­wa­nia zam­ro­żo­nej żyw­no­ści; mroź­nia


SJP.pl


mrożonka

zam­ro­żo­ny pro­dukt spo­żyw­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. zam­ro­żo­ny pro­dukt spo­żyw­czy

Wiktionary

Mro­żon­ka – zam­ro­żo­ny pro­dukt żyw­no­ścio­wy mro­żo­ny w tem­pe­ra­tu­rach od –25 do –40 °C, przez­na­czo­ny do dłu­gotr­wa­łe­go prze­cho­wy­wa­nia w tem­pe­ra­tu­rach ok. –18 °C, w któ­rych za­ha­mo­wa­ny jest pro­ces jeł­cze­nia tłu­szczów i nie­mal cał­ko­wi­cie wstrzy­ma­ny jest roz­wój drob­no­u­stro­jów. Czę­sto są to kon­fek­cjo­no­wa­ne wa­rzy­wa albo owoce, także ryby albo mięso, jak rów­nież go­to­we zam­ro­żo­ne sa­łat­ki albo przet­wo­ry mącz­ne (np. pie­ro­gi).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. mróz m., mrożenie n., zamrażanie n., odmrożenie n., odmrażanie n., rozmrażanie n., rozmrożenie n., przymrozek m.

 czas. mrozić ndk., zamrażać ndk., zamrozić dk., odmrażać ndk., odmrozić dk., rozmrażać ndk., rozmrozić dk.

 przym. mroźny

 przysł. mroźnie, mroźno

Wiktionary


mrożonki

zam­ro­żo­ny pro­dukt spo­żyw­czy


SJP.pl


mrożonkowy

→ mro­żon­ka


SJP.pl

Patrz:

mrożonka

mrożony

1. prze­ni­kać, przej­mo­wać chło­dem;
2. po­wo­do­wać prze­marz­nię­cie ro­ślin;
3. pod­da­wać coś dzia­ła­niu ni­skiej tem­pe­ra­tu­ry;
4. po­zba­wiać pew­no­ści sie­bie lub od­wa­gi


SJP.pl


mrożący

1. prze­ni­kać, przej­mo­wać chło­dem;
2. po­wo­do­wać prze­marz­nię­cie ro­ślin;
3. pod­da­wać coś dzia­ła­niu ni­skiej tem­pe­ra­tu­ry;
4. po­zba­wiać pew­no­ści sie­bie lub od­wa­gi


SJP.pl

Patrz:

mrozić

mrr

wy­krzy­knik oz­na­cza­ją­cy mru­cze­nie; mrau


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju ni­ja­kie­go

 (1.1) = adm. Mi­ni­ster­stwo Roz­wo­ju Re­gio­nal­ne­go;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃m‿ɛr‿ˈɛr, AS: ẽm‿er‿er

Wiktionary


mrrr

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja wy­ra­ża­ją­ca dźwięk mru­cze­nia głów­nie kota, ale też i ma­szy­ny, czło­wie­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Mrrr. — A co no­we­go w świe­cie. — Mrrr. — A w tym roku lato ładne. — Mrrr. I tak mru­cze­li jeden do dru­gie­go, aż wcho­dzi­ła Wę­gla­rzo­wa, i wtedy obaj wie­dzie­li, że to ko­niec mę­skiej roz­mo­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mrr, AS: mrr

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mruczenie n., mruczek m., Mruczek m., Mruczka ż., mruczando n., mruczanka ż., pomruk m.

 czas. mruczeć, zamruczeć, pomruczeć, pomrukiwać

 wykrz. mru-mru, mru

 przysł. mruczando

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mru-mru, mru

Wiktionary


mrs

(w an­giel­szczyź­nie bry­tyj­skiej) skrót od: mi­stress


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Motta’s Re­cor­ding Stu­dio – pier­wsze ja­maj­skie stu­dio na­gra­nio­we
  • Mo­vi­mien­to Re­no­va­dor San­di­ni­sta – ni­ka­ra­gu­ań­ska par­tia po­li­tycz­na
  • spek­tro­sko­pia re­zo­nan­su ma­gne­tycz­ne­go in vivo (ang. Ma­gne­tic Re­so­nan­ce Spec­tro­sco­py)
  • kod IATA dla portu lot­ni­cze­go Mar­sy­lia

Wikipedia


mrs.

(w an­giel­szczyź­nie ame­ry­kań­skiej) skrót od: mi­stress


SJP.pl


mru

wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy mru­cze­nie kota; mrau


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca od­głos mru­czą­ce­go kota

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ma­xi­mum Re­ce­i­ve Unit – naj­więk­szy pa­kiet da­nych, jaki dane urzą­dze­nie może ode­brać (zo­bacz też MTU)
  • Mię­dzy­rzec­ki Rejon Umoc­nio­ny
  • Most Re­cent­ly Used – skrót od listy ostat­nio uży­wa­nych (pli­ków, adre­sów)
  • Mru – grupa et­nicz­na w Ban­gla­de­szu i Bir­mie
  • Mru – język mniej­szo­ścio­wy w Ban­gla­de­szu i Bir­mie
  • MRU – kod ISO 4217 dla ugija, wa­lu­ty Ma­u­re­ta­nii
  • MRU – kod IATA portu lot­ni­cze­go Ma­u­ri­tius

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mru, AS: mru

Wiktionary

Powiązane:

 wykrz. mrrr

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mrrr, mru-mru

Wiktionary


mruczando

śpiew z zam­knię­ty­mi usta­mi, sto­so­wa­ny zwy­kle w ut­wo­rach chó­ral­nych; mor­mo­ran­do; mur­mu­ran­do


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) żart. mru­cze­nie kota

 (1.2) mru­cze­nie czło­wie­ka, nu­ce­nie me­lo­dii

 (1.3) żart. niski, zmy­sło­wy spo­sób mó­wie­nia

 (1.4) żart. mot. war­kot sil­ni­ka

przy­słó­wek

 (2.1) w stylu mru­czan­da (1.1-4)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­dob­ne ty­gry­siąt­ka gra­so­wa­ły też w Wiel­kiej Bry­ta­nii. Jed­ne­go nawet udało nam się zła­pać i os­wo­ić. Ileż to ra­do­ści i mru­czan­da do­star­czył ten pie­ścia­nik!

 (1.2) By­li­śmy wtedy taką zgra­ną paką, że ro­zu­mie­li­śmy się na mru­czan­do.

 (1.3) — Opo­wia­daj, co u cie­bie… — ak­sa­mit­ny tembr głosu za­wo­do­we­go spi­ke­ra po­tra­fił przejść w zmy­sło­we mru­czan­do.

 (1.4) Sie­dział w sa­mo­cho­dzie na pod­jeź­dzie, wsłu­chu­jąc się w mru­czan­do sil­ni­ka, gdy ktoś za­stu­kał w szybę.

 (2.1) Za­ba­wiał nas, cza­sem zda­rza­ło mu się nawet mówić wier­sze; zwła­szcza dość czę­sto pow­ta­rzał mru­czan­do prze­tłu­ma­czo­ny przez sie­bie mo­no­log z Ham­le­ta (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mruk mrz., Mruczek mzw., mrukliwość ż. mruczanka ż.

 czas. mruczeć, mruknąć

 przym. mrukliwy

 przysł. mrukliwie

 wykrz. mrrr

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) mormorando, murmurando

Wiktionary


mruczanka

pio­sen­ka nu­co­na bez słów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pio­sen­ka bez słów, ale z mru­cze­niem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mruczek mzw., mruczando n.

 wykrz. mrrr

 przysł. mruczando

Wiktionary


mruczek

zdrob­nie­nie od: mruk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: mruk

Wiktionary

Powiązane:

 wykrz. mrrr

 czas. mruczeć

 rzecz. mruk mos., Mruczek mzw.

Wiktionary


mruczenie

cichy, niski, prze­cią­gły dźwięk wy­da­wa­ny zwła­szcza przez kota; pom­ruk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mru­czeć.

Wiktionary

Mru­cze­nie – cha­rak­te­ry­stycz­ny dźwięk o ni­skiej czę­stot­li­wo­ści (25 do 150 Hz) wy­da­wa­ny przez koty do­mo­we, sta­no­wią­cy ele­ment ko­mu­ni­ka­cji kotów. Prze­waż­nie sy­gna­li­zu­je dobre sa­mo­po­czu­cie, ale może być rów­nież emi­to­wa­ny w stre­sie, bólu, cho­ro­bie.

Me­cha­nizm mru­cze­nia kotów nadal nie jest do­brze poz­na­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. mruczeć ndk., mruknąć dk.

 rzecz. mruknięcie n., Mruczek m., mrukliwość ż.

 wykrz. mrrr

Wiktionary


mruczeć

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. mru­knąć)

 (1.1) zaz­wy­czaj o kocie: wy­da­wać cichy, niski, prze­cią­gły dźwięk

 (1.2) pot. mówić cicho, nie­wy­raź­nie

 (1.3) gw-pl|War­mia, Ma­zu­ry. o kro­wie: ry­czeć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kot mru­czy na moich ko­la­nach.

 (1.2) Ur­wa­ła, uj­rza­wszy, że Hania z de­za­pro­ba­tą kiwa głową i cicho mru­czy.

 (1.2) Sie­dzia­ło dwóch ta­kich typów spod ciem­nej gwia­zdy w karcz­mie i coś tam mru­cze­li nie­spo­koj­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmrut͡ʃɛt͡ɕ, AS: mručeć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mruczando n., mruczenie n., mruczek m., pomrukiwanie n., Mruczek mzw., mruk m., mrukliwość ż.

 czas. zamruczeć dk., pomruczeć dk.

 wykrz. mrrr

 przysł. mruczando

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) mamrotać

 (1.3) ryczeć

Wiktionary


mruczka

zdrob­nie­nie od: mruk


SJP.pl


mruczliwy

daw­niej: mru­kli­wy, mru­czą­cy; mrucz­ny


SJP.pl


mruczny

daw­niej: mru­kli­wy, mru­czą­cy; mrucz­li­wy


SJP.pl


mruczuś

pie­szczot­li­wie: kot; ki­ciuś, kituś, ko­ci­na, kicia, kizia, ko­ciak


SJP.pl


mrugacz

naz­wi­sko


SJP.pl


mrugalski

naz­wi­sko


SJP.pl


mruganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mru­gać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mruˈɡãɲɛ, AS: mrugãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. mrugać ndk., mrugnąć dk., pomrugać dk., zamrugać dk.

 rzecz. mruganka ż., mrugnięcie

Wiktionary


mruganka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzecz mi­got­li­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mruganie n.

 czas. mrugać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) błyskotka

Wiktionary


mrugawica

daw­niej:
1. górna po­wie­ka;
2. mru­ga­nie


SJP.pl


mrugać

1. po­ru­szać szyb­ko po­wie­ka­mi;
2. świe­cić nie­rów­nym, prze­ry­wa­nym świa­tłem


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. mru­gnąć)

 (1.1) wy­ko­ny­wać szyb­kie ruchy po­wie­ka­mi

 (1.2) przen. świe­cić nie­re­gu­lar­nym, prze­ry­wa­nym świa­tłem

 (1.3) przen. pot. szyb­ko świe­cić świa­tła­mi sa­mo­cho­du

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mru­gał ner­wo­wo, bo coś mu wpa­dło do oka.

 (1.1) We śnie nie mru­ga­my ocza­mi.

 (1.1) Nie umiem (…) mru­gać w noc ciem­ną.

 (1.2) Była pię­kna noc, księ­ży­ca nie było widać, tylko gwia­zdy mru­ga­ły do nas z nieba.

 (1.3) Inni kie­row­cy nie­u­stan­nie mi mru­ga­li, więc coś mu­sia­ło być nie tak z moim sa­mo­cho­dem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmruɡat͡ɕ, AS: mrugać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mruganka ż., mruganie n., mrugnięcie n.

 czas. mrugnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) migotać, błyskać, migać

 (1.3) migać

Wiktionary


mrugała

1. po­ru­szać szyb­ko po­wie­ka­mi;
2. świe­cić nie­rów­nym, prze­ry­wa­nym świa­tłem


SJP.pl


mrugnięcie

1. po­ru­szyć szyb­ko po­wie­ka­mi
2. zaś­wie­cić nie­rów­nym, prze­ry­wa­nym świa­tłem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mru­gnąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. mrugnąć, mrugać

 rzecz. mruganie n.

Wiktionary


mrugnąć

1. po­ru­szyć szyb­ko po­wie­ka­mi
2. zaś­wie­cić nie­rów­nym, prze­ry­wa­nym świa­tłem


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. mru­gać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|mru­gać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Za­pom­nia­łem. – Trzy Kawki mru­gnął do Ge­ral­ta.  Dziew­czę­ta dbają o linię

 (1.1) To­siek objął plecy matki i spoza jej głowy mru­gnął po­ro­zu­mie­waw­czo do Marty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmruɡnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: mrugnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mruganie n., mrugnięcie n.

 czas. mrugać

Wiktionary


mruk

po­tocz­nie: osoba ma­ło­mów­na i nie­to­wa­rzy­ska; mil­czek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba ma­ło­mów­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Mruk – rzym­sko­ka­to­lic­ki du­chow­ny
  • Jerzy Mruk – pol­ski ho­ke­i­sta i tre­ner
  • Mi­ro­sław Mruk – pol­ski wio­ślarz, olim­pij­czyk
  • mruk but­lo­no­sy – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny mru­ko­wa­tych
  • mruk ni­lo­wy, gym­nar­chus ni­lo­wy – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny Gym­nar­chi­dae
  • mruk Pe­ter­sa – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny mru­ko­wa­tych
  • Pol­skie na­zew­nict­wo po­pu­lar­ne ryb

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mruk, AS: mruk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mruknięcie n.

:: zdrobn. mruczek m.

 czas. mruczeć, mruknąć

 przysł. mrukliwie, mruczando

Wiktionary


mrukawy

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. mru­kli­wy, mru­ko­wa­ty

Wiktionary


mrukliwie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób mru­kli­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mruczando n., mrukliwość ż., mruk m.

 przym. mrukliwy

 przysł. mruczando

Wiktionary


mrukliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: mru­kli­wie


SJP.pl


mrukliwość

1. skłon­ność do mil­cze­nia, nie­o­dzy­wa­nia się; milcz­ko­stwo, ma­ło­mów­ność, milcz­ko­wa­tość, mil­kli­wość;
2. skłon­ność do mó­wie­nia pół­gęb­kiem z po­wo­du braku ocho­ty do roz­mo­wy, złego na­stro­ju lub nie­chęt­ne­go sto­sun­ku do kogoś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest mru­kli­we; cecha tych, któ­rzy są mru­kli­wi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mruczando n., mruk m., mrukowatość ż., mruczenie n.

 czas. mruczeć ndk.

 przym. mrukliwy, mrukowaty

 przysł. mrukliwie, mruczando

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) małomówność, burkliwość, milczkowatość, milkliwość, mrukowatość

Wiktionary


mrukliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: mru­kli­wy


SJP.pl


mrukliwy

przy­miot­nik

 (1.1) po­sęp­ny, ma­ru­dzą­cy, zrzęd­li­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­zo­sta­wał zatem Han Solo. Corwi sły­sza­ła, że prze­myt­nik i nie­for­mal­ny re­be­liant bywa mru­kli­wy, i nie była za­chwy­co­na, że Han zo­stał jej jako je­dy­na opcja, ale mu­sia­ła spró­bo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. mrukliwie, mruczando

 rzecz. mruczando n., mrukliwość ż.

Wiktionary


mruknąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­na­ny od|mru­czeć.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A ten co tu, do cho­le­ry, robi? – mru­knął pod nosem Wło­das.

 (1.1) Ryza pa­pie­ru, którą wrę­czył mi gość, za­sko­czy­ła mnie bar­dziej, niż jego zdzi­wił widok mo­je­go ciała sauté. Mimo to wzię­łam pa­ku­nek w ręce, a on po­kle­pał mnie po po­ślad­kach i mru­knął: – Takie dup­sko to ro­zu­miem!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmruknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: mruknõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mruczenie n., mruk mos., mruczando n.

 przysł. mruczando

Wiktionary


mrukowaty

po­tocz­nie: ma­ło­mów­ny i nie­to­wa­rzy­ski; bur­kli­wy


SJP.pl


mrużenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mru­żyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zmrużać

Wiktionary


mrużny

błona mruż­na - u zwie­rząt: błona za­sła­nia­ją­ca oko nie­za­leż­nie od po­wiek; mi­got­ka


SJP.pl


mrużyć

1. przy­my­kać po­wie­ki, za­sła­niać oczy po­wie­ka­mi;
2. mru­żyć się - (o oczach, po­wie­ce) przy­my­kać się


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) (o po­wie­ce) przy­my­kać

cza­sow­nik zwrot­ny mru­żyć się

 (2.1) (o po­wie­ce) przy­my­kać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pu­cha­ła po­pa­trzył groź­nie na Wło­da­sa, mru­żąc przy tym krza­cza­ste brwi, i podał pa­pier ofi­ce­ro­wi.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zmrużać

 rzecz. zmrużek mzw./mrz.

Wiktionary


mrygać

po­tocz­nie: mru­gać


SJP.pl


mrygnąć

gwa­ro­wo: mru­gnąć


SJP.pl


mrygowka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. po­wie­ka oka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. mrygać

Wiktionary


mrzechlina

ro­śli­na z ro­dzi­ny psian­ko­wa­tych


SJP.pl

Mrzech­li­na, pie­czen­nik ("Ce­strum" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny psian­ko­wa­tych. Obej­mu­je 175 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w cie­płych tro­pi­kal­nych re­gio­nach Ame­ry­ki, od po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych (Flo­ry­da, Tek­sas) po po­łud­nie i część środ­ko­wą Chile (re­gion Bíobío – "C. par­qui"). Wszyst­kie czę­ści ro­śli­ny są tru­ją­ce. Spo­ży­cie po­wo­du­je bar­dzo po­waż­ne za­pa­le­nie żo­łąd­ka i jelit. Ro­śli­ny są tru­ją­ce także dla koni, bydła i owiec. Kwia­ty za­py­la­ne są przez ko­li­bry i owady, zwła­szcza ćmy.

Wikipedia


mrzezino

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Mrze­zi­no ( Mrzezëno, Mrzeżëno lub też Brzeżëno, Bre­sin, Me­re­zi­na, inne nazwy: Mrze­zin, Mne­szy­na, Mre­sy­na) – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie puc­kim, w gmi­nie Puck. Leży na Kępie Puc­kiej i przy linii ko­le­jo­wej nr 213 Reda-Hel, ze sta­cją Mrze­zi­no. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wikipedia


mrzeć

tra­cić życie; umie­rać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) książk. umie­rać, tra­cić życie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. marcie n., mór mrz.

 czas. zemrzeć dk., pomrzeć dk., umrzeć dk., wymrzeć dk.

 skr. zm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konać, umierać; eufem. odchodzić

Wiktionary


mrzeża

ro­dzaj sieci ry­bac­kiej; mrzeż­na, dryga, dry­ga­wi­ca, dry­gu­bi­ca


SJP.pl


mrzeżna

ro­dzaj sieci ry­bac­kiej; mrze­ża, dryga, dry­ga­wi­ca, dry­gu­bi­ca


SJP.pl


mrzeżyno

ką­pie­li­sko nad pol­skim Bał­ty­kiem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. osada ry­bac­ka w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim;

Wiktionary

Mrze­ży­no (do 1945 niem. "Trep­to­wer Deep, Regamünde") – osada, nad­mor­ska miej­sco­wość wy­po­czyn­ko­wa w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fic­kim, w gmi­nie Trze­bia­tów. Po­ło­żo­na nad Mo­rzem Bał­tyc­kim, na Po­brze­żu Szcze­ciń­skim, u uj­ścia rzeki Regi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mrze­ży­no jest miej­sco­wo­ścią wy­po­czyn­ko­wą.

 (1.1) Głów­ną ulicą Mrze­ży­na jest aleja Ty­siąc­le­cia Pań­stwa Pol­skie­go.

 (1.1) W Mrze­ży­nie znaj­du­je się uj­ście rzeki Regi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mʒɛˈʒɨ̃nɔ, AS: mžežỹno

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mrzeżyński

 rzecz. Mrzeżynianin m., Mrzeżynianka ż.

Wiktionary


mrzeżyński

przy­miot­nik od: Mrze­ży­no


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od Mrze­ży­no

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mʒɛˈʒɨ̃j̃sʲci, AS: mžežỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mrzeżyno

Wiktionary


mrzonka

1. ma­rze­nie, nie­re­al­ny po­mysł; uro­je­nie, złu­dze­nie;
2. mrzon­ka pie­rzak - ga­tu­nek ćmy z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­mysł, za­miar nie­moż­li­wy do urze­czy­wist­nie­nia

Wiktionary

Mrzon­ka – pol­ski film oby­cza­jo­wy z 1985 roku na pod­sta­wie opo­wia­da­nia An­to­nie­go Sło­nim­skie­go pt. "Jak to było na­praw­dę". Zdję­cia krę­co­no w War­sza­wie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmʒɔ̃nka, AS: mžõnka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mrzonkowaty, mrzonkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) marzenie, urojenie, złudzenie, utopia

Wiktionary


mrzonkowaty

rzad­ko: ma­ją­cy cechy mrzon­ki, nie­re­al­ny


SJP.pl


mrzonkowy

→ mrzon­ka


SJP.pl

Patrz:

mrzonka

mrzygłodek

mrzy­gło­dek czar­nuch - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny czar­nu­cho­wa­tych


SJP.pl

Mrzy­gło­dek ("Me­la­ni­mon") – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny czar­nu­cho­wa­tych.

Ro­dzaj ten wpro­wa­dzo­ny zo­stał w 1829 roku przez Chri­stia­na von Ste­ve­na. Obej­mu­je czte­ry pa­le­ark­tycz­ne ga­tun­ki, w tym:

Chrzą­szcze o krót­kim, nagim, czar­no ubar­wio­nym ciele dłu­go­ści od 3 do 4 mm.

Wikipedia


mrzygłodzki

przy­miot­nik od: Mrzy­głód


SJP.pl


mrzygłód

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych


SJP.pl

Zo­bacz też: Mrzy­głód w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Mrzy­głód – wieś (daw­niej mia­sto) w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie sa­noc­kim, w gmi­nie Sanok. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży nad rzeką San.

Mrzy­głód, jako Ty­ra­wa uzy­skał lo­ka­cję miej­ską w 1425, zde­gra­do­wa­ny w 1934. W okre­sie 1431–1772 mia­sto kró­lew­skie. Mrzy­głód obec­nie to uni­kal­ny ze­spół za­bu­do­wy od­da­ją­cy w mi­nia­tu­rze układ prze­strzen­ny śred­nio­wiecz­ne­go mia­sta.

Wikipedia


mrzyk

chrząszcz z ro­dzi­ny skór­ni­ków


SJP.pl


mrówa

duża mrów­ka


SJP.pl


mrówcia

pie­szczot­li­wie: mrów­ka; mró­wecz­ka, mró­weń­ka


SJP.pl


mrówczan

sól lub ester kwasu mrów­ko­we­go


SJP.pl


mrówczany

sól lub ester kwasu mrów­ko­we­go


SJP.pl

Mrów­cza­ny (me­ta­nia­ny) – sole lub estry kwasu mrów­ko­we­go.

Wikipedia


mrówczelina

epi­fi­tycz­ny krzew z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych, pro­du­ku­ją­cy kol­cza­ste bulwy za­miesz­ki­wa­ne przez mrów­ki


SJP.pl


mrówczy

1. do­ty­czą­cy mró­wek, zro­bio­ny przez mrów­ki;
2. prze­no­śnie: żmud­ny, mo­zol­ny, wytr­wa­ły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla mrów­ki; do­ty­czą­cy, od­no­szą­cy się do mrów­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmruft͡ʃɨ, AS: mrufčy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrówka ż., mrówa ż., mróweczka ż., mrowie n., mrówkowanie n., mrównik mzw.

 przym. mrówkowy

 przysł. mrówczo

Wiktionary


mrówczyn

śmier­tek mrów­czyn - ga­tu­nek pa­ją­ka z ro­dzi­ny śliz­gu­no­wa­tych


SJP.pl

Mrów­czyn (niem. "Birk Vor­werk") – osada leśna w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie świe­bo­dziń­skim, w gmi­nie Lu­brza. Le­śni­czów­ka znaj­du­je się około 1 ki­lo­me­tra na po­łud­nie od Buczy, jest to zam­knię­ty dla ogółu oś­ro­dek po­lo­wań.

Na po­cząt­ku XX wieku osada trak­to­wa­na była jako część wsi Most­ki. Miesz­ka­ło tu wów­czas 5 osób.

Wikipedia


mrówczynek

pająk z ro­dzi­ny ska­ku­no­wa­tych


SJP.pl


mrówczynka

pająk z ro­dzi­ny ska­ku­no­wa­tych


SJP.pl

Mrów­czyn­ka ("Myr­ma­rach­ne for­mi­ca­ria") – ga­tu­nek pa­ją­ka z ro­dzi­ny ska­ku­no­wa­tych.

Wikipedia


mrówczyński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Mrów­czyń­ski – pol­ski po­li­tyk, na­u­czy­ciel i sa­mo­rzą­do­wiec, poseł na Sejm
  • Bo­le­sław Mrów­czyń­ski – pol­ski pi­sarz
  • Grze­gorz Mrów­czyń­ski – pol­ski aktor i re­ży­ser te­a­tral­ny
  • Marek Mrów­czyń­ski – pol­ski spe­cja­li­sta ochro­ny ro­ślin
  • Sta­ni­sław Mrów­czyń­ski – pol­ski fizyk
  • Ta­de­usz Mrów­czyń­ski – pol­ski ar­chi­tekt
  • Wik­tor Mrów­czyń­ski − pol­ski ju­do­ka
  • Woj­ciech Mrów­czyń­ski – pol­ski mon­ta­ży­sta fil­mo­wy

Wikipedia


mróweczka

1. zdrob­nie­nie od: mrów­ka;
2. prze­kra­sek mró­wecz­ka - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny prze­kra­sko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od mrów­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mruˈvɛt͡ʃka, AS: mruvečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrówka ż., mrówa ż., mrówkowanie n., mrównik mzw.

 przym. mrówkowy, mrówczy

 przysł. mrówczo

Wiktionary


mróweńka

pie­szczot­li­wie: mrów­ka; mró­wecz­ka, mrów­cia


SJP.pl


mrówiaczek

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny chron­ko­wa­tych


SJP.pl


mrówka

ga­tu­nek owada z ro­dzi­ny błon­kos­krzy­dłych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. owad z ro­dza­ju mrów­ko­wa­tych, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|For­mi­ci­dae|ref=tak.

 (1.2) przen. ktoś bar­dzo pra­co­wi­ty i wytr­wa­ły

 (1.3) pot. osoba zaj­mu­ją­ca się hand­lem, prze­kra­cza­ją­ca gra­ni­cę kilka razy dzien­nie i prze­no­szą­ca każ­do­ra­zo­wo doz­wo­lo­ną ilość to­wa­ru

 (1.4) daw. przen. mała bro­daw­ka

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (2.1) mrów­ki pot. uczu­cie dręt­wie­nia, cierp­nię­cia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mrów­ka – owad z ro­dzi­ny owa­dów na­le­żą­cej do rzędu błon­kó­wek, po­drzę­du trzon­kó­wek
  • Mrów­ka – część wsi Borek w woj. opol­skim, w pow. klucz­bor­skim, w gmi­nie By­czy­na
  • Mrów­ka – potok, do­pływ Gra­nicz­nej
  • Mrów­ka – stru­ga, do­pływ Zim­nej Wody
  • PSB Mrów­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niez­li­czo­na ilość mró­wek zmie­rza­ła w stro­nę mro­wi­ska.

 (1.3) Spraw­na mrów­ka po­tra­fi prze­kro­czyć gra­ni­cę nawet dwa­dzie­ścia razy dzien­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmrufka, AS: mrufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrówczę n., mrowie n., mrowisko n., mrówczan m., mrówkowanie n., mrowienie n., mrówczynka ż.

:: zdrobn. mróweczka ż.

:: zgrub. mrówa ż.

 czas. mrowić się, mrowić ndk.

 przym. mrówczy, mrówczany, mrówkowy, mrówkowaty

 przysł. mrówczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kresy|muraszka.; gw. Śląsk Cieszyński mrowiec

 (1.2) pracuś, pszczółka

Wiktionary


mrówki

ga­tu­nek owada z ro­dzi­ny błon­kos­krzy­dłych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mrów­ki – zwy­cza­jo­wa nazwa mrów­ko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)
  • Mrów­ki – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Wizna
  • Mrów­ki – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. gi­życ­kim, w gmi­nie Ryn
  • Mrów­ki – przy­sió­łek w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ko­niń­skim, w gmi­nie Wil­czyn
  • Mrów­ki - póź­noś­red­nio­wiecz­ne gro­dzi­sko stoż­ko­wa­te, po­ło­żo­ne w po­bli­żu wsi Mrów­ki
  • Mrów­ki – dra­mat Marii Paw­li­kow­skiej-Jas­no­rzew­skiej.

Wikipedia


mrówkojad

1. zwie­rzę ży­ją­ce w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej, ży­wią­ce się zwy­kle ter­mi­ta­mi i mrów­ka­mi;
2. przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny pta­ków z rzędu wró­blo­wych; mrów­ko­łów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­ski ssak ży­wią­cy się mrów­ka­mi i ter­mi­ta­mi;

Wiktionary

Mrów­ko­jad ("Myr­me­cop­ha­ga") – ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny mrów­ko­ja­do­wa­tych (Myr­me­cop­ha­gi­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­szym za­rzu­cam głu­po­tę wprost ba­jecz­ną, co bo­wiem mógł­by ktoś po­wie­dzieć, na przy­kład, o mrów­kach, któ­re­by wy­to­czy­ły spra­wę ro­bot­nic i gry­zły się o nią w chwi­li, gdy na mro­wi­sku leży mrów­ko­jad i po­ły­ka je ty­sią­ca­mi?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mrufˈkɔjat, AS: mrufkoi ̯at

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrówkojadek mzw., mrówkojadowate lm nm.

Wiktionary


mrówkojadek

najm­niej­szy ga­tu­nek ssaka z ro­dzi­ny mrów­ko­ja­dów


SJP.pl

Mrów­ko­ja­dek ("Cyc­lo­pes") – ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny mrów­ko­jad­ko­wa­tych (Cyc­lo­pe­di­dae).

Wikipedia


mrówkojadowate

o ce­chach mrów­ko­ja­do­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl

Mrów­ko­ja­do­wa­te, mrów­ko­ja­dy (Myr­me­cop­ha­gi­dae) – ro­dzi­na ssa­ków ło­ży­sko­wych z po­drzę­du gięt­ko­ję­zy­ko­wych w rzę­dzie wło­cha­czy. Obej­mu­je trzy ga­tun­ki – mrów­ko­ja­da wiel­kie­go, ta­man­duę pół­noc­ną i po­łud­nio­wą. Wy­ka­zu­ją licz­ne przy­sto­so­wa­nia do że­ro­wa­nia na gnia­zdach owa­dów spo­łecz­nych oraz cha­rak­te­ry­zu­ją się spe­cy­ficz­ną bu­do­wą krę­go­słu­pa, umoż­li­wia­ją­cą sta­wa­nie na tyl­nych koń­czy­nach.

Wikipedia


mrówkojadowaty

o ce­chach mrów­ko­ja­do­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl


mrówkojady

1. zwie­rzę ży­ją­ce w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej, ży­wią­ce się zwy­kle ter­mi­ta­mi i mrów­ka­mi;
2. przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny pta­ków z rzędu wró­blo­wych; mrów­ko­łów


SJP.pl


mrówkolew

dra­pież­ny owad z rzędu sie­cia­rek, któ­re­go larwy żywią się drob­ny­mi owa­da­mi ła­pa­ny­mi do wy­grze­ba­nych w pia­sku lej­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Myr­me­le­on|ref=tak., owad, któ­re­go larwy bu­du­ją pia­sko­we pu­łap­ki na mrów­ki (któ­ry­mi się żywią);

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ofia­rom po­chwy­co­nym w pu­łap­kę w pia­sku larwy mrów­kol­wa wstrzy­ku­ją pa­ra­li­żu­ją­ce tok­sy­ny oraz en­zy­my po­wo­du­ją­ce roz­kład ciała.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mrufˈkɔlɛf, AS: mrufkolef

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrówkolwowate nmos.

Wiktionary


mrówkolub

gład­nik mrów­ko­lub - ga­tu­nek pa­ją­ka z ro­dzi­ny wor­cza­ko­wa­tych


SJP.pl


mrówkoludzie

śro­do­wi­sko­wo: ma­so­wo na­pły­wa­ją­cy do wiel­kich miast mło­dzi lu­dzie, któ­rzy ukoń­czy­li stu­dia i po­szu­ku­ją pracy


SJP.pl


mrówkolwowate

o ce­chach mrów­kol­wo­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl

Mrów­kol­wo­wa­te, mrów­kol­wy (Myr­me­le­on­ti­dae) – naj­licz­niej­sza w ga­tun­ki i naj­sze­rzej na świe­cie roz­prze­strze­nio­na ro­dzi­na owa­dów z rzędu sie­cia­rek (Ne­u­rop­te­ra), bli­sko spo­krew­nio­na z żu­pał­ko­wa­ty­mi (Asca­lap­hi­dae), od któ­rych róż­nią się krót­szy­mi czuł­ka­mi osob­ni­ków do­ro­słych. Larwy obyd­wu ro­dzin są do sie­bie po­dob­ne. Typem no­men­kla­to­rycz­nym ro­dzi­ny jest ro­dzaj "Myr­me­le­on". Naj­star­sze znane ska­mie­nia­ło­ści po­cho­dzą z wczes­nej kredy, ok. 130 mln lat temu.

Wikipedia


mrówkolwowaty

o ce­chach mrów­kol­wo­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


mrówkomirek

ro­dzaj chrzą­szcza z ro­dzi­ny ku­sa­ków; Lo­me­chu­sa


SJP.pl


mrówkomirka

ro­dzaj chrzą­szcza z ro­dzi­ny ku­sa­ków; Lo­me­chu­sa


SJP.pl


mrówkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ornit. pie­lę­gna­cyj­ny za­bieg ptasi po­le­ga­ją­cy na sa­do­wie­niu się ptaka w po­bli­żu mro­wi­ska w celu kon­tak­tu z mrów­ka­mi i wy­dzie­la­nym przez nie kwa­sem mrów­ko­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jed­nym z pta­ków, który wy­ko­nu­je mrów­ko­wa­nie, jest sójka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmrufkɔˈvãɲɛ, AS: mrufkovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrowisko n., mrówka ż., mrówa ż., mróweczka ż., mrowie n., mrówczan m., mrowienie n.

 czas. mrowić ndk., mrówkować ndk.

 przym. mrówczy, mrówkowy

 przysł. mrówczo

Wiktionary


mrówkowate

ro­dzi­na owa­dów z rzędu błon­kó­wek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|For­mi­ci­dae|La­tre­il­le|ref=tak., ro­dzi­na owa­dów na­le­żą­ca do rzędu błon­kó­wek;

Wiktionary

Mrów­ko­wa­te (For­mi­ci­dae) – ro­dzi­na owa­dów na­le­żą­ca do rzędu błon­kó­wek, po­drzę­du trzon­kó­wek. Bar­dzo roz­po­wszech­nio­ne, wy­stę­pu­ją prak­tycz­nie pod każdą sze­ro­ko­ścią ge­o­gra­ficz­ną, two­rzą spo­łecz­no­ści ka­sto­we ży­ją­ce w gnia­zdach. Nazwy na­u­ko­we po­sia­da 16 000 współ­cze­śnie wy­stę­pu­ją­cych ga­tun­ków mró­wek; sza­cu­je się jed­nak, że świat za­miesz­ku­je 20 000 ga­tun­ków tych owa­dów. W Pol­sce wy­stę­pu­ją 103 ga­tun­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mrów­ko­wa­te two­rzą spo­łecz­no­ści ka­sto­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrówka ż.

Wiktionary


mrówkowaty

o ce­chach mrów­ko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


mrówkowiec

1. po­tocz­nie: wie­lo­pię­tro­wy bu­dy­nek miesz­kal­ny;
2. ro­dzaj cia­sta z ma­kiem;
3. ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny chron­ko­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mrów­ko­wiec – po­tocz­nie wie­lo­pię­tro­wy bu­dy­nek miesz­kal­ny
    • Mrów­ko­wiec – blok miesz­kal­ny we Wroc­ła­wiu
  • mrów­ko­wiec zło­to­brzu­chy – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka

Wikipedia


mrówkownik

smy­czyk mrów­kow­nik - ga­tu­nek plusk­wia­ka z ro­dzi­ny smy­czy­ko­wa­tych


SJP.pl


mrówkowody

mrów­ko­wód czar­no­li­cy, mrów­ko­wód mek­sy­kań­ski - ga­tun­ki pta­ków z rzędu wró­blo­wych


SJP.pl

Mrów­ko­wo­dy, mrów­ko­ja­dy, mrów­ko­ło­wy, mrów­ko­ło­wo­wa­te (For­mi­ca­rii­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes), wy­stę­pu­ją­cych wy­łącz­nie w kra­i­nie ne­o­tro­pi­kal­nej.

Wikipedia


mrówkowy

→ mrów­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki jak u mrów­ki lub mró­wek

 (1.2) od­by­wa­ją­cy się z udzia­łem mró­wek

 (1.3) chem. bę­dą­cy po­chod­ną kwasu mrów­ko­we­go

Wiktionary

Patrz:

mrówka

Wymowa:

IPA: mrufˈkɔvɨ, AS: mrufkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrowisko n., mrówka ż., mrówa ż., mróweczka ż., mrowie n., mrówczan m., mrowienie n., mrówkowanie n., mrównik mzw.

 czas. mrowić ndk., mrówkować ndk.

 przym. mrówczy

 przysł. mrówczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mrówczy

Wiktionary


mrówkowód

mrów­ko­wód czar­no­li­cy, mrów­ko­wód mek­sy­kań­ski - ga­tun­ki pta­ków z rzędu wró­blo­wych


SJP.pl


mrówkołów

przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny pta­ków z rzędu wró­blo­wych; mrów­ko­jad


SJP.pl


mrówkożer

1. ro­dzaj ssaka z na­drzę­du tor­ba­czy, ży­wią­ce­go się ter­mi­ta­mi i mrów­ka­mi;
2. przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny ma­łych pta­ków z rzędu wró­blo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Myr­me­co­bius|Wa­ter­ho­u­se|ref=tak., nie­wiel­ki tor­bacz wy­stę­pu­ją­cy w Au­stra­lii;

 (1.2) ornit. ptak z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Co­no­pop­ha­ga|Vie­il­lot|ref=tak.;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W re­la­cji ba­da­czy mrów­ko­że­ra nie da się po­my­lić z żad­nym innym zwie­rzę­ciem.

 (1.2) Sa­mi­ce mrów­ko­że­rów skła­da­ją zwy­kle dwa jaja.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrówkożerca m., mrówkożerowate lm nm., mrówkożery lm nm.

 przym. mrówkożerny

Wiktionary


mrówkożerny

przy­miot­nik

 (1.1) ży­wią­cy się mrów­ka­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmrufkɔˈʒɛrnɨ, AS: mrufkožerny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrówkożer

Wiktionary


mrówkożerowate

o ce­chach mrów­ko­że­ro­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków i pta­ków)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mrów­ko­że­ro­wa­te (Myr­me­co­bii­dae) – ro­dzi­na ssa­ków z rzędu tor­ba­czy
  • mrów­ko­że­ro­wa­te (Co­no­pop­ha­gi­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych

Wikipedia


mrówkożerowaty

o ce­chach mrów­ko­że­ro­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków i pta­ków)


SJP.pl


mrównik

1. zwie­rzę ssące z ro­dzi­ny rur­ko­zęb­nych, żywi się ter­mi­ta­mi
2. daw­niej: mro­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Oryc­te­ro­pus|ref=tak., ga­tu­nek afry­kań­skie­go ssaka;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z pla­ga­a­gą mró­wek po­ra­dzi­łem sobie, ku­pu­jąc os­wo­jo­ne­go mrów­ni­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmruvʲɲik, AS: mruvʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrównikowate nmos., mrówka ż., mrówa ż., mróweczka ż., mrówkowiec m., mrowiskowiec m., mrówczan m., mrowienie n.

 czas. mrowić ndk.

 przym. mrówkowy, mrówczy, mrówczany

 przysł. mrówczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prosię ziemne

Wiktionary


mrównikowate

o ce­chach mrów­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl

Mrów­ni­ko­wa­te (Oryc­te­ro­po­di­dae) – je­dy­na ro­dzi­na ssa­ków ło­ży­sko­wych z rzędu rur­ko­zęb­nych (Tu­bu­li­den­ta­ta). Do ro­dzi­ny na­le­ży tylko jeden ży­ją­cy współ­cze­śnie ga­tu­nek: mrów­nik afry­kań­ski.

Wikipedia


mrównikowaty

o ce­chach mrów­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl


mróz

tem­pe­ra­tu­ra po­wie­trza po­ni­żej zera (w skali Cel­sju­sza); okres, w któ­rym pa­nu­je taka tem­pe­ra­tu­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tem­pe­ra­tu­ra po­ni­żej 0 stop­ni Cel­sju­sza;

 (1.2) pot. szron, szadź

Wiktionary

Mróz – stan po­go­dy, kiedy śred­nia do­bo­wa tem­pe­ra­tu­ra po­wie­trza na wy­so­ko­ści 2 me­trów nad grun­tem jest niż­sza od tem­pe­ra­tu­ry 0 °C.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mróz cał­ko­wi­cie zni­szczył te­go­rocz­ne zbio­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mrus, AS: mrus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymrozek

:: zdrobn. mrozek, mrozik

 czas. mrozić, odmrozić, zmrozić, zamrozić, mierzić

 przym. mroźny, mrozowy

 przysł. mroźno

Wiktionary


mrózek

naz­wi­sko


SJP.pl


mróżka

mróż­ka ru­do­no­ga - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny żron­ko­wa­tych


SJP.pl


mrągowianin

miesz­ka­niec Mrą­go­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mrą­go­wa

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Mrą­go­wa, uro­dzo­na w Mrą­go­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­stem mrą­go­wia­ni­nem, ale nigdy nie byłem na żad­nym fe­sti­wa­lu w na­szym am­fi­te­a­trze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mrągowo n.

:: fż. mrągowianka ż.

 przym. mrągowski

Wiktionary


mrągowianka

miesz­kan­ka Mrą­go­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Mrą­go­wa

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Mrą­go­wa, uro­dzo­na w Mrą­go­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mrą­go­wian­ki w meczu ćwierć­fi­na­ło­wym wy­gra­ły z ko­szy­kar­ka­mi z Wę­go­rze­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mrągowo n.

:: fm. mrągowianin mos.

 przym. mrągowski

Wiktionary


mrągowiusz

Krzysz­tof Ce­le­styn Mrą­go­wiusz (1764-1855) - du­chow­ny ewan­ge­lic­ki, fi­lo­zof, ję­zy­koz­naw­ca, tłu­macz i edy­tor; Mron­go­wiusz


SJP.pl


mrągowo

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim;

Wiktionary

}|-

Mrą­go­wo (hist. "Ządz­bork", "Ządź­bork", "Żądz­bork", Sens­burg) – mia­sto w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, sie­dzi­ba władz po­wia­tu mrą­gow­skie­go oraz wiej­skiej gminy Mrą­go­wo.

Mia­sto jest znane głów­nie z or­ga­ni­zo­wa­ne­go od 1982 r. do­rocz­ne­go Pi­kni­ku Co­un­try. Mrą­go­wo jest rów­nież po­pu­lar­nym oś­rod­kiem tu­ry­stycz­nym i wy­po­czyn­ko­wym.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mrɔ̃ŋˈɡɔvɔ, AS: mrõŋgovo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mrągowianin mos., mrągowianka ż.

 przym. mrągowski

Wiktionary


mrągowski

przy­miot­nik od: Mrą­go­wo


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Mrą­go­wa, zwią­za­ny z Mrą­go­wem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mrągowo n., mrągowianin mos., mrągowianka ż.

Wiktionary


mręgaty

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pstry, pa­sia­sty

Wiktionary


ms

[czy­taj: miz] an­glo­sa­ska forma grzecz­no­ścio­wa uży­wa­na z naz­wi­skiem ko­bie­ty bez wzglę­du na jej stan cy­wil­ny


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = adm. Mi­ni­ster­stwo Spra­wied­li­wo­ści

 (1.2) = żegl. sta­tek mo­to­ro­wy

 (1.3) = rel. sa­le­ty­ni

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • MS – seria ra­dziec­kich sa­te­li­tów tech­no­lo­gicz­nych z lat 60. XX wieku,
  • MS – skrót od Ma­ster of Scien­ce, ina­czej MSc, (od­po­wied­nik pol­skie­go ma­gi­ster, mgr),
  • MS – skrót od Mło­dzi So­cja­li­ści, le­wi­co­wa or­ga­ni­za­cja mło­dzie­żo­wa nie­za­leż­na od par­tii po­li­tycz­nych,
  • MS – skrót od Mi­cro­soft,
  • MS – skrót od Mul­ti­ple Scle­ro­sis – stward­nie­nie roz­sia­ne,
  • MS – skrót od Mi­ni­ster­stwo spra­wied­li­wo­ści,
  • MS – skrót od Mo­bi­le Sta­tion (pl. sta­cja ru­cho­ma) – urzą­dze­nie wy­ko­rzy­sty­wa­ne w te­le­ko­mu­ni­ka­cji,
  • MS – skrót od Mass Spec­tro­me­try – spek­tro­me­tria mas,
  • MS – kod przy­pi­sa­ny Mont­ser­ra­to­wi we­dług stan­dar­du ISO 3166-1 alfa-2
  • MS (także M/S, MS, ms) – skrót od ang. Motor Ship – sta­tek mo­to­ro­wy (mo­to­ro­wiec), zo­bacz też skró­tow­ce przed imio­na­mi stat­ków,
  • MS – skrót za­kon­ny sa­le­ty­nów,
  • MS – skrót od Me­mo­ry Stick (karta pa­mię­ci).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed­sta­wi­cie­le MS za­poz­na­li się z sy­tu­a­cją w tym są­dzie.

 (1.2) Na ścia­nie wi­sia­ło zdję­cie MS Ba­to­re­go.

 (1.3) Serię ka­te­chez wy­gło­sił ks. Lud­wik Nowak MS z War­sza­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃m‿ˈɛs, AS: ẽm‿es

Wiktionary


ms-dos

skrót od: Mi­cro­soft-Disk Ope­ra­ting Sy­stem


SJP.pl

MS-DOS ( Mi­cro­soft Disk Ope­ra­ting Sy­stem) – sy­stem ope­ra­cyj­ny stwo­rzo­ny przez przed­się­bior­stwo Mi­cro­soft na pod­sta­wie na­by­te­go przez nie kodu źró­dło­we­go sy­ste­mu QDOS ( Quick and Dirty Ope­ra­ting Sy­stem) stwo­rzo­ne­go przez Se­att­le Com­pu­ters. Jest to wer­sja sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go DOS przez­na­czo­na dla kom­pu­te­rów kom­pa­ty­bil­nych z IBM PC

Wikipedia


ms.

skrót od: miej­scow­nik


SJP.pl

skrót

 (1.1) = gram. miej­scow­nik

Wiktionary

Ms. – ame­ry­kań­skie li­be­ral­ne, fe­mi­ni­stycz­ne cza­so­pis­mo współ­za­ło­żo­ne przez ame­ry­kań­ską fe­mi­nist­kę i ak­ty­wist­kę Glo­rię Ste­i­nem oraz Letty Cot­tin Po­gre­bin, a także Pa­tri­cię Car­bi­ne, Jo­an­ne Edgar, Ninę Finkl­ste­in oraz Mary Pe­a­cock. Pier­wsze wy­da­nie uka­za­ło się w grud­niu 1971 roku jako do­da­tek do New York Ma­ga­zi­ne.

Wikipedia


msc.

skrót od: miej­scow­nik; Ms.


SJP.pl


msf

skrót od: Con­gre­ga­tio Mis­sio­na­rio­rum a Sacra Fa­mi­lia - Zgro­ma­dze­nie Sióstr Mi­sjo­na­rek Świę­tej Ro­dzi­ny


SJP.pl


msgr.

skrót od: mon­si­gno­re, mon­si­gnor; Mons.


SJP.pl


msi

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Micro-Star In­ter­na­tio­nal – taj­wań­ski pro­du­cent kom­pu­te­rów i kom­po­nen­tów kom­pu­te­ro­wych
  • .msi – roz­sze­rze­nie in­sta­la­to­rów pro­gra­mu Win­dows In­stal­ler
  • Pro­to­kół MSI
  • Port lot­ni­czy Ma­sa­lem­bo
  • Miej­ski Sy­stem In­for­ma­cji w War­sza­wie
  • Mind­less Self In­dul­gen­ce – ame­ry­kań­ski ze­spół pun­ko­wy, mie­sza­ją­cy punk rock z wpły­wa­mi elek­tro­ni­ki i hip-hopu
  • Wło­ski Ruch Spo­łecz­ny lub Wło­ski Ruch So­cjal­ny – (wł. Mo­vi­men­to So­cia­le Ita­lia­no, MSI)
  • Mid-Se­a­son In­vi­ta­tio­nal - pro­fe­sjo­nal­ny tur­niej e-spor­to­wy w Le­a­gue of Le­gends

Wikipedia


msk

skró­to­wiec, rze­czow­nik

 (1.1) = astro­na­ut. Mię­dzy­na­ro­do­wa Sta­cja Kos­micz­na;

Wiktionary


mske

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju nie­mę­sko­o­so­bo­we­go, licz­ba po­je­dyn­cza

 (1.1) = Mię­dzy­na­ro­do­wa Stan­dar­do­wa Kla­sy­fi­ka­cja Edu­ka­cji;

Wiktionary


msm

skró­to­wiec, rze­czow­nik

 (1.1) = seks. męż­czyz­na ma­ją­cy kon­tak­ty sek­su­al­ne z męż­czyz­na­mi;

 (1.2) = chem. spoż. me­ty­lo­sul­fo­ny­lo­me­tan

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mal­tań­ska Służ­ba Me­dycz­na
  • Mło­dzie­żo­wa Spół­dziel­nia Miesz­ka­nio­wa
  • męż­czyź­ni ma­ją­cy kon­tak­ty sek­su­al­ne z męż­czyz­na­mi
  • MSM – sa­mo­chód wy­ści­go­wy

Wikipedia


msn

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = szt. adm. mu­ze­um sztu­ki no­wo­czes­nej

 (1.2) = adm. mi­ni­ster­stwo spraw nadz­wy­czaj­nych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mul­ti­ple Subs­cri­ber Num­ber – usłu­ga w sie­ciach In­te­gra­ted Ser­vi­ces Di­gi­tal Net­work
  • MSN (por­tal in­ter­ne­to­wy) – ze­staw ser­wi­sów in­ter­ne­to­wych firmy Mi­cro­soft
  • MSN Mes­sen­ger – ko­mu­ni­ka­tor in­ter­ne­to­wy firmy Mi­cro­soft
  • Mu­ze­um Sztu­ki No­wo­czes­nej
  • Mi­ni­ster­stwo Sy­tu­a­cji Nadz­wy­czaj­nych w Rosji

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mi­ło­śni­cy sztu­ki tłum­nie od­wie­dza­ją nowy bu­dy­nek MSN w War­sza­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. MSN-owy

Wiktionary


msp

[czy­taj: em-es-PE] skrót od:
1. małe (i) śred­nie przed­się­bior­stwa; MŚP;
2. Mi­ni­ster­stwo Skar­bu Pań­stwa


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = adm. hist. Mi­ni­ster­stwo Skar­bu Pań­stwa;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mi­ni­ster­stwo Skar­bu Pań­stwa
  • skrót oz­na­cza­ją­cy człon­ka Szkoc­kie­go Par­la­men­tu
  • pro­gram aka­de­mic­ki stwo­rzo­ny przez Mi­cro­soft
  • Mię­dzy­na­ro­do­we Sto­wa­rzy­sze­nie Pra­cow­ni­ków
  • Mars So­cie­ty Pol­ska
  • Ma­na­ging Suc­cess­ful Pro­gram­mes
  • MovieStarPlanet
  • Port lot­ni­czy Min­ne­a­po­lis-St. Paul
  • sek­tor ma­łych i śred­nich przed­się­biorstw (MŚP)
  • MSP430 – ro­dzi­na mi­kro­kon­tro­le­rów

Wikipedia


mspanc

skrót od: mo­głem się pow­strzy­mać, ale nie chcia­łem


SJP.pl


msr

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­sko­rze­czo­we­go

 (1.1) = harc. mło­dzie­żo­wa służ­ba ruchu; dawna spe­cjal­ność har­cer­ska zwią­za­na z mo­to­ry­za­cją i ru­chem dro­go­wym

 (1.2) = ekon. księg. mię­dzy­na­ro­do­we stan­dar­dy ra­chun­ko­wo­ści;

 (1.3) = żegl. Mor­ska Służ­ba Ra­tow­ni­cza

 (1.4) = eduk. Mło­dzie­żo­we Słowo Roku,

Wiktionary

MSR ( Motor-Schlepp­mo­ment-Re­ge­lung) – sy­stem prze­ciw­dzia­ła­ją­cy po­śliz­go­wi kół na­pę­do­wych w cza­sie ha­mo­wa­nia sil­ni­kiem. W mo­men­cie wy­kry­cia po­śliz­gu kół na­pę­do­wych w cza­sie ha­mo­wa­nia sil­ni­kiem sy­stem au­to­ma­tycz­nie zwięk­sza pręd­kość obro­to­wą sil­ni­ka (przyś­pie­sza, sy­mu­lu­jąc do­ci­śnię­cie pe­da­łu przy­spie­sze­nia), tak aby wy­e­li­mi­no­wać po­ślizg kół.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛ̃m‿ɛs‿ˈɛr, AS: ẽm‿es‿er

Wiktionary


msta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. zem­sta

Wiktionary

Msta (ros. Мста) – rzeka w za­chod­niej Rosji, na te­re­nie ob­wo­dów no­wo­grodz­kie­go i twer­skie­go.

Rzeka ma swoje źró­dło w je­zio­rze Msti­no, na wy­ży­nie Wał­daj. Ucho­dzi do je­zio­ra Ilmen, two­rząc deltę. Jej dłu­gość wy­no­si 445 km, a po­wierzch­nia do­rze­cza – 23 300 km².

Wikipedia

Wymowa:

IPA: m̥sta, AS: m̦sta

Wiktionary


mstowianin

miesz­ka­niec Msto­wa (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


mstowianka

miesz­kan­ka Msto­wa (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


mstowo

Msto­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim, w gmi­nie Cho­decz, w po­bli­żu je­zio­ra Cho­dec­kie­go.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 189 miesz­kań­ców. Jest siód­mą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Cho­decz.

Wikipedia


mstowski

przy­miot­nik od: Msto­wo, Mstów


SJP.pl


mstów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mstów – wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie czę­sto­chow­skim, sie­dzi­ba gminy Mstów
  • Mstów – wieś w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie li­ma­now­skim, w gmi­nie Jo­dłow­nik
  • Mstów – gmina
  • Mstów – gro­ma­da
  • Msto­wo

Wikipedia


msv

skrót od: mi­li­si­wert


SJP.pl


msw

[czy­taj: em-es-WU] skrót od: Mi­ni­ster­stwo Spraw Wew­nętrz­nych


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = hist. adm. polit. Mi­ni­ster­stwo Spraw Wew­nętrz­nych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ofia­ra­mi ataku ter­ro­ry­stycz­ne­go było sied­miu pra­cow­ni­ków MSW re­pu­bli­ki In­gu­sze­tii, po­nad­to 15 osób zo­sta­ło ran­nych.

Wiktionary


mswia

[czy­taj: em-es-wu-i-A] skrót od: Mi­ni­ster­stwo Spraw Wew­nętrz­nych i Ad­mi­ni­stra­cji


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju ni­ja­kie­go

 (1.1) = Mi­ni­ster­stwo Spraw Wew­nętrz­nych i Ad­mi­ni­stra­cji;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) MSWiA jest obok MON jed­nym z re­sor­tów si­ło­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃m‿ɛz‿vu‿i‿ˈa, AS: ẽm‿ez‿vu‿i‿a

Wiktionary


msz

[czy­taj: emes-ZET] skrót od: Mi­ni­ster­stwo Spraw Za­gra­nicz­nych


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = Mi­ni­ster­stwo Spraw Za­gra­nicz­nych;

 (1.2) = slang in­ter­ne­to­wy moim skrom­nym zda­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) MSZ jest jed­nym z naj­waż­niej­szych re­sor­tów w pol­skim rzą­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃m‿ɛz‿ˈːɛt, AS: ẽm‿e•‿zet

Wiktionary


msz-owski

→ MSZ


SJP.pl

Patrz:

MSZ

msza

1. naj­waż­niej­szy obrzęd re­li­gij­ny ka­to­li­cyz­mu; eu­cha­ry­stia;
2. utwór mu­zycz­ny opar­ty na tek­stach mszal­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ce­le­bra­cja li­tur­gicz­na spra­wo­wa­na w ka­to­li­cyz­mie i pra­wo­sła­wiu;

 (1.2) muz. forma mu­zycz­na pier­wot­nie wy­ko­ny­wa­na pod­czas mszy (1.1), która ewo­lu­o­wa­ła w osob­nym, czy­sto ar­ty­stycz­nym kie­run­ku;

Wiktionary

Msza – w czę­ści wyz­nań uo­bec­nie­nie ofia­ry krzy­żo­wej Je­zu­sa Chry­stu­sa w spo­sób bezkr­wa­wy na oł­ta­rzu. Część wyz­nań pro­te­stanc­kich okre­śla tym ter­mi­nem na­bo­żeń­stwo ro­zu­mia­ne jako sama tylko uczta.

Słowo "msza" jest ści­śle zwią­za­ne z ce­le­bra­cją w tra­dy­cji ła­ciń­skiej i sło­wa­mi dia­ko­na koń­czą­cy­mi li­tur­gię ("Ite, missa est").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ksiądz od­pra­wił mszę w in­ten­cji na­sze­go dziad­ka.

 (1.2) Jan Se­ba­stian Bach skom­po­no­wał słyn­ną „Mszę h-moll”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: m̥ʃa, AS: m̦ša

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. meszne n., mszalik mrz., mszał mrz.

 przym. mszalny, mszałowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) msza święta

Wiktionary


mszak

drob­na ro­śli­na za­rod­ni­ko­wa ple­cho­wa­ta albo o li­ścia­stych pę­dach z chwyt­ni­ka­mi za­miast ko­rze­ni


SJP.pl


mszaki

drob­na ro­śli­na za­rod­ni­ko­wa ple­cho­wa­ta albo o li­ścia­stych pę­dach z chwyt­ni­ka­mi za­miast ko­rze­ni


SJP.pl

Msza­ki – grupa ro­ślin, cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się prze­mia­ną po­ko­leń z do­mi­na­cją ga­me­to­fi­tu. We­dług wcze­śniej­szych kla­sy­fi­ka­cji msza­ki były wy­róż­nia­ne jako gro­ma­da "Bry­op­hy­ta", obej­mu­ją­ca trzy klasy: gle­wi­ki, wą­tro­bow­ce oraz mchy. Obec­nie msza­ki nie sta­no­wią jed­nost­ki tak­so­no­micz­nej. Dział bo­ta­ni­ki ba­da­ją­cy msza­ki to brio­lo­gia.

Wikipedia


mszalik

skró­co­ny mszał, za­wie­ra­ją­cy msze tylko na nie­dzie­le i naj­waż­niej­sze świę­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: mszał

 (1.2) skró­co­na forma msza­łu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wi­ka­ry za­brał ze sobą msza­lik wa­ka­cyj­ny, który kupił w Czę­sto­cho­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. meszne n., msza ż., mszał mrz.

 przym. mszalny, mszałowy

Wiktionary


mszalnica

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Mszal­ni­ca – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Ka­mion­ka Wiel­ka.

W la­tach 1954–1959 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Mszal­ni­ca, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Ka­mion­ka Wiel­ka. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa no­wo­są­dec­kie­go.

Wikipedia


mszalny

przy­miot­nik od: msza


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z mszą, do­ty­czą­cy mszy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­chwy­ca­ją pa­ra­men­ty mszal­ne, głów­nie zaś kie­li­chy, czę­sto dary ce­sa­rzy i pa­triar­chów.

 (1.1) Naj­pierw wy­pi­li wino mszal­ne, na­stęp­nie za­bra­li czte­ry komże i jedną albę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: m̥ʃalnɨ, AS: m̦šalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mszalik mrz., meszne n., msza ż., mszał m.

 przym. mszałowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eucharystyczny, liturgiczny

Wiktionary


mszana

1. nazwa dwóch wsi w Pol­sce;
2. nazwa dwóch wsi na Ukra­i­nie;
3. rzeka w Pol­sce;
4. wznie­sie­nie na Po­gó­rzu Ka­czaw­skim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Msza­na – rzeka
  • Msza­na – wznie­sie­nie na Po­gó­rzu Ka­czaw­skim
  • Msza­na – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. kro­śnień­skim, w gmi­nie Dukla
  • Msza­na – wieś w woj. ślą­skim, w pow. wo­dzi­sław­skim, w gmi­nie Msza­na
  • Msza­na – gmina
  • Msza­na – gro­ma­da
  • Msza­na – wieś w obw. lwow­skim, w rej. gró­dec­kim
    • Msza­na – sta­cja ko­le­jo­wa
  • Msza­na – wieś w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim, re­jo­nie zbo­row­skim
  • Msza­na – dawna gmina w wo­je­wództ­wie lwow­skim

Wikipedia


mszanianin

miesz­ka­niec Msza­ny Dol­nej (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


mszanianka

miesz­kan­ka Msza­ny Dol­nej (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

Msza­nian­ka – pol­ski fol­klo­ry­stycz­ny ze­spół śpie­wa­czy z Msza­ny. Pow­stał w 1986 r. przy Wiej­skim Oś­rod­ku Kul­tu­ry i Re­kre­a­cji w Msza­nie. W re­per­tu­a­rze ze­spo­łu są pie­śni bie­siad­ne oraz ko­lę­dy i pa­ste­rał­ki. Więk­sza część re­per­tu­a­ru wy­ko­ny­wa­na jest w ję­zy­ku ślą­skim. Ze­spół kul­ty­wu­je rów­nież tra­dy­cje lu­do­we re­gio­nu.

Wikipedia


mszanka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mszan­ka – ro­dzaj grzy­bów
  • Mszan­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. wło­daw­skim, w gmi­nie Wola Uh­ru­ska
  • Mszan­ka – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. gor­lic­kim, w gmi­nie Łużna
  • Mszan­ka – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. sła­wień­skim, w gmi­nie Po­sto­mi­no
  • Mszan­ka – rzeka w woj. ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie li­ma­now­skim
  • Mszan­ka – potok w woj. ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie gor­lic­kim
  • Mszan­ka – rzeka w woj. pod­kar­pac­kim i na Ukra­i­nie
  • Mszan­ka – rzeka w woj. ślą­skim
  • Mszan­ka – potok, le­wo­brzeż­ny do­pływ Panny
  • Mszan­ka – pra­wo­brzeż­ny do­pływ Radwi

Wikipedia


mszar

ob­szar ze zło­ża­mi torfu i cha­rak­te­ry­stycz­ną ro­ślin­no­ścią, za­si­la­ny przez wodę po­cho­dzą­cą z opa­dów at­mos­fe­rycz­nych; tor­fo­wi­sko wy­so­kie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) leśn. łow. teren uza­leż­nio­ny od wód opa­do­wych z ubogą ro­ślin­no­ścią ba­gien­ną

 (1.2) bot. mech ros­ną­cy na tor­fo­wi­skach ba­gien­nych

 (1.3) bot. zbio­ro­wi­sko ro­ślin­ne ob­sza­rów ba­gien­nych z tor­fot­wór­czy­mi mcha­mi, wrzo­so­wa­ty­mi oraz ro­sicz­ko­wa­ty­mi;

Wiktionary

Mszar – niski, za­ba­gnio­ny i be­zod­pły­wo­wy ob­szar uza­leż­nio­ny od wód opa­do­wych, po­ro­śnię­ty ubogą ro­ślin­no­ścią: msza­ka­mi, krze­win­ka­mi i kar­ło­wa­ty­mi drze­wa­mi. To także zbio­ro­wi­sko ro­ślin­ne bu­do­wa­ne głów­nie przez tor­fot­wór­cze ga­tun­ki tor­fow­ców z udzia­łem krze­wi­nek z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych: żu­ra­wi­ny i bagna zwy­czaj­ne­go oraz ro­ślin ziel­nych: weł­nian­ki po­chwo­wa­tej, ro­sicz­ki okrą­gło­list­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na msza­rach rosną tor­fow­ce i ro­sicz­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mszarnik m.

 przym. mszarny

Wiktionary


mszarnik

pod­mo­kły ob­szar po­ro­śnię­ty mcha­mi, któ­rych dolne czę­ści za­mie­nia­ją się stop­nio­wo w torf; tor­fo­wi­sko


SJP.pl


mszarny

przy­miot­nik od: mszar


SJP.pl


mszasty

po­kry­ty, za­ro­śnię­ty mchem; mszy­sty (czę­ściej)


SJP.pl


mszał

księ­ga li­tu­gricz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. naj­waż­niej­sza księ­ga li­tur­gicz­na w Ko­ście­le ka­to­lic­kim obrząd­ku rzym­skie­go, za­wie­ra­ją­ca tek­sty sta­łych i zmien­nych czę­ści mszy świę­tej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ce­re­mo­niarz zna­lazł od­po­wied­ni for­mu­larz w msza­le i za­ło­żył go czer­wo­ną wstąż­ką.

 (1.1) Ko­ściół za­le­ca wier­nym świec­kim, by ko­rzy­sta­li ze spe­cjal­nych wydań msza­łu po­łą­czo­ne­go z lek­cjo­na­rzem, w mniej­szym, wy­god­nym for­ma­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. meszne n., msza ż.

:: zdrobn. mszalik mrz.

 przym. mszalny, mszałowy

Wiktionary


mszałowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z msza­łem, do­ty­czą­cy msza­łu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żoł­nierz-mi­ni­strant pod­trzy­my­wać księ­dzu ma­lut­ką ksią­żecz­kę msza­ło­wą jedną ręką a drugą oga­rek świe­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mszał mrz., mszalik mrz., msza ż.

 przym. mszalny

Wiktionary


mszański

przy­miot­nik od: Msza­na, Msza­na Dolna


SJP.pl


mszczonowianin

miesz­ka­niec Mszczo­no­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


mszczonowianka

miesz­kan­ka Mszczo­no­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


mszczonowski

przy­miot­nik od: Mszczo­nów


SJP.pl


mszczonów

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Mszczo­nów – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ży­rar­dow­skim, po­ło­żo­ne nad rzeką Okrze­szą, na Ma­zo­wszu, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Mszczo­nów. Od­le­głe od War­sza­wy o 45 km.

Był mia­stem kró­lew­skim Ko­ro­ny Kró­le­stwa Pol­skie­go w sta­ro­stwie mszczo­now­skim w ziemi so­cha­czew­skiej wo­je­wództ­wa raw­skie­go w 1792 roku. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈm̥ʃt͡ʃɔ̃nuf, AS: m̦ščõnuf

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mszczonowski

Wiktionary


mszczuj

sta­ro­pol­skie imię mę­skie; imię ksią­żąt po­mor­skich


SJP.pl

Mszczuj – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, naj­praw­do­po­dob­niej wa­riant imie­nia Mści­wuj.

Wikipedia


mszczyczyn

Mszczy­czyn (pol. hist. „Mszczy­czy­no”) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie śrem­skim, w gmi­nie Dolsk.

Wikipedia


mszo

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. msza

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) W. lp. od msza

Wiktionary


mszyca

mały owad ży­ją­cy w ko­lo­niach, że­ru­ją­cy na li­ściach, ło­dy­gach, pę­dach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. mały owad że­ru­ją­cy na ro­śli­nach;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Plan­ta­cję za­a­ta­ko­wa­ły mszy­ce.

 (1.1) Tam stała pewna cho­ro­wi­ta ja­bło­necz­ka, z którą tyle było za­cho­du, pie­lę­gna­cji, odzie­wa­nia jej na zimę w su­kien­kę z kłoci i po­wró­seł, bie­le­nia w przed­wio­śnia od odziem­ka, wy­i­ski­wa­nia z mszyc i na­tręt­nych mró­wek, nim się na schwał wy­bra­ła, a teraz w za­mian za tro­chę na­wo­zu pod­la­ne­go mię­dzy ko­rze­nie sypie kwie­ciem i mnó­stwem ja­błek tak do­sko­na­łych w smaku, tak prze­myśl­nie nie­zbęd­nych, tak do­brych i stwo­rzo­nych dla wnętrz­no­ści czło­wie­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈm̥ʃɨt͡sa, AS: m̦šyca

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mszycowy

Wiktionary


mszyce

mały owad ży­ją­cy w ko­lo­niach, że­ru­ją­cy na li­ściach, ło­dy­gach, pę­dach


SJP.pl

Mszy­ce (Ap­hi­do­morp­ha lub Ap­hi­do­i­dea) – in­fra­rząd lub na­dro­dzi­na owa­dów z rzędu plusk­wia­ków i po­drzę­du pier­sio­dzio­bych. Obej­mu­je mię­dzy 4,6 a 5 ty­się­cy opi­sa­nych ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją ma­so­wo, że­ru­ją na ro­śli­nach. W wy­da­nym w 2016 roku ze­szy­cie z serii Klu­cze do oz­na­cza­nia owa­dów Pol­ski za­sto­so­wa­no nazwy: Ap­hi­do­morp­ha – mszy­ce, Ap­hi­do­i­dea – mszy­ce wła­ści­we.

Wikipedia


mszycobójczy

sto­so­wa­ny do za­bi­ja­nia mszyc


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ogrod. za­bi­ja­ją­cy mszy­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­lep­sze pre­pa­ra­ty mszy­co­bój­cze ku­pi­my w skle­pie ogrod­ni­czym.

Wiktionary


mszycowate

ro­dzi­na owa­dów z rzędu plusk­wia­ków


SJP.pl

Mszy­co­wa­te ("Ap­hi­di­dae") – ro­dzi­na owa­dów z rzędu plusk­wia­ków i na­dro­dzi­ny mszyc, li­czą­ca około 2000 ga­tun­ków.

Mszy­co­wa­te po­sia­da­ją do­brze roz­wi­nię­te czuł­ki i sy­fo­ny. Są to owady prze­waż­nie jed­no­dom­ne i mo­no­fa­gicz­ne.

Wikipedia


mszycowaty

o ce­chach mszy­co­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


mszycowy

→ mszy­ca


SJP.pl

Patrz:

mszyca

mszycożerca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ent. owad odży­wia­ją­cy się mszy­ca­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ty­po­wy­mi mszy­co­żer­ca­mi są bie­dron­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 zob. mszyca.

Wiktionary


mszyczka

prze­sta­rza­łe zdrob­nie­nie od: msza


SJP.pl


mszycznik

ro­dzaj owa­dów z ro­dzi­ny bzy­go­wa­tych; Syrp­hus


SJP.pl


mszysty

1. po­kry­ty, za­ro­śnię­ty mchem; msza­sty (rza­dziej);
2. po­kry­ty mesz­kiem, pu­szy­sty (np. mszy­sta wełna);
3. w od­nie­sie­niu do mi­ne­ra­łów: za­wie­ra­ją­cy wrost­ki in­ne­go mi­ne­ra­łu przy­po­mi­na­ją­ce kształ­tem mech (np. agat mszy­sty, opal mszy­sty)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­ro­sły mchem

 (1.2) po­kry­ty mesz­kiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mech mrz., meszek mrz., mchy nmos.

 przym. omszony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) omszony

Wiktionary


mszywioł

bez­krę­go­wiec, o ciele w zwap­nia­łej po­chew­ce, ży­ją­cy w du­żych ko­lo­niach w mo­rzach lub wo­dach słod­kich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. ży­ją­cy w ko­lo­niach bez­krę­go­wiec wodny z typu mszy­wio­łów;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mech m., mszywioły nmos.

 przym. mszywiołowy

Wiktionary


mszywiołowy

→ mszy­wioł


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mszy­wio­łem, do­ty­czą­cy mszy­wio­ła

Wiktionary

Patrz:

mszywioł

Powiązane:

 rzecz. mszywioł m.

Wiktionary


mszywioły

bez­krę­go­wiec, o ciele w zwap­nia­łej po­chew­ce, ży­ją­cy w du­żych ko­lo­niach w mo­rzach lub wo­dach słod­kich


SJP.pl

Mszy­wio­ły (Bry­o­zoa) – typ wod­nych, głów­nie mor­skich, ko­lo­nij­nych zwie­rząt bez­krę­go­wych o naj­wyż­szym – wśród wtór­no­ja­mow­ców – stop­niu or­ga­ni­za­cji ko­lo­nii, zwa­nej zo­a­rium. Po­je­dyn­cze osob­ni­ki, na­zy­wa­ne zo­o­i­da­mi, mają w czę­ści gło­wo­wej apa­rat czuł­ko­wy zwany lo­fo­fo­rem. Zew­nętrz­nie są po­dob­ne do po­li­pów stuł­bio­pła­wów.

Wikipedia


mszyć

1. okła­dać, po­kry­wać, za­ty­kać coś mchem, watą, tro­ci­na­mi itp.
2. czy­nić coś me­cha­tym, kos­ma­tym
3. mszyć się - wy­glą­dać jak mech, być po­dob­nym do mchu


SJP.pl


mt

skrót od: Ewan­ge­lia we­dług świę­te­go Ma­te­u­sza - jedna z czte­rech Ewan­ge­lii No­we­go Te­sta­men­tu


SJP.pl

sym­bol

 (1.1) chem. me­it­ner (pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 109)

 (1.2) me­ga­to­na

skrót

 (2.1) rel. Ewan­ge­lia we­dług świę­te­go Ma­te­u­sza, Ewan­ge­lia Ma­te­u­sza, Ma­te­usz

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ewan­ge­lia Ma­te­u­sza
  • Me­ga­to­na
  • Mt – sym­bol che­micz­ny pier­wiast­ka me­it­ne­ru
  • (ang. ma­chi­ne trans­la­tion) – tłu­ma­cze­nie ma­szy­no­we
  • (ang. me­tric ton) – Ame­ry­kań­ski skrót oz­na­cza­ją­cy tonę
  • MT – Kod ISO 3166 na­le­żą­cy do Malty, pań­stwa na­le­żą­ce­go do UE

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Me­it­ner jest pier­wiast­kiem che­micz­nym o sym­bo­lu Mt i licz­bie ato­mo­wej 109.

 (2.1) Pójdź­cie za Mną, a uczy­nię was ry­ba­ka­mi ludzi (Mt 4:19)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃m‿ˈtɛ, AS: ẽm‿te

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mateusz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stara nazwa Une (unnilennium)

 (2.1) Mat.

Wiktionary


mtiuletia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na we wschod­niej Gruz­ji, po­ło­żo­na na po­łud­nio­wych sto­kach Wiel­kie­go Ka­u­ka­zu

Wiktionary


mtk

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub ni­ja­ki

 (1.1) = praw. Mię­dzy­na­ro­do­wy Try­bu­nał Karny;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mię­dzy­na­ro­do­we Targi Ka­to­wic­kie
  • Mię­dzy­na­ro­do­we Targi Książ­ki w War­sza­wie
  • Mię­dzy­na­ro­do­wy Try­bu­nał Karny
  • Małe Trój­mia­sto Ka­szub­skie
  • Ma­ło­pol­ska Te­le­wiz­ja Ka­blo­wa
  • Po­wiat Main-Ta­u­nus (niem. Main-Ta­u­nus-Kreis)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Praw­ni­cy kie­ru­ją do MTK spra­wę także w imie­niu ak­ty­wi­stów or­ga­ni­zu­ją­cych pro­te­sty ulicz­ne w obro­nie są­dow­nict­wa, Try­bu­na­łu Kon­sty­tu­cyj­ne­go, praw ko­biet i praw mniej­szo­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃m‿tɛ‿ˈka, AS: ẽm‿te‿ka

Wiktionary


mtoż

skró­to­wiec

 (1.1) = Mię­dzy­na­ro­do­we To­wa­rzy­stwo Ochro­ny Żubra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ak­tyw­na dzia­łal­ność MTOŻ, w tym rów­nież pol­skie­go od­dzia­łu, za­o­wo­co­wa­ła od­su­nię­ciem za­gro­że­nia wy­gi­nię­cia żubra, a po la­tach moż­li­we było re­in­tro­du­ko­wa­nie żubra do śro­do­wi­ska.

Wiktionary


mtp

skrót od: Mię­dzy­na­ro­do­we Targi Poz­nań­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • MTP – Mię­dzy­na­ro­do­we Targi Poz­nań­skie
  • MTP – Mię­dzy­na­ro­do­we Targi Pol­ska
  • MTP – Cen­trum Kon­fe­ren­cyj­no-Kon­gre­so­we MTP w Poz­na­niu
  • – ka­mu­flaż Bry­tyj­skich Sił Zbroj­nych
  • mi­kro­so­mal­ne biał­ko tran­spor­tu­ją­ce trój­gli­ce­ry­dy ()
  • |Q=Q1154459}} () - pro­to­kół opra­co­wa­ny przez firmę Mi­cro­soft do ob­słu­gi zgod­nych urzą­dzeń USB i syn­chro­ni­zo­wa­nia ich cy­fro­wych tre­ści mul­ti­me­dial­nych. Ułat­wia prze­sy­ła­nie pli­ków mul­ti­me­dial­nych i powi...

Wikipedia


mts

skrót od:
1. Mię­dzy­na­ro­do­wy Try­bu­nał Spra­wied­li­wo­ści;
2. Mło­dzie­żo­we To­wa­rzy­stwo Spor­to­we;
3. Miej­skie To­wa­rzy­stwo Spor­to­we


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = Mię­dzy­na­ro­do­wy Try­bu­nał Spra­wied­li­wo­ści

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mię­dzy­na­ro­do­wy Try­bu­nał Spra­wied­li­wo­ści
  • układ jed­no­stek miar MTS
  • Mię­dzy­na­ro­do­we Targi Szcze­ciń­skie
  • Masa Ty­sią­ca Sztuk
  • Mo­bi­le TeleSystems ina­czej MTS – naj­więk­szy ope­ra­tor ko­mór­ko­wy w Rosji i kra­jach WNP
  • MTS – ar­ty­le­ryj­ski cią­gnik gą­sie­ni­co­wy
  • Man­che­ster Tria­ge Sy­stem
  • MTS – kod IATA portu lot­ni­cze­go Mat­sap­ha

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛ̃m‿tɛ‿ˈːs, AS: ẽm‿t•‿es

Wiktionary


mtv

[czy­taj: em ti WI] te­le­wi­zyj­ny kanał mu­zycz­ny


SJP.pl

MTV (daw­niej skrót od Music Te­le­vi­sion) – ame­ry­kań­ska sta­cja roz­ryw­ko­wa, a w przesz­ło­ści sta­cja mu­zycz­na, na­le­żą­ca do Pa­ra­mo­unt Media Net­works, wcho­dzą­cej w skład Pa­ra­mo­unt Glo­bal. Sta­cję od­bie­rać można za poś­red­nict­wem te­le­wiz­ji sa­te­li­tar­nych i na­ziem­nych oraz sieci ka­blo­wych.

Wikipedia


mu

wyraz na­śla­du­ją­cy mu­cze­nie, od­głos wy­da­wa­ny przez bydło, zwła­szcza przez krowę; muu


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) dźwięk. imi­ta­cja dźwię­ku wy­da­wa­ne­go przez bydło

forma za­im­ka.

 (2.1) = jemu (nie­ak­cen­to­wa­ne)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • .mu – do­me­na in­ter­ne­to­wa przy­pi­sa­na do Ma­u­ri­tiu­sa
  • mu – chiń­ska jed­nost­ka po­wierzch­ni grun­tu (5 mu to około 0,33 ha)
  • mU – mili jed­nost­ka ak­tyw­no­ści en­zy­mów
  • Mu – znak ja­poń­skich sy­la­ba­riu­szy
  • Mu – le­gen­dar­ny za­gi­nio­ny kon­ty­nent na Pa­cy­fi­ku
  • Mu – rzeka w Ja­po­nii, na wy­spie Hok­ka­i­do
  • Mu – rzeka w Mjan­mie
  • Mu – Mio­nium, eg­zo­tycz­ny atom
  • Mu – Makro Unit (jed­nost­ka w sieci MGL)
  • Mu – Złoty Ry­cerz Ba­ra­na z mangi „Ry­ce­rze Zo­dia­ku”
  • Mu On­li­ne – gra z ga­tun­ku MMORPG
  • MU – Man­che­ster Uni­ted

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Matka pyta dziec­ko „Jak robi krów­ka?” Dziec­ko od­po­wia­da „Muuu!”

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mu, AS: mu

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. muczenie n., mućka ż.

 czas. muczeć ndk., zamuczeć dk.

Wiktionary


muallaka

jedna z naj­słyn­niej­szych sta­ro­a­rab­skich kasyd pow­sta­łych w VI wieku, wy­szy­tych zło­tem na jed­wa­biu i za­wie­szo­nych w świą­ty­ni Kaaba w Mekce


SJP.pl


mubarak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ala Mu­ba­rak – egip­ski biz­nes­men
  • Dża­mal Mu­ba­rak – egip­ski po­li­tyk
  • Dża­mal Mu­ba­rak – ku­wejc­ki pił­karz
  • Husni Mu­ba­rak – egip­ski po­li­tyk i woj­sko­wy
  • Ish­tiaq Mu­ba­rak – ma­le­zyj­ski lek­ko­at­le­ta
  • Mah­bub Mu­ba­rak – ku­wejc­ki pił­karz
  • Suzan Mu­ba­rak – egip­ska pier­wsza dama

Wikipedia


muc

lichy koń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) lichy, drob­ny koń

 (1.2) mały pies przy bu­dzie

 (1.3) po­gard. gbur, mruk

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten muc ma mnie unieść?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mut͡s, AS: muc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. mucyk m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szkapa

Wiktionary


mucet

pe­le­ryn­ka no­szo­na przez wyż­sze du­cho­wień­stwo jako oz­na­ka po­sia­da­nej ju­rys­dyk­cji; moz­zet­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) się­ga­ją­ca do łokci na­rzu­ta, część ubio­ru du­chow­nych ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go;

Wiktionary

Mucet (wł. "moz­zet­ta") – na­rzu­ta się­ga­ją­ca łokci, bę­dą­ca czę­ścią stro­ju du­chow­nych ka­to­lic­kich. Jest to okry­cie su­tan­ny, okry­wa­ją­ce ra­mio­na do łokci, z gu­zi­ka­mi na pier­si. Kolor mu­ce­tu wska­zu­je na hie­rar­chicz­ną rangę ją no­szą­ce­go.

Bi­sku­pi noszą mucet w ko­lo­rze fio­le­to­wym, kar­dy­na­ło­wie pur­pu­ro­wy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmut͡sɛt, AS: mucet

Wiktionary


much

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lm. od: mucha

Wiktionary

Much – gmina w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia Pół­noc­na-West­fa­lia, w re­jen­cji Ko­lo­nia, w po­wie­cie "Rhein-Sieg-Kreis". W 2010 roku li­czy­ła 14 893 miesz­kań­ców.

Wikipedia


mucha

1. owad la­ta­ją­cy ma­ją­cy parę skrzy­de­łek, wy­stę­pu­ją­cy czę­sto w oko­li­cach zbior­ni­ków z od­pa­da­mi;
2. ro­dzaj kra­wa­ta o kształ­cie ko­kar­dy; musz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. po­spo­li­ty dwus­krzy­dły owad;

 (1.2) kra­wat w kształ­cie ko­kar­dy, musz­ka;

 (1.3) sztucz­na przy­nę­ta węd­kar­ska imi­tu­ją­ca roz­ma­i­te owady wodne

 (1.4) przest. ro­dzaj pła­szcza

 (1.5) przen. coś łat­we­go do zro­bie­nia

 (1.6) daw. przen. szpieg

 (1.7) daw. przen. o czło­wie­ku pa­so­żyt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kot nie mógł zde­cy­do­wać się, czy gonić za bzy­czą­cą muchą, czy za szczu­rem.

 (1.2) Wo­lisz kra­wat czy muchę?

 (1.3) Na muchę łowi się głów­nie w gór­skich rze­kach pstrą­gi i li­pie­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmu.xa, AS: mu.χa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muchówka ż., mucharz m., mucharnia ż., mucharka ż., muchowate nmos.

:: zdrobn. muszka ż.

:: zgrub. muszysko n.

 przym. muszy, muchowy, muchowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.5) pestka, pikuś, łatwizna

Wiktionary


mucharski

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­ka­diusz Mu­char­ski – pol­ski muzyk
  • Bo­le­sław Mu­char­ski – pol­ski na­u­czy­ciel i żoł­nierz
  • Piotr Mu­char­ski – pol­ski dzien­ni­karz
  • Ste­fan Mu­char­ski – pol­ski dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Mu­char­scy

Wikipedia


mucharz

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Mu­charz – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie wa­do­wic­kim, sie­dzi­ba gminy Mu­charz. Miej­sco­wość leży nad rzeką Skawą.

Wikipedia


muchawiec

1. wieś w Pol­sce;
2. rzeka w Pol­sce;
3. rzeka na Bia­ło­ru­si


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mu­cha­wiec – wieś
  • Mu­cha­wiec – przy­sta­nek ko­le­jo­wy
  • Mu­cha­wiec – rzeka na Bia­ło­ru­si, prawy do­pływ Bugu
  • Mu­cha­wiec – rzeka w Pol­sce, do­pływ Ka­mian­ki

Wikipedia


muchewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


muchnice

Much­ni­ce (nazwa obocz­na: Much­ni­ce-Rej­mon­tów) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie kut­now­skim, w gmi­nie Strzel­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


muchnów

Much­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie kut­now­skim, w gmi­nie Strzel­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


muchobijka

po­tocz­nie:
1. przy­rząd do za­bi­ja­nia owa­dów; łapka, packa, mu­cho­łap­ka;
2. ra­dziec­ka ar­ma­ta prze­ciw­pan­cer­na;
3. po­cisk do mu­cho­bij­ki (ar­ma­ty)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mu­cho­bij­ka – przy­rząd słu­żą­cy do za­bi­ja­nia much
  • mu­cho­bij­ka – żar­go­no­we okre­śle­nie ra­dziec­kiej ar­ma­ty z 1937 r.

Wikipedia


muchobójczy

przy­miot­nik

 (1.1) za­bi­ja­ją­cy muchy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jaki śro­dek mu­cho­bój­czy może mi pan po­le­cić?

Wiktionary


muchodławka

mu­cho­dław­ka raj­ska - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny mo­na­rek


SJP.pl


muchomor

Ama­ni­ta, grzyb ka­pe­lu­szo­wy z ro­dzi­ny bedł­ko­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy w wielu ga­tun­kach; w więk­szo­ści przy­pad­ków tru­ją­cy, nie­bez­piecz­ny dla czło­wie­ka; mu­cho­mór


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. mykol. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ama­ni­ta|Pers.|ref=tak., ro­dzaj grzy­bów ka­pe­lu­szo­wych, czę­sto tru­ją­cych;

 (1.2) mykol. grzyb z ro­dza­ju mu­cho­mor (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cza­row­ni­ca w lesie zbie­ra­ła tru­ją­ce mu­cho­mo­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muˈxɔ̃mɔr, AS: muχõmor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muchomorowate nmos.

:: zdrobn. muchomorek m.

 przym. muchomorowy, muchomorowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) muchomór

Wiktionary


muchomorek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: mu­cho­mor

 (1.2) mały mu­cho­mor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­ro­lek po­szedł na przedsz­kol­ny bal w stro­ju mu­cho­mor­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muchomor mzw., muchomór mzw., muchomornica ż., muchomorowate nmos.

Wiktionary


muchomorowate

o ce­chach mu­cho­mo­ro­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. mykol. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ama­ni­ta­ce­ae|E.-J. Gil­bert|ref=tak., ro­dzi­na grzy­bów na­le­żą­ca do rzędu pie­czar­kow­ców;

Wiktionary

Mu­cho­mo­ro­wa­te ("Ama­ni­ta­ce­ae" E.-J. Gil­bert) – ro­dzi­na grzy­bów znaj­du­ją­ca się w rzę­dzie pie­czar­kow­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trzon mu­cho­mo­ro­wa­tych zaz­wy­czaj po­sia­da pier­ścień.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muchomor mzw., muchomór mzw., muchomorek mzw., muchomornica ż.

Wiktionary


muchomorowaty

o ce­chach mu­cho­mo­ro­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


SJP.pl


muchomór

Ama­ni­ta, grzyb ka­pe­lu­szo­wy z ro­dzi­ny bedł­ko­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy w wielu ga­tun­kach; w więk­szo­ści przy­pad­ków tru­ją­cy, nie­bez­piecz­ny dla czło­wie­ka; mu­cho­mor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mykol. mu­cho­mor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie każdy mu­cho­mór jest tru­ją­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muˈxɔ̃mur, AS: muχõmur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muchomor m., muchomorowate nmos.

:: zdrobn. muchomorek m.

 przym. muchomorowy, muchomorowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) muchomor

Wiktionary


muchorowo

Mu­cho­ro­wo – osada na­le­żą­ca do so­łect­wa Ruś, po­ło­żo­na w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olsz­tyń­skim, w gmi­nie Sta­wi­gu­da.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Wikipedia


muchotoczek

ga­tu­nek grzy­ba z grupy glo­now­ców, pa­so­ży­tu­je na mu­chach do­mo­wych


SJP.pl


muchotrzew

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych


SJP.pl

Mu­cho­trzew ("Sper­gu­la­ria") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych ("Ca­ry­op­hyl­la­ce­ae"). Obej­mu­je 63 ga­tun­ki. Wy­stę­pu­ją one na wszyst­kich kon­ty­nen­tach z wy­jąt­kiem An­tark­ty­dy. Rosną na ska­li­stych kli­fach, w miej­scach su­chych i pia­szczy­stych oraz na sol­ni­skach – licz­ne ga­tun­ki są ha­lo­fi­ta­mi.

Wikipedia


muchotyranik

mu­cho­ty­ra­nik in­ka­ski - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny mu­cho­ty­ra­ni­ko­wa­tych


SJP.pl


muchotyranikowate

ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych


SJP.pl

Mu­cho­ty­ra­ni­ko­wa­te (Pi­pro­morp­hi­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes).

Wikipedia


muchowate

ro­dzi­na li­czą­ca około 4000 ga­tun­ków drob­nych owa­dów z rzędu mu­chó­wek, ubar­wio­nych sza­ra­wo, brą­zo­wo lub czar­no, któ­rych larwy żywią się reszt­ka­mi or­ga­nicz­ny­mi; muchy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mu­sci­dae|La­tre­il­le|ref=tak., ro­dzi­na sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­nych owa­dów;

Wiktionary

Mu­cho­wa­te (Mu­sci­dae) – ro­dzi­na mu­chó­wek krót­ko­czuł­kich (Bra­chy­ce­ra) sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­nych na całym świe­cie. Od in­nych mu­chó­wek róż­nią się uło­że­niem szcze­ci­nek na tu­ło­wiu. Mogą prze­no­sić różne pa­to­ge­ny.

Na całym świe­cie opi­sa­no do­tych­czas ok. 4000 ga­tun­ków za­li­cza­nych do ponad 100 ro­dza­jów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Licz­ne ga­tun­ki mu­cho­wa­tych prze­no­szą in­fek­cje.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mucha ż., muszka ż., muszysko n.

 przym. muszy, muchowy, muchowaty

Wiktionary


muchowaty

o ce­chach cha­rak­te­ry­stycz­nych dla mu­cho­wa­tych (ro­dzi­ny owa­dów)


SJP.pl


muchowiec

Mu­cho­wiec (niem. "Mu­cho­wietz") – część Ka­to­wic, po­ło­żo­na na te­re­nie dwóch dziel­nic, czę­ścio­wo roz­gra­ni­czo­nych przez bie­gną­cą poś­rod­ku dziel­ni­cy ulicę Fran­cu­ską: Bry­nów część wschod­nia-Osied­le Zgrzeb­nio­ka i Osied­le Pa­de­rew­skie­go-Mu­cho­wiec.

Po­cząt­ki Mu­chow­ca jako przy­siół­ka Ka­to­wic się­ga­ją XVII wieku, zaś obec­nie sta­no­wi on w głów­niej mie­rze ob­szar re­kre­a­cyj­ny dzię­ki znaj­du­ją­ce­mu się na jego te­re­nie Ka­to­wic­kie­mu Par­ko­wi Le­śne­mu i czę­ści Do­li­ny Trzech Sta­wów.

Wikipedia


muchowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Mu­chow­ski (1842–1915) – pol­ski ksiądz, dzia­łacz w za­bo­rze pru­skim
  • Paweł Mu­chow­ski (1781–1862) − pol­ski woj­sko­wy, ge­ne­rał epoki pow­sta­nia li­sto­pa­do­we­go
  • Piotr Mu­chow­ski (ur. 1963) − pol­ski orien­ta­li­sta
  • Wła­dy­sław Mu­chow­ski (1892–1943) – pol­ski Spra­wied­li­wy wśród Na­ro­dów Świa­ta

Wikipedia


muchowy

zwią­za­ny z muchą węd­kar­ską (sztucz­ną przy­nę­tą), np. przy­nę­ty mu­cho­we, węd­kar­stwo mu­cho­we


SJP.pl


muchołap

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny ty­ran­ko­wa­tych


SJP.pl


muchołapka

przy­rząd do za­bi­ja­nia owa­dów; łapka, packa, mu­cho­bij­ka


SJP.pl

Mu­cho­łap­ka, mu­char­ka, mu­cho­jer­ka, mu­cho­łów­ka, mu­char­ni­ca – ro­dzaj tra­dy­cyj­nej pu­łap­ki na owady la­ta­ją­ce, głów­nie muchy, w for­mie szkla­ne­go, ba­nia­ste­go lub wys­mu­kłe­go na­czy­nia po­dob­ne­go kształ­tem do ka­raf­ki albo wa­zo­nu.

Wikipedia


muchołówka

1. mię­so­żer­na ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny ro­sicz­ko­wa­tych;
2. drob­ny ptak owa­do­żer­ny z rzędu wró­blo­wych, o krót­kiej szyi, dużej gło­wie i sze­ro­kim dzio­bie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Dio­na­ea|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ro­sicz­ko­wa­tych;

 (1.2) ornit. w lm. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mu­sci­ca­pi­nae|ref=tak., po­dro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny mu­cho­łów­ko­wa­tych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mu­cho­łów­ka (Dio­na­ea) – ro­dzaj ro­ślin z jed­nym ga­tun­kiem – mu­cho­łów­ką ame­ry­kań­ską
  • mu­cho­łów­ki (Mu­sci­ca­pi­nae) – po­dro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny mu­cho­łów­ko­wa­tych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mu­cho­łów­ki rosną w Ame­ry­ce Pół­noc­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muchołówkowate nmos.

 przym. muchołówkowaty

Wiktionary


muchołówki

1. mię­so­żer­na ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny ro­sicz­ko­wa­tych;
2. drob­ny ptak owa­do­żer­ny z rzędu wró­blo­wych, o krót­kiej szyi, dużej gło­wie i sze­ro­kim dzio­bie


SJP.pl

Mu­cho­łów­ki (Mu­sci­ca­pi­nae) – po­dro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny mu­cho­łów­ko­wa­tych (Mu­sci­ca­pi­dae).

Wikipedia


muchołówkowate

ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych


SJP.pl

Mu­cho­łów­ko­wa­te (Mu­sci­ca­pi­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes). Obej­mu­je około 340 ga­tun­ków.

Wikipedia


muchołówkowaty

o ce­chach mu­cho­łów­ko­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


muchtar

w Tur­cji: na­czel­nik wsi albo dziel­ni­cy; muh­tar


SJP.pl


muchy

1. owad la­ta­ją­cy ma­ją­cy parę skrzy­de­łek, wy­stę­pu­ją­cy czę­sto w oko­li­cach zbior­ni­ków z od­pa­da­mi;
2. ro­dzaj kra­wa­ta o kształ­cie ko­kar­dy; musz­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Muchy – część wsi Szcza­wa w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Ka­mie­ni­ca
  • Muchy – część wsi Ha­ra­siu­ki w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ni­żań­skim, w gmi­nie Ha­ra­siu­ki
  • Muchy – część wsi Rosz­ki-Zie­ma­ki w woj. pod­la­skim, w pow. wy­so­ko­ma­zo­wiec­kim, w gmi­nie So­ko­ły
  • Muchy – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ostrze­szow­skim, w gmi­nie Czaj­ków
  • Muchy – pol­ska grupa mu­zycz­na
  • Muchy – dra­mat Jeana-Paula Sar­tre’a
  • Mu­cho­wa­te – ro­dzi­na owa­dów z rzędu mu­chó­wek
  • Mu­chów­ki – rząd owa­dów
  • Muchy pluj­ki, także pluj­ko­wa­te – ro­dzi­na mu­chó­wek

Wikipedia


muchówka

1. przed­sta­wi­ciel rzędu owa­dów obej­mu­ją­ce­go około 100 ty­się­cy ga­tun­ków;
2. spe­cjal­na wędka do po­ło­wów suchą muchą, mokrą muchą, nimfą lub stre­a­me­rem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. owad z rzędu dwus­krzy­dłych nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Dip­te­ra|ref=tak.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mu­chów­ka – wieś w woj. łódz­kim, w pow. zgier­skim, w gmi­nie Ozor­ków
  • Mu­chów­ka – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Nowy Wi­śnicz
  • Mu­chów­ka – owad z rzędu mu­chó­wek
  • Mu­chów­ka – po­tocz­na nazwa wędki mu­cho­wej

Wikipedia

Wymowa:

IPA: muˈxufka, AS: muχufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mucha ż., muszka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) owad dwuskrzydły

Wiktionary


muchówki

rząd owa­dów (obej­mu­ją­cy około 100 000 ga­tun­ków), o dłu­go­ści od 1 mm do 5 cm, ma­ją­cych na­rzą­dy gę­bo­we kłu­ją­ce lub li­żą­ce, za­sied­la­ją­cych wszyst­kie stre­fy kli­ma­tycz­ne Ziemi; dwus­krzy­dłe


SJP.pl

Mu­chów­ki, dwus­krzy­dłe (Dip­te­ra) – rząd owa­dów. Cha­rak­te­ry­zu­je się jedną parą skrzy­deł. Druga para skrzy­deł ule­gła uw­stecz­nie­niu i wy­stę­pu­je w po­sta­ci przez­mia­nek ("hal­te­res"). Skrzy­dła są cien­kie, bło­nia­ste oraz przez­ro­czy­ste.

Wikipedia


muchówkowy

→ mu­chów­ka


SJP.pl

Patrz:

muchówka

mucjusz

imię mę­skie


SJP.pl

Mu­cjusz — imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, od łac. "mutus", oz­na­cza­ją­ce "cichy, spo­koj­ny". Ist­nie­je kilku świę­tych o tym imie­niu.

Wikipedia


mucjuszostwo

Mu­cjusz z mał­żon­ką; Mu­cju­szo­wie


SJP.pl


mucjuszowie

Mu­cjusz z mał­żon­ką; Mu­cju­szo­stwo


SJP.pl


mucjuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Mu­cju­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


mucowiscydoza

wro­dzo­na, dzie­dzicz­na cho­ro­ba ob­ja­wia­ją­ca się na­wro­to­wy­mi za­pa­le­nia­mi płuc, za­bu­rze­nia­mi tra­wie­nia i wchła­nia­nia oraz wy­stę­po­wa­niem na skó­rze nad­mier­nie sło­ne­go potu; zwłó­knie­nie tor­bie­lo­wa­te


SJP.pl


mucyk

lichy koń; mały muc


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) lichy koń

 (1.2) mały muc

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na jego widok mucyk zar­żał ra­do­śnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmut͡sɨk, AS: mucyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muc m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szkapa, chabeta

Wiktionary


mucyna

gli­ko­pro­te­i­na wy­stę­pu­ją­ca w śli­nie, w ślu­zów­ce żo­łąd­ka i jelit, w żółci i w os­krze­lach


SJP.pl


muczek

naz­wi­sko


SJP.pl


muczenie

prze­cią­gły, niski głos wy­da­wa­ny przez bydło, zwła­szcza krowy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mu­czeć.

 (1.2) niski, prze­cią­gły od­głos wy­da­wa­ny przez bydło do­mo­we

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: mučẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mućka ż.

 czas. muczeć ndk., zamuczeć dk.

 wykrz. mu, muu

Wiktionary


muczeć

o bydle: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny dla sie­bie, niski, prze­cią­gły głos; ry­czeć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­mu­czeć)

 (1.1) o bydle: wy­da­wać niski, prze­cią­gły od­głos

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­waż­niej­sze, żeby krowy nie mu­cza­ły z głodu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmut͡ʃɛt͡ɕ, AS: mučeć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muczenie n., zamuczenie n., mućka ż.

 czas. war. mukać; zamuczeć dk.

 wykrz. mu, muu

Wiktionary


muczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


mud

[czy­taj: mud lub mad] gra in­ter­ne­to­wa, w któ­rej nie ma dźwię­ku ani obra­zu, a je­dy­nie tekst, zwy­kle to­czą­ca się w świe­cie fan­ta­sy; MUD


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Lemud
  • Mud – mia­sto
  • Mud – rzeka, do­pływ Menu
  • Mud – bry­tyj­ska grupa mu­zycz­na
  • MUD

Wikipedia


muddler

ba­ro­we na­rzę­dzie do ugnia­ta­nia skład­ni­ków w kok­taj­lach


SJP.pl


mudejar

[czy­taj: mu­de­char] mu­zuł­ma­nin z cza­sów re­konk­wi­sty ży­ją­cy pod pa­no­wa­niem kró­lów hisz­pań­skich


SJP.pl


mudi

rasa psów pa­ster­skich


SJP.pl

Mudi – rasa psów na­le­żą­ca do psów pa­ster­skich i za­ga­nia­ją­cych, za­kla­sy­fi­ko­wa­na do sek­cji psów pa­ster­skich (ow­czar­skich). Nie jest pod­da­wa­na pró­bom pracy.

Wikipedia


mudra

sym­bo­licz­ne ukła­dy i gesty rąk, dłoni i pal­ców w in­dyj­skim tańcu natia


SJP.pl

Mudry (sanskr. मुद्रा "mudrā" – pie­częć, znak, sym­bol; chiń. 印 "yìn", "nàyìn", 手印 "shǒuyìn"; kor. "in", "naein", "suin"; jap. 印 "in", "nain", 手印 "shuin"; wiet. "ấn", "nôi ấn", "thủ ấn"; tyb. "p’jag rgja") – w me­dy­ta­cji sym­bo­licz­ne gesty. Mudry są sto­so­wa­ne zwła­szcza w bud­dyz­mie

Wikipedia


mudżahedin

wo­jow­nik is­lam­ski wal­czą­cy za spra­wy re­li­gij­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mu­zuł­mań­ski bo­jow­nik uczest­ni­czą­cy w ruchu re­li­gij­nym, spo­łecz­nym lub wyz­wo­leń­czym;

Wiktionary

Mu­dża­he­din ( ‏مجاهد‎, dosł. „bo­jow­ni­cy”, po arab­sku jest to licz­ba mnoga od słowa ‏مجاهد‎ "mu­dża­hid", dosł. „bo­jow­nik”) – uczest­nik dżi­ha­du, mu­zuł­ma­nin wal­czą­cy z nie­wier­ny­mi. Mu­dża­he­di­ni pro­wa­dzą w wielu kra­jach walkę par­ty­zanc­ką prze­ciw­ko oku­pan­tom lub prze­ciw nie­ak­cep­to­wa­nej wła­dzy.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. mudżahedińskość ż.

 przym. mudżahediński

 przysł. mudżahedińsko

Wiktionary


mudżahedinka

→ mu­dża­he­din


SJP.pl

Patrz:

mudżahedin

mudżahediński

przy­miot­nik od: mu­dża­he­din


SJP.pl


mudżahid

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zob. mu­dża­he­din.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżihad mrz.

Wiktionary


mueller

[czy­taj: myler] naz­wi­sko


SJP.pl


muesli

[czy­taj: musli] mie­sza­ni­na róż­nych płat­ków, na­sion, orze­chów i owo­ców; musli; müsli


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. zob. musli.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na śnia­da­nie jem za­wsze jo­gurt z mu­es­li.

Wiktionary


muezin

[czy­taj: mu-E-z-in] mu­zuł­ma­nin wzy­wa­ją­cy z mi­na­re­tu pięć razy dzien­nie wier­nych do wspól­nej mod­lit­wy; mu­ez­zin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. etn. w is­la­mie: męż­czyz­na wzy­wa­ją­cy z mi­na­re­tu pięć razy dzien­nie wier­nych na mod­lit­wę;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miesz­kań­cy Stam­bu­łu od dawna skar­ży­li się na fał­szu­ją­cych mu­e­zi­nów wzy­wa­ją­cych ich na modły do me­cze­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muˈwɛzʲĩn, AS: muu̯ezʹĩn

Wiktionary


muezzin

mu­zuł­ma­nin wzy­wa­ją­cy z mi­na­re­tu pięć razy dzien­nie wier­nych do wspól­nej mod­lit­wy; mu­e­zin


SJP.pl

Mu­ez­zin (arab. مؤذن, "muʾaḏḏin"; tur. "müezzin") – w is­la­mie męż­czyz­na pięć razy dzien­nie wzy­wa­ją­cy z mi­na­re­tu wier­nych do mod­lit­wy.

Mu­ez­zin jest wy­bie­ra­ny spoś­ród męż­czyzn, któ­rzy wy­róż­nia­ją się do­brym cha­rak­te­rem, a także do­brym gło­sem (choć dzi­siaj po­wszech­nie sto­su­je się gło­śni­ki).

Wikipedia


mufa

1. sze­ro­ki cy­lin­der lub pier­ścień do łą­cze­nia dwóch rur po­ło­żo­nych w linii pro­stej; złącz­ka;
2. osło­na po­łą­czeń lub roz­ga­łę­zień kabli;
3. ko­niec rury roz­sze­rzo­ny w kształ­cie kie­li­cha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. tu­le­ja z wew­nętrz­nym gwin­tem słu­żą­ca do łą­cze­nia rur;

 (1.2) gw-pl|Poz­nań. mufka

Wiktionary

Zo­bacz też: Mufa (te­le­ko­mu­ni­ka­cja).

Mufa (ina­czej złącz­ka pro­sta) – łącz­nik w po­łą­cze­niu śru­bo­wym do łą­cze­nia głów­nie rur, a także gwin­to­wa­nych prę­tów. Jest to tu­le­ja z na­cię­tym na całej dłu­go­ści jed­no­rod­nym gwin­tem wew­nętrz­nym. W mu­fach sto­su­je się gwin­ty wal­co­we oraz roz­wią­za­nia ter­mo­kurcz­li­we, za­cho­wu­ją­ce pa­mięć kształ­tu. Mufy hy­dra­u­licz­ne wy­ko­na­ne z mie­dzi nie po­sia­da­ją gwin­tu. Rury mie­dzia­ne łączy się taką mufą lu­to­wa­niem mięk­kim.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. mufka ż.

Wiktionary


mufassal

jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w In­diach; mu­fas­sil, mo­fus­sil


SJP.pl


mufassil

jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w In­diach; mu­fas­sal, mo­fus­sil


SJP.pl


mufeczka

zdrob­nie­nie od: mufka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: mufka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muˈfɛt͡ʃka, AS: mufečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mufka ż.

Wiktionary


muffin

[czy­taj: mafin] ba­becz­ka z róż­ny­mi do­dat­ka­mi, je­dzo­na zwy­kle na cie­pło; muf­fi­nek, muf­fin­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) cuk. spoż. ro­dzaj okrą­głej ba­becz­ki;

Wiktionary

Muf­fin ["wym." mafin] (lub zdrob­nia­le muf­fin­ka, muf­fi­nek) – po­cho­dzą­ce z kuch­ni ame­ry­kań­skiej ciast­ko w kształ­cie wy­so­kiej ba­becz­ki z róż­ny­mi do­dat­ka­mi, za­rów­no słod­ki­mi (np. z ro­dzyn­ka­mi, cze­ko­la­dą, ba­ka­lia­mi, owo­ca­mi, a nawet orze­cha­mi) jak i wy­traw­ny­mi (np. z wa­rzy­wa­mi albo nawet z mię­sem). Bar­dzo po­pu­lar­ne w USA, Ka­na­dzie, Ir­lan­dii i Wiel­kiej Bry­ta­nii.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. muffinka ż.

:: zdrobn. muffinek m.

Wiktionary


muffinek

[czy­taj: ma­fin­ka] ba­becz­ka z róż­ny­mi do­dat­ka­mi, je­dzo­na zwy­kle na cie­pło; muf­fi­nek, muf­fin


SJP.pl


muffinka

[czy­taj: ma­fin­ka] ba­becz­ka z róż­ny­mi do­dat­ka­mi, je­dzo­na zwy­kle na cie­pło; muf­fi­nek, muf­fin


SJP.pl


muffinkowy

→ muf­fi­nek, → muf­fin­ka [czy­taj: ma­fin­ko­wy]


SJP.pl


muffinowy

→ muf­fin [czy­taj: ma­fi­no­wy]


SJP.pl


mufka

1. część pła­szcza lub kurt­ki dam­skiej: ka­wa­łek futra lub ma­te­ria­łu two­rzą­cy worek do wkła­da­nia rąk w celu ochro­ny rąk przed mro­zem
2. w tech­ni­ce: ele­ment słu­żą­cy do po­łą­cze­nia dwóch od­cin­ków rurki izo­la­cyj­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj fu­trza­ne­go lub su­kien­ne­go tu­ne­lu do ocie­pla­nia rąk, no­szo­ne­go prze­waż­nie przez ko­bie­ty;

Wiktionary

Mufka (niem. "Muffe") – część gar­de­ro­by, która chro­ni ręce przed zim­nem; ro­dzaj tu­ne­lu wy­ko­na­ne­go z futra lub ocie­pla­ne­go ma­te­ria­łu, do któ­re­go wsu­wa­ło się dło­nie z obu stron.

W Pol­sce zwana też "rę­ka­wem, rę­kaw­kiem, za­rę­kaw­kiem".

Mufki znane były już w XVI wieku, jed­nak w dru­giej po­ło­wie wieku XVIII stały się bar­dzo po­wszech­ne i róż­no­rod­ne.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. mufa ż.

:: zdrobn. mufeczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Poznań mufa, gw. Kraków zarękawka, mufek

Wiktionary


mufla

re­tor­ta hut­ni­cza


SJP.pl

Mufla − szczel­nie zam­knię­ta i ogrze­wa­na od zew­nątrz ko­mo­ra z ma­te­ria­łów ogniotr­wa­łych (np. gliny, kar­bo­run­du, stali, sza­mo­tu), peł­nią­ca funk­cję czę­ści ro­bo­czej niek­tó­rych pie­ców do obrób­ki ciepl­nej me­ta­li i ich sto­pów lub do otrzy­my­wa­nia i ra­fi­na­cji me­ta­li. Może być czę­ścią pie­ców mu­flo­wych.

Wikipedia


muflarnia

warsz­tat, w któ­rym wy­ra­bia się mufle do pie­ców


SJP.pl


muflarz

ro­bot­nik pra­cu­ją­cy w mu­flar­ni


SJP.pl


muflon

przo­dek owcy do­mo­wej, two­rzą nie­wiel­kie stada, żyją w mie­sza­nych la­sach pod­gór­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ovis aries mu­si­mon|Pal­las|ref=tak., pod­ga­tu­nek ssa­ków ło­ży­sko­wych z rzędu pa­rzy­sto­ko­pyt­nych;

 (1.2) zool. ssak z pod­ga­tun­ku mu­flo­nów (1.1)

 (1.3) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ovis ca­na­den­sis|Ge­or­ge Shaw|ref=tak., ga­tu­nek gór­skiej owcy z rzędu pa­rzy­sto­ko­pyt­nych wy­stę­pu­ją­cy w Ame­ry­ce Pół­noc­nej;

 (1.4) zool. ssak z ga­tun­ku mu­flo­nów (1.3)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wełna mu­flo­na, z wy­jąt­kiem wło­sów na pod­gard­lu, jest sto­sun­ko­wo krót­ka.

 (1.3) Futro mu­flo­na w czę­ści grzbie­to­wej ma wy­bar­wie­nie sza­ro­bru­nat­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. muflonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) muflon śródziemnomorski

 (1.3) muflon kanadyjski, owca gruboroga, owca kanadyjska

Wiktionary


muflonowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do mu­flo­na

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) do­ty­czą­cy mu­flo­na, okre­śla­ją­cy mu­flo­na, uży­wa­ny przy mu­flo­nie

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla mu­flo­na, ma­ją­cy cechy mu­flo­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muflon mzw., muflonek mzw.

Wiktionary


muflony

przo­dek owcy do­mo­wej, two­rzą nie­wiel­kie stada, żyją w mie­sza­nych la­sach pod­gór­skich


SJP.pl


muflowy

→ mufla


SJP.pl

Patrz:

mufla

mufowy

→ mufa


SJP.pl

Patrz:

mufa

mufti

w is­la­mie: uczo­ny te­o­log zaj­mu­ją­cy się wy­da­wa­niem orze­czeń w spra­wach praw­ni­czych i re­li­gij­nych; mufty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. mu­zuł­mań­ski du­chow­ny o wyksz­tał­ce­niu te­o­lo­gicz­nym i praw­nym; is­lam­ski au­to­ry­tet re­li­gij­ny po­sia­da­ją­cy kom­pe­ten­cje do in­ter­pre­to­wa­nia prawa mu­zuł­mań­skie­go (sza­ri­ja­tu) oraz wy­da­wa­nia opi­nii praw­nych zwa­nych fat­wa­mi

Wiktionary

Mufti – mu­zuł­mań­ski praw­nik i te­o­log wy­da­ją­cy ofi­cjal­ne in­ter­pre­ta­cje w spra­wach życia pań­stwo­we­go i pry­wat­ne­go, zwią­za­ne­go z is­la­mem. Swoje de­cyz­je ogła­sza w for­mie fatwy. Obec­nie mufti dzia­ła­ją w ra­mach urzę­dów pań­stwo­wych, tzw. domów wy­da­wa­nia fatwy ("dar al-ifta"). Cie­szą się znacz­nym au­to­ry­te­tem praw­nym i po­li­tycz­nym w świe­cie mu­zuł­mań­skim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W niek­tó­rych kra­jach ist­nie­je in­sty­tu­cja Wiel­kie­go Muf­tie­go.

Wiktionary


mufty

w is­la­mie: uczo­ny te­o­log zaj­mu­ją­cy się wy­da­wa­niem orze­czeń w spra­wach praw­ni­czych i re­li­gij­nych; mufti


SJP.pl


mufy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. bu­fia­ste rę­ka­wy bluz­ki

Wiktionary


mugabe

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ro­bert Mu­ga­be (1924-2019) – pre­zy­dent Zim­bab­we
  • Mu­ga­be Were (1968-2008) – ke­nij­ski po­li­tyk

Wikipedia


mugging

[czy­taj: ma­ging] napad ulicz­ny, zwła­szcza wyr­wa­nie prze­mo­cą torby lub to­reb­ki; ro­zbój, ra­bu­nek


SJP.pl


mugicha

ja­poń­ska her­ba­ta jęcz­mien­na


SJP.pl


mugilowate

ro­dzi­na ryb z rzędu mu­gi­loksz­tałt­nych; ce­fa­lo­wa­te


SJP.pl

Mu­gi­lo­wa­te, ce­fa­lo­wa­te (Mu­gi­li­dae) – ro­dzi­na ryb mu­gi­loksz­tałt­nych (Mu­gi­li­for­mes). Po­ła­wia­ne jako ryby kon­sump­cyj­ne o smacz­nym mię­sie.

Wikipedia


mugol

osoba po­zba­wio­na mocy ma­gicz­nej, wy­stę­pu­ją­ca w cyklu po­wie­ścio­wym o Har­rym Pot­te­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) fant. liter. film. osoba nie­po­sia­da­ją­ca ma­gicz­nych zdol­no­ści;

 (1.2) slang. pejor. osoba ociem­nia­ła, głu­pia

 (1.3) slang. pejor. osoba nie­lu­bia­na

Wiktionary

Mugol ( mug­gle) – okre­śle­nie z cyklu po­wie­ścio­we­go o Har­rym Pot­te­rze an­giel­skiej au­tor­ki J.K. Row­ling, oz­na­cza­ją­ce osobę po­zba­wio­ną mocy ma­gicz­nej oraz – naj­czę­ściej – nie­po­sia­da­ją­cą wie­dzy na temat ist­nie­nia ma­gicz­ne­go świa­ta.

Ter­min ten sto­so­wa­ny jest w uni­wer­sum przez cza­ro­dzie­jów bry­tyj­skich, z kolei ame­ry­kań­scy na­zy­wa­ją osoby takie „no-maj” (wym. noł­madż), co sta­no­wi skrót od „no magic” (nie­ma­gicz­ny).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Już ci po­wie­dzia­łem, że jak bę­dzie chciał tam pójść, taki wiel­ki mugol jak ty, nie zdoła go pow­strzy­mać.

 (1.2) Marek to jest jed­nak mugol – znów do­stał pałę z ma­te­ma­ty­ki.

 (1.3) Nie przyj­dę na tę im­pre­zę, jeśli bę­dzie tam ten mugol.

 (1.4) Jest takim mu­go­lem, że nie wie­rzy nawet w UFO.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmuɡɔl, AS: mugol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. mugolka

 przym. mugolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) głupek, ciemniak, ćwok

Wiktionary


mugolka

→ mugol


SJP.pl

Patrz:

mugol

mugolski

→ mugol


SJP.pl

Patrz:

mugol

muhafaza

jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go w pań­stwach arab­skich, np. w Iraku, Syrii, Je­me­nie; mu­ha­fa­zat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) adm. jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go wielu państw arab­skich;

Wiktionary

Mu­ha­fa­za, mu­ha­fa­zat ( ‏مُحَافَظَة‎ "muḥāfaẓa", licz­ba mnoga: ‏مُحَافَظَات‎ "muḥāfaẓāt") – jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go wielu państw arab­skich, mię­dzy in­ny­mi Iraku, Syrii, Je­me­nu, Li­ba­nu, Egip­tu, Omanu, Jor­da­nii (do 1983 roku także Libii).

W ję­zy­ku pol­skim za od­po­wied­nik okre­śle­nia „mu­ha­fa­za” służy czę­sto słowo „pro­win­cja”. Ory­gi­nal­na forma mnoga („mu­ha­fa­zat”) funk­cjo­nu­je także jako forma licz­by po­je­dyn­czej (jest to przy­kład de­plu­ra­li­za­cji za­po­ży­czeń).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mu­ha­fa­za Alep­po są­sia­du­je od po­łud­nia z mu­ha­fa­zą Hama.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prowincja, gubernatorstwo

Wiktionary


muhafazat

jed­nost­ka po­dzia­łu te­re­no­wo-ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go w Iraku, Syrii, Li­ba­nie, Egip­cie i Libii


SJP.pl


muhammad

arab­skie imię mę­skie, m.in. pro­rok arab­ski (około 570-632 r.), twór­ca i pra­wo­daw­ca is­la­mu; Ma­ho­met; Rasul Allah


SJP.pl

Mu­ham­mad ( ‏مُحَمَّد‎) – imię mę­skie po­cho­dze­nia arab­skie­go. Wa­rian­ta­mi tego imie­nia są: Mo­ham­med, Meh­med, Ma­ma­du i Ma­ho­met.

Imię Mu­ham­mad wy­wo­dzi się od rdze­nia trój­spół­gło­sko­we­go Ḥ-M-D i oz­na­cza „po­chwa­lo­ny”. Inne imio­na wy­wo­dzą­ce się z tego sa­me­go rdze­nia to: Ahmad, Mah­mud i Hamid. Imię to było rzad­kie w cza­sach dża­hi­lij­ji, jed­nak po upo­wszech­nie­niu się is­la­mu zy­ska­ło na po­pu­lar­no­ści i jest dziś[] no­szo­ne przez około 15 mi­lio­nów osób na świe­cie, nie­ko­niecz­nie Ara­bów.

Wikipedia


muhammara

bli­skows­chod­nia, pi­kant­na pasta (dip) z pie­czo­nej czer­wo­nej pa­pry­ki i orze­chów wło­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. pasta na bazie pie­czo­nej pa­pry­ki, orze­chów wło­skich i me­la­sy z gra­na­tów, spe­cjal­ność kuch­ni bli­skows­chod­niej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sy­ryj­ska pasta z czer­wo­nej pa­pry­ki, czyli mu­ham­ma­ra, to praw­dzi­wy przys­mak dla wegan.

Wiktionary


muhammed

obce imię mę­skie


SJP.pl


muhtar

w Tur­cji: na­czel­nik wsi albo dziel­ni­cy; much­tar


SJP.pl


muka

w gwa­rze mło­dzie­żo­wej:
1. mocne ude­rze­nie z za­ci­śnię­tej pię­ści w ramię lub prze­dra­mię;
2. zła, nie­ko­rzyst­na sy­tu­a­cja; klapa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ude­rze­nie pię­ścią w prze­dra­mię lub ramię, ro­dzaj żartu, wy­ra­że­nie po­u­fa­ło­ści

Wiktionary

Muka (arab. موقة) – miej­sco­wość w Syrii, w mu­ha­fa­zie Idlib. W 2004 roku li­czy­ła 1118 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­sze­dłem do chło­pa­ków i nagle do­sta­łem mukę od Adria­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmuka, AS: muka

Wiktionary


mukaczewo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto re­jo­no­we w ob­wo­dzie za­kar­pac­kim Ukra­i­ny;

Wiktionary

Mu­ka­cze­wo (daw­niej "Mun­kacz", Мукачево – "Mu­ka­cze­wo" (od 2017 r.) lub Мукачеве – "Mu­ka­cze­we" lub Мукачів – "Mu­ka­cziw", Munkács, Mun­katsch, Мукачoвo – "Mu­ka­czo­wo", Мукачево – "Mu­ka­cze­wo", i Mukačevo, ‏מונקאטש‎ (czyt. "Mun­kacz" lub "Min­kacz"), Mun­ce­ag) – mia­sto re­jo­no­we w ob­wo­dzie za­kar­pac­kim Ukra­i­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Mukaczewszczyzna ż.

 przym. mukaczewski

Wiktionary


mukaczewski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mu­ka­cze­wem, do­ty­czą­cy Mu­ka­cze­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mukaczewo n.

Wiktionary


mukarnas

motyw de­ko­ra­cyj­no-kon­struk­cyj­ny cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ar­chi­tek­tu­ry ma­u­re­tań­skiej w Hisz­pa­nii, zło­żo­ny ze spię­trzo­nych ele­men­tów ko­mó­rek pryz­ma­tycz­nych


SJP.pl

Mu­kar­nas lub mo­kar­nas, ina­czej or­na­ment sta­lak­ty­to­wy – ar­chi­tek­to­nicz­ny motyw kon­struk­cyj­no-de­ko­ra­cyj­ny cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ar­chi­tek­tu­ry mu­zuł­mań­skiej, wy­pra­co­wa­ny w epoce sel­dżuc­kiej, zło­żo­ny ze spię­trzo­nych ele­men­tów ko­mór­ko­wych, głów­nie pryz­ma­tycz­nych, które two­rzą kon­struk­cję przy­po­mi­na­ją­cą na­tu­ral­ne sta­lak­ty­ty. Mogą być ze­sta­wia­ne róż­no­rod­ne ele­men­ty, które stop­nio­wo wy­peł­nia­ją prze­strzeń, two­rząc struk­tu­ry li­nio­we, lub skle­pio­ne.

Wikipedia


mukbang

au­dio­wi­zu­al­na trans­mi­sja in­ter­ne­to­wa, pod­czas któ­rej pre­zen­to­wa­ne jest spo­ży­wa­nie bar­dzo dużej ilo­ści je­dze­nia


SJP.pl

Muk­bang, me­ok­bang ( 먹방, IPA:, dosł. "trans­mi­sja je­dze­nia") – au­dio­wi­zu­al­na trans­mi­sja in­ter­ne­to­wa, pod­czas któ­rej pre­zen­to­wa­ne jest spo­ży­wa­nie je­dze­nia róż­ne­go ro­dza­ju, naj­czę­ściej w in­te­rak­cji z wi­dza­mi. Trend zy­skał po­pu­lar­ność w 2010 roku w Korei Po­łud­nio­wej, gdzie stał się jed­nym z naj­waż­niej­szych ele­men­tów ko­re­ań­skiej fali. W 2014 roku zja­wi­sko stało się fe­no­me­nem in­ter­ne­to­wym o glo­bal­nym za­się­gu.

Wikipedia


mukdeński

przy­miot­nik od: Muk­den (dawna nazwa (do roku 1945) She­ny­ang, mia­sta w Chi­nach)


SJP.pl


muki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. dąsy

Wiktionary


mukimono

ja­poń­ska sztu­ka obie­ra­nia i ozdob­ne­go wy­ci­na­nia wa­rzyw


SJP.pl


muko

w gwa­rze mło­dzie­żo­wej:
1. mocne ude­rze­nie z za­ci­śnię­tej pię­ści w ramię lub prze­dra­mię;
2. zła, nie­ko­rzyst­na sy­tu­a­cja; klapa


SJP.pl


mukoid

zwią­zek zło­żo­ny z bia­łek i po­li­sa­cha­ry­dów, wy­stę­pu­ją­cy w tkan­kach, ko­ściach, chrząst­kach i we krwi; mu­ko­pro­te­i­na


SJP.pl


mukopeptyd

bio­po­li­mer kwasu mu­ra­mi­no­we­go wcho­dzą­cy w skład ścian ko­mór­ko­wych bak­te­rii; pep­ty­do­gli­kan


SJP.pl


mukopolisacharyd

cu­kier, w któ­re­go skład wcho­dzi wię­cej niż jeden ro­dzaj reszt mo­no­sa­cha­ry­do­wych; he­te­ro­po­li­sa­cha­ryd, he­te­ro­gli­kan


SJP.pl


mukopolisacharydoza

wro­dzo­na cho­ro­ba prze­mia­ny ma­te­rii ob­ja­wia­ją­ca się bra­kiem en­zy­mu roz­kła­da­ją­ce­go cukry zło­żo­ne, co skut­ku­je usz­ko­dze­niem na­rzą­dów wew­nętrz­nych i gro­te­sko­wym wy­glą­dem; masz­ka­ro­nizm, gar­go­i­lizm, MPS


SJP.pl

Mu­ko­po­li­sa­cha­ry­do­za (MPS) – bar­dzo rzad­ko wy­stę­pu­ją­ca cho­ro­ba prze­mia­ny ma­te­rii, dzie­dzicz­na i trud­na do zdia­gno­zo­wa­nia. Wy­stę­pu­je raz na 100 ty­się­cy uro­dzeń. Jej przy­czy­ną jest wada me­ta­bo­liz­mu, po­le­ga­ją­ca na gro­ma­dze­niu się w or­ga­niz­mie mu­ko­po­li­sa­cha­ry­dów, które usz­ka­dza­ją ko­mór­ki i na­rzą­dy ciała. W efek­cie pro­wa­dzi to do wy­ni­szcze­nia nie­mal ca­łe­go or­ga­niz­mu dziec­ka.

Wikipedia


mukoproteid

bio­po­li­mer kwasu mu­ra­mi­no­we­go wcho­dzą­cy w skład ścian ko­mór­ko­wych bak­te­rii; mu­ko­pep­tyd, mu­ko­id


SJP.pl


mukormykoza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. opor­tu­ni­stycz­na cho­ro­ba grzy­bi­cza wy­wo­ły­wa­na przez grzy­by z rzędu nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mu­co­ra­les|ref=tak.;

Wiktionary

Mu­kor­my­ko­za, mu­kor­mi­ko­za (daw­niej zy­go­my­ko­za) – grzy­bi­ca opor­tu­ni­stycz­na wy­wo­ła­na przez grzy­by z rzędu "Mu­co­ra­les" (naj­czę­ściej z ga­tun­ku "Rhi­zo­pus arr­hi­zus"). Wy­stę­pu­je głów­nie u osób przew­le­kle cho­rych z ob­ni­żo­ną od­por­no­ścią (są to naj­czę­ściej osoby z prze­szcze­pem ko­mó­rek krwiot­wór­czych HSCT, z kwa­si­cą ke­to­no­wą w prze­bie­gu cu­krzy­cy).

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. mukormikoza; daw. zygomykoza, zygomikoza

Wiktionary


mukorowce

ro­dzi­na glo­now­ców z rzędu sprzęż­nia­ków; Mu­co­ra­ce­ae


SJP.pl


mukorowiec

przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny glo­now­ców z rzędu sprzęż­nia­ków


SJP.pl


mukowiscydoza

cięż­ka cho­ro­ba ge­ne­tycz­na ob­ja­wia­ją­ca się zwięk­szo­ną lep­ko­ścią śluzu wy­dzie­la­ne­go przez gru­czo­ły; mar­skość tor­bie­lo­wa­ta trzust­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba ob­ja­wia­ją­ca się zwięk­szo­ną lep­ko­ścią śluzu wy­dzie­la­ne­go przez gru­czo­ły;

Wiktionary

Mu­ko­wi­scy­do­za (zwłó­knie­nie tor­bie­lo­wa­te, łac. "mu­co­vi­sci­do­sis", "cy­stic fi­bro­sis", CF, "mu­co­vi­sco­i­do­sis, mu­co­vi­sci­do­sis") – wro­dzo­na cho­ro­ba uwa­run­ko­wa­na ge­ne­tycz­nie po­le­ga­ją­ca na za­bu­rze­niu wy­dzie­la­nia przez gru­czo­ły zew­nątrz­wy­dziel­ni­cze.

Scho­rze­nie to naj­czę­ściej po­wo­du­je zmia­ny w:

Wikipedia


muksowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­łą­cza­nie do obra­zu wideo ścież­ki audio, na­pi­sów i in­nych ele­men­tów

Wiktionary


muksun

ło­so­sioksz­tałt­na ryba za­li­cza­na do po­dro­dzi­ny sie­jo­wa­tych


SJP.pl

Muk­sun ("Co­re­go­nus muk­sun") – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny ło­so­sio­wa­tych (Sal­mo­ni­dae), za­li­cza­ny do po­dro­dzi­ny sie­jo­wa­tych (Co­re­go­ni­nae).

Nie­kie­dy bywa uwa­ża­ny za pod­ga­tu­nek pe­lu­gi. Pro­wa­dzo­ne są próby jego akli­ma­ty­za­cji i za­sied­le­nia w wo­dach pol­skich.

Wikipedia


mul

małż mor­ski; omu­łek ja­dal­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zool. ro­dzaj małża, omu­łek ja­dal­ny (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|My­ti­lus edu­lis|ref=tak.) lub omu­łek śró­dziem­no­mor­ski (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|My­ti­lus gal­lo­pro­vin­cia­lis|ref=tak.);

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: mulić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy są świe­że mule?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mul, AS: mul

Wiktionary


mula

w bud­dyz­mie: wro­dzo­na wła­ści­wość na­tu­ry ja­kiejś osoby


SJP.pl

Mula – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Mur­cja, w Mur­cji, o po­wierzch­ni 634,06 km². W 2011 roku gmina li­czy­ła 16 968 miesz­kań­ców.

Wikipedia


mulacki

zwią­za­ny z mu­la­tem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Mu­la­tem, do­ty­czą­cy Mu­la­tów, Mu­la­tek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten mu­lac­ki lum­pen­pro­le­ta­riat hand­lo­wy sta­wał się, ku obu­rze­niu władz por­tu­gal­skich, coraz licz­niej­szy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mulat mos., Mulatka ż.

