ananasarnia

szklar­nia słu­żą­ca do ho­dow­li ana­na­sów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogrod. bu­dy­nek przez­na­czo­ny do ho­dow­li ana­na­sów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poza dzie­dziń­cem te­a­tral­nym, a także wzdłuż parku, na gra­ni­cy z ogro­dem użyt­ko­wym, usta­wio­no je­szcze kilka bu­dyn­ków: ana­na­sar­nie, fi­gar­nie itp..

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ananas mos./mrz.

Wiktionary


ananasek

zdrob­nie­nie od: ana­nas


SJP.pl


ananasik

zdrob­nie­nie od: ana­nas


SJP.pl


ananasowate

ro­dzi­na ro­ślin jed­no­li­ścien­nych li­czą­ca około 2000 ga­tun­ków, głów­nie z wil­got­nych lasów Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Pół­noc­nej; bro­me­lio­wa­te, za­pyl­co­wa­te


SJP.pl


ananasowaty

1. o ce­chach po­dob­nych do ana­na­sa;
2. o ce­chach ana­na­so­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. przy­po­mi­na­ją­cy owoc ana­na­sa

 (1.2) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny ana­na­so­wa­tych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ananas mrz., ananasek mrz., ananasowiec mrz., ananasowate nmos.

 przym. ananasowy

 przysł. ananasowo

Wiktionary


ananasowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin jed­no­li­ścien­nych; za­pyl­co­wiec


SJP.pl


ananasowo-cytrynowy

zro­bio­ny z ana­na­sów i cy­tryn, ma­ją­cy smak za­rów­no ana­na­so­wy, jak i cy­try­no­wy itp. (np. sok ana­na­so­wo-cy­try­no­wy)


SJP.pl


ananasowo-kokosowy

zro­bio­ny z ana­na­sów i ko­ko­sów, ma­ją­cy smak za­rów­no ana­na­so­wy, jak i ko­ko­so­wy (np. cia­sto ana­na­so­wo-ko­ko­so­we)


SJP.pl


ananasowy

o smaku ana­na­sa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ana­na­sów, zwią­za­ny z ana­na­sa­mi

 (1.2) przy­rzą­dzo­ny z ana­na­sów, z do­dat­kiem ana­na­sów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Drzew­ka ana­na­so­we rosną bar­dzo po­wo­li.

 (1.2) Mogę ci za­pro­po­no­wać sok ana­na­so­wy albo wodę mi­ne­ral­ną.

 (1.2) Do przy­go­to­wa­nia kok­taj­lu ba­na­no­wo-ana­na­so­we­go wy­star­czą dwa ba­na­ny i czte­ry pla­ste­re­ka­ster­ki ana­na­sa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ananas mrz., ananasarnia ż., ananasik mrz., ananasówka ż.

 przym. ananasowaty

Wiktionary


ananasówka

1. od­mia­na grusz­ki
2. wódka ana­na­so­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. na­lew­ka na ana­na­sie

 (1.2) ogrod. od­mia­na gru­szy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­le­ję ci tro­chę ana­na­sów­ki.

 (1.2) W ogro­dzie Julii ro­śnie ana­na­sów­ka i dwie bery.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ananas mrz.

 przym. ananasowy

Wiktionary


ananda

w hin­du­iz­mie: stan szczę­ścia, roz­ko­szy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anan­da – stan szczę­ścia nie­za­leż­ne­go od wa­run­ków zew­nętrz­nych w hin­du­iz­mie
  • Ānanda – ulu­bio­ny uczeń Buddy

Wikipedia


anandamid

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny wy­stę­pu­ją­cy w or­ga­niz­mach ży­wych, ne­u­ro­prze­kaź­nik wy­dzie­la­ją­cy się pod­czas snu i re­lak­su


SJP.pl

Anan­da­mid ("AEA") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy psy­cho­ak­tyw­nych kan­na­bi­no­i­dów wy­stę­pu­ją­cy w or­ga­niz­mach ży­wych. Wcho­dzi w skład ukła­du en­do­kan­na­bi­no­i­do­we­go. Jest ne­u­ro­prze­kaź­ni­kiem wy­dzie­la­ją­cym się pod­czas snu i re­lak­su. Dzia­ła za­rów­no oś­rod­ko­wo jak i ob­wo­do­wo. Anan­da­mid jest al­ka­lo­i­dem ka­ka­ow­ca.

Wikipedia


ananiasz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Ana­niasz – imię mę­skie po­cho­dze­nia bi­blij­ne­go. Grec­ka forma he­braj­skie­go "Ha­na­niah" – „Jahwe jest ła­ska­wy”. Jed­nym z pa­tro­nów tego imie­nia jest św. Ana­niasz z Da­masz­ku.

Ana­niasz imie­ni­ny ob­cho­dzi 25 stycz­nia, 1 grud­nia i 16 grud­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Bi­blii Ana­niasz był ar­cy­ka­pła­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnãɲaʃ, AS: ãnãńaš

Wiktionary


ananiaszostwo

Ana­niasz z mał­żon­ką; Ana­nia­szo­wie


SJP.pl


ananiaszowie

Ana­niasz z mał­żon­ką; Ana­nia­szo­stwo


SJP.pl


ananiaszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ana­nia­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


ananim

pse­u­do­nim ut­wo­rzo­ny z liter naz­wi­ska au­to­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj pse­u­do­ni­mu; naz­wi­sko au­to­ra za­pi­sa­ne w szyku od­wró­co­nym;

Wiktionary

Ana­nim – pse­u­do­nim ut­wo­rzo­ny przez od­wró­ce­nie ko­lej­no­ści liter w naz­wi­sku au­to­ra lub ar­ty­sty, np. Ste­fan Że­rom­ski po­słu­gi­wał się m.in. pse­u­do­ni­mem Ste­fan Iks­mo­reż, zaś Kurt Wil­helm Marek jest znany jako C.W. Ceram. Mi­łosz Bie­drzyc­ki użył ana­ni­mu Nor­wi­da jako Di­wron i Ta­de­u­sza Ró­że­wi­cza jako Czi­we­żór.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­kła­dem ana­ni­mu może być Iks­mo­reż – Że­rom­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnãɲĩm, AS: ãnãńĩm

Wiktionary


ananimowy

przy­miot­nik od: ana­nim


SJP.pl


ananiński

kul­tu­ra ana­niń­ska - kul­tu­ra schył­ku epoki brązu i wczes­nej epoki że­la­za, przy­pi­sy­wa­na przod­kom ludów ugro­fiń­skich do­rze­cza Wołgi; stwo­rzy­ła silny oś­ro­dek me­ta­lur­gicz­ny


SJP.pl


anankastyczny

→ anan­kazm


SJP.pl

Patrz:

anankazm

anankastyk

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) psych. osoba cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się oso­bo­wo­ścią anan­ka­stycz­ną, ma­ją­ca bar­dzo upo­rząd­ko­wa­ne życie i ma­nia­kal­nie dą­żą­ca do per­fek­cji kosz­tem re­la­cji z in­ny­mi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anankastyczny

Wiktionary


anankazm

na­tręct­wo w po­sta­ci przy­mu­su za­sta­na­wia­nia się nad za­gad­nie­nia­mi non­sen­sow­ny­mi; wy­stę­pu­je głów­nie w schi­zo­fre­nii


SJP.pl

Anan­kazm – ro­dzaj ob­se­sji po­le­ga­ją­cy na przy­mu­sie za­sta­na­wia­nia się nad nie­ma­ją­cy­mi sensu za­gad­nie­nia­mi lub pro­ble­ma­mi nie­moż­li­wy­mi do roz­wią­za­nia. Ter­min wpro­wa­dził do psy­chia­trii Karl Ja­spers.

Wikipedia


ananke

prze­no­śnie: przez­na­cze­nie, fatum


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przez­na­cze­nie, fatum

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anan­ke – w mi­to­lo­gii grec­kiej bo­gi­ni i uo­so­bie­nie ko­niecz­no­ści, bezwz­ględ­ne­go przy­mu­su
  • Anan­ke – księ­życ Jo­wi­sza
  • Anan­ke – ze­spół mu­zycz­ny
  • Grupa Anan­ke – grupa nie­re­gu­lar­nych księ­ży­ców Jo­wi­sza

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Ananke ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) los

Wiktionary


anansi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mit. bóg-pająk z le­gend Afry­ki Za­chod­niej;

Wiktionary

Anan­si ("Pan Pająk") – po­stać mi­to­lo­gicz­na z le­gend Afry­ki Za­chod­niej, bóg trick­ster – wiel­ki oszust.

Pier­wot­nie uwa­ża­ny był za stwór­cę świa­ta, póź­niej – dawcę kul­tu­ry. Wy­czy­ny Anan­sie­go są te­ma­tem lu­do­wych opo­wia­dań, które wy­stę­pu­ją rów­nież w In­diach Za­chod­nich.

Wikipedia


anantasana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jedna z asan; po­zy­cja le­żą­ca na boku, w któ­rej zew­nętrz­na noga jest unie­sio­na do góry, a dłoń zew­nętrz­nej ręki chwy­ta pa­luch unie­sio­nej stopy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pozycja śpiącego Wisznu

Wiktionary


anapa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, w Kraju Kras­no­dar­skim, port nad Mo­rzem Czar­nym;

Wiktionary

Anapa (ros. Анапа) – mia­sto w Rosji, w Kraju Kras­no­dar­skim, port nad Mo­rzem Czar­nym. Około 94 tys. miesz­kań­ców (2021). Jest uz­dro­wi­skiem mor­skim (wody mi­ne­ral­ne, ką­pie­le błot­ne). Są tam te­re­ny upraw win­nej la­to­ro­śli.

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł spo­żyw­czy i ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. anapski

Wiktionary


anapest

wier­szo­wa stopa zło­żo­na z trzech sylab: dwóch krót­kich i dłu­giej w me­try­ce an­tycz­nej, bądź z dwóch nie­ak­cen­to­wa­nych i ak­cen­to­wa­nej w wier­szu sy­la­bo­to­nicz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. w wier­szach stopa me­trycz­na zło­żo­na z dwóch sylab krót­kich i jed­nej dłu­giej;

Wiktionary

Ana­pest (gr. "anápaiston – od­wró­co­ny; dosł. od­bi­ty (dak­tyl),") w me­try­ce ilo­cza­so­wej to stopa me­trycz­na skła­da­ją­ca się z trzech sylab: dwóch krót­kich i jed­nej dłu­giej.

W wier­szach pol­skich od­po­wied­ni­kiem ana­pe­stu jest sek­wen­cja skła­da­ją­ca się z dwóch sylab nie­ak­cen­to­wa­nych i jed­nej ak­cen­to­wa­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od li­me­ry­ków an­giel­skich wy­ma­ga się w za­sa­dzie, by były pi­sa­ne ana­pe­stem (ewen­tu­al­nie z hi­per­ka­ta­lek­są), ale jest to stopa trud­na do utrzy­ma­nia w pol­szczyź­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnapɛst, AS: ãnapest

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anapestyczny

Wiktionary


anapestyczny

→ ana­pest


SJP.pl

Patrz:

anapest

anaplazja

stan roz­ro­stu ko­mó­rek wy­stę­pu­ją­cy w no­wot­wo­rach zło­śli­wych


SJP.pl

Ana­plaz­ja – brak zróż­ni­co­wa­nia lub za­trzy­ma­nie róż­ni­co­wa­nia lub pro­ces odróż­ni­co­wa­nia się ko­mó­rek, pow­sta­wa­nie z ko­mó­rek zróż­ni­co­wa­nych no­wych po­ko­leń ko­mó­rek o coraz to mniej­szym stop­niu zróż­ni­co­wa­nia albo też za­trzy­ma­nie róż­ni­co­wa­nia (doj­rze­wa­nia) ko­mór­ki wraz z za­cho­wa­ną zdol­no­ścią do mno­że­nia się. Cha­rak­te­ry­stycz­na cecha no­wot­wo­rów zło­śli­wych. Obec­nie uważa się, że w pro­ce­sie no­wot­wo­rze­nia nie do­cho­dzi do odróż­ni­co­wa­nia, a ra­czej do za­blo­ko­wa­nia róż­ni­co­wa­nia.

Wikipedia


anaplazmoza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba wy­wo­ła­na przez bak­te­rie Ana­plas­ma prze­no­szo­ne przez kle­szcze z ro­dza­ju Ixo­des, które nam­na­ża­ją się w gra­nu­lo­cy­tach

Wiktionary

Ana­plaz­mo­za (łac. "ana­plas­mo­sis"), ludz­ka ana­plaz­mo­za gra­nu­lo­cy­tar­na (ang. "human gra­nu­lo­cy­tic ana­plas­mo­sis", HGA), daw­niej okre­śla­na jako ludz­ka gra­nu­lo­cy­tar­na ehr­li­chio­za (ang. "human gra­nu­lo­cy­tic ehr­li­chio­sis", HGE), od­kle­szczo­wa cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ły­wa­na przez bak­te­rie Gram-ujem­ne "Ana­plas­ma pha­go­cy­top­hi­lum".

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) ludzka anaplazmoza granulocytarna

Wiktionary


anapodoton

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) brak ko­or­dy­na­cji po­mię­dzy czę­ścia­mi zda­nia zło­żo­ne­go; od­mia­na ana­ko­lu­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ana­po­do­ton po­waż­nie za­wę­ża swoje zna­cze­nie w sto­sun­ku do szer­sze­go po­ję­cia ana­ko­lu­tu, ale mo­że­my go uznać za jeden z ro­dza­jów ana­ko­lu­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnapɔˈdɔtɔ̃n, AS: ãnapodotõn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anantapodoton

Wiktionary


anapski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Anapą, do­ty­czą­cy Anapy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) w re­jo­nach mniej­szo­ścio­wych wiel­ko­ru­scy bru­tal­nie du­si­li po­czu­cie na­ro­do­we przed­sta­wi­cie­li mniej­szo­ści (np. w jed­nej ze sta­nic re­jo­nu anap­skie­go na Ku­ba­niu uwię­zio­no stu­den­ta Ta­ra­nu­chę za de­kla­mo­wa­nie wier­szy kla­sy­ka po­ez­ji ukra­iń­skiej, Ta­ra­sa Szew­czen­ki).

 (1.1) Kra­jo­wy Ko­mi­tet WKP(b) pow­ziął 3 wrze­śnia spe­cjal­ną uchwa­łę ut­wo­rze­nia par­ty­zanc­kich zgru­po­wań: kras­no­dar­skie­go, sła­wiań­skie­go, no­wo­ro­syj­skie­go, anap­skie­go, nief­tie­gor­skie­go, maj­kop­skie­go, ar­ma­wir­skie­go i so­czyń­skie­go, które zjed­no­czy­ły 87 od­dzia­łów par­ty­zanc­kich, li­czą­cych ogó­łem ponad 5500 ludzi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anapa ż.

Wiktionary


anapsyd

przed­sta­wi­ciel pod­gro­ma­dy za­u­rop­sy­dów


SJP.pl


anapsydy

przed­sta­wi­ciel pod­gro­ma­dy za­u­rop­sy­dów


SJP.pl

Anap­sy­dy (Anap­si­da) – pod­gro­ma­da za­u­rop­sy­dów o pry­mi­tyw­nej bu­do­wie, sio­strza­na do kladu Eu­rep­ti­lia, obej­mu­ją­ce­go diap­sy­dy oraz ro­dzi­ny Cap­tor­hi­ni­dae i Pro­to­rot­hy­ri­di­dae. Ich nazwa na­wią­zu­je do braku ot­wo­rów skro­nio­wych w czasz­ce, który uwa­ża­no za cha­rak­te­ry­stycz­ną cechę człon­ków tej grupy; zwią­za­ny z tym swo­i­sty układ mię­śni w czasz­ce ogra­ni­cza spraw­ność ru­chów żu­chwy.

Wikipedia


anarch

po­gard­li­wie: anar­chi­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. środ. polit. anar­chi­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anarchia, anarchista, anarchistka

Wiktionary


anarchia

1. sy­tu­a­cja, w któ­rej wła­dze pań­stwo­we utra­ci­ły kon­tro­lę nad sy­tu­a­cją w kraju; bez­rząd, bez­pra­wie;
2. po­tocz­nie: nie­prze­strze­ga­nie lub brak obo­wią­zu­ją­cych zasad; be­zład, sa­mo­wo­la, chaos;
3. ustrój po­li­tycz­no-spo­łecz­ny bez władz pań­stwo­wych, w któ­rym nie obo­wią­zu­ją prze­pi­sy prawa;
4. śro­do­wi­sko­wo: duże A wpi­sa­ne w okrąg; znak anar­chi­stów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma struk­tu­ry spo­łecz­no-po­li­tycz­nej, w któ­rej nie ma żad­nej ukon­sty­tu­o­wa­nej wła­dzy;

 (1.2) pot. chaos or­ga­ni­za­cyj­ny w in­sty­tu­cji, or­ga­ni­za­cji lub spo­łecz­no­ści

Wiktionary

Anar­chia ( ἀναρχία – „bez wład­cy”) – forma struk­tu­ry spo­łecz­no-po­li­tycz­nej, w któ­rej nie ma żad­nej ukon­sty­tu­o­wa­nej wła­dzy, ani nie obo­wią­zu­ją żadne normy praw­ne.

W ro­zu­mie­niu po­li­tycz­nym (w anar­chiz­mie) to taka struk­tu­ra, w któ­rej pań­stwo zo­sta­je za­stą­pio­ne przez nie­przy­mu­so­wą i nie­scen­tra­li­zo­wa­ną or­ga­ni­za­cję spo­łe­czeń­stwa (np. fe­de­ra­cję au­to­no­micz­nych miej­sco­wo­ści).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) In­ge­ren­cje Wiet­na­mu w spra­wy wew­nętrz­ne kraju w XV w. oraz za­koń­czo­ne klę­ską wojny z Birmą w XVI w. (…) do­pro­wa­dzi­ły Laos do anar­chii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnarxʲja, AS: ãnarχʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anarch mos., anarchizm m., anarchista m., anarchistka ż., anarchizowanie n.

 przym. anarchiczny, anarchistyczny, anarchistowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezrząd, bezprawie

 (1.2) rozprężenie, rozprzężenie; pot. bezhołowie, wolna amerykanka

Wiktionary


anarchiczność

stan cha­o­su i nie­po­rząd­ku w pań­stwie; anar­chia


SJP.pl


anarchiczny

zwią­za­ny z anar­chią, wy­ni­ka­ją­cy z anar­chii, wła­ści­wy anar­chii (np. anar­chicz­ne za­cho­wa­nie, anar­chicz­ny cha­rak­ter)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z anar­chią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Go­rą­cy i żywy tem­pe­ra­ment wło­ski, pod­nie­co­ny te­o­ryą anar­chicz­ną, rwał się do czy­nów, a że sto­sun­ki rol­ni­cze w niek­tó­rych czę­ściach Włoch są okrop­ne, wy­bu­chły więc tu i ów­dzie po­ru­sze­nia agrar­ne, a nawet więk­sze ruchy pow­stań­cze, z któ­rych naj­waż­niej­sze były: w r. 1874 w Bo­lo­nii i w 1876 w Be­ne­ven­cie. Go­rącz­ka ta jed­nak anar­chicz­na za­czę­ła ry­chło prze­cho­dzić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anarchiczność ż., anarchia ż., anarchista mos., anarchistka ż., anarchizacja ż., anarchizowanie n.

 czas. anarchizować ndk.

 przym. anarchistowski, anarchistyczny

Wiktionary


anarchista

1. osoba bę­dą­ca zwo­len­ni­kiem anar­chiz­mu (ide­o­lo­gii i ruchu);
2. po­tocz­nie: zwo­len­nik braku dy­scy­pli­ny, anar­chii w życiu pu­blicz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik anar­chiz­mu

 (1.2) zwo­len­nik kom­plet­ne­go roz­prę­że­nia (anar­chii) w życiu pu­blicz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W Świę­to Nie­pod­le­gło­ści znowu na­pa­rza­li się na­ro­dow­cy z anar­chi­sta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnarˈxʲista, AS: ãnarχʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anarchizm m., anarchia ż., anarchizacja ż., anarchizowanie n.

:: fż. anarchistka ż.

 czas. anarchizować ndk.

 przym. anarchiczny, anarchistyczny, anarchistowski

 przysł. anarchistycznie

Wiktionary


anarchistka

→ anar­chi­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka anar­chiz­mu

Wiktionary

Patrz:

anarchista

Powiązane:

 rzecz. anarchia ż.

:: fm. anarchista mos.

 przym. anarchistyczny, anarchistowski, anarchiczny

 przysł. anarchistycznie

Wiktionary


anarchistowski

przy­miot­nik od: anar­chi­sta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z anar­chi­stą, do­ty­czą­cy anar­chi­sty, wła­ści­wy anar­chi­ście

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anarchista mos., anarchistka ż., anarchizm m., anarchia ż., anarchizacja ż., anarchizowanie n.

 czas. anarchizować ndk.

 przym. anarchiczny, anarchistyczny

 przysł. anarchistycznie

Wiktionary


anarchistyczny

zwią­za­ny z anar­chiz­mem, wła­ści­wy anar­chiz­mo­wi (np. anar­chi­stycz­na po­li­ty­ka, anar­chi­stycz­ni dzia­ła­cze)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z anar­chiz­mem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ruch anar­chi­stycz­ny odz­na­czał się cał­ko­wi­tą ne­ga­cją ist­nie­ją­ce­go po­rząd­ku spo­łecz­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnarxʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãnarχʹistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anarchista m., anarchistka ż., anarchia ż., anarchizm m., anarchizowanie n.

 przym. anarchiczny, anarchistowski

Wiktionary


anarchizacja

do­pro­wa­dza­nie do anar­chii


SJP.pl


anarchizm

1. ide­o­lo­gia i ruch spo­łecz­ny gło­szą­ce zbęd­ność pań­stwa i wszel­kich jego or­ga­nów, uz­na­ją­ce nie­o­gra­ni­czo­ną wol­ność jed­nost­ki za war­tość na­drzęd­ną, po­stu­lu­ją­ce opar­cie życia spo­łecz­ne­go na związ­kach wol­nych gmin;
2. po­tocz­nie: pro­pa­go­wa­nie cha­o­su i braku dy­scy­pli­ny w życiu pu­blicz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ruch spo­łecz­ny i ide­o­lo­gia gło­szą­ca lik­wi­da­cję pań­stwa oraz po­stu­lu­ją­ca nie­o­gra­ni­czo­ną wol­ność za na­drzęd­ną war­tość;

Wiktionary

Anar­chizm – dok­try­na po­li­tycz­na i ruch spo­łecz­ny, które ce­chu­ją się nie­chę­cią wobec wła­dzy oraz odrzu­ce­niem włas­no­ści pry­wat­nej i wszel­kich przy­mu­so­wych form hie­rar­chii. Anar­chizm wzywa do znie­sie­nia pań­stwa, które uważa za nie­po­trzeb­ne i szkod­li­we.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kry­ty­ka wszech­po­tęż­nej mo­nar­chii, ośmie­sza­nie jej in­sty­tu­cji i cze­skie­go życia, re­wo­lu­cyj­ność i przez pe­wien czas nawet anar­chizm Haška spra­wił, że miał on cią­gle kon­flik­ty z po­li­cją i ów­czes­ny­mi prze­pi­sa­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnarxʲism̥, AS: ãnarχʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anarchia ż., anarchista mos., anarchistka ż., anarchizowanie n.

 przym. anarchistyczny, anarchistowski

Wiktionary


anarchizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. sym­pa­ty­zo­wa­nie z anar­chiz­mem

 (1.2) wpro­wa­dza­nie anar­chii, cha­o­su, za­mę­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anarchia ż., anarchizm m., anarchista m., anarchistka ż.

 czas. anarchizować

 przym. anarchiczny, anarchistyczny, anarchistowski

Wiktionary


anarchizować

do­pro­wa­dzać do za­mę­tu, cha­o­su, wy­wo­ły­wać anar­chię


SJP.pl


anarcho-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z anar­chiz­mem

Wiktionary


anarchoindywidualistyczny

→ anar­cho­in­dy­wi­du­a­lizm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z anar­cho­in­dy­wi­du­a­liz­mem, wła­ści­wy anar­cho­in­dy­wi­du­a­liz­mo­wi

Wiktionary

Patrz:

anarchoindywidualizm

Powiązane:

 rzecz. anarchoindywidualizm m.

Wiktionary


anarchoindywidualizm

kie­ru­nek anar­chiz­mu ne­gu­ją­cy wszel­ką wła­dzę pań­stwo­wą, funk­cjo­no­wa­nie in­sty­tu­cji spo­łecz­nych i praw­nych, po­stu­lu­ją­cy nie­zbęd­ność za­cho­wa­nia w ustro­ju bez­pań­stwo­wym drob­nej włas­no­ści pry­wat­nej rów­nych wła­ści­cie­li zrze­szo­nych w wolne gminy; anar­chizm in­dy­wi­du­a­li­stycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) so­cjol. polit. skraj­na forma in­dy­wi­du­a­liz­mu, dok­try­na spo­łecz­no-po­li­tycz­na wy­stę­pu­ją­ca prze­ciw­ko pań­stwu, spo­łe­czeń­stwu, na­ro­do­wi i ro­dzi­nie jako źró­dłom przy­mu­su i znie­wo­le­nia jed­nost­ki;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­ble­ma­ty­ka ame­ry­kań­skie­go anar­cho­in­dy­wi­du­a­liz­mu, nie­o­bec­na w li­te­ra­tu­rze pol­sko­ję­zycz­nej, zo­sta­ła omó­wio­na w wielu opra­co­wa­niach an­glo­ję­zycz­nych (…)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anarchoindywidualistyczny

Wiktionary


anarchokapitalista

zwo­len­nik ide­o­lo­gii gło­szą­cej, że na­le­ży zlik­wi­do­wać sy­stem pań­stwo­wy i za­stą­pić go sy­ste­mem, w któ­rym ist­nie­je wy­łącz­nie włas­ność pry­wat­na i wolny rynek


SJP.pl


anarchokapitalizm

ide­o­lo­gia gło­szą­ca, że na­le­ży zlik­wi­do­wać sy­stem pań­stwo­wy i za­stą­pić go sy­ste­mem, w któ­rym ist­nie­je wy­łącz­nie włas­ność pry­wat­na i wolny rynek; akap, ankap


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. te­o­re­tycz­ny ustrój po­li­tycz­ny opar­ty na braku pań­stwa, wy­mia­nie włas­no­ści pry­wat­nej i wol­nym rynku

 (1.2) polit. ide­o­lo­gia pro­pa­gu­ją­ca anar­cho­ka­pi­ta­lizm (1.1)

Wiktionary

Anar­cho­ka­pi­ta­lizm (znany rów­nież jako „akap” lub „ankap”) – li­ber­ta­riań­ski i in­dy­wi­du­a­li­stycz­ny sy­stem po­li­tycz­ny, który opo­wia­da się za eli­mi­na­cją mo­no­po­lu usług pań­stwa na rzecz pry­wat­nych agen­cji ochro­ny na wol­nym rynku. Twór­cą tego ter­mi­nu jest ame­ry­kań­ski eko­no­mi­sta, hi­sto­ryk i te­o­re­tyk po­li­tycz­ny Mur­ray Roth­bard.

Wikipedia


anarchokolektywistyczny

→ anar­cho­ko­lek­ty­wizm


SJP.pl

Patrz:

anarchokolektywizm

anarchokolektywizm

kie­ru­nek anar­chiz­mu po­stu­lu­ją­cy stwo­rze­nie w dro­dze re­wo­lu­cji ustro­ju bez­pań­stwo­we­go oraz lik­wi­da­cję włas­no­ści pry­wat­nej i od­da­nie jej do dy­spo­zy­cji swo­bod­nie stwo­rzo­nych ko­lek­ty­wów (wspól­not pro­duk­cyj­nych); anar­chizm ko­lek­ty­wi­stycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anar­chizm ko­lek­ty­wi­stycz­ny; dok­try­na i ruch spo­łecz­no-po­li­tycz­ny, po­stu­lu­ją­ce stwo­rze­nie w dro­dze re­wo­lu­cji ustro­ju bez­pań­stwo­we­go opar­te­go na spo­łecz­nej włas­no­ści środ­ków pro­duk­cji;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Włas­ność środ­ków pro­duk­cji w anar­cho­ko­lek­ty­wiz­mie jest uwa­ża­na za zbio­ro­wą – na­le­ży nie do jed­no­stek, ale do sto­wa­rzy­szeń.

 (1.1) Anar­cho­ko­lek­ty­wizm oka­zy­wał się za mało kon­ku­ren­cyj­ny w ry­wa­li­za­cji z ko­mu­niz­mem pań­stwo­wym. Po pro­stu w sfe­rze eko­no­micz­nej obie­cy­wał znacz­nie mniej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anarchokolektywista mos.

 przym. anarchokolektywistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anarchizm kolektywistyczny

Wiktionary


anarchokomunistyczny

→ anar­cho­ko­mu­nizm


SJP.pl

Patrz:

anarchokomunizm

anarchokomunizm

ide­o­lo­gia gło­szą­ca ab­so­lut­ną wol­ność jed­nost­ki, nie­uz­na­ją­ca przy tym włas­no­ści pry­wat­nej, a je­dy­nie wspól­ną; po­łą­cze­nie anar­chiz­mu z ko­mu­niz­mem; ko­mu­nizm anar­chi­stycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. ide­o­lo­gia i ruch spo­łecz­ny łą­czą­cy anar­chizm i ko­mu­nizm, dą­żą­cy do znie­sie­nia pań­stwa i hie­rar­chii, wpro­wa­dze­nia wspól­nej włas­no­ści środ­ków pro­duk­cji oraz sa­mo­rząd­nej, zde­cen­tra­li­zo­wa­nej or­ga­ni­za­cji spo­łe­czeń­stwa opar­tej na wol­nej współ­pra­cy i rów­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ruch sprze­ci­wiał się wła­dzy, pro­mu­jąc idee anar­cho­ko­mu­niz­mu wśród miesz­kań­ców.

Wiktionary


anarchopacyfizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. nurt anar­chiz­mu cał­ko­wi­cie odrzu­ca­ją­cy uży­wa­nie prze­mo­cy, nie­za­leż­nie od jej formy i celów

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anarchizm pacyfistyczny

Wiktionary


anarchosyndykalistyczny

→ anar­cho­syn­dy­ka­lizm


SJP.pl

Patrz:

anarchosyndykalizm

anarchosyndykalizm

1. ide­o­lo­gia gło­szą­ca ko­niecz­ność two­rze­nia syn­dy­ka­tów ro­bot­ni­czych związ­ków za­wo­do­wych, a ne­gu­ją­ca po­trze­bę ist­nie­nia pań­stwa ro­bot­ni­cze­go i rzą­dzą­cej nim par­tii ko­mu­ni­stycz­nej; po­łą­cze­nie syn­dy­ka­liz­mu i anar­chiz­mu;
2. po­gląd przy­pi­sy­wa­ny w Pol­sce opo­zy­cji lat 80. przez wła­dze ko­mu­ni­stycz­ne, gło­szą­cy na­drzęd­ność związ­ków za­wo­do­wych nad par­tią ko­mu­ni­stycz­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. ide­o­lo­gia spo­łecz­no-po­li­tycz­na łą­czą­ca anar­chizm z syn­dy­ka­liz­mem; kie­ru­nek anar­chiz­mu gło­szą­cy, że związ­ki za­wo­do­we (syn­dy­ka­ty) są pod­sta­wo­wym na­rzę­dziem walki kla­so­wej oraz przysz­łą pod­sta­wą or­ga­ni­za­cji spo­łe­czeń­stwa, opar­te­go na do­bro­wol­nej fe­de­ra­cji wol­nych zrze­szeń pra­cow­ni­czych;

Wiktionary

Anar­chizm syn­dy­ka­li­stycz­ny (anar­cho­syn­dy­ka­lizm) – dok­try­na po­li­tycz­na i eko­no­micz­na pow­sta­ła pod ko­niec XIX w. z ini­cja­ty­wy Fer­nan­da Pel­lo­u­tie­ra i Ge­or­ges’a So­re­la, bę­dą­ca syn­te­zą anar­chiz­mu, wol­no­ścio­we­go so­cja­liz­mu i ko­mu­niz­mu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spró­buj­cie po­rów­nać anar­cho­syn­dy­ka­lizm z in­ny­mi od­mia­na­mi anar­chiz­mu.

 (1.1) Tra­dy­cję ru­chów i sto­wa­rzy­szeń, anar­cho­syn­dy­ka­liz­mu, Po­la­cy mają aku­rat do­brze opa­no­wa­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anarchosyndykalista mos., anarchosyndykalistka ż.

 przym. anarchosyndykalistyczny

Wiktionary


anartria

za­bu­rze­nie ar­ty­ku­la­cji wy­wo­ła­ne przez po­ra­że­nie mię­śni ję­zy­ka i jamy ust­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cał­ko­wi­ta lub pra­wie cał­ko­wi­ta nie­moż­ność ar­ty­ku­ło­wa­nia mowy wsku­tek usz­ko­dze­nia apa­ra­tu mowy lub oś­rod­ków ner­wo­wych kon­tro­lu­ją­cych mowę;

Wiktionary

Anar­tria – za­bu­rze­nie mowy po­le­ga­ją­ce na nie­moż­no­ści two­rze­nia ar­ty­ku­ło­wa­nych dźwię­ków. Przy bar­dzo dużym na­si­le­niu prak­tycz­nie unie­moż­li­wia mó­wie­nie. [].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pa­cjent doś­wiad­czał licz­nych pro­ble­mów zdro­wot­nych i pie­lę­gna­cyj­nych, ta­kich jak trud­no­ści w od­dy­cha­niu, dys­fa­gia, anar­tria i de­fi­cyt sa­mo­o­pie­ki.

Wiktionary


anastasis

[czy­taj: ana­stas-is] w iko­no­gra­fii: scena zej­ścia Je­zu­sa do ot­chła­ni, wy­stę­pu­ją­ca w sztu­ce bi­zan­tyj­skiej w II-XIII wieku i eu­ro­pej­skiej od X wieku; Ana­sta­sis


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ana­sta­sis – zmart­wychw­sta­nie (re­zu­rek­cja)
  • Ana­sta­sis (motyw w sztu­ce) – scena zej­ścia Chry­stu­sa do ot­chła­ni
  • Ana­sta­sis (ko­ściół) – bu­dow­la wznie­sio­na w Je­ro­zo­li­mie przez Kon­stan­ty­na I
  • Ana­sta­sis – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Ana­sta­sis – album grupy Dead Can Dance

Wikipedia


anastatyczny

okre­śle­nie druku otrzy­ma­ne­go me­to­dą che­micz­ną bez no­we­go skła­du


SJP.pl


anastatyka

ga­tu­nek ro­śli­ny rocz­nej z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych (krzy­żo­wych); zmart­wychw­stan­ka, róża je­ry­choń­ska, ręka Maryi


SJP.pl


anastazja

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Ana­staz­ja – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Ana­sta­zy. Oz­na­cza „zmart­wychw­sta­ła, wskrze­szo­na”.

Wśród imion na­da­wa­nych nowo na­ro­dzo­nym dzie­ciom, Ana­staz­ja w 2017 roku zaj­mo­wa­ła 41. miej­sce w gru­pie imion żeń­skich. W roku 2022 imię Ana­staz­ja no­si­ło w Pol­sce 22 020 ko­biet, co oz­na­cza 128. po­zy­cję na li­ście naj­czę­ściej wy­stę­pu­ją­cych w kraju imion.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miała na imię Ana­staz­ja i po­cho­dzi­ła z Dal­ma­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈstazʲja, AS: ãnastazʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anastazy mos.

:: zdrobn. Nastka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Nastka

Wiktionary


anastazy

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Ana­sta­zy – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „wskrze­sze­nie”, „zmart­wychw­sta­nie”. Jego żeń­skim od­po­wied­ni­kiem jest Ana­staz­ja.

Ana­sta­zy imie­ni­ny ob­cho­dzi 11 stycz­nia, 22 stycz­nia, 21 kwiet­nia, 27 kwiet­nia, 20 maja, 30 maja, 11 czerw­ca, 14 czerw­ca, 17 sierp­nia, 21 sierp­nia, 16 paź­dzier­ni­ka, 5 grud­nia, 19 grud­nia i 21 grud­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­sze­dłem z domu za Ana­sta­zym, żeby spraw­dzić, gdzie idzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈstazɨ, AS: ãnastazy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anastazja ż.

Wiktionary


anastomoza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. po­łą­cze­nie na­tu­ral­ne lub sztucz­nie wyt­wo­rzo­ne, umoż­li­wia­ją­ce prze­pływ mię­dzy struk­tu­ra­mi or­ga­niz­mu (na­czy­nia­mi, prze­wo­da­mi, włó­kna­mi)

 (1.2) biol. po­łą­cze­nie mię­dzy róż­ny­mi ele­men­ta­mi tego sa­me­go or­ga­niz­mu

 (1.3) geol. nie­wiel­ki, nie­re­gu­lar­ny i czę­sto kręty kanał kra­so­wy roz­wi­nię­ty wzdłuż szcze­li­ny lub po­wierzch­ni mię­dzy­ła­wi­co­wej w skale

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ana­sto­mo­za (me­dy­cy­na)
  • ana­sto­mo­za (grzy­by)
  • ana­sto­mo­za (skały) – ni­skie ka­na­ły na po­zio­mych szcze­li­nach skał

Wikipedia

Powiązane:

 przym. anastomotyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zespolenie

Wiktionary


anastrofa

pow­tó­rze­nie wy­ra­zów w szyku od­wró­co­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. fi­gu­ra sty­li­stycz­na, która po­le­ga na od­wró­ce­niu zwy­kłej ko­lej­no­ści wy­ra­zów w zda­niu lub wer­sie (w celu na­da­nia wy­po­wie­dzi tonu bar­dziej po­e­tyc­kie­go albo dra­ma­tycz­ne­go)

Wiktionary

Ana­stro­fa (gr. ἀναστροφή "anastrophḗ" „od­wró­ce­nie”), epa­na­stro­fa (gr. ἐπαναστροφή "epanastrophḗ") – fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na pow­tó­rze­niu wy­ra­zów w od­wró­co­nym po­rząd­ku. Np. za­miast „Witam was, lor­do­wie”, „Was witam, lor­do­wie”. Czę­sto uży­wa­na przez mi­strza Yodę w fil­mie "Gwiezd­ne wojny".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ana­stro­fie słowa lub frazy są usta­wia­ne w spo­sób nie­ty­po­wy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szyk przestawny

Wiktionary


anastygmat

obiek­tyw nie wy­ka­zu­ją­cy astyg­ma­tyz­mu, jak rów­nież i in­nych wad op­tycz­nych dzię­ki za­sto­so­wa­niu od­po­wied­nich so­cze­wek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fot. ro­dzaj obiek­ty­wu fo­to­gra­ficz­ne­go o bar­dzo do­brze sko­ry­go­wa­nych aber­ra­cjach op­tycz­nych; obiek­tyw, który daje ostry obraz bez znieksz­tał­ceń

Wiktionary

Ana­styg­mat – obiek­tyw fo­to­gra­ficz­ny ze sko­ry­go­wa­ną aber­ra­cją sfe­rycz­ną, komą i astyg­ma­tyz­mem.

Pier­wszym obiek­ty­wem tego typu był pow­sta­ły około 1866 r. kon­cen­trycz­ny obiek­tyw Rossa. Bar­dziej zna­nym, ja­śniej­szym i uda­nym roz­wią­za­niem były za­pro­jek­to­wa­ne w la­tach 1890–1893, przez Paula Ru­dolp­ha z za­kła­dów Ze­is­sa, obiek­ty­wy serii po­cząt­ko­wo zna­nej jako "Ana­stig­ma­ty" (póź­niej prze­mia­no­wa­ne na Pro­ta­ry). Prak­tycz­nie wszyst­kie współ­czes­ne obiek­ty­wy fo­to­gra­ficz­ne są ana­styg­ma­ta­mi.

Wikipedia


anastygmatyczny

→ ana­styg­mat


SJP.pl

Patrz:

anastygmat

anastyloza

przy­wró­ce­nie okre­ślo­ne­mu za­byt­ko­wi lub ze­spo­ło­wi ar­chi­tek­to­nicz­ne­mu wła­ści­wych mu cech i wa­lo­rów kom­po­zy­cyj­nych; re­kom­po­zy­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. re­kon­struk­cja bu­dow­li z ory­gi­nal­nych ele­men­tów przy mi­ni­mal­nym uzu­peł­nie­niu bra­ków; po­now­ne zło­że­nie zruj­no­wa­nych za­byt­ków

Wiktionary

Ana­sty­lo­za – me­to­da re­kon­struk­cji obiek­tów bu­dow­la­nych w na­tu­rze, po­now­ne zmon­to­wa­nie zruj­no­wa­nej bu­dow­li lub od­bu­do­wa jej czę­ści przy uży­ciu za­cho­wa­nych ory­gi­nal­nych frag­men­tów. W obrę­bie Akro­po­lu ateń­skie­go po raz pier­wszy ope­ra­cję taką prze­pro­wa­dził Ni­co­las Ba­la­nos przy re­kon­struk­cji Par­te­no­nu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­kła­da­mi za­sto­so­wa­nia ana­sty­lo­zy są prace kon­ser­wa­tor­skie w Ang­kor Wat w Kam­bo­dży czy Akro­pol ateń­ski w Gre­cji.

Wiktionary


anat

bo­gi­ni w mi­to­lo­gii ka­na­nej­skiej


SJP.pl

Anat, też Anath (ugar. "’nt", ‏ענת‎, Αναθ) – ważna bo­gi­ni ludów za­chod­nio­se­mic­kich (Amo­ry­tów, Ka­na­nej­czy­ków, Ara­mej­czy­ków) czczo­na na roz­le­głych ob­sza­rach sta­ro­żyt­ne­go Bli­skie­go Wscho­du (w Me­zo­po­ta­mii, Sy­ro­pa­le­sty­nie, Iz­ra­e­lu, Ana­to­lii i Egip­cie) w okre­sie od po­ło­wy II tys.

Wikipedia


anat.

skrót od: ana­to­mia, ana­to­micz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl


anatana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Anat­ha­na|ref=tak., ro­dzaj ssaka z ro­dzi­ny tu­pa­jo­wa­tych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ana­ta­ny pro­wa­dzą sa­mot­ni­czy tryb życia.

Wiktionary


anataz

mi­ne­rał, od­mia­na dwut­len­ku ty­ta­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. od­mia­na po­li­mor­ficz­na dwut­len­ku ty­ta­nu;

Wiktionary

Ana­taz (Ok­ta­e­dryt) – mi­ne­rał, od­mia­na po­li­mor­ficz­na dwut­len­ku ty­ta­nu. We­dług usta­leń Lo­u­i­sa Ni­co­la­sa Va­u­qu­e­li­na jego wła­ści­wo­ści są ana­lo­gicz­ne do ru­ty­lu. Pier­wszy raz o tym mi­ne­ra­le pi­sa­no w roku 1738. Nazwa wy­wo­dzi się z grec­kie­go słowa "ana­ta­sis", oz­na­cza­ją­ce­go wy­dłu­że­nie (roz­cią­gnię­cie), co na­wią­zu­je do po­kro­ju mi­ne­ra­łu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. anatazowy

Wiktionary


anateksis

pro­ces za­cho­dzą­cy w głębi sko­ru­py ziem­skiej pro­wa­dzą­cy do na­gro­ma­dze­nia wtór­nej magmy; pa­lin­ge­ne­za


SJP.pl

Ana­tek­sis – pro­ces za­cho­dzą­cy w głębi sko­ru­py ziem­skiej, po­le­ga­ją­cy na stop­nio­wym upłyn­nia­niu skład­ni­ków du­żych kom­plek­sów skał wsku­tek wzro­stu tem­pe­ra­tu­ry. Po­szcze­gól­ne skład­ni­ki skały wy­ta­pia­ne są we­dług ko­lej­no­ści okre­śla­nej ich tem­pe­ra­tu­rą top­nie­nia. Pro­duk­ty ana­tek­sis mogą zo­stać w skale ma­cie­rzy­stej lub pod wpły­wem ci­śnie­nia wy­ci­ska­ne są po­mię­dzy skład­ni­ki nie­u­płyn­nio­ne i gro­ma­dzą się w zdol­nej do two­rze­nia in­truz­ji masie wtór­nej magmy.

Wikipedia


anatema

1. kląt­wa ko­ściel­na; ek­sko­mu­ni­ka;
2. prze­no­śnie: su­ro­wa kry­ty­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kośc. kląt­wa ko­ściel­na, wy­klę­cie, wy­klu­cze­nie ze spo­łecz­no­ści; po­tę­pie­nie po­glą­dów he­re­tyc­kich;

 (1.2) daw. kośc. osoba, przed­miot lub nauka dot­knię­ta kląt­wą ko­ściel­ną

 (1.3) przen. książk. po­tę­pie­nie, wy­klu­cze­nie z ja­kie­goś śro­do­wi­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trud­no przy tym oprzeć się wra­że­niu, iż ana­te­ma , którą Ko­ścio­ły zwy­kłe były ob­kła­dać ta­niec, przy­czy­nia­ła się [—] wbrew in­ten­cjom kleru [—] do swo­bod­ne­go w nim za­cho­wa­nia.

 (1.3) Obło­żo­ny ro­do­wą, są­siedz­ką i śro­do­wi­sko­wą ana­te­mą, wy­je­chał z żoną do Rosji i wszel­ki słuch o nim raz na za­wsze za­gi­nął.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈtɛ̃ma, AS: ãnatẽma

Wiktionary

Powiązane:

 czas. anatematyzować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klątwa kościelna, ekskomunika

Wiktionary


anatidaefobia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żart. lęk przed by­ciem ob­ser­wo­wa­nym przez kacz­kę

Wiktionary


anatman

za­sa­da bud­dyj­ska, zgod­nie z którą dusza jest nietr­wa­ła i śmier­tel­na; prze­ciw­staw­na za­sa­dzie re­in­kar­na­cji; anat­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) bud­dyj­ska dok­try­na (go­dzo­na na różne spo­so­by z re­in­kar­na­cją), zgod­nie z którą nie ist­nie­je trwa­ła dusza (atman), ani w ogóle nic trwa­łe­go;

Wiktionary

Anat­man (skr. "nie-ja", w ję­zy­ku pali "anat­ta") – pod­sta­wo­wa dok­try­na bud­dyj­ska, we­dług któ­rej nie ist­nie­je nic ta­kie­go jak atman (dusza).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãˈnatmãn, AS: ãnatmãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) inna pisownia: anatta

Wiktionary


anatocyzm

za­sa­da po­bie­ra­nia od­se­tek od od­se­tek; pro­cent skła­da­ny


SJP.pl

Ana­to­cyzm (z gr. "ανατοκισμός", trb. "ana­to­kis­mós", pro­cent skła­da­ny, ka­pi­ta­li­za­cja od­se­tek) – na­li­cza­nie od­se­tek od za­le­głych od­se­tek.

Prawo rzym­skie na­zy­wa­ło je "usu­rae usu­ra­rum". Były one za­ka­za­ne.

W pol­skim pra­wie obo­wią­zu­je zakaz ana­to­cyz­mu. Jego celem jest ochro­na dłuż­ni­ka przed nad­mier­ny­mi ob­cią­że­nia­mi z ty­tu­łu od­se­tek.

Wikipedia


anatoksyna

frag­men­ty bak­te­rii lub całe bak­te­rie, które po­zba­wio­no zdol­no­ści cho­ro­bot­wór­czych, mo­gą­ce sty­mu­lo­wać układ od­por­no­ścio­wy or­ga­niz­mu do pro­duk­cji prze­ciw­ciał


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. tok­sy­na bak­te­ryj­na po­zba­wio­na szkod­li­wych wła­ści­wo­ści po unie­czyn­nie­niu che­micz­nym bądź fi­zycz­nym, ale za­cho­wu­ją­ca zdol­ność wy­wo­ły­wa­nia od­po­wie­dzi im­mu­no­lo­gicz­nej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ana­tok­sy­na (tok­so­id) – tok­sy­na bak­te­ryj­na po­zba­wio­na wła­ści­wo­ści tok­sycz­nych
  • ana­tok­sy­na – ne­u­ro­tok­sy­na wyt­wa­rza­na przez si­ni­ce (Cy­a­no­bac­te­ria)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ana­tok­sy­ny można sto­so­wać w szcze­pion­kach ochron­nych.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) toksoid

Wiktionary


anatol

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Ana­tol, Ana­to­liusz ( ἀνατολικός – po­cho­dzą­cy ze Wscho­du; ana­lo­gicz­ne po­cho­dze­nie ma nazwa Ana­to­lii, kra­i­ny w Azji Mniej­szej) – mę­skie imię po­cho­dze­nia grec­kie­go.

Żeń­skie od­po­wied­ni­ki tego imie­nia: Ana­to­lia, Ana­to­la.

Ana­tol imie­ni­ny ob­cho­dzi: 20 marca, 2 maja, 3 czerw­ca, 3 lipca i 20 li­sto­pa­da.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ana­tol wró­cił do Pre­fek­tu­ry z pasz­por­tem i tu gru­bas kon­sta­tu­je, że i w pasz­por­cie rok 1918 jest wy­dra­pa­ny i za­mie­nio­ny na 1919.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnatɔl, AS: ãnatol

Wiktionary


anatola

imię żeń­skie


SJP.pl


anatolek

zdrob­nie­nie od: Ana­tol (imię mę­skie)


SJP.pl


anatolia

kra­i­na w Tur­cji po­kry­wa­ją­ca się z pół­wy­spem Azja Mniej­sza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na i re­gion współ­czes­nej Tur­cji obej­mu­ją­cy pół­wy­sep Azji Mniej­szej;

 (1.2) rzad. imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Ana­to­lia ( Ana­do­lu) – kra­i­na hi­sto­rycz­na w Tur­cji. Obej­mu­je cały pół­wy­sep Azji Mniej­szej oraz część te­re­nów na wschód od niego. Jej po­wierzch­nia sta­no­wi w za­o­krą­gle­niu 2/3 po­wierzch­ni ca­łe­go pań­stwa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Erzu­rum jest mia­stem w Ana­to­lii wschod­niej w Tur­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈtɔlʲja, AS: ãnatolʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anatolijczyk mos., Anatolijka ż., anatolian mzw.

 przym. anatolijski, anatolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Azja Mniejsza

 (1.2) Anatola

Wiktionary


anatolian

rasa psów z grupy mo­lo­sów wy­ho­do­wa­na w Tur­cji; ana­to­lij­ski pies pa­ster­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kynol. rasa psów z grupy mo­lo­sów;

Wiktionary

Ana­to­lij­ski pies pa­ster­ski (ory­gi­nal­na nazwa "ana­do­lu çoban köpeği") – rasa psa za­li­cza­na do grupy mo­lo­sów w typie gór­skim, wy­ho­do­wa­na w Ana­to­lii (Tur­cja) jako pies pa­ster­ski do pil­no­wa­nia owiec. W ję­zy­ku pol­skim uży­wa­ne są je­szcze nazwy ow­cza­rek ana­to­lij­ski i ana­to­lij­ski pies pa­ster­ski. Nie pod­le­ga pró­bom pracy. W 2018 FCI zmie­ni­ło ofi­cjal­nie nazwę rasy na Kan­gal Çoban Köpeği (po­tocz­nie Kan­gal).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈtɔlʲjãn, AS: ãnatolʹi ̯ãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anatolia ż., Anatolijczyk ż., Anatolijka ż.

 przym. anatolijski, anatolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) owczarek anatolijski

Wiktionary


anatolij

ro­syj­skie imię mę­skie


SJP.pl


anatolijczyk

miesz­ka­niec Ana­to­lii (kra­i­ny w Tur­cji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ana­to­lii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnatɔˈlʲijt͡ʃɨk, AS: ãnatolʹii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anatolia ż.