Wiktionary


mulak

ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny saren


SJP.pl

Mulak ("Odo­co­i­le­us") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny saren (Ca­pre­o­li­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny je­le­nio­wa­tych (Cer­vi­dae).

Wikipedia


mularczyk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Mu­lar­czyk (1923–1996) – pol­ski aktor
  • Al­fre­da Mu­lar­czyk (ur. 1937) – pol­ska pe­da­goż­ka i po­li­tyk
  • An­drzej Mu­lar­czyk (1930–2024) – pol­ski pi­sarz i sce­na­rzy­sta fil­mo­wy
  • Ar­ka­diusz Mu­lar­czyk (ur. 1971) – pol­ski ad­wo­kat i po­li­tyk
  • Bar­ba­ra Mu­lar­czyk (ur. 1984) – pol­ska ak­tor­ka
  • Jerzy Mu­lar­czyk (ur. 1956) – pol­ski aktor
  • Józef Mu­lar­czyk (1893–1968) – pol­ski woj­sko­wy
  • Józef Mu­lar­czyk (1916–2009) – pol­ski ma­larz
  • Ka­zi­mie­ra Mu­lar­czyk-Głę­boc­ka (1889–1981) – pol­ska kraw­co­wa, uczest­nicz­ka straj­ku dzie­ci wrze­siń­skich
  • Mie­czy­sław Mu­lar­czyk (ur. 1962) – pol­ski sa­mo­rzą­do­wiec
  • Mo­ni­ka Mu­lar­czyk (ur. 1980) – pol­ska sę­dzi­na pił­kar­ska
  • Roman Mu­lar­czyk → Roman Brat­ny

Wikipedia


mularka

1. daw­niej: rze­mieśl­nicz­ka zaj­mu­ją­ca się mu­ro­wa­niem; mu­rar­ka;
2. daw­niej: mu­rar­stwo, za­ję­cie mu­ra­rza; mu­rar­ka;
3. daw­niej: żona mu­ra­rza; mu­rar­ka;
4. ro­dzaj bułki;
5. po­rob­ni­ca mu­lar­ka - ga­tu­nek pszczo­ły wła­ści­wej z rzędu błon­kó­wek


SJP.pl


mularski

daw­niej:
1. do­ty­czą­cy mu­ra­rza, mu­rar­stwa; mu­rar­ski;
2. wol­no­mu­lar­ski; ma­soń­ski


SJP.pl


mularstwo

1. prze­sta­rza­łe: mu­rar­stwo;
2. daw­niej: ma­so­ne­ria


SJP.pl


mularz

1. daw­niej: mu­rarz;
2. daw­niej: mason;
3. daw­niej: po­ga­niacz mułów;
4. śro­do­wi­sko­wo: ro­bot­nik za­trud­nio­ny przy wy­do­by­wa­niu mułu wę­glo­we­go w ko­pal­ni;
5. re­gio­nal­nie: zdun


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. mu­rarz

 (1.2) wol­no­mu­larz

Wiktionary

Mu­larz (z ma­u­rer) – 1. czło­nek ma­so­ne­rii (mu­larz, wol­no­mu­larz, mason). Od słowa „mu­larz” po­cho­dzi nazwa ruchu wol­no­mu­lar­stwo (ma­so­ne­ria). Źró­deł or­ga­ni­za­cyj­nych ma­so­ne­rii na­le­ży do­szu­ki­wać się w kor­po­ra­cjach bu­dow­ni­czych śred­nio­wie­cza, które gru­po­wa­ły wyk­wa­li­fi­ko­wa­nych rze­mieśl­ni­ków, głów­nie mu­ra­rzy (mu­la­rzy) i ka­mie­nia­rzy.

Wikipedia


mulasty

po­kry­ty mułem, za­wie­ra­ją­cy muł; szla­mo­wa­ty, błot­ni­sty; mu­li­sty


SJP.pl


mulat

po­to­mek bia­łej ko­bie­ty i czar­ne­go męż­czyz­ny lub bia­łe­go męż­czyz­ny i czar­nej ko­bie­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) an­trop. mie­sza­niec bia­łej i czar­nej rasy czło­wie­ka;

Wiktionary

Mulat – okre­śle­nie osoby bę­dą­cej po­tom­kiem ro­dzi­ców od­mia­ny bia­łej i czar­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W pracy mam trzech Mu­la­tów i jed­ne­go Mal­ga­sza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmulat, AS: mulat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Mulatka ż.

:: zdrobn. Mulatek mos.

 przym. mulacki

Wiktionary


mulatka

→ Mulat


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mulat, Mu­lat­ka – po­tom­ko­wie przed­sta­wi­cie­li rasy czar­nej i bia­łej
  • Ka­ba­re­ton Mu­lat­ka – Ma­zur­skie Lato Ka­ba­re­to­we. Ka­ba­re­ton trwa­ją­cy przez 5 dni sierp­nia (zaz­wy­czaj 01-05), or­ga­ni­zo­wa­ny przez ECK (Ełc­kie Cen­trum Kul­tu­ry).

Wikipedia

Patrz:

Mulat

mulawa

naz­wi­sko


SJP.pl


mulaż

model z gipsu, wosku itp., za­cho­wu­ją­cy kształt i bu­do­wę po­wierzch­ni przed­mio­tu; mo­u­la­ge


SJP.pl


mulcz

war­stwa słomy lub tro­cin umie­szczo­na na gle­bie w celu jej ochro­ny przed chwa­sta­mi i czyn­ni­ka­mi at­mos­fe­rycz­ny­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roln. ogrod. po­kry­wa ochron­na gleby, umie­szcza­na na jej po­wierzch­ni głów­nie w ce­lach ochron­nych lub izo­la­cyj­nych;

Wiktionary

Mulcz – okry­wa ochron­na gleby, umie­szcza­na na jej po­wierzch­ni głów­nie w celu zni­we­lo­wa­nia nie­ko­rzyst­nych od­dzia­ły­wań czyn­ni­ków sied­li­sko­wych. Jako mul­czu używa się ma­te­rii or­ga­nicz­nej wy­pro­du­ko­wa­nej na polu: słomy, nie­przy­o­ra­nych mię­dzy­plo­nów, sko­szo­nej trawy lub niek­wit­ną­cych chwa­stów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sto­so­wa­nie mul­czu wzbo­ga­ca glebę w ma­te­rię or­ga­nicz­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mult͡ʃ, AS: mulč

Wiktionary

Powiązane:

 czas. mulczować

 przym. mulczujący

 rzecz. mulczowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kompost, nawóz, międzyplon

Wiktionary


mulczer

trak­tor sto­so­wa­ny do mul­czo­wa­nia w ra­mach kon­ser­wa­cji gleby


SJP.pl


mulczowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) roln. ogrod. na­kła­da­nie / przy­go­to­wy­wa­nie mul­czu

Wiktionary

Mul­czo­wa­nie (ang. "mul­ching") – po­kry­wa­nie po­wierzch­ni gleby mię­dzy upra­wia­ny­mi ro­śli­na­mi, w niek­tó­rych uję­ciach wszel­ki­mi ma­te­ria­ła­mi ogra­ni­cza­ją­cy­mi pa­ro­wa­nie i wzrost chwa­stów, a we­dług in­nych tylko ma­te­rią or­ga­nicz­ną, skła­da­ją­cą się ze ścię­tych ro­ślin upra­wia­nych na zie­lo­ny nawóz. Ter­min sto­so­wa­ny jest także do po­zo­sta­wia­nia ścię­tych i roz­drob­nio­nych ro­ślin na łące lub traw­ni­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pra­wi­dło­we mul­czo­wa­nie w mie­sią­cach let­nich spra­wia, iż gleba jest chłod­niej­sza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmult͡ʃɔˈvãɲɛ, AS: mulčovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mulczujący

 rzecz. mulcz m.

 czas. mulczować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kompostowanie, mielenie, rozdrabnianie

Wiktionary


mulczować

przy­kry­wać glebę mię­dzy rzę­da­mi upra­wia­nych ro­ślin papą as­fal­to­wą, pa­sa­mi pa­pie­ru nie­prze­ma­kal­ne­go, tro­ci­na­mi, kom­po­stem lub słomą dla za­bez­pie­cze­nia gleby przed ni­szczą­cym dzia­ła­niem czyn­ni­ków at­mos­fe­rycz­nych


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zmul­czo­wać)

 (1.1) sto­so­wać / na­kła­dać mulcz

 (1.2) roz­drab­niać ma­te­riał or­ga­nicz­ny lub nie­or­ga­nicz­ny celem ut­wo­rze­nia mul­czu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mul­czuj swój ogród wa­rzyw­ny, aby za­trzy­mać wil­goć.

 (1.2) Mul­czu­jąc trawę ko­siar­ką mul­czu­ją­cą nie tra­ci­my czasu na gra­bie­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mulˈt͡ʃɔvat͡ɕ, AS: mulčovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mulcz m., mulczowanie n.

 przym. mulczujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nawozić

 (1.2) rozdrabniać, mielić

Wiktionary


mulczowy

→ mulcz


SJP.pl

Patrz:

mulcz

mulczujący

przy­miot­nik

 (1.1) taki, któ­re­go za­da­niem jest przy­go­to­wy­wa­nie mul­czu / mul­czo­wa­nie

 (1.2) uży­wa­ny jako mulcz

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od: mul­czo­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tę ko­siar­kę mul­czu­ją­cą można łatwo przeksz­tał­cić w ko­siar­kę z ko­szem.

 (1.2) Kom­post jest za­sad­ni­czo naj­lep­szym ma­te­ria­łem mul­czu­ją­cym do ogród­ków przy­do­mo­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmult͡ʃuˈjɔ̃nt͡sɨ, AS: mulčui ̯õncy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mulcz m., mulczowanie n.

 czas. mulczować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mielący, rozdrabniający

Wiktionary


mulda

1. nie­rów­ność, wklę­śnię­cie te­re­nu;
2. za­głę­bie­nie mię­dzy śnież­ny­mi wy­pu­kło­ścia­mi na tra­sie nar­ciar­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wgłę­bie­nie pow­sta­łe po­przez wgię­cie się warstw sko­ru­py ziem­skiej

 (1.2) nie­rów­ność, za­głę­bie­nie na tra­sach nar­ciar­skich

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mulda – w ge­o­lo­gii: niec­ka, wgię­cie sko­ru­py ziem­skiej
  • mulda – nar­ciar­stwo akro­ba­tycz­ne
  • mulda – w bu­dow­nict­wie: rów z okrą­gło wy­pro­fi­lo­wa­nym dnem
  • Mulda – rzeka w Niem­czech
  • Mulda/Sa. – gmina w Niem­czech, Sak­so­nii, w po­wie­cie Mit­tel­sach­sen

Wikipedia


muldać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ssać

Wiktionary


muldowy

→ mulda


SJP.pl

Patrz:

mulda

mule

po­tra­wa z małży


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gastr. kulin. spoż. po­tra­wa z omuł­ków

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) Ms. lp. od: muł

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mule – wieś
  • Mule – miej­sco­wość
  • Mar­cel Mule – fran­cu­ski sak­so­fo­ni­sta
  • Mule – ame­ry­kań­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Gov’t Mule
  • Mo­scow Mule
  • Müle

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W re­sta­u­ra­cji za­mó­wi­li­śmy mule w bia­łym winie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmulɛ, AS: mule

Wiktionary


mulenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mulić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zmulenie n.

 czas. mulić ndk., zmulić ndk.

Wiktionary


muleta

czer­wo­na tka­ni­na uży­wa­na przez ma­ta­do­ra w koń­co­wej fazie kor­ri­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. ka­wa­łek czer­wo­nej tka­ni­ny przy­mo­co­wa­nej do krót­kiej pa­łecz­ki, uży­wa­ny przez ma­ta­do­ra w koń­co­wej fazie kor­ri­dy w celu draż­nie­nia byka;

Wiktionary

Mu­le­ta – ka­wa­łek czer­wo­nej ma­te­rii przy­mo­co­wa­nej do krót­kiej pa­łecz­ki, uży­wa­ny pod­czas kor­ri­dy, czyli walki z by­kiem. Ma­ta­dor w cza­sie faeny używa mu­le­ty za­miast pe­le­ry­ny, draż­niąc tym byka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiedy byk jest już zmę­czo­ny, wy­stę­pu­je ma­ta­dor (…). Unika rogów, myląc byka ru­cha­mi małej mu­le­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muˈlɛta, AS: muleta

Wiktionary


mulga

1. jeden z ro­dza­jów au­stra­lij­skie­go scru­bu;
2. mulga zwy­czaj­na - ga­tu­nek węża z ro­dzi­ny zdrad­ni­co­wa­tych; czar­ni­ca zwy­czaj­na


SJP.pl

Mulga – jeden z ro­dza­jów au­stra­lij­skie­go skru­bu, zaj­mu­ją­cy ok. 20% po­wierzch­ni su­chej czę­ści kraju. Są to mocno splą­ta­ne za­ro­śla (się­ga­ją­ce wys. do 3 m)[], któ­rych głów­nym skład­ni­kiem są aka­cje ga­tun­ku "Aca­cia ane­u­ra". Tą for­ma­cję ro­ślin­ną można spot­kać we wszyst­kich kon­ty­nen­tal­nych sta­nach Au­stra­lii z wy­jąt­kiem Wik­to­rii. Duży ob­szar mulgi znaj­du­je się w po­łud­nio­wo-za­chod­nim Qu­e­ens­land.

Wikipedia


mulgara

ro­dzaj tor­ba­czy z ro­dzi­ny nie­ła­zo­wa­tych


SJP.pl

Mul­ga­ra ("Da­sy­cer­cus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny nie­ła­zów (Da­sy­u­ri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny nie­ła­zo­wa­tych (Da­sy­u­ri­dae).

Wikipedia


muli

wła­ści­wy mu­ło­wi (zwie­rzę­ciu), np. mule uszy; mu­ło­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zool. zwią­za­ny z mułem, do­ty­czą­cy muła (zwie­rzę­cia)

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. lp. ter. od: mulić

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Múli – osada na Wy­spach Ow­czych
  • Muli – wyspa i miej­sco­wość na Ma­le­di­wach
  • Muli – imię mę­skie

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. mulnik mos., mulica ż.

Wiktionary


mulica

sa­mi­ca muła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. sa­mi­ca muła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muˈlʲit͡sa, AS: mulʹica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muł m., mulątko n., mulnik m.

 przym. muli, mułowy, mułowaty

Wiktionary


mulina

grube, ko­lo­ro­we nici do wy­szy­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. przę­dza wy­ko­na­na ze skrę­co­nych ze sobą róż­no­barw­nych nitek;

 (1.2) pot. jed­no­barw­na przę­dza przy­po­mi­na­ją­ca mu­li­nę (1.1)

Wiktionary

Mu­li­na ( mouliné) – jed­wab­na lub ba­weł­nia­na nitka uży­wa­na do zdo­bie­nia ma­te­ria­łu, haf­to­wa­nia, wy­ko­ny­wa­nia bran­so­le­tek itp. Ofe­ro­wa­na jest w prze­róż­nych ko­lo­rach, także cie­nio­wa­nych (kilku od­cie­niach prze­cho­dzą­cych płyn­nie z jed­ne­go w drugi).

Słowo mu­li­na na­ro­dzi­ło się w warsz­ta­tach jed­wab­ni­czych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wo­lon­ta­riu­sze (…) będą pro­wa­dzić warsz­ta­ty z za­pla­ta­nia bran­so­le­tek z mu­li­ny czy z sa­mo­dziel­ne­go two­rze­nia po­pu­lar­nych wśród dzie­ci „gniot­ków” i slime’ów.

Wiktionary


mulisko

zgru­bie­nie od: muł


SJP.pl


mulisty

po­kry­ty szla­mem, za­wie­ra­ją­cy muł; za­mu­lo­ny, błot­ni­sty, zasz­la­mio­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­kry­ty mułem, ma­ją­cy kon­sy­sten­cję mułu, za­wie­ra­ją­cy w sobie muł

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W rwą­cej, mu­li­stej wo­dzie nie miała żad­nych szans, było je­dy­nie kwe­stią czasu, aby zdręt­wia­łe palce pu­ści­ły pień, dla­te­go Peter trzy­mał ją jedną ręką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muł mrz., mulistość ż.

 przym. mułowy

 czas. mulić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. rzad. mulny; szlamowaty, błotnisty

Wiktionary


mulit

mie­sza­ni­na tlen­ków glinu, ty­ta­nu i krze­mu, su­ro­wiec w pro­duk­cji cegły ogniotr­wa­łej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) miner. bud. mi­ne­rał od­por­ny na wy­so­kie tem­pe­ra­tu­ry, wy­ko­rzy­sty­wa­ny do pro­duk­cji ce­ra­micz­nych ma­te­ria­łów ogniotr­wa­łych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cegły mu­li­to­we od­no­szą się do wy­so­ko­gli­no­wych ma­te­ria­łów ogniotr­wa­łych z mu­li­tem jako głów­ną fazą kry­sta­licz­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mulitowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mullit

Wiktionary


mulizna

zie­mia iło­wa­ta


SJP.pl


mulić

1. po­tocz­nie: dzia­łać bar­dzo wolno;
2. po­tocz­nie: czuć się osła­bio­nym, sen­nym;
3. oble­piać, po­kry­wać mułem; za­mu­lać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. po­wo­do­wać lub od­czu­wać otę­pie­nie

 (1.2) pot. po­wo­do­wać lub od­czu­wać mdło­ści

 (1.3) pot. o elek­tro­ni­ce: dzia­łać zbyt wolno

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny mulić się

 (2.1) pot. o elek­tro­ni­ce: dzia­łać zbyt wolno

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Piwo „muli”. Tak niek­tó­rzy uwa­ża­ją. To praw­da?

 (1.2) Muli mnie w brzu­chu, sie­dzi mi coś na gard­le jak­bym miała zwy­mio­to­wać.

 (1.3) Kom­pu­ter i in­ter­net mi strasz­nie mulą.

 (2.1) Lap­top muli się po włą­cze­niu, po re­star­cie dzia­ła do­brze. O co cho­dzi?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmulʲit͡ɕ, AS: mulʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muł m., mulenie

 przym. mułowy, mulisty

Wiktionary


mulka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. żę­ty­ca

Wiktionary


mullet

[czy­taj: mulet] męska fry­zu­ra cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się ona dłu­gi­mi wło­sa­mi z tyłu głowy i krót­ki­mi z przo­du oraz po bo­kach głowy


SJP.pl


mulnik

czło­wiek ofe­ru­ją­cy prze­wóz na mule


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba po­wo­rzą­ca lub wo­dzą­ca mułem

 (1.2) wła­ści­ciel, ho­dow­ca mułów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mul­nik – po­ga­niacz mułów, osoba zaj­mu­ją­ca się prze­wo­zem to­wa­rów i osób po bez­dro­żach
  • Mul­nik – stare ko­ry­to cie­śni­ny Świny

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. muł m., mulątko n., mulica ż.

 przym. muli, mułowy, mułowaty

Wiktionary


mulny

mu­li­sty (czę­ściej);
1. po­kry­ty mułem, pełen mułu
2. po­tocz­nie: po­wo­li, opor­nie dzia­ła­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) rzad. pełen mułu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muł mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mulisty

Wiktionary


mulorz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. mu­rarz

Wiktionary


mulsum

wino z mio­dem - napój sta­ro­żyt­nych Rzy­mian


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mul­sum – dziel­ni­ca gminy Wur­ster Nordseeküste w kraju związ­ko­wym Dolna Sak­so­nia, w po­wie­cie Cux­ha­ven
  • Mul­sum – napój an­tycz­nych Rzy­mian

Wikipedia


multan

mia­sto w Pa­ki­sta­nie


SJP.pl

Mul­tan (pen­dżab­ski/sa­ra­i­ki/urdu: مُلتان) – mia­sto w środ­ko­wej czę­ści Pa­ki­sta­nu, w pro­win­cji Pen­dżab, w do­li­nie rzeki Ćenab. Sto­li­ca dy­stryk­tu Mul­tan.

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł ba­weł­nia­ny, weł­niar­ski, che­micz­ny oraz spo­żyw­czy

Wikipedia


multanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mul­tan

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mia­sto zo­sta­ło od­bi­te przez Mul­tan w XIII wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Multany lm., multan m.

:: fż. Multanka ż.

Wiktionary


multanka

flet­nia Pana; mul­tan­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. dawny in­stru­ment dęty, skła­da­ją­cy się z kilku pi­szcza­łek i skó­rza­ne­go miesz­ka

Wiktionary

Mul­tan­ka ( Мультанка; Мультанка) – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie osz­miań­skim, w siel­so­wie­cie Hol­sza­ny, około 25 km na po­łud­nie od Osz­mia­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pa­ste­rze śpie­wa­ją, na mul­tan­kach grają.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Multany lm.

Wiktionary


multanki

flet­nia Pana; mul­tan­ki


SJP.pl


multany

hi­sto­rycz­ny re­gion Ru­mu­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) stpol. geogr. Mun­te­nia

 (1.2) daw. geogr. Moł­da­wia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ponoć w Mul­ta­nach wy­na­le­zio­no mul­tan­ki.

 (1.2) W Mul­ta­nach bywał rzad­ko, czę­ściej na Ukra­i­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. multan m., Multanin mos., Multańczyk mos., Multanka ż., multanka ż.

 przym. multański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Muntenia

 (1.2) Mołdawia

Wiktionary


multańczyk

miesz­ka­niec Mul­tan (re­gio­nu w Ru­mu­nii)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mul­tan

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Multany nmos.

:: fż. Multanka ż.

 przym. multański

Wiktionary


multański

przy­miot­nik od: Mul­ta­nu, Mul­tan


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. zwią­za­ny z Mul­ta­na­mi, do­ty­czą­cy Mul­tan

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Multany nmos., Multańczyk mos.

Wiktionary


multi-

prze­dro­stek

 (1.1) zob. wielo-.

Wiktionary

Powiązane:

 licz. multum

Wiktionary


multi-kulti

po­tocz­nie: wspó­łist­nie­nie na okre­ślo­nym te­ry­to­rium róż­nych kul­tur; mul­ti­kul­ti, wie­lo­kul­tu­ro­wość, mul­ti­kul­tu­ro­wość, mul­ti­kul­tu­ra­lizm


SJP.pl


multi-tool

[czy­taj: mul­ti­tul] na­rzę­dzie wie­lo­funk­cyj­ne; mul­ti­to­ol


SJP.pl


multiagencja

agen­cja ofe­ru­ją­ca pro­duk­ty lub usłu­gi wielu róż­nych firm, zwła­szcza ubez­pie­cze­nio­wych


SJP.pl


multiagent

agent re­pre­zen­tu­ją­cy wiele firm


SJP.pl


multiagentka

agent­ka re­pre­zen­tu­ją­ca wiele firm


SJP.pl


multibank

marka de­ta­licz­na BRE Banku w la­tach 2001-2013


SJP.pl


multibook

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) eduk. elek­tro­nicz­na wer­sja po­dręcz­ni­ka przez­na­czo­na do wyś­wiet­la­nia na ekra­nie lub ta­bli­cy in­te­rak­tyw­nej, wzbo­ga­co­na o ele­men­ty mul­ti­me­dial­ne, cza­sem także o ćwi­cze­nia in­te­rak­tyw­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aby ko­rzy­stać z mul­ti­bo­o­ka po­trzeb­ny jest kom­pu­ter i pro­jek­tor mul­ti­me­dial­ny lub kom­pu­ter oraz ta­bli­ca in­te­rak­tyw­na z pro­jek­to­rem mul­ti­me­dial­nym.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podręcznik multimedialny

Wiktionary


multibrandowy

do­ty­czą­cy wielu bran­dów (marek)


SJP.pl


multicar

[czy­taj: mul­ti­kar]
1. marka sa­mo­cho­dów cię­ża­ro­wych;
2. sa­mo­chód cię­ża­ro­wy marki Mul­ti­car; Mul­ti­kar


SJP.pl

Mul­ti­car – nie­miec­ki pro­du­cent mi­kro­sa­mo­cho­dów cię­ża­ro­wych i ko­mu­nal­nych z sie­dzi­bą w Wal­ters­ha­u­sen w Tu­ryn­gii.

Wikipedia


multicooker

[czy­taj: mul­ti­ku­ker] wie­lo­funk­cyj­ne, ku­chen­ne urzą­dze­nie elek­trycz­ne


SJP.pl


multicyklon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie do oczy­szcza­nia gazu z pyłów, skla­da­ją­ce się z kilku cy­klo­nów

Wiktionary


multidyscyplinarnie

→ mul­ti­dy­scy­pli­nar­ny


SJP.pl

Patrz:

multidyscyplinarny

multidyscyplinarność

→ mul­ti­dy­scy­pli­nar­ny


SJP.pl

Patrz:

multidyscyplinarny

multidyscyplinarny

zwią­za­ny lub do­ty­czą­cy wielu dzie­dzin życia (zaz­wy­czaj nauki) jed­no­cze­śnie


SJP.pl


multienergetyczny

przy­miot­nik

 (1.1) sku­pia­ją­cy przed­się­bior­stwa do­star­cza­ją­ce różne ro­dza­je ener­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opo­zy­cja sprze­ci­wia się bu­do­wie sil­ne­go kon­cer­nu mul­tie­ner­ge­tycz­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. energetyczny

Wiktionary


multietniczny

obej­mu­ją­cy osoby na­le­żą­ce do wielu róż­nych kul­tur lub na­ro­dów; wie­lo­et­nicz­ny


SJP.pl


multifokalny

wie­lo­o­gni­sko­wy; pro­gre­syw­ny


SJP.pl


multifunkcja

uo­gól­nie­nie po­ję­cia funk­cji po­przez do­pu­szcze­nie przy­po­rząd­ko­wa­nia każ­de­mu ele­men­to­wi dzie­dzi­ny wię­cej niż jed­ne­go ele­men­tu prze­ciw­dzie­dzi­ny


SJP.pl

Mul­ti­funk­cja lub funk­cja wie­lo­war­to­ścio­wa – uo­gól­nie­nie po­ję­cia funk­cji po­przez do­pu­szcze­nie przy­po­rząd­ko­wa­nia każ­de­mu ele­men­to­wi dzie­dzi­ny wię­cej niż jed­ne­go ele­men­tu prze­ciw­dzie­dzi­ny. Z dru­giej stro­ny, po­ję­cie to de­fi­niu­je się jako szcze­gól­ny przy­pa­dek pew­ne­go ro­dza­ju funk­cji.

Wikipedia


multifunkcyjność

→ mul­ti­funk­cyj­ny; po­li­funk­cyj­ność, wie­lo­funk­cyj­ność


SJP.pl


multifunkcyjny

mo­gą­cy peł­nić wiele funk­cji; wie­lo­funk­cyj­ny, po­li­funk­cyj­ny


SJP.pl


multigraf

graf, w któ­rym mogą wy­stę­po­wać kra­wę­dzie wie­lo­krot­ne (pow­ta­rza­ją­ce się) oraz pętle


SJP.pl

Mul­ti­graf, także pse­u­do­graf – graf, w któ­rym mogą wy­stę­po­wać:

Wikipedia


multiinstrumentalista

czło­wiek po­tra­fią­cy grać na wielu in­stru­men­tach, wszech­stron­nie uzdol­nio­ny mu­zycz­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. muzyk gra­ją­cy na wielu in­stru­men­tach

Wiktionary

Mul­tiin­stru­men­ta­li­sta – muzyk, który w stop­niu bar­dzo do­brym opa­no­wał grę na wię­cej niż jed­nym in­stru­men­cie mu­zycz­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Póź­niej wy­stą­pił lu­do­wy mul­tiin­stru­men­ta­li­sta z Isteb­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. multiinstrumentalistka ż.

 przym. instrumentalny

Wiktionary


multiinstrumentalistka

→ mul­tiin­stru­men­ta­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ko­bie­ta gra­ją­ca na wielu in­stru­men­tach

Wiktionary

Patrz:

multiinstrumentalista

Przykłady

 (1.1) Przed kon­cer­tem wy­stą­pi­ła lu­do­wa mul­tiin­stru­men­ta­list­ka z Mu­rza­sich­la.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. multiinstrumentalista m.

 przym. instrumentalny

Wiktionary


multiinstrumentalny

→ mul­tiin­stru­men­ta­li­sta


SJP.pl

Patrz:

multiinstrumentalista

multikanałowy

do­ty­czą­cy wielu ka­na­łów; wie­lo­ka­na­ło­wy


SJP.pl


multikar

sa­mo­chód cię­ża­ro­wy marki Mul­ti­car; Mul­ti­car


SJP.pl


multikino

bu­dy­nek, w któ­rym znaj­du­je się wiele sal ki­no­wych; mul­ti­pleks


SJP.pl

Mul­ti­ki­no – sieć kin wie­lo­sa­lo­wych pow­sta­ła jako joint ven­tu­re po­mię­dzy a grupą ITI w 1998 roku.

Wikipedia


multikolorowy

ma­ją­cy wiele ko­lo­rów (barw); wie­lo­barw­ny, wie­lo­ko­lo­ro­wy


SJP.pl


multikonto

do­dat­ko­we konto in­ter­ne­to­we w ja­kimś ser­wi­sie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) środ. in­form. konto za­kła­da­ne na pew­nym ser­wi­sie (np. por­ta­lu spo­łecz­no­ścio­wym, w grze sie­cio­wej itp.) przez użyt­kow­ni­ka, który po­sia­da na nim już inne konto, czę­sto wbrew re­gu­la­mi­no­wi tego ser­wi­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chcę zmi­ni­ma­li­zo­wać mul­ti­kon­ta po­nie­waż duża ich ilość za­chwie­je ser­wi­sem, który w za­ło­że­niach ma się utrzy­my­wać sam dzię­ki praw­dzi­wym użyt­kow­ni­kom.

Wiktionary


multikulti

po­tocz­nie: wspó­łist­nie­nie na okre­ślo­nym te­ry­to­rium róż­nych kul­tur; multi-kulti, wie­lo­kul­tu­ro­wość, mul­ti­kul­tu­ro­wość, mul­ti­kul­tu­ra­lizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. mul­ti­kul­tu­ra­lizm, wie­lo­kul­tu­ro­wość

przy­miot­nik

 (2.1) pot. wie­lo­kul­tu­ro­wy

przy­słó­wek spo­so­bu

 (3.1) pot. mul­ti­kul­tu­ro­wo

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) wielokulturowy, multikulturowy

Wiktionary


multikulturalizm

wspó­łist­nie­nie na okre­ślo­nym te­ry­to­rium róż­nych kul­tur; multi-kulti, mul­ti­kul­ti, wie­lo­kul­tu­ro­wość, mul­ti­kul­tu­ro­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. so­cjol. dok­try­na lub idea spo­łecz­no-po­li­tycz­na po­stu­lu­ją­ca rów­no­rzęd­ność kul­tur w spo­łe­czeń­stwach po­sia­da­ją­cych róż­no­rod­ność et­nicz­ną, re­li­gij­ną itd., za­miesz­ku­ją­cych to samo pań­stwo, teren; także.: prze­ni­ka­nie się tych kul­tur, przy za­cho­wa­niu odręb­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 przym. multikulturalistyczny

 przysł. multikulturalistycznie

 rzecz. multikulturowość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. multi-kulti, multikulti

Wiktionary


multikulturowość

wspó­łist­nie­nie na okre­ślo­nym te­ry­to­rium róż­nych kul­tur; multi-kulti, mul­ti­kul­ti, wie­lo­kul­tu­ro­wość, mul­ti­kul­tu­ra­lizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co mul­ti­kul­tu­ro­we

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. multikulturalizm m.

 przym. multikulturowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wielokulturowość

Wiktionary


multikulturowy

łą­czą­cy w sobie cechy co najm­niej dwóch kul­tur; wie­lo­kul­tu­ro­wy


SJP.pl


multilateralizm

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mul­ti­la­te­ra­lizm (an­tro­po­lo­gia) – zwią­zek kilku męż­czyzn i kilku ko­biet, któ­rzy wraz ze swo­i­mi dzieć­mi two­rzą mul­ti­la­te­ral­ną ro­dzi­nę
  • Mul­ti­la­te­ra­lizm (po­li­to­lo­gia) – prak­ty­ka ko­or­dy­no­wa­nia po­li­ty­ki przez co najm­niej trzy pań­stwa
  • Mul­ti­la­te­ra­lizm (eko­no­mia) – ro­dzaj sy­ste­mu roz­li­czeń mię­dzy­na­ro­do­wych

Wikipedia


multilateralny

książ­ko­wo: do­ty­czą­cy wielu stron, od­no­szą­cy się do więk­szej licz­by osób lub pod­mio­tów; wie­lo­stron­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) urz. do­ty­czą­cy wielu stron, pod­mio­tów cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. multilateralizm mrz.

 przysł. multilateralnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wielostronny

Wiktionary


multimedalista

za­wod­nik odz­na­czo­ny kil­ko­ma me­da­la­mi, zdo­byw­ca kilku me­da­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. za­wod­nik bę­dą­cy zdo­byw­cą wielu me­da­li za­wo­dów spor­to­wych naj­wyż­szej rangi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. multimedalistka ż.

Wiktionary


multimedalistka

za­wod­nicz­ka odz­na­czo­na kil­ko­ma me­da­la­mi, zdo­byw­czy­ni kilku me­da­li


SJP.pl


multimedia

ro­dzaj środ­ka prze­ka­zu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) media sta­no­wią­ce po­łą­cze­nie kilku róż­nych form prze­ka­zu in­for­ma­cji np.: tek­stu, dźwię­ku, gra­fi­ki, ani­ma­cji, wideo;

Wiktionary

Zo­bacz też: Mul­ti­me­dia Pol­ska.

Mul­ti­me­dia (łac. "mul­tum " – wiele, "me­dium" – poś­red­nik) – media sta­no­wią­ce po­łą­cze­nie kilku róż­nych form prze­ka­zu in­for­ma­cji (tek­stu, dźwię­ku, gra­fi­ki, ani­ma­cji, wideo).

Ter­min „mul­ti­me­dia” ma rów­nież za­sto­so­wa­nie w me­diach elek­tro­nicz­nych słu­żą­cych do re­je­stro­wa­nia oraz odt­wa­rza­nia tre­ści mul­ti­me­dial­nych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmultʲĩˈmɛdʲja, AS: multʹĩmedʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. multimedialność ż.

 przym. multimedialny

Wiktionary


multimedialność

→ mul­ti­me­dial­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co mul­ti­me­dial­ne

Wiktionary

Patrz:

multimedialny

Powiązane:

 przym. multimedialny

 rzecz. multimedia nmos.

Wiktionary


multimedialny

1. wy­ko­rzy­stu­ją­ce po­łą­cze­nie róż­nych form prze­ka­zu np. tek­stu, dźwię­ku, gra­fi­ki, ani­ma­cji, wideo;
2. słu­żą­cy do ta­kie­go prze­ka­zu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­rzy­stu­ją­cy mul­ti­me­dia, zro­bio­ny z wy­ko­rzy­sta­niem mul­ti­me­diów, łą­czą­cy w sobie różne środ­ki au­dio­wi­zu­al­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Głów­nym za­da­niem McFrenda jest za­rzą­dza­nie bazą pli­ków mul­ti­me­dial­nych zgro­ma­dzo­nych na kom­pu­te­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmultʲĩmɛˈdʲjalnɨ, AS: multʹĩmedʹi ̯alny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. medium n., multimedialność ż., multimedia nmos.

Wiktionary


multimedium

ro­dzaj środ­ka prze­ka­zu


SJP.pl


multimetr

mier­nik elek­trycz­ny do po­mia­ru wielu róż­nych wiel­ko­ści


SJP.pl


multimiliarder

po­sia­dacz ma­jąt­ku o war­to­ści wielu mi­liar­dów


SJP.pl


multimiliarderka

1. po­sia­dacz­ka wielu mi­liar­dów zło­tych, do­la­rów itp.;
2. po­sia­dacz­ka wiel­kie­go ma­jąt­ku; ko­bie­ta bar­dzo bo­ga­ta; bo­gacz­ka


SJP.pl


multimilioner

po­sia­dacz ma­jąt­ku o war­to­ści wielu mi­lio­nów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) męż­czyz­na, który po­sia­da wie­lo­mi­lio­no­wy ma­ją­tek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. multimilionerka ż.

Wiktionary


multimilionerka

1. po­sia­dacz­ka wielu mi­lio­nów zło­tych, do­la­rów itp.;
2. po­sia­dacz­ka wiel­kie­go ma­jąt­ku; ko­bie­ta bar­dzo bo­ga­ta; bo­gacz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która po­sia­da wie­lo­mi­lio­no­wy ma­ją­tek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. multimilioner m.

Wiktionary


multimodalność

→ mul­ti­mo­dal­ny


SJP.pl

Patrz:

multimodalny

multimodalny

łą­czą­cy wiele form, ka­na­łów, ro­dza­jów cze­goś; wie­lo­mo­dal­ny


SJP.pl


multinarodowy

do­ty­czą­cy lub re­pre­zen­tu­ją­cy wiele na­ro­dów; wie­lo­na­ro­do­wy


SJP.pl


multipak

zgrzew­ka za­wie­ra­ją­ca kilka jed­no­stek da­ne­go pro­duk­tu, np. piwa, wody mi­ne­ral­nej; wie­lo­pak


SJP.pl


multipakiet

kilka usług ofe­ro­wa­nych w jed­nym pa­kie­cie


SJP.pl


multipla

model sa­mo­cho­du marki Fiat


SJP.pl


multiplat

po­jem­nik do ho­dow­li sa­dzo­nek ro­ślin; wie­lo­do­nicz­ka


SJP.pl


multiplatynowy

ma­ją­cy wiele pla­ty­no­wych płyt (wy­róż­nień do­ty­czą­cych licz­by sprze­da­nych płyt)


SJP.pl


multiplayer

[czy­taj: MULtiplejer] tryb roz­gryw­ki w grach wideo, poz­wa­la­ją­cy na jed­no­czes­ny udział wielu gra­czy, zwy­kle przez in­ter­net; mul­ti­ple­jer


SJP.pl


multiplayerowy

→ mul­ti­pla­y­er [czy­taj: mul­ti­ple­je­ro­wy]


SJP.pl


multiplejer

tryb roz­gryw­ki w grach wideo, poz­wa­la­ją­cy na jed­no­czes­ny udział wielu gra­czy, zwy­kle przez in­ter­net; mul­ti­pla­y­er


SJP.pl


multipleks

1. bu­dy­nek, w któ­rym znaj­du­je się wiele sal ki­no­wych; mul­ti­ki­no, gi­ga­pleks, gi­ga­plex;
2. ze­staw ka­na­łów te­le­wi­zyj­nych trans­mi­to­wa­nych w tech­no­lo­gii cy­fro­wej na jed­nym pa­śmie czę­stot­li­wo­ści;
3. sy­stem te­le­gra­ficz­ny umoż­li­wia­ją­cy rów­no­le­głą trans­mi­sję wielu sy­gna­łów na jed­nym ka­na­le łącz­no­ści


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mul­ti­pleks ki­no­wy – bu­dy­nek w któ­rym znaj­du­je się wiele sal fil­mo­wych
  • mul­ti­pleks ra­dio­wy (en­sem­ble) – pa­kiet pro­gra­mów na­ziem­nej ra­dio­fo­nii cy­fro­wej
  • mul­ti­pleks te­le­wi­zyj­ny – pa­kiet pro­gra­mów na­ziem­nej te­le­wiz­ji cy­fro­wej

Wikipedia


multiplekser

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elek­tron. urzą­dze­nie poz­wa­la­ją­ce na prze­sy­ła­nie kilku sy­gna­łów w jed­nym ka­na­le przez prze­łą­cza­nie po­mię­dzy ich źró­dła­mi;

Wiktionary

Mul­ti­plek­ser (w skró­cie MUX) – układ kom­bi­na­cyj­ny, naj­czę­ściej cy­fro­wy, słu­żą­cy do wy­bo­ru jed­ne­go z kilku do­stęp­nych sy­gna­łów wej­ścio­wych i prze­ka­za­nia go na wyj­ście.

Mul­ti­plek­ser jest ukła­dem ko­mu­ta­cyj­nym (prze­łą­cza­ją­cym), po­sia­da­ją­cym "k" wejść in­for­ma­cyj­nych (zwa­nych też wej­ścia­mi da­nych "x"0, "x"1, "…, xk"-1, zaz­wy­czaj jest ich 2"n"), "n" wejść adre­so­wych (ste­ru­ją­cych "a"0, "a"1, "…, an"-1) i jedno wyj­ście "y".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mul­ti­plek­ser umoż­li­wia za­in­sta­lo­wa­nie do szes­na­stu kamer, choć naj­więk­szy pro­blem bę­dzie z do­star­cze­niem ich sy­gna­łu do Stra­ży Miej­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. multiplo n., multipleks m., multipleksacja ż.

 czas. multipleksować ndk.

 przym. multiplekserowy, multipleksowy

Wiktionary


multiplekserowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mul­ti­plek­se­rem, do­ty­czą­cy mul­ti­plek­se­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. multiplekser m., multiplo n.

Wiktionary


multipleksowy

→ mul­ti­plek­so­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mul­ti­plek­sem, do­ty­czą­cy mul­ti­plek­su

Wiktionary

Patrz:

multipleksowy

Powiązane:

 rzecz. multipleks m., multiplo n., multiplekser mrz.

Wiktionary


multiplet

1. grupa czą­stek ele­men­tar­nych wcho­dzą­cych w skład jądra atomu, odz­na­cza­ją­cych się po­dob­ny­mi wła­ści­wo­ścia­mi;
2. w ło­wiect­wie: kilka traf­nych strza­łów z rzędu, od­da­nych przez jed­ne­go my­śli­we­go


SJP.pl


multipletowość

wiel­kość oz­na­cza­ją­ca krot­ność stanu elek­tro­no­we­go w ato­mie lub czą­stecz­ce


SJP.pl

Mul­ti­ple­to­wość – w me­cha­ni­ce kwan­to­wej, od­po­wia­da róż­nym stop­niom de­ge­ne­ra­cji da­ne­go ukła­du wie­lo­e­lek­tro­no­we­go.

Wikipedia


multipletowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mul­ti­ple­tem, do­ty­czą­cy mul­ti­ple­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. multiplet m., multiplo n.

Wiktionary


multiplikacja

prze­sta­rza­łe: mno­że­nie, pom­na­ża­nie; mul­ty­pli­ka­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa czyn­no­ści lub faktu zwie­lo­krot­nie­nia ilo­ści cze­goś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmultʲiplʲiˈkat͡sʲja, AS: multʹiplʹikacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. multiplo n., multiplikator m., multyplikator m., multiplikowanie n., multyplikowanie n., zmultiplikowanie n., zmultyplikowanie n., multiplikatywność ż., demultiplikacja ż.

 czas. multiplikować ndk., multyplikować ndk., zmultiplikować dk., zmultyplikować dk.

 przym. muliplikacyjny, multiplikatywny, multiplikacyjny

 przysł. multiplikatywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mnożenie, pomnażanie, multiplikowanie, zwielokrotnianie; przest. multyplikacja

Wiktionary


multiplikacyjny

→ mul­ti­pli­ka­cja; mul­ti­pli­ka­tyw­ny, mno­żą­cy, po­wie­la­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mul­ti­pli­ka­cją, do­ty­czą­cy mul­ti­pli­ka­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. multiplo n., multiplikacja ż.

Wiktionary


multiplikator

1. urzą­dze­nie do zwięk­sza­nia ci­śnie­nia płynu (cie­czy, gazu) do­star­czo­ne­go przez pompę lub aku­mu­la­tor hy­dra­u­licz­ny;
2. prze­kład­nia zwięk­sza­ją­ca obro­ty wału na­pę­dza­ne­go w sto­sun­ku do obro­tów wału na­pę­dza­ją­ce­go;


SJP.pl

Mul­ti­pli­ka­tor – ro­dzaj ko­ło­wrot­ka węd­kar­skie­go o ru­cho­mej szpu­li. Wy­e­wo­lu­o­wał ze sta­rych ko­ło­wrot­ków z ru­cho­mą szpu­lą. Dzi­siej­sze mul­ti­pli­ka­to­ry to wy­so­ce za­a­wan­so­wa­ne tech­nicz­nie ko­ło­wrot­ki o znacz­nych prze­ło­że­niach, nawet ponad 7:1, wie­lo­tar­czo­wych ha­mul­cach typu gwia­zda, odś­rod­ko­wych, ma­gne­tycz­nych lub elek­tro­nicz­nych ha­mul­cach, któ­rych za­da­niem jest ogra­ni­cze­nie pręd­kość obro­tu szpu­li w pier­wszej fazie rzutu, licz­ni­ka­mi wys­nu­tej żyłki itp.

Wikipedia


multiplikatorowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mul­ti­pli­ka­to­rem, do­ty­czą­cy mul­ti­pli­ka­to­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. multiplikator m., multiplo n.

Wiktionary


multiplikatywny

bę­dą­cy wy­ni­kiem mno­że­nia czyn­ni­ków; mul­ti­pli­ka­cyj­ny


SJP.pl


multiplikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rozm­na­ża­nie lub pom­na­ża­nie cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. multiplo n., multiplikacja ż., multiplikator m.

 czas. multiplikować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) multiplikacja, zwielokrotnianie

Wiktionary


multiplikować

prze­sta­rza­le: mno­żyć; mul­ty­pli­ko­wać


SJP.pl


multiplo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nu­mizm. mo­ne­ta o nie­jed­nost­ko­wej, zwie­lo­krot­nio­nej war­to­ści, więk­sza od obie­go­wej, czę­sto ko­lek­cjo­ner­ska lub oko­licz­no­ścio­wa

 (1.2) szt. ory­gi­nal­ne dzie­ło sztu­ki pow­sta­łe w re­zul­ta­cie po­wie­le­nia obiek­tu wzor­co­we­go albo stwo­rzo­ne przez ar­ty­stę se­ryj­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. multipla ż., multiplikacja ż., multiplikowanie n., zmultiplikowanie n., multiplikator m., multipletowość ż., multiplekser m., demultiplekser m., demultiplikowanie n., zdemultiplikowanie n., multiplicatio n., multipleksowanie n., multipleksacja ż., multipleks m., multiplikatywność ż.

 czas. multiplikować ndk., zmultiplikować dk., multipleksować ndk., demultiplikować ndk., zdemultiplikować dk.

 przym. multiplikacyjny, multiplikatorowy, multipletowy, multiplikatywny, multipleksowy, multiplekserowy, demultiplekserowy

 przysł. multiplikatywnie

Wiktionary


multipol

w fi­zy­ce: prze­strzen­ny, sy­me­trycz­ny układ bie­gu­nów ma­gne­tycz­nych lub elek­trycz­nych, wyt­wa­rza­ją­cych pole o ze­ro­wej dy­wer­gen­cji ; dipol, kwa­dru­pol lub ok­tu­pol


SJP.pl


multipolarny

od­no­szą­cy się do ukła­du z wie­lo­ma oś­rod­ka­mi wła­dzy, wpły­wu lub bie­gu­na­mi od­dzia­ły­wa­nia


SJP.pl


multiposting

1. pu­bli­ko­wa­nie ogło­szeń jed­no­cze­śnie na wielu por­ta­lach in­ter­ne­to­wych;
2. za­mie­szcza­nie ko­lej­no kilku po­stów na tej samej stro­nie in­ter­ne­to­wej


SJP.pl


multirecydywa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. wie­lo­krot­ne po­wra­ca­nie do wsze­śniej­sze­go pro­ce­de­ru przez ska­za­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. recydywa ż.

Wiktionary


multirecydywista

wie­lo­krot­ny re­cy­dy­wi­sta


SJP.pl


multirelacja

re­la­cja z wielu jed­no­cze­śnie roz­gry­wa­nych me­czów


SJP.pl


multiroom

[czy­taj: mul­ti­rum]
1. sy­stem na­gło­śnie­nia wnętrz domów, miesz­kań itp., w skład któ­re­go wcho­dzi ser­wer mu­zycz­ny wraz z kom­ple­tem gło­śni­ków, pa­ne­lem ste­ro­wa­nia i wzmac­nia­cza­mi;
2. od­biór te­le­wiz­ji cy­fro­wej na kilku od­bior­ni­kach w ra­mach jed­ne­go abo­na­men­tu


SJP.pl

Mul­ti­ro­om (na­gło­śnie­nie wie­lo­stre­fo­we) − kom­plek­so­we sy­ste­my na­gło­śnie­nia wnętrz (np. domów, miesz­kań). Po­le­ga­ją na po­łą­cze­niu wszyst­kich po­mie­szczeń sy­ste­mem prze­kaź­ni­ków i kabli (sto­so­wa­ne także po­łą­cze­nia bez­prze­wo­do­we), w jeden sy­stem audio.

Wikipedia


multisejf

bez­piecz­na szaf­ka wspie­ra­ją­ca ob­słu­gę ka­sjer­ską w pla­ców­kach ban­ko­wych


SJP.pl


multisensoryczny

an­ga­żu­ją­cy wiele zmy­słów jed­no­cze­śnie (np. wzrok, słuch, dotyk); po­li­sen­so­rycz­ny


SJP.pl


multiskaning

wy­ko­ny­wa­nie wielu ska­no­wań jed­no­cze­śnie


SJP.pl


multiszlifierka

na­rzę­dzie skła­da­ją­ce się z po­dłuż­ne­go uchwy­tu oraz obro­to­we­go trzpie­nia z wy­mien­ny­mi na­kład­ka­mi


SJP.pl


multitasker

osoba po­tra­fią­ca wy­ko­ny­wać po­praw­nie wiele czyn­no­ści jed­no­cze­śnie; czło­wiek wie­lo­za­da­nio­wy


SJP.pl


multitasking

umie­jęt­ność po­praw­ne­go wy­ko­ny­wa­nia wielu czyn­no­ści jed­no­cze­śnie; wie­lo­za­da­nio­wość


SJP.pl


multitemporalny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy za­sto­so­wa­nie, od­nie­sie­nie do wielu okre­sów czasu

 (1.2) muz. ma­ją­cy jedną linię rytmu me­lo­dycz­ne­go ale wiele ro­dza­jów tempa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. multitemporalność ż.

 przym. multitemporalnie

Wiktionary


multitool

[czy­taj: mul­ti­tul] na­rzę­dzie wie­lo­funk­cyj­ne; multi-tool


SJP.pl


multivan

model sa­mo­cho­du marki Volks­wa­gen


SJP.pl


multiwalentny

ma­ją­cy wiele róż­nych war­to­ści, zna­czeń, za­sto­so­wań, zalet; po­li­wa­lent­ny


SJP.pl


multiwersalny

→ mul­ti­wer­sum


SJP.pl

Patrz:

multiwersum

multiwersum

hi­po­te­tycz­ny zbiór wszyst­kich uni­wer­sów, po­pu­lar­ny w ko­mik­sach; wie­loś­wiat


SJP.pl


multiwibrator

Mul­ti­wi­bra­tor – układ elek­tro­nicz­ny, zre­a­li­zo­wa­ny w opar­ciu o prze­kaź­ni­ki elek­tro­me­cha­nicz­ne, lampy (w tym ne­o­nów­ki), tran­zy­sto­ry, diody tu­ne­lo­we bądź inne ele­men­ty prze­łą­cza­ją­ce, po­sia­da­ją­cy dwa lub wię­cej sta­nów rów­no­wa­gi trwa­łej bądź nietr­wa­łej.

Wikipedia


multiwitamina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. pre­pa­rat za­wie­ra­ją­cy sze­reg roz­ma­i­tych wi­ta­min, ko­niecz­nych do wła­ści­we­go roz­wo­ju i funk­cjo­no­wa­nia or­ga­niz­mu czło­wie­ka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. multiwitaminowy

Wiktionary


multiwitaminowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) farm. o pre­pa­ra­cie, leku, ar­ty­ku­le spo­żyw­czym itp.: za­wie­ra­ją­cy sze­reg roz­ma­i­tych wi­ta­min, ko­niecz­nych do wła­ści­we­go roz­wo­ju i funk­cjo­no­wa­nia or­ga­niz­mu czło­wie­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. multiwitamina ż.

Wiktionary


multizbiór

zbiór bo­re­low­ski: uo­gól­nie­nie po­ję­cia zbio­ru, w któ­rym w odróż­nie­niu od kla­sycz­nych zbio­rów jeden ele­ment może wy­stę­po­wać wiele razy


SJP.pl

Mul­ti­zbiór lub wie­lo­zbiór ( mul­ti­set) – uo­gól­nie­nie po­ję­cia zbio­ru, w któ­rym w odróż­nie­niu od kla­sycz­nych zbio­rów jeden ele­ment może wy­stę­po­wać wiele razy. Nie jest jed­nak dana żadna ich ko­lej­ność i tym mul­ti­zbiór różni się od krot­ki.

Zbio­ry for­mu­la_1 for­mu­la_2 i for­mu­la_3 są iden­tycz­ne.

Wikipedia


multum

bar­dzo dużo, mnó­stwo; mi­ria­da, mro­wie, za­trzę­sie­nie


SJP.pl

li­czeb­nik nie­o­kre­ślo­ny

 (1.1) duża ilość cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­dob­nych za­ga­dek było i jest w Chu­ze­sta­nie mul­tum, bo­wiem na te­re­nie tej pro­win­cji krzy­żu­ją się in­te­re­sy wielu grup o roz­ma­i­tej pro­we­nien­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmultũm, AS: multũm

Wiktionary

Powiązane:

 temsłow. multi-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mnóstwo, pot. kupa, reg. pozn. wuchta

Wiktionary


multyplikacja

daw­niej: mno­że­nie, pom­na­ża­nie; mul­ti­pli­ka­cja


SJP.pl


multyplikator

daw­niej:
1. urzą­dze­nie do zwięk­sza­nia ci­śnie­nia płynu (cie­czy, gazu) do­star­czo­ne­go przez pompę lub aku­mu­la­tor hy­dra­u­licz­ny; mul­ti­pli­ka­tor;
2. prze­kład­nia zwięk­sza­ją­ca obro­ty wału na­pę­dza­ne­go w sto­sun­ku do obro­tów wału na­pę­dza­ją­ce­go; mul­ti­pli­ka­tor;
3. czyn­nik mno­żą­cy, po­tę­gu­ją­cy coś


SJP.pl


multyplikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mul­ty­pli­ko­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmultɨplʲikɔˈvãɲɛ, AS: multyplʹikovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. multyplikować

 rzecz. multiplikacja ż.

Wiktionary


multyplikować

daw­niej: mno­żyć; mul­ti­pli­ko­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) stpol. wy­ko­ny­wać mno­że­nie

 (1.2) przest. mno­żyć, pom­na­żać, po­więk­szać

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) … karę jeśli J. W. Pan (= Ja­śnie Wiel­moż­ny Pan) za zbyt małą uz­nasz, wedle swej pań­skiej woli mul­ty­pli­ko­wać mo­żesz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmultɨplʲiˈkɔvat͡ɕ, AS: multyplʹikovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przest. multyplikacja, multiplikacja, przest. multyplikowanie, multiplikowanie, przest. multyplikator, multiplikator (zob. multi-.)

 czas. multiplikować ndk., przest. zmultyplikować dk., zmultiplikować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mnożyć

 (1.2) zwiększać, powiększać, mnożyć

Wiktionary


mulwijski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z osobą Mul­viu­sa lub jego ro­dzi­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We­dług prze­ka­zu Eu­ze­biu­sza z Ce­za­rei przed bitwą przy mo­ście Mul­wij­skim Kon­stan­tyn miał wizję, która poz­wo­li­ła mu od­nieść zwy­cię­stwo.

Wiktionary


mulątko

młody muł


SJP.pl


mumbaj

mia­sto w In­diach; Bom­baj


SJP.pl

Mum­baj (nazwa głów­na), Bom­baj (eg­zo­nim wa­rian­to­wy) ( मुंबई, trb.: "Mum­baj"; Mum­bai; do 1995 Bom­bay) – sto­li­ca in­dyj­skie­go stanu Ma­ha­rasz­tra, po­ło­żo­na na wy­spie Sal­set­te, na Morzu Arab­skim. Wraz z mia­sta­mi sa­te­li­tar­ny­mi two­rzy naj­lud­niej­szą po Delhi aglo­me­ra­cję li­czą­cą 23 mi­lio­ny miesz­kań­ców.

Wikipedia


mumbajski

→ Mum­baj


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mum­ba­jem, do­ty­czą­cy Mum­ba­ju

Wiktionary

Patrz:

Mumbaj

Powiązane:

 rzecz. Mumbaj mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bombajski

Wiktionary


mumia

1. zwło­ki uchro­nio­ne przed roz­kła­dem w spo­sób na­tu­ral­ny lub w wy­ni­ku za­bie­gów kon­ser­wu­ją­cych;
2. po­tocz­nie: osoba chuda, wy­chu­dzo­na;
3. po­tocz­nie: osoba bez ener­gii, ma­ło­mów­na;
4. po­tocz­nie: śpi­wór do­pa­so­wa­ny do syl­wet­ki czło­wie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwło­ki za­bez­pie­czo­ne przed roz­kła­dem;

Wiktionary

Mumia – zmu­mi­fi­ko­wa­ne na­tu­ral­nie lub ce­lo­wo za­bal­sa­mo­wa­ne ciało czło­wie­ka lub zwie­rzę­cia.

Nazwę wy­wo­dzi się z arab­skie­go słowa po­cho­dze­nia per­skie­go "mu­mi­ja," oz­na­cza­ją­ce­go „smołę”, a wła­ści­wie bi­tu­min, czyli sub­stan­cję, którą (jak uwa­ża­no do nie­daw­na) sta­ro­żyt­ni Egip­cja­nie na­są­cza­li ban­da­że mumii. Naj­no­wsze ba­da­nia do­wio­dły jed­nak, iż wiele mumii egip­skich nie za­wie­ra­ło bi­tu­mu, a tylko ży­wi­ce, które sczer­nia­ły, je­dy­nie przy­po­mi­na­jąc bi­tu­min.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gmach ten był naj­więk­szą skarb­ni­cą Egip­tu. W nim spo­czy­wa­ły mumie wielu sław­nych fa­ra­o­nów, zna­ko­mi­tych ka­pła­nów (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmũmʲja, AS: mũmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mumifikacja ż., mumifikowanie n., zmumifikowanie n.

 czas. mumifikować ndk., zmumifikować dk.

 przym. mumijny, mumifikacyjny

Wiktionary


mumifikacja

1. wy­sy­cha­nie na­rzą­dów wew­nętrz­nych i skóry zwłok znaj­du­ją­cych się przez długi okres czasu w su­chym, go­rą­cym śro­do­wi­sku, np. na pu­sty­ni; stru­pie­sze­nie, stru­pie­szcze­nie;
2. bal­sa­mo­wa­nie zwłok w celu uchro­nie­nia ich przed roz­kła­dem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sa­mo­ist­ny pro­ces wy­sy­cha­nia zwłok

 (1.2) pro­ces kon­ser­wa­cji zwłok w celu za­bez­pie­cze­nia przed roz­kła­dem

 (1.3) med. wy­sy­cha­nie obu­mar­łych tka­nek spo­wo­do­wa­ne za­bu­rze­niem do­pły­wu krwi

Wiktionary

Mu­mi­fi­ka­cja ( mu­mi­fi­ca­tio) – na­tu­ral­ny lub za­i­ni­cjo­wa­ny przez czło­wie­ka pro­ces kon­ser­wa­cji zwłok za­po­bie­ga­ją­cy ich roz­kła­do­wi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Każda kul­tu­ra, która sto­so­wa­ła mu­mi­fi­ka­cję, miała włas­ny, nie­pow­ta­rzal­ny spo­sób jej wy­ko­ny­wa­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mumifikowanie n., zmumifikowanie n., mumia ż.

 czas. mumifikować ndk., zmumifikować dk.

 przym. mumifikacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strupieszenie

 (1.2) balsamowanie

Wiktionary


mumifikacyjny

→ mu­mi­fi­ka­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mu­mi­fi­ka­cją, do­ty­czą­cy mu­mi­fi­ka­cji

Wiktionary

Patrz:

mumifikacja

Przykłady

 (1.1) Ar­che­o­lo­dzy od­kry­li warsz­tat mu­mi­fi­ka­cyj­ny na po­łud­nie od Kairu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mumia ż., mumifikacja ż., mumifikowanie n., zmumifikowanie n.

 czas. mumifikować ndk., zmumifikować dk.

Wiktionary


mumifikator

czło­wiek zaj­mu­ją­cy się mu­mi­fi­ko­wa­niem zwłok


SJP.pl


mumifikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kult. ro­bie­nie mumii

 (1.2) przen. sztucz­ne prze­dłu­ża­nie ist­nie­nia ja­kie­goś zwy­cza­ju lub tra­dy­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mumia ż., mumifikacja ż., zmumifikowanie n.

 czas. mumifikować ndk., zmumifikować dk.

 przym. mumifikacyjny

Wiktionary


mumifikować

za­bez­pie­czać mart­we ciało (bądź jego frag­ment) przed roz­kła­dem po­przez mu­mi­fi­ka­cję


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zmu­mi­fi­ko­wać)

 (1.1) robić mumię

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny mu­mi­fi­ko­wać się (dk. zmu­mi­fi­ko­wać się)

 (2.1) ule­gać mu­mi­fi­ka­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Egip­cie mu­mi­fi­ko­wa­no nie tylko ludzi, ale i zwie­rzę­ta.

 (2.1) Ciała mu­mi­fi­ku­ją się pod wpły­wem su­che­go i go­rą­ce­go po­wie­trza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mumia ż., mumifikacja ż., mumifikowanie n., zmumifikowanie n.

 czas. zmumifikować dk.

 przym. mumifikacyjny

Wiktionary


mumijny

zwią­za­ny z mumią (zwło­ka­mi uchro­nio­ny­mi przed roz­kła­dem w spo­sób na­tu­ral­ny lub w wy­ni­ku za­bie­gów kon­ser­wu­ją­cych), np. całun mu­mij­ny


SJP.pl


mumin

mło­dzie­żo­wo:
1. osoba nie­zdar­na, nie­roz­gar­nię­ta;
2. osoba za­spa­na, przy­mu­lo­na


SJP.pl


muminek

dziec­ko z wro­dzo­ny­mi wa­da­mi roz­wo­ju, nie­zdol­ne do sa­mo­dziel­ne­go życia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) uczn. uczeń od­po­wia­da­ją­cy przy ta­bli­cy

 (1.2) uczn. osoba otyła

 (1.3) uczn. sprzą­tacz­ka szkol­na

 (1.4) zob. mu­min­ki.

Wiktionary

Mu­mi­nek (fiń. "Mu­u­mi­pe­ik­ko", szw. "Mu­min­trol­let") – jeden z głów­nych bo­ha­te­rów serii ksią­żek Tove Jans­son opo­wia­da­ją­cych o Mu­min­kach oraz filmu ani­mo­wa­ne­go z cyklu "Mu­min­ki".

W książ­ce "Ko­me­ta nad Do­li­ną Mu­min­ków" po­cząt­ko­wo zna tylko Ryjka. W cza­sie po­dró­ży poz­na­je Włó­czy­ki­ja, który zo­sta­je jego naj­lep­szym przy­ja­cie­lem i Mi­got­kę, w któ­rej się za­ko­chu­je.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mũˈmʲĩnɛk, AS: mũmʹĩnek

Wiktionary


muminki

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) uczn. dziad­ko­wie

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B., W. lm. od: mu­mi­nek

Wiktionary

Mu­min­ki ( Mu­min­trol­len) – fik­cyj­ne isto­ty o an­tro­po­mor­ficz­nej bu­do­wie ciała (nieco po­dob­ne do hi­po­po­ta­mów, ale dwu­noż­ne), za­miesz­ku­ją­ce pewną do­li­nę gdzieś w Fin­lan­dii, bo­ha­te­ro­wie cyklu dzie­wię­ciu ksią­żek i dwu­dzie­stu dwóch ko­mik­sów fiń­skiej (pi­szą­cej po szwedz­ku) au­tor­ki Tove Jans­son, oraz pięć­dzie­się­ciu dwóch ko­mik­sów brata Tove, Larsa Jans­so­na.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mũˈmʲĩnʲci, AS: mũmʹĩnʹḱi

Wiktionary


muminkowy

→ Mu­mi­nek


SJP.pl

Patrz:

Muminek

mumio

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geol. mi­ne­ral­na ży­wi­ca o ciem­nej bar­wie, któ­rej przy­pi­su­je się lecz­ni­cze wła­ści­wo­ści;

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) W. lp. od mumia

Wiktionary

Mumio (ang. "shi­la­jit", शिलाजतु, "śilājatu") – gęsta, kle­i­sta sub­stan­cja o kon­sy­sten­cji po­dob­nej do smoły, o bar­wie wa­ha­ją­cej się mię­dzy białą a ciem­no­brą­zo­wą (ta druga jest po­spo­lit­sza), wy­do­by­wa­na głów­nie w Hi­ma­la­jach, Ka­ra­ko­rum, na Wy­ży­nie Ty­be­tań­skiej, na Ka­u­ka­zie, w Ał­ta­ju oraz gó­rach re­gio­nu Gil­git-Bal­ti­stan. Uży­wa­na jest w ajur­we­dzie, tra­dy­cyj­nej me­dy­cy­nie in­dyj­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mumio po­win­no pomóc, re­gu­lar­nie sto­so­wa­ne leczy ze czter­dzie­ści róż­nych cho­rób

Wiktionary


mumiowaty

po­tocz­nie: chudy, bez życia, ener­gii


SJP.pl


mumiować

rzad­ko: mu­mi­fi­ko­wać


SJP.pl


mumiowy

→ mumia (rzad­ko); mu­mij­ny


SJP.pl


mumszanc

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. kar­na­wa­ło­wa ma­ska­ra­da

 (1.2) daw. ro­dzaj tka­ni­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmũmʃãnt͡s, AS: mũmšãnc

Wiktionary


mun

ja­dal­ny grzyb rodem z Azji po­da­wa­ny w orien­tal­nych re­sta­u­ra­cjach; mung, grzyb mun, grzyb mung


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. pro­dukt ku­li­nar­ny, owoc­nik grzy­bów usza­ka bzo­we­go lub usza­ka gę­sto­wło­se­go, zwy­kle sprze­da­wa­ny jako su­szo­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mun – po­tocz­nie grzy­by ja­dal­ne na­le­żą­ce do ga­tun­ków: uszak bzowy, uszak gę­sto­wło­sy
  • Mun – Dae He­um­mu, zob. Wład­cy Korei
  • Mun – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Ok­sy­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Pi­re­ne­je Wy­so­kie
  • Mun – rzeka w Taj­lan­dii, do­pływ Me­kon­gu
  • Mun (The River Mun, Mun­des­ley Beck) – rzeka w An­glii, na pół­no­cy hrab­stwa Nor­folk
  • Model Uni­ted Na­tions – sy­mu­lo­wa­ne obra­dy Or­ga­ni­za­cji Na­ro­dów Zjed­no­czo­nych

Wikipedia


muna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w Ja­ku­cji; lewy do­pływ Leny;

Wiktionary

Muna – wyspa w In­do­nez­ji na Morzu Banda u po­łud­nio­wo-wschod­nie­go wy­brze­ża Ce­le­bes; po­wierzch­nia 1704 km², ok. 300 tys. miesz­kań­ców.

Od Ce­le­bes od­dzie­lo­na cie­śni­ną Ti­wo­ro. Po­wierzch­nia wy­żyn­na, (wy­so­kość do 455 m n.p.m.). Upra­wa ryżu, palmy ko­ko­so­wej, sa­gow­ca, przy­praw ko­rzen­nych; ry­bo­łów­stwo; ek­splo­a­ta­cja lasów; głów­ne mia­sto Raha.

Wikipedia


munch

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ed­vard Munch (ur. 12 grud­nia 1863 w Løten, zm. 23 stycz­nia 1944 w Ekely), nor­we­ski ma­larz i gra­fik.
  • (5699) Munch (2141 T-3) – pla­ne­to­i­da z grupy pasa głów­ne­go aste­ro­id
  • Me­la­nie Munch (ur. 4 sierp­nia 1981 w Mo­na­chium) – znana bar­dziej jako Mell, jest nie­miec­ką pio­sen­kar­ką, współt­wo­rzą­cą ze­spół dance Gro­o­ve Co­ve­ra­ge.
  • Münch

Wikipedia


munchkin

[czy­taj: mancz­kin] rasa kota o bar­dzo krót­kich ła­pach, pow­sta­ła w Lu­iz­ja­nie


SJP.pl

Munch­kin – po­pu­lar­na nie­ko­lek­cjo­ner­ska gra kar­cia­na stwo­rzo­na przez Steve’a Jack­so­na, ilu­stro­wa­na przez Johna Ko­va­li­ca i wy­da­na przez Steve Jack­son Games. Jest pa­ro­dią gier RPG, w ze­sta­wie pod­sta­wo­wym i jego roz­sze­rze­niach – D&D, na­to­miast w póź­niej­szych do­dat­kach wy­śmia­na zo­sta­je po kolei więk­szość po­pu­lar­nych sy­ste­mów.

Wikipedia


munda

język z grupy ję­zy­ków dra­wi­dyj­skich; język mun­daj­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Munda – mia­sto na Wy­spach Sa­lo­mo­na
  • Munda – grupa ludów we wschod­nich In­diach
  • munda – grupa ję­zy­ków, uży­wa­nych w In­diach
  • Munda – sta­ro­żyt­ne mia­sto, praw­do­po­dob­nie w oko­li­cach dzi­siej­szej Mon­til­li w Hisz­pa­nii, miej­sce bitwy pod Mundą.

Wikipedia


mundajski

język mun­daj­ski - język z grupy ję­zy­ków dra­wi­dyj­skich; munda


SJP.pl


mundek

zdrob­nie­nie od: Ed­mund, Raj­mund (imio­na mę­skie)


SJP.pl


mundial

mi­strzo­stwa świa­ta w piłce noż­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. mi­strzo­stwa świa­ta, prze­de wszyst­kim w piłce noż­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pol­ska i Mek­syk są w gru­pie 11 uczest­ni­ków mun­dia­lu, któ­rzy oba spa­rin­gi ro­ze­gra­ją z in­ny­mi zak­wa­li­fi­ko­wa­ny­mi już re­pre­zen­ta­cja­mi.

 (1.1) Dla Po­la­ków pa­mięt­ny był mun­dial w 1982 roku, kiedy za­ję­li trze­cie miej­sce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmũndʲjal, AS: mũndʹi ̯al

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mundialowy

Wiktionary


mundialowo

→ mun­dia­lo­wy


SJP.pl

Patrz:

mundialowy

mundialowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) sport. zwią­za­ny z mun­dia­lem, do­ty­czą­cy mun­dia­lu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­pra­sza­my te­le­wi­dzów na „Mun­dia­lo­wy wie­czór” o godz. 21:30.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mundial mrz.

Wiktionary


mundkowie

Mun­dek z mał­żon­ką


SJP.pl


mundkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Mund­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


mundra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) babka, po­łoż­na wiej­ska

Wiktionary


mundur

obo­wiąz­ko­wy strój człon­ka for­ma­cji woj­sko­wej, grupy za­wo­do­wej lub or­ga­ni­za­cji spo­łecz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny, re­gu­lo­wa­ny prze­pi­sa­mi ubiór człon­ków ja­kiejś or­ga­ni­za­cji, grupy lub for­ma­cji – zwy­kle mi­li­tar­nej;

Wiktionary

Zo­bacz też: rożne ro­dza­je mun­du­rów.

Mun­dur, uni­form – ro­dzaj jed­no­li­te­go stan­da­ry­zo­wa­ne­go ubio­ru uży­wa­ne­go przez człon­ków danej or­ga­ni­za­cji, sta­no­wią­cy jed­no­cze­śnie jej wy­róż­nik. Mun­du­ry (uni­for­my) no­szo­ne są przy­kła­do­wo przez człon­ków woj­ska, or­ga­ni­za­cji pa­ra­mi­li­tar­nych, har­cer­skich, spo­łecz­nych, służb mun­du­ro­wych i me­dycz­nych, straż­ni­ków, niek­tó­re grupy za­wo­do­we itp..

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Serce struch­la­łe­go dziec­ka ło­mo­ce pod mun­du­rem ułana i nie­wy­mow­na trwo­ga że­laz­ny­mi ob­cę­gi ści­ska pier­si, gdy wcho­dzą tłu­mem szum­nym w progi ko­ścio­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmũndur, AS: mũndur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. umundurowanie n., mundurowy m., mundurówka ż., mundurowanie n.

:: zdrobn. mundurek n.

 czas. umundurować ndk., umundurować dk.

 przym. mundurowy, mundurówkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uniform

Wiktionary


mundurek

1. re­gu­la­mi­no­wy ubiór ucz­nia lub człon­ka or­ga­ni­za­cji mło­dzie­żo­wej;
2. ek­spre­syw­nie: mun­dur;
3. ziem­nia­ki w mun­dur­kach - ziem­nia­ki go­to­wa­ne lub pie­czo­ne w łu­pi­nach i tak po­da­ne na stół


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) strój har­cer­ski lub szkol­ny

 (1.2) przen. coś przy­po­mi­na­ją­ce­go strój mun­du­ro­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ucz­nio­wie w gra­na­to­wych mun­dur­kach cho­dzi­li do szko­ły.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mundur mrz., mundurowy mos., mundurowanie n.

 czas. mundurować ndk., umundurować dk.

 przym. mundurowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fartuszek

Wiktionary


mundurkowy

→ mun­du­rek


SJP.pl

Patrz:

mundurek

mundurologia

ba­da­nia nad hi­sto­rią mun­du­rów; ogół wia­do­mo­ści o mun­du­rach


SJP.pl


mundurowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mun­du­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. umundurowanie n., mundur m., mundurek m., mundurówka ż., mundurowy m.

 czas. mundurować ndk., umundurować dk.

 przym. mundurowy

Wiktionary


mundurowiec

po­li­cjant, agent lub woj­sko­wy, któ­re­go służ­bo­wym stro­jem jest mun­dur


SJP.pl


mundurowy

przy­miot­nik od: mun­dur


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mun­du­rem, do­ty­czą­cy mun­du­ru

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. umun­du­ro­wa­ny po­li­cjant lub żoł­nierz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Była pięt­na­sta dzie­sięć i Ce­le­sty­na Żak stała w ko­lej­ce wi­ją­cej się przed pie­kar­nią PSS przy ulicy Dą­brow­skie­go, tuż obok skle­pu z sor­ta­mi mun­du­ro­wy­mi MO.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmũnduˈrɔvɨ, AS: mũndurovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mundur mrz., mundurówka ż., mundurek mrz., umundurowanie n., mundurowanie n.

 czas. mundurować ndk., umundurować dk.

 przym. mundurówkowy

Wiktionary


munduroznawca

znaw­ca typów i hi­sto­rii mun­du­rów


SJP.pl


munduroznawczy

zwią­za­ny z wie­dzą o ty­pach i hi­sto­rii mun­du­rów


SJP.pl


munduroznawstwo

wie­dza o ty­pach i hi­sto­rii mun­du­rów


SJP.pl


mundurzyna

rzad­ko: niez­grab­ny mun­dur


SJP.pl


mundurówka

po­tocz­nie:
1. ogół służb mun­du­ro­wych w pań­stwie;
2. w woj­sku: kwota wy­pła­ca­na okre­so­wo żoł­nie­rzom na zakup no­we­go umun­du­ro­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. wojsk. okre­so­wa kwota wy­pła­ca­na żoł­nie­rzom na zakup no­we­go umun­du­ro­wa­nia

 (1.2) pot. publ. ogół służb mun­du­ro­wych w kraju

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmũnduˈrufka, AS: mũndurufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mundur mrz., mundurowy mos., mundurowanie n.

 przym. mundurowy

Wiktionary


mundus

sym­bol wła­dzy kró­lew­skiej - złota kula z krzy­żem; jabł­ko kró­lew­skie


SJP.pl


mundzik

zdrob­nie­nie od: Ed­mund (imię mę­skie)


SJP.pl


mundzio

zdrob­nie­nie od: Ed­mund, Raj­mund (imio­na mę­skie); Mun­dek


SJP.pl


mundżak

ro­dzaj z ro­dzi­ny je­le­nio­wa­tych; mały jeleń z lasów Azji; samce ce­chu­ją się sil­nie roz­wi­nię­ty­mi, wy­sta­ją­cy­mi z pyska gór­ny­mi kłami


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mun­tia­cus|ref=tak., ga­tu­nek ma­łe­go, az­ja­tyc­kie­go ssaka pa­rzy­sto­ko­pyt­ne­go;

 (1.2) ssak z ga­tun­ku mun­dża­ków (1.1)

Wiktionary

Mun­dżak ("Mun­tia­cus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny je­le­ni (Cer­vi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny je­le­nio­wa­tych (Cer­vi­dae).

Wikipedia


mundżański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) dosł. zwią­za­ny z Mun­dża­nem, do­ty­czą­cy Mun­dża­nu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język mun­dżań­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mundżan mrz.

Wiktionary


mung

nie­wiel­ki ssak dra­pież­ny z po­dro­dzi­ny man­gu­sto­wa­tych; man­gu­sta


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Le Mung – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji
  • fa­so­la mung (fa­so­la złota) – ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych

Wikipedia


munga

nie­wiel­ki ssak dra­pież­ny z po­dro­dzi­ny man­gu­sto­wa­tych; man­gu­sta


SJP.pl

Munga – miej­sco­wość (tätort) w Szwe­cji, w re­gio­nie ad­mi­ni­stra­cyj­nym ("län") Västmanland, w gmi­nie Västerås.

We­dług da­nych Szwedz­kie­go Urzę­du Sta­ty­stycz­ne­go licz­ba lud­no­ści wy­nio­sła: 241 (31 grud­nia 2015), 272 (31 grud­nia 2018) i 288 (31 grud­nia 2019).

Wikipedia


mungo

1. ssak z ro­dzi­ny wiwer, wy­stę­pu­ją­cy w Afry­ce na po­łud­nie od Sa­ha­ry; man­gu­sta prę­go­wa­na;
2. włó­kno weł­nia­ne ni­skiej ja­ko­ści otrzy­my­wa­ne z po­zy­ski­wa­nych wtór­nie ka­wał­ków tka­nin weł­nia­nych


SJP.pl

Mungo (ang. "Lake Mungo") – wysch­nię­te je­zio­ro w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści Nowej Po­łud­nio­wej Walii w Au­stra­lii. Po­ło­żo­ne jest ok. 740 km na za­chód od Syd­ney i 90 km na pół­noc­ny wschód od miej­sco­wo­ści Mil­du­ra. Je­zio­ro wcho­dzi w skład Parku Na­ro­do­we­go Mungo i jest jed­nym z sie­dem­na­stu je­zior w Re­gio­nie Wysch­nię­tych Je­zior Wil­lan­dra, wpi­sa­ne na listę świa­to­we­go dzie­dzict­wa UNESCO.

Wikipedia


muni

w In­diach: asce­ta, mę­drzec hin­du­ski; pu­stel­nik


SJP.pl

Muni (san­skryt मुनि, „mil­czą­cy”, od „mauna” – cisza) – ter­min okre­śla­ją­cy mędr­ców pu­stel­ni­ków i in­dyj­skich asce­tów.

Mędr­cy tego typu nie po­sied­li wie­dzy o praw­dzie ist­nie­nia na pod­sta­wie nauk tek­stów, lecz po­przez sa­mo­re­a­li­za­cję.

Wikipedia


muniak

naz­wi­sko


SJP.pl


muniakowice

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Słom­ni­ki;

Wiktionary

Mu­nia­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Słom­ni­ki.

Wikipedia


municipium

w pań­stwie rzym­skim: mia­sto ma­ją­ce sa­mo­rząd


SJP.pl


municypalność

prze­sta­rza­łe: za­rząd miej­ski lub gmin­ny


SJP.pl


municypalny

ma­ją­cy zwią­zek z za­rzą­dem miej­skim; miej­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy zwią­zek z mia­stem lub jego sa­mo­rzą­dem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmũɲit͡sɨˈpalnɨ, AS: mũńicypalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. municypalność ż.

 przysł. municypalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miejski, komunalny

Wiktionary


municypium

gmina w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie


SJP.pl

Mu­ni­cy­pium (łac. "mu­ni­ci­pium") – w sta­ro­żyt­no­ści był to teren po­ło­żo­ny w Ita­lii, pod­bi­ty przez Sta­ro­żyt­ny Rzym.

Mu­ni­cy­pia za­war­ły z Rzy­mem przy­mie­rze, dzię­ki któ­re­mu mogły się cie­szyć czę­ścio­wą au­to­no­mią i to­le­ran­cją, w tym re­li­gij­ną, pod wa­run­kiem udzie­la­nia Rzy­mo­wi okre­ślo­nej po­mo­cy woj­sko­wej i ogra­ni­cze­nia praw miesz­kań­ców, np. za­ka­zu gło­so­wa­nia i pia­sto­wa­nia urzę­dów. Doz­wo­lo­ne były m.in. mał­żeń­stwa z oby­wa­te­la­mi rzym­ski­mi.

Wikipedia


munida

sko­ru­piak wy­stę­pu­ją­cy na du­żych głę­bo­ko­ściach w mo­rzach kli­ma­tu sub­tro­pi­kal­ne­go i tro­pi­kal­ne­go


SJP.pl


muniek

Mu­niek – pier­wszy album stu­dyj­ny Muńka Sta­szczy­ka, wy­da­ny 15 marca 2010 przez wyt­wór­nię mu­zycz­ną Sony Music.

W marcu 2010 r. do­tar­ła do 3. miej­sca listy OLiS. W lipcu 2010 r. po­cho­dzą­ca z płyty kom­po­zy­cja „Świę­ty” zo­sta­ła no­mi­no­wa­na do na­gro­dy Su­per­je­dyn­ki w ka­te­go­rii „Prze­bój Roku”. Jed­nak­że wo­ka­li­sta od­mó­wił udzia­łu w ple­bi­scy­cie.

Wikipedia


munio

po­tocz­nie, żar­to­bli­wie: mózg; zwy­kle w związ­ku fra­ze­o­lo­gicz­nym: mieć kuku na muniu - być upo­śle­dzo­nym na umy­śle


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) żart. for­ma­cja ek­spre­syw­na od słowa "mózg" z for­man­tem -unio

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmũɲɔ, AS: mũńo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) muńka

Wiktionary


munk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Munk (1920-1961) – pol­ski re­ży­ser
  • Edu­ard Munk (1803-1871) – nie­miec­ki fi­lo­log
  • Her­mann Munk (1839-1912) – nie­miec­ki fiz­jo­log
  • Im­ma­nu­el Munk (1852-1900) – nie­miec­ki fiz­jo­log
  • Jens Munk (1579-1628) – duń­ski po­lar­nik
  • Kaj Munk (1898-1944) – duń­ski dra­ma­to­pi­sarz
  • Kir­sten Munk (1598-1658) – duń­ska szlach­cian­ka
  • Mi­cha­el Max Munk (1890-1986)
  • Peter Munk (ur. 1927) – wę­gier­ski przed­się­bior­ca i fi­lan­trop
  • Sa­lo­mon Munk (1803-1867) – fran­cu­ski orien­ta­li­sta
  • Wal­ter He­in­rich Munk (1917-2019) – oce­a­no­graf
  • Wal­ter Munk (1895-1920) – pol­ski woj­sko­wy

Wikipedia


munster

fran­cu­ski ser pod­puszcz­ko­wy, pro­du­ko­wa­ny z kro­wie­go mleka, o aro­ma­tycz­nym za­pa­chu i kwa­sko­wym smaku


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mun­ster – ro­dzaj fran­cu­skie­go sera
  • Mun­ster – mia­sto w kraju związ­ko­wym Dolna Sak­so­nia
  • Mun­ster – mia­sto w Al­za­cji
  • Mun­ster – mia­sto w Lo­ta­ryn­gii
  • Mun­ster – jedna z czte­rech pro­win­cji
  • Mun­ster – miej­sco­wość w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Lake
  • Mun­ster (ang. Mun­ster Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Eddy
  • Mun­ster (ang. Mun­ster Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Cam­bria
  • Münster

Wikipedia


munsztuk

1. ro­dzaj kiełz­na za­kła­da­ne­go do pyska konia;
2. daw­niej: część pa­pie­ro­sa lub fajki trzy­ma­na w ustach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­łą­czo­ne ze sobą me­ta­lo­we drąż­ki, wkła­da­ne do pyska na­ro­wi­stym ko­niom, słu­żą­ce do po­wo­do­wa­nia ko­niem; ro­dzaj kiełz­na;

 (1.2) stpol. daw. ust­nik in­stru­men­tu mu­zycz­ne­go lub ust­nik fajki

 (1.3) stpol. daw. część zwij­ki pa­pie­ro­sa albo część fajki, trzy­ma­na przez pa­la­cza w ustach

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • munsz­tuk – ro­dzaj kiełz­na sto­so­wa­ne­go w jeź­dziect­wie
  • munsz­tuk (ar­cha­izm, sta­ro­pol­skie) – ust­nik fajki, trąb­ki
  • munsz­tu­czek

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Huon von Sagar mocno chwy­cił konia za wodze przy munsz­tu­ku.

 (1.2) [...] przy­najm­niej w nie­dzie­lę i dni świę­te, co samo na wolą się daje, gdyż to do­bro­wol­ne rze­czy być mają, aby, gdy trę­bacz przez munsz­tuk rano da hasło, na [...]

 (1.2) [...] wy­da­no roz­kaz, że za pier­wszym ci­chym za­trą­bie­niem przez munsz­tuk wszy­scy mają sia­dać na koń i sta­wać w go­to­wo­ści.

 (1.3) Pa­li­ła pa­pie­ro­sy z dłu­gim munsz­tu­kiem, na­u­czy­ła się tego, jak sama mó­wi­ła, ze zmart­wień, pa­pie­ro­sy tro­chę na to po­ma­ga­ły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmũw̃ʃtuk, AS: mũũ̯štuk

Wiktionary


muntenia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­no-ge­o­gra­ficz­na w po­łud­nio­wej Ru­mu­nii;

Wiktionary

Mun­te­nia, także Mul­ta­ny – kra­i­na hi­sto­rycz­na w Ru­mu­nii sta­no­wią­ca wschod­nią część Wo­ło­szczyz­ny. Leży mię­dzy Du­na­jem (na po­łud­niu i wscho­dzie), Alutą (na za­cho­dzie) i Kar­pa­ta­mi. Gra­ni­czy z Ol­te­nią, Moł­da­wią, Sied­mio­gro­dem i Do­bru­dżą.

Hi­sto­rycz­ną sto­li­cą Mun­te­nii jest Târgoviște, a naj­waż­niej­szym mia­stem mul­tań­skim – Bu­ka­reszt.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od trzech lat wa­ka­cje spę­dza­my w Mun­te­nii.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. munteński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. Multany

Wiktionary


munteński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mun­te­nią, do­ty­czą­cy Mun­te­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Muntenia ż.

Wiktionary


muntowo

Mun­to­wo (niem. "Mun­to­wen", od 1938 "Mun­tau") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie mrą­gow­skim, w gmi­nie Mrą­go­wo.

W la­tach 1954–1957 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Mun­to­wo, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Mrą­go­wo. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Wikipedia


mupet

[czy­taj: mapet] typ lalki te­a­tral­nej stwo­rzo­nej w 1955 roku przez ame­ry­kań­skie­go lal­ka­rza, re­ży­se­ra i sce­na­rzy­stę Jima Hen­so­na; mup­pet, mapet


SJP.pl


muppet

[czy­taj: mapet] typ lalki te­a­tral­nej stwo­rzo­nej w 1955 roku przez ame­ry­kań­skie­go lal­ka­rza, re­ży­se­ra i sce­na­rzy­stę Jima Hen­so­na; mapet, mupet


SJP.pl


muppets

grupa lalek po­ru­sza­nych rę­ka­mi ludzi, roz­po­wszech­nio­na w la­tach sie­dem­dzie­sią­tych XX wieku w USA


SJP.pl


mur

1. ogro­dze­nie, ścia­na, ele­ment bu­dow­li;
2. coś co utrud­nia po­ro­zu­mie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bud. ka­mien­na lub ce­gla­na kon­struk­cja, np. ścia­ny bu­dyn­ku

 (1.2) ar­chit. mu­ro­wa­ne ogro­dze­nie, zwy­kle ka­mien­ne

 (1.3) sport. w piłce noż­nej: za­wod­ni­cy usta­wie­ni jeden obok dru­gie­go tak, aby za­sło­nić drogę do bram­ki za­wod­ni­ko­wi wy­ko­nu­ją­ce­mu rzut wolny

 (1.4) przen. po­glą­dy, od­czu­cia dzie­lą­ce lub izo­lu­ją­ce ludzi

 (1.5) me­te­o­rol. zwar­te zach­mu­rze­nie

Wiktionary

Mur (z mūrus) – ro­dzaj kon­struk­cji bu­dow­la­nej, wy­ko­na­nej z ele­men­tów uło­żo­nych w upo­rząd­ko­wa­ny spo­sób, zaz­wy­czaj po­łą­czo­nych za­pra­wą bu­dow­la­ną.

Mur pow­sta­je w wy­ni­ku czyn­no­ści mu­ro­wa­nia, osoba zaj­mu­ją­ca się mu­ro­wa­niem to mu­rarz.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dom jest ogro­dzo­ny murem.

 (1.1) Zwier­cia­dło było wyż­sze niż nor­mal­ny czło­wiek, ut­wier­dzo­ne w murze mocną dę­bo­wą ramą. Ob­ma­cy­wa­li­śmy ją na wszyst­kie spo­so­by, pró­bo­wa­li­śmy wsu­nąć palce i paz­nok­cie mię­dzy nią a ścia­nę, ale zwier­cia­dło ani drgnę­ło, jakby było czę­ścią muru, ka­mie­niem opra­wio­nym w ka­mień.

 (1.4) Wyr­wij murom zęby krat

:: Zer­wij kaj­da­ny, połam bat!
A mury runą, runą, runą,
i po­grze­bią stary świat
.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mur, AS: mur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. murarka ż., murarstwo n., murarz m., przedmurze n., podmurówka ż., obmurowanie n., murowanie n., podmurowywanie n., podmurowanie n., wymurowanie n., zamurowywanie n., zamurowanie n., pomurnik m.

:: zdrobn. murek m., mureczek m.

 czas. murować ndk., podmurowywać ndk., podmurować dk., wymurować dk., zamurowywać ndk., zamurować dk.

 przym. murowy, murowany, murarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ściana

Wiktionary


mur-beton

po­tocz­nie: z całą pew­no­ścią, bez żad­nej wąt­pli­wo­ści; na mur, na mur-beton


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. pew­ność

Wiktionary


mura

1. mia­sto we Hisz­pa­nii;
2. mia­sto we Wło­szech;
3. rzeka w Au­strii, Sło­we­nii i Chor­wa­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w po­łud­nio­wej Au­strii, wschod­niej Sło­we­nii, pół­noc­nej Chor­wa­cji i za­chod­nich Wę­grzech; w do­rze­czu Du­na­ju;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mura – mia­sto we Hisz­pa­nii
  • Mura – mia­sto we Wło­szech
  • Mura – re­gion sta­ty­stycz­ny w Sło­we­nii
  • Mura – rzeka w Au­strii, Sło­we­nii i Chor­wa­cji
  • mura – stru­mień błot­no-gru­zo­wy
  • Mura – ja­poń­skie słowo sto­so­wa­ne w za­rzą­dza­niu oz­na­cza­ją­ce nie­re­gu­lar­ność lub zmien­ność
  • Mura (ur. 1944) – pił­karz bra­zy­lij­ski
  • inna nazwa ple­mie­nia in­diań­skie­go Pirahã

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmura, AS: mura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prekmurje n., prekmurski mrz.

 przym. prekmurski, medzimurski

Wiktionary


murak

ka­mień o kształ­cie zbli­żo­nym do rów­no­le­gło­ścia­nu i ostrych kra­wę­dziach, cię­ża­rze po­ni­żej 50 kg, uzy­ski­wa­ny ze złoża me­to­da­mi ka­mie­niar­ski­mi jak ro­zbi­ja­nie, kli­no­wa­nie; ka­mień łu­pa­ny


SJP.pl


mural

ro­dzaj ma­lo­wi­dła ścien­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. ma­lo­wi­dło ścien­ne, naj­czę­ściej mo­nu­men­tal­ne, o cha­rak­te­rze ar­ty­stycz­nym lub re­kla­mo­wym;

Wiktionary

Mural – ro­dzaj ma­la­tu­ry, nazwa po­cho­dze­nia hisz­pań­skie­go oz­na­cza­ją­ca w skró­cie dzie­ło de­ko­ra­cyj­ne­go ma­lar­stwa ścien­ne­go, naj­czę­ściej mo­nu­men­tal­ne. Ma­lo­wi­dła takie, w za­leż­no­ści od in­ten­cji twór­cy, mogą mieć na celu im­pre­sję od­bior­cy, re­kla­mę ja­kie­goś pro­duk­tu lub pro­mo­cję akcji cha­ry­ta­tyw­nej. Mu­ra­le można zde­fi­nio­wać jako "wiel­ko­for­ma­to­wą gra­fi­kę na ścia­nach bu­dyn­ków".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmural, AS: mural

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muraloza ż., murek mrz., murale n., muralizm m., muralista mos., muralistka ż.

Wiktionary


murale

ro­dzaj obra­zu ma­lo­wa­ne­go na ścia­nie, murze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. ma­lo­wi­dło ścien­ne, naj­czę­ściej mo­nu­men­tal­ne, o cha­rak­te­rze ar­ty­stycz­nym lub re­kla­mo­wym

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: mural

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mural mrz., muralista mos., muralistka ż., muralizm mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mural

Wiktionary


muralista

osoba two­rzą­ca mu­ra­le, wiel­ko­for­ma­to­we ma­lo­wi­dła ścien­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) szt. ar­ty­sta pla­styk, który two­rzy mu­ra­le

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mural m., muralik m.

:: fż. muralistka ż.

 przym. muralowy

Wiktionary


muralistka

→ mu­ra­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. ar­tyst­ka, która two­rzy mu­ra­le

Wiktionary

Patrz:

muralista

Powiązane:

 rzecz. mural mrz., murale n., muralista mos., muraloza ż.

Wiktionary


muralizm

ma­lar­stwo ścien­ne, wiel­ko­po­wierzch­nio­wa ma­la­tu­ra zew­nętrz­na, zwy­kle na ścia­nach bu­dyn­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. forma sztu­ki po­le­ga­ją­ca na umie­szcza­niu ma­lo­wi­deł w prze­strze­ni pu­blicz­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mural mrz., murale n., muraloza ż.

Wiktionary


muralowy

→ mural


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy mu­ra­lu

Wiktionary

Patrz:

mural

Powiązane:

 rzecz. muralista mos., muraloza ż.

Wiktionary


muraloza

lek­ce­wa­żą­co: nad­mier­ne po­kry­wa­nie ścian mu­ra­la­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pejor. pot. nad­mier­ne i nie­prze­my­śla­ne po­kry­wa­nie ścian lub prze­strze­ni pu­blicz­nej mu­ra­la­mi, w szcze­gól­no­ści tymi o ni­skiej war­to­ści ar­ty­stycz­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] nie każdy mural jest sztu­ką, a nawet coraz czę­ściej się zda­rza […], że na pewno nie jest sztu­ką: jest na­to­miast re­kla­mą, pro­pa­gan­dą, edu­ka­cją, ja­kimś ko­mu­ni­ka­tem czę­sto pro­jek­to­wa­nym na zle­ce­nie i pod dyk­tan­do urzęd­ni­ków. To mu­ra­lo­za, która de facto ruj­nu­je este­ty­kę prze­strze­ni pu­blicz­nej po­dob­nie jak wiel­ko­for­ma­to­wa re­kla­ma i szyl­do­za.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mural mrz., muralista mos., muralizm mrz.

:: fż. muralistka ż.

 przym. muralowy

Wiktionary


murano

1. dziel­ni­ca We­ne­cji;
2. model sa­mo­cho­du marki Nis­san


SJP.pl

Mu­ra­no – grupa sied­miu ma­łych wysp wło­skich po­łą­czo­nych mo­sta­mi (czę­sto trak­to­wa­na jako jedna wyspa po­roz­dzie­la­na ka­na­ła­mi), po­ło­żo­na na la­gu­nie nie­da­le­ko We­ne­cji, o po­wierzch­ni 1,17 km². Mu­ra­no jest za­miesz­ki­wa­ne od cza­sów an­tycz­nych, obec­nie liczy 5,5 ty­sią­ca miesz­kań­ców (2007). Sły­nie z pro­duk­cji szkła, po­nad­to znaj­du­je się tu wiele za­byt­ków.

Wikipedia


muranowski

→ Mu­ra­nów (dziel­ni­ca War­sza­wy)


SJP.pl


muranów

dziel­ni­ca War­sza­wy


SJP.pl

Mu­ra­nów – hi­sto­rycz­na część mia­sta War­sza­wy po­ło­żo­na w dziel­ni­cach Wola i Śród­mie­ście.

Wikipedia


murarczyk

daw­niej: po­moc­nik mu­ra­rza; mu­lar­czyk


SJP.pl


murarka

1. po­tocz­nie: mu­rar­stwo, za­ję­cie mu­ra­rza;
2. rze­mieśl­nicz­ka zaj­mu­ją­ca się mu­ro­wa­niem;
3. daw­niej: żona mu­ra­rza;
4. ro­dzaj pszczół z ro­dzi­ny mie­sier­ko­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy w Pol­sce w 18 ga­tun­kach


SJP.pl


murarkowy

1. osa­rek mu­rar­ko­wy - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny osar­ko­wa­tych;
2. zło­to­lit­ka mu­rar­ko­wa - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny zło­to­lit­ko­wa­tych


SJP.pl


murarski

przy­miot­nik od: mu­rarz


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) techn. do­ty­czą­cy mu­ra­rza i jego pracy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mur mrz., murek mrz., murarstwo n., murarka ż., murarz mos., podmurowanie n., podmurówka ż.

 czas. murować, obmurować, wymurować, zamurować

 przym. murowany, murowy

Wiktionary


murarstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rze­mio­sło i ro­dzaj pracy zaj­mu­ją­ce się głów­nie mu­ro­wa­niem – wzno­sze­niem ścian;

Wiktionary

Mu­rar­stwo – ro­dzaj rze­mio­sła, któ­re­go głów­ną pracą jest mu­ro­wa­nie np. mo­stów, ścian itp. Mu­ro­wa­nie po­le­ga na wzno­sze­niu bu­dow­li po­przez spa­ja­nie ka­mien­nych, ce­gla­nych itp. ma­te­ria­łów środ­ka­mi wy­peł­nia­ją­cy­mi i wią­żą­cy­mi zwa­ny­mi za­pra­wa­mi mu­rar­ski­mi, przy­go­to­wa­ny­mi na bazie pia­sku, wapna i ce­men­tu. Mu­rar­stwo nie jest toż­sa­me z bu­dow­nict­wem, bę­dą­cym dzia­łem in­ży­nie­rii. Jest jed­nym z nie­wie­lu dzia­łów rze­mio­sła, który nie ulega za­ni­ko­wi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: muˈrarstfɔ, AS: murarstfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mur m., murek m., murarz m., murarka ż., murowanie n., zamurowanie n., wymurowanie n., mularstwo n., podmurowanie n., podmurówka ż.

 czas. murować ndk., zamurować dk., wymurować dk.

 przym. murarski, mularski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. murarka

Wiktionary


murarz

rze­mieśl­nik za­wo­do­wo zaj­mu­ją­cy się mu­ro­wa­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ro­bot­nik pra­cu­ją­cy przy wzno­sze­niu ścian, murów

Wiktionary

Mu­rarz, daw. mu­ra­tor – nazwa za­wo­du oraz okre­śle­nie rze­mieśl­ni­ka wy­ko­nu­ją­ce­go ten zawód.

Do za­kre­su czyn­no­ści re­a­li­zo­wa­nych przez rze­mio­sło mu­rar­skie na­le­ży wy­ko­ny­wa­nie prac zwią­za­nych z wzno­sze­niem bu­dow­li ka­mien­nych lub ce­gla­nych, gdzie czyn­ni­kiem wią­żą­cym te ma­te­ria­ły jest za­pra­wa mu­rar­ska.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmuraʃ, AS: muraš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pomurnik mzw., murowanie n., murarka ż., mur m., podmurówka ż., murarstwo n., murek m., podmurowanie n.

 czas. murować ndk., wymurować dk., obmurować dk.

 przym. murowany, murarski, murowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński mulorz

Wiktionary


murarzyna

(r. męski) lek­ce­wa­żą­co: marny mu­rarz


SJP.pl


muras

naz­wi­sko


SJP.pl

Muras – nie­wiel­ka miej­sco­wość w Hisz­pa­nii we wspól­no­cie au­to­no­micz­nej Ga­li­cja w pro­win­cji Lugo. Liczy nie­speł­na ty­siąc miesz­kań­ców. Znaj­du­ją się tu licz­ne elek­trow­nie wia­tro­we.

Wikipedia


muraszka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg-pl|Kresy. mrów­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jakaś mu­rasz­ka wła­zła mnie pod ru­basz­ka.

Wiktionary


murat

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Osoby
    • pa­dy­sza­cho­wie os­mań­scy
      • Murat I – suł­tan w la­tach: 1359-1389
      • Murat II – suł­tan w la­tach: 1421-1444 i 1446-1451
      • Murat III – suł­tan w la­tach: 1574–1595
      • Murat IV – suł­tan w la­tach: 1623-1640
      • Murat V – suł­tan w 1876 r.
  • Naz­wi­sko
    • Jo­a­chim Murat – Król Ne­a­po­lu i Mar­sza­łek Fran­cji od 1808 do 1815
    • Julio Murat – tu­rec­ki du­chow­ny ka­to­lic­ki, dy­plo­ma­ta
    • Piotr Murat – pol­ski dzia­łacz i sno­o­ke­rzy­sta
    • Ry­szard Murat – pol­ski ka­ra­te­ka

Wikipedia


murator

daw­niej: mu­rarz, maj­ster mu­rar­ski, zwła­szcza mu­rarz ar­chi­tekt


SJP.pl

Mu­ra­tor – naj­po­pu­lar­niej­szy i naj­star­szy po­rad­nik re­mon­to­wo-bu­dow­la­ny w Pol­sce. Za­wie­ra opisy i po­ra­dy z za­kre­su za­gad­nień zwią­za­nych z bu­do­wą, re­mon­tem i wy­koń­cze­niem domu, a także in­for­ma­cje o pro­duk­tach i usłu­gach na rynku bu­dow­la­nym. Przed­sta­wia pro­duk­ty i tech­no­lo­gie na każdą kie­szeń. Mu­ra­tor pre­zen­tu­je za­rów­no tra­dy­cyj­ne, jak i no­wo­czes­ne tech­no­lo­gie. Ma­ga­zyn zaj­mu­je się także za­gad­nie­nia­mi prawa bu­dow­la­ne­go oraz kwe­stia­mi fi­nan­so­wy­mi.

Wikipedia


murawa

gęsta trawa, zwy­kle krót­ko przy­strzy­żo­na, po­kry­wa­ją­ca jakiś ob­szar


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gęsta, niska trawa po­kry­wa­ją­ca jakiś teren

 (1.2) na­wierzch­nia bo­i­ska pił­kar­skie­go

 (1.3) stpol. zie­lo­ne po­kry­cie ba­gni­ska

Wiktionary

Mu­ra­wa – zbio­ro­wi­sko ro­ślin­ne z do­mi­na­cją ni­skich traw, w odróż­nie­niu od nie­sko­szo­nej łąki, któ­rej ruń jest wy­so­ka. Niska ruń muraw wy­ni­kać może z trud­nych wa­run­ków sied­li­sko­wych (np. mu­ra­wy psam­mo­fi­tów – na pia­skach, mu­ra­wy kse­ro­ter­micz­ne – w miej­scach sil­nie na­sło­necz­nio­nych, mu­ra­wy bliź­nicz­ko­we na ubo­gich, kwa­śnych gle­bach).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Pił­ka­rze wbie­gli na mu­ra­wę bo­i­ska.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muˈrava, AS: murava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. murawka ż.

 przym. murawowy

Wiktionary


murawjow

[czy­taj: murawJOF albo muRAWjof] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dmi­trij Mu­raw­jow – ka­zach­ski ko­larz
  • Mi­cha­ił Mu­raw­jow (ese­ro­wiec) – ofi­cer Armii Im­pe­rium Ro­syj­skie­go, ese­ro­wiec
  • Mi­cha­ił Mu­raw­jow Wi­leń­ski – mi­ni­ster skar­bu Im­pe­rium Ro­syj­skie­go, ge­ne­rał-gu­ber­na­tor wi­leń­ski
  • Mi­ko­łaj (Mu­raw­jow-Ural­ski) – pra­wo­sław­ny bi­skup i le­karz
  • Ni­ki­ta Mu­raw­jow – ro­syj­ski woj­sko­wy, jeden z przy­wód­ców de­ka­bry­stów
  • Wła­di­mir Mu­raw­jow – ka­zach­ski lek­ko­at­le­ta

Wikipedia


murawka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mi­kro­biol. gęste zbio­ro­wi­sko mi­kro­or­ga­niz­mów za­sied­la­ją­cych po­dło­że stałe, po­wo­du­ją­ce wi­docz­ne zmęt­nie­nie

 (1.2) zdrobn. od mu­ra­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. murawa ż.

Wiktionary


murawowy

→ mu­ra­wa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mu­ra­wą, do­ty­czą­cy mu­ra­wy

Wiktionary

Patrz:

murawa

Powiązane:

 rzecz. murawa ż.

Wiktionary


murawski

naz­wi­sko


SJP.pl

Mu­raw­ski (forma żeń­ska: Mu­raw­ska; licz­ba mnoga: Mu­raw­scy) – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ły je 13234 osoby.

Wikipedia


murań

szczyt Tatr Biel­skich na Sło­wa­cji


SJP.pl

Murań, Wiel­ki Murań ( Muráň, Mura, Murány, Muran, 1890 m) – szczyt Tatr Biel­skich na Sło­wa­cji, znaj­du­ją­cy się w ich grani głów­nej. Jest pier­wszym od za­cho­du wy­bit­nym wierz­choł­kiem w Ta­trach Biel­skich i ma cha­rak­te­ry­stycz­ny kształt (jedni widzą w nim łeb ty­gry­sa, inni żabę), dzię­ki czemu jest jed­nym z naj­bar­dziej roz­poz­na­wal­nych szczy­tów tej czę­ści Tatr.

Wikipedia


murchla

re­gio­nal­nie: bab­sko, babsz­tyl


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bab­sko, babsz­tyl

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Zaolzie myrcha, myrszina, myrszyna

Wiktionary


murcja

mia­sto w Hisz­pa­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wo-wschod­niej Hisz­pa­nii, od śred­nio­wie­cza do XIX wieku, kró­le­stwo pod­po­rząd­ko­wa­ne Ka­sty­lii

 (1.2) geogr. adm. nad­mor­ska wspól­no­ta au­to­no­micz­na, pro­win­cja i re­gion w Hisz­pa­nii

 (1.3) geogr. mia­sto w Hisz­pa­nii, nad Se­gu­rą;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mur­cja – mia­sto w Hisz­pa­nii
  • Mur­cja – wspól­no­ta au­to­no­micz­na i pro­win­cja w Hisz­pa­nii
  • Mur­cia – mia­sto na Fi­li­pi­nach

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Murcjanin, Murcjanka

 przym. murcyjski

Wiktionary


murcki

Murc­ki (niem. "Ema­nu­els­se­gen") – część oraz dziel­ni­ca Ka­to­wic, po­ło­żo­na w po­łud­nio­wym re­jo­nie mia­sta, na Pła­sko­wy­żu Mur­cek, w la­tach 1967–1975 sa­mo­dziel­ne mia­sto.

Murc­ki roz­wi­nę­ły się dzię­ki dzia­łal­no­ści gór­ni­czej. W 1769 roku pow­sta­ła tu naj­star­sza na Gór­nym Ślą­sku ko­pal­nia węgla ka­mien­ne­go – „Ema­nu­els­se­gen” (póź­niej­sza ko­pal­nia „Murc­ki”).

Wikipedia


murcyjski

→ Mur­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mur­cją (kra­i­ną w Hisz­pa­nii)

 (1.2) zwią­za­ny z Mur­cją (mia­stem w Hisz­pa­nii)

Wiktionary

Patrz:

Murcja

Powiązane:

 rzecz. Murcja ż.

Wiktionary


murczyn

Mur­czyn – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie żniń­skim, w gmi­nie Żnin.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go.

Wieś klu­cza żniń­skie­go ar­cy­bi­skup­stwa gnieź­nień­skie­go, po­ło­żo­na była w XVII wieku w po­wie­cie kcyń­skim wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 333 miesz­kań­ców. Jest je­de­na­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Żnin.

Wikipedia


murdziel

gwa­ro­wa nazwa Mu­ra­no­wa


SJP.pl


mureina

skład­nik ścia­ny ko­mór­ko­wej bak­te­rii, zbu­do­wa­ny z nie­ty­po­wych ami­nok­wa­sów i po­łą­czo­nych w łań­cu­chy po­chod­nych cu­krów


SJP.pl


murek

zdrob­nia­le o "murze"


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: mur

 (1.2) niski mur

 (1.3) daw. wy­stęp mu­ro­wa­ny przy kuch­ni, piecu lub gzyms u ko­min­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dawid Murek – pol­ski siat­karz
  • We­ro­ni­ka Murek – pol­ska au­tor­ka opo­wia­dań i sztuk te­a­tral­nych
  • Dok­tor Murek – pol­ski se­rial ra­dio­wy
  • Dok­tor Murek – pol­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny
  • Dok­tór Murek – pol­ski film
  • Mu­reck

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Żeby po­pi­sać się przed ko­le­żan­ka­mi z klasy, wziął de­sko­rol­kę i wsko­czył na bar­dzo wy­so­ki murek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmurɛk, AS: murek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pomurnik mzw., mureczek m., murarka ż., murarstwo n., murarz m., przedmurze n., podmurówka ż., mur m., podmurowywanie n., podmurowanie n., murowanie n., zamurowywanie n., zamurowanie n., wymurowanie n., mural m.

 czas. murować ndk., podmurowywać ndk., podmurować dk., wymurować dk., zamurowywać ndk., zamurować dk.

 przym. murowy, murowany, murarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mureczek

Wiktionary


murena

ryba z rzędu wę­go­rzoksz­tałt­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. dra­pież­na ryba o wę­żo­wa­tym po­kro­ju wy­stę­pu­ją­ca w mo­rzach cie­płych i go­rą­cych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mu­re­na – co­gno­men rodu Li­cy­niu­szy
    • Lu­cius Li­ci­nius Mu­re­na – kon­sul rzym­ski
    • Aulus Te­ren­tius Varro Mu­re­na – kon­sul rzym­ski
  • Mu­re­na – fran­cu­ska seria ko­mik­so­wa
  • Mu­re­na – film
  • mu­re­na – zwy­cza­jo­wa nazwa kil­ku­na­stu ga­tun­ków ryb z ro­dzi­ny mu­re­no­wa­tych (Mu­ra­e­ni­dae):
    • mu­re­na bru­nat­na (Gym­not­ho­rax vi­ci­nus)
    • mu­re­na cęt­ko­wa­na (Gym­not­ho­rax fa­va­gi­ne­us
    • mu­re­na gwiaź­dzi­sta (Echid­na ne­bu­lo­sa)
    • mu­re­na ha­waj­ska (En­che­ly­co­re par­da­lis)
    • mu­re­na ol­brzy­mia (Gym­not­ho­rax ja­va­ni­cus)
    • mu­re­na pe­ru­wiań­ska (Mu­ra­e­na argus)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nurek na­grał mu­re­nę pe­ne­tru­ją­cą szcze­li­ny rafy w po­szu­ki­wa­niu ośmior­ni­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. murenowate lm nm.

 przym. murenowaty

Wiktionary


murenowate

ro­dzi­na du­żych, dra­pież­nych ryb pro­mie­nio­płet­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mu­ra­e­ni­dae|Ra­fi­nes­que|ref=tak., ro­dzi­na du­żych, dra­pież­nych ryb z rzędu wę­go­rzoksz­tałt­nych;

Wiktionary

Mu­re­no­wa­te, mu­re­ny (Mu­ra­e­ni­dae) – sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­na ro­dzi­na du­żych, dra­pież­nych ryb pro­mie­nio­płet­wych, jedna z naj­licz­niej­szych wśród wę­go­rzoksz­tałt­nych (An­gu­il­li­for­mes) – obej­mu­je około 200 ga­tun­ków, w więk­szo­ści mor­skich. Pro­wa­dzą skry­ty, głów­nie nocny tryb życia. Niek­tó­re są nie­bez­piecz­ne dla nur­ków. Mię­śnie du­żych osob­ni­ków mogą za­wie­rać ci­gu­a­tok­sy­nę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ryby z ro­dzi­ny mu­re­no­wa­tych po­sia­da­ją wy­dłu­żo­ne, be­złu­skie ciało.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. murena ż.

 przym. murenowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mureny

Wiktionary


murenowaty

o ce­chach mu­re­no­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


murenozaur

ro­dzaj plez­jo­za­u­ra ży­ją­ce­go w środ­ko­wej jurze


SJP.pl

Mu­re­no­za­ur ("Mu­ra­e­no­sa­u­rus") – ro­dzaj plez­jo­za­u­ra z ro­dzi­ny Cryp­toc­li­di­dae. Żył w środ­ko­wej jurze, w ke­lo­we­ju.

Ce­chu­je go bar­dzo długa szyja o 44 krę­gach. Łącz­nie krę­go­słup zbu­do­wa­ny jest z 79 krę­gów. Bar­dzo wy­dłu­żo­ną szyją przy­po­mi­na przed­sta­wi­cie­li Elas­mo­sa­u­ri­dae, dla­te­go czę­sto bywał kla­sy­fi­ko­wa­ny w tej ro­dzi­nie.

Wikipedia


murga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. dolna, od­pa­do­wa frak­cja w pro­ce­sie oczy­szcza­nia oliwy po jej wy­tło­cze­niu

Wiktionary

Murga ( Мурга) – wieś w Buł­ga­rii, w ob­wo­dzie Kyr­dża­li, w gmi­nie Czer­no­o­cze­ne. We­dług da­nych sza­cun­ko­wych Ujed­no­li­co­ne­go Sy­ste­mu Ewi­den­cji Lud­no­ści oraz Usług Ad­mi­ni­stra­cyj­nych dla Lud­no­ści, 15 czerw­ca 2020 roku miej­sco­wość li­czy­ła 36 miesz­kań­ców.

Wikipedia


murger

[czy­taj: myrŻe] naz­wi­sko


SJP.pl


muriki

ro­dzaj ssa­ków na­czel­nych z po­dro­dzi­ny cze­pia­ków


SJP.pl

Mu­ri­ki ("Bra­chy­te­les") – ro­dzaj ssaka na­czel­ne­go z po­dro­dzi­ny cze­pia­ków (Ate­li­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny cze­pia­ko­wa­tych (Ate­li­dae).

Wikipedia


murillo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mu­ril­lo – mia­sto w Ko­lum­bii, w de­par­ta­men­cie To­li­ma
  • Mu­ril­lo – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych. w Tek­sa­sie, w hrab­stwie Hi­dal­go
  • Mu­ril­lo el Fruto – gmina w Hisz­pa­nii, w Na­wa­rze
  • Mu­ril­lo de Gállego – gmina w Hisz­pa­nii, w Ara­go­nii
  • Bartolomé Este­ban Mu­ril­lo – hisz­pań­ski ma­larz
  • Ro­sa­rio Mu­ril­lo – ni­ka­ra­gu­ań­ska po­li­tycz­ka
  • Mu­ril­lo (Mu­ril­lo San­tia­go Costa dos San­tos, ur. 2002) – bra­zy­lij­ski pił­karz

Wikipedia


murkowo

wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim


SJP.pl

Mur­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Mała Wieś.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


murkowski

→ Mur­ko­wo


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Lisa Mur­kow­ski – ame­ry­kań­ska po­li­tyk
  • Frank Mur­kow­ski – ame­ry­kań­ski po­li­tyk

Wikipedia

Patrz:

Murkowo

murmańsk

mia­sto w Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na pół­noc­nym za­cho­dzie Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, sto­li­ca ob­wo­du mur­mań­skie­go;

Wiktionary

Mur­mańsk (ros. Мурманск) – mia­sto w Rosji, w pół­noc­nej czę­ści na­sa­dy Pół­wy­spu Kol­skie­go. Nie­za­ma­rza­ją­cy port nad Za­to­ką Kol­ską (Morze Ba­rent­sa), w po­bli­żu gra­ni­cy z Nor­we­gią i Fin­lan­dią. Cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne ob­wo­du mur­mań­skie­go. Po­ło­żo­ny 1967 km od Mosk­wy. 6 maja 1985 otrzy­ma­ło tytuł mia­sto-bo­ha­ter (Город-герой).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miesz­ka­niec Mur­mań­ska błą­dził trzy dni w gór­skiej tun­drze w oko­li­cach Ła­wo­zie­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmurmãj̃sk, AS: murmãĩ ̯sk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Murmań ż., murmańczyk mos.

 przym. murmański

Wiktionary


murmański

przy­miot­nik od: Mur­mańsk


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mur­mań­skiem, do­ty­czą­cy Mur­mań­ska

Wiktionary

Wymowa:

IPA: murˈmãj̃sʲci, AS: murmãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Murmańsk m.

Wiktionary


murmańszczanin

miesz­ka­niec Mur­mań­ska


SJP.pl


murmańszczanka

miesz­kan­ka Mur­mań­ska


SJP.pl


murmillo

typ gla­dia­to­ra z pro­stym mie­czem, dużą tar­czą i cha­rak­te­ry­stycz­nym heł­mem; mir­mil­lo


SJP.pl

Mur­mil­lo (lm "mur­mil­lo­nes"; łac. "mir­mil­lo", "myr­mil­lo", "mor­mil­lo") – typ rzym­skie­go gla­dia­to­ra w pa­rad­nym heł­mie o pła­skim, sze­ro­kim ron­dzie i z wy­so­kim me­ta­lo­wym grze­bie­niem na dzwo­nie.

Mur­mil­lo, który w I wieku n.e. za­stą­pił w wal­kach cyr­ko­wych tzw.

Wikipedia


murmuracja

zja­wi­sko syn­chro­nicz­ne­go ruchu zwie­rząt, naj­czę­ściej pta­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. zja­wi­sko wi­ro­wa­nia pta­ków w po­wie­trzu, w wiel­kich sta­dach, naj­czę­ściej ob­ser­wo­wa­ne późną je­sie­nią lub zimą tuż przed zmierz­chem

Wiktionary


murmurando

śpiew z zam­knię­ty­mi usta­mi, sto­so­wa­ny zwy­kle w ut­wo­rach chó­ral­nych; mru­czan­do; mor­mo­ran­do


SJP.pl

Mur­mu­ran­do – pol­ski film ko­me­dio­wy z 1981 roku, w re­ży­se­rii An­drze­ja Bar­szczyń­ske­go. Bo­ha­te­ro­wie „Mur­mu­ran­da” są zwy­czaj­ny­mi, prze­cięt­ny­mi ludź­mi.

Akcja filmu toczy się w oś­rod­ku wy­po­czyn­ko­wo-lecz­ni­czym, pro­wa­dzą­cym ku­ra­cje od­wy­ko­we dla pa­la­czy. Odz­wy­cza­ja­nie od ni­ko­ty­ny od­by­wa się w nie­co­dzien­ny spo­sób - po­przez śpie­wa­nie. Jed­nym z uczest­ni­ków wcza­sów jest cichy i ła­god­ny mło­dzie­niec, który z pa­pie­ro­sa­mi ma nie­wie­le wspól­ne­go. Jed­nak to wła­śnie on zo­sta­je pod­da­ny naj­moc­niej­szej ku­ra­cji.

Wikipedia


murnau

[czy­taj: mur­nał] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mur­nau – dziel­ni­ca gminy Step­han­skir­chen w kraju związ­ko­wym Ba­wa­ria, w po­wie­cie Ro­sen­he­im
  • Mur­nau am Staf­fel­see – gmina tar­go­wa w kraju związ­ko­wym Ba­wa­ria, w po­wie­cie Gar­misch-Par­ten­kir­chen
  • Mur­nau – sta­cja ko­le­jo­wa
  • Oflag VII A Mur­nau – obóz je­niec­ki
  • Frie­drich Wil­helm Mur­nau – nie­miec­ki re­ży­ser

Wikipedia


murnauczyk

daw­niej: wię­zień obozu w Mur­nau


SJP.pl


murom

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w środ­ko­wej Rosji, w ob­wo­dzie wło­dzi­mier­skim, nad Oką;

Wiktionary

Murom (ros. Муром) – mia­sto w środ­ko­wej Rosji, w ob­wo­dzie wło­dzi­mier­skim, nad Oką. Około 106,9 tys. miesz­kań­ców (2020). Prze­mysł ma­szy­no­wy, elek­tro­nicz­ny, drzew­ny, spo­żyw­czy, lekki; węzeł ko­le­jo­wy; mu­ze­um.

4/16 maja 1879 w Mu­ro­mie uro­dził się me­tro­po­li­ta Dio­ni­zy (Wa­le­dyń­ski), zwierzch­nik Pol­skie­go Au­to­ke­fa­licz­ne­go Ko­ścio­ła Pra­wo­sław­ne­go w la­tach 1924–1946.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. muromski

 rzecz. muromski mrz.

Wiktionary


muromski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mu­ro­miem, do­ty­czą­cy Mu­ro­mia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język mu­rom­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Murom mrz.

Wiktionary


murowanie

1. wy­bu­do­wa­ny z cegły, ka­mie­nia lub be­to­nu;
2. po­tocz­nie:
a) taki, który na pewno na­stą­pi; pewny, nie­chyb­ny;
b) taki, na któ­rym można po­le­gać; pewny, nie­za­wod­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mu­ro­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmurɔˈvãɲɛ, AS: murovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. murować ndk.

 rzecz. murarstwo n., murarz mos., murek mrz., mur mrz.

 przym. murowany, murowy

Wiktionary


murowaniec

gwa­ro­wo: bu­dy­nek mu­ro­wa­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mu­ro­wa­niec – część mia­sta Nowy Sącz
  • Mu­ro­wa­niec – część mia­sta Za­ko­pa­ne
  • Mu­ro­wa­niec – część wsi Gra­bi­szy­ce Śred­nie w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. Lu­bań­skim, w gmi­nie Leśna
  • Mu­ro­wa­niec – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. byd­go­skim, w gmi­nie Białe Błota
  • Mu­ro­wa­niec – część wsi Ła­dzin w woj. łódz­kim, w pow. pa­ję­czań­skim, w gmi­nie Pa­jęcz­no
  • Mu­ro­wa­niec – wieś w woj. łódz­kim, w pow. piotr­kow­skim, w gmi­nie Su­le­jów
  • Mu­ro­wa­niec – część wsi Gro­ma­dzi­ce w woj. łódz­kim, w pow. wie­luń­skim, w gmi­nie Czar­no­ży­ły
  • Mu­ro­wa­niec – część wsi Ma­sło­wi­ce w woj. łódz­kim, w pow. wie­luń­skim, w gmi­nie Wie­luń
  • Mu­ro­wa­niec – część wsi Wierzch­las w woj. łódz­kim, w pow. wie­luń­skim, w gmi­nie Wierzch­las
  • Mu­ro­wa­niec – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gro­dzi­skim, w gmi­nie Ba­ra­nów
  • Mu­ro­wa­niec – część wsi Niżna Łąka w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. kro­śnień­skim, w gmi­nie Miej­sce Pia­sto­we
  • Mu­ro­wa­niec – osada leśna w woj. po­mor­skim, w pow. słup­skim, w gmi­nie Głów­czy­ce

Wikipedia


murowanka

nie­du­ży mu­ro­wa­ny dom


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mu­ro­wan­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gró­jec­kim, w gmi­nie Warka
  • Mu­ro­wan­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. puł­tu­skim, w gmi­nie Po­krzyw­ni­ca
  • Mu­ro­wan­ka – gro­ma­da
  • Mu­ro­wan­ka – ka­mie­ni­ca przy ulicy Ja­giel­loń­skiej w Sa­no­ku
  • Mu­ro­wan­ka – le­śni­czów­ka w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. przas­ny­skim, w gmi­nie Jed­no­ro­żec
  • Mu­ro­wan­ka – dawna szko­ła w woj. ma­zo­wiec­kim, w War­sza­wie, w dziel­ni­cy Wawer
  • Mu­ro­wan­ka – dawny dwo­rek w ma­jąt­ku We­re­szcza­ków w Tu­ha­no­wi­czach; obec­nie w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie ba­ra­no­wic­kim, w siel­so­wie­cie Ho­ro­dy­szcze
  • Mu­ro­wan­ka – przy­sta­nek ko­le­jo­wy pod Grod­nem na linii Mosty – Grod­no, mię­dzy wsia­mi Ba­to­rów­ka i Sko­łu­bo­wo w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie gro­dzień­skim, w siel­so­wie­cie Wier­cie­lisz­ki
  • Mu­ro­wan­ka – dawny fol­wark we wsi Szczor­se w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie no­wo­gródz­kim, w siel­so­wie­cie Szczor­sy
  • Mu­ro­wan­ka – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie szczu­czyń­skim, w siel­so­wie­cie Mo­żej­ków
  • Mu­ro­wan­ka – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie ło­hoj­skim, w siel­so­wie­cie Hajna
  • Mu­ro­wan­ka – wieś w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie wi­leń­skim, w gmi­nie Nie­men­czyn

Wikipedia


murowanogośliński

przy­miot­nik od: Mu­ro­wa­na Go­śli­na


SJP.pl


murowany

1. wy­bu­do­wa­ny z cegły, ka­mie­nia lub be­to­nu;
2. po­tocz­nie:
a) taki, który na pewno na­stą­pi; pewny, nie­chyb­ny;
b) taki, na któ­rym można po­le­gać; pewny, nie­za­wod­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bud. zbu­do­wa­ny przez mu­ro­wa­nie (z cegły, be­to­nu lub ka­mie­nia)

 (1.2) pot. taki, który bę­dzie na pewno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. murowanie n., mur mrz., murarz mos., murek mrz., podmurowanie n., podmurówka ż.

 czas. murować ndk.

 przysł. murowanie

 przym. murarski, murowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pewny, stuprocentowy

Wiktionary


murować

cza­sow­nik

 (1.1) bu­do­wać ścia­ny przy po­mo­cy ka­mie­ni lub ce­gieł łą­czo­nych za­pra­wą

 (1.2) przen. sport. za­sta­wiać wie­lo­ma za­wod­ni­ka­mi włas­ną bram­kę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do na­szej ekipy re­mon­to­wej po­trze­bu­je­my je­szcze kogoś, kto umie mu­ro­wać.

 (1.2) Pił­ka­rze Gór­ni­ka od do­brych dzie­się­ciu minut mu­ru­ją do­stęp do włas­nej bram­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muˈrɔvat͡ɕ, AS: murovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mur m., murarka ż., murarz m., murowanie n., murarstwo n., podmurówka ż., podmurowanie n., murek mrz., murowanka ż.

 przym. murarski, murowany, murowy

 czas. zamurować dk., podmurować dk.

Wiktionary


murowianin

miesz­ka­niec Mu­ro­wa (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


murowianka

miesz­kan­ka Mu­ro­wa (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


murowski

przy­miot­nik od: Murów


SJP.pl


murowy

przy­miot­nik od: mur, np. kon­struk­cja mu­ro­wa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z murem, do­ty­czą­cy muru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mur mrz., murarz mos., murek mrz., murowanie n., podmurowanie n., podmurówka ż.

 czas. murować ndk.

 przym. murowany, murarski

Wiktionary


murołom

dawne dzia­ło oblęż­ni­cze; szarf­me­ca


SJP.pl


murphy

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Murp­hy – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Jef­fer­son
  • Murp­hy – miej­sco­wość w sta­nie Ka­ro­li­na Pół­noc­na, w hrab­stwie Che­ro­kee
  • Murp­hy – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Mayes
  • Murp­hy – mia­sto w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Col­lin
  • Murp­hy – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Idaho, sie­dzi­ba hrab­stwa Owy­hee
  • Murp­hy (ang. Murp­hy Towns­hip) – gmina w sta­nie Ka­ro­li­na Pół­noc­na, w hrab­stwie Che­ro­kee
  • Buddy Murp­hy – au­stra­lij­ski pro­fe­sjo­nal­ny wrest­ler
  • Cil­lian Murp­hy – ir­landz­ki aktor fil­mo­wy i te­a­tral­ny
  • Eddie Murp­hy – aktor ame­ry­kań­ski
  • Ed­ward Murp­hy – twór­ca tzw. praw Murp­hy'ego
  • Jo­seph Murp­hy (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Peter Murp­hy (ujed­noz­nacz­nie­nie)

Wikipedia


murray

[czy­taj: MAri] rzeka w Au­stra­lii


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mur­ray – rzeka w Au­stra­lii
  • Mur­ray – rzeka w Au­stra­lii, w sta­nie Au­stra­lia Za­chod­nia
  • Mur­ray Brid­ge – mia­sto w Au­stra­lii
  • Andy Mur­ray – szkoc­ki te­ni­si­sta
  • Bill Mur­ray – ame­ry­kań­ski aktor
  • Dave Mur­ray – bry­tyj­ski gi­ta­rzy­sta
  • Devon Mur­ray – ir­landz­ki aktor
  • Jo­an­ne Mur­ray – bry­tyj­ska pi­sar­ka, znana pod pse­u­do­ni­mem ar­ty­stycz­nym Jo­an­ne Kath­le­en Row­ling, skr. J.K. Row­ling.
  • Mar­ga­ret Mur­ray – bry­tyj­ska an­tro­po­log i egip­to­log
  • Mur­ray – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Clar­ke
  • Mur­ray – mia­sto w sta­nie Ken­tuc­ky, w hrab­stwie Cal­lo­way
  • Mur­ray – wieś w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Cass

Wikipedia


mursz

1. roz­kład drew­na wy­wo­ła­ny dzia­ła­niem szkod­li­wych grzy­bów; drew­no za­a­ta­ko­wa­ne tym roz­kła­dem
2. gleba typu ba­gien­ne­go
3. próch­ni­ca odnóg wień­co­wych po­ro­ża je­le­nia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mursz (gleba)
  • gleby mur­szo­we
  • mursz – zgni­liz­na drew­na
  • mursz – próch­ni­ca po­ro­ża

Wikipedia


murszak

ro­dzaj grzy­bów z rzędu pie­czar­kow­ców


SJP.pl


mursze

1. roz­kład drew­na wy­wo­ła­ny dzia­ła­niem szkod­li­wych grzy­bów; drew­no za­a­ta­ko­wa­ne tym roz­kła­dem
2. gleba typu ba­gien­ne­go
3. próch­ni­ca odnóg wień­co­wych po­ro­ża je­le­nia


SJP.pl


murszeć

o drew­nie: gnić, ule­gać roz­kła­do­wi


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) o drew­nie: gnić, ule­gać roz­kła­do­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Drew­no pod wpły­wem wa­run­ków at­mos­fe­rycz­nych za­czy­na mur­szeć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mursz m., murszenie n.

 przym. murszowy, zmurszały

Wiktionary


murszid

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) rel. w is­la­mie na­u­czy­ciel, prze­wod­nik, guru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nezha i Fa­ti­ma to mo­ur­chi­da­tes, mur­szi­dy, mu­zuł­mań­skie do­rad­czy­nie re­li­gij­ne. Wy­ko­nu­ją za­da­nia prze­wod­ni­ków du­cho­wych, na­u­czy­cie­li i pra­cow­ni­ków so­cjal­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmurʃʲit, AS: muršʹit

Wiktionary


mururoa

atol na Oce­a­nie Spo­koj­nym


SJP.pl

Mu­ru­roa – atol ko­ra­lo­wy, znaj­du­ją­cy się w ar­chi­pe­la­gu Tu­a­mo­tu, który wcho­dzi w skład Po­li­nez­ji Fran­cu­skiej, w po­łud­nio­wej czę­ści Pa­cy­fi­ku.