:: fż. Anatolijka ż.

 przym. anatolijski, anatolski

Wiktionary


anatolijka

miesz­kan­ka Ana­to­lii (kra­i­ny w Tur­cji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ana­to­lii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnatɔˈlʲijka, AS: ãnatolʹii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anatolia ż.

:: fm. Anatolijczyk mos.

 przym. anatolijski, anatolski

Wiktionary


anatolijski

→ Ana­to­lia (kra­i­na w Tur­cji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ana­to­lii, zwią­za­ny z Ana­to­lią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­pa­do­cja to kra­i­na po­ło­żo­na na Wy­ży­nie Ana­to­lij­skiej, mię­dzy Mo­rzem Czar­nym a gó­ra­mi Ta­u­rus.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnatɔˈlʲijsʲci, AS: ãnatolʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anatolia ż., Anatolijczyk mos., Anatolijka ż., anatolian mzw.

 przym. anatolski

Wiktionary


anatoliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ana­to­li lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


anatolostwo

Ana­tol z mał­żon­ką; Ana­to­lo­wie


SJP.pl


anatolowie

Ana­tol z mał­żon­ką; Ana­to­lo­stwo


SJP.pl


anatolowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ana­to­la lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


anatolski

1. → Ana­to­lia (kra­i­na hi­sto­rycz­na w Tur­cji);
2. alak­ta­ga ana­tol­ska - ga­tu­nek gry­zo­nia z ro­dzi­ny skocz­ko­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. zwią­za­ny z Ana­to­lią, do­ty­czą­cy Ana­to­lii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anatolia ż., Anatolijczyk mos., Anatolijka ż., anatolian mzw.

 przym. anatolijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. anatolijski

Wiktionary


anatom

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ana­to­mii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) uczo­ny lub le­karz zaj­mu­ją­cy się ana­to­mią

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnatɔ̃m, AS: ãnatõm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anatomiczny, anatomopatologiczny

 przysł. anatomicznie

 rzecz. anatomia ż., anatomopatolog m., anatomik m.

Wiktionary


anatomia

1. dział bio­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem bu­do­wy i kształ­tu ciała ży­wych or­ga­niz­mów;
2. bu­do­wa ciała or­ga­niz­mów ży­wych;
3. prze­no­śnie: do­kład­ny opis i ana­li­za cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. bu­do­wa or­ga­niz­mów ży­wych

 (1.2) biol. nauka o ana­to­mii (1.1);

 (1.3) książk. przen. szcze­gó­ły dzia­ła­nia lub funk­cjo­no­wa­nia cze­goś

 (1.4) pot. lek­cja, za­ję­cia z ana­to­mii (1.2)

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „ana­tom”. Zo­bacz też: wyspa Ana­tom.

Ta stro­na do­ty­czy bio­lo­gii. Zo­bacz też: ana­to­mia (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Ana­to­mia (z gr. "anatomē" „sek­cja (zwłok), kra­ja­nie” od "anatémnein" „po­ciąć”) – dział bio­lo­gii, nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem bu­do­wy or­ga­niz­mów. Przed­mio­tem za­in­te­re­so­wa­nia róż­nych dzia­łów ana­to­mii jest ba­da­nie po­ło­że­nia, kształ­tu, skła­du oraz ewo­lu­cji na­rzą­dów, tka­nek i ko­mó­rek.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ana­to­mię żaby prze­ra­bia­li­śmy w pią­tej kla­sie.

 (1.2) Na uczel­niach wyż­szych uczy się ana­to­mii czło­wie­ka.

 (1.3) Trze­ba poz­nać ana­to­mię tej ma­szy­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈtɔ̃mʲja, AS: ãnatõmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anatom m., anatomik m., anatomista m., anatomizowanie n.

 czas. anatomizować

 przym. anatomiczny

 przysł. anatomicznie

Wiktionary

Synonimy:

skr. anat.

Wiktionary


anatomicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) zgod­nie z ana­to­mią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ana­to­micz­nie serce nie leży ide­al­nie po lewej stro­nie, lecz bar­dziej cen­tral­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anatomik mos., anatom mos., anatomia ż.

 przym. anatomiczny

Wiktionary


anatomiczno-morfologiczny

do­ty­czą­cy ana­to­mii i mor­fo­lo­gii (np. cechy ana­to­micz­no-mor­fo­lo­gicz­ne)


SJP.pl


anatomiczny

1. zwią­za­ny z ana­to­mią, nauką o bu­do­wie or­ga­niz­mów ży­wych;
2. zwią­za­ny z bu­do­wą or­ga­niz­mu ży­we­go, na­wią­zu­ją­cy do jego bu­do­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny z ana­to­mią, do­ty­czą­cy ana­to­mii

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) przy­sto­so­wa­ny do bu­do­wy ciała ludz­kie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dia­gno­sty­ka nad­pro­duk­cji hor­mo­nów obej­mu­je testy la­bo­ra­to­ryj­ne mie­rzą­ce po­ziom hor­mo­nów we krwi lub moczu, testy dy­na­micz­ne oce­nia­ją­ce funk­cję gru­czo­łów oraz ba­da­nia obra­zo­we (USG, TK, MRI) iden­ty­fi­ku­ją­ce po­ten­cjal­ne zmia­ny ana­to­micz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnatɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ, AS: ãnatõmʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anatomia ż., anatom m., anatomik m., anatomiczka ż., anatomiczność ż.

 przysł. anatomicznie

Wiktionary


anatomik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. ana­tom

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈtɔ̃mʲik, AS: ãnatõmʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anatom m., anatomia ż.

 przym. anatomiczny

 przysł. anatomicznie

Wiktionary


anatomio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: ana­to­mia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈtɔ̃mʲjɔ, AS: ãnatõmʹi ̯o

Wiktionary


anatomizować

prze­pro­wa­dzać ana­li­zę bu­do­wy ciała


SJP.pl


anatomopatolog

spe­cja­li­sta, na­u­ko­wiec zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem zmian w bu­do­wie tka­nek i na­rzą­dów wy­wo­ła­nych cho­ro­bą; pa­to­mor­fo­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. spe­cja­li­sta ba­da­ją­cy pa­to­lo­gie w na­rzą­dach, tkan­kach i ko­mór­kach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anatom mos.

 przym. anatomopatologiczny

Wiktionary


anatomopatologia

dział ana­to­mii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem zmian w bu­do­wie tka­nek i na­rzą­dów wy­wo­ła­nych cho­ro­bą; ana­to­mia pa­to­lo­gicz­na, pa­to­mor­fo­lo­gia


SJP.pl


anatomopatologiczny

przy­miot­nik od: ana­to­mo­pa­to­lo­gia; cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ana­to­mo­pa­to­lo­gii, dzia­łu ana­to­mii zaj­mu­ją­ce­go się ba­da­niem zmian w bu­do­wie tka­nek i na­rzą­dów wy­wo­ła­nych cho­ro­bą (np. ba­da­nia ana­to­mo­pa­to­lo­gicz­ne), zwią­za­ny z tym dzia­łem; pa­to­mor­fo­lo­gicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z ana­to­mią pa­to­lo­gicz­ną, do­ty­czą­cy ana­to­mii pa­to­lo­gicz­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anatom mos., anatomia patologiczna ż., anatomopatolog mos.

Wiktionary


anatta

za­sa­da bud­dyj­ska, zgod­nie z którą dusza jest nietr­wa­ła i śmier­tel­na; prze­ciw­staw­na za­sa­dzie re­in­kar­na­cji; anat­man


SJP.pl


anc

skrót od: Afri­can Na­tio­nal Con­gress (Afry­kań­ski Kon­gres Na­ro­do­wy) - cen­tro­le­wi­co­wa par­tia po­li­tycz­na rzą­dzą­ca RPA od 1994 roku


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Afry­kań­ski Kon­gres Na­ro­do­wy – The Afri­can Na­tio­nal Con­gress, ANC
    • ANC Youth Le­a­gue, ANCYL – Afri­can Na­tio­nal Con­gress Youth Le­a­gue
  • Bo­le­sław Anc

Wikipedia


anceps

w me­try­ce an­tycz­nej: ostat­nia sy­la­ba wersu o nie­u­sta­lo­nej po­sta­ci ilo­cza­so­wej


SJP.pl

An­ceps (z łac. "syl­la­ba an­ceps") – w grec­kiej i rzym­skiej po­ez­ji opar­tej na ilo­cza­sie sy­la­ba obo­jęt­na dla me­trum pod wzglę­dem dłu­go­ści.

Wikipedia


ancestralny

bar­dzo stary, wła­ści­wy przod­kom


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy przod­ków

Wiktionary


anch

krzyż egip­ski, ta­liz­man po­wszech­ny w sta­ro­żyt­nym Egip­cie; ankh


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sta­roż. rel. egip­ski hie­ro­glif sym­bo­li­zu­ją­cy życie;

Wiktionary

Anch, ankh, krzyż egip­ski ( crux an­sa­ta) – w mi­to­lo­gii egip­skiej hie­ro­glif oz­na­cza­ją­cy życie. Anch w sta­ro­żyt­nym Egip­cie był sym­bo­lem życia i dla­te­go miał za­pew­niać do­stat­nie oraz wiecz­ne życie. Był zna­kiem-amu­le­tem, ochra­nia­ją­cym za­rów­no w życiu do­czes­nym, jak i po­za­gro­bo­wym. Współ­cze­śnie na­da­je mu się[] mi­stycz­ne oraz ma­gicz­ne zna­cze­nie.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) ankh, krzyż egipski

Wiktionary


anchizaur

ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra z po­drzę­du za­u­ro­po­do­mor­fów


SJP.pl

An­chi­za­ur ("An­chi­sa­u­rus") – ro­śli­no­żer­ny za­u­ro­po­do­morf z ro­dzi­ny an­chi­za­u­rów (An­chi­sa­u­ri­dae).

Wikipedia


anchizaury

klad di­no­za­u­rów z po­drzę­du za­u­ro­po­do­mor­fów


SJP.pl

An­chi­za­u­ry ("An­chi­sa­u­ria") – klad di­no­za­u­rów z grupy za­u­ro­po­do­mor­fów. Zde­fi­nio­wa­ny przez Pe­te­ra Gal­to­na i Paula Up­chur­cha (2004) jako klad obej­mu­ją­cy ro­dza­je "An­chi­sa­u­rus" i "Me­la­no­ro­sa­u­rus", ich ostat­nie­go wspól­ne­go przod­ka oraz wszyst­kich jego po­tom­ków; au­to­rzy za­li­czy­li do An­chi­sa­u­ria ro­dzi­nę An­chi­sa­u­ri­dae z ro­dza­ja­mi "An­chi­sa­u­rus" i "Am­mo­sa­u­rus", oraz ro­dzi­nę Me­la­no­ro­sa­u­ri­dae z ro­dza­ja­mi "Rio­ja­sa­u­rus", "Me­la­no­ro­sa­u­rus", "Ca­me­lo­tia" i "Les­sem­sa­u­rus".

Wikipedia


anchizes

mi­tycz­ny król Dar­da­nos, syn Ka­py­sa i Te­mi­ste


SJP.pl

An­chi­zes (gr. i łac. "An­chi­ses") – król Dar­da­no­su (w po­bli­żu Troi), syn Ka­py­sa i Te­mi­ste. Oj­ciec Ene­a­sza, męża księż­nicz­ki Kre­u­zy. Ene­asz i Kre­u­za byli ro­dzi­ca­mi Aska­niu­sza.

Zgod­nie z grec­ką mi­to­lo­gią bo­gi­ni Afro­dy­ta (Wenus) zstą­pi­ła na zie­mię pod po­sta­cią ko­bie­ty i uwio­dła An­chi­ze­sa.

Wikipedia


anchois

[czy­taj: anszuA lub ąszuA] kon­ser­wa z so­lo­nych sar­de­li, zwy­kle ostro przy­pra­wio­na; an­cho­vy, an­cho­vies


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. okre­śle­nie przet­wo­rów z so­lo­nych sar­de­li eu­ro­pej­skich, pi­kant­nych w smaku (nie­kie­dy pod­fer­men­to­wa­nych), zwy­kle w po­sta­ci fi­le­ta, ko­recz­ka lub pasty;

Wiktionary

An­cho­is (wym. ãszuạ; z hiszp. "an­choa") – fran­cu­skie okre­śle­nie przet­wo­rów z sar­de­li eu­ro­pej­skiej – nie­wiel­kiej, śle­dzio­wa­tej ryby wy­stę­pu­ją­cej w całym Morzu Śró­dziem­nym i w ak­we­nach za­chod­nio­e­u­ro­pej­skich.

Wy­ko­rzy­sty­wa­na jest jako świe­ża, su­ro­wa, wę­dzo­na, su­szo­na i so­lo­na oraz w po­sta­ci przet­wo­rów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oka­za­ło się, że naj­bar­dziej przy­pa­dła jej do gustu pizza z oliw­ka­mi i an­cho­is.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãw̃ʃuˈwa, AS: ãũ̯šuu̯a

Wiktionary


anchorage

[czy­taj: ANkeridż] mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


SJP.pl

An­cho­ra­ge (ofi­cjal­nie Mu­ni­ci­pa­li­ty of An­cho­ra­ge) – skon­so­li­do­wa­ne mia­sto-okręg ( con­so­li­da­ted city-bo­ro­ugh) w Sta­nach Zjed­no­czo­nych po­ło­żo­ny w sta­nie Ala­ska nad Za­to­ką Cooka (Ocean Spo­koj­ny). Obec­ny sta­tus mia­sto uzy­ska­ło w 1975 roku. Mia­sto za­miesz­ku­je 279 671 osób (2007), czyli ponad 40% wszyst­kich miesz­kań­ców Ala­ski. W roku 2023 licz­ba miesz­kań­ców wzro­sła do 286 075 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia do 56,3 osoby/km².

Wikipedia


anchovy

[czy­taj: änczewi] rybka, sar­de­la, zwła­szcza w kon­ser­wach, ostro przy­pra­wio­na


SJP.pl

An­cho­vy – mia­sto na Ja­maj­ce wcho­dzą­ce w skład re­gio­nu Saint James. We­dług spisu lud­no­ści z 1991 roku mia­sto za­miesz­ki­wa­ły 3633 osoby. We­dług sza­co­wa­nych da­nych na rok 2010 w miej­sco­wo­ści miesz­ka­ło 4269 osób.

Wikipedia


anchusina

na­tu­ral­ny barw­nik czer­wo­ny wy­stę­pu­ją­cy w ko­rze­niach al­kan­ny i far­bow­ni­ka; al­ka­ni­na


SJP.pl


ancora

[czy­taj: an­ko­ra] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: je­szcze; czę­sto wy­stę­pu­je w po­wią­za­niu z in­ny­mi okre­śle­nia­mi


SJP.pl


ancug

gwa­ro­wo: ubra­nie mę­skie, gar­ni­tur męski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Poz­nań,Śląsk Cie­szyń­ski,Bu­ko­wi­na,Spisz,Gru­dziądz,Ma­ło­pol­ska po­łud­nio­wa., gwara. więz. uczn. gar­ni­tur

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. ubra­nie (kom­plet)

 (1.3) uczn. wyj­ścio­we, odś­więt­ne ubra­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój fater ła­ził­by w tym an­cu­gu durś, bez nie­dzie­la i bez ty­dzień.

 (1.1) O, zaraz, mam tu pię­kny ancug z west­ką i do tego je­szcze ele­ganc­ki ka­pe­lin­der, w sam raz wszyst­ko dla pana, jakby było spe­cjal­nie uszy­te na miarę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gangol, reg-pl|Poznań|ańcug., reg-pl|Poznań|anzug.

Wiktionary


ancykrys

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Nowy Sącz. urwis, ktoś uciąż­li­wyfakt.

 (1.2) gw-pl|Rop­czy­ce. an­ty­chryst

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nale z njygo an­cy­krys!

Wiktionary


ancykryst

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. an­ty­chryst, dia­beł

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. rel. be­zboż­nik, nie­wie­rzą­cy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jancykryst

 (1.2) jancykryst

Wiktionary


ancylopod

przed­sta­wi­ciel po­drzę­du wy­mar­łych ssa­ków nie­pa­rzy­sto­ko­pyt­nych


SJP.pl


ancylopody

po­drząd wy­mar­łych ssa­ków nie­pa­rzy­sto­ko­pyt­nych


SJP.pl

An­cy­lo­po­dy (An­cy­lo­po­da) – po­drząd wy­mar­łych ssa­ków nie­pa­rzy­sto­ko­pyt­nych.

An­cy­lo­po­dy wy­stę­po­wa­ły od wczes­ne­go eo­ce­nu po plej­sto­cen pół­ku­li pół­noc­nej, a jeden ro­dzaj — w mio­ce­nie na kon­ty­nen­cie afry­kań­skim. Od­kry­to formy an­cy­lo­po­dów, u któ­rych za­miast kopyt wy­stę­po­wa­ły pa­zu­ry.

Wikipedia


ancylostomatoza

pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba czło­wie­ka i zwie­rząt wy­wo­ły­wa­na przez ni­cie­nie tę­go­ryj­ce, ob­ja­wia­ją­ca się m.in. nie­dokr­wi­sto­ścią; an­ky­lo­sto­mia­za; ane­mia gór­ni­ków


SJP.pl


ancylostomiaza

cho­ro­ba wy­wo­ła­na przez tę­go­ryj­ca dwu­nast­ni­cze­go; an­cy­lo­sto­mo­za, "cho­ro­ba gór­ni­cza"


SJP.pl


ancymon

łobuz, urwis, roz­ra­bia­ka; an­cy­mo­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) urwis uda­ją­cy nie­wi­niąt­ko

Wiktionary


ancymonek

łobuz, urwis, roz­ra­bia­ka, an­cy­mon


SJP.pl


and.

skrót od: an­dan­te


SJP.pl


anda

imię żeń­skie


SJP.pl


andabata

gla­dia­tor rzym­ski wal­czą­cy na ślepo w heł­mie za­kry­wa­ją­cym oczy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. rzym­ski gla­dia­tor wal­czą­cy w heł­mie za­kry­wa­ją­cym oczy;

Wiktionary

An­da­ba­ta (an­da­ba­tes) (od gr. ἀναβάτης anabatès) – konny gla­dia­tor wal­czą­cy ślepo w heł­mie po­zba­wio­nym ot­wo­rów na oczy.

Ta ka­te­go­ria gla­dia­to­rów po­pu­lar­na była za cza­sów Cy­ce­ro­na[].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kto padł, pod­no­sił palce do góry, bła­ga­jąc tym zna­kiem li­to­ści, lecz na po­cząt­ku wi­do­wi­ska lud zwy­kle do­ma­gał się śmier­ci ra­nio­nych, zwła­szcza gdy cho­dzi­ło o an­da­ba­tów, któ­rzy mając twa­rze za­kry­te, po­zo­sta­wa­li mu niez­na­ni.

Wiktionary


andaluski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. lub rzad. zwią­za­ny z An­da­luz­ją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andaluzyjski mrz., Andaluzja ż.

 przym. andaluzyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) andaluzyjski

Wiktionary


andaluzja

1. kra­i­na hi­sto­rycz­na w Hisz­pa­nii;
2. re­gion au­to­no­micz­ny w Hisz­pa­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kra­i­na w po­łud­nio­wej Hisz­pa­nii

 (1.2) geogr. adm. wspól­no­ta au­to­no­micz­na po­ło­żo­na w po­łud­nio­wej Hisz­pa­nii;

Wiktionary

An­da­luz­ja (hiszp. "Andalucía", z arab. "Al-An­da­lus", pier­wot­na nazwa na­wią­zy­wa­ła do Wan­da­lów) – naj­lud­niej­sza i druga pod wzglę­dem po­wierzch­ni wspól­no­ta au­to­no­micz­na po­ło­żo­na w po­łud­nio­wej Hisz­pa­nii, obej­mu­je więk­szą część re­gio­nu hi­sto­rycz­ne­go o tej samej naz­wie oraz pasmo gór­skie na pół­no­cy Sier­ra Mo­re­na. Gra­ni­czy na pół­no­cy z Estre­ma­du­rą i Ka­sty­lią-La Man­chą, na wscho­dzie Mur­cją, a na za­cho­dzie z Por­tu­ga­lią.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Głów­nym mia­stem An­da­luz­ji jest Se­wil­la.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãndaˈluzʲja, AS: ãndaluzʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andaluzyjski mrz., Andaluzyjczyk mos., Andaluzyjka ż., andaluzyt mrz., andaluz mzw.

 przym. andaluzyjski, andaluski, andaluzytowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. al-Andalus, Al-Andalus

Wiktionary


andaluzyjczyk

miesz­ka­niec An­da­luz­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec An­da­luz­ji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pablo po­cho­dzi z Se­wil­li, więc jest An­da­lu­zyj­czy­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãndaluˈzɨjt͡ʃɨk, AS: ãndaluzyi ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andaluzja ż.

:: fż. Andaluzyjka ż.

 przym. andaluzyjski

Wiktionary


andaluzyjka

miesz­kan­ka An­da­luz­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka An­da­luz­ji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãndaluˈzɨjka, AS: ãndaluzyi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andaluzja ż., andaluzyt mrz.

:: fm. Andaluzyjczyk mos.

 przym. andaluzyjski, andaluzytowy

Wiktionary


andaluzyjski

→ An­da­luz­ja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­da­luz­ją, wy­wo­dzą­cy się z An­da­luz­ji

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. dia­lekt an­da­lu­zyj­ski ję­zy­ka hisz­pań­skie­go

Wiktionary

Patrz:

Andaluzja

Wymowa:

IPA: ˌãndaluˈzɨjsʲci, AS: ãndaluzyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andaluzja ż., Andaluzyjczyk mos., Andaluzyjka ż., andaluzyt mrz.

 przym. andaluzytowy, andaluski

Wiktionary


andaluzyt

mi­ne­rał, od­mia­na po­li­mor­ficz­na krze­mia­nu glinu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. rzad­ki mi­ne­rał na­le­żą­cy do grupy krze­mia­nów;

Wiktionary

An­da­lu­zyt – rzad­ki mi­ne­rał na­le­żą­cy do grupy krze­mia­nów. Jego nazwa po­cho­dzi od An­da­luz­ji (Hisz­pa­nia), gdzie po raz pier­wszy mi­ne­rał ten zna­le­zio­no (1798 r.).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy an­da­lu­zyt za­li­cza się do gli­no­krze­mia­nów?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãndaˈluzɨt, AS: ãndaluzyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andaluzyjski mrz., Andaluzja ż., Andaluzyjczyk mos., Andaluzyjka ż.

 przym. andaluzytowy, andaluzyjski

Wiktionary


andaluzytowy

→ an­da­lu­zyt


SJP.pl

Patrz:

andaluzyt

andaman

część nazw wielu wysp w ar­chi­pe­la­gu An­da­ma­ny, m.in. An­da­man Środ­ko­wy, Mały An­da­man


SJP.pl


andamanin

miesz­ka­niec An­da­ma­nów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. rdzen­ny miesz­ka­niec An­da­ma­nów;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andamany nmos.

:: fż. Andamanka ż.

 przym. andamański

Wiktionary


andamanka

miesz­kan­ka An­da­ma­nów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. rdzen­na miesz­kan­ka wysp An­da­ma­nów;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andamany nmos.

:: fm. Andamanin mos.

 przym. andamański

Wiktionary


andamany

ar­chi­pe­lag le­żą­cy na Oce­a­nie In­dyj­skim po­mię­dzy Za­to­ką Ben­gal­ską a Mo­rzem An­da­mań­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. ar­chi­pe­lag le­żą­cy na Oce­a­nie In­dyj­skim po­mię­dzy Za­to­ką Ben­gal­ską a Mo­rzem An­da­mań­skim;

Wiktionary

An­da­ma­ny – ar­chi­pe­lag le­żą­cy na Oce­a­nie In­dyj­skim po­mię­dzy Za­to­ką Ben­gal­ską a Mo­rzem An­da­mań­skim. Wcho­dzi w skład in­dyj­skie­go te­ry­to­rium związ­ko­we­go An­da­ma­ny i Ni­ko­ba­ry.

Ar­chi­pe­lag, dłu­go­ści 352 km i sze­ro­ko­ści do 51 km, skła­da się z 572 wysp, z któ­rych 26 jest za­miesz­ka­nych. Od Ni­ko­ba­rów od­dzie­la je Kanał Dzie­sią­te­go Stop­nia. An­da­ma­ny zaj­mu­ją po­wierzch­nię 6408 km² i za­miesz­ku­je je 314 239 miesz­kań­ców (2001). Sto­li­cą i głów­nym oś­rod­kiem jest Port Blair.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Andamanin mos., Andamanka ż.

 przym. andamański

Wiktionary


andamański

→ An­da­ma­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­da­ma­na­mi, do­ty­czą­cy An­da­ma­nów

Wiktionary

Patrz:

Andamany

Powiązane:

 rzecz. Andamany nmos., Andamanin mos., Andamanka ż.

Wiktionary


andante

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: umiar­ko­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. umiar­ko­wa­nie wolno wy­ko­na­na część ut­wo­ru, szyb­sza niż ada­dżio

 (1.2) muz. utwór wy­ko­na­ny w umiar­ko­wa­nie wol­nym tem­pie

przy­miot­nik

 (2.1) muz. umiar­ko­wa­nie wolny

przy­słó­wek

 (3.1) muz. umiar­ko­wa­nie wolno

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdãntɛ, AS: ãndãnte

Wiktionary


andantino

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: nieco szyb­ciej niż an­dan­te


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. część ut­wo­ru nieco szyb­sza niż an­dan­te

 (1.2) muz. utwór wy­ko­na­ny nieco szyb­ciej niż an­dan­te

przy­miot­nik

 (2.1) muz. nieco szyb­szy niż an­dan­te

przy­słó­wek

 (3.1) muz. nieco szyb­ciej niż an­dan­te

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãndãnˈtʲĩnɔ, AS: ãndãntʹĩno

Wiktionary


andegawen

czło­nek dy­na­stii wy­wo­dzą­cej się od hra­biów i ksią­żąt an­de­ga­weń­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. mo­nar­cha wy­wo­dzą­cy się z dy­na­stii an­de­ga­weń­skiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta linia An­de­ga­we­nów wy­ga­sła na Ka­ro­lu IV z Maine, ty­tu­lar­nym królu Ne­a­po­lu w 1481

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andegaweńczyk mos., Andegawenia ż.