W od­le­gło­ści 400 ki­lo­me­trów od atolu znaj­du­ją się za­miesz­ka­ne wyspy ar­chi­pe­la­gu Tu­a­mo­tu.

Na atolu mie­ścił się fran­cu­ski po­li­gon ato­mo­wy. W la­tach 1966–1996 Fran­cja prze­pro­wa­dzi­ła na atolu 164 testy broni ją­dro­wej (37 at­mos­fe­rycz­nych i 127 po­dziem­nych).

Wikipedia


mury

książ­ko­wo: miej­sce z mu­ro­wa­ną za­bu­do­wą lub ogro­dzo­ne murem


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • „Mury” – pio­sen­ka Jacka Kacz­mar­skie­go
  • Mury – album Prze­my­sła­wa Gin­trow­skie­go, Jacka Kacz­mar­skie­go i Zbi­gnie­wa Ła­piń­skie­go
  • „Mury” – tajna dru­ży­na har­cer­ska
  • Mury – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w po­bli­żu miej­sco­wo­ści Mury, w re­jo­nie die­mian­skim, w ob­wo­dzie no­wo­grodz­kim, w Rosji
  • mur
  • Muri

Wikipedia


murza

[czy­taj: mur-za] tytuł wodza per­skie­go lub ta­tar­skie­go, uży­wa­ny także w sto­sun­ku do uczo­nych i urzęd­ni­ków; mirza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wódz, ksią­żę ta­tar­ski; per­ski i tu­rec­ki tytuł ho­no­ro­wy, np. uczo­nych (umie­szcza­ny przed naz­wi­skiem) lub ksią­żę­cy (wtedy po naz­wi­sku)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zo­stał więc murzą znacz­nym i przesz­ło dwa ty­sią­ce wo­jow­ni­ków, nie­po­rów­na­nie dziel­niej­szych od zwy­kłych Ta­ta­rów, słu­cha­ło jego ski­nie­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmurza, AS: murza

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mirza

Wiktionary


murzasichle

[czy­taj: mur-za­sich­le] wieś w Pol­sce na Pod­ha­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie ta­trzań­skim, w gmi­nie Po­ro­nin;

Wiktionary

Mu­rza­sich­le – wieś pod­ha­lań­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie ta­trzań­skim, w gmi­nie Po­ro­nin.

Wieś o cha­rak­te­rze let­ni­sko­wo-wy­po­czyn­ko­wym, po­ło­żo­na w bez­poś­red­nim są­siedzt­wie Tatr i Ta­trzań­skie­go Parku Na­ro­do­we­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Każdy może ten dom w Mu­rza­sich­lu obej­rzeć na włas­ne oczy.

Wiktionary


murzać

[czy­taj: mur-zać] re­gio­nal­nie: mo­ru­sać, bru­dzić, pla­mić


SJP.pl


murzyn

po­tocz­nie:
1. czło­wiek ano­ni­mo­wo wy­ko­nu­ją­cy pracę za kogoś;
2. osoba opa­lo­na na ciem­no­brą­zo­wo;
3. osoba cięż­ko pra­cu­ją­ca, zmu­sza­na do cięż­kiej pracy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przen. pejor. osoba pra­cu­ją­ca cięż­ko, in­ten­syw­nie, lecz bez na­le­ży­te­go wy­na­gro­dze­nia

 (1.2) pot. osoba wy­ko­nu­ją­ca ano­ni­mo­wo okre­ślo­ną pracę za kogoś

 (1.3) przen. czło­wiek in­ten­syw­nie opa­lo­ny, o bar­dzo ciem­nej kar­na­cji

Wiktionary

Mu­rzyn (wy­mo­wa:) – okre­śle­nie osoby czar­no­skó­rej sto­so­wa­ne w ję­zy­ku pol­skim od XIV wieku. Współ­cze­śnie kon­tro­wer­syj­ne, przez użyt­kow­ni­ków ję­zy­ka uz­na­wa­ne za ne­u­tral­ne lub pe­jo­ra­tyw­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pan pre­zes, bez najm­niej­szej że­na­dy, za­trud­niał w swej fir­mie pa­ru­dzie­się­ciu ta­kich mu­rzy­nów, któ­rym przy ni­skich za­rob­kach nie pła­cił nawet ubez­pie­cze­nia.

 (1.2) Cał­kiem zwy­czaj­nie, jako bo­ga­ta z domu, opła­ci­ła ja­kie­goś mu­rzy­na, który za nią na­pi­sał tę pracę se­me­stral­ną.

 (1.3) Co on mi bę­dzie mu­rzy­na bie­lił! Niech śpie­wa praw­dę!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmuʒɨ̃n, AS: mužỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Murzyn m., Murzynek m., murzynek m., Murzyniak m., Murzynka ż., murzynka ż., Murzyniątko n., Murzynię n., murzyńskość ż., murzyństwo n.

 przym. murzyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biały murzyn

 (1.3) pogard. czarnuch; pot. cygan

Wiktionary


murzynek

po­tocz­nie:
1. ro­dzaj cia­sta ka­ka­o­we­go;
2. mocna czar­na kawa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kulin. pot. cia­sto z do­dat­kiem kakao

 (1.2) kra­ków. środ. prze­stęp­cze czar­na mocna kawa

 (1.3) lud. zob. ma­ślak pstry.

 (1.4) daw. czar­ny koń

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: mu­rzyn­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mu­rzy­nek – w ję­zy­ku pol­skim, tra­dy­cyj­ne okre­śle­nie dziec­ka od­mia­ny czar­nej
  • mu­rzy­nek – w kuch­ni pol­skiej, ciem­no­brą­zo­we cia­sto de­se­ro­we zaw­dzię­cza­ją­ce swoją barwę do­dat­ko­wi kakao; zob. też. brow­nie
  • mu­rzy­nek – ro­dzaj cie­płe­go loda
  • mu­rzy­nek – właśc. ma­ślak pstry (Su­il­lus va­rie­ga­tus), ga­tu­nek grzy­bów na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ma­śla­ko­wa­tych (Su­il­la­ce­ae)
  • mu­rzy­nek – ziar­no ole­jar­ki abi­syń­skiej (Gu­i­zo­tia abys­si­ni­ca), ga­tun­ku jed­no­rocz­nej ro­śli­ny z ro­dzi­ny astro­wa­tych (Aste­ra­ce­ae)
  • mu­rzy­nek – część nazwy niek­tó­rych ras go­łę­bia
  • Mu­rzy­nek – przez­wi­sko ge­ne­ra­ła Wła­dy­sła­wa Ja­bło­now­skie­go (1769–1802)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: muˈʒɨ̃nɛk, AS: mužỹnek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Murzyn m., murzyn m., Murzynek m., Murzynka ż., murzynka ż., Murzyniątko n., Murzynię n., murzyńskość ż.

 przym. murzyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) zob. maślak pstry.

Wiktionary


murzyniak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) chło­piec mu­rzyń­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Murzyn mos., murzyn mos.

Wiktionary


murzynisko

zgru­bie­nie od: Mu­rzyn (czło­wiek na­le­żą­cy do rasy czar­nej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zgrub. Mu­rzyn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Murzyn mos.

Wiktionary


murzyniątko

po­tocz­nie, pie­szczot­li­wie: mu­rzyń­skie dziec­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pieszcz. mu­rzyń­skie dziec­ko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzie­sięć ma­łych Mu­rzy­nią­tek • Jadło obiad w Mu­rzy­nie­wie, • Wtem się jedno zakrz­tu­si­ło • I zo­sta­ło tylko dzie­więć. (A. Chri­stie: Dzie­się­ciu Mu­rzyn­ków, tłum. Wło­dzi­mierz Lewik)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmuʒɨ̃ˈɲɔ̃ntkɔ, AS: mužỹńõntko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Murzyn mos., murzyn mos., Murzynek mos., murzynek mzw., Murzynka ż., murzynka ż., Murzynię n., murzyńskość ż.

 przym. murzyński

Wiktionary


murzynię

małe dziec­ko mu­rzyń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mały (nie­do­ro­sły) Mu­rzyn

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muˈʒɨ̃ɲɛ, AS: mužỹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Murzyn mos., murzyn mos., Murzynek mos., murzynek mzw., Murzynka ż., murzynka ż., Murzyniątko n., murzyńskość ż.

 przym. murzyński

Wiktionary


murzynka

pur­pu­rat­ka;
1. wczes­na od­mia­na tru­ska­wek o drob­nych owo­cach, naj­czę­ściej ku­li­stych, z aro­ma­tycz­nym miąż­szem barwy ciem­no­wi­śnio­wej lub bu­racz­ko­wej, na­da­ją­ca się na przet­wo­ry;
2. owoc tej od­mia­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. zwy­kle w lm.: drob­na ciem­no­czer­wo­na tru­skaw­ka

 (1.2) bot. roln. od­mia­na rzodk­wi

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) B. i D. od: mu­rzy­nek

Wiktionary

Zo­bacz też: Mu­rzyn – tra­dy­cyj­ne okre­śle­nie osoby czar­no­skó­rej w ję­zy­ku pol­skim.

Mu­rzyn­ka – obraz olej­ny Anny Bi­liń­skiej-Boh­da­no­wi­czo­wej na­ma­lo­wa­ny w 1884 roku, re­a­li­stycz­ne stu­dium por­tre­to­we czar­no­skó­rej ko­bie­ty; od 1939 w zbio­rach Mu­ze­um Na­ro­do­we­go w War­sza­wie (nr inw. MP 5531 MNW), w la­tach 1944–2011 za­gi­nio­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: muˈʒɨ̃nka, AS: mužỹnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Murzyn m., murzyn m., Murzynek m., murzynek m., Murzynka ż., Murzyniątko n., Murzynię n., murzyńskość ż.

 przym. murzyński

Wiktionary


murzynkowy

→ mu­rzy­nek


SJP.pl

Patrz:

murzynek

murzynowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mu­rzy­no­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. murzynować

Wiktionary


murzynowo

nazwa kilku wsi i osad w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mu­rzy­no­wo – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. mię­dzy­rzec­kim, w gmi­nie Skwie­rzy­na
  • Mu­rzy­no­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Bru­dzeń Duży
  • Mu­rzy­no­wo – osada w woj. po­mor­skim, w pow. człu­chow­skim, w gmi­nie Człu­chów
  • Mu­rzy­no­wo Ko­ściel­ne – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. średz­kim, w gmi­nie Do­mi­no­wo
  • Mu­rzy­no­wo Leśne – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. średz­kim, w gmi­nie Krzy­ko­sy
  • Mu­rzy­no­wo-Łomno – ko­lo­nia w woj. lu­bu­skim, w pow. mię­dzy­rzec­kim, w gmi­nie Skwie­rzy­na
  • Mu­rzy­no­wo – przy­sta­nek ko­le­jo­wy
  • Mu­rzy­no­wo (gro­ma­da)
  • Mu­rzyn­no – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Gniew­ko­wo

Wikipedia


murzynowski

naz­wi­sko


SJP.pl


murzynówko

Mu­rzy­nów­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie średz­kim, w gmi­nie Krzy­ko­sy.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


murzysko

zgru­bie­nie od: mur


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgrub. od mur (ścia­na, ogro­dze­nie z ka­mie­ni, z ce­gieł)

 (1.2) zgrub. od mur (bu­dyn­ki, domy mu­ro­wa­ne, mia­sto mu­ro­wa­ne)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jest to ro­dzaj wieży okrą­głej. Grube, prze­ra­ża­ją­ce mu­rzy­ska mają we fra­mu­gach za­kra­to­wa­ne okna.

 (1.2) Wi­dzia­łem złe duchy po zam­kach i in­nych sta­rych mu­rzy­ska.

Wiktionary


murzyłka

mu­rzył­ka dwus­krzy­dła - ga­tu­nek owada z rzędu jętek


SJP.pl


murzyński

do­ty­czą­cy Mu­rzy­nów, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Mu­rzy­nów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mu­rzy­na­mi, do­ty­czą­cy Mu­rzy­nów

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ma­ją­cy cechy przy­pi­sy­wa­ne Mu­rzy­nom lub Mu­rzyn­kom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy bied­na mu­rzyń­ska dziew­czy­na poz­wo­li mówić sobie po imie­niu?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. murzyn mos., murzynek mzw., murzynka ż., murzyńskość ż., Murzyn mos., Murzynek mos., Murzyniątko n., Murzynię n., Murzynka ż.

Wiktionary


murzyńskość

→ mu­rzyń­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogół cech poś­wiad­cza­ją­cych mu­rzyń­ski cha­rak­ter, spe­cy­ficz­nych dla Mu­rzy­nów i Mu­rzy­nek

 (1.2) pot. cecha tego, kto pod­da­je się wy­zy­sko­wi bez walki

 (1.3) pot. cecha tego, kto cięż­ko pra­cu­je

Wiktionary

Patrz:

murzyński

Wymowa:

IPA: muˈʒɨ̃j̃skɔɕt͡ɕ, AS: mužỹĩ ̯skość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Murzyn m., murzyn m., Murzynek m., murzynek m., Murzynka ż., murzynka ż., Murzyniątko n., Murzynię n.

 przym. murzyński

Wiktionary


murzyństwo

po­gard­li­wie: ogół Mu­rzy­nów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­gard. Mu­rzy­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Murzyn mos., murzyn mos.

Wiktionary


murów

1. ogro­dze­nie, ścia­na, ele­ment bu­dow­li;
2. coś co utrud­nia po­ro­zu­mie­nie


SJP.pl

Murów (do­dat­ko­wa nazwa w j. niem. Murow) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie opol­skim, w gmi­nie Murów, któ­rej jest sie­dzi­bą. Hi­sto­rycz­nie leży na Gór­nym Ślą­sku.

Wikipedia


murówka

1. ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny ty­ran­ko­wa­tych; ty­ra­nów­ka kli­fo­wa;
2. ro­dzaj gadów z ro­dzi­ny ja­szczur­ko­wa­tych;
3. obrost­ka mu­rów­ka - ga­tu­nek pszczo­ły z ro­dzi­ny mie­sier­ko­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mu­rów­ka (Po­dar­cis) – ro­dzaj ja­szczu­rek z ro­dzi­ny ja­szczur­ko­wa­tych
  • mu­rów­ka (Hi­run­di­nea fer­ru­gi­nea) – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ty­ran­ko­wa­tych
  • mu­rów­ka (Co­nop­ho­rus) – ro­dzaj mu­chó­wek z ro­dzi­ny bu­jan­ko­wa­tych

Wikipedia


murłat

drew­nia­na belka, na któ­rej się opie­ra więź­ba da­cho­wa; mur­ła­ta; na­mur­ni­ca; namur


SJP.pl


murłata

drew­nia­na belka, na któ­rej się opie­ra więź­ba da­cho­wa; mur­łat; na­mur­ni­ca; namur


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bud. belka po­ło­żo­na na ko­ro­nie muru, na któ­rej opar­ta jest więź­ba da­cho­wa;

Wiktionary

Mur­ła­ta, na­mur­ni­ca – drew­nia­na belka po­zio­ma, uło­żo­na na murze bu­dyn­ku. Prze­no­si ona ob­cią­że­nia z więź­by da­cho­wej na ścia­ny. Prze­krój mur­ła­ty jest zaz­wy­czaj kwa­dra­to­wy o wy­mia­rach od 10×10 cm do 15×15 cm.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dolne czę­ści krok­wi mo­cu­je się do mur­ła­ty.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) murłat, namurnica

Wiktionary


mus

1. coś do czego jest się zmu­szo­nym
2. deser owo­co­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. przy­mus

 (1.2) kulin. mie­sza­ni­na prze­tar­tych owo­ców, cukru itp.

 (1.3) kulin. deser, ro­dzaj lek­kiej, słod­kiej pian­ki na bazie jajek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mus – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji
  • Muş – mia­sto i pro­win­cja w Tur­cji
  • mus – deser z owo­ców (su­ro­wych zmiaż­dżo­nych, roz­go­to­wa­nych lub pie­czo­nych prze­tar­tych), spulch­nio­ny pianą ubitą z bia­łek i ze­sta­lo­ny że­la­ty­ną
  • mus – gęsty sok
  • Mus – pol­ski ze­spół pop-roc­ko­wy
  • Mus (mysz) – ro­dzaj gry­zo­ni z ro­dzi­ny my­szo­wa­tych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trud­no, mus to mus.

 (1.2) Kazio zjadł cały słoik musu i zro­bi­ło mu się nie­do­brze.

 (1.3) Moja bab­cia robi bar­dzo smacz­ny mus cze­ko­la­do­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mus, AS: mus

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. przymus m.

 czas. musieć

 przym. przymusowy

 przysł. musowo, przymusowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przymus

Wiktionary


musa

model sa­mo­cho­du marki Lan­cia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Musa (Moj­żesz) – imię Moj­że­sza w ję­zy­ku arab­skim
  • Musa – kró­lo­wa Par­tii (2 p.n.e.-4 n.e.)
  • Musa ibn Nu­sa­ir – arab­ski na­miest­nik Afry­ki (640–716)
  • Musa – suł­tan tu­rec­ki (1410–1413)
  • Musa – ła­ciń­ska nazwa ba­na­na
  • Musa – rzeka na Lit­wie
  • Wo­jow­nik Musa (ang. Musa) – po­łud­nio­wo­ko­re­ań­ski film z 2001 roku
  • (600) Musa – pla­ne­to­i­da
  • Musa (zm. 1337) – wład­ca z dy­na­stii Il­cha­ni­dów

Wikipedia


musaka

po­tra­wa, ro­dzaj pie­czo­ne­go mięsa z wa­rzy­wa­mi, po­pu­lar­na w kuch­ni grec­kiej; mus­sa­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. za­pie­kan­ka z ba­kła­ża­nów, mie­lo­ne­go mięsa i ziem­nia­ków znana z kuch­ni bał­kań­skiej i tu­rec­kiej;

Wiktionary

Mu­sa­ka (ngr. "μουσακάς") – za­pie­kan­ka przy­go­to­wy­wa­na na bazie ba­kła­ża­na, po­mi­do­rów oraz mie­lo­ne­go mięsa; danie po­pu­lar­ne w kuch­ni grec­kiej. Górną war­stwę dania sta­no­wi sos be­sza­me­lo­wy po­sy­pa­ny żół­tym serem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiedy jest okaz­ja do świę­to­wa­nia, jak zda­nie eg­za­mi­nu czy ukoń­cze­nie eseju, scho­dzą, żeby zjeść mu­sa­kę, okrę, ta­ra­mo­sa­la­tę, łatę ja­gnię­cą czy ośmior­ni­cę przy drew­nia­nych, la­kie­ro­wa­nych sto­łach, które wy­glą­da­ją, jakby przy­nie­sio­no je tu pro­sto ze sta­re­go ża­glow­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muˈsaka, AS: musaka

Wiktionary


muscovado

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spoż. ro­dzaj nie­ra­fi­no­wa­ne­go cukru trzci­no­we­go o ciem­nej bar­wie i pos­ma­ku me­la­sy;

Wiktionary

Mu­sco­va­do – ro­dzaj nie­ra­fi­no­wa­ne­go cukru trzci­no­we­go o sil­nym smaku me­la­sy.

Znany jest rów­nież pod naz­wa­mi "cu­kier z Bar­ba­do­su", "cu­kier z me­la­sy cu­kro­wej" lub "wil­got­ny cu­kier". Mu­sco­va­do cha­rak­te­ry­zu­je się bar­dzo ciem­no­brą­zo­wym za­bar­wie­niem, a po­nad­to jest nieco grub­szy i bar­dziej lepki niż więk­szość cu­krów brą­zo­wych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. muszkibada ż.

Wiktionary


museion

mie­sięcz­nik wy­da­wa­ny w Kra­ko­wie i Pa­ry­żu w la­tach 1911-1913


SJP.pl


musek

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) karc. to co trze­ba ugrać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mus m., musik m.

 czas. musieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mus, musik

Wiktionary


musette

1. fran­cu­ska nazwa dud
2. dawny ta­niec fran­cu­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mu­set­te – sta­ro­fran­cu­ski in­stru­ment mu­zycz­ny dęty drew­nia­ny z grupy ae­ro­fo­nów stro­i­ko­wych
  • Mu­set­te – sta­ro­fran­cu­ski ta­niec dwor­ski o cha­rak­te­rze lu­do­wym, nie­kie­dy wcho­dził w skład suity ba­ro­ko­wej

Wikipedia


musi

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 3. os. lp. od: mu­sieć

przy­słó­wek

 (2.1) gwara. za­pew­ne, po­dob­no

cza­sow­nik, forma nie­o­so­bo­wa

 (3.1) stpol. na­le­ży, trze­ba

Wiktionary

Musi – rzeka w In­do­nez­ji w po­łud­nio­wej czę­ści Su­ma­try, dłu­gość wy­no­si 525 km, a po­wierzch­nia zlew­ni 63 500 km². Źró­dła w gó­rach Ba­ri­san, pły­nie w kie­run­ku po­łud­nio­wo-wschod­nim do mia­sta Pa­lem­bang, na­stęp­nie na pół­noc przez ba­gni­stą ni­zi­nę i ucho­dzi deltą do Cie­śni­ny Bang­ka za­li­cza­nej do Morza Po­łud­nio­wo­chiń­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wie­dzia­ła, że musi to zro­bić.

 (1.1) Jacek musi szyb­ko iść do le­ka­rza.

 (2.1) Musi to kto ważny.

 (2.1) – Zro­bił już co miał zro­bić? // – Musi nie…

Wiktionary


musialik

naz­wi­sko


SJP.pl


musialski

naz­wi­sko


SJP.pl


musiał

1. nie mieć in­ne­go wy­bo­ru, nie mieć moż­li­wo­ści uni­knię­cia cze­goś;
2. być zo­bo­wią­za­nym do cze­goś;
3. chcieć cze­goś bar­dzo


SJP.pl

Mu­siał (licz­ba mnoga: Mu­sia­ło­wie) – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ło je 21 528 osób.

Inna forma tego naz­wi­ska to Mu­sial­ska/Mu­sial­ski.

Wikipedia


musiała

1. nie mieć in­ne­go wy­bo­ru, nie mieć moż­li­wo­ści uni­knię­cia cze­goś;
2. być zo­bo­wią­za­nym do cze­goś;
3. chcieć cze­goś bar­dzo


SJP.pl


musiałek

naz­wi­sko


SJP.pl


musiałowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


musiałowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Mu­sia­łow­ski − pol­ski re­ży­ser dźwię­ku, kom­po­zy­tor, muzyk
  • Ma­ciej Mu­sia­łow­ski − pol­ski aktor
  • Paweł Mu­sia­łow­ski − pol­ski dzien­ni­karz, wy­daw­ca, po­dróż­nik, pi­sarz, re­cen­zent
  • Piotr Mu­sia­łow­ski − pol­ski ar­chi­tekt
  • Ste­fan Mu­sia­łow­ski − pol­ski pia­ni­sta i kom­po­zy­tor

Wikipedia


music-hall

Music-hall (wym.) – wi­do­wi­sko łą­czą­ce mu­zy­kę, ta­niec, teatr, pio­sen­ki, wy­stę­py mimów, żon­gle­rów, akro­ba­tów, pre­sti­di­gi­ta­to­rów, iluz­jo­ni­stów, wol­ty­że­rów, tre­se­rów, kon­tor­sjo­ni­stów, klow­nów, śpie­wa­ków, ak­to­rów, mo­no­lo­gi­stów i pa­ro­dy­stów. Cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną ga­tun­ku jest luźny, skła­dan­ko­wy, epi­zo­dycz­ny cha­rak­ter.

Wikipedia


music-hallowy

→ music-hall


SJP.pl

Patrz:

music-hall

musical

[czy­taj: MJUZ-ikal lub MUZ-ikal]
1. sztu­ka te­a­tral­na łą­czą­ca mu­zy­kę, pio­sen­ki, dia­lo­gi mó­wio­ne i ta­niec;
2. fil­mo­wa wer­sja ta­kiej sztu­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. teatr. film. wi­do­wi­sko te­a­tral­ne lub fil­mo­we, któ­re­go akcja za­wie­ra czę­ści śpie­wa­ne i ta­niec;

Wiktionary

Mu­si­cal – forma te­a­tral­na, łą­czą­ca mu­zy­kę, pio­sen­ki, dia­lo­gi i ta­niec. Ła­du­nek emo­cjo­nal­ny dzie­ła – humor, patos, mi­łość, gniew – po­dob­nie jak sama opo­wieść, jest wy­ra­ża­ny po­przez słowa, mu­zy­kę, ruch i aspek­ty tech­nicz­ne przed­sta­wie­nia, two­rząc jedną, spój­ną ca­łość. Od po­cząt­ków XX wieku pro­duk­cje te­a­tru mu­zycz­ne­go są na­zy­wa­ne po pro­stu „mu­si­ca­la­mi”. Wcze­śniej­szą po­dob­ną do mu­si­ca­lu formą wi­do­wi­ska była ex­tra­va­gan­za.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmuzʲikal, AS: muzikal

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. musicalowość ż.

 przym. musicalowy

Wiktionary


musicalowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest mu­si­ca­lo­we; cecha tych, któ­rzy są mu­si­ca­lo­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mu­zycz­nej opo­wie­ści o ho­no­rze, lo­jal­no­ści i przy­jaź­ni do­brze się słu­cha, bo to mu­si­ca­lo­wość w naj­lep­szym ga­tun­ku i w wyt­wor­nym rynsz­tun­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. musical m.

 przym. musicalowy

 przysł. musicalowo

Wiktionary


musicalowy

→ mu­si­cal


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) muz. teatr. film. zwią­za­ny z mu­si­ca­lem, mu­si­ca­la­mi; do­ty­czą­cy mu­si­ca­lu, mu­si­ca­li

Wiktionary

Patrz:

musical

Powiązane:

 rzecz. musical mrz., musicalowość ż.

Wiktionary


musielak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bro­ni­sław Mu­sie­lak (1926–1993) – pol­ski dy­plo­ma­ta
  • Fran­ci­szek Mu­sie­lak (1883–1959) – uczest­nik straj­ku dzie­ci wrze­siń­skich w 1901
  • Ju­lian Mu­sie­lak (1928–2020) – pol­ski ma­te­ma­tyk
  • Ka­zi­mierz Mu­sie­lak (ur. 1935) – pol­ski po­li­tyk, poseł na Sejm
  • Maria Mu­sie­lak – pol­ska hi­sto­rycz­ka
  • Mi­chał Mu­sie­lak (ur. 1949) – pol­ski hi­sto­ryk i bio­e­tyk
  • Rafał Mu­sie­lak (ur. 1973) – pol­ski siat­karz
  • Ry­szard Mu­sie­lak (ur. 1950) – pol­ski in­ży­nier elek­tro­nik, dzia­łacz opo­zy­cyj­ny
  • Se­ba­stian Mu­sie­lak (ur. 1970) – pol­ski tłu­macz, wy­daw­ca
  • Sła­wo­mir Mu­sie­lak (ur. 1990) – pol­ski żuż­lo­wiec
  • Sta­ni­sław Mu­sie­lak
    • Sta­ni­sław Mu­sie­lak (ur. 1886–1939) – pol­ski li­te­rat i sa­mo­rzą­do­wiec

Wikipedia


musierowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­ka­diusz Mu­sie­ro­wicz
  • Mał­go­rza­ta Mu­sie­ro­wicz, z domu Ba­rań­cza­ków­na

Wikipedia


musieć

1. nie mieć in­ne­go wy­bo­ru, nie mieć moż­li­wo­ści uni­knię­cia cze­goś;
2. być zo­bo­wią­za­nym do cze­goś;
3. chcieć cze­goś bar­dzo


SJP.pl

cza­sow­nik mo­dal­ny

 (1.1) być zo­bo­wią­za­nym do zro­bie­nia cze­goś

 (1.2) po­trze­bo­wać zro­bić coś

 (1.3) za­pew­ne, z dużym praw­do­po­do­bień­stwem; zgod­nie z do­my­sła­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Muszę na jutro na­pi­sać ar­ty­kuł.

 (1.2) Mu­si­cie za­brać ze sobą za­pa­sy na drogę, ina­czej bę­dzie­cie głod­ni.

 (1.3) Mu­sisz być bar­dzo zmę­czo­ny po tej po­dró­ży.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmuɕɛ̇t͡ɕ, AS: muśėć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mus m., przymus m., przymusik m., muszenie n., przymuszenie n., przymuszanie n., wymuszanie n., wymuszenie n., zmuszanie n., zmuszenie n., wmuszanie n., wmuszenie n., musek m.

 czas. przymuszać ndk., przymusić dk., wymuszać ndk., wymusić dk., zmuszać ndk., zmusić dk., wmuszać ndk., wmusić dk.

 przym. musowy, przymusowy

 przysł. musowo, przymusowo, z musu, wymuszenie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) potrzebować

Wiktionary


musik

w grze w ty­sią­ca: przy­mus roz­gry­wa­nia rundy w sy­tu­a­cji, gdy żaden ze współ­gra­czy nie za­de­kla­ru­je wię­cej niż 100 punk­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) karc. w grze kar­cia­nej ty­siąc: obo­wią­zek roz­gry­wa­nia par­tii, gdy żaden z gra­czy nie zech­ce za­de­kla­ro­wać wię­cej niż 100 punk­tów

Wiktionary

Musik (ina­czej musek lub mus) – to karty nie­ro­zda­ne, nie­wi­docz­ne przed li­cy­ta­cją dla gra­czy bio­rą­cych w niej udział, które tra­fia­ją do osoby, która wygra li­cy­ta­cję. Wy­stę­pu­je w grach ta­kich jak ty­siąc, 500, skat czy tarot.

W ty­sią­cu w przy­pad­ku gry 2-oso­bo­wej mu­si­ki są dwa i są w nich po dwie karty.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmuɕik, AS: muśik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. musek m.

 przysł. musowo

Wiktionary


musiolik

naz­wi­sko


SJP.pl


musioł

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Józef Mu­sioł – ujed­noz­nacz­nie­nie
  • Karol Mu­sioł – ujed­noz­nacz­nie­nie
  • Paweł Mu­sioł – ujed­noz­nacz­nie­nie
  • Wal­de­mar Mu­sioł (ur. 1976) – pol­ski du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki, bi­skup po­moc­ni­czy opol­ski (2022–)
  • Dawid Mu­sioł (ur. 1997) – pol­ski ho­ke­i­sta, re­pre­zen­tant Pol­ski
  • Ta­de­usz Mu­sioł (ur. 1948) – harc­mistrz, po­li­tyk, dok­tor fi­lo­zo­fii, pod­se­kre­tarz stanu w rzą­dzie Ka­zi­mie­rza Sab­ba­ta (1978–1979)
  • Da­nu­ta Mu­sioł (ur. 1931) – po­lo­nist­ka, bi­blio­te­kar­ka i bi­blio­fil, au­tor­ka pu­bli­ka­cji z za­kre­su księ­goz­naw­stwa
  • Lud­wik Mu­sioł (1892–1970) – na­u­czy­ciel, wi­zy­ta­tor, ar­chi­wi­sta, hi­sto­ryk gór­no­ślą­ski, pre­kur­sor kra­joz­naw­stwa, hi­sto­ryk kul­tu­ry oraz Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go
  • Au­gu­styn Mu­sioł (1902–1970) – pow­sta­niec ślą­ski, dzia­łacz ple­bi­scy­to­wy, pe­da­gog
  • Te­o­dor Mu­sioł (1910–1995) – pol­ski pe­da­gog spe­cja­li­zu­ją­cy się w hi­sto­rii wy­cho­wa­nia, dy­rek­tor In­sty­tu­tu Ślą­skie­go, na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki
  • Mu­siał

Wikipedia


muskardyna

cho­ro­ba za­kaź­na, grzy­bi­ca jed­wab­ni­ka mor­wo­we­go


SJP.pl


muskari

ro­śli­na ce­bu­lo­wa z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych


SJP.pl


muskaryna

zwią­zek or­ga­nicz­ny, po­chod­na ko­la­mi­ny; silna tru­ciz­na wy­stę­pu­ją­ca w niek­tó­rych mu­cho­mo­rach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. tru­ją­cy al­ka­lo­id wy­stę­pu­ją­cy w wielu grzy­bach;

Wiktionary

Mu­ska­ry­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, tru­ją­cy al­ka­lo­id wielu grzy­bów, mię­dzy in­ny­mi strzę­pia­ków, lej­kó­wek i go­łąb­ka ce­gla­ste­go.

Jest ago­ni­stą re­cep­to­rów mu­ska­ry­no­wych (wszyst­kich pod­ty­pów), po­wo­du­jąc ich ak­ty­wa­cję.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Inną grupą grzy­bów, o któ­rej się zwy­kle wspo­mi­na jako o istot­nym za­gro­że­niu, są grzy­by z dużą za­war­to­ścią mu­ska­ry­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. muskarynowy

Wiktionary


muskat

naz­wi­sko


SJP.pl


muskać

de­li­kat­nie do­ty­kać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. mus­nąć)

 (1.1) do­ty­kać de­li­kat­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny mu­skać się (dk. mus­nąć się)

 (2.1) mu­skać sa­me­go sie­bie

 (2.2) mu­skać sie­bie naw­za­jem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muskanie n.

 czas. musnąć

Wiktionary


muskała

de­li­kat­nie do­ty­kać


SJP.pl


muskla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pot. mu­skuł

Wiktionary


muskon

zwią­zek or­ga­nicz­ny, gęsta ciecz o za­pa­chu piżma; głów­ny skład­nik za­pa­cho­wy piżma na­tu­ral­ne­go; sto­so­wa­ny w kom­po­zy­cjach za­pa­cho­wych oraz jako utr­wa­lacz za­pa­chu


SJP.pl

Mu­skon – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ke­to­nów. Wy­stę­pu­je w na­tu­ral­nym piż­mie, sto­so­wa­ny jako skład­nik kom­po­zy­cji za­pa­cho­wych oraz jako utr­wa­lacz.

Wikipedia


muskowit

naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ny i najtr­wal­szy mi­ne­rał z grupy ły­szczy­ków, gli­no­krze­mian po­ta­su i glinu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, o sil­nym per­ło­wym po­ły­sku;

Wiktionary

Mu­sko­wit – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów na­le­żą­cy do grupy mik (ły­szczy­ków). Mi­ne­rał bar­dzo po­spo­li­ty, sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny.

Nazwa po­cho­dzi "od łac. vi­trum mu­sco­vi­ti­cum = szkło mo­skiew­skie", gdyż w przesz­ło­ści przez­ro­czy­ste płyty mu­sko­wi­tu wkła­da­no w ot­wo­ry okien­ne w do­mach i na stat­kach. W tam­tych cza­sach Mosk­wa była naj­więk­szym oś­rod­kiem, w któ­rym hand­lo­wa­no mu­sko­wi­tem wy­do­by­wa­nym na Uralu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: muˈskɔvʲit, AS: muskovʹit

Wiktionary

Powiązane:

 przym. muskowitowy

Wiktionary


muskowitowy

przy­miot­nik od: mu­sko­wit


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od mu­sko­wit

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmuskɔvʲiˈtɔvɨ, AS: muskovʹitovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muskowit mrz.

Wiktionary


muskularny

ma­ją­cy sil­nie roz­wi­nię­te mię­śnie ca­łe­go ciała lub jego czę­ści; umię­śnio­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy sil­nie roz­wi­nię­te mię­śnie, wi­docz­ne mu­sku­ły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szyja wil­cza­rza ir­landz­kie­go jest śred­niej dłu­go­ści, bar­dzo silna i mu­sku­lar­na, wys­kle­pio­na, bez ła­ło­ka lub luź­nej skóry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmuskuˈlarnɨ, AS: muskularny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muskuł m., muskulatura ż., muskularność ż.

 przysł. muskularnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) umięśniony, atletyczny, krzepki, mocarny, silny, tęgi

Wiktionary


muskulatura

sil­nie roz­wi­nię­te mię­śnie ca­łe­go ciała lub jego czę­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. ogół mię­śni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muskuł m., muskularność ż.

 przym. muskułowy, muskulaturowy, muskularny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) umięśnienie

Wiktionary


muskuł

1. mię­sień;
2. po­tocz­nie: sil­nie roz­wi­nię­ty mię­sień ra­mie­nia lub barku ludz­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mię­sień

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­te­usz chęt­nie po­ka­zu­je dziew­czy­nom swoje oka­za­łe mu­sku­ły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmuskuw, AS: muskuu̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muskulatura ż., muskularność ż.

 przym. muskularny

 przysł. muskularnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mięsień; gw. Śląsk Cieszyński muskla

Wiktionary


musli

mie­sza­ni­na róż­nych płat­ków, na­sion, orze­chów i owo­ców; mu­es­li; müsli


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. mie­szan­ka płat­ków zbo­żo­wych, su­szo­nych owo­ców i ba­ka­lii

Wiktionary

Musli, müsli, mu­es­li – mie­szan­ka płat­ków zbo­żo­wych, ba­ka­lii, orze­chów i su­szo­nych owo­ców; jest spo­ży­wa­na prze­de wszyst­kim z mle­kiem lub jo­gur­tem, naj­czę­ściej na śnia­da­nie.

Wy­my­ślił je praw­do­po­dob­nie około roku 1906 szwaj­car­ski le­karz Ma­xi­mi­lian Bir­cher-Ben­ner dla pa­cjen­tów swo­je­go szpi­ta­la. Kla­sycz­ne szwaj­car­skie birchermüesli skła­da się z płat­ków ow­sia­nych, orze­chów i świe­żych owo­ców, wszyst­kie te skład­ni­ki są zmik­so­wa­ne z jo­gur­tem do kon­sy­sten­cji musu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na śnia­da­nie jem za­wsze jo­gurt z musli.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) müsli, muesli

Wiktionary


muslim

po­gard­li­wie: mu­zuł­ma­nin


SJP.pl


musnąć

1. lekko otrzeć;
2. de­li­kat­nie dot­knąć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. mu­skać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|mu­skać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmusnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: musnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muśnięcie n., muskanie n.

 czas. muskać ndk.

Wiktionary


musofobia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lęk przed my­sza­mi

Wiktionary


muson

daw­niej: mon­sun


SJP.pl


musorgski

naz­wi­sko


SJP.pl

Mu­sorg­ski (ros. Мусоргский) – ra­dziec­ki dra­mat bio­gra­ficz­ny z 1950 roku w re­ży­se­rii Gri­go­ri­ja Ro­sza­la. Hi­sto­ria życia kom­po­zy­to­ra Mo­de­sta Mu­sorg­skie­go.

Wikipedia


musować

o cie­czy: pie­nić się, wy­dzie­lać pę­che­rzy­ki gazu


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) fiz. wy­dzie­lać gaz jako ciecz

Wiktionary

Powiązane:

 przym. musujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) burzyć się, pienić się

Wiktionary


musowo

przy­słó­wek

 (1.1) pot. obo­wiąz­ko­wo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wmuszanie n., mus, musik, przymus, zmuszanie

 czas. musieć, przymuszać, zmuszać

 przysł. przymusowo

Wiktionary


musowość

ko­niecz­ność, mus


SJP.pl


musowy

prze­sta­rza­łe: na­rzu­co­ny z góry, nie­od­wo­łal­ny, ko­niecz­ny


SJP.pl


mussaka

po­tra­wa, ro­dzaj pie­czo­ne­go mięsa z wa­rzy­wa­mi, po­pu­lar­na w kuch­ni grec­kiej; mu­sa­ka


SJP.pl


musset

[czy­taj: müSE albo miSE] naz­wi­sko, m.in. Al­fred de Mus­set (1810-1857) - pi­sarz fran­cu­ski


SJP.pl


musso

1. model sa­mo­cho­du marki Da­e­woo;
2. model sa­mo­cho­du marki SsangYong


SJP.pl

Musso – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Lom­bar­dia, w pro­win­cji Como.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 1067 osób, 266,8 os./km².

Wikipedia


mussolini

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ales­san­dra Mus­so­li­ni – wło­ska ak­tor­ka, po­słan­ka, eu­ro­de­pu­to­wa­na, se­na­tor
  • Be­ni­to Mus­so­li­ni – wło­ski po­li­tyk i dzien­ni­karz, przy­wód­ca ruchu fa­szy­stow­skie­go
  • Ra­che­le Mus­so­li­ni – żona Be­ni­ta Mus­so­li­nie­go
  • Ro­ma­no Mus­so­li­ni – wło­ski pia­ni­sta i ma­larz
  • Ro­ma­no Mus­so­li­ni – wło­ski pił­karz

Wikipedia


mussurana

nie­ja­do­wi­ty wąż z ro­dzi­ny żmij, za­miesz­ku­ją­cy Bra­zy­lię; tępi węże ja­do­wi­te i dla­te­go jest ży­wio­ny i ho­do­wa­ny


SJP.pl

Mus­su­ra­na – ro­dzaj węży z po­dro­dzi­ny śli­ma­cza­rzy (Dip­sa­di­nae) w ro­dzi­nie po­ło­zo­wa­tych (Co­lu­bri­dae).

Wikipedia


mustafa

tu­rec­kie imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Mu­sta­fa – imię mę­skie po­cho­dze­nia arab­skie­go, oz­na­cza „wy­bra­ny”.

Wikipedia


mustang

dziki koń ży­ją­cy na pół­noc­no­a­me­ry­kań­skich pre­riach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. zdzi­cza­ły koń, któ­re­go przod­ka­mi są konie przy­wie­zio­ne do Ame­ry­ki Pół­noc­nej przez hisz­pań­skich konk­wi­sta­do­rów;

 (1.2) mot. sa­mo­chód marki Ford Mu­stang

Wiktionary

Mu­stang – rasa zdzi­cza­łych koni, wy­wo­dzą­cych się od koni przy­wie­zio­nych do Ame­ry­ki Pół­noc­nej z Hisz­pa­nii w XVI w. przez hisz­pań­skich konk­wi­sta­do­rów. Część przy­wie­zio­nych przez nich koni, w róż­nych oko­licz­no­ściach do­sta­ła się na wol­ność i wtór­nie zdzi­cza­ła, two­rząc na pre­rii nową rasę bar­dzo wy­trzy­ma­łych koni zwa­nych mu­stan­ga­mi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmustãŋk, AS: mustãŋk

Wiktionary


mustel

mu­stel siwy - ga­tu­nek at­lan­tyc­kie­go żar­ła­cza; si­wosz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mu­ste­lus|ref=tak., nie­wiel­ki, smu­kły rekin;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mu­stel – ga­tu­nek ryby chrzęst­nosz­kie­le­to­wej:
    • mu­stel ar­gen­tyń­ski
    • mu­stel gwiaź­dzi­sty
    • mu­stel psi albo mu­stel
  • Mu­stel – sy­no­nim ro­dza­ju Ga­i­drop­sa­rus

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmustɛl, AS: mustel

Wiktionary


mustrować

an­ga­żo­wać kogoś jako człon­ka za­ło­gi okrę­to­wej


SJP.pl


mustyk

drob­ny owad z rzędu mu­chó­wek, któ­re­go sa­mi­ca jest pa­so­ży­tem krwio­pij­nym; mesz­ka


SJP.pl


mustyki

drob­ny owad z rzędu mu­chó­wek, któ­re­go sa­mi­ca jest pa­so­ży­tem krwio­pij­nym; mesz­ka


SJP.pl


mustykowate

kos­mo­po­li­tycz­na ro­dzi­na owa­dów z rzędu mu­chó­wek, nie­wiel­kich roz­mia­rów ciała (do 6 mm dłu­go­ści), któ­rych larwy prze­cho­dzą roz­wój głów­nie w czy­stej wo­dzie bie­żą­cej; samce żywią się nek­ta­rem kwia­tów, a sa­mi­ce są pa­so­ży­ta­mi krwio­pij­ny­mi; mesz­ko­wa­te


SJP.pl


mustykowaty

o ce­chach cha­rak­te­ry­stycz­nych dla mu­sty­ko­wa­tych (ro­dzi­ny owa­dów); mesz­ko­wa­ty


SJP.pl


musujący

o cie­czy: pie­nić się, wy­dzie­lać pę­che­rzy­ki gazu


SJP.pl


musza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w pół­noc­nej czę­ści Litwy i na Łot­wie;

Wiktionary

Musza ( Mūša, Mūsa) – rzeka w pół­noc­nej czę­ści Litwy i na Łot­wie. Dłu­gość – 164 km, po­wierzch­nia zlew­ni – 5318 km².

Swoje źró­dła bie­rze kil­ka­na­ście km na po­łud­nie od Ża­go­rów. Pły­nie w kie­run­ku po­łud­nio­wo-wschod­nim i łączy się z Daugyvenė, po czym kie­ru­je się na wschód, prze­pły­wa­jąc nie­da­le­ko Jo­ha­nisz­kie­le i Pos­wo­lu.

Wikipedia


muszalak

naz­wi­sko


SJP.pl


muszalik

naz­wi­sko


SJP.pl


muszalski

naz­wi­sko


SJP.pl


muszaraba

w ar­chi­tek­tu­rze mu­zuł­mań­skiej: ozdob­na krata drew­nia­na prze­sła­nia­ją­ca okna lub bal­ko­ny


SJP.pl


muszarka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny mo­na­rek


SJP.pl


muszaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z in­fra­rzę­du za­u­ro­po­dów; my­szo­za­ur


SJP.pl

Mu­sza­ur ("Mus­sa­u­rus") – ro­dzaj za­u­ro­po­do­mor­fa nie­na­le­żą­ce­go do za­u­ro­po­dów, ży­ją­ce­go na te­re­nach dzi­siej­szej Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest "M. pa­ta­go­ni­cus", opi­sa­ny na pod­sta­wie ska­mie­nia­ło­ści kilku bar­dzo mło­dych osob­ni­ków o dłu­go­ści ok. 20 cm oraz dwóch jaj od­kry­tych w osa­dach for­ma­cji La­gu­na Co­lo­ra­da w Ar­gen­ty­nie.

Wikipedia


muszczelina

ro­śli­na z ro­dzi­ny fla­szow­co­wa­tych


SJP.pl


muszelka

zdrob­nie­nie od: musz­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: musz­la

 (1.2) mała musz­la śli­ma­ka

 (1.3) mała musz­la małża

 (1.4) ma­ka­ron w kształ­cie mu­sze­lek (1.3)

 (1.5) pot. eufem. po­chwa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muˈʃɛlka, AS: mušelka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muszla ż., muszlowiec mrz.

 przym. muszlowy, muszelkowy

Wiktionary


muszelki

zdrob­nie­nie od: musz­la


SJP.pl


muszelkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem mu­szel­kę, po­dob­ny do mu­szel­ki


SJP.pl


muszelkowy

→ mu­szel­ka


SJP.pl

Patrz:

muszelka

muszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzad. pot. lub poet. od­czu­wa­nie pre­sji, by coś robić, wy­wią­zy­wać się z obo­wiąz­ków

Wiktionary

Powiązane:

 czas. musieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przymus, filoz. mus

Wiktionary


muszka

1. ro­dzaj kra­wa­ta o kształ­cie ko­kar­dy; mucha;
2. mała mucha (owad);
3. część ce­low­ni­ka ręcz­nej broni pal­nej, wąski prę­cik na końcu lufy;
4. ozdo­ba twa­rzy w po­sta­ci czar­nej krop­ki, cha­rak­te­ry­stycz­na dla mody ro­ko­ko­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. mucha; mała mucha

 (1.2) kraw. ro­dzaj ozdo­by no­szo­nej przez męż­czyzn za­miast kra­wa­ta;

 (1.3) łow. jeden z ele­men­tów ce­low­ni­ka me­cha­nicz­ne­go;

 (1.4) wędk. sztucz­na przy­nę­ta węd­kar­ska imi­tu­ją­ca owada;

 (1.5) sztucz­ny pie­przyk, czar­na krop­ka przy­le­pia­na jako ko­bie­ca ozdo­ba twa­rzy, ty­po­wa dla mody ro­ko­ko­wej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Musz­ka – przy­rząd ce­low­ni­czy sto­so­wa­ny w broni pal­nej
  • Musz­ka – ra­dziec­ki pies-astro­na­u­ta
  • Musz­ka – ele­ment gar­de­ro­by
  • Musz­ka – wabik węd­kar­ski
  • Musz­ka owo­co­wa – owad

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Te małe, brzę­czą­ce musz­ki są okrop­nie uciąż­li­we!

 (1.2) Na balu Karol wy­róż­niał się ogrom­ną musz­ką.

 (1.3) Słoń był tak wiel­ki, że my­śli­wy nawet nie użył musz­ki do ce­lo­wa­nia.

 (1.5) Sta­ro­ści­na nadz­wy­czaj sta­ran­nie po­pra­wi­ła pe­rucz­kę, twarz ubie­li­ła, po­kła­dła musz­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmuʃka, AS: muška

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muszysko n., muchowate nmos., mucha ż., muchówka ż.

 przym. muszy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mucha

 (1.2) mucha

Wiktionary


muszkarka

→ musz­karz


SJP.pl

Patrz:

muszkarz

muszkarski

→ musz­karz


SJP.pl

Patrz:

muszkarz

muszkarstwo

węd­kar­stwo mu­cho­we (z uży­ciem tzw. muchy - imi­ta­cji owada)


SJP.pl


muszkarz

węd­karz ło­wią­cy na tzw. muchę


SJP.pl


muszkat

1. ga­tu­nek drze­wa z ro­dzi­ny musz­ka­to­łow­co­wa­tych, o skó­rza­stych li­ściach, upra­wia­ne dla na­sion; musz­ka­to­ło­wiec, musz­ka­tel;
2. wy­su­szo­ne na­sio­na tej ro­śli­ny, uży­wa­ne jako przy­pra­wa; musz­ka­tel, gałka musz­ka­to­ło­wa;
3. pe­lar­go­nia;
4. od­mia­na wi­no­gron po­cho­dzą­ca z Gre­cji;
5. słod­kie, aro­ma­tycz­ne wino pro­du­ko­wa­ne z tych wi­no­gron, naj­czę­ściej białe; musz­ka­te­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|My­ri­sti­ca fra­grans|Houtt.|ref=tak., wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo wy­stę­pu­ją­ce na Mo­lu­kach, z na­sion po­zy­sku­je się przy­pra­wy;

 (1.2) hand. kulin. jądro na­sie­nia musz­ka­to­łow­ca

 (1.3) enol. ga­tu­nek wi­no­gron uży­wa­nych do pro­duk­cji de­se­ro­we­go wina

 (1.4) enol. ga­tu­nek de­se­ro­we­go wina

 (1.5) bot. pe­lar­go­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muszkatowiec mrz., muszkatela ż.

 przym. muszkatowy, muszkatołowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) muszkatołowiec, muszkatołowiec korzenny, muszkatowiec

 (1.2) gałka muszkatołowa

 (1.4) muszkatel

Wiktionary


muszkatel

1. słod­kie, aro­ma­tycz­ne wino de­se­ro­we; wino musz­ka­to­ło­we, musz­kat, musz­ka­te­la;
2. ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny bo­dzisz­ko­wa­tych; pe­lar­go­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. enol. ga­tu­nek wi­no­ro­śli po­cho­dzą­cej z re­jo­nów śró­dziem­no­mor­skich

 (1.2) enol. aro­ma­tycz­ne wino de­se­ro­we wyt­wa­rza­ne z róż­nych szcze­pów musz­ka­te­lu (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na próż­no ka­pe­la wy­gry­wa­ła skocz­ne dry­gan­ty, szta­je­ry i me­nu­e­ty, li­be­ria, w bia­łych kos­ma­tych sur­du­tach, nie­stru­dze­nie roz­no­si­ła słod­kie musz­ka­te­le i ali­kan­ty, a cza­ru­ją­ce go­spo­dy­nie usi­ło­wa­ły oży­wić gnu­śną za­ba­wę - nuda nie dała się roz­pro­szyć.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. muszkatelowy

 rzecz. muszkatela ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) daw. muszkatella

Wiktionary


muszkatela

1. daw­niej: musz­ka­tel;
2. ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych, np. musz­ka­te­la mie­dzia­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Du­cu­la|Hodg­son|ref=tak., duży ptak z po­dro­dzi­ny tre­ro­nów, w obrę­bie ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych;

 (1.2) daw. kulin. ga­tu­nek de­se­ro­we­go wina

 (1.3) daw. kulin. jądro na­sie­nia musz­ka­to­łow­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na Nowej Ka­le­do­nii odła­wia­ją musz­ka­te­le przy okaz­ji ślu­bów.

 (1.2) Na­la­łam mu tro­chę musz­ka­te­li, ale nawet nie spró­bo­wał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muszkat mrz., muszkatel mrz.

 przym. muszkatelowy, muszkatołowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) muszkat, muszkatel, wino muszkatołowe

 (1.3) gałka muszkatołowa, muszkat

Wiktionary


muszkatelowy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zro­bio­ny z musz­ka­te­lu, za­wie­ra­ją­cy musz­ka­tel

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z musz­ka­te­lem, od­no­szą­cy się do musz­ka­te­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muszkatel mrz., muszkatela ż.

 przym. muszkatołowy

Wiktionary


muszkatowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|My­ri­sti­ca fra­grans|Houtt.|ref=tak., wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo wy­stę­pu­ją­ce na Mo­lu­kach, z na­sion po­zy­sku­je się przy­pra­wy;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muszkat mrz.

 przym. muszkatowy, muszkatołowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) muszkat, muszkatołowiec korzenny, muszkatołowiec

Wiktionary


muszkatowy

daw­niej: musz­ka­to­ło­wy;
1. zwią­za­ny z musz­ka­to­łow­cem, drze­wem musz­ka­to­ło­wym;
2. gałka musz­ka­to­ło­wa - na­sio­no tego drze­wa uży­wa­ne jako przy­pra­wa;
3. wino musz­ka­to­ło­we - słod­kie, aro­ma­tycz­ne wino, naj­czę­ściej białe, pro­du­ko­wa­ne z od­mia­ny wi­no­gron o naz­wie musz­kat


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zro­bio­ny z musz­ka­tu, za­wie­ra­ją­cy musz­kat

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z musz­ka­tem, od­no­szą­cy się do musz­ka­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muszkat mrz., muszkatowiec mrz.

 przym. muszkatołowy

Wiktionary


muszkatołowcowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu ma­gno­liow­ców


SJP.pl

Musz­ka­to­łow­co­wa­te, musz­ka­tow­co­wa­te ("My­ri­sti­ca­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin drze­wia­stych i krze­wia­stych z około 475 ga­tun­ka­mi za­li­cza­ny­mi do 20–21 ro­dza­jów. Wy­stę­pu­ją na ob­sza­rach mię­dzyz­wrot­ni­ko­wych, przy czym za­się­gi po­szcze­gól­nych ro­dza­jów mie­szczą się z re­gu­ły w któ­rymś z trzech cen­trów wy­stę­po­wa­nia – w Azji wraz z pół­noc­ną Au­stra­lią i Oce­a­nią, w Afry­ce wraz z Ma­da­ga­ska­rem oraz na kon­ty­nen­tach ame­ry­kań­skich.

Wikipedia


muszkatołowcowaty

o ce­chach musz­ka­to­łow­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


muszkatołowiec

ga­tu­nek drze­wa z ro­dzi­ny musz­ka­to­łow­co­wa­tych, o skó­rza­stych li­ściach, upra­wia­ne dla na­sion; musz­kat, musz­ka­tel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|My­ri­sti­ca fra­grans|Houtt.|ref=tak., wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo wy­stę­pu­ją­ce na Mo­lu­kach, z na­sion po­zy­sku­je się przy­pra­wy;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) ścię­to sta­re­go musz­ka­to­łow­ca, który rósł nad stru­mie­niem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. muszkatołowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) muszkat, muszkatołowiec korzenny, muszkatowiec

Wiktionary


muszkatołowy

1. zwią­za­ny z musz­ka­to­łow­cem, drze­wem musz­ka­to­ło­wym;
2. gałka musz­ka­to­ło­wa - na­sio­no tego drze­wa uży­wa­ne jako przy­pra­wa;
3. wino musz­ka­to­ło­we - słod­kie, aro­ma­tycz­ne wino, naj­czę­ściej białe, pro­du­ko­wa­ne z od­mia­ny wi­no­gron o naz­wie musz­kat


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zro­bio­ny z musz­ka­tu, za­wie­ra­ją­cy musz­kat

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z musz­ka­tem lub musz­ka­tow­cem, od­no­szą­cy się do musz­ka­tu lub musz­ka­tow­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muszkat mrz., muszkatela ż., muszkatołowiec mrz., muszkatowiec mrz.

 przym. muszkatelowy, muszkatowy

Wiktionary


muszkibada

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|War­mia, Ko­cie­wie. cu­kier

 (1.2) gw-pl|Ma­zu­ry, Po­wi­śle. miał­ki lub nie­o­czy­szczo­ny cu­kier (mącz­ka cu­kro­wa, fa­ry­na)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muscovado n., moskowada ż., muszkiebada ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. cukier.

 (1.2) zob. faryna.

Wiktionary


muszkiecik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od musz­kiet

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie musz­kiet, lecz tylko za­baw­ko­wy musz­kie­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muszkiet m.

 przym. muszkietny

Wiktionary


muszkiet

ręcz­na broń palna uży­wa­na w XVI i XVII wieku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. długa czar­no­pro­cho­wa, od­przo­do­wa, gład­ko­lu­fo­wa broń palna wy­po­sa­żo­na w lufę ka­li­bru od 18 do 20 mi­li­me­trów,

Wiktionary

Musz­kiet – długa gład­ko­lu­fo­wa broń strze­lec­ka zwy­kle wy­po­sa­żo­na w zamek lon­to­wy i wy­ma­ga­ją­ca pod­par­cia lufy na for­kie­cie, uży­wa­na od XVI do XVII wieku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żoł­nie­rzy uz­bro­jo­nych w musz­kie­ty na­zy­wa­no musz­kie­te­ra­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmuʃʲcɛt, AS: mušʹḱet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muszkieter m., muszkiecik mrz.

 przym. muszkieterski, muszkietowy, muszkietny

Wiktionary


muszkieter

1. żoł­nierz uz­bro­jo­ny w musz­kiet;
2. żoł­nierz od­dzia­łów spe­cjal­nych gwar­dii kró­lew­skiej we Fran­cji od cza­sów Lud­wi­ka XIII


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. żoł­nierz uz­bro­jo­ny w musz­kiet;

 (1.2) hist. wojsk. żoł­nierz od­dzia­łów spe­cjal­nych fran­cu­skiej gwar­dii kró­lew­skiej w XVII– i XVIII-wiecz­nej Fran­cji;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muszkiet m., muszkieton m., muszkietnik m., muszkieteria ż.

 przym. muszkieterski, muszkietowy, muszkietny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. muszkietnik

Wiktionary


muszkieterek

wy­so­ki kozak za ko­la­no; musz­kie­ter­ka


SJP.pl


muszkieterka

1. wy­so­ki kozak za ko­la­no; musz­kie­te­rek;
2. ko­szu­la sty­li­zo­wa­na na ele­ment ubio­ru daw­nych musz­kie­te­rów;
3. żoł­nier­ka uz­bro­jo­na w musz­kiet i wła­da­ją­ca szpa­dą


SJP.pl

Musz­kie­ter­ka ("La Femme Mu­ske­te­er") – film te­le­wi­zyj­ny wy­pro­du­ko­wa­ny przez Hall­mark En­ter­ta­in­ment oraz Larry Le­vin­son Pro­duc­tions, w re­ży­se­rii Steve'a Bo­y­u­ma. Pre­mie­ra te­le­wi­zyj­na miała miej­sce 20 czerw­ca 2004 w Hall­mark Chan­nel.

Film na­wią­zu­je do cyklu po­wie­ści Alek­san­dra Du­ma­sa, ale nie jest ekra­ni­za­cją żad­nej z nich. Głów­ny­mi bo­ha­te­ra­mi są dzie­ci du­ma­sow­skich musz­kie­te­rów. Film znany jest też w Pol­sce pod al­ter­na­tyw­ny­mi ty­tu­ła­mi Ko­bie­ta musz­kie­ter oraz Va­len­ti­ne, córka d'Ar­ta­gna­na.

Wikipedia


muszkieterski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z musz­kie­te­rem, do­ty­czą­cy musz­kie­te­rów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muszkieter mos., muszkiet m., muszkieton m., muszkietnik m., muszkieteria ż.

 przym. muszkietowy, muszkietny

Wiktionary


muszkietny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. zwią­za­ny z musz­kie­tem, do­ty­czą­cy musz­kie­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muszkiet mrz., muszkieter m., muszkiecik mrz.

 przym. muszkieterski, muszkietowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. muszkietowy

Wiktionary


muszkieton

1. krót­ki musz­kiet ka­wa­le­ryj­ski z XVI-XVII w.;
2. ro­dzaj ha­czy­ka za­my­ka­ne­go sprę­ży­ną, słu­żą­ce­go do za­cze­pia­nia róż­nych rze­czy; ka­ra­biń­czyk; ka­ra­bi­nek


SJP.pl


muszkietowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z musz­kie­tem, do­ty­czą­cy musz­kie­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muszkieter mos., muszkiet m., muszkieton m., muszkietnik m., muszkieteria ż.

 przym. muszkieterski, muszkietny

Wiktionary


muszkowice

miej­sco­wość koło Hen­ry­ko­wa w po­wie­cie: Strze­lin, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim


SJP.pl

Musz­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ząb­ko­wic­kim, w gmi­nie Cie­pło­wo­dy.

Wikipedia


muszkowo

Musz­ko­wo – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie su­lę­ciń­skim, w gmi­nie Krze­szy­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go.

We wsi jest przy­sta­nek ko­le­jo­wy Musz­ko­wo.

Wikipedia


muszla

1. sko­ru­pa małża lub śli­ma­ka;
2. przed­miot w kształ­cie musz­li;
3. ce­ra­micz­na misa po­łą­czo­na z rurą ście­ko­wą przez­na­czo­na do za­łat­wia­nia po­trzeb fiz­jo­lo­gicz­nych; sedes


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sko­ru­pa małża lub śli­ma­ka

 (1.2) obiekt przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem musz­lę (1.1)

 (1.3) obiekt ar­chi­tek­to­nicz­ny przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem musz­lę (1.1)

 (1.4) pot. zaz­wy­czaj w lm., w go ka­mień do gry wy­ko­ny­wa­ny z musz­li (1.1) mię­cza­ków

 (1.5) skró­ce­nie od|musz­la klo­ze­to­wa. → ce­ra­micz­ny ele­ment to­a­le­ty do za­łat­wia­nia czyn­no­ści fiz­jo­lo­gicz­nych;

Wiktionary

Musz­la – jedno- lub dwu­czę­ścio­wy wa­pien­ny szkie­let zew­nętrz­ny musz­low­ców (Con­chi­fe­ra) i ra­mie­nio­no­gów (Bra­chio­po­da), u niek­tó­rych grup czę­ścio­wo lub cał­ko­wi­cie zre­du­ko­wa­ny. Do ciała zwie­rzę­cia przyt­wier­dzo­na jest jed­nym mię­śniem, parą mię­śni lub sze­re­giem mię­śni pa­rzy­stych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zna­la­złem na pla­ża­a­ży pię­kną musz­lę.

 (1.3) Spot­ka­my się dzi­siaj przy musz­li?

 (1.4) Za­pro­sił nas do sie­bie na grę chyba tylko po to, aby posz­pa­no­wać no­wy­mi musz­la­mi.

 (1.5) Hy­dra­u­lik za­mon­to­wał dziś nową musz­lę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmuʃla, AS: mušla

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muszlowiec m.

:: zdrobn. muszelka ż.

 przym. muszlowy, muszelkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) muszelka

Wiktionary


muszlin

rzad­ko: lekka, cien­ka tka­ni­na o luź­nym splo­cie, naj­czę­ściej jed­wab­na; mu­ślin, ben­gal


SJP.pl


muszlinowy

→ musz­lin, np. musz­li­no­we czep­ki; mu­śli­no­wy


SJP.pl


muszlowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem musz­lę, po­dob­ny do musz­li


SJP.pl


muszlowce

1. skała osa­do­wa po­cho­dze­nia or­ga­nicz­ne­go; zlep musz­lo­wy, wa­pień musz­low­co­wy;
2. przed­sta­wi­ciel pod­ty­pu mię­cza­ków, obej­mu­ją­ce­go śli­ma­ki, małże, łód­ko­no­gi i gło­wo­no­gi;
3. ogól­na nazwa kil­ku­na­stu ga­tun­ków ryb z ro­dzi­ny pie­lę­gni­co­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Musz­low­ce (mię­cza­ki) – pod­typ w obrę­bie typu mię­cza­ków (Mol­lu­sca)
  • Musz­low­ce (ryby) – ogól­na nazwa kil­ku­na­stu ga­tun­ków ryb z ro­dzi­ny pie­lę­gni­co­wa­tych
    • Musz­lo­wiec duży – słod­ko­wod­na ryba z ro­dzi­ny pie­lę­gni­co­wa­tych
    • Musz­lo­wiec krót­ki – słod­ko­wod­na ryba z ro­dzi­ny pie­lę­gni­co­wa­tych
    • Musz­lo­wiec wiel­ko­o­ki – słod­ko­wod­na ryba z ro­dzi­ny pie­lę­gni­co­wa­tych
    • Musz­lo­wiec wie­lo­prę­gi – słod­ko­wod­na ryba z ro­dzi­ny pie­lę­gni­co­wa­tych
  • Musz­lo­wiec (skała) – skała osa­do­wa po­cho­dze­nia or­ga­nicz­ne­go

Wikipedia


muszlowcowy

wa­pień musz­low­co­wy - skała osa­do­wa po­cho­dze­nia or­ga­nicz­ne­go; zlep musz­lo­wy, musz­lo­wiec


SJP.pl


muszlowiak

ostro­lot musz­lo­wiak - ga­tu­nek ćmy z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl


muszlowiec

1. skała osa­do­wa po­cho­dze­nia or­ga­nicz­ne­go; zlep musz­lo­wy, wa­pień musz­low­co­wy;
2. przed­sta­wi­ciel pod­ty­pu mię­cza­ków, obej­mu­ją­ce­go śli­ma­ki, małże, łód­ko­no­gi i gło­wo­no­gi;
3. ogól­na nazwa kil­ku­na­stu ga­tun­ków ryb z ro­dzi­ny pie­lę­gni­co­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. skała wę­gla­no­wa skła­da­ją­ca się głów­nie ze sce­men­to­wa­nych, be­zład­nie uło­żo­nych, mniej lub bar­dziej po­kru­szo­nych musz­li;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oprócz węgla, o któ­rym świe­żo mie­li­śmy wia­do­mość, za­wie­ra­ją one w po­kła­dach gliny, mar­gle różne i ka­mień musz­lo­wiec list­ko­wa­ty, po­ro­wa­ty, któ­re­go tu uży­wa­ją na fun­da­men­ta bu­dow­li i do wy­pa­la­nia wapna; nie­kie­dy po­kła­dy gru­be­go żwiru (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muʃˈlɔvʲjɛt͡s, AS: mušlovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muszla ż., muszelka ż.

 przym. muszlowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zlep muszlowy

Wiktionary


musznik

ele­ment stro­ju mę­skie­go, po­łą­cze­nie musz­ki i kra­wa­ta; kra­wa­to­musz­ka


SJP.pl


muszny

w pszcze­lar­stwie: rój musz­ny - rój ob­fi­tu­ją­cy w pszczo­ły, tzw. silny rój


SJP.pl


musztarda

ostra przy­pra­wa do po­traw; spo­rzą­dzo­na z na­sion gor­czy­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. spoż. przy­pra­wa wyt­wa­rza­na z zia­ren gor­czy­cy i octu;

Wiktionary

Musz­tar­da – zimny [], któ­re­go głów­nym skład­ni­kiem są na­sio­na gor­czy­cy – bia­łej, czar­nej lub sa­rep­skiej; w wielu ję­zy­kach, w tym nie­mal wszyst­kich eu­ro­pej­skich, nosi tę samą nazwę, co ro­śli­na, z któ­rej na­sion jest zro­bio­na. Pow­sta­ła w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie na po­cząt­ku na­szej ery i od po­cząt­ku uz­na­wa­no ją za przy­pra­wę o war­to­ściach lecz­ni­czych (ła­go­dzi bóle re­u­ma­tycz­ne, po­bu­dza tra­wie­nie tłu­szczu, dzia­ła an­ty­bak­te­ryj­nie oraz ob­ni­ża ci­śnie­nie krwi).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zjadł­bym kieł­ba­skę z musz­tar­dą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muˈʃtarda, AS: muštarda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. musztardówka ż., musztardnik m., musztardnica ż., musztardniczka ż., musztardowiec m.

 przym. musztardowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński zynft, gw. Górny Śląsk zymft

Wiktionary


musztardniczka

na­czy­nie do po­da­wa­nia musz­tar­dy na stół


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­czy­nie do ser­wo­wa­nia musz­tar­dy, zdrobn. od: musz­tard­ni­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Por­ce­la­no­we musz­tard­nicz­ki i chrza­nicz­ki to ide­al­ne roz­wią­za­nie, aby w ładny i ory­gi­nal­ny spo­sób podać na stół musz­tar­dę, chrzan lub ćwi­kły.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. musztarda ż., musztardówka ż., musztardnik m., musztardnica ż.

 przym. musztardowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. musztardnica

Wiktionary


musztardowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z musz­tar­dą, do­ty­czą­cy musz­tar­dy

 (1.2) taki, który jest wy­ko­na­ny z do­dat­kiem musz­tar­dy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) taki, który ma kolor musz­tar­dy

 (2.2) przy­po­mi­na­ją­cy musz­tar­dę w smaku lub za­pa­chu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Po­pro­szę po­lęd­wicz­ki w sosie musz­tar­do­wym z grzy­ba­mi.

 (2.1) Le­o­ka­dia ku­pi­ła sobie musz­tar­do­we palto.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. musztarda ż., musztardnik m., musztardnica ż., musztardniczka ż., musztardówka ż.

Wiktionary


musztardówka

szklan­ka po musz­tar­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. szklan­ka po musz­tar­dzie

Wiktionary

Musz­tar­dów­ka – szkla­ne na­czy­nie, w któ­rym sprze­da­wa­na była musz­tar­da. Był to ro­dzaj gru­bo­ścien­ne­go sło­icz­ka bez gwin­tu, o kształ­cie lekko zwę­ża­ją­ce­go się ku do­ło­wi cy­lin­dra. Miał zaz­wy­czaj po­jem­ność około 0,2 litra i w dol­nej czę­ści cha­rak­te­ry­stycz­ne pier­ście­nie, wyt­wa­rza­ne na go­rą­co w hucie szkła pod­czas pro­duk­cji na­czy­nia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmuʃtarˈdufka, AS: muštardufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. musztarda ż., musztardnik m., musztardnica ż., musztardniczka ż.

 przym. musztardowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk zymfciok

Wiktionary


musztr

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp. od: musz­tra

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) daw. wojsk. musz­tra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. musztra ż.

 czas. musztrować ndk.

 przym. musztrowny, musztrowy

Wiktionary


musztra

ćwi­cze­nia woj­sko­we, na któ­rych żoł­nie­rze uczą się for­mo­wa­nia szy­ków, od­da­wa­nia ho­no­rów itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. tre­ning żoł­nier­ski, któ­re­go celem jest wysz­ko­le­nie żoł­nie­rzy w spraw­nym wy­ko­ny­wa­niu roz­ka­zów;

Wiktionary

Musz­tra – tre­ning żoł­nier­ski, któ­re­go celem jest wysz­ko­le­nie żoł­nie­rzy w spraw­nym wy­ko­ny­wa­niu roz­ka­zów. Tre­ning ten obej­mu­je tak szko­le­nie po­je­dyn­czych żoł­nie­rzy, jak i ca­łych po­dod­dzia­łów (tak pie­szych, jak kon­nych lub zmo­to­ry­zo­wa­nych). W naj­bar­dziej pod­sta­wo­wej swej czę­ści obej­mu­je spraw­ne zaj­mo­wa­nie miej­sca w szyku pod­czas zbió­rek (m.in. w sze­re­gu, dwu­sze­re­gu, ko­lum­nie mar­szo­wej), marsz kro­kiem rów­nym i de­fi­la­do­wym, zwro­ty w miej­scu i w mar­szu, od­da­wa­nie ho­no­rów, chwy­ty bro­nią itp.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmuʃtra, AS: muštra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. musztr m.

 czas. musztrować ndk.

 przym. musztrowny, musztrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. egzercerunek, musztr

Wiktionary


musztrować

1. uczyć żoł­nie­rzy musz­try, ćwi­czyć musz­trę;
2. po­tocz­nie: uczyć wła­ści­we­go za­cho­wa­nia w spo­sób niez­no­szą­cy sprze­ci­wu; po­u­czać, na­po­mi­nać


SJP.pl


musztrowny

przy­miot­nik

 (1.1) daw. wojsk. wyć­wi­czo­ny w musz­trze

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. musztra ż., musztr m.

 czas. musztrować ndk.

 przym. musztrowy

Wiktionary


musztrowy

przy­miot­nik od: musz­tra


SJP.pl


musztrych

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) dial. musz­tar­da

Wiktionary


muszy

przy­miot­nik od: mucha


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla muchy; do­ty­czą­cy, od­no­szą­cy się do muchy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmuʃɨ, AS: mušy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muchowate nmos., mucha ż., muszka ż., muszysko n.

Wiktionary


muszyca

cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza czło­wie­ka i zwie­rząt, po­wo­do­wa­na przez larwy niek­tó­rych mu­chó­wek; my­jo­za


SJP.pl

Mu­szy­ca lub larwa wę­dru­ją­ca – cho­ro­ba zwie­rząt i ludzi, po­wo­do­wa­na przez pa­so­żyt­ni­cze larwy mu­chó­wek ży­wią­ce się mart­wą lub żywą tkan­ką go­spo­da­rza.

Mu­szy­ca jest po­waż­nym pro­ble­mem w ho­dow­li zwie­rząt go­spo­dar­skich po­wo­du­ją­cym dot­kli­we stra­ty eko­no­micz­ne na całym świe­cie. Choć za­ra­że­nie jest zde­cy­do­wa­nie czę­ściej spo­ty­ka­ne u zwie­rząt, to wy­stę­pu­je rów­nież sto­sun­ko­wo czę­sto u ludzi na te­re­nach wiej­skich, tro­pi­kal­nych i sub­tro­pi­kal­nych.

Wikipedia


muszyna

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Mu­szy­na ( Mus­si­na, Мушына) – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Mu­szy­na. Mu­szy­na po­sia­da sta­tus miej­sco­wo­ści uz­dro­wi­sko­wej z licz­ny­mi od­wier­ta­mi i roz­lew­nia­mi wód mi­ne­ral­nych. Znaj­du­ją się tam pi­jal­nie wody mi­ne­ral­nej, sa­na­to­ria uz­dro­wi­sko­we, ba­se­ny oraz parki.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: muˈʃɨ̃na, AS: mušỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Muszynianka ż.

Wiktionary


muszynianin

miesz­ka­niec Mu­szy­ny (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


muszynianka

1. miesz­kan­ka Mu­szy­ny (mia­sta w Pol­sce);
2. marka wody mi­ne­ral­nej, woda tej marki


SJP.pl

Mu­szy­nian­ka – na­tu­ral­na woda mi­ne­ral­na wy­do­by­wa­na w Mu­szy­nie z 8 od­wier­tów znaj­du­ją­cych się na te­re­nie Po­pradz­kie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go. Wła­ści­cie­lem marki jest „Mu­szy­nian­ka” Sp. z o.o. (do 2019 Spół­dziel­nia Pracy „Mu­szy­nian­ka”).

W 2019 ot­war­to nowy Za­kład Ek­splo­a­ta­cji Wody Mi­ne­ral­nej Mu­szy­nian­ka w Kry­ni­cy-Zdro­ju gdzie pro­du­ko­wa­na jest woda Mu­szy­nian­ka Zdrój w opa­ko­wa­niu PET 1,5 l, PET 1l oraz roz­po­czę­to pro­duk­cje wody w szkla­nej bu­tel­ce o po­jem­no­sci 0,3 l i 0,7l.

Wikipedia


muszynka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Mu­szyn­ka (j. łem­kow­ski Мушынка) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Kry­ni­ca-Zdrój.

Wieś bi­skup­stwa kra­kow­skie­go w po­wie­cie są­dec­kim w wo­je­wództ­wie kra­kow­skim w końcu XVI wieku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa no­wo­są­dec­kie­go.

Wikipedia


muszysko

zgru­bie­nie od: mucha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgrub. od mucha

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod na­miot­kiem, każę ja utkać okna wszę­dzie, • Że was bu­dzić prze­mierz­łe mu­szy­sko nie bę­dzie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mucha ż., muchowate nmos., muszka ż.

 przym. muszy, muchowy, muchowaty

Wiktionary


muszyński

przy­miot­nik od: Mu­szy­na (miej­sco­wość wy­po­czyn­ko­wa nad Po­pra­dem)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Be­nia­min Tytus Mu­szyń­ski (ur. 1988) – pol­ski pi­sarz, autor wielu gier pa­ra­gra­fo­wych
  • Da­nu­ta Mu­szyń­ska-Za­mor­ska – ma­lar­ka,
  • Ed­ward Mu­szyń­ski (1911–1968) – bi­skup su­fra­gan kie­lec­ki,
  • Elż­bie­ta Mu­szyń­ska (ur. 1943) – ar­chi­tekt
  • Hanna Mu­szyń­ska-Hoff­man­no­wa (1913-1995) – pi­sar­ka, dzien­ni­kar­ka,
  • He­lio­dor An­to­ni Mu­szyń­ski (ur. 1931) – pe­da­gog, psy­cho­log spo­łecz­ny, prof. Uni­wer­sy­te­tu Adama Mic­kie­wi­cza w Poz­na­niu,
  • Hen­ryk Mu­szyń­ski (ur. 1933) – pry­mas Pol­ski w la­tach 2009–2010, ar­cy­bi­skup me­tro­po­li­ta gnieź­nień­ski w la­tach 1992-2010,
  • Jan Ka­zi­mierz Mu­szyń­ski (1884–1957) – far­ma­ce­u­ta, bo­ta­nik, prof. uni­wer­sy­te­tów w Wil­nie i Łodzi,
  • Ja­ni­sław Mu­szyń­ski (1942-2020) – pier­wszy wo­je­wo­da wroc­ław­ski w III RP,
  • Kac­per Mu­szyń­ski (ur. 1997) – kick-bok­ser
  • Marek Mu­szyń­ski (ur. 1947) – po­li­tyk,
  • Ma­riusz Mu­szyń­ski (ur. 1966) – praw­nik,

Wikipedia


mutaburazaur

ro­dzaj au­stra­lij­skie­go di­no­za­u­ra z in­fra­rzę­du or­ni­to­po­dów


SJP.pl

Mu­ta­bu­ra­za­ur ("Mut­ta­bur­ra­sa­u­rus") – ro­dzaj au­stra­lij­skie­go or­ni­to­po­da o nie­pew­nej po­zy­cji sy­ste­ma­tycz­nej, ostat­nio za­li­czo­ny do ro­dzi­ny rab­do­don­tów. Osią­gał dłu­gość 7 m. Za­miesz­ki­wał dzi­siej­sze Qu­e­ens­land i Nową Po­łud­nio­wą Walię we wczes­nej kre­dzie. Po­ru­szał się na dwóch lub czte­rech ła­pach. Żywił się ro­śli­na­mi, być może okaz­jo­nal­nie także mię­sem.

Wikipedia


mutacja

1.
a) trwa­ła zmia­na w ma­te­ria­le ge­ne­tycz­nym or­ga­niz­mu;
b) re­zul­tat ta­kiej zmia­ny;
2. zmia­na brzmie­nia głosu wy­stę­pu­ją­ca u mło­dzie­ży w okre­sie doj­rze­wa­nia;
3.
a) prze­mia­na za­cho­dzą­ca w czymś, np. kul­tu­ro­wa mu­ta­cja;
b) od­mia­na cze­goś bę­dą­ca wy­ni­kiem ta­kiej prze­mia­ny;
4. czę­ścio­wo zmie­nio­ne wy­da­nie cza­so­pis­ma lub ga­ze­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. zmia­na w licz­bie i struk­tu­rze ele­men­tów dzie­dzicz­nych;

 (1.2) prze­mia­na

 (1.3) fizj. zmia­na wy­so­ko­ści i skali głosu wy­stę­pu­ją­ca u mę­skiej mło­dzie­ży w okre­sie doj­rze­wa­nia płcio­we­go;

 (1.4) czę­ścio­wo zmie­nio­ne wy­da­nie dzien­ni­ka (ga­ze­ty)

Wiktionary

Mu­ta­cja ( mu­ta­tio – zmia­na) – nagłe, sko­ko­we zmia­ny ma­te­ria­łu ge­ne­tycz­ne­go ko­mór­ki. Ter­min wpro­wa­dzo­ny po raz pier­wszy przez bio­lo­ga Hugo de Vrie­sa na prze­ło­mie XIX i XX wieku, oz­na­cza­ją­cy zmia­nę za­pi­su in­for­ma­cji ge­ne­tycz­nej i sta­no­wią­cy pier­wot­ne źró­dło zmien­no­ści ge­ne­tycz­nej or­ga­niz­mów. Gdy mu­ta­cje zajdą w ko­mór­kach roz­rod­czych i pow­sta­nie z nich po­tom­stwo, to są dzie­dzi­czo­ne, co pro­wa­dzi do ewo­lu­cji bio­lo­gicz­nej. Bez mu­ta­cji ewo­lu­cja bio­lo­gicz­na by­ła­by nie­moż­li­wa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wśród duń­skich norek wy­kry­to szcze­gól­ną mu­ta­cję ko­ro­na­wi­ru­sa, co po­ten­cjal­nie może sta­no­wić po­waż­ne za­gro­że­nie dla zdro­wia pu­blicz­ne­go na całym świe­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muˈtat͡sʲja, AS: mutacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. mutować

 rzecz. mutant

 przym. mutacyjny, mutagenny

Wiktionary


mutacjonizm

po­gląd przyj­mu­ją­cy, że za­sad­ni­czym me­cha­niz­mem ewo­lu­cji or­ga­niz­mów jest mu­ta­cja


SJP.pl


mutacyjny

zwią­za­ny z mu­ta­cją


SJP.pl


mutae

prze­sta­rza­le: spół­gło­ski bezdź­więcz­ne


SJP.pl


mutagen

zwią­zek che­micz­ny lub czyn­nik fi­zycz­ny po­wo­du­ją­cy mu­ta­cję ma­te­ria­łu ge­ne­tycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) genet. czyn­nik zdol­ny do wy­wo­ła­nia mu­ta­cji w żywym or­ga­niz­mie;

Wiktionary

Mu­ta­gen (z łac. "do­ko­nu­ją­cy zmia­ny") – czyn­nik wy­wo­łu­ją­cy mu­ta­cje, czyli zmie­nia­ją­cy ma­te­riał ge­ne­tycz­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ini­cja­cja może być wy­ni­kiem dzia­ła­nia mu­ta­ge­nów che­micz­nych lub fi­zycz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mutant mzw./mos., mutageneza ż.

 przym. mutagenny

Wiktionary


mutageneza

pow­sta­wa­nie i utr­wa­la­nie się mu­ta­cji w ma­te­ria­le ge­ne­tycz­nym ko­mó­rek lub wi­ru­sów


SJP.pl

Mu­ta­ge­ne­za – za­rów­no spon­ta­nicz­ny, jak i wy­wo­ła­ny przez mu­ta­ge­ny pro­ces pow­sta­wa­nia zmian – mu­ta­cji w DNA.

Mu­ta­ge­ne­za jest wy­ko­rzy­sty­wa­na w ho­dow­li ro­ślin upraw­nych w celu wy­pro­wa­dze­nia no­wych od­mian. Jest też wy­ko­rzy­sty­wa­na w ba­da­niach na­u­ko­wych (np. ana­li­za ek­spre­sji genów). Mu­ta­ge­ne­za może być lo­so­wa lub ukie­run­ko­wa­na – wy­wo­łu­ją­ca mu­ta­cję w okre­ślo­nym miej­scu w sek­wen­cji DNA.

Wikipedia


mutageniczność

cecha cze­goś, co po­wo­du­je mu­ta­cje w or­ga­niz­mach ży­wych; mu­ta­gen­ność


SJP.pl


mutageniczny

wy­wo­łu­ją­cy mu­ta­cję w ży­wych or­ga­niz­mach (np. czyn­ni­ki mu­ta­ge­nicz­ne); mu­ta­gen­ny


SJP.pl


mutagenność

cecha cze­goś, co po­wo­du­je mu­ta­cje w or­ga­niz­mach ży­wych; mu­ta­ge­nicz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co mu­ta­gen­ne, co po­wo­du­je mu­ta­cje w or­ga­niz­mach ży­wych

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mutagenny

 przysł. mutagennie

Wiktionary


mutagenny

wy­wo­łu­ją­cy mu­ta­cję w ży­wych or­ga­niz­mach (np. czyn­ni­ki mu­ta­gen­ne); mu­ta­ge­nicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­wo­du­je mu­ta­cje w or­ga­niz­mach ży­wych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mutant mzw./mos., mutagenność ż., mutageniczność ż., mutageneza ż., mutagen m., mutacja ż.

 przym. mutageniczny

 przysł. mutagennie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mutageniczny

Wiktionary


mutakallim

czło­nek grupy te­o­lo­gów arab­skich z VIII–IX w.


SJP.pl


mutant

1. czło­wiek, u któ­re­go na­stą­pi­ła mu­ta­cja w ce­chach dzie­dzicz­nych;
2. po­tocz­nie: ktoś o brzyd­kim, dzi­wacz­nym wy­glą­dzie; czu­pi­ra­dło, pocz­wa­ra, mon­strum, masz­ka­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) biol. or­ga­nizm ze zmu­to­wa­nym kodem ge­ne­tycz­nym

Wiktionary

Mu­tant – osob­nik o fe­no­ty­pie zmie­nio­nym wzglę­dem typu dzi­kie­go. Zmia­na fe­no­ty­pu jest efek­tem mu­ta­cji w ma­te­ria­le ge­ne­tycz­nym. Zmia­na w DNA musi ulec utr­wa­le­niu w pro­ce­sie re­pli­ka­cji i zo­stać prze­nie­sio­na do ko­mó­rek po­tom­nych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmutãnt, AS: mutãnt

Wiktionary

Powiązane:

 czas. mutować ndk., zmutować dk.

 rzecz. mutacja ż., mutageneza ż., mutagen

 przym. mutacyjny, mutagenny

Wiktionary


mutantka

→ mu­tant


SJP.pl

Patrz:

mutant

mutarotacja

zmia­na war­to­ści kąta skrę­ce­nia pła­szczyz­ny świa­tła spo­la­ry­zo­wa­ne­go li­nio­wo przez rozt­wór sub­stan­cji op­tycz­nie czyn­nej


SJP.pl

Mu­ta­ro­ta­cja (łac. "mu­ta­re" – zmie­niać + "ro­ta­tio" – obrót) – po­le­ga na zmia­nie war­to­ści licz­bo­wej kąta skrę­ca­nia pła­szczyz­ny świa­tła spo­la­ry­zo­wa­ne­go prze­cho­dzą­ce­go przez rozt­wo­ry sub­stan­cji ule­ga­ją­cych epi­me­ry­za­cji. W przy­pad­ku sa­cha­ry­dów spo­wo­do­wa­na jest stop­nio­wym prze­cho­dze­niem ano­me­ru α w β.

Wikipedia


mutazylizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. filoz. ra­cjo­na­li­stycz­ny kie­ru­nek w arab­skiej fi­lo­zo­fii śred­nio­wiecz­nej po­stu­lu­ją­cy ale­go­rycz­ne ro­zu­mie­nie Ko­ra­nu w przy­pad­ku ko­liz­ji jego tre­ści z ro­zu­mem;

Wiktionary

Mu­ta­zy­lizm ( ‏المعتزلة‎ "al-mu’ta­zi­la", od ‏اعتزل‎ "i’ta­za­la" „wy­co­fać się”, "od­se­pa­ro­wać się") – ra­cjo­na­li­stycz­ny kie­ru­nek w arab­skiej fi­lo­zo­fii śred­nio­wiecz­nej po­stu­lu­ją­cy ale­go­rycz­ne ro­zu­mie­nie Ko­ra­nu w przy­pad­ku ko­liz­ji jego tre­ści z ro­zu­mem. Na fi­lo­zo­fię mu­ta­zy­li­tów wpły­nę­ła myśl grec­ka. Szczyt roz­wo­ju tej szko­ły te­o­lo­gicz­no-fi­lo­zo­ficz­nej przy­padł na ko­niec VIII i po­czą­tek IX wieku. W roku 833 dok­try­na mu­ta­zy­lic­ka zo­sta­ła uz­na­na za ofi­cjal­ną dok­try­nę ka­li­fa­tu mu­zuł­mań­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmutaˈzɨlʲism̥, AS: mutazylʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mutazylita m.

Wiktionary


muterka

mała mutra, na­kręt­ka na śrubę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. na­kręt­ka do śruby

Wiktionary


muton

po­dłuż­ny lub ko­pu­la­sty wy­stęp po­dło­ża skal­ne­go, wy­gła­dzo­ny i po­ry­so­wa­ny przez lo­do­wiec; ba­ra­niec


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • muton – w ge­ne­ty­ce, pod­sta­wo­wa jed­nost­ka mu­ta­cji ge­no­wej
  • muton – w ge­o­mor­fo­lo­gii, forma rzeź­by te­re­nu, ele­ment rzeź­by gla­cjal­nej

Wikipedia


mutoskop

dawne urzą­dze­nie do oglą­da­nia przez oku­lar szyb­ko zmie­nia­ją­cych się zdjąć, two­rzą­cych wra­że­nie ru­cho­me­go obra­zu


SJP.pl

Mu­to­skop („zmie­niacz wi­dze­nia”) – urzą­dze­nie w kształ­cie pudła, za­wie­ra­ją­ce walec z 800-1000 zdję­cia­mi. Po wrzu­ce­niu mo­ne­ty spe­cjal­na korba uru­cha­mia­ła walec, który obra­ca­jąc się zmie­niał uło­żo­ne zgod­nie z za­sa­dą fi­lo­sko­pu fo­to­gra­fie. Oglą­da­nie ich umoż­li­wiał wzier­nik na kształt oku­la­ru mi­kro­sko­pu. Obra­ca­ją­cy się walec ze zdję­cia­mi stwa­rzał iluz­ję ruchu. Mu­to­skop zo­stał wy­na­le­zio­ny przez Her­ma­na Cas­le­ra w 1894 roku.

Wikipedia


mutować

1. wy­wo­ły­wać trwa­łą zmia­nę w ma­te­ria­le ge­ne­tycz­nym or­ga­niz­mu;
2. o gło­sie: zmie­niać się w okre­sie doj­rze­wa­nia;
3. pod­le­gać prze­mia­nie za­cho­dzą­cej w czymś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni lub prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zmu­to­wać)

 (1.1) biol. ule­gać mu­ta­cji, czyli trwa­łej zmia­nie w ma­te­ria­le ge­ne­tycz­nym

 (1.2) fizj. prze­cho­dzić mu­ta­cję, tj. zmie­niać głos w okre­sie doj­rze­wa­nia płcio­we­go

 (1.3) pot. zmie­niać się wy­raź­nie, przeksz­tał­cać się w coś in­ne­go

 (1.4) jęz. zmie­niać brzmie­nie gło­ski pod wpły­wem innej gło­ski

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny mu­to­wać się (dk. zmu­to­wać się)

 (2.1) ule­gać mu­ta­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mutant mzw./mos., mutacja ż., mutowanie n.

 przym. mutacyjny

Wiktionary


mutra

pier­ścień o gwin­to­wa­nym ot­wo­rze, słu­żą­cy do na­krę­ca­nia śruby na swo­rzeń; na­kręt­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. na­kręt­ka na śrubę

 (1.2) gw-pl|War­sza­wa. matka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmutra, AS: mutra

Wiktionary


mutualistyczny

→ mu­tu­a­lizm


SJP.pl

Patrz:

mutualizm

mutualizm

jeden z typów od­dzia­ły­wa­nia na sie­bie ga­tun­ków, w któ­rym czer­pią one wza­jem­ne ko­rzy­ści, przy czym żaden z nich nie może w na­tu­ral­nych wa­run­kach ist­nieć osob­no


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. nie­o­dzow­na, ści­sła współ­za­leż­ność dwóch róż­nych ga­tun­ków czer­pią­cych obo­pól­ne ko­rzy­ści, przy czym jeden ga­tu­nek nie jest zdol­ny do życia bez obec­no­ści dru­gie­go

Wiktionary

Mu­tu­a­lizm [] – jedno z od­dzia­ły­wań nie­an­ta­go­ni­stycz­nych za­cho­dzą­cych po­mię­dzy dwoma róż­ny­mi ga­tun­ka­mi (zwy­kle o od­mien­nych wy­ma­ga­niach), cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się obo­pól­ny­mi ko­rzy­ścia­mi o takim stop­niu, który prak­tycz­nie wza­jem­nie uza­leż­nia ist­nie­nie obu po­pu­la­cji.

Wikipedia


mutuł

ozdob­na po­li­chro­mo­wa­na płyt­ka na spod­niej pła­szczyź­nie gzym­su w bu­dow­lach sta­ro­żyt­nej Gre­cji i Rzymu; mu­tu­ła


SJP.pl


mutuła

ozdob­na po­li­chro­mo­wa­na płyt­ka na spod­niej pła­szczyź­nie gzym­su w bu­dow­lach sta­ro­żyt­nej Gre­cji i Rzymu; mutuł


SJP.pl


mutylacyjny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który oka­le­cza, od­ci­na jakąś część

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mutylacja ż., mutylator m.

 przysł. mutylacyjnie

Wiktionary


mutystyczny

→ mu­tyzm


SJP.pl

Patrz:

mutyzm

mutyzm

stan, bę­dą­cy ob­ja­wem niek­tó­rych cho­rób psy­chicz­nych, po­le­ga­ją­cy na cał­ko­wi­te mil­cze­niu cho­re­go, mimo za­cho­wa­nej czyn­no­ści na­rzą­dów i oś­rod­ków mowy


SJP.pl

Mu­tyzm ( mu­tis­mus) – brak kon­tak­tu wer­bal­ne­go przy nie­usz­ko­dzo­nych oś­rod­kach mowy.

Mu­tyzm wy­biór­czy to brak kon­tak­tu wer­bal­ne­go w wy­bra­nych sy­tu­a­cjach lub w kon­tak­cie z wy­bra­ny­mi oso­ba­mi. Przy­kła­do­wo dziec­ko może ko­mu­ni­ko­wać się z ro­dzi­ca­mi a nie roz­ma­wiać w szko­le czy w przedsz­ko­lu.

Wikipedia


muu

wyraz na­śla­du­ją­cy mu­cze­nie, od­głos wy­da­wa­ny przez bydło, zwła­szcza przez krowę; mu


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca od­głos wy­da­wa­ny przez bydło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cie­ląt­ko mu­cza­ło: Muu, muu!… przy­zy­wa­jąc matkę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmuː, AS: m•u

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mućka ż., muczenie n., zamuczenie n.

 czas. muczeć ndk., zamuczeć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mu

Wiktionary


muwaszszaha

forma po­ez­ji stro­ficz­nej roz­po­wszech­nio­na w arab­skiej Hisz­pa­nii w X wieku


SJP.pl


muz

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lm. od: muza

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mus, AS: mus

Wiktionary


muz.

skrót od: mu­zy­ka, mu­zycz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = mu­zycz­ny

 (1.2) = mu­zy­ka

Wiktionary


muza

1. każda z dzie­wię­ciu córek Zeusa, mi­to­lo­gicz­nych opie­ku­nek sztuk pię­knych i nauki;
2. twór­czość ar­ty­stycz­na;
3. natch­nie­nie ar­ty­sty;
4. w gwa­rze mło­dzie­żo­wej: mu­zy­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mitgr. każda z dzie­wię­ciu bogiń sztu­ki i nauki, córek Zeusa i Mne­mo­sy­ne, utoż­sa­mia­nych z rzym­ski­mi ka­me­na­mi;

 (1.2) książk. ko­bie­ta bę­dą­ca in­spi­ra­cją, natch­nie­niem dla ar­ty­sty

 (1.3) książk. ta­lent twór­czy, natch­nie­nie twór­cze, wena

 (1.4) książk. twór­czość ar­ty­stycz­na, po­e­tyc­ka

 (1.5) pot. mu­zy­ka

 (1.6) pot. środ. lek­cja mu­zy­ki

 (1.8) przest. banan, figa raj­ska

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • muza – w mi­to­lo­gii grec­kiej każda z bogiń sztu­ki i nauki
  • Muza – album pol­skiej grupy mu­zycz­nej Dżem
  • Muza – pol­ska ofi­cy­na wy­daw­ni­cza (książ­ko­wa)
  • „Muza” – pol­ski ma­ga­zyn mu­zycz­ny
  • Muza – ele­gia Jana Ko­cha­now­skie­go
  • Muza (ang. The Muse) – film z 1999 r. w re­ży­se­rii Al­ber­ta Bro­ok­sa
  • Muza (ang. Bride of the Wind) – film z 2001 r. w re­ży­se­rii Bruce’a Be­res­for­da, opo­wia­da­ją­cy o życiu Almy Mah­ler-Wer­fel
  • Muza – osada wsi Le­śnie­wo w Pol­sce, w woj. po­mor­skim, w pow. puc­kim, w gmi­nie Puck
  • Za­kła­dy Fo­no­gra­ficz­ne w War­sza­wie (Muza) – pol­ska wyt­wór­nia pły­to­wa
  • Pol­skie Na­gra­nia „Muza” – pol­ska wyt­wór­nia pły­to­wa
  • Muza z za­ścian­ka – po­wieść Ho­no­riu­sza Bal­za­ka z cyklu Ko­me­dia ludz­ka
  • Kino „Muza” – kino w Poz­na­niu

Wikipedia

Przykłady

 (1.5) W radiu leci nie­zła muza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmuza, AS: muza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzykowanie n., muzykant mos., muzyk mos., muzeum n., muzykalność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) wena, natchnienie, inspiracja

Wiktionary


muzak

tło mu­zycz­ne, nie an­ga­żu­ją­ce uwagi od­bior­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mu­zy­ka odt­wa­rza­na w tle w prze­strze­niach pu­blicz­nych, zwła­szcza pla­ców­kach hand­lo­wych czy in­nych lo­ka­lach użyt­ko­wych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Muzak (przed­się­bior­stwo)
  • Muzak (mu­zy­ka)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ów tak zwany muzak od po­cząt­ku był trak­to­wa­ny jako cał­ko­wi­cie bez­war­to­ścio­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmuzak, AS: muzak

Wiktionary


muzang

ła­skun mu­zang - ga­tu­nek dra­pież­ne­go ssaka z ro­dzi­ny wi­we­ro­wa­tych; ła­skun pal­mo­wy


SJP.pl


muzealia

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) ogół przed­mio­tów hi­sto­rycz­nych zgro­ma­dzo­nych przez mu­ze­um

Wiktionary

Mu­ze­a­lia – rze­czy ru­cho­me i nie­ru­cho­mo­ści sta­no­wią­ce włas­ność mu­ze­um i wpi­sa­ne do in­wen­ta­rza mu­ze­a­liów.

W przy­pad­ku mu­ze­um nie­po­sia­da­ją­ce­go oso­bo­wo­ści praw­nej, mu­ze­a­lia­mi są rze­czy ru­cho­me i nie­ru­cho­mo­ści sta­no­wią­ce włas­ność pod­mio­tu, który ut­wo­rzył mu­ze­um, oraz wpi­sa­ne do in­wen­ta­rza mu­ze­a­liów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmuzɛˈalʲja, AS: muzealʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzealnik mos., muzealnictwo n., muzealniczka ż.

 przym. muzealniczy

 przysł. muzealnie

Wiktionary


muzealium

ek­spo­nat mu­ze­al­ny


SJP.pl


muzealizacja

do­sto­so­wa­nie cze­goś na po­trze­by ek­spo­na­tu mu­ze­al­ne­go


SJP.pl


muzealnictwo

wszyst­ko co jest zwią­za­ne z za­kła­da­niem i pro­wa­dze­niem mu­ze­ów i gro­ma­dze­niem zbio­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pro­wa­dze­nie mu­ze­ów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ne­a­pol jest waż­nym oś­rod­kiem mu­ze­al­nict­wa na po­łud­niu Włoch.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzeolog mos., muzealia lm nm., muzealniczka ż., muzealnik mos., muzeum n.

 przym. muzealny, muzealniczy

 przysł. muzealnie

Wiktionary


muzealniczka

→ mu­ze­al­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pra­cow­nicz­ka pla­ców­ka­a­ców­ki mu­ze­al­nej

Wiktionary

Patrz:

muzealnik

Przykłady

 (1.1) Wy­kład po­pro­wa­dzi mu­ze­al­nicz­ka z zamku na Wa­we­lu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzealia lm nm., muzealnictwo n., muzeum n.

:: fm. muzealnik mos.

 przym. muzealny, muzealniczy

 przysł. muzealnie

Wiktionary


muzealniczy

do­ty­czą­cy mu­ze­al­nict­wa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mu­ze­al­nict­wem, do­ty­czą­cy mu­ze­al­nict­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Raj­mund ukoń­czył mu­ze­al­ni­cze stu­dia ku­ra­tor­skie na UŚ-u.

 (1.1) Zaraz po woj­nie za­ję­ła się pracą mu­ze­al­ni­czą naj­pierw w Kra­ko­wie, a na­stęp­nie na Gór­nym Ślą­sku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzealia lm nm., muzealnik mos., muzealniczka ż., muzealnictwo n., muzeum n.

 przym. muzealny

 przysł. muzealnie

Wiktionary


muzealnie

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób mu­ze­al­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzealia lm nm., muzealnictwo n., muzealniczka ż., muzealnik mos., muzeum n.

 przym. muzealny, muzealniczy

Wiktionary


muzealnik

osoba pra­cu­ją­ca w mu­ze­um, zaj­mu­ją­ca się kon­ser­wa­cją ek­spo­na­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pra­cow­nik mu­ze­um

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z cza­sem mu­ze­al­ni­cy udo­stęp­ni­li do­dat­ko­we obiek­ty (schron D).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzealia lm nm., muzealniczka ż., muzealnictwo n., muzeum n.

:: fż. muzealniczka ż.

 przym. muzealny, muzealniczy

 przysł. muzealnie

Wiktionary


muzealny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mu­ze­um, do­ty­czą­cy mu­ze­um i jego zbio­rów

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) taki, który po­sia­da war­tość hi­sto­rycz­ną lub ar­ty­stycz­ną na miarę mu­ze­um

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Oczy­wi­ście za­cho­wa­ły się ze sta­ro­żyt­nych cza­sów licz­ne filmy i do­ku­men­ty, ale miały już war­tość wy­łącz­nie mu­ze­al­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmuzɛˈalnɨ, AS: muzealny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzeolog mos., muzealnik mos., muzeum n., muzealnictwo n., muzealniczka ż.

 przysł. muzealnie

 przym. muzealniczy

Wiktionary


muzeobus

au­to­bus z wy­sta­wą ob­ja­zdo­wą


SJP.pl


muzeograf

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie mu­ze­o­gra­fii


SJP.pl


muzeolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie mu­ze­o­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w za­kre­sie mu­ze­o­lo­gii, zaj­mu­ją­cy się za­kła­da­niem i utrzy­ma­niem mu­ze­um

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzeum n., muzealnictwo n.

 przym. muzealny

Wiktionary


muzeologia

Mu­ze­o­lo­gia (mu­ze­al­nict­wo, mu­ze­o­gra­fia) – nauka po­moc­ni­cza hi­sto­rii, zaj­mu­ją­ca się ar­chi­tek­tu­rą mu­ze­ów i ich za­rzą­dza­niem, po­sze­rzo­na o te­o­rię ko­mu­ni­ka­cji, edu­ka­cję i rolę, jaką peł­nią in­sty­tu­cje mu­ze­al­ne w spo­łe­czeń­stwie. W sen­sie prak­tycz­nym jest nauką o funk­cjo­no­wa­niu mu­ze­ów.

Wikipedia


muzeolożka

→ mu­ze­o­log


SJP.pl

Patrz:

muzeolog

muzeum

in­sty­tu­cja gro­ma­dzą­ca zbio­ry za­byt­ków hi­sto­rii, sztu­ki itp. or­ga­ni­zu­ją­ca ich wy­sta­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) tu­ryst. in­sty­tu­cja zaj­mu­ją­ca się prze­cho­wy­wa­niem obiek­tów o war­to­ści hi­sto­rycz­nej, zwy­kle z jed­nej dzie­dzi­ny wie­dzy, celem po­ka­zy­wa­nia ich od­wie­dza­ją­cym;

 (1.2) tu­ryst. bu­dy­nek mu­ze­um (1.1)

Wiktionary

Mu­ze­um ( mu­sa­e­um, z "μουσεῖον" "mouseíon" ‘świą­ty­nia muz’) – in­sty­tu­cja kul­tu­ry po­wo­ła­na w celu gro­ma­dze­nia, ba­da­nia oraz opie­ki nad obiek­ta­mi po­sia­da­ją­cy­mi war­tość hi­sto­rycz­ną bądź ar­ty­stycz­ną. W więk­szych mu­ze­ach nie­wiel­ka część z tych obiek­tów jest udo­stęp­nia­na pu­blicz­no­ści w po­sta­ci wy­staw sta­łych lub cza­so­wych, na­to­miast resz­ta jest prze­cho­wy­wa­na w spe­cjal­nie do tego przy­sto­so­wa­nych ma­ga­zy­nach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O daw­nym gma­chu mu­ze­um in­for­mu­je ta­bli­ca pa­miąt­ko­wa przy obe­li­sku.

 (1.2) Wi­dzie­li­śmy w mu­ze­um wiele sta­rych obra­zów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muˈzɛwũm, AS: muzeu̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzeolog mos., muzealnik mos., muzealniczka ż., muzealnictwo n., muza ż., muzyka ż., muzyk mos.

 przym. muzealny, muzealniczy

 przysł. muzealnie

Wiktionary


muzułman

wy­cień­czo­ny wię­zień obozu kon­cen­tra­cyj­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. gwara. obo­zo­wa wy­cień­czo­ny fi­zycz­nie i za­ła­ma­ny psy­chicz­nie wię­zień hit­le­row­skie­go obozu

 (1.2) przest. mu­zuł­ma­nin

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzułmanin mos., muzułmańskość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) stpol. moslemin

Wiktionary


muzułmanie

wyz­naw­ca is­la­mu; ma­ho­me­ta­nin, is­la­mi­sta


SJP.pl


muzułmanieć

śro­do­wi­sko­wo: sta­wać się wy­cień­czo­nym więź­niem obozu kon­cen­tra­cyj­ne­go


SJP.pl


muzułmanin

wyz­naw­ca is­la­mu; ma­ho­me­ta­nin, is­la­mi­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wyz­naw­ca is­la­mu;

 (1.2) pot. ek­stre­mal­nie wy­gło­dzo­ny wię­zień obozu kon­cen­tra­cyj­ne­go

Wiktionary

Mu­zuł­ma­nin, Ma­ho­me­ta­nin – wyz­naw­ca is­la­mu, jed­nej z naj­więk­szych re­li­gii świa­to­wych. Islam, który pow­stał w VII wieku n.e. na Pół­wy­spie Arab­skim, opie­ra się na na­u­cza­niach pro­ro­ka Ma­ho­me­ta, uwa­ża­ne­go przez mu­zuł­ma­nów za ostat­nie­go pro­ro­ka w sze­re­gu pro­ro­ków mo­no­te­i­stycz­nych, po­czą­wszy od Adama.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We­dług praw is­la­mu, jeśli ojcem jest mu­zuł­ma­nin, dziec­ko też jest mu­zuł­ma­ni­nem.

 (1.1) W cza­sach ko­mu­niz­mu wła­dze ro­ze­sła­ły około 25 mln Ro­sjan do naj­dal­szych za­kąt­ków im­pe­rium, by za­miesz­ka­li wśród ta­dżyc­kich mu­zuł­ma­nów, or­miań­skich chrze­ści­jan czy ka­za­skich ko­czow­ni­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmuzuwˈmãɲĩn, AS: muzuu̯mãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzułman mos., Muzułmanin mos., muzułmańskość ż., muzułmanizm mrz.

:: fż. muzułmanka ż.

 przym. muzułmański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) islamista, mahometanin, przest. muzułman; pot. muslim, muślim; stpol. pogard. bisurmanin

Wiktionary


muzułmanizm

re­li­gia ob­ja­wio­na pro­ro­ko­wi Ma­ho­me­to­wi, gło­szą­ca wiarę w jed­ne­go Boga (Al­la­ha), roz­po­wszech­nio­na głów­nie w kra­jach Bli­skie­go Wscho­du, niek­tó­rych kra­jach az­ja­tyc­kich oraz afry­kań­skich; islam, ma­ho­me­ta­nizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. rel. islam

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­steś ka­wa­le­rem. Może więc zna­la­złeś jakąś atrak­cyj­ną mu­zuł­man­kę? – Mu­siał­bym przejść na mu­zuł­ma­nizm. Na razie za­sta­na­wiam się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzułmańskość ż., muzułmanin m., muzułmanka ż.

 przym. muzułmański

Wiktionary


muzułmanka

wyz­naw­czy­ni is­la­mu; ma­ho­me­tan­ka, is­la­mist­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ko­bie­ta, która wyz­na­je islam

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hi­dżab, nikab i abaja to ele­men­ty gar­de­ro­by no­szo­ne przez mu­zuł­man­ki je­dy­nie poza domem i w to­wa­rzy­stwie męż­czyzn nie bę­dą­cych bli­ski­mi krew­ny­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmuzuwˈmãnka, AS: muzuu̯mãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Muzułmanin m., Muzułmanka ż., muzułmanizm m., muzułmaństwo n.

:: fm. muzułmanin m.

 przym. muzułmański

Wiktionary


muzułmański

1. do­ty­czą­cy mu­zuł­ma­nów, mu­zuł­ma­niz­mu
2. do­ty­czą­cy Mu­zuł­ma­nów, wła­ści­wy Mu­zuł­ma­nom


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mu­zuł­ma­na­mi, do­ty­czą­cy mu­zuł­ma­nów

 (1.2) zwią­za­ny z Mu­zuł­ma­na­mi (Bosz­nia­ka­mi), do­ty­czą­cy Mu­zuł­ma­nów (Bosz­nia­ków)

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) taki, który ma cechy przy­pi­sy­wa­ne mu­zuł­ma­nom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) dla kul­tu­ry mu­zuł­mań­skiej nie jest ty­po­wy żaden kon­kret­ny ubiór; nosi się odzież bę­dą­cą wyt­wo­rem tra­dy­cji.

 (1.1) Nie­da­le­ko znaj­du­je się Mu­zuł­mań­skie Cen­trum Kul­tu­ral­no-Oś­wia­to­we.

 (2.1) Śred­nio­wiecz­ny han­del nie­wol­ni­ka­mi po­przez pu­sty­nię Sa­ha­rę miał bar­dziej mu­zuł­mań­ski cha­rak­ter, cho­ciaż i tutaj uczest­ni­czy­li w nim nie tylko wyz­naw­cy is­la­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmuzuwˈmãj̃sʲci, AS: muzuu̯mãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzułmańskość ż., muzułmanin m., muzułmanka ż., muzułmanizm m., muzułmaństwo n., Muzułmanin mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mahometański

 (1.2) boszniacki

Wiktionary


muzułmańskość

→ mu­zuł­mań­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co mu­zuł­mań­skie; mu­zuł­mań­ski cha­rak­ter cze­goś

Wiktionary

Patrz:

muzułmański

Przykłady

 (1.1) Licz­ne mi­na­re­ty świad­czą o mu­zuł­mań­sko­ści mia­sta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzułman mos., Muzułmanin mos., muzułmanin mos., muzułmanizm mrz., muzułmanka ż.

 przym. muzułmański

Wiktionary


muzułmaństwo

re­li­gia Mu­zuł­ma­nów; islam; ma­ho­me­ta­nizm


SJP.pl


muzyczka

1. zdrob­nie­nie od: mu­zy­ka;
2. twór­czy­ni lub odt­wór­czy­ni ut­wo­rów mu­zycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: mu­zy­ka

 (1.2) pot. eduk. na­u­czy­ciel­ka mu­zy­ki

 (1.3) pot. ko­bie­ta gra­ją­ca na in­stru­men­cie mu­zycz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W radiu le­cia­ła jakaś fajna mu­zycz­ka.

 (1.2) Nasza mu­zycz­ka wy­ma­ga od nas zna­jo­mo­ści bu­do­wy pia­ni­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muˈzɨt͡ʃka, AS: muzyčka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzyka ż., muzykant m., muzyczność ż., muzykowanie n.

:: fm. muzyk m.

 czas. muzykować ndk., umuzykalniać ndk., umuzykalnić dk.

 przym. muzyczny, muzykalny

 przysł. muzycznie, muzykalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) muzyk

Wiktionary


muzycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób do­ty­czą­cy mu­zy­ki, mu­zycz­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzyka ż., muzyk m., muzyczka ż., muzykowanie n., muzyczność ż., muzykalność ż.

 przym. muzyczny, muzykalny

Wiktionary


muzyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest mu­zycz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzyczka ż., muzyka ż., muzykant mos., muzykowanie n., muzykalność ż.

 przym. muzyczny

 przysł. muzycznie

Wiktionary


muzyczny

przy­miot­nik od: mu­zy­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mu­zy­ki, zwią­za­ny z mu­zy­ką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ścia­nie wisi duży pla­kat mu­zycz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muˈzɨt͡ʃnɨ, AS: muzyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzyczka ż., muzyk m., muzyka ż., muzykowanie n., muzykant mos., muzyczność ż., muzykalność ż.

 przysł. muzycznie

Wiktionary


muzyczuk

naz­wi­sko


SJP.pl


muzyk

twór­ca lub odt­wór­ca ut­wo­rów mu­zycz­nych; gra­jek, wir­tu­oz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która zaj­mu­je się mu­zy­ką;

:: (1.1.1) twór­ca mu­zy­ki

:: (1.1.2) wy­ko­naw­ca, odt­wór­ca mu­zy­ki

:: (1.1.3) pot. eduk. na­u­czy­ciel mu­zy­ki

Wiktionary

Zo­bacz też: "Muzyk" – film z 1962 roku.

Muzyk – osoba zaj­mu­ją­ca się wy­ko­ny­wa­niem lub two­rze­niem mu­zy­ki.

Wy­ko­naw­ca mu­zycz­ny po­sia­da jedną lub wiele spe­cjal­no­ści, ta­kich jak in­stru­men­ta­li­sta, wo­ka­li­sta czy dy­ry­gent. Two­rze­niem mu­zy­ki zaj­mu­je się kom­po­zy­tor, aran­żer, pro­du­cent mu­zycz­ny. Muzyk do swej pracy wy­ko­rzy­stu­je m.in. in­stru­men­ty mu­zycz­ne, głos ludz­ki, głosy zwie­rząt, inne efek­ty aku­stycz­ne (np. ude­rza­nie mło­tem w ko­wa­dło) czy też tech­no­lo­gie kom­pu­te­ro­we.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmuzɨk, AS: muzyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzyka ż., muzyczka ż., muzykant m., muzykowanie n., muza ż., muzeum n., muzykalność ż.

 czas. muzykować ndk., umuzykalniać ndk., umuzykalnić dk.

 przym. muzyczny, muzykalny

 przysł. muzycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1.2) muzykant, grajek

Wiktionary


muzyka

dzie­dzi­na sztu­ki, któ­rej two­rzy­wem ar­ty­stycz­nym są dźwię­ki zor­ga­ni­zo­wa­ne w kom­po­zy­cyj­ną ca­łość; ut­wo­ry, me­lo­die wy­ko­ny­wa­ne na in­stru­men­tach lub przez głos ludz­ki; kom­po­no­wa­nie, gra­nie, śpie­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kom­po­zy­cja ar­ty­stycz­na zło­żo­na z dźwię­ków

 (1.2) sztu­ka ukła­da­nia ta­kich kom­po­zy­cji

 (1.3) ca­łoksz­tałt ta­kich kom­po­zy­cji

 (1.4) książk. brzmie­nie cze­goś, zwła­szcza przy­jem­ne

 (1.5) pot. przed­miot szkol­ny ma­ją­cy na celu umu­zy­kal­nie­nie ucz­niów

 (1.6) pot. rzad. or­kie­stra, ka­pe­la

 (1.7) pot. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­tań­ców­ka

 (1.8) gw-pl|Bu­ko­wi­na. za­ba­wa

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: muzyk

Wiktionary

Mu­zy­ka – dzie­dzi­na sztu­ki po­le­ga­ją­ca na or­ga­ni­zo­wa­niu dźwię­ków (a także ciszy) w cza­sie, za po­mo­cą ta­kich ele­men­tów jak rytm, me­lo­dia, har­mo­nia, barwa i dy­na­mi­ka, w celu wy­ra­ża­nia tre­ści emo­cjo­nal­nych, este­tycz­nych lub ko­mu­ni­ka­cyj­nych. Pow­sta­je po­przez wy­ko­rzy­sta­nie głosu ludz­kie­go oraz in­stru­men­tów mu­zycz­nych i funk­cjo­nu­je jako zja­wi­sko kul­tu­ro­we obec­ne we wszyst­kich spo­łe­czeń­stwach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Mu­zy­ka kla­sycz­na jest pię­kna.

 (1.4) Mu­zy­ka jej głosu była dla niego pie­szczo­tą.

 (1.4) Na to wró­bel za­ter­li­kał: "Cóż to znowu za mu­zy­ka? Muszę zaj­rzeć do słow­ni­ka, by zro­zu­mieć śpiew sło­wi­ka!

 (1.6) Mu­zy­ka przy­gry­wa­ła im do tańca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmuzɨka, AS: muzyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzyk m., muzykant m., muzykalność ż., muzyczność ż., muzyczka ż., umuzykalnianie n., muzykowanie n., muzeum n.

 czas. muzykować ndk., umuzykalniać ndk., umuzykalnić dk.

 przym. muzyczny, muzykalny

 przysł. muzycznie, muzykalnie

Wiktionary

Synonimy:

stpol. gędźba

Wiktionary


muzykalia

Mu­zy­ka­lia (do­ku­men­ty mu­zycz­ne) – typ do­ku­men­tów pi­śmien­ni­czych do­ty­czą­ce mu­zy­ki, a także na­gra­nia dźwię­ko­we na pły­tach i ta­śmach, sta­no­wią­ce odręb­ną część księ­go­zbio­ru bi­blio­tecz­ne­go.

Mu­zy­ka­lia obej­mu­ją obiek­ty za­pi­sa­ne spo­so­bem gra­ficz­nym (rę­ko­pi­sy i druki nu­to­we, książ­ki, cza­so­pis­ma oraz na­gra­nia na­gra­ne na taśmy i płyty.

Wikipedia


muzykalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: mu­zy­kal­nie


SJP.pl


muzykalniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: mu­zy­kal­ny


SJP.pl


muzykalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest mu­zy­kal­ne; cecha tych, któ­rzy są mu­zy­kal­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzyka ż., muzyczka ż., muzyk m., muzyczność ż., muzykowanie n., umuzycznianie n., umuzycznienie n., muza ż., umuzykalnienie n.

 czas. muzykować ndk., pomuzykować dk., umuzyczniać ndk., umuzycznić dk.

 przym. muzykalny, muzyczny

 przysł. muzykalnie, muzycznie

Wiktionary


muzykalny

przy­miot­nik

 (1.1) uzdol­nio­ny mu­zycz­nie, wraż­li­wy na mu­zy­kę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmuzɨˈkalnɨ, AS: muzykalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzyka ż., muzyczka ż., muzykalność ż., muzyk m., muzykant mos., muzykowanie n., umuzykalnienie n.

 przysł. muzycznie

Wiktionary


muzykancik

zdrob­nie­nie od: mu­zy­kant


SJP.pl


muzykancki

→ mu­zy­kant


SJP.pl

Patrz:

muzykant

muzykanctwo

przy­gry­wa­nie do tańca w lo­ka­lach, na we­se­lach, od­pu­stach, dwo­rach kró­lew­skich itp.


SJP.pl


muzykant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba gra­ją­ca na in­stru­men­cie mu­zycz­nym, nie­po­sia­da­ją­ca wyksz­tał­ce­nia mu­zycz­ne­go

Wiktionary

Mu­zy­kant, cza­sem "mu­zy­kus", "gra­jek", "graj­cyk", daw­niej także "gądek" – ter­min uży­wa­ny na wsiach i w ma­łych mia­stecz­kach (a kie­dyś także w mia­stach) więk­szo­ści re­gio­nów Pol­ski na okre­śle­nie lu­do­we­go mu­zy­ka, sa­mo­u­ka.

Mu­zy­kant uczył się ze słu­chu u mi­strza, star­sze­go i wpraw­ne­go już w mu­zy­ko­wa­niu są­sia­da lub człon­ka ro­dzi­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) … daw­niej, gdy ży­dow­skim mu­zy­kan­tom zda­rza­ło się gry­wać w na­szej wsi, wsta­wa­łem o jutrz­ni i przy­glą­da­łem się pil­nie ich do­cho­dze­niu do na­szych opłot­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muˈzɨkãnt, AS: muzykãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzyczka ż., muzyk mos., muzyka ż., muzykowanie n., muzyczność ż., umuzykalnienie n., umuzykalnianie n., muza ż.

:: fż. muzykantka ż.

 czas. muzykować ndk., pomuzykować dk., umuzykalniać ndk., umuzykalniać się ndk., umuzykalnić dk., umuzykalnić się dk.

 przym. muzyczny, muzykalny, muzykancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grajek

Wiktionary


muzykantka

→ mu­zy­kant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta gra­ją­ca na in­stru­men­cie mu­zycz­nym, nie­po­sia­da­ją­ca wyksz­tał­ce­nia mu­zycz­ne­go

Wiktionary

Patrz:

muzykant

Powiązane:

 rzecz. muzykant mos., muzykowanie n.

Wiktionary


muzykograf

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie mu­zy­ko­gra­fii


SJP.pl


muzykografia

ana­li­za, opis ut­wo­rów mu­zycz­nych


SJP.pl


muzykolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie mu­zy­ko­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) eduk. muz. ba­dacz twór­czo­ści mu­zycz­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasz dzia­dek był mu­zy­ko­lo­giem i wy­kła­dał w Ka­to­wi­cach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmuzɨˈkɔlɔk, AS: muzykolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzykologia ż.

:: fż. pot. muzykolożka ż.

 przym. muzykologiczny

Wiktionary


muzykologia

ca­łoksz­tałt wiedz o mu­zy­ce obej­mu­ją­cy dy­scy­pli­ny te­o­re­tycz­ne i hi­sto­rycz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. muz. na­u­ko­we ba­da­nia nad mu­zy­ką w aspek­cie hi­sto­rycz­nym, te­o­re­tycz­nym czy też fi­zycz­nej na­tu­ry dźwię­ku;

Wiktionary

Mu­zy­ko­lo­gia (z gr.) – nauka hu­ma­ni­stycz­na, któ­rej przed­mio­tem jest mu­zy­ka we wszyst­kich swych aspek­tach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po wy­kła­dzie z mu­zy­ko­lo­gii stu­dent­ki posz­ły do parku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzykolog m., muzykolożka ż.

 przym. muzykologiczny

Wiktionary


muzykologiczny

przy­miot­nik

 (1.1) muz. zwią­za­ny z mu­zy­ko­lo­gią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W pią­tek bę­dzie za­li­cze­nie z mu­zy­ko­lo­gicz­nej in­for­ma­cji na­u­ko­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzykologia ż., muzykolog ż., muzykolożka ż.

Wiktionary


muzykolożka

→ mu­zy­ko­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eduk. muz. ba­dacz­ka twór­czo­ści mu­zycz­nej

Wiktionary

Patrz:

muzykolog

Wymowa:

IPA: ˌmuzɨkɔˈlɔʃka, AS: muzykološka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzykologia ż.

:: fm. muzykolog mos.

 przym. muzykologiczny

Wiktionary


muzykoman

mi­ło­śnik mu­zy­ki; me­lo­man


SJP.pl


muzykomania

daw­niej: uwiel­bie­nie mu­zy­ki, fa­scy­na­cja sztu­ką mu­zycz­ną; me­lo­ma­nia


SJP.pl


muzykoterapeutka

→ mu­zy­ko­te­ra­pe­u­ta


SJP.pl

Patrz:

muzykoterapeuta

muzykoterapeutyczny

→ mu­zy­ko­te­ra­pia


SJP.pl

Patrz:

muzykoterapia

muzykoterapia

Mu­zy­ko­te­ra­pia – dzie­dzi­na po­słu­gu­ją­ca się mu­zy­ką lub jej ele­men­ta­mi w celu przy­wra­ca­nia zdro­wia lub po­pra­wy funk­cjo­no­wa­nia osób z róż­no­rod­ny­mi pro­ble­ma­mi na­tu­ry emo­cjo­nal­nej, fi­zycz­nej lub umy­sło­wej (np. za­bu­rze­nia de­pre­syj­ne, za­bu­rze­nia ner­wi­co­we, za­bu­rze­nie oso­bo­wo­ści; zob. też psy­cho­pa­to­lo­gia, do­bro­stan su­biek­tyw­ny).

Wikipedia


muzykowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ama­tor­skie upra­wia­nie mu­zy­ki, szcze­gól­nie in­stru­men­tal­nej, dla przy­jem­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ro­dzi­na Jacka czę­sto spo­ty­ka się na wspól­nym mu­zy­ko­wa­niu w nie­dziel­ne po­po­łud­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmuzɨkɔˈvãɲɛ, AS: muzykovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muza ż., muzyka ż., muzyczka ż., muzyk m., muzykant m., muzykancik m., muzykantka ż., muzykalność ż., muzyczność ż.

 czas. muzykować ndk., pomuzykować dk.

 przym. muzyczny, muzykalny

 przysł. muzycznie, muzykalnie

Wiktionary


muzykować

upra­wiać mu­zy­kę, grać na in­stru­men­cie lub śpie­wać, zwła­szcza w nie­wiel­kim gro­nie ama­tor­skim


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) gry­wać na in­stru­men­cie mu­zycz­nym, zwy­kle ama­tor­sko lub to­wa­rzy­sko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta ży­dow­ska ka­pe­la przy­cho­dzi­ła mu­zy­ko­wać na we­se­la i fe­sty­ny jakby z in­nych stron.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmuzɨˈkɔvat͡ɕ, AS: muzykovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muzyka ż., muzyczka ż., muzyk mos., muzykant mos., muzykowanie n., muzykalność ż.

Wiktionary


muzykus

lek­ce­wa­żą­co o mu­zy­ku


SJP.pl


mućka

pie­szczot­li­wie: krowa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pieszcz. żart. także reg-pl|Su­wal­szczyz­na. krowa

 (1.2) slang. bu­tel­ka wódki 0,7 litra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co dzień gonił mućki na pa­stwi­sko.

 (1.2) Heniu, chodź – na­pi­je­my się mućki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmut͡ɕka, AS: mućka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muczenie n., Mućka ż.

 czas. muczeć ndk.

 przym. mućkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krasula

 (1.2) krowa

Wiktionary


muł

zwie­rzę po­cho­dzą­ce ze skrzy­żo­wa­nia kla­czy konia z ogie­rem osła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. jucz­ny, wy­trzy­ma­ły mie­sza­niec ogie­ra osła i kla­czy konia;

 (1.2) pot. mu­skuł; lm. muły – bi­cep­sy, mu­sku­ły

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. pejor. osoba po­wol­na, spra­wia­ją­ca wra­że­nie nie­roz­gar­nię­tej

 (2.2) pot. pejor. osoba upar­ta, bar­dzo nie­chęt­na do zmia­ny swo­je­go zda­nia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) geol. na­tu­ral­ny, grzą­ski i błot­ni­sty osad zbior­ni­ków wod­nych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • muł – błot­ni­sty osad wy­stę­pu­ją­cy w zbior­ni­kach wod­nych lub w ich po­bli­żu
  • muł – mie­sza­niec mię­dzy­ga­tun­ko­wy kla­czy konia do­mo­we­go z ogie­rem osła

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie do­się­gną nas ich muły i cięż­kie kar­dy­nal­skie pod­jezd­ki.

 (3.1) Tu z brze­gu jest mułu na kilku chło­pów. Kto nie wie, jak sobie po­ra­dzić, utopi się na pewno.

 (3.1) Wąż wodny gonił drob­ną rybkę, uno­sząc kłęb­ki mułu spo­mię­dzy ka­mie­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muw, AS: muu̯

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. mulica ż., mulątko n.

:: zdrobn. mułek m.

:: zgrub. mulisko n.

 czas. mulić ndk.

 przym. mułowy, muli, mułowaty

 (3.1)

 rzecz. mułowiec m., mulisko n.

:: zdrobn. mułek m.

 przym. mułowy, mulisty, mulasty, mułowaty, zamulony, mułkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (3.1) szlam, błoto, nanos, osad

Wiktionary


muławka

ro­dzaj ma­łych ryb z ro­dzi­ny mu­ław­ko­wa­tych


SJP.pl


muławkowate

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Um­bri­dae|ref=tak., ro­dzi­na ma­łych, słod­ko­wod­nych ryb szczu­pa­koksz­tałt­nych;

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) plu­ral|mu­ław­ko­wa­ty.

Wiktionary

Mu­ław­ko­wa­te (Um­bri­dae) – ro­dzi­na ma­łych, słod­ko­wod­nych ryb szczu­pa­koksz­tałt­nych (Eso­ci­for­mes).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. muławka ż.

 przym. muławkowaty

Wiktionary


mułek

mały muł


SJP.pl

Mułek – nie­o­fi­cjal­na nazwa przy­siół­ka wsi Kar­wi­ce w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie sła­wień­skim, w gmi­nie Ma­le­cho­wo.

W la­tach 1975–1998 wieś po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie ko­sza­liń­skim.

Wikipedia


mułkowaty

po­dob­ny do mułku, za­wie­ra­ją­cy pewną ilość mułku (skały osa­do­wej)


SJP.pl


mułkowy

→ mułek


SJP.pl

Patrz:

mułek

mułojad

ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny pi­sko­rzo­wa­tych; cier­nio­o­czek dłu­go­no­sy


SJP.pl


mułowatość

→ mu­ło­wa­ty


SJP.pl

Patrz:

mułowaty

mułowaty

1. po­tocz­nie: przy­po­mi­na­ją­cy muła, z ce­cha­mi muła; muli;
2. obraź­li­wie: wolno my­ślą­cy, po­wol­ny, nie­roz­gar­nię­ty (o kimś);
3. za­wie­ra­ją­cy muł lub po­dob­ny do mułu; grzą­ski, szla­mo­wa­ty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) głup­ko­wa­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mulnik mos., mulica ż.

 przym. mułowy

Wiktionary


mułowcowy

→ mu­ło­wiec


SJP.pl

Patrz:

mułowiec

mułowiec

skała osa­do­wa z grupy skał okru­cho­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. herp. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ki­no­ster­non su­bru­brum|Bon­na­ter­re|ref=tak., mu­ło­wiec pen­syl­wań­ski

 (1.2) pot. herp. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ki­no­ster­non scor­pio­i­des|Lin­na­e­us|ref=tak., mu­ło­wiec skor­pio­no­wy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) geol. skała okru­cho­wa, sce­men­to­wa­ny muł;

Wiktionary

Mu­ło­wiec – zwię­zła skała okru­cho­wa, bę­dą­ca zli­ty­fi­ko­wa­nym (sce­men­to­wa­nym) mułem. Zło­żo­na głów­nie z zia­ren kwar­cu, cza­sem ły­szczy­ków, ska­le­ni, mi­ne­ra­łów wę­gla­no­wych i ila­stych.

W Pol­sce na po­wierzch­ni wy­stę­pu­je m.in. w se­riach osa­do­wych kar­bo­nu, permu, kredy gór­nej w Su­de­tach, jako skała płon­na w za­głę­biach wę­glo­wych Gór­ne­go i Dol­ne­go Ślą­ska oraz czę­sto wśród róż­no­wie­ko­wych ut­wo­rów Gór Świę­to­krzy­skich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­bró­dek i gar­dło mu­łow­ca są żół­ta­wo­sza­re.

 (2.1) W skład mu­łow­ca wcho­dzą ziar­na kwar­cu i ska­le­ni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muł mrz.

 przym. mułowy

Wiktionary


mułowisko

wiel­kie sku­pi­sko mułu, szla­mu; mu­li­sko


SJP.pl

Mu­ło­wi­sko – ro­dzaj mo­kra­dła nie­bę­dą­ce­go tor­fo­wi­skiem, sied­li­sko w dużej mie­rze bu­do­wa­ne przez muł. Mu­ło­wi­ska pow­sta­ją na ob­sza­rach za­le­wo­wych, w miej­scach okre­so­wo za­le­wa­nych przez wody po­wo­dzio­we, gdzie woda sta­gnu­je przez więk­szą część roku (w odróż­nie­niu od na­mu­lisk, które są za­la­ne przez okres co naj­wy­żej trzech mie­się­cy).

Wikipedia


mułowy

1. przy­miot­nik od: muł (luźny osad two­rzą­cy się na dnie rzek), np. gleby mu­ło­we;
2.
a) wła­ści­wy mu­ło­wi (zwie­rzę­ciu), np. mu­ło­we uszy; muli;
b) od­no­szą­cy się do muła (zwie­rzę­cia), np. mu­ło­wy za­przęg


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z mułem (osa­dem)

 (1.2) zwią­za­ny z mułem (zwie­rzę­ciem)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mułowiec mzw./mrz., mulnik mos., mulica ż., muł

 czas. mulić, zamulać, zamulić

 przym. mulisty, mułowaty

Wiktionary


muły

zwie­rzę po­cho­dzą­ce ze skrzy­żo­wa­nia kla­czy konia z ogie­rem osła


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Muły – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. au­gu­stow­skim, w gmi­nie Pła­ska
  • Muły – osada leśna w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sej­neń­skim, w gmi­nie Giby, o iden­ty­fi­ka­to­rze SIMC 0757401
  • Muły – osada leśna w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sej­neń­skim, w gmi­nie Giby, o iden­ty­fi­ka­to­rze SIMC 0757418
  • muł (ge­o­lo­gia)
  • muł (ssak)

Wikipedia


mułymja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, ucho­dzi do Kondy

Wiktionary


mułła

mołła;
1. tytuł na­da­wa­ny du­chow­ne­mu mu­zuł­mań­skie­mu, zna­czą­cy tyle co: mistrz, uczo­ny;
2. mu­zuł­mań­ski sę­dzia, dok­tor prawa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. w szy­iz­mie: ho­no­ro­wy tytuł te­o­lo­ga lub praw­ni­ka mu­zuł­mań­skie­go;

Wiktionary

Mułła ( ‏ملا‎ "mollâ") – w szy­iz­mie: na­u­czy­ciel, in­ter­pre­ta­tor praw re­li­gij­nych i dok­tryn is­la­mu. Nie jest za­li­cza­ny do du­chow­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mod­lą­cy się mułła stał w po­bli­żu min­ba­ru.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. mołła

Wiktionary


muślimowie

Ta­ta­rzy osied­le­ni na Lit­wie lub w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Pol­ski


SJP.pl


muślin

lekka, cien­ka tka­ni­na o luź­nym splo­cie, naj­czę­ściej jed­wab­na; musz­lin, ben­gal


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) włók. cien­ka, lekka, przej­rzy­sta tka­ni­na jed­wab­na lub ba­weł­nia­na o splo­cie płó­cien­nym, zwy­kle jed­no­barw­na;

Wiktionary

Mu­ślin:

Mu­ślin, na­zy­wa­ny także "mal­mal", swoje po­cząt­ki ma w sta­ro­żyt­nych In­diach, gdzie pier­wot­nie wy­pro­du­ko­wa­no go z de­li­kat­ne­go ma­te­ria­łu zna­le­zio­ne­go w oko­li­cach rzeki Gan­ges. Cha­rak­te­ry­zo­wał się on wy­jąt­ko­wą lek­ko­ścią i mięk­ko­ścią, gdyż był wy­ko­na­ny z bar­dzo cien­kich nici. Już w sta­ro­żyt­no­ści mu­ślin był ce­nio­ny za swoją niez­wy­kłą ja­kość i trak­to­wa­ny jako towar luk­su­so­wy, ek­spor­to­wa­ny do róż­nych za­kąt­ków świa­ta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Panna młoda miała na sobie pię­kną su­knię z mu­śli­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmuɕlʲĩn, AS: muślʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. muślinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) musselin, gwara. muszlin

Wiktionary


muślinować

daw­niej: ubie­rać w mu­ślin


SJP.pl


muślinowy

→ mu­ślin


SJP.pl

przy­miot­nik odrze­czow­ni­ko­wy

 (1.1) włók. zro­bio­ny z mu­śli­nu

 (1.2) kulin. wy­ko­na­ny na bazie nie­sło­dzo­nej bitej śmie­ta­ny, żół­tek i masła

Wiktionary

Patrz:

muślin

Powiązane:

 rzecz. muślin mrz.

Wiktionary


muśnięcie

1. lekko otrzeć;
2. de­li­kat­nie dot­knąć


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mus­nąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. musnąć

Wiktionary


mużakowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mu­ża­ko­wem, do­ty­czą­cy Mu­ża­ko­wa (mia­sta w Niem­czech)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mużaków mrz.

Wiktionary


mużaków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto uz­dro­wi­sko­we w Niem­czech nad Nysą Łu­życ­ką w kraju związ­ko­wym Sak­so­nia;

Wiktionary

Mu­ża­ków ( Bad Mu­skau; lub "Kup­jel Mužakow") – mia­sto uz­dro­wi­sko­we w Niem­czech, ad­mi­ni­stra­cyj­nie w kraju związ­ko­wym Sak­so­nia nad Nysą Łu­życ­ką, w okrę­gu ad­mi­ni­stra­cyj­nym Drez­no, w po­wie­cie Görlitz, sie­dzi­ba wspól­no­ty ad­mi­ni­stra­cyj­nej Mu­ża­ków. Do 1945 Mu­ża­ków sta­no­wił jedno mia­sto z Łę­kni­cą, po­ło­żo­ną na pra­wym brze­gu Nysy. Do 31 lipca 2008 na­le­żał do nie­ist­nie­ją­ce­go już po­wia­tu Nie­dersch­le­sis­cher Ober­la­u­sitz­kre­is.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. mużakowski

Wiktionary


mużocja

glon z ro­dza­ju sprzęż­nic obej­mu­ją­cy ok. 120 ga­tun­ków, ży­ją­cy we wszyst­kich ro­dza­jach zbior­ni­ków wód słod­kich


SJP.pl

Mu­żo­cja ("Mo­u­ge­o­tia") – ro­dzaj glo­nów z gro­ma­dy zie­le­nic. Wy­stę­pu­je w wo­dach słod­kich i sło­na­wych Eu­raz­ji, Afry­ki, Ame­ry­ki i Au­stra­lii.

Wikipedia


mużycki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. chłop­ski, pro­stac­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przyj­rzyj­cie się jego mu­życ­kiej gębie i jego pro­stac­kim ma­nie­rom! Skoń­czo­ny tuman, kom­plet­ne zero!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mużyk m.

Wiktionary


mużyk

za­co­fa­ny chłop w daw­nej Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bia­ły­stok. męż­czyz­na

 (1.2) daw. pro­sty chłop

 (1.3) pot. po­gard. ciem­ny, za­co­fa­ny chłop

 (1.4) pot. po­gard. nie­o­by­ty męż­czyz­na ubra­ny po chłop­sku

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Rzekł — i wnet brody kup­ców i mu­ży­ków • Sypią się chmu­rą jak li­ście od gradu.

 (1.3) Prze­cież będę mu­siał oddać mu po­kłon jak ostat­ni głupi chrze­ści­ja­nin, jak jakiś ro­syj­ski mużyk mam­ro­cząc bez sensu: Panie Je­zu­sie Chry­ste, zmi­łuj się nade mną grzesz­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mużycki

Wiktionary


mużyłowice

wieś na Ukra­i­nie


SJP.pl

Mu­ży­ło­wi­ce (ukr. Мужиловичі) – wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie ja­wo­row­skim ob­wo­du lwow­skie­go. Wieś liczy około 1020 miesz­kań­ców.

W 1783 na grun­tach Mu­ży­ło­wic za­ło­żo­no w pro­ce­sie ko­lo­ni­za­cji jó­ze­fiń­skiej osadę "Münchenthal", z cza­sem na­zy­wa­ną „Mu­ży­ło­wi­ce Ko­lo­nia”, na­to­miast ręsz­tę miej­sco­wo­ści przez­wa­no „Mu­ży­ło­wi­ca­mi Na­ro­do­wy­mi”.

Wikipedia


mużyłowicki

→ Mu­ży­ło­wi­ce


SJP.pl

Patrz:

Mużyłowice

mv

skrót od: me­ga­wolt (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • MV – Märkisches Vier­tel – osied­le miesz­ka­nio­we w ber­liń­skim okrę­gu ad­mi­ni­stra­cyj­nym Re­i­nic­ken­dorf
  • MV – kod przy­pi­sa­ny Ma­le­di­wom we­dług stan­dar­du ISO 3166-1 alfa-2
  • MV – akro­nim kraju związ­ko­we­go Mec­klen­burg-Vor­pom­mern
  • MV – me­ga­wolt
  • mV – mi­li­wolt
  • MV (także M/V, mv, m/v) – skrót od ang. Motor Ves­sel – sta­tek mo­to­ro­wy (zob. też skró­ty przed imio­na­mi stat­ków)
  • mv (Unix) – unik­so­we na­rzę­dzie do prze­no­sze­nia pli­ków

Wikipedia


mw

skrót od: mi­li­wat (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka

 (1.1) = wojsk. ma­ry­nar­ka wo­jen­na

 (1.2) = kolej. Metro War­szaw­skie

 (1.3) = wojsk. ma­te­riał wy­bu­cho­wy

 (1.4) = polit. Mło­dzież Wszech­pol­ska

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mW, MW – mi­li­wat, me­ga­wat
  • MW – kod przy­pi­sa­ny Ma­la­wi we­dług stan­dar­du ISO 3166-1 alfa-2
  • Metro War­szaw­skie
  • Ma­ry­nar­ka Wo­jen­na
  • Mło­dzież Wszech­pol­ska
  • ma­te­riał wy­bu­cho­wy
  • ma­gi­stra­la wę­glo­wa
  • „Myśl Woj­sko­wa”
  • fale śred­nie (ang. me­dium wave)
  • MW – manga au­tor­stwa Osamu Te­zu­ki
  • MW – zbiór opo­wia­dań Wal­de­ma­ra Ły­sia­ka
  • Mo­dern War­fa­re – gra kom­pu­te­ro­wa firmy Ac­ti­vi­sion

Wikipedia

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

sy­no­ni­my.

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

po­krew­ne.

fra­ze­o­lo­gia.

ety­mo­lo­gia.

uwagi.

 

tłu­ma­cze­nia.

źró­dła.

== MW (język an­giel­ski.) ==

wy­mo­wa.

zna­cze­nia.

skró­to­wiec

 (1.1) = te­le­kom. me­dium fre­qu­en­cy → fale śred­nie

od­mia­na.

przy­kła­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃m‿ˈvu, AS: ẽm‿vu

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

 

tłumaczenia.

źródła.

== MW (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec

 (1.1) = telekom. medium frequency → fale średnie

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

 

tłumaczenia.

źródła.

== MW (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec

 (1.1) = telekom. medium frequency → fale średnie

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary


mwgzz

skrót od: Mi­ni­ster­stwo Współ­pra­cy Go­spo­dar­czej z Za­gra­ni­cą


SJP.pl


mx

sym­bol maks­we­la (jed­nost­ki stru­mie­nia ma­gne­tycz­ne­go)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • MX (ang. mail ex­chan­ge re­cord) – jeden z ro­dza­jów re­kor­dów DNS
  • MX (ang. Mis­si­le-X) – ro­dzaj ame­ry­kań­skie­go po­ci­sku ba­li­stycz­ne­go
  • MX – kod przy­pi­sa­ny Mek­sy­ko­wi we­dług stan­dar­du ISO 3166-1 alfa-2

Wikipedia


my

jedna z liter al­fa­be­tu grec­kie­go; mi


SJP.pl

za­i­mek oso­bo­wy

 (1.1) pier­wsza osoba licz­by mno­giej, grupa osób, wśród któ­rej znaj­du­je się osoba mó­wią­ca

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) nazwa dwu­na­stej li­te­ry al­fa­be­tu grec­kie­go, μ;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • My – dziel­ni­ca (sec­tion) gminy Ferrières w Re­gio­nie Wa­loń­skim, w pro­win­cji Liège, w okrę­gu Huy
  • .my – do­me­na in­ter­ne­to­wa przy­pi­sa­na do Ma­lez­ji
  • my (μῦ, Μμ) – li­te­ra i cyfra w al­fa­be­cie grec­kim
  • my – skrót od myria (myrio), prze­drost­ka uży­wa­ne­go w star­szych wer­sjach sy­ste­mu me­trycz­ne­go
  • My – sin­gel ze­spo­łu Mys­lo­vitz wy­da­ny w 2000 roku
  • My – sin­gel ze­spo­łu Bajm wy­da­ny w 2018 roku
  • My – album stu­dyj­ny Edyty Gór­niak wy­da­ny w 2012 roku
  • My – album stu­dyj­ny ze­spo­łu Ira wy­da­ny w 2016 roku
  • My – album stu­dyj­ny ze­spo­łu Bajm wy­da­ny w 2018 roku
  • My – po­wieść Eu­ge­niu­sza Za­mia­ti­na z 1921 roku
  • My – film ho­len­der­ski z 2018 roku w re­ży­se­rii Rene Eller

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (My) miesz­ka­my w Pol­sce.

 (1.1) To wła­śnie my za­pła­ci­li­śmy za waszą po­dróż.

 (2.1) Żeby oz­na­czyć sym­bol prze­drost­ka mikro, trze­ba użyć li­te­ry my.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɨ, AS: my

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) mi

Wiktionary


myanmar

pań­stwo w Azji; Birma, Mjan­ma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. zob. Mjan­ma.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Mjanma, Birma

Wiktionary


myanmarski

→ My­an­mar [czy­taj: mjan­mar­ski]; bir­mań­ski, mjan­mań­ski


SJP.pl


myca

czap­ka w gwa­rze poz­nań­skiej


SJP.pl


mycek

1. mała, okrą­gła cza­pecz­ka bez dasz­ka, ści­śle przy­le­ga­ją­ca do głowy;
2. po­tocz­nie: czap­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. kró­lik

 (1.2) kulin. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. kró­lik

Wiktionary


mycha

zgru­bie­nie od: mysz­ka


SJP.pl


mychów

My­chów (w XIX wieku "Mni­chów") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ostro­wiec­kim, w gmi­nie Bo­dze­chów. Ma sta­tus so­łect­wa.

Miej­sco­wość leży na tra­sie zie­lo­ne­go szla­ku ro­we­ro­we­go im. Wi­tol­da Gom­bro­wi­cza.

Wikipedia


mycie

oczy­szcza­nie cze­goś przy uży­ciu sub­stan­cji płyn­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) oczy­szcza­nie cze­goś wodą, cza­sa­mi z do­dat­kiem ja­kichś środ­ków

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=ni­ja­ki.

 (2.1) Ms. lp. od: myto

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mycie na­czyń nie jest taką cięż­ką pracą, mógł­byś to zro­bić od czasu do czasu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɨt͡ɕɛ, AS: myće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myjka ż., umywalnia ż., umycie n., umywanie n., umywalka ż., myjok m.

 czas. myć ndk., umyć dk.

Wiktionary


mycielin

nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • My­cie­lin – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. ża­gań­skim, w gmi­nie Nie­go­sła­wi­ce
  • My­cie­lin – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. szczy­cień­skim, w gmi­nie Dźwie­rzu­ty
  • My­cie­lin – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ka­li­skim, w gmi­nie My­cie­lin
  • My­cie­lin – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kro­to­szyń­skim, w gmi­nie Koź­min Wiel­ko­pol­ski
  • My­cie­lin – przy­sta­nek ko­le­jo­wy

Wikipedia


mycieliński

przy­miot­nik od: My­cie­lin; my­ciel­ski


SJP.pl


mycielski

przy­miot­nik od: My­cie­lin; my­cie­liń­ski


SJP.pl


mycka

1. mała, okrą­gła cza­pecz­ka bez dasz­ka, ści­śle przy­le­ga­ją­ca do głowy;
2. po­tocz­nie: czap­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mała, okrą­gła cza­pecz­ka bez dasz­ka, ści­śle przy­le­ga­ją­ca do głowy

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski,Górny Śląsk, Poz­nań,Pi­sa­rzo­wi­ce,gu­ber­nia au­gu­stow­ska,Cze­cho­wi­ce-Dzie­dzi­ce,Hazy,Kraj­na,Za­gó­rze,Gru­dziądz. czap­ka

 (1.3) gw-pl|Su­wał­ki. ma­sel­ni­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Or­to­dok­syj­ni Żydzi noszą czar­ne wel­we­to­we mycki pod czar­ny­mi ka­pe­lu­sza­mi.

 (1.2) Tumek kupił se nowo mycka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɨt͡ska, AS: mycka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zob. czapka.

Wiktionary


mycok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. kró­lik

 (1.2) kulin. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. kró­lik

Wiktionary


mycorrhiza

[czy­taj: maj­ko­raj­za] sym­bio­za grzy­bów z ko­rze­nia­mi ro­ślin wyż­szych; mi­ko­ry­za, my­cor­ri­za


SJP.pl


mycorriza

[czy­taj: maj­ko­raj­za] sym­bio­za grzy­bów z ko­rze­nia­mi ro­ślin wyż­szych; my­corr­hi­za, mi­ko­ry­za


SJP.pl


myczkowce

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Mycz­kow­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie le­skim, w gmi­nie So­li­na. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kro­śnień­skie­go.

We­dług da­nych z 2011 roku miej­sco­wość za­miesz­ki­wa­ło 495 osób.

Wikipedia


myczkowski

przy­miot­nik od: Mycz­kow­ce, wieś let­ni­sko­wa w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim


SJP.pl


myczków

Mycz­ków (ukr. Мичків) – wieś wcza­so­wa w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie le­skim, w gmi­nie So­li­na. Ma sta­tus so­łect­wa.

Przez wieś prze­bie­ga­ją drogi wo­je­wódz­kie nr 894 i 895.

Wikipedia


myców

Zo­bacz też: Myców (osada).

Myców – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie hru­bie­szow­skim, w gmi­nie Doł­ho­by­czów. Leży na ob­sza­rze Grzę­dy So­kal­skiej na Wy­ży­nie Wo­łyń­skiej, w do­li­nie rzeki Wa­rę­żan­ki, w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści wo­je­wództ­wa lu­bel­ski­go.

Wikipedia


mydelniczka

1. pod­staw­ka na mydło;
2. pu­deł­ko do prze­wo­że­nia mydła;
3. daw­niej: mi­secz­ka do roz­ra­bia­nia mydła do go­le­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­jem­nik na mydło

 (1.2) pod­staw­ka na mydło

 (1.3) środ. mot. tra­bant

Wiktionary

My­del­nicz­ka – na­czy­nie w for­mie pod­staw­ki lub po­jem­ni­ka słu­żą­ce do prze­cho­wy­wa­nia mydła. Daw­niej nazwą tą okre­śla­no także na­czy­nie słu­żą­ce do roz­pu­szcza­nia mydła do go­le­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trud­no jest wyjąć mokrą ręką mydło z my­del­nicz­ki.

 (1.3) Gło­śno py­ka­jąc na dzie­dzi­niec za­je­cha­ła my­del­nicz­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɨdɛlʲˈɲit͡ʃka, AS: mydelʹńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mydelnica ż., mydło n., mydełko n., mydlarz m., mydlarzowa ż., mydlarzówna ż., mydlenie n.

 czas. mydlić ndk.

 przym. mydlany, mydlarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) trampek, Ford Karton

Wiktionary


mydełko

zdrob­nie­nie od: mydło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od: mydło

 (1.2) mydło w ma­łych por­cjach, cza­sem rów­nież w de­ko­ra­cyj­nej for­mie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɨˈdɛwkɔ, AS: mydeu̯ko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mydło n., mydelnica ż., mydelniczka ż., mydlarnia ż., mydlarstwo n., mydlarz m., mydlarzowa ż., mydlarzówna ż., mydlenie n.

 czas. mydlić, zmydlić, namydlić, namydlać

 przym. mydlany, mydlarski

Wiktionary


mydlak

naz­wi­sko


SJP.pl


mydlany

za­wie­ra­ją­cy mydło; zro­bio­ny z mydła


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­wie­ra­ją­cy mydło

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɨˈdlãnɨ, AS: mydlãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mydło n., mydełko n., mydelnica ż., mydelniczka ż., mydlarz m., mydlarzowa ż., mydlarzówna ż., mydlenie n.

 czas. mydlić dk.

Wiktionary


mydlarnia

1. wyt­wór­nia mydła;
2. sklep z ar­ty­ku­ła­mi myd­lar­ski­mi, kos­me­tycz­ny­mi itp.


SJP.pl


mydlarski

do­ty­czą­cy myd­la­rza, myd­lar­stwa


SJP.pl


mydlarz

1. osoba za­trud­nio­na przy wy­ro­bie mydła;
2. sprze­daw­ca mydła;
3. wła­ści­ciel skle­pu myd­lar­skie­go;
4. wła­ści­ciel fa­bry­ki mydła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. osoba pro­du­ku­ją­ca mydło

 (1.2) hand. sprze­daw­ca w skle­pie z my­dłem

 (1.3) daw. ob­woź­ny sprze­daw­ca mydła

 (1.4) daw. wła­ści­ciel skle­pu z my­dłem

 (1.5) przen. przest. fi­li­ster, mie­szczuch

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Myd­larz po­dług usta­wy z r. 1495 mu­siał zro­bić 3 ro­dza­je mydła: z masła, sadła i łoju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɨdlaʃ, AS: mydlaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mydło n., mydlarzowa ż., mydlarzówna ż., mydlastość ż., mydlniczka ż., mydelniczka ż., mydlarnia ż., mydlarczyk m., mydełko n., mydlnica ż., mydelnica ż., mydlenie n., mydliny nmos., mydlarstwo n., Mydlarz ż./mos.

:: fż. mydlarka ż.

 czas. mydlić ndk.

 przym. mydlasty, mydlarski, mydlany

Wiktionary


mydlarzowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona myd­la­rza

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɨdlaˈʒɔva, AS: mydlažova

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mydło, mydlarz, mydlarzówna, mydlarka, mydlastość, mydelniczka, mydlarnia, mydlarczyk, mydełko, mydelnica, mydlenie, mydliny, mydlarstwo

 czas. mydlić

 przym. mydlasty, mydlarski, mydlany

Wiktionary


mydlarzówna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) córka myd­la­rza

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɨdlaˈʒuvna, AS: mydlažuvna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mydło, mydlarzowa, mydlarz, mydlarka, mydlastość, mydelniczka, mydlarnia, mydlarczyk, mydełko, mydelnica, mydlenie, mydliny, mydlarstwo

 czas. mydlić

 przym. mydlasty, mydlarski, mydlany

Wiktionary


mydleniec

ni­skie drze­wo zwane myd­la­nym drze­wem; za­pian


SJP.pl

Zo­bacz też: roz­trze­plin "Ko­el­re­u­te­ria" – ro­dzaj z tej samej ro­dzi­ny, także zwany myd­leń­cem.

Myd­le­niec ("Sa­pin­dus") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny myd­leń­co­wa­tych. Obej­mu­je 13 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w stre­fie kli­ma­tu tro­pi­kal­ne­go i umiar­ko­wa­ne­go cie­płe­go na obu kon­ty­nen­tach ame­ry­kań­skich (od pół­noc­nej Ar­gen­ty­ny po po­łud­nio­we Stany Zjed­no­czo­ne) oraz w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej od Pa­ki­sta­nu po Ja­po­nię, po­przez Indie, Hi­ma­la­je, Pół­wy­sep In­do­chiń­ski, Chiny i Pół­wy­sep Ko­re­ań­ski, na po­łud­niu się­ga­jąc po wyspy Cej­lon, Su­ma­trę i Jawę, poza tym w Au­stra­lii i na Ha­wa­jach.

Wikipedia


mydleńcowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu myd­leń­cow­ców


SJP.pl

Myd­leń­co­wa­te ("Sa­pin­da­ce­ae" Juss.) – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu myd­leń­cow­ców ("Sa­pin­da­les"). Na­le­żą tu 144 ro­dza­je li­czą­ce ok. 1900 ga­tun­ków, wy­stę­pu­ją­cych na całym świe­cie, z wy­jąt­kiem ob­sza­rów oko­ło­bie­gu­no­wych. Wy­łą­cza­ne do nie­daw­na w odręb­ne ro­dzi­ny ro­dza­je zwią­za­ne głów­nie z te­re­na­mi pod wpły­wem kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go – klon "Acer" i dwus­krzyd­lak "Dip­te­ro­nia" (ro­dzi­na klo­no­wa­te "Ace­a­ra­ce­ae") oraz kasz­ta­no­wiec "Ae­scu­lus", "Bil­lia", "Han­de­lio­den­dron" (ro­dzi­na kasz­ta­now­co­wa­te "Hip­po­ca­sta­na­ce­ae") – są współ­cze­śnie (od czasu APG I) włą­cza­ne w obręb myd­leń­cow­ców, czego traf­ność pot­wier­dza­ją ko­lej­ne ba­da­nia nad fi­lo­ge­ne­zą całej grupy.

Wikipedia


mydleńcowaty

o ce­chach myd­leń­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


mydleńcowce

rząd ro­ślin okry­to­na­sien­nych


SJP.pl

Myd­leń­cow­ce, my­dło­drze­wow­ce ("Sa­pin­da­les") – rząd ro­ślin okry­to­na­sien­nych. Ro­śli­ny bli­sko spo­krew­nio­ne z rzę­dem śla­zow­ców. Na­le­żą tu głów­nie ro­śli­ny drze­wia­ste ros­ną­ce prze­de wszyst­kim w stre­fie tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej. Kwia­ty po­sia­da­ją zwy­kle wyksz­tał­co­ny dysk, ok­wiat jest zróż­ni­co­wa­ny na kie­lich i ko­ro­nę, 5-krot­ny, prę­ci­ki wyksz­tał­ca­ją się w dwóch okół­kach. Słup­ko­wie górne. Na­sio­na zwy­kle ze zre­du­ko­wa­nym biel­mem.

Wikipedia


mydleńcowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych


SJP.pl


mydlik

tru­ją­ca ro­śli­na z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych, sto­so­wa­na w lecz­nict­wie; mydl­ni­ca


SJP.pl


mydliny

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) roz­pu­szczo­ne w wo­dzie mydło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Morze ko­lo­ru farb­ki roz­pu­szczo­nej w brud­nych myd­li­nach szar­pa­ło mo­no­ton­nie nad­brzeż­ne skały.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mydlarzówna ż., mydlenie n., mydlarz mos., mydlarzowa ż.

 czas. mydlić ndk.

Wiktionary


mydlić

na­cie­rać my­dłem zmo­czo­nym w wo­dzie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. na­myd­lić)

 (1.1) na­cie­rać zmo­czo­nym my­dłem

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny myd­lić się (dk. na­myd­lić się)

 (2.1) myd­lić sa­me­go sie­bie

 (2.2) roz­pu­szczać się jako mydło, two­rząc mnó­stwo piany

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mydelnica ż., mydlenie n., mydliny nmos., mydlnica ż., mydło n.

:: zdrobn. mydelniczka ż., mydełko n.

 przym. mydlany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) namydlać

 (2.1) namydlać się

 (2.2) pienić się, rozmydlać się

Wiktionary


mydlnica

po­spo­li­ta ro­śli­na ziel­na o bia­łych lub ró­żo­wych kwia­tach przy­po­mi­na­ją­cych za­pa­chem mig­da­ły


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sa­po­na­ria|ref=tak|L.., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych;

Wiktionary

Mydl­ni­ca ("Sa­po­na­ria" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych. Obej­mu­je ok. 40 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one głów­nie na ob­sza­rach gór­skich po­łud­nio­wej Eu­ro­py, w pół­noc­nej Afry­ce i po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji (naj­więk­sze zróż­ni­co­wa­nie wy­stę­pu­je w Tur­cji, gdzie ro­śnie 18 ga­tun­ków z tego ro­dza­ju).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. mydlarz mos.

 czas. mydlić

Wiktionary


mydlnicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Myd­ni­ka­mi, do­ty­czą­cy Mydl­ni­kach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mydlniki nmos.

Wiktionary


mydłek

po­tocz­nie: czło­wiek nie­po­waż­ny; chły­stek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. po­gard. męż­czyz­na nie bu­dzą­cy sza­cun­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ona ufa temu mydł­ko­wi, zo­ba­czysz, że się prze­je­dzie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mydłkowaty

 rzecz. mydło n.

Wiktionary


mydłkowaty

→ my­dłek


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy mydł­ka; wła­ści­wy mydł­ko­wi

Wiktionary

Patrz:

mydłek

Przykłady

 (1.1) Wszedł jakiś mydł­ko­wa­ty typ i nie zam­knął za sobą drzwi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mydłek mos., mydło n.

Wiktionary


mydło

1. sub­stan­cja sto­so­wa­na do mycia
2. w do­mi­nie: puste pole na kloc­ku
3. w kra­wiect­wie: kred­ka słu­żą­ca do ma­lo­wa­nia linii na ma­te­ria­le


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hig. sub­stan­cja uży­wa­na do mycia i pra­nia

 (1.2) rzem. pła­ska kred­ka kra­wiec­ka, słu­żą­ca do zaz­na­cza­nia linii na tka­ni­nie

 (1.3) pot. kost­ka do­mi­na z pu­sty­mi po­la­mi

 (1.4) środ. w grze w scrab­ble płyt­ka nie­za­wie­ra­ją­ca żad­nej li­te­ry, mo­gą­ca za­stą­pić każdą inną li­te­rę

 (1.5) środ. fot. obiek­tyw o małej ostro­ści; także: efekt wi­docz­ny na zdję­ciu wy­ko­na­nym przy po­mo­cy ta­kie­go obiek­ty­wu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy ty na pewno uży­wasz mydła pod­czas ką­pie­li?

 (1.2) Zaz­nacz my­dłem linie na rę­ka­wach.

 (1.3) Mydła mają war­tość zero.

 (1.5) Ten obiek­tyw to jedno wiel­kie mydło.

 (1.5) Mimo że to jeden z lep­szych kitów na rynku, to mydło jed­nak jest.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɨdwɔ, AS: mydu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mydelniczka ż., mydłek mos., mydlenie n.

:: zdrobn. mydełko n.

 czas. mydlić ndk., namydlić dk.

 przym. mydlany, mydłkowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) blank

Wiktionary


mydłodrzew

drze­wo z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, któ­re­go kora uży­wa­na bywa do pra­nia tka­nin, w prze­my­śle kos­me­tycz­nym i lecz­nict­wie; my­dło­krzew, kwi­la­ja, my­dło­ka


SJP.pl


mydłoka

drze­wo z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, któ­re­go kora uży­wa­na bywa do pra­nia tka­nin, w prze­my­śle kos­me­tycz­nym i lecz­nict­wie; my­dło­krzew, my­dło­drzew, kwi­la­ja


SJP.pl


mydłokrzew

drze­wo z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, któ­re­go kora uży­wa­na bywa do pra­nia tka­nin, w prze­my­śle kos­me­tycz­nym i lecz­nict­wie; my­dło­drzew, kwi­la­ja, my­dło­ka


SJP.pl


mydłowski

naz­wi­sko


SJP.pl


mydłów

My­dłów – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie opa­tow­skim, w gmi­nie Iwa­ni­ska. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wikipedia


mygdonia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. hi­sto­rycz­na kra­i­na w pół­noc­no-wschod­niej Me­zo­po­ta­mii

 (1.2) geogr. hist. hi­sto­rycz­na kra­i­na w sta­ro­żyt­nej Tra­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sta­cjo­no­wa­li­śmy przy gra­ni­cy z Myg­do­nią.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mygdoński

Wiktionary


mygdoński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Myg­do­nii, zwią­za­ny z Myg­do­nią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z dumą spoj­rzał na myg­doń­skie hufce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mygdonia ż.

Wiktionary


myglarz

ro­bot­nik za­trud­nio­ny przy ukła­da­niu my­gieł


SJP.pl


mygła

stos drew­na okrą­głe­go w dłu­ży­cy (od 6 me­trów dłu­go­ści) w korze lub bez


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. leśn. stos okrą­gla­ków na le­ga­rach;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mygłownica ż., mygłowacz m., mygłowanie n.

 czas. mygłować ndk.

Wiktionary


mygłować

1. ukła­dać oko­ro­wa­ne pnie drzew­ne w stosy
2. oskro­by­wać drew­no z kory


SJP.pl


myjadło

po­tocz­nie: kos­me­tyk do mycia wło­sów, twa­rzy lub ciała


SJP.pl


myjak

1. re­gio­nal­nie: zmy­wak, myjka; mytka;
2. daw­niej, po­gard­li­wie: słu­żą­ca, pomoc do­mo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zmy­wak do na­czyń, myjka

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przest. pejor. po­my­wacz­ka, słu­żą­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Się­gnę­ła po nowy myjak, który wy­ję­ła spod zlewu.

 (2.1) Wy­rzu­cił nie­miec­kie­go my­ja­ka, bo dziew­ka ta kra­dła sztuć­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. myć ndk.

 rzecz. myjka ż.

Wiktionary


myjawa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej Sło­wa­cji;

Wiktionary


myjka

przy­rząd do mycia, gąbka lub szorst­ka tka­ni­na do czy­szcze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rę­ka­wi­ca do mycia się

 (1.2) przed­miot lub urzą­dze­nie słu­żą­ce do zmy­wa­nia na­czyń

 (1.3) przest. pejor. po­my­wacz­ka, słu­żą­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od lat Na­ta­lia używa do mycia się myjki z froty.

 (1.2) Nową myjkę znaj­dziesz pod zle­wem.

 (1.3) We wto­rek re­sta­u­ra­cja za­trud­ni­ła nową myjkę z Nie­miec.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɨjka, AS: myi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. myć ndk., umyć dk.

 rzecz. mycie n., umycie n., myjak mos./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) myjak

 (1.2) myjak, zmywak

 (1.3) pomywaczka

Wiktionary


myjlzupa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zob. mel­zu­pa.

Wiktionary


myjna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. grzyw­ka

Wiktionary


myjnia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym znaj­du­ją się urzą­dze­nia do mycia np. sa­mo­cho­dów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miej­sce i urzą­dze­nia do mycia po­ja­zdów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɨjɲa, AS: myi ̯ńa

Wiktionary

Powiązane:

 czas. myć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) automyjnia

Wiktionary


myjok

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) reg. (w gwa­rze gó­ral­skiej) gąbka / ścier­ka do mycia na­czyń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mycie n.

 czas. myć ndk.

Wiktionary


myjoza

cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza czło­wie­ka i zwie­rząt, po­wo­do­wa­na przez larwy niek­tó­rych mu­chó­wek; mu­szy­ca


SJP.pl


myjtermas

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kraw. metr kra­wiec­ki

Wiktionary


myjący

usu­wać brud za po­mo­cą wody, mydła


SJP.pl


myk

wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy ukry­cie się, szyb­ki ruch, uciecz­kę itp.; smyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. szyb­ki ruch, szyb­ka uciecz­ka

 (1.2) pot. prze­myśl­ny spo­sób, dzia­ła­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɨk, AS: myk

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) reg. pozn. knyf

Wiktionary


mykanowski

przy­miot­nik od: My­ka­nów


SJP.pl


mykanów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

My­ka­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie czę­sto­chow­skim, w gmi­nie My­ka­nów.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy My­ka­nów.

W My­ka­no­wie bie­rze po­czą­tek nie­wiel­ka rzeka Pi­jaw­ka, do­pływ Warty.

Wikipedia


mykać

1. po­tocz­nie: uda­wać się gdzieś szyb­ko;
2. mykać się - daw­niej: prze­my­kać się


SJP.pl


mykenka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. miesz­kan­ka Myken

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mykenka ż., Mykeny lm nm., mykeńczyk m., mykeński mrz.

:: fm. Mykeńczyk mos.

 przym. mykeński, miceński

Wiktionary


mykenologia

dział hi­sto­rii sta­ro­żyt­nej zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem kul­tu­ry my­keń­skiej, grec­kiej kul­tu­ry epoki brązu


SJP.pl


mykenologiczny

przy­miot­nik od: my­ke­no­lo­gia


SJP.pl


mykeny

gród Acha­jów w sta­ro­żyt­nej Gre­cji; Mi­ce­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) sta­roż. sta­ro­żyt­na grec­ka polis w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Pe­lo­po­ne­zu;

 (1.2) geogr. współ­czes­na grec­ka wieś w po­bli­żu sta­ro­żyt­nych Myken (1.1)

Wiktionary

My­ke­ny (no­wogr. Μυκήνες "Mykḗnes", sta­rogr. Μυκῆναι "Mykēnai") – miej­sco­wość w Gre­cji, w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Pe­lo­po­nez, Gre­cja Za­chod­nia i Wyspy Joń­skie, w re­gio­nie Pe­lo­po­nez, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Ar­go­li­da. Hi­sto­rycz­na sie­dzi­ba gminy Argos-My­ke­ny. W 2011 roku miała 354 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Złota maska z Myken jest rów­nież zwana maską Aga­mem­no­na od imie­nia mi­tycz­ne­go wład­cy Myken, który zor­ga­ni­zo­wał wy­pra­wę prze­ciw­ko Troi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɨˈkɛ̃nɨ, AS: mykẽny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mykeński mrz., mykeńczyk m., mykenka ż., Mykeńczyk m., Mykenka ż.

 przym. mykeński, miceński

Wiktionary


mykeńczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. miesz­ka­niec Myken

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W dru­giej po­ło­wie wieku pięt­na­ste­go My­keń­czy­cy zwięk­szy­li swą ak­tyw­ność na morzu, nie tylko jako kupcy, lecz rów­nież jako zdo­byw­cy i ko­lo­ni­za­to­rzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mykenka ż., Mykeny lm nm., mykeńczyk m., mykeński mrz.

:: fż. Mykenka ż.

 przym. mykeński

Wiktionary


mykeński

przy­miot­nik od: My­ke­ny; mi­ceń­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Myken

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. wy­mar­ły język hel­leń­ski, naj­star­sze zaś­wiad­czo­ne sta­dium ję­zy­ka grec­kie­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɨˈkɛ̃j̃sʲci, AS: mykẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mykeny lm. nmos., Mykeńczyk m., Mykenka ż., mykeńczyk mos., mykenka ż.

 przym. miceński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miceński

 (2.1) greka mykeńska

Wiktionary


mykita

w gwa­rze ło­wiec­kiej: lis; mi­ki­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) łow. zob. lis.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɨˈcita, AS: myḱita

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lis, przechera

Wiktionary


myknąć

uciec szyb­ko, zwin­nie, nie­po­strze­że­nie


SJP.pl


myko-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek z grzy­ba­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) mykolog • mykologia • mykolo­gicz­nie • mykolo­gicz­ność • mykolo­gicz­ny • mykotok­sy­na • mykoga­stro­no­mia • mykosta­ty­na

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miko-

Wiktionary


mykocenoza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgru­po­wa­nie grzy­bów w danym sied­li­sku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɨkɔt͡sɛ̃ˈnɔza, AS: mykocẽnoza

Wiktionary


mykodermina

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­grzy­bi­cze­go sto­so­wa­ne­go miej­sco­wo na skórę


SJP.pl


mykofil

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mi­ło­śnik grzy­bów

Wiktionary


mykogastronomia

wie­dza o ku­li­nar­nych za­sto­so­wa­niach grzy­bów


SJP.pl


mykolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie nauki o grzy­bach; mi­ko­log, grzy­boz­naw­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) biol. czło­wiek bie­gły w dzie­dzi­nie my­ko­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uz­na­wa­ny jest rów­nież za pier­wsze­go my­ko­lo­ga w dzie­jach świa­to­wej bo­ta­ni­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɨˈkɔlɔk, AS: mykolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mikologia ż., mykologia ż., mikolog mos.

:: fż. mykolożka ż.

 przym. mykologiczny, mikologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. mikolog

Wiktionary


mykologia

nauka o grzy­bach; mi­ko­lo­gia, grzy­boz­naw­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mykol. nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem grzy­bów;

Wiktionary

My­ko­lo­gia, grzy­boz­naw­stwo ( mýkēs „grzyb”, "lógos" „słowo”, „nauka”) – dział bio­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem grzy­bów ("Fungi"), ich sy­ste­ma­ty­ką, bu­do­wą (mor­fo­lo­gią, ana­to­mią, cy­to­lo­gią), fiz­jo­lo­gią, a także zna­cze­niem dla czło­wie­ka.

Po­cząt­ko­wo grzy­by za­li­cza­ne były do ro­ślin, a my­ko­lo­gia je­szcze w XX wieku była dzia­łem bo­ta­ni­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­pu­la­ry­zo­wa­ła my­ko­lo­gię pi­sząc ar­ty­ku­ły po­pu­lar­no­na­u­ko­we, w tym o grzy­bach ja­dal­nych i tru­ją­cych, wy­stę­pu­jąc w radiu i te­le­wiz­ji, ak­tyw­nie uczest­ni­cząc w or­ga­ni­za­cji wy­staw grzy­bów w Pol­sce oraz na­wią­zu­jąc współ­pra­cę z le­śni­ka­mi i far­ma­ce­u­ta­mi.''

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɨkɔˈlɔɟja, AS: mykoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mykolog m., mykolożka ż.

 przym. mykologiczny, mikologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mikologia, grzyboznawstwo

Wiktionary


mykologiczny

zwią­za­ny z nauką o grzy­bach; mi­ko­lo­gicz­ny, grzy­boz­naw­czy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z my­ko­lo­gią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mikologia ż., mykologia ż., mikolog m., mykolog m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mikologiczny

Wiktionary


mykolożka

→ my­ko­log; mi­ko­loż­ka, grzy­boz­naw­czy­ni


SJP.pl


mykoplazma

bak­te­ria nie­za­wie­ra­ją­ca ścia­ny ko­mór­ko­wej, wy­wo­łu­ją­ca za­pa­le­nie płuc


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mi­kro­biol. aty­po­wa bak­te­ria po­zba­wio­na ścia­ny ko­mór­ko­wej o try­bie życia wew­nątrz­ko­mór­ko­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) My­ko­plaz­my, chla­my­die i ri­ket­sje na­le­żą do grupy bak­te­rii aty­po­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɨkɔˈplazma, AS: mykoplazma

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mikoplazma

Wiktionary


mykoplazmoza

cho­ro­ba wy­wo­ła­na przez my­ko­plaz­my


SJP.pl

My­ko­plaz­mo­za – cho­ro­ba wy­wo­ła­na przez "My­co­plas­ma pne­u­mo­niae". Obraz kli­nicz­ny jest bar­dzo zróż­ni­co­wa­ny, od ła­god­nie prze­bie­ga­ją­ce­go za­ka­że­nia gór­nych dróg od­de­cho­wych do za­pa­le­nia płuc oraz wie­lo­po­sta­cio­wych po­wi­kłań, głów­nie ze stro­ny ukła­du ner­wo­we­go, serca, sta­wów i trzust­ki.

Wikipedia


mykoryza

sym­bio­za grzy­bów z ko­rze­nia­mi lub na­sio­na­mi; mi­ko­ry­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. mykol. współ­ży­cie ko­rze­ni lub na­sion ro­ślin na­czy­nio­wych z grzy­ba­mi;

Wiktionary

My­ko­ry­za, mi­ko­ry­za ("my­corr­hi­za") – po­wszech­nie wy­stę­pu­ją­ce zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na współ­ży­ciu ko­rze­ni lub na­sion ro­ślin na­czy­nio­wych z grzy­ba­mi (do­ty­czy około 85% ga­tun­ków ro­ślin wyż­szych z ca­łe­go świa­ta). Więk­szość przy­pad­ków my­ko­ry­zy do­ty­czy re­la­cji mu­tu­a­li­stycz­nej, w nie­licz­nych przy­pad­kach za­leż­ność prze­su­wa się w kie­run­ku wy­ko­rzy­sty­wa­nia grzy­ba.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jed­nak moż­li­we jest też two­rze­nie my­ko­ry­zy przez jedno drze­wo nawet z 15 ga­tun­ka­mi grzy­bów jed­no­cze­śnie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. endomykoryza ż., ektomykoryza ż.

Wiktionary


mykoryzacja

szcze­pie­nie kul­tur grzy­bów na drze­wach i ściół­ce w celu po­pra­wy stanu upraw le­śnych, szcze­gól­nie na zde­gra­do­wa­nych gle­bach; mi­ko­ry­za­cja


SJP.pl


mykoryzować

szcze­pić kul­tu­ry grzy­bów na drze­wach i ściół­ce w celu po­pra­wy stanu upraw le­śnych; mi­ko­ry­zo­wać


SJP.pl


mykoryzowy

→ my­ko­ry­za; mi­ko­ry­zo­wy


SJP.pl


mykostatyna

nazwa hand­lo­wa an­ty­bio­ty­ku prze­ciw­grzy­bi­cze­go, za­wie­ra­ją­ce­go ny­sta­ty­nę; Fun­gi­ci­din, Fun­gi­cy­dy­na


SJP.pl


mykotoksyna

sub­stan­cja tru­ją­ca wyt­wa­rza­na przez licz­ne ga­tun­ki grzy­bów; mi­ko­tok­sy­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. chem. tok­sy­na wyt­wa­rza­na przez niek­tó­re ga­tun­ki grzy­bów;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mikotoksyna

Wiktionary


mykotyczny

→ my­ko­za


SJP.pl

Patrz:

mykoza

mykoza

cho­ro­ba za­kaź­na ludzi i zwie­rząt wy­wo­ła­na przez mi­kro­sko­pij­ne, pa­so­żyt­ni­cze grzy­by cho­ro­bot­wór­cze; grzy­bi­ca, parch, mi­ko­za


SJP.pl

My­ko­za (daw­niej mi­ko­za). Słowo o dwóch zna­cze­niach:

1. Za­kaź­na cho­ro­ba wy­wo­ła­na przez grzy­by pa­so­żyt­ni­cze. W za­leż­no­ści od ro­dza­ju za­a­ta­ko­wa­nych or­ga­niz­mów my­ko­zy dzie­li się na:

My­ko­zy wy­wo­ła­ne są przez grzy­by roz­wi­ja­ją­ce się na po­wierzch­ni ciała lub wew­nątrz niego i w za­leż­no­ści od umiej­sco­wie­nia wy­wo­łu­ją grzy­bi­ce skóry lub grzy­bi­ce na­rzą­do­we, np. grzy­bicz­ne za­pa­le­nie płuc. Na­le­ży je odróż­nić od my­ko­tok­sy­koz – cho­rób wy­wo­ła­nych przez za­tru­cia my­ko­tok­sy­na­mi wyt­wa­rza­ny­mi przez grzy­by.

Wikipedia


myksomatoza

cho­ro­ba wi­ru­so­wa kró­li­ków do­mo­wych


SJP.pl

Myk­so­ma­to­za (łac. "My­xo­ma­to­sis cu­ni­cu­li") – za­kaź­na, za­raź­li­wa wi­ru­so­wa cho­ro­ba kró­li­ków do­mo­wych i dzi­kich, wy­wo­ła­na przez Le­po­ri­pox­vi­rus (z ro­dzi­ny poks­wi­ru­sów). Wy­jąt­ko­wo wy­stę­pu­je u za­ję­cy. Cha­rak­te­ry­stycz­ne są miej­sco­we me­zen­chy­mal­ne obrzę­ki błony pod­ślu­zo­wej i tkan­ki pod­skór­nej. Po­ra­ża układ ner­wo­wy. Po raz pier­wszy za­ob­ser­wo­wa­no ją w Urug­wa­ju pod ko­niec XIX w. W Au­stra­lii w la­tach 50. XX w. wy­ko­rzy­sta­no myk­so­ma­to­zę do zwal­cza­nia plagi kró­li­ków. Cho­ro­ba jest cał­ko­wi­cie nie­groź­na dla czło­wie­ka.

Wikipedia


mykwa

łaź­nia ry­tu­al­na u Żydów; mikwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. żyd. zbior­nik wodny do ży­dow­skich ką­pie­li ry­tu­al­nych i oczy­szczeń;

 (1.2) daw. gwara. więz. wię­zie­nie

Wiktionary

Mykwa lub mykwe ( ‏מקווה‎) – w ju­da­iz­mie zbior­nik z bie­żą­cą wodą (nie­kie­dy basen) dla osób i na­czyń, które za­cią­gnę­ły ja­kie­goś ro­dza­ju nie­czy­stość ry­tu­al­ną.

Ob­my­cia w myk­wie do­ko­nu­je się przez cał­ko­wi­te za­nu­rze­nie. Pu­ry­fi­ko­wa­ne są także nowo na­by­te na­czy­nia. Ką­piel w myk­wie od­by­wa­ją rów­nież ne­o­fi­ci, jest to ele­ment obrzę­du przy­ję­cia do sy­na­go­gi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do tej pory w ju­da­iz­mie prak­ty­ko­wa­ne jest ob­my­cie z ry­tu­al­nej nie­czy­sto­ści, cha­sy­dzi czy­nią to w spe­cjal­nie do tego przez­na­czo­nym ba­se­ni­ku zwa­nym mykwą.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) młyn, potrzask

Wiktionary


mylenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mylić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɨˈlɛ̃ɲɛ, AS: mylẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. mylić ndk., pomylić dk., zmylić dk.

 rzecz. pomylony mos., pomyłka

 przym. mylny

 przysł. mylnie

Wiktionary


mylibor

dawne imię mę­skie


SJP.pl


mylin

Mylin (pol. hist. „My­li­no”) – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie mię­dzy­chodz­kim, w gmi­nie Chrzyp­sko Wiel­kie, nad brze­ga­mi Je­zio­ra Wiel­kie­go i Je­zio­ra Ra­dzi­szew­skie­go.

Wikipedia


mylić

1. po­peł­niać błąd, po­mył­kę
2. wpro­wa­dzać w błąd


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wpro­wa­dzać w błąd

 (1.2) błęd­nie iden­ty­fi­ko­wać daną rzecz jako co in­ne­go lub daną osobę jako kogoś in­ne­go

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny mylić się

 (2.1) po­peł­niać błędy

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Jak można mylić izo­to­py z izo­to­na­mi, czy ty do szko­ły nie cho­dzi­łaś?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɨlʲit͡ɕ, AS: mylʹić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pomylić się

 rzecz. pomylony mos., mylenie n., mylność ż., pomyłka ż., myłka ż.

 ims. pomylony

 przym. mylny

 przysł. mylnie

Wiktionary


mylnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób mylny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) My, w Pol­sce, czę­sto wi­dzi­my Azję myl­nie. Po­nie­waż są dwie Azje. Jest Azja is­la­mu i in­nych wiel­kich kul­tur, wiel­kich cy­wi­li­za­cji (…). I jest Azja stepu, Azja Środ­ko­wa, Azja pu­styn­na, Azja sy­be­ryj­ska.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pomylony mos., pomylenie n., pomyłka ż., zmyłka ż., mylenie n.

 czas. mylić ndk., pomylić ndk.

 przym. mylny

Wiktionary


mylniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: myl­nie


SJP.pl


mylny

błęd­ny, niez­god­ny z rze­czy­wi­sto­ścią


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ni­ka­ją­cy z po­mył­ki, błędu

 (1.2) wpro­wa­dza­ją­cy w błąd

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɨlnɨ, AS: mylny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pomylony mos., pomyłka ż., zmyłka ż., mylenie n.

 czas. mylić ndk., zmylić dk.

 przysł. mylnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) złudny, błędny, fałszywy, niewłaściwy

Wiktionary


mylonit

skała me­ta­mor­ficz­na


SJP.pl

My­lo­nit – skała ka­ta­kla­stycz­na, me­ta­mor­ficz­na pow­sta­ła po­przez dy­na­micz­ną re­kry­sta­li­za­cję. Zło­żo­na z drob­nych po­kru­szo­nych i roz­tar­tych zia­ren star­szych skał pow­sta­łych w wa­run­kach zmie­le­nia i sil­ne­go roz­tar­cia do­wol­nej skały wyj­ścio­wej, two­rzą­cych miaz­gę my­lo­ni­tycz­ną, ob­ję­tą re­kry­sta­li­za­cją to­wa­rzy­szą­cą my­lo­ni­ty­za­cji. Pow­sta­je w trak­cie me­ta­mor­fiz­mu dys­lo­ka­cyj­ne­go głów­nie w stre­fach usko­ko­wych o cha­rak­te­rze prze­suw­czym.

Wikipedia


mylonityzacja

pro­ces me­ta­mor­fiz­mu dys­lo­ka­cyj­ne­go po­le­ga­ją­cy na roz­kru­sza­niu i kie­run­ko­wym wy­pra­so­wy­wa­niu roz­drob­nio­nych skład­ni­ków skały


SJP.pl

My­lo­ni­ty­za­cja – pro­ces ge­o­lo­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na kru­sze­niu i cał­ko­wi­tym roz­cie­ra­niu na miaz­gę skał bez ich upłyn­nie­nia, prze­bie­ga­ją­cy pod wpły­wem kie­run­ko­we­go ci­śnie­nia tek­to­nicz­ne­go, pro­wa­dzą­cy do po­ja­wie­nia się w zmie­lo­nej masie wy­raź­nej kie­run­ko­wo­ści.

Wikipedia


mylord

od­mia­na po­wo­zu, po­jazd dwu­o­so­bo­wy, czte­ro­ko­ło­wy, konny, ze skła­da­ną budą nad tyl­nym sie­dze­niem


SJP.pl


mylzupa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zob. mel­zu­pa.

Wiktionary


mylący

1. po­peł­niać błąd, po­mył­kę
2. wpro­wa­dzać w błąd


SJP.pl

Patrz:

mylić

mynarski

naz­wi­sko


SJP.pl


myncarz

daw­niej: min­carz, min­cerz;
1. rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się bi­ciem monet;
2. za­rząd­ca men­ni­cy kró­lew­skiej, w śred­nio­wie­czu peł­nią­cy też funk­cję urzęd­ni­ka skar­bo­we­go


SJP.pl


myntryka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. me­try­ka

Wiktionary


myntyl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. motyl

Wiktionary


myocarditis

[czy­taj: mio­kar­di­tis] w me­dy­cy­nie: za­pa­le­nie mię­śnia ser­co­we­go


SJP.pl


myoma

no­wot­wór ła­god­ny wy­wo­dzą­cy się z tkan­ki mię­śnio­wej; mię­śniak


SJP.pl


myra

Myra, Mira (obec­nie Demre) – sta­ro­żyt­ne mia­sto we wschod­niej Licji, w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści współ­czes­nej Ana­to­lii (Tur­cja).

Po­cho­dze­nie nazwy mia­sta jest niez­na­ne; nie­kie­dy łą­czo­na jest z grec­kim okre­śle­niem mirry, ską­di­nąd w tym re­jo­nie nie­u­pra­wia­nej.

Wikipedia


myrcha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) śrpol. ko­bie­ta ży­ją­ca bez ślubu

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ścier­wo (także wyz­wi­sko)

 (1.3) gw-pl|Za­ol­zie. niez­no­śna, zła ko­bie­ta (także wyz­wi­sko)

Wiktionary

Myr­cha – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sied­lec­kim, w gmi­nie Wi­śniew. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Najś­więt­sze­go Serca Je­zu­so­we­go w Wi­śnie­wie.

W la­tach 1975−1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɨrxa, AS: myrχa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. śrpol. mercha

 (1.2) gw. Śląsk Cieszyński marcha

 (1.3) gw. Zaolzie myrszyna, myrszina, gw. Górny Śląsk murchla

Wiktionary


myrcik

naz­wi­sko


SJP.pl


myrczek

naz­wi­sko


SJP.pl


myrdal

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alva Myr­dal – szwedz­ka dy­plo­mat­ka, so­cjo­log, la­u­re­at­ka Po­ko­jo­wej Na­gro­dy Nobla
  • Gun­nar Myr­dal – eko­no­mi­sta, po­li­tyk i so­cjo­log szwedz­ki, la­u­re­at Na­gro­dy Nobla w dzie­dzi­nie Eko­no­mii
  • Myr­dal (sta­cja ko­le­jo­wa) – wę­zło­wa sta­cja ko­le­jo­wa w Nor­we­gii

Wikipedia


myrdanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|myr­dać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. merdać, myrdać ndk.

Wiktionary


myrdyrda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. reg. pozn. zas­maż­ka

Wiktionary


myriangowce

rząd grzy­bów wor­ko­wych; My­rian­gia­les


SJP.pl


myriangowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu grzy­bów wor­ko­wych


SJP.pl


myrina

te­ra­ko­to­wa fi­gur­ka po­cho­dzą­ca z My­ri­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • My­ri­na – współ­czes­ne mia­sto na grec­kiej wy­spie Lem­nos
  • My­ri­na – sta­ro­żyt­ne mia­sto grec­kie w Azji Mniej­szej

Wikipedia


myrmekit

zrost kwar­cu ze ska­le­niem al­ka­licz­nym wy­stę­pu­ją­cy w ska­łach mag­mo­wych


SJP.pl

Myr­me­kit – ro­dzaj prze­ro­stów kwar­co­wo-ska­le­nio­wych w gra­ni­to­i­dach. Róż­nią się one od prze­ro­stów mi­kro­peg­ma­ty­to­wych skła­dem mi­ne­ral­nym oraz wyksz­tał­ce­niem mor­fo­lo­gicz­nym. Myr­me­kit two­rzy bro­daw­ko­we ut­wo­ry pla­gio­kla­zo­we po­prze­ra­sta­ne ro­bacz­ko­wo wyksz­tał­co­nym kwar­cem.

Wikipedia


myrmeko-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z mrów­ka­mi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mrówko-, formiko-

Wiktionary


myrmekochoria

roz­sie­wa­nie na­sion przez mrów­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. zool. zja­wi­sko roz­no­sze­nia dia­spor ro­ślin­nych (roz­sie­wa­nia ro­ślin) przez mrów­ki;

Wiktionary

Myr­me­ko­cho­ria, mrów­ko­siew­ność – roz­no­sze­nie na­sion ro­ślin przez mrów­ki, jeden z ro­dza­jów zo­o­cho­rii. Niek­tó­re ga­tun­ki ro­ślin wyksz­tał­ci­ły spe­cjal­ne przy­sto­so­wa­nia do tego, np. ich na­sio­na za­o­pa­trzo­ne są w spe­cjal­ne wy­rost­ki zw. ela­jo­so­ma­mi (ciał­ka­mi mrów­czy­mi), które mrów­ki zja­da­ją lub gubią w trak­cie tran­spor­tu do mro­wi­ska.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ze wzglę­du na spo­sób roz­sie­wa­nia na kur­ha­nach prze­wa­ża­ją ane­mo­cho­ry (około 60%). Au­to­cho­rycz­nie i ba­ro­cho­rycz­nie roz­sie­wa się bli­sko 22% ga­tun­ków, a przy udzia­le zwie­rząt (epi­zo­o­cho­ria, en­do­zo­o­cho­ria i myr­me­ko­cho­ria) około 17%.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myrmekochoryczność ż.

 przym. myrmekochoryczny

 przysł. myrmekochorycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mrówkosiewność

Wiktionary


myrmekofag

zwie­rzę mrów­ko­żer­ne


SJP.pl


myrmekofil

or­ga­nizm wy­ko­rzy­stu­ją­cy mrów­ki, mo­gą­cy być pa­so­ży­tem, dra­pież­cą lub sym­bion­tem; or­ga­nizm mrów­ko­lub­ny


SJP.pl


myrmekofilia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. zja­wi­sko związ­ku mię­dzy­ga­tun­ko­we­go or­ga­niz­mów z mrów­ka­mi opar­te zwy­kle na sym­bio­zie, nie­kie­dy na in­te­rak­cjach ko­men­sal­nych lub pa­so­żyt­ni­czych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­bar­dziej chyba zna­nym przy­kła­dem myr­me­ko­fi­lii jest współ­pra­ca mró­wek z mszy­ca­mi, która daje ko­rzy­ści obu stro­nom.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myrmekofil m., myrmekofilność ż.

 przym. myrmekofilny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mrówkolubność

Wiktionary


myrmekolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie myr­me­ko­lo­gii


SJP.pl


myrmekologia

nauka o mrów­kach; dział zo­o­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. dział en­to­mo­lo­gii, nauka o mrów­kach;

Wiktionary

Myr­me­ko­lo­gia – gałąź en­to­mo­lo­gii zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem mró­wek w śro­do­wi­sku na­tu­ral­nym oraz w śro­do­wi­sku sztucz­nym.

Myr­me­ko­lo­dzy ho­du­ją mrów­ki ko­rzy­sta­jąc ze sztucz­nych gniazd (for­mi­ka­rium) w celu ob­ser­wo­wa­nia i poz­na­wa­nia ich za­cho­wa­nia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɨrmɛkɔˈlɔɟja, AS: myrmekoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myrmekolog m., myrmekolożka ż.

 przym. myrmekologiczny

Wiktionary


myrobalana

garb­nik otrzy­my­wa­ny z owo­ców drzew ros­ną­cych na Pół­wy­spie In­dyj­skim i na Cej­lo­nie; mi­ro­ba­la­na


SJP.pl


myron

Myron (V w. p.n.e.), rzeź­biarz grec­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Myron (rzeź­biarz)
  • krzyż­mo (gr. μύρον, myron)
  • Myron – ro­dzaj węży z ro­dzi­ny Ho­ma­lop­si­dae

Wikipedia


myrra

rzad­ko: gu­mo­ży­wi­ca z drzew bal­sa­mo­wych; mira, mirra


SJP.pl

Myrra – we­dług mi­to­lo­gii grec­kiej i le­gend prze­ka­zy­wa­nych na Cy­prze Myrra była córką Ki­ny­ra­sa i Pafos. (Pafos to córka Pig­ma­lio­na – króla Cypru i Ga­la­tei – wy­rzeź­bio­nej przez Pig­ma­lio­na z mlecz­no-bia­łe­go mar­mu­ru ko­bie­ty oży­wio­nej przez Afro­dy­tę).

Pafos chwa­li­ła się czę­sto, że jej córka Myrra jest pię­kniej­sza od samej Afro­dy­ty.

Wikipedia


myrszina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Za­ol­zie. niez­no­śna, zła ko­bie­ta (także wyz­wi­sko)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Zaolzie myrcha, myrszyna

Wiktionary


myrszyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Za­ol­zie. niez­no­śna, zła ko­bie­ta (także wyz­wi­sko)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Zaolzie myrcha, myrszina

Wiktionary


myrta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. gw-pl|Poz­nań. bot. mirt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński mierta, merta

Wiktionary


mysi

do­ty­czą­cy myszy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy, od­no­szą­cy się do myszy

 (1.2) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla myszy, ma­ją­cy cechy myszy

 (1.3) ma­ją­cy taki kolor jak mysz, sza­ro­po­pie­la­ty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɨɕi, AS: myśi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myszowaty mzw., myszowate nmos., mysz ż., myszaty m., myszka ż.

 przym. myszaty, myszy, myszowaty, myszowy

 czas. myszkować

Wiktionary


mysia

do­ty­czą­cy myszy


SJP.pl

Mysia (ang. "Maisy", 1999-2006) – ame­ry­kań­sko-bry­tyj­ski se­rial ani­mo­wa­ny emi­to­wa­ny w pa­śmie Wie­czo­ryn­ki. Se­rial opo­wia­da o Mysi i jej przy­go­dach. Nar­ra­to­rem w pol­skiej wer­sji se­ria­lu zre­a­li­zo­wa­nej przez TVP1 był Krzysz­tof Koł­ba­siuk.

Wikipedia


mysiadło

My­sia­dło – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie pia­se­czyń­skim, w gmi­nie Lesz­no­wo­la.

W roku 2021 w My­siad­le miesz­ka­ło 4217 miesz­kań­ców, z czego 52,1% sta­no­wi­ły ko­bie­ty, a 47,9% męż­czyź­ni.

Wikipedia


mysiak

naz­wi­sko


SJP.pl


mysiakowiec

My­sia­ko­wiec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie opo­czyń­skim, w gmi­nie Poś­więt­ne, nad Pi­li­cą.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Fi­li­pa Neri i św. Jana Chrzci­cie­la w Stu­dzian­nie.

Wikipedia


mysikrólik

mały ptak leśny z rzędu wró­blo­wych, owa­do­żer­ny, o oliw­ko­wo­zie­lo­nym upie­rze­niu z żół­to­po­ma­rań­czo­wą, czar­no obrze­żo­ną pręgą na gło­wie, ży­ją­cy w Eu­raz­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Re­gu­lus re­gu­lus|ref=tak., mały, eu­raz­ja­tyc­ki ptak owa­do­żer­ny;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) My­si­kró­lik jest najm­niej­szym eu­ro­pej­skim pta­kiem, bo waży tylko pięć gra­mów.

 (1.1) Zni­czek przy­po­mi­na my­si­kró­li­ka, który jest najm­niej­szym pta­kiem Eu­ro­py.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɨɕiˈkrulʲik, AS: myśikrulʹik

Wiktionary


mysikrólikowate

o ce­chach my­si­kró­li­ko­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


mysikrólikowaty

o ce­chach my­si­kró­li­ko­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


mysiogon

ro­dzaj gry­zo­ni z ro­dzi­ny po­pie­li­co­wa­tych


SJP.pl

My­sio­gon ("My­o­mi­mus") – ro­dzaj ssaka z po­dro­dzi­ny ko­sza­tek (Le­it­hii­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny po­pie­li­co­wa­tych (Gli­ri­dae).

Wikipedia


mysiorek

naz­wi­sko


SJP.pl


mysioszary

szary o mysim od­cie­niu


SJP.pl


mysiurek

jed­no­rocz­na ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych


SJP.pl

My­siu­rek ("My­o­su­rus" L.) – ro­dzaj ro­ślin rocz­nych z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych. Obej­mu­je około 15 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych na całym świe­cie z wy­jąt­kiem wschod­nich krań­ców Azji i ob­sza­rów tro­pi­kal­nych. Naj­więk­sze zróż­ni­co­wa­nie ga­tun­ko­we znaj­du­je się w Ame­ry­ce Pół­noc­nej, gdzie ro­śnie 7 ga­tun­ków. W Pol­sce wy­stę­pu­je jeden ga­tu­nek – my­siu­rek drob­ny.

Wikipedia


mysiątko

1. młode myszy; mysię;
2. pie­szczot­li­wie: mysz; mysia, my­szecz­ka, my­szeń­ka


SJP.pl


mysię

młode myszy; my­siąt­ko


SJP.pl


myslovitz

[czy­taj: mys­lo­wic] pol­ski ze­spół roc­ko­wy


SJP.pl

Mys­lo­vitz – pol­ski ze­spół roc­ko­wy, za­ło­żo­ny w 1992 w My­sło­wi­cach przez Ar­tu­ra Rojka, Woj­cie­cha Po­wa­gę, Jacka Ku­der­skie­go i Woj­cie­cha Ku­der­skie­go.

Wikipedia


myspace

[czy­taj: maj spejs] por­tal spo­łecz­no­ścio­wy


SJP.pl

My­spa­ce – ser­wis spo­łecz­no­ści in­ter­ne­to­wej za­ło­żo­ny w 2003 roku przez Toma An­der­so­na i Chri­sa DeWolfe’a, bę­dą­cy do 15 czerw­ca 2009 na 11. miej­scu wśród naj­bar­dziej po­pu­lar­nych stron WWW w In­ter­ne­cie. Ser­wis był no­to­wa­ny w ran­kin­gu Alexa na miej­scu 2 413.

Wikipedia


mysql

jeden z naj­po­pu­lar­niej­szych sy­ste­mów za­rzą­dza­nia re­la­cyj­ny­mi ba­za­mi da­nych


SJP.pl

MySQL // – wol­no­do­stęp­ny, ot­war­toź­ró­dło­wy sy­stem za­rzą­dza­nia re­la­cyj­ny­mi ba­za­mi da­nych.

MySQL roz­wi­ja­ny jest przez firmę Orac­le. Wcze­śniej przez więk­szość czasu jego two­rze­niem zaj­mo­wa­ła się szwedz­ka firma. MySQL AB zo­sta­ła ku­pio­na 16 stycz­nia 2008 roku przez Sun Mi­cro­sy­stems, a ten 27 stycz­nia 2010 roku przez Orac­le.

Wikipedia


mysta

w sta­ro­żyt­no­ści: czło­wiek wta­jem­ni­czo­ny w mi­ste­ria


SJP.pl


mystki

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Myst­ki – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. go­rzow­skim, w gmi­nie Lu­bi­szyn
  • Myst­ki – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wrze­siń­skim, w gmi­nie Nekla

Wikipedia


mystkowice

Myst­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ło­wic­kim, w gmi­nie Ło­wicz.

Wieś du­chow­na po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie so­cha­czew­skim ziemi so­cha­czew­skiej wo­je­wództ­wa raw­skie­go. Była wsią klu­cza chru­śliń­skie­go ar­cy­bi­sku­pów gnieź­nień­skich, na­by­ta w 1543 roku od ka­pi­tu­ły ło­wic­kiej w za­mian za My­sła­ków.

Wikipedia


mystkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cze­sław Myst­kow­ski − pol­ski ma­larz
  • Igna­cy Myst­kow­ski − pol­ski pow­sta­niec, do­wód­ca w pow­sta­niu stycz­nio­wym
  • Ka­zi­mierz Myst­kow­ski − pol­ski prze­my­sło­wiec
  • Prze­my­sław Myst­kow­ski − pol­ski pił­karz
  • Wi­told Myst­kow­ski − pol­ski woj­sko­wy i po­li­tyk

Wikipedia


mystków

Nie mylić z: Myst­ko­wo.

Wikipedia


mysz

1. nie­wiel­ki gry­zoń z ro­dzi­ny my­szo­wa­tych;
2. urzą­dze­nie pe­ry­fe­ryj­ne kom­pu­te­ra, do pew­ne­go stop­nia za­stę­pu­ją­ce kla­wia­tu­rę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa kil­ku­na­stu ga­tun­ków gry­zo­ni z ro­dzi­ny my­szo­wa­tych;

 (1.2) zool. pot. małe zwie­rzę z jed­ne­go z ga­tun­ków z ro­dzi­ny my­szo­wa­tych

 (1.3) in­form. urzą­dze­nie kom­pu­te­ro­we umoż­li­wia­ją­ce po­ru­sza­nie kur­so­rem na ekra­nie mo­ni­to­ra;

Wiktionary

Mysz ("Mus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny myszy (Mu­ri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny my­szo­wa­tych (Mu­ri­dae). Zwie­rzę­ta znane jako: mysz leśna, mysz za­ro­ślo­wa, czy mysz polna trak­to­wa­ne jako jedne z ga­tun­ków „myszy”, w rze­czy­wi­sto­ści za­li­cza­ne są do odręb­ne­go ro­dza­ju gry­zo­ni: my­szar­ka ("Apo­de­mus") jako: my­szar­ka leśna, my­szar­ka za­ro­ślo­wa, czy my­szar­ka polna.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój kot boi się myszy.

 (1.3) Ku­pi­łam sobie op­tycz­ną mysz bez­prze­wo­do­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɨʃ, AS: myš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Myszków mrz., Myszyniec mrz., Mysz ż., Mysiadło n., myszowate nmos., myszeidos m., myszeida ż., myszarnia ż., mysiurek mrz., myszkowanie n., pomyszkowanie n., myszarka ż., myszor m., mysię n.

:: zdrobn. myszka ż., mysia ż., myszeczka ż., myszeńka ż.

 czas. myszkować ndk., pomyszkować dk.

 przym. mysi, myszaty, myszowaty, myszy, myszowy

 przysł. mysio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) myszka

Wiktionary


mysza

pie­szczot­li­wie o uko­cha­nej


SJP.pl


myszak

ro­dzaj ssaka z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych


SJP.pl

My­szak ("Pe­ro­my­scus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny no­wi­ków (Ne­o­to­mi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych (Cri­ce­ti­dae).

Wikipedia


myszakówek

My­sza­kó­wek (daw­niej: "My­sza­ków Olę­dry") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie słu­pec­kim, w gmi­nie Za­gó­rów.

Wikipedia


myszarka

mały gry­zoń z ro­dzi­ny my­szo­wa­tych


SJP.pl

My­szar­ka ("Apo­de­mus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny myszy (Mu­ri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny my­szo­wa­tych (Mu­ri­dae).

Wikipedia


myszaty

po­pie­la­ty, szary, w ko­lo­rze takim jak mysz


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) sza­ro­po­pie­la­ty, w ko­lo­rze sza­rej myszy

 (1.2) wy­glą­dem przy­po­mi­na­ją­cy mysz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) koń maści sza­rej, po­pie­la­tej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɨˈʃatɨ, AS: myšaty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myszowaty mzw., myszowate nmos., mysz ż., myszka ż.

 przym. mysi, myszy, myszowy, myszowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szaropopielaty

Wiktionary


myszeczka

zdrob­nie­nie od: mysz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: mysz­ka

Wiktionary

My­szecz­ka ("Van­de­le­u­ria") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny myszy (Mu­ri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny my­szo­wa­tych (Mu­ri­dae).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɨˈʃɛt͡ʃka, AS: myšečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mysz ż.

 przym. myszowy

Wiktionary


myszeida

po­e­mat Igna­ce­go Kra­sic­kie­go; My­sze­is


SJP.pl


myszeis

po­e­mat Igna­ce­go Kra­sic­kie­go; My­sze­i­da


SJP.pl


myszewko

My­szew­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie no­wod­wor­skim, w gmi­nie Nowy Dwór Gdań­ski. Leży na ob­sza­rze Wiel­kich Żuław Mal­bor­skich.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "My­szew­ko". W skład so­łect­wa wcho­dzi rów­nież miej­sco­wość Mysz­ko­wo.

Wieś ko­mor­nict­wa zew­nętrz­ne­go El­blą­ga w XVII i XVIII wieku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

Wikipedia


myszewo

My­sze­wo (niem. "Groß Ma­us­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie mal­bor­skim, w gmi­nie Nowy Staw. Leży na ob­sza­rze Wiel­kich Żuław Mal­bor­skich. Ma sta­tus so­łect­wa.

My­sze­wo znaj­do­wa­ło się na szla­ku Żu­ław­skiej Kolei Do­ja­zdo­wej z przy­stan­kiem My­sze­wo.

Wikipedia


myszeńka

pie­szczot­li­wie: mysz; mysia, my­szecz­ka, my­siąt­ko


SJP.pl


myszka

1. mała mysz;
2. po­tocz­nie: ko­bie­ta skrom­na, cicha;
3. daw­niej: spe­cy­ficz­ny za­pach sta­re­go wina;
4. po­tocz­nie: zna­mię na ciele czło­wie­ka;
5. urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne po­łą­czo­ne z kom­pu­te­rem; mysz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od mysz

 (1.2) pieszcz. łono ko­bie­ce

 (1.3) pot. mysz kom­pu­te­ro­wa

 (1.4) zna­mię

 (1.5) daw. za­pach stę­chłe­go wina

 (1.6) daw. przen. mię­sień

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mysz kom­pu­te­ro­wa – kom­pu­te­ro­we urzą­dze­nie wska­zu­ją­ce
  • Mysz­ka smu­gogrz­bie­ta – ga­tu­nek gry­zo­nia z ro­dzi­ny my­szo­wa­tych, na­le­żą­cy do mo­no­ty­po­we­go ro­dza­ju mysz­ka (Mu­ri­cu­lus)
  • Mysz­ka – kanał, pra­wo­brzeż­ny do­pływ Łączy
  • Mysz­ka – pol­ska pła­sko­den­na, tu­ry­stycz­na łódź ża­glo­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do kuch­ni wbie­gła mysz­ka.

 (1.3) Jutro muszę kupić nową mysz­kę, bo stara się zep­su­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɨʃka, AS: myška

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myszowaty mzw., myszowate nmos., myszaty mzw., mysz ż.

 czas. myszkować ndk.

 przym. mysi, myszaty, myszy, myszowy, myszowaty

Wiktionary


myszkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


myszko

1. mała mysz;
2. po­tocz­nie: ko­bie­ta skrom­na, cicha;
3. daw­niej: spe­cy­ficz­ny za­pach sta­re­go wina;
4. po­tocz­nie: zna­mię na ciele czło­wie­ka;
5. urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne po­łą­czo­ne z kom­pu­te­rem; mysz


SJP.pl


myszkować

za­glą­dać do dziur, kątów; szu­kać, szpe­rać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) szu­kać, prze­szu­ki­wać, zwła­szcza do­kład­nie, czę­sto skry­cie, za­glą­da­jąc w różne miej­sca, za­ka­mar­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myszowaty mzw., myszowate nmos., mysz, myszka, myszkowanie

 przym. mysi, myszowaty, myszy, myszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. sznurkować

Wiktionary


myszkowianin

miesz­ka­niec Mysz­ko­wa


SJP.pl


myszkowianka

miesz­kan­ka Mysz­ko­wa


SJP.pl


myszkowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mysz­ko­wi­ce – przy­sió­łek wsi Sko­ro­szo­wi­ce w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. strze­liń­skim, w gmi­nie Strze­lin
  • Mysz­ko­wi­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ło­sic­kim, w gmi­nie Pla­te­rów
  • Mysz­ko­wi­ce – wieś w woj. ślą­skim, w pow. bę­dziń­skim, w gmi­nie Bo­brow­ni­ki
  • Mysz­ko­wi­ce – wieś na Ukra­i­nie, w obw. tar­no­pol­skim, w rej. tar­no­pol­skim

Wikipedia


myszkowiec

Mysz­ko­wiec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Do­ro­husk.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa chełm­skie­go.

Wieś wcho­dzi w skład so­łect­wa "Turka, Mysz­ko­wiec". We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 71 miesz­kań­ców i była 22. co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Do­ro­husk.

Wikipedia


myszkowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mysz­ko­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie Nowy Dwór Gdań­ski
  • Mysz­ko­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Sza­mo­tu­ły

Wikipedia


myszkowski

przy­miot­nik od: Mysz­ków


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Mysz­kow­ski (1892-1956) – puł­kow­nik
  • Filip Mysz­kow­ski (ur. 1979) – ma­larz
  • Grze­gorz Mysz­kow­ski (ur. 1961) – wind­sur­fer
  • Krzysz­tof Mysz­kow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Łu­kasz Mysz­kow­ski (ur. 1971) – kom­po­zy­tor
  • Piotr Mysz­kow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Ta­de­usz Mysz­kow­ski (1912-1980) – gra­fik, ma­larz
  • Wil­helm Mysz­kow­ski (1886-1941) – dzia­łacz
  • Wła­dy­sław Gon­za­ga Mysz­kow­ski (1600-1658) – wo­je­wo­da
  • Zyg­munt Gon­za­ga Mysz­kow­ski (1562-1615) – kasz­te­lan

Wikipedia


myszków

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś na Ukra­i­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Mysz­ków – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ślą­skim, sie­dzi­ba władz po­wia­tu mysz­kow­skie­go.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2024 roku mia­sto li­czy­ło 29 154 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɨʃkuf, AS: myškuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myszowaty mzw., myszowate nmos., mysz ż.

 przym. myszkowski, myszy, myszowy, myszowaty

Wiktionary


myszochomik

ro­dzaj gry­zo­ni


SJP.pl


myszojeleń

nazwa zwy­cza­jo­wa ma­łych ssa­ków ko­pyt­nych z ro­dzi­ny kan­czy­lo­wa­tych


SJP.pl


myszolot

ro­dzaj nie­to­pe­rzy z ro­dzi­ny ru­daw­ko­wa­tych


SJP.pl

My­szo­lot, owo­co­lot ("My­o­nyc­te­ris") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny Epo­mop­ho­ri­nae w obrę­bie ro­dzi­ny ru­daw­ko­wa­tych (Pte­ro­po­di­dae).

Wikipedia


myszonek

pie­szczot­li­wie o uko­cha­nym; my­szuś


SJP.pl


myszopłoch

wiecz­nie zie­lo­ny krzew z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych; ru­szczyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ru­scus|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju my­szo­pło­chów (1.1)

Wiktionary

My­szo­płoch, ru­szczyk ("Ru­scus") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych ("Aspa­ra­ga­ce­ae"), daw­niej także kla­sy­fi­ko­wa­ny do kon­wa­lio­wa­tych ("Con­val­la­ria­ce­ae"), my­szo­pło­cho­wa­tych ("Ru­sca­ce­ae") i li­lio­wa­tych ("Li­lia­ce­ae"). Do ro­dza­ju na­le­ży 6 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych na ob­sza­rze od Ma­ka­ro­nez­ji przez Eu­ro­pę i pół­noc­ną Afry­kę do wy­brze­ży Morza Ka­spij­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. myszopłochowate nmos.

 przym. myszopłochowy, myszopłochowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ruszczyk

Wiktionary


myszor

ro­dzaj myszy obej­mu­ją­cy ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej


SJP.pl


myszorec

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) bia­ły­stok. po­moc­nik woź­ni­cy to­wa­ro­wej kon­nej plat­for­ma­at­for­my, ła­do­wacz

Wiktionary


myszoryjek

nie­wiel­ki ssak owa­do­żer­ny; almik


SJP.pl

My­szo­ry­jek ("My­o­so­rex") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny my­szo­ryj­ków (My­o­so­ri­ci­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny ry­jów­ko­wa­tych (So­ri­ci­dae).

Wikipedia


myszorówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ma­sto­mys|ref=tak., ro­dzaj ssaka z ro­dzi­ny my­szo­wa­tych;

 (1.2) zool. zwie­rzę z ro­dza­ju my­szo­rów­ka (1.1)

Wiktionary

My­szo­rów­ka ("Ma­sto­mys") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny myszy (Mu­ri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny my­szo­wa­tych (Mu­ri­dae).

Wikipedia


myszoskoczek

1. przed­sta­wi­ciel po­dro­dzi­ny gry­zo­ni z ro­dzi­ny my­szo­wa­tych;
2. my­szo­sko­czek mon­gol­ski - ga­tu­nek az­ja­tyc­kie­go gry­zo­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. mały gry­zoń z dłuż­szy­mi koń­czy­na­mi tyl­ny­mi, czę­sto trzy­ma­ny jako zwie­rzę do­mo­we;

Wiktionary

My­szo­sko­czek, my­szo­skocz­nik ("Ger­bil­li­scus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny my­szo­skocz­ków (Ger­bil­li­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny my­szo­wa­tych (Mu­ri­dae).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɨʃɔˈskɔt͡ʃɛk, AS: myšoskoček

Wiktionary


myszoskoczka

1. przed­sta­wi­ciel po­dro­dzi­ny gry­zo­ni z ro­dzi­ny my­szo­wa­tych;
2. my­szo­sko­czek mon­gol­ski - ga­tu­nek az­ja­tyc­kie­go gry­zo­nia


SJP.pl

My­szo­skocz­ka ("Ger­bil­lus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny my­szo­skocz­ków (Ger­bil­li­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny my­szo­wa­tych (Mu­ri­dae).

Wikipedia


myszouchy

nocek my­szo­u­chy - ga­tu­nek nie­to­pe­rza


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zool. odz­na­cza­ją­cy się usza­mi po­dob­ny­mi do my­sich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ja­kieś my­szo­u­che stwo­rze­nie wy­sta­wi­ło zza szafy ru­da­wy łebek.

Wiktionary


myszowate

ro­dzi­na ssa­ków z rzędu gry­zo­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mu­ri­dae|Il­li­ger|ref=tak., ro­dzi­na ssa­ków w na­dro­dzi­nie my­szo­wych;

Wiktionary

My­szo­wa­te (Mu­ri­dae) – ro­dzi­na ssa­ków z po­drzę­du Su­pra­my­o­morp­ha w obrę­bie rzędu gry­zo­ni (Ro­den­tia). W skład my­szo­wa­tych wcho­dzi 140 ro­dza­jów z ok. 650 ga­tun­ka­mi (w Pol­sce za­miesz­ku­je 8 ga­tun­ków).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sierść my­szo­wa­tych jest krót­ka i mięk­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myszaty mzw., myszowaty mzw., mysz ż., Myszków mrz., Myszyniec mrz., myszarnia ż., mysiurek mrz., myszkowanie n., pomyszkowanie n., myszka ż., mysia ż., myszeńka ż.

 czas. myszkować ndk., pomyszkować dk.

 przym. mysi, myszaty, myszowaty, myszowy, myszy

Wiktionary


myszowaty

o ce­chach my­szo­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy mysz

 (1.2) ma­ją­cy kolor jas­no­sza­ry, taki jak kolor my­siej sier­ści

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. zwie­rzę z ro­dza­ju my­szo­wa­tych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z dziur­ki wy­bie­gło my­szo­wa­te zwie­rząt­ko.

 (1.2) Liza przysz­ła w my­szo­wa­tej gar­son­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myszaty mzw., mysz ż., Myszków mrz., Myszyniec mrz., myszowate nmos., myszarnia ż., mysiurek mrz., myszkowanie n., pomyszkowanie n., myszka ż., mysia ż., myszeńka ż.

 czas. myszkować ndk., pomyszkować dk.

 przym. mysi, myszaty, myszowy, myszy

Wiktionary


myszowice

My­szo­wi­ce ( Ma­us­chwitz, 1936–1945 "Ma­usch­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie ny­skim, w gmi­nie Kor­fan­tów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa opol­skie­go.

Wikipedia


myszowory

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pha­sco­ga­li­nae|Gill|ref=tak., po­dro­dzi­na ssa­ków z ro­dzi­ny nie­ła­zo­wa­tych;

Wiktionary

My­szo­wo­ry (Pha­sco­ga­li­nae) – po­dro­dzi­na ssa­ków z ro­dzi­ny nie­ła­zo­wa­tych (Da­sy­u­ri­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Różne ga­tun­ki za­li­cza­ne do my­szo­wo­rów za­miesz­ku­ją Au­stra­lię, In­do­nez­ję i Nową Gwi­neę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myszowór mzw.

Wiktionary


myszowy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) rzad. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla myszy, ma­ją­cy cechy myszy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myszaty mzw., myszowaty mzw., mysz ż., myszka ż., mysia ż., myszeczka ż., myszeńka ż., Myszków mrz., Myszyniec mrz., myszowate nmos., myszarnia ż., mysiurek mrz., myszkowanie n., pomyszkowanie n.

 czas. myszkować ndk., pomyszkować dk.

 przym. mysi, myszaty, myszowaty, myszy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mysi

Wiktionary


myszowór

zwie­rzę dra­pież­ne z ro­dzi­ny nie­ła­zów, tor­bacz ży­ją­cy w la­sach Au­stra­lii; tafa, mysz wor­ko­wa­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pha­sco­ga­le|Tem­minck|ref=tak., nie­wiel­ki mię­so­żer­ny tor­bacz z po­dro­dzi­ny nie­ła­zów wy­stę­pu­ją­cy w Au­stra­lii;

Wiktionary

My­szo­wór ("Pha­sco­ga­le") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny nie­ła­zów (Da­sy­u­ri­dae) w obrę­bie ro­dzi­ny nie­ła­zo­wa­tych (Da­sy­u­ri­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na końcu ogona my­szo­wo­ry mają wiąz­kę czar­nych wło­sów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myszowory nmos.

Wiktionary


myszozaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z in­fra­rzę­du za­u­ro­po­dów; mu­sza­ur


SJP.pl


myszołap

1. ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny ja­strzę­bi;
2. po­tocz­nie: kot do­mo­wy


SJP.pl


myszołapka

urzą­dze­nie słu­żą­ce do ła­pa­nia myszy


SJP.pl


myszołowczyk

ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych; my­szo­łów krzy­kli­wy


SJP.pl

My­szo­łow­czyk, my­szo­łów krzy­kli­wy ("Ru­por­nis ma­gni­ro­stris") – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych (Ac­ci­pi­tri­dae), za­miesz­ku­ją­cy Mek­syk, Ame­ry­kę Cen­tral­ną i Po­łud­nio­wą. Jest to zwy­kle naj­po­spo­lit­szy i naj­bar­dziej rzu­ca­ją­cy się w oczy ptak dra­pież­ny w swoim roz­le­głym za­się­gu wy­stę­po­wa­nia.

Wikipedia


myszołowiec

my­szo­ło­wiec to­wa­rzy­ski - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych


SJP.pl


myszołów

duży ptak dra­pież­ny z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych, o sze­ro­kich skrzy­dłach i krót­kim dzio­bie, ży­wią­cy się upo­lo­wa­ny­mi gry­zo­nia­mi, ga­da­mi, pła­za­mi i nie­kie­dy pad­li­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Buteo|Lacépède|ref=tak., duży ptak dra­pież­ny o za­krzy­wio­nym, krót­kim dzio­bie, po­lu­ją­cy na drob­ne gry­zo­nie, płazy i gady;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • my­szo­łów kró­lew­ski (Buteo re­ga­lis)
  • my­szo­łów krót­ko­o­go­no­wy (Buteo bra­chy­u­rus)
  • my­szo­łów krzy­kli­wy (Buteo ma­gni­ro­stris)
  • my­szo­łów pre­rio­wy (Buteo swa­in­so­ni)
  • my­szo­łów rdza­wos­krzy­dły (Buteo li­ne­a­tus)
  • my­szo­łów rdza­wo­ster­ny (Buteo ja­ma­i­cen­sis)
  • my­szo­łów sze­ro­kos­krzy­dły (Buteo pla­typ­te­rus)
  • my­szo­łów wło­cha­ty (Buteo la­go­pus)
  • my­szo­łów zwy­czaj­ny (Buteo buteo)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Ta­trach i na Pod­ha­lu można rów­nież spot­kać inne dra­pież­ni­ki – my­szo­ło­wa i so­ko­ła pu­stuł­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɨˈʃɔwuf, AS: myšou̯uf

Wiktionary


myszuś

pie­szczot­li­wie o uko­cha­nym; my­szo­nek


SJP.pl


myszy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. mysi

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) daw. mysi

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (3.1) plu­ral|mysz.

Wiktionary

Myszy, myszy wła­ści­we (Mu­ri­nae) – po­dro­dzi­na gry­zo­ni z ro­dzi­ny my­szo­wa­tych (Mu­ri­dae) obej­mu­ją­ca około 127 ro­dza­jów i 520 ga­tun­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mysza wieża wśród je­zio­ra Gopła. Po­wieść sło­wiań­ska z pier­wszej po­ło­wy IX w.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myszowaty mzw., myszaty mzw., mysz ż., Myszków m., Myszyniec m., myszowate nmos., myszeidos m., myszeida ż., myszarnia ż., mysiurek m., myszkowanie n., pomyszkowanie n., myszka ż., mysia ż., myszeńka ż.

 czas. myszkować ndk., pomyszkować dk.

 przym. mysi, myszaty, myszowaty, myszowy

Wiktionary


myszynianin

miesz­ka­niec My­szyń­ca (mia­sta w Pol­sce); My­szyń­cza­nin


SJP.pl


myszynianka

miesz­kan­ka My­szyń­ca (mia­sta w Pol­sce); My­szyń­czan­ka


SJP.pl


myszyniec

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

My­szy­niec – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostro­łęc­kim. Leży nad Ro­zo­gą. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej My­szy­niec.

Mia­sto leży na Ma­zo­wszu, w hi­sto­rycz­nej ziemi łom­żyń­skiej. My­szy­niec uzy­skał lo­ka­cję miej­ską około 1798 roku, zde­gra­do­wa­ny zo­stał 1 czerw­ca 1869 roku, po­now­ne na­da­nie praw miej­skich w 1993 roku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do woj. ostro­łęc­kie­go. My­szy­niec przez wielu uz­na­wa­ny jest za sto­li­cę Kurpi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɨˈʃɨ̃ɲɛt͡s, AS: myšỹńec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myszowaty mzw., myszowate nmos., mysz ż.

 przym. myszyniecki, myszy, myszowaty, myszowy

Wiktionary


myszyniecki

przy­miot­nik od: My­szy­niec


SJP.pl


myszyńczanin

miesz­ka­niec My­szyń­ca (mia­sta w Pol­sce); My­szy­nia­nin


SJP.pl


myszyńczanka

miesz­kan­ka My­szyń­ca (mia­sta w Pol­sce); My­szy­nian­ka


SJP.pl


myszęcin

My­szę­cin (niem. "Musch­ten") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie świe­bo­dziń­skim, w gmi­nie Szcza­niec.

Han­nusz Loga był pier­wszym od­no­to­wa­nym w 1465 roku wła­ści­cie­lem dóbr my­szę­ciń­skich. Wśród na­stęp­nych po­sia­da­czy byli praw­do­po­dob­nie po­tom­ko­wie ko­men­dan­ta zamku w Świe­bo­dzi­nie, Eri­cha von Les­se­na – Ka­sper, Łu­kasz i Jan.

Wikipedia


mysłakowice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

My­sła­ko­wi­ce ( Erd­manns­dorf-Zil­lert­hal, Zil­lert­hal) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kar­ko­no­skim, w gmi­nie My­sła­ko­wi­ce, w Kot­li­nie Je­le­nio­gór­skiej, u pod­nó­ża Rudaw Ja­no­wic­kich w Su­de­tach Za­chod­nich.

Przez miej­sco­wość prze­pły­wa rzeka Łom­ni­ca oraz jej do­pły­wy

Wikipedia


mysłakowicki

→ My­sła­ko­wi­ce


SJP.pl

Patrz:

Mysłakowice

mysłakowiczanin

miesz­ka­niec My­sła­ko­wic (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


mysłakowiczanka

miesz­kan­ka My­sła­ko­wic (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


mysłaków

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • My­sła­ków – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. świd­nic­kim, w gmi­nie Mar­ci­no­wi­ce
  • My­sła­ków – wieś w woj. łódz­kim, w pow. ło­wic­kim, w gmi­nie Nie­bo­rów
  • My­sła­ków – gro­ma­da
  • My­sła­ków – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w My­sła­ko­wie, w woj. łódz­kim

Wikipedia


mysłakówko

My­sła­ków­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie lip­now­skim, w gmi­nie Tłu­cho­wo.

W la­tach 1954–1971 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy My­sła­ków­ko, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Tłu­cho­wo. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go.

Wikipedia


mysław

imię mę­skie


SJP.pl

My­sław – imię mę­skie, które pow­sta­ło praw­do­po­dob­nie po­przez zla­nie się dwóch czło­nów koń­co­wych sta­ro­pol­skich imion: czło­nu "-mysł" ("my­śleć") i "-sław" ("sława, sła­wić"), kiedy świa­do­mość ich po­cho­dze­nia za­tar­ła się.

Wikipedia


mysława

imię żeń­skie


SJP.pl


mysławczyce

My­sław­czy­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie pro­szo­wic­kim, w gmi­nie Pro­szo­wi­ce.

Wieś pre­po­zy­ta ka­pi­tu­ły ko­le­gia­ty św. Mi­cha­ła w Kra­ko­wie w po­wie­cie pro­szo­wic­kim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go w końcu XVI wieku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go.

Wikipedia


mysławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do My­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


mysławostwo

My­sław z mał­żon­ką; My­sła­wo­wie


SJP.pl


mysławowie

My­sław z mał­żon­ką; My­sła­wo­stwo


SJP.pl


mysławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do My­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


mysłek

naz­wi­sko


SJP.pl


mysłowice

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim;

Wiktionary

My­sło­wi­ce ( Mys­lo­witz) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w po­łud­nio­wej Pol­sce, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ślą­skim, we wschod­niej czę­ści Gór­ne­go Ślą­ska.

We­dług da­nych GUS z 31 grud­nia 2025 roku, My­sło­wi­ce li­czy­ły 70 160 miesz­kań­ców i były pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści pięt­na­stym mia­stem w wo­je­wództ­wie ślą­skim, a także 47. spoś­ród naj­lud­niej­szych miast w Pol­sce na pra­wach po­wia­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jadąc rano do My­sło­wic, od­wie­dzi­li­śmy bab­cię Ho­no­ra­tę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɨswɔˈvʲit͡sɛ, AS: mysu̯ovʹice

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mysłowiczanin m., mysłowiczanka ż.

 przym. mysłowicki, podmysłowicki

Wiktionary


mysłowicki

przy­miot­nik od: My­sło­wi­ce


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do My­sło­wic, zwią­za­ny z My­sło­wi­ca­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Renia pra­co­wa­ła w my­sło­wic­kim gim­naz­jum od 1999 roku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mysłowice nmos., mysłowiczanin mos., mysłowiczanka ż.

 przym. podmysłowicki

Wiktionary


mysłowiczanin

miesz­ka­niec My­sło­wic


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec My­sło­wic

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ra­mach czyny spo­łecz­ne­go my­sło­wi­cza­nie po­sa­dzi­li trzy­sta no­wych drzew.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mysłowice lm nm.

:: fż. mysłowiczanka ż.

 przym. mysłowicki, podmysłowicki

Wiktionary


mysłowiczanka

miesz­kan­ka My­sło­wic


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka My­sło­wic

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z My­sło­wic, uro­dzo­na w My­sło­wi­cach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kil­ka­na­ście my­sło­wi­cza­nek na­pi­sa­ło do pre­zy­den­ta w tej spra­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mysłowice lm nm.

:: fm. mysłowiczanin mos.

 przym. mysłowicki, podmysłowicki

Wiktionary


mysłowski

naz­wi­sko


SJP.pl


mysłów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • My­słów – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. ja­wor­skim, w gmi­nie Bol­ków
  • My­słów – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. łu­kow­skim, w gmi­nie Wola My­słow­ska
  • My­słów – wieś w woj. ślą­skim, w pow. mysz­kow­skim, w gmi­nie Ko­zie­gło­wy
  • My­słów – dawna gmina
  • My­słów

Wikipedia


mysłówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

My­słów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łę­czyc­kim, w gmi­nie Pią­tek.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go. Na­ro­do­wy Po­wszech­ny Spis Lud­no­ści i Miesz­kań z roku 2011 okre­ślił licz­bę miesz­kań­ców na 70 z czego 54,3% sta­no­wią ko­bie­ty a 47,7% męż­czyź­ni.

Wikipedia


myt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. mit

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɨt, AS: myt

Wiktionary


mytka

re­gio­nal­nie: zmy­wak, myjka; myjak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Lwów,Cie­sza­nów. szmat­ka ku­chen­na, myjka

 (1.2) gw-pl|Dro­ho­bycz. nie­rząd­ni­ca

 (1.3) gw-pl|Dro­ho­bycz. plot­ka­ra

Wiktionary


mytnik

daw­niej: czło­wiek po­bie­ra­ją­cy myto, cel­nik


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ha­li­na Myt­nik − pol­ska fi­lo­log, dzia­łacz­ka opo­zy­cyj­na
  • Ju­sty­na Myt­nik – pol­ska re­ży­ser­ka i sce­na­rzyst­ka fil­mo­wa
  • Karol Myt­nik – pol­ski na­u­czy­ciel, dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Ta­de­usz Myt­nik − pol­ski ko­larz szo­so­wy i to­ro­wy, olim­pij­czyk

Wikipedia


myto

1. daw­niej: opła­ta za przej­ście przez most, drogę, ro­gat­kę itp.;
2. opła­ta za prze­wóz i han­del to­wa­ra­mi; cło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. opła­ta za przej­ście przez most, ro­gat­ki;

 (1.2) hist. opła­ta za prze­wóz to­wa­rów (cło);

 (1.3) hist. bu­dy­nek bądź urząd po­bie­ra­ją­cy myto (1.1-2)

 (1.4) daw. za­pła­ta, wy­na­gro­dze­nie za pracę lub usłu­gi

 (1.5) gw-pl|Bu­ko­wi­na. opła­ta za mie­le­nie w mły­nie

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) forma be­zo­so­bo­wa czasu przesz­łe­go (be­zo­sob­nik) od: myć

Wiktionary

Myto (od niem. "Maut") – opła­ta po­bie­ra­na za prze­jazd drogą, au­to­stra­dą, mo­stem, tu­ne­lem itp., jako po­da­tek cen­tral­ny bądź lo­kal­ny lub też przez pry­wat­ne­go wła­ści­cie­la obiek­tu.

Po­cząt­ko­wo, w śred­nio­wie­czu, opła­ta ta po­bie­ra­na była za prze­wo­żo­ne to­wa­ry (nie­za­leż­nie od ilo­ści i ro­dza­ju) w spe­cjal­nie do tego celu usta­wia­nych na szla­kach hand­lo­wych ko­mo­rach cel­nych. Na prze­ło­mie XIV-XV w. myto od­dzie­lo­no od cła i wów­czas przy­bra­ło ono po­stać opła­ty za usłu­gę, prze­pra­wę, prze­jazd czy prze­wóz.

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Na­to­miast nigdy od czasu pow­sta­nia nie od­da­no fi­gu­ry astro­no­ma grun­tow­nej kon­ser­wa­cji i oczy­szcze­niu ze zbęd­nych na­war­stwień. Okaz­jo­nal­nie myto ją wodą, cza­sem z do­dat­kiem de­ter­gen­tów. To poz­wa­la­ło usu­nąć je­dy­nie pia­sek, pył i pta­sie od­cho­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɨtɔ, AS: myto

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemytnik mos.

Wiktionary


myzja

sta­ro­żyt­na kra­i­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na w pół­noc­no-za­chod­niej Azji Mniej­szej nad Pro­pon­ty­dą, gra­ni­czy­ła od wscho­du z Fry­gią a od po­łud­nia z Lidią;

Wiktionary

Myzja (gr. "Mysía") − kra­i­na w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści Azji Mniej­szej, oto­czo­na od pół­no­cy Pro­pon­ty­dą, Hel­le­spon­tem od pół­noc­ne­go za­cho­du i Mo­rzem Egej­skim od stro­ny za­chod­niej. Od wscho­du kra­i­na gra­ni­czy­ła z Fry­gią, a od po­łud­nio­wej stro­ny z Lidią.

Pół­noc­ną część Myzji zwana była "Mysia minor". Swym za­się­giem obej­mo­wa­ła kra­i­ny Fry­gię i Tro­a­dę. Po­łud­nio­wą część kra­i­ny na­zy­wa­na była "Mysia maior" ("Mysia"). Głów­na rzeka: Ma­ke­stos, głów­ne mia­sto: Per­ga­mon.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Swym za­się­giem Myzja obej­mo­wa­ła kra­i­ny Fry­gię i Tro­a­dę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Myzyjczyk mos., Myzyjka ż.

 przym. myzyjski

Wiktionary


myzyjski

przy­miot­nik od: Myzja (kra­i­na w Azji Mniej­szej)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Myzją, do­ty­czą­cy Myzji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Myzja ż.

Wiktionary


myć

usu­wać brud za po­mo­cą wody, mydła


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. umyć)

 (1.1) czy­ścić coś za po­mo­cą wody

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny myć się (dk. umyć się)

 (2.1) czy­ścić sie­bie sa­me­go za po­mo­cą wody

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zęby na­le­ży myć co najm­niej dwa razy dzien­nie.

 (2.1) Na­ta­sza myje się gąbką, którą przy­wio­zła sobie z Rodos.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɨt͡ɕ, AS: myć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myjak mos./mrz., myjka ż., myjnia ż., mycie n., zmywak mrz., umywalnia ż., umywalka ż., myjok m.

 czas. umyć dk., zmywać ndk., zmyć dk., domywać ndk., domyć dk., obmywać ndk., obmyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czyścić, zmywać, kąpać

Wiktionary


myłka

daw­niej: omył­ka, po­mył­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. błąd, omył­ka, po­mył­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ujaw­ni­ły się wpraw­dzie myłki ko­pi­sty, prze­sta­wie­nie szyku zwro­tek, opu­szcze­nia itd., ale re­sty­tu­cja „epicz­nej czę­ści” po­da­na u Bo­bow­skie­go (s. 60–62), nie zwa­ża­ją­ca na bu­do­wę ryt­micz­ną (trój­dziel­ną), chy­bi­ła zu­peł­nie celu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pomylony mos., omyłka ż., pomyłka ż.

 czas. mylić ndk.

Wiktionary


myłkus

sa­miec zwie­rzy­ny pło­wej z nie­pra­wi­dło­wo roz­wi­nię­tym po­ro­żem


SJP.pl


myśl

1. zdol­ność my­śle­nia; umysł; świa­do­mość;
2. po­ję­cie; sąd; wnio­sek;
3. po­gląd na świat; prze­ko­na­nie; kon­cep­cja;
4. po­mysł; za­miar; pra­gnie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) efekt pracy umy­słu

 (1.2) pot. po­mysł

 (1.3) zbiór po­wią­za­nych idei

 (1.4) stpol. umysł

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od my­śleć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na myśl o że­ber­kach zro­bi­ło mi się nie­do­brze.

 (1.2) Mam myśl – chodź­my na za­ku­py.

 (1.3) Myśl hu­ma­ni­stycz­na zo­sta­ła za­po­cząt­ko­wa­na przez grec­kich fi­lo­zo­fów.

 (1.3) Nasze wy­daw­nict­wo przy­go­to­wa­ło nowe wy­da­nie myśli Lu­cju­sza An­ne­u­sza Se­ne­ki, poety i fi­lo­zo­fa rzym­skie­go.

 (2.1) Idzie­my już, a ty myśl o nas ko­lo­ro­wo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɨɕl̥, AS: myśl̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myślicielka ż., pomysłodawczyni ż., myślówka ż., pomyślunek m., myślenie n., myśliciel m., namysł m., zwymyślanie n., namyślenie n., pomyślenie n., pomysł m., umysł m., umyślny m., wymyślanie n., wymyślenie n., zmyślanie n., zmyślenie n., myślówa ż.

 czas. myśleć ndk., zwymyślać dk., namyśleć dk., pomyśleć dk., wymyślać ndk., wymyślić dk., zmyślać ndk., zmyślić dk.

 przym. myślowy, myślicielski, pomysłowy, umyślny

 przysł. myślowo

Wiktionary


myślachowice

My­śla­cho­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie chrza­now­skim, w gmi­nie Trze­bi­nia przy dro­dze wo­je­wódz­kiej 791.

Wieś "My­śle­cho­wi­ce" po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie kra­kow­skim wcho­dzi­ła w 1662 roku w skład hrab­stwa tę­czyń­skie­go Łu­ka­sza Opa­liń­skie­go. W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy My­śla­cho­wi­ce. W la­tach 1973–1977 miej­sco­wość była sie­dzi­bą gminy My­śla­cho­wi­ce. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość le­ża­ła w wo­je­wództ­wie ka­to­wic­kim.

Wikipedia


myślec

wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Stary Sącz


SJP.pl

My­ślec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Stary Sącz.

Wikipedia


myślenice

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

My­śle­ni­ce – mia­sto po­wia­to­we w woj. ma­ło­pol­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu my­śle­nic­kie­go i gminy miej­sko-wiej­skiej My­śle­ni­ce, jeden z oś­rod­ków miej­skich aglo­me­ra­cji kra­kow­skiej.

Wzmian­ko­wa­ne od XIII wieku, uzy­ska­ły lo­ka­cję miej­ską w 1342 roku. Mia­sto kró­lew­skie "My­śli­mi­ce" po­ło­żo­ne było w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w ów­czes­nym po­wie­cie szczy­rzyc­kim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmɨɕlɛ̃ˈɲit͡sɛ, AS: myślẽńice

Wiktionary

Powiązane:

 przym. myślenicki

Wiktionary


myślenicki

przy­miot­nik od: My­śle­ni­ce


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od My­śle­ni­ce

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɨɕlɛ̃ˈɲit͡sʲci, AS: myślẽńicʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Myślenice nmos., myśleniczanin m., myśleniczanka ż.

Wiktionary


myśleniczanin

miesz­ka­niec My­śle­nic


SJP.pl


myśleniczanka

miesz­kan­ka My­śle­nic


SJP.pl


myślenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|my­śleć.

Wiktionary

My­śle­nie – cią­gły pro­ces poz­naw­czy po­le­ga­ją­cy na sko­ja­rze­niach[] i wnio­sko­wa­niu, ope­ru­ją­cy ele­men­ta­mi pa­mię­ci ta­ki­mi jak sym­bo­le, po­ję­cia, frazy, obra­zy i dźwię­ki.

W świet­le ne­u­ro­bio­lo­gii (m.in. An­tó­nio Damásio) głów­nym skład­ni­kiem myśli są obra­zy per­cep­cyj­ne o róż­nych mo­dal­no­ściach zmy­sło­wych, np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ra­cjo­na­li­ści przyj­mu­ją tylko te spoś­ród ele­men­tów wie­dzy i wie­rzeń, które dają się uza­sad­nić na pod­sta­wie czy­sto lo­gicz­ne­go my­śle­nia oraz em­pi­rycz­ne­go poz­na­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɨɕˈlɛ̃ɲɛ, AS: myślẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myśl ż., pomyślunek m., myśliciel mos., myślówka ż.

 czas. zmyślać, myśleć ndk., pomyśleć dk., wymyślić dk.

 przym. myślowy

Wiktionary


myśleć

1. przet­wa­rzać in­for­ma­cje za po­mo­cą umy­słu;
2. przy­pu­szczać, za­kła­dać;
3. za­mie­rzać, pla­no­wać;
4. pa­mię­tać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) ko­ja­rzyć, wnio­sko­wać, za­sta­na­wiać się, przet­wa­rzać świa­do­mie in­for­ma­cję w mózgu

 (1.2) sku­piać się nad czymś

 (1.3) chcieć coś zro­bić, mieć za­miar

 (1.4) mieć zda­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­tek­tyw długo my­ślał nad roz­wią­za­niem tej spra­wy.

 (1.2) Będąc w ostat­niej kla­sie li­ce­um, cią­gle my­śla­łem o ma­tu­rze.

 (1.3) My­śla­łem sobie, żeby za ty­dzień je­chać do Hisz­pa­nii.

 (1.4) Myślę, że to nie­praw­da.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɨɕlɛt͡ɕ, AS: myśleć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myślicielka ż., myśl ż., myśliciel m., bezmyślność ż., pomyślunek m., myślenie n., namysł m., myślówka ż.

 czas. wymyślać ndk., obmyślać ndk., namyślać się ndk., przemyśleć dk., rozmyślać ndk., zwymyślać dk.

 przym. myślowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poznawać, rozumować, mniemać, rozważać, analizować, rozmyślać

 (1.3) zamierzać, postanawiać, planować, chcieć

 (1.4) uważać, sądzić

Wiktionary


myślibor

imię mę­skie


SJP.pl

My­śli­bor – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Myśli-" ("my­śleć") i "-bor" ("wal­czyć, zma­gać się"). Być może oz­na­cza­ło "tego, który myśli o walce" albo "tego, który ob­my­śla walkę".

My­śli­bor imie­ni­ny ob­cho­dzi 18 maja i 14 czerw­ca.

Wikipedia


myśliborostwo

My­śli­bor z mał­żon­ką; My­śli­bo­ro­wie


SJP.pl


myśliborowie

My­śli­bor z mał­żon­ką; My­śli­bo­ro­stwo


SJP.pl


myśliborowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do My­śli­bo­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


myśliborski

przy­miot­nik od: My­śli­bórz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z My­śli­bo­rzem, do­ty­czą­cy My­śli­bo­rza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Myślibórz mrz., Myśliborzanin mos., Myśliborzanka ż.

Wiktionary


myśliborzanin

miesz­ka­niec My­śli­bo­rza


SJP.pl


myśliborzanka

miesz­kan­ka My­śli­bo­rza


SJP.pl


myślibórz

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Zo­bacz też: My­śli­bórz w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

My­śli­bórz ( Sol­din) – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści woj. za­chod­nio­po­mor­skie­go, w po­wie­cie my­śli­bor­skim, po­ło­żo­ne na Po­je­zie­rzu My­śli­bor­skim nad je­zio­rem My­śli­bor­skim oraz mniej­szym je­zio­rem Kró­lew­skim. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej My­śli­bórz oraz po­wia­tu my­śli­bor­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɨɕˈlʲibuʃ, AS: myślʹibuš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Myśliborzanin mos., Myśliborzanka ż.

 przym. myśliborski

Wiktionary


myślice

My­śli­ce (daw­niej "Miesz­wałd", niem. "Mis­wal­de") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie sztum­skim, w gmi­nie Stary Dzierz­goń. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 526 i nad rzeką Dzierz­goń.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "My­śli­ce". W skład so­łect­wa wcho­dzą rów­nież miej­sco­wo­ści Gi­siel, Gi­śli­nek, Na­jat­ki i Pod­wiej­ki.

Wikipedia


myśliciel

czło­wiek zaj­mu­ją­cy się roz­wa­ża­niem waż­nych za­gad­nień; mę­drzec; fi­lo­zof


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek roz­wa­ża­ją­cy życie, pró­bu­ją­cy zro­zu­mieć rze­czy­wi­stość

Wiktionary

My­śli­ciel ( Le Pen­se­ur) – rzeź­ba w brą­zie/mar­mu­rze wy­ko­na­na w 1880 przez Au­gu­ste’a Ro­di­na, znaj­du­je się w zbio­rach Mu­ze­um Ro­di­na w Pa­ry­żu. Przed­sta­wia po­stać za­my­ślo­ne­go męż­czyz­ny, zma­ga­ją­ce­go się z przej­mu­ją­cym wew­nętrz­nym kon­flik­tem. Cha­rak­te­ry­stycz­na syl­wet­ka uży­wa­na jest cza­sa­mi jako sym­bol fi­lo­zo­fii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) My­śli­cie­le okre­su Wio­sen i Je­sie­ni oraz Wal­czą­cych Kró­lestw w Chi­nach ab­strak­cyj­nie uj­mo­wa­li kon­cep­cję qi, czy­niąc ją fun­da­men­tal­nym ele­men­tem, z któ­re­go skła­da się cały wszechś­wiat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɨɕˈlʲit͡ɕɛl, AS: myślʹićel

Wiktionary

Powiązane:

 czas. myśleć, pomyśleć, przemyśleć, wymyślić, zamyślić się

 rzecz. myśl ż., myślenie n., myślicielka ż., myślicielstwo n., zamyślenie n.

 przym. myślicielski, myślowy

 przysł. myślicielsko, myślowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) filozof, mędrzec

Wiktionary


myślicielka

ko­bie­ta dą­żą­ca do poz­na­wa­nia i ro­zu­mie­nia rze­czy­wi­sto­ści po­przez pracę my­ślo­wą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się roz­wa­ża­niem idei, re­flek­sją nad świa­tem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Si­mo­ne de Be­a­u­vo­ir była wy­bit­ną my­śli­ciel­ką XX wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myśl ż., myślicielstwo n.

:: fm. myśliciel mos.

 czas. myśleć ndk.

 przym. myślicielski

Wiktionary


myślicielski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy my­śli­cie­la

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myślicielka ż., myśliciel mos., myśl ż.

 przym. myślowy

Wiktionary


myśliczek

1. ro­dzaj chrzą­szcza z ro­dzi­ny ku­sa­ko­wa­tych;
2. ko­bie­cy ubiór do kon­nej jazdy, uży­wa­ny zwy­kle na po­lo­wa­niach; ama­zon­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ko­bie­cy strój do jazdy kon­nej;

Wiktionary

My­śli­czek, ina­czej ka­wa­ler­ka, ama­zon­ka ( Ama­zo­ne, ama­zo­ne, „ko­bie­ta-jeź­dziec”) – ubiór ko­bie­cy do kon­nej jazdy, uży­wa­ny głów­nie na po­lo­wa­niach.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) amazonka, kawalerka

Wiktionary


myśliki

My­śli­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie pi­skim, w gmi­nie Biała Piska. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Wieś pow­sta­ła w ra­mach ko­lo­ni­za­cji Wiel­kiej Pu­szczy. Wcze­śniej był to ob­szar Ga­lin­dii.

Wikipedia


myślimir

imię mę­skie


SJP.pl

My­śli­mir – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Myśli-" ("my­śleć") i "-mir" ("pokój, spo­kój, dobro"). Być może oz­na­cza­ło "tego, który ob­my­śla pokój" albo "tego, który myśli o po­ko­ju".

My­śli­mir imie­ni­ny ob­cho­dzi 14 kwiet­nia i 29 kwiet­nia.

Wikipedia


myślimira

imię żeń­skie


SJP.pl


myślimirostwo

My­śli­mir z mał­żon­ką; My­śli­mi­ro­wie


SJP.pl


myślimirowie

My­śli­mir z mał­żon­ką; My­śli­mi­ro­stwo


SJP.pl


myślimirowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do My­śli­mi­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


myślimirzyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do My­śli­mi­ry lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


myślin

My­ślin (dawn. My­ślin-Wą­trób­ki) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie żu­ro­miń­skim, w gmi­nie Bie­żuń. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży nad rzeką Wkrą. Gnia­zdo ro­do­we szla­chec­kiej ro­dzi­ny My­śliń­skich herbu Ja­strzę­biec.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Sta­ni­sła­wa Bi­sku­pa Mę­czen­ni­ka w Bie­żu­niu.

Wikipedia


myślino

My­śli­no – wieś w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ko­ło­brze­skim, w gmi­nie Go­ści­no, nad stru­gą Go­ścin­ką.

We­dług da­nych z 30.06.2014 wieś miała 142 sta­łych miesz­kań­ców.

Hi­sto­ria wsi liczy sobie ponad 680 lat, zo­sta­ła ona wy­mie­nio­na w do­ku­men­cie z 1323 r.

Wikipedia


myślinów

My­śli­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ja­wor­skim, w gmi­nie Mę­cin­ka, na Po­gó­rzu Ka­czaw­skim (Po­gó­rzu Zło­to­ryj­skim) w Su­de­tach.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa le­gnic­kie­go.

Wikipedia


myślistwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hob­by­stycz­ne lub za­wo­do­we po­lo­wa­nie na dzi­kie zwie­rzę­ta;

 (1.2) wojsk. część lot­nict­wa, spe­cja­li­zu­ją­cej się w walce z uży­ciem my­śliw­ców

Wiktionary

Za­su­ge­ro­wa­no, aby "Ło­wiect­wo"

My­śli­stwo – umie­jęt­ność i sztu­ka po­lo­wa­nia na zwie­rzy­nę, które pro­wa­dzo­ne są zgod­nie z etyką i pra­wem ło­wiec­kim.

My­śli­stwo wcho­dzi w za­kres ło­wiect­wa. Nie­kie­dy uży­wa­ny jest jako sy­no­nim ter­mi­nu ło­wiect­wo.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lud­ność za­miesz­ku­ją­ca obec­ną Pu­szczę Kur­piow­ską otrzy­ma­ła nazwę Kur­piów praw­do­po­dob­nie w XVII w. Głów­nym jej za­ję­ciem było bart­nict­wo i my­śli­stwo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myśliwiec mos./mrz.

 przym. myśliwski

Wiktionary


myśliszów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. przy­sió­łek wsi Ostro­szo­wi­ce w gmi­nie Dzier­żo­niów;

Wiktionary

My­śli­szów (niem. "Karls­wal­de") – ko­lo­nia w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie dzier­żo­niow­skim, w gmi­nie Dzier­żo­niów.

Do 2023 r. miej­sco­wość była przy­siół­kiem wsi Ostro­szo­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 przy­sió­łek na­le­żał ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa wał­brzy­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W la­tach 1975–1998 My­śli­szów na­le­żał do wo­je­wództ­wa wał­brzy­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myśliszowianin m., myśliszowianka ż.

Wiktionary


myślisław

imię mę­skie


SJP.pl

My­śli­sław – imię mę­skie po­cho­dze­nia sło­wiań­skie­go, nie­no­to­wa­ne w źró­dłach sta­ro­pol­skich. Zło­żo­ne z czło­nów "Myśli-" ("my­śleć") i "-sław" ("sława"). Być może oz­na­cza "tego, który myśli o sła­wie".

Wikipedia


myślisławostwo

My­śli­sław z mał­żon­ką; My­śli­sła­wo­wie


SJP.pl


myślisławowie

My­śli­sław z mał­żon­ką; My­śli­sła­wo­stwo


SJP.pl


myślisławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do My­śli­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


myśliwa

ko­bie­ta po­lu­ją­ca na zwie­rzy­nę; łow­czy­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. ko­bie­ta upra­wia­ją­ca my­śli­stwo

Wiktionary

My­śli­wa ( Мысліва, "Mys­li­wa"; Мысливо, "Mys­li­wo") – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie nieś­wie­skim, w siel­so­wie­cie Łań.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Or­ga­ni­za­cja ochro­ny zwie­rząt SOKO zło­ży­ła skar­gę na my­śli­wą za okru­cień­stwo wobec zwie­rząt i na­ru­sze­nie prawa o do­bro­sta­nie zwie­rząt.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myślistwo n., myśliwiec m.

:: fm. myśliwy m.

 przym. myśliwski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łowczyni

Wiktionary


myśliwczów

My­śliw­czów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Wiel­go­mły­ny.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wikipedia


myśliweczek

zdrob­nie­nie od: my­śli­wy


SJP.pl


myśliwiec

pilot sa­mo­lo­tu my­śliw­skie­go (my­śliw­ca)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. wojsk. sa­mo­lot woj­sko­wy przez­na­czo­ny do walki z sa­mo­lo­ta­mi wroga;

 (1.2) sf. od­po­wied­nik my­śliw­ca (1.1) we flo­tach kos­micz­nych

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przest. pilot sa­mo­lo­tu-my­śliw­ca (1.1)

 (2.2) daw. my­śli­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do zadań dy­wiz­jo­nu na­le­ża­ło prze­chwy­ty­wa­nie nie­miec­kich my­śliw­ców.

 (1.2) Ale za­dzia­ła­ło i A-wing zgu­bił mnie kom­plet­nie. Gdy wy­rów­nał tor, już ata­ko­wa­łam. Pa­trzy­łam, jak za­ta­cza­ją­cy becz­ki my­śli­wiec ude­rza w bok sta­cji i staje w pło­mie­niach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɨɕˈlʲivʲjɛt͡s, AS: myślʹivʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myśliwy m., myślistwo n., myśliwa ż.

 przym. myśliwski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) samolot myśliwski

Wiktionary


myśliwiecki

naz­wi­sko


SJP.pl


myśliwski

przy­miot­nik

 (1.1) łow. zwią­za­ny z po­lo­wa­niem, my­śli­stwem

 (1.2) lotn. zwią­za­ny z sa­mo­lo­tem – my­śliw­cem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trzy­mał w ręku my­śliw­ską strzel­bę, praw­do­po­dob­nie za­bra­ną z ad­mi­ni­stra­cji i wy­ce­lo­wał ją w Pola.

 (1.1) Sta­ran­nie kul­ty­wo­wa­no spe­cy­ficz­ną ter­mi­no­lo­gię i oby­cza­je my­śliw­skie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɨɕˈlʲifsʲci, AS: myślʹifsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myśliwiec mos./mrz., myśliwy mos., myślistwo n., myśliwa ż.

Wiktionary


myśliwy

czło­wiek po­lu­ją­cy na zwie­rzy­nę; łowca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) łow. osoba po­lu­ją­ca na dzi­kie zwie­rzę­ta

 (1.2) zool. po­lu­ją­ce zwie­rzę

Wiktionary

My­śli­wy (daw. "łowca", "strze­lec") – osoba zaj­mu­ją­ca się ło­wiect­wem, uczest­ni­czą­ca w po­lo­wa­niach w celu po­zy­ska­nia mięsa, skór oraz kości, po­ro­ża i in­nych tro­fe­ów ło­wiec­kich. Współ­cze­śnie sta­tus my­śli­we­go, jego prawa i obo­wiąz­ki re­gu­lo­wa­ny jest przez prawo ło­wiec­kie, co odróż­nia go od kłu­sow­ni­ka do­ko­nu­ją­ce­go po­lo­wań bez­praw­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ale my­śli­we­go, który strze­la do wszyst­kie­go, co się w lesie rusza, czeka strasz­na kara śro­do­wi­sko­wa – zo­sta­je okrzy­knię­ty po­gard­li­wym sło­wem „strze­lacz”. To jakby na psy­cho­pa­tycz­ne­go kapo po­wie­dzieć z wy­rzu­tem „łap­ser­dak”.

 (1.1) My­śli­wy sie­dział na am­bo­nie i pil­nie ob­ser­wo­wał po­la­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɨɕˈlʲivɨ, AS: myślʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myślistwo n., myśliwiec m.

:: zdrobn. myśliweczek m.

:: fż. myśliwa ż.

 przym. myśliwski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łowca; daw. myśliwiec

 (1.1) łowca, drapieżnik

Wiktionary


myśliński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan My­śliń­ski (1895–1976) – pol­ski rol­nik, dzia­łacz spo­łecz­ny, poseł
  • Jerzy Le­o­nard My­śliń­ski (1934–2022) – pol­ski hi­sto­ryk XIX i XX w., pra­soz­naw­ca
  • Ka­zi­mierz My­śliń­ski (1916–1999) – pol­ski hi­sto­ryk me­die­wi­sta
  • Mi­ro­sław My­śliń­ski (ur. 1963) – pol­ski pił­karz
  • Piotr My­śliń­ski (1896–1940) – pol­ski ofi­cer, ofia­ra zbrod­ni ka­tyń­skiej
  • Sta­ni­sław My­śliń­ski
    • Sta­ni­sław My­śliń­ski (1920–2011) – pol­ski pi­sarz
    • Sta­ni­sław My­śliń­ski (1933–2021) – pol­ski har­cerz, ban­ko­wiec i dzia­łacz re­gio­nal­ny
  • Ta­de­usz My­śliń­ski
    • Ta­de­usz My­śliń­ski (ur. 1947) – pol­ski ar­ty­sta fo­to­gra­fik
    • Ta­de­usz My­śliń­ski (1908–2005) – pol­ski praw­nik, na­ro­do­wiec

Wikipedia


myślnik

znak in­ter­punk­cyj­ny w po­sta­ci po­zio­mej kre­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) znak in­ter­punk­cyj­ny w po­sta­ci po­zio­mej kre­ski, uży­wa­ny m.in. do wy­o­dręb­nia­nia wtrą­ceń w wy­po­wie­dzi, zaz­na­cze­nia po­cząt­ku wy­po­wie­dzi w za­pi­sie dia­lo­gu lub za­stą­pie­nia do­myśl­nej czę­ści zda­nia w celu uni­knię­cia pow­tó­rze­nia;

Wiktionary

Myśl­nik myśl­nik

Myśl­nik – znak pi­sar­ski z grupy zna­ków in­ter­punk­cyj­nych w po­sta­ci dłuż­szej niż dywiz, po­zio­mej kre­ski po­ło­żo­nej w po­bli­żu śred­niej linii pisma. W druku znak pi­sar­ski myśl­ni­ka po­wi­nien być re­pre­zen­to­wa­ny przez jeden z dwóch zna­ków ty­po­gra­ficz­nych: pół­pa­u­zę lub pauzę.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) pauza

Wiktionary


myślny

prze­sta­rza­łe: bę­dą­cy wyt­wo­rem myśli; ist­nie­ją­cy tylko w myśli; wy­o­bra­żal­ny; my­ślo­wy


SJP.pl


myślokształt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ezot. rze­ko­ma forma my­ślo­wa, zwy­kle ne­ga­tyw­na, któ­rej przy­pi­su­je się związ­ki z emo­cja­mi;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) My­śloksz­tał­ty zwy­kle ob­ja­wia­ją się jako za­cho­wa­nia, ob­se­sje umy­sło­we czy uza­leż­nie­nia.

Wiktionary


myślowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób my­ślo­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myśliciel mos., myśl ż.

Wiktionary


myślowy

zwią­za­ny z myślą, my­śle­niem, men­tal­no­ścią


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z my­śla­mi, do­ty­czą­cy myśli

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jej my­ślo­we uniki, brak sa­mo­kry­ty­cyz­mu, po­boż­ne in­ten­cje, wznio­słe po­win­no­ści i sa­mo­za­do­wo­le­nie ata­ko­wa­no wie­lo­krot­nie (i czę­sto za­słu­że­nie).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myśl m., myśliciel m., myślenie n., zamyślenie n., wymyślanie n., wymyślenie n., zmyślenie n., zmyślanie n.

 czas. zwymyślać, myśleć ndk., zamyślić się dk., wymyślać ndk., wymyślić dk., zmyślać ndk., zmyślić dk.

 przym. myślicielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mentalny, pojęciowy

Wiktionary


myślozbrodnia

w fan­ta­sty­ce: prze­stęp­stwo po­le­ga­ją­ce na my­śle­niu niez­god­nym z ocze­ki­wa­nia­mi wła­dzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) neol. liter. zbrod­nia, którą po­peł­nia nie­po­praw­ny­mi my­śla­mi oby­wa­tel pod­po­rząd­ko­wa­ny wszech­wład­ne­mu ustro­jo­wi; my­śle­nie pod­nie­sio­ne do rangi ka­ry­god­ne­go wy­stęp­ku;

Wiktionary

My­śloz­brod­nia – prze­stęp­stwo w Oce­a­nii, fik­cyj­nym pań­stwie stwo­rzo­nym przez Ge­or­ge’a Or­wel­la w po­wie­ści pt. "Rok 1984".

Słowo my­śloz­brod­nia (zbrod­nio­myśl – tho­ught­cri­me) po­cho­dzi z no­wo­mo­wy i jest efek­tem po­łą­cze­nia słów „myśli” i „zbrod­nia”. W prak­ty­ce oz­na­cza ono prze­stęp­stwo po­le­ga­ją­ce na my­śle­niu wbrew linii pro­pa­go­wa­nej przez Par­tię oraz Wiel­kie­go Brata.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) My­śloz­brod­nię wy­kry­wa­ła Po­li­cja Myśli, peł­nią­ca rolę taj­nej po­li­cji, ła­pią­cej ludzi nie ma­ją­cych ta­kich po­glą­dów, jakie od­po­wia­da­ją Par­tii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myślozbrodniarz m.

Wiktionary


myślówa

żar­to­bli­wie: wy­si­łek umy­sło­wy, zwią­za­ny z próbą roz­wią­za­nia lub zro­zu­mie­nia ja­kie­goś trud­ne­go pro­ble­mu; my­ślów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. żart. wy­si­łek my­ślo­wy, usil­ne my­śle­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. myśl ż., myślówka ż.

Wiktionary


myślówka

żar­to­bli­wie: wy­si­łek umy­sło­wy, zwią­za­ny z próbą roz­wią­za­nia lub zro­zu­mie­nia ja­kie­goś trud­ne­go pro­ble­mu; my­śló­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. żart. wy­si­łek my­ślo­wy, usil­ne my­śle­nie

Wiktionary

My­ślów­ka ( Мыслёўка, "Mys­lo­u­ka"; Мыслёвка, "Mys­low­ka") – dawny chu­tor na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie bra­sław­skim, w siel­so­wie­cie Sło­bód­ka.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. myśleć ndk.

 rzecz. myśl ż., myślenie n., myślówa ż.