:: fż. Andegawenka ż.

 przym. andegaweński

Wiktionary


andegaweni

dy­na­stia wy­wo­dzą­ca się od hra­biów i ksią­żąt an­de­ga­weń­skich; An­de­ga­we­no­wie


SJP.pl


andegawenia

kra­i­na hi­sto­rycz­na we Fran­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w za­chod­niej Fran­cji, w do­rze­czu dol­nej Loary;

Wiktionary

An­de­ga­we­nia ( Anjou, An­de­ga­via) – kra­i­na hi­sto­rycz­na w za­chod­niej Fran­cji, w do­rze­czu dol­nej Loary.

W okre­sie rzym­skim była za­miesz­ki­wa­na przez ga­lij­skie ple­mio­na An­de­ka­wów. W X wieku była hrab­stwem fran­cu­skim. W 1154 przesz­ła w po­sia­da­nie Plan­ta­ge­ne­tów. W 1205 zo­sta­ła odzy­ska­na dla Fran­cji przez Fi­li­pa II Au­gu­sta. Od 1360 znaj­do­wa­ła się jako księ­stwo w rę­kach dy­na­stii An­de­ga­we­nów ne­a­po­li­tań­skich. W 1487 zo­sta­ła osta­tecz­nie włą­czo­na do Fran­cji.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Andegawen mos., Andegaweńczyk mos., Andegawenka ż., Andegaw mrz.

 przym. andegaweński, andegawski

Wiktionary


andegawenka

miesz­kan­ka An­de­ga­we­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka An­de­ga­we­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andegawenia ż.

:: fm. Andegaweńczyk mos.

 przym. andegaweński

Wiktionary


andegawenowie

dy­na­stia wy­wo­dzą­ca się od hra­biów i ksią­żąt an­de­ga­weń­skich; An­de­ga­we­ni


SJP.pl

Zo­bacz też: An­de­ga­we­no­wie (Ka­pe­tyn­go­wie).

An­de­ga­we­no­wie (fr. "d’Anjou") – nazwą tą okre­śla się kilka rodów rzą­dzą­cych w Hrab­stwie An­de­ga­we­nii (fr. "Anjou"), kra­i­nie w za­chod­niej Fran­cji. Pierw­si An­de­ga­we­no­wie byli hra­bia­mi An­de­ga­we­nii od cza­sów ka­ro­liń­skich, zwie się ich także In­gel­ge­ra­mi od pro­to­pla­sty rodu – In­gel­ge­ra.

Wikipedia


andegaweńczyk

miesz­ka­niec An­de­ga­we­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec An­de­ga­we­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andegawenia ż.

:: fż. Andegawenka ż.

 przym. andegaweński

Wiktionary


andegaweński

przy­miot­nik od: An­de­ga­we­nia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­de­ga­we­nią, do­ty­czą­cy An­de­ga­we­nii

 (1.2) zwią­za­ny z An­de­ga­we­na­mi (dy­na­stią)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ter­min wina z Do­li­ny Loary mówi więc nie­wie­le i le­piej rzecz uści­ślać: wina nan­tej­skie, an­de­ga­weń­skie, tu­reń­skie, or­le­ań­skie czy wresz­cie wina znad środ­ko­wej Loary.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andegawen mos., Andegaweńczyk mos., Andegawenia ż., Andegawenka ż.

Wiktionary


anderlecht

mia­sto w Bel­gii


SJP.pl

An­der­lecht – mia­sto i gmina w Bel­gii, jedna z 19 w dwu­ję­zycz­nym Re­gio­nie Sto­łecz­nym Bruk­se­li, w Okrę­gu Sto­łecz­nym Bruk­se­li, po­łą­czo­na z resz­tą Bruk­se­li 5. linią metra.

W miej­sco­wo­ści jest kilka hi­sto­rycz­nie i ar­chi­tek­to­nicz­nie wy­o­dręb­nio­nych dziel­nic, jedną z naj­cie­ka­wszych jest dziel­ni­ca zwana La Roue "(Het Rad)". Inne dziel­ni­ce w mie­ście: Ve­e­we­y­de "(Ve­e­we­i­de)", Cu­reg­hem "(Ku­re­gem)", Sche­ut, Ne­er­pe­de. Do mia­sta na­le­ży rów­nież wieś Mo­or­te­be­ek.

Wikipedia


anderman

naz­wi­sko


SJP.pl


anders

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­ders – pol­ski pro­jekt bo­jo­we­go wozu pie­cho­ty
  • An­ders – pol­ski pro­jekt czoł­gu pod­sta­wo­we­go
  • Anna Maria An­ders (ur. 1950) – pol­ska po­li­tyk i dzia­łacz­ka po­lo­nij­na. Córka gen. Wła­dy­sła­wa An­der­sa
  • Günther An­ders (1902-1992) – nie­miec­ki fi­lo­zof
  • Hen­ryk An­ders (1913-1993) – pol­ski mu­zy­ko­log
  • Irena Re­na­ta An­ders (1920-2010) – pol­ska ar­tyst­ka, dzia­łacz­ka po­lo­nij­na. Druga żona gen. Wła­dy­sła­wa An­der­sa
  • Karol An­ders (1893-1971) – dow­bor­czyk, puł­kow­nik ka­wa­le­rii Woj­ska Pol­skie­go
  • Peter An­ders (1908-1954) – nie­miec­ki śpie­wak ope­ro­wy
  • Ta­de­usz An­ders (1902-1995) – ofi­cer ar­ty­le­rii w służ­bie sta­łej Woj­ska Pol­skie­go, puł­kow­nik w Pol­skich Si­łach Zbroj­nych.
  • Tho­mas An­ders (ur. 1963) – nie­miec­ki pio­sen­karz, kom­po­zy­tor i pro­du­cent mu­zycz­ny, czło­nek duetu Mo­dern Tal­king
  • Wła­dy­sław An­ders (1892-1970) – ge­ne­rał broni Woj­ska Pol­skie­go, Na­czel­ny Wódz Pol­skich Sił Zbroj­nych w la­tach 1944-1945
  • An­ders – bel­gij­ska i fla­mandz­ka par­tia po­li­tycz­na o pro­fi­lu li­be­ral­nym

Wikipedia


andersen

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alf An­der­sen (1906–1975) – nor­we­ski sko­czek nar­ciar­ski, mistrz olim­pij­ski
  • Arild An­der­sen (1945–) – nor­we­ski muzyk jaz­zo­wy
  • Astrid Hjertenæs An­der­sen (1915–1985) – nor­we­ska po­et­ka i tłu­macz­ka
  • – pi­sarz duń­ski
  • Brian An­der­sen (1971–) – duń­ski żuż­lo­wiec
  • Do­rot­hy Han­si­ne An­der­sen (1901–1963) – ame­ry­kań­ska pe­dia­tra
  • Elmer An­der­sen (1909–2004) – po­li­tyk USA
  • Flem­ming An­der­sen (1968–) – duń­ski ry­sow­nik
  • Geir An­der­sen – sko­czek nar­ciar­ski
  • Hans Chri­stian An­der­sen (1805–1875) – ba­śnio­pi­sarz duń­ski
  • Hans Ni­klas An­der­sen (1980–) – duń­ski żuż­lo­wiec
  • Hen­rik An­der­sen (1965–) – były duń­ski pił­karz

Wikipedia


andersenowski

taki jak u An­der­se­na, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla An­der­se­na


SJP.pl


anderson

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­der­son – szkoc­ki klan ni­zin­ny
  • An­der­son – pol­ski herb szla­chec­ki
  • An­der­son – rzeka w Ka­na­dzie, na ob­sza­rze Te­ry­to­riów Pół­noc­no-Za­chod­nich
  • An­der­son – miej­sco­wość w sta­nie Ala­ba­ma, w hrab­stwie La­u­der­da­le
  • An­der­son – mia­sto w sta­nie Ala­ska, w okrę­gu De­na­li
  • An­der­son – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Min­ne­ha­ha
  • An­der­son – mia­sto w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie Sha­sta
  • An­der­son – mia­sto w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Ma­di­son
  • An­der­son – mia­sto w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie McDonald
  • An­der­son – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie New Jer­sey, w hrab­stwie War­ren
  • An­der­son – mia­sto w sta­nie Ka­ro­li­na Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie An­der­son
  • An­der­son – mia­sto w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Gri­mes

Wikipedia


andersowiec

po­tocz­nie: żoł­nierz Armii Pol­skiej ut­wo­rzo­nej w ZSRR pod do­wództ­wem ge­ne­ra­ła Wła­dy­sła­wa An­der­sa


SJP.pl


andersson

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Benny An­ders­son – szwedz­ki kom­po­zy­tor i aran­żer
  • Björn An­ders­son – szwedz­ki pił­karz
  • Björn An­ders­son – szwedz­ki żuż­lo­wiec
  • Chri­stof­fer An­ders­son – szwedz­ki pił­karz
  • Johan Gun­nar An­ders­son – szwedz­ki ge­o­log, ar­che­o­log, si­no­log
  • Karin Dre­i­jer An­ders­son – szwedz­ka wo­ka­list­ka
  • Karl Johan An­ders­son – szwedz­ki po­dróż­nik i ba­dacz Afry­ki
  • Li An­ders­son – fiń­ska po­li­tyk
  • Mag­da­le­na An­ders­son – szwedz­ka eko­no­mist­ka i po­li­tyk
  • Sven An­ders­son – szwedz­ki pił­karz i tre­ner
  • Sven An­ders­son – szwedz­ki pił­karz
  • Sven An­ders­son – szwedz­ki in­ży­nier i kie­row­ca wy­ści­go­wy

Wikipedia


andezaur

ro­śli­no­żer­ny di­no­za­ur z in­fra­rzę­du za­u­ro­po­dów


SJP.pl

An­de­za­ur ("An­de­sa­u­rus del­ga­doi") ja­szczur an­dyj­ski – ro­śli­no­żer­ny, czwo­ro­noż­ny za­u­ro­pod z ro­dzi­ny an­de­za­u­rów (An­de­sa­u­ri­dae), spo­krew­nio­ny z sal­ta­za­u­rem.

Żył w okre­sie kredy (ok. 110-95 mln lat temu) na te­re­nach Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Dłu­gość ciała ok. 15-18 m, masa 7-10 t. Jego szcząt­ki zna­le­zio­no w Ar­gen­ty­nie (w pro­win­cji Neuquén).

Wikipedia


andezyn

mi­ne­rał z grupy pla­gio­kla­zów, gli­no­krze­mian sodu i wap­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z grupy pla­gio­kla­zy­a­gio­kla­zów, gli­no­krze­mian sodu i wap­nia;

Wiktionary

An­de­zyn – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów za­li­cza­ny do pla­gio­kla­zów. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów po­spo­li­tych.

Nazwa po­cho­dzi od Andów, gdzie po­spo­li­cie wy­stę­pu­je.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mi­ne­ra­ły tej grupy – głów­nie la­bra­dor i an­de­zyn – po­sia­da­ją zdol­ność tzw. iry­za­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andy nmos., andezyt mrz.

 przym. andyjski, andezytowy

Wiktionary


andezyt

drob­no­ziar­ni­sta wul­ka­nicz­na skała wy­lew­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. obo­jęt­na skała mag­mo­wa wy­lew­na lub sub­wul­ka­nicz­na;

Wiktionary

An­de­zyt – obo­jęt­na skała wul­ka­nicz­na lub sub­wul­ka­nicz­na o struk­tu­rze por­fi­ro­wej.

W skład an­de­zy­tu wcho­dzą: pla­gio­kla­zy, bio­tyt, pi­rok­se­ny i am­fi­bo­le. An­de­zyt ma barwę szarą, bru­nat­ną, zie­lo­ną lub czar­ną. An­de­zy­ty pie­niń­skie mają barwy białe do jas­no­sza­rych, z czar­ny­mi krysz­tał­ka­mi am­fi­bo­li.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. andezytowy

 rzecz. andezyn mrz.

Wiktionary


andezytowy

→ an­de­zyt


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) miner. zwią­za­ny z an­de­zy­tem, do­ty­czą­cy an­de­zy­tu

Wiktionary

Patrz:

andezyt

Powiązane:

 rzecz. andezyt mrz., andezyn mrz.

Wiktionary


andiżan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto we wschod­nim Uzbe­ki­sta­nie, w Kot­li­nie Fer­gań­skiej, przy gra­ni­cy z Kir­gi­sta­nem, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na wi­la­je­tu;

Wiktionary

An­di­żan (uzb. "An­di­jon", uzb. cyr. Андижон; ros. Андижан) – mia­sto we wschod­nim Uzbe­ki­sta­nie, w Kot­li­nie Fer­gań­skiej, nad rzeką An­di­jon­soy, przy gra­ni­cy z Kir­gi­sta­nem, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na wi­la­je­tu an­di­żań­skie­go. W 2016 roku li­czy­ło 398,2 tys. miesz­kań­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. andiżański

Wiktionary


andiżański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­di­ża­nem, do­ty­czą­cy An­di­ża­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andiżan mrz.

Wiktionary


andoma

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w ob­wo­dzie wo­ło­godz­kim Rosji, ucho­dzą­ca do je­zio­ra Onega

Wiktionary

Powiązane:

 przym. andomski

Wiktionary


andomski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­do­mą, do­ty­czą­cy An­do­my

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andoma ż.

Wiktionary


andoniedźwiedź

an­do­niedź­wiedź oku­la­ro­wy - ga­tu­nek niedź­wie­dzia; niedź­wiedź an­dyj­ski, niedź­wiedź oku­la­ro­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tre­marc­tos|Ger­va­is|ref=tak., ro­dzaj dra­pież­nych ssa­ków z ro­dzi­ny niedź­wie­dzio­wa­tych wy­stę­pu­ją­cych w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej;

 (1.2) zool. niedź­wiedź z ro­dza­ju an­do­niedź­wie­dzi (1.1)

Wiktionary

An­do­niedź­wiedź ("Tre­marc­tos") – ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny niedź­wie­dzio­wa­tych (Ur­si­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Zdję­cia an­do­niedź­wie­dzia zro­bił w Ko­lum­bii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedźwiedź mzw.

Wiktionary


andonik

imię mę­skie


SJP.pl


andora

pań­stwo w Eu­ro­pie i sto­li­ca tegoż pań­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. nie­wiel­kie pań­stwo w Eu­ro­pie mię­dzy Fran­cją a Hisz­pa­nią;

 (1.2) geogr. sto­li­ca pań­stwa An­do­ra (1.1);

 (1.3) geogr. miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Li­gu­ria, w pro­win­cji Sa­vo­na;

Wiktionary

An­do­ra, Księ­stwo An­do­ry (kat. Prin­ci­pat d’An­dor­ra []), nazwa hi­sto­rycz­na (włas­na, tj. en­do­nim): "Do­li­ny An­do­ry" (kat. Les Valls d’An­dor­ra) – małe pań­stwo w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Eu­ro­pie, bez do­stę­pu do morza. Leży w Pi­re­ne­jach, gra­ni­cząc od pół­no­cy z Fran­cją, a od po­łud­nia z Hisz­pa­nią.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czemu prze­gra­li­śmy z An­do­rą?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdɔra, AS: ãndora

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andorka ż., Andorczyk mos.

 przym. andorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) urz. Księstwo Andory

Wiktionary


andorczyk

miesz­ka­niec An­do­ry (mia­sta)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­dor­czyk. (miesz­ka­niec An­do­ry, mia­sta)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdɔrt͡ʃɨk, AS: ãndorčyk

Wiktionary


andorka

miesz­kan­ka An­do­ry (mia­sta)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­dor­ka. (miesz­kan­ka An­do­ry, mia­sta)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdɔrka, AS: ãndorka

Wiktionary


andorski

→ An­do­ra


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do An­do­ry (pań­stwa)

 (1.2) od­no­szą­cy się do An­do­ry (mia­sta)

Wiktionary

Patrz:

Andora

Przykłady

 (1.1) Gra­ni­cę hisz­pań­sko-fran­cu­ską czy też an­dor­ską można przejść w gó­rach bez pro­ble­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdɔrsʲci, AS: ãndorsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andora ż., Andorczyk mos., Andorka ż.

Wiktionary


andoryt

mi­ne­rał, siar­czek oło­wiu, sre­bra i an­ty­mo­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z grupy siarcz­ków, za­wie­ra an­ty­mon, ołów, sre­bro i siar­kę;

Wiktionary

An­do­ryt – mi­ne­rał klasy siarcz­ków.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. andorytowy

Wiktionary


andotukan

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny tu­ka­nów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|An­di­ge­na|Gould|ref=tak., ptak z po­dro­dzi­ny tu­ka­nów wy­stę­pu­ją­cy w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sa­mi­ce an­do­tu­ka­nów mają krót­sze dzio­by.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tukan mzw.

Wiktionary


andowiak

ro­dzaj gry­zo­ni z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych


SJP.pl

An­do­wiak ("Tho­ma­so­mys") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny ba­weł­nia­ków (Sig­mo­don­ti­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych (Cri­ce­ti­dae).

Wikipedia


andradyt

mi­ne­rał, krze­mian wap­nia i że­la­za, z grupy gra­na­tów; jego od­mia­ny barw­ne to m.in. de­man­to­id (zie­lo­na) i me­la­nit (bru­nat­no­czar­na)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. miner. mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, od­mia­na gra­na­tu;

Wiktionary

An­dra­dyt – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, od­mia­na gra­na­tu. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów sto­sun­ko­wo rzad­kich.

Nazwę nadał mu w 1868 r. James Dwight Dana, na cześć bra­zy­lij­skie­go mi­ne­ra­lo­ga Joségo Bonifáciego de An­dra­dy, który po raz pier­wszy opi­sał ten ka­mień w 1800 r. Okaz o war­to­ści ju­bi­ler­skiej zo­stał zna­le­zio­ny po raz pier­wszy w 1978 r.

Wikipedia


andragog

osoba zaj­mu­ją­ca się an­dra­go­gi­ką


SJP.pl

An­dra­gog – osoba, która pla­nu­je, or­ga­ni­zu­je, pro­wa­dzi i wspie­ra dzia­łal­ność edu­ka­cyj­ną do­ro­słych w róż­nych pla­ców­kach i in­sty­tu­cjach.

Wikipedia


andragogiczny

→ an­dra­go­gi­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z an­dra­go­gi­ką, do­ty­czą­cy an­dra­go­gi­ki

Wiktionary

Patrz:

andragogika

Powiązane:

 rzecz. andragogika ż., andragog mos.

Wiktionary


andragogika

pe­da­go­gi­ka osób do­ro­słych; w szer­szym zna­cze­niu: dział pe­da­go­gi­ki zaj­mu­ją­cy się mło­dzie­żą pra­cu­ją­cą i ludź­mi do­ro­sły­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eduk. dział pe­da­go­gi­ki zaj­mu­ją­cy się kształ­ce­niem do­ro­słych;

Wiktionary

An­dra­go­gi­ka (gr. "ανηρ", "ανδρος" – męż­czyz­na + "αγω" – pro­wa­dzę) – sub­dy­scy­pli­na pe­da­go­gi­ki zaj­mu­ją­ca się kształ­ce­niem do­ro­słych. Jest to także nazwa przed­mio­tu na stu­diach pe­da­go­gicz­nych, opra­co­wa­ne­go przez Radę Głów­ną Nauki i Szkol­nict­wa oraz Mi­ni­ster­stwo Edu­ka­cji Na­ro­do­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dla­te­go też więk­szość metod ucze­nia się po­stu­lo­wa­nych przez an­dra­go­gi­kę to tech­ni­ki ba­zu­ją­ce na doś­wiad­cze­niu osób uczą­cych się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãndraˈɡɔɟika, AS: ãndragoǵika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andragog mos., andragożka ż.

 przym. andragogiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pedagogika dorosłych

Wiktionary


andraszak

naz­wi­sko


SJP.pl


andraszek

ro­śli­na z ro­dzi­ny wil­czom­le­czo­wa­tych, po­cho­dzą­ca z krain śró­dziem­no­mor­skich i z Bli­skie­go Wscho­du


SJP.pl


andrea

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. w kilku ję­zy­kach;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

An­drea – żeń­ska forma ła­ciń­skie­go imie­nia An­dre­as, które w ję­zy­ku pol­skim roz­wi­nę­ło się w imię An­drzej. Pol­skim od­po­wied­ni­kiem tego imie­nia jest An­drze­ja (a także On­drze­ja).

Z grec­kie­go Andréas - "męski", "taki jak męż­czyz­na". O ile pod­sta­wą mę­skie­go imie­nia An­drzej jest grec­ki wyraz "aner", który może być tłu­ma­czo­ny jako "męski", "przy­na­leż­ny męż­czyź­nie" (ang.: "manly") to tę formę imie­nia niek­tó­re an­giel­sko­ję­zycz­ne źró­dła pró­bu­ją tłu­ma­czyć jako "żeń­ski", "przy­na­leż­ny ko­bie­cie" (ang.: "wo­men­ly").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­drea to rzad­ko spo­ty­ka­ne imię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdrɛa, AS: ãndrea

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrzej mos., Andrzeja ż.

 przym. Andrzejowy

Wiktionary


andrearczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


andreas

obce imię mę­skie


SJP.pl

An­dre­as – bo­ha­ter mi­kro­po­wie­ści Ire­ne­u­sza Ire­dyń­skie­go "Ma­ni­pu­la­cja"; po­stać niez­wy­kle ważna dla roz­wo­ju akcji ut­wo­ru.

Jest to młody Szwaj­car pol­skie­go po­cho­dze­nia. To je­dy­na osoba, z którą Ste­fan Pę­ka­ła miał moż­li­wość na­wią­zać bliż­szy kon­takt w Zu­ry­chu, po­słu­gu­jąc się ję­zy­kiem pol­skim.

Wikipedia


andrej

obce imię mę­skie


SJP.pl


andrejczuk

naz­wi­sko


SJP.pl


andrespol

wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łódz­kim wschod­nim


SJP.pl

An­dre­spol – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łódz­kim wschod­nim, sie­dzi­ba gminy An­dre­spol.

Wikipedia


andrespolanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­dre­spo­la­nin. (miesz­ka­niec An­dre­spo­la)

Wiktionary


andrespolanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­dre­spo­lan­ka. (miesz­kan­ka An­dre­spo­la)

Wiktionary


andrespolski

→ An­dre­spol


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy An­dre­spo­la

Wiktionary

Patrz:

Andrespol

Powiązane:

 rzecz. Andrespol m., Andrespolanin m., Andrespolanka ż.

Wiktionary


andrew

[czy­taj: endr­ju] obce imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drew – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Jack­son
  • hrab­stwo An­drew (ang. An­drew Co­un­ty) – w sta­nie Mis­so­u­ri
  • an­giel­ski od­po­wied­nik imie­nia An­drzej
  • An­drew – sin­gel Julii Mar­cell

Wikipedia


andriej

obce imię mę­skie


SJP.pl


andriejew

naz­wi­sko


SJP.pl


andrij

ukra­iń­skie imię mę­skie


SJP.pl


andriolli

Mi­chał El­wi­ro (1836-93), pol­ski ry­sow­nik, ilu­stra­tor i ma­larz


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fran­ce­sco An­driol­li (1794, Bren­to­ni­co – 1861, Wilno) – pol­ski ar­ty­sta, ma­larz, rzeź­biarz wło­skie­go po­cho­dze­nia, oj­ciec Mi­cha­ła El­wi­ra
  • Mi­chał El­wi­ro An­driol­li (1836, Wilno – 1893, Na­łę­czów) – pol­ski ry­sow­nik, ilu­stra­tor i ma­larz, przed­sta­wi­ciel ro­man­tyz­mu, syn Fran­ce­sca

Wikipedia


andrić

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dra­gan An­drić (ur. 1962) – ju­go­sło­wiań­ski pił­karz wodny, dwu­krot­ny mistrz olim­pij­ski
  • Ivo An­drić (1892–1975) – ju­go­sło­wiań­ski po­wie­ścio­pi­sarz, no­we­li­sta i poeta, la­u­re­at Na­gro­dy Nobla
  • Lukša An­drić (ur. 1985) – chor­wac­ki ko­szy­karz
  • Ni­ko­la An­drić (1867–1942) – chor­wac­ki pi­sarz, tłu­macz i fi­lo­zof
  • Sawa, Dra­gos­lav An­drić (1939–1993) – serb­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • Srđan An­drić (ur. 1980) – chor­wac­ki pił­karz
  • Vicko An­drić (1793–1866) – chor­wac­ki ar­chi­tekt

Wikipedia


andro-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z czło­wie­kiem, zwła­szcza z męż­czyz­ną lub z ce­cha­mi mę­ski­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãndrɔ, AS: ãndro

Wiktionary

Powiązane:

 temsłow. antropo-

Wiktionary


androcentryczny

→ an­dro­cen­tryzm


SJP.pl

Patrz:

androcentryzm

androcentryzm

oce­nia­nie świa­ta z mę­skie­go punk­tu wi­dze­nia, zdo­mi­no­wa­nie kul­tu­ry i życia co­dzien­ne­go przez męż­czyzn


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sta­wia­nie pier­wiast­ka mę­skie­go w cen­trum uwagi;

Wiktionary

An­dro­cen­tryzm (gr. "aner" – „męż­czyz­na”) – sta­wia­nie pier­wiast­ka mę­skie­go w cen­trum uwagi.