Wiktionary


myślący

po­tocz­nie: roz­sąd­ny, ro­zum­ny albo spryt­ny


SJP.pl


myślątko

myśl błaha, mało ważna


SJP.pl


myślęcin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • My­ślę­cin – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. el­blą­skim, w gmi­nie El­bląg
  • My­ślę­cin – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. gnieź­nień­skim, w gmi­nie Łu­bo­wo
  • My­ślę­cin – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Szcze­ci­nek

Wikipedia


myśmy

pot. "my" po­łą­czo­ne z ru­cho­mą koń­ców­ką pier­wszej osoby licz­by mno­giej czasu przesz­łe­go więk­szo­ści cza­sow­ni­ków (np. myśmy chcie­li = my chcie­li­śmy) lub czasu te­raź­niej­sze­go cza­sow­ni­ka "być" (myśmy są = my je­ste­śmy)


SJP.pl


mz

skrót od: Mi­ni­ster­stwo Zdro­wia


SJP.pl

Mz – []

Były to po­ja­zdy dwu­o­sio­we, jed­no­kie­run­ko­we, z sil­ni­kiem Dies­la i na­pę­dem na jedną oś. Wagon ten był zbu­do­wa­ny na prześ­wit 750 mm, jed­nak­że dwa eg­zem­pla­rze wy­pro­du­ko­wa­ne w 1937 dla ko­lej­ki ma­rec­kiej oz­na­czo­ne jako Mz-101 i Mz-102 miały też wózki o prześ­wi­cie 800 mm. Wa­go­ny od Mz 104 do Mz 107 w 1955 prze­bu­do­wa­no in­sta­lu­jąc w nich sil­ni­ki o mocy 85 KM i prze­kład­nie z sa­mo­cho­du Star 20, []

Wikipedia


mza

skrót od: Miej­skie Za­kła­dy Au­to­bu­so­we


SJP.pl


mzab

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kra­i­na po­ło­żo­na w ob­sza­rze Wiel­kie­go Ergu Za­chod­nie­go, w obec­nej środ­ko­wej Al­gie­rii;

Wiktionary

Mzab ( ‏المزاب‎, "Al-Mizab"; M'zab) – re­gion oaz na Sa­ha­rze w ob­sza­rze Wiel­kie­go Ergu Za­chod­nie­go, w Pro­win­cji Ghar­da­ja w środ­ko­wej Al­gie­rii. Ob­szar ten za­miesz­ka­ny jest głów­nie przez Ber­be­rów z ple­mie­nia Mo­za­bi­tów. W 1982 roku Al-Mizab wpi­sa­no na listę świa­to­we­go dzie­dzict­wa UNESCO.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. mzabski

Wiktionary


mzda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. za­pła­ta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mzda, AS: mzda

Wiktionary


mzeć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ni

 (1.1) stpol. mar­nieć, być cho­ro­wi­tym, być sła­bym

Wiktionary


mzios

skrót od: Mi­ni­ster­stwo Zdro­wia i Opie­ki Spo­łecz­nej; MZOS


SJP.pl


mzk

[czy­taj: em-zet-KA] skrót od: Miej­ski Za­kład Ko­mu­ni­ka­cyj­ny


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = Miej­ski Za­kład Ko­mu­ni­ka­cji

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • MZK – Mu­ze­um Ziemi Kłodz­kiej
  • MZK – Miej­ski Za­kład Ko­mu­ni­ka­cji lub Miej­ski Za­kład Ko­mu­ni­ka­cyj­ny lub Miej­skie Za­kła­dy Ko­mu­ni­ka­cyj­ne

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) MZK stop­nio­wo się uno­wo­cze­śnia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃m‿zɛt‿ˈka, AS: ẽm‿zet‿ka

Wiktionary


mzos

skrót od: Mi­ni­ster­stwo Zdro­wia i Opie­ki Spo­łecz­nej; MZiOS


SJP.pl


mzpr

skró­to­wiec

 (1.1) = Ma­zo­wiec­ki Za­kład Prze­wo­zów Re­gio­nal­nych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • MZPR War­sza­wa – Ma­zo­wiec­ki Za­kład Prze­wo­zów Re­gio­nal­nych
  • MZPR Kra­ków – Ma­ło­pol­ski Za­kład Prze­wo­zów Re­gio­nal­nych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃m‿zɛt‿pɛ‿ˈːr, AS: ẽm‿zet‿p•‿er

Wiktionary


mzs

skrót od: Mię­dzy­na­ro­do­wy Zwią­zek Stu­den­tów


SJP.pl


mzyk

naz­wi­sko


SJP.pl


m²

sym­bol

 (1.1) = me­trol. metr kwa­dra­to­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Par­ter bu­dyn­ku, o po­wierzch­ni 1819 m² ze skle­pie­niem na 15 gra­ni­to­wych słu­pach, zaj­mo­wał pasaż hand­lo­wy.

Wiktionary


médoc

Médoc (fr. Médoc; oks. Medoc [meˈðuk]) – hi­sto­rycz­ny re­gion Fran­cji – część re­gio­nu wi­niar­skie­go Bor­de­a­ux, który jest znany głów­nie z pro­duk­cji wy­so­kiej ja­ko­ści win.

Gra­ni­cą Médoc jest od wscho­du rzeka Ży­ron­da, z dru­giej stro­ny znaj­du­je się Ocean At­lan­tyc­ki. Wi­no­ro­śle rosną na wą­skim pasie pół­wy­spu, chro­nio­ne przed chło­dem oce­a­nu lasem La­lan­de.

Wikipedia


mégane

[czy­taj: meGAN] model sa­mo­cho­du marki Re­na­ult


SJP.pl


mérida

1. mia­sto w Mek­sy­ku;
2. mia­sto w Hisz­pa­nii;
3. mia­sto w We­ne­zu­e­li;
4. stan w We­ne­zu­e­li


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mérida – mia­sto w Hisz­pa­nii
  • Mérida – mia­sto w We­ne­zu­e­li
  • Mérida – mia­sto w Mek­sy­ku
  • Mérida – stan w We­ne­zu­e­li
  • Cor­dil­le­ra de Mérida – góry w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej
  • Fran Mérida – pił­karz Ar­se­na­lu
  • Me­ri­da – pro­du­cent ro­we­rów
  • Mérida FC – mek­sy­kań­ski klub pił­kar­ski
  • T-55AM Me­ri­da – zmo­der­ni­zo­wa­na wer­sja czoł­gu T-55A
  • Me­ri­da wa­lecz­na – film ani­mo­wa­ny z 2012 roku

Wikipedia


mérimée

[czy­taj: meriME] naz­wi­sko


SJP.pl


móc

1. mieć od­po­wied­nie wa­run­ki (zdol­no­ści, środ­ki itp.), by cze­goś do­ko­nać; zdo­łać;
2. mieć prawo do cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik mo­dal­ny nie­prze­chod­ni

 (1.1) być w sta­nie coś wy­ko­nać, zro­bić

 (1.2) mieć zez­wo­le­nie lub upraw­nie­nie do wy­ko­na­nia cze­goś

 (1.3) mieć szan­sę za­ist­nieć, wy­da­rzyć się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (Ja) mogę to zro­bić, jeśli (ty) chcesz.

 (1.1) Nie mógł­bym skrzyw­dzić Zosi.

 (1.2) Prze­pra­szam, ale nie może pan tu wejść. To za­bro­nio­ne.

 (1.3) (My) mo­że­my je­szcze to kupić, jeśli (my) mamy pie­nią­dze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mut͡s, AS: muc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. możliwość ż., możność ż., możenie n.

 czas. ułomny można

 przym. możliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wolno

 (1.3) może, być może, możliwe że

Wiktionary


mój

za­i­mek dzier­żaw­czy bę­dą­cy od­po­wied­ni­kiem za­im­ka oso­bo­we­go "ja"


SJP.pl

za­i­mek dzier­żaw­czy

 (1.1) 1. os. lp.

Wiktionary

Mój (niem. "Moy - See") – je­zio­ro po­ło­żo­ne na wschód od Kę­trzy­na w gmi­nie Kę­trzyn, w po­wie­cie kę­trzyń­skim wo­je­wództ­wa war­miń­sko-ma­zur­skie­go, w do­rze­czu rzeki Guber.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moi ro­dzi­ce po­pro­si­li moją na­u­czy­ciel­kę, aby zwra­ca­ła więk­szą uwagę na moje pro­ble­my z or­to­gra­fią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muj, AS: mui ̯

Wiktionary


mól

szkod­nik że­ru­ją­cy w odzie­ży


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. motyl z ro­dzi­ny mo­lo­wa­tych ni­szczą­cy ubra­nia;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mole futro zja­dły, wierzch zni­szczo­ny…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mul, AS: mul

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. molowate nmos.

 przym. molowy, molowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk mola

Wiktionary


mór

daw­niej o dżu­mie, za­ra­zie lub też o śmier­ci


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. groź­na za­ra­za u ludzi

 (1.2) przest. epi­de­mia wśród bydła lub trzo­dy

Wiktionary

Mór (niem. "Moor") – dwu­ję­zycz­ne[] mia­sto w pół­noc­no-za­chod­nich Wę­grzech, w ko­mi­ta­cie Fejér, w kot­li­nie mię­dzy gó­ra­mi Vértes i Lasem Ba­koń­skim, na za­chód od Bu­da­pesz­tu. Liczy ponad 14,2 tys. miesz­kań­ców (I 2011).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Całą oko­li­cę zdzie­siąt­ko­wał mór.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mur, AS: mur

Wiktionary

Powiązane:

 czas. mrzeć ndk., umierać ndk., umrzeć dk.

 rzecz. pomór m.

 przym. morowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaraza, epidemia, pandemia, daw. morowe powietrze; przen. dżuma

 (1.2) pomór

Wiktionary


mórawski

naz­wi­sko


SJP.pl


mórg

morga;
1. miara po­wierzch­ni grun­tu, wy­no­szą­ca obec­nie 5600 me­trów kwa­dra­to­wych;
2. grunt o ta­kiej po­wierzch­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. roln. zob. morga.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z tej ziemi po dziad­kach zo­stał mi za­led­wie mórg.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. morgowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) morga, daw. morg, jutrzyna

Wiktionary


mórka

Mórka – wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie śrem­skim, w gmi­nie Śrem. Leży na Po­je­zie­rzu Krzy­wiń­skim, w są­siedzt­wie dwóch je­zior: Mórka oraz Mórka Mała. We wsi krzy­żu­ją się po­nad­to drogi po­wia­tu śrem­skie­go, oz­na­czo­ne nu­me­ra­mi: 4068 i 4071.

Wikipedia


mórkowo

wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie le­szczyń­skim


SJP.pl

Mór­ko­wo (nazwa obocz­na: Mur­ko­wo) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie le­szczyń­skim, w gmi­nie Lipno.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa le­szczyń­skie­go.

Pałac wy­bu­do­wa­ny praw­do­po­dob­nie przez Kwi­lec­kich na prze­ło­mie XIX i XX w. Przed wojną wła­ści­cie­lem był Skarb Pań­stwa Pru­skie­go. Obec­nie w pa­ła­cu mie­ści się Dom no­wi­cjac­ki To­wa­rzy­stwa Chry­stu­so­we­go.

Wikipedia


mórkowski

→ Mór­ko­wo


SJP.pl

Patrz:

Mórkowo

mówca

osoba mó­wią­ca, wy­gła­sza­ją­ca mowę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek wy­gła­sza­ją­cy mowę, da­ją­cy prze­mó­wie­nie; ten, który za­bie­ra głos pod­czas kon­gre­su, ze­bra­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmuft͡sa, AS: mufca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mówienie n., przedmówca ż., mowa ż., mównica ż.

:: fż. mówczyni ż.

 czas. mówić, mawiać, pomówić, pomawiać, wymawiać

 przym. mowny

Wiktionary


mówczy

przy­miot­nik od: mówca (rzad­ki)


SJP.pl


mówczyni

ko­bie­ta wy­gła­sza­ją­ca mowy, prze­mó­wie­nia lub za­bie­ra­ją­ca głos na ze­bra­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta wy­gła­sza­ją­ca mowę, da­ją­ca prze­mó­wie­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mówienie n., mównica ż., mówca m., mowa ż.

 czas. wymawiać, mówić

Wiktionary


mówienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mówić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: muvʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. omówienie n., zmowa ż., zmówiny nmos., przemówienie n., mowa ż., mówca m., mówczyni ż., mównica ż., pomówienie n., mówka ż., wymówka ż.

 czas. przemawiać ndk., mówić ndk., mawiać ndk., pomawiać ndk., pomówić dk., mółwić ndk.

 przym. mowny, wymowny, mówczy

 przysł. mownie, wymownie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozmawianie; pot. gadanie, paplanie; wulg. pierdolenie

Wiktionary


mówiąca

uży­wać słów w celu ko­mu­ni­ka­cji, wy­po­wia­dać słowa


SJP.pl

Patrz:

mówić

mówiący

uży­wać słów w celu ko­mu­ni­ka­cji, wy­po­wia­dać słowa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba mó­wią­ca coś lub prze­ma­wia­ją­ca

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) zob. mówić.

Wiktionary

Patrz:

mówić

mówić

uży­wać słów w celu ko­mu­ni­ka­cji, wy­po­wia­dać słowa


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) uży­wać mowy

 (1.2) roz­ma­wiać

 (1.3) po­słu­gi­wać się ja­kimś ję­zy­kiem

 (1.4) przen. o rze­czach, zja­wi­skach: mieć ja­kieś zna­cze­nie

 (1.5) zwra­cać się do kogoś w okre­ślo­ny spo­sób (np. per ty, pan)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­kła­dow­ca przez dwie go­dzi­ny mówił tak, że nikt go nie sły­szał.

 (1.2) Chciał­bym mówić z pre­ze­sem.

 (1.2) Jedni mówią, że prze­ży­ła po­mi­mo prze­śla­do­wań, inni, że wła­śnie dzię­ki nim.

 (1.3) Czy mówi pan po pol­sku?

 (1.4) Czy­ste buty wiele mówią o swoim wła­ści­cie­lu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmuvʲit͡ɕ, AS: muvʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zmówiny nmos., mowa ż., mówca m., mówczyni ż., mówienie n., mównica ż., przemówienie n.

 czas. mawiać, pomówić, omawiać, omówić, wymawiać, wymówić, zaniemówić, zamawiać, zamówić, zmówić się, przemawiać, mółwić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gadać (gwara. godać), pleść, reg. śl. prawić

 (1.2) reg. śl. gwarzić, reg. śl. gwarzyć

Wiktionary


mówiński

naz­wi­sko


SJP.pl


mówka

iro­nicz­nie o krót­kim prze­mó­wie­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: mowa

 (1.2) iron. lub żart. lek­ce­wa­żą­co o czy­jejś wy­po­wie­dzi, prze­mo­wie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mówienie n., mowa ż.

 czas. wymawiać

Wiktionary


mównica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pul­pit dla mówcy

 (1.2) po­dest dla mówcy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muvʲˈɲit͡sa, AS: muvʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mówca m., mówczyni ż., rozmównica ż., mówienie n., mowa ż., mównictwo n., mówność ż.

 czas. mówić ndk., mawiać, rozmówić, rozmawiać

 przym. mówieniowy, mówniczy, mówny, mowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) trybuna, ambona

Wiktionary


mównictwo

sztu­ka prze­ma­wia­nia; elok­wen­cja


SJP.pl


mównik

1. daw­niej: słow­nik;
2. ele­ment mi­kro­fo­nu, do­mo­fo­nu lub te­le­fo­nu przez który się mówi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. słow­nik

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dykcjonarz, dykcjonariusz; war. mownik

Wiktionary


mózg

1. ze­spół naj­wyż­szych oś­rod­ków ner­wo­wych u krę­gow­ców, znaj­du­ją­cy się w jamie czasz­ki; móz­go­wie;
2. umysł, rozum


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. na­rząd znaj­du­ją­cy się wew­nątrz czasz­ki od­po­wie­dzial­ny za my­śle­nie;

 (1.2) przen. osoba o wy­bit­nym in­te­lek­cie

 (1.3) przen. osoba, która w danej or­ga­ni­za­cji kie­ru­je ja­kimś przed­sięw­zię­ciem i je szcze­gó­ło­wo pla­no­wa­ća­nu­je

Wiktionary

Mózg ( ce­re­brum) – organ, który służy jako cen­trum ukła­du ner­wo­we­go u wszyst­kich krę­gow­ców i więk­szo­ści bez­krę­gow­ców, czyli u więk­szo­ści zwie­rząt dwu­bocz­nie sy­me­trycz­nych; znaj­du­je się zwy­kle w po­bli­żu na­rzą­dów zmy­słów, ta­kich jak wzrok.

Jest to naj­bar­dziej zło­żo­ny organ w ciele krę­gow­ca. Wraz z rdze­niem krę­go­wym two­rzy oś­rod­ko­wy układ ner­wo­wy. Na przy­kład u czło­wie­ka kora móz­go­wa za­wie­ra około 14-16 mi­liar­dów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mózg czło­wie­ka jest niez­wy­kle zło­żo­ny.

 (1.2) Nad tym pro­jek­tem pra­co­wa­ły naj­tęż­sze mózgi na­szej po­li­tech­ni­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: musk, AS: musk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mózgowiec m., mózgowie n., mózgownica ż., odmóżdżanie n., odmóżdżenie n.

:: zdrobn. móżdżek m.

 czas. odmóżdżać ndk., odmóżdżyć dk.

 przym. mózgowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mózgowie; pot. mózgownica

Wiktionary


mózgoczaszka

część czasz­ki chro­nią­ca mózg i jego wyt­wo­ry, sta­no­wią­ca wraz z trze­wio­czasz­ką szkie­let głowy czło­wie­ka i zwie­rząt krę­go­wych; pusz­ka móz­go­wa, ne­u­ro­kra­nium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. grzbie­to­wa, ma­ją­ca kształt pusz­ki, część czasz­ki;

Wiktionary

Móz­go­czasz­ka, czasz­ka móz­go­wa ( ne­u­ro­cra­nium) – grzbie­to­wa, ma­ją­ca kształt pusz­ki, część czasz­ki. Chro­ni mózg i na­rzą­dy zmy­słów. Sta­no­wi wraz z trze­wio­czasz­ką szkie­let głowy zwie­rząt krę­go­wych. Roz­róż­nia się część górną (skle­pie­nie czasz­ki) oraz dolną (pod­sta­wę czasz­ki).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Móz­go­czasz­ka chro­ni mózg i na­rzą­dy zmy­słów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmuzɡɔˈt͡ʃaʃka, AS: muzgočaška

Wiktionary


mózgotrzep

po­tocz­nie: tanie, marne wino; al­pa­ga, bełt, jabol, pryta, siara, wiń­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wino

Wiktionary


mózgowaty

1. przy­po­mi­na­ją­cy mózg;
2. gni­li­ca móz­go­wa­ta - ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny gni­li­co­wa­tych;
3. trzę­sak móz­go­wa­ty - ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny trzę­sa­ko­wa­tych


SJP.pl


mózgowie

ze­spół naj­wyż­szych oś­rod­ków ner­wo­wych u krę­gow­ców, znaj­du­ją­cy się w jamie czasz­ki; mózg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) anat. ogół struk­tur oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go zam­knię­ta w czasz­ce;

 (1.2) pot. mózg, umysł

Wiktionary

Móz­go­wie (łac. "en­cep­ha­lon") – naj­waż­niej­sza, cen­tral­na część oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go u krę­gow­ców (w tym u czło­wie­ka) znaj­du­ją­ca się w czasz­ce. Naj­waż­niej­sze jego funk­cje to ste­ro­wa­nie, na­dzo­ro­wa­nie dzia­ła­nia, ho­me­o­sta­za or­ga­niz­mu (m.in. czę­stość akcji serca, ci­śnie­nie tęt­ni­cze krwi, rów­no­wa­ga wodno-elek­tro­li­to­wa, tem­pe­ra­tu­ra ciała), a także wyż­sze funk­cje ner­wo­we (funk­cje poz­naw­cze, po­pę­do­we, pa­mięć i ucze­nie się).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Usz­ko­dze­nia móz­go­wia pro­wa­dzą do za­bu­rzeń funk­cji ży­cio­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kresomózgowie n., międzymózgowie n., mózg mrz., móżdżek mrz., przodomózgowie n., rdzeniomózgowie n., śródmózgowie n., tyłomózgowie n., bezmózgowie n.

 przym. mózgowy

 czas. odmóżdżać

Wiktionary


mózgowiec

żar­to­bli­wie: in­te­lek­tu­a­li­sta, osoba o wy­bit­nych zdol­no­ściach umy­sło­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) żart. in­te­lek­tu­a­li­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mózg mrz.

 przym. mózgowy

 czas. odmóżdżać

Wiktionary


mózgownica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. mózg jako sied­li­sko ro­zu­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mózg mrz.

 przym. mózgowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głowa, rozum

Wiktionary


mózgowo

→ mózg


SJP.pl

Móz­go­wo (nazwa obocz­na: Moz­go­wo, niem. "Mos­gau") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie iław­skim, w gmi­nie Iława.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

W la­tach 1466–1772 wieś jako część wo­je­wództ­wa cheł­miń­skie­go na­le­ża­ła do Pol­ski, jed­nak po I woj­nie świa­to­wej, po­dob­nie jak są­sied­nia Zaz­drość, po­zo­sta­ła w Niem­czech.

Wikipedia

Patrz:

mózg

mózgowo-rdzeniowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny z móz­giem i rdze­niem krę­go­wym

Wiktionary


mózgowy

→ mózg


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z móz­giem, do­ty­czą­cy mózgu

Wiktionary

Patrz:

mózg

Przykłady

 (1.1) Wciąż bada się, które ob­sza­ry w mózgu są od­po­wie­dzial­ne za po­szcze­gól­ne funk­cje, trwa bu­do­wa do­kład­nych map kory móz­go­wej.

 (1.1) Ro­dzi­na ma sze­ścio­ro dzie­ci, jedna z córek uro­dzi­ła się z po­ra­że­niem móz­go­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: muzˈɡɔvɨ, AS: muzgovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. bezmózgowie n., mózg m., móżdżek m., mózgowie n., mózgowiec m., mózgownica ż., odmóżdżanie n., odmóżdżenie n., móżdżak m.

 czas. odmóżdżać ndk., odmóżdżyć dk.

 przym. móżdżkowy

 przysł. mózgowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cerebralny

Wiktionary


mółwić

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. mówić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) na każdy niesz­por mół­wią pięć psal­mów…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mołwa ż., mowa ż., mówienie n., omówienie n., przemowa ż., przemówienie n., wymołwa ż., wymowa ż., wymówienie n.

 czas. mawiać, mówić, omówić, pomawiać, pomółwić, pomówić, przemawiać, przemówić, wymówić, zmówić

Wiktionary


móżdżek

1. część mózgu krę­gow­ców le­żą­ca w ty­ło­móz­go­wiu nad rdze­niem prze­dłu­żo­nym, bę­dą­ca struk­tu­rą ko­or­dy­nu­ją­cą ruchy, utrzy­ma­nie rów­no­wa­gi i na­pię­cie mię­śnio­we;
2. po­tra­wa przy­rzą­dzo­na z mózgu wie­przo­we­go lub cie­lę­ce­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. część mózgu, któ­rej dzia­ła­nie po­le­ga na ko­or­dy­no­wa­niu ruchu mię­śni;

 (1.2) kulin. po­tra­wa z mózgu cie­lę­ce­go lub wie­przo­we­go

Wiktionary

Móż­dżek ( ce­re­bel­lum – „mały mózg”) – głów­na część ty­ło­móz­go­wia wszyst­kich krę­gow­ców. Choć zaz­wy­czaj mniej­szy od kre­so­móz­go­wia, u niek­tó­rych zwie­rząt ta­kich jak mru­ko­wa­te może osią­gać te same roz­mia­ry bądź być nawet więk­szy. U ludzi od­gry­wa ważną rolę w kon­tro­li mo­to­rycz­nej, może też uczest­ni­czyć w funk­cjach poz­naw­czych ta­kich jak uwaga czy język, jak też w re­gu­la­cji od­czu­wa­nia stra­chu i przy­jem­no­ści, jed­nak jego funk­cje zwią­za­ne z ru­chem zo­sta­ły naj­le­piej usta­lo­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Le­ka­rze na­ci­na­ją za uchem skórę i kości czasz­ki i pod mi­kro­sko­pem, w bar­dzo dużym po­więk­sze­niu, wcho­dzą po­mię­dzy kość a móż­dżek, uwi­dacz­nia­jąc wspom­nia­ny kon­flikt na­czy­nia i nerwu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mózg mos./mrz.

Wiktionary


móżdżkowy

→ móż­dżek


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny z móżdż­kiem, do­ty­czą­cy móżdż­ku

Wiktionary

Patrz:

móżdżek

Powiązane:

 rzecz. móżdżek mrz.

 czas. odmóżdżać

 przym. mózgowy

Wiktionary


móżdżyć

po­tocz­nie: za­sta­na­wiać się nad czymś; kmi­nić


SJP.pl


möller

[czy­taj: myler] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­dre­as Möller – pił­karz nie­miec­ki
  • Anton Möller – ma­larz gdań­ski
  • Bar­tło­miej Möller – je­zu­i­ta, su­pe­rior w Świę­tej Lipce, bu­dow­ni­czy sank­tu­a­rium ma­ryj­ne­go w Świę­tej Lipce
  • Frank Möller – wschod­nio­nie­miec­ki, a potem nie­miec­ki ju­do­ka, dwu­krot­ny olim­pij­czyk
  • Frans Möller – szwedz­ki pły­wak, olim­pij­czyk z Igrzysk Olim­pij­skich w Ant­wer­pii
  • David Möller – sa­necz­karz nie­miec­ki
  • Erich Möller – nie­miec­ki ko­larz to­ro­wy i szo­so­wy, trzy­krot­ny me­da­li­sta to­ro­wych mi­strzostw świa­ta
  • Frie­drich Al­fred Möller – nie­miec­ki bo­ta­nik i my­ko­log
  • Fritz Möller – nie­miec­ki zbrod­niarz na­zi­stow­ski
  • Gert Möller – szwedz­ki lek­ko­at­le­ta, płot­karz, ha­lo­wy mistrz Eu­ro­py z 1974
  • Gösta Möller – szwedz­ki lek­ko­at­le­ta spe­cja­li­zu­ją­cy się w bie­gach sprin­ter­skich, uczest­nik igrzysk olim­pij­skich
  • Her­mann Möller – duń­ski ję­zy­koz­naw­ca, pro­fe­sor Uni­wer­sy­te­tu Ko­pen­ha­skie­go

Wikipedia


mönchengladbach

[czy­taj: men­chien­glat­bach] mia­sto w Niem­czech


SJP.pl

Mönchengladbach (do 1960 "München-Glad­bach", "M. Glad­bach") – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia Pół­noc­na-West­fa­lia, w re­jen­cji Düsseldorf. Leży 70 m n.p.m.

Wikipedia


mühlberg

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mühlberg/Elbe – mia­sto w kraju związ­ko­wym Bran­den­bur­gia, w po­wie­cie Elbe-El­ster
  • Mühlberg – dziel­ni­ca Ne­u­stadt an der Wald­na­ab
  • bitwa pod Mühlbergiem

Wikipedia


mühldorf

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mühldorf bei Feld­bach – dziel­ni­ca Feld­ba­chu
  • Mühldorf – gmina tar­go­wa w kraju związ­ko­wym Dolna Au­stria, w po­wie­cie Krems-Land
  • Mühldorf – gmina w kraju związ­ko­wym Ka­ryn­tia, w po­wie­cie Spit­tal an der Drau
  • Mühldorf – dziel­ni­ca Scha­u­en­ste­i­nu
  • Mühldorf am Inn – po­wiat w kraju związ­ko­wym Ba­wa­ria
  • Mühldorf am Inn – mia­sto w kraju związ­ko­wym Ba­wa­ria, w po­wie­cie Mühldorf am Inn
    • Mühldorf (Ober­ba­y­ern) – sta­cja ko­le­jo­wa w Mühldorf am Inn
  • Mły­nów
  • Mühledorf
  • Mülldorf
  • Vi­lich-Müldorf

Wikipedia


müller

Müller – naj­po­pu­lar­niej­sze nie­miec­kie naz­wi­sko, nosi je około 1,5% lud­no­ści, w tłu­ma­cze­niu z ję­zy­ka nie­miec­kie­go oz­na­cza mły­na­rza.

Wikipedia


münchhausen

[czy­taj: MÜNchałzen albo MINchałzen albo minCHAŁzen] naz­wi­sko, m.in. Karl von Münchhausen (1720-1797) - baron nie­miec­ki, po­dróż­nik i awan­tur­nik


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Münchhausen – gmina w kraju związ­ko­wym Hesja, w po­wie­cie Mar­burg-Bie­den­kopf
  • Mni­chus
  • Münchhausenowie
    • baron Münchhausen
    • Ger­lach Adolph von Münchhausen
  • (14014) Münchhausen – pla­ne­to­i­da
  • ze­spół Münchhausena
  • Przy­go­dy ba­ro­na Münchhausena – po­wieść
  • Gerät 104 Münchhausen – nie­miec­kie dzia­ło be­zo­drzu­to­we
  • Münchhausen – film ko­me­dio­wy, przy­go­do­wy fan­ta­sy z 1943 w re­ży­se­rii Jo­se­fa von Báky'ego
  • Munch­ha­u­sen

Wikipedia


münchhauseniada

[czy­taj: MÜNchałzeniada albo MINchałzeniada albo minCHAŁzeniada] łgar­ska opo­wieść


SJP.pl


münster

fran­cu­ski ser pod­puszcz­ko­wy, pro­du­ko­wa­ny z kro­wie­go mleka, o aro­ma­tycz­nym za­pa­chu i kwa­sko­wym smaku


SJP.pl

Münster – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w Niem­czech, po­ło­żo­ne w pół­noc­nej czę­ści kraju związ­ko­we­go Na­dre­nia Pół­noc­na-West­fa­lia, sie­dzi­ba re­jen­cji Münster.

Wikipedia


münsterski

→ Münster [czy­taj: münsterski albo min­ster­ski]


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Münsterem, do­ty­czą­cy Münsteru (mia­sta w Niem­czech)

Wiktionary


müsli

mie­sza­ni­na róż­nych płat­ków, na­sion, orze­chów i owo­ców; mu­es­li; müsli


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. zob. musli.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na śnia­da­nie jem za­wsze jo­gurt z müsli.

Wiktionary


mą

forma za­im­ka.

 (1.1) B. lp. za­im­ka ma

 (1.2) N. lp. za­im­ka ma

Wiktionary


mącenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mącić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. mącić

 rzecz. mątew ż., mętność ż., mąciciel mos., mątewka ż., mątwa ż.

Wiktionary


mącice

Mą­ci­ce (niem. "Mont­witz") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie przas­ny­skim, w gmi­nie Cho­rze­le.

Obec­nie jest to jedna z trzech miej­sco­wo­ści w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, która przed 1945 ro­kiem na­le­ża­ła do Nie­miec (po­zo­sta­łe dwie, Opa­le­niec i Ścię­ciel, rów­nież znaj­du­ją się na te­re­nie gminy Cho­rze­le).

Wikipedia


mąciciel

osoba wpro­wa­dza­ją­ca zamęt, nie­po­kój; wi­chrzy­ciel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba wpro­wa­dza­ją­ca nie­po­kój i zamęt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mątwa ż., mącenie n.

:: fż. mącicielka ż.

 czas. mącić ndk., zamącić dk., namącić dk.

 przym. mącicielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mąciwoda, wichrzyciel

Wiktionary


mącicielka

ko­bie­ta wpro­wa­dza­ją­ca zamęt, nie­po­kój; wi­chrzy­ciel­ka


SJP.pl


mąciwoda

po­tocz­nie: awan­tur­nik, po­dże­gacz; ktoś, kto mąci, sieje zamęt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski lub mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­wiek wpro­wa­dza­ją­cy zamęt, pod­bu­rza­ją­cy prze­ciw­ko komuś lub cze­muś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­li­cza­ny był do naj­tęż­szych mą­ci­wo­dów i awan­tur­ni­ków, do czego w nie­ma­łym stop­niu przy­czy­nia­ło się czę­ste za­glą­da­nie do kie­li­cha.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mąciciel, wichrzyciel, podżegacz, awanturnik, warchoł

Wiktionary


mącić

1. (płyn) bu­rzyć, beł­tać, mie­szać
2. (np. spo­kój) za­kłó­cać, nie­po­ko­ić
3. gmat­wać, wpro­wa­dzać zamęt
4. skłó­cać kogoś, po­róż­niać ze sobą


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) spra­wiać, że coś staje się mętne, nie­przez­ro­czy­ste

 (1.2) za­kłó­cać spo­kój, ład, har­mo­nię, wpro­wa­dzać za­mie­sza­nie

 (1.3) przen. wpro­wa­dzać za­mie­sza­nie li­cząc na zysk, ko­rzyść dla sie­bie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) […] je­że­li pra­gnie­my pod­dać się cza­ro­wi dzie­ła, mu­si­my po­rzu­cić prak­tycz­ną po­sta­wę życia co­dzien­ne­go i zmie­nić ją w po­sta­wę este­tycz­ną przez uwol­nie­nie się od mą­cą­cych czy­stość wpły­wów świa­ta re­al­ne­go, wy­ga­sze­nie nie­po­ko­ju, trosk i po­żą­dań, a sku­pie­nie całej uwagi na przed­mio­cie este­tycz­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. męt mzw./mrz., mętność ż., mąciciel m., mącicielka ż., mątwa ż., mątewka ż., mącenie n.

 przym. mącicielski

Wiktionary


mączak

mącz­niak;
1. grzyb pa­so­żyt­ni­czy z ro­dzi­ny mącz­nia­ko­wa­tych, bę­dą­cy przy­czy­ną wielu cho­rób;
2. cho­ro­ba ro­ślin wy­wo­ła­na przez mącz­nia­ka praw­dzi­we­go (wła­ści­we­go) lub rze­ko­me­go


SJP.pl


mączany

daw­niej: mącz­ny, mą­cza­sty


SJP.pl


mączasty

przy­po­mi­na­ją­cy kon­sy­sten­cją mąkę, sypki jak mąka; mą­czy­sty


SJP.pl


mączka

1. zdrob­nia­le o mące;
2. ja­ka­kol­wiek sub­stan­cja w po­sta­ci drob­ne­go prosz­ku;
3. mącz­ka kar­to­fla­na - skro­bia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: mąka

 (1.2) sprosz­ko­wa­ny su­ro­wiec tech­nicz­ny

 (1.3) pół­pro­dukt spo­żyw­czy przy­po­mi­na­ją­cy mąkę

 (1.4) daw. i reg. pozn. kroch­mal

 (1.5) daw. mąka de­li­kat­na, sub­tel­na, cien­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do ser­nicz­ka zu­ży­łam pięć ja­je­czek, pół kilo mącz­ki i tro­chę ro­dzy­necz­ków.

 (1.2) Przet­wór­nia ryb pro­du­ku­je mącz­kę pa­szo­wą z od­pa­dów.

 (1.3) Z mącz­ki gro­cho­wej można przy­rzą­dzić smacz­ne purée do obia­du.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔ̃n͇t͡ʃka, AS: mõṇčka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mącznik mzw., mąka ż., mączkarnia ż., mączkarka ż., mączkomierz m., mączkowanie n., mącznica ż.

 czas. mączkować, umączkować

 przym. mączkowany, mączkotwórczy, mączny, mączysty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) miał, proszek, pył

 (1.3) mąka

 (1.4) krochmal, mąka ziemniaczana, skrobia

 (1.6) puder

Wiktionary


mączkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mącz­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. mączkować ndk.

 rzecz. mączka ż.

Wiktionary


mączkować

cza­sow­nik

 (1.1) przest. mleć, roz­cie­rać na mąkę

 (1.2) daw. i reg-pl|Poz­nań. kroch­ma­lić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mączka ż., mączkowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) proszkować, mielić, mleć, rozcierać

Wiktionary


mączkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


mączkowy

przy­miot­nik od: mącz­ka


SJP.pl


mączlik

plusk­wiak z ro­dzi­ny mącz­li­ko­wa­tych, szkod­nik ro­ślin


SJP.pl


mączlikowate

ro­dzi­na owa­dów z rzędu plusk­wia­ków rów­nos­krzy­dłych, szkod­ni­ki szklar­nio­we


SJP.pl


mączlikowaty

o ce­chach mącz­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


mączniak

mą­czak;
1. grzyb pa­so­żyt­ni­czy z ro­dzi­ny mącz­nia­ko­wa­tych, bę­dą­cy przy­czy­ną wielu cho­rób;
2. cho­ro­ba ro­ślin wy­wo­ła­na przez mącz­nia­ka praw­dzi­we­go (wła­ści­we­go) lub rze­ko­me­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) grzyb pa­so­ży­tu­ją­cy na ro­śli­nach

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mącz­niak (Ery­sip­he) – ro­dzaj grzy­bów
  • mącz­niak praw­dzi­wy – grupa cho­rób ro­ślin wy­wo­ła­na przez grzy­by
  • mącz­niak rze­ko­my – grupa cho­rób ro­ślin wy­wo­ła­na przez chro­mi­sty

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. mąka ż., mącznik mzw., mącznica ż.

 przym. mączny

Wiktionary


mączniakowate

ro­dzi­na grzy­bów pa­so­żyt­ni­czych, wy­wo­łu­ją­cych na ro­śli­nach tzw. rosę mącz­ną; mącz­nia­ki


SJP.pl

Mącz­nia­ko­wa­te ("Ery­sip­ha­ce­ae" Tul. & C. Tul.) – ro­dzi­na grzy­bów z klasy pa­tycz­nia­ków ("Le­o­tio­my­ce­tes").

Wikipedia


mączniakowaty

o ce­chach mącz­nia­ko­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


SJP.pl


mączniakówka

bie­dron­ka mącz­nia­ków­ka - żółta bie­dron­ka o 22 krop­kach; kro­sze­la


SJP.pl


mącznica

1. skrzy­nia lub za­siek, gdzie prze­cho­wu­je się mąkę
2. otwór w mły­nie, przez który sy­pa­na jest mąka
3. chro­nio­na ro­śli­na z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Arc­to­stap­hy­los|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju mącz­ni­ca (1.1)

 (1.3) etn. skrzy­nia do prze­cho­wy­wa­nia mąki

Wiktionary

Mącz­ni­ca ("Arc­to­stap­hy­los") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych ("Eri­ca­ce­ae"). Na­le­ży tu 50–70 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych głów­nie w Ame­ry­ce Pół­noc­nej, z jed­nym przed­sta­wi­cie­lem w Eu­ro­pie – mącz­ni­cą le­kar­ską ("A. uva-ursi") wy­stę­pu­ją­cą także w Pol­sce. Ro­dzaj naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ny jest w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Licz­ne ga­tun­ki to pi­ro­fi­ty.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mɔ̃n͇t͡ʃʲˈɲit͡sa, AS: mõṇčʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mącznik mzw., mączniak m., mączlik m., omączanie n., omączenie n., mąka ż., mączka ż., Mącznik m.

 czas. omączać ndk., omączyć dk.

 przym. mączny, mąkowy

 przysł. mącznie

Wiktionary


mączniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: mącz­nie


SJP.pl


mącznieć

1. o owo­cach: tra­cić so­czy­stość;
2. sta­wać się po­dob­nym do mąki, roz­sy­py­wać się w pro­szek


SJP.pl


mącznik

chrząszcz, któ­re­go larwy że­ru­ją w mące i ziar­nie albo w ko­rze­niach ro­ślin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Te­ne­brio|Lin­na­e­us|ref=tak., chrząszcz z ro­dzi­ny czar­nu­cho­wa­tych;

Wiktionary

Mącz­nik ("Te­ne­brio") – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny czar­nu­cho­wa­tych i po­dro­dzi­ny Te­ne­brio­ni­nae.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ho­dow­li mącz­ni­ki karmi się otrę­ba­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mąka ż., mączka ż., mączniak mzw./mrz., mączlik mzw., omączanie n., omączenie n., mącznica ż.

 czas. omączać ndk., omączyć dk.

 przym. mączny, mąkowy, mączysty

 przysł. mącznie

Wiktionary


mącznikowate

ro­dzi­na chrzą­szczy


SJP.pl


mącznikowaty

o ce­chach mącz­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


mączno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mącz­no – osada wsi Łekno w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Bę­dzi­no
  • Mącz­no – część wsi Zdbo­wo w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. wa­łec­kim, w gmi­nie Tucz­no

Wikipedia


mączny

zro­bio­ny z mąki, zwie­ra­ją­cy mąkę


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zro­bio­ny z mąki, za­wie­ra­ją­cy mąkę

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z mąką, od­no­szą­cy się do mąki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żur jest typem zak­wa­szo­nej zupy mącz­nej.

 (2.1) Spot­ka­li się na rogu Że­rom­skie­go i Mącz­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mącznik mzw., mąka ż., mączka ż., mączniak m., mączlik m., omączanie n., omączenie n., mącznica ż., mąka ż.

 czas. omączać ndk., omączyć dk.

 przym. mąkowy, mączysty

 przysł. mącznie

Wiktionary


mączysty

przy­po­mi­na­ją­cy kon­sy­sten­cją mąkę, sypki jak mąka; mą­cza­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy mąkę kon­sy­sten­cją, wy­glą­dem

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mączny

 rzecz. mącznik mzw., mąka ż., mączka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) mączny

Wiktionary


mączyć

po­kry­wać, przy­sy­py­wać mąką; omą­czać


SJP.pl


mączyński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Mą­czyń­ski (1732–1780) – kasz­te­lan
  • An­drzej Mą­czyń­ski (ur. 1945) – praw­nik
  • An­to­ni Mą­czyń­ski (zm. 1772) – stol­nik ino­włodz­ki
  • Cze­sław Mą­czyń­ski (1881–1935) – po­li­tyk
  • Fran­ci­szek Mą­czyń­ski (1743–1811) – stol­nik
  • Fran­ci­szek Mą­czyń­ski (1874–1947) – ar­chi­tekt
  • Jan Mą­czyń­ski (1520–ok. 1587) – lek­sy­ko­graf, aria­nin
  • Jerzy Mą­czyń­ski (ur. 1938) – psy­cho­log
  • Józef Mą­czyń­ski (1807–1862) – pol­ski hi­sto­ryk, pi­sarz, en­cy­klo­pe­dy­sta oraz przed­się­bior­ca te­a­tral­ny
  • Krzysz­tof Mą­czyń­ski (ur. 1987) – pił­karz
  • To­masz Mą­czyń­ski (XVIII w.) – pod­sto­li

Wikipedia


mądra

1. wła­da­ją­cy ro­zu­mem, ma­ją­cy dużą wie­dzą i in­te­li­gen­cję, który po­tra­fi w od­po­wied­ni spo­sób wy­ko­rzy­stać; ro­zum­ny, roz­sąd­ny, by­stry, bły­skot­li­wy;
2. świad­czą­cy o czy­jejś eru­dy­cji, in­te­li­gen­cji, oczy­ta­niu, ma­ją­cy ro­zum­ną treść; roz­sąd­ny, sen­sow­ny, lo­gicz­ny, prze­my­śla­ny;
3. po­tra­fią­cy ra­dzić sobie w róż­nych sy­tu­a­cjach, nie­da­ją­cy się wy­pro­wa­dzać w pole; spryt­ny, prze­bie­gły, chy­try;
4. po­tocz­nie: taki, który jest trud­ny, niez­ro­zu­mia­ły; skom­pli­ko­wa­ny, zło­żo­ny


SJP.pl


mądrala

(r. męski) prze­mą­drza­ły męż­czyz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) pejor. osoba prze­mą­drza­ła, wy­mą­drza­ją­ca się, po­pi­su­ją­ca się swą czę­sto wąt­pli­wą wie­dzą

 (1.2) iron. po­gard. czło­wiek prze­bie­gły, spry­ciarz, cwa­niak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Taki mą­dra­la, a uwie­rzył…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃nˈdrala, AS: mõndrala

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mędrek mos., mądrostka ż., mądrość ż., mędrzec mos., wymądrzanie n.

 czas. mądrzyć się ndk., wymądrzać się ndk.

 przym. mądry

 przysł. mądrze

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) besserwisser, przemądrzały, przemądrzalec, mędrek; posp. chłopek-roztropek, rzad. mądral

Wiktionary


mądralina

po­tocz­nie: osoba prze­mą­drza­ła; prze­mą­drza­lec, mę­drek, waż­niak


SJP.pl


mądralińska

→ mą­dra­liń­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta prze­mą­drza­ła

Wiktionary

Patrz:

mądraliński

Powiązane:

 rzecz. mądrostka ż.

Wiktionary


mądraliński

po­tocz­nie: prze­mą­drza­ły


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba prze­mą­drza­ła

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mądrostka ż.

Wiktionary


mądralka

(r. żeń­ski) zdrob­nie­nie od: mą­dra­la


SJP.pl


mądrostka

1. po­zor­nie mądra i głę­bo­ka myśl, wy­po­wiedź, sen­ten­cja itp.; banał, fra­zes, ko­mu­nał;
2. daw­niej: fi­giel, sztucz­ka, wy­bieg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od mą­drość

 (1.2) lek­cew. niby mą­drość, mą­drość błaha lub po­zor­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mądrość ż., mądrala m./ż., mądraliński m., mądralińska ż., przemądrzałość ż., mędrzec m., mędrkowanie n., mądrzenie n., zmądrzenie n., Mądrostki nmos., mędrek m., wymądrzanie n., Mądrostka m./ż.

 czas. mędrkować ndk., mądrzeć ndk., zmądrzeć dk., wymądrzać się ndk.

 przym. mądry, niemądry, przemądrzały

 przysł. mądrze, przemądrzale

Wiktionary


mądroszki

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mą­drosz­ki – znie­sio­ny przy­sió­łek w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Miast­ko
  • Mą­drosz­ki – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Rzgów

Wikipedia


mądrować

po­tocz­nie: mą­dro­wać się - po­pi­sy­wać się swoją rze­ko­mą mą­dro­ścią; wy­mą­drzać się, mą­drzyć się


SJP.pl


mądrościowy

do­ty­czą­cy mą­dro­ści, zwią­za­ny z mą­dro­ścią, np. li­te­ra­tu­ra mą­dro­ścio­wa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mą­dro­ści, zwią­za­ny z mą­dro­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sym­poz­jum do­ty­czy egip­skiej li­te­ra­tu­ry mą­dro­ścio­wej z I i II wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mądrość ż.

Wiktionary


mądrość

1. sze­ro­ka i głę­bo­ka wie­dza po­łą­czo­na z in­te­li­gen­cją; doj­rza­łość, eru­dy­cja, uczo­ność;
2. zdol­ność doj­rza­łe­go poj­mo­wa­nia świa­ta, zja­wisk, za­leż­no­ści mię­dzy nimi, ludzi i spraw ludz­kich; rozum, roz­są­dek, ro­zum­ność;
3. umie­jęt­ność ra­dze­nia sobie w róż­nych sy­tu­a­cjach, bycie roz­trop­nym i za­rad­nym; prze­myśl­ność, zmyśl­ność, spryt ży­cio­wy;
4. mądra, ro­zum­na sen­ten­cja lub wy­po­wiedź; mak­sy­ma, po­rze­ka­dło, złota myśl, de­wi­za;
5. iro­nicz­nie o myśli lub wy­po­wie­dzi po­zor­nie mą­drej i głę­bo­kiej; bzdu­ra, fra­zes, banał, bred­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) umie­jęt­ność po­dej­mo­wa­nia uza­sad­nio­nych de­cyz­ji, po­par­ta wie­dzą i doś­wiad­cze­niem

Wiktionary

Mą­drość – w naj­szer­szym zna­cze­niu to umie­jęt­ność po­dej­mo­wa­nia uza­sad­nio­nych de­cyz­ji, które w dłuż­szej per­spek­ty­wie przy­no­szą po­zy­tyw­ne re­zul­ta­ty. W innym uję­ciu można po­wie­dzieć, że mą­drość to umie­jęt­ność prak­tycz­ne­go wy­ko­rzy­sty­wa­nia po­sia­da­nej wie­dzy i doś­wiad­cze­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Opat odz­na­czał się mą­dro­ścią i roz­trop­no­ścią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔ̃ndrɔɕt͡ɕ, AS: mõndrość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mędrzec m., mądrala ż./mos., mędrek mos.

 czas. mędrkować ndk., mądrzyć się ndk., wymądrzać się ndk., zmądrzeć dk.

 przym. mądry

 przysł. mądrze

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozwaga, rozsądek, rozum, roztropność

Wiktionary


mądry

1. wła­da­ją­cy ro­zu­mem, ma­ją­cy dużą wie­dzą i in­te­li­gen­cję, który po­tra­fi w od­po­wied­ni spo­sób wy­ko­rzy­stać; ro­zum­ny, roz­sąd­ny, by­stry, bły­skot­li­wy;
2. świad­czą­cy o czy­jejś eru­dy­cji, in­te­li­gen­cji, oczy­ta­niu, ma­ją­cy ro­zum­ną treść; roz­sąd­ny, sen­sow­ny, lo­gicz­ny, prze­my­śla­ny;
3. po­tra­fią­cy ra­dzić sobie w róż­nych sy­tu­a­cjach, nie­da­ją­cy się wy­pro­wa­dzać w pole; spryt­ny, prze­bie­gły, chy­try;
4. po­tocz­nie: taki, który jest trud­ny, niez­ro­zu­mia­ły; skom­pli­ko­wa­ny, zło­żo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) odz­na­cza­ją­cy się umie­jęt­no­ścią po­dej­mo­wa­nia uza­sad­nio­nych de­cyz­ji, ma­ją­cy wie­dzę, in­te­li­gen­cję i doś­wiad­cze­nie

 (1.2) przy­go­to­wa­ny przez kogoś z wie­dzą, eru­dy­cją; do­brze ob­my­ślo­ny

 (1.3) lek­cew. prze­mą­drza­ły

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­brecht IV Mądry (1447-1508) – ksią­żę Ba­wa­rii-Mo­na­chium
  • Al­fons X Mądry (1221-1284) – król Ka­sty­lii
  • Cze­sław Mądry (ur. 1942) – pol­ski rol­nik, poseł na Sejm PRL
  • Dy­tryk Mądry (1242-1285) – mar­gra­bia Lands­ber­gu
  • Fry­de­ryk III Mądry (1463-1525) – ksią­żę saski
  • Grze­gorz Mądry (ur. 1954) – lek­ko­at­le­ta
  • Jan VI Mądry (1389-1442) – ksią­żę Bre­ta­nii
  • Ja­ro­sław I Mądry (978-1054) – ksią­żę ki­jow­ski
  • Ja­ro­sław Mądry (ur. 1968) – pol­ski sko­czek nar­ciar­ski
  • Karol V Mądry (1338-1380) – król Fran­cji
  • Oleg Mądry (845-912) – ksią­żę ruski
  • Ro­bert I Mądry (1277-1343) – król Ne­a­po­lu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Król był czło­wie­kiem mą­drym i spra­wied­li­wym.

 (1.2) Bar­dzo mi po­mo­gła twoja mądra rada.

 (1.3) Ktoś mądry zde­cy­do­wał o zmia­nie nazwy nowej ga­le­rii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔ̃ndrɨ, AS: mõndry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mądrość ż., mędrzec mos., mądrala mos./ż.

 przysł. mądrze

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozważny, rozsądny, rozumny, roztropny, inteligentny

 (1.2) rozsądny

Wiktionary


mądrzak

naz­wi­sko


SJP.pl


mądrze

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób mądry; na spo­sób świad­czą­cy o in­te­li­gen­cji lub wie­dzy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gór­ski re­pli­ko­wał, bro­nił swej słusz­no­ści spraw­nie i mą­drze, ale za­ra­zem ata­ko­wał, obra­żał i po­ni­żał osobę prze­ciw­ni­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔ̃nḍʒɛ, AS: mõnḍže

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mądrala ż./mos.

 przym. mądry

Wiktionary


mądrzej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: mą­drze


SJP.pl


mądrzejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: mądry; mędr­szy


SJP.pl


mądrzeć

sta­wać się mą­drym lub mą­drzej­szym


SJP.pl


mądrzyk

mał­drzyk; daw­niej:
1. serek ze słod­kie­go mleka;
2. (zwy­kle w licz­bie mno­giej) pie­róg z serem lub ro­dzaj cia­sta z serem; dziś tylko w związ­ku fra­ze­o­lo­gicz­nym: (zło­żyć) ręce w mą­drzyk - (zło­żyć) dło­nie na krzyż wew­nętrz­ny­mi po­wierzch­nia­mi do sie­bie


SJP.pl


mądrzyć

po­tocz­nie: mą­drzyć się - po­pi­sy­wać się swoją rze­ko­mą mą­dro­ścią; wy­mą­drzać się, mą­dro­wać się


SJP.pl


mądziak

ga­tu­nek nie­ja­dal­ne­go grzy­ba pod­staw­ko­we­go z rzędu sro­mot­ni­ko­wa­tych


SJP.pl


mąka

pro­dukt otrzy­my­wa­ny przez zmie­le­nie na­sion niek­tó­rych zbóż


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. zmie­lo­ne na drob­ny pro­szek ziar­na zbóż;

Wiktionary

Mąka – pro­dukt pow­sta­ły w wy­ni­ku sil­ne­go roz­drob­nie­nia ziar­na zbóż lub np. orze­chów (ko­ko­sów, mig­da­łów), ce­chu­ją­cy się drob­ną gra­nu­la­cją i sypką kon­sy­sten­cją.

W za­leż­no­ści od ro­dza­ju zboża, z któ­re­go ją otrzy­ma­no, może być za­sto­so­wa­na do róż­nych celów – spo­żyw­czych, pa­szo­wych lub prze­my­sło­wych. Po­wszech­nie jest uży­wa­na do pro­duk­cji pie­czy­wa, wy­ro­bów cu­kier­ni­czych i ma­ka­ro­nów oraz prze­róż­nych po­traw, jak na­le­śni­ki, pie­ro­gi itp.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mąka pow­sta­je w mły­nach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔ̃ŋka, AS: mõŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mączniak m., mączlik m., omączanie n., omączenie n., mącznica ż.

:: zdrobn. mączka ż.

 czas. omączać ndk., omączyć dk.

 przym. mączny, mąkowy, mączysty

 przysł. mącznie

Wiktionary


mąkinia

ga­tu­nek krze­wu lub drze­wa z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych (ja­rząb mącz­ny)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) syst. dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sor­bus aria|Crantz|ref=tak., ga­tu­nek drze­wa z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych;

 (1.2) dendr. drze­wo z ga­tun­ku mą­ki­nia (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Owoce mą­ki­ni mają barwę szkar­łat­ną.

 (1.2) Za­par­ko­wa­łem koło mąkiń przy wjeź­dzie do dzie­ka­na­tu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jarząb mączny

Wiktionary


mąkla

ro­śli­na z gro­ma­dy po­ro­stów, ros­ną­ca w lesie w kilku ga­tun­kach


SJP.pl


mąkodajny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, z któ­re­go po­zy­sku­je się mąkę

Wiktionary


mąkolice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mą­ko­li­ce – wieś w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie le­gnic­kim, w gmi­nie Le­gnic­kie Pole
  • Mą­ko­li­ce – wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie piotr­kow­skim, w gmi­nie Wola Krzysz­to­por­ska
  • Mą­ko­li­ce – wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie zgier­skim, w gmi­nie Głow­no
  • Mą­ko­li­ce – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca w XIX wieku w gu­ber­ni piotr­kow­skiej
  • Mą­ko­li­ce – gro­ma­da
  • Mą­ko­li­ce-Ko­lo­nia

Wikipedia


mąkolin

Mą­ko­lin – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Bo­dza­nów. Leży nad Moł­ta­wą

Wieś du­chow­na "Mą­ko­li­no" po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w ziemi wy­szo­grodz­kiej wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go. W 1785 roku Mą­ko­lin wcho­dził w skład klu­cza mą­ko­liń­skie­go bi­skup­stwa płoc­kie­go. Do 1946 roku miej­sco­wość była sie­dzi­bą gminy Mą­ko­lin. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


mąkolno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mą­kol­no – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. ząb­ko­wic­kim, w gmi­nie Złoty Stok
  • Mą­kol­no – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Som­pol­no
  • Mą­kol­no – gro­ma­da w po­wie­cie kol­skim
  • Mą­kol­no – gro­ma­da w po­wie­cie ząb­ko­wic­kim
  • Mą­kol­no – dawna gmina
  • Mą­kol­no – je­zio­ro na Po­je­zie­rzu Ku­jaw­skim

Wikipedia


mąkomierz

przy­rząd do oz­na­cza­nia ilo­ści glu­te­nu w mące


SJP.pl


mąkopochodny

wy­pro­du­ko­wa­ny z mąki


SJP.pl


mąkosa

naz­wi­sko


SJP.pl


mąkosin

Mą­ko­sin – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gró­jec­kim, w gmi­nie Chy­nów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ra­dom­skie­go.

Wikipedia


mąkoszyce

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mą­ko­szy­ce – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. go­rzow­skim, w gmi­nie San­tok
  • Mą­ko­szy­ce – wieś w woj. opol­skim, w pow. brze­skim, w gmi­nie Lub­sza
  • Mą­ko­szy­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ostrze­szow­skim, w gmi­nie Ko­by­la Góra
  • Mą­ko­szy­ce – gro­ma­da w po­wie­cie brze­skim
  • Mą­ko­szy­ce – gro­ma­da w po­wie­cie ostrze­szow­skim
  • Mą­ko­szy­ce – dawna gmina
  • Mą­ko­szy­ce – przy­sta­nek ko­le­jo­wy

Wikipedia


mąkowarsko

Mą­ko­war­sko – (niem. "Mon­ko­warsk, 1942–1945 Mönkenwerth") wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie byd­go­skim, w gmi­nie Ko­ro­no­wo, przy skrzy­żo­wa­niu drogi kra­jo­wej nr 25 z drogą wo­je­wódz­ką nr 237 i przy tra­sie za­wie­szo­nej obec­nie linii ko­le­jo­wej Tu­cho­la-Ko­ro­no­wo. Do 1954 roku miej­sco­wość była sie­dzi­bą gminy Mą­ko­war­sko.

Wikipedia


mąkownica

Mą­kow­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, w gmi­nie Wit­ko­wo.

Wieś du­chow­na, włas­ność opata cy­ster­sów w Lą­dzie pod ko­niec XVI wieku le­ża­ła w po­wie­cie gnieź­nień­skim wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Wikipedia


mąkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


mąkowóz

rzad­ko: cię­ża­rów­ka do prze­wo­zu mąki


SJP.pl


mąt

1. ina­czej: zamęt, nie­jas­ność, chaos
2. mętna, brud­na ciecz


SJP.pl


mątawa

rzeka w Pol­sce, do­pływ Wisły


SJP.pl

Mą­ta­wa – rzeka w pół­noc­nej Pol­sce, lewy do­pływ Wisły, (wo­je­wództ­wo ku­jaw­sko-po­mor­skie), w re­jo­nie Po­je­zie­rza Po­łud­nio­wo­po­mor­skie­go. Za źró­dło Mą­ta­wy przyj­mu­je się łąkę (uro­czy­sko) Ko­no­top na pół­noc od wsi Prze­wod­nik. Prze­pły­wa przez je­zio­ro Mą­ta­sek (zo­bacz wieś Mą­ta­sek).

Wikipedia


mątew

drew­nia­ne mie­sza­deł­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. kulin. drew­nia­ne roz­ga­łę­zio­ne mie­sza­dło ku­chen­ne uży­wa­ne do pły­nów i sub­stan­cji za­gę­szczo­nych (sosów) lub sprosz­ko­wa­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔ̃ntɛf, AS: mõntef

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mącenie n., mąciciel m.

:: zdrobn. mątewka ż.

 czas. mącić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. mątwica, kłótewka, koziołek, rogalka, krążyk, fryga, reg. śl. fyrlok

Wiktionary


mątewka

drew­nia­ny przy­rząd ku­chen­ny, naj­czę­ściej wy­ko­rzy­sty­wa­ny do mie­sza­nia su­ro­we­go cia­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: mątwa

 (1.2) kulin. pro­ste na­rzę­dzie do mie­sza­nia i roz­mą­ca­nia mąki w wo­dzie lub śmie­ta­nie, wy­ko­na­ne z ro­so­cha­tej ga­łąz­ki;

Wiktionary

Mą­tew­ka – przy­rząd ku­chen­ny, prze­waż­nie wy­ko­na­ny z drew­na. Wy­ko­rzy­sty­wa­ny jest naj­czę­ściej do mie­sza­nia skład­ni­ków su­ro­we­go cia­sta, przy za­gę­szcza­niu sosu mąką lub śmie­ta­ną i do po­dob­nych czyn­no­ści. Mą­tew­ka znana jest na całym świe­cie.

W Pol­sce, w za­leż­no­ści od re­gio­nu, znana jest też pod naz­wa­mi: ro­gal­ka, kłó­tew­ka, mąt­wi­ca, ko­ło­tusz­ka, kwir­lej­ka, ko­zio­łek, fir­la­tek, krą­żyk, fryga lub na Ślą­sku - fyr­lok.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­łat­wiej go­to­wać pa­mu­łę ze śli­wek (…). Gdy się już roz­go­tu­ją, roz­fyr­ta (roz­mą­ci) się je mą­tew­ką, za­trze­pie mąką i soli nieco.

 (1.1) Zni­ko­mek spo­żył kęs nieba i mie­sza złotą mą­tew­ką • Cień włas­ny z cie­niem brzóz kilku. A brzo­zy śnią się i szu­mią…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃nˈtɛfka, AS: mõntefka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mątwa ż., mącenie n., zmącenie n., rozmącenie n., rozmącanie n., mętnienie n., mątew ż.

 czas. mącić ndk., zmącić dk., rozmącać ndk., rozmącić dk.

 przym. mętny

 przysł. mętnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kwirlejka, kwyrlejka, kwirla, firlejka, firlejek, gwiazdka, rogalka, kałatuszka, kwirlik, kwyrlajek, kwyrl, rozfyrtaja, kołotłiłka; góry|feruła, rogolka.; reg. pozn. kwyrla; reg. śl. kwyrlok, rogolka, fyrlaczka, ferlok; lwów|kołotuszka.; kujawy|koziołek.

Wiktionary


mątewski

przy­miot­nik od: Mątwy


SJP.pl


mątki

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mątki – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. kwi­dzyń­skim, w gmi­nie Ry­je­wo
  • Mątki – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. olsz­tyń­skim, w gmi­nie Jon­ko­wo

Wikipedia


mąto

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Kresy. słabo, nie­do­brze

Wiktionary


mątwa

gło­wo­nóg z rzędu dzie­się­cior­nic, ży­ją­cy w cie­płych mo­rzach, po­ła­wia­ny ze wzglę­du na ja­dal­ne mięso i barw­nik (sepię) za­war­ty w wy­dzie­li­nie; sepia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sepia|ref=tak., gło­wo­nóg o owal­nym, spła­szczo­nym kształ­cie;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɔ̃ntfa, AS: mõntfa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mącenie n., zmącenie n., rozmącenie n., rozmącanie n., mętnienie n., Mątewka ż.

:: zdrobn. mątewka ż.

 czas. mącić ndk., zmącić dk., rozmącać ndk., rozmącić dk.

 przym. mętny

 przysł. mętnie

Wiktionary


mątwik

oble­niec z gro­ma­dy ni­cie­ni, pa­so­ży­tu­ją­cy w ko­rze­niach bu­ra­ków, ziem­nia­ków i po­mi­do­rów


SJP.pl


mątwy

gło­wo­nóg z rzędu dzie­się­cior­nic, ży­ją­cy w cie­płych mo­rzach, po­ła­wia­ny ze wzglę­du na ja­dal­ne mięso i barw­nik (sepię) za­war­ty w wy­dzie­li­nie; sepia


SJP.pl

Mątwy, sepie (Se­pio­i­dea) – dra­pież­ne gło­wo­no­gi dzie­się­cio­ra­mien­ne, tra­dy­cyj­nie kla­sy­fi­ko­wa­ne w ran­dze rzędu. Mają krót­kie, krępe i owal­ne ciało o dłu­go­ści do 30 cm. Cha­rak­te­ry­zu­ją się wor­kiem trze­wio­wym z dwie­ma płet­wa­mi nie­łą­czą­cy­mi się w tyle ciała, oraz znaj­du­ją­cy­mi się w czę­ści gło­wo­wej ra­mio­na­mi chwyt­ny­mi. U sam­ców 1 lub 2 ra­mio­na są przeksz­tał­co­ne w hek­to­ko­ty­lus. Szkie­let wew­nętrz­ny zre­du­ko­wa­ny do "os se­piae".

Wikipedia


mąż

1. okre­śle­nie uży­wa­ne w sto­sun­ku do męż­czyz­ny po­zo­sta­ją­ce­go w związ­ku mał­żeń­skim; mał­żo­nek;
2. wznio­śle, pa­te­tycz­nie o męż­czyź­nie, naj­czę­ściej ze wzglę­du na jego po­zy­tyw­ne cechy cha­rak­te­ru, umy­słu;
3. prze­sta­rza­le: męż­czyz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na bę­dą­cy w mał­żeń­stwie

 (1.2) przest. męż­czyz­na; ry­cerz, wo­jow­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­cho­dzi z Ka­li­for­nii, a obec­nie miesz­ka w Ari­zo­nie wraz z mężem.

 (1.1) […] tak daw­niej jak i dzi­siaj u ludu, który tej nazwy w wielu stro­nach używa, świe­kier, świo­kier, świe­kra, świo­kra, świe­kru­cha oz­na­cza tylko ro­dzi­ców męża, a teść i te­ścia – ro­dzi­ców żony.

 (1.2) „Ci mę­żo­wie to nie­u­stra­sze­ni wo­jow­ni­cy” - po­wie­dział król.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɔ̃w̃ʃ, AS: mõũ̯š

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. małżeństwo n., mężatka ż., mężczyzna m., mężnienie n., zmężnienie n.

:: zdrobn. mężulek m., mężuś m., mężulo m., mężulko m., mężunio m.

:: zgrub. mężysko m.

 czas. mężnieć ndk., zmężnieć dk.

 przym. mężowski, mężowy, zamężny, męski

 przysł. mężnie, męsko, po męsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) małżonek, współmałżonek

Wiktionary


męcik

naz­wi­sko


SJP.pl


męcimir

dawne imię mę­skie


SJP.pl

Mę­ci­mir – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Męci-" („gnę­bić, drę­czyć”, też: „wzbu­rzać, trząść”) i "-mir" („pokój, spo­kój, dobro”). Praw­do­po­dob­nie oz­na­cza­ło „ten, kto na­ru­sza pokój”.

Wikipedia


męcina

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

Mę­ci­na – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie li­ma­now­skim, w gmi­nie Li­ma­no­wa.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Mę­ci­na. W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa no­wo­są­dec­kie­go.

Wikipedia


męcinecki

przy­miot­nik od: Mę­cin­ka


SJP.pl


męcinka

1. wieś w Pol­sce;
2. rzeka w Pol­sce;
3. potok w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mę­cin­ka – wieś w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ja­wor­skim, w gmi­nie Mę­cin­ka
  • Mę­cin­ka – część mia­sta Jed­li­cze w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie kro­śnień­skim
  • Mę­cin­ka – potok, do­pływ Sta­ru­chy
  • Mę­cin­ka – rzeka, do­pływ Warty
  • Nowa Mę­cin­ka – przy­sió­łek wsi Mę­cin­ka
  • Mę­cin­ka – gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ja­wor­skim
  • Mę­cin­ka – dawna gro­ma­da
  • Mę­ci­na

Wikipedia


męcyrz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. waga sprę­ży­no­wa

Wiktionary


męczarnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) coś co bar­dzo męczy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak go pie­ści pieśń za­klę­ta / Że mę­czar­ni nie pa­mię­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. męka ż., męczennik m., męczennica ż., wymęczenie n.

 czas. męczyć, zamęczać, zamęczyć

 przysł. męcząco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) udręka

Wiktionary


męczelka

mę­czel­ka sy­be­ryj­ska - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny mę­czel­ko­wa­tych


SJP.pl


męczelkowate

ro­dzi­na owa­dów z rzędu błon­kos­krzy­dłych


SJP.pl

Mę­czel­ko­wa­te (Bra­co­ni­dae) – ro­dzi­na owa­dów z rzędu błon­kos­krzy­dłych. Larwy mę­czel­ko­wa­tych są pa­so­ży­ta­mi larw in­nych owa­dów, naj­czę­ściej mo­ty­li. Po za­koń­cze­niu roz­wo­ju opu­szcza­ją ofia­rę, a na­stęp­nie bu­du­ją owal­ne ko­ko­ny, w któ­rych na­stę­pu­je prze­pocz­war­cze­nie.

Wikipedia


męczelkowaty

o ce­chach mę­czel­ko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


męczelnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. rel. mę­czen­nik

Wiktionary


męczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mę­czyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɛ̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: mẽṇčẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. męczyć, zmęczyć

 rzecz. zmęczenie n., męczliwość ż., męczennik mos., męka ż., wymęczenie n.

 przym. męczeński

 przysł. męcząco

Wiktionary


męczenino

Mę­cze­ni­no – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Ra­dza­no­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


męczennica

1. ko­bie­ta cier­pią­ca w imię swych prze­ko­nań, zwła­szcza re­li­gij­nych; cier­pięt­ni­ca, mę­czen­nicz­ka;
2. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny mę­czen­ni­co­wa­tych; pas­si­flo­ra;
3. mę­czen­ni­ca ja­dal­na - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny mę­czen­ni­co­wa­tych; ma­ra­ku­ja, ma­ra­cu­ja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kult. rel. ko­bie­ta, która zgi­nę­ła za wiarę lub inną ideę

 (1.2) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pas­si­flo­ra|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­ca do ro­dzi­ny mę­czen­ni­co­wa­tych;

 (1.3) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju mę­czen­ni­ca (1.2)

Wiktionary

Mę­czen­ni­ca ("Pas­si­flo­ra" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny mę­czen­ni­co­wa­tych ("Pas­si­flo­ra­ce­ae" Juss. ex Kunth in Humb.). Obej­mu­je co najm­niej 513–567 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one głów­nie w stre­fach mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej i podz­wrot­ni­ko­wej obu Ame­ryk, 24 ga­tun­ki rosną poza tym także w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej, w pół­noc­nej Au­stra­lii i na wy­spach Oce­a­nu Spo­koj­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­to­ni­nę z Nicei, czczo­ną jako mę­czen­ni­cę wczes­no­chrze­ści­jań­ską, li­tur­gia wspo­mi­na 4 maja.

 (1.2) Kil­ka­dzie­siąt ga­tun­ków z ro­dza­ju mę­czen­ni­ca ma ja­dal­ne owoce.

 (1.3) Jako ro­śli­ny ży­wi­ciel­skie mo­ty­li mę­czen­ni­ce upra­wia­ne by­wa­ją także w mo­ty­lar­niach – pa­wi­lo­nach, w któ­rych ek­spo­no­wa­ne są te owady.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɛ̃n͇t͡ʃɛ̃ɲˈːit͡sa, AS: mẽṇčẽ•ńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. męczeństwo n., męczennicowate nmos.

:: fm. męczennik mos.

 czas. zamęczać, męczyć ndk., zamęczyć dk., zmęczyć dk., wymęczyć dk.

 przym. męczeński, męczennicowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) passiflora

Wiktionary


męczennicowate

ro­dzi­na ro­ślin dwu­li­ścien­nych w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pas­si­flo­ra­ce­ae|ref=tak., ro­dzi­na ro­ślin z rzędu mal­pi­giow­ców;

Wiktionary

Mę­czen­ni­co­wa­te ("Pas­si­flo­ra­ce­ae" Juss. ex Kunth in Humb.) – ro­dzi­na ro­ślin z rzędu mal­pi­giow­ców ("Mal­pig­hia­les"). Obej­mu­je w uję­ciu sy­ste­mów APG 27 ro­dza­jów z 975 ga­tun­ka­mi. W daw­niej­szych sy­ste­mach na­le­żą­ce tu ro­śli­ny zwy­kle roz­dzie­la­no do trzech ro­dzin, obec­nie ma­ją­cych sta­tus po­dro­dzin.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mę­czen­ni­ca ol­brzy­mia na­le­ży do ro­dzi­ny mę­czen­ni­co­wa­tych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. męczennica ż., męczennik m.

 czas. męczyć ndk.

Wiktionary


męczennicowaty

o ce­chach mę­czen­ni­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


męczennicowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych


SJP.pl


męczennictwo

mę­czeń­stwo;
1. zno­sze­nie cier­pień i prze­śla­do­wań w imię wyż­szych war­to­ści;
2. śmierć z po­wo­du wyz­na­wa­nej wiary lub wyż­szych war­to­ści


SJP.pl


męczenniczka

ko­bie­ta cier­pią­ca w imię swych prze­ko­nań, zwła­szcza re­li­gij­nych; cier­pięt­ni­ca, mę­czen­ni­ca


SJP.pl


męczennik

czło­wiek, który po­niósł śmierć, zwy­kle w cier­pie­niu, w obro­nie wiary lub prze­ko­nań


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. ktoś, kto po­niósł śmierć za wiarę i zwy­kle zo­stał wy­nie­sio­ny na oł­ta­rze;

 (1.2) przen. osoba, która cier­pi z po­wo­du swych prze­ko­nań

Wiktionary

Mę­czen­nik ( μάρτυς, μάρτυρας, mar­tyr, „świa­dek”) – osoba, która zgi­nę­ła lub cier­pia­ła w obro­nie swo­jej wiary lub prze­ko­nań.

W chrze­ści­jań­stwie, okre­śle­nie to funk­cjo­nu­je w sto­sun­ku do czło­wie­ka, który zo­stał uśmier­co­ny przez prze­śla­dow­cę za wiarę w Je­zu­sa Chry­stu­sa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W miej­scu śmier­ci mę­czen­ni­ka znaj­du­je się mu­ro­wa­na ta­bli­ca pa­miąt­ko­wa.

 (1.2) On był mę­czen­ni­kiem walk o nie­pod­le­głość.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. męka ż., męczenie n., męczarnia ż., zmęczenie n., wymęczenie n., męczeństwo n., umęczenie n., zamęczenie n., zamęczanie n., męczennicowate nmos.

:: fż. męczennica ż., męczenniczka ż.

 czas. męczyć ndk., zmęczyć dk., wymęczyć dk., umęczyć dk., zamęczyć dk., zamęczać ndk.

 przym. męczeński, męczenniczy

 przysł. męczeńsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. martyr, ofiarnik; gw. Śląsk Cieszyński męczelnik

 (1.2) cierpiętnik; daw. ofiarnik

Wiktionary


męczeński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mę­czeń­stwem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hi­sto­ryk wydał książ­kę o dzie­jach mę­czeń­skich Pod­la­sia i Chełm­szczyz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. męczennik m., męczennica ż., męczeństwo n., męczenie n., męka ż., zmęczenie n.

 czas. zamęczać, zamęczyć

Wiktionary


męczeństwo

mę­czen­nict­wo;
1. zno­sze­nie cier­pień i prze­śla­do­wań w imię wyż­szych war­to­ści;
2. śmierć z po­wo­du wyz­na­wa­nej wiary lub wyż­szych war­to­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zno­sze­nie mąk (prze­waż­nie z po­wo­dów re­li­gij­nych bądź po­li­tycz­nych)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. męczennik m., męczennica ż., męka ż., zmęczenie n.

 przym. męczeński

 czas. zamęczać, zamęczyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) martyrologia, cierpienie, prześladowanie

Wiktionary


męczliwość

nad­mier­ne mę­cze­nie się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) skłon­ność do szyb­kie­go mę­cze­nia się

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zmęczenie n., męczenie n.

 czas. męczyć ndk., zmęczyć dk.

Wiktionary


męczliwy

taki, który szyb­ko się męczy; sła­bo­wi­ty, wraż­li­wy


SJP.pl


męczybuła

żar­to­bli­wie:
1. męż­czyz­na uciąż­li­wy, gło­śno na­rze­ka­ją­cy, za­mę­cza­ją­cy in­nych swo­i­mi spra­wa­mi; mę­czy­buł­ka, ję­czy­du­sza, mę­czy­du­sza;
2. pie­karz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) żart. gw-pl|War­sza­wa. pie­karz

 (1.2) gw-pl|War­sza­wa. ro­bot­nik, któ­re­mu cięż­ko idzie ro­bo­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. buła ż.

Wiktionary


męczydusza

(r. męski) po­tocz­nie o nud­nym męż­czyź­nie


SJP.pl


męczyn

Mę­czyn – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sied­lec­kim, w gmi­nie Mo­ko­bo­dy. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży nad rzeką Li­wiec.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Jad­wi­gi w Mo­ko­bo­dach.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wikipedia


męczyć

1.
a) za­da­wać męki, spra­wiać cier­pie­nie
b) po­wo­do­wać zmę­cze­nie, nu­dzić, nużyć, za­drę­czać
c) pot. robić coś z wy­sił­kiem albo przez dłuż­szy czas bez więk­szych re­zul­ta­tów
2. mę­czyć się:
a) cier­pieć
b) tru­dzić się, bie­dzić się (nad czymś)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) za­da­wać męki, drę­czyć

 (1.2) do­ku­czać

 (1.3) nużyć

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny mę­czyć się

 (2.1) sta­wać się zmę­czo­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­pew­ność okrop­nie mę­czy­ła całą ro­dzi­nę.

 (1.2) Wi­dy­wa­ła ją już w róż­nych sy­tu­a­cjach, rów­nież w ta­kich, które wy­wo­ły­wa­ły stres, mę­czy­ły i wio­dły na gra­ni­cę cho­ro­by, cza­sem w cho­ro­bę.

 (1.3) Długa jazda sa­mo­cho­dem bar­dzo mnie męczy.

 (2.1) Strasz­nie szyb­ko się męczę, gdy wcho­dzę po scho­dach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɛ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ, AS: mẽṇčyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. męczennicowate nmos., męczliwość ż., męczarnia ż., wymęczenie n., zmęczenie n., męczennik mos., męczennica ż., męka, męczenie

 przym. męczący

 przysł. męcząco

 ims. zmęczony

 czas. zmęczyć, zamęczać, zamęczyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nękać

Wiktionary


męczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


męcząco

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób mę­czą­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. męczenie n., zmęczenie n., męczarnia ż.

 czas. zamęczyć, zamęczać, męczyć ndk., zmęczyć dk.

 przym. męczący

 ims. zmęczony

Wiktionary


męczący

do­kucz­li­wy, do­le­gli­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­wo­du­ją­cy zmę­cze­nie fi­zycz­ne

 (1.2) spra­wia­ją­cy, że czu­je­my się zmę­cze­ni psy­chicz­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wcho­dze­nie po scho­dach na dzie­sią­te pię­tro jest mę­czą­ce.

 (1.2) On jest bar­dzo mę­czą­cy — cią­gle mówi o tym samym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. męka ż.

 czas. zamęczyć, zamęczać, męczyć ndk., męczyć się ndk., zmęczyć dk., zmęczyć się dk.

 przysł. męcząco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciężki

Wiktionary


mędlica

dawne pry­mi­tyw­ne drew­nia­ne na­rzę­dzie do wstęp­nej obrób­ki łodyg lnu i ko­no­pi; międ­li­ca


SJP.pl


mędrala

naz­wi­sko


SJP.pl


mędrczyni

rzad­ko: ko­bie­ta mądra i doś­wiad­czo­na


SJP.pl


mędrek

osoba prze­mą­drza­ła, lu­bia­ca się mą­drzyć, ma­ją­ca się za mą­drzej­szą od in­nych; mą­dra­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba prze­mą­drza­ła, uz­na­ją­ca się za mą­drzej­szą niż w rze­czy­wi­sto­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­gna­ni od mędr­ków i króli, pro­sta­czek nas przy­tu­li.

 (1.1) Nie­do­u­czo­ny mę­drek ła­knąć bę­dzie wszyst­kie­go, i rzuci się na wszyst­ko!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mędrkowanie n., mędrkostwo n., wymądrzanie n.; mędrzec mos., mądrość ż., mądrostka ż., mądrala mos./ż.

 czas. mędrkować ndk., mędrować ndk., mądrować ndk., mądrować się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mądrala

Wiktionary


mędrkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mędr­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mędrek mos., mądrostka ż.

 czas. mędrkować ndk.

Wiktionary


mędrkować

po­pi­sy­wać się swą wie­dzą i mą­dro­ścią, zwy­kle wąt­pli­wą; mą­drzyć się, wy­mą­drzać się


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. pejor. uda­wać mą­dre­go, po­pi­sy­wać się wie­dzą, naj­czę­ściej wąt­pli­wą lub oczy­wi­stą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bę­dziesz mędr­ko­wał! Ja ci to mędr­ko­wa­nie pręd­ko wy­bi­ję z głowy!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mędrkowanie n., mędrek mos., mądrość ż., mądrostka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mądrzyć się, wymądrzać się

Wiktionary


mędrszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: mądry; mą­drzej­szy


SJP.pl


mędrzec

1. czło­wiek mądry i doś­wiad­czo­ny;
2. czło­wiek zaj­mu­ją­cy się roz­wa­ża­niem waż­nych za­gad­nień; fi­lo­zof, my­śli­ciel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba o bar­dzo dużej wie­dzy i doś­wiad­cze­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stary, w my­ślach po­grą­żo­ny mę­drzec znowu nie poz­nał Pen­tu­e­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɛ̃nḍʒɛt͡s, AS: mẽnḍžec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mądrala mos./ż., mędrek m., mądrość ż.

 czas. mądrzyć się

 przym. mądry

 przysł. mądrze

Wiktionary


mędrzechowski

→ Mę­drze­chów


SJP.pl

Patrz:

Mędrzechów

mędrzechów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Mę­drze­chów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie dą­brow­skim, w gmi­nie Mę­drze­chów.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Mę­drze­chów.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Mę­drze­chów. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa tar­now­skie­go.

Wikipedia


mędrzecki

naz­wi­sko


SJP.pl


mędrzyce

Mę­drzy­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie gru­dziądz­kim, w gmi­nie Świe­cie nad Osą.

Wikipedia


mędrzycki

naz­wi­sko


SJP.pl


mędrów

Mę­drów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie kie­lec­kim, w gmi­nie Raków. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Dawne czę­ści wsi – obiek­ty fiz­jo­gra­ficz­ne.

Wikipedia


mędzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mę­dzić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. mędzić

Wiktionary


mędzić

cza­sow­nik

 (1.1) łódź. gw-pl|Poz­nań. glę­dzić, ma­ru­dzić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mędzenie n.

Wiktionary


męgla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. ma­giel

Wiktionary

Powiązane:

 czas. męglować

Wiktionary


męka

1. cier­pie­nie, ból
2. rel. mę­czeń­stwo
3. udrę­ka, utra­pie­nie, kło­pot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wiel­kie cier­pie­nie (fi­zycz­ne lub psy­chicz­ne)

 (1.2) zob. Męka Pań­ska.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Męka – pasja Je­zu­sa Chry­stu­sa (Męka Pań­ska)
  • Męka Chry­stu­sa – obraz Hansa Mem­lin­ga
  • Męka – dziel­ni­ca Sie­ra­dza (od 1979)
  • Męka Księ­ża – dziel­ni­ca Sie­ra­dza (od 1979)
  • Męka – dawna gmina w po­wie­cie sie­radz­kim
  • Męka mil­cze­nia – bry­tyj­ski film z 1929

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɛ̃ŋka, AS: mẽŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. męczarnia ż., męczennik mos., męczennica ż., męczenie n., zmęczenie n., wymęczenie n., męczeństwo n.

 czas. zamęczyć, zamęczać, męczyć ndk., zmęczyć dk., wymęczyć dk.

 przym. zmęczony, męczenniczy, zmęczeniowy, męczący, męczeński

 ims. zmęczony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ból, krzyż, cierpienie, katusza, udręka, tortura, kaźń

Wiktionary


mękarzowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mę­ka­rzo­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. ole­śnic­kim, w gmi­nie Do­bro­szy­ce
  • Mę­ka­rzo­wi­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ka­zi­mier­skim, w gmi­nie Czar­no­cin

Wikipedia


mękarzów

Mę­ka­rzów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie wło­szczow­skim, w gmi­nie Mo­sko­rzew. Ma sta­tus so­łect­wa.

Po­ło­żo­na 7 km na pół­noc od Mo­sko­rze­wa, 23 km na po­łud­nie od Wło­szczo­wy, 71 km na po­łud­nio­wy za­chód od Kielc.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa czę­sto­chow­skie­go.

Wikipedia


męki

1. cier­pie­nie, ból
2. rel. mę­czeń­stwo
3. udrę­ka, utra­pie­nie, kło­pot


SJP.pl


mękolić

po­tocz­nie: na­rze­kać, zrzę­dzić, mę­czyć


SJP.pl


mękławka

dra­pież­na ryba słod­ko­wod­na z ro­dzi­ny amio­wa­tych; mię­kław­ka, amia


SJP.pl


męski

na­le­żą­cy, od­no­szą­cy się do męż­czyz­ny; przez­na­czo­ny dla męż­czyzn; zło­żo­ny z męż­czyzn


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy męż­czyz­ny, przez­na­czo­ny dla męż­czyz­ny

 (1.2) zło­żo­ny z męż­czyzn

 (1.3) o męż­czyź­nie: atrak­cyj­ny fi­zycz­nie w spo­sób ste­re­o­ty­po­wo ko­ja­rzo­ny z męż­czyz­ną

 (1.4) od­waż­ny, śmia­ły, za­cho­wu­ją­cy się w spo­sób wła­ści­wy męż­czyz­nom

 (1.5) biol. za­wie­ra­ją­cy cechy, or­ga­ny (głów­nie płcio­we) wła­ści­we sam­com

 (1.6) gram. zo­bacz. ro­dzaj męski

 (1.7) elektr. o wtycz­ce: ma­ją­cy bolce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sprze­daw­ca długo na­ma­wiał ją na kupno mę­skich butów.

 (1.3) Ten pił­karz jest naj­bar­dziej mę­skim człon­kiem re­pre­zen­ta­cji.

 (1.5) Zdu­mio­ny po­dróż­nik z nie­do­wie­rza­niem oglą­dał ko­pu­la­cję dwóch osob­ni­ków mę­skich.

 (1.7) Nie po­dłą­czy­my tego, skoro mamy dwie mę­skie wtycz­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɛ̃w̃sʲci, AS: mẽũ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mężczyzna m., męskość ż., mężność ż., mąż m., mężnienie n., zmężnienie m.

 czas. mężnieć ndk., zmężnieć dk.

 przym. mężny, zamężny, mężowski, niemęski

 przysł. męsko, mężnie, po męsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dla panów

 (1.3) maskulinistyczny

 (1.5) samczy, symbol. ♂

Wiktionary


męsko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób wła­ści­wy męż­czyz­nom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jerzy opro­wa­dzał pana swego po całej fa­bry­ce, po­ka­zał mu swoją ma­chi­nę, a pod­nie­co­ny po­chwa­ła­mi, mówił z za­pa­łem i z taką pew­no­ścią sie­bie, a wy­glą­dał tak męsko i pię­knie, iż pan jego doz­nał przy­gnę­bia­ją­ce­go uczu­cia włas­nej nie­u­dol­no­ści — wobec nie­wol­ni­ka…

 (1.1) Męsko ją przy­tu­lił, co wy­wo­ła­ło uśmiech na jej twa­rzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. męskość ż., męstwo n., mąż mos., mężczyzna mos.

 czas. mężnieć ndk., zmężnieć dk.

 przym. męski, zamężny

 przysł. mężnie, po męsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) po męsku

Wiktionary


męskonieżywotny

ro­dzaj mę­sko­nie­ży­wot­ny - jeden z ro­dza­jów gra­ma­tycz­nych rze­czow­ni­ka


SJP.pl


męskoos.

skrót od: mę­sko­o­so­bo­wy


SJP.pl


męskoosobowość

w ję­zy­koz­naw­stwie: ka­te­go­ria gra­ma­tycz­na o cha­rak­te­rze se­man­tycz­nym i flek­syj­nym, w ję­zy­ku pol­skim zwią­za­na z rze­czow­ni­ka­mi, przy­miot­ni­ka­mi, niek­tó­ry­mi za­im­ka­mi, for­ma­mi cza­sow­ni­ka i li­czeb­ni­ka, bę­dą­ca odz­wier­cied­le­niem w ję­zy­ku po­strze­ga­nia rze­czy­wi­sto­ści w ka­te­go­riach płci mę­skiej


SJP.pl


męskoosobowy

ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy - ka­te­go­ria mor­fo­lo­gicz­na rze­czow­ni­ków, przy­miot­ni­ków oraz niek­tó­rych li­czeb­ni­ków, za­im­ków i cza­sow­ni­ków licz­by mno­giej od­no­szą­cych się do osób płci mę­skiej lub osób płci mę­skiej i żeń­skiej


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) gram. zob. ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɛ̃w̃skɔːsɔˈbɔvɨ, AS: mẽũ̯sk•osobovy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. m.-os.

Wiktionary


męskorzeczowy

ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy - jeden z ro­dza­jów gra­ma­tycz­nych rze­czow­ni­ka; ro­dzaj męski nie­ży­wot­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. tylko w wy­ra­że­niu: ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

Wiktionary


męskozwierzęcy

ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy - jeden z ro­dza­jów gra­ma­tycz­nych rze­czow­ni­ka; ro­dzaj męski ży­wot­ny nie­o­so­bo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) gram. zob. ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) męskożywotny; skr. mzw

Wiktionary


męskość

1. ze­spół cech ty­po­wych dla męż­czyz­ny;
2. po­ten­cja płcio­wa męż­czyz­ny;
3. po­tocz­nie: mę­skie na­rzą­dy płcio­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) an­trop. zbiór cech uwa­ża­nych za ty­po­we dla męż­czyz­ny;

 (1.2) seks. po­ten­cja sek­su­al­na męż­czyz­ny

 (1.3) eufem. ge­ni­ta­lia, mę­skie na­rzą­dy płcio­we

Wiktionary

Mę­skość – zbiór cech, za­cho­wań i ról spo­łecz­nych tra­dy­cyj­nie zwią­za­nych z chłop­ca­mi i męż­czyz­na­mi. Cho­ciaż mę­skość (po­dob­nie jak ko­bie­cość) jest spo­łecz­nie skon­stru­o­wa­na, to pewne ba­da­nia wska­zu­ją, że niek­tó­re za­cho­wa­nia uwa­ża­ne za mę­skie są bio­lo­gicz­nie uwa­run­ko­wa­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Osoby an­dro­gy­nicz­ne łączą w sobie cechy psy­chicz­ne i spo­so­by za­cho­wa­nia (ra­dze­nia sobie w trud­nych sy­tu­a­cjach) cha­rak­te­ry­stycz­ne dla tra­dy­cyj­nie poj­mo­wa­nej mę­sko­ści i ko­bie­co­ści.

 (1.3) Skry­wa­jąc mę­skość mą / w ręcz­ni­czek szczu­pły ciut / i w gar­ści mydła ćwierć / ho­łu­biąc ile sił. / Na­stęp­ny! Na­stęp­ny!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɛ̃w̃skɔɕt͡ɕ, AS: mẽũ̯skość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mężczyzna mos.

 czas. mężnieć ndk., zmężnieć dk.

 przym. męski

 przysł. męsko, po męsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) jurność

 (1.3) przyrodzenie

Wiktionary


męskożywotność

ka­te­go­ria gra­ma­tycz­na zwią­za­na z rze­czow­ni­kiem


SJP.pl


męskożywotny

ro­dzaj mę­sko­ży­wot­ny - jeden z ro­dza­jów gra­ma­tycz­nych rze­czow­ni­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) gram. oz­na­cza­ją­cy rze­czow­ni­ki ro­dza­ju mę­skie­go, które na­zy­wa­ją isto­ty żywe nie­bę­dą­ce ludź­mi – naj­czę­ściej zwie­rzę­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rze­czow­ni­ki mę­sko­nie­ży­wot­ne mają w bier­ni­ku taką samą formę jak w mia­now­ni­ku.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) męskozwierzęcy

Wiktionary


męstwo

1. od­wa­ga, nie­u­stra­szo­ność, bo­ha­ter­stwo
2. cnota mo­ral­na, jedna z czte­rech cnót kar­dy­nal­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­wa­ga, nie­u­stra­szo­ność, bo­ha­ter­stwo

 (1.2) cnota mo­ral­na, jedna z czte­rech cnót kar­dy­nal­nych;

Wiktionary

Mę­stwo – cnota mo­ral­na, która po­le­ga na umie­jęt­no­ści po­dej­mo­wa­nia do­brych de­cyz­ji mimo nies­przy­ja­ją­cych uwa­run­ko­wań, za­rów­no wew­nętrz­nych, jak i zew­nętrz­nych. Cnota mę­stwa czyni zdol­nym do sta­wia­nia czoła pró­bom i na­ra­ża­nia się na nie­przy­jem­ne kon­sek­wen­cje, w imię wyż­szych war­to­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mę­stwo wy­ma­ga obro­ny słab­szych, któ­rych nikt nie broni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɛ̃w̃stfɔ, AS: mẽũ̯stfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mężczyzna mos.

 przym. mężny

 przysł. męsko, po męsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lwie serce

Wiktionary


męt

czło­wiek z mar­gi­ne­su spo­łecz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) po­gard. osoba nie­mo­ral­nie się pro­wa­dzą­ca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ma­te­riał uno­szą­ce się w cie­czy, zmniej­sza­ją­cy jej przej­rzy­stość

 (2.2) psych. brak upo­rząd­ko­wa­nia myśli, także nies­kład­ność ciągu wy­po­wie­dzi

 (2.3) pot. za­bu­rze­nie wi­dze­nia, po­ja­wia­nie się ciem­nych pla­ma­am

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod budką stało kilku mętów i o czymś gło­śno de­li­be­ro­wa­ło.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. mącić ndk.

 przym. mętnawy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zawiesina

Wiktionary


mętków

Zo­bacz też: Męt­ków w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Męt­ków – wieś po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie chrza­now­skim, w gmi­nie Ba­bi­ce.

Wikipedia


mętlik

ba­ła­gan, zamęt w rze­czach, spra­wach, my­ślach lub wy­po­wie­dziach; ga­li­ma­tias


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chaos, zamęt, nie­po­rzą­dek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɛ̃ntlʲik, AS: mẽntlʹik

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mętny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. bałagan, bigos, dom wariatów, galimatias, kocioł, kociokwik, kołomyja, kołowacizna, kołowanina, kołowrotek, koniec świata, meksyk, miszmasz, młyn, obłęd, pomieszanie z poplątaniem, przewalanka, sajgon, sądny dzień, szurum-burum, urwanie głowy; neutr. bezład, nieład, chaos, dezorganizacja, kakofonia, nieporządek, rozgardiasz, zamęt, zamieszanie; przest. kweres

Wiktionary


mętnawy

tro­chę mętny, nie­zu­peł­nie przez­ro­czy­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) tro­chę mętny, nie do końca przej­rzy­sty, nie w pełni przez­ro­czy­sty

 (1.2) nie­zu­peł­nie zro­zu­mia­ły, nie­jas­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɛ̃ntˈnavɨ, AS: mẽntnavy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. męt, mętność

 przym. mętny

 przysł. mętnie, mętnawo

Wiktionary


mętniacki

zwią­za­ny z męt­nia­kiem


SJP.pl


mętniactwo

chaos my­ślo­wy, po­mie­sza­nie pojęć


SJP.pl


mętniak

osoba my­ślą­ca i for­mu­łu­ją­ca swoje myśli cha­o­tycz­nie, nie­jas­no


SJP.pl


mętniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: męt­nie


SJP.pl


mętniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: mętny


SJP.pl


mętno

Mętno (niem. "Man­tel") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, w gmi­nie Choj­na, na Po­je­zie­rzu My­śli­bor­skim, nad rzeką Ka­li­cą i je­zio­rem Mętno, na stoku wznie­sień. Pier­wsza wzmian­ka z 1337.

W la­tach 1954–1959 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Mętno, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Choj­na. W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


mętnooki

ma­ją­cy mętne oczy


SJP.pl


mętnoszary

szary i mętny jed­no­cze­śnie


SJP.pl


mętność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co mętne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mętnawość ż., mąciciel m., mącenie n.

 czas. mącić ndk.

 przym. mętny, mętnawy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieklarowność

Wiktionary


mętny

1. za­wie­ra­ją­cy za­wie­si­nę;
2. nie­przej­rzy­sty, zam­glo­ny;
3. cha­o­tycz­ny, nie­pre­cy­zyj­ny, nie­jas­ny, po­dej­rza­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­wie­ra­ją­cy męty, z za­nie­czy­szcze­niem

 (1.2) bez bla­sku

 (1.3) słabo wi­docz­ny, wi­dzia­ny jak przez mgłę

 (1.4) w cha­o­sie, trud­ny do zro­zu­mie­nia

 (1.5) bez do­kład­ne­go okre­śle­nia czy przy­bli­że­nia

 (1.6) da­ją­cy po­czu­cie nie­pew­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­fe­sor z roz­wi­chrzo­ną czu­pry­ną prze­le­wał z re­tor­ty do re­tor­ty mętną bia­ła­wą ciecz, mie­szał ją z sub­stan­cja­mi, za­war­ty­mi w sze­re­gach pro­bó­wek, przy­go­to­wu­jąc jakąś re­ak­cję.

 (1.1) Ale mętny wy­szedł ten rozt­wór - cie­ka­we, czy wszyst­ko do­da­łem jak trze­ba…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɛ̃ntnɨ, AS: mẽntny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mątwa ż., mątewka ż., mętlik, mętniak, mętność

 przym. mętnawy

 przysł. mętnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brudny, przybrudzony, zanieczyszczony, nieczysty, nieprzezroczysty

 (1.2) nieczysty, przyciemniony

 (1.3) przymglony

 (1.4) chaotyczny, niejasny, niezrozumiały, nielogiczny

 (1.5) niesprecyzowany, niedokładny

 (1.6) niepewny

Wiktionary


mętrak

naz­wi­sko


SJP.pl


mętwa

daw­niej: płyn­ne le­kar­stwo z nie­roz­pu­szczal­nym prosz­kiem


SJP.pl


mętwik

bak­te­ria ma­ją­ca kształt pa­łecz­ki za­o­pa­trzo­nej w ruch­li­we rzę­ski nit­ko­wa­te, które umoż­li­wia­ją jej po­ru­sza­nie się


SJP.pl


mętwikowy

→ męt­wik


SJP.pl

Patrz:

mętwik

mężateczka

zdrob­nie­nie od: mę­żat­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: mę­żat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmɛ̃w̃ʒaˈtɛt͡ʃka, AS: mẽũ̯žatečka

Wiktionary


mężatka

ko­bie­ta, która ma męża; ko­bie­ta za­męż­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która jest żoną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Mę­żat­ka” jest bar­dziej for­mal­nym okre­śle­niem żony.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɛ̃w̃ˈʒatka, AS: mẽũ̯žatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mąż

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zamężna, żona, małżonka

Wiktionary


mężatkowski

→ mę­żat­ka


SJP.pl

Patrz:

mężatka

mężaty

po­tocz­nie: za­męż­ny


SJP.pl


mężczyzna

do­ro­sły czło­wiek płci mę­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) do­ro­sły czło­wiek płci mę­skiej;

 (1.2) pot. ko­cha­nek

rze­czow­nik zbio­ro­wy, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) daw. męż­czyź­ni (1.1)

Wiktionary

Męż­czyz­na – doj­rza­ły płcio­wo przed­sta­wi­ciel ga­tun­ku Homo sa­piens o płci mę­skiej. Przed osią­gnię­ciem do­ro­sło­ści czło­wiek płci mę­skiej okre­śla­ny jest jako chło­piec. Róż­ni­ce w ge­no­ty­pie ko­bie­ty i męż­czyz­ny de­ter­mi­nu­ją dy­mor­fizm płcio­wy czło­wie­ka (→ chro­mo­so­my płci), gdyż zde­cy­do­wa­na więk­szość męż­czyzn ma chro­mo­som X i chro­mo­som Y. U męż­czyzn zaz­wy­czaj rów­nież wy­stę­pu­je wyż­szy po­ziom an­dro­ge­nów i niż­szy estro­ge­nów. Wy­ją­tek od tego sta­no­wią niek­tó­rzy transpł­cio­wi i in­terpł­cio­wi męż­czyź­ni.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jako ope­ra­to­rów żu­ra­wi bu­dow­la­nych tra­dy­cyj­nie za­trud­nia się wy­łącz­nie męż­czyzn – choć wy­jąt­ki się zda­rza­ją.

 (1.2) Pani Ce­li­no, miała pani wielu męż­czyzn w swoim życiu?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mɛ̃w̃ʃˈt͡ʃɨzna, AS: mẽũ̯ščyzna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mąż mos., męskość ż., męstwo n.

 czas. mężnieć ndk., zmężnieć dk.

 przym. męski, zamężny

 przysł. męsko, mężnie, po męsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pan, facet; pot. facio, faciu, koleś; symbol. ♂; skr. M; gw. Górny Śląsk chop

Wiktionary


mężczyźniany

→ męż­czyz­na


SJP.pl

Patrz:

mężczyzna

mężnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób mężny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmɛ̃w̃ʒʲɲɛ, AS: mẽũ̯žʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mężny, męski

 rzecz. mąż m., mężczyzna mos.

 czas. zmężnieć, mężnieć

 przysł. męsko, po męsku

Wiktionary


mężniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: męż­nie


SJP.pl


mężniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: mężny


SJP.pl


mężnieć

1. sta­wać się sil­niej­szym, tęż­szym; po­tęż­nieć;
2. daw­niej: sta­wać się męż­nym, od­waż­nym; od­waż­nieć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zmęż­nieć)

 (1.1) sta­wać się mę­skim

 (1.2) na­bie­rać tę­żyz­ny, siły

 (1.3) sta­wać się męż­nym, od­waż­niej­szym

 (1.4) przen. roz­ra­stać się, roz­wi­jać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W cza­sie wa­ka­cji w Bo­sto­nie Igor za­czął męż­nieć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zmężnieć dk.

 przym. męski

 przysł. mężnie, męsko

 rzecz. mężczyzna mos./ż., mężnienie n., mąż mos., męskość ż.

Wiktionary


mężność

daw­niej:
1. mę­stwo;
2. wiek męski


SJP.pl


mężny

odz­na­cza­ją­cy się mę­stwem, wa­lecz­no­ścią, śmia­ły w walce; bę­dą­cy ob­ja­wem od­wa­gi; od­waż­ny, nie­u­stra­szo­ny, wa­lecz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) dziel­ny, wa­lecz­ny, śmia­ły, od­waż­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ślicz­ne córki na­u­czy­cie­la śpie­wa­ły do wtóru oj­cow­skim skrzyp­kom. Star­szej, Pe­la­gii, prze­lot­nej sym­pa­tii (bo czo­ło­wą adre­sat­ką „tęs­knot” gim­naz­ja­li­stów była panna Olim­pia Drwę­ska, o iście olim­pij­skiej uro­dzie), wpi­sał 19-letni Janek w imion­nik dwa wier­sze „Bądź silną i mężną”, „Bądź Polką”.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zmężnieć

 przym. męski

 przysł. mężnie

 rzecz. męstwo n.

Wiktionary


mężobójca

daw­niej: mor­der­ca, za­bój­ca; rów­nież za­bój­ca męż­czyz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. czło­wiek, który po­peł­nił za­bój­stwo

 (1.2) daw. za­bój­ca męż­czyz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mężobójstwo n.

:: fż. mężobójczyni ż.

 przym. mężobójczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. zabójca, morderca

Wiktionary


mężobójczy

zwią­za­ny z za­bi­ciem włas­ne­go męża


SJP.pl


mężobójczyni

za­bój­czy­ni włas­ne­go męża


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krym. za­bój­czy­ni swo­je­go męża

 (1.2) daw. krym. za­bój­czy­ni męż­czyz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mężobójstwo n., mężobójca mos.

 przym. mężobójczy

Wiktionary


mężobójstwo

za­bi­cie włas­ne­go męża


SJP.pl


mężowski

do­ty­czą­cy męża, na­le­żą­cy do męża, wła­ści­wy mę­żo­wi


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy męża, na­le­żą­cy do męża

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mąż mos., mężulek mos., mężuś mos.

 przym. męski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mężowy

Wiktionary


mężowy

przy­miot­nik od: mąż


SJP.pl


mężulek

pie­szczot­li­wie o mężu; mę­żu­lo, mężuś, mę­żu­nio


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pieszcz. lub iron. okre­śle­nie męża

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bar­bór­ka wciąż zerka na swo­je­go mę­żul­ka.

 (1.1) Twój mę­żu­lek coś nie w sosie, obia­dek nie sma­ko­wał?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mąż mos., mężuś mos.

 przym. mężowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mężuś

Wiktionary


mężulo

pie­szczot­li­wie o mężu; mężuś, mę­żu­lek, mę­żu­nio


SJP.pl


mężunio

pie­szczot­li­wie o mężu; mę­żu­lo, mę­żu­lek, mężuś


SJP.pl


mężuś

pie­szczot­li­wie o mężu; mę­żu­lo, mę­żu­lek, mę­żu­nio


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. pieszcz. lub iron. okre­śle­nie męża

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bar­bór­ka wciąż zerka na swo­je­go mę­żu­sia.

 (1.1) Mężuś myśli, że ja nie wiem, ile on za­ra­bia, a ja co mie­siąc od­bie­ram jego wy­cią­gi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mąż mos., mężulek mos.

 przym. mężowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mężulek

Wiktionary


mężydło

naz­wi­sko


SJP.pl


mężyk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mężyk – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim
  • Mężyk – po­mor­ski demon
  • Ar­ka­diusz Mężyk – pol­ski in­ży­nier, wy­kła­dow­ca
  • Jan Mężyk z Dą­bro­wy – pol­ski urzęd­nik sta­ro­pol­ski
  • Ma­riusz Mężyk – pol­ski pił­karz

Wikipedia


mężysko

zgru­bie­nie od: mąż; po­u­fa­le lub z lek­ce­wa­że­niem o mężu


SJP.pl


mężyński

naz­wi­sko


SJP.pl


mł.

skrót od: młod­szy


SJP.pl

skrót

 (1.1) = młod­szy (stop­niem)

 (1.2) = młod­szy (wie­kiem)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­wi­ga­to­rem był mł. chor. Wło­dzi­mierz Łu­ka­sik

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmwɔṭʃɨ|ˈmwɔṭʃa, AS: mu̯oṭšy|mu̯oṭša

Wiktionary


młaka

1. za­ba­gnio­ny, za­tor­fio­ny ob­szar, naj­czę­ściej wokół źró­dła w te­re­nie pła­skim lub słabo na­chy­lo­nym;
2. gwa­ro­wo: teren pod­mo­kły, po­ro­śnię­ty ro­ślin­no­ścią ba­gien­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. teren pod­mo­kły, po­ro­śnię­ty ro­ślin­no­ścią ba­gien­ną, z płyt­ki­mi za­głę­bie­nia­mi wody sto­ją­cej;

Wiktionary

Młaka – po­wierzch­nio­wy, nie­sku­pio­ny wy­pływ wód po­dziem­nych z ut­wo­rów po­kry­wo­wych, także wokół źró­dła, zwy­kle za­tor­fio­ny lub za­ba­gnio­ny wsku­tek utrud­nio­ne­go od­pły­wu wody. Po­ro­śnię­ty ro­ślin­no­ścią ba­gien­ną lub łą­ko­wą.

Młaki po­ja­wia­ją się z re­gu­ły tam, gdzie na­stę­pu­je za­ta­mo­wa­nie swo­bod­ne­go od­pły­wu na po­wierzch­ni, a więc na od­cin­kach te­re­nów pła­skich lub słabo na­chy­lo­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­le­wi­sko zas­nu­ła gęsta sieć osoki. Drga­ły na wierz­chu nie­spo­koj­ne li­ście strzał­ki wod­nej. (…) Na za­pom­nia­nej młace, na oliw­ko­wym lu­strze wody spo­czy­wa­ły jasne obło­ki…

Wiktionary


mława

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

}|-

Mława – mia­sto w Pol­sce w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, sie­dzi­ba po­wia­tu mław­skie­go. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2024 r. mia­sto li­czy­ło 30 802 miesz­kań­ców, będąc 18. naj­lud­niej­szym mia­stem w wo­je­wództ­wie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Głos za­bie­rze przed­sta­wi­ciel­ka KIK-u z Mławy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmwava, AS: mu̯ava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mławianin mos., Mławianka ż.

 przym. mławski

Wiktionary


mławianin

miesz­ka­niec Mławy


SJP.pl


mławianka

miesz­kan­ka Mławy


SJP.pl


mławski

przy­miot­nik od: Mława


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Mławy, zwią­za­ny z Mławą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­u­stą­pie­nie pier­wszeń­stwa prze­ja­zdu było naj­częst­szą przy­czy­ną wy­pad­ków dro­go­wych na te­re­nie pow. mław­skie­go w roku 2019.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mława ż., Mławianin mos., Mławianka ż.

Wiktionary


młocarnia

ma­szy­na rol­ni­cza do młó­ce­nia zboża, lnu, ro­śli­na strącz­ko­wych itp.; młoc­kar­nia, mło­car­ka, młoc­kar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. ma­szy­na rol­ni­cza słu­żą­ca do omło­tu zboża i in­nych plo­nów;

Wiktionary

Mło­car­nia (młoc­kar­nia) – ma­szy­na rol­ni­cza słu­żą­ca do omło­tu zbóż (od­dzie­la­nie zia­ren zboża od kło­sów i plew), rze­pa­ku, strącz­ko­wych, mar­chwi, traw itp., a po od­po­wied­nim przy­sto­so­wa­niu także do wy­cie­ra­nia głó­wek ko­ni­czy­ny, z kolb ku­ku­ry­dzy itp.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­dob­nie jeź­dzi­ło się na sno­pach, kiedy nad­szedł czas młoc­ki i wozy ze zbo­żem za­jeż­dża­ły jeden za dru­gim do mło­car­ni.

 (1.1) Dużą atrak­cją była za­byt­ko­wa, stu­let­nia lo­ko­mo­bi­la, która bę­dzie na­pę­dza­ła za­byt­ko­wą mło­car­nię.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młócenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) młockarnia

Wiktionary


młocarz

czło­wiek młó­cą­cy ce­pa­mi zboże; mło­cek


SJP.pl


młocek

czło­wiek młó­cą­cy ce­pa­mi zboże; mło­carz


SJP.pl


młochowski

naz­wi­sko


SJP.pl


młochów

Mło­chów – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie prusz­kow­skim, w gmi­nie Na­da­rzyn.

W skład so­łect­wa "Mło­chów" wcho­dzi także osada Ża­bie­niec.

Wieś szla­chec­ka Mło­cho­wo po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie tar­czyń­skim ziemi war­szaw­skiej wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go.

Wikipedia


młociarka

→ mło­ciarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. lek­ko­at­let­ka upra­wia­ją­ca rzut mło­tem

Wiktionary

Patrz:

młociarz

Powiązane:

 rzecz. młot m., młotek m., młoteczek m., młotownia ż., młotowy m., młotkowanie n.

:: fm. młociarz m.

 czas. młotkować ndk.

 przym. młotowy, młotowaty

Wiktionary


młociarz

po­tocz­nie: spor­to­wiec rzu­ca­ją­cy mło­tem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. za­wod­nik rzu­ca­ją­cy mło­tem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zdaje się, że pol­scy mło­cia­rze zdo­mi­no­wa­li igrzy­ska.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmwɔt͡ɕaʃ, AS: mu̯oćaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młot mos./mrz., młotek mos./mrz., młoteczek mrz., młotownia ż., młotowy mos., młotowate nmos., młotkowanie n.

:: fż. młociarka ż.

 czas. młotkować ndk.

 przym. młotowy, młotowaty

Wiktionary


młociny

osied­le w War­sza­wie


SJP.pl

Zo­bacz też: Mło­ci­ny – sta­cja war­szaw­skie­go metra.

Mło­ci­ny – osied­le i ob­szar MSI w dziel­ni­cy Bie­la­ny w War­sza­wie.

Mło­ci­ny gra­ni­czą od pół­no­cy z gminą Ło­mian­ki, od wscho­du przez Wisłę z war­szaw­ską dziel­ni­cą Bia­ło­łę­ka, od po­łud­nia z osied­lem na Wrze­cio­nie i Lasem Bie­lań­skim, od za­cho­du zaś z Wólką Wę­glo­wą.

Wikipedia


młociński

przy­miot­nik od: Mło­ci­ny


SJP.pl


młocka

wy­łu­ski­wa­nie ziar­na z kło­sów, strą­ków itp. za po­mo­cą cepów lub ma­szyn; młóc­ka, młó­ce­nie, omłot


SJP.pl


młockarka

ma­szy­na rol­ni­cza do młó­ce­nia zboża, lnu, ro­śli­na strącz­ko­wych itp.; młoc­kar­nia, mło­car­ka, mło­car­nia


SJP.pl


młockarnia

ma­szy­na rol­ni­cza do młó­ce­nia zboża, lnu, ro­śli­na strącz­ko­wych itp.; mło­car­nia, mło­car­ka, młoc­kar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ma­szy­na rol­ni­cza do młó­ce­nia zboża

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młócenie n.

Wiktionary


młockarski

do­ty­czą­cy młoc­ka­rza, młoc­ki


SJP.pl


młoda

młoda ko­bie­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. panna młoda

 (1.2) pot. o dziew­czy­nie naj­młod­szej w gru­pie, naj­młod­szej sio­strze

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. M., W. lp. od: młody

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oj­ciec po­szedł po­pro­sić młodą do tańca.

 (1.2) Po­wiedz mło­dej, żeby wy­pro­wa­dzi­ła Azę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młodzi lm m.

:: fm. młody mos.

 przym. młody, młodociany

 czas. młodzić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) panna młoda, pani młoda, daw. oblubienica, reg. śl. niewiasta

Wiktionary


młodawski

naz­wi­sko


SJP.pl


młode

nie­do­ro­słe zwie­rzę: szcze­nię, pis­klę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zool. zwie­rzę, które je­szcze nie osią­gnę­ło doj­rza­ło­ści płcio­wej

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) lp. n., lm. nmos. od: młody

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasza kró­li­ca ma młode.

 (1.1) Młode świni to pro­się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmwɔdɛ, AS: mu̯ode

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młodość ż., młodzież ż., młodzieżowość ż., młódź ż., młodzieniec m., młody m., młodnienie n.

 czas. młodnieć ndk.

 przym. młody, młodzieżowy, młodziutki, młodziuchny, młodziusieńki, młodziuteńki

Wiktionary


młodkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Młod­kow­ski – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Le­li­wa.

Wikipedia


młodniak

młody drze­wo­stan (nie­prze­kra­cza­ją­cy wieku 20 lat); młod­nik


SJP.pl


młodnik

młody drze­wo­stan (nie­prze­kra­cza­ją­cy wieku 20 lat); młod­niak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) młody, kil­ku­na­sto­let­ni las

Wiktionary

Młod­nik (do­dat­ko­wa nazwa w j. niem. Süssenrode, dawna nazwa pol­ska "Sy­se­rod") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie opol­skim, w gmi­nie Murów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmwɔdʲɲik, AS: mu̯odʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 zob. młody.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) młodniak

Wiktionary


młodo

przy­słó­wek

 (1.1) w mło­dym wieku, w spo­sób do­ty­czą­cy mło­do­ści, mło­de­go wieku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na tym zdję­ciu wy­glą­dasz młodo.

 (1.1) Dziad­ko­wie prze­strze­ga­li, żebym zbyt młodo z na­ło­ga­mi nie za­czy­nał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmwɔdɔ, AS: mu̯odo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. młody, młodziutki, młodziuchny, młodziusieńki, młodziuteńki

 rzecz. młody mos., młodzieniec mos., młodzik mrz./mos./mzw.

 przysł.

:: zdrobn. młodziuchno, młodziusieńko, młodziuteńko, młodziutko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) za młodu

Wiktionary


młodociana

taki, który nie osią­gnął je­szcze do­ro­sło­ści; nie­peł­no­let­ni


SJP.pl


młodociany

czło­wiek nie­peł­no­let­ni, nie­do­ro­sły


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który wciąż nie po­sia­da cech do­ro­sło­ści; wciąż zbyt młody

 (1.2) bar­dzo młody

 (1.3) stwo­rzo­ny, gdy autor był młody

 (1.4) biol. w po­cząt­ko­wym sta­dium roz­wo­ju

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) praw. (ko­deks pracy) osoba, która ukoń­czy­ła szes­na­ście, a nie ukoń­czy­ła osiem­na­stu lat

 (2.2) praw. (ko­deks karny) osoba, która w chwi­li po­peł­nie­nia czynu za­bro­nio­ne­go nie osią­gnę­ła 21. roku życia i w chwi­li orze­ka­nia przed sądem pier­wszej in­stan­cji nie osią­gnę­ła 24. roku życia

Wiktionary

Mło­do­cia­ny – po­ję­cie o dwo­ja­kim zna­cze­niu:

Z po­wo­du nie­peł­ne­go je­szcze uksz­tał­to­wa­nia psy­chi­ki mło­do­cia­nych spraw­ców prze­stępstw oraz dużej po­dat­no­ści na wpły­wy oto­cze­nia prze­pis art. 54 § 1 Ko­dek­su kar­ne­go wpro­wa­dza dy­rek­ty­wę ogól­ną, że wy­mie­rza­jąc karę mło­do­cia­ne­mu, sąd kie­ru­je się prze­de wszyst­kim tym, aby spraw­cę wy­cho­wać. Z tych sa­mych po­wo­dów, je­że­li prze­ma­wia­ją za tym wzglę­dy wy­cho­waw­cze, sąd może za­sto­so­wać w sto­sun­ku do mło­do­cia­ne­go nadz­wy­czaj­ne zła­go­dze­nie kary (art. 60 § 1 KK).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W za­kła­dzie prze­by­wa­ją mło­do­cia­ni prze­stęp­cy z te­re­nu kilku wo­je­wództw.

 (1.2) Ostat­ni spek­takl nie przy­padł do gustu mło­do­cia­nej ślą­skiej wi­dow­ni.

 (1.3) Swe mło­do­cia­ne lata poeta spę­dził we Lwo­wie.

 (1.4) Ben­to­so­we osob­ni­ki mło­do­cia­ne są czę­sto spo­ty­ka­ne np. w ba­se­nach pły­wo­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młodość ż., młoda ż., młodsza ż., młoducha ż., młoduchna ż., młody mos., młodzian mos., młodzianek mos., młodzianka ż., młodzie nmos., młodzieniec mos., młódź ż.

:: fż. młodociana ż.

 przym. młody, młodziankowy, młodziuchny, młodziusieńki, młodziuteńki, młodziutki

 przysł. młodo, młodocianie, młodu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedorosły, nieletni

 (1.3) młodzieńczy

 (2.2) nieletni

Wiktionary


młodocin

Mło­do­cin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie żniń­skim, w gmi­nie Bar­cin.

Wikipedia


młodoczech

1. czło­nek lub sym­pa­tyk ra­dy­kal­nej, pa­trio­tycz­nej frak­cji po­li­tycz­nej w au­stro-wę­gier­skim sej­mie w dru­giej po­ło­wie XIX wieku;
2. uczest­nik lub sym­pa­tyk Mło­dych Czech, ruchu w sztu­ce w epoce fin de siec­le, np. Al­fons Mucha


SJP.pl


młodogramatyczny

→ mło­do­gra­ma­tyk, ne­o­gra­ma­tycz­ny


SJP.pl


młodogramatyk

przed­sta­wi­ciel grupy ję­zy­koz­naw­ców nie­miec­kich z końca XIX wieku, two­rzą­cych tzw. szko­łę lip­ską, któ­rych na­czel­nym ha­słem była teza o bez­wy­jąt­ko­wo­ści praw gło­so­wych


SJP.pl


młodoheglista

w fi­lo­zo­fii: przed­sta­wi­ciel le­wi­co­we­go nurtu he­glow­skiej kon­cep­cji fi­lo­zo­ficz­nej, dą­żą­cy do przeksz­tał­ce­nia fi­lo­zo­fii w kry­ty­kę rze­czy­wi­sto­ści, któ­rej celem by­ła­by prze­mia­na świa­ta


SJP.pl


młodoheglistka

→ mło­do­he­gli­sta


SJP.pl

Patrz:

młodoheglista

młodoliteracki

do­ty­czą­cy li­te­ra­tu­ry two­rzo­nej przez mło­dych, zło­żo­ny z mło­dych li­te­ra­tów


SJP.pl


młodopióry

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. okry­ty mło­dy­mi pió­ra­mi

Wiktionary


młodopolak

czło­nek Ruchu Mło­dej Pol­ski - ugru­po­wa­nia pol­skiej opo­zy­cji an­ty­ko­mu­ni­stycz­nej, pow­sta­łe­go w 1979 roku


SJP.pl


młodopolanin

przed­sta­wi­ciel kie­run­ku li­te­rac­kie­go zwa­ne­go Młodą Pol­ską


SJP.pl


młodopolski

do­ty­czą­cy Mło­dej Pol­ski (kie­ru­nek w li­te­ra­tu­rze i sztu­ce), wła­ści­wy Mło­dej Pol­sce


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Młodą Pol­ską, do­ty­czą­cy Mło­dej Pol­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czę­sto w ut­wo­rach mło­do­pol­skich ar­ty­stów za­u­wa­żyć można rów­nież wpły­wy im­mo­ra­liz­mu i od­mien­ne­go niż kla­sycz­ne spoj­rze­nia na este­ty­kę.

Wiktionary


młodopolskość

→ mło­do­pol­ski


SJP.pl

Patrz:

młodopolski

młodopolszczyzna

ogół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla sztu­ki okre­su Mło­dej Pol­ski


SJP.pl


młodoszowice

Mło­do­szo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie brze­skim, w gmi­nie Grod­ków.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa opol­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go Lud­no­ści i Miesz­kań z 2011 roku licz­ba lud­no­ści we wsi Mło­do­szo­wi­ce wy­no­si 381, z czego 49,9% miesz­kań­ców sta­no­wią ko­bie­ty, a 50,1% lud­no­ści – męż­czyź­ni.

Wikipedia


młodoturecki

od­no­szą­cy się do mło­do­tur­ków lub ruchu zjed­no­cze­nio­we­go w Tur­cji w końcu XIX wieku


SJP.pl


młodoturek

czło­nek tu­rec­kie­go ruchu odro­dze­nia na­ro­do­we­go, dzia­ła­ją­ce­go na prze­ło­mie XIX i XX wieku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek na­cjo­na­li­stycz­ne­go i mo­der­ni­stycz­ne­go ruchu po­li­tycz­ne­go ist­nie­ją­ce­go w Tur­cji na prze­ło­mie XIX i XX wieku, dą­żą­ce­go do oba­le­nia mo­nar­chii os­mań­skiej i prze­bu­do­wy pań­stwa;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młodotureckość ż., młodoturkizm mrz.

 przym. młodoturecki

Wiktionary


młodowice

Mło­do­wi­ce (w la­tach 1977–1981 Wal­te­rów) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie prze­my­skim, w gmi­nie Fre­dro­pol. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś szla­chec­ka, włas­ność Fre­drów, po­ło­żo­na była w 1589 roku w ziemi prze­my­skiej wo­je­wództ­wa ru­skie­go.

Wikipedia


młodość

okres życia mię­dzy dzie­ciń­stwem a doj­rza­ło­ścią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co młode; cecha tego, kto jest młody

 (1.2) okres życia po­mię­dzy dzie­ciń­stwem a do­ro­sło­ścią

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mło­dość – album Ralp­ha Ka­min­skie­go z 2019 roku
  • Mło­dość – ty­god­nik wy­da­wa­ny w War­sza­wie w la­tach 1905–1906
  • Mło­dość – mie­sięcz­nik wy­da­wa­ny w Kra­ko­wie w la­tach 1898–1900
  • Mło­dość – opo­wia­da­nie Jo­sep­ha Con­ra­da z 1898 roku
  • Mło­dość − wło­sko-fran­cu­sko-szwaj­car­sko-bry­tyj­ski film tra­gi­ko­micz­ny z 2015 r.
  • Mło­dość – film, bol­ly­wo­odz­ki dra­mat spo­łecz­ny z 2004 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Bab­cia bar­dzo lu­bi­ła opo­wia­dać hi­sto­rie z cza­sów swo­jej mło­do­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmwɔdɔɕt͡ɕ, AS: mu̯odość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młodzieżówka ż., młodociany mos., młody mos., młodzież ż., młodzieniec m., młode n., młodsza ż., młódka ż.

 czas. odmłodzić, młodnieć ndk.

 przym. młody, młodziutki, młodziuchny, młodziusieńki, młodziuteńki, młodociany

 przysł. młodo

Wiktionary


młodożeniec

prze­sta­rza­le: pan młody, no­wo­że­niec


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sta­ni­sław Mło­do­że­niec (1895-1959) – poeta, współt­wór­ca pol­skie­go fu­tu­ryz­mu.
  • Jan Mło­do­że­niec (1929-2000) – pla­ka­ci­sta, ma­larz i gra­fik.
  • Sta­ni­sław Mło­do­że­niec (ur. 1953) – ma­larz.
  • Piotr Mło­do­że­niec (ur. 1956) – gra­fik, ry­sow­nik, ilu­stra­tor.

Wikipedia


młodożeńcy

prze­sta­rza­le: pan młody, no­wo­że­niec


SJP.pl


młodożeństwo

za­war­cie związ­ku mał­żeń­skie­go w mło­dym wieku


SJP.pl


młodsza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. po­ko­jów­ka

forma przy­miot­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) ż. stop­nia wyż­sze­go od: młody

Wiktionary

Powiązane:

 przym. młody, młodociany

 rzecz. młodociany mos., młodość ż., młody mos.

Wiktionary


młodszość

bycie młod­szym od kogoś lub cze­goś in­ne­go


SJP.pl


młodszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: młody


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wojsk. polit. niż­sze­go stop­nia

 (1.2) niż­szy w hie­rar­chii

 (1.3) mniej­szy wie­kiem

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) m. stop­nia wyż­sze­go od: młody

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Dałem młod­sze­mu bratu wiecz­ne pióro.

 (2.1) Dobre w tym jest to, że przez całe życie będę młod­szy niż Mick Jag­ger.

Wiktionary


młody

ma­ją­cy nie­wie­le lat, nie­doj­rza­ły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w okre­sie mię­dzy dzie­ciń­stwem a do­ro­sło­ścią

 (1.2) nie­daw­no wy­ro­sły

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. zob. pan młody.

 (2.2) pot. lek­cew. o oso­bie młod­szej od po­zo­sta­łych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ro­dzi­ce po­wie­dzie­li, że je­stem za młody, żeby pójść na ten film.

 (1.1) W szpi­ta­lu opie­ko­wa­ła się mną młoda pie­lę­gniar­ka.

 (1.1) Na kon­cer­cie grało wielu mło­dych ar­ty­stów.

 (1.2) Wie­wiór­ka żywi się na­sio­na­mi, orze­cha­mi i mło­dy­mi pę­da­mi drzew.

 (2.2) Młody, skocz po kolę!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmwɔdɨ, AS: mu̯ody

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młodzianka ż., młodzianek mos., młoda ż., młodnik m., młodość ż., młodzian m., młodzieniaszek m., młodzieniec m., młodzież ż., młodzieżówka ż., młodzik m., młode n., młodzi mos., młodsza ż., młódź ż., młodociany mos., młódka ż.

 czas. odmłodzić, młodzić, młodnieć ndk., odmłodnieć dk.

 przym. młodociany, młodzieńczy, młodzieżowy, młodziutki, młodziuchny, młodziuteńki, młodziusieńki

 przysł. młodo, młodzieńczo, młodzieżowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) młodociany, niedojrzały, nieletni

 (1.2) świeży

 (2.1) pan młody

Wiktionary


młodynin

Mło­dy­nin (nazwa hi­sto­rycz­na: Mło­dy­nin Mały) – wieś so­łec­ka w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie mław­skim, w gmi­nie Szy­dło­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


młodz.

skrót od: mło­dzie­żo­wy


SJP.pl


młodzi

1. mło­dzi lu­dzie, mło­dzież;
2. po­tocz­nie: ko­bie­ta i męż­czyz­na w dniu swo­je­go ślubu; no­wo­żeń­cy;
3. po­tocz­nie: młode mał­żeń­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. młoda para

 (1.2) pot. naj­młod­si w gru­pie, w ro­dzi­nie

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D., C., Ms. i W. lp. od: młódź

forma przy­miot­ni­ka.

 (3.1) mos. M., W. lm. od: młody

forma cza­sow­ni­ka.

 (4.1) 3 os. lp. ter. od: mło­dzić

Wiktionary

Mło­dzi – de­biu­tanc­ki album stu­dyj­ny pol­skiej grupy mu­zycz­nej Dr Misio. Wy­da­ny 26 marca 2013 roku na­kła­dem wyt­wór­ni pły­to­wej Uni­ver­sal Music Pol­ska. Na­gra­nia do­tar­ły do 31. miej­sca ze­sta­wie­nia OLiS.

Lider ze­spo­łu, Ar­ka­diusz Ja­ku­bik w roz­mo­wie z Marią Sza­błow­ską w pro­gra­mie Mu­zycz­na Je­dyn­ka w Ra­dio­wej Je­dyn­ce po­wie­dział:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po ce­re­mo­nii mło­dzi od razu wy­ru­szy­li w po­dróż po­ślub­ną.

 (1.2) My ugo­to­wa­li­śmy, niech mło­dzi się biorą za zmy­wa­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młodzieniec mos., młody mos., młoda ż., młodzik mos.

 przym. młody, młodziuchny, młodziusieńki, młodziuteńki, młodziutki

 przysł. młodo

 czas. młodzić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) młoda para, państwo młodzi

Wiktionary


młodziak

1. młody męż­czyz­na, zwy­kle nie­doś­wiad­czo­ny ży­cio­wo; mło­dzik, go­ło­wąs;
2. w ło­wiect­wie: młode zwie­rzę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba lub zwie­rzę o mło­dym wy­glą­dzie

Wiktionary


młodzian

daw­niej: mło­dzie­niec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. młody męż­czyz­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młodzianka ż.

:: zdrobn. młodzianek mos.

 przym. młodziankowy, młody, młodziuchny, młodziusieńki, młodziuteńki, młodziutki, młodociany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) młodzieniec

Wiktionary


młodzianek

prze­sta­rza­łe zdrob­nie­nie od: mło­dzian; mło­dzik, mło­dziak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. zdrobn. od mło­dzian

 (1.2) książk. młody męż­czyz­na, chło­pak

 (1.3) kult. rel. każde z nie­mow­ląt za­bitch przez sie­pa­czy He­ro­da

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: mło­dzian­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Za króla He­ro­da wy­mor­do­wa­no mło­dzian­ków w Judei.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młody mos., młodzian mos., młodzież ż.

:: fż. młodzianka ż.

 przym. młody, młodociany

 przysł. młodo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) niewiniątko

Wiktionary


młodzianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. młoda dziew­czy­na

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od: mło­dzia­nek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młoda ż., młody mos., młodzian mos., młodzianek mos., młodzież ż.

:: fm. młodzian mos.

 przym. młody, młodociany

 przysł. młodo

Wiktionary


młodzianowski

naz­wi­sko


SJP.pl


młodziczka

w spor­cie: za­wod­nicz­ka młod­sza od ju­nior­ki; ka­det­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. młoda ko­bie­ta

 (1.2) sport. za­wod­nicz­ka młod­sza niż ju­nior­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młodzik mzw./mos./mrz.

Wiktionary


młodzie

re­gio­nal­nie: droż­dże


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Poz­nań,Bi­sku­piz­na,Ku­ja­wy,Kraj­na,Gru­dziądz,Dział­do­wo,Zbi­je­wo,Ka­lisz. droż­dże

Wiktionary

Powiązane:

 przym. młodziowy

Wiktionary


młodziec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. nie­mow­lę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmwɔd͡ʑɛt͡s, AS: mu̯oʒ́ec

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. młodzieniec

Wiktionary


młodziej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: młodo


SJP.pl


młodziejewski

naz­wi­sko


SJP.pl


młodziejowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mło­dzie­jo­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Mi­cha­ło­wi­ce
  • Mło­dzie­jo­wi­ce – osada w woj. opol­skim, w pow. prud­nic­kim, w gmi­nie Gło­gó­wek

Wikipedia


młodziejów

Mło­dzie­jów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim, w gmi­nie Pia­ski.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Pia­ski. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 60 miesz­kań­ców.

Wikipedia


młodzieniaszek

do­ra­sta­ją­cy chło­piec; mło­dzik; wy­ro­stek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. przest. kil­ku­na­sto­let­ni chło­pak

Wiktionary

Mło­dzie­nia­szek – część mia­sta Pa­bia­ni­ce w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie pa­bia­nic­kim, do końca 1921 sa­mo­dziel­na miej­sco­wość. Leży na wscho­dzie mia­sta, wzdłuż ulicy Skar­gi.

Wikipedia

Patrz:

młodzieniaszek

Przykłady

 (1.1) Po­wiedz mło­dzie­niasz­ko­wi, że tu nie ma słu­żą­cych, każdy po sobie myje kubek.

 (1.1) Nie wpu­szcza­my go­ło­bro­dych mło­dzie­niasz­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młodzieniec m., młody mos.

 czas. młodzić ndk.

 przym. młody, młodziuchny, młodziusieńki, młodziuteńki, młodziutki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) młodzieniec, młodzik, wyrostek, chłopak, gołowąs

Wiktionary


młodzieniaszka

do­ra­sta­ją­cy chło­piec; mło­dzik; wy­ro­stek


SJP.pl

Patrz:

młodzieniaszek

młodzieniec

młody męż­czyz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. młody męż­czyz­na

 (1.2) stpol. nie­mow­lę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mwɔˈd͡ʑɛ̇̃ɲɛt͡s, AS: mu̯oʒ́ė̃ńec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młodnik m., młodość ż., młodzian m., młodzież ż., młodzieżówka ż., młodzik m., młode n., młodzi mos., młody m., młodzieńczość ż., młodnienie n., odmłodnienie n., odmłodzenie n., odmładzanie n., młodzieżowość ż.

:: zdrobn. młodzieniaszek m.

 czas. młodnieć ndk., odmłodnieć dk., odmładzać ndk., odmłodzić dk.

 przym. młody, młodociany, młodzieńczy, młodzieżowy, młodziutki, młodziuchny, młodziuteńki, młodziusieńki

 przysł. młodo, młodzieńczo, młodzieżowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) młodzian, młodzik, młodzieniaszek, młodziak, młokos, gołowąs, kawaler; daw. junak

 (1.2) młodziec

Wiktionary


młodzieszyn

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Mło­dzie­szyn – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie so­cha­czew­skim, w gmi­nie Mło­dzie­szyn. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś kró­lew­ska po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie gą­biń­skim ziemi go­sty­niń­skiej wo­je­wództ­wa raw­skie­go.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Mło­dzie­szyn. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go.

Wikipedia


młodzieszynek

Mło­dzie­szy­nek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie so­cha­czew­skim, w gmi­nie Mło­dzie­szyn. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go.

Wikipedia


młodzieszyński

przy­miot­nik od: Mło­dzie­szyn


SJP.pl


młodzieńczo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób mło­dzień­czy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. młody, młodzieńczy, młodziuchny, młodziusieńki, młodziuteńki, młodziutki

 rzecz. młody mos., młodzieniec mos.

Wiktionary


młodzieńczość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wiek mło­dzień­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młodzieniec mos.

 przym. młodzieńczy

Wiktionary


młodzieńczy

1. wła­ści­wy mło­dzień­co­wi, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla mło­dych ludzi;
2. bę­dą­cy mło­dzień­cem;
3. o ro­śli­nach: świe­żo wy­ro­sły, nie­doj­rza­ły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy mło­dym lu­dziom

 (1.2) po­cho­dzą­cy z okre­su czy­jejś mło­do­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bunt mło­dzień­czy jest cha­rak­te­ry­stycz­ny dla okre­su do­ra­sta­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mwɔˈd͡ʑɛ̇̃j̃n͇t͡ʃɨ, AS: mu̯oʒ́ė̃ĩ ̯ṇčy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młody mos., młodzieniec m., młodzieńczość ż.

 przysł. młodzieńczo

 przym. młody, młodziutki, młodziuchny, młodziusieńki, młodziuteńki

Wiktionary


młodzież

mło­dzi lu­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mło­dzi lu­dzie

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „na­sto­lat­ki”. Zo­bacz też: Na­sto­lat­ki (ujed­noz­nacz­nie­nie).Mło­dzież – ka­te­go­ria spo­łecz­na osób mło­dych, czyli znaj­du­ją­cych się w sta­nie przej­ścio­wym mię­dzy dzie­ciń­stwem a do­ro­sło­ścią (doj­rza­ło­ścią).De­fi­ni­cje ter­mi­nu są zróż­ni­co­wa­ne pod wzglę­dem prze­dzia­łu wie­ko­we­go, po­nie­waż w prze­ci­wień­stwie do okre­su doj­rze­wa­nia, okres mło­dzień­czy jest kon­struk­tem spo­łecz­nym róż­nie ro­zu­mia­nym w za­leż­no­ści od czasu i kul­tu­ry.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) War­szaw­ska mło­dzież ba­wi­ła się na kon­cer­cie zna­ne­go ze­spo­łu.

 (1.1) Marsz zor­ga­ni­zo­wa­ny przez miń­ską mło­dzież prze­bie­gał pod ha­słem „Mi­ło­ści, wol­no­ści, zmian”.

 (1.1) Mło­dzież w Ja­ro­sła­wiu jest na ogół grzecz­na, ale, jak wszę­dzie, zda­rza­ją się wy­jąt­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmwɔd͡ʑɛʃ, AS: mu̯oʒ́eš

Wiktionary

Powiązane:

 przym. młodzieżowy, młody, młodziutki, młodziuchny, młodziusieńki, młodziuteńki

 przysł. młodzieżowo

 rzecz. młodzianka ż., młodzianek mos., młody mos., młode n., młodość ż., młodzieżówka ż., młodzieżowość ż., młodzieniec mos., młódź ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) młodociani

Wiktionary


młodzieżowiec

czło­nek or­ga­ni­za­cji mło­dzie­żo­wej; dzia­łacz mło­dzie­żo­wy


SJP.pl


młodzieżowy

przy­miot­nik

 (1.1) ty­po­wy dla mło­dzie­ży

 (1.2) przez­na­czo­ny dla mło­dzie­ży

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój dzia­dek nie lubi mło­dzie­żo­we­go stylu.

 (1.2) Ubra­nia mło­dzie­żo­we są tam dalej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmwɔd͡ʑɛˈʒɔvɨ, AS: mu̯oʒ́ežovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. młodzieżowo

 rzecz. młody mos., młodzież ż., młodzieżówka ż., młodzieżowiec m., młodzieżówa ż., młode n., młodzieżowość ż., młodzieniec mos.

 przym. młody, młodziutki, młodziuchny, młodziusieńki, młodziuteńki

Wiktionary


młodzieżówa

1. ko­bie­ta po­zu­ją­ca na na­sto­lat­kę;
2. ko­bie­ta sym­pa­ty­zu­ją­ca z mło­dzie­żą, prze­by­wa­ją­ca z nią


SJP.pl


młodzieżówka

1. ogół mło­dych ludzi w ja­kiejś or­ga­ni­za­cji;
2. iro­nicz­nie: sta­rusz­ka ubie­ra­ją­ca się mło­dzie­żo­wo;
3. kadra spor­to­wa z za­wod­ni­ka­mi w wieku od 21 do 23 lat;
4. po­tocz­nie: po­wieść mło­dzie­żo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. część ja­kiejś or­ga­ni­za­cji zrze­sza­ją­ca osoby młode

 (1.2) sport. re­pre­zen­ta­cja ja­kie­goś kraju sku­pia­ją­ca za­wod­ni­ków w wieku 21-23 lata

 (1.3) pot. doj­rza­ła ko­bie­ta za­cho­wu­ją­ca się i ubie­ra­ją­ca mło­dzie­żo­wo

 (1.4) hand. ogół pro­duk­tów przez­na­czo­nych dla mło­dzie­ży

Wiktionary

Mło­dzie­żów­ka – po­pu­lar­ne okre­śle­nie sto­wa­rzy­szeń mło­dzie­żo­wych współ­pra­cu­ją­cych z par­tia­mi po­li­tycz­ny­mi o po­dob­nych ce­lach. Naj­czę­ściej ta współ­pra­ca ma cha­rak­ter in­sty­tu­cjo­nal­ny, tzn. w sta­tu­cie par­tii i w sta­tu­cie or­ga­ni­za­cji jest zapis mó­wią­cy o współ­pra­cy (np. o wy­bie­ra­niu do władz par­tii okre­ślo­nej licz­by przed­sta­wi­cie­li „mło­dzie­żów­ki”).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pół roku trwa­ły przy­go­to­wa­nia do pier­wsze­go kon­gre­su zjed­no­czo­nych mło­dzie­żó­wek dzia­ła­ją­cych do nie­daw­na przy So­ju­szu Le­wi­cy De­mo­kra­tycz­nej.

 (1.2) Za­gra­li dla in­ne­go pań­stwa w mło­dzie­żów­ce i chcą wró­cić do oj­czyz­ny, aby wy­stę­po­wać w jej re­pre­zen­ta­cji se­nio­rów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młodzieniec mos., młody mos., młodzież ż., młodość ż.

 przym. młodzieżowy, młody, młodziuchny, młodziusieńki, młodziuteńki, młodziutki

 przysł. młodzieżowo, młodo

Wiktionary


młodzik

1. młody męż­czyz­na, zwy­kle nie­doś­wiad­czo­ny ży­cio­wo; mło­dziak;
2. w spor­cie: za­wod­nik młod­szy od ju­nio­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. go­ło­wąs, chło­pak

 (1.2) sport. za­wod­nik młod­szy niż ju­nior

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. młode zwie­rzę

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) przen. gwara. księ­życ w nowiu

Wiktionary

Mło­dzik – męski sto­pień har­cer­ski obec­ny w pol­skim har­cer­stwie od po­cząt­ków ruchu. W ZHP, ZHR i SH jest to pier­wszy w ko­lej­no­ści sto­pień har­cer­ski chłop­ców, zdo­by­wa­ny w me­to­dy­ce har­cer­skiej przed wy­wia­dow­cą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed skle­pem stało dwóch mło­dzi­ków z ro­we­ra­mi i węd­ka­mi.

 (1.2) Tre­ner nie weź­mie Bart­ka na zgru­po­wa­nie mło­dzi­ków do Ustro­nia.

 (2.1) Pod­gry­za­jąc tatę lwa i mamę lwicę, mło­dzi­ki w cho­rzow­skim zoo przy­go­to­wu­ją się do do­ro­słe­go życia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młodzi mos., młodzizna ż., młody mos., młodzieniec mos.

:: fż. młodziczka ż.

 przym. młody, młodziuchny, młodziusieńki, młodziuteńki, młodziutki

 przysł. młodo

 czas. odmłodzić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) młodzieniec, młodzieniaszek, wyrostek, chłopak, nastolatek, gołowąs, gołobrody

Wiktionary


młodzikowaty

przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem lub za­cho­wa­niem do­ra­sta­ją­ce­go chłop­ca; mło­ko­so­wa­ty


SJP.pl


młodzikowo

Mło­dzi­ko­wo – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie średz­kim, w gmi­nie Krzy­ko­sy.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Do re­je­stru za­byt­ków wpi­sa­ne są: szko­ła z pier­wszej de­ka­dy XX wieku oraz ze­spół dwor­ski z dwo­rem z 1906 oraz par­kiem kra­jo­bra­zo­wym z końca XIX wieku.

Wikipedia


młodzikówko

Mło­dzi­ków­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie średz­kim, w gmi­nie Krzy­ko­sy.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


młodziuchny

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: młody

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mwɔˈd͡ʑuxnɨ, AS: mu̯oʒ́uχny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młody mos., młodnik m., młodość ż., młodzian m., młodzieniaszek m., młodzieniec m., młodzież ż., młodzieżówka ż., młodzik m., młode n., młodzi mos., młodociany mos.

 czas. młodnieć ndk., odmłodnieć dk.

 przym. młody, młodociany, młodzieńczy, młodzieżowy, młodziutki, młodziuteńki, młodziusieńki

 przysł. młodo, młodzieńczo, młodzieżowo

Wiktionary


młodziusieńki

zdrob­nie­nie od: młody


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: młody

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmwɔd͡ʑüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: mu̯oʒ́üśė̃ńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młody mos., młodnik m., młodość ż., młodzian m., młodzieniaszek m., młodzieniec m., młodzież ż., młodzieżówka ż., młodzik m., młode n., młodzi mos., młodociany mos.

 czas. młodnieć ndk., odmłodnieć dk.

 przym. młody, młodociany, młodzieńczy, młodzieżowy, młodziutki, młodziuchny, młodziuteńki

 przysł. młodo, młodzieńczo, młodzieżowo

Wiktionary


młodziuteńki

zdrob­nie­nie od: młody


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: młody

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po spot­ka­niu po­desz­ła do nas pewna Ania, mło­dziu­teń­ka adept­ka pióra, za­rzu­ca­jąc An­drze­jo­wi pla­giat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmwɔd͡ʑuˈtɛ̃ɲci, AS: mu̯oʒ́utẽńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młody mos., młodnik m., młodość ż., młodzian m., młodzieniaszek m., młodzieniec m., młodzież ż., młodzieżówka ż., młodzik m., młode n., młodzi mos., młodociany mos.

 czas. młodnieć ndk., odmłodnieć dk.

 przym. młody, młodociany, młodzieńczy, młodzieżowy, młodziutki, młodziuchny, młodziusieńki

 przysł. młodo, młodzieńczo, młodzieżowo

Wiktionary


młodziutki

zdrob­nie­nie od: młody


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. bar­dzo młody

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dawno, dawno temu przej­ście było miej­scem spot­kań za­ko­cha­nych - mło­dziut­kiej kasz­te­lan­ki opo­row­skiej i prze­o­ra za­ko­nu pa­u­li­nów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mwɔˈd͡ʑutʲci, AS: mu̯oʒ́utʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młodociany mos., młodnik mrz., młodość ż., młodzian mos., młodzieniaszek mos., młodzieniec mos., młodzież ż., młodzieżówka ż., młodzik mos., młode n., młodzi lm. mos., młody mos.

 czas. młodnieć ndk., odmłodnieć dk.

 przym. młody, młodociany, młodzieńczy, młodzieżowy, młodziuchny, młodziuteńki, młodziusieńki

 przysł. młodo, młodzieńczo, młodzieżowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) młody

Wiktionary


młodziuśki

zdrob­nie­nie od: młody


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: młody

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Dzie­dzicz­ka, nie po­wiem, li­to­ści­wa była pani, choć mło­dziuś­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mwɔˈd͡ʑüɕci, AS: mu̯oʒ́üśḱi

Wiktionary


młodziwo

pier­wszy po­karm wy­dzie­la­ny przez gru­czo­ły mlecz­ne u ko­biet i samic ssa­ków; siara


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fizj. pier­wszy po­karm wy­dzie­la­ny przez gru­czo­ły sut­ko­we ssa­ków zaraz po wy­da­niu po­tom­ka na świat;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wła­ści­wo­ścią mło­dzi­wa jest do­star­cza­nie bier­nej od­por­no­ści ose­sko­wi.

 (1.1) Na wsi, gdzie czę­sto jest mło­dzi­wo ze świe­żo ocie­lo­nych krów, mło­dzi­wo takie wy­bor­nie może za­stą­pić jaja (…).

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) siara

Wiktionary


młodzizna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. mło­dzież

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młodzik mzw./mos./mrz.

Wiktionary


młodzić

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) przest. od­mła­dzać

cza­sow­nik zwrot­ny mło­dzić się

 (2.1) być mło­dym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nowy już mie­siąc na nie­bie się mło­dził, / Odkąd my zesz­li z gór w po­rzecz­ne drogi, / A nigdy żóraw tak pilno nie bro­dził / Przez trzę­sa­wi­ska, przez mokre ro­zło­gi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młodzieniaszek mos., młoda ż., młody mos., młodzi lm nm., młódź ż.

 przym. młody

Wiktionary


młodziński

naz­wi­sko


SJP.pl


młodów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mło­dów – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Piw­nicz­na-Zdrój
  • Mło­dów – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. lu­ba­czow­skim, w gmi­nie Lu­ba­czów
  • Mło­dów – gro­ma­da
  • Mło­dów – przy­sta­nek ko­le­jo­wy

Wikipedia


młogoszyn

Mło­go­szyn – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie kut­now­skim, w gmi­nie Krzy­ża­nów.

Przez miej­sco­wość prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 702.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka "Mło­go­si­no" po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie or­łow­skim wo­je­wództ­wa łę­czyc­kie­go.

Wikipedia


młokos

lek­ce­wa­żą­co: mło­dzie­niec, do­ra­sta­ją­cy chło­piec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) lek­cew. o do­ra­sta­ją­cym chłop­cu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­bie­rze­my ze sobą tego mło­ko­sa, niech też po­od­dy­cha świe­żym gór­skim po­wie­trzem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młokosowatość ż.

:: zdrobn. młokosik m.

 przym. młokosowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gołowąs, młodziak, szczaw, szczawik, wyrostek, chłopaczysko; gw. Śląsk Cieszyński mlyczok

Wiktionary


młokosik

zdrob­nie­nie od: mło­kos


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: mło­kos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młokos mos.

 przym. młokosowaty

Wiktionary


młokosowaty

przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem lub za­cho­wa­niem do­ra­sta­ją­ce­go chłop­ca; mło­dzi­ko­wa­ty


SJP.pl


młot

1. na­rzę­dzie
2. wul­gar­nie o kimś nie­roz­gar­nię­tym
3. przy­rząd spor­to­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. duży, cięż­ki mło­tek

 (1.2) hutn. ma­szy­na do pla­stycz­ny­a­stycz­nej obrób­ki me­ta­li;

 (1.3) techn. ma­szy­na do ro­zbi­ja­nia be­to­nu lub na­wierzch­ni drogi;

 (1.4) sport. me­ta­lo­wa kula z rącz­ką słu­żą­ca do rzu­tów w kon­ku­ren­cji rzut mło­tem

 (1.5) sport. dy­scy­pli­na spor­to­wa po­le­ga­ją­ca na rzu­ca­niu na od­le­głość me­ta­lo­wej kuli

 (1.6) pot. ktoś lub coś zwal­cza­ją­ce ne­ga­tyw­ną rzecz lub zja­wi­sko

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) icht. ga­tu­nek re­ki­na o spła­szczo­nej gło­wie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (3.1) przen. po­gard. ktoś nie­o­by­ty lub nie­roz­gar­nię­ty

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Karol Młot
  • „Młot” – pse­u­do­nim kpt. Wła­dy­sła­wa Łu­ka­siu­ka, le­gen­dar­ne­go par­ty­zan­ta AK, do­wód­cy 6 Wi­leń­skiej Bry­ga­dy AK odt­wo­rzo­nej na Pod­la­siu
  • młot (ina­czej „rekin młot”, gło­wo­młot po­spo­li­ty) – ryba z ro­dzi­ny mło­to­wa­tych
  • duży mło­tek – na­rzę­dzie
  • młot – przy­rząd spor­to­wy
  • młot me­cha­nicz­ny – ma­szy­na
  • młot hy­dra­u­licz­ny
  • młot pne­u­ma­tycz­ny
  • młot pa­ro­wo-po­wietrz­ny
  • młot ka­fa­ro­wy
  • młot spa­li­no­wy
  • młot bo­jo­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mło­to­wy zwykł uży­wać młota o tępym obu­chu.

 (1.2) W za­leż­no­ści od tem­pe­ra­tu­ry kształ­to­wa­nia ma­te­ria­łu roz­róż­nia się młoty do obrób­ki pla­stycz­ny­a­stycz­nej na go­rą­co oraz do obrób­ki na zimno.

 (1.3) Do lżej­szych prac używa się mło­tów z uda­rem pne­u­ma­tycz­nym, w któ­rych źró­dłem na­pę­du jest sil­nik spa­li­no­wy lub elek­trycz­ny.

 (1.4) Mio­tacz za­krę­cił się i młot po­szy­bo­wał w górę z im­pe­tem.

 (1.5) Polka usta­no­wi­ła ko­lej­ny re­kord w mło­cie ko­biet.

 (1.6) Dy­rek­tor po­słał swoją panią rzecz­nik, która jest praw­dzi­wym mło­tem na dzien­ni­ka­rzy.

 (2.1) Do diety młota na­le­żą rów­nież kre­wet­ki, kraby i wą­so­no­gi.

 (3.1) Pod­wieź tego młota na przy­sta­nek, żeby się nie zgu­bił.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mwɔt, AS: mu̯ot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młociarz mos., młotowy mos., młotowanie n., młotownia ż.

:: zdrobn. młotek mrz., młoteczek mrz.

 czas. młotkować ndk.

 przym. młotowy, młotowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.5) rzut młotem

 (2.1) głowomłot pospolity, ryba młot, rekin młot

 (3.1) tuman, jełop, młotek, głupek

Wiktionary


młoteczek

1. zdrob­nie­nie od: mło­tek
2. jedna z trzech ko­ste­czek słu­cho­wych w uchu środ­ko­wym ssa­ków
3. styk ru­cho­my prze­ry­wa­cza w ob­wo­dzie elek­trycz­nym
4. część niek­tó­rych in­stru­men­tów mu­zycz­nych ude­rza­ją­ca w stru­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: mło­tek

 (1.2) mały mło­tek

 (1.3) anat. jedna z trzech ko­ste­czek słu­cho­wych w uchu środ­ko­wym

 (1.4) muz. ele­ment me­cha­niz­mu for­te­pia­nu i pia­ni­na, który ude­rza w stru­nę

Wiktionary

Mło­te­czek ( mal­le­us) – jedna z trzech (obok ko­wa­deł­ka i strze­miącz­ka) ko­ste­czek słu­cho­wych u ssa­ków. Po­ło­żo­ny jest w jamie bę­ben­ko­wej. Ewo­lu­cyj­nie wy­wo­dzi się z kości sta­wo­wej gadów, która pier­wot­nie była jedną z kości ota­cza­ją­cych pier­wszą szpa­rę skrze­lo­wą (try­skaw­kę) u ryb.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Nie wbi­jesz tak du­że­go gwoź­dzia takim małym mło­tecz­kiem.

 (1.3) Pę­knię­cie rę­ko­je­ści mło­tecz­ka to rzad­kie ura­zo­we usz­ko­dze­nie ucha środ­ko­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mwɔˈtɛt͡ʃɛk, AS: mu̯oteček

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młot m., młotek m., młotkowanie n., młociarz mos., młociarka ż.

 czas. młotkować ndk.

 przym. młoteczkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) malleus

Wiktionary


młoteczkowy

→ mło­te­czek


SJP.pl

Patrz:

młoteczek

młoteczno

Mło­tecz­no – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie bra­niew­skim, w gmi­nie Bra­nie­wo przy dro­dze kra­jo­wej nr.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

W Mło­tecz­nie sta­cjo­no­wa­ła straż­ni­ca WOP.

Wikipedia


młotek

1. na­rzę­dzie z obu­chem na trzon­ku do przy­bi­ja­nia, wbi­ja­nia lub kucia;
2. po­tocz­nie: osoba nie­o­by­ta lub tępa; młot;
3. ru­cho­ma część urzą­dze­nia lub me­cha­niz­mu;
4. przy­rząd do gry w kro­kie­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. na­rzę­dzie słu­żą­ce do ude­rza­nia, naj­czę­ściej do przy­bi­ja­nia gwoź­dzi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. czło­wiek głupi, głu­pek

Wiktionary

Mło­tek – jedno z naj­star­szych na­rzę­dzi uży­wa­nych przez czło­wie­ka, słu­żą­ce do ude­rza­nia w ma­te­riał w celu jego obrób­ki, do ude­rza­nia w inne na­rzę­dzie (na przy­kład dłuto, prze­ci­nak, wy­bi­jak, punk­tak) lub do wbi­ja­nia gwoź­dzi, kli­nów i tym po­dob­nych ele­men­tów. Dzia­ła na za­sa­dzie gro­ma­dze­nia ener­gii ki­ne­tycz­nej w cięż­kim obu­chu pod­czas sto­sun­ko­wo dłu­gie­go za­ma­chu, a na­stęp­nie prze­ka­za­nia jej w krót­kim cza­sie ude­rzo­ne­mu obiek­to­wi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żeby przy­bić te gwoź­dzie, po­trze­bu­je­my młot­ka.

 (2.1) Chyba nie trak­tu­jesz po­waż­nie tego, co mówi ten mło­tek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmwɔtɛk, AS: mu̯otek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młotkowanie n., młotkowy m.

:: zdrobn. młoteczek m.

:: zgrub. młot m.

 czas. młotkować ndk.

 przym. młotkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk motek

 (2.1) głupiec, głupek, idiota

Wiktionary


młotkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|młot­ko­wać.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Młot­ko­wa­nie – obrób­ka po­wierzch­nio­wa, która ma na celu ut­war­dze­nie po­wierzch­ni me­ta­lo­wej lub oczy­szcze­nie po­wierzch­ni
  • Ham­me­ring (młot­ko­wa­nie) – tech­ni­ka gra­nia na in­stru­men­tach stru­no­wych
  • Sphy­re­la­ton (młot­ko­wa­nie) – w sta­ro­żyt­nej Gre­cji jedna z tech­nik rzeź­biar­skich

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌmwɔtkɔˈvãɲɛ, AS: mu̯otkovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. młotkować

 rzecz. młoteczek mrz., młotek mos./mrz.

Wiktionary


młotkować

obra­biać ka­mień, stal; mło­to­wać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) obra­biać coś ude­rza­jąc młot­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziś od rana młot­ku­je­my po­kład stat­ku z rdzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mwɔtˈkɔvat͡ɕ, AS: mu̯otkovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młot m., młotek m., młoteczek m., młotkowy m., młotkarz m., młociarz m., młociarka ż., młotkowanie n., młotowate nmos.

 czas. młoteczkować

 przym. młotkowy, młotkowaty, młotowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kuć (o metalu), groszkować (o powierzchni kamienia)

Wiktionary


młotkowice

Młot­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ko­nec­kim, w gmi­nie Ruda Ma­le­niec­ka. Ma sta­tus so­łect­wa.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka, za­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie opo­czyń­skim wo­je­wództ­wa san­do­mier­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


młotkownica

ma­szy­na kuź­ni­cza wie­lo­bi­ja­ko­wa; ko­war­ka


SJP.pl


młotkowo

Młot­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie pil­skim, w gmi­nie Wy­so­ka.

We dwo­rze, zbu­do­wa­nym w la­tach 1856-59, do końca lat sie­dem­dzie­sią­tych mi­nio­ne­go stu­le­cia mie­ści­ła sie­dzi­ba PGR-u. Póź­niej po­pa­dał on w ruinę przez kil­ka­na­ście lat. Jed­nak­że nowi wła­ści­cie­le (od 1993 roku) przy­wró­ci­li mu dawną świet­ność. Do dworu pro­wa­dzi aleja li­po­wa, wpi­sa­na do księ­gi obiek­tów chro­nio­nych.

Wikipedia


młotkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


młotkowy

1. zwią­za­ny z młot­kiem, pow­sta­ły wsku­tek ude­rza­nia młot­kiem;
2. skła­da­ją­cy się z me­cha­nicz­nie po­ru­sza­ne­go młot­ka lub młot­ków, np. me­cha­nizm młot­ko­wy;
3. słu­żą­cy do młot­ko­wa­nia, obra­bia­nia młot­kiem


SJP.pl


młotkówko

Młot­ków­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie pil­skim, w gmi­nie Wy­rzysk.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.

Wikipedia


młotnik

ro­bot­nik po­słu­gu­ją­cy się w pracy mło­tem


SJP.pl


młotogłów

mło­to­głów wiel­ko­gło­wy - ga­tu­nek nie­to­pe­rza z ro­dzi­ny ru­daw­ko­wa­tych; wiel­ko­głów


SJP.pl


młotowate

ro­dzi­na ryb z rzędu re­ki­noksz­tałt­nych o gło­wie przy­po­mi­na­ją­cej młot


SJP.pl

Mło­to­wa­te (Sphyr­ni­dae) – ro­dzi­na ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych za­li­cza­na do rzędu żar­ła­czoksz­tałt­nych (Car­char­hi­ni­for­mes). Więk­sze osob­ni­ki trzech ga­tun­ków – gło­wo­młot tro­pi­kal­ny ("Sphyr­na le­wi­ni"), gło­wo­młot ol­brzy­mi ("Sphyr­na mo­kar­ran") i gło­wo­młot po­spo­li­ty ("Sphyr­na zy­ga­e­na") mogą być nie­bez­piecz­ne. Do 2013 roku od­no­to­wa­no około 35 przy­pad­ków ata­ków na ludzi (za­led­wie raz ze skut­kiem śmier­tel­nym), w więk­szo­ści spro­wo­ko­wa­nych. Za więk­szość ata­ków od­po­wia­dał gło­wo­młot po­spo­li­ty.

Wikipedia


młotowaty

1. po­dob­ny do młota, przy­po­mi­na­ją­cy młot
2. o ce­chach mło­to­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


młotować

obra­biać ka­mien; młot­ko­wać


SJP.pl


młotowiertarka

elek­tro­na­rzę­dzie do wier­ce­nia ot­wo­rów w twar­dym be­to­nie lub ka­mie­niu


SJP.pl

Mło­to­wier­tar­ka (młot obro­to­wo-uda­ro­wy) – elek­tro­na­rzę­dzie przez­na­czo­ne głów­nie do wier­ce­nia ot­wo­rów w be­to­nie, ka­mie­niu, mar­mu­rze itp. Mło­to­wier­tar­ki o więk­szej masie na­zy­wa­ne są także mło­ta­mi obro­to­wo-uda­ro­wy­mi.

Wikipedia


młotowina

łuska zgo­rze­li­ny od­pa­da­ją­ca pod­czas kucia roz­ża­rzo­ne­go me­ta­lu


SJP.pl


młotownia

dział huty, w któ­rym pra­cu­ją młoty me­cha­nicz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział huty, w któ­rym za po­mo­cą mło­tów for­mu­je się me­ta­le

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młot mzw./mos./mrz., młociarz mos., młociarka ż.

Wiktionary


młotowy

przy­miot­nik od: młot


SJP.pl


młyn

1. za­kład mie­lą­cy zboże na mąkę;
2. urzą­dze­nie roz­drab­nia­ją­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bu­dy­nek, w któ­rym zboże miele się na mąkę

 (1.2) ma­szy­na do roz­drab­nia­nia lub miaż­dże­nia twar­dych ma­te­ria­łów

 (1.3) pot. przen. nawał pracy, spraw do za­łat­wie­nia; za­mie­sza­nie spo­wo­do­wa­ne tym na­wa­łem

 (1.4) sport. for­ma­cja za­wod­ni­ków w rugby

 (1.5) kib. miej­sce lub sek­tor na sta­dio­nie, gdzie zbie­ra­ją się naj­bar­dziej ak­tyw­ni ki­bi­ce

 (1.6) daw. gwara. więz. wię­zie­nie

 (1.7) pot. kło­po­ty

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • młyn – urzą­dze­nie do roz­drab­nia­nia sub­stan­cji sta­łych
  • młyn – urzą­dze­nie do mie­le­nia zboża oraz bu­dy­nek, w który się ono znaj­du­je
  • młyn wę­glo­wy – młyn sto­so­wa­ny w ener­ge­ty­ce do mie­le­nia węgla przy spa­la­niu w pal­ni­kach py­ło­wych
  • młyn pa­pier­ni­czy – urzą­dze­nie roz­drab­nia­ją­ce w za­kła­dzie wyt­wa­rza­ją­cym pa­pier, oraz sam za­kład
  • młyn ku­lo­wy
  • młyn pły­wa­ją­cy
  • młyn wodny
  • młyn – ro­dzaj tańca spo­ty­ka­ne­go pod­czas kon­cer­tów pun­ko­wych i roc­ko­wych
  • młyn – stały frag­ment gry w rugby union
  • młyn – stały frag­ment gry w rugby le­a­gue
  • młyn – try­bu­na naj­za­go­rzal­szych fanów klubu spor­to­we­go
  • Młyn – część wsi Lu­bie­niec w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Cho­decz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Młyn stał nisko, szczy­ty jego da­chów były na po­zio­mie wody.

 (1.3) Ale mie­li­śmy dziś młyn w pracy.

 (1.6) – Wia­do­mo! Przez niego, pę­ta­ka, sześć mie­się­cy młyna otrzy­mam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mwɨ̃n, AS: mu̯ỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młynarz m., młynarka ż., młynarczyk m., młynareczka ż., miał m., młynarstwo n., młynówka ż.

:: zdrobn. młynek m.

 czas. mleć, mielić, przemielić, przemleć

 przym. młyński, młynowy, młynarski, młynkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kruszarka, rozdrabniarka

 (1.6) mykwa, potrzask

Wiktionary


młynarczuk

naz­wi­sko


SJP.pl


młynarczyk

cze­lad­nik, po­moc­nik mły­na­rza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­moc­nik, cze­lad­nik mły­nar­ski

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mły­nar­czyk (naz­wi­sko)
  • Mły­nar­czyk (Tatry) – tur­nia w Ta­trach

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. młyn mrz., młynarek mzw., młynarz mos., młynek mrz.

 przym. młynarski, młynkowy, młyński

Wiktionary


młynareczka

zdrob­nie­nie od: mły­nar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: mły­nar­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmwɨ̃naˈrɛt͡ʃka, AS: mu̯ỹnarečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młynarek mzw., młyn mrz., młynek mrz., młynarka ż., młynarzówna ż., młynarstwo n., młynarz mos.

 przym. młyński, młynkowy, młynarski

Wiktionary


młynarek

chrząszcz z ro­dzi­ny mącz­ni­ko­wa­tych, któ­re­go larwy żywią się mąką i otrę­ba­mi; mącz­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Te­ne­brio mo­li­tor|Lin­na­e­us|ref=tak., po­spo­li­ty chrząszcz z ro­dzi­ny czar­nu­cho­wa­tych, że­ru­ją­cy w ma­ga­zy­nach zboża i mąki;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: mły­nar­ka ż.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­ro­sły mły­na­rek żyje około mie­sią­ca.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młyn mrz., młynek mrz., młynarz mos., młynarka ż., młynarczyk mos., młynareczka ż., miał mrz., młynarstwo n., młynówka ż., mełcie n.

 czas. mleć ndk., zemleć dk., mielić ndk., zmielić dk., przemielić dk., przemielać ndk., przemleć dk., przemielać ndk.

 przym. młyński, młynowy, młynarski, młynkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mącznik młynarek, mącznik

Wiktionary


młynarka

po­tocz­nie: wa­lu­ta wpro­wa­dza­na do obie­gu w Ge­ne­ral­nym Gu­ber­na­tor­stwie (1939-1945) przez Bank Emi­syj­ny w Pol­sce (od naz­wi­ska pre­ze­sa Banku, F. Mły­nar­skie­go)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która miele mąkę w mły­nie

 (1.2) pot. za­ję­cie mły­na­rza

 (1.3) pot. hist. monet. pol­ski ban­knot w cza­sie oku­pa­cji nie­miec­kiej;

 (1.4) daw. lub gwara. ornit. plisz­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mły­nar­ka:
  • Mły­nar­ka – część wsi Ja­no­wi­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. mie­chow­skim, w gmi­nie Sła­bo­szów
  • Mły­nar­ka – przy­sió­łek w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kę­piń­skim, w gmi­nie Ba­ra­nów
  • Mły­nar­ka – po­la­na w Gor­cach
  • Mły­nar­ka – wznie­sie­nie w pół­noc­nym grzbie­cie pasma Czar­ne­go Lasu
  • Mły­nar­ka – tur­nia na Sło­wa­cji, w Ta­trach Wy­so­kich
  • Mły­nar­ka – stru­ga w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, naj­dłuż­szy pra­wo­brzeż­ny do­pływ Mieni

Wikipedia

Wymowa:

IPA: mwɨ̃ˈnarka, AS: mu̯ỹnarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młyn m., młynek m., młynarzowa ż., młynarzówna ż., młynarstwo n.

:: fm. młynarz m.

:: zdrobn. młynareczka ż.

 przym. młynarski, młynarzyć/młynarzować

Wiktionary


młynarski

1. zwią­za­ny z mły­nar­stwem, mły­na­rzem;
2. przy­miot­nik od: Mły­na­ry


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mły­nar­stwem albo mły­na­rzem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Emil Mły­nar­ski (1870–1935) – dy­ry­gent, skrzy­pek, kom­po­zy­tor
  • Fe­liks Mły­nar­ski (1884–1972) – eko­no­mi­sta, ban­ko­wiec
  • Jan Mły­nar­ski (ur. 1979) – muzyk, kom­po­zy­tor, wo­ka­li­sta
  • Kac­per Mły­nar­ski (ur. 1992) – ko­szy­karz
  • Ma­rian Mły­nar­ski (1926–2024) – bio­log
  • Mie­czy­sław Mły­nar­ski (1956–2025) – ko­szy­karz
  • Te­o­dor Le­o­nard Mły­nar­ski (1906–1978) – na­u­czy­ciel, poeta, pu­bli­cy­sta
  • Woj­ciech Mły­nar­ski (1941–2017) – poeta, kom­po­zy­tor, pio­sen­karz
  • Zyg­munt Mły­nar­ski (1904–1963) – hi­sto­ryk
  • Adrian­na God­lew­ska-Mły­nar­ska
  • Agata Mły­nar­ska
  • Agata Mły­nar­ska-Klo­now­ska

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. młynarek mzw., Młynary nmos., młynarstwo n., młynarz mos., młynarka ż., młynarczyk mos., młynareczka ż., młynarzowa ż., młynarzówna ż., młyn mrz., młynek mrz., młyneczek mrz., młynarzenie n., młynówka ż., młyniec m.

 czas. młynarzyć, młynarzować

 przym. młyński, młynowy, młynkowy, młynarzowy

Wiktionary


młynarstwo

Mły­nar­stwo – prze­rób ziar­na zbóż na mąkę, kaszę, ma­ka­ro­ny i inne pro­duk­ty spo­żyw­cze me­to­da­mi pry­mi­tyw­ny­mi oraz prze­my­sło­wy­mi w za­kła­dach mły­nar­skich (młyny zbo­żo­we, ka­szar­nie).

Wikipedia


młynary

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Mły­na­ry ( Mühlhausen) – mia­sto w pół­noc­nej Pol­sce, w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie el­blą­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Mły­na­ry.

Pod wzglę­dem hi­sto­rycz­nym Mły­na­ry leżą w Pru­sach Gór­nych, na te­re­nie daw­nej Po­ge­za­nii. Mia­sto po­sia­da dobre po­łą­cze­nie dro­go­we z El­blą­giem (DW509), Olsz­ty­nem, Pa­słę­kiem (DW505), Bra­nie­wem, a także ko­le­jo­we z El­blą­giem i Bra­nie­wem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mły­na­ry i Sę­po­pol leżą w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: mwɨ̃ˈnarɨ, AS: mu̯ỹnary

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Młynarzanin mos., Młynarzanka ż.

 przym. młynarski

Wiktionary


młynarz

1. wła­ści­ciel lub pra­cow­nik za­kła­du, w któ­rym miele się mąkę;
2. osoba ob­słu­gu­ją­ca młyn - ma­szy­nę do roz­drab­nia­nia lub miaż­dże­nia twar­dych ma­te­ria­łów;
3. po­tocz­nie: jeden z za­wod­ni­ków młyna w rugby


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek, który miele mąkę w mły­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mły­narz – po­zy­cja za­wod­ni­ka w rugby union
  • mły­narz – rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się mie­le­niem ziar­na zbóż na mąkę lub prze­ro­bem zbóż na kasze i płat­ki
  • Mły­narz – skała na Górze Zbo­rów w Pod­le­si­cach
  • Mły­narz – szczyt w Gó­rach Kru­czych
  • Mły­narz – szczyt w Kar­ko­no­szach
  • Mły­narz – szczyt w Ta­trach Wy­so­kich
  • Józef Mły­narz
  • Ka­zi­mierz Mły­narz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Będąc mły­na­rzem, dzia­dek ca­ły­mi dnia­mi mełł zboże.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmwɨ̃naʃ, AS: mu̯ỹnaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młyn mrz., młynek mrz., młynarzowa ż., młynarzówna ż., młynareczka ż., młynarstwo n., młynarczyk mos.

:: fż. młynarka ż.

 czas. młynarzyć ndk., młynarzować ndk.

 przym. młynarski, młyński, młynkowy

Wiktionary


młynarzanin

miesz­ka­niec Mły­nar (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


młynarzanka

miesz­kan­ka Mły­nar (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


młynarzowa

żona mły­na­rza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona mły­na­rza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ponoć babka Jad­wi­ga, mły­na­rzo­wa z Brze­zi­ny, umia­ła nadz­wy­czaj pię­knie haf­to­wać […]

 (1.1) Był tam młyn i mły­narz z mły­na­rzo­wą, byli bied­ni pa­rob­cy, był Che­ru­bin, który rwał ob­cę­ga­mi zęby.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młynarka ż., młyn m., młynek m., młynarstwo n., młynarz m., młynarzówna ż.

 przym. młynarski, młynkowy

Wiktionary


młynarzowy

→ mły­narz (daw­niej); mły­nar­ski


SJP.pl


młynarzyć

zaj­mo­wać się prze­ro­bem ziar­na zbóż na mąkę, kaszę i inne pro­duk­ty; być mły­na­rzem


SJP.pl


młynarzówna

daw­niej: córka mły­na­rza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) córka mły­na­rza

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌmwɨ̃naˈʒuvna, AS: mu̯ỹnažuvna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młynarzowa ż., młynarz mos., młynarka ż., młynareczka ż., młyn m., młynek m., młynarstwo n.

 przym. młyński, młynkowy, młynarski

Wiktionary


młyneczek

zdrob­nie­nie od: mły­nek


SJP.pl


młynek

1. urzą­dze­nie do mie­le­nia;
2. gra plan­szo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: młyn

 (1.2) kulin. urzą­dze­nie do mie­le­nia pro­duk­tów spo­żyw­czych, np. pie­przu lub kawy

 (1.3) mały młyn

 (1.4) gra plan­szo­wa przez­na­czo­na dla dwóch osób

 (1.5) przest. mły­niec

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mły­nek – me­cha­nicz­ne urzą­dze­nie AGD słu­żą­ce do mie­le­nia (roz­drab­nia­nia) su­chych pro­duk­tów spo­żyw­czych
  • Mły­nek – część mia­sta Kęty
  • Mły­nek – część mia­sta Łazy
  • Mły­nek – część mia­sta Łódź, w de­le­ga­tu­rze Łódź-Górna
  • Mły­nek – część mia­sta Ry­ma­nów
  • Mły­nek – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. alek­san­drow­skim, w gmi­nie Ko­neck
  • Mły­nek – wieś w woj. łódz­kim, w pow. opo­czyń­skim, w gmi­nie Żar­nów
  • Mły­nek – wieś w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Gidle
  • Mły­nek – część wsi Gro­dzi­sko w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Żytno
  • Mły­nek – wieś w woj. łódz­kim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Ujazd
  • Mły­nek – część wsi Skrzyn­no w woj. łódz­kim, w pow. wie­luń­skim, w gmi­nie Ostró­wek
  • Mły­nek – część wsi Lu­tu­tów w woj. łódz­kim, w pow. wie­ru­szow­skim, w gmi­nie Lu­tu­tów

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ma­chi­na pa­ro­wa prze­cież nie mły­nek do kawy, to wiel­ka ma­chi­na (…)

 (1.3) (…) las swój miał, cha­łu­pę kiej dwór i mły­nek nad stru­gą.

 (1.5) (…) oj­ciec Pio­tru­sia za ręce chwy­cił i siar­czy­ste­go młyn­ka z nim wy­wi­nął.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmwɨ̃nɛk, AS: mu̯ỹnek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młynarek mzw., młynarzowa ż., młyn m., młynarz m., młynarka ż., młynarczyk m., młynareczka ż., miał m., młynarstwo n., młynarzówna ż.

 czas. mleć, mielić, przemielić, przemleć

 przym. młynkowy, młyński, młynowy, młynarski

Wiktionary


młynek-mikser

mik­ser ku­chen­ny za­o­pa­trzo­ny w mły­nek; młyn­ko­mik­ser


SJP.pl


młynica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mły­ni­ca – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. dzier­żo­niow­skim, w gmi­nie Ła­giew­ni­ki
  • Mły­ni­ca – część wsi Śle­szo­wi­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. su­skim, w gmi­nie Zem­brzy­ce
  • Mły­ni­ca – część wsi Mi­lów­ka w woj. ślą­skim, w pow. ży­wiec­kim, w gmi­nie Mi­lów­ka
  • Mły­ni­ca – szczyt w Gó­rach Izer­skich
  • Mły­ni­ca – szczyt w Gó­rach Ka­czaw­skich
  • Mły­ni­ca (słow. Mly­ni­ca) – wieś na Sło­wa­cji w okrę­gu Po­prad w kraju pre­szow­skim.
  • Mły­ni­ca (słow. Mly­ni­ca) – potok spły­wa­ją­cy Do­li­ną Mły­nic­ką w sło­wac­kich Ta­trach,

Wikipedia


młyniec

1. szyb­ki ruch wokół osi, nagły obrót;
2. w fech­tun­ku: cios po­prze­dzo­ny takim ru­chem broni


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Zaspa-Mły­niec – dziel­ni­ca Gdań­ska
  • Mły­niec – wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Biała Pod­la­ska
  • Mły­niec – osada leśna w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie kro­śnień­skim, w gmi­nie Bo­bro­wi­ce
  • Mły­niec – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. bra­niew­skim, w Lel­ko­wo
  • Mły­niec Pier­wszy – wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie to­ruń­skim, w gmi­nie Lu­bicz
  • Mły­niec Drugi – wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie to­ruń­skim, w gmi­nie Lu­bicz
  • Mły­niec – wieś w re­jo­nie ko­zow­skim

Wikipedia


młynik

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mły­nik – szczyt w Kar­ko­no­szach
  • Mły­nik – przy­sió­łek wsi Pio­tro­wi­ce w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. pol­ko­wic­kim, w gmi­nie Przem­ków
  • Mły­nik – część wsi Ro­go­wo w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ry­piń­skim, w gmi­nie Ro­go­wo
  • Mły­nik – ko­lo­nia w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. wą­brze­skim, w gmi­nie Ryńsk
  • Mły­nik – część wsi Boża Wola w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Ba­ru­cho­wo
  • Mły­nik – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Śnia­do­wo
  • Mły­nik – część wsi Sre­bro­wo w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Wizna
  • Mły­nik – osada w woj. po­mor­skim, w pow. tczew­skim, w gmi­nie Pel­plin
  • Mły­nik – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. mrą­gow­skim, w gmi­nie Sork­wi­ty
  • Mły­nik – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kol­skim, w gmi­nie Ol­szów­ka
  • Mły­nik – część wsi Ma­sa­nów w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie Sie­ro­sze­wi­ce
  • Mły­nik – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie So­śnie

Wikipedia


młynisko

zgru­bie­nie od: młyn


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mły­ni­sko – przy­sió­łek wsi Nowe Kram­sko w woj. lu­bu­skim, w pow. zie­lo­no­gór­skim, w gmi­nie Ba­bi­most
  • Mły­ni­sko – wieś w woj. łódz­kim, w pow. ła­skim, w gmi­nie Łask
  • Mły­ni­sko – wieś w woj. łódz­kim, w pow. wie­luń­skim, w gmi­nie Biała
  • Mły­ni­sko – część wsi Pie­kieł­ko w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Tym­bark
  • Mły­ni­sko – osada leśna w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie Czos­nów
  • Mły­ni­sko – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Stra­chów­ka
  • Mły­ni­sko – część wsi So­kol­ne w woj. pod­la­skim, w pow. au­gu­stow­skim, w gmi­nie No­win­ka
  • Mły­ni­sko – część wsi Piec­ki w woj. pod­la­skim, w pow. su­wal­skim, w gmi­nie Fi­li­pów
  • Mły­ni­sko – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ka­li­skim, w gmi­nie Koź­mi­nek
  • Mły­ni­sko – część wsi Smól­ni­ki Ra­cięc­kie w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kol­ski, w gmi­nie Osiek Mały
  • Mły­ni­sko – uro­czy­sko w woj. po­mor­skim, pow. kwi­dzyń­skim, w gmi­nie Pra­bu­ty
  • Mły­ni­sko – gro­ma­da

Wikipedia


młynkomikser

mik­ser ku­chen­ny za­o­pa­trzo­ny w mły­nek; mły­nek-mik­ser


SJP.pl


młynkowe

→ mły­nek


SJP.pl

Patrz:

młynek

młynkowy

→ mły­nek


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z młyn­kiem, do­ty­czą­cy młyn­ka

Wiktionary

Patrz:

młynek

Powiązane:

 rzecz. młynarek mzw., młynarstwo n., młynarz mos., młynarka ż., młynarczyk mos., młynareczka ż., młynarzowa ż., młynarzówna ż., młyn mrz., młynek mrz., młyneczek mrz., młynarzenie n., młynówka ż., młyniec m.

 czas. młynarzyć, młynarzować

 przym. młyński, młynowy, młynarzowy, młynarski

Wiktionary


młynne

po­da­tek na­kła­da­ny na wła­ści­cie­li mły­nów; mły­no­we


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Młyn­ne – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Li­ma­no­wa
  • Młyn­ne – przy­sió­łek wsi Ochot­ni­ca Dolna w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­tar­skim, w gmi­nie Ochot­ni­ca Dolna
  • Młyn­ne – gro­ma­da
  • Młyn­ne – potok, do­pływ Mu­szyn­ki
  • Młyn­ne – potok, do­pływ Ochot­ni­cy

Wikipedia


młynowiec

Mły­no­wiec (daw­niej Mühlbach) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kłodz­kim, w gmi­nie Stro­nie Ślą­skie, w Gó­rach Bial­skich.

Wikipedia


młynownia

za­kład pro­du­ku­ją­cy na­wo­zy sztucz­ne


SJP.pl


młynowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mły­no­wo – przy­sió­łek wsi So­lan­ka w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. kę­trzyń­skim, w gmi­nie Sro­ko­wo
  • Mły­no­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. mrą­gow­skim, w gmi­nie Mrą­go­wo
  • Mły­no­wo – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. pil­skim, w gmi­nie Łob­że­ni­ca
  • Mły­no­wo – osada leśna w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. pil­skim, w gmi­nie Łob­że­ni­ca
  • Mły­no­wo – nie­o­fi­cjal­ny przy­sió­łek wsi Ja­rzeń w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. bra­niew­skim, w gmi­nie Lel­ko­wo

Wikipedia


młynowy

→ młyn (ma­szy­na do miaż­dże­nia twar­dych ma­te­ria­łów)


SJP.pl


młynówka

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mły­nów­ka – zaz­wy­czaj nie­wiel­ki ciek o małym spad­ku, zwy­kle o cha­rak­te­rze sztucz­nym, ure­gu­lo­wa­ny. Ener­gia jego wód, wy­ko­rzy­sty­wa­na była do na­pę­dza­nia kół mły­nów wod­nych, tar­ta­ków, fo­lu­szy itp.
  • Mły­nów­ka – do­pływ Bia­łej Lą­dec­kiej
  • Mły­nów­ka – jedno z ło­żysk rzeki Biał­ka
  • Mły­nów­ka – prawy do­pływ rzeki Bóbr
  • Mły­nów­ka – do­pływ Ka­mie­ni­cy, dalej rzeki Bóbr
  • Mły­nów­ka – prawy do­pływ rzeki Bóbr w po­wie­cie ża­gań­skim (ucho­dzi w po­bli­żu Ma­ło­mic)
  • Mły­nów­ka – do­pływ Bu­dziów­ki
  • Mły­nów­ka – prawy do­pływ By­strzy­cy (uj­ście do Je­zio­ra By­strzyc­kie­go), potok w Su­de­tach Za­chod­nich, w Gó­rach So­wich, w woj. dol­no­ślą­skim
  • Mły­nów­ka – lewy do­pływ By­strzy­cy (ucho­dzi przed mia­stem Świd­ni­ca)
  • Mły­nów­ka – do­pływ By­strzy­cy Dusz­nic­kiej
  • Mły­nów­ka – stru­ga, do­pływ Czar­ne­go Du­naj­ca
  • Mły­nów­ka – do­pływ Gwdy, stru­ga

Wikipedia


młyńczak

naz­wi­sko


SJP.pl


młyńczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


młyński

do­ty­czą­cy młyna


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mły­nem, do­ty­czą­cy młynu; uży­wa­ny we mły­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młynarek mzw., młynarzówna ż., młyn mrz., młynek mrz., młynarz mos., młynarka ż., młynarczyk mos., młynareczka ż., miał m., młynarstwo n., młynówka ż.

 czas. mleć, mielić, przemielić, przemleć

 przym. młynowy, młynarski, młynkowy

Wiktionary


młyńsko

do­ty­czą­cy młyna


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Młyń­sko – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. lwó­wec­kim, w gmi­nie Gry­fów Ślą­ski
  • Młyń­sko – część wsi Sia­no­wo w woj. po­mor­skim, w pow. kar­tu­skim, w gmi­nie Kar­tu­zy
  • Młyń­sko – część wsi Odra w woj. ślą­skim, w pow. wo­dzi­sław­skim, w gmi­nie Go­rzy­ce
  • Młyń­sko – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. szczy­cień­skim, w gmi­nie Szczyt­no
  • Młyń­sko – część wsi Nowe Tłoki w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wolsz­tyń­skim, w gmi­nie Wolsz­tyn
  • Młyń­sko – uro­czy­sko-dawna miej­sco­wość w woj. po­mor­skim, w pow. kwi­dzyń­skim, w gmi­nie Pra­bu­ty
  • Młyń­sko – szczyt (991 m n.p.m.) w Su­de­tach Wschod­nich, w Ma­sy­wie Śnież­ni­ka
  • Młyń­sko – szczyt (777 m n.p.m.) w Su­de­tach Środ­ko­wych, w Gó­rach So­wich
  • Młyń­sko – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Młyń­sku, w po­wie­cie lwó­wec­kim; w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim

Wikipedia


młócenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|młó­cić.

Wiktionary

Młoc­ka, młó­ce­nie, omłoc­ka, omłot, młóc­ka – od­dzie­la­nie ziar­na od słomy (wy­łu­ski­wa­nie ziar­na z kło­sów, rów­nież ze strą­ków itp.), także plew i zgo­nin, za po­mo­cą cepów lub ma­szyn.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. młocarka ż., młocarnia ż., młockarnia ż., młocarz mos., młockarz mos., młocek mos.

 czas. młócić, rzad. młocić

 przym. młockarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) młocka, młócka, omłocka, omłot

Wiktionary


młócić

1. wy­łu­ski­wać ziar­na z kło­sów, strą­ków, łu­szczyn itp. za po­mo­cą cepów lub ma­szyn;
2. ude­rzać w coś szyb­ko, mia­ro­wo;
3. bić kogoś z całej siły;
4. pow­ta­rzać cią­gle to samo;
5. jeść pręd­ko, żar­łocz­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­młó­cić)

 (1.1) roln. łu­skać ziar­na z kło­sów, strą­ków uży­wa­jąc do tego cepów lub ma­szyn

 (1.2) pot. ude­rzać w coś mia­ro­wo

 (1.3) pot. także przen. bić kogoś bar­dzo mocno

 (1.4) pot. cią­gle pow­ta­rzać to samo

 (1.5) pot. szyb­ko, łap­czy­wie jeść

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny młó­cić się

 (2.1) pot. okła­dać się, bić się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Go­spo­darz młóci zboże od sa­me­go rana.

 (1.3) Po­la­cy młócą Niem­ców nie­mi­ło­sier­nie, już jest 13:3.

 (2.1) Ja­kieś pier­wsza­ki młócą się za szko­łą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. młócarnia ż., młócarz mos., młócenie n., młócka ż.

Wiktionary


młócka

wy­łu­ski­wa­nie ziar­na z kło­sów, strą­ków itp. za po­mo­cą cepów lub ma­szyn; młoc­ka, omłot


SJP.pl


młódka

1. młoda ko­bie­ta, dziew­czy­na;
2. młody ptak nie­ma­ją­cy je­szcze upie­rze­nia;
3. sa­mi­ca zwie­rzę­cia, która je­szcze nie miała po­tom­stwa lub ma je po raz pier­wszy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. przen. młoda ko­bie­ta, dziew­czy­na

 (1.2) młoda sa­mi­ca nie­po­sia­da­ją­ca po­tom­stwa

 (1.3) karc. karta o nie­wiel­kiej war­to­ści; marna karta

Wiktionary

Młód­ka – w cho­wie dro­biu: sa­mi­ca bez­poś­red­nio przed roz­po­czę­ciem nie­śno­ści, czyli w koń­co­wej fazie wy­cho­wu i tuż po prze­kla­sy­fi­ko­wa­niu stada na do­ro­słe.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. młodość ż., młodzian m., młody mos.

 przym. młody

 przysł. młodo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) blotka

Wiktionary


młódnice

Młód­ni­ce daw­niej też Młod­ni­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ra­dom­skim, w gmi­nie Przy­tyk. Ma sta­tus so­łect­wa.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka "Młod­ni­ce", po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie ra­dom­skim wo­je­wództ­wa san­do­mier­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ra­dom­skie­go.

Wikipedia


młódź

mło­dzież, osoby młode


SJP.pl

rze­czow­nik zbio­ro­wy, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. (dziś książk. i podn.) mło­dzież

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Urzą­dza­cie hucz­ne bale, // ba­ła­mu­cić chce­cie młódź // i w wy­stęp­nym swoim szale // ide­a­mi dusze truć!

 (1.1) Wy­po­czy­wa­ją­ca młódź na­to­miast przy­go­to­wa­ła dla wo­je­wo­dy nie­ma­ło atrak­cji, m.in. mógł on po­dzi­wiać skoki spa­do­chro­no­we.

 (1.1) Spore za­słu­gi w for­mo­wa­niu się w XVIII w. no­we­go ję­zy­ka li­te­rac­kie­go Bia­ło­ru­si­nów (wciąż je­szcze wtedy na­zy­wa­nych Lit­wi­na­mi) po­ło­ży­li je­zu­i­ci z pro­win­cji bia­ło­ru­skiej. W ro­zbu­do­wa­nym przez nich szkol­nict­wie, przez które prze­pu­szcza­li młódź z dwo­rów i mie­szczań­ską, or­ga­ni­zo­wa­li te­a­trzy­ki ucz­niow­skie z czę­sto nie­bła­hym re­per­tu­a­rem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. młody, młodociany

 rzecz. młodociany mos., młodzież ż., młode n., młody mos.

 czas. młodzić

Wiktionary


młóto

odpad psze­nicz­ny pow­sta­ły przy pro­duk­cji piwa; sło­dzi­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spoż. roln. od­pad­ki pow­sta­łe przy pro­duk­cji piwa, uży­wa­ne po wy­łu­go­wa­niu jako pasza dla zwie­rząt;

Wiktionary

Młóto, ina­czej wy­sło­dzi­ny – nie­roz­pu­szczal­ne skład­ni­ki za­cie­ru w po­sta­ci osadu z łusek, kieł­ków i dro­bin słodu pow­sta­ją­ce w kadzi fil­tra­cyj­nej.

W pi­wo­war­stwie tra­dy­cyj­nym lub do­mo­wym młóto po opad­nię­ciu na dno two­rzy na­tu­ral­ną war­stwę fil­tru­ją­cą. Przez taki filtr prze­pu­szcza­ny jest za­cier, który już jako czy­sta brzecz­ka przed­nia spły­wa do kotła wa­rzel­ne­go i razem z chmie­lem pod­da­wa­na jest go­to­wa­niu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) […] tak mar­nie wszyt­ko utra­cił, iż świ­nie paść mu­siał, a młóto jadać mu­siał z ko­ry­ta plu­ga­wy­u­ga­we­go po­spo­łu z nimi […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmwutɔ, AS: mu̯uto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wysłodziny, słodziny

Wiktionary


mś

[czy­taj: em-EŚ] skrót od: mi­strzo­stwa świa­ta


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = mi­strzo­stwa świa­ta

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mi­strzo­stwa świa­ta
  • Mi­kro­skop świetl­ny
  • Mi­ni­ster­stwo Śro­do­wi­ska

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ostat­nie MŚ w piłce noż­nej wy­gra­ła re­pre­zen­ta­cja Nie­miec.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃m‿ˈɛɕ, AS: ẽm‿eś

Wiktionary


mścibor

imię mę­skie


SJP.pl

Mści­bor – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z dwóch czło­nów: "Mści-" („mścić”) i "-bor" („wal­czyć, zma­gać się”). Mogło oz­na­czać „tego, który mści się bojem”.

Wikipedia


mściborostwo

Mści­bor z mał­żon­ką; Mści­bo­ro­wie


SJP.pl


mściborowie

Mści­bor z mał­żon­ką; Mści­bo­ro­stwo


SJP.pl


mściborowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Mści­bo­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


mścice

Mści­ce (do 1945 niem. "Gu­den­ha­gen") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Bę­dzi­no, przy skrzy­żo­wa­niu drogi kra­jo­wej nr 11 z drogą wo­je­wódz­ką nr 165 i na tra­sie linii ko­le­jo­wej Ko­sza­lin–Go­le­niów (sta­cja ko­le­jo­wa Mści­ce)

Wikipedia


mściciel

osoba, która szuka zem­sty, mści się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba do­ko­nu­ją­ca zem­sty, mszczą­ca się

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mści­ciel – po­wieść sen­sa­cyj­na Fre­de­ric­ka For­syt­ha
  • Mści­ciel – po­wieść sen­sa­cyj­na Marka Bil­ling­ha­ma
  • Mści­ciel – po­ciąg pan­cer­ny Woj­ska Pol­skie­go II RP
  • Mści­ciel – se­rial te­le­wi­zyj­ny krę­co­ny w la­tach 1998-1999
  • Mści­ciel – ame­ry­kań­ski we­stern z 1973 roku
  • Mści­ciel – film akcji z 2004 roku
  • Mści­ciel - pse­u­do­nim Woj­cie­cha Lisa, żoł­nie­rza po­dzie­mia nie­pod­le­gło­ścio­we­go
  • Mści­ciel - pse­u­do­nim Jana Bo­ry­se­wi­cza, żoł­nie­rza Armii Kra­jo­wej z Wi­leń­szczyz­ny

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈm̥ʲɕt͡ɕit͡ɕɛl, AS: m̦ʹśćićel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mściwość ż., zemsta ż., pomsta ż.

:: fż. mścicielka ż.

 czas. mścić ndk., pomścić dk., pomstować ndk., zemścić się dk.

 przym. mścicielski, mściwy

 przysł. mściwie

Wiktionary


mścicielka

ko­bie­ta, która szuka zem­sty, mści się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta do­ko­nu­ją­ca zem­sty, mszczą­ca się

Wiktionary

Mści­ciel­ka (ang. "The As­sign­ment") – ka­na­dyj­sko-fran­cu­sko-ame­ry­kań­ski film akcji z 2016 roku w re­ży­se­rii Wal­te­ra Hilla na podst. po­wie­ści gra­ficz­nej "Ciało i dusza" (oryg. "Corps et âme") au­tor­stwa Hilla, Ale­xi­sa No­len­ta oraz Jeana-François Mar­ti­ne­za.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. mściwość ż., zemsta ż.

:: fm. mściciel m.

 czas. mścić ndk., pomścić dk., zemścić się dk.

 przym. mścicielski, mściwy

 przysł. mściwie

Wiktionary


mściel

mściel na­traw­ny - ga­tu­nek plusk­wia­ka z ro­dzi­ny tasz­ni­ko­wa­tych


SJP.pl


mścigniew

imię mę­skie


SJP.pl

Mści­gniew – sta­ro­pol­skie imię mę­skie. Oz­na­cza: ten, który mści, zwal­cza swój gniew. Wspom­nia­ne w do­ku­men­tach z 1234 roku. Mści­gniew imie­ni­ny ob­cho­dzi 19 grud­nia.

Po­dob­ne imio­na: Mści­sław (Mszczuj, Mstuj), Mści­bor, Mści­woj, Mści­wuj, Pom­ści­bor.

Wikipedia


mścigniewa

imię żeń­skie


SJP.pl

Mści­gnie­wa – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie, zło­żo­ne z dwóch czło­nów: "Mści-" ("mścić") i "-gniew-" ("gniew"). Mogło oz­na­czać "tę, która mści znie­wa­gi". Zapis tego imie­nia po­cho­dzi z 1426 roku (Ole­śni­ki).

Mści­gnie­wa imie­ni­ny ob­cho­dzi 15 grud­nia.

Wikipedia


mścigniewiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Mści­gnie­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


mścigniewostwo

Mści­gniew z mał­żon­ką; Mści­gnie­wo­wie


SJP.pl


mścigniewowie

Mści­gniew z mał­żon­ką; Mści­gnie­wo­stwo


SJP.pl


mścigniewowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Mści­gnie­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


mściszewice

Mści­sze­wi­ce (ka­szub. Mscëszejce) – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie kar­tu­skim, w gmi­nie Su­lę­czy­no. Leży na Po­je­zie­rzu Ka­szub­skim, nad je­zio­rem Mści­sze­wic­kie, przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 214 Łeba-Lę­bork-Sie­ra­ko­wi­ce-Ko­ście­rzy­na-Zble­wo-Skórcz-War­lu­bie).

Wikipedia


mściszewo

Mści­sze­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Mu­ro­wa­na Go­śli­na.

Wikipedia


mściszów

Mści­szów (niem. "Se­i­fers­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie lu­bań­skim, w gmi­nie Lubań.

Wikipedia


mścisław

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. mia­sto na Bia­ło­ru­si w ob­wo­dzie mo­hy­lew­skim;

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (3.1) D. lm. od Mści­sła­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mści­sław – imię mę­skie
  • Mści­sław – mia­sto na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie mo­hy­lew­skim
  • Mści­sław – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie klucz­bor­skim, w gmi­nie Woł­czyn
  • Mści­sław – ksią­żę Obo­drzy­ców
  • Mści­sław (opat) (ok. 1350–1410) – opat klasz­to­ru w Tyńcu
  • Mści­sław – pol­ski muzyk he­a­vy­me­ta­lo­wy
  • Mści­sław (Dia­czy­na) – ro­syj­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • Mści­sław (Wo­łon­sie­wicz) – ro­syj­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • Mści­sław (Skryp­nyk) – hie­rar­cha Ukra­iń­skiej Au­to­ke­fa­licz­nej Cerk­wi Pra­wo­sław­nej, poseł na sejm RP
  • Mści­sław I Chro­bry
  • Mści­sław I Ha­rald
  • Mści­sław II Udały

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Mści­sław i nie je­stem żad­nym hy­dra­u­li­kiem.

 (1.1) Wi­dzie­li­śmy się z Mści­sła­wem przed jego wy­lo­tem do Aca­pul­co.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mścisława ż., mścisławianin m., mścisławianka ż.

 przym. mścisławski, podmścisławski

Wiktionary


mścisława

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Mści­sław

Wiktionary

Mści­sła­wa – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie, zło­żo­ne z dwóch czło­nów: "Mści-" ("mścić") i "-sława" ("sława"). Mogło oz­na­czać "tę, która zdo­by­wa sławę mszcząc się na swych wro­gach". Poś­wiad­czo­ne w źró­dłach jako Mści­sła­wa (1360) i for­mach zdrob­nia­łych Mści­cha (1394), Mścich­na (1383).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Mści­sła­wa i pra­cu­ję w szko­le śred­niej w By­to­miu.

 (1.1) Po­je­cha­ły­śmy z Mści­sła­wą do zoo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mścisław mos.

:: zdrobn. Mścicha ż., Mścichna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Mścicha, Mścichna

Wiktionary


mścisławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Mści­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


mścisławostwo

Mści­sław z mał­żon­ką; Mści­sła­wo­wie


SJP.pl


mścisławowie

Mści­sław z mał­żon­ką; Mści­sła­wo­stwo


SJP.pl


mścisławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Mści­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


mścisławski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mści­sła­wem, do­ty­czą­cy Mści­sła­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mścisław m.

Wiktionary


mściwie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób mści­wy, z chę­cią zem­sty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mściwoj mos., mściciel mos., mścicielka ż., mściwość ż.

 czas. mścić ndk.

 przym. mściwy

Wiktionary


mściwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: mści­wie


SJP.pl


mściwoj

imię mę­skie


SJP.pl

Mści­woj, Mszczuj­woj – sło­wiań­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów „mścić (się)” i „woj”, oz­na­cza­ją­ce praw­do­po­dob­nie tego, który "mści swo­ich współ­to­wa­rzy­szy". Jego po­mor­skim od­po­wied­ni­kiem może być Mie­stwin. Na temat ety­mo­lo­gii patrz rów­nież wy­ja­śnie­nia pod ha­słem Mści­woj I.

Wikipedia


mściwojostwo

Mści­woj z mał­żon­ką; Mści­wo­jo­wie


SJP.pl


mściwojowie

imię ksią­żąt po­mor­skich


SJP.pl


mściwojowski

przy­miot­nik od: Mści­wo­jów, gmina w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim


SJP.pl


mściwojowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Mści­wo­ja lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


mściwojów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Mści­wo­jów (niem. "Pro­fen") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ja­wor­skim, w gmi­nie Mści­wo­jów, nad rzeką Wierz­biak. Sie­dzi­ba gminy Mści­wo­jów.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Mści­wo­jów. W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa le­gnic­kie­go.

Wikipedia


mściwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: mści­wy


SJP.pl


mściwy

taki, który nie da­ru­je krzyw­dy i mści się


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skłon­ny do zem­sty, nie­wy­ba­cza­ją­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bo­giem żar­li­wym i mści­wym jest Pan. Mści­wy jest Pan i pełen gnie­wu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈm̥ʲɕt͡ɕivɨ, AS: m̦ʹśćivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zemsta ż., mściciel m., mścicielka ż., mściwość ż.

 czas. mścić ndk., mścić się ndk., pomścić dk., zemścić się dk.

 przym. mścicielski

 przysł. mściwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. zymstliwy

Wiktionary


mściwój

imię ksią­żąt po­mor­skich


SJP.pl


mściów

Mściów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie san­do­mier­skim, w gmi­nie Dwi­ko­zy. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa tar­no­brze­skie­go.

Znaj­du­je się tu filia bi­blio­te­ki gmin­nej i szko­ła pod­sta­wo­wa.

Wikipedia


mścić

do­ko­ny­wać zem­sty za coś, na kimś; mścić się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. pom­ścić)

 (1.1) do­ko­ny­wać zem­sty za coś; od­pła­cać komuś za wy­rzą­dzo­ne zło

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny mścić się (dk. zem­ścić się)

 (2.1) z włas­nej ini­cja­ty­wy do­ko­ny­wać zem­sty za krzyw­dy

 (2.2) przen. przy­no­sić złe skut­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Król mścił śmierć swo­je­go brata.

 (2.1) Nie warto mścić się — le­piej prze­ba­czyć.

 (2.2) A wi­dzisz, brak snu mści się na tobie…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mszczenie n., mściciel mos., mścicielka ż.

 czas. pomstować, pomścić dk.

 przysł. mściwie

 przym. mściwy

Wiktionary


mśp

skrót od:
1. małe (i) śred­nie przed­się­bior­stwa; MSP;
2. mam świet­ny po­mysł (akro­nim in­ter­ne­to­wy)


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju nie­mę­sko­o­so­bo­we­go, licz­ba mnoga

 (1.1) = ekon. małe i śred­nie przed­się­bior­stwa;

Wiktionary


mżawka

bar­dzo drob­ny deszcz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. bar­dzo drob­ny opad, skła­da­ją­cy się z kro­pe­lek wody o śred­ni­cy po­ni­żej 0,5 mm;

Wiktionary

Mżaw­ka – opad at­mos­fe­rycz­ny (hy­dro­me­te­or) w po­sta­ci gęsto pa­da­ją­cych drob­nych kro­pe­lek wody o śred­ni­cy po­ni­żej 0,5 mm.

Kro­ple wody o tak małej śred­ni­cy mają nie­wiel­ką pręd­kość spa­da­nia od 0,1 cm/s do 20 cm/s. Tak nie­wiel­ka pręd­kość spa­da­nia kro­pli spra­wia, że są nie­sio­ne przez wiatr, a nie spa­da­ją, co wy­wo­łu­je osia­da­nie na po­wierzch­niach pio­no­wych przed­mio­tów, pow­sta­ła w ten spo­sób woda jest cza­sa­mi okre­śla­na jako osad at­mos­fe­rycz­ny, a w rze­czy­wi­sto­ści sta­no­wi zja­wi­sko poś­red­nie mię­dzy opa­dem a osa­dem at­mos­fe­rycz­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Myślę, że przy mżaw­ce nie spa­ce­ru­je się przy­jem­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈmʒafka, AS: mžafka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mżenie n., mżyca ż., mżystość ż.

:: zdrobn. mżaweczka ż.

 czas. mżyć ndk.

 przym. mżawkowy, mżysty

 przysł. mżysto, mżyście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kapuśniaczek, siąpawica

Wiktionary


mżenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mżyć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mżawka ż., mżaweczka ż.

 czas. mżyć ndk.

Wiktionary


mżysty

taki, w któ­rym cią­gle pada mżaw­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) me­te­o­rol. ob­fi­ty w mżaw­kę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mżawka ż.

 czas. mżyć

 przysł. mżysto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dżdżysty

Wiktionary


mżyć

1. o de­szczu: padać drob­ny­mi kro­pla­mi; dżdżyć, kro­pić, rosić, sią­pić, sią­pać;
2. świe­cić roz­pro­szo­nym, sła­bym świa­tłem


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) me­te­o­rol. padać bar­dzo drob­no i de­li­kat­nie

 (1.2) bły­szczeć de­li­kat­nie, świe­cić słabo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie mu­sisz brać pa­ra­so­la, tylko mży.

 (1.2) W kącie mżył blady pło­myk świe­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mżawka ż., mżenie n., mżystość ż.

 przym. mżysty

 przysł. mżysto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dżdżyć

 (1.2) migotać

Wiktionary


mżyściej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: mży­ście, mży­sto


SJP.pl


n

1. li­te­ra oz­na­cza­ją­ca spół­gło­skę "n";
2. spół­gło­ska przed­nio­ję­zy­ko­wo-zę­bo­wa, dźwięcz­na, twar­da, zwar­ta, no­so­wa;
3. li­te­ra oz­na­cza­ją­ca w nu­me­ra­cji po­rząd­ko­wej: pięt­na­sty; w nu­me­ra­cji licz­bo­wej sto­so­wa­na w celu odróż­nie­nia przed­mio­tów oz­na­czo­nych tym samym nu­me­rem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. osiem­na­sta li­te­ra pol­skie­go al­fa­be­tu;

w funk­cji li­czeb­ni­ka

 (2.1) pot. nie­o­kre­ślo­na ilość lub licz­ba, zwy­kle bar­dzo duża

Wiktionary

N n

N ("en", mi­nu­sku­ła: n) – czter­na­sta li­te­ra al­fa­be­tu ła­ciń­skie­go i osiem­na­sta pol­skie­go. Oz­na­cza zwy­kle w danym ję­zy­ku spół­gło­skę przed­nio­ję­zy­ko­wą no­so­wą, np. [].

Nazwę tej li­te­ry w ję­zy­ku pol­skim wy­ma­wia się "en".

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Dzwo­ni­łem dziś do niego już n razy, ale on nie od­bie­ra!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃n, AS: ẽn

Wiktionary

Powiązane:

 (2.1) przym. w funkcji liczebnika porządkowego n-ty

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) x

Wiktionary


n-ty

[czy­taj: enty] któ­ryś z kolei, nie­o­kre­ślo­ny; enty


SJP.pl


n.

skrót od: na­rzęd­nik


SJP.pl

skrót

 (1.1) = nowy

 (1.2) = nad

 (1.3) = nauk

 (1.4) = gram. ni­ja­ki (ro­dzaj ni­ja­ki)

Wiktionary


n.-gr.

skrót od: no­wo­grec­ki


SJP.pl


n.-łac.

skrót od: no­wo­ła­ciń­ski


SJP.pl


n.b.

skrót od: no­ta­be­ne (czy­ta­ny jako cały wyraz); nb. (czę­ściej)


SJP.pl

N.B. – drugi, stu­dyj­ny album wy­da­ny przez bry­tyj­ską wo­ka­list­kę pop, Na­tas­hę Be­ding­field. Płyta uka­za­ła się 30 kwiet­nia 2007 w Wiel­kiej Bry­ta­nii wy­da­na przez Sony BMG Music En­ter­ta­in­ment.

Na al­bu­mie go­ścin­nie wy­stą­pi­ła ame­ry­kań­ska ra­per­ka Eve, czy Adam Le­vi­ne czło­nek ze­spo­łu Ma­ro­on 5.

Wikipedia


n.e.

skrót od: na­szej ery (czy­ta­ny jako całe wy­ra­że­nie)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = na­szej ery

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skró­tu n.e. używa się też dla okre­śle­nia niek­tó­rych lat sta­ro­żyt­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnaʃɛj ˈɛrɨ, AS: našei ̯ ery

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) AD

Wiktionary


n.l.

skrót od: non li­qu­et (nie jest jasne, nic stąd nie wy­ni­ka)


SJP.pl


n.n.

skrót od ła­ciń­skie­go: nomen ne­scio (nie­wia­do­me­go imie­nia) lub non notus (niez­na­ny); oz­na­cze­nie osoby o nie­u­sta­lo­nej toż­sa­mo­ści


SJP.pl

N.N., NN – skró­to­wiec sto­so­wa­ny głów­nie w ter­mi­no­lo­gii praw­ni­czej i kry­mi­na­li­sty­ce na okre­śle­nie osoby, któ­rej toż­sa­mo­ści nie usta­lo­no. Po­cho­dzi od ła­ciń­skich słów "nomen ne­scio" (dosł. imie­nia nie znam), "non notus" (niez­na­ny) lub "nomen no­mi­nan­dum" (imię do usta­le­nia). W ję­zy­ku pol­skim przy­ję­ło się roz­wi­jać NN do "naz­wi­sko niez­na­ne".

Wikipedia


n.p.m.

skrót od: nad po­zio­mem morza (czy­ta­ny jako całe wy­ra­że­nie)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = nad po­zio­mem morza;

Wiktionary

Skrót n.p.m. – nad po­zio­mem morza – uży­wa­ny jest przy mie­rze­niu wy­so­ko­ści bezwz­ględ­nej da­ne­go obiek­tu na Ziemi. Wiel­kość ta wy­ra­żo­na jest naj­czę­ściej w me­trach (m n.p.m.) i okre­śla wy­so­kość nad punk­tem od­nie­sie­nia, któ­rym jest śred­ni po­ziom morza (p.m.).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­wy­żej po­ło­żo­ny punkt w Pol­sce znaj­du­je się na wy­so­ko­ści 2499 m n.p.m.

 (1.1) Śnieg leży po­wy­żej 300 m n.p.m.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnat‿pɔˈʑɔ̃mɛ̃m ˈːɔʒa, AS: nat‿poźõmẽ• moža

Wiktionary


n.p.t.

skrót

 (1.1) = nad po­zio­mem te­re­nu;

Wiktionary

Skró­ty: n.p.t. – nad po­zio­mem te­re­nu oraz m n.p.t. – metry nad po­zio­mem te­re­nu uży­wa­ne są przy mie­rze­niu wy­so­ko­ści względ­nej da­ne­go obiek­tu na Ziemi, przy czym punk­tem od­nie­sie­nia jest pod­sta­wa tego obiek­tu (rzut rów­no­le­gły w kie­run­ku siły gra­wi­ta­cji na po­wierzch­nię te­re­nu).

Wikipedia


n.p.u.

skrót

 (1.1) = na psa urok

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trze­ba wy­glą­dać jak naj­le­piej w tym wszyst­kim. I ubrać się jak do „te­a­tru”. Jed­wab­ną kom­bi­na­cję pod spód, na wierzch ko­szu­lę ró­żo­wą, tę z wełny, i kaf­ta­nik jed­wab­ny ró­żo­wy, i może n.p.u. ostat­ni raz, siat­ka na włosy.

Wiktionary


n.t.

Nowy Te­sta­ment; NT (skrót pi­sa­ny z krop­ka­mi lub bez, czy­ta­ny jako całe, od­mien­ne wy­ra­że­nie)


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) Nowy Te­sta­ment

Wiktionary


na

przy­i­mek peł­nią­cy w zda­niu wiele funk­cji


SJP.pl

przy­i­mek

 (1.1) …opi­su­ją­cy miej­sce, w któ­rym od­by­wa się czyn­ność tak, że wy­ra­że­nie za przy­im­kiem znaj­du­je się pod pod­mio­tem

 (1.2) …opi­su­ją­cy miej­sce na (1.1) ja­kimś obiek­cie, w kie­run­ku któ­re­go od­by­wa się ruch

 (1.3) …opi­su­ją­cy mo­ment w cza­sie

 (1.4) …opi­su­ją­cy miarę, za­kres, sto­pień

 (1.5) …opi­su­ją­cy cel

wy­krzy­knik

 (2.1) gw-pl|Górny Śląsk, Wiel­ko­pol­ska. weź!

 (2.2) gw-pl|Górny Śląsk, Wiel­ko­pol­ska. masz!

 (2.3) sy­la­ba uży­wa­na w me­lo­re­cy­ta­cji i do nu­ce­nia me­lo­dii bez słów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po je­dze­niu mój kot chęt­nie wy­grze­wa się na piecu.

 (1.2) Idę na dwo­rzec kupić bi­le­ty.

 (1.3) Pra­co­wać za­czy­na­my na sy­gnał, a ca­łość ma być go­to­wa na pią­tek.

 (1.3) Umó­wi­łem się z nią na dzie­wią­tą.

 (1.4) Za­wsze kiedy ka­sjer wolno liczy, robi się ko­lej­ka na kilka me­trów.

 (1.5) Ka­wa­ler ru­szył damie na pomoc.

 (2.3) Do mnie chodź! / Na, na, na, na, na! / Tam znaj­dziesz je­szcze cie­pły kąt…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: na, AS: na

Wiktionary

Synonimy:

 (2.2) naści

Wiktionary


na-

prze­dro­stek

 (1.1) …cza­sow­ni­ków oz­na­cza­ją­cy wzmoc­nie­nie in­ten­syw­no­ści zna­cze­nia

 (1.2) …rze­czow­ni­ków i przy­miot­ni­ków oz­na­cza­ją­cy umiej­sco­wie­nie w oko­li­cy, przy­le­ga­nie, zwią­zek

część skła­do­wa niek­tó­rych sta­łych zro­stów

 (2.1) zob. przy­kła­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­u­li­na na­kła­ma­ła i na­plot­ko­wa­ćot­ko­wa­ła na temat swo­jej sio­stry.

 (1.2) Je­stem naocz­nym świad­kiem tej kosz­mar­nej krak­sy na nabrze­żu.

 (2.1) Napraw­dę nadal prą naprzód?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: na, AS: na

Wiktionary


naalkoholizować

1. na­sy­cić al­ko­ho­lem;
2. za­chę­cić do spo­ży­cia dużej ilo­ści al­ko­ho­lu; roz­pić


SJP.pl


naan

środ­ko­wo­az­ja­tyc­ki pła­ski chleb droż­dżo­wy z bia­łej mąki, pie­czo­ny w spe­cjal­nym gli­nia­nym piecu tan­do­or, po­da­wa­ny razem z wie­lo­ma po­tra­wa­mi kuch­ni in­dyj­skiej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • naan – ro­dzaj chle­ba
  • Naan – film z 1967
  • Naan – film z 2012
  • Naan (Whig­field), właśc. San­nie Char­lot­te Carl­son (ur. 1970) – duń­ska wo­ka­list­ka
  • Na’an – kibuc w Iz­ra­e­lu
  • NAAN / Na­ro­do­wa Aka­de­mia Nauk Rol­ni­czych Ukra­i­ny)
  • Gu­stav Naan – estoń­ski fizyk i fi­lo­zof

Wikipedia


naawanturować

na­a­wan­tu­ro­wać się - awan­tu­ro­wać się przez dłuż­szy czas


SJP.pl


naazotować

na­sy­cić azo­tem; za­a­zo­to­wać


SJP.pl


nab.

skrót od:
1. na­bo­żeń­stwo;
2. nabór;
3. nabój; nb.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = rel. na­bo­żeń­stwo

 (1.2) = wojsk. nabój

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ka­li­ber broni to: 12,7 mm, ma­ga­zy­nek jest wy­mien­ny, pu­deł­ko­wy, o po­jem­no­ści 7 nab.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabożnik mos./mrz., nabożeństwo n., nabożnica ż.

 przysł. nabożnie

Wiktionary


nabab

nawab;
1. czło­wiek bar­dzo bo­ga­ty, ma­jęt­ny; bo­gacz, kre­zus, ro­ke­fe­ler;
2. dawny za­rząd­ca pro­win­cji lub wład­ca ksią­stew­ka w pół­noc­nych In­diach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. tytuł mu­zuł­mań­skie­go księ­cia w pół­noc­nych In­diach;

 (1.2) daw. Eu­ro­pej­czyk który zdo­był for­tu­nę w In­diach

 (1.3) przen. żart. bo­gacz

Wiktionary

Nabab, nawab – tytuł mu­zuł­mań­skie­go księ­cia w In­diach, zwła­szcza w Ben­ga­lu, po­tocz­nie bo­gacz. Tytuł na­da­wa­ny przez wład­ców mo­gol­skich na­miest­ni­kom pro­win­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ski­nie­niem ręki nabab na­ka­zał mil­cze­nie i ocze­ki­wał od­po­wie­dzi puł­kow­ni­ka.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nawab

Wiktionary


nabajdurzyć

opo­wie­dzieć dużo głupstw; na­ba­jać


SJP.pl


nabajerować

po­spo­li­cie: na­o­po­wia­dać nie­praw­dę, prze­sa­dzić w opo­wia­da­niu czę­sto w celu za­im­po­no­wa­nia komuś


SJP.pl


nabak

ju­ju­ba; krzew kol­cza­sty z ro­dzi­ny sza­kła­ko­wa­tych ros­ną­cy w Azji, Afry­ce, Au­stra­lii


SJP.pl


nabakany

po­tocz­nie: taki, który odu­rzył się nar­ko­ty­ka­mi, zwła­szcza ma­ri­hu­a­ną; zja­ra­ny, na­ja­ra­ny, uja­ra­ny, upa­lo­ny


SJP.pl


nabakać

na­ba­kać się -
1. po­tocz­nie: wy­pa­lić dużo ma­ri­hu­a­ny; zja­rać się, upa­lić się, na­ja­rać się;
2. re­gio­nal­nie: zmę­czyć się, na­pra­co­wać się


SJP.pl


nabalsamować

1. roz­pro­wa­dzić na skó­rze bal­sam - lek lub kos­me­tyk; po­bal­sa­mo­wać;
2. prze­sta­rza­le: za­bez­pie­czyć zwło­ki przed roz­kła­dem za po­mo­cą środ­ków kon­ser­wu­ją­cych; za­bal­sa­mo­wać


SJP.pl


nabarłożyć

1. na­śmie­cić, naś­wi­nić, na­bru­dzić
2. na­roz­ra­biać


SJP.pl


nabatea

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na na Bli­skim Wscho­dzie, za­miesz­ka­na przez Na­ba­tej­czy­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bo­gact­wa­mi Na­ba­tei in­te­re­so­wa­li się już sta­ro­żyt­ni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Nabatejczyk m., Nabatejka ż., nabatejski mrz.

 przym. nabatejski

Wiktionary


nabatejczycy

sta­ro­żyt­ny lud arab­ski


SJP.pl

Na­ba­tej­czy­cy (arab. الأنباﻂ "al-Anbat") – sta­ro­żyt­ny lud po­cho­dze­nia se­mic­kie­go przy­by­ły z Pół­wy­spu Arab­skie­go na te­re­ny obec­ne­go po­łud­nio­we­go Iz­ra­e­la i po­łud­nio­wej Jor­da­nii ok. VI w. p.n.e. W III w. p.n.e. ut­wo­rzy­li kró­le­stwo na­ba­tej­skie, które zo­sta­ło w 106 r. n.e. włą­czo­ne do rzym­skiej pro­win­cji Ara­bia. Sto­li­cą ich pań­stwa była Petra, potem Bo­stra. Mó­wi­li dia­lek­tem arab­skim oraz po­słu­gi­wa­li się al­fa­be­tem na­ba­tej­skim, który wy­wo­dzi się z al­fa­be­tu ara­mej­skie­go.

Wikipedia


nabatejczyk

czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ludu arab­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. miesz­ka­niec Na­ba­tei;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Król Na­ba­tej­czy­ków był swego ro­dza­ju pri­mus inter pares.

 (1.1) Pu­sty­nia była więc dla Na­ba­tej­czy­ka twier­dzą, w któ­rej mógł się za­wsze schro­nić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Nabatea ż.

:: fż. Nabatejka ż.

 przym. nabatejski

Wiktionary


nabatejka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. miesz­kan­ka Na­ba­tei

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kil­ka­na­ście Na­ba­te­jek za­trzy­ma­ło się na targu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Nabatea ż.

:: fm. Nabatejczyk m.

 przym. nabatejski

Wiktionary


nabatejski

zwią­za­ny z Na­ba­tej­czy­ka­mi, sta­ro­żyt­nym ludem se­mic­kim


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geogr. hist. do­ty­czą­cy Na­ba­tei lub Na­ba­tej­czy­ków; po­cho­dzą­cy z Na­ba­tei

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język uży­wa­ny przez Na­ba­tej­czy­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wpły­wy na­ba­tej­skie­go wład­cy się­ga­ły da­le­ko poza te­re­ny bli­skows­chod­nich pu­styn­nych bez­dro­ży.

 (2.1) In­skryp­cje w na­ba­tej­skim znaj­dy­wa­ne były przez ar­che­o­lo­gów na Kre­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Nabatea ż., Nabatejczyk m., Nabatejka ż.

Wiktionary


nabawiać

1. spro­wa­dzać coś na kogoś, do­pro­wa­dzać kogoś do cze­goś
2. na­ba­wiać się - spro­wa­dzać coś na sie­bie, do­pro­wa­dzać się do cze­goś


SJP.pl


nabawić

1. spro­wa­dzić coś na kogoś, do­pro­wa­dzić kogoś do cze­goś
2. na­ba­wić się:
a) spro­wa­dzić coś na sie­bie, do­pro­wa­dzić się do cze­goś
b) po­ba­wić się przez dłuż­szy czas, do woli


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. na­ba­wiać)

 (1.1) do­pro­wa­dzić kogoś do cze­goś nie­do­bre­go

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny na­ba­wić się (ndk. na­ba­wiać się)

 (2.1) spro­wa­dzić na sie­bie coś nie­po­żą­da­ne­go

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny na­ba­wić się (ndk. bawić się)

 (3.1) odbyć mnó­stwo, nawet za dużo za­ba­wy

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Iz­ra­el­ski pre­mier, Ariel Sza­ron, na­ba­wił się obu­stron­ne­go za­pa­le­nia płuc i jest le­czo­ny an­ty­bio­ty­ka­mi […]

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) napytać

Wiktionary


nabazgrać

na­ry­so­wać, na­pi­sać coś nied­ba­le, mało wy­raź­nie, nie­czy­tel­nie


SJP.pl


nabałaganione

gdzieś jest na­ba­ła­ga­nio­ne - ktoś gdzieś na­ba­ła­ga­nił


SJP.pl


nabechtywać

daw­niej: na­ma­wiać kogoś do cze­goś, pod­ju­dzać, pod­bu­rzać


SJP.pl


nabiadolić

na­bia­do­lić się - spę­dzić dużo czasu na bia­do­le­niu


SJP.pl


nabiał

mleko, pro­duk­ty mlecz­ne i jaja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. ogól­ne okre­śle­nie mleka i pro­duk­tów mlecz­nych oraz jaj;

Wiktionary

Na­biał – ka­te­go­ria pro­duk­tów spo­żyw­czych obej­mu­ją­ca mleko zwie­rząt udo­mo­wio­nych oraz pro­duk­ty po­cho­dze­nia mlecz­ne­go (pro­duk­ty mle­czar­skie, przet­wo­ry mlecz­ne). Słow­ni­ki ję­zy­ka pol­skie­go za­li­cza­ją do na­bia­łu rów­nież jaja, ale w pu­bli­ka­cjach trak­tu­ją­cych o ży­wie­niu i żyw­no­ści pro­duk­ty mlecz­ne i jaja roz­pa­try­wa­ne są osob­no.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Był to je­dy­ny grosz, który wpły­wał do jej kie­sze­ni w mie­sią­cach let­nich nie li­cząc na­bia­łu i wa­rzyw, któ­rych sprze­da­żą w naj­bliż­szym mia­stecz­ku opę­dza­ła po­trze­by do­mo­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnabʲjaw, AS: nabʹi ̯au̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. biały mos., biel ż., białko n.

 czas. bielić ndk., nabielić dk., pobielić dk.

 przym. nabiałowy, biały

 przysł. biało

Wiktionary


nabiałek

naz­wi­sko


SJP.pl

Na­bia­łek – pol­ski herb szla­chec­ki z no­bi­li­ta­cji.

Wikipedia


nabiałowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z na­bia­łem, do­ty­czą­cy na­bia­łu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skle­pi­kar­ka ze skle­pu na­bia­ło­we­go miesz­ka pod nami.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabiał mrz.

Wiktionary


nabiec

na­bie­gnąć; na­peł­nić, wy­peł­nić się czymś, nabrz­mieć (np. krwią, łzami, so­ka­mi); o krwi, łzach, so­kach itp.: na­pły­nąć, prze­peł­nić


SJP.pl


nabiedować

po­tocz­nie: na­bie­do­wać się - prze­żyć jakiś czas w bie­dzie, ubó­stwie


SJP.pl


nabiedzić

na­bie­dzić się - na­tru­dzić się nad kimś, nad czymś lub z kim, z czymś


SJP.pl


nabieg

1. prze­sta­rza­łe: na­jazd, atak;
2. rzad­kie: zgro­ma­dze­nie się w jed­nym miej­scu;
3. rza­dziej: ro­zbieg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. zgro­ma­dze­nie się w jed­nym miej­scu

 (1.2) przest. zbroj­ny na­jazd

 (1.3) sport. miej­sce lub czyn­ność ro­zbie­gu

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Po krót­kim na­bie­gu mio­tacz prze­su­wa oszczep do tyłu i wy­ko­nu­je trzy kroki tzw. prze­pla­tan­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabieganie n., nabiegnięcie n.

 czas. nabiegać ndk., nabiegnąć dk.

Wiktionary


nabiegać

na­peł­niać, wy­peł­niać się czymś, nabrz­mie­wać (np. krwią, łzami, so­ka­mi); o krwi, łzach, so­kach itp.: na­pły­wać, prze­peł­niać


SJP.pl


nabiegnięty

taki, który na­biegł (na­peł­nił się czymś, nabrz­miał czymś, np. krwią, łzami, so­ka­mi); na­bie­gły


SJP.pl


nabiegnąć

na­biec; na­peł­nić, wy­peł­nić się czymś, nabrz­mieć (np. krwią, łzami, so­ka­mi); o krwi, łzach, so­kach itp.: na­pły­nąć, prze­peł­nić


SJP.pl


nabiegunnik

za­koń­cze­nie ma­gne­su lub rdze­nia elek­tro­ma­gne­su, kształ­tu­ją­ce pole ma­gne­tycz­ne w spo­sób okre­ślo­ny funk­cja­mi urzą­dze­nia, w któ­rym się znaj­du­je


SJP.pl


nabiegły

taki, który na­biegł (na­peł­nił się czymś, nabrz­miał czymś, np. krwią, łzami, so­ka­mi); na­bie­gnię­ty


SJP.pl


nabielak

naz­wi­sko


SJP.pl


nabieraczka

→ na­bie­racz


SJP.pl

Patrz:

nabieracz

nabierak

1. pa­łecz­ka do na­bie­ra­nia miodu;
2. na­czy­nie do na­bie­ra­nia; czer­pak, na­bier­ka


SJP.pl


nabieranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­bie­rać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnabʲjɛˈrãɲɛ, AS: nabʹi ̯erãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nabierać

Wiktionary


nabierać

1. czer­pać, za­gar­niać (np. na­bie­rać wody)
2. wcią­gać, chło­nąć (np. na­bie­rać po­wie­trza) 4. na­peł­niać się, prze­peł­niać się (np. wodą, krwią) 5. pot. zwo­dzić kogoś; na­cią­gać 6. zdo­by­wać pewne cechy (np. na­bie­rać ogła­dy)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. na­brać)

 (1.1) czer­pać, za­gar­niać

 (1.2) wcią­gać, chło­nąć (np. na­bie­rać po­wie­trza)

 (1.3) na­peł­niać się, prze­peł­niać się

 (1.4) pot. okła­my­wać, zwo­dzić kogoś, na­cią­gać

 (1.5) zdo­by­wać pewne cechy

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny na­bie­rać się (dk. na­brać się)

 (2.1) dawać się łatwo oszu­kać

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Ar­gen­tyń­ski sta­tek z 122 oso­ba­mi na po­kła­dzie za­czął na­bie­rać wody, po tym jak osiadł na mie­liź­nie w re­jo­nie An­tark­ty­dy.

 (1.5) Za­czy­nam poj­mo­wać, że obec­ność sza­now­ne­go pana pro­fe­so­ra na tym przy­ję­ciu na­bie­ra nowej ja­ko­ści - cha­rak­te­ru pre­sti­żo­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈbʲjɛrat͡ɕ, AS: nabʹi ̯erać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabieranie

 czas. nabrać dk., brać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) pot. bajcować, pot. bajerować, pot. bujać, eufem. dopowiadać, koloryzować, konfabulować, pot. opowiadać bajki, przesadzać, ubarwiać, zmyślać, bałamucić, czynić głupim, kantować, kiwać, mamić, mącić w głowie, okpiwać, oszukiwać, przest. robić w balona, pot. robić w bambuko, pot. robić w konia, robić wodę z mózgu, szachrować, wprowadzać w błąd, pot. wpuszczać w maliny, naciągać, żartować sobie

 (1.5) adaptować, przejmować, przystosowywać, przyswajać

Wiktionary


nabierka

mała cho­chel­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. łyżka wa­zo­wa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chochelka, łyżka wazowa

Wiktionary


nabieroczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. gar­nu­szek do czer­pa­nia wody

Wiktionary


nabieżnik

w że­glu­dze: ze­spół dwóch nie­ru­cho­mych zna­ków na­wi­ga­cyj­nych, wyz­na­cza­ją­cych wła­ści­wy kurs


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. układ dwóch zna­ków na­wi­ga­cyj­nych two­rzą­cych linię;

Wiktionary

Na­bież­nik to ze­staw dwóch (nie do­ty­czy świa­tła sek­to­ro­we­go) zna­ków na­wi­ga­cyj­nych, w dzień bę­dą­cych wi­docz­ny­mi zna­ka­mi o cha­rak­te­ry­stycz­nym kształ­cie, w nocy świa­tła­mi o okre­ślo­nej cha­rak­te­ry­sty­ce (kolor, cią­głość lub zsyn­chro­ni­zo­wa­na mo­du­la­cja trwa­nia), z któ­rych jedno jest usta­wio­ne wyżej (jeśli to moż­li­we) i dalej, a oba wyz­na­cza­ją dla stat­ków oś toru wod­ne­go, lub jego kra­wędź.

Wikipedia


nabijaczka

→ na­bi­jacz


SJP.pl

Patrz:

nabijacz

nabijak

drew­nia­ny drą­żek uży­wa­ny w gór­nict­wie do wpro­wa­dza­nia na­bo­jów do ot­wo­ru strza­ło­we­go i do ubi­ja­nia ma­te­ria­łu nie­pal­ne­go, któ­rym przy­kry­wa się nabój


SJP.pl


nabijanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­bi­jać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabijak m., nabijacz m., nabijanka ż., nabój mrz.

 czas. nabijać ndk.

Wiktionary


nabijany

1. wie­lo­krot­nie kogoś ude­rzać; bić
2. za­bi­jać wiele osób, wiele zwie­rząt
3. wpy­chać, wy­peł­nia­jąc coś czymś; ła­do­wać
4. wbi­jać w taki spo­sób, by część wy­sta­wa­ła na zew­nątrz; przy­bi­jać coś na czymś
5. wkła­dać coś na coś; na­sa­dzać, na­dzie­wać


SJP.pl


nabijarka

przy­rząd do ro­bie­nia pa­pie­ro­sów z ty­to­niu i go­to­wych gilz


SJP.pl


nabijać

1. wie­lo­krot­nie kogoś ude­rzać; bić
2. za­bi­jać wiele osób, wiele zwie­rząt
3. wpy­chać, wy­peł­nia­jąc coś czymś; ła­do­wać
4. wbi­jać w taki spo­sób, by część wy­sta­wa­ła na zew­nątrz; przy­bi­jać coś na czymś
5. wkła­dać coś na coś; na­sa­dzać, na­dzie­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. nabić)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|nabić.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny na­bi­jać się (dk. nabić się)

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|nabić się.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny na­bi­jać się (dk. brak)

 (3.1) pot. oczer­niać kogoś śmie­chem, kpić z kogoś, iro­ni­zo­wać lub żar­to­wać z czy­ichś wad, za­cho­wań lub sy­tu­a­cji

Wiktionary

Przykłady

 (3.1) Nagle Le­o­pold za­czął z nich po pro­stu drwić (…) na­bi­jać się z tych na­dzia­nych forsą pry­mi­ty­wów.

 (3.1) Pa­ro­dio­wał język re­kla­my, ob­śmie­wał po­li­ty­ków, na­bi­jał się z ce­le­bry­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈbʲijät͡ɕ, AS: nabʹii ̯äć

Wiktionary

Synonimy:

 (3.1) wyśmiewać się, drwić, kpić, naigrawać się, naśmiewać się

Wiktionary


nabijka

ozdob­ne me­ta­lo­we oku­cie lub pla­kiet­ka


SJP.pl


nabista

czło­nek fran­cu­skiej grupy ar­ty­stów dzia­ła­ją­cych w Pa­ry­żu na prze­ło­mie XIX i XX wieku, sze­rzą­cych sztu­kę de­ko­ra­cyj­ną, upro­szczo­ny ry­su­nek, syn­te­tycz­ną formę


SJP.pl


nabistka

→ na­bi­sta


SJP.pl

Patrz:

nabista

nabity

twar­dy, jędr­ny; ści­śle wy­peł­nio­ny (np. na­bi­te ciało, na­bi­ta wi­dow­nia)


SJP.pl


nabizm

kie­ru­nek w sztu­ce prze­ło­mu XIX i XX wieku, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się sztu­ką de­ko­ra­cyj­ną, upro­szczo­nym ry­sun­kiem, syn­te­tycz­ną formą


SJP.pl


nabić

1. wie­lo­krot­nie kogoś ude­rzyć; zbić, stłuc
2. zabić wiele osób, wiele zwie­rząt
3. wepch­nąć, wy­peł­nia­jąc coś czymś; na­ła­do­wać
4. wbić w taki spo­sób, by część wy­sta­wa­ła na zew­nątrz; przy­bić coś na czymś
5. wło­żyć coś na coś; na­sa­dzić, na­dziać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. na­bi­jać)

 (1.1) umie­ścić na ja­kiejś po­wierzch­ni dużą licz­bę ele­men­tów (gwoź­dzi, ćwie­ków, guzów), wbi­ja­jąc je w nią

 (1.2) wepch­nąć, wtło­czyć lub wbić jeden przed­miot na drugi tak, aby mocno przy­le­gał lub wy­sta­wał; osa­dzić

 (1.3) wbić coś na ostro za­koń­czo­ny przed­miot (np. wi­de­lec, pal, rożen)

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny nabić się (ndk. na­bi­jać się)

 (2.1) wsku­tek szyb­kie­go ruchu lub upad­ku wbić w swoje ciało ostry przed­miot

 (2.2) o syp­kich sub­stan­cjach lub tłu­mie: wejść w dużej ilo­ści w jakąś prze­strzeń, za­py­cha­jąc ją

 (2.3) daw. rzad. być na­tręt­nym, wpro­sić się; na­rzu­cić się komuś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tatry są jak po­du­szecz­ka na­bi­ta gęsto szpil­ka­mi.

 (1.1) Lekko wy­pu­kłe de­szczuł­ki (…) Ich zew­nętrz­ną po­wierzch­nię na­bi­to krze­mien­ny­mi odłam­ka­mi.

 (1.2) Trze­wi­ki na­bi­te po­rząd­nie na ko­py­ta (…) le­ża­ły na ho­no­ro­wym miej­scu na oknie.

 (1.4) Ka­no­nie­rzy na­bi­li dzia­ło wedle roz­ka­zu i cze­ka­li.

 (1.5) Słowo daję, jak któ­re­go chwy­cę, na­bi­ję psu­bra­ta, że po­pa­mię­ta.

 (1.6) (…) jeź­dził albo stał na żą­da­nie pa­sa­że­ra tak długo, aż licz­nik nabił 60 zł.

 (1.7) Ko­men­da Głów­na Po­li­cji spro­wa­dzi z An­glii urzą­dze­nie „En­gra­ver”, za po­mo­cą któ­re­go można nabić numer na ramie.

 (1.8) Z za­ja­dło­ścią wiel­ką wal­czył on dnia tego i nabił wro­gów kupy.

 (2.1) Ranny miał zła­ma­ne lewe prze­dra­mię (…) gdyż spa­da­jąc, nabił się na wy­sta­ją­cy drąg.

 (2.2) Śnieg nabił się w szcze­li­ny.

 (2.2) Nosek nabił się pia­skiem i po całej masie kich­nięć Misiu grzecz­nie po­ło­żył się przy pani.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnabʲit͡ɕ, AS: nabʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabój n.

 czas. bić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) osadzić, nasadzić, wepchnąć, wtłoczyć, wcisnąć

 (1.3) nadziać, nadźgać

 (1.4) naładować, napełnić, wypełnić

 (1.5) stłuc, zbić, natłuc

 (1.7) wybić

 (1.8) zabić, ubić

 (2.1) nadziać się

Wiktionary


nabiści

czło­nek fran­cu­skiej grupy ar­ty­stów dzia­ła­ją­cych w Pa­ry­żu na prze­ło­mie XIX i XX wieku, sze­rzą­cych sztu­kę de­ko­ra­cyj­ną, upro­szczo­ny ry­su­nek, syn­te­tycz­ną formę


SJP.pl

Na­bi­ści – grupa ar­ty­stycz­na, dzia­ła­ją­ca we Fran­cji w la­tach 1888–1899, stwo­rzo­na przez Paula Sérusiera i Ma­u­ri­ce'a De­ni­sa.

Nazwę na­bi­stów ut­wo­rzył le­karz, poeta i in­te­lek­tu­a­li­sta Henri Ca­za­lis od he­braj­skie­go słowa "nabis" oz­na­cza­ją­ce­go pro­ro­ka. Ter­min ten uka­zy­wał pa­ra­le­lę po­mię­dzy drogą, jaką ci ma­la­rze zmie­rza­li do oży­wie­nia ma­lar­stwa (jako pro­ro­cy sztu­ki współ­czes­nej), i spo­so­bem, jakim sta­ro­żyt­ni pro­ro­cy od­mło­dzi­li Iz­ra­el.

Wikipedia


nabla

1. in­stru­ment stru­no­wy uży­wa­ny przez sta­ro­żyt­ne ludy Wscho­du; na­blum;
2. sym­bol ope­ra­to­ra róż­nicz­ko­we­go (od­wró­co­na li­te­ra delta)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sym­bol w po­sta­ci trój­ką­ta z jed­nym wierz­choł­kiem skie­ro­wa­nym do dołu;

 (1.2) mat. ope­ra­tor róż­nicz­ko­wy oz­na­cza­ny sym­bo­lem nabli (1.1);

 (1.3) muz. he­braj­ski in­stru­ment mu­zycz­ny po­dob­ny do harfy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sym­bol nabla bę­dą­cy oz­na­cze­niem ma­te­ma­tycz­ne­go ope­ra­to­ra nabla.
  • he­braj­ski in­stru­ment stru­no­wy, któ­re­go nazwę nosi wspom­nia­ny sym­bol, zo­bacz harfa.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈnabla, AS: nabla

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ∇

Wiktionary


nablagować

po­tocz­nie: naz­my­ślać, na­o­po­wia­dać dużo nie­praw­dzi­wych hi­sto­rii; nał­gać, na­kła­mać


SJP.pl


nablatowy

przy­sto­so­wa­ny do umo­co­wa­nia na bla­cie


SJP.pl


nablum

in­stru­ment stru­no­wy uży­wa­ny przez sta­ro­żyt­ne ludy Wscho­du; nabla


SJP.pl


nablus

mia­sto w Pa­le­sty­nie; Na­bu­lus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Au­to­no­mii Pa­le­styń­skiej;

Wiktionary

Na­blus ( ‏نابلس‎, "Nābulus") – mia­sto w Au­to­no­mii Pa­le­styń­skiej, na Za­chod­nim Brze­gu Jor­da­nu, w Sa­ma­rii, na pół­noc od Je­ro­zo­li­my. We­dług da­nych sza­cun­ko­wych na rok 2016 li­czy­ło 153 061 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈnablus, AS: nablus

Wiktionary


naboczeń

na­bo­czeń ba­gien­ny - owad z ro­dzi­ny sza­rań­czo­wa­tych


SJP.pl

Na­bo­czeń ("Me­co­stet­hus") – ro­dzaj owa­dów pro­stos­krzy­dłych z ro­dzi­ny sza­rań­czo­wa­tych.

Owady o śred­nich roz­mia­rach ciele. Głowę ich ce­chu­je krót­kie i sze­ro­kie cie­mię o słabo zaz­na­czo­nych, trój­kąt­nych doł­kach cie­mie­nio­wych lub w ogóle tych­że doł­ków po­zba­wio­ne.

Wikipedia


naboczny

umie­szczo­ny na boku cze­goś


SJP.pl


nabojnica

Na­boj­ni­ca – urzą­dze­nie sto­so­wa­ne w gór­nict­wie do be­zo­gnio­we­go ura­bia­nia skał, w ko­pal­niach o wy­so­kim stę­że­niu me­ta­nu i pyłu wę­glo­we­go.

Ma ona kształt sta­lo­wej rury, z gło­wi­cą którą się wpro­wa­dza do ot­wo­ru strza­ło­we­go. Sto­su­je się takie, w któ­rych dzia­ła­nie jest opar­te na wy­so­kim ci­śnie­niu do 80 MPa, taka me­to­da za­bez­pie­cza przed wy­bu­chem gazów w ko­pal­ni.

Wikipedia


nabojowy

→ nabój


SJP.pl

Patrz:

nabój

nabokadnezar

imię wład­ców Ba­bi­lo­nii; Na­bu­cho­do­no­zor


SJP.pl


nabolały

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. (o owocu) obity, ob­tłu­czo­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pani ko­cha­na, strasz­nie te jabza na­bo­la­łe!

Wiktionary


naboo

[czy­taj: nabu] fik­cyj­na pla­ne­ta w uni­wer­sum Gwiezd­nych wojen


SJP.pl

Naboo – fik­cyj­na pla­ne­ta w uni­wer­sum "Gwiezd­nych wojen".

Wikipedia


naborowo

Na­bo­ro­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie Za­łu­ski.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie za­kro­czym­skim ziemi za­kro­czym­skiej wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


naborowski

naz­wi­sko


SJP.pl


naborowy

→ nabór


SJP.pl

Patrz:

nabór

naborowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­bo­ro­wy­wać.

Wiktionary

Na­bo­ro­wy­wa­nie, w tym m.in. bo­ro­wa­nie dy­fu­zyj­ne – me­to­da obrób­ki ciepl­no-che­micz­nej stali. Po­le­ga na na­sy­ca­niu borem po­wierzch­nio­wej war­stwy przed­mio­tów sta­lo­wych. Jej skut­kiem jest zwięk­sze­nie od­por­no­ści na dzia­ła­nie kwasu sol­ne­go i in­nych kwa­sów, na­da­nie wła­ści­wo­ści an­ty­ko­ro­zyj­nych, twar­do­ści (od­por­no­ści na ście­ra­nie), do­pro­wa­dza­nie do nie­roz­pu­szczal­no­ści w sto­pio­nych me­ta­lach (Cynk oraz Glin) oraz zwięk­sze­nie ża­ro­od­por­no­ści stali (do 800°C).

Wikipedia

Powiązane:

 czas. naborowywać

Wiktionary


nabotoksować

po­tocz­nie: wstrzy­knąć dużo bo­tok­su w jakąś część ciała w celu po­pra­wy wy­glą­du


SJP.pl


nabożeństwo

1. obrzę­dy re­li­gij­ne w for­mie li­tur­gicz­nej lub zwy­cza­jo­wej
2. szcze­gól­na cześć dla kogoś lub cze­goś; ado­ra­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kośc. obrzęd re­li­gij­ny, nie­kie­dy znacz­nie ro­zbu­do­wa­ny, od­by­wa­ją­cy się naj­czę­ściej w świą­ty­ni;

 (1.2) książk. przen. sza­cu­nek lub za­chwyt oka­zy­wa­ne komuś lub cze­muś, czę­sto prze­sad­ny

Wiktionary

Na­bo­żeń­stwo – forma mod­li­tew­ne­go zgro­ma­dze­nia wier­nych da­ne­go wyz­na­nia. Sens te­o­lo­gicz­ny na­bo­żeń­stwa w pro­te­stan­tyz­mie i ka­to­li­cyz­mie jest od­mien­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po na­bo­żeń­stwie or­ga­ni­sta szyb­ko zbiegł z chóru, gu­biąc po dro­dze nuty.

 (1.2) Jacek za­wsze oglą­da swoje kla­se­ry z wiel­kim na­bo­żeń­stwem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnabɔˈʒɛ̃j̃stfɔ, AS: nabožẽĩ ̯stfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabożność ż., nabożnisiostwo n., nabożnik mos., nabożniś mos., nabożnica ż., nabożnisia ż.

 przym. nabożny

 przysł. nabożnie

 skr. nab.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szacunek; książk. estyma, nabożność, pietyzm, rewerencja; przest. atencja, uważanie

Wiktionary


nabożnica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. ko­bie­ta bar­dzo re­li­gij­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabożeństwo n., nabożnisiostwo n., nabożniś mos., nabożnisia ż., nabożność ż.

:: fm. nabożnik mos.

 przym. nabożny

 przysł. nabożnie

 skr. nab.

Wiktionary


nabożnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób na­boż­ny

 (1.2) przen. z wiel­kim za­in­te­re­so­wa­niem i sza­cun­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­bie­ta klę­cza­ła z na­boż­nie zło­żo­ny­mi rę­ko­ma.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabożeństwo n., nabożnisiostwo n., nabożnik mos., nabożniś mos., nabożnica ż., nabożnisia ż., nabożność ż.

 przym. nabożny

 skr. nab.

Wiktionary


nabożniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: na­boż­nie


SJP.pl


nabożniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: na­boż­ny


SJP.pl


nabożnik

czło­wiek wy­peł­nia­ją­cy obo­wiąz­ki re­li­gij­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba bar­dzo re­li­gij­na

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) rel. zdob­ny pas płó­cien­ny uży­wa­ny w li­tur­gii pra­wo­sław­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabożeństwo n., nabożnisiostwo n., nabożniś mos., nabożnisia ż., nabożność ż.

:: fż. nabożnica ż.

 przym. nabożny

 przysł. nabożnie

 skr. nab.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) bożnik

Wiktionary


nabożnisia

ko­bie­ta ma­ni­fe­sta­cyj­nie re­li­gij­na; bi­got­ka; de­wot­ka; świę­tosz­ka; po­boż­ni­sia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) iron. ko­bie­ta prze­sad­nie re­li­gij­na

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od: na­boż­niś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabożeństwo n., nabożnisiostwo n., nabożnik mos., nabożnica ż., nabożność ż.

:: fm. nabożniś mos.

 przym. nabożny

 przysł. nabożnie

 skr. nab.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bigotka, pobożnisia

Wiktionary


nabożnisiostwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­sad­na po­boż­ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabożeństwo n., nabożnik mos., nabożniś mos., nabożnica ż., nabożnisia ż., nabożność ż.

 przym. nabożny

 przysł. nabożnie

 skr. nab.

Wiktionary


nabożniś

czło­wiek ma­ni­fe­sta­cyj­nie re­li­gij­ny; bigot; dewot; świę­to­szek; po­boż­niś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) iron. męż­czyz­na prze­sad­nie re­li­gij­ny

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. plu­ral|na­boż­ni­sia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabożeństwo n., nabożnisiostwo n., nabożnik mos., nabożnica ż., nabożność ż.

:: fż. nabożnisia ż.

 przym. nabożny

 przysł. nabożnie

 skr. nab.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bigot, pobożniś

Wiktionary


nabożność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. wiara w Boga i życie zgod­nie z jej nor­ma­mi

 (1.2) przest. po­wa­ża­nie w trak­to­wa­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pan Nor­bert był czło­wie­kiem wiel­kiej na­boż­no­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabożeństwo n., nabożnisiostwo n., nabożnik mos., nabożniś mos., nabożnica ż., nabożnisia ż.

 przym. nabożny

 przysł. nabożnie

 skr. nab.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bogobojność, pobożność

 (1.2) poważanie, szacunek

Wiktionary


nabożny

1. prze­strze­ga­ją­cy na­ka­zów, prak­tyk re­li­gij­nych; re­li­gij­ny, po­boż­ny
2. prze­no­śnie o sku­pie­niu, uwa­dze: głę­bo­ki, wiel­ki
3. prze­sta­rza­le: przez­na­czo­ny do na­bo­żeń­stwa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­cho­wu­ją­cy przy­ka­za­nia

 (1.2) wzbu­dza­ją­cy sza­cu­nek i za­chwyt

 (1.3) daw. mod­li­tew­ny, po­boż­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Z ko­ścio­ła do­bie­ga­ły na­boż­ne pie­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. nabożnie

 rzecz. nabożnik mos./mrz., nabożnica ż., nabożeństwo n., nabożność ż.

Wiktionary


nabranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­brać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nabrać dk.

Wiktionary


nabrać

1. wziąć ile tylko się da
2. za­czerp­nąć, za­gar­nąć (np. na­brać wody)
3. wcią­gnąć, wchło­nąć (np. na­brać po­wie­trza)
4. na­peł­nić się, prze­peł­nić się (np. wodą, krwią)
5. pot. zwieść kogoś; na­cią­gnąć
6. zdo­być pewne cechy (np. na­brać ogła­dy)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. na­bie­rać)

 (1.1) wziąć ile tylko się da

 (1.2) za­czerp­nąć, za­gar­nąć

 (1.3) wcią­gnąć, wchło­nąć

 (1.4) na­peł­nić się, prze­peł­nić się pły­nem

 (1.5) przen. pot. zwieść kogoś

 (1.6) przen. zdo­być pewne cechy

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny na­brać się (ndk. na­bie­rać się)

 (2.1) dać się łatwo oszu­kać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzie­ci nie­ste­ty dor­wa­ły się nam do sło­dy­czy i na­bra­ły sobie całe kie­sze­nie cu­kier­ków.

 (1.2) Do szo­ro­wa­nia po­kła­du stat­ku wy­star­czy­ła woda, którą na­bra­łem wia­drem zza burty.

 (1.3) Zmy­wa­jąc na­czy­nia, na­bra­ła zaw­cza­su gąbką tro­chę płynu do mycia.

 (1.4) Dziu­ra­wa łódka szyb­ko na­bra­ła wody i ledwo do­pły­nę­li­śmy nią do brze­gu.

 (1.5) Jacek jest bar­dzo na­iw­ny, więc łatwo na­bra­łem go, mó­wiąc różne nie­stwo­rzo­ne opo­wie­ści.

 (1.6) Po­nie­waż mój brat cho­dzi ostat­nio we­so­ły jak szczy­gie­łek, na­bra­łem prze­ko­na­nia, że się za­ko­chał.

 (2.1) Wszyst­kie dzie­ci dają na­brać się na hi­sto­ryj­kę ze świę­tym mi­ko­ła­jem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnabrat͡ɕ, AS: nabrać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nabierać ndk., brać

 rzecz. nabranie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.5) naciągnąć

Wiktionary


nabrechać

re­gio­nal­nie: na­bre­dzić, na­pleść, na­ga­dać; na­brech­tać


SJP.pl


nabrechtać

re­gio­nal­nie: na­bre­dzić, na­pleść, na­ga­dać; na­bre­chać


SJP.pl


nabroić

zro­bić coś, czego nie na­le­ża­ło robić; na­roz­ra­biać


SJP.pl


nabrudzone

gdzieś jest na­bru­dzo­ne - ktoś gdzieś na­bru­dził


SJP.pl


nabruździć

cza­sow­nik

 (1.1) czas. przesz­ko­dzić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. bruździć

 rzecz. brużdżenie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeszkodzić, pokrzyżować plany, pomieszać szyki

Wiktionary


nabrużdżone

gdzieś jest na­bruż­dżo­ne - ktoś gdzieś na­bruź­dził (przesz­ko­dził komuś w czymś, wszedł komuś w drogę)


SJP.pl


nabrzeże

umoc­nio­ny brzeg morza, rzeki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bu­dow­la za­bez­pie­cza­ją­ca i ut­war­dza­ją­ca brzeg rzeki, je­zio­ra lub morza, do­sto­so­wa­na do przyj­mo­wa­nia stat­ków, czę­sto po­łą­czo­na z chod­ni­kiem spa­ce­ro­wym;

 (1.2) ulica w mie­ście bie­gną­ca wzdłuż brze­gu

Wiktionary

Na­brze­że – linia brze­go­wa mola, pirsu lub ka­na­łu por­to­we­go wraz z przy­le­gły­mi te­re­na­mi por­to­wy­mi, od­po­wied­nio przy­sto­so­wa­ne (uz­bro­jo­ne) do po­sto­ju i ob­słu­gi jed­no­stek pły­wa­ją­cych. W żar­go­nie ma­ry­nar­skim używa się też okre­śle­nia keja.

Mi­ni­mal­ne przy­sto­so­wa­nie do po­sto­ju i ob­słu­gi to wy­po­sa­że­nie miej­sca w po­le­ry do mo­co­wa­nia stat­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sztorm usz­ko­dził tylko czte­ry metry na­brze­ża i pod­mył dno pod ka­mie­nia­mi osła­nia­ją­cy­mi fa­lo­chron.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈbʒɛʒɛ, AS: nabžeže

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nabrzeżowy, nabrzeżny, przybrzeżny

 rzecz. brzeg mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) keja

Wiktionary


nabrzeżny

znaj­du­ją­cy się na na­brze­żu, do­ty­czą­cy na­brze­ża


SJP.pl


nabrzmiały

1. taki, który nabrz­miał (np. nabrz­mia­ła twarz)
2. po­tocz­nie: pilny, na­glą­cy


SJP.pl


nabrzmienie

miej­sce nabrz­mia­łe, spuch­nię­te; obrzęk


SJP.pl


nabrzmiewać

o ży­wych tkan­kach: zwięk­szać ob­ję­tość wsku­tek na­pły­wa­nia krwi, wody, soków; na­brzę­kać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. nabrz­mieć)

 (1.1) po­więk­szać swoją ob­ję­tość wsku­tek na­gro­ma­dze­nia płynu lub innej sub­stan­cji

 (1.2) przen. sta­wać się coraz in­ten­syw­niej­szym, sil­niej­szym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabrzmiewanie n.

Wiktionary


nabrzmieć

o ży­wych tkan­kach: zwięk­szyć ob­ję­tość wsku­tek na­pły­nię­cia krwi, wody, soków; na­brzę­knąć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. nabrz­mie­wać)

 (1.1) po­więk­szyć ob­ję­tość pod wpły­wem płynu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabrzmienie n.

 przym. nabrzmiały

 czas. brzmieć

Wiktionary


nabrzozak

krę­pak na­brzo­zak - ga­tu­nek ćmy z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych; krę­pak brzo­zo­wy, krę­pak brzo­zo­wiec, wło­chacz na­brzo­zak


SJP.pl


nabrzęknięcie

o ży­wych tkan­kach: zwięk­szyć ob­ję­tość wsku­tek na­pły­nię­cia krwi, wody; nabrz­mieć


SJP.pl


nabrzęknięty

taki, który na­brzękł (zwięk­szył ob­ję­tość wsku­tek na­pły­nię­cia krwi, wody); na­brzę­kły; nabrz­mia­ły, spuch­nię­ty


SJP.pl


nabrzęknąć

o ży­wych tkan­kach: zwięk­szyć ob­ję­tość wsku­tek na­pły­nię­cia krwi, wody; nabrz­mieć


SJP.pl


nabrzękły

taki, który na­brzękł (zwięk­szył ob­ję­tość wsku­tek na­pły­nię­cia krwi, wody); na­brzę­knię­ty; nabrz­mia­ły, spuch­nię­ty


SJP.pl


nabu

ba­bi­loń­ski bóg opie­kuń­czy pi­sa­rzy i pi­śmien­nict­wa; Nebo


SJP.pl

Nabu – w mi­to­lo­gii ba­bi­loń­skiej syn boga Mar­du­ka i Sar­pa­ni­tu, mąż Na­na­ji (lub Tasz­me­tu w Asy­rii), bóg wie­dzy, mą­dro­ści, pro­roctw i li­te­ra­tu­ry. Utoż­sa­mia­ny z pla­ne­tą Mer­ku­ry.

We­dług mi­to­lo­gii Nabu ze­słał lu­dziom pismo, ta­blicz­kę gli­nia­ną i rylec słu­żą­ce do pi­sa­nia.

Wikipedia


nabuchano

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­gard. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. brze­mien­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hanka zaś cho­dzi na­bu­cha­no.

Wiktionary


nabuchodonozor

imię wład­ców Ba­bi­lo­nii; Na­bo­kad­ne­zar


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) sta­roż. ba­bi­loń­skie imię mę­skie no­szo­ne m.in. przez kilku wład­ców Ba­bi­lo­nii

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Na­bu­cho­do­no­zor I – wład­ca ba­bi­loń­ski
  • Na­bu­cho­do­no­zor II – wład­ca ba­bi­loń­ski, znany z Bi­blii
  • Na­bu­cho­do­no­zor III – wł. Na­di­ta­bi­ra, sa­moz­wań­czy król Ba­bi­lo­nii w 522 p.n.e.
  • Na­bu­cho­do­no­zor IV – wł. Araka, syn Hal­di­ty, sa­moz­wań­czy król Ba­bi­lo­nii w 521 p.n.e.
  • Na­buc­co – opera Giu­sep­pe Ver­die­go
  • Na­bu­cho­do­no­zor – fik­cyj­ny sta­tek z try­lo­gii Ma­trix
  • Na­bu­cho­do­no­zor – 15-li­tro­wa bu­tel­ka wina

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Było to w dwu­na­stym roku pa­no­wa­nia Na­bu­cho­do­no­zo­ra, który kró­lo­wał nad Asy­rią w wiel­kim mie­ście Ni­ni­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnabuxɔdɔ̃ˈnɔzɔr, AS: nabuχodõnozor

Wiktionary


nabuchodonozorowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Na­bu­cho­do­no­zo­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


nabuczak

pla­miec na­bu­czak - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl


nabucznica

na­bucz­ni­ca prąż­ko­wa­na - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny po­ko­so­wa­tych


SJP.pl


nabudowywać

1. bu­do­wać na czymś, bu­do­wać war­stwa­mi;
2. na­bu­do­wy­wać się - pow­sta­wać war­stwa­mi


SJP.pl


nabujać

po­tocz­nie:
1. naz­my­ślać, na­kła­mać, na­bla­go­wać; na­cy­ga­nić, na­ki­to­wać, nasz­klić;
2. zwięk­szyć wska­za­nie licz­ni­ka; nabić;
3. na­bu­jać się - spę­dzić dłuż­szy czas na bu­ja­niu się


SJP.pl


nabulus

mia­sto w Pa­le­sty­nie; Na­blus


SJP.pl


nabuntować

po­tocz­nie: na­mó­wić kogoś do buntu, sprze­ci­wu; pod­bu­rzyć, pod­ju­dzić, po­du­szczyć, po­dże­gnąć


SJP.pl


nabuntowywać

po­tocz­nie: na­ma­wiać kogoś do buntu, sprze­ci­wu; pod­bu­rzać, pod­ju­dzać, po­du­szczać, po­dże­gać


SJP.pl


naburmuszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­bur­mu­szać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. naburmuszać ndk.

Wiktionary


naburmuszać

na­bur­mu­szać się - uka­zy­wać po­przez za­cho­wa­nie, minę swoje nie­za­do­wo­le­nie; nach­mu­rzać się


SJP.pl


naburmuszony

obra­żo­ny, zły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o oso­bach: oka­zu­ją­cy nie­za­do­wo­le­nie i brak hu­mo­ru

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadąsany, skrzywiony, skwaszony, nachmurzony

Wiktionary


naburmuszyć

na­bur­mu­szyć się - uka­zać po­przez za­cho­wa­nie, minę swoje nie­za­do­wo­le­nie; na­dą­sać się, nach­mu­rzyć się


SJP.pl


nabutwieć

zgnić w więk­szej ilo­ści; nap­suć się, na­gnić


SJP.pl


nabuzowywać

po­tocz­nie:
1. wzbu­rzać, na­ła­do­wy­wać ja­ki­miś emo­cja­mi;
2. na­bu­zo­wy­wać się -
a) bar­dzo się de­ner­wo­wać;
b) bar­dzo się upi­jać


SJP.pl


nabuńczuczyć

na­buń­czu­czyć się - za­cho­wy­wać się buń­czucz­nie, za­wa­diac­ko; mieć buń­czucz­ną minę; nas­ro­żyć się


SJP.pl


nabuńdziuczyć

re­gio­nal­nie: na­buń­dziu­czyć się - na­buń­czu­czyć się


SJP.pl


nabycie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|nabyć.

 (1.2) hand. bank. praw. uzy­ska­nie prawa ma­jąt­ko­we­go naj­czy­ściej­szej prawa włas­no­ści do ja­kie­goś dobra

Wiktionary

Na­by­cie – uzy­ska­nie włas­no­ści lub in­ne­go prawa ma­jąt­ko­we­go, w każdy pra­wem prze­wi­dzia­ny spo­sób np. w dro­dze umowy, dzie­dzi­cze­nia, daw­no­ści.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. nabytek mrz., nabywca mos., nabywczyni ż., nabywanie n.

 czas. nabyć dk., nabywać ndk., nabyć się dk.

Wiktionary


nabyszyce

Na­by­szy­ce (1939–1945 niem. "Holz­ha­u­sen") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ostrow­skim, w gmi­nie Odo­la­nów. Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Na­by­szy­ce" w któ­re­go skład wcho­dzi rów­nież osada Ku­roch. Leżą ok. 9 km na za­chód od Ostro­wa Wlkp., w po­bli­żu drogi po­wia­to­wej Odo­la­nów-Rasz­ków, nad Ku­ro­chem.

Wikipedia


nabytek

coś nowo ku­pio­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) coś, co zo­sta­ło na­by­te, ku­pio­ne

 (1.2) pot. ktoś świe­żo przy­ję­ty do ja­kie­goś ze­spo­łu, do pracy itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Poz­naj Anię, nasz nowy re­dak­cyj­ny na­by­tek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈbɨtɛk, AS: nabytek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. bywalec mos., nabycie n., nabywanie n., nabywca m., nabywczyni ż.

 czas. nabyć dk., nabywać ndk.

 przym. nabywczy

Wiktionary


nabyty

przy­miot­nik

 (1.1) biol. med. taki, który roz­wi­nął się w trak­cie życia pod wpły­wem czyn­ni­ków zew­nętrz­nych lub stylu życia

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nabyć dk., nabywać ndk.

Wiktionary


nabywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­by­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy wtór­nym na­by­wa­niu oby­wa­tel­stwa część państw wy­ma­ga zrze­cze­nia się po­przed­nie­go oby­wa­tel­stwa, ale niek­tó­re do­pu­szcza­ją pod­wój­ne oby­wa­tel­stwo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabytek mrz., nabywca mos., nabywczyni ż., nabycie n.

 czas. nabyć, nabywać

Wiktionary


nabywać

1. ku­po­wać coś
2. uzy­ski­wać coś (np. doś­wiad­cze­nie, zdol­no­ści), do­cho­dzić do cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. nabyć)

 (1.1) hand. otrzy­my­wać w po­sia­da­nie po­przez kupno lub wy­mia­nę

 (1.2) do­cho­dzić do czego

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabytek mrz., nabywanie n., nabywca mos., bycie n., nabywczyni ż., nabycie n.

 czas. nabyć dk.

 przym. nabywczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kupować

 (1.2) zdobywać, zyskiwać

Wiktionary


nabywca

osoba, która ku­pi­ła coś; ku­pu­ją­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która coś na­by­wa lub na­by­ła po­przez kupno

Wiktionary

Na­byw­ca – osoba (fi­zycz­na albo praw­na) na­by­wa­ją­ca dobra ma­te­rial­ne lub usłu­gi od sprze­daw­cy w celu za­spo­ko­je­nia po­trzeb lub w celu dal­szej sprze­da­ży.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: naˈbɨft͡sa, AS: nabyfca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabycie n., nabytek m., nabywanie n.