Skon­cen­tro­wa­nie na męż­czyź­nie we­dług fe­mi­niz­mu jest cechą kul­tu­ry pa­triar­chal­nej, w któ­rej męż­czyź­ni i ich za­cho­wa­nia peł­nią rolę źró­dła norm i stan­dar­dów, na­to­miast ko­bie­ty i ich doś­wiad­cze­nie sta­no­wią je­dy­nie od­chy­le­nie od tej normy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) Emil Luca opi­su­je nowy model mi­ło­ści, opar­tej w prze­ci­wień­stwie do po­lar­ne­go sto­sun­ku płci nie na an­dro­cen­tryz­mie i ek­spo­no­wa­niu róż­ni­cy, lecz na peł­nym part­ner­stwie i bra­ter­stwie ko­bie­ty i męż­czyz­ny (…)

Wiktionary


androdiecja

w bio­lo­gii: zja­wi­sko wy­stę­po­wa­nia u pew­nych ga­tun­ków ro­ślin osob­ni­ków z kwia­ta­mi mę­ski­mi, za­wie­ra­ją­cy­mi tylko prę­ci­ki, obok osob­ni­ków z kwia­ta­mi obupł­cio­wy­mi, za­wie­ra­ją­cy­mi za­rów­no prę­ci­ki, jak i słup­ki; an­dro­dio­e­cja


SJP.pl


androdioecja

w bio­lo­gii: zja­wi­sko wy­stę­po­wa­nia u pew­nych ga­tun­ków ro­ślin osob­ni­ków z kwia­ta­mi mę­ski­mi, za­wie­ra­ją­cy­mi tylko prę­ci­ki, obok osob­ni­ków z kwia­ta­mi obupł­cio­wy­mi, za­wie­ra­ją­cy­mi za­rów­no prę­ci­ki, jak i słup­ki; an­dro­die­cja


SJP.pl


androfag

czło­wiek, zwy­kle czło­nek pier­wot­ne­go ple­mie­nia, je­dzą­cy ludz­kie mięso; ka­ni­bal, lu­do­żer­ca, lu­do­jad, an­tro­po­fag


SJP.pl


androfilia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­czu­wa­nie po­pę­du płcio­we­go do osób płci mę­skiej

Wiktionary


androfobia

cho­ro­bli­wy lęk przed męż­czyz­na­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. ir­ra­cjo­nal­ny, cho­ro­bli­wy lęk przed męż­czyz­na­mi

Wiktionary

An­dro­fo­bia – stan anor­mal­ne­go, ir­ra­cjo­nal­ne­go i dłu­gotr­wa­łe­go lęku przed męż­czyz­na­mi.

Za­bu­rze­nie może mieć źró­dło w tra­u­ma­tycz­nym wy­da­rze­niu z przesz­ło­ści. Może pow­stać wsku­tek ob­ser­wa­cji ro­dzi­ca cier­pią­ce­go na an­dro­fo­bię lub za spra­wą kilku po­wią­za­nych ze sobą czyn­ni­ków.

Wikipedia


androfobiczny

przy­miot­nik od: an­dro­fo­bia


SJP.pl


androgen

męski hor­mon płcio­wy, od któ­re­go za­le­żą roz­wój i czyn­no­ści na­rzą­dów roz­rod­czych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fizj. hor­mon płcio­wy o dzia­ła­niu ma­sku­li­ni­zu­ją­cym, fiz­jo­lo­gicz­nie wy­stę­pu­ją­cy u męż­czyzn i w ma­łych stę­że­niach u ko­biet;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­dro­ge­ny – hor­mo­ny płcio­we
  • An­dro­gen, an­dro­gyn – sym­bol jed­no­ści prze­ci­wieństw

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nad­mier­ny ło­jo­tok wy­stę­pu­je w okre­sie pok­wi­ta­nia, przy za­bu­rze­niach czyn­no­ści hor­mo­nal­nych, przy sto­so­wa­niu niek­tó­rych leków hor­mo­nal­nych, w tym an­dro­ge­nów i te­sto­ste­ro­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdrɔɡɛ̃n, AS: ãndrogẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyandrogen m.

 przym. androgeniczny, androgenowy, androgenny, antyandrogenny

Wiktionary


androgeneza

roz­wój nowej ro­śli­ny z mę­skie­go ga­me­to­fi­tu


SJP.pl

An­dro­ge­ne­za – roz­wój ro­śli­ny z ga­me­to­fi­tu mę­skie­go. In­du­ko­wa­na an­dro­ge­ne­za poz­wa­la uzy­skać u ro­ślin wyż­szych ro­śli­ny ha­plo­i­dal­ne. Ro­śli­ny takie uzy­sku­je się w kul­tu­rze "in vitro" pyl­ni­ków lub izo­lo­wa­nych mi­kro­spor.

Po raz pier­wszy opi­sa­no adro­ge­ne­zę in­du­ko­wa­ną w kul­tu­rze pyl­ni­ków "Da­tu­ra in­no­xia".

Wikipedia


androgeniczny

→ an­dro­gen; an­dro­gen­ny, an­dro­ge­no­wy


SJP.pl


androgenny

→ an­dro­gen; an­dro­ge­nicz­ny, an­dro­ge­no­wy


SJP.pl


androgenowy

→ an­dro­gen; an­dro­ge­nicz­ny, an­dro­gen­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z an­dro­ge­nem, do­ty­czą­cy an­dro­ge­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. androgen m.

Wiktionary


androginia

an­dro­gy­nia;
1. w bio­lo­gii:
a) upo­dob­nie­nie się u ludzi i zwie­rząt zew­nętrz­nych mę­skich na­rzą­dów płcio­wych do żeń­skich; oboj­nact­wo rze­ko­me mę­skie;
b) wy­stę­po­wa­nie kwia­tów mę­skich i żeń­skich na jed­nej ro­śli­nie;
2. dwupł­cio­wość (po­łą­cze­nie cech mę­skich i żeń­skich) bę­dą­ca atry­bu­tem bóstw w wielu re­li­giach i mi­to­lo­giach; an­dro­gy­nizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. kult. szt. współ­wy­stę­po­wa­nie cech mę­skich i ko­bie­cych

Wiktionary

Powiązane:

 przym. androginiczny

 rzecz. androgyne mos./ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwupłciowość, war. androgynia

Wiktionary


androginiczność

wy­stę­po­wa­nie u danej osoby za­rów­no mę­skich, jak i ko­bie­cych cech płcio­wych; an­dro­gy­nicz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­dro­gi­nicz­ne; cecha tych, któ­rzy są an­dro­gi­nicz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. androginiczny

 przysł. androginicznie

 rzecz. androgyne mos./ż.

Wiktionary


androginiczny

→ an­dro­gi­nia; an­dro­gy­nicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy an­dro­gi­nii

Wiktionary


androgyn

zja­wi­sko dwupł­cio­wo­ści po­sta­ci bo­skich i ludz­kich wy­stę­pu­ją­ce w wielu re­li­giach; her­ma­fro­dy­tyzm, oboj­nact­wo, an­dro­gi­nia


SJP.pl


androgyna

zja­wi­sko dwupł­cio­wo­ści po­sta­ci bo­skich i ludz­kich wy­stę­pu­ją­ce w wielu re­li­giach; her­ma­fro­dy­tyzm, oboj­nact­wo, an­dro­gi­nia


SJP.pl


androgyne

wy­stę­pu­ją­ca w wielu sta­ro­żyt­nych mi­to­lo­giach po­stać dwupł­cio­we­go bó­stwa, pro­to­pla­sty ro­dza­ju ludz­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) seks. osoba o ce­chach płcio­wych męż­czyz­ny i ko­bie­ty

 (1.2) mit. po­stać dwupł­cio­we­go bó­stwa, pro­to­pla­sty ro­dza­ju ludz­kie­go

Wiktionary

An­dro­gy­ne – po­stać dwupł­cio­we­go bó­stwa, pro­to­pla­sty ro­dza­ju ludz­kie­go, wy­stę­pu­ją­ca w wielu sta­ro­żyt­nych mi­to­lo­giach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãndrɔˈɡɨ̃nɛ, AS: ãndrogỹne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. androginiczność ż., androgynizm m., androgynia ż., androginia ż.

 przym. androgyniczny, androginiczny

 przysł. androgynicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hermafrodyta

Wiktionary


androgynia

an­dro­gi­nia;
1. w bio­lo­gii:
a) upo­dob­nie­nie się u ludzi i zwie­rząt zew­nętrz­nych mę­skich na­rzą­dów płcio­wych do żeń­skich; oboj­nact­wo rze­ko­me mę­skie;
b) wy­stę­po­wa­nie kwia­tów mę­skich i żeń­skich na jed­nej ro­śli­nie;
2. dwupł­cio­wość (po­łą­cze­nie cech mę­skich i żeń­skich) bę­dą­ca atry­bu­tem bóstw w wielu re­li­giach i mi­to­lo­giach; an­dro­gy­nizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. wy­stę­po­wa­nie u jed­ne­go osob­ni­ka na­rzą­dów płcio­wych obu płci

Wiktionary

An­dro­gy­nia (z gr. "an­dros" „męż­czyz­na”, "gyne" „ko­bie­ta”) – wy­stę­po­wa­nie u danej osoby cech psy­chicz­nych cha­rak­te­ry­stycz­nych za­rów­no dla ko­biet, jak i męż­czyzn.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) dwupłciowość

Wiktionary


androgyniczność

wy­stę­po­wa­nie u danej osoby za­rów­no mę­skich, jak i ko­bie­cych cech płcio­wych; an­dro­gi­nicz­ność


SJP.pl


androgyniczny

→ an­dro­gy­nia; an­dro­gi­nicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. psych. po­sia­da­ją­cy cechy za­rów­no mę­skie, jak i żeń­skie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zbi­gniew Lew-Sta­ro­wicz na pod­sta­wie prze­pro­wa­dzo­nych przez sie­bie badań twier­dzi, że 44 proc. les­bi­jek re­pre­zen­tu­je typ an­dro­gy­nicz­ny, 30 proc. - typ męski, a 22 proc. typ ko­bie­cy

 (1.1) Wło­ska ak­tor­ka Ro­sa­lin­da Ce­lan­ta­no, która wcie­la się w po­stać Sza­ta­na, po­ka­za­na jest jako isto­ta an­dro­gy­nicz­na, która może przy­bie­rać różne formy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãndrɔɡɨ̃ˈɲit͡ʃnɨ, AS: ãndrogỹńičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. androginia ż., androgynia ż., androgyne mos./ż.

 przym. androginiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwupłciowy, hermafrodytyczny, obupłciowy

Wiktionary


androgynizm

dwupł­cio­wość (po­łą­cze­nie cech mę­skich i żeń­skich) bę­dą­ca atry­bu­tem bóstw w wielu re­li­giach i mi­to­lo­giach; an­dro­gy­nia


SJP.pl


android

ma­szy­na o ludz­kiej po­sta­ci, mo­gą­ca wy­ko­ny­wać pewne czyn­no­ści cha­rak­te­ry­stycz­ne dla czło­wie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) robot ma­ją­cy po­stać czło­wie­ka;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • an­dro­id – hu­ma­no­i­dal­ny robot
  • An­dro­id – sy­stem ope­ra­cyj­ny na urzą­dze­nia mo­bil­ne
  • An­dro­id-x86 – sy­stem ope­ra­cyj­ny na kom­pu­te­ry PC
  • An­dro­id SDK – pa­kiet pro­gra­mi­stycz­ny
  • An­dro­id: Ne­trun­ner – gra kar­cia­na z 2012
  • An­dro­id – sin­gel TVXQ

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãnˈdrɔjit, AS: ãndroi ̯it

Wiktionary


androidalny

1. przy­po­mi­na­ją­cy czło­wie­ka, o wy­glą­dzie przy­po­mi­na­ją­cym ludz­ki, np. robot an­dro­i­dal­ny;
2. przy­po­mi­na­ją­cy męż­czyz­nę, o mę­skich ce­chach, np. an­dro­i­dal­na syl­wet­ka ko­bie­ty, an­dro­i­dal­ny typ oty­ło­ści


SJP.pl


androidka

→ an­dro­id


SJP.pl

Patrz:

android

androidowy

→ an­dro­id


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) in­form. zwią­za­ny z sy­ste­mem ope­ra­cyj­nym An­dro­id, do­ty­czą­cy tego sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go, z za­in­sta­lo­wa­nym sy­ste­mem ope­ra­cyj­nym An­dro­id

Wiktionary

Patrz:

android

Wymowa:

IPA: ˌãndrɔjiˈdɔvɨ, AS: ãndroi ̯idovy

Wiktionary


androidziarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba uży­wa­ją­ca te­le­fo­nu z sy­ste­mem ope­ra­cyj­nym An­dro­id

Wiktionary


androkefaliczny

→ an­dro­ke­fa­lizm


SJP.pl

Patrz:

androkefalizm

androkefalizm

przed­sta­wie­nie po­sta­ci zwie­rzę­cej z ludz­ką głową


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) szt. przed­sta­wie­nie po­sta­ci zwie­rzę­cej z ludz­ką głową

Wiktionary

An­dro­ke­fa­lizm (gr. "anḗr", "an­drós" ‘męż­czyz­na’, ‘czło­wiek’, "kephalḗ" ‘głowa’) – przed­sta­wie­nie po­sta­ci zwie­rzę­cej z głową ludz­ką.

Wy­stę­po­wał w sztu­ce sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu (sfinks), asy­ryj­skiej i per­skiej (np. La­mas­su), sta­ro­żyt­nej Gre­cji (har­pia), Indii i Chin, a także w sztu­ce kop­tyj­skiej i śred­nio­wiecz­nej Eu­ro­py.

Wikipedia


androlog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie an­dro­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz, spe­cja­li­sta an­dro­lo­gii

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka, spe­cja­list­ka an­dro­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeśli masz ja­kieś pro­ble­my z erek­cją, mu­sisz iść z wi­zy­tą do an­dro­lo­ga, uro­lo­ga albo sek­su­o­lo­ga.

 (2.1) Po­czu­łem się tro­chę dziw­nie, kiedy moja an­dro­log za­czę­ła mi robić ba­da­nie per rec­tum.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdrɔlɔk, AS: ãndrolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andrologia ż.

 przym. andrologiczny

 przysł. andrologicznie

Wiktionary


andrologia

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem bu­do­wy mę­skich na­rzą­dów płcio­wych oraz cho­rób ich do­ty­ka­ją­cych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. spe­cjal­ność me­dycz­na zaj­mu­ją­ca się pro­fi­lak­ty­ką, roz­poz­na­wa­niem i le­cze­niem cho­rób mę­skie­go ukła­du płcio­we­go;

Wiktionary

An­dro­lo­gia – dzie­dzi­na uro­lo­gii, en­do­kry­no­lo­gii zaj­mu­ją­ca się fiz­jo­lo­gią, fiz­jo­pa­to­lo­gią oraz ba­da­niem, dia­gno­zo­wa­niem i le­cze­niem mę­skie­go ukła­du płcio­we­go ze scho­rzeń (np. za­pa­le­nia, za­bu­rze­nia funk­cji, ogra­ni­czo­na płod­ność, no­wot­wo­ry), wad pa­to­lo­gicz­nych w aspek­cie en­do­kry­no­lo­gicz­nym, na­czy­nio­wym, ope­ra­cyj­nym, a także psy­cho­lo­gicz­nym. W szcze­gól­no­ści an­dro­lo­gia sku­pia się na za­bu­rze­niach roz­rod­czych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãndrɔˈlɔɟja, AS: ãndroloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. androlog m.

 przym. andrologiczny

 przysł. andrologicznie

Wiktionary


andrologiczny

zwią­za­ny z an­dro­lo­gią (np. ba­da­nie an­dro­lo­gicz­ne)


SJP.pl


andromacha

w mi­to­lo­gii grec­kiej: córka króla Teb w Tro­a­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. po­stać z mitów i li­te­ra­tu­ry sta­ro­grec­kiej, córka króla Ee­tio­na, żona Hek­to­ra, matka Asty­a­nak­sa; ar­che­typ matki i żony cier­pią­cej jako ofia­ra wojny;

Wiktionary

An­dro­ma­cha (gr. Ἀνδρομάχη "Andromáchē" „mężna w boju”) – w mi­to­lo­gii grec­kiej córka Ee­tio­na, króla Tebe w Cy­li­cji, żona Hek­to­ra. Miała z nim syna Asty­a­nak­sa. Po upad­ku Troi stała się nie­wol­ni­cą syna Achil­le­sa – Ne­op­to­le­mo­sa. Uro­dzi­ła mu trzech synów: Per­ga­mo­sa, Pie­lo­sa i Mo­los­so­sa. Wzbu­dzi­ło to zaz­drość żony Ne­op­to­le­mo­sa, Her­mio­ny, która zgła­dzi­ła Mo­los­so­sa i po­zby­ła się An­dro­ma­chy. Hi­sto­ria ta stała się te­ma­tem tra­ge­dii Eu­ry­pi­de­sa "An­dro­ma­cha".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gdy prze­szedł­szy przez mia­sto, był pod Skaj­ską Bramą • I w pole trze­ba było iść drogą tąż samą, • Tam bo­ga­to po­saż­na za­bie­ga mu żona, • An­dro­ma­cha, wiel­kie­go córa Etijona, • Który dzie­dzi­czył Teby la­sa­mi okry­te, • Nad Ki­li­ki trzy­ma­jąc berło zna­ko­mi­te. sic.

Wiktionary


andromeda

tru­ją­ca krze­win­ka z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych o skó­rza­stych, zi­motr­wa­łych li­ściach, dzba­necz­ko­wa­tych, bla­do­ró­żo­wych kwia­tach i drob­nych, ró­żo­wych owo­cach; mo­drzew­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. zob. mo­drzew­ni­ca, roz­ma­ry­nek.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­dro­me­da (gr. An­dro­me­de) – w mi­to­lo­gii grec­kiej kró­lew­na etiop­ska, córka Ce­fe­u­sza
  • An­dro­me­da – gwia­zdo­zbiór nieba pół­noc­ne­go
  • An­dro­me­da (Ga­lak­ty­ka An­dro­me­dy) – ga­lak­ty­ka M31
  • An­dro­me­da – imię żeń­skie
  • An­dro­me­da (mo­drzew­ni­ca) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych
  • An­dro­me­da – dra­mat Pier­re’a Cor­ne­il­le’a wy­sta­wio­ny w se­zo­nie 1649/1650
  • An­dro­me­da – opera wło­skie­go kom­po­zy­to­ra ba­ro­ko­we­go, Cla­u­dia Mon­te­ver­die­go
  • An­dro­me­da – pol­ski jacht ża­glo­wy
  • An­dro­me­da – se­rial te­le­wi­zyj­ny scien­ce-fic­tion
  • An­dro­me­da – bry­tyj­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • An­dro­me­da – szwedz­ki ze­spół mu­zycz­ny
  • An­dro­me­da – prze­glą­dar­ka in­ter­ne­to­wa

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãndrɔ̃ˈmɛda, AS: ãndrõmeda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andromeda ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) modrzewnica, rozmarynek

Wiktionary


andromedianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sf. przed­sta­wi­ciel rze­ko­mej cy­wi­li­za­cji po­za­ziem­skiej po­cho­dzą­cej z An­dro­me­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andromeda ż.

Wiktionary


andromimeza

wy­stę­pu­ją­ce u ko­biet nie­za­do­wo­le­nie z po­sia­da­nej płci, upo­dab­nia­nie się do osoby płci mę­skiej przez strój, ucze­sa­nie, spo­sób bycia, jed­nak bez chi­rur­gicz­nej zmia­ny na­rzą­dów płcio­wych


SJP.pl


andronikus

naz­wi­sko


SJP.pl


andronowski

kul­tu­ra an­dro­now­ska - kul­tu­ra ar­che­o­lo­gicz­na epoki brązu


SJP.pl

An­dro­now­ski ("Sy­ro­kom­la XV") – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Sy­ro­kom­la.

Wikipedia


androny

prze­sta­rza­le: słowa nie­praw­dzi­we, nie­wia­ry­god­ne albo po­zba­wio­ne sensu; głup­stwa, bred­nie, ba­nia­lu­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) przest. bred­nie; Glo­ger.;

Wiktionary

An­dro­ny – w jęz. pol­skim: bred­nie, głup­stwa, opo­wie­ści wys­sa­ne z palca, bzdu­ry. Uży­wa­ne także jako idiom: "pleść an­dro­ny" – opo­wia­dać głup­stwa. Po­cho­dze­nie tego rze­czow­ni­ka nie jest pewne.

W sta­ro­żyt­nej Gre­cji "an­dro­ni­tis" (także "kse­non", "kse­no­nes" lub "oikos") było po­mie­szcze­niem dla męż­czyzn, bo­ga­to ude­ko­ro­wa­nym i ume­blo­wa­nym, gdzie spo­ży­wa­no po­sił­ki i przyj­mo­wa­no gości.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) – An­dro­ny! – za­wo­łał Be­ne­dykt – te wszyst­kie cuda, ta­jem­ni­czo­ści, za­gad­ki za grosz sensu nie mają!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdrɔ̃nɨ, AS: ãndrõny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brednie, banialuki, farmazony, głupstwa, duby smalone, koszałki-opałki, trele-morele; reg. koszyczki-opałeczki, przest. kipki-opałki, przest. koszały-opały

Wiktionary


andropauza

okres w życiu męż­czyz­ny wy­wo­ła­ny wy­ga­sa­niem czyn­no­ści hor­mo­nal­nej jąder; wy­stę­pu­je zwy­kle mię­dzy 50 a 60 ro­kiem życia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. pro­ces bio­lo­gicz­ny u męż­czyzn, ana­lo­gicz­ny do me­no­pa­u­zy u ko­biet, zwią­za­ny z ob­ni­że­niem po­zio­mu te­sto­ste­ro­nu, co może pro­wa­dzić do zmian fi­zycz­nych, emo­cjo­nal­nych i sek­su­al­nych

Wiktionary

An­dro­pa­u­za (gr. "an­dros" „męż­czyz­na, czło­wiek”; gr. "pa­u­sis", pausa „przer­wa”) – okres w życiu męż­czyz­ny (naj­czę­ściej po 50. roku życia), za­po­wia­da­ją­cy zbli­ża­ją­ce się wej­ście w okres sta­ro­ści z po­cząt­kiem wy­stą­pie­nia sze­re­gu do­le­gli­wo­ści w róż­nych sfe­rach funk­cjo­no­wa­nia jed­nost­ki, za­rów­no so­ma­tycz­nej, psy­cho­lo­gicz­nej, jak i sek­su­al­nej o po­dło­żu wie­lo­na­rzą­do­wych zmian w or­ga­niz­mie, w tym zmian hor­mo­nal­nych, wy­wo­ła­nych sta­rze­niem się.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­dro­pa­u­za jest mniej gwał­tow­na i bar­dziej zło­żo­na niż me­no­pa­u­za.

Wiktionary


andropauzalny

→ an­dro­pa­u­za


SJP.pl

Patrz:

andropauza

androstendion

hor­mon ste­ro­i­do­wy pow­sta­ją­cy w korze nad­ner­czy i/lub go­na­dach; naj­waż­niej­szy pre­kur­sor te­sto­ste­ro­nu i estro­nu


SJP.pl


androsteron

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. męski hor­mon płcio­wy

Wiktionary

An­dro­ste­ron, ADT – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, męski hor­mon płcio­wy na­le­żą­cy do an­dro­ge­nów. Jest to pro­dukt prze­mia­ny te­sto­ste­ro­nu, o po­dob­nym, lecz słab­szym dzia­ła­niu fiz­jo­lo­gicz­nym.

An­dro­ste­ron był pier­wszym mę­skim hor­mo­nem płcio­wym wy­o­dręb­nio­nym w sta­nie czy­stym i scha­rak­te­ry­zo­wa­nym. Do­ko­nał tego w 1931 r. Adolf Bu­te­nandt, uzy­sku­jąc 1,4 mg czy­ste­go związ­ku z 200 l moczu męż­czyzn.

Wikipedia


andruchowycz

naz­wi­sko


SJP.pl


andrucik

zdrob­nie­nie od: an­drut


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od an­drut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andrut m.

Wiktionary


andrukiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


andrulewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


andrus

1. żar­to­bli­wie: łobuz, psot­nik, urwis; ło­bu­ziak, nic­poń, ana­nas;
2. prze­sta­rza­le: ulicz­nik; ga­wrosz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. dziś gw-pl|Kra­ków, War­sza­wa. ło­bu­ziak, psot­nik, ulicz­nik

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­błę­da, włó­czę­ga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andrusiak mos.

 przym. andrusowski, andrusowaty

Wiktionary


andrusiak

ło­bu­ziak, ulicz­nik, an­drus


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Iwan An­dru­siak – ukra­iń­ski poeta, pi­sarz dzie­cię­cy, kry­tyk li­te­rac­ki i tłu­macz
  • Mi­ko­łaj An­dru­siak – ukra­iń­ski i pol­ski hi­sto­ryk, ba­dacz dzie­jów no­wo­żyt­nych
  • Wasyl An­dru­siak – ukra­iń­ski do­wód­ca woj­sko­wy

Wikipedia


andrusiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fer­dy­nand An­dru­sie­wicz – pol­ski ar­chi­tekt, ofi­cer
  • Ka­zi­mierz An­dru­sie­wicz – pol­ski ofi­cer

Wikipedia


andrusowaty

ma­ją­cy cechy an­dru­sa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ja­cy cechy an­dru­sa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andrus mos., andrusiak mos.

 przym. andrusowski

Wiktionary


andrusowski

→ an­drus


SJP.pl

Patrz:

andrus

andruszczak

naz­wi­sko


SJP.pl


andruszkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Mo­gi­ła;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drusz­kie­wicz – herb szla­chec­ki
  • Adam An­drusz­kie­wicz (ur. 1990) – pol­ski po­li­tyk, pre­zes Mło­dzie­ży Wszech­pol­skiej, poseł na Sejm VIII i IX ka­den­cji
  • Ewa An­drusz­kie­wicz (ur. 1977) – pol­ska ak­tor­ka te­a­tral­na, fil­mo­wa i te­le­wi­zyj­na
  • Piotr An­drusz­kie­wicz (1893-1969) – pol­ski ofi­cer
  • Wi­told An­drusz­kie­wicz (1917-2014) – pol­ski eko­no­mi­sta, pro­fe­sor w dzie­dzi­nie eko­no­mi­ki por­tów mor­skich i że­glu­gi
  • Zbi­gniew An­drusz­kie­wicz (ur. 1959) – pol­ski wio­ślarz, olim­pij­czyk z Mosk­wy
  • Zenon An­drusz­kie­wicz (1877-1953) – dzia­łacz le­wi­co­wy, uczest­nik re­wo­lu­cji lu­to­wej i paź­dzier­ni­ko­wej i wojny do­mo­wej w Rosji, ko­mi­sarz Armii Czer­wo­nej;

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasza ro­dzi­na od po­ko­leń pie­czę­tu­je się An­drusz­kie­wi­czem.

Wiktionary


andruszko

naz­wi­sko


SJP.pl


andruszowo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Rosji, w ob­wo­dzie smo­leń­skim, znana z pod­pi­sa­ne­go w niej w 1667 roku ro­zej­mu;

Wiktionary

An­dru­szo­wo ( Андрусово, "An­dru­so­wo") – wieś w za­chod­niej Rosji, w ob­wo­dzie smo­leń­skim, w re­jo­nie mo­na­styr­szczin­skim.

W 1667 w An­dru­szo­wie za­war­to ro­zejm an­dru­szow­ski, koń­czą­cy wojnę pol­sko-ro­syj­ską (1654–1667).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. andruszowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. war. Andruszów

Wiktionary


andruszowski

ro­zejm an­dru­szow­ski - ro­zejm za­war­ty 30 stycz­nia 1667 roku w An­dru­szo­wie (obec­nie wieś w ob­wo­dzie smo­leń­skim w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej) po­mię­dzy Rzecz­po­spo­li­tą a Rosją na 13 i pół roku


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­dru­szo­wem, do­ty­czą­cy An­dru­szo­wa (hist. An­dru­szów, współcz. An­dru­szo­wo)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andruszowo n., Andruszów mrz., Andruszówka ż.

Wiktionary


andruszów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. An­dru­szo­wo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. andruszowski

Wiktionary


andruszówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie ży­to­mier­skim, sie­dzi­ba władz re­jo­nu an­dru­szow­skie­go;

Wiktionary

Zo­bacz też: An­dru­szów­ka (obwód tar­no­pol­ski).

An­dru­szów­ka (ukr. Андрушівка) – mia­sto na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie ży­to­mier­skim, sie­dzi­ba władz re­jo­nu an­dru­szow­skie­go. Sie­dzi­ba władz hro­ma­dy An­dru­szów­ka.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. andruszowski

Wiktionary


andrut

wafel, de­li­kat­ne cia­sto w for­mie bar­dzo cien­kie­go płata; służy do spo­rzą­dza­nia tzw. prze­kła­dań­ców; zwi­ja­ny w rurki służy do na­peł­nia­nia masą cu­kier­ni­czą lub bitą śmie­ta­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. zob. wafel.

 (1.2) kulin. wafle prze­kła­da­ne masą, zwy­kle śmie­tan­ko­wą lub ka­ka­o­wą

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Moje ulu­bio­ne to an­dru­ty śmie­tan­ko­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãndrut, AS: ãndrut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andrucik mrz.

 przym. andrutowy

Wiktionary


andrutowy

→ an­drut


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z an­dru­tem, do­ty­czą­cy an­dru­ta

Wiktionary

Patrz:

andrut

Powiązane:

 rzecz. andrut m.

Wiktionary


andrychowianin

miesz­ka­niec An­dry­cho­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­dry­cho­wia­nin. (miesz­ka­niec An­dry­cho­wa)

Wiktionary


andrychowianka

miesz­kan­ka An­dry­cho­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­dry­cho­wian­ka. (miesz­kan­ka An­dry­cho­wa)

Wiktionary


andrychowski

przy­miot­nik od mia­sta: An­dry­chów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­dry­cho­wem, do­ty­czą­cy An­dry­cho­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Był sze­fem przy­chod­ni den­ty­stycz­nej przy szpi­ta­lu fa­brycz­nym, An­dry­chow­skie­go Za­kła­du Prze­my­słu Ba­weł­niar­skie­go, a miał pra­wi­co­we po­glą­dy i był za­żar­tym ka­to­li­kiem, więc go po pro­stu wy­rzu­co­no za wszyst­ko i nękał go urząd po­dat­ko­wy z Wa­do­wic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrychów mrz., Andrychowianin mos., Andrychowianka ż.

Wiktionary


andrychów

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

An­dry­chów (daw­niej też "Jędr(z)ychów", []) – mia­sto w po­łud­nio­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie wa­do­wic­kim, nad rzeką Wie­przów­ką, sie­dzi­ba władz gminy miej­sko-wiej­skiej An­dry­chów.

Mia­sto po­sia­da tra­dy­cje prze­my­sło­we się­ga­ją­ce XVIII w.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­dry­chów leży nad rzeką Wie­przów­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdrɨxuf, AS: ãndryχuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrychowianin mos., Andrychowianka ż.

 przym. andrychowski

Wiktionary


andrycz

naz­wi­sko


SJP.pl


andrysiak

naz­wi­sko


SJP.pl


andryszczak

naz­wi­sko


SJP.pl


andryszczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


andryszkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


andrzej

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

– imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Po­cho­dzi od grec­kie­go imie­nia Andréas, któ­re­go rdzeń "andr-" na­wią­zu­je do zna­cze­nia: „czło­wiek, męż­czyz­na, taki jak męż­czyz­na” (inne źró­dło tłu­ma­czy go jako „dziel­ny, mężny”). To grec­kie imię Andréas nosił jeden z apo­sto­łów, brat Szy­mo­na Pio­tra. Imię wy­stę­pu­je także w Bi­blii. W ję­zy­ku pol­skim przy­brał formę An­drzej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na czele dę­bic­kiej ekipy sta­nie wi­ce­mistrz Eu­ro­py i brą­zo­wy me­da­li­sta mi­strzostw świa­ta Roman Got­fryd, a także je­de­na­sto­krot­ny mistrz Pol­ski, olim­pij­czyk An­drzej Rżany.

 (1.1) W Ko­ście­le ka­to­lic­kim na 30 li­sto­pa­da przy­pa­da wspom­nie­nie św. An­drze­ja Apo­sto­ła, pa­tro­na mał­żeństw, ry­ba­ków, wo­zi­wo­dów, rzeź­ni­ków i za­ko­cha­nych oraz wspo­ma­ga­ją­ce­go w spra­wach ma­try­mo­nial­nych.

 (1.1) An­drze­jo­wie dzień swego pa­tro­na, czyli imie­ni­ny, ob­cho­dzą 30 li­sto­pa­da, a także 6 i 19 stycz­nia, 12 i 27 kwiet­nia, 13 i 16 maja, 12 i 21 lipca, 10 li­sto­pa­da oraz 10 grud­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãnḍʒɛj, AS: ãnḍžei ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrzejowa ż., Andrzejówna ż., Andrzejostwo lm m., andrzejki nmos., Andrzejów mrz., Andrzejówka ż., Andrzejki nmos., Andrzejowice nmos., andrzejowskia ż.

:: zdrobn. Andrzejek mos., Andrzejeczek mos., Andrek mos., Andruś mos.

:: fż. Andrzeja ż., Andrea ż.

 przym. Andrzejowy, Andrzejkowy, Andrekowy, Andrusiowy, andrzejski, andrzejkowy

 przysł. andrzejkowo

 zob. Jędrzej, Ondrasz, Andrzeja, Andrea.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Jędrzej; rzad. war. Ondrasz; zdrobn. Andrzejek, Andrzejeczek, Andrek, Andruś, Jędrzejek, Jędrek, Jędruś, Jędrunio

Wiktionary


andrzeja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

, On­drze­ja, Anda – pol­skie imię żeń­skie po­cho­dzą­ce od imie­nia mę­skie­go An­drzej. Dzi­siaj ra­czej rzad­ko spo­ty­ka­ne (we­dług ma­te­ria­łów In­sty­tu­tu Ję­zy­ka Pol­skie­go PAN w roku 1998 imię to no­si­ło 78 miesz­ka­nek Pol­ski). Imię było bar­dziej po­pu­lar­ne w śred­nio­wie­czu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię An­drze­ja i je­stem ko­le­jar­ką z Tar­now­skich Gór.

 (1.1) 4 lu­te­go przy­pa­da­ją imie­ni­ny An­drzei i An­drze­ja.

 (1.1) Pani An­drze­jo, pro­szę nas jutro od­wie­dzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈḍʒɛja, AS: ãnḍžei ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andrzejki nmos., Andrzejki nmos., Andrzejów mrz., Andrzejówka ż., Andrzejowice nmos.

:: war. Ondrzeja ż., Andrea ż.

:: zdrobn. Andrzejka ż., Andzia ż., Jędrzejka ż., Jędrusia ż.

:: fm. Andrzej mos., Jędrzej mos.

 przym. andrzejkowy

:: gwara. przest. Andrzejowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Ondrzeja, Andrea; zdrobn. Andrzejka, Andzia, Jędrzejka, Jędrusia

Wiktionary


andrzejak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drze­jak – pol­skie naz­wi­sko.
  • Ed­ward An­drze­jak – dzia­łacz Pol­skiej Par­tii So­cja­li­stycz­nej, pre­zes Wi­dze­wa Łódź
  • Krzysz­tof An­drze­jak – pol­ski lek­ko­at­le­ta, wie­lo­bo­i­sta
  • Ry­szard An­drze­jak – le­karz, rek­tor Aka­de­mii Me­dycz­nej we Wroc­ła­wiu

Wikipedia


andrzejczak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej­czak – pol­skie naz­wi­sko
  • An­drzej An­drzej­czak (ur. 1960) – po­li­tyk pol­ski, poseł na Sejm I ka­den­cji
  • Bo­gu­sław An­drzej­czak (ur. 1956) – pol­ski po­li­tyk i sa­mo­rzą­do­wiec
  • Fe­li­cjan An­drzej­czak (ur. 1948) – pol­ski pio­sen­karz i muzyk, jeden z wo­ka­li­stów Budki Su­fle­ra
  • Le­szek An­drzej­czak (ur. 1959) – pol­ski spor­to­wiec i olim­pij­czyk, ho­ke­i­sta na tra­wie
  • Raj­mund An­drzej­czak (ur. 1967) – ge­ne­rał Woj­ska Pol­skie­go
  • Ry­szard An­drzej­czak (ur. 1956) – dzia­łacz spor­to­wy z Łodzi

Wikipedia


andrzejczuk

naz­wi­sko


SJP.pl


andrzejczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


andrzejek

1. wie­czór 29 li­sto­pa­da po­prze­dza­ją­cy dzień św. An­drze­ja, kiedy tra­dy­cyj­nie urzą­dza się za­ba­wy;
2. wie­czor­na za­ba­wa w wi­gi­lię św. An­drze­ja (29 li­sto­pa­da), po­łą­czo­na z wy­ko­ny­wa­niem wróżb


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. An­drzej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Załóż An­drzej­ko­wi cza­pecz­kę, bo słon­ko praży.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrzej m., andrzejki lm.

 przym. Andrzejowy, andrzejkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Andrek, Andruś, Jędrzejek, Jędrek, Jędruś

Wiktionary


andrzejewianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­drze­je­wia­nin. (miesz­ka­niec An­drze­je­wa)

Wiktionary


andrzejewianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­drze­je­wian­ka. (miesz­kan­ka An­drze­je­wa)

Wiktionary


andrzejewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

An­drze­je­wicz ("An­dre­je­wicz"), pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Giejsz.

Wikipedia


andrzejewo

1. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
2. mia­stecz­ko na Lit­wie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drze­je­wo – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostrow­skim, w gmi­nie An­drze­je­wo
  • An­drze­je­wo – osada leśna w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie au­gu­stow­skim, w gmi­nie Szta­bin
  • An­drze­je­wo – ko­lo­nia w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie so­kól­skim, w gmi­nie Sidra
  • An­drze­je­wo – wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie su­wal­skim, w gmi­nie Szy­plisz­ki
  • An­drze­je­wo – gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostrow­skim
  • An­drze­je­wo – dawna gmina wiej­ska
  • An­drze­je­wo – dawna gro­ma­da z sie­dzi­bą w An­drze­je­wie
  • An­drze­je­wo – dawny fol­wark na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie osz­miań­skim, w siel­so­wie­cie Hol­sza­ny
  • An­drze­je­wo – mia­stecz­ko na Lit­wie
  • An­drze­je­wo – dawna ko­lo­nia na Lit­wie, w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie igna­liń­skim, w gmi­nie Cej­ki­nie
  • An­drze­je­wo – dawny fol­wark na Lit­wie, w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie świę­ciań­skim, w gmi­nie Świę­cia­ny
  • An­drze­je­wo – dawny za­ścia­nek na Lit­wie, w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie świę­ciań­skim, w gmi­nie Świę­cia­ny

Wikipedia


andrzejewski

→ An­drze­je­wo


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy An­drze­je­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drze­jew­ski – pol­skie naz­wi­sko
  • Adam An­drze­jew­ski – ar­ty­sta śpie­wak (tenor) scen pol­skich i za­gra­nicz­nych,
  • An­drzej An­drze­jew­ski – ge­ne­rał, pilot Woj­ska Pol­skie­go, zgi­nął w ka­ta­stro­fie sa­mo­lo­tu woj­sko­we­go pod Mi­ro­sław­cem,
  • An­drzej An­drze­jew­ski – pol­ski aktor te­a­tral­ny, fil­mo­wy i te­le­wi­zyj­ny,
  • An­to­ni An­drze­jew­ski – pow­sta­niec wiel­ko­pol­ski,
  • Ar­se­niusz An­drze­jew­ski – unic­ki bi­skup chełm­ski,
  • Bo­gu­mił An­drze­jew­ski – pol­ski ję­zy­koz­naw­ca (afry­ka­ni­sta) i poeta,
  • Boh­dan An­drze­jew­ski – pol­ski szer­mierz, mistrz świa­ta i me­da­li­sta olim­pij­ski,
  • Bo­le­sław An­drze­jew­ski – pol­ski fi­lo­log, fi­lo­zof, na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki, dzia­łacz po­li­tycz­ny,
  • Fe­liks An­drze­jew­ski – pol­ski po­li­tyk, sa­mo­rzą­do­wiec, poseł na Sejm III ka­den­cji, czło­nek AK i WIN,
  • Flo­rian An­drze­jew­ski – pol­ski po­li­tyk, poseł na Sejm PRL IX ka­den­cji,
  • Flo­rian An­drze­jew­ski – pol­ski ko­larz szo­so­wy, mistrz Pol­ski w jeź­dzie in­dy­wi­du­al­nej na czas (1976),

Wikipedia

Patrz:

Andrzejewo

Powiązane:

 rzecz. Andrzejewo n., Andrzejewianin m., Andrzejewianka ż.

Wiktionary


andrzejki

1. wie­czór 29 li­sto­pa­da po­prze­dza­ją­cy dzień św. An­drze­ja, kiedy tra­dy­cyj­nie urzą­dza się za­ba­wy;
2. wie­czor­na za­ba­wa w wi­gi­lię św. An­drze­ja (29 li­sto­pa­da), po­łą­czo­na z wy­ko­ny­wa­niem wróżb


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) wie­czór 29 li­sto­pa­da, w wi­gi­lię dnia św. An­drze­ja

 (1.2) etn. ezot. tra­dy­cyj­na za­ba­wa po­łą­czo­na z wróż­ba­mi od­by­wa­ją­ca się w wie­czór an­drzej­ko­wy, w któ­rej daw­niej brały udział tylko panny;

Wiktionary

An­drzej­ki – wie­czór wróżb od­pra­wia­nych w nocy z 29 na 30 li­sto­pa­da, w wi­gi­lię świę­te­go An­drze­ja, pa­tro­na Szko­cji, Gre­cji i Rosji. Pier­wsza pol­ska wzmian­ka li­te­rac­ka o nim po­ja­wi­ła się w 1557 roku za spra­wą Mar­ci­na Biel­skie­go.

Dzień ten przy­pa­da na końcu lub na po­cząt­ku roku li­tur­gicz­ne­go. An­drzej­ki są spe­cjal­ną okaz­ją do zor­ga­ni­zo­wa­nia ostat­nich hucz­nych zabaw przed roz­po­czy­na­ją­cym się ad­wen­tem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãnˈḍʒɛjci, AS: ãnḍžei ̯ḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrzejek mos., Andrzej mos., Andrzeja ż.

 przym. andrzejkowy, Andrzejowy

Wiktionary


andrzejkować

po­tocz­nie: uczest­ni­czyć w an­drzej­kach


SJP.pl


andrzejkowie

An­drze­jek z mał­żon­ką


SJP.pl


andrzejkowy

do­ty­czą­cy an­drze­jek (wie­czo­ru w przed­dzień imie­nin An­drze­ja)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z an­drzej­ka­mi, do­ty­czą­cy an­drze­jek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrzejek mos., andrzejki nmos., Andrzej mos., Andrzeja ż.

 przym. Andrzejowy

Wiktionary


andrzejostwo

An­drzej z mał­żon­ką; An­drze­jo­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) rzad. An­drzej z żoną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) An­drze­jo­stwo przy­cho­dzą do nas co nie­dzie­lę.

Wiktionary

Powiązane:

 zob. Andrzej.

Wiktionary


andrzejowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­drze­jo­wia­nin. (miesz­ka­niec An­drze­jo­wa)

Wiktionary


andrzejowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­drze­jo­wian­ka. (miesz­kan­ka An­drze­jo­wa)

Wiktionary


andrzejowie

An­drzej z mał­żon­ką; An­drze­jo­stwo


SJP.pl


andrzejowski

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy An­drze­jo­wa

Wiktionary

An­drze­jow­ski ("Prus I od­mia­na An­drze­jow­ski", "An­drze­jew­ski") – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Prus.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Andrzejów m., Andrzejowianin m., Andrzejowianka ż.

Wiktionary


andrzejowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­drze­ja lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. na­le­żą­cy do An­drze­ja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed An­drze­jo­wym domem rosną dwa ro­so­cha­te orze­chy.

 (1.1) An­drze­jo­wi sy­no­wie wy­ro­śli na do­rod­nych męż­czyzn.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Andrzej mos., Andrzejek mos., Andrzejowa ż., Andrzeja ż., Andrzejka ż., andrzejki nmos., Andrzejki nmos., Andrzejów mrz., Andrzejówka ż., Andrzejowice nmos., Andrek mos., Andruś mos., Jędrzej mos., Jędrzejek mos., Jędrek mos., Jędruś mos., Andreas mos., Andrea ż.

 przym. Andrzejkowy, Andrusiowy, Jędrzejowy, Jędrzejkowy, Jędrusiowy, andrzejkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Jędrzejowy

Wiktionary


andrzejuk

naz­wi­sko


SJP.pl


andrzejówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drze­jów­ka – ko­lo­nia wsi Wło­dzi­ce Małe, w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. lwó­wec­kim, w gmi­nie Lwó­wek Ślą­ski
  • An­drze­jów­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. bił­go­raj­skim, w gmi­nie Bił­go­raj
  • An­drze­jów­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. hru­bie­szow­skim, w gmi­nie Mir­cze
  • An­drze­jów­ka – część wsi Gro­nó­wek w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Zło­czew
  • An­drze­jów­ka – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Mu­szy­na
  • An­drze­jów­ka – część wsi Łu­kó­wiec w woj. ma­zo­wiec­kim, pow. gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Pa­ry­sów
  • An­drze­jów­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. zwo­leń­skim, w gmi­nie Po­licz­na
  • An­drze­jów­ka – przy­sió­łek wsi Cie­cie­rze w woj. świę­to­krzy­skim, pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Chmiel­nik
  • An­drze­jów­ka – potok, do­pływ Po­pra­du
  • An­drze­jów­ka – potok, do­pływ Sa­ni­cy
  • Schro­ni­sko PTTK „An­drze­jów­ka”
  • An­drze­jów­ka – po­la­na na Jar­mu­cie w Pie­ni­nach

Wikipedia


andré

[czy­taj: ądRE] fran­cu­skie imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • André – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • An­tó­nio André – por­tu­gal­ski pił­karz
  • Arnim André – nie­miec­ki aktor
  • Ca­ro­le André – fran­cu­ska ak­tor­ka
  • Jo­hann André – nie­miec­ki kom­po­zy­tor i wy­daw­ca
  • Jo­hann Anton André – nie­miec­ki kom­po­zy­tor i wy­daw­ca
  • Louis André – fran­cu­ski kom­po­zy­tor
  • Ma­u­ri­ce André – fran­cu­ski trę­bac
  • André – or­miań­ski pio­sen­karz
  • André – po­stać fik­cyj­na
  • Andre
  • Andrée

Wikipedia


andy

góry w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. góry w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej;

Wiktionary

Andy ( Los Andes, Cor­dil­le­ra de los Andes) – łań­cuch gór­ski w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej na te­ry­to­rium We­ne­zu­e­li, Ko­lum­bii, Ek­wa­do­ru, Peru, Bo­li­wii, Chile i Ar­gen­ty­ny. Są to góry fał­do­we cią­gną­ce się wzdłuż Oce­a­nu Spo­koj­ne­go od za­to­ki Morza Ka­ra­ib­skie­go na pół­no­cy po Zie­mię Ogni­stą na po­łud­niu, na prze­strze­ni ponad 9000 km – naj­dłuż­szy łań­cuch gór­ski na Ziemi. Sze­ro­kość wy­no­si 200–800 km. Naj­wyż­szy­mi szczy­ta­mi są Acon­ca­gua (6961 m), Ojos del Sa­la­do (6893 m) oraz Ne­va­do Pis­sis (6793 m).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Acon­ca­gua jest naj­wyż­szym szczy­tem Andów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãndɨ, AS: ãndy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andynista mos., andynizm mrz., andezyn mrz.

 przym. andyjski, andynistyczny

Wiktionary


andyjski

→ Andy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­da­mi, do­ty­czą­cy Andów

Wiktionary

Patrz:

Andy

Przykłady

 (1.1) Acon­ca­gua to naj­wyż­szy an­dyj­ski szczyt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈdɨjsʲci, AS: ãndyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. andezyn mrz., Andy lm nm., andynista m., andynistka ż., andynizm m.

 przym. andynistyczny, transandyjski, podandyjski

Wiktionary


andynista

osoba upra­wia­ją­ca wspi­nacz­kę wy­so­ko­gór­ską w An­dach


SJP.pl


andynistka

→ an­dy­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

andynista

andynizm

upra­wia­nie wspi­nacz­ki wy­so­ko­gór­skiej w An­dach


SJP.pl


andzia

zdrob­nie­nie od imie­nia żeń­skie­go Anna


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara wię­zien­na am­ne­stia

Wiktionary

An­dzia (oryg. "Antje", 2001) – pol­sko-nie­miec­ki se­rial ani­mo­wa­ny, emi­to­wa­ny od 3 wrze­śnia 2008 roku w Wie­czo­ryn­ce. Za­wie­ra 26 od­cin­ków. Od 1 lipca 2015 emi­to­wa­ny w pa­śmie "Baj­ko­wa TVS" na an­te­nie TVS, a od 6 lipca 2015 także na ka­na­le Stop­klat­ka TV.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈãɲd͡ʑa, AS: ãńʒ́a

Wiktionary


andziak

naz­wi­sko


SJP.pl


andziny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Andzi lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


andżela

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

Wiktionary


andżelika

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary


andżelina

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

Wiktionary


anecin

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Anety lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl

Ane­cin – osied­le w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści War­sza­wy, w dziel­ni­cy Bia­ło­łę­ka.

Osied­le po­ło­żo­ne jest na te­re­nie, któ­re­go cen­trum sta­no­wi skrzy­żo­wa­nie ulicy Mod­liń­skiej i Me­hof­fe­ra (więk­sza część leży po za­cho­dzie Mod­liń­skiej). Miej­ski Sy­stem In­for­ma­cji nie uwz­ględ­nia jed­nak ist­nie­nia tego osied­la i jego teren roz­dzie­lo­ny jest osia­mi ww.

Wikipedia


aneciny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Anety lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


aneczka

zdrob­nie­nie od: Anka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. po­u­fa­ła forma imie­nia Anna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pani Anecz­ka szczy­ci się być Ko­cie­wian­ką z dzia­da pra­dzia­da.

 (1.1) Kupię Anecz­ce bu­kie­cik nie­za­po­mi­na­jek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anuś ż., Anusia ż., Anulka ż., Andzia ż., Anna ż., Anka ż.