:: fż. nabywczyni ż.

 czas. nabyć dk., nabywać ndk.

 przym. nabywczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kupujący

Wiktionary


nabywczy

od­no­szą­cy się do na­byw­cy, do kupna (zwła­szcza w ter­mi­no­lo­gii eko­no­micz­nej, np. pa­ry­tet na­byw­czy)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) urz. zwią­za­ny z na­by­wa­niem cze­goś, zwła­szcza po­przez kupno

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­po­wa­no zgod­nie ze swymi upo­do­ba­nia­mi i — prze­de wszyst­kim — moż­li­wo­ścia­mi na­byw­czy­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabytek mrz., nabywca m., nabywczyni ż.

 czas. nabyć dk., nabywać ndk.

Wiktionary


nabywczyni

ko­bie­ta, która na­by­ła coś w dro­dze kupna; ku­pu­ją­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. ko­bie­ta, która coś na­by­wa lub na­by­ła po­przez kupno

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnabɨfˈt͡ʃɨ̃ɲi, AS: nabyfčỹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabycie n., nabytek m., nabywanie n.

:: fm. nabywca

 przym. nabywczy

 czas. nabyć dk., nabywać ndk.

Wiktionary


nabyć

1. otrzy­mać coś na włas­ność za pie­nią­dze; kupić
2. osią­gnąć coś, zdo­być


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. na­by­wać)

 (1.1) praw. książk. wejść w po­sia­da­nie cze­goś

 (1.2) książk. zdo­być jakąś umie­jęt­ność, osią­gnąć coś, dojść do cze­goś

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny nabyć się

 (2.1) długo gdzieś lub z kimś być

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A choć do su­per­mar­ke­tu wcho­dzę z listą za­ku­pów, za­wsze na­bę­dę kilka rze­czy im­pul­syw­nie.

 (1.2) Gorz­ko ża­łu­ję, że nie na­by­łem umie­jęt­no­ści ro­bie­nia pię­knych obra­zów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. bycie n., nabycie n., nabywanie n., nabywacz m., nabywca mos., nabywczyni ż., nabytek mrz.

 czas. nabywać ndk.

 przym. nabywczy

Wiktionary


nabzdryngalać

po­tocz­nie: nabz­dryn­ga­lać się - upi­jać się; ubz­dryn­ga­lać się


SJP.pl


nabzdryngolić

nabz­dryn­go­lić się - po­tocz­nie, żar­to­bli­wie: upić się; ubz­dryn­go­lić się


SJP.pl


nabzdryngolony

znaj­du­ją­cy się w sta­nie upo­je­nia spo­wo­do­wa­ne­go na­du­ży­ciem sub­stan­cji odu­rza­ją­cej, naj­czę­ściej al­ko­ho­lu


SJP.pl


nabzdurzyć

po­wie­dzieć dużo nie­do­rzecz­no­ści, głupstw; na­ba­jać


SJP.pl


nabzdyczać

nab­zdy­czać się - na­dy­mać się, na­bur­mu­szać się


SJP.pl


nabzdyczony

spoch­mur­nia­ły, na­bur­mu­szo­ny, oka­zu­ją­cy złość; taki, który się nab­zdy­czył


SJP.pl


nabzdyczyć

nab­zdy­czyć się - na­bur­mu­szyć się, po­gnie­wać się, oka­zać złość


SJP.pl


nabzdęgolić

po­tocz­nie: źle za­grać lub zaś­pie­wać; po­fał­szo­wać


SJP.pl


nabój

1. jed­nost­ka amu­ni­cji;
2. pewna ilość ma­te­ria­łu wy­bu­cho­we­go, ma­ją­ca coś wy­sa­dzić, wy­bu­rzyć (np. bu­dy­nek, most), roz­sa­dzić (np. skałę);
3. w tech­ni­ce: jed­no­ra­zo­wa por­cja ma­te­ria­łów ła­do­wa­na do pieca hut­ni­cze­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. jed­nost­ka amu­ni­cji broni pal­nej w for­mie me­ta­lo­we­go walca za­wie­ra­ją­ce­go po­cisk oraz ma­te­riał wy­bu­cho­wy;

 (1.2) wojsk. jed­nost­ka ła­dun­ku mio­ta­ją­ce­go nie­zbęd­na do spo­wo­do­wa­nia wy­bu­chu gazów w lufie, umie­szcza­na od­dziel­nie w ko­mo­rze na­bo­jo­wej za po­ci­skiem

 (1.3) techn. nabój hut­ni­czy, por­cja ma­te­ria­łów wsa­do­wych ła­do­wa­na jed­no­ra­zo­wo do pieca hut­ni­cze­go

 (1.4) me­ta­lo­wy po­jem­nik wy­peł­nio­ny dwut­len­kiem węgla, uży­wa­ny m.in. w sy­fo­nach, trat­wach ra­tun­ko­wych

 (1.5) pla­sti­ko­wy po­jem­nik wy­peł­nio­ny atra­men­tem lub tu­szem, wkła­da­ny do wiecz­nych piór i dru­ka­rek atra­men­to­wych

Wiktionary

Nabój (daw. "pa­tron") – jed­nost­ka amu­ni­cji za­wie­ra­ją­ca w jed­nym pa­kie­cie wszyst­kie ele­men­ty nie­zbęd­ne do na­da­nia wy­strze­li­wa­ne­mu z broni pal­nej po­ci­sko­wi ener­gii ki­ne­tycz­nej lub do wyt­wo­rze­nia ek­sploz­ji.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈnabuj, AS: nabui ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nabijanie n., nabicie n.

 czas. nabić dk., nabijać ndk.

 przym. nabojowy

Wiktionary


nabór

re­kru­ta­cja, pobór, za­ciąg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przyj­mo­wa­nie no­wych osób w ja­kieś struk­tu­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po ogło­sze­niu na­bo­ru chęt­ni mogą zgła­szać się do ad­mi­ni­stra­cji, potem bę­dzie za późno.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: 'nabur

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rekrutacja, werbunek, zapisy

Wiktionary


nabłagać

na­bła­gać się - spę­dzić dłuż­szy czas na bła­ga­niu


SJP.pl


nabłocić

ubru­dzić bło­tem, na­nieść błota


SJP.pl


nabłocone

gdzieś jest na­bło­co­ne - ktoś gdzieś na­bło­cił


SJP.pl


nabłonek

1. tkan­ka zbu­do­wa­ne ze ści­śle przy­le­ga­ją­cych do sie­bie ko­mó­rek, okry­wa­ją­ca skórę i wy­ście­ła­ją­ca jamy róż­nych na­rzą­dów i prze­wo­dów; tkan­ka na­błon­ko­wa;
2. ku­ty­ku­la; war­stwa ku­ty­ny na po­wierzch­ni liści i in­nych czę­ści ro­ślin, chro­nią­ca ro­śli­nę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. tkan­ka, która okry­wa skórę oraz błony wy­ście­ła­ją­ce jamy na­rzą­dów i prze­wo­dów or­ga­niz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. błona ż., błoneczka ż.

 przym. nabłonkowy

Wiktionary


nabłoniak

no­wot­wór zło­śli­wy wy­wo­dzą­cy się z tkan­ki na­błon­ko­wej; rak


SJP.pl


nabłonkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy na­bło­nek, po­dob­ny do na­błon­ka


SJP.pl


nabłonkowy

→ na­bło­nek


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) anat. do­ty­czą­cy na­błon­ka

Wiktionary

Patrz:

nabłonek

Powiązane:

 rzecz. nabłonek m.

Wiktionary


nabłyszczacz

pre­pa­rat do na­da­wa­nia po­ły­sku


SJP.pl


nabłyszczająco

→ na­bły­szczać


SJP.pl

Patrz:

nabłyszczać

nabłyszczać

wy­wo­ły­wać bły­szcze­nie, na­da­wać po­łysk


SJP.pl


nabłyszczyć

wy­wo­łać bły­szcze­nie, nadać po­łysk


SJP.pl


nabżdżone

nieco wul­gar­nie: gdzieś jest nabż­dżo­ne - ktoś gdzieś nabź­dził (wy­da­lił cicho gazy tra­wien­ne); nasm­ro­dzo­ne


SJP.pl


nac

skró­to­wiec

 (1.1) = Na­ro­do­we Ar­chi­wum Cy­fro­we;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • NAC – Na­ro­do­we Ar­chi­wum Cy­fro­we
  • NAC (North At­lan­tic Co­un­cil, Rada Pół­noc­no­at­lan­tyc­ka) – organ de­cy­zyj­ny NATO
  • NAC (Nan­jing Au­to­mo­bi­le Cor­po­ra­tion) – chiń­skie przed­się­bior­stwo mo­to­ry­za­cyj­ne

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛ̃n‿a‿ˈt͡sɛ, AS: ẽn‿a‿ce

Wiktionary


nacechowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­da­nie okre­ślo­nych cech

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nacechować dk.

 przym. nacechowany

Wiktionary


nacechowany

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy okre­ślo­ne cechy

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: na­ce­cho­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­pa­gan­da bol­sze­wic­ka wzmoc­ni­ła je­szcze pe­jo­ra­tyw­ne zna­cze­nie tego słowa i współ­cze­śnie bywa ono od­bie­ra­ne jako obraź­li­we, choć ani Słow­nik Ję­zy­ka Pol­skie­go PWN, ani Wiel­ki Słow­nik Ję­zy­ka Pol­skie­go nie kwa­li­fi­ku­ją go jako na­ce­cho­wa­ne­go ujem­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nacechowanie n.

 czas. nacechować dk.

Wiktionary


nacechować

1. nadać okre­ślo­ne cechy, cha­rak­ter
2. śro­do­wi­sko­wo: oz­na­czyć coś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (1.1) nadać okre­ślo­ne cechy

 (1.2) od­cis­nąć znak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pi­sarz na­ce­cho­wał wy­da­ny zbiór opo­wia­dań szcze­rym hu­mo­rem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nacechowanie n.

 czas. cechować ndk.

 przym. nacechowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) naznaczyć

Wiktionary


nacechowywać

na­da­wać cze­muś okre­ślo­ne cechy, okre­ślo­ny cha­rak­ter


SJP.pl


nacedzać

prze­pu­szczać płyn przez filtr, sito itp.


SJP.pl


nacek

po­tocz­nie:
1. na­cjo­na­li­sta;
2. ne­o­na­cy­sta (ne­o­na­zi­sta)


SJP.pl


nacelować

zwró­cić coś w jakąś stro­nę


SJP.pl


nacesławice

Na­ce­sła­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie sie­radz­kim, w gmi­nie Błasz­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.

Daw­niej wieś szla­chec­ka. Po ist­nie­ją­cym nieg­dyś za­ło­że­niu dwor­skim, w oto­cze­niu za­nied­ba­ne­go parku, zo­sta­ła ruina dworu zbu­do­wa­ne­go na pocz. XX w. przez Su­char­skich, póź­niej w po­sia­da­niu So­kol­nic­kich. Na po­łud­nie od wsi – ruina wia­tra­ka spro­wa­dzo­ne­go tu ok. 1916–1917 r. spod Sie­ra­dza.

Wikipedia


nachalnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób na­chal­ny, na­rzu­ca­jąc się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­strzeń wir­tu­al­na wy­pie­ra coraz na­chal­niej prze­strzeń rze­czy­wi­stą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nachalność ż., nachalstwo n.

 przym. nachalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) natarczywie, natrętnie, namolnie

Wiktionary


nachalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: na­chal­nie


SJP.pl


nachalniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: na­chal­ny


SJP.pl


nachalność

ina­czej na­tar­czy­wość, nie­u­stę­pli­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest na­chal­ne; cecha tych, któ­rzy są na­chal­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nachalstwo ż.

 przym. nachalny

 przysł. nachalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) natarczywość, natrętność, namolność, nachalstwo

Wiktionary


nachalny

taki, który na­tar­czy­wie cze­goś żąda, się na­przy­krza; bez­czel­ny, na­tręt­ny, zu­chwa­ły


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pot. taki, który nie­grzecz­nie do­ma­ga się cze­goś

 (1.2) pot. świad­czą­cy o czy­imś na­tręct­wie, czy­jejś na­chal­no­ści

 (1.3) pot. taki, który zbyt in­ten­syw­nie od­dzia­łu­je na świa­do­mość i zmy­sły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nachalność ż., nachalstwo n.

 przysł. nachalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) namolny, naprzykrzający się, natarczywy, natrętny, uporczywy, agresywny, dokuczliwy, wścibski

 (1.3) agresywny, przesadzony, uprzykrzony

Wiktionary


nachalstwo

daw­niej: na­chal­ność, na­tręt­ność, na­tar­czy­wość


SJP.pl


nachapać

po­tocz­nie: zgro­ma­dzić znacz­ną ilość okre­ślo­nych rze­czy ma­te­rial­nych; na­cha­pać się


SJP.pl


nacharchać

mło­dzie­żo­wo:
1. na­pluć;
2. nas­mar­kać


SJP.pl


nacharkać

chrzą­knąć chra­pli­wie na kogoś


SJP.pl


nachiczewan

re­pu­bli­ka w Azer­bej­dża­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wym Azer­bej­dża­nie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Na­chi­cze­wan (mia­sto)
  • Na­chi­cze­wan (kra­i­na hi­sto­rycz­na)
  • Na­chi­cze­wań­ska Re­pu­bli­ka Au­to­no­micz­na
  • Na­chi­cze­wań­ska Au­to­no­micz­na So­cja­li­stycz­na Re­pu­bli­ka Ra­dziec­ka
  • cha­nat na­chi­cze­wań­ski
  • Port lot­ni­czy Na­chi­cze­wan
  • Na­chi­cze­wan nad Donem (, Nowy Na­chi­cze­wan, Nor Na­chi­cze­wan, Nor-Na­chi­cze­wan) – dawne mia­sto za­ło­żo­ne przez krym­skich Or­mian w 1778 r., od 1928 r. włą­czo­ne w obręb Ro­sto­wa nad Donem

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. nachiczewańczyk mos., nachiczewanka ż.

 przym. nachiczewański

Wiktionary


nachiczewanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Na­chi­cze­wa­nu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnaxʲit͡ʃɛˈvãŋka, AS: naχʹičevãŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Nachiczewan mrz.

:: fm. nachiczewańczyk mos.

 przym. nachiczewański

Wiktionary


nachiczewańczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Na­chi­cze­wa­nu; osoba z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Nachiczewan mrz.

:: fż. nachiczewanka ż.

 przym. nachiczewański

Wiktionary


nachiczewański

przy­miot­nik od: Na­chi­cze­wan


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Na­chi­cze­wa­nem, do­ty­czą­cy Na­chi­cze­wa­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bu­dow­la, jak więk­szość na­chi­cze­wań­skich za­byt­ków, odre­sta­u­ro­wa­na jest na wy­so­ki po­łysk. Sztucz­nie zdej­mu­je się tutaj bu­dyn­kom pa­ty­nę wie­ków, każąc im bły­szczeć no­wo­ścią bez końca.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Nachiczewan mrz., nachiczewańczyk mos., nachiczewanka ż.

Wiktionary


nachkastlik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zob. na­kast­lik.

Wiktionary


nachlapane

gdzieś jest nach­la­pa­ne - ktoś gdzieś nach­la­pał


SJP.pl


nachlewać

po­tocz­nie: nach­le­wać się - upi­jać się; schle­wać się, uch­le­wać się


SJP.pl


nachmielić

dodać do cze­goś chmie­lu


SJP.pl


nachname

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. dowód przy­ję­cia to­wa­ru do prze­sył­ki przez kolej że­laz­ną oraz zo­bo­wią­za­nie się do­star­cze­nia jej i ścią­gnię­cia na­leż­no­ści od od­bior­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­łat­wi­my to w ten spo­sób, że Moryc bę­dzie ku­po­wać i wy­sy­łać zaraz po­spiesz­ny­mi frach­ta­mi, na nach­na­me. My wy­ku­pi­my.

Wiktionary


nacho

[czy­taj: naczo] mały ka­wa­łek tor­til­li po­kry­ty roz­to­pio­nym żół­tym serem; na­chos, na­czos


SJP.pl

Nacho, właśc. José Igna­cio Fernández Igle­sias (ur. 18 stycz­nia 1990 w Ma­dry­cie) – hisz­pań­ski pił­karz, wy­stę­pu­ją­cy na po­zy­cji obroń­cy w sa­u­dyj­skim klu­bie Al Qad­siah oraz w re­pre­zen­ta­cji Hisz­pa­nii. Mistrz Eu­ro­py 2024. Sze­ścio­krot­ny zdo­byw­ca Ligi Mi­strzów UEFA w se­zo­nach: 2013/2014, 2015/2016, 2016/2017, 2017/2018, 2021/2022, 2023/2024.

Wikipedia


nachodka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Kraju Nad­mor­skim, nad Mo­rzem Ja­poń­skim;

Wiktionary

Na­chod­ka ( Находка) – mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Kraju Nad­mor­skim, nad Mo­rzem Ja­poń­skim, w po­bli­żu Wła­dy­wo­sto­ku. W 2020 roku miej­sco­wość li­czy­ła ok. 148 tys. miesz­kań­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. nachodzki

Wiktionary


nachodzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­cho­dzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnaxɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: naχoʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nachodźca m., najście n.

 czas. nachodzić ndk., najść dk.

Wiktionary


nachodzić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. najść)

 (1.1) po­ja­wiać się nie­spo­dzie­wa­nie, od­wie­dzać kogoś wbrew jego woli

 (1.2) przen. ogar­niać, opa­no­wy­wać

 (1.3) prze­sy­cać, wy­peł­niać sobą

 (1.4) przest. na­pa­dać zbroj­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny na­cho­dzić się (dk. najść się)

 (2.1) przest. na­pa­dać zbroj­nie na sie­bie wza­jem­nie

 (2.2) daw. być zna­le­zio­nym

 (2.3) daw. zna­leźć, oka­zać się

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny na­cho­dzić się (dk. brak)

 (3.1) zmę­czyć się dłu­gim cho­dze­niem; spę­dzić dużo czasu na cho­dze­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nikt nie na­cho­dził opu­szczo­ne­go dwo­rzy­szcza.

 (1.2) Wie­czo­rem na­cho­dzi­ły ją smut­ne myśli.

 (1.2) Oczy jej po­ma­łu za­czę­ły się zwę­żać — sen ją na­cho­dził.

 (1.3) Do po­ko­ju nasz­ło dymu.

 (3.1) Dużo się na­cho­dzi­łem do urzę­du, żeby uzy­skać poz­wo­le­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈxɔd͡ʑit͡ɕ, AS: naχoʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nachodźca m., najście n., nachodzenie n.

 czas. najść dk.

Wiktionary


nachodzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Na­chod­ką, do­ty­czą­cy Na­chod­ki

 (1.2) zwią­za­ny z Na­cho­dem, do­ty­czą­cy Na­cho­da

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Nachod m., Nachodka ż.

Wiktionary


nachodźca

1. pe­jo­ra­tyw­nie: mi­grant;
2. daw­niej: na­jeźdź­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. nie­po­żą­da­ny przy­bysz, na­jeźdź­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wtedy ja się po­ka­za­łem, ka­za­łem go z sani wy­cią­gnąć, i wiesz, jak jedném sło­wem mojém na­chodź­cy roz­bro­je­ni zo­sta­li.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nachodzenie n.

 czas. najść, nachodzić ndk.

Wiktionary


nachorować

na­cho­ro­wać się - na­cier­pieć się w cho­ro­bie, na­mę­czyć się cho­ro­bą


SJP.pl


nachos

[czy­taj: naczo] mały ka­wa­łek tor­til­li po­kry­ty roz­to­pio­nym żół­tym serem; na­chos, na­czos


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) kulin. nie­wiel­kie ka­wał­ki tor­til­li (czip­sy tor­til­la) z mąki ku­ku­ry­dzia­nej po­dob­na do chip­sa (nie­kie­dy po­kry­te roz­to­pio­nym serem), po­cho­dzą­ce z kuch­ni mek­sy­kań­skiej

rze­czow­nik, ro­dzaj męski lub ni­ja­ki

 (2.1) jedna sztu­ka na­chos (1.1)

Wiktionary

Nacho, na­chos – nie­wiel­kie, zaz­wy­czaj trój­kąt­ne, ka­wał­ki tor­til­li (czip­sy tor­til­la) po­kry­te roz­to­pio­nym serem.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) naczos

Wiktionary


nachrapać

na­chra­pać się - po­tocz­nie: prze­stać chra­pać po dłu­gim cza­sie


SJP.pl


nachrapnik

część uprzę­ży za­kła­da­na na nos konia, ogra­ni­cza­ją­ca moż­li­wość po­ru­sza­nia szczę­ką


SJP.pl

Na­chrap­nik – część ogło­wia na­kła­da­na na nos konia, wspo­ma­ga­ją­ca dzia­ła­nie kiełz­na, ewen­tu­al­nie słu­żą­ca do utrzy­ma­na go na wła­ści­wym miej­scu, po­przez ogra­ni­cze­nie ko­nio­wi moż­li­wo­ści ma­ne­wro­wa­nia szczę­ką. Więk­szość ogło­wi poz­wa­la na zu­peł­ne wy­pię­cie na­chrap­ni­ka lub na za­stą­pie­nie go innym ro­dza­jem. Daw­niej na zew­nętrz­nej stro­nie ry­cer­skich i woj­sko­wych na­chrap­ni­ków do­da­wa­no me­ta­lo­we ele­men­ty w celu de­ko­ra­cji.

Wikipedia


nachrzaniać

po­tocz­nie:
1. wy­ra­biać, wy­czy­niać;
2. pę­dzić; za­chrza­niać;
3. na­wa­lać, bić;
4. na­chrza­niać się - na­wa­lać się, bić się


SJP.pl


nachtkastlik

gwa­ro­wo: sto­lik nocny, szaf­ka nocna; na­kast­lik


SJP.pl


nachur

ro­dzaj an­ty­lo­py; nahur


SJP.pl


nachwalić

cza­sow­nik

 (1.1) wie­lo­krot­nie kogoś lub coś po­chwa­lić

cza­sow­nik zwrot­ny na­chwa­lić się

 (2.1) wzmoc­nio­ne na­chwa­lić (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Same dobre rze­czy o was sły­szę, po­rucz­ni­ku. Na­czel­nik nie może się was na­chwa­lić.

Wiktionary


nachwyt

w spor­cie: chwyt sprzę­tu spor­to­we­go, przy któ­rym ręce zwró­co­ne są na zew­nątrz, kciu­ka­mi do środ­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spo­sób uchwy­ce­nia drąż­ka tak, aby wierzch dłoni był skie­ro­wa­ny ku górze i na zew­nątrz

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnaxfɨt, AS: naχfyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwyt m., schwytanie n.

 czas. chwytać

Wiktionary


nachwytny

→ na­chwyt


SJP.pl

Patrz:

nachwyt

nachylanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­chy­lać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnaxɨˈlãɲɛ, AS: naχylãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nachylać ndk., nachylić dk.

Wiktionary


nachylenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­chy­lić.

Wiktionary

Na­chy­le­nie – licz­ba okre­śla­ją­ca „stro­mość” linii. Zaz­wy­czaj oz­na­cza­na li­te­rą for­mu­la_1.

W przy­pad­ku funk­cji li­nio­wej na­chy­le­nie jest okre­ślo­ne przez współ­czyn­nik kie­run­ko­wy pro­stej (war­tość for­mu­la_2 w po­sta­ci kie­run­ko­wej pro­stej for­mu­la_3). Jest to tan­gens kąta na­chy­le­nia pro­stej wzglę­dem osi for­mu­la_4. Można to za­pi­sać jako:

Wikipedia

Powiązane:

 czas. nachylić

 rzecz. nachyłek m.

Wiktionary


nachylić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­na­ny od|na­chy­lać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny na­chy­lić się

 (2.1) zmie­nić po­ło­że­nie kie­ru­jąc się ku do­ło­wi; do­ko­na­ny od|na­chy­lać się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈxɨlʲit͡ɕ, AS: naχylʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nachylanie n., nachylenie n., nachyłek m.

Wiktionary


nachyłek

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Co­re­op­sis|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny astro­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju na­chy­łek (1.1)

 (1.3) kwiat na­chył­ka (1.2)

Wiktionary

Na­chy­łek, ko­re­op­sis ("Co­re­op­sis") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je ponad 80 ga­tun­ków. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je Ame­ry­kę Pół­noc­ną i Po­łud­nio­wą (w pół­noc­no-za­chod­niej jej czę­ści – od Ko­lum­bii po pół­noc­ne Chile i Bo­li­wię). Jako ro­śli­ny in­tro­du­ko­wa­ne i zdzi­cza­łe ga­tun­ki z tego ro­dza­ju obec­ne są na wszyst­kich kon­ty­nen­tach. W na­tu­rze rosną za­rów­no na sied­li­skach su­chych i sło­necz­nych, jak i na brze­gach rzek. W Pol­sce ro­śli­ny z tego ro­dza­ju znane są tylko w upra­wie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) U pani Saj­do­ko­wej kwit­ną na­chył­ki, bo­dzisz­ki i dziel­żan.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nachylanie n., nachylenie n., nachył mrz., nachyłość ż.

 czas. nachylać ndk., nachylić dk.

Wiktionary


nacia

zdrob­nie­nie od: Na­ta­lia (imię żeń­skie)


SJP.pl


naciapany

po­tocz­nie:
1. na­bru­dzić, nach­la­pać; na­pa­ciać, na­pać­kać;
2. na­pi­sać lub na­ma­lo­wać nie­po­rząd­nie, byle jak; na­pa­ciać, na­pać­kać;
3. umie­ścić za wiele ja­kichś ele­men­tów; na­pa­ciać, na­pać­kać;
4. po­kryć po­wierzch­nię drob­ny­mi krop­ka­mi, plam­ka­mi;
5. na­pać­kać się:
a) zbyt dużo zjeść lub wypić;
b) na­gro­ma­dzić wiele pie­nię­dzy; na­cha­pać się


SJP.pl


naciapać

po­tocz­nie:
1. na­bru­dzić, nach­la­pać; na­pa­ciać, na­pać­kać;
2. na­pi­sać lub na­ma­lo­wać nie­po­rząd­nie, byle jak; na­pa­ciać, na­pać­kać;
3. umie­ścić za wiele ja­kichś ele­men­tów; na­pa­ciać, na­pać­kać;
4. po­kryć po­wierzch­nię drob­ny­mi krop­ka­mi, plam­ka­mi;
5. na­pać­kać się:
a) zbyt dużo zjeść lub wypić;
b) na­gro­ma­dzić wiele pie­nię­dzy; na­cha­pać się


SJP.pl


naciec

na­zbie­rać się, na­gro­ma­dzić gdzieś; na­są­czyć się


SJP.pl


nacieczenie

na­zbie­rać się, na­gro­ma­dzić gdzieś; na­są­czyć się


SJP.pl


nacieczony

taki, który na­cie­knął (na­ciekł); na­cie­knię­ty, na­cie­kły


SJP.pl


naciek

1. obrz­mie­nie na­rzą­du lub jego czę­ści wsku­tek gro­ma­dze­nia się w tkan­kach wy­się­ku za­pal­ne­go;
2. roz­rost ko­mó­rek no­wot­wo­ro­wych poza tkan­ką, z któ­rej się wy­wo­dzą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. osad mi­ne­ral­ny wy­trą­co­ny na po­wierzch­ni skały w obrę­bie ja­ski­ni;

 (1.2) med. twór pa­to­lo­gicz­ny, pow­sta­ły wsku­tek odksz­tał­ce­nia tka­nek przez zgro­ma­dze­nie się sub­stan­cji pa­to­ge­nicz­nych lub ko­mó­rek no­wot­wo­ro­wych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • na­ciek – po­ję­cie z za­kre­su me­dy­cy­ny
  • na­ciek ja­ski­nio­wy – po­ję­cie z za­kre­su ge­o­lo­gii

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Guzek różni się od grud­ki więk­szą spo­i­sto­ścią i głęb­szym usa­do­wie­niem oraz ist­nie­niem na­cie­ku za­pal­ne­go wokół miej­sca jego wy­stę­po­wa­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciecz ż., naciekanie n.

 czas. naciekać ndk., nacieknąć dk.

 przym. naciekowy, ciekły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) infiltracja

Wiktionary


nacieknięcie

na­zbie­rać się, na­gro­ma­dzić gdzieś; na­są­czyć się


SJP.pl


nacieknięty

taki, który na­cie­knął (na­ciekł); na­cie­czo­ny, na­cie­kły


SJP.pl


naciekowiec

osad pow­sta­ły na sku­tek ście­ka­nia rozt­wo­rów mi­ne­ral­nych


SJP.pl


naciekowy

→ na­ciek


SJP.pl

Patrz:

naciek

naciekły

taki, który na­ciekł (na­cie­knął); na­cie­czo­ny, na­cie­knię­ty


SJP.pl


nacierać

1. gwał­tow­nie ude­rzać na prze­ciw­ni­ka;
2. po­cie­rać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. na­trzeć)

 (1.1) trąc, ma­so­wać

 (1.2) trąc, roz­pro­wa­dzać po po­wierzch­ni kogoś lub cze­goś maść, płyn itp.

 (1.3) pro­sić usil­nie, żądać, do­ma­gać się

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. na­trzeć)

 (2.1) wojsk. pro­wa­dzić na­tar­cie, wal­czyć by ro­zbić lub odepch­nąć wro­gie woj­ska i zająć opa­no­wa­ny przez nie teren

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny na­cie­rać się (dk. na­trzeć się)

 (3.1) trąc, ma­so­wać sa­me­go sie­bie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nacieranie n., natarcie n.

 czas. wycierać, natrzeć dk.

Wiktionary


nacierniak

gła­zik na­cier­niak - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl


nacieszać

na­cie­szać oczy, wzrok, serce itp. - doz­na­wać za­do­wo­le­nia, pa­trząc na kogoś lub na coś


SJP.pl


nacieszyć

1. na­cie­szyć (swoje) oczy, (swój) wzrok - doz­nać za­do­wo­le­nia, pa­trząc na kogoś lub na coś;
2. na­cie­szyć się - na­sy­cić się ra­do­ścią spo­wo­do­wa­ną wi­do­kiem lub obec­no­ścią kogoś lub cze­goś


SJP.pl


nacinarka

Na­ci­nar­ka to przy­rząd in­tro­li­ga­tor­ski przez­na­czo­ny do na­ci­na­nia pa­pie­ru. Skła­da się z płyty ro­bo­czej i osa­dzo­nych nad nią noży o re­gu­lo­wa­nym roz­sta­wie. Na­ci­nar­ka umoż­li­wia na­ci­na­nie pa­pie­ru sa­mo­przy­lep­ne­go i bi­go­wa­nie pa­pie­ru.

Na­ci­nar­ki do kar­to­nu wy­ci­na­ją w nim szcze­li­ny, co poz­wa­la prze­ro­bić go na wy­peł­nie­nia za­bez­pie­cza­ją­ce de­li­kat­ną za­war­to­ści prze­sy­łek.

Wikipedia


naciny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Naci lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


nacios

na­cię­cie na drze­wie


SJP.pl

Na­cios – znak, na­cię­cie na drze­wie, wy­ko­na­ne sie­kie­rą albo innym na­rzę­dziem sto­so­wa­nym w obrób­ce drew­na.

"Na­cios" naj­czę­ściej jest sto­so­wa­ny, jako znak gra­nicz­ny do wy­ty­cza­nia gra­nic w lesie. Ostrow­ski w "Pra­wie cy­wil­nem" pisze: "Do licz­by zna­ków gra­nicz­nych na­le­żą też na­cio­sy na drze­wach, które lubo cza­sem na kilka calów za­ra­sta­ją i tylko plama czyli nie­wiel­ki otwór do­my­ślać się o nich każe, atoli za od­szcze­pie­niem drze­wa, znak ta­ko­wy w ca­ło­ści znaj­dzie się".

Wikipedia


naciosać

cio­sa­jąc, zgro­ma­dzić pewną ilość cze­goś (np. drew­na)


SJP.pl


naciot

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. mąż ciot­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We­dług niek­tó­rych źró­deł mąż cioty ma­cie­rzy­stej to był na­ciot, a mąż cioty oj­czy­stej – po­ciot.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnat͡ɕɔt, AS: naćot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciota ż., pociot m., pociotek m., pociotka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. pociot

Wiktionary


naciowy

1. ob­fi­tu­ją­cy w nać;
2. upra­wia­ny ze wzglę­du na nać


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) upra­wia­ny by po­zy­skać nać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nać ż., natka ż.

Wiktionary


nacisk

1. dzia­ła­nie na coś z pewną siłą
2. pre­sja, przy­mus
3. za­ak­cen­to­wa­nie cze­goś, wy­róż­nie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dzia­ła­nie na coś z pewną siłą

 (1.2) pre­sja, przy­mus

 (1.3) za­ak­cen­to­wa­nie cze­goś, wy­róż­nie­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­ci­ski wy­wie­ra­ne na sio­dło za­wie­ra­ją się w prze­dzia­le od 5 do 36 ton.

 (1.2) Rząd gwa­te­mal­ski, mimo ener­gicz­nych na­ci­sków rządu boń­skie­go, odrzu­cił wa­run­ki ter­ro­ry­stów.

 (1.3) – To już dawno spo­strze­głem gołym okiem – z cie­niem za­ro­zu­mia­ło­ści rzekł bos­man, dumny ze swego so­ko­le­go wzro­ku, co nie­jed­no­krot­nie z na­ci­skiem pod­kre­ślał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnat͡ɕisk, AS: naćisk

Wiktionary

Powiązane:

 czas. naciskać

Wiktionary


naciskanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­ci­skać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnat͡ɕiˈskãɲɛ, AS: naćiskãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. naciskać

Wiktionary


naciskać

1. przy­ci­skać, na­gnia­tać, na­du­szać
2. wy­wie­rać pre­sję na kogoś
3. na­rzu­cać coś w ja­kieś miej­sce


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. na­cis­nąć)

 (1.1) dzia­łać na coś siłą

 (1.2) przen. wy­wie­rać na kogoś pre­sję psy­chicz­ną, emo­cjo­nal­ną itp.

 (1.3) mocno na­kła­dać czap­kę, za­kry­wa­jąc uszy, czoło

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (2.1) wrzu­cić gdzieś wiele cze­goś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny na­ci­skać się (dk. na­cis­nąć się)

 (3.1) dzia­łać siłą na sie­bie sa­me­go

 (3.2) dzia­łać siłą na sie­bie wza­jem­nie

 (3.3) ci­skać, rzu­cać czymś wie­lo­krot­nie, do prze­sy­tu

 (3.4) ci­skać się, mio­tać się ze zło­ści wie­lo­krot­nie, do prze­sy­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Am­ba­sa­dor nie­miec­ki w San­tia­go na­ci­skał, żeby Ho­nec­ke­ra wydać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈt͡ɕiskat͡ɕ, AS: naćiskać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nacisk m., naciskanie n., naciśnięcie n., wyciskarka ż.

 czas. ściskać, ciskać ndk., cisnąć dk., nawciskać dk.

 przym. naciskowy

Wiktionary


naciski

1. dzia­ła­nie na coś z pewną siłą
2. pre­sja, przy­mus
3. za­ak­cen­to­wa­nie cze­goś, wy­róż­nie­nie


SJP.pl


naciskowy

słu­żą­cy do na­ci­sku; dzia­ła­ją­cy pod wpły­wem na­ci­sku


SJP.pl


nacisnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­na­ny od|na­ci­skać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny na­cis­nąć się

 (2.1) do­ko­na­ny od|na­ci­skać się.

 (2.2) cis­nąc się, wejść tłum­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Choć bez­gło­śnie na­cis­nął na klam­kę, zdra­dzi­ło go skrzy­pie­nie drzwi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈt͡ɕisnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: naćisnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. naciśnięcie n.

Wiktionary


naciąg

1. urzą­dze­nie w me­cha­niz­mie ze­ga­ro­wym poś­red­ni­czą­ce w prze­ka­zy­wa­niu ener­gii z zew­nątrz do ele­men­tu na­pę­do­we­go;
2. kom­plet strun in­stru­men­tu; ostru­nie­nie


SJP.pl

Zo­bacz też: Siła na­cią­gu (na­ciąg).

Na­ciąg – urzą­dze­nie w me­cha­niz­mie ze­ga­ro­wym poś­red­ni­czą­ce w prze­ka­zy­wa­niu ener­gii z zew­nątrz do ele­men­tu na­pę­do­we­go, np. sprę­ży­ny lub ob­ciąż­ni­ka, słu­żą­ce­go do jej ma­ga­zy­no­wa­nia. Roz­róż­nia się trzy ro­dza­je na­cią­gu: ręcz­ny, elek­trycz­ny i au­to­ma­tycz­ny, który sto­su­je się w ze­gar­kach na­ręcz­nych.

Wikipedia


naciągactwo

po­tocz­nie: wy­łu­dza­nie cze­goś od kogoś, wy­ko­rzy­sty­wa­nie kogoś; na­cią­ga­nie


SJP.pl


naciągacz

1. oszust, osoba wpro­wa­dza­ją­ca dru­gich w błąd, aby uzy­skać kosz­tem kogoś pewne ko­rzy­ści;
2. osoba zaj­mu­ją­ca się na­pra­wia­niem strun w ra­kie­tach te­ni­so­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba na­cią­ga­ją­ca stru­ny w ra­kie­tach te­ni­so­wych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. naciąganie n., naciągaczka ż.

Wiktionary


naciągaczka

1. ko­bie­ta pró­bu­ją­ca wy­łu­dzić coś od kogoś, wy­ko­rzy­stu­ją­ca kogoś; na­cią­ga­ra;
2. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się na­pra­wia­niem strun w ra­kie­tach te­ni­so­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która na­cią­ga, wy­ko­rzy­stu­je (zaz­wy­czaj fi­nan­so­wo); wy­zy­ski­wacz­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A co przy­nie­sie przysz­łość? Czego się spo­dzie­wać? Co mnie czeka za ro­giem ulicy? Nigdy nie sta­ra­łam się zga­dy­wać przysz­ło­ści. Nigdy nie posz­łam do wróż­ki. Uwa­ża­łam je za na­cią­gacz­ki.

 (1.1) Niek­tó­re ko­bie­ty to na­cią­gacz­ki. Pra­gną cię wy­łącz­nie dla pie­nię­dzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. naciągacz m., naciąganie n.

 czas. naciągać ndk., naciągnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oszustka

Wiktionary


naciągająco

→ na­cią­gać


SJP.pl

Patrz:

naciągać

naciąganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­cią­gać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnat͡ɕɔ̃ŋˈɡãɲɛ, AS: naćõŋgãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. naciągać ndk., naciągnąć dk.

 rzecz. naciągnięcie, naciągacz, naciągaczka

Wiktionary


naciągany

po­tocz­nie:
1. nie­rze­tel­ny, nie od­po­wia­da­ją­cy rze­czy­wi­sto­ści;
2. za­wy­żo­ny


SJP.pl


naciągara

po­tocz­nie: ko­bie­ta pró­bu­ją­ca wy­łu­dzić coś od kogoś, wy­ko­rzy­stu­ją­ca kogoś; na­cią­gacz­ka


SJP.pl


naciągać

po­tocz­nie:
1. na­cią­gać cze­goś dużo, cią­gnąc długo, zmę­czyć się;
2. na­cho­dzić się w ja­kieś spra­wie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. na­cią­gnąć)

 (1.1) na­pi­nać przez cią­gnię­cie

 (1.2) umie­szczać coś na czymś lub na kimś, prze­cią­ga­jąc to

 (1.3) przed­sta­wiać pewne spra­wy nie­rze­tel­nie

 (1.4) osią­gać coś czy­imś kosz­tem

 (1.5) gro­ma­dzić coś po­przez cią­gnię­cie

 (1.6) po­wo­do­wać nad­we­rę­że­nie mię­śni

 (1.7) po­wo­do­wać po­wrót prze­mie­szczo­ne­go ele­men­tu kost­ne­go lub sta­wo­we­go na swoje miej­sce

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. na­cią­gnąć)

 (2.1) o pły­nie na­bie­rać wła­ści­wo­ści

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny na­cią­gać się

 (3.1) być na­prę­ża­nym

 (3.2) być nad­we­rę­ża­nym

 (3.3) mę­czyć się, cią­gnąc coś długo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. naciągaczka ż., naciąganie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) naprężać; gw. Górny Śląsk szpanować

 (1.2) nakładać, nasuwać, ubierać, wkładać

 (1.3) naginać

 (1.4) kantować, nakłaniać, oszukiwać, oszwabiać, wykorzystywać, wyłudzać, zwodzić

 (1.5) nabierać, wchłaniać

 (1.6) nadwerężać

 (1.7) nastawiać

Wiktionary


naciągnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­cią­gnąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. naciągnąć

 rzecz. naciąganie n.

Wiktionary


naciągnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. na­cią­gać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|na­cią­gać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈt͡ɕɔ̃ŋɡnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: naćõŋgnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. naciąganie n., naciągnięcie n., naciągaczka ż.

Wiktionary


naciąć

1. wy­ko­nać znak za po­mo­cą ostre­go na­rzę­dzia;
2. przer­wać za po­mo­cą ostre­go na­rzę­dzia cią­głość łodyg lub pędów dużej ilo­ści ro­ślin np. na­ciąć kwia­tów, na­ciąć witek le­szczy­ny itp.


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. na­ci­nać)

 (1.1) ostrym na­rzę­dziem czę­ścio­wo coś prze­ciąć

 (1.2) ści­na­jąc, zgro­ma­dzić pewną ilość cze­goś

 (1.3) pot. oszu­kać dla od­nie­sie­nia ko­rzy­ści

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny na­ciąć się (ndk. na­ci­nać się)

 (2.1) zra­nić się czymś ostrym

 (2.2) pot. po­nieść stra­ty w związ­ku z myl­nym uz­na­niem cze­goś za lep­sze, niż jest w rze­czy­wi­sto­ści

 (2.3) pot. nie­o­cze­ki­wa­nie kogoś lub coś spot­kać

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) Nie­kie­dy w skle­pach mo­że­my na­ciąć się na po­dra­bia­ne trun­ki. Słono kosz­tu­ją – podle sma­ku­ją.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cięcie n., nacięcie n., nacinanie n.

 czas. ciąć ndk., nacinać ndk.

 przym. tnący

Wiktionary


nacięcie

1. wy­ko­nać znak za po­mo­cą ostre­go na­rzę­dzia;
2. przer­wać za po­mo­cą ostre­go na­rzę­dzia cią­głość łodyg lub pędów dużej ilo­ści ro­ślin np. na­ciąć kwia­tów, na­ciąć witek le­szczy­ny itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­ko­na­nie ostrym na­rzę­dziem prze­cię­cia cze­goś, wgłę­bie­nia, rowku, znaku

 (1.2) efekt na­cię­cia (1.1)

 (1.3) med. chi­rur­gicz­ne prze­cię­cie po­włok na pew­nym od­cin­ku

 (1.4) techn. rowek, wgłę­bie­nie na pil­ni­ku

Wiktionary

Powiązane:

 czas. naciąć / nacinać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cięcie, rozcięcie

 (1.2) nacios, rana cięta, rozcięcie, rzaz, szczelina, szrama

Wiktionary


naciśnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­cis­nąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nacisnąć, naciskać

Wiktionary


nacja

naród, na­ro­do­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. naród

 (1.2) książk. na­ro­do­wość

 (1.3) pot. żart. grupa ludzi w jakiś spo­sób się wy­róż­nia­ją­ca lub uwa­ża­ją­ca się za odręb­ną

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • nacja (naród) – wspól­no­ta wyt­wo­rzo­na w pro­ce­sie dzie­jo­wym, prze­ja­wia­ją­ca się w świa­do­mo­ści swych człon­ków
  • nacja – kor­po­ra­cja aka­de­mic­ka na śred­nio­wiecz­nych uni­wer­sy­te­tach
  • Nacja – po­wieść scien­ce fic­tion Terry'ego Prat­chet­ta

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Po­la­cy jako licz­niej­si od Cze­chów — któ­rzy czę­sto za­pi­sy­wa­li się do nacji nie­miec­kiej — ro­ści­li pre­ten­sje do dru­gie­go miej­sca i wy­wal­czyć je sobie usi­ło­wa­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnat͡sʲja, AS: nacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nacjonalista mos., nacjonalizm mrz.

 czas. nacjonalizować ndk.

 przym. nacjonalistyczny

 przysł. nacjonalistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) naród

 (1.2) narodowość

Wiktionary


nacjocentryzm

po­gląd uz­na­ją­cy na­ro­do­wość za war­tość na­drzęd­ną


SJP.pl


nacjonalista

zwo­len­nik kie­run­ku na­ro­do­we­go w po­li­ty­ce, czło­nek stron­nict­wa na­ro­do­we­go; na­ro­do­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. zwo­len­nik na­cjo­na­liz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego „prawa ręka”, Wo­ło­dy­myr Hor­bu­lin, ukuł wtedy hasło, że w po­li­ty­ce za­gra­nicz­nej Kucz­ma jest na­cjo­na­li­stą, w wew­nętrz­nej — li­be­ra­łem, a w spo­łecz­nej — so­cjal­de­mo­kra­tą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnat͡sʲjɔ̃naˈlʲista, AS: nacʹi ̯õnalʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nacjonalizm m., nacja ż.

:: fż. nacjonalistka ż.

 przym. nacjonalistyczny

 przysł. nacjonalistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) narodowiec

Wiktionary


nacjonalistka

→ na­cjo­na­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka na­cjo­na­liz­mu

Wiktionary

Patrz:

nacjonalista

Wymowa:

IPA: ˌnat͡sʲjɔ̃naˈlʲistka, AS: nacʹi ̯õnalʹistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nacjonalizm m.

:: fm. nacjonalista m.

 przym. nacjonalistyczny

 przysł. nacjonalistycznie

Wiktionary


nacjonalistycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób na­cjo­na­li­stycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nacjonalizm mrz., nacjonalistyczność ż., nacjonalistka ż., nacjonalista mos., nacja ż.

 przym. nacjonalistyczny

Wiktionary


nacjonalistyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co na­cjo­na­li­stycz­ne; cecha tych, któ­rzy są na­cjo­na­li­stycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nacjonalizm m., nacjonalista m., nacjonalistka ż., nacjonalizacja ż., nacjonalizowanie n., znacjonalizowanie n.

 czas. nacjonalizować ndk., znacjonalizować dk.

 przym. nacjonalistyczny, nacjonalizacyjny

 przysł. nacjonalistycznie, nacjonalizacyjnie

Wiktionary


nacjonalistyczny

ma­ją­cy zwią­zek z na­cjo­na­liz­mem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) polit. zwią­za­ny z na­cjo­na­liz­mem lub na­cjo­na­li­sta­mi, do­ty­czą­cy na­cjo­na­liz­mu lub na­cjo­na­li­stów

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) polit. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla na­cjo­na­liz­mu lub na­cjo­na­li­stów

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Na te­re­nie szko­ły wyt­wo­rzy­ła się klika, która wyt­wa­rza w szko­le at­mos­fe­rę re­ak­cyj­ną, na­cjo­na­li­stycz­ną, wrogą Pol­sce Lu­do­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnat͡sʲjɔ̃nalʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: nacʹi ̯õnalʹistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nacjonalista m., nacjonalistka ż., nacja ż., nacjonalizm m., nacjonalistyczność ż.

 przysł. nacjonalistycznie

Wiktionary


nacjonalizacja

prze­ję­cie przez pań­stwo ma­jąt­ków pry­wat­nych lub po­zba­wio­nych wła­ści­cie­la; upań­stwo­wie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. przej­mo­wa­nie przez pań­stwo przed­się­biorstw, ban­ków, ma­jąt­ków ziem­skich lub in­ne­go mie­nia, bę­dą­ce­go włas­no­ścią pry­wat­ną lub nie­ma­ją­ce­go wła­ści­cie­la;

Wiktionary

Na­cjo­na­li­za­cja – forma upań­stwo­wie­nia, po­przez prze­ję­cie przez pań­stwo praw włas­no­ści ziemi, przed­się­biorstw i ka­pi­ta­łu na pod­sta­wie odręb­ne­go aktu praw­ne­go. Na­cjo­na­li­za­cja prze­pro­wa­dza­na jest na pod­sta­wie ustaw, któ­rych treść może wy­ni­kać z umów mię­dzy­na­ro­do­wych. Nie na­le­ży mylić na­cjo­na­li­za­cji, która jest sto­so­wa­na wobec okre­ślo­nej ka­te­go­rii mie­nia lub osób, z wy­wła­szcze­niem, które do­ty­czy kon­kret­nej osoby i kon­kret­nej spra­wy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌnat͡sʲjɔ̃nalʲiˈzat͡sʲja, AS: nacʹi ̯õnalʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nacjonalizować

 przym. nacjonalizacyjny

 rzecz. nacjonalistyczność ż., nacjonalizm mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) upaństwowienie, uspołecznienie

Wiktionary


nacjonalizacyjny

zwią­za­ny z na­cjo­na­li­za­cją


SJP.pl


nacjonalizm

ruch po­li­tycz­ny pod­po­rząd­ko­wu­ją­cy in­te­re­sy in­nych na­ro­dów we włas­nym celu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. ide­o­lo­gia spo­łecz­no-po­li­tycz­na i po­sta­wa uz­na­ją­ca naród za naj­wyż­sze dobro;

Wiktionary

Nie mylić z: pa­trio­tyzm.

Na­cjo­na­lizm (z natio „naród”) – prze­ko­na­nie, że naród jest naj­wyż­szą war­to­ścią i naj­waż­niej­szą formą uspo­łecz­nie­nia, z któ­re­go wy­ni­ka okre­ślo­na po­sta­wa po­li­tycz­na, go­spo­dar­cza czy spo­łecz­na. Na­cjo­na­lizm może, ale nie musi, wią­zać się z ta­ki­mi po­sta­wa­mi jak et­no­cen­tryzm, pa­trio­tyzm czy me­ga­lo­ma­nia na­ro­do­wa.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌnat͡sʲjɔ̃ˈnalʲism̥, AS: nacʹi ̯õnalʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nacja ż., nacjonalista m., nacjonalistka ż., nacjonalistyczność ż., nacjonalizacja ż., nacjonalizowanie n., protonacjonalizm m.

 czas. nacjonalizować ndk.

 przym. nacjonalistyczny, nacjonalizacyjny

 przysł. nacjonalistycznie

Wiktionary


nacjonalizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­cjo­na­li­zo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnat͡sʲjɔ̃nalʲizɔˈvãɲɛ, AS: nacʹi ̯õnalʹizovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. znacjonalizowanie n., nacjonalistyczność ż., nacjonalizm mrz.

 czas. nacjonalizować, znacjonalizować dk.

 przym. nacjonalizacyjny

Wiktionary


nacjonalizować

pro­wa­dzić na­cjo­na­li­za­cję; upań­stwa­wiać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) ekon. zmie­niać wła­ści­cie­la cze­goś z pry­wat­ne­go na pań­stwo­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znany po­li­tyk po­wie­dział, że wszyst­kie fa­bry­ki po­win­ny zo­stać zna­cjo­na­li­zo­wa­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnat͡sʲjɔ̃nalʲiˈzɔvat͡ɕ, AS: nacʹi ̯õnalʹizovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nacjonalizowanie n., nacjonalizacja ż., nacja ż., nacjonalistyczność ż., nacjonalizm mrz.

 przym. nacjonalizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) upaństwawiać

Wiktionary


nacjonalność

daw­niej: przy­na­leż­ność na­ro­do­wa; na­ro­do­wość


SJP.pl


nacjonalny

prze­sta­rza­łe:
1. do­ty­czą­cy na­ro­du; na­ro­do­wy;
2. zwią­za­ny z na­cjo­na­liz­mem; na­cjo­na­li­stycz­ny


SJP.pl


nacobezu

śro­do­wi­sko­wo: kry­te­ria oce­nia­nia, o któ­rych na­u­czy­ciel in­for­mu­je ucz­niów na po­cząt­ku lek­cji; NaCoBeZu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) środ. eduk. kry­te­ria oceny pre­zen­to­wa­ne ucz­niom przez na­u­czy­cie­la na po­cząt­ku lek­cji;

Wiktionary

NaCoBeZU (pol. "Na Co Bę­dzie­my Zwra­cać Uwagę") – po­ję­cie z dzie­dzi­ny dy­dak­ty­ki.

Po­ję­ciem NaCoBeZU na­zy­wa­my wie­dzę, którą ucz­nio­wie po­win­ni opa­no­wać pod ko­niec da­ne­go dzia­łu, mo­du­łu lub ca­łe­go przed­mio­tu. W szer­szym ro­zu­mie­niu są to kry­te­ria oceny pracy ucz­nia. Po­ję­ciem nie­ro­złącz­nie zwią­za­nym z NaCoBeZU są „kry­te­ria suk­ce­su”.

Wikipedia


nacpolsk

Nac­polsk – osada so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie Na­ru­sze­wo.

W Nac­pol­sku znaj­du­je się szko­ła pod­sta­wo­wa im. Pio­tra Sę­kow­skie­go. Jest także oraz przedsz­ko­le, a kie­dyś także klub pił­kar­ski OKS Nac­polsk.

Wikipedia


nacudować

po­tocz­nie: na­cu­do­wać się - spę­dzić pe­wien czas na ro­bie­niu cze­goś wy­myśl­ne­go lub skom­pli­ko­wa­ne­go bez po­trze­by; na­wy­dzi­wiać się


SJP.pl


nacyganić

po­tocz­nie:
1. naz­my­ślać, na­kła­mać, na­bla­go­wać; na­bu­jać, na­ki­to­wać, nasz­klić;
2. na­cy­ga­nić się - spę­dzić dużo czasu na mó­wie­niu nie­praw­dy


SJP.pl


nacykać

po­tocz­nie:
1. zro­bić wiele zdjęć; nap­stry­kać;
2. na­cy­kać się - zmę­czyć się ro­bie­niem zdjęć


SJP.pl


nacysta

czło­nek lub zwo­len­nik nie­miec­kiej par­tii na­ro­do­wo­so­cja­li­stycz­nej; na­zi­sta


SJP.pl


nacystka

→ na­cy­sta; na­zist­ka


SJP.pl


nacystowski

→ na­cyzm, → na­cy­sta; na­zi­stow­ski


SJP.pl


nacyzm

rzad­ko: na­zizm (zbrod­ni­cza dok­try­na i na­cjo­na­li­stycz­ny ruch po­li­tycz­ny stwo­rzo­ne przez Adol­fa Hit­le­ra; na­ro­do­wy so­cja­lizm, hit­le­ryzm)


SJP.pl


nacz.

skrót od: na­czel­ny, na­czel­nik


SJP.pl

skrót

 (1.1) = na­czel­nik

 (1.2) = na­czel­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak wy­ja­śnił Karol Wilk, nacz. wy­dzia­łu go­spo­dar­ki ko­mu­nal­nej Urzę­du Miej­skie­go w Prze­my­ślu, takie kon­tro­le są pro­wa­dzo­ne i dzię­ki temu udaje się do­pro­wa­dzić do zło­że­nia ko­rekt de­kla­ra­cji.

 (1.2) Na wstę­pie Ro­bert Le­wan­dow­ski w roz­mo­wie z red. nacz. Onetu Bar­to­szem Wę­glar­czy­kiem od­no­si się do spra­wy za­po­wie­dzia­nej przez pre­mie­ra kil­ku­dzie­się­cio­mi­lio­no­wej pre­mii dla pił­ka­rzy.

Wiktionary


naczachowo

Na­cza­cho­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim, w gmi­nie Izbi­ca Ku­jaw­ska.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 125 miesz­kań­ców. Jest dwu­dzie­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Izbi­ca Ku­jaw­ska.

Wikipedia


naczalstwo

po­tocz­nie: kie­row­nict­wo, dy­rek­cja, sze­fo­stwo; wier­chusz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. grupa ludzi spra­wu­ją­cych kie­row­nict­wo firmy bądź in­sty­tu­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rano szum w re­je­stra­cji: kom­pu­ter nie wy­star­to­wał. Wy­łą­cza­li go na noc, bo tak na­czal­stwo ka­za­ło – też w ra­mach oszczęd­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈt͡ʃalstfɔ, AS: načalstfo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. wierchuszka, góra; przest. zwierzchność; kierownictwo, management, szefostwo, zwierzchnictwo

Wiktionary


naczelna

po­tocz­nie: ko­bie­ta na sta­no­wi­sku na­czel­ne­go dy­rek­to­ra, na­czel­ne­go re­dak­to­ra itp.


SJP.pl


naczelne

rząd ssa­ków, do któ­re­go na­le­ży czło­wiek i małpy człe­koksz­tałt­ne


SJP.pl

Na­czel­ne ("Pri­ma­tes", z ła­ci­ny „pier­wsze”) – rząd ssa­ków. Tak­so­no­mia wy­róż­nia w nim dwie odręb­ne linie (po­drzę­dy): Strep­sirr­hi­ni i Ha­plorr­hi­ni. Na­czel­ne pow­sta­ły z przod­ków ży­ją­cych na drze­wach lasów tro­pi­kal­nych. Wiele z nich przed­sta­wia adap­ta­cje do życia w tym wy­ma­ga­ją­cym, trój­wy­mia­ro­wym śro­do­wi­sku. Więk­szość z nich za­cho­wa­ła przy­najm­niej czę­ścio­wo na­drzew­ny tryb życia.

Wikipedia


naczelnictwo

1. wła­dza na­czel­ni­ka; na­czel­ni­ko­stwo, zwierzch­nict­wo;
2. zbio­ro­wo: na­czel­ni­cy


SJP.pl


naczelniczka

zwierzch­nicz­ka, prze­ło­żo­na, kie­row­nicz­ka


SJP.pl


naczelnik

zwierzch­nik, prze­ło­żo­ny, kie­row­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba sto­ją­ca na czele in­sty­tu­cji lub or­ga­ni­za­cji

 (1.2) hist. wojsk. osoba do­wo­dzą­ca wal­ka­mi, pow­sta­niem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Naj­wyż­szy Na­czel­nik Siły Zbroj­nej Na­ro­do­wej – tytuł dyk­ta­to­ra pow­sta­nia ko­ściusz­kow­skie­go 1794
  • na­czel­nik pań­stwa – tytuł głowy pań­stwa pol­skie­go w la­tach 1918-1922
  • na­czel­nik gminy – w PRL szef gminy (obec­nie wójt)
  • na­czel­nik mia­sta – w PRL organ wy­ko­naw­czo-za­rzą­dza­ją­cy w mniej­szym mie­ście (obec­nie bur­mistrz)
  • na­czel­nik okrę­gu – organ ad­mi­ni­stra­cji pu­blicz­nej kie­ru­ją­cy okrę­giem
  • na­czel­nik urzę­du skar­bo­we­go – organ po­dat­ko­wy pier­wszej in­stan­cji lub kie­row­nik pań­stwo­wej jed­nost­ki or­ga­ni­za­cyj­nej jakim jest Urząd Skar­bo­wy
  • na­czel­nik wy­dzia­łu – kie­row­nik ko­mór­ki or­ga­ni­za­cyj­nej urzę­du
  • Na­czel­nik ZHP – obok Prze­wod­ni­czą­ce­go ZHP naj­wyż­sza funk­cja w Związ­ku Har­cer­stwa Pol­skie­go
  • Na­czel­nik Har­ce­rzy ZHR – kie­ru­je Or­ga­ni­za­cją Har­ce­rzy Związ­ku Har­cer­stwa Rze­czy­po­spo­li­tej
  • Na­czel­nicz­ka Har­ce­rek ZHR – kie­ru­je Or­ga­ni­za­cją Har­ce­rek Związ­ku Har­cer­stwa Rze­czy­po­spo­li­tej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O, pan na­czel­nik! – wy­krzy­knę­ła tro­chę zbyt gło­śno pani Mał­go­sia, po­pra­wia­jąc odru­cho­wo nieco zmierz­wio­ną blond grzyw­kę, do któ­rej roz­czo­chra­nia przy­czy­ni­ła się przed chwi­lą wpraw­na ręka Wald­ka.

 (1.2) Na­czel­nik, tęgi, ru­do­bro­dy Nie­miec, na­ka­za­wszy im zna­kiem mil­cze­nie, po­czął na­stęp­nie na­słu­chi­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. naczelna ż., naczelne nmos., naczelniczka ż., naczelnikowa ż., naczelnikostwo n., naczelny mos.

 czas. naczelnikować ndk.

 przym. naczelnikowski, naczelny

 przysł. na czele

 przyim. na czele

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dyrektor, szef, zwierzchnik

 (1.2) dowódca, wódz, zwierzchnik

Wiktionary


naczelnikostwo

urząd, funk­cja na­czel­ni­ka; na­czel­nict­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pia­sto­wa­nie po­zy­cji na­czel­ni­ka

 (1.2) na­czel­nik i jego żona

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­czas re­wo­lu­cji, pod­czas na­czel­ni­ko­stwa Ta­de­u­sza Ko­ściusz­ki, znaj­do­wał się w Ber­li­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. naczelnik m., naczelny mos.

 przym. naczelny

 przyim. na czele

 przysł. na czele

Wiktionary


naczelnikowa

mał­żon­ka na­czel­ni­ka


SJP.pl


naczelnikowy

→ na­czel­nik (daw­niej); na­czel­ni­kow­ski


SJP.pl


naczelność

→ na­czel­ny


SJP.pl

Patrz:

naczelny

naczelny

1. bę­dą­cy na pier­wszym pla­nie; naj­waż­niej­szy, głów­ny, za­sad­ni­czy (np. na­czel­na idea);
2. spra­wu­ją­cy wła­dzę zwierzch­nią (np. na­czel­ny organ są­do­wy)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) spra­wu­ją­cy zwierzch­nią wła­dzę

 (1.2) bę­dą­cy na pier­wszym pla­nie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) zool. zwy­kle w lm. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pri­ma­tes|ref=tak., przed­sta­wi­ciel rzędu ssa­ków cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się naj­le­piej roz­wi­nię­tym móz­giem;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) jest od­po­wie­dzial­ny bez­poś­red­nio przed dy­rek­to­rem i na­czel­nym in­ży­nie­rem za ca­łoksz­tałt po­wie­rzo­nych mu prac (…).

 (2.1) Od lat, część na­u­kow­ców i ak­ty­wi­stów praw zwie­rząt stara się o przyz­na­nie na­czel­nym pod­sta­wo­wych praw – do życia i wol­no­ści oraz wpro­wa­dze­nia za­ka­zu tor­tur wobec na­szych naj­bliż­szych krew­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czołówka ż., naczelnictwo n., naczelnikostwo n., naczelnik mos., naczelniczka ż.

 przyim. na czele

 przysł. na czele

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) generalny, głównodowodzący, główny, zwierzchni

 (1.2) główny, pierwszy, najważniejszy

Wiktionary


naczepa

bez­sil­ni­ko­wy po­jazd dro­go­wy, któ­re­go przed­nia część po­zba­wio­na kół jezd­nych spo­czy­wa na cią­gni­ku sio­dło­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­cze­pa, któ­rej część spo­czy­wa na po­jeź­dzie sil­ni­ko­wym, po­zba­wio­na przed­niej osi oraz sil­ni­ka

Wiktionary

Na­cze­pa – po­jazd dro­go­wy przez­na­czo­ny do tran­spor­tu rze­czy, bez przed­niej osi i za­pro­jek­to­wa­ny tak, że część po­ja­zdu i znacz­na część ła­dun­ku spo­czy­wa na cią­gni­ku sa­mo­cho­do­wym.

Pol­ska na­le­ży do czo­ło­wych pro­du­cen­tów na­czep w Eu­ro­pie.

Cią­gnik sio­dło­wy z na­cze­pą po­łą­czo­ny jest za po­mo­cą sprzę­gu sio­dło­we­go (po­łą­cze­nie sworz­nio­we).

Wikipedia


naczerpywać

czer­piąc, na­bie­rać cze­goś


SJP.pl


naczes

włosy na­cze­sa­ne na czoło


SJP.pl


naczesywać

na­su­wać, na­gar­niać włosy po­przez cze­sa­nie


SJP.pl


naczesław

imię mę­skie


SJP.pl


naczolnik

re­gio­nal­nie: pasek uzdy prze­cho­dzą­cy w po­przek czoła konia


SJP.pl


naczos

mały ka­wa­łek tor­til­li po­kry­ty roz­to­pio­nym żół­tym serem; nacho, na­chos


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) nie­wiel­kie ka­wał­ki tor­til­li (czip­sy tor­til­la) z mąki ku­ku­ry­dzia­nej po­dob­na do chip­sa (nie­kie­dy po­kry­te roz­to­pio­nym serem), po­cho­dzą­ce z kuch­ni mek­sy­kań­skiej

rze­czow­nik, ro­dzaj męski lub ni­ja­ki

 (2.1) jedna sztu­ka na­czos (1.1)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nachos

Wiktionary


naczynia

1. przed­miot użyt­ko­wy słu­żą­cy do prze­cho­wy­wa­nia, przy­rzą­dza­nia cze­goś, naj­czę­ściej po­traw;
2. (zwy­kle w lm.) w or­ga­niz­mie ludz­kim lub zwie­rzę­cym: rur­ko­wa­ty prze­wód słu­żą­cy do tran­spor­tu krwi lub limfy;
3. (zwy­kle w lm.) ele­ment drew­na (tkan­ki ro­ślin­nej) prze­wo­dzą­cy wodę i sole mi­ne­ral­ne; tra­chej


SJP.pl

Zo­bacz też: na­czy­nie.

Na­czy­nia – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny za­ło­żo­ny w 1999 roku. Swoje ut­wo­ry na­gry­wa w Ro­ga­lo­wie. 25 lu­te­go za­ję­li pier­wsze miej­sce na Bis­li­ście Pol­skie­go Radia Bis. 2 grud­nia 2006 wy­da­li de­biu­tanc­ki album Na­czy­nia ze­spo­łem, zwią­za­ni z wyt­wór­nią Obuh re­cords, płyta na­gra­na na sprzę­cie ana­lo­go­wym w stu­diu "Ro­ga­lów Ana­lo­go­wy"

Wikipedia


naczyniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od na­czy­niak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. naczyniak m.

Wiktionary


naczyniak

ła­god­ny no­wot­wór pow­sta­ją­cy wsku­tek za­bu­rzeń roz­wo­jo­wych tkan­ki na­czy­nio­wej, wy­stę­pu­ją­cy naj­czę­ściej w tkan­ce pod­skór­nej lub skó­rze w po­sta­ci si­no­czer­wo­ne­go guzka, plam lub pę­che­rzy­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. ła­god­ny no­wot­wór z ukła­du na­czy­nio­we­go;

Wiktionary

Na­czy­niak (łac. "an­gio­ma") – no­wot­wór ła­god­ny wy­wo­dzą­cy się z ukła­du na­czyń krwio­no­śnych lub lim­fa­tycz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gdy się uro­dzi­łem, mia­łem na czole na­czy­nia­ka dość du­żych roz­mia­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈt͡ʃɨ̃ɲak, AS: načỹńak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. naczynie n., naczynko n., naczyńko n., naczyniówka ż.

:: zdrobn. naczyniaczek m.

 przym. naczyniowy

Wiktionary


naczynie

1. przed­miot użyt­ko­wy słu­żą­cy do prze­cho­wy­wa­nia, przy­rzą­dza­nia cze­goś, naj­czę­ściej po­traw;
2. (zwy­kle w lm.) w or­ga­niz­mie ludz­kim lub zwie­rzę­cym: rur­ko­wa­ty prze­wód słu­żą­cy do tran­spor­tu krwi lub limfy;
3. (zwy­kle w lm.) ele­ment drew­na (tkan­ki ro­ślin­nej) prze­wo­dzą­cy wodę i sole mi­ne­ral­ne; tra­chej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ro­dzaj po­jem­ni­ka uży­wa­ne­go, zwy­kle do prze­cho­wy­wa­nia, przy­rzą­dza­nia lub ser­wo­wa­nia je­dze­nia

 (1.2) biol. ro­dzaj tkan­ki lub ele­ment ukła­du przy­sto­so­wa­ny do tran­spor­to­wa­nia pły­nów (limfy, krwi, wody)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • na­czy­nie krwio­no­śne – tęt­ni­ca, na­czy­nie wło­so­wa­te, żyła (ana­to­mia)
  • na­czy­nie chłon­ne
  • na­czy­nie ku­chen­ne – słu­żą­ce do go­to­wa­nia, pie­cze­nia itp. czyn­no­ści
  • na­czy­nie li­tur­gicz­ne
  • na­czy­nia la­bo­ra­to­ryj­ne – sprzęt la­bo­ra­to­ryj­ny
  • na­czy­nia po­łą­czo­ne
  • na­czy­nie lim­fa­tycz­ne – ana­to­mia – frag­ment ukła­du lim­fa­tycz­ne­go
  • na­czy­nie za­to­ko­we
  • na­czy­nie tęt­ni­cze
  • na­czy­nie grzbie­to­we
  • na­czy­nie ro­bo­cze – głów­na część ko­par­ki, skipu itp. urzą­dzeń tech­nicz­nych
  • na­czy­nie roz­sze­rzal­ne – ogrze­wa­nie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po obie­dzie za­wsze zmy­wam na­czy­nia.

 (1.2) Usz­ko­dze­nie jed­ne­go z głów­nych na­czyń krwio­no­śnych może być bar­dzo groź­ne w skut­kach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈt͡ʃɨ̃ɲɛ, AS: načỹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. naczyniówka ż., naczyniak mrz., naczyniowiec mos.

:: zdrobn. naczynko n., naczyńko n.

 przym. naczyniowy

 przysł. naczyniowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skorupa

 (1.2) zool. żyła, tętnica; bot. tracheja

Wiktionary


naczynioruchowy

wy­wie­ra­ją­cy wpływ na roz­sze­rza­nie się i kur­cze­nie na­czyń krwio­no­śnych


SJP.pl


naczyniowiec

po­tocz­nie: chi­rurg na­czy­nio­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. pot. chi­rurg na­czy­nio­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam umó­wio­ną wi­zy­tę u na­czy­niow­ca z ter­mi­nem za dwa lata.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. naczynie n., naczynko n., naczyńko n., naczyniówka ż., naczyniak m.

 przym. naczyniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angiochirurg, chirurg naczyniowy

Wiktionary


naczynioworuchowy

na­czy­nio­ru­cho­wy;
1. wy­wie­ra­ją­cy wpływ na roz­sze­rza­nie się i kur­cze­nie na­czyń krwio­no­śnych;
2. obrzęk na­czy­nio­wo­ru­cho­wy - opuch­liz­na tkan­ki pod­skór­nej, naj­czę­ściej w obrę­bie twa­rzy, pow­sta­ją­ca w wy­ni­ku re­ak­cji aler­gicz­nej; obrzęk Qu­inc­ke­go


SJP.pl


naczyniowy

1. → na­czy­nie;
2. układ na­czy­nio­wy - układ krą­że­nia;
3. port na­czy­nio­wy - trwa­ły do­stęp do­żyl­ny wszcze­pia­ny pa­cjen­tom


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy na­czy­nia, np. chłon­ne­go lub krwio­no­śne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dok­tor po­wie­dział, że moje nad­ci­śnie­nie tęt­ni­cze może po­cho­dzić z cho­rej nerki, bo wy­słu­chał po pra­wej stro­nie szmer na­czy­nio­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnat͡ʃɨ̃ˈɲɔvɨ, AS: načỹńovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. naczynie n., naczynko n., naczyńko n., naczyniak mrz., naczyniowiec mos.

Wiktionary


naczyniówka

część środ­ko­wej błony gałki ocz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. część błony na­czy­nio­wej oka, mię­dzy twar­dów­ką a siat­ków­ką, któ­rej za­da­niem jest do­star­cza­nie tlenu i skład­ni­ków odżyw­czych do zew­nętrz­nych warstw siat­ków­ki;

Wiktionary

Na­czy­niów­ka ( cho­ro­i­dea) – tylna, naj­więk­sza część błony na­czy­nio­wej gałki ocz­nej; po­ło­żo­na po­mię­dzy siat­ków­ką a twar­dów­ką gęsta sieć na­czyń krwio­no­śnych odży­wia­ją­cych siat­ków­kę. W przed­niej czę­ści oka na­czy­niów­ka prze­cho­dzi w ciało rzę­sko­we i tę­czów­kę.

Bru­nat­na barwa na­czy­niów­ki po­pra­wia włas­no­ści op­tycz­ne oka.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. naczyniak mzw./mrz.

Wiktionary


naczyniówkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny z na­czy­niów­ką, do­ty­czą­cy na­czy­niów­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. naczyniówka ż.

Wiktionary


naczynko

zdrob­nie­nie od: na­czy­nie; na­czyń­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. na­czyń­ko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. naczyniak mrz., naczynie n., naczyńko n., naczyniowiec mos.

 przym. naczyniowy

Wiktionary


naczynkowy

→ na­czyn­ko; na­czyń­ko­wy


SJP.pl


naczytany

taki, który się na­czy­tał


SJP.pl


naczytać

na­czy­tać się - wiele prze­czy­tać; znu­żyć się dłu­gim czy­ta­niem


SJP.pl


naczytywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­czy­ty­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. naczytywać ndk.

Wiktionary


naczyńko

zdrob­nie­nie od: na­czy­nie; na­czyn­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) małe na­czy­nie, bar­dzo mały po­jem­nik

 (1.2) biol. ro­dzaj drob­nej tkan­ki lub ele­ment ukła­du przy­sto­so­wa­ny do tran­spor­to­wa­nia pły­nów (limfy, krwi, wody)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W szu­fla­dzie zna­lazł małe na­czyń­ko wy­peł­nio­ne ja­kimś pły­nem.

 (1.2) Na bło­nie pław­nej wi­docz­ne były małe na­czyń­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈt͡ʃɨ̃ɲkɔ, AS: načỹńko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. naczynie n., naczynko n., naczyniak mrz., naczyniowiec mos.

 przym. naczyniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) naczynie; zdrobn. pojemniczek, zbiorniczek

 (1.2) naczynie

Wiktionary


naczyńkowy

→ na­czyń­ko; na­czyn­ko­wy


SJP.pl


naczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


naczyścić

1. usu­nąć brud z wielu rze­czy;
2. na­czy­ścić się - na­mę­czyć się czy­szcze­niem


SJP.pl


naczółek

trój­kąt­ne zwień­cze­nie fa­sa­dy lub ry­za­li­tu bu­dow­li an­tycz­nej lub kla­sy­cy­stycz­nej; przy­czó­łek, fron­ton


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • na­czó­łek – ele­ment uzdy
  • dach na­czół­ko­wy
  • na­czó­łek (zbro­ja) – „hełm” koń­ski, frag­ment zbroi chro­nią­cy głowę konia
  • na­czó­łek – ele­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny

Wikipedia


naczółkowy

→ na­czó­łek


SJP.pl

Patrz:

naczółek

naczęstować

po­czę­sto­wać wiele razy


SJP.pl


naczęsławice

Na­czę­sła­wi­ce (do­dat­ko­wa nazwa w j. niem. "Groß Nims­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie kę­dzie­rzyń­sko-ko­ziel­skim, w gmi­nie Pa­wło­wicz­ki. W 2011 roku licz­ba miesz­kań­ców we wsi Na­czę­sła­wi­ce wy­no­si­ła 507.

Wikipedia


nad

przy­i­mek peł­nią­cy wiele funk­cji w zda­niu, łą­czą­cy się w na­rzęd­ni­ku lub bier­ni­ku z rze­czow­ni­ka­mi bądź wy­ra­za­mi o jego funk­cji; * forma "nade" moż­li­wa tylko w kilku tra­dy­cyj­nych po­łą­cze­niach (np. nade wszyst­ko, nade mną, nade mnie)


SJP.pl

przy­i­mek two­rzą­cy kon­struk­cję opi­su­ją­cą…

 (1.1) …po­ło­że­nie kogoś lub cze­goś po­wy­żej oma­wia­ne­go wy­ra­że­nia

 (1.2) …ruch kogoś lub cze­goś w kie­run­ku góry oma­wia­ne­go wy­ra­że­nia

 (1.3) …po­ło­że­nie kogoś lub cze­goś w oko­li­cy oma­wia­ne­go wy­ra­że­nia

 (1.4) …ruch kogoś lub cze­goś w kie­run­ku do oko­li­cy oma­wia­ne­go wy­ra­że­nia

 (1.5) …nie­od­le­gły czas wzglę­dem oma­wia­ne­go wy­ra­że­nia

 (1.6) …pod­miot ja­kichś dzia­łań

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Nad – miej­sco­wość
  • NAD
  • Nád

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lampa wisi nad sto­łem.

 (1.1) Mucha lata nad łóż­kiem.

 (1.1) Sa­mo­lot prze­le­ciał nad Szwaj­ca­rią.

 (1.2) Mucha prze­le­cia­ła nad stół.

 (1.3) Karol miesz­ka nad mo­rzem.

 (1.3) Bitwa ro­ze­gra­ła się nad brze­giem Wisły.

 (1.4) Czy my pój­dzie­my dziś nad morze?

 (1.5) Ma­riol­ka wró­ci­ła do domu nad ranem.

 (1.6) Prze­pro­wa­dzi­li­śmy dy­sku­sję nad wy­bra­ny­mi za­gad­nie­nia­mi pro­ble­mu.

 (1.6) Pra­co­wa­li­śmy nad tym pro­jek­tem przez kilka mie­się­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nat, AS: nat

Wiktionary

Powiązane:

 przyim. nade, ponad

 temsłow. nad-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) powyżej, ponad

 (1.2) powyżej, ponad

 (1.3) do, obok

 (1.4) do, obok

 (1.5) pod

Wiktionary


nad-

prze­dro­stek

 (1.1) …two­rzą­cy cza­sow­ni­ki po­chod­ne

:: (1.1.1) …oz­na­cza­ją­cy zmniej­sze­nie lub zwięk­sze­nie za­so­bu cze­goś

:: (1.1.2) …oz­na­cza­ją­cy po­cząt­ko­wą fazę pro­ce­su, który na­zy­wa cza­sow­nik pod­sta­wo­wy, zwy­kle o sła­bym, na­ra­sta­ją­cym na­si­le­niu, obej­mu­ją­cy czę­ści łat­wiej do­stęp­ne itp.

:: (1.1.3) …oz­na­cza­ją­cy re­a­li­za­cję pro­ce­su, który na­zy­wa cza­sow­nik pod­sta­wo­wy, sku­pio­ną w gór­nej lub zew­nętrz­nej czę­ści cze­goś

:: (1.1.4) …oz­na­cza­ją­cy re­a­li­za­cję bli­sko­ści prze­strzen­nej z na­ci­skiem na fakt, że rzecz dzie­je się w okre­ślo­nym – np. ko­rzyst­nym, po­żą­da­nym lub nie­ko­rzyst­nym, nie­po­żą­da­nym – mo­men­cie

 (1.2) …po­prze­dza­ją­cy pod­sta­wy sło­wot­wór­cze rze­czow­ni­ko­we, nie­kie­dy przy­miot­ni­ko­we lub przy­słów­ko­we

:: (1.2.1) …uwy­dat­nia­ją­cy wyż­szość w hie­rar­chii spo­łecz­nej w sto­sun­ku do osób okre­ślo­nych rze­czow­ni­kiem w for­mie pod­sta­wo­wej

:: (1.2.2) …uwy­dat­nia­ją­cy wy­so­ki sto­pień tego, co okre­śla wyraz w for­mie pod­sta­wo­wej

:: (1.2.3) …oz­na­cza­ją­cy wy­kra­cza­nie poza normę, poza zwy­kły stan tego, co okre­śla wyraz w for­mie pod­sta­wo­wej (czę­sto w me­dy­cy­nie, eko­no­mii)

część skła­do­wa

 (2.1) …przy­miot­ni­ków, przy­słów­ków i rze­czow­ni­ków, pow­sta­łych z po­łą­cze­nia nad- z rze­czow­ni­kiem w bier­ni­ku lub na­rzęd­ni­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1.1) nadbie­rać • nadlać • nadpić • nadsypać • naddać • nadłożyć

 (1.1.2) nadbut­wieć • nadciąć • nadgnić • nadgryźć • nadłamać • nadpalić • nadszczer­bić • nadżerać

 (1.1.3) nadbu­do­wać • nadmu­ro­wać • nadście­łać • nadwie­szać

 (1.1.4) nadbiec • nadcho­dzić • nadje­chać • nadle­cieć • nadpły­nąć

 (1.2.1) nadko­mi­sarz • nadkon­duk­tor • nadle­śni­czy • nadpro­ku­ra­tor • nadradca

 (1.2.2) nadczło­wiek • nadfor­te­ca • nadge­niusz • nadol­brzym • nadpo­tę­ga

 (1.2.3) nadci­śnie­nie • nadczu­łość • nadkwa­śny • naddniów­ka • nadgo­dzi­na • nadpro­duk­cja • nadwaga • nadwar­tość

 (2.1) nadbłot­ny • nadchmur­ny • nadgra­nicz­ny • nadspo­dzie­wa­nie • nadgar­stek • nadokien­nik • nadwozie

Wiktionary

Powiązane:

 przyim. nad

Wiktionary


nadab

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Nadab – syn ka­pła­na Aa­ro­na
  • Nadab – król Sta­ro­żyt­ne­go Iz­ra­e­la

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wstą­pił Moj­żesz wraz z Aa­ro­nem, Na­da­bem, Abihu i sie­dem­dzie­się­ciu star­szy­mi Iz­ra­e­la.

Wiktionary


nadajnik

urzą­dze­nie wy­sy­ła­ją­ce od­po­wied­nio przet­wo­rzo­ne in­for­ma­cje do od­bior­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie za­mie­nia­ją­ce do­pro­wa­dzo­ne doń in­for­ma­cje na fale elek­tro­ma­gne­tycz­ne i prze­sy­ła­ją­ce je dalej do od­bior­ni­ka

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) środ. więz. do­no­si­ciel

Wiktionary

Na­daj­nik – urzą­dze­nie słu­żą­ce do emi­sji sy­gna­łu, zgod­ne­go z za­ło­że­nia­mi kon­struk­cyj­ny­mi. Sy­gnał może być niez­mien­ny w za­da­nym prze­dzia­le czasu (na­daj­nik sy­gna­li­za­cyj­ny) lub zmie­niać się w za­leż­no­ści od sy­gna­łu ste­ru­ją­ce­go. Sy­gnał emi­to­wa­ny jest naj­czę­ściej w po­sta­ci fa­lo­wej. Wy­róż­nić można na­daj­ni­ki fali:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ana­lo­gicz­nych strat doz­na­je sy­gnał son­du­ją­cy w dro­dze od na­daj­ni­ka do an­te­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadanie n., nadawanie n., nadawca mos.

 czas. nadać dk., nadawać ndk.

 przym. nadajniczy, nadajnikowy, nadany, nadawczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aparat nadawczy, stacja nadawcza, transmiter, transmitter

 (2.1) kabel, kapusta, kapuś

Wiktionary


nadajnikowy

→ na­daj­nik


SJP.pl

Patrz:

nadajnik

nadaktywność

prze­sad­na ak­tyw­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nad­mier­na ak­tyw­ność

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ostat­ni­mi laty śro­do­wi­ska le­wi­co­we wy­ka­zy­wa­ły się na­dak­tyw­no­ścią w Bruk­se­li.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadpobudliwość; war. hiperaktywność

Wiktionary


nadaktywny

nad­mier­nie ak­tyw­ny


SJP.pl


nadal

wciąż, w dal­szym ciągu, nie­u­stan­nie


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) w dal­szym ciągu, dalej, wciąż je­szcze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwa­na­ście cy­lin­drów fer­ra­ri 410 pra­co­wa­ło nadal bez­gło­śnie, choć strzał­ka szyb­ko­ścio­mie­rza prze­kra­cza­ła cyfrę sto dwa­dzie­ścia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnadal, AS: nadal

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jeszcze, reg. śl. furt

Wiktionary


nadambitny

zbyt am­bit­ny


SJP.pl


nadangarski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z zie­mia­mi le­żą­cy­mi nad An­ga­rą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angara ż.

 przym. angarski

Wiktionary


nadanie

1. ob­da­rzyć kogoś czymś, np. ty­tu­łem;
2. spra­wić, że coś zmie­ni wy­gląd;
3. np. o li­ście, pacz­ce: wy­słać;
4. prze­ka­zać in­for­ma­cję np. za po­mo­cą fal ra­dio­wych;
5. pot. po­le­cić coś; na­ra­ić;
6. nadać się - stać się od­po­wied­nim do cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|nadać.

 (1.2) hist. do­ku­ment pot­wier­dza­ją­cy ofia­ro­wa­nie dóbr, przyz­na­nie przy­wi­le­jów, praw itp.

 (1.3) hist. to, co jest przed­mio­tem na­da­nia (1.2)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kor­sza­nie po­mi­mo upału oraz sza­le­ją­cej w oko­li­cy burzy z chę­cią przy­by­li do am­fi­te­a­tru, by świę­to­wać wspól­nie 50-lecie na­da­nia praw miej­skich swo­je­mu mia­stu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈdãɲɛ, AS: nadãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadawanie n., nadawca m., nadawczyni ż., nadajnik m., nadawnictwo n., nadawacz m.

 czas. nadać dk., nadawać ndk.

 przym. nadawczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) donacja, uposażenie

Wiktionary


nadaremnie

przy­słó­wek

 (1.1) nie­po­trzeb­nie, w spo­sób nie­da­ją­cy ocze­ki­wa­nych efek­tów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadaremność ż.

Wiktionary


nadaremność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest na­da­rem­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nadaremny

 przysł. nadaremnie

Wiktionary


nadaremny

nie­da­ją­cy wy­ni­ków, nie­przy­no­szą­cy re­zul­ta­tów; da­rem­ny, bez­sku­tecz­ny, próż­ny


SJP.pl


nadarzać

1. (naj­czę­ściej z pod­mio­tem: los, przy­pa­dek) zsy­łać, na­strę­czać, przy­no­sić, zwy­kle coś po­myśl­ne­go, po­żą­da­ne­go, ko­rzyst­ne­go;
2. na­da­rzać się - o czymś nie­spo­dzie­wa­nym, przy­pad­ko­wym: przy­tra­fiać się, zda­rzać się, na­wi­jać się


SJP.pl


nadarzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­da­rzyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nadarzyć

Wiktionary


nadarzyce

nazwa dwóch wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Na­da­rzy­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wrze­siń­skim, w gmi­nie Wrze­śnia
  • Na­da­rzy­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. zło­tow­skim, w gmi­nie Ja­stro­wie
    • Na­da­rzy­ce – dawna sta­cja ko­le­jo­wa

Wikipedia


nadarzyciel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. dawca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadaˈʒɨt͡ɕɛl, AS: nadažyćel

Wiktionary


nadarzycki

przy­miot­nik od: Na­da­rzy­ce


SJP.pl


nadarzyn

1. wieś w Pol­sce;
2. osada w Pol­sce;
3. część mia­sta Ko­był­ka


SJP.pl

Na­da­rzyn – wieś (daw­niej mia­sto) w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie prusz­kow­skim, w gmi­nie Na­da­rzyn.

Na te­re­nie wsi ut­wo­rzo­no dwa so­łect­wa: "Na­da­rzyn I" i "Na­da­rzyn II".

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Na­da­rzyn, rzym­sko­ka­to­lic­kiej pa­ra­fii św. Kle­men­sa oraz Biura Od­dzia­łu Świad­ków Je­ho­wy, na­dzo­ru­ją­ce­go dzia­łal­ność Świad­ków Je­ho­wy w Pol­sce.

Wikipedia


nadarzynianin

miesz­ka­niec Na­da­rzy­na


SJP.pl


nadarzynianka

miesz­kan­ka Na­da­rzy­na


SJP.pl


nadarzyć

1. (naj­czę­ściej z pod­mio­tem: los, przy­pa­dek) ze­słać, na­strę­czyć, przy­nieść, zwy­kle coś po­myśl­ne­go, po­żą­da­ne­go, ko­rzyst­ne­go, np.: Cze­kał, co los na­da­rzy;
2. na­da­rzyć się - o czymś nie­spo­dzie­wa­nym, przy­pad­ko­wym: przy­tra­fić się, zda­rzyć się, na­wi­nąć się


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. ob­da­rzyć

cza­sow­nik zwrot­ny na­da­rzyć się

 (2.1) po­myśl­nie zda­rzyć się, przy­tra­fić się przy­pad­kiem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈdaʒɨt͡ɕ, AS: nadažyć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. darzyć

 rzecz. nadarzenie n.

Wiktionary


nadarzyński

przy­miot­nik od: Na­da­rzyn, wieś gmin­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim


SJP.pl


nadatlantycki

znaj­du­ją­cy się nad At­lan­ty­kiem


SJP.pl


nadawa

okre­ślo­na ilość ja­kie­goś su­row­ca, którą jed­no­ra­zo­wo wkła­da się do ma­szy­ny w celu prze­rób­ki


SJP.pl

Na­da­wa – ilość su­row­ca jed­no­ra­zo­wo wpro­wa­dza­na do apa­ra­tu che­micz­ne­go lub ma­szy­ny (wsad) w celu jego przet­wo­rze­nia. Przy­kła­do­wo może to być por­cja węgla ka­mien­ne­go umie­szczo­na w piecu kok­sow­ni­czym w celu przet­wo­rze­nia go w koks. W prze­my­śle po­ję­cie to uży­wa­ne jest rów­nież w od­nie­sie­niu do pro­ce­sów cią­głych.

Wikipedia


nadawacz

ele­ment urzą­dze­nia wia­tracz­ne­go


SJP.pl


nadawanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­da­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadaˈvãɲɛ, AS: nadavãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadanie n., nadawca m., nadawczyni ż., nadajnik m., nadawnictwo n., nadawacz m.

 czas. nadać dk., nadawać ndk.

 przym. nadawczy

Wiktionary


nadawać

1. przyz­na­wać coś komuś, ob­da­ro­wy­wać;
2. czy­nić coś ja­kimś;
3. wy­sy­łać coś pocz­tą;
4. prze­ka­zy­wać za po­mo­cą od­po­wied­nich urzą­dzeń;
5. po­tocz­nie:
a) dużo gadać;
b) źle o kimś mówić;
6. dając wie­lo­krot­nie, dać wiele;
7. na­da­wać się - być od­po­wied­nim


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) emi­to­wać ko­mu­ni­kat, wia­do­mość za po­mo­cą radio, te­le­wiz­ji lub w inny spo­sób

 (1.2) zle­cać wy­sła­nie za po­mo­cą pocz­ty

 (1.3) wy­po­sa­żać w ja­kieś cechy

 (1.4) ro­zdać coś wielu oso­bom

 (1.5) pot. ob­ga­dy­wać kogoś

 (1.6) pot. dużo mówić

cza­sow­nik zwrot­ny na­da­wać się

 (2.1) być do cze­goś od­po­wied­nim

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W radiu na­da­no ko­mu­ni­kat o po­ża­rze w lesie.

 (1.2) Sąd nadał list po­le­co­ny wczo­raj.

 (1.3) Je­sień na­da­je drze­wom żółty kolor.

 (1.4) Tytuł pro­fe­so­ra na­da­je Pre­zy­dent Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej.

 (2.1) Chase nie na­da­wał się na in­ży­nie­ra, ale chciał po­ma­gać po­mi­mo opi­nii Mon­no­na, że sta­no­wi za­gro­że­nie dla sie­bie i in­nych, gdy bie­rze się za tech­no­lo­gię ciepl­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈdavat͡ɕ, AS: nadavać

Wiktionary

Powiązane:

 (1) czas. nadawać się; rzecz. nadawanie/nadanie

 (1.1-2) rzecz. nadawca

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) emitować, transmitować, przesyłać

 (1.2) wysyłać, kierować, adresować

 (1.3) kształtować

 (1.4) rozdać

 (1.5) plotkować, reg. śl. dżistać

Wiktionary


nadawca

osoba wy­sy­ła­ją­ca list; adre­sant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, kto na­da­je ko­mu­ni­kat, wia­do­mość

 (1.2) poczt. ktoś wy­sy­ła­ją­cy list, prze­kaz, prze­sył­kę

Wiktionary

Na­daw­ca – wpro­wa­dza­ją­cy do obie­gu pu­blicz­ne­go okre­ślo­ne prze­ka­zy i po­no­szą­cy za to od­po­wie­dzial­ność praw­ną

Oz­na­cza do­staw­cę usług me­dial­nych. Jest to osoba fi­zycz­na, osoba praw­na lub oso­bo­wa spół­ka hand­lo­wa, która two­rzy i ze­sta­wia pro­gram oraz roz­po­wszech­nia go lub prze­ka­zu­je innym oso­bom w celu roz­po­wszech­nia­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Py­ta­nie re­to­rycz­ne służy wzmoc­nie­niu uwagi od­bior­cy, zdo­by­ciu przez na­daw­cę apro­ba­ty po­przez bu­do­wa­nie wspól­nej pła­szczyz­ny re­flek­sji ze słu­cha­czem.

 (1.2) Adres na­daw­cy był nie­ste­ty nie­czy­tel­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈdaft͡sa, AS: nadafca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadajnik m., nadawnictwo n., nadawacz m., nadanie n., nadawanie n.

:: fż. nadawczyni ż.

 czas. nadawać ndk., nadać dk.

 przym. nadawczy

Wiktionary


nadawczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który służy do na­da­wa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadajnik m., nadawca m., nadanie n., nadawanie n.

 czas. nadać dk., nadawać ndk.

Wiktionary


nadawczyni

ko­bie­ta wy­sy­ła­ja­ca list, prze­sył­kę itp.


SJP.pl


nadać

1. ob­da­rzyć kogoś czymś, np. ty­tu­łem;
2. spra­wić, że coś zmie­ni wy­gląd;
3. np. o li­ście, pacz­ce: wy­słać;
4. prze­ka­zać in­for­ma­cję np. za po­mo­cą fal ra­dio­wych;
5. pot. po­le­cić coś; na­ra­ić;
6. nadać się - stać się od­po­wied­nim do cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. na­da­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|na­da­wać.

cza­sow­nik zwrot­ny nadać się

 (2.1) do­ko­na­ny od|na­da­wać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te­le­wiz­ja na­da­ła tylko niek­tó­re od­cin­ki se­ria­lu.

 (2.1) Sły­sza­łem, że szu­ka­ją ludzi do ro­zła­dun­ku wa­go­nów. Silny je­steś, to się na­dasz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnadat͡ɕ, AS: nadać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadanie n., nadawanie n., nadawca m., nadawczyni ż., nadajnik m., nadawnictwo n., nadawacz m.

 czas. nadawać ndk.

 przym. nadawczy

Wiktionary


nadbaba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. pra­bab­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nadˈbaba, AS: nadbaba

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prababa, prababka, prababcia

Wiktionary


nadbagaż

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tu­ryst. lotn. część ba­ga­żu lot­ni­cze­go prze­kra­cza­ją­ca cię­ża­rem gra­ni­cę prze­wi­dzia­ną ta­ry­fą i z tego ty­tu­łu wy­ma­ga­ją­ca do­dat­ko­wej opła­ty

Wiktionary

Nad­ba­gaż – ame­ry­kań­ska ko­me­dia ro­man­tycz­na z 1997 roku.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. bagaż mrz., bagażnik mrz., bagażownia ż., bagażowy mos.

 przym. bagażowy

Wiktionary


nadbajkalski

przy­miot­nik

 (1.1) po­ło­żo­ny nad je­zio­rem Baj­kał

Wiktionary


nadbałtycki

przy­miot­nik od: nad Bał­ty­kiem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który leży nad Bał­ty­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cech Złot­ni­ków z Lu­be­ki ogło­sił kon­kurs złot­ni­czy, do udzia­łu w któ­rym za­pro­sze­ni są wszy­scy twór­cy bi­żu­te­rii z kra­jów nad­bał­tyc­kich: Litwy, Łotwy, Esto­nii, Pol­ski, Nor­we­gii, Fin­lan­dii, Szwe­cji, Danii, Rosji (Ka­li­nin­grad i Pe­ters­burg) i Nie­miec (…).

 (1.1) Wczo­raj nad tym nad­bał­tyc­kim ku­ror­tem przesz­ła trąba po­wietrz­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadbawˈtɨt͡sʲci, AS: nadbau̯tycʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Bałtyk mrz., Bałt mos., Bałtyka ż.

 przym. bałtycki, bałtyjski

 przysł. bałtycko

 temsłow. bałto-

Wiktionary


nadbiebrzański

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w bli­skiej od­le­gło­ści od Bie­brzy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadbʲjɛˈbʒãj̃sʲci, AS: nadbʹi ̯ebžãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Biebrza ż.

Wiktionary


nadbieg

prze­kład­nia pręd­ko­ści w skrzy­ni bie­gów


SJP.pl

Nad­bieg (over­dri­ve) – do­dat­ko­we, naj­wyż­sze prze­ło­że­nie prze­kład­ni w skrzy­ni bie­gów, przy któ­rym sil­nik po­ja­zdu po­ru­sza­ją­ce­go się po te­re­nie o ze­ro­wym na­chy­le­niu przy bez­wietrz­nej po­go­dzie nie osią­ga obro­tów mocy mak­sy­mal­nej. Daw­niej re­a­li­zo­wa­na za po­mo­cą zew­nętrz­nej dwu­bie­go­wej prze­kład­ni, obec­nie w po­sta­ci naj­wyż­sze­go biegu w skrzy­ni bie­gów.

Wikipedia


nadbiegły

taki, który gdzieś nad­biegł


SJP.pl


nadbierać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. na­de­brać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|na­de­brać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadbieranie n., nadebranie n.

 czas. nadebrać dk.

Wiktionary


nadbitka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­ligr. ar­ty­kuł po­cho­dzą­cy z cza­so­pis­ma lub pracy zbio­ro­wej wy­dru­ko­wa­ny osob­no z tego sa­me­go skła­du dru­kar­skie­go;

 (1.2) bud. osło­na dachu mon­to­wa­na na krok­wiach

Wiktionary

Nad­bit­ka – w ter­mi­no­lo­gii dru­kar­skiej oz­na­cza ar­ty­kuł z cza­so­pis­ma lub frag­ment pracy zbio­ro­wej wy­dru­ko­wa­ny osob­no z niez­mie­nio­ne­go skła­du dru­kar­skie­go. Dru­ko­wa­na z ty­tu­łem na­głów­ko­wym i zaz­wy­czaj bez zmia­ny nu­me­ra­cji stron. Mogły mieć osob­ną, zaz­wy­czaj bro­szu­ro­wą, opra­wę.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. nadbić dk., nadbijać ndk.

Wiktionary


nadbitkowy

→ nad­bit­ka


SJP.pl

Patrz:

nadbitka

nadbić

1. do­dat­ko­wo przy­bić coś do cze­goś, np. nad­bić fleki;
2. odbić część lub ka­wa­łek cze­goś;
3. odbić, po­wie­lić ja­kieś druki ponad ich usta­lo­na licz­bę


SJP.pl


nadbor

dawne imię mę­skie


SJP.pl

Nad­bor – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Nad-" ("nad" lub człon po­cho­dzą­cy od in­nych wy­ra­zów) i "-bor" („wal­czyć, zma­gać się”). Być może oz­na­cza­ło „tego, kto naj­le­piej wal­czy”.

Wikipedia


nadbora

lina obrze­ża­ją­ca górny skraj sieci ry­bac­kiej


SJP.pl


nadborowo

Nad­bo­ro­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie żniń­skim, w gmi­nie Żnin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 178 miesz­kań­ców. Jest 25. co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Żnin.

Wikipedia


nadbryg.

skrót od: nad­bry­ga­dier


SJP.pl

skrót

 (1.1) = nad­bry­ga­dier

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nad­bryg. Bart­ko­wiak odz­na­czył także 20 pod­kar­pac­kich stra­ża­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 skr. bryg.

Wiktionary


nadbrygadier

wy­so­ki sto­pień ofi­cer­ski w stra­ży po­żar­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) siód­my sto­pień ofi­cer­ski w Pań­stwo­wej Stra­ży Po­żar­nej;

Wiktionary

Nad­bry­ga­dier (nad­bryg.) – pier­wszy z dwóch stop­ni ge­ne­ral­skich w Pań­stwo­wej Stra­ży Po­żar­nej. Niż­szym stop­niem jest star­szy bry­ga­dier, a wyż­szym ge­ne­rał bry­ga­dier. Nad­bry­ga­die­ra­mi Pań­stwo­wej Stra­ży Po­żar­nej mogą zo­stać ofi­ce­ro­wie pia­stu­ją­cy na­stę­pu­ją­ce sta­no­wi­ska: ko­men­dant wo­je­wódz­ki PSP, za­stęp­ca ko­men­dan­ta głów­ne­go Pań­stwo­wej Stra­ży Po­żar­nej, ko­men­dant głów­ny, ko­men­dant Aka­de­mii Po­żar­ni­czej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌnadbrɨˈɡadʲjɛr, AS: nadbrygadʹi ̯er

Wiktionary


nadbrzeżanin

osoba miesz­ka­ją­ca nad brze­giem wód


SJP.pl


nadbrzeże

1. ob­szar nad brze­giem wód; wy­brze­że; po­brze­że;
2. umoc­nio­ny brzeg morza, rzeki, ba­se­nu por­to­we­go itp., umoż­li­wia­ją­cy przy­bi­ja­nie stat­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ob­szar nad brze­giem zbior­ni­ka wod­ne­go

Wiktionary

Nad­brze­że – część stre­fy brze­go­wej przy­le­ga­ją­ca bez­poś­red­nio do brze­gu mor­skie­go od stro­ny lądu. Prze­waż­nie na nad­brze­żach wy­stę­pu­ją wydmy. Nad­brze­ża są za­le­wa­ne przez wodę tylko przy wy­jąt­ko­wo sil­nych sztor­mach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kuter za­cu­mo­wa­no przy nad­brze­żu stocz­nio­wym.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nadbrzeżny

 rzecz. nadbrzeżanin mos., nadbrzeżność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nabrzeże, pobrzeże, wybrzeże

Wiktionary


nadbrzeżny

znaj­du­ją­cy się nad brze­giem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który znaj­du­je się nad brze­giem rzeki, ka­na­łu, je­zio­ra lub morza

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nadˈbʒɛʒnɨ, AS: nadbžežny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. brzeg m., brzeżek m., nadbrzeże n.

 przym. brzeżny, brzegowy, przybrzeżny

Wiktionary


nadbrzeżyca

ro­dzaj ro­ślin z rzędu goź­dzi­kow­ców


SJP.pl

Nad­brze­ży­ca ("Cor­ri­gio­la" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych "Ca­ry­op­hyl­la­ce­ae", daw­niej o nie­jed­noz­nacz­nej po­zy­cji sy­ste­ma­tycz­nej w obrę­bie rzędu goź­dzi­kow­ców ("Ca­ry­op­hyl­la­les") – za­li­cza­ny w róż­nych sy­ste­mach do ro­dzin goź­dzi­ko­wa­tych, tręt­wia­no­wa­tych ("Te­tra­go­nia­ce­ae") lub ugła­sto­wa­tych ("Mol­lu­gi­na­ce­ae") lub wy­o­dręb­nia­ny w osob­ną ro­dzi­nę "Cor­ri­gio­la­ce­ae".

Wikipedia


nadbrzusze

górna oko­li­ca brzu­cha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) anat. górna oko­li­ca brzu­cha;

Wiktionary

Nad­brzu­sze ( epi­ga­strium) – górna oko­li­ca brzu­cha. Dzie­li się do­dat­ko­wo na nad­brzu­sze wła­ści­we (na środ­ku) i dwie oko­li­ce po­dże­bro­we (prawą i lewą). Po­dział ten jest uży­wa­ny dla pre­cy­zyj­ne­go okre­śle­nia po­ło­że­nia ob­ja­wów.

Bóle tej oko­li­cy mogą być ob­ja­wa­mi licz­nych cho­rób.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: nadˈbʒuʃɛ, AS: nadbžuše

Wiktionary


nadbrzuszny

→ nad­brzu­sze


SJP.pl

Patrz:

nadbrzusze

nadbudowa

w bu­dow­nict­wie: to, co nad­bu­do­wa­no, pod­wyż­sze­nie już ist­nie­ją­ce­go bu­dyn­ku


SJP.pl

Nad­bu­do­wa – ro­dzaj bu­do­wy do­ty­czą­cej ist­nie­ją­ce­go już obiek­tu bu­dow­la­ne­go, w wy­ni­ku prze­pro­wa­dze­nia któ­rej zmie­nia się wy­so­kość obiek­tu lub jego czę­ści. Usta­no­wie­nie nad­bu­do­wy jako ro­dza­ju bu­do­wy do­ko­na­ne jest w Pra­wie bu­dow­la­nym, w art. 3 pkt 6 tej usta­wy.

Wikipedia


nadbudowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|nad­bu­do­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadbudowywanie n., nadbudowa ż., nadbudówka ż.

 czas. nadbudować dk., nadbudowywać ndk.

Wiktionary


nadbudować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. nad­bu­do­wy­wać)

 (1.1) wy­bu­do­wać nową część nad jaką wy­koń­czo­ną bu­do­wą, do­bu­do­wać wzwyż

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na przy­kład poz­wo­lo­no nad­bu­do­wać dwa pię­tra na za­byt­ko­wym pa­ła­cu Lu­bo­mir­skich na placu Że­laz­nej Bramy, co zesz­pe­ci­ło tę pię­kną bu­dow­lę, a na Kra­kow­skim Przed­mie­ściu (przy Kró­lew­skiej) na miej­scu tzw. „kuźni sa­skiej” wy­sta­wio­no 6-kon­dy­gna­cjo­wy dom Fun­du­szu Kwa­te­run­ku Woj­sko­we­go (arch. Cze­sław Piotr Cze­sław Przy­byl­ski) zwany „domem bez kan­tów”.

 (1.1) Doménico Merlìni do środ­ko­we­go pa­wi­lo­nu do­bu­do­wał dwa skrzy­dła, nad­bu­do­wał pię­tro i stwo­rzył ca­łość tak nie­wy­po­wie­dzial­nie pię­kną (…) że próż­no by szu­kać gdzie­kol­wiek w Eu­ro­pie po­dob­ne­go pie­ści­deł­ka, jakim jest pa­ła­cyk Ła­zien­kow­ski Na Wy­spie/Wo­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadbuˈdɔvat͡ɕ, AS: nadbudovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadbudowanie n., nadbudowywanie n., nadbudówka ż.

 czas. budować

 przysł. budująco

 przym. budujący

Wiktionary


nadbudowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|nad­bu­do­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadbudowanie n., nadbudowa ż., nadbudówka ż.

 czas. nadbudowywać ndk., nadbudować dk.

Wiktionary


nadbudowywać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. nad­bu­do­wać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|nad­bu­do­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadbudɔˈvɨvat͡ɕ, AS: nadbudovyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadbudowanie n., nadbudowywanie n., nadbudówka ż.

Wiktionary


nadbudówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: nad­bu­do­wa

 (1.2) pot. nad­bu­do­wa­na część bu­dyn­ku

 (1.3) mar. po­mie­szcze­nie na gór­nym po­kła­dzie stat­ku

Wiktionary

Nad­bu­dów­ka – kon­struk­cja znaj­du­ją­ca się na po­kła­dzie jed­nost­ki pły­wa­ją­cej. Jej za­da­niem jest zwięk­sze­nie po­jem­no­ści po­mie­szczeń pod po­kła­dem (po­przez zwięk­sze­nie ich wy­so­ko­ści ponad kra­wędź burt, choć ich nie do­ty­ka po­zo­sta­wia­jąc wolne przej­ście z obu stron). Do­dat­ko­wo nad­bu­dów­ki sta­no­wią obu­do­wę ot­wo­rów ko­mu­ni­ka­cyj­nych ta­kich jak zej­ściów­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) W ma­leń­kiej nad­bu­dów­ce na po­kła­dzie stał ka­pi­tan z wy­ka­łacz­ką w zę­bach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadbudowywanie n., nadbudowanie n., nadbudowa ż.

 czas. nadbudować dk., nadbudowywać ndk.

Wiktionary


nadbudżetowy

przy­miot­nik

 (1.1) ekon. prze­kra­cza­ją­cy (nie­spo­dzie­wa­nie) bu­dżet

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadbuḍʒɛˈtɔvɨ, AS: nadbuḍžetovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. budżet mrz., budżetowanie n., budżetówka ż., budżetowiec m.

 czas. budżetować ndk.

 przym. budżetowy

 przysł. budżetowo

Wiktionary


nadburcie

część burty wy­sta­ją­ca ponad po­kład; falsz­bur­ta


SJP.pl

Nad­bur­cie, falsz­bur­ta - ba­rie­ra ochron­na znaj­du­ją­ca się na jed­nost­kach pły­wa­ją­cych, na kra­wę­dzi od­kry­te­go po­kła­du, za­bez­pie­cza­ją­ca przed wy­pad­nię­ciem za burtę przed­mio­tów i ludzi. Na du­żych stat­kach wod­nych sięga zde­cy­do­wa­nie po­wy­żej pasa do­ro­słe­go czło­wie­ka.

Wikipedia


nadburmistrz

wy­so­ki urzęd­nik miej­ski w niek­tó­rych kra­jach za­chod­nio­e­u­ro­pej­skich


SJP.pl

Nad­bur­mistrz (niem. "Oberbürgermeister") – w Niem­czech naj­wyż­szy urzęd­nik w mie­ście po­dzie­lo­nym na dziel­ni­ce, któ­ry­mi rzą­dzą bur­mi­strzo­wie. Od­po­wia­da pol­skiej funk­cji pre­zy­den­ta mia­sta.

Wikipedia


nadburmistrzyni

→ nad­bur­mistrz


SJP.pl

Patrz:

nadburmistrz

nadbużański

przy­miot­nik od: nad Bu­giem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w bli­sko, w są­siedzt­wie Bugu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­o­dłącz­nym ele­men­tem nad­bu­żań­skie­go kra­jo­bra­zu są licz­ne przy­droż­ne krzy­że, sta­wia­ne naj­czę­ściej przy wjeź­dzie do wsi czy przy „świę­tych źró­deł­kach”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadbuˈʒãj̃sʲci, AS: nadbužãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Bug m., zabużanin m., zabużanka ż.

 przym. bużański, zabużański

Wiktionary


nadchloran

sól kwasu nadch­lo­ro­we­go


SJP.pl


nadchlorany

sól kwasu nadch­lo­ro­we­go


SJP.pl

Nadch­lo­ra­ny, w sy­ste­mie Stoc­ka: chlo­ra­ny(VII) – związ­ki che­micz­ne, sole lub estry kwasu nadch­lo­ro­we­go. Nadch­lo­ra­ny nie­or­ga­nicz­ne otrzy­my­wa­ne są w wy­ni­ku pra­że­nia lub ano­do­we­go ut­le­nia­nia chlo­ra­nów. Mają wła­ści­wo­ści ut­le­nia­ją­ce.

Pod­czas pra­że­nia chlo­ra­nów prze­bie­ga re­ak­cja dy­spro­por­cjo­no­wa­nia.

Wikipedia


nadchodzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przy­by­wa­nie do ja­kie­goś miej­sca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnatxɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: natχoʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadejście n.

 czas. nadchodzić ndk., nadejść dk.

Wiktionary


nadchodzić

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. na­dejść)

 (1.1) idąc, przy­by­wać do okre­ślo­ne­go miej­sca

 (1.2) o zja­wi­skach at­mos­fe­rycz­nych: zbli­żać się, nad­cią­gać

 (1.3) o sta­nach fiz­jo­lo­gicz­nych: na­stę­po­wać

 (1.4) o zda­rze­niach, po­rach: zbli­żać się, na­sta­wać, na­stę­po­wać

 (1.5) o prze­sył­kach, li­stach: zo­sta­wać do­star­czo­nym do adre­sa­ta

 (1.6) o środ­kach ko­mu­ni­ka­cji: do­cie­rać do okre­ślo­ne­go miej­sca

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Nad­cho­dzi burza. Le­piej wra­caj­my do domu.

 (1.3) Śmierć nad­cho­dzi za­wsze za szyb­ko.

 (1.4) Nad­cho­dzi­ła już 12 (= dwu­na­sta), gdy cią­gle cze­kał na po­ciąg.

 (1.5) Listy świą­tecz­ne na­le­ży wy­sy­łać od­po­wied­nio wcze­śniej, gdyż wy­sła­ne dzień przed świę­tem nad­cho­dzą za późno.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: natˈxɔd͡ʑit͡ɕ, AS: natχoʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadejście n., nadchodzenie n.

 czas. nadejść dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podchodzić

 (1.2) zbliżać się, nadciągać

 (1.5) docierać, przychodzić, napływać

 (1.6) podjeżdżać, nadjeżdżać, zajeżdżać

Wiktionary


nadciecz

ciecz cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się bar­dzo małą lep­ko­ścią i bar­dzo dużą prze­wod­no­ścią ciepl­ną


SJP.pl


nadciekłość

stan cie­czy cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się cał­ko­wi­tym za­ni­kiem lep­ko­ści; nad­płyn­ność


SJP.pl

Nad­cie­kłość (także nad­płyn­ność) – stan ma­te­rii cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się cał­ko­wi­tym za­ni­kiem lep­ko­ści.

Ma­te­ria w sta­nie nad­cie­kłym, pu­szczo­na w ruch w do­wol­nym obie­gu zam­knię­tym, może w nim krą­żyć bez końca, bez żad­ne­go do­dat­ko­we­go na­kła­du ener­gii.

Zja­wi­sko to zo­sta­ło od­kry­te przez Pio­tra Ka­pi­cę oraz nie­za­leż­nie Johna F. Al­le­na i Dona Mi­se­ne­ra w 1937 r.

Wikipedia


nadciekły

o cie­czy: cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się cał­ko­wi­tym za­ni­kiem lep­ko­ści; nad­płyn­ny


SJP.pl


nadcieńczać

daw­niej: tro­chę zmniej­szać; uszczu­plać


SJP.pl


nadciosywać

nieco ocio­sy­wać (sie­kie­rą, to­po­rem itp.)


SJP.pl


nadcisański

przy­miot­nik od: nad Cisą


SJP.pl


nadciągać

zbyt in­ten­syw­ną pracą lub gwał­tow­nym ru­chem po­wo­do­wać nad­we­rę­że­nie mię­śni; na­cią­gać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. nad­cią­gnąć)

 (1.1) zbli­żać się w prze­strze­ni

 (1.2) zbli­żać się w cza­sie

Wiktionary


nadciągnąć

zbyt in­ten­syw­ną pracą lub gwał­tow­nym ru­chem spo­wo­do­wać nad­we­rę­że­nie mię­śni; na­cią­gnąć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. nad­cią­gać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|nad­cią­gać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od stro­ny ulicy Zwie­rzy­niec­kiej nad­cią­gnę­ła druga dama. Z jej siat­ki dra­ma­tycz­nie ster­cza­ły blade nogi kur­cza­ka w ce­lo­fa­nie.

Wiktionary


nadciąć

prze­ciąć po­wierzch­nię cze­goś nie do końca


SJP.pl


nadcięcie

prze­ciąć po­wierzch­nię cze­goś nie do końca


SJP.pl


nadciśnienie

wzrost ci­śnie­nia tęt­ni­cze­go krwi ponad war­to­ści uz­na­ne za gra­nicz­ne; hi­per­ten­sja; hi­per­to­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. wzrost ci­śnie­nia tęt­ni­cze­go krwi ponad war­to­ści uz­na­wa­ne za nor­mal­ne

 (1.2) fiz. nad­wyż­ka ci­śnie­nia w sto­sun­ku do ci­śnie­nia oto­cze­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • nad­ci­śnie­nie tęt­ni­cze (łac. Hy­per­to­nia ar­te­ria­lis)
  • nad­ci­śnie­nie płuc­ne
  • nad­mier­ne ci­śnie­nie płynu móz­go­wo-rdze­nio­we­go
  • nad­mier­ne ci­śnie­nie wew­nątrz­gał­ko­we w prze­bie­gu ja­skry
  • róż­ni­ca mię­dzy ci­śnie­niem bezwz­ględ­nym a ci­śnie­niem at­mos­fe­rycz­nym w przy­pad­ku, gdy jest ono więk­sze od at­mos­fe­rycz­ne­go
  • Nad­ci­śnie­nie – album stu­dyj­ny poz­nań­skie­go ra­pe­ra Pa­lu­cha

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dieta ro­ślin­na jest po­zy­tyw­nie sko­re­lo­wa­na z niż­szym ry­zy­kiem cu­krzy­cy, nad­ci­śnie­nia, cho­rób serca, udaru i śmier­ci z ja­kiej­kol­wiek przy­czy­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciśnienie n., podciśnienie n.

 przym. nadciśnieniowy

Wiktionary


nadciśnieniowiec

czło­wiek cho­ru­ją­cy na nad­ci­śnie­nie tęt­ni­cze


SJP.pl


nadciśnieniowy

przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z nad­ci­śnie­niem krwi

 (1.2) techn. dzia­ła­ją­cy pod wyż­szym ci­śnie­niem niż at­mos­fe­rycz­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te­ma­tem wy­kła­du bę­dzie cho­ro­ba nad­ci­śnie­nio­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadciśnienie n.

Wiktionary


nadczarnomorski

przy­miot­nik od: nad Mo­rzem Czar­nym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) znaj­du­ją­cy się nad Mo­rzem Czar­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W III wieku n.e. Goci za­czę­li stop­nio­wo opu­szczać sie­dzi­by nad dolną Wisłą i prze­no­si­li się na po­łud­nie. Na ste­pach nad­czar­no­mor­skich stwo­rzy­li oni wraz z irań­ski­mi Sar­ma­ta­mi silne pań­stwo (…)

Wiktionary


nadczas

daw­niej: czas bli­żej nie­o­kre­ślo­ny


SJP.pl


nadczerpywać

czer­piąc, uj­mo­wać cze­goś tro­chę


SJP.pl


nadczerstwiały

taki, który nad­czer­stwiał (stra­cił na świe­żo­ści)


SJP.pl


nadczolnik

re­gio­nal­nie: rze­mień uzdy nad czo­łem konia


SJP.pl


nadczołowy

znaj­du­ją­cy się nad czo­łem


SJP.pl


nadczynnościowy

→ nad­czyn­ność


SJP.pl

Patrz:

nadczynność

nadczynny

ce­chu­ją­cy się nad­mier­ną ak­tyw­no­ścią, np. nad­czyn­na tar­czy­ca


SJP.pl


nadcząsteczkowy

ma­ją­cy roz­miar więk­szy od czą­stecz­ki, np. struk­tu­ra nad­czą­stecz­ko­wa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z nad­czą­stecz­ko­wo­ścią, od­no­szą­cy się do nad­czą­stecz­ko­wo­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadcząsteczkowość ż.

Wiktionary


nadczłowiek

1. czło­wiek wy­bit­ny, prze­wyż­sza­ją­cy in­nych pod każ­dym wzglę­dem;
2. w ide­o­lo­gii fa­szyz­mu: przed­sta­wi­ciel wyż­szej rasy ludz­kiej;
3. hi­po­te­tycz­na jed­nost­ka, która osią­gnę­ła wyż­szy etap roz­wo­ju czło­wie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) filoz. jed­nost­ka prze­wyż­sza­ją­ca pod każ­dym wzglę­dem wszyst­kich ludzi;

Wiktionary

Nadcz­ło­wiek ( homo su­pe­rior, Übermensch) – ka­te­go­ria li­te­rac­ka, fi­lo­zo­ficz­na i ide­o­lo­gicz­na opi­su­ją­ca hi­po­te­tycz­ny „wyż­szy etap” roz­wo­ju czło­wie­ka bądź wy­bit­ną jed­nost­kę prze­wyż­sza­ją­cą „zwy­czaj­nych ludzi” pod każ­dym wzglę­dem. Po­ję­cie to zo­sta­ło wpro­wa­dzo­ne do fi­lo­zo­fii przez nie­miec­kie­go fi­lo­zo­fa, Fry­de­ry­ka Nietzs­che­go, mię­dzy in­ny­mi w dzie­le "Tako rze­cze Za­ra­tu­stra".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nietzs­che­ań­ski nadcz­ło­wiek jest ob­da­rzo­ny niez­wy­kłą wolą mocy i nie ogra­ni­cza­ją go normy mo­ral­ne usta­no­wio­ne przez spo­łe­czeń­stwo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadczłowieczeństwo n., człowiek mos.

 czas. uczłowieczać ndk., uczłowieczyć dk.

 przym. nadczłowieczy, człowieczy

 przysł. człowieczo

Wiktionary


naddatek

to, co się daje ponad prze­wi­dzia­ną ilość, miarę


SJP.pl


naddać

1. dodać wię­cej ma­te­ria­łu w ja­kimś miej­scu, aby po­sze­rzyć albo po­dłu­żyć ubra­nie za cias­ne lub za krót­kie;
2. spo­wo­do­wać pow­sta­nie ja­kichś cech do­dat­ko­wych, wy­kra­cza­ją­cych poza przy­ję­te za­ło­że­nia;
3. dać cze­goś wię­cej niż trze­ba, niż się na­le­ży


SJP.pl


naddnieprzański

przy­miot­nik od: Nadd­nie­prze


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w bli­skiej od­le­gło­ści od Dnie­pru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te ryby żyją już tylko w wiel­kich ro­syj­skich rze­kach, a kie­dyś sta­no­wi­ły po­wszech­ne po­ży­wie­nie nadd­nie­przań­skie­go ludu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnaddʲɲɛˈpʃãj̃sʲci, AS: naddʹńepšãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniepr mrz., Naddnieprze n.

Wiktionary


naddnieprze

kra­i­na hi­sto­rycz­na w cen­tral­nej i po­łud­nio­wo-wschod­niej Ukra­i­nie; Ukra­i­na Nadd­nie­przań­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na w do­rze­czu Dnie­pru;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za inne źró­dło ko­li­szczyz­ny wska­zy­wa­no dzia­łal­ność Cerk­wi pra­wo­sław­nej, która pod­sy­ca­ła nie­na­wiść do szlach­ty pol­skiej i Żydów u lud­no­ści pra­wo­sław­nej za­miesz­ku­ją­cej Nadd­nie­prze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniepr m.

 przym. naddnieprzański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ukraina Naddnieprzańska, Ukraina Kijowska

Wiktionary


naddniestrzanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Nadd­nie­strza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Naddniestrze n.

:: fż. Naddniestrzanka ż.

 przym. naddniestrzański

Wiktionary


naddniestrzanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Nadd­nie­strza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Naddniestrze n.

:: fm. Naddniestrzanin mos.

 przym. naddniestrzański

Wiktionary


naddniestrzański

przy­miot­nik od: Nadd­nie­strze (re­gion au­to­no­micz­ny w Moł­da­wii)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Nadd­nie­strza, zwią­za­ny z Nadd­nie­strzem, po­cho­dzą­cy z Nadd­nie­strza

 (1.2) znaj­du­ją­cy się w bli­skiej od­le­gło­ści od Dnie­stru

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnaddʲɲɛˈsṭʃãj̃sʲci, AS: naddʹńesṭšãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Naddniestrze n., Naddniestrzanin mos., Naddniestrzanka ż., Dniestr m.

Wiktionary


naddniestrze

au­to­no­micz­ny re­gion w Moł­da­wii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. re­gion au­to­no­micz­ny Moł­da­wii;

Wiktionary

Nadd­nie­strze (ofi­cjal­nie Nadd­nie­strzań­ska Re­pu­bli­ka Moł­daw­ska, także: Moł­daw­ska Re­pu­bli­ka Nadd­nie­strza) – "de iure" re­gion au­to­no­micz­ny we wschod­niej Moł­da­wii, "de facto" pań­stwo nie­uz­na­wa­ne ze sto­li­cą w Ty­ra­spo­lu, obej­mu­ją­ce te­re­ny po­ło­żo­ne na lewym brze­gu Dnie­stru oraz pra­wo­brzeż­ne mia­sto Ben­de­ry ("Tig­hi­na"). Jest to pas ziemi o dłu­go­ści około 200 km i śred­niej sze­ro­ko­ści około 12–15 km (najm­niej­sza sze­ro­kość 6 km, naj­więk­sza 38 km).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nadd­nie­strze, choć ogło­si­ło nie­pod­le­głość, nie jest uz­na­wa­ne przez żadne pań­stwo na świe­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nadˈdʲɲɛsṭʃɛ, AS: naddʹńesṭše

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniestr mrz., Naddniestrzanin mos., Naddniestrzanka ż.

 przym. naddniestrzański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Naddniestrzańska Republika Mołdawska

Wiktionary


naddruk

eg­zem­plarz wy­dru­ko­wa­ny do­dat­ko­wo, ponad usta­lo­ny na­kład książ­ki


SJP.pl


naddrukowywać

dru­ko­wać coś na innym na­dru­ku


SJP.pl


naddunajski

przy­miot­nik od: nad Du­na­jem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w bli­skiej od­le­gło­ści od Du­na­ju

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadːũˈnajsʲci, AS: na•dũnai ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dunaj m.

 przym. dunajski

Wiktionary


naddziobywać

tro­chę dzio­bać, nieco wy­dzio­by­wać


SJP.pl


naddźwiernik

ma­lo­wi­dło lub pła­sko­rzeź­ba nad drzwia­mi; su­pra­por­ta


SJP.pl


naddźwiękowy

po­naddź­wię­ko­wy;
1. o pręd­ko­ści więk­szej od pręd­ko­ści roz­cho­dze­nia dźwię­ku;
2. sa­mo­lot naddź­wię­ko­wy - sa­mo­lot mo­gą­cy roz­wi­nąć taką pręd­kość


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­ru­sza­ją­cy się szyb­ciej niż dźwięk (w po­wie­trzu)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nad gło­wa­mi wi­dzów prze­le­ciał sa­mo­lot naddź­wię­ko­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadʲd͡ʑvʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ, AS: nadʹʒ́vʹi ̯ẽŋkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźwięk mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) supersoniczny, ponaddźwiękowy

Wiktionary


nade

przy­i­mek

 (1.1) forma obocz­na przy­im­ka nad

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niebo gwiaź­dzi­ste nade mną i prawo mo­ral­ne we mnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnadɛ, AS: nade

Wiktionary

Powiązane:

 przyim. nad

Wiktionary


nadebrać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. nad­bie­rać)

 (1.1) wziąć pewną, nie­wiel­ką ilość cze­goś, bio­rąc na­po­cząć coś

 (1.2) brać wię­cej niż się na­le­ży, brać za dużo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadbieranie n., nadebranie n.

 czas. nadbierać ndk.

Wiktionary


nadecznik

na­decz­nik sta­wo­wy - ga­tu­nek gąbki z rzędu gąbek krze­mo­ro­go­wych


SJP.pl


nadegnać

gwa­ro­wo: nad­go­nić - na­dro­bić opóź­nie­nie


SJP.pl


nadejście

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przy­by­cie, przyj­ście do ja­kie­goś miej­sca

 (1.2) po­ja­wie­nie się, zja­wie­nie się w ja­kimś miej­scu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Stu­kot butów ude­rza­ją­cych o chłod­ną, me­ta­lo­wą po­dło­gę zwia­sto­wał na­dej­ście im­pe­rial­nej ofi­cer.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadchodzenie n., chodzenie n.

 czas. nadchodzić ndk., nadejść dk.

Wiktionary


nadejść

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. nad­cho­dzić)

 (1.1) do­ko­na­ny od|nad­cho­dzić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­desz­ła ładna zima.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnadɛjɕt͡ɕ, AS: nadei ̯ść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadejście n., nadchodzenie n.

 czas. nadchodzić ndk.

Wiktionary


nadekspresja

nad­mier­na ek­spre­sja (ak­tyw­ność), np. genu


SJP.pl


nadekspresyjny

→ na­dek­spre­sja


SJP.pl

Patrz:

nadekspresja

nadelbiański

daw­niej: na­dłab­ski


SJP.pl


nademocjonalność

nad­mier­na in­ten­syw­ność lub łat­wość oka­zy­wa­nia emo­cji


SJP.pl


nadepnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­dep­nąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadɛpʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: nadepʹńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nadepnąć dk., nadeptywać ndk., deptać ndk.

 rzecz. nadeptywanie

Wiktionary


nadepnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. na­dep­ty­wać)

 (1.1) przy­gnieść coś stopą; na­stą­pić na coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uwa­żaj, żeby nie na­dep­nąć mo­je­mu kotu na ogon, bo bę­dzie go bo­la­ło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naˈdɛpnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: nadepnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przydepnąć

 rzecz. nadeptywanie n., nadepnięcie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. przistómpić

Wiktionary


nadeptywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­dep­ty­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadɛptɨˈvãɲɛ, AS: nadeptyvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nadeptywać ndk., nadepnąć dk., deptać ndk.

 rzecz. nadepnięcie

Wiktionary


nader

bar­dzo, niez­mier­nie


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) książk. bar­dzo, niez­mier­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To była dziw­na „biała plama” w chro­no­lo­gicz­nym za­pi­sie czyn­no­ści. Nie jest wy­klu­czo­ne, że niek­tó­re kart­ki ze­szy­tu zo­sta­ły przez Anosz­ki­na usu­nię­te, bo ujaw­nie­nie pew­nych za­pi­sów mogło być dla mar­szał­ka nader kło­pot­li­we (…).

Wiktionary


naderwanie

czę­ścio­wo coś ro­zer­wać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­der­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. naderwać

Wiktionary


naderwać

czę­ścio­wo coś ro­zer­wać


SJP.pl


nadeszły

taki, który nad­szedł


SJP.pl


nadesłać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. nad­sy­łać)

 (1.1) przy­słać to, na co ktoś ocze­ku­je; do­star­czyć w okre­ślo­nym ter­mi­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy­tel­ni­cy na­de­sła­li wiele li­stów do re­dak­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nadesłanie n.

Wiktionary


nadeń

nad niego


SJP.pl

forma ścią­gnię­ta

 (1.1) książk. nad niego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnadɛ̃ɲ, AS: nadẽń

Wiktionary


nadfiolet

kolor ul­tra­fio­le­to­wy, nie­wi­docz­ny dla ludz­kie­go oka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. nie­wi­dzial­ne dla oka pro­mie­nio­wa­nie elek­tro­ma­gne­tycz­ne – o dłu­go­ści fali krót­szej niż świa­tło wi­dzial­ne i dłuż­szej niż pro­mie­nio­wa­nie rent­ge­now­skie; wy­wo­łu­je m.in. flu­o­re­scen­cję i opa­la­nie się skóry ludz­kiej;

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nadfioletowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) promieniowanie nadfioletowe, promieniowanie ultrafioletowe, ultrafiolet; skr. UV; daw. promieniowanie nadfiołkowe, promieniowanie pozafiołkowe

Wiktionary


nadfioletowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. do­ty­czą­cy nad­fio­le­tu, świe­cą­cy nad­fio­le­tem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadfiolet mrz.

 przysł. nadfioletowo, fioletowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ultrafioletowy, nadfiołkowy, UV

Wiktionary


nadfiołkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. fiz. zob. nad­fio­le­to­wy.

Wiktionary


nadgarstek

staw ła­czą­cy dłoń z ra­mie­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. część ręki po­mię­dzy prze­dra­mie­niem a dło­nią;

Wiktionary

Nad­gar­stek ( car­pus) – część koń­czy­ny gór­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Karol spadł z drze­wa i zła­mał nad­gar­stek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nadˈɡarstɛk, AS: nadgarstek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nadgarstkowy

 rzecz. garść ż.

Wiktionary


nadgarstkowy

→ nad­gar­stek


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny z nad­garst­kiem, do­ty­czą­cy nad­garst­ka

Wiktionary

Patrz:

nadgarstek

Powiązane:

 rzecz. nadgarstek mrz.