Wiktionary


anegdociarka

→ aneg­do­ciarz


SJP.pl

Patrz:

anegdociarz

anegdociarski

ma­ją­cy po­stać aneg­do­ty, po­le­ga­ją­cy na aneg­do­cie


SJP.pl


anegdociarstwo

skłon­ność do opo­wia­da­nia aneg­dot


SJP.pl


anegdociarz

1. ama­tor aneg­dot;
2. czło­wiek lu­bia­cy opo­wia­dać aneg­do­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba umie­ją­ca opo­wia­dać aneg­do­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z Marka był nie­zły aneg­do­ciarz, słu­cha­ło się go z za­in­te­re­so­wa­niem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛɡˈdɔt͡ɕaʃ, AS: ãnegdoćaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anegdota ż., anegdotka ż., anegdoteczka ż., anegdotyzm m., anegdotyczność ż., anegdociarstwo n., anegdocista m., anegdotczyk m., anegdotarium n.

 przym. anegdotyczny, anegdociarski

 przysł. anegdotycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anegdocista

Wiktionary


anegdocista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba opo­wia­da­ją­ca aneg­do­ty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛɡdɔˈt͡ɕista, AS: ãnegdoćista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anegdota ż., anegdotka ż., anegdoteczka ż., anegdotyzm m., anegdotyczność ż., anegdociarstwo n., anegdociarz m., anegdotczyk m., anegdotarium n.

 przym. anegdotyczny, anegdociarski

 przysł. anegdotycznie

Wiktionary


anegdota

1. krót­kie, za­baw­ne opo­wia­da­nie o wy­da­rze­niu z czy­je­goś życia
2. ga­tu­nek prozy nar­ra­cyj­nej w li­te­ra­tu­rze pi­sa­nej, a także ust­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krót­kie, za­baw­ne opo­wia­da­nie o praw­dzi­wym wy­da­rze­niu z czy­je­goś życia

 (1.2) liter. ga­tu­nek prozy nar­ra­cyj­nej w li­te­ra­tu­rze pi­sa­nej, a także ust­nej

Wiktionary

Aneg­do­ta (gr. "τὸ ἀνέκδοτоν, to anek­do­ton" „nie­o­pu­bli­ko­wa­ne” od "ἀν-, an-" „nie-” i "ἔκδοτος, ékdotos" „opu­bli­ko­wa­ne”, z "ἐκ-, ek-" „na zew­nątrz” i "δίδωμι, dídōmi" „daję”) – krót­ka forma li­te­rac­ka, za­wie­ra­ją­ca praw­dzi­we lub zmy­ślo­ne opo­wia­da­nie o zda­rze­niu z życia zna­nej po­sta­ci, ży­ją­cej albo hi­sto­rycz­nej, lub z życia okre­ślo­ne­go śro­do­wi­ska czy grupy spo­łecz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spró­buj ro­zba­wić to­wa­rzy­stwo, opo­wiedz parę aneg­dot!

 (1.1) W ubie­gło­wiecz­nej aneg­do­cie pro­boszcz pom­stu­je z am­bo­ny na tych, któ­rzy nie cho­dzą do ko­ścio­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛɡˈdɔta, AS: ãnegdota

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anegdociarz m., anegdocista m., anegdotyzm m.

 przym. anegdotyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dowcip

Wiktionary


anegdoteczka

zdrob­nie­nie od: aneg­dot­ka


SJP.pl


anegdotka

zdrob­nie­nie od: aneg­do­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: aneg­do­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anegdociarz mos., anegdocista mos.

 przym. anegdotyczny

Wiktionary


anegdoty

1. krót­kie, za­baw­ne opo­wia­da­nie o wy­da­rze­niu z czy­je­goś życia
2. ga­tu­nek prozy nar­ra­cyj­nej w li­te­ra­tu­rze pi­sa­nej, a także ust­nej


SJP.pl


anegdotycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób aneg­do­tycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anegdociarz mos., anegdocista mos.

 przym. anegdotyczny

Wiktionary


anegdotyczność

→ aneg­do­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

anegdotyczny

anegdotyczny

→ aneg­do­ta


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­sia­da­ją­cy cechy aneg­do­ty

Wiktionary

Patrz:

anegdota

Wymowa:

IPA: ˌãnɛɡdɔˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ãnegdotyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anegdota ż., anegdotka ż., anegdotyzm m., anegdociarz m., anegdocista m.

 przysł. anegdotycznie

Wiktionary


anegdotyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. poj­mo­wa­nie dzie­ła od stro­ny ane­gno­tycz­nej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛɡˈdɔtɨsm̥, AS: ãnegdotysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anegdociarz m., anegdocista m., anegdota ż.

 przym. anegdotyczny

Wiktionary


anejakulacja

Ane­ja­ku­la­cja – za­bu­rze­nie czyn­no­ści płcio­wych po­le­ga­ją­ce na braku wy­try­sku na­sie­nia u osob­ni­ków płci mę­skiej.

Wikipedia


anekdota

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. aneg­do­ta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛɡˈdɔta, AS: ãnegdota

Wiktionary


aneks

1. do­da­tek, uzu­peł­nie­nie, za­łącz­nik, który sta­no­wi in­te­gral­ną część dzie­ła lub pisma;
2. wy­dzie­lo­na część po­mie­szcze­nia, wnęka lub małe po­mie­szcze­nie przy­le­ga­ją­ce do więk­sze­go; przy­bu­dów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) do­da­tek do pu­bli­ka­cji

 (1.2) przy­le­ga­ją­ce do po­mie­szcze­nia lub wy­dzie­lo­ne z niego mniej­sze po­mie­szcze­nie

 (1.3) bud. część bu­dyn­ku przy­le­ga­ją­ca do głów­nej jego czę­ści

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aneks – za­łącz­nik do okre­ślo­ne­go do­ku­men­tu (np. umowy, aktu, pisma) za­wie­ra­ją­cy zwią­za­ne z nim do­dat­ko­we in­for­ma­cje
  • Aneks – cza­so­pis­mo
  • Aneks – wy­daw­nict­wo książ­ko­we za­ło­żo­ne 1975 w Lon­dy­nie
  • Ze­spół Fil­mo­wy Aneks

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O tym, że za­le­ża­ło mu na tym, aby trak­tat ten ode­bra­ny zo­stał jako po­waż­na roz­pra­wa na­u­ko­wa świad­czą za­rów­no licz­ne przy­pi­sy, w któ­rych po­da­wał on uści­śle­nia, wy­ja­śnie­nia i źró­dła swo­ich in­for­ma­cji, jak i do­łą­czo­ne do niego w for­mie anek­sów róż­ne­go ro­dza­ju do­ku­men­ty i listy (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãnɛks, AS: ãneks

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aneksowanie n., aneksik mrz.

 czas. aneksować

 przym. aneksowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) załącznik

Wiktionary


aneksik

zdrob­nie­nie od: aneks


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od aneks

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie aneks, lecz tylko mały anek­sik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aneks m.

Wiktionary


aneksja

przy­łą­cze­nie siłą przez pań­stwo czę­ści lub ca­ło­ści in­ne­go pań­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. za­gar­nię­cie, włą­cze­nie siłą do swo­je­go pań­stwa te­ry­to­rium in­ne­go pań­stwa lub jego czę­ści;

Wiktionary

Anek­sja ( an­ne­xio – przy­łą­cze­nie) – za­gar­nię­cie, przy­łą­cze­nie przez jedno pań­stwo aktem jed­no­stron­nym ca­ło­ści lub czę­ści te­ry­to­rium in­ne­go pań­stwa, bez zgody tego pań­stwa, naj­czę­ściej przy uży­ciu siły lub w wy­ni­ku wy­gra­nej wojny. Współ­cze­śnie za­ka­za­na przez prawo mię­dzy­na­ro­do­we.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W okre­sie pre­zy­den­tu­ry Ben­ja­mi­na Har­ri­so­na, tuż przed jego ustą­pie­niem z Bia­łe­go Domu, Stany Zjed­no­czo­ne i ma­rio­net­ko­wy rząd ha­waj­ski pod­pi­sa­ły po­ro­zu­mie­nie o anek­sji Ha­wa­jów.

 (1.1) Duża część mu­zuł­ma­nów po­par­ła próbę anek­sji bo­ga­te­go Ku­wej­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɛksʲja, AS: ãneksʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aneksjonizm m., aneksjonista m., aneksjonistka ż., anektowanie n., zaanektowanie n.

 czas. anektować ndk., zaanektować dk.

 przym. aneksyjny, aneksjonistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anektowanie, zabór, zajęcie, zagarnięcie, debellacja

Wiktionary


aneksjonista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. osoba, która do­ko­nu­je anek­sji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anektowanie n., aneksjonizm mrz., zaanektowanie n., aneksja ż.

 czas. zaanektować, anektować

 przym. aneksjonistyczny

Wiktionary


aneksjonistka

→ anek­sjo­ni­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. ko­bie­ta, która do­ko­nu­je anek­sji

Wiktionary

Patrz:

aneksjonista

Powiązane:

 czas. zaanektować, anektować

 rzecz. aneksja ż.

Wiktionary


aneksjonistyczny

zwią­za­ny z anek­sją, wy­ni­ka­ją­cy z anek­sji (np. po­li­ty­ka anek­sjo­ni­stycz­na, ten­den­cje anek­sjo­ni­stycz­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) polit. zwią­za­ny z anek­sjo­niz­mem, anek­sjo­ni­sta­mi, si­ło­wym po­więk­sza­niem ob­sza­ru pań­stwa kosz­tem te­ry­to­riów ościen­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aneksja ż., aneksjonizm mrz., aneksjonista mos., anektowanie n., zaanektowanie n.

 czas. anektować ndk., zaanektować dk.

 przym. aneksyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaborczy

Wiktionary


aneksjonizm

po­li­ty­ka po­więk­sza­nia swo­je­go pań­stwa przez za­gar­nia­nie siłą ob­cych te­ry­to­riów; po­li­ty­ka za­bo­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. po­li­ty­ka przy­łą­cza­nia cu­dzych te­ry­to­riów do włas­ne­go pań­stwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anektowanie n., aneksjonista mos., zaanektowanie n., aneksja ż.

 przym. aneksjonistyczny

 czas. zaanektować, anektować

Wiktionary


aneksowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spo­rzą­dza­nie anek­su do ja­kie­goś do­ku­men­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aneks m.

 czas. aneksować

 przym. aneksowy

Wiktionary


aneksować

do­łą­czać, do­łą­czyć aneks (za­łącz­nik, do­da­tek) do ja­kie­goś do­ku­men­tu


SJP.pl


aneksowy

→ aneks


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z anek­sem, do­ty­czą­cy anek­su

Wiktionary

Patrz:

aneks

Powiązane:

 rzecz. aneks m., aneksowanie n.

Wiktionary


aneksyjny

za­bor­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. zwią­za­ny z anek­sją, za­bo­rem ziem in­ne­go pań­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ostat­nim aktem anek­syj­nym była in­kor­po­ra­cja Ka­ta­lo­nii w 1812 r.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaanektowanie n., aneksja ż., anektowanie n.

 czas. anektować, zaanektować

 przym. aneksjonistyczny

Wiktionary


aneksyna

biał­ko od­wra­cal­nie wią­żą­ce jony wap­nio­we oraz fos­fo­li­pi­dy błony plaz­ma­tycz­nej


SJP.pl


anektowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. do­ko­ny­wa­nie anek­sji te­ry­to­rium in­ne­go pań­stwa

 (1.2) sa­mo­wol­ne zaj­mo­wa­nie cze­goś, zwy­kle po­mie­szczeń, lo­ka­li, bu­dyn­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) An­glia i Fran­cja wy­ra­zi­ły zgodę na anek­to­wa­nie przez Niem­cy Cze­cho­sło­wa­cji dla ra­to­wa­nia sie­bie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛktɔˈvãɲɛ, AS: ãnektovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaanektowanie n., aneksja ż., aneksjonizm m., aneksjonista m.

 czas. anektować ndk., zaanektować dk.

 przym. aneksyjny, aneksjonistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aneksja

 (1.2) zajmowanie, zagarnianie, zabieranie

Wiktionary


anektować

1. do­ko­ny­wać (do­ko­nać) anek­sji, przy­łą­czać (przy­łą­czyć) siłą obce te­ry­to­ria do włas­ne­go pań­stwa;
2. książ­ko­wo: zaj­mo­wać (zająć) coś, za­bie­rać (za­brać) zwy­kle bez zgody do­tych­cza­so­wych użyt­kow­ni­ków, np. anek­to­wać dom


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) polit. za­gar­niać te­ry­to­rium in­ne­go pań­stwa; do­ko­ny­wać anek­sji

 (1.2) książk. zaj­mo­wać coś, czę­sto bez zgody wła­ści­cie­la lub do­tych­cza­so­wych użyt­kow­ni­ków; za­gar­niać dla sie­bie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Be­sa­ra­bia to część Moł­da­wii, którą anek­to­wa­li Ro­sja­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛkˈtɔvat͡ɕ, AS: ãnektovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aneksja ż., aneksjonizm m., aneksjonista m., aneksjonistka ż., anektowanie n., zaanektowanie n.

 czas. zaanektować dk.

 przym. aneksyjny, aneksjonistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zajmować

Wiktionary


anekumena

ob­szar nie­za­miesz­ka­ny na stałe przez czło­wie­ka i nie­wy­ko­rzy­sta­ny go­spo­dar­czo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. ob­szar nie za­miesz­ka­ny na stałe i nie wy­ko­rzy­sty­wa­ny go­spo­dar­czo przez czło­wie­ka

Wiktionary

Ane­ku­me­na (z ἀν- "an-" „nie, bez” + οἰκουμένη "oi­ko­u­me­ne" „świat za­lud­nio­ny”) – ob­szar na kuli ziem­skiej trwa­le i cał­ko­wi­cie nie­za­miesz­ka­ny przez czło­wie­ka i nie­wy­ko­rzy­sty­wa­ny go­spo­dar­czo, w prze­ci­wień­stwie do eku­me­ny, czyli te­re­nów stale za­miesz­ka­nych i su­be­ku­me­ny – te­re­nów za­miesz­ka­nych cza­so­wo.

Wikipedia


anemia

cho­ro­bo­wy nie­do­bór czer­wo­nych krwi­nek i he­mo­glo­bi­ny; nie­dokr­wi­stość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. nie­dokr­wi­stość.;

 (1.2) uczn. ktoś po­wol­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nel po­zby­ła się tu nie tylko febry, ale i ane­mii, Sta­sia nawet nie za­bo­la­ła nigdy głowa […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɛ̃mʲja, AS: ãnẽmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anemiczka ż., anemik m.

 przym. anemiczny

 przysł. anemicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedokrwistość

Wiktionary


anemiczka

ko­bie­ta, dziew­czy­na chora na ane­mię


SJP.pl


anemicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ane­micz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anemiczność ż., anemia ż., anemik m., anemiczka ż.

 przym. anemiczny

Wiktionary


anemiczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ane­micz­nie


SJP.pl


anemiczność

→ ane­micz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ane­micz­ne; cecha tych, któ­rzy są ane­micz­ni

Wiktionary

Patrz:

anemiczny

Powiązane:

 przym. anemiczny

 przysł. anemicznie

Wiktionary


anemiczny

1. zwią­za­ny z ane­mią, cier­pią­cy na ane­mię (np. ane­micz­ne dziec­ko);
2. prze­no­śnie: słaby i nie­po­zor­ny (np. W kącie ogro­du rosły ane­micz­ne krzacz­ki.)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. do­ty­czą­cy ane­mii, wła­ści­wy ane­mii

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) przen. niem­ra­wy, słaby, dzia­ła­ją­cy po­wo­li, nie­zde­cy­do­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Mysz le­ża­ła bez drgnie­nia wśród pię­knej por­ce­la­ny i ape­tycz­nych ka­wał­ków tortu orze­cho­we­go, a żon­ki­le w ko­bal­to­wym wa­zo­nie skła­nia­ły nad nią ża­łob­nie swe ane­micz­ne głów­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anemia ż., anemiczność ż.

 przysł. anemicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedokrwisty

 (2.1) flegmatyczny, powolny, słaby, słabowity, wątły

Wiktionary


anemik

osoba chora na ane­mię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. czło­wiek cho­ru­ją­cy na ane­mię

 (1.2) pot. uczn. czło­wiek słaby fi­zycz­nie

 (1.3) uczn. ktoś po­wol­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na od­dzia­le prze­by­wa­ło czte­rech ane­mi­ków.

 (1.2) Był słaby jak ane­mik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɛ̃mʲik, AS: ãnẽmʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anemia

 przysł. anemicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) słabeusz m.

Wiktionary


anemio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: ane­mia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɛ̃mʲjɔ, AS: ãnẽmʹi ̯o

Wiktionary


anemizacja

1. po­ja­wie­nie się nie­dokr­wi­sto­ści;
2. zmniej­sze­nie do­pły­wu krwi do tkan­ki, nie­dokr­wie­nie


SJP.pl


anemo-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z wia­trem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɛ̃mɔ, AS: ãnẽmo

Wiktionary


anemochoria

roz­prze­strze­nia­nie na­sion, ro­ślin i owo­ców za po­mo­cą wia­tru; wia­tro­siew­ność


SJP.pl

Ane­mo­cho­ria (wia­tro­siew­ność) – jeden ze spo­so­bów roz­prze­strze­nia­nia za­rod­ni­ków grzy­bów oraz za­rod­ni­ków, na­sion i owo­ców u ro­ślin, po­le­ga­ją­cy na roz­no­sze­niu ich przez ruchy po­wie­trza. Wia­tro­siew­ność jest bar­dzo roz­po­wszech­nio­nym spo­so­bem roz­sie­wa­nia, szcze­gól­nie wśród ro­ślin ros­ną­cych w gó­rach, na ste­pach, pu­sty­niach, na sa­wan­nie i na wy­spach.

Wikipedia


anemogam

kwiat za­py­la­ny za poś­red­nict­wem wia­tru


SJP.pl


anemogamia

za­py­la­nie ro­ślin przez wiatr; wia­tro­pyl­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. za­py­la­nie ro­ślin za po­mo­cą wia­tru

Wiktionary

Ane­mo­ga­mia, wia­tro­pyl­ność – za­py­le­nie kwia­tów po­przez wiatr prze­no­szą­cy pyłki. Przy­kła­da­mi ro­ślin za­py­la­nych w ten spo­sób jest wiele drzew, np. le­szczy­na, to­po­la, sosny, a także na przy­kład trawy. U traw prę­ci­ki na dłu­gich nit­kach prę­ci­ko­wych wy­sta­ją na zew­nątrz kłosa. U wielu ro­ślin wia­tro­pyl­nych, w tym u więk­szo­ści drzew, kwia­ty roz­wi­ja­ją się wcze­śniej niż li­ście ("pro­ant­hia"), co zwięk­sza szan­se na za­py­le­nie.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. anemogamiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wiatropylność

Wiktionary


anemogamiczny

po­dat­ny na za­py­la­nie przez wiatr


SJP.pl


anemograf

przy­rząd do mie­rze­nia kie­run­ku i pręd­ko­ści wia­tru z urzą­dze­niem sa­mo­pi­szą­cym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. me­te­o­rol. przy­rząd me­te­o­ro­lo­gicz­ny słu­żą­cy do cią­głe­go re­je­stro­wa­nia pręd­ko­ści i kie­run­ku wia­tru

Wiktionary

Ane­mo­graf – elek­trycz­ny przy­rząd sa­mo­pi­szą­cy słu­żą­cy do cią­głe­go po­mia­ru oraz za­pi­su kie­run­ku i pręd­ko­ści wia­tru.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. anemograficzny

Wiktionary


anemologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. nauka o wia­trach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛ̃mɔˈlɔɟja, AS: ãnẽmoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anemologiczny

Wiktionary


anemometr

1. przy­rząd do po­mia­ru pręd­ko­ści ruchu gazów i cie­czy;
2. przy­rząd do po­mia­ru siły i kie­run­ku wia­tru; wia­tro­mierz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. me­te­o­rol. przy­rząd do po­mia­ru pręd­ko­ści gazów

Wiktionary

Ane­mo­metr – przy­rząd słu­żą­cy do mie­rze­nia pręd­ko­ści ruchu gazów i cie­czy. Niek­tó­re ane­mo­me­try wska­zu­ją rów­nież kie­ru­nek ruchu. Ane­mo­metr mie­rzą­cy pręd­kość wia­tru to wia­tro­mierz.

Ane­mo­metr, który re­je­stru­je gra­ficz­nie pręd­kość lub kie­ru­nek wia­tru, na­zy­wa się ane­mo­gra­fem. Obec­nie ane­mo­gra­fy są coraz czę­ściej wspie­ra­ne przez kom­pu­te­ro­wy zapis da­nych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãnɛ̃ˈmɔ̃mɛtr̥, AS: ãnẽmõmetr̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anemometryczny

 rzecz. anemometria ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wiatromierz

Wiktionary


anemometria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. po­miar kie­run­ku i pręd­ko­ści wia­tru

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛ̃mɔ̃ˈmɛtrʲja, AS: ãnẽmõmetrʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anemometr mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wiatromiernictwo

Wiktionary


anemometryczny

→ ane­mo­me­tria


SJP.pl

Patrz:

anemometria

anemon

ro­śli­na ziel­na o bia­łych lub żół­tych kwia­tach; za­wi­lec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ane­mo­ne|L.|ref=tak., za­wi­lec;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju ane­mo­nów (1.1)

 (1.3) pot. kwiat ro­śli­ny z ro­dza­ju ane­mo­nów (1.1)

 (1.4) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ac­ti­nia­ria|ref=tak., uk­wiał;

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Upra­wia­li w mil­cze­niu wa­rzy­wa i białe kwia­ty. Tylko białe - lilie, prze­bi­śnie­gi, ane­mo­ny, białe pi­wo­nie i ge­or­gi­nie.

 (1.3) Zło­ci­ste ja­skry, pur­pu­ro­we ane­mo­ny, tu­li­pa­ny, ostróż­ki, maki po­wie­wa­ły uno­szą­cy­mi się nad nimi roj­nie mo­tyl­ka­mi.

 (1.4) Ist­nie­ją w końcu nie­śmier­tel­ne ga­tun­ki zwie­rząt (np. ane­mo­ny czy słod­ko­wod­ne hydry) nie­wy­ka­zu­ją­ce żad­nych ob­ja­wów sta­rze­nia się, a niek­tó­re wiel­kie żół­wie do­ży­wa­ją 180 lat.

 (1.4) W środ­ku groty roz­po­ście­ra się fa­scy­nu­ją­cy widok na wie­lo­barw­ne, fa­lu­ją­ce w płyt­kiej wo­dzie ane­mo­ny i wo­do­ro­sty.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) zawilec

 (1.4) ukwiał

Wiktionary


anemonina

tru­ją­ca sub­stan­cja wy­stę­pu­ją­ca w ane­mo­nach i ja­skrach


SJP.pl

Ane­mo­ni­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy lak­to­nów. Zo­sta­ła wy­i­zo­lo­wa­na z ja­skra ostre­go. Wy­stę­pu­je w sa­san­ce zwy­czaj­nej ("Ane­mo­ne pul­sa­til­la") i in­nych ja­skro­wa­tych. Ma wła­ści­wo­ści draż­nią­ce.

Wikipedia


anemonowy

zwią­za­ny z ane­mo­nem


SJP.pl


anemoplankton

ze­spół drob­nych or­ga­niz­mów ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych uno­szą­cych się bier­nie w po­wie­trzu; ae­ro­plank­ton


SJP.pl


anemoskop

przy­rząd słu­żą­cy do okre­śla­nia kie­run­ku wia­tru, uży­wa­ny w na­wi­ga­cji; wia­trow­skaz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. przy­rząd wska­zu­ją­cy kie­ru­nek wia­tru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) In­sty­tut za­ku­pił ra­dziec­ki ane­mo­skop do ogród­ka me­te­o­ro­lo­gicz­ne­go.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wiatrowskaz

Wiktionary


anemoskopowy

przy­miot­nik od: ane­mo­skop


SJP.pl


anemostat

Ane­mo­stat – ele­ment na­wiew­ny (na­wiew­nik) lub wy­wiew­ny (wy­wiew­nik) do mon­to­wa­nia w su­fi­cie, jest to za­koń­cze­nie sieci wen­ty­la­cyj­nej me­cha­nicz­nej, umoż­li­wia­ją­ce kształ­to­wa­nie stru­gi po­wie­trza na­wie­wa­ne­go w po­żą­da­ny spo­sób.

W za­leż­no­ści od kie­run­ku prze­pły­wu po­wie­trza roz­róż­nia­my:

Wikipedia


anencefalia

wada wro­dzo­na, po­le­ga­ją­ca na nie­wyksz­tał­ce­niu się mózgu u płodu; bez­móz­go­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. po­waż­na wada wro­dzo­na mózgu i czasz­ki, w któ­rej u płodu bra­ku­je dużej czę­ści mózgu i czasz­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Anen­ce­fa­lia pow­sta­je w pier­wszych ty­god­niach ciąży.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anencefaliczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezmózgowie

Wiktionary


anencefaliczny

→ anen­ce­fa­lia


SJP.pl

Patrz:

anencefalia

anepigraf

dzie­ło sztu­ki bez ty­tu­łu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. dzie­ło nie­po­sia­da­ją­ce ty­tu­łu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛˈpʲiɡraf, AS: ãnepʹigraf

Wiktionary


anergia

(me­dy­cy­na)
1. utra­ta albo znacz­ne osła­bie­nie zdol­no­ści od­por­no­ścio­wej or­ga­niz­mu, który staje się nie­zdol­ny do obro­ny przed czyn­ni­ka­mi cho­ro­bot­wór­czy­mi;
2. w psy­chia­trii: brak ini­cja­ty­wy, ener­gii ży­cio­wej wy­stę­pu­ją­cy w de­pre­sjach psy­chicz­nych, ner­wi­cach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. stan wy­raź­ne­go braku ener­gii ży­cio­wej i ak­tyw­no­ści; zanik ener­gii ży­cio­wej i ini­cja­ty­wy

 (1.2) med. brak re­ak­tyw­no­ści ukła­du od­por­no­ścio­we­go

Wiktionary

Aner­gia – brak re­ak­tyw­no­ści or­ga­niz­mu na bodź­ce po­cho­dzą­ce ze śro­do­wi­ska, prze­jaw braku od­por­no­ści im­mu­no­lo­gicz­nej. Jej naj­częst­szy­mi przy­czy­na­mi są: znacz­ne osła­bie­nie i upo­śle­dze­nie zdol­no­ści ży­cio­wych or­ga­niz­mu, dłu­gotr­wa­łe cho­ro­by, zjad­li­we mi­kro­or­ga­niz­my cho­ro­bot­wór­cze, pro­mie­nio­wa­nie jo­ni­zu­ją­ce oraz leki im­mu­no­su­pre­syj­ne (np. kor­ty­ko­ste­ro­i­dy). Cza­sa­mi stan ten jest wy­wo­ły­wa­ny ce­lo­wo (np. pod­czas prze­szcze­pów lub aler­gii), jest też ele­men­tem braku od­po­wie­dzi im­mu­no­lo­gicz­nej na swoje tkan­ki.