Wiktionary


nadgarstnik

opa­ska na nad­gar­stek ochra­nia­ją­ca staw np. pod­czas dźwi­ga­nia


SJP.pl


nadgniwać

ule­gać czę­ścio­wo gni­ciu; pod­gni­wać


SJP.pl


nadgnić

czę­ścio­wo zgnić; przy­gnić, pod­gnić


SJP.pl


nadgniły

czę­ścio­wo zgni­ły; za­gni­ły


SJP.pl


nadgodzina

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) go­dzi­na prze­pra­co­wa­na ponad usta­lo­ny czas pracy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urz. go­dzi­na nad­licz­bo­wa, spę­dzo­na w pracy poza obo­wią­zu­ją­cym wy­mia­rem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Marta późno wraca z pracy, bo ma sporo nad­go­dzin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadɡɔˈd͡ʑĩna, AS: nadgoʒ́ĩna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nadgodzinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. nadliczbówka, godzina nadliczbowa, godzina ponadwymiarowa

Wiktionary


nadgonić

po­tocz­nie: uzu­peł­nić braki spo­wo­do­wa­ne opóź­nie­niem


SJP.pl


nadgoplański

przy­miot­nik od: nad Go­płem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w bli­skiej od­le­gło­ści od Gopła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ub. ty­god­niu nad­go­plań­scy radni zde­cy­do­wa­li o wy­stą­pie­niu ze związ­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadɡɔˈplãj̃sʲci, AS: nadgoplãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary


nadgorliwie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób nad­gor­li­wy, wy­ka­zu­jąc nad­mier­ny zapał

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gorliwiec m., gorliwość ż., nadgorliwiec m., nadgorliwość ż.

 przym. gorliwy, nadgorliwy

 przysł. gorliwie

Wiktionary


nadgorliwiec

osoba wy­ka­zu­ją­ca w dzia­ła­niu nad­mier­ną gor­li­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto jest nad­gor­li­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sku­tek za­ka­zu może być za­baw­ny: nad­gor­liw­cy będą się awan­tu­ro­wać, ale ge­ne­ral­nie bę­dzie po sta­re­mu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gorliwiec m., gorliwość ż., nadgorliwość ż.

 przym. gorliwy, nadgorliwy

 przysł. gorliwie, nadgorliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fanatyk, gorliwiec, zapaleniec, zelota

Wiktionary


nadgorliwość

→ nad­gor­li­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nad­mier­na gor­li­wość

Wiktionary

Patrz:

nadgorliwy

Przykłady

 (1.1) Nad­gor­li­wość jest gor­sza od fa­szyz­mu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nadgorliwy

 przysł. nadgorliwie

 rzecz. nadgorliwiec mos.

Wiktionary


nadgorliwy

nad­mier­nie żar­li­wy, pilny, sta­ran­ny; prze­sad­nie gor­li­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nad­mier­nie, prze­sad­nie gor­li­wy, wy­ka­zu­ją­cy nad­mier­ny zapał

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gorliwiec m., gorliwość ż., nadgorliwiec m., nadgorliwość ż.

 przym. gorliwy

 przysł. gorliwie, nadgorliwie

Wiktionary


nadgranicze

ob­szar przy gra­ni­cy cze­goś; przy­gra­ni­cze, po­gra­ni­cze


SJP.pl


nadgraniczny

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w po­bli­żu gra­ni­cy, zwią­za­ny z te­re­nem przy gra­ni­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Re­for­ma ob­ję­ła re­gion nad­gra­nicz­ny.

 (1.1) W Cie­szy­nie myślą nad ut­wo­rze­niem nad­gra­nicz­ne­go eu­ro­in­sty­tu­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. graniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przygraniczny

Wiktionary


nadgromada

jed­nost­ka kla­sy­fi­ka­cji lub ty­po­lo­gii wyż­sza od gro­ma­dy


SJP.pl


nadgryzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|nad­gry­zać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nadgryzać ndk.

Wiktionary


nadgubernator

rzad­ko: gu­ber­na­tor ge­ne­ral­ny


SJP.pl


nadgórnik

gór­nik spra­wu­ją­cy na­dzór w ko­pal­ni


SJP.pl


nadgębie

na­rząd u niek­tó­rych owa­dów, peł­nią­cy funk­cję strun gło­so­wych


SJP.pl

Nad­gę­bie ( epip­ha­rynx, epi­glos­sa, epi­glot­tis) – ele­ment na­rzą­dów gę­bo­wych sze­ścio­no­gów.

Nad­gę­bie sta­no­wi mniej lub bar­dziej wy­o­drę­bio­ny płat na spod­niej (wew­nętrz­nej) po­wierzch­ni wargi gór­nej, na­dust­ka lub obu tych struk­tur. Cała ta po­wierzch­nia okre­śla­na jest jako ścia­na nad­gę­bo­wa ( epip­ha­ry­ge­al wall) i two­rzy przed­nią (górną) ścia­nę jamy przed­gę­bo­wej (lub jej czę­ści po­kar­mo­wej, czyli ci­ba­rium), prze­ciw­sta­wio­ną pod­gę­biu. Pod­gę­bie wraz z nad­gę­biem okre­śla się wspól­nie jako "ba­sip­ha­rynx".

Wikipedia


nadhuczwiański

przy­miot­nik od: nad Hucz­wą


SJP.pl


nadia

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pra­bab­cia Nadii była ro­do­wi­tą ał­ma­at­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnadʲja, AS: nadʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Nadzieja ż.

Wiktionary


nadieżda

ro­syj­skie imię żeń­skie


SJP.pl


nadilmeński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­ło­żo­ny nad Il­me­nem

Wiktionary


nadinsp.

na­din­spek­tor


SJP.pl

skrót

 (1.1) = na­din­spek­tor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­dinsp. Mi­chał Le­dzion, do­tych­cza­so­wy ko­men­dant wo­je­wódz­ki, prze­ka­zał gar­ni­zon swo­je­mu na­stęp­cy, insp. Wal­de­ma­ro­wi Wo­łow­co­wi.

Wiktionary

Powiązane:

 skr. insp., podinsp.

Wiktionary


nadinspektor

1. sto­pień ofi­cer­ski w po­li­cji wyż­szy od in­spek­to­ra;
2. ofi­cer ma­ją­cy sto­pień na­din­spek­to­ra


SJP.pl


nadinspektorka

ko­bie­ta w stop­niu na­din­spek­to­ra


SJP.pl


nadintendent

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wyż­szy rangą za­rząd­ca, któ­re­mu pod­le­ga­ją in­ten­den­ci

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. intendent mos.

Wiktionary


nadintendentura

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­te­stanc­ki od­po­wied­nik de­ka­na­tu w Ko­ście­le ewan­ge­lic­kim

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­din­ten­den­tu­ra Ko­ścio­ła ewan­ge­lic­kie­go w Ża­ga­niu ist­nia­ła do 1947 roku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadʲĩntɛ̃ndɛ̃nˈtura, AS: nadʹĩntẽndẽntura

Wiktionary


nadinterpretacja

in­ter­pre­ta­cja idąca zbyt da­le­ko, od­kry­wa­ją­ca zna­cze­nia, któ­rych spra­wa bądź przed­miot in­ter­pre­to­wa­ny nie po­sia­da; in­ter­pre­ta­cja nie­ma­ją­ca do­sta­tecz­ne­go uza­sad­nie­nia


SJP.pl


nadinterpretacyjny

błęd­nie zro­zu­mia­ny lub zin­ter­pre­to­wa­ny w nie­u­za­sad­nio­ny spo­sób


SJP.pl


nadinterpretować

in­ter­pre­to­wać (zin­ter­pre­to­wać) bez do­sta­tecz­ne­go uza­sad­nie­nia


SJP.pl


nadinżynier

daw­niej: in­ży­nier na kie­row­ni­czym sta­no­wi­sku; star­szy in­ży­nier


SJP.pl


nadir

punkt prze­ciw­le­gły ze­ni­to­wi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) astr. punkt na sfe­rze nie­bie­skiej, po­ło­żo­ny na­prze­ciw­ko ze­ni­tu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Nadir – kie­ru­nek prze­ciw­ny do ze­ni­tu
  • s/y Nadir – pol­ski jacht ża­glo­wy
  • Nadir Szah Af­szar – szach Iranu w la­tach 1736 – 1747
  • Mo­ham­mad Nadir Szah – król Af­ga­ni­sta­nu w la­tach 1929 – 1933

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈnadʲir, AS: nadʹir

Wiktionary


nadizarski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­ło­żo­ny nad Izarą, ży­ją­cy nad Izarą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na for­mo­wa­nie się oso­bo­wo­ści Te­o­do­ra wpły­wał rów­nież fakt, iż w końcu XIX w. w owych „Ate­nach Na­di­zar­skich" — jak na­zy­wa­no sto­łecz­ne mia­sto Ba­wa­rii — zgro­ma­dzi­ła się znacz­na licz­ba pol­skich ar­ty­stów, zwła­szcza ma­la­rzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Izara ż.

 przym. izarski

Wiktionary


nadjaźń

w psy­cho­a­na­li­zie: wew­nętrz­na re­pre­zen­ta­cja war­to­ści mo­ral­nych i ide­a­łów uz­na­wa­nych przez daną spo­łecz­ność, prze­ka­zy­wa­nych dziec­ku przez ro­dzi­ców w pro­ce­sie so­cja­li­za­cji; su­pe­re­go, nadś­wia­do­mość


SJP.pl


nadjechać

przy­je­chać do­kądś w danej chwi­li, w od­po­wied­nim mo­men­cie


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) przy­je­chać w okre­ślo­nym mo­men­cie

Wiktionary


nadjeżdżać

przy­jeż­dżać do­kądś w danej chwi­li, w od­po­wied­nim mo­men­cie


SJP.pl


nadkalibrowy

o po­ci­sku: ma­ją­cy śred­ni­cę więk­szą niż ka­li­ber broni, z któ­rej jest wy­strze­li­wa­ny


SJP.pl


nadkaspijski

zwią­za­ny z te­re­na­mi po­ło­żo­ny­mi nad Mo­rzem Ka­spij­skim, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla te­re­nów po­ło­żo­nych nad Mo­rzem Ka­spij­skim, le­żą­cy nad Mo­rzem Ka­spij­skim itp.


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­ło­żo­ny lub zwią­za­ny z ob­sza­ra­mi wokół Morza Ka­spij­skie­go

Wiktionary


nadkazić

do­pro­wa­dzić do ko­lej­ne­go za­ka­że­nia


SJP.pl


nadkażać

do­pro­wa­dzać do ko­lej­ne­go za­ka­że­nia


SJP.pl


nadkażenie

do­pro­wa­dzić do ko­lej­ne­go za­ka­że­nia


SJP.pl

Nad­ka­że­nie, su­pe­rin­fek­cja – po­wi­kła­nie po­le­ga­ją­ce na tym, że do ist­nie­ją­ce­go za­ka­że­nia do­łą­cza się i roz­wi­ja ko­lej­ne, wy­wo­ła­ne innym pa­to­ge­nem. Do ta­kiej sy­tu­a­cji do­cho­dzi na przy­kład, gdy do to­czą­ce­go się wi­ru­so­we­go za­pa­le­nia dróg od­de­cho­wych do­cho­dzi in­fek­cja bak­te­ryj­na, po­wo­du­jąc za­pa­le­nie os­krze­li.

Wikipedia


nadkole

Nad­ko­le – wieś w Pol­sce znaj­du­ją­ca się w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wę­grow­skim, w gmi­nie Ło­chów. Ma sta­tus so­łect­wa.

Cha­rak­te­ry­zu­je się ma­low­ni­czy­mi kra­jo­bra­za­mi, po­ło­żo­na mię­dzy dwoma rze­ka­mi: Liw­cem i Bu­giem. Nad­kol­ski las jest czę­ścią Nad­bu­żań­skie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go, w ob­sza­rze daw­nej Pu­szczy Ka­mie­niec­kiej.

Wikipedia


nadkom.

skrót od: nad­ko­mi­sarz


SJP.pl

skrót

 (1.1) = nad­ko­mi­sarz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nad­kom. w sta­nie spo­czyn­ku, An­drzej Wroń­ski, od 1990 roku do 1995 roku był Ko­men­dan­tem Po­wia­to­wym Po­li­cji w Opocz­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 skr. kom., podkom.

Wiktionary


nadkomisarz

sto­pień ofi­cer­ski w po­li­cji


SJP.pl


nadkomorowy

1. znaj­du­ją­cy się nad ko­mo­rą;
2. czę­sto­skurcz nad­ko­mo­ro­wy - szyb­ki rytm serca po­cho­dzą­cy z przed­sion­ków lub węzła przed­sion­ko­wo-ko­mo­ro­we­go, o czę­stot­li­wo­ści >100/min


SJP.pl


nadkomplet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wię­cej niż kom­plet; licz­ba rze­czy lub ludzi prze­kra­cza­ją­ca okre­ślo­ny ze­spół sta­no­wią­cy pewną ca­łość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nadkompletny

 rzecz. komplet mrz.

Wiktionary


nadkonduktor

kon­duk­tor spra­wu­ją­cy funk­cje kie­row­ni­cze; ober­kon­duk­tor, ober


SJP.pl


nadkonsumpcja

nad­mier­na kon­sump­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) so­cjol. zja­wi­sko ma­so­we­go wy­da­wa­nia pie­nię­dzy ponad moż­li­wo­ści fi­nan­so­we

 (1.2) fizj. med. do­star­cza­nie or­ga­niz­mo­wi po­ży­wie­nia w ilo­ści więk­szej niż sta­no­wi jego za­po­trze­bo­wa­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnatkɔ̃w̃ˈsũmpt͡sʲja, AS: natkõũ̯sũmpcʹi ̯a

Wiktionary


nadkruszać

odła­my­wać, odłu­py­wać ka­wa­łek cze­goś; od­kru­szać, ukru­szać


SJP.pl


nadkruszenie

odła­mać, odłu­pać ka­wa­łek cze­goś; ukru­szyć


SJP.pl


nadkruszyć

odła­mać, odłu­pać ka­wa­łek cze­goś; ukru­szyć


SJP.pl


nadkrytyczny

stan nad­kry­tycz­ny - stan sub­stan­cji, w któ­rym tem­pe­ra­tu­ra i ci­śnie­nie są więk­sze od ci­śnie­nia i tem­pe­ra­tu­ry jej punk­tu kry­tycz­ne­go


SJP.pl


nadkryć

daw­niej: po­kryć, na­kryć


SJP.pl


nadkrzepliwość

cho­ro­ba cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się zwięk­szo­ną krze­pli­wo­ścią krwi i two­rze­niem za­krze­pów w na­czy­niach krwio­no­śnych; trom­bo­fi­lia


SJP.pl


nadkrólestwo

ka­te­go­ria sy­ste­ma­tycz­na wyż­sza od kró­le­stwa, uży­wa­na w kla­sy­fi­ka­cji bio­lo­gicz­nej; do­me­na


SJP.pl


nadkręcać

ru­chem lub nie­na­tu­ral­nym uło­że­niem czę­ści ciała lekko usz­ko­dzić staw


SJP.pl


nadkręcić

1. ru­chem lub nie­na­tu­ral­nym uło­że­niem czę­ści ciała lekko usz­ko­dzić staw;
2. daw­niej: czę­ścio­wo coś ukrę­cić, skrę­cić


SJP.pl


nadkwasota

nad­mier­ne wy­dzie­la­nie kwasu sol­ne­go przez gru­czo­ły żo­łąd­ka, wy­stę­pu­ją­ce naj­czę­ściej w cho­ro­bach wrzo­do­wych dwu­nast­ni­cy (rza­dziej żo­łąd­ka); nadk­wa­śność


SJP.pl


nadkwaśność

nad­mier­ne wy­dzie­la­nie kwasu sol­ne­go przez gru­czo­ły żo­łąd­ka, wy­stę­pu­ją­ce naj­czę­ściej w cho­ro­bach wrzo­do­wych dwu­nast­ni­cy (rza­dziej żo­łąd­ka); nadk­wa­śność soku żo­łąd­ko­we­go; nadk­wa­so­ta


SJP.pl


nadkład

1. w ge­o­lo­gii: część gó­rot­wo­ru przy­kry­wa­ją­ca okre­ślo­ną jed­nost­kę ge­o­lo­gicz­ną
2. w gór­nict­wie od­kryw­ko­wym: skały płon­ne przy­kry­wa­ją­ce złoże ko­pa­li­ny uży­tecz­nej


SJP.pl

Nad­kład – w ge­o­lo­gii część pro­fi­lu skal­ne­go po­wy­żej roz­pa­try­wa­nej jed­nost­ki skal­nej. W węż­szym zna­cze­niu – skały płon­ne przy­kry­wa­ją­ce złoże ko­pa­li­ny uży­tecz­nej, rów­nież po­ziom wo­do­no­śny.

Wikipedia


nadkładowy

→ nad­kład


SJP.pl

Patrz:

nadkład

nadlatać

daw­niej: nad­la­ty­wać


SJP.pl


nadlatywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|nad­la­ty­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nadlatywać ndk.

 przym. oblatany

Wiktionary


nadlatywać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. nad­le­cieć)

 (1.1) lecąc zbli­żać się

 (1.2) o dźwię­kach: do­cie­rać skądś

 (1.3) pot. zbli­żać się, przy­by­wać z dużą pręd­ko­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sa­mo­lot nie wraca, inne nie nad­la­tu­ją, cięż­ka mgła kurzu po­wo­li opada.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadlaˈtɨvat͡ɕ, AS: nadlatyvać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. latać, latywać

 rzecz. nadlatywanie n.

 przym. oblatany

Wiktionary

Synonimy:

 rzad. nadlatać

Wiktionary


nadlać

dolać cze­goś wię­cej niż po­trze­ba


SJP.pl


nadlew

nad­da­tek tech­no­lo­gicz­ny me­ta­lu lub in­ne­go two­rzy­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. nad­da­tek ma­te­ria­łu w for­mie od­lew­ni­czej, za­si­la­ją­cy krzep­ną­cy odlew i za­po­bie­ga­ją­cy pow­sta­wa­niu w nim jam skur­czo­wych;

Wiktionary

Nad­lew – nad­da­tek tech­no­lo­gicz­ny me­ta­lu lub in­ne­go two­rzy­wa.

Celem nad­le­wu jest skom­pen­so­wa­nie ubyt­ku me­ta­lu, który wy­stę­pu­je przy od­le­wa­niu, co po­wo­du­je pow­sta­wa­nie bra­ków. Uby­tek ten jest spo­wo­do­wa­ny roz­sze­rzal­no­ścią ciepl­ną me­ta­li. W miarę jak metal za­la­ny do formy sty­gnie, jego ob­ję­tość ma­le­je.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­wsze, ile­kroć to jest moż­li­we, sta­liw­nik usta­wia do lania formę po­chy­ło w ten spo­sób, aby za­nie­czy­szcze­nia mogły spły­nąć i osa­dzić się w nad­le­wie.

 (1.1) Pod­sta­wo­wą funk­cją nad­le­wu jest kom­pen­sa­cja skur­czu ob­ję­to­ścio­we­go od­le­wu pod­czas jego krzep­nię­cia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. odlew mrz., zalew mrz., wlew mrz., nadlewka ż.

 czas. olać, nadlewać ndk., nadlać dk., lać ndk., odlać dk., odlewać ndk.

 przym. nadlewniczy, odlewniczy

Wiktionary


nadlewek

nad­le­wek: nad­lew, nad­miar me­ta­lu po­zo­sta­ły po wla­niu do formy od­lew­ni­czej więk­szej jego ilo­ści niż za­kła­da norma


SJP.pl


nadleński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z zie­mia­mi po­ło­żo­ny­mi nad Leną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Lena ż.

Wiktionary


nadleśnictwo

jed­nost­ka lo­kal­ne­go za­rzą­du lasów; go­spo­dar­stwo leśne pod­po­rząd­ko­wa­ne ta­kie­mu za­rzą­do­wi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) leśn. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na zaj­mu­ją­ca się ca­łoksz­tał­tem spraw ad­mi­ni­stra­cyj­no-go­spo­dar­czych du­żych kom­plek­sów le­śnych, skła­da­ją­ca się z kilku le­śnictw;

Wiktionary

Nad­le­śnict­wo – pod­sta­wo­wa jed­nost­ka go­spo­dar­cza i or­ga­ni­za­cyj­na w struk­tu­rze Lasów Pań­stwo­wych.

Za­da­niem nad­le­śnict­wa jest pro­wa­dze­nie go­spo­dar­stwa le­śne­go w za­kre­sie ho­dow­li, ochro­ny lasu, ochro­ny prze­ciw­po­ża­ro­wej, po­zy­ska­nia drew­na, a także me­lio­ra­cji grun­tów le­śnych i nie­le­śnych, bu­do­wy dróg le­śnych i bu­dow­li zwią­za­nych z go­spo­dar­stwem le­śnym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie­da­le­ko jest nad­le­śnict­wo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadlɛɕˈɲit͡stfɔ, AS: nadleśńictfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadleśniczy m., leśnik m.

Wiktionary


nadleśnicza

pra­cow­ni­ca ad­mi­ni­stra­cji le­śnej kie­ru­ją­ca nad­le­śnict­wem


SJP.pl


nadleśniczy

pra­cow­nik ad­mi­ni­stra­cji le­śnej kie­ru­ją­cy nad­le­śnict­wem


SJP.pl

Nad­le­śni­czy – pra­cow­nik in­sty­tu­cji Pań­stwo­we Go­spo­dar­stwo Leśne Lasy Pań­stwo­we, jest pod­wład­nym dy­rek­to­ra wła­ści­wej Re­gio­nal­nej Dy­rek­cji Lasów Pań­stwo­wych. Kie­ru­je Nad­le­śnict­wem – pod­sta­wo­wą jed­nost­ką go­spo­dar­czą i or­ga­ni­za­cyj­ną w struk­tu­rze Lasów Pań­stwo­wych.

Wikipedia


nadleśny

znaj­du­ją­cy się nad lasem


SJP.pl


nadliczać

na­li­czać wię­cej niż po­trze­ba


SJP.pl


nadliczbowy

przy­miot­nik

 (1.1) prze­kra­cza­ją­cy oz­na­czo­ną licz­bę, do­dat­ko­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadlʲid͡ʒˈbɔvɨ, AS: nadlʹiǯbovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. nadliczbowo

 rzecz. nadliczbówka ż.

Wiktionary


nadliczbówka

go­dzi­na prze­pra­co­wa­na ponad obo­wią­zu­ją­cy czas pracy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. go­dzi­na nad­licz­bo­wa, czas spę­dzo­ny w pracy ponad pod­sta­wo­wy wy­miar

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Marta późno wraca z pracy, bo ma sporo nad­licz­bó­wek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadlʲid͡ʒˈbufka, AS: nadlʹiǯbufka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nadliczbowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadgodzina

Wiktionary


nadliczyć

na­li­czyć wię­cej niż po­trze­ba


SJP.pl


nadlina

lina o dużej śred­ni­cy


SJP.pl


nadloarski

przy­miot­nik

 (1.1) po­ło­żo­ny nad Loarą; tam miesz­ka­ją­cy, dzia­ła­ją­cy lub dzie­ją­cy się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale układ ten nie do­ty­czył Nor­ma­nów nad­lo­ar­skich, któ­rym nie­za­leż­nie od tego trze­ba było wy­pła­cić duży okup.

 (1.1) Po opi­sie ge­ne­ral­nym bytu szczę­śli­we­go miesz­kań­ców nad­lo­ar­skiej Ar­ka­dii na­stę­pu­je pre­zen­ta­cja głów­nych bo­ha­te­rów, Ce­la­do­na i Astrei.

 (1.1) (…) Po­łud­nio­wiec, który łączy w sobie prze­bie­głość pół­noc­ną z nad­lo­ar­ską od­wa­gą, jest czło­wie­kiem do­sko­na­łym i może zo­stać kró­lem Szwe­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Loara ż.

 przym. loarski

Wiktionary


nadludzki

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który prze­kra­cza ludz­kie siły i wy­trzy­ma­łość

 (1.2) przest. nie­ziem­ski, nad­przy­ro­dzo­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nadˈlut͡sʲci, AS: nadlucʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ponadludzki

 przysł. nadludzko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ogromny, ponadludzki, nadzwyczajny

 (1.2) cudowny

Wiktionary


nadludzkość

→ nad­ludz­ki


SJP.pl

Patrz:

nadludzki

nadmamrzański

zwią­za­ny z te­re­na­mi po­ło­żo­ny­mi nad Mam­ra­mi, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla te­re­nów po­ło­żo­nych nad Mam­ra­mi, le­żą­cy nad Mam­ra­mi itp.


SJP.pl


nadmanganian

sól kwasu nad­man­ga­no­we­go w po­sta­ci fio­le­to­wych krysz­tał­ków roz­pu­szczal­nych w wo­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sól kwasu nad­man­ga­no­we­go, przyj­mu­ją­ca po­stać fio­le­to­wych krysz­ta­łów, roz­pu­szczal­na w wo­dzie;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadmãŋˈɡãɲãn, AS: nadmãŋgãńãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mangan m.

Wiktionary


nadmanganiany

sól kwasu nad­man­ga­no­we­go w po­sta­ci fio­le­to­wych krysz­tał­ków roz­pu­szczal­nych w wo­dzie


SJP.pl

Nad­man­ga­nia­ny, nazwa Stoc­ka: man­ga­nia­ny(VII) – związ­ki nie­or­ga­nicz­ne, sole nietr­wa­łe­go kwasu nad­man­ga­no­we­go (), wy­stę­pu­ją­ce­go wy­łącz­nie w rozt­wo­rach wod­nych. Mają po­stać fio­le­to­wych krysz­ta­łów, które roz­pu­szcza­ją się w wo­dzie.

Wikipedia


nadmanganometria

daw­niej: man­ga­no­me­tria (jeden z dzia­łów ok­sy­dy­me­trii, po­le­ga­ją­cy na mia­recz­ko­wa­niu ba­da­nej sub­stan­cji mia­no­wa­nym rozt­wo­rem man­ga­nia­nu (naj­czę­ściej man­ga­nia­nu po­ta­su) jako ut­le­nia­cza)


SJP.pl


nadmarznięty

[czy­taj: nad­mar-znię­ty] taki, który nad­marz­nął (zmarz­nął tro­chę); nad­marz­ły, nad­marź­nię­ty


SJP.pl


nadmarzły

[czy­taj: nad­mar-zły] taki, który nad­marzł (zmarzł tro­chę); nad­marz­nię­ty, nad­marź­nię­ty


SJP.pl


nadmarźnięty

taki, który nad­marzł (zmarzł tro­chę); nad­marz­nię­ty, nad­marz­ły


SJP.pl


nadmetraż

po­wierzch­nia miesz­ka­nia prze­kra­cza­ją­ca prze­pi­so­wą normę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­nad­nor­ma­tyw­ny me­traż

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy wam nie wstyd mieć nad­me­traż na pra­cow­nię, pod­czas gdy inni nie mają nawet gdzie spać?

Wiktionary


nadmeński

przy­miot­nik

 (1.1) po­ło­żo­ny nad Menem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Men mrz.

 przym. meński

Wiktionary


nadmiar

zbyt wiele cze­goś, kogoś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zbyt duża ilość lub licz­ba cze­goś

 (1.2) resz­ta po­zo­sta­ła po czymś, z cze­goś

Wiktionary

Nad­miar, nad­miar aryt­me­tycz­ny ( over­flow, arith­me­tic over­flow) – sy­tu­a­cja, w któ­rej war­tość wy­ni­ku ope­ra­cji aryt­me­tycz­nej prze­kra­cza wiel­kość re­je­stru lub pa­mię­ci.

W więk­szo­ści kom­pu­te­rów roz­róż­nia­ne są dwa wa­run­ki nad­mia­ru:

Pod­czas ope­ra­cji wy­ko­rzy­stu­ją­cych prze­nie­sie­nie, dobrą prak­ty­ką jest spraw­dze­nie flagi prze­nie­sie­nia ( carry flag) po za­koń­cze­niu do­da­wa­nia lub odej­mo­wa­nia liczb cał­ko­wi­tych bez znaku, a w sy­tu­a­cji, w któ­rej znak wy­ni­ku danej ope­ra­cji aryt­me­tycz­nej jest inny niż prze­wi­dy­wa­ny – spraw­dze­nie flagi prze­peł­nie­nia ( over­flow flag).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tar­nik do kopyt to na­rzę­dzie sto­so­wa­ne w ho­dow­li koni, które służy do usu­wa­nia nad­mia­ru ro­go­wi­ny z kopyt.

 (1.2) Gęsta żę­ty­ca sta­no­wi­ła głów­ny po­karm ow­cza­rzy, a jej nad­miar jadła ro­dzi­na bacy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnadmʲjar, AS: nadmʹi ̯ar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadmierność ż., nadmiarowość ż.

 przym. nadmierny, nadmiarowy

 przysł. nadmiernie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadwyżka, zbytek

Wiktionary


nadmiarowość

nad­mier­na licz­ba, war­tość; re­dun­dan­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co nad­mia­ro­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nadmiarowy, nadmierny

 rzecz. nadmiar mrz., nadmierność ż.

Wiktionary


nadmiarowy

taki, któ­re­go jest za wiele; zby­tecz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nad­mier­ny, któ­re­go jest zbyt wiele

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadmiar m., nadmiarowość ż., nadmierność ż.

 przym. nadmierny

 przysł. nadmiarowo, nadmiernie

Wiktionary


nadmienianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|nad­mie­niać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadmʲjɛ̇̃ˈɲä̃ɲɛ, AS: nadmʹi ̯ė̃ńä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nadmieniać ndk., nadmienić dk.

 rzecz. nadmienienie

Wiktionary


nadmieniać

wtrą­cać uwagę, na­po­my­kać coś; wzmian­ko­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. nad­mie­nić)

 (1.1) mówić o czymś przy okaz­ji, mimo że nie jest to głów­ny temat wy­po­wie­dzi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chcę nad­mie­nić, że spot­ka­nie od­bę­dzie się w czwar­tek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadmienianie n., nadmienienie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) napomykać, odnotowywać, wspominać, zaznaczać

Wiktionary


nadmienienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|nad­mie­nić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadmʲjɛ̇̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: nadmʹi ̯ė̃ńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nadmienić dk., nadmieniać ndk.

 rzecz. nadmienianie

Wiktionary


nadmienić

zro­bić wzmian­kę; na­pom­knąć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. nad­mie­niać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|nad­mie­niać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­le­ży nad­mie­nić, że cena sy­ste­mu obej­mu­je za­rów­no opro­gra­mo­wa­nie, jak i sprzęt kom­pu­te­ro­wy oraz szko­le­nie ob­słu­gi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nadˈmʲjɛ̇̃ɲit͡ɕ, AS: nadmʹi ̯ė̃ńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadmienianie n., nadmienienie n.

Wiktionary


nadmiernie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób nad­mier­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nad­mier­nie roz­pę­dzo­ny sa­mo­chód wpadł do przy­droż­ne­go rowu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nadˈmʲjɛrʲɲɛ, AS: nadmʹi ̯erʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadmiar m., nadmierność ż.

 przym. nadmierny, nadmiarowy

Wiktionary


nadmierność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co nad­mier­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadmiar mrz., nadmiarowość ż.

 przym. nadmierny, nadmiarowy

 przysł. nadmiernie

Wiktionary


nadmierny

zbyt duży, prze­kra­cza­ją­cy po­trze­by


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który (swoją in­ten­syw­no­ścią, roz­mia­rem) prze­kra­cza miarę, normę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fauna abi­sa­lu ce­chu­je się za­ni­kiem lub nad­mier­nym roz­wo­jem na­rzą­dów wzro­ku w po­sta­ci or­ga­nów świetl­nych, wyt­wo­rze­niem de­li­kat­nych na­rzą­dów do­ty­ku oraz niez­wy­kły­mi kształ­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nadˈmʲjɛrnɨ, AS: nadmʹi ̯erny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadmiar m., nadmierność ż., nadmiarowość ż.

 przym. nadmiarowy

 przysł. nadmiernie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przesadny, zbytni, nadmiarowy

Wiktionary


nadmierzać

dawać ponad miarę, nad­da­wać przy mie­rze­niu


SJP.pl


nadmir

dawne imię mę­skie


SJP.pl

Nad­mir – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Nad-" („nad” lub człon po­cho­dzą­cy od in­nych wy­ra­zów) i "-mir" („pokój, spo­kój, dobro”). Być może oz­na­cza­ło „tego, kto przy­no­si praw­dzi­wy pokój”.

W XXI wieku w Pol­sce imię rzad­kie. W stycz­niu 2025 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 2 męż­czyzn o imie­niu Nad­mir na­da­nym jako imię dru­gie.

Wikipedia


nadmistrz

star­szy mistrz, mistrz o wyż­szych kwa­li­fi­ka­cjach


SJP.pl


nadmistrzyni

mi­strzy­ni o wyż­szych kwa­li­fi­ka­cjach


SJP.pl


nadmorski

znaj­du­ją­cy się, le­żą­cy nad mo­rzem, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla te­re­nów po­ło­żo­nych nad mo­rzem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w nie­wiel­kiej od­le­gło­ści od morza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Tylko niech pan dok­tor na­pi­sze do Ko­ło­brze­gu. — Mogę tylko do­pi­sać, że pa­cjent­ka bar­dzo prosi o miej­sco­wość nad­mor­ską.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nadˈmɔrsʲci, AS: nadmorsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morze n., pomorski mrz.

 przym. morski, podmorski, pomorski, zamorski

Wiktionary


nadmotławski

przy­miot­nik od: nad Mo­tła­wą


SJP.pl


nadmuchiwać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. nad­mu­chać)

 (1.1) dmu­cha­jąc, na­peł­niać gazem, po­wie­trzem

 (1.2) dmu­cha­jąc, gro­ma­dzić gdzieś coś lot­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dmuchaniec mrz., nadmuch mrz., nadmuchiwanie n., dmuchawa ż.

 czas. dmuchać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dmuchać

 (1.2) nawiewać

Wiktionary


nadmuchowy

→ nad­much


SJP.pl

Patrz:

nadmuch

nadnapięcie

Nad­na­pię­cie for­mu­la_1 – po­ję­cie elek­tro­che­micz­ne na­zy­wa­ne rów­nież nad­po­ten­cja­łem, wpro­wa­dził w roku 1899 Ca­spa­ri jako miarę po­la­ry­za­cji elek­tro­dy. Nad­na­pię­cie de­fi­nio­wa­ne jest jako róż­ni­ca mię­dzy po­ten­cja­łem elek­tro­dy spo­la­ry­zo­wa­nej prze­pły­wem prądu elek­trycz­ne­go for­mu­la_2 a jej po­ten­cja­łem rów­no­wa­go­wym for­mu­la_3 (na­zy­wa­nym też "po­ten­cja­łem spo­czyn­ko­wym"):

Wikipedia


nadnarwiański

przy­miot­nik od: nad Nar­wią


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w bli­skiej od­le­gło­ści od Narwi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadnarˈvʲjä̃j̃sʲci, AS: nadnarvʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Narew ż.

Wiktionary


nadnaturalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co nad­na­tu­ral­ne; cecha tych, któ­rzy są nad­na­tu­ral­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nadnaturalny

 przysł. nadnaturalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadprzyrodzoność, nadludzkość, nadziemskość, nieziemskość

Wiktionary


nadnaturalny

przy­miot­nik

 (1.1) który wy­kra­cza ponad to, co jest na­tu­ral­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wie­rzę w byty nad­na­tu­ral­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadnatuˈralnɨ, AS: nadnaturalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadnaturalność ż.

 przysł. nadnaturalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadprzyrodzony

Wiktionary


nadnerczak

no­wot­wór zło­śli­wy nerki roz­wi­ja­ją­cy się z na­błon­ka ka­na­li­ków ner­ko­wych, szyb­ko da­ją­cy prze­rzu­ty; rak jas­no­ko­mór­ko­wy (ma­ją­cy ko­mór­ki o jas­nej cy­to­plaz­mie) nerki


SJP.pl


nadnercze

pa­rzy­sty gru­czoł wy­dzie­la­nia wew­nętrz­ne­go pro­du­ku­ją­cy sze­reg hor­mo­nów, m.in.: adre­na­li­nę, no­ra­dre­na­li­nę, an­dro­ge­ny, mi­ne­ra­lo- i gli­ko­kor­ty­ko­ste­ro­i­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) anat. gru­czoł do­krew­ny po­ło­żo­ny w są­siedzt­wie nerek;

Wiktionary

Prawe i lewe nad­ner­cze

Nad­ner­cze, gru­czoł nad­ner­czo­wy ( glan­du­la su­pra­re­na­lis, glan­du­la adre­na­lis) – pa­rzy­sty, nie­wiel­ki (waga od 10 do 18 gra­mów) gru­czoł wy­dzie­la­nia wew­nętrz­ne­go po­ło­żo­ny za­o­trzew­no­wo na gór­nym bie­gu­nie nerki.

Nad­ner­cze skła­da się z czę­ści ko­ro­wej i rdze­nio­wej, róż­nych pod wzglę­dem bu­do­wy i czyn­no­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nad­mier­ne wy­dzie­la­nie al­do­ste­ro­nu przez nad­ner­cza zmniej­sza ner­ko­we wy­da­la­nie Na+, zwięk­sza na­to­miast wy­da­la­nie z mo­czem K+, Mg2+ i NH4+.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nadˈnɛrt͡ʃɛ, AS: nadnerče

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nadnerczowy

 rzecz. nadnerczak mrz., nerka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gruczoł nadnerczowy

Wiktionary


nadnerczowy

→ nad­ner­cze


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny z nad­ner­czem, do­ty­czą­cy nad­ner­cza

Wiktionary

Patrz:

nadnercze

Powiązane:

 rzecz. nadnercze n., nadnerczak mrz., nerka ż.

Wiktionary


nadnidziański

przy­miot­nik od: nad Nidą


SJP.pl


nadniemeński

przy­miot­nik od: nad Niem­nem


SJP.pl


nadniszczyć

czę­ścio­wo coś zni­szczyć; pod­ni­szczyć, na­druj­no­wać, po­druj­no­wać


SJP.pl


nadnotecki

przy­miot­nik od: nad No­te­cią


SJP.pl


nadobecność

zbyt duża obec­ność cze­goś


SJP.pl


nadobfitość

rzad­ko: cecha cze­goś wy­stę­pu­ją­ce­go w zbyt dużej licz­bie lub na­tę­że­niu


SJP.pl


nadobne

prze­sta­rza­łe: coś pię­kne­go, peł­ne­go po­wa­bu; dziś uży­wa­ne tylko w po­wie­dze­niu: od­pła­cać pię­knym za na­dob­ne - od­pła­cać się tym samym, odw­za­jem­niać się


SJP.pl


nadobnica

na­dob­ni­ca al­pej­ska: chrząszcz z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych, duża (25-30 mm), sza­ro­nie­bie­ska z czar­ny­mi prze­pa­ska­mi, larwa że­ru­je w drew­nie buków; w Pol­sce rzad­ka, chro­nio­na


SJP.pl


nadobniczka

na­dob­nicz­ka drzew­na - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ja­skół­ko­wa­tych


SJP.pl


nadobniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: na­dob­nie


SJP.pl


nadobniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: na­dob­ny


SJP.pl


nadobnik

na­dob­nik wło­ski - owad z ro­dzi­ny sza­rań­czo­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mar­cin Na­dob­nik (1883-1953) – pol­ski sta­ty­styk, współt­wór­ca GUSu, pro­fe­sor Uni­wer­sy­te­tu Poz­nań­skie­go, oj­ciec Ka­zi­mie­rza Na­dob­ni­ka
  • Ka­zi­mierz Na­dob­nik (1913-1981) – pol­ski dzia­łacz lu­do­wy, poseł do Kra­jo­wej Rady Na­ro­do­wej (1945–1952) i na Sejm Usta­wo­daw­czy (1947-1952), syn prof. Mar­ci­na Na­dob­ni­ka
  • Na­dob­nik ozdob­ny – ga­tu­nek węża z ro­dzi­ny po­ło­zo­wa­tych
  • Na­dob­nik wło­ski – ga­tu­nek owada z rzędu pro­stos­krzy­dłych

Wikipedia


nadobność

daw­niej: pię­kno, wdzięk, powab, urok


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest na­dob­ne; cecha tych, któ­rzy są na­dob­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nadobny

 przysł. nadobnie

Wiktionary


nadobny

1. daw­niej: ładny, do­rod­ny, uro­dzi­wy, przy­stoj­ny;
2. cza­pla na­dob­na - ga­tu­nek du­że­go ptaka z ro­dzi­ny cza­plo­wa­tych;
3. po­in­se­cja na­dob­na - ga­tu­nek krze­wu z ro­dzi­ny wil­czom­le­czo­wa­tych; wil­czom­lecz na­dob­ny, gwia­zda bet­le­jem­ska


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przest. pełen po­wa­bu, pię­kny, uro­dzi­wy

 (1.2) współcz. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. uro­dzi­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadobność ż.

Wiktionary


nadobowiązkowość

1. cecha cze­goś wy­kra­cza­ją­ce­go poza to, co na­le­ży do czy­ichś obo­wiąz­ków;
2. cecha osoby po­dej­mu­ją­cej się czyn­no­ści do­dat­ko­wych, nie­na­le­żą­cych do jej obo­wiąz­ków


SJP.pl


nadobowiązkowy

przy­miot­nik

 (1.1) niew­cho­dzą­cy w za­kres obo­wiąz­ków

Wiktionary


nadobski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­ło­żo­ny nad Obem, zwią­za­ny z te­re­na­mi nad Obem

Wiktionary


nadoczniak

część po­ro­ża je­le­nia lub da­nie­la


SJP.pl


nadoczny

znaj­du­ją­cy się nad okiem


SJP.pl


nadoczodołowy

znaj­du­ją­cy się nad oczo­do­ła­mi, np. łuk na­do­czo­do­ło­wy


SJP.pl


nadodrzański

przy­miot­nik od: Na­do­drze


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w bli­skiej od­le­gło­ści od Odry

 (1.2) zwią­za­ny z Na­do­drzem, do­ty­czą­cy Na­do­drza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed wie­lo­ma laty pi­sarz i pu­bli­cy­sta The­o­dor Fon­ta­ne, pod­czas swo­ich wę­dró­wek na­do­drzań­skich, od­wie­dził także Dą­bro­szyn.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadɔˈḍʒãj̃sʲci, AS: nadoḍžãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Odra ż., Zaodrze n., Nadodrze n., odrzysko n., odrzanin m., odrzanka ż.

 przym. odrzański, zaodrzański, pododrzański

Wiktionary


nadodrze

1. te­re­ny nad Odrą;
2. osied­le Wroc­ła­wia;
3. cza­so­pis­mo wy­da­wa­ne w Zie­lo­nej Górze w la­tach 1957-1989


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. osied­le sa­mo­rzą­do­we Wroc­ła­wia;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Na­do­drze – cza­so­pis­mo
  • Na­do­drze – osied­le Wroc­ła­wia
  • Wroc­ław Na­do­drze – sta­cja ko­le­jo­wa we Wroc­ła­wiu
  • Na­do­drze – dziel­ni­ca miesz­ka­nio­wo-prze­my­sło­wa w Gło­go­wie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 2017 w gra­ni­cach Na­do­drza miesz­ka­ło około 25 ty­się­cy osób.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nadodrzański, odrzański

 rzecz. odrzysko mrz., Odra ż.

Wiktionary


nadogonie

po­czą­tek ogona; miej­sce nad ogo­nem


SJP.pl


nadogonowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się nad ogo­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­kry­wy na­do­go­no­we kro­pli­ków mają barwę krwi­sto­czer­wo­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ogonowy

Wiktionary


nadoić

1. dojąc, na­peł­nić ja­kieś na­czy­nie, udoić pewną ilosć;
2. na­do­ić się - a). na­pra­co­wać się, dojąc; zmę­czyć się do­je­niem; b). napić się wiele lub do­sta­tecz­nie, do syta


SJP.pl


nadojeść

prze­sta­rza­le: do­ku­czyć, do­gryźć, dać się we znaki; do­jeść


SJP.pl


nadokazywać

spła­tać wiele figli; na­fi­glo­wać, nas­wa­wo­lić się


SJP.pl


nadokiennik

gzyms nad oknem


SJP.pl


nadokreślony

układ na­do­kre­ślo­ny - układ rów­nań, w któ­rym licz­ba li­nio­wo nie­za­leż­nych rów­nań jest więk­sza od wy­mia­ru prze­strze­ni


SJP.pl


nadolbrzym

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) astr. gwia­zda o masie od około 10 do 50 mas Słoń­ca;

Wiktionary

Dia­gram Hertz­sprun­ga-Rus­sel­la

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. olbrzym mzw./mos.

Wiktionary


nadole

wieś ka­szub­ska


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Na­do­le – część mia­sta Tar­no­brzeg
  • Na­do­le – wieś w woj. łódz­kim, w pow. opo­czyń­skim, w gmi­nie Żar­nów
  • Na­do­le – część wsi Bo­rów­na w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Lip­ni­ca Mu­ro­wa­na
  • Na­do­le – część wsi Lip­ni­ca Górna w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Lip­ni­ca Mu­ro­wa­na
  • Na­do­le – część wsi Raj­brot w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Lip­ni­ca Mu­ro­wa­na
  • Na­do­le – część wsi Lew­nio­wa w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. brze­skim, w gmi­nie Gnoj­nik
  • Na­do­le – część wsi Iw­ko­wa w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. brze­skim, w gmi­nie Iw­ko­wa
  • Na­do­le – część wsi Połom Mały w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. brze­skim, w gmi­nie Iw­ko­wa
  • Na­do­le – część wsi Bi­na­ro­wa w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. gor­lic­kim, w gmi­nie Biecz
  • Na­do­le – część wsi Ka­mion­ka Mała w woj., w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie La­sko­wa
  • Na­do­le – część wsi La­sko­wa w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie La­sko­wa
  • Na­do­le – część wsi Pi­sa­rzo­wa w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Li­ma­no­wa

Wikipedia


nadolnik

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Na­dol­nik – część mia­sta Wron­ki
  • Na­dol­nik – część mia­sta Poz­nań, w de­le­ga­tu­rze Poz­nań-Nowe Mia­sto
  • Na­dol­nik – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. tu­chol­skim, w gmi­nie Tu­cho­la
  • Na­dol­nik – przy­sió­łek wsi Chro­sto­wa w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Gidle
  • Na­dol­nik – część wsi Bo­ro­wo w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sier­pec­kim, w gmi­nie Ro­ści­sze­wo
  • Na­dol­nik – część wsi Bia­ło­gar­da w woj. po­mor­skim, w pow. lę­bor­skim, w gmi­nie Wicko
  • Na­dol­nik – przy­sió­łek wsi Że­li­sła­wi­ce w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. wło­szczow­skim, w gmi­nie Se­ce­min
  • Na­dol­nik – osada w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. wło­szczow­skim, w gmi­nie Wło­szczo­wa
  • Na­dol­nik – przy­sió­łek w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­ściań­skim, w gmi­nie Śmi­giel
  • Na­dol­nik – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. le­szczyń­skim, w gmi­nie Krze­mie­nie­wo
  • Na­dol­nik – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Wron­ki
  • Na­dol­nik – przy­sió­łek wsi Mętno w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fiń­skim, w gmi­nie Choj­na

Wikipedia


nadolny

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ana­sta­zy Na­dol­ny (ur. 1937) – pol­ski du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki, pro­fe­sor nauk te­o­lo­gicz­nych
  • Rafał Na­dol­ny (ur. 1971) – pol­ski hi­sto­ryk sztu­ki, w la­tach 2011–2016 Ma­zo­wiec­ki Wo­je­wódz­ki Kon­ser­wa­tor Za­byt­ków
  • Grze­gorz Na­dol­ny – pol­ski muzyk jaz­zo­wy, gi­ta­rzy­sta ba­so­wy, kon­tra­ba­si­sta,
  • Ru­dolf Na­dol­ny (1873–1953) – nie­miec­ki dy­plo­ma­ta, am­ba­sa­dor Nie­miec w Tur­cji (1924–1933) i ZSRR (1933–1934)

Wikipedia


nadolski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Na­dol­ski (1921–1993) – hi­sto­ryk i ar­che­o­log
  • Bo­gu­sław Na­dol­ski (1933–2018) – ksiądz ka­to­lic­ki, li­tur­gi­sta
  • Bro­ni­sław Na­dol­ski (1903–1986) – fi­lo­log
  • Hel­mut Na­dol­ski – kon­tra­ba­si­sta jaz­zo­wy
  • Jerzy Na­dol­ski (1885–1940) – puł­kow­nik woj­ska pol­skie­go
  • Otto Na­dol­ski (1880–1941) – in­ży­nier hy­dro­tech­nik
  • Prze­my­sław Na­dol­ski (ur. 1970) – hi­sto­ryk, ar­chi­wi­sta
  • Sa­mu­el Sta­ni­sław Na­dol­ski (1590–1655) – kasz­te­lan i rot­mistrz
  • Zbi­gniew Na­dol­ski (ur. 1967) – bie­gacz dłu­go­dy­stan­so­wy

Wikipedia


nadonosić

zło­żyć wiele do­no­sów


SJP.pl


nadopiekuńczo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób na­do­pie­kuń­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opieka ż., opiekuńczość ż., nadopiekuńczość ż.

 przym. nadopiekuńczy

Wiktionary


nadopiekuńczość

nad­mier­ne tro­szcze­nie się o kogoś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nad­mier­na, nie­po­trzeb­na opie­kuń­czość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Agre­syw­ny sto­su­nek matki do syna przy­bie­ra cza­sem formę na­do­pie­kuń­czo­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nadopiekuńczy

 przysł. nadopiekuńczo

 rzecz. opieka ż., opiekuńczość ż.

Wiktionary


nadopiekuńczy

taki, który nad­mier­nie tro­szczy się o kogoś, zwy­kle ogra­ni­cza­jąc przy tym jego swo­bo­dę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nad­mier­nie opie­kuń­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Ich ro­dzi­ce by­wa­ją na­do­pie­kuń­czy - przyz­na­je Jerzy Wci­słow­ski, kie­row­nik oś­rod­ka. - Wy­rę­cza­ją w naj­prost­szych czyn­no­ściach, od­bie­ra­ją im in­wen­cję.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opieka ż., nadopiekuńczość ż., opiekuńczość ż.

 przysł. nadopiekuńczo

Wiktionary


nadopisywać

do­pi­sać wiele cze­goś


SJP.pl


nadoponowy

znaj­du­ją­cy się nad opo­na­mi móz­go­wo-rdze­nio­wy­mi


SJP.pl


nadostawać

do­stać dużo cze­goś


SJP.pl


nadostry

o cho­ro­bach: prze­bie­ga­ją­cy z gwał­tow­ny­mi ob­ja­wa­mi i trwa­ją­cy kró­cej


SJP.pl


nadołek

gwa­ro­wo:
1. dolna część, spód cze­goś;
2. część ko­szu­li ko­bie­cej po­ni­żej pasa; po­do­łek


SJP.pl


nadpalanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|nad­pa­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. palić, nadpalać ndk.

Wiktionary


nadpalać

spa­lać coś z wierz­chu lub z brze­gu


SJP.pl


nadpalić

spa­lić coś z wierz­chu lub z brze­gu


SJP.pl


nadparlamentaryzacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. sy­tu­a­cja w ukła­dzie po­ło­że­nia po­li­tycz­ne­go cen­trum de­cy­zyj­ne­go w cen­tral­nych in­sty­tu­cjach pań­stwo­wych, po­le­ga­ją­ca na prze­nie­sie­niu punk­tu po­dej­mo­wa­nia naj­waż­niej­szych de­cyz­ji do par­la­men­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W prze­ciw­nym razie grozi nam ko­lej­ny obrót „błęd­ne­go koła nie­u­czest­nict­wa”, w któ­rym mimo ni­skiej frek­wen­cji par­la­ment i tak zo­sta­nie wy­bra­ny, a to sprzy­jać bę­dzie nad­par­ty­cy­pa­cji, po­le­ga­ją­cej na za­wła­szcza­niu prze­strze­ni pu­blicz­nej przez par­tie po­li­tycz­ne, oraz nad­par­la­men­ta­ry­za­cji, która oz­na­cza, że je­dy­nym forum de­ba­ty w kwe­stiach pu­blicz­nych staje się - nie­re­pre­zen­ta­tyw­ny i fa­tal­nie od­bie­ra­ny przez spo­łe­czeń­stwo - par­la­ment.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnatparlãmɛ̃ntarɨˈzat͡sʲja, AS: natparlãmẽntaryzacʹi ̯a

Wiktionary


nadpasożytnictwo

Nad­pa­so­żyt­nict­wo, pa­so­żyt­nict­wo wyż­szych rzę­dów, hi­per­pa­so­żyt­nict­wo, hi­per­pa­ra­zy­tyzm – ro­dzaj pa­so­żyt­nict­wa wyż­sze­go (dru­gie­go, a nawet trze­cie­go) rzędu, w któ­rym ży­wi­cie­lem pa­so­ży­ta jest inny pa­so­żyt, co może skut­ko­wać po­zy­tyw­nym wpły­wem na ogra­ni­cze­nie jego dzia­łań na ży­wi­cie­la pod­sta­wo­we­go. Ży­wi­cie­lem nad­pa­so­ży­ta ("hi­per­pa­ra­si­tus") jest pa­so­żyt pier­wsze­go lub dru­gie­go stop­nia.

Wikipedia


nadpicie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|nad­pić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nadpić

Wiktionary


nadpiek

nad­wa­ga pie­czy­wa w sto­sun­ku do wagi zu­ży­tej mąki; przy­piek


SJP.pl


nadpilicki

przy­miot­nik od: nad Pi­li­cą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w bli­skiej od­le­gło­ści od Pi­li­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnatpʲiˈlʲit͡sʲci, AS: natpʹilʹicʹḱi

Wiktionary


nadpis

1. to, co jest na­pi­sa­ne nad czymś, np. na­głó­wek;
2. to, co zo­sta­ło wpi­sa­ne w miej­sce in­ne­go tek­stu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) in­form. miej­sce w wia­do­mo­ści SMS wyś­wiet­la­ją­ce nazwę na­daw­cy za­miast nu­me­ru te­le­fo­nu, sto­so­wa­ne przy ma­so­wej wy­sył­ce SMS-ów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnatpʲis, AS: natpʹis

Wiktionary


nadpisanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|nad­pi­sać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadpisywanie n., pisanie n.

 czas. nadpisać dk., nadpisywać ndk.

Wiktionary


nadpisać

1. usu­nąć dane kom­pu­te­ro­we przez wpi­sa­nie in­nych da­nych w ich miej­sce;
2. wpi­sać tekst w miej­sce in­ne­go tek­stu;
3. umie­ścić jakiś napis ponad tek­stem;
4. dodać do­dat­ko­wy tekst do ist­nie­ją­ce­go tek­stu; do­pi­sać


SJP.pl


nadpisywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|nad­pi­sy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nadpisywać ndk.

 rzecz. nadpisanie n., pisanie n.

Wiktionary


nadpisywać

1. usu­wać dane kom­pu­te­ro­we przez wpi­sy­wa­nie in­nych da­nych w ich miej­sce;
2. wpi­sy­wać tekst w miej­sce in­ne­go tek­stu;
3. umie­szczać jakiś napis ponad tek­stem;
4. do­da­wać do­dat­ko­wy tekst do ist­nie­ją­ce­go tek­stu; do­pi­sy­wać


SJP.pl


nadpić

wypić tro­chę, nieco


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. nad­pi­jać)

 (1.1) wypić cze­goś tylko tro­chę; upić tro­chę, odpić nieco

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­pię­li­śmy spod­nie, dałem fran­ka i wró­ci­li­śmy do sto­li­ka. Piwa nikt nie nad­pił.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈnatpʲit͡ɕ, AS: natpʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadpicie n.

 czas. pić ndk.

Wiktionary


nadpiławski

zwią­za­ny z te­re­na­mi po­ło­żo­ny­mi nad Pi­ła­wą, le­żą­cy nad Pi­ła­wą


SJP.pl


nadplanowy

wy­kra­cza­ją­cy poza plan; po­za­pla­no­wy


SJP.pl


nadplastyczność

Nad­pla­stycz­ność – zdol­ność me­ta­li i ich sto­pów do du­żych odksz­tał­ceń pla­stycz­nych.

Nad­pla­stycz­ność zo­sta­ła za­ob­ser­wo­wa­na w 1920 roku dla stopu eu­tek­tycz­ne­go Zn-Cu-Al przez W. Ro­sen­he­i­ma.

Cha­rak­te­ry­stycz­ną cechą stopu odksz­tał­ca­ne­go nad­pla­stycz­nie jest brak two­rze­nia się szyj­ki. Wy­róż­nia się dwa głów­ne czyn­ni­ki wa­run­ku­ją­ce za­ist­nie­nie zja­wi­ska nad­pla­stycz­no­ści:

Wikipedia


nadpleśniały

taki, który nad­ple­śniał (sple­śniał czę­ścio­wo)


SJP.pl


nadpobudliwie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób nad­po­bud­li­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadpobudliwość ż.

 przym. nadpobudliwy

Wiktionary


nadpobudliwość

nad­mier­na po­bud­li­wość; nad­wraż­li­wość, po­pęd­li­wość, ere­tyzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nad­mier­na po­bud­li­wość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nadpobudliwy

 przysł. nadpobudliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadreaktywność

Wiktionary


nadpobudliwy

zbyt po­bud­li­wy; nad­wraż­li­wy, po­pęd­li­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zbyt po­bud­li­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadpobudliwość ż.

 przysł. nadpobudliwie

Wiktionary


nadpoczynać

daw­niej: na­po­czy­nać


SJP.pl


nadpodaż

Nad­po­daż – stan, w któ­rym podaż da­ne­go to­wa­ru znacz­nie prze­kra­cza popyt. Nad­po­daż jest nie­ko­rzyst­na dla pro­du­cen­tów, któ­rzy na sku­tek dużej kon­ku­ren­cji i pro­duk­cji to­wa­ru są zmu­sze­ni do ob­ni­ża­nia jego ceny. W Pol­sce zja­wi­sko to ob­ser­wu­je się np. w po­sta­ci świń­skiej górki.

Wikipedia


nadpodłogowy

znaj­du­ją­cy się nad po­dło­gą; po­nad­po­dło­go­wy


SJP.pl


nadpopradzki

przy­miot­nik od: nad Po­pra­dem


SJP.pl


nadpopulacja

nad­mia­ro­wa po­pu­la­cja


SJP.pl


nadporucznik

sto­pień woj­sko­wy w daw­nym woj­sku au­striac­kim


SJP.pl


nadpotliwość

nad­mier­na pro­duk­cja potu; hi­per­hy­dro­za


SJP.pl


nadpotliwy

wy­dzie­la­ją­cy nad­miar potu


SJP.pl


nadprezydent

naj­wyż­szy urzęd­nik ad­mi­ni­stra­cji pru­skiej, sto­ją­cy na czele pro­win­cji


SJP.pl


nadprodukcja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wyt­wa­rza­nie zbyt dużej ilo­ści lub licz­by cze­goś

Wiktionary

Ar­ty­kuł ten zo­stał zgło­szo­ny do umie­szcze­nia na w ru­bry­ce „”. Pomóż nam go spraw­dzić:.

Nad­pro­duk­cja – pro­duk­cja prze­wyż­sza­ją­ca popyt, po­le­ga­ją­ca na wyt­wa­rza­niu pro­duk­tów w ilo­ści prze­kra­cza­ją­cej za­po­trze­bo­wa­nie. Po­ję­cie obej­mu­je m.in. wyt­wa­rza­nie przed­mio­tów, urzą­dzeń, żyw­no­ści oraz dóbr kul­tu­ry w ilo­ści więk­szej niż za­po­trze­bo­wa­nie na te pro­duk­ty.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nad­pro­duk­cja to forma mar­no­traw­stwa, która po­wo­du­je wzrost kosz­tów i stra­ty.

 (1.1) Dia­gno­sty­ka nad­pro­duk­cji hor­mo­nów obej­mu­je testy la­bo­ra­to­ryj­ne mie­rzą­ce po­ziom hor­mo­nów we krwi lub moczu, testy dy­na­micz­ne oce­nia­ją­ce funk­cję gru­czo­łów oraz ba­da­nia obra­zo­we (USG, TK, MRI) iden­ty­fi­ku­ją­ce po­ten­cjal­ne zmia­ny ana­to­micz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnatprɔˈdukt͡sʲja, AS: natprodukcʹi ̯a

Wiktionary


nadprodukcyjny

→ nad­pro­duk­cja


SJP.pl

Patrz:

nadprodukcja

nadprodukować

wy­pro­du­ko­wać za dużo cze­goś


SJP.pl


nadprodukowywać

pro­du­ko­wać za dużo cze­goś


SJP.pl


nadproduktywność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co nad­pro­duk­tyw­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nadproduktywny

Wiktionary


nadprogowy

w pełni czy­tel­ny dla świa­do­mo­ści, lecz po­zor­nie igno­ro­wa­ny


SJP.pl


nadprokurator

daw­niej: pro­ku­ra­tor na­czel­ny


SJP.pl


nadproże

belka wmu­ro­wa­na w ścia­nę po­wy­żej okna lub drzwi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bud. po­zio­my ele­ment kon­struk­cyj­ny nad ot­wo­rem okien­nym lub drzwio­wym, prze­no­szą­cy cię­żar ścia­ny znaj­du­ją­cej się nad ot­wo­rem na mur po obu stro­nach ot­wo­ru;

Wiktionary

Nad­pro­że – po­zio­my lub skle­pio­ny ele­ment kon­struk­cyj­ny w for­mie belki, zwy­kle o prze­kro­ju kwa­dra­to­wym lub pro­sto­kąt­nym, umie­szcza­ny ponad ot­wo­ra­mi w ścia­nie. Jego za­da­niem jest prze­no­sze­nie ob­cią­żeń z frag­men­tu ścia­ny ponad ot­wo­rem na mur po obu jego stro­nach. Nad­pro­ża mu­ro­wa­ne sta­no­wią ele­ment kon­struk­cyj­ny przej­mu­ją­cy cię­żar z wyż­szych par­tii ścia­ny oraz na­prę­że­nia zgi­na­ją­ce i ści­ska­ją­ce nad ot­wo­ra­mi drzwio­wy­mi i okien­ny­mi.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. próg mrz.

Wiktionary


nadprożowy

→ nad­pro­że


SJP.pl

Patrz:

nadproże

nadprucie

czę­ścio­wo, nie­zu­peł­nie spruć


SJP.pl


nadpruwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|nad­pru­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nienadpruwanie n.

 czas. nadpruwać ndk.

Wiktionary


nadpruwać

czę­ścio­wo, nie­zu­peł­nie spru­wać


SJP.pl


nadpruć

czę­ścio­wo, nie­zu­peł­nie spruć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. nad­pru­wać)

 (1.1) nie­zu­peł­nie spruć; czę­ścio­wo od­dzie­lić ście­gi zszy­tych czę­ści tka­ni­ny

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny nad­pruć się (ndk. nad­pru­wać się)

 (2.1) zo­stać nad­pru­tym; ulec nad­pru­ciu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadprucie n.

Wiktionary


nadprzeciętny

wy­róż­nia­ją­cy się więk­szą skalą lub in­ten­syw­no­ścią spoś­ród obiek­tów tego sa­me­go ro­dza­ju; po­nad­prze­cięt­ny


SJP.pl


nadprzestrzenny

w ut­wo­rach scien­ce-fic­tion: napęd nad­prze­strzen­ny - ro­dzaj na­pę­du stat­ków kos­micz­nych umoż­li­wia­ją­cy po­ru­sza­nie się mię­dzy sy­ste­ma­mi pla­ne­tar­ny­mi; hi­per­na­pęd, napęd nadś­wietl­ny


SJP.pl


nadprzestrzeń

w li­te­ra­tu­rze SF: al­ter­na­tyw­na prze­strzeń umoż­li­wia­ją­ca prze­mie­szcza­nie się z szyb­ko­ścią więk­szą niż pręd­kość świa­tła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. film. prze­strzeń w kos­mo­sie, w któ­rej moż­li­wa jest po­dróż z dużą pręd­ko­ścią

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • nad­prze­strzeń – w ma­te­ma­ty­ce pod­prze­strzeń A, to taki podz­biór prze­strze­ni ma­te­ma­tycz­nej B, który sa­mo­dziel­nie rów­nież speł­nia jej ak­sjo­ma­ty. B jest wów­czas nad­prze­strze­nią A
  • nad­prze­strzeń – po­ję­cie sto­so­wa­ne w fan­ta­sty­ce na­u­ko­wej

Wikipedia


nadprzewidziany

daw­niej: nie­spo­dzie­wa­ny


SJP.pl


nadprzewodnictwo

cał­ko­wi­ty zanik oporu elek­trycz­ne­go w róż­nych ma­te­ria­łach schło­dzo­nych po­ni­żej okre­ślo­nej tem­pe­ra­tu­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fiz. stan ma­te­ria­łu po­le­ga­ją­cy na ze­ro­wym opo­rze elek­trycz­nym osią­ga­ny w ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze;

Wiktionary

Nad­prze­wod­nict­wo – stan ma­te­ria­łu po­le­ga­ją­cy na ze­ro­wej re­zy­stan­cji; jest osią­ga­ny w niek­tó­rych ma­te­ria­łach w ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze.

Nad­prze­wod­nict­wo zo­sta­ło wy­kry­te w 1911 przez Ka­mer­ling­ha On­ne­sa. Jest to zja­wi­sko kwan­to­we, nie­moż­li­we do wy­ja­śnie­nia na grun­cie fi­zy­ki kla­sycz­nej. Poza ze­ro­wą re­zy­stan­cją inną ważną cechą nad­prze­wod­ni­ków jest wy­py­cha­nie ze swej ob­ję­to­ści pola ma­gne­tycz­ne­go (efekt Me­iss­ne­ra).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌnatpʃɛvɔdʲˈɲit͡stfɔ, AS: natpševodʹńictfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadprzewodnik

 przym. nadprzewodnikowy, nadprzewodzący

Wiktionary


nadprzewodnik

ma­te­riał wy­ka­zu­ją­cy cechy nad­prze­wod­nict­wa, czyli za­ni­ku oporu elek­trycz­ne­go przy schło­dze­niu do od­po­wied­nio ni­skiej tem­pe­ra­tu­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. ciało, w któ­rym w ob­ni­żo­nej tem­pe­ra­tu­rze za­ni­ka opór elek­trycz­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnatpʃɛˈvɔdʲɲik, AS: natpševodʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadprzewodnictwo n.

 przym. nadprzewodnikowy, nadprzewodzący

Wiktionary


nadprzewodnikowy

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od nad­prze­wod­nik

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnatpʃɛvɔdʲɲiˈkɔvɨ, AS: natpševodʹńikovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadprzewodnik, nadprzewodnictwo

Wiktionary


nadprzewodowo

→ nad­prze­wo­do­wy


SJP.pl

Patrz:

nadprzewodowy

nadprzewodowy

1. nad­prze­wo­do­wa ko­ark­ta­cja aorty - kry­tycz­ne zwę­że­nie za­staw­ki aor­tal­nej;
2. kolec nad­prze­wo­do­wy, dołek nad­prze­wo­do­wy - kolec i dołek znaj­du­ją­ce się na kości skro­nio­wej nad ot­wo­rem prze­wo­du słu­cho­we­go zew­nętrz­ne­go


SJP.pl


nadprzewodzenie

mieć cechy nad­prze­wod­ni­ka


SJP.pl


nadprzewodzić

mieć cechy nad­prze­wod­ni­ka


SJP.pl


nadprzewodzący

mieć cechy nad­prze­wod­ni­ka


SJP.pl


nadprzyrodzoność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest nad­przy­ro­dzo­ne; cecha tych, któ­rzy są nad­przy­ro­dze­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nadprzyrodzony

 przysł. nadprzyrodzenie

Wiktionary


nadprzyrodzony

przy­pi­sy­wa­ny dzia­ła­niu sił in­nych niż prawa na­tu­ry; cu­dow­ny; nadz­wy­czaj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest przy­pi­sy­wa­ny dzia­ła­niu sił in­nych niż prawa na­tu­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ze­szy­cie uwag i spra­wo­zdań no­to­wał pan Rybek skrzęt­nie wszyst­kie znaki świa­ta nad­przy­ro­dzo­ne­go, do­kład­nie przy­ta­czał słowa du­chów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnatpʃɨrɔˈd͡zɔ̃nɨ, AS: natpšyroʒõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadprzyrodzoność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadnaturalny

Wiktionary


nadpróchniały

taki, który nad­próch­niał (spróch­niał czę­ścio­wo)


SJP.pl


nadprądowy

o urzą­dze­niu: chro­nią­cy in­sta­la­cję elek­trycz­ną oraz pod­pię­te przez nią od­bior­ni­ki przed skut­ka­mi zwarć oraz prze­cią­żeń


SJP.pl


nadprężność

zbyt wy­so­kie na­pię­cie wew­nętrz­ne w cie­czach lub ga­zach


SJP.pl


nadpsuty

po­tocz­nie: tro­chę, nie do końca zep­su­ty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) lekko usz­ko­dzo­ny

 (1.2) spoż. taki, w któ­rym pro­ces psu­cia się już się roz­po­czął

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ba­da­nie mie­lo­nej wo­ło­wi­ny wy­ka­za­ło, że w pię­ciu z dzie­wię­ciu su­per­mar­ke­tów sprze­da­je się nadp­su­te, pełne bak­te­rii mięso.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: natˈpsutɨ, AS: natpsuty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. psucie n., zepsucie n., nadpsucie n.

 czas. psuć

Wiktionary


nadpsuwać

1. lekko psuć;
2. nadp­su­wać się - lekko się psuć


SJP.pl


nadpęcie

część koń­czy­ny po­wy­żej pę­ci­ny u koni i bydła


SJP.pl

Nad­pę­cie – część koń­czy­ny konia lub bydła nad pę­ci­ną.

Wikipedia


nadpęknięty

taki, który nad­pę­knął; nad­pę­kły


SJP.pl


nadpękły

taki, który nad­pękł; nad­pę­knię­ty


SJP.pl


nadpłacać

pła­cić wię­cej niż trze­ba


SJP.pl


nadpłacić

za­pła­cić wię­cej niż trze­ba


SJP.pl


nadpłata

1. za­pła­ce­nie sumy więk­szej niż się na­le­ży;
2. suma, która prze­kra­cza na­leż­ną war­tość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kwota za­pła­co­na ponad na­leż­ną sumę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Urząd skar­bo­wy zwró­cił mi nad­pła­tę po­dat­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nadpłacać ndk., nadpłacić dk.

Wiktionary


nadpłciowość

o by­tach nad­ludz­kich: brak roz­róż­nie­nia na płeć, np. nadpł­cio­wość Trój­cy Świę­tej


SJP.pl


nadpłodnienie

za­płod­nie­nie róż­nych ko­mó­rek ja­jo­wych z jed­ne­go cyklu owu­la­cyj­ne­go przez plem­ni­ki z odręb­nych aktów płcio­wych


SJP.pl

Su­per­fe­kun­da­cja, nad­płod­nie­nie (łac. "su­per­fo­e­cun­da­tio", od "super-" i "fe­cun­dus" 'płod­ny') – zja­wi­sko za­płod­nie­nia róż­nych ko­mó­rek ja­jo­wych po­cho­dzą­cych z jed­ne­go cyklu owu­la­cyj­ne­go przez plem­ni­ki po­cho­dzą­ce z odręb­nych aktów płcio­wych od­by­tych w krót­kim cza­sie (od 3 dni do 2 ty­god­ni).

Wikipedia


nadpłowiały

taki, który nad­pło­wiał (wy­pło­wiał czę­ścio­wo); wy­bla­kły


SJP.pl


nadpłynność

1. w fi­zy­ce: stan cie­czy cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się cał­ko­wi­tym za­ni­kiem lep­ko­ści; nad­cie­kłość;
2. w eko­no­mii: prze­kro­cze­nie op­ty­mal­nej war­to­ści wskaź­ni­ka płyn­no­ści


SJP.pl


nadpłynny

o cie­czy: cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się cał­ko­wi­tym za­ni­kiem lep­ko­ści; nad­cie­kły


SJP.pl


nadpłytkowość

zwięk­sze­nie licz­by pły­tek krwi (trom­bo­cy­tów) we krwi ob­wo­do­wej


SJP.pl


nadrabianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­dra­biać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadraˈbʲjä̃ɲɛ, AS: nadrabʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nadrabiać

Wiktionary


nadrabiać

cza­sow­nik

 (1.1) pra­co­wać wię­cej w celu wy­ko­na­nia za­le­głej pracy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ucz się pil­nie i na bie­żą­co. Nie do­pro­wa­dzaj się do sy­tu­a­cji, gdy mu­sisz na­dra­biać lek­cje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nadˈrabʲjät͡ɕ, AS: nadrabʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadrabianie ndk., nadrobienie dk.

 czas. robić, nadrobić dk.

Wiktionary


nadrabski

przy­miot­nik od: nad Rabą


SJP.pl


nadrach

w gwa­rze poz­nań­skiej: ob­dar­tus, ob­szar­pa­niec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) reg. pozn. ob­dar­tus

Wiktionary


nadrapać

1. po­dra­pać wiele razy;
2. na­dra­pać się - zmę­czyć się dra­pa­niem, spę­dzić dużo czasu na dra­pa­niu


SJP.pl


nadratowski

naz­wi­sko


SJP.pl


nadrałować

po­tocz­nie: na­dra­ło­wać się - na­cho­dzić się lub na­bie­gać się, zmie­rza­jąc do­kądś bar­dzo szyb­ko


SJP.pl


nadrdzewiały

lekko zar­dze­wia­ły


SJP.pl


nadrdzewieć

lekko zar­dze­wieć


SJP.pl


nadreaktywność

zbyt duża re­ak­tyw­ność


SJP.pl


nadreaktywny

re­a­gu­ją­cy w spo­sób nad­mier­ny


SJP.pl


nadrealistka

→ na­dre­a­li­sta


SJP.pl

Patrz:

nadrealista

nadrealistyczny

→ na­dre­a­lizm; sur­re­a­li­stycz­ny


SJP.pl


nadrealizm

kie­ru­nek ar­ty­stycz­ny w li­te­ra­tu­rze, sztu­kach pla­stycz­nych i fil­mie


SJP.pl


nadrealny

nie­na­le­żą­cy do rze­czy­wi­sto­ści; na­drze­czy­wi­sty, po­na­drze­czy­wi­sty


SJP.pl


nadredaktor

po­tocz­nie, z iro­nią: osoba wy­wie­ra­ją­ca prze­moż­ny, ale ukry­ty wpływ na pracę dzien­ni­ka­rzy, ste­ru­ją­ca po­ta­jem­nie pracą re­dak­to­rów


SJP.pl


nadrenia

kra­i­na hi­sto­rycz­na w za­chod­niej czę­ści Nie­miec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. luźno zde­fi­nio­wa­na kra­i­na obej­mu­ją­ca zie­mie wokół pół­noc­ne­go i środ­ko­we­go od­cin­ka nie­miec­kie­go Renu;

Wiktionary

Na­dre­nia ( Rhe­in­land, Rhénanie) – kra­i­na hi­sto­rycz­na w za­chod­niej czę­ści Nie­miec, obec­nie w gra­ni­cach kra­jów związ­ko­wych Na­dre­nia-Pa­la­ty­nat i Na­dre­nia Pół­noc­na-West­fa­lia. Gra­ni­czy z Ho­lan­dią i Bel­gią.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Słowo ort w ję­zy­ku sta­ro­nie­miec­kim na ob­sza­rach Na­dre­nii, pół­noc­nych Nie­miec i Skan­dy­na­wii oz­na­cza­ło czwar­tą część ja­kiejś ca­ło­ści, a w obie­gu pie­nięż­nym ćwierć ta­la­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ren mrz., Nadreńczyk mos., Nadrenka ż., reński mrz.

 przym. nadreński, reński

Wiktionary


nadrenia-palatynat

kraj związ­ko­wy w po­łud­nio­wo-za­chod­nich Niem­czech


SJP.pl

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kraj związ­ko­wy Re­pu­bli­ki Fe­de­ral­nej Nie­miec;

Wiktionary

Na­dre­nia-Pa­la­ty­nat ( Rhe­in­land-Pfalz, w skró­cie RP lub RLP) – kraj związ­ko­wy w po­łud­nio­wo-za­chod­nich Niem­czech. Ut­wo­rzo­ny zo­stał 30 sierp­nia 1946. Sto­li­cą kraju związ­ko­we­go jest Mo­gun­cja.

Gra­ni­czy z kra­ja­mi związ­ko­wy­mi: Na­dre­nią Pół­noc­ną-West­fa­lią, Hesją, Saarą, Ba­de­nią-Wir­tem­ber­gią oraz na za­cho­dzie z Bel­gią, Fran­cją i Luk­sem­bur­giem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sto­li­cą Na­dre­nii-Pa­la­ty­na­tu jest Mo­gun­cja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadrɛ̃ɲa‿palaˈtɨ̃nat, AS: nadrẽńa‿palatỹnat

Wiktionary


nadrenka

1. miesz­kan­ka Na­dre­nii (kra­i­ny hi­sto­rycz­nej w Niem­czech);
2. miesz­kan­ka Na­dre­nii-Pa­la­ty­na­tu (kraju związ­ko­we­go w Niem­czech); .3 miesz­kan­ka Na­dre­nii Pół­noc­nej-West­fa­lii (kraju związ­ko­we­go w Niem­czech)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Na­dre­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Nadrenia ż., Ren m., reński m.

:: fm. Nadreńczyk mos.

 przym. nadreński, reński

Wiktionary


nadreprezentacja

w sta­ty­sty­ce: licz­niej­sze wy­stę­po­wa­nie ja­kiejś ka­te­go­rii obiek­tów w podz­bio­rze niż w całej po­pu­la­cji da­nych


SJP.pl


nadreprezentatywność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest na­dre­pre­zen­ta­tyw­ne; cecha tych, któ­rzy są na­dre­pre­zen­ta­tyw­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nadreprezentatywny

 przysł. nadreprezentatywnie

Wiktionary


nadreprezentować

re­pre­zen­to­wać, uwz­ględ­niać w nie­pro­por­cjo­nal­nie wy­so­kich licz­bach


SJP.pl


nadreńczyk

1. miesz­ka­niec Na­dre­nii (kra­i­ny hi­sto­rycz­nej w Niem­czech);
2. miesz­ka­niec Na­dre­nii-Pa­la­ty­na­tu (kraju związ­ko­we­go w Niem­czech); .3 miesz­ka­niec Na­dre­nii Pół­noc­nej-West­fa­lii (kraju związ­ko­we­go w Niem­czech)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Na­dre­nii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] syn Fry­de­ry­ka, Hen­ryk VI, wy­ek­spe­dio­wał w roku 1197 na Wschód licz­ną armię krzy­żow­ców, w któ­rej Na­dreń­czy­cy od­gry­wa­li nader istot­ną rolę.

 (1.1) Jest więc rze­czą zro­zu­mia­łą, że Na­dreń­czy­cy cie­szy­li się przy­chyl­no­ścią kie­row­nict­wa Za­ko­nu w Pru­sach, które sta­ra­ło się wzmoc­nić po­zy­cję swo­ich kra­ja­nów przez za­pew­nie­nie im waż­niej­szych przy­wód­czych funk­cji, a prze­de wszyst­kim mi­strza kra­jo­we­go.

 (1.1) Niem­cem czuł się Au­striak Hit­ler i Ba­war­czyk Himm­ler, ale Ade­na­u­er był ra­czej Na­dreń­czy­kiem […]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Nadrenia ż., Ren m., reński m.

:: fż. Nadrenka ż.

 przym. nadreński, reński

Wiktionary


nadreński

przy­miot­nik od: Na­dre­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w bli­skiej od­le­gło­ści od Renu

 (1.2) do­ty­czą­cy Na­dre­nii, zwią­za­ny z Na­dre­nią, po­cho­dzą­cy z Na­dre­nii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nadˈrɛ̃j̃sʲci, AS: nadrẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Nadreńczyk mos., Nadrenka ż., Ren m., reński mrz., Nadrenia ż.

 przym. reński

Wiktionary


nadrodański

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w bli­skiej od­le­gło­ści od Ro­da­nu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadrɔˈdãj̃sʲci, AS: nadrodãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rodan mrz.

Wiktionary


nadrodzina

jed­nost­ka kla­sy­fi­ka­cji lub ty­po­lo­gii wyż­sza od ro­dzi­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. syst. w sy­ste­ma­ty­ce: jed­nost­ka wyż­sza od ro­dzi­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • na­dro­dzi­na – po­moc­ni­cza ka­te­go­ria sy­ste­ma­tycz­na sto­so­wa­na w sy­ste­ma­ty­ce or­ga­niz­mów,
  • na­dro­dzi­na ję­zy­ko­wa, ina­czej ma­kro­ro­dzi­na ję­zy­ko­wa – jed­nost­ka w kla­sy­fi­ka­cji ję­zy­ków,
  • na­dro­dzi­na bia­łek im­mu­no­glo­bu­li­no­po­dob­nych (ang. Im­mu­no­glo­bu­lin su­per­fa­mi­ly, IgSF) – grupa bia­łek.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gi­bo­no­wa­te na­le­żą do na­dro­dzi­ny małp człe­koksz­tałt­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rodzina ż.

Wiktionary


nadrostek

prze­sta­rza­łe:
1. ko­niec sta­wo­wy kości dłu­gich;
2. prze­rost, na­rośl


SJP.pl


nadrowia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. hi­sto­rycz­na kra­i­na pru­ska znaj­du­ją­ca się na wschód od rzeki Dejmy;

Wiktionary

Na­dro­wia – kra­i­na pru­ska znaj­du­ją­ca się na wschód od dol­ne­go Niem­na w do­rze­czu Pre­go­ły.

Naj­star­sza wzmian­ka o Na­dro­wii znaj­du­je się w zbio­rze do­ku­men­tów Liber Cen­sus Da­niae (ok. 1210-1231) duń­skie­go króla Wal­de­ma­ra II Zwy­cię­skie­go, który w 1210 wy­pra­wił się do Prus i je sobie cza­so­wo pod­po­rząd­ko­wał.

Wikipedia


nadrowo

Na­dro­wo (daw­niej niem. "Na­drau") – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olsz­tyń­skim, w gmi­nie Olsz­ty­nek. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Wieś leży w od­le­gło­ści 8 km na po­łud­nio­wy wschód od Olsz­tyn­ka w oto­cze­niu du­żych ob­sza­rów le­śnych.

Wikipedia


nadrowski

naz­wi­sko


SJP.pl


nadrozpoznawalność

w me­dy­cy­nie: fał­szy­we roz­poz­na­wa­nie scho­rzeń u pa­cjen­tów


SJP.pl

Na­droz­poz­na­wal­ność – ter­min uży­wa­ny w me­dy­cy­nie i epi­de­mio­lo­gii, okre­śla­ją­cy zja­wi­sko fał­szy­we­go roz­poz­na­wa­nia scho­rzeń u pa­cjen­tów, któ­rzy w rze­czy­wi­sto­ści ich nie mają, przez co w razie wdro­że­nia te­ra­pii na­ra­że­ni są na skut­ki ubocz­ne le­cze­nia (które cza­sem mogą być bar­dzo po­waż­ne).

Wikipedia


nadrośl

daw­niej: to, co nad­mier­nie lub nie­po­trzeb­nie wy­ro­sło; na­drost


SJP.pl


nadruch

mi­mo­wol­na, nie­kon­tro­lo­wa­na ak­tyw­ność ru­cho­wa; na­druch­li­wość, nad­po­bud­li­wość psy­cho­ru­cho­wa


SJP.pl


nadruchliwość

mi­mo­wol­na, nie­kon­tro­lo­wa­na ak­tyw­ność ru­cho­wa; na­druch, nad­po­bud­li­wość psy­cho­ru­cho­wa


SJP.pl


nadruchliwy

wy­jąt­ko­wo, zbyt­nio ruch­li­wy


SJP.pl


nadrujnować

czę­ścio­wo coś zruj­no­wać, usz­ko­dzić; pod­ni­szczyć, nad­ni­szczyć, po­druj­no­wać


SJP.pl


nadruk

ele­ment od­bi­ty na czymś tech­ni­ką dru­kar­ską


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ele­ment wy­dru­ko­wa­ny na czymś

Wiktionary

Na­druk – po­ję­cie z za­kre­su fi­la­te­li­sty­ki – wy­stę­pu­je w po­sta­ci tek­stu, nie­kie­dy z ry­sun­ka­mi. Celem na­dru­ku może być zmia­na przy­na­leż­no­ści pocz­to­wej, zmia­na cha­rak­te­ru znacz­ka lub ca­łost­ki, zmia­na wa­lu­ty no­mi­na­łu, zmia­na war­to­ści no­mi­nal­nej, ut­wo­rze­nie wydań do­bro­czyn­nych, ogra­ni­cze­nie obro­tu do okre­ślo­ne­go ob­sza­ru itd.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. drukarz mzw./mos.

Wiktionary


nadrwić

wy­po­wie­dzieć wiele drwią­cych uwag, na­szy­dzić, nak­pić


SJP.pl


nadrynnowy

znaj­du­ją­cy się nad rynną


SJP.pl


nadrywać

czę­ścio­wo coś roz­ry­wać


SJP.pl


nadrzecze

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Na­drze­cze – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bił­go­raj­skim, w gmi­nie Bił­go­raj
  • Na­drze­cze – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie go­le­niow­ski, w gmi­nie Go­le­niów
  • Na­drze­cze – dziel­ni­ca Słup­ska
  • Na­drze­cze – dawna wieś w Kot­li­nie Tu­ro­szow­skiej, na te­re­nie Bo­ga­ty­ni
  • Na­drze­cze – dawna ko­lo­nia na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie mior­skim, w siel­so­wie­cie Po­wia­cie.
  • Na­drze­cze – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie bra­sław­skim, w siel­so­wie­cie Druja.

Wikipedia


nadrzeczny

przy­miot­nik

 (1.1) bli­ski rzece, po­ło­żo­ny przy rzece

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadrzecze n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyrzeczny

Wiktionary


nadrzeczywistość

rze­czy­wi­stość na­dre­al­na ze sfery wizji i ha­lu­cy­na­cji, w któ­rej nie obo­wią­zu­ją za­sa­dy lo­gi­ki i ma­te­rial­ne­go po­rząd­ku


SJP.pl


nadrzewek

na­drzew­ka czte­ro­krop­ko­wa - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny omar­li­co­wa­tych; omar­li­ca czte­ro­krop­ko­wa


SJP.pl


nadrzewka

na­drzew­ka czte­ro­krop­ko­wa - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny omar­li­co­wa­tych; omar­li­ca czte­ro­krop­ko­wa


SJP.pl


nadrzewnica

na­drzew­ni­ca czte­ro­plam­ka - ga­tu­nek mrów­ki


SJP.pl


nadrzewnik

ro­dzaj gry­zo­ni wy­stę­pu­ją­cy w Afry­ce Środ­ko­wej i Sa­he­lu


SJP.pl

Na­drzew­nik ("Den­dro­mus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny na­drzew­ni­ków (Den­dro­mu­ri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny mal­ga­szo­my­szo­wa­tych (Ne­so­my­i­dae).

Wikipedia


nadrzewny

przy­miot­nik

 (1.1) ży­ją­cy lub ros­ną­cy na drze­wie, zwią­za­ny z ży­ciem na drze­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wie­wiór­ka jest na­drzew­nym gry­zo­niem o pu­szy­stym i naj­czę­ściej rudym fu­trze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naḍˈʒɛvnɨ, AS: naḍževny

Wiktionary


nadrzynać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. na­derz­nąć, na­derż­nąć)

 (1.1) czę­ścio­wo od­dzie­lać ostrym na­rzę­dziem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorżnięcie n., wyrzynarka ż.

 czas. dorżnąć, przerzynać, przerżnąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadcinać

Wiktionary


nadrząd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. syst. jed­nost­ka obej­mu­ją­ca rzędy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tor­ba­cze są na­drzę­dem ssa­ków z pod­gro­ma­dy ży­wo­rod­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rząd mrz., podrząd mrz.

Wiktionary


nadrzędniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: na­drzęd­nie


SJP.pl


nadrzędniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: na­drzęd­ny


SJP.pl


nadrzędnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. ele­ment skład­nio­wo na­drzęd­ny w sto­sun­ku do in­ne­go ele­men­tu (np. w skład­ni: zda­nie na­drzęd­ne)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wza­jem­ny sto­su­nek zna­cze­nio­wy czło­nów związ­ku po­bocz­ne­go po­le­ga w isto­cie na tym, że po­drzęd­nik okre­śla, tzn. w jakiś spo­sób ogra­ni­cza za­kres, a tym samym wzbo­ga­ca i uści­śla treść na­drzęd­ni­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naḍˈʒɛ̃ndʲɲik, AS: naḍžẽndʹńik

Wiktionary


nadrzędność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co na­drzęd­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nadrzędny

 rzecz. podrząd mrz.

Wiktionary


nadrzędny

1. znaj­du­ją­cy się wyżej w hie­rar­chii; waż­niej­szy;
2. istot­ny; klu­czo­wy; fun­da­men­tal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zaj­mu­ją­cy w sto­sun­ku do in­nych wyż­szą po­zy­cję

 (1.2) gram. wy­stę­pu­ją­cy w związ­ku za­leż­no­ści jako ele­ment, któ­re­mu inny (po­drzęd­ny) jest pod­po­rząd­ko­wa­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jest jed­nak rze­czą zna­mien­ną, że re­to­ry­ce i gra­ma­ty­ce hu­ma­ni­ści przyz­na­wa­li rolę na­drzęd­ną, rolę he­ge­mo­na nad fi­lo­zo­fią i mo­ral­no­ścią, pra­wem i me­dy­cy­ną.

 (1.1) Dru­gim na­drzęd­nym celem jest utrzy­ma­nie funk­cji eko­lo­gicz­nych śro­do­wi­ska przy­rod­ni­cze­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: naḍˈʒɛ̃ndnɨ, AS: naḍžẽndny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. podrząd mrz., nadrzędność ż.

 przysł. nadrzędnie

Wiktionary


nadróbka

w bry­dżu: lewa wzię­ta ponad za­de­kla­ro­wa­ną licz­bę lew


SJP.pl


nadrąbać

rą­biąc, odrą­bać ka­wa­łek cze­goś


SJP.pl


nadrąbywać

prze­rą­by­wać nie do końca


SJP.pl


nadsanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. ob­szar na pół­noc od dol­ne­go biegu Sanu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Nad­sa­nie (Po­sa­nie) () – ukra­iń­skie okre­śle­nie obej­mu­ją­ce ob­sza­ry le­żą­ce na pół­noc od dol­ne­go nurtu Sanu, po­mię­dzy rzeką Strwiąż na po­łud­niu do Bełż­ca i oko­lic To­ma­szo­wa Lu­bel­skie­go na pół­no­cy, zie­mia ...
  • Nad­sa­nie – To­wa­rzy­stwo, (or­ga­ni­za­cja ukra­iń­skich wy­sied­leń­ców dzia­ła­ją­ca we Lwo­wie), pre­zes Wo­ło­dy­myr Se­re­da. Nad­sa­nie kie­ro­wa­ne przez Se­re­dę pro­te­sto­wa­ła m.in. w spra­wie na­pi­su umie­szczo­ne­go pod pols...
  • Nad­sa­nie – wy­daw­nict­wo, pod re­dak­cją Sta­ni­sła­wa Kry­ciń­skie­go. SKPB przy Od­dzia­le Mię­dzy­u­czel­nia­nym PTTK War­sza­wa. Uka­zał się jeden numer w 1986 r. obej­mu­ją­cy in­wen­ta­ry­za­cję kra­joz­naw­czą gminy Czar­na w...
  • Nad­sa­nie – cykl obo­zów zor­ga­ni­zo­wa­nych w la­tach 1980–2000 przez Sta­ni­sła­wa Kry­ciń­skie­go, człon­ka Stu­denc­kie­go Koła Prze­wod­ni­ków Be­skidz­kich z War­sza­wy (Po­gó­rze Prze­my­skie, Bie­szcza­dy, Be­skid Niski). O...
  • Україна в словах: Мовознав. слов.-довід.: Навч. посіб. для учнів загальноосвіт. шкіл, ліцеїв, гімназій, студентів, усіх, хто вивчає укр. мову /Упоряд. і кер. авт. кол. Н.Данилюк. – К.: ВЦ „Просвіта”, ...

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Część miesz­kań­ców Nad­sa­nia wy­sied­lo­no po woj­nie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Posanie

Wiktionary


nadsański

przy­miot­nik od: nad Sanem


SJP.pl


nadscenie

prze­strzeń nad sceną, w któ­rej znaj­du­ją się urzą­dze­nia tech­nicz­ne, aku­stycz­ne i oś­wiet­le­nio­we


SJP.pl


nadscenka

forma ka­ba­re­to­wa, gdzie miej­sce sa­ty­ry za­ję­ły pa­ro­die, ske­cze, jed­no­ak­tów­ki itp. wy­sta­wia­ne dotąd w tin­glach


SJP.pl


nadsekwański

przy­miot­nik od: nad Sek­wa­ną


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­ło­żo­ny nad Sek­wa­ną

 (1.2) przen. fran­cu­ski, z Fran­cji

Wiktionary


nadsiarczan

sól kwasu nadt­le­nod­wu­siar­ko­we­go, be­zbarw­na sub­stan­cja o bu­do­wie kry­sta­licz­nej, roz­pu­szczal­na w wo­dzie, o sil­nych wła­ści­wo­ściach ut­le­nia­ją­cych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek nie­or­ga­nicz­ny, sól kwasu nadt­le­no­di­siar­ko­we­go

Wiktionary


nadsiarczany

sól kwasu nadt­le­nod­wu­siar­ko­we­go, be­zbarw­na sub­stan­cja o bu­do­wie kry­sta­licz­nej, roz­pu­szczal­na w wo­dzie, o sil­nych wła­ści­wo­ściach ut­le­nia­ją­cych


SJP.pl

Nad­siar­cza­ny – sole kwasu nadt­le­nod­wu­siar­ko­we­go. Za­wie­ra­ją one siar­kę sze­ścio­war­to­ścio­wą oraz wią­za­nie tlen - tlen.

Wikipedia


nadsiarkowy

nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy kwa­sów tle­no­wych; kwas nadt­le­no­di­siar­ko­wy


SJP.pl


nadsięwłom

pio­no­we lub stro­me wy­ro­bi­sko gór­ni­cze, pro­wa­dzo­ne od pew­ne­go po­zio­mu w górę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) górn. pio­no­we lub stro­me wy­ro­bi­sko pro­wa­dzą­ce od pew­ne­go po­zio­mu w górę;

Wiktionary

Nad­się­włom – pio­no­we lub stro­me wy­ro­bi­sko po­dziem­ne pro­wa­dzą­ce od pew­ne­go po­zio­mu w górę.

Nad­się­wło­my re­a­li­zu­je się w celu re­a­li­za­cji po­łą­cze­nia z wyżej le­żą­cym po­kła­dem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: natʲˈɕɛ̃w̃vwɔ̃m, AS: natʹśẽũ̯vu̯õm

Wiktionary


nadskakiwacz

osoba nad­ska­ku­ją­ca, poch­le­bia­ją­ca komuś w celu po­zy­ska­nia jego wzglę­dów; lizus, poch­leb­ca


SJP.pl


nadskakiwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|nad­ska­ki­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadskoczenie n., nadskakiwacz m.

 czas. nadskakiwać ndk., nadskoczyć dk.

Wiktionary


nadskakiwać

na­rzu­cać się komuś z uprzej­mo­ścia­mi z in­te­re­sow­nych po­bu­dek


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (brak dk.)

 (1.1) sta­rać się być prze­sad­nie grzecz­nym w celu uzy­ska­nia ko­rzy­ści

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. nad­sko­czyć)

 (2.1) daw. nad­jeż­dżać konno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadskakiwacz mos., nadskakiwanie n.

 przym. nadskakujący

 przysł. nadskakująco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podlizywać się, przymilać się, schlebiać

Wiktionary


nadskakujący

na­rzu­cać się komuś z uprzej­mo­ścia­mi z in­te­re­sow­nych po­bu­dek


SJP.pl


nadskrwiański

przy­miot­nik od: nad Skrwą


SJP.pl


nadskubywać

osku­by­wać coś czę­ścio­wo, sku­biąc, na­dry­wać coś


SJP.pl


nadsoławski

przy­miot­nik

 (1.1) po­ło­żo­ny nad So­ła­wą, miesz­ka­ją­cy nad So­ła­wą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie jest rze­czą wy­klu­czo­ną, że Thiet­mar po­da­wał nazwy i imio­na z ziem pol­skich w for­mach uży­wa­nych przez miej­sco­wych Sło­wian nad­so­ław­skich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Soława ż.

 przym. soławski

Wiktionary


nadspodziewany

lep­szy, niż był ocze­ki­wa­ny, prze­wi­dy­wa­ny; zdu­mie­wa­ją­cy, za­dzi­wia­ją­cy


SJP.pl


nadsprawny

niez­wy­kle spraw­ny


SJP.pl


nadsprzedaż

sprze­daż więk­szej licz­by miejsc lub usług, niż jest fak­tycz­nie do­stęp­nych; over­bo­o­king


SJP.pl


nadstan

nad­miar


SJP.pl


nadstarzeć

daw­niej: nieco się ze­sta­rzeć; pod­sta­rzeć


SJP.pl


nadstawa

1. zwień­cze­nie, ele­ment wień­czą­cy bu­dow­lę
2. daw­niej:
a) do­da­tek, uzu­peł­nie­nie
b) pozór ma­sku­ją­cy nie­do­sta­tek; stwa­rza­nie ta­kich po­zo­rów


SJP.pl


nadstawianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|nad­sta­wiać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. postawić, nadstawiać ndk.

Wiktionary


nadstawka

1. do­dat­ko­wy seg­ment ścian­ki lub mebla;
2. na­rzę­dzie ko­wal­skie do kucia ręcz­ne­go;
3. ele­ment ula wiel­ko­ści po­ło­wy kor­pu­su, słu­żą­cy jako do­dat­ko­wa miod­nia lub do po­sze­rze­nia gnia­zda; pół­kor­pus


SJP.pl


nadstawkowy

→ nad­staw­ka


SJP.pl

Patrz:

nadstawka

nadsterowność

Nad­ste­row­ność – wła­ści­wość po­ja­zdu po­ko­nu­ją­ce­go za­kręt, po­le­ga­ją­ca na ten­den­cji do „ucie­ka­nia” tyłu tego po­ja­zdu na zew­nątrz za­krę­tu i skłon­ność do zjeż­dża­nia przo­du do wnę­trza za­krę­tu. Bez­poś­red­nią przy­czy­ną zja­wi­ska jest utra­ta przy­czep­no­ści kół tyl­nych i ich po­ślizg, przy jed­no­czes­nym za­cho­wa­niu czę­ścio­wej lub cał­ko­wi­tej przy­czep­no­ści kół przed­nich.

Wikipedia


nadstop

stop o dużej ża­ro­wy­trzy­ma­ło­ści i ża­ro­od­por­no­ści; su­per­stop


SJP.pl


nadstopie

stop o dużej ża­ro­wy­trzy­ma­ło­ści i ża­ro­od­por­no­ści; su­per­stop


SJP.pl

Nad­sto­pie, pięta, przed­sto­pie (łac. "me­ta­tar­sus") – człon od­nó­ży niek­tó­rych sta­wo­no­gów.

U pa­ję­cza­ków nad­sto­pie jest szó­stym z kolei czło­nem od­nó­ża, po­prze­dza­ją­cym stopę. Wy­róż­nia się go m.in. u ko­sa­rzy, pa­ją­ków i tę­po­od­wło­kow­ców.

U ko­sa­rzy z ro­dzi­ny Tro­gu­li­dae nad­sto­pia są wtór­nie po­dzie­lo­ne na dwa czło­ny: pę­ci­nę ("astra­gra­lus") i piętę ("cal­ca­ne­us"). Pier­wszy z nich po­ło­żo­ny jest na­sa­do­wo i dłuż­szy, drugi zaś po­ło­żo­ny wierz­choł­ko­wo, krót­szy i nieco od­chy­lo­ny.

Wikipedia


nadstruktura

Nad­struk­tu­ra – upo­rząd­ko­wa­ny roz­kład dwóch skład­ni­ków wy­stę­pu­ją­cy w róż­no­wę­zło­wych rozt­wo­rach sta­łych.

Wikipedia


nadstygać

rzad­ko: nieco osty­gać, ostu­dzać się


SJP.pl


nadstępka

belka sta­no­wią­ca część kon­struk­cji ka­dłu­ba okrę­tu, po­ło­żo­na nad kilem rów­no­le­gle do niego; kil­son


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. ele­ment szkie­le­tu ża­glow­ca, belka przy­mo­co­wa­na od góry do stęp­ki na czę­ści jej dłu­go­ści roz­kła­da­ją­ca cię­żar masz­tu;

Wiktionary

Nad­stęp­ka (kil­son, stęp­ka wew­nętrz­na) - ele­ment szkie­le­tu ża­glow­ca, belka przy­mo­co­wa­na od góry do stęp­ki na czę­ści jej dłu­go­ści, ma­ją­ca ro­zło­żyć na więk­szym ob­sza­rze ob­cią­że­nia wy­ni­ka­ją­ce z na­ci­sku ko­lum­ny masz­tu na dno ka­dłu­ba. W nad­stęp­ce znaj­du­je się otwór, w który wcho­dzi pięta masz­tu (lub jej czop), lub też za­mo­co­wa­ne jest do niej gnia­zdo masz­tu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. stępka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kilson, stępka wewnętrzna

Wiktionary


nadsubtelny

zwią­za­ny z od­dzia­ły­wa­niem mo­men­tów jądra ato­mo­we­go z ota­cza­ją­cy­mi je po­la­mi


SJP.pl


nadsuwać

1. nieco przy­su­wać, przy­bli­żać, sunąc;
2. daw­niej: na­su­wać


SJP.pl


nadszafkowy

znaj­du­ją­ce się nad szaf­ką


SJP.pl


nadszaniec

nasyp w na­roż­ni­ku umoc­nień ziem­nych, wzno­szą­cy się ponad wał zew­nętrz­ny


SJP.pl

Nad­sza­niec (ka­wa­lier) – w for­ty­fi­ka­cji no­wo­żyt­nej wew­nętrz­ny nasyp w na­roż­ni­ku umoc­nień ziem­nych (wew­nątrz dzie­ła for­ty­fi­ka­cyj­ne­go) od stro­ny prze­ciw­ni­ka, gó­ru­ją­cy nad wałem zew­nętrz­nym. Bu­do­wa­ny jako ba­te­ria (do usta­wie­nia dział) naj­czę­ściej na środ­ku ba­stio­nu, w szyi ba­stio­nu w środ­ku kur­ty­ny lub na dzie­łach for­ty­fi­ka­cji zew­nętrz­nych, bę­dą­cy do­dat­ko­wym sta­no­wi­skiem ognio­wym. Sta­no­wił osło­nę dla dział, ka­no­nie­rów i strzel­ców.

Wikipedia


nadsztukowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|nadsz­tu­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nadsztukować

Wiktionary


nadsztygar

osoba wyż­sze­go do­zo­ru w ko­pal­ni


SJP.pl


nadszybie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) górn. bu­dow­la lub po­most przy szy­bie wraz z urzą­dze­nia­mi, na któ­rym od­bie­ra się uro­bek i tran­spor­tu­je ludzi;

Wiktionary

Nad­szy­bie – bu­dow­la, a w naj­prost­szym przy­pad­ku po­most obok lub nad szy­bem, może być czę­ścią wieży szy­bo­wej, wraz z urzą­dze­nia­mi (zbior­ni­ki, wagi, prze­no­śni­ki, urzą­dze­nia za­si­la­ją­ce); na nad­szy­biu od­bie­ra się uro­bek wy­do­by­wa­ny z szybu, od­by­wa się stam­tąd rów­nież tran­sport sprzę­tu i ludzi. Naj­czę­ściej nad­szy­bie jest odręb­ną bu­dow­lą, za­wsze ści­śle po­wią­za­ną z szy­bem i wieżą szy­bo­wą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wśród bu­dyn­ków, które mia­ły­by zni­knąć, zna­la­zło się nad­szy­bie daw­nej ma­szy­ny wy­cią­go­wej.

Wiktionary


nadsłuchiwać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. nad­słu­chać)

 (1.1) wy­tę­żać słuch, aby coś usły­szeć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ko­ście­le ksiądz mówił bar­dzo cicho, niek­tó­rzy lu­dzie muszą nad­słu­chi­wać jego głosu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadsłuchiwanie n., nasłuchiwacz m., podsłuchiwacz mos.

 czas. podsłuchiwać, nasłuchiwać

Wiktionary


nadsłupie

w ar­chi­tek­tu­rze an­tycz­nej: dolna część bel­ko­wa­nia wspar­ta bez­poś­red­nio na ko­lum­nach; ar­chi­traw; epi­styl


SJP.pl


nadtamizański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. po­ło­żo­ny nad Ta­mi­zą; po­cho­dzą­cy znad Ta­mi­zy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Była to; ohyd­na spe­lun­ka, nie ma­ją­ca nic ze swo­i­stej ele­gan­cji sław­nych nad­ta­mi­zań­skich ta­wern, ta­kich jak „Old Ge­or­ge Inn” czy „Pro­spect of Whit­by”, na­pręd­ce skle­co­na szopa, spróch­nia­ła i pod­szy­ta wia­trem.

 (1.1) Jeden z an­giel­skich hand­lo­wych ajen­tów nie może wy­dzi­wić się ta­nio­ści bu­ra­ków i ro­bot­ni­ka u nas i tę sferę sto­sun­ków przed­sta­wia w bar­wach tak po­nęt­nych, że za­chwy­ce­ni ka­pi­ta­li­ści nad­ta­mi­zań­scy myślą tu wy­bu­do­wać 20 no­wych cu­krow­ni.

 (1.1) Pod­czas gdy Paryż po­zo­sta­je za­wsze mia­ro­daj­nym w kwe­sty­ach mody nie­wie­ściej, to dla ele­gan­ta wy­rocz­nią w rze­czach szyku i do­bre­go tonu jest je­dy­nie i wy­łącz­nie sto­li­ca nad­ta­mi­zań­ska sic..

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tamiza ż.

 przym. tamizański

Wiktionary


nadtara

do­dat­ko­wo obli­cza­na tara dla to­wa­rów w cięż­szym opa­ko­wa­niu; tara wy­jąt­ko­wa


SJP.pl


nadtlenek

zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy grupę nadt­le­no­wą lub rod­ni­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy grupę nadt­len­ko­wą (O₂²⁻), tj. dwa atomy tlenu po­łą­czo­ne wią­za­niem po­je­dyn­czym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tlen mrz.

Wiktionary


nadtlenki

zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy grupę nadt­le­no­wą lub rod­ni­ki


SJP.pl

Nadt­len­ki – związ­ki che­micz­ne, w któ­rych tlen wy­stę­pu­je na for­mal­nym −I stop­niu ut­le­nie­nia.

Cha­rak­te­ry­stycz­ną cechą nadt­len­ków jest wią­za­nie po­mię­dzy ato­ma­mi tlenu (mo­stek tle­no­wy) #PATRZ, które łatwo ulega ro­zer­wa­niu, przez co nadt­len­ki mają bar­dzo silne wła­ści­wo­ści ut­le­nia­ją­ce i ge­ne­ru­ją wolne rod­ni­ki. Ogrze­wa­nie nadt­len­ku pro­wa­dzi do wy­dzie­la­nia tlenu ato­mo­we­go [O] lub rod­ni­ków nadt­len­ko­wych.

Wikipedia


nadtlenodwusiarczan

sól kwasu nad­siar­ko­we­go, otrzy­my­wa­na przez elek­tro­li­zę rozt­wo­rów wo­do­ro­siar­cza­nów; nad­siar­czan


SJP.pl


nadto

1. spój­nik wpro­wa­dza­ją­cy zda­nie, lub jego część, do­star­cza­ją­ce do­dat­ko­wej in­for­ma­cji
2. przy­słó­wek o zna­cze­niu: zbyt, nad­mier­nie (zwy­kle jako: aż nadto)


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) łączy ko­lej­ne wy­ra­że­nia, zda­nia prze­ka­zu­ją­ce do­dat­ko­we tre­ści

przy­słó­wek

 (2.1) ponad stan; wię­cej niż trze­ba; w więk­szej ilo­ści lub licz­bie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ponadto, oprócz tego, poza tym, przy tym

 (2.1) nadmiernie, za, zanadto, zbyt

Wiktionary


nadton

1. przej­ście po­mię­dzy po­zio­ma­mi ener­ge­tycz­ny­mi;
2. skła­do­wy ton dźwię­ku o czę­stot­li­wo­ści wyż­szej niż ton pod­sta­wo­wy


SJP.pl


nadtoś

"nadto" (zbyt, nad­mier­nie) po­łą­czo­ne z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą "-ś" (np. "Nad­toś w po­chwa­łach szczo­dry!")


SJP.pl


nadtwardówka

jedna z trzech zew­nętrz­nych warstw ścia­ny gałki ocz­nej


SJP.pl


nadtwardówkowy

→ nadt­war­dów­ka


SJP.pl

Patrz:

nadtwardówka

nadtyp

jed­nost­ka kla­sy­fi­ka­cji lub ty­po­lo­gii wyż­sza od typu


SJP.pl


nadumieralność

zja­wi­sko wy­stę­po­wa­nia nad­mier­nej wobec prze­cięt­nej umie­ral­no­ści w danej gru­pie spo­łecz­nej, kul­tu­ro­wej lub wie­ko­wej


SJP.pl


nadumywalkowy

znaj­du­ją­cy się nad umy­wal­ką


SJP.pl


nadusić

1. przy­gnieść, na­cis­nąć;
2. przy­go­to­wać du­szo­ne mięso lub ja­rzy­ny;
3. prze­no­śnie: na­gro­ma­dzić dużo pie­nię­dzy


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) kli­knąć lub na­cis­nąć coś, np. kla­wisz lub dzwo­nek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nadˈuɕit͡ɕ, AS: naduśić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. naduszenie n.

Wiktionary


nadustek

płyt­ka z przo­du głowy sta­wo­no­gów, na któ­rej osa­dzo­na jest warga górna


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ent. zew­nętrz­ny skle­ryt głowy znaj­du­ją­cy się po­ni­żej szwu epi­sto­mal­ne­go, ze­sta­wio­ny ru­cho­mo z wargą górną

Wiktionary

Na­du­stek (łac. "cly­pe­us") – płyt­ka z przo­du głowy sta­wo­no­gów, na któ­rej osa­dzo­na jest warga górna. Wy­róż­nia się ją u więk­szo­ści grup, tj. sko­ru­pia­ków, wijów, pa­ję­cza­ków i owa­dów.

Wikipedia


naduszać

mocno na­ci­skać, przy­gnia­tać


SJP.pl


naduszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|na­du­sić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nadusić

Wiktionary


nadusznica

dawna przy­usz­na ozdo­ba ka­pła­nów wschod­nich


SJP.pl


nadużycie

1. czyn niez­god­ny z ogól­nie przy­ję­ty­mi nor­ma­mi, za­sa­da­mi współ­ży­cia spo­łecz­ne­go;
2. czyn niez­god­ny z pra­wem, zwła­szcza prze­stęp­stwo fi­nan­so­we; mal­wer­sa­cja, prze­kręt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) praw. po­stę­po­wa­nie lub czyn niez­god­ne z pra­wem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadużywanie n.

 czas. nadużyć dk., nadużywać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wykroczenie

Wiktionary


nadużywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) uży­wa­nie cze­goś w nad­mia­rze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mimo że o zgub­nym wpły­wie na­du­ży­wa­nia al­ko­ho­lu też nie trze­ba prze­ko­ny­wać, wód­cza­na ak­cy­za po­zo­sta­nie na do­tych­cza­so­wym po­zio­mie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadużycie n.

 czas. nadużywać ndk., nadużyć dk.

Wiktionary


nadużywać

1. uży­wać cze­goś w nad­mier­nych ilo­ściach, zwy­kle ze szko­dą dla zdro­wia
2. wy­ko­rzy­sty­wać coś w nie­wła­ści­wy spo­sób


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) uży­wać w nad­mia­rze, prze­sa­dzać

 (1.2) wy­ko­rzy­sty­wać coś, ko­rzy­stać z cze­goś nie­wła­ści­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gel­frert był sa­mot­nym, na­du­ży­wa­ją­cym al­ko­ho­lu mu­zy­kiem, człon­kiem par­tii Hit­le­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnaduˈʒɨvat͡ɕ, AS: nadužyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadużycie n., nadużywanie n.

 czas. nadużyć dk.

Wiktionary


nadużyć

1. użyć cze­goś w nad­mier­nych ilo­ściach, zwy­kle ze szko­dą dla zdro­wia
2. wy­ko­rzy­stać coś w nie­wła­ści­wy spo­sób


SJP.pl


nadwaga

1. nad­wyż­ka cię­ża­ru ponad okre­ślo­na wiel­kość;
2. nad­wyż­ka wa­go­wa za­wod­ni­ka prze­kra­cza­ją­ca normę w danej ka­te­go­rii, w niek­tó­rych dy­scy­pli­nach spor­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nad­mier­na masa ciała, na­gro­ma­dze­nie tkan­ki tłu­szczo­wej w or­ga­niz­mie prze­kra­cza­ją­ce op­ty­mal­ne ilo­ści zdro­wot­ne;

 (1.2) nad­mier­na waga cze­goś

Wiktionary

Nad­wa­ga – sy­tu­a­cja, gdy masa ciała czło­wie­ka prze­kra­cza 25 BMI, ale jest mniej­sza niż 30 BMI, od któ­rej za­czy­na się oty­łość.

Jej przy­czy­ny to: prze­ja­da­nie się oraz mała ak­tyw­ność fi­zycz­na – klu­czo­we czyn­ni­ki złego stylu życia, skut­ku­ją­ce na­gro­ma­dze­niem bia­łej tkan­ki tłu­szczo­wej w or­ga­niz­mie, prze­kra­cza­ją­ce 13–18% masy ciała u męż­czyzn i 18–25% masy ciała w przy­pad­ku ko­biet.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) 31,6 pro­cent naj­młod­szych miesz­kań­ców Włoch jest oty­łych bądź ma nad­wa­gę. To o 4 punk­ty pro­cen­to­we mniej niż wy­no­si wskaź­nik w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, gdzie pro­blem ten jest naj­po­waż­niej­szy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: nadˈvaɡa, AS: nadvaga

Wiktionary


nadwagowiec

czło­wiek ma­ją­cy nad­wa­gę


SJP.pl


nadwarciański

przy­miot­nik od: nad Wartą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w bli­skiej od­le­gło­ści od Warty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­wie­dzia­łam się np. o ist­nie­niu w gmi­nie Go­li­na (woj. ko­niń­skie) dzie­wi­czych te­re­nów nad­war­ciań­skich (po­dob­nie jak w są­sied­niej wsi Pyz­dry).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadvarʲˈt͡ɕä̃j̃sʲci, AS: nadvarʹćä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Warta ż.

 przym. warciański

Wiktionary


nadważać

od­wa­żać klien­tom wię­cej to­wa­ru, niż sobie życzą


SJP.pl


nadważyć

od­wa­żyć klien­tom wię­cej to­wa­ru, niż sobie życzą


SJP.pl


nadwerężać

1. usz­ka­dzać coś, nad­wąt­lać, zwy­kle zdro­wie, za­u­fa­nie, siły, wzrok; nad­wy­rę­żać
2. nad­we­rę­żać się - nad­mier­nie się wy­si­lać, tra­cąc na zdro­wiu, si­łach; nad­wy­rę­żać się


SJP.pl


nadwerężyć

1. usz­ko­dzić coś, nad­wąt­lić, zwy­kle zdro­wie, za­u­fa­nie, siły, wzrok; nad­wy­rę­żyć
2. nad­we­rę­żyć się - nad­mier­nie się wy­si­lić, stra­ci­wszy na zdro­wiu, si­łach; nad­wy­rę­żyć się


SJP.pl


nadwełtawski

przy­miot­nik od: nad Weł­ta­wą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­ło­żo­ny nad Weł­ta­wą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W prze­ci­wień­stwie do le­żą­cych da­le­ko od hand­lo­wych szla­ków, hen na pół­no­cy, Gniez­na czy Poz­na­nia, przez nad­weł­taw­ski gród nie­u­stan­nie pły­nął stru­mień ku­piec­kich ka­ra­wan, szyb­ciej do­cie­ra­ły in­for­ma­cje i łat­wiej było wy­słać szpie­gów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Wełtawa ż., Powełtawie n., wełtawit n.

 przym. wełtawski

Wiktionary


nadwiać

daw­niej: wie­jąc, na­pę­dzić na dane miej­sce; na­wiać


SJP.pl


nadwichnąć

czę­ścio­wo, nie­zu­peł­nie zwich­nąć


SJP.pl


nadwieczorny

ma­ją­cy miej­sce przed samym wie­czo­rem


SJP.pl


nadwieprzański

zwią­za­ny z te­re­na­mi po­ło­żo­ny­mi nad Wie­przem, le­żą­cy nad Wie­przem


SJP.pl


nadwieruszyć

daw­niej: oka­le­czyć, nad­we­rę­żyć


SJP.pl


nadwiesić

zbu­do­wać tak, aby górna część bu­dow­li wy­sta­wa­ła


SJP.pl


nadwieszać

bu­do­wać tak, aby górna część bu­dow­li wy­sta­wa­ła


SJP.pl


nadwiewać

daw­niej: wie­jąc, na­no­sić, na­sy­pać cze­goś; na­wie­wać


SJP.pl


nadwieźć

przy­wieźć cze­goś za dużo


SJP.pl


nadwigierski

przy­miot­nik od: nad Wi­gra­mi; nad­wi­grzań­ski


SJP.pl


nadwigrzański

przy­miot­nik od: nad Wi­gra­mi; nad­wi­gier­ski


SJP.pl


nadwiązać

prze­dłu­żyć przez do­szy­cie, do­kle­je­nie itp. ka­wał­ków cze­goś; nadsz­tu­ko­wać, do­wią­zać


SJP.pl


nadwiązywać

prze­dłu­żać przez do­szy­cie, do­kle­je­nie itp. ka­wał­ków cze­goś; nadsz­tu­ko­wy­wać, do­wią­zy­wać


SJP.pl


nadwiślanin

daw­niej: osoba miesz­ka­ją­ca nad Wisłą


SJP.pl

Nad­wi­śla­nin – cza­so­pis­mo li­te­rac­kie i spo­łecz­no-kul­tu­ral­ne wy­da­wa­ne nie­re­gu­lar­nie od marca 1841 do lu­te­go 1842 roku, organ Cy­ga­ne­rii War­szaw­skiej.

Re­dak­to­rem na­czel­nym był Se­we­ryn Fil­le­born, a jego współ­pra­cow­ni­ka­mi mię­dzy in­ny­mi: Józef Boh­dan Dzie­koń­ski, Roman Zmor­ski, Jan Ma­jor­kie­wicz, Se­we­ryn Zenon Sier­piń­ski, Tytus Cha­łu­biń­ski, Au­gust Adam Jeske.

Wikipedia


nadwiślanka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Nad­wi­ślan­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie ryc­kim, w gmi­nie Stę­ży­ca.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Stę­ży­ca. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 96 miesz­kań­ców.

Wikipedia


nadwiślany

zwią­za­ny z te­re­na­mi po­ło­żo­ny­mi nad Wisłą, le­żą­cy nad Wisłą itp.; nad­wi­ślań­ski


SJP.pl


nadwiślański

zwią­za­ny z te­re­na­mi po­ło­żo­ny­mi nad Wisłą, le­żą­cy nad Wisłą itp.; nad­wi­śla­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w bli­skiej od­le­gło­ści od Wisły, po­cho­dzą­cy z oko­lic Wisły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­czel­nik mia­sta i gminy Gro­dzisk Boh­dan Ko­tar­ba pod­szedł do gu­stow­nej me­blo­ścian­ki z sosny nad­wi­ślań­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadvʲiɕˈlãj̃sʲci, AS: nadvʹiślãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Wisła ż., wiślak mos.

Wiktionary


nadwodnik

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny nad­wod­ni­ko­wa­tych


SJP.pl

Nad­wod­nik ("Ela­ti­ne" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny nad­wod­ni­ko­wa­tych ("Ela­ti­na­ce­ae" Du­mort.). Obej­mu­je co najm­niej 30 ga­tun­ków spo­ty­ka­nych na wszyst­kich kon­ty­nen­tach. Wy­stę­pu­ją w eko­sy­ste­mach wod­nych i zwią­za­nych z wo­da­mi (brze­gi, te­re­ny pod­mo­kłe, wy­sy­cha­ją­ce zbior­ni­ki). Niek­tó­re ga­tun­ki upra­wia­ne by­wa­ją jako ro­śli­ny ak­wa­rio­we.

Wikipedia


nadwodnikowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu mal­pi­giow­ców


SJP.pl

Nad­wod­ni­ko­wa­te ("Ela­ti­na­ce­ae" Du­mort.) – ro­dzi­na ro­ślin z rzędu mal­pi­giow­ców ("Mal­pig­hia­les"). Obej­mu­je dwa ro­dza­je z około 35 ga­tun­ka­mi. Przed­sta­wi­cie­le tej ro­dzi­ny wy­stę­pu­ją naj­czę­ściej w płyt­kich, słod­kich wo­dach na wszyst­kich kon­ty­nen­tach z wy­jąt­kiem An­tark­ty­dy, przy czym w stre­fie tro­pi­kal­nej spo­ty­ka­ne są dość rzad­ko, czę­ściej w stre­fie umiar­ko­wa­nej.

Wikipedia


nadwodnikowaty

o ce­chach nad­wod­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


nadwodny

1. znaj­du­ją­cy się w po­bli­żu brze­gu morza, rzeki lub je­zio­ra; przy­brzeż­ny, nad­brzeż­ny;
2. wzno­szą­cy się lub po­ru­sza­ją­cy się ponad po­wierzch­nią wody; na­wod­ny


SJP.pl


nadworny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dwo­rem, od­no­szą­cy się do dworu

 (1.2) daw. od­by­wa­ją­cy się pod gołym nie­bem, na dwo­rze

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (2.1) hist. osoba za­trud­nio­na przez dwór

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Taki jest po­czą­tek het­mań­stwa nad­wor­ne­go, z któ­re­go wy­ro­sło potem het­mań­stwo wiel­kie i polne.

 (1.2) Za­pa­lo­ny sza­chi­sta, spę­dza co­dzien­nie po parę go­dzin nad sza­chow­ni­cą w jed­nej z nad­wor­nych ka­wiarń, które zmie­nia co kilka mie­się­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dworzanin m., nadworność ż., nadworze n., dwór m., dworek m., dwórka ż., dworność ż., dworowanie n., dworak m.

 czas. dworować ndk.

 przym. dworski, dworowy

 przysł. dwornie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dworski

Wiktionary


nadworów

Nad­wo­rów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ko­nec­kim, w gmi­nie Ra­do­szy­ce. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Mak­sy­mi­lia­na Kolbe i św. Fa­u­sty­ny Ko­wal­skiej w Wilcz­ko­wi­cach.

Wikipedia


nadwozie

górna część po­ja­zdu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) część górna po­ja­zdu;

Wiktionary

Nad­wo­zie – część skła­do­wa po­ja­zdu, usta­wio­na na pod­wo­ziu lub słu­żą­ca do mon­ta­żu jego ele­men­tów. Nad­wo­zie skła­da się ze struk­tu­ry no­śnej i ka­ro­se­rii (po­szy­cia). Pod wzglę­dem struk­tu­ry no­śnej po­ja­zdy dzie­li się na kon­struk­cje ra­mo­we (nad­wo­zie nie­nio­są­ce) i sa­mo­no­śne (sa­mo­nio­są­ce; bez­ra­mo­we). Ist­nie­ją też kon­struk­cje poś­red­nie – nad­wo­zie pół­nio­są­ce oraz sa­mo­no­śne z ra­ma­mi czę­ścio­wy­mi.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. nadwoziowy

 rzecz. wóz mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) blacharka, karoseria

Wiktionary


nadwoziownia

dział wyt­wór­ni sa­mo­cho­dów lub za­kła­du re­mon­to­we­go zaj­mu­ją­cy się wyt­wa­rza­niem lub na­pra­wą nad­wo­zi sa­mo­cho­do­wych


SJP.pl


nadwozić

przy­wo­zić w okre­ślo­nym cza­sie; do­star­czać


SJP.pl


nadwołżański

przy­miot­nik od: nad Wołgą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w bli­skiej od­le­gło­ści od Wołgi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W sta­ro­żyt­no­ści Iran za­miesz­ki­wa­ny był przez roz­ma­i­te ludy, do czasu aż skądś, ze ste­pów nad­woł­żań­skich przy­wę­dro­wa­li In­do­i­rań­czy­cy i zo­sta­li tu do dziś.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadvɔwˈʒãj̃sʲci, AS: nadvou̯žãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Wołga ż.

Wiktionary


nadwrażliwiec

po­tocz­nie: osoba bar­dzo wraż­li­wa, prze­ży­wa­ją­ca wszyst­ko in­ten­syw­nie; wraż­li­wiec


SJP.pl


nadwrażliwość

nad­mier­na wraż­li­wość, nad­mier­na re­ak­cja na bodź­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nad­mier­na wraż­li­wość

 (1.2) fizj. in­dy­wi­du­al­na cecha or­ga­niz­mu, która po­le­ga na wy­stę­po­wa­niu nie­pra­wi­dło­wych, nad­mier­nych re­ak­cji przy kon­tak­cie z ja­kimś czyn­ni­kiem zew­nętrz­nym;

Wiktionary

Nad­wraż­li­wość – nie­pra­wi­dło­wa re­ak­cja uczu­lo­ne­go wcze­śniej or­ga­niz­mu na pow­tór­ne zet­knię­cie z an­ty­ge­nem. W jej wy­ni­ku może do­cho­dzić do bar­dzo sil­nej od­po­wie­dzi, za­rów­no typu ko­mór­ko­we­go, jak i hu­mo­ral­ne­go, a w krań­co­wych wy­pad­kach nawet do ni­szcze­nia włas­nych ko­mó­rek.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. nadwrażliwy

 przysł. nadwrażliwie

 rzecz. wrażliwość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mimozowatość, przewrażliwienie, przeczulenie

 (1.1) nadczułość, uczulenie, alergia

Wiktionary


nadwrażliwy

→ nad­wraż­li­wość


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) szcze­gól­nie wraż­li­wy, zbyt­nio wraż­li­wy

Wiktionary

Patrz:

nadwrażliwość

Powiązane:

 rzecz. nadwrażliwość ż., nadwrażliwiec m.

 przysł. nadwrażliwie

Wiktionary


nadwykonanie

świad­cze­nie wy­ko­na­ne przez świad­cze­nio­daw­cę w ilo­ści prze­kra­cza­ją­cej limit okre­ślo­ny w kon­trak­cie w danym roku ka­len­da­rzo­wym


SJP.pl


nadwymiar

zbyt duży roz­miar odzie­ży, obu­wia itp.


SJP.pl


nadwymiarowy

o odzie­ży, obu­wiu itp.: ma­ją­cy zbyt duży roz­miar


SJP.pl


nadwyrężanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|nad­wy­rę­żać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadvɨrɛ̃w̃ˈʒãɲɛ, AS: nadvyrẽũ̯žãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nadwyrężać ndk., nadwyrężyć dk.

 rzecz. nadwyrężenie

Wiktionary


nadwyrężać

1. usz­ka­dzać coś, nad­wąt­lać, zwy­kle zdro­wie, za­u­fa­nie, siły, wzrok; nad­we­rę­żać
2. nad­wy­rę­żać się - nad­mier­nie się wy­si­lać, tra­cąc na zdro­wiu, si­łach; nad­we­rę­żać się


SJP.pl


nadwyrężenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|nad­wy­rę­żyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadvɨrɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ, AS: nadvyrẽũ̯žẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nadwyrężyć dk., nadwyrężać ndk.

 rzecz. nadwyrężanie

Wiktionary


nadwyrężyć

1. usz­ko­dzić coś, nad­wąt­lić, zwy­kle zdro­wie, za­u­fa­nie, siły, wzrok; nad­we­rę­żyć
2. nad­wy­rę­żyć się - nad­mier­nie się wy­si­lić, stra­ci­wszy na zdro­wiu, si­łach; nad­we­rę­żyć się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. nad­wy­rę­żać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|nad­wy­rę­żać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌnadvɨˈrɛ̃w̃ʒɨt͡ɕ, AS: nadvyrẽũ̯žyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadwyrężanie n., nadwyrężenie n.

 czas. nadwyrężać ndk.

Wiktionary


nadwyżka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ilość lub licz­ba cze­goś ponad to, co pla­no­wa­ća­no­wa­ne albo ko­niecz­ne

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Nad­wyż­ka bu­dże­to­wa
  • Nad­wyż­ka fi­nan­so­wa
  • Nad­wyż­ka hand­lo­wa
  • Nad­wyż­ka kon­su­men­ta
  • Nad­wyż­ka kupna
  • nad­wyż­ka pro­du­cen­ta
  • nad­wyż­ka ryn­ko­wa
  • Nad­wyż­ka sprze­da­ży

Wikipedia

Powiązane:

 przym. nadwyżkowy

Wiktionary


nadwyżkowy

→ nad­wyż­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z nad­wyż­ką

 (1.2) bę­dą­cy nad­wyż­ką

Wiktionary

Patrz:

nadwyżka

Przykłady

 (1.2) Cho­dzi prze­de wszyst­kim o kry­zys ro­syj­ski, który spo­wo­do­wał nad­wyż­ko­wą podaż żyw­no­ści na rynku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadwyżka ż.

Wiktionary


nadwzroczna

do­brze wi­dzą­cy na od­le­głość, źle z bli­ska; da­le­kowz­rocz­ny


SJP.pl


nadwzroczność

wada wzro­ku po­wo­du­ją­ca słabe wi­dze­nie z bli­ska; da­le­ko­widzt­wo, da­le­kowz­rocz­ność, hi­per­me­tro­pia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. druga obok krót­kowz­rocz­no­ści naj­czę­ściej spo­ty­ka­na wada re­frak­cyj­na wzro­ku ob­ja­wia­ją­ca się złym wi­dze­niem przed­mio­tów znaj­du­ją­cych się bli­sko;

Wiktionary

Nie mylić z: Star­czowz­rocz­ność.

Nadwz­rocz­ność ( "hy­pe­ro­pia"), da­le­kowz­rocz­ność, hi­per­me­tro­pia – druga, obok krót­kowz­rocz­no­ści, naj­czę­ściej spo­ty­ka­na wada re­frak­cyj­na wzro­ku. Jest wy­ni­kiem zbyt ma­łych roz­mia­rów przed­nio-tyl­nych oka (zbyt krót­ka gałka oczna) w sto­sun­ku do jego siły ła­mią­cej lub nie­wy­star­cza­ją­cej siły ła­mią­cej ukła­du op­tycz­ne­go oka (np. zbyt pła­ska ro­gów­ka) w sto­sun­ku do jego dłu­go­ści.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. nadwzroczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dalekowzroczność

Wiktionary


nadwzroczny

do­brze wi­dzą­cy na od­le­głość, źle z bli­ska; da­le­kowz­rocz­ny


SJP.pl


nadwórna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny;

Wiktionary

Nad­wór­na (daw. "Nad­wor­na", Надвірна, ‏נאַדוואָרנאַ‎, Надворная, "Nad­wir­na") – mia­sto na za­chod­niej Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kow­skim, sto­li­ca re­jo­nu nad­wór­niań­skie­go. Hi­sto­rycz­nie leży na po­gra­ni­czu Hu­cul­szczyz­ny i Po­ku­cia.

We­dług da­nych na 2022 mia­sto było za­miesz­ka­ne przez 22 504 osób.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. nadwórniański

Wiktionary


nadwątlać

czy­nić coś gor­szym, słab­szym


SJP.pl


nadwątlały

czy­nić coś gor­szym, słab­szym


SJP.pl