Wikipedia


anergiczny

przy­miot­nik od: aner­gia


SJP.pl


aneroid

czuj­nik ci­śnie­nio­mie­rza, np. ba­ro­me­tru, w po­sta­ci pusz­ki próż­nio­wej, odksz­tał­ca­ją­cej się pod wpły­wem ci­śnie­nia at­mos­fe­rycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. sprę­ży­no­wy ba­ro­metr próż­nio­wy do po­mia­ru ci­śnie­nia at­mos­fe­rycz­ne­go

Wiktionary

Ane­ro­id – ba­ro­metr me­ta­lo­wy. Przy­rząd wy­ko­rzy­sty­wa­ny do po­mia­ru ci­śnie­nia at­mos­fe­rycz­ne­go, za­stę­pu­ją­cy ba­ro­metr rtę­cio­wy.

Za­sad­ni­czą czę­ścią ane­ro­i­dów jest her­me­tycz­nie zam­knię­ta, lekko po­fał­do­wa­na, me­ta­lo­wa pusz­ka mem­bra­no­wa (w kształ­cie walca), w któ­rej pa­nu­je ob­ni­żo­ne ci­śnie­nie (tzw.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãnɛˈrɔjit, AS: ãneroi ̯it

Wiktionary


aneroidowy

zwią­za­ny z ane­ro­i­dem


SJP.pl


anestetyczka

→ ane­ste­tyk; ane­stez­jo­loż­ka


SJP.pl


anestetyczny

do­ty­czą­cy ane­stez­ji, po­wo­du­ją­cy ane­stez­ję (np. środ­ki ane­ste­tycz­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) farm. med. po­wo­du­ją­cy znie­sie­nie czu­cia; słu­żą­cy znie­czu­le­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anestetyk mrz., anestetyka ż., anestezja ż., anestezjologia ż.

 przym. anestezyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) znieczulający, war. anestezyjny

Wiktionary


anestetyk

śro­dek znie­czu­la­ją­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. med. śro­dek do znie­czu­le­nia ogól­ne­go lub miej­sco­we­go;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anestetyka ż., anestetysta m., anestezyna ż., anestezja ż.

 przym. anestezyjny, anestetyczny

Wiktionary


anestetyka

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się me­to­da­mi znie­czu­le­nia i re­a­ni­ma­cji, opie­ką nad cho­rym przed, w trak­cie i po ope­ra­cji; ane­stez­jo­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. med. nauka o środ­kach znie­czu­la­ją­cych, me­to­dach znie­czu­le­nia

 (1.2) filoz. kult. szt. znie­czu­le­nie este­tycz­ne, czyli obo­jęt­ność na doz­na­nia este­tycz­ne, utra­ta wraż­li­wo­ści na pię­kno lub ce­lo­we jego odrzu­ce­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anestetyk mrz., anestetysta mos.

 przym. anestetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anestezjologia

Wiktionary


anestetysta

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ane­ste­ty­ki; ane­stez­jo­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. med. le­karz sto­su­ją­cy ane­stez­ję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anestezja ż., anestetyk mrz., anestetyka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anestezjolog, narkotyzer

Wiktionary


anestezja

znie­czu­le­nie; utra­ta czu­cia w całym ciele lub jego czę­ści spo­wo­do­wa­na po­da­niem nar­ko­zy lub środ­ków znie­czu­la­ją­cych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. znie­czu­le­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛˈstɛzʲja, AS: ãnestezʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anestetyk m., anestetysta m., anestezyna ż.

 przym. anestetyczny, anestezyjny

Wiktionary


anestezjolog

le­karz spe­cja­li­zu­ją­cy się w po­da­wa­niu znie­czu­le­nia; ane­ste­ty­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­zu­ją­cy się w ane­stez­jo­lo­gii;

 (1.2) med. pot. le­karz wy­ko­nu­ją­cy i kon­tro­lu­ją­cy znie­czu­le­nie

Wiktionary

Ane­stez­jo­log – le­karz po­sia­da­ją­cy spe­cja­li­za­cję z ane­stez­jo­lo­gii i in­ten­syw­nej te­ra­pii. Do obo­wiąz­ków le­ka­rza ane­stez­jo­lo­ga na­le­żą: znie­czu­la­nie pa­cjen­tów wy­ma­ga­ją­cych ope­ra­cji, le­cze­nie pa­cjen­tów od­dzia­łu in­ten­syw­nej te­ra­pii, le­cze­nie bólu ostre­go i przew­le­kłe­go oraz re­su­scy­ta­cja.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­iet­ti był głów­nym ane­stez­jo­lo­giem w cza­sie za­bie­gu tra­che­o­to­mii u pa­pie­ża.

 (1.1) W przy­pad­ku cał­ko­wi­tej ab­do­mi­no­pla­sty­ki sto­su­je się znie­czu­le­nie ogól­ne, czyli pełne uś­pie­nie pod kon­tro­lą ane­stez­jo­lo­ga.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɛstɛˈzʲjɔlɔk, AS: ãnestezʹi ̯olok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anestezjologia ż.

:: fż. anestezjolożka ż.

 przym. anestezjologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anestetysta

Wiktionary


anestezjologia

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się me­to­da­mi znie­czu­la­nia i re­a­ni­ma­cji, opie­ką nad cho­rym w cza­sie i po ope­ra­cji; ane­ste­ty­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się przy­go­to­wa­niem cho­re­go do ope­ra­cji, prze­pro­wa­dza­niem i kon­tro­lą znie­czu­le­nia;

Wiktionary

Ane­stez­jo­lo­gia – prio­ry­te­to­wa dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się przy­go­to­wa­niem pa­cjen­ta do ope­ra­cji, prze­pro­wa­dza­niem i kon­tro­lą znie­czu­le­nia. Wcho­dzi w za­kres spe­cja­li­za­cji le­kar­skiej ane­stez­jo­lo­gia i in­ten­syw­na te­ra­pia, obej­mu­ją­cej poza tym in­ten­syw­ną te­ra­pię, szcze­gól­nie dia­gno­sty­kę i le­cze­nie ostrych nie­wy­dol­no­ści na­rzą­do­wych, dia­gno­sty­kę i le­cze­nie bólu ostre­go oraz przew­le­kłych ze­spo­łów bó­lo­wych, a także po­stę­po­wa­nie ra­tow­ni­cze w sta­nach na­głe­go za­gro­że­nia życia z wy­ko­ny­wa­niem czyn­no­ści re­su­scy­ta­cyj­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. anestezjolog mos., anestezjolożka ż.

 przym. anestezjologiczny, anestetyczny

Wiktionary


anestezjologiczny

→ ane­stez­jo­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z ane­stez­jo­lo­gią lub ane­stez­jo­lo­ga­mi

Wiktionary

Patrz:

anestezjologia

Powiązane:

 rzecz. anestezjolog mos., anestezjologia ż.

Wiktionary


anestezjolożka

→ ane­stez­jo­log


SJP.pl

Patrz:

anestezjolog

anestezyjny

1. znie­czu­la­ją­cy;
2. po­zba­wio­ny czu­cia, znie­czu­lo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) farm. zwią­za­ny z ane­stez­ją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anestetyk mrz., anestezja ż.

 przym. anestetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. anestetyczny

Wiktionary


anestezyna

syn­te­tycz­ny śro­dek znie­czu­la­ją­cy o dzia­ła­niu miej­sco­wym, sto­so­wa­ny tylko zew­nętrz­nie w for­mie maści, olej­ków; ben­zo­ka­i­na


SJP.pl


anestrus

brak ak­tyw­no­ści płcio­wej u samic ssa­ków mię­dzy okre­sa­mi rui


SJP.pl


aneta

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Nie mylić z: Anita.

Ta stro­na do­ty­czy imie­nia. Zo­bacz też: Aneta – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych.

Aneta, Anet­ta – forma po­chod­na imie­nia Anna, pow­sta­ła jako prze­nie­sie­nie fran­cu­skie­go zdrob­nie­nia tego imie­nia, "Anet­te", do ję­zy­ka pol­skie­go. Po­cho­dzi z ję­zy­ka he­braj­skie­go. Imię do­tar­ło do Pol­ski w XIX w., wcze­śniej uży­wa­no tylko imie­nia Anna.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­je­cha­li­śmy z Anetą na oazę do Mu­rza­sich­la.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɛta, AS: ãneta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anetta ż.

:: zdrobn. Anetka ż.

 przym. przest. gwara. Anecin

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Anetta; zdrobn. Anetka

Wiktionary


anetka

zdrob­nie­nie od: Aneta (imię żeń­skie)


SJP.pl


aneto

Pico de Aneto; naj­wyż­szy szczyt Pi­re­ne­jów w Hisz­pa­nii (3404 m)


SJP.pl


anetol

eter nie­na­sy­co­ny, biała, kry­sta­licz­na sub­stan­cja o za­pa­chu anyżu, otrzy­my­wa­na z olej­ków ete­rycz­nych; sto­so­wa­ny do aro­ma­ty­zo­wa­nia pro­duk­tów spo­żyw­czych, pre­pa­ra­tów kos­me­tycz­nych, środ­ków lecz­ni­czych i na­po­jów al­ko­ho­lo­wych


SJP.pl

Ane­tol, "p"-me­tok­sy­pro­pe­ny­lo­ben­zen – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny zbu­do­wa­ny z resz­ty ani­zo­lu pod­sta­wio­ne­go w po­zy­cji para grupą pro­py­le­no­wą; za­wie­ra szkie­let sty­re­nu (). Wy­stę­pu­je na­tu­ral­nie w niek­tó­rych ro­śli­nach, otrzy­my­wa­ny z olej­ków ete­rycz­nych anyżu i kopru.

Wikipedia


anetta

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miała na imię Anet­ta i cho­dzi­ła z nami na lo­do­wi­sko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aneta ż.

:: zdrobn. Anettka ż.

Wiktionary


aneuploid

or­ga­nizm lub ko­mór­ka o nie­pra­wi­dło­wej licz­bie chro­mo­so­mów


SJP.pl


aneuploidalność

wy­stę­po­wa­nie zmia­ny licz­by chro­mo­so­mów (brak jed­ne­go lub po­ja­wie­nie się do­dat­ko­we­go)


SJP.pl


aneuploidalny

o ko­mór­ce: ma­ją­cy zmie­nio­ną licz­bę chro­mo­so­mów


SJP.pl


aneuploidia

brak albo nad­miar jed­ne­go lub kilku chro­mo­so­mów w sto­sun­ku do licz­by pod­sta­wo­wej dla da­ne­go ga­tun­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) genet. za­bu­rze­nie licz­by chro­mo­so­mów w ko­mór­ce

Wiktionary

Ane­u­plo­i­dia (z gr. "α̉-" (a-) lub (an-) – za­prze­cze­nie, brak, bez (cze­goś) + gr. "ευ̉-" (eu-) – „dobry, pra­wi­dło­wy, praw­dzi­wy” + gr. "-πλοος" (-ploos)- -krot­ny, wie­lo­krot­ny, mnogi, zło­żo­ny” + gr. "εΐδος" (eidos) – „po­dob­ny do”) – okre­śle­nie oz­na­cza­ją­ce za­bu­rze­nie ilo­ści ma­te­ria­łu ge­ne­tycz­ne­go (DNA) znaj­du­ją­ce­go się w ją­drze ko­mór­ko­wym (plo­i­dia).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aneuploid m., aneuploidalność ż.

Wiktionary


aneurofyton

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin na­sien­nych z gro­ma­dy pra­na­go­za­ląż­ko­wych


SJP.pl


aneurofytonowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin z pod­gro­ma­dy pra­na­go­za­ląż­ko­wych


SJP.pl


aneurofytony

rząd ro­ślin na­sien­nych z gro­ma­dy pra­na­go­za­ląż­ko­wych; Ane­u­rop­hy­ta­les


SJP.pl


aneuryna

tia­mi­na


SJP.pl


aneuryzma

cho­ro­bo­we uwy­pu­kle­nie ścia­ny tęt­ni­cy, ma­ją­ce czę­sto po­stać tęt­nią­ce­go guza wy­peł­nio­ne­go krwią lub skrze­pli­ną; ane­wryzm; tęt­niak


SJP.pl


anewryzm

tęt­niak, miej­sco­we roz­sze­rze­nie tęt­ni­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. przest. zob. tęt­niak.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mó­wi­li dok­to­rzy, że czło­wiek ten umarł na ane­wryzm.

 (1.1) (…) wpadł w taki stan, że lada chwi­la ocze­ki­wa­łem ataku apo­plek­sji lub ane­wryz­mu (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɛvrɨsm̥, AS: ãnevrysm̦

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tętniak; przest. aneuryzma

Wiktionary


anfelcja

kras­no­rost do­star­cza­ją­cy agaru, wy­stę­pu­je w przy­brzeż­nej stre­fie Morza Bia­łe­go i koło Sa­cha­li­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ahn­fel­tia|ref=tak., ro­dzaj kras­no­ro­stów rzędu nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Gi­gar­ti­na­les|ref=tak., ma­ją­cych roz­ga­łę­zio­ną ple­cha­e­chę przy­cze­pio­ną do po­dło­ża, wy­stę­pu­ją­cych na pia­szczy­stym dnie chłod­nych mórz pół­noc­nych; ga­tun­kiem ty­po­wym jest an­fel­cja zło­żo­na;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na Da­le­kim Wscho­dzie an­fel­cje są zbie­ra­ne w celu po­zy­ska­nia agaru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈfɛlt͡sʲja, AS: ãnfelcʹi ̯a

Wiktionary


anfinsen

naz­wi­sko


SJP.pl


ang.

skrót od: an­giel­ski


SJP.pl

skrót

 (1.1) = an­giel­ski

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋʲˈɟɛlsʲci, AS: ãŋʹǵelsʹḱi

Wiktionary


ang.-am.

skrót od: anglo-ame­ry­kań­ski; ang.-amer.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = anglo-ame­ry­kań­ski

Wiktionary


ang.-amer.

skrót od: anglo-ame­ry­kań­ski; ang.-am.


SJP.pl


angara

rzeka w Azji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, prawy do­pływ Je­ni­se­ju, wy­pły­wa z je­zio­ra Baj­kał;

Wiktionary

An­ga­ra ( Ангара) – rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, prawy do­pływ Je­ni­se­ju. Jej dłu­gość wy­no­si 1779 km, a po­wierzch­nia do­rze­cza 1040 tys. km². Wy­pły­wa z je­zio­ra Baj­kał, prze­pły­wa przez po­łud­nio­wą część Wy­ży­ny Środ­ko­wo­sy­be­ryj­skiej. W środ­ko­wym i dol­nym biegu two­rzy licz­ne progi. An­ga­ra jest je­dy­ną rzeką, która wy­pły­wa z Baj­ka­łu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Angarsk mrz.

 przym. angarski, nadangarski

Wiktionary


angaria

rek­wi­zy­cja ob­cych stat­ków dla celów pu­blicz­nych - sto­so­wa­no ją w cza­sie wojny


SJP.pl

An­ga­ria (łac.; gr.: ἀγγαρεία, "angareía") była ro­dza­jem sy­ste­mu pocz­to­we­go za­a­dap­to­wa­na przez Rzy­mian od sta­ro­żyt­nych Per­sów. We­dług Kse­no­fon­ta sy­stem per­ski zo­stał usta­no­wio­ny przez Cy­ru­sa Wiel­kie­go. Ku­rie­rzy konni zo­sta­li roz­mie­szcze­ni na niek­tó­rych eta­pach wzdłuż głów­nych dróg im­pe­rium, aby prze­sy­łać kró­lew­skie de­pe­sze nocą i dniem przy każ­dej po­go­dzie.

Wikipedia


angarsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji w ob­wo­dzie ir­kuc­kim, nad An­ga­rą;

Wiktionary

An­garsk ( Ангaрск) – mia­sto w Rosji w ob­wo­dzie ir­kuc­kim, nad An­ga­rą, po­ło­żo­ne w od­le­gło­ści 5150 km na wschód od

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Angara ż.

 przym. angarski

Wiktionary


angarski

→ An­ga­ra (do­pływ Je­ni­se­ju)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z An­ga­rą (rzeką w Rosji)

 (1.2) zwią­za­ny z An­gar­skiem (mia­stem w Rosji)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angara ż., Angarsk mrz.

 przym. nadangarski

Wiktionary


angaż

umowa o pracę; za­trud­nie­nie


SJP.pl

Angaż (fr. "en­ga­ger" – zo­bo­wią­zy­wać się do cze­goś) – okre­śle­nie dla umowy o pracę, zwła­szcza ak­to­rów.

Wikipedia


angażant

długi man­kiet z ko­ro­nek, modny od po­ło­wy XVII wieku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. ro­dzaj man­kie­tu przy ko­bie­cej sukni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­ro­ił się tedy (…) dwór od barw­nych kon­tu­szów, od sza­bel, od go­lo­nych łbów, i pełno w nim było ła­ci­ny, nie­wie­ście­go szcze­bio­ta­nia, la­mó­wek, ro­bro­nów i roz­ma­i­tych „an­ga­żan­tów“.

Wiktionary


angażowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|an­ga­żo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. angażować

 rzecz. zaangażowanie n., angaż m.

Wiktionary


angażować

1. za­trud­niać kogoś;
2. zaj­mo­wać kogoś czymś, na­kła­niać do cze­goś, wcią­gać go w to;
3. poś­wię­cać na coś czas, siły, pie­nią­dze;
4. an­ga­żo­wać się:
a) włą­czać się w coś, zaj­mo­wać się czymś z za­pa­łem;
b) za­trud­niać się gdzieś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­an­ga­żo­wać)

 (1.1) włą­czać do uczest­nict­wa

 (1.2) przyj­mo­wać do pracy

 (1.3) zaj­mo­wać czymś, wy­mu­szać uwagę

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny an­ga­żo­wać się (dk. za­an­ga­żo­wać się)

 (2.1) włą­czać się w coś

 (2.2) przyj­mo­wać pracę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ro­bot­ni­cy an­ga­żo­wa­li się w dzia­łal­ność re­wo­lu­cyj­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zaangażować

 rzecz. angaż m., angażowanie n., gaża ż., zaangażowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poświęcać

 (1.2) zatrudniać

 (1.3) absorbować, pochłaniać, wciągać

 (2.1) poświęcać się, wciągać się, włączać się, zajmować się

 (2.2) zatrudniać się

Wiktionary


angel

[czy­taj: An­dżel] obce imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Angel – imię mę­skie
  • Angel – wo­do­spad
  • angel – złota mo­ne­ta an­giel­ska, po­cząt­ko­wo (XV w.) o war­to­ści 1/3 funta (6 szy­lin­gów i 8 pen­sów)
  • The Angel – dawny pub i hotel w Lon­dy­nie
  • – dziel­ni­ca Lon­dy­nu
  • Angel – sta­cja metra lon­dyń­skie­go
  • Jew­gie­nij Pio­tro­wicz Angel – ukra­iń­ski do­wód­ca par­ty­zanc­ki okre­su wojny do­mo­wej w Rosji
  • Angel (Anioł Ciem­no­ści) – se­rial te­le­wi­zyj­ny
  • Angel – film Jima McKaya z 2005 roku
  • Angel – film François Ozona z 2007 roku
  • Angel – po­stać fik­cyj­na, bo­ha­ter se­ria­li Buffy: Po­strach wam­pi­rów i Anioł ciem­no­ści
  • Angel – po­stać z anime Neon Ge­ne­sis Evan­ge­lion

Wikipedia


angela

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|pol­ski|ż. Anie­la

Wiktionary

An­ge­la – imię po­cho­dzi od ła­ciń­skie­go imie­nia "Angel", które pow­sta­ło od grec­kie­go słowa ángelos "po­sła­niec". Imię to też zo­sta­ło przys­wo­jo­ne w po­sta­ci Anie­la, od niego pow­sta­ły też imio­na An­ge­li­ka i An­ge­li­na. Jest żeń­skim od­po­wied­ni­kiem imie­nia Anioł (Angel). W ostat­nich cza­sach zapis imie­nia An­ge­la bywa spol­szcza­ny i wy­stę­pu­je w for­mie An­dże­la lub nawet "An­drze­la" (część osób błęd­nie wy­wo­dzi jej źró­dło­słów od imie­nia mę­skie­go An­drzej). Ta druga wer­sja jest nie­po­praw­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­cząt­ko­wo spra­wa wy­glą­da­ła na żart ga­ze­ty i au­to­re­kla­mę ciem­no­skó­rej, za­miesz­ka­łej w Lon­dy­nie ro­syj­skiej fo­to­mo­del­ki An­ge­li Er­ma­ko­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anioł mos./ż., Aniela ż.

Wiktionary


angeliczny

1. pełen du­cho­we­go pię­kna;
2. na­wią­zu­ją­cy do anio­łów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nadz­wy­czaj dobry (ni­czym anioł), pełen du­cho­wej czy­sto­ści

 (1.2) rel. od­no­szą­cy się do anio­łów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aniołeczek mzw., anielątko n., anielstwo n., anielskość ż., anielica ż., Anioł mos., Aniela ż.

 przym. anieli, aniołkowaty, aniołkowy, aniołowy

Wiktionary


angelika

1. ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych; lit­wor, dzię­giel lit­wor, ar­cy­dzię­giel lit­wor, dzię­giel le­kar­ski;
2. od­mia­na lutni o sie­dem­na­stu stru­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

An­ge­li­ka – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, w ję­zy­ku ła­ciń­skim oz­na­cza „anie­li­ca”, „po­słan­ka”.

W ostat­nich cza­sach zapis imie­nia An­ge­li­ka bywa spol­szcza­ny i wy­stę­pu­je w for­mie An­dże­li­ka lub nawet "An­drze­li­ka". Ta ostat­nia pi­sow­nia jest nie­po­praw­na i ma ne­ga­tyw­ną opi­nię Rady Ję­zy­ka Pol­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) — Jak się na­zy­wa ta ko­bie­ta? — Ona się na­zy­wa An­ge­li­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aniela ż., Anioł mos.

Wiktionary


angelina

imię żeń­skie


SJP.pl

An­ge­li­na – forma po­chod­na imion Anie­la, An­ge­la.

W Pol­sce do lat 20. XX wieku imię An­ge­li­na na­da­no 8 razy. Imię zy­ska­ło po­pu­lar­ność od lat 80. XX wieku pod wpły­wem filmu i te­le­wiz­ji. W 1994 za­re­je­stro­wa­no 1581 ko­biet o tym imie­niu. W stycz­niu 2025 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 4508 ko­biet o imie­niu An­ge­li­na na­da­nym jako imię pier­wsze, 404 za­re­je­stro­wa­ne jako An­dże­li­na a także 88 za­pi­sy­wa­nych jako An­drze­li­na.

Wikipedia


angelininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­ge­li­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


angelit

an­hy­dryt o nie­bie­skim za­bar­wie­niu, ka­mień ju­bi­ler­ski


SJP.pl


angelizm

1. pra­gnie­nie nie­po­ka­la­nej czy­sto­ści;
2. po­sta­wa, która prze­ja­wia się w braku ak­cep­ta­cji przy­krej rze­czy­wi­sto­ści


SJP.pl


angelolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie an­ge­lo­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) teol. rel. te­o­log lub re­li­gioz­naw­ca zaj­mu­ją­cy się an­ge­o­lo­gią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ksiądz pro­fe­sor za­pro­sił kilku zna­nych an­ge­lo­lo­gów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angelologia ż., angeologia ż., angeolożka ż.

:: fż. angelolożka ż.

 przym. angelologiczny, angeologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angeolog

Wiktionary


angelologia

1. dział te­o­lo­gii obej­mu­ją­cy naukę o anio­łach;
2. dział de­mo­no­lo­gii do­ty­czą­cy do­brych du­chów;
3. iro­nicz­nie: po­grą­ża­nie się w ma­rze­niach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teol. w te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej: nauka o anio­łach;

 (1.2) rel. w re­li­gioz­naw­stwie: nauka o du­chach do­brych, dział de­mo­no­lo­gii

 (1.3) rel. ogół wie­rzeń, także lu­do­wych, do­ty­czą­cych anio­łów i ich wpły­wu na rze­czy­wi­stość

 (1.4) żart. rub. bu­ja­nie w obło­kach

Wiktionary

An­ge­lo­lo­gia a. An­ge­o­lo­gia (gr. αγγελος "an­ge­los" – po­sła­niec, anioł oraz λόγος "logos" – słowo, nauka).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dia­ko­ni zdali wczo­raj an­ge­lo­lo­gię.

 (1.2) Ku­pi­łem sobie książ­kę o an­ge­lo­lo­gii.

 (1.3) Pro­fe­sor zaj­mo­wał się lu­do­wą an­ge­lo­lo­gią ludów Ka­u­ka­zu.

 (1.4) To jego ga­da­nie o wa­run­kach jakie mają to istna an­ge­lo­lo­gia.

 (1.4) Sam nie ro­zu­miem, skąd to mi się bie­rze, • że je­stem mi­to­lo­gicz­ne zwie­rzę, • ni to świ­nio-byk ni to koto-pies, • w ogóle z moich stron: li­ry­ka, li­ry­ka, • tkli­wa dy­na­mi­ka, • an­ge­lo­lo­gia • i dal.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angeologia ż., angelolog m., angeolog m., angelolożka ż., angeolożka ż.

 przym. angelologiczny, angeologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angeologia

 (1.2) angeologia

 (1.3) angeologia

 (1.4) angeologia

Wiktionary


angelologiczny

→ an­ge­lo­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. teol. zwią­za­ny z an­ge­lo­lo­gią, do­ty­czą­cy an­ge­lo­lo­gii

Wiktionary

Patrz:

angelologia

Przykłady

 (1.1) Oj­ciec Efra­im wró­cił z kon­gre­su an­ge­lo­lo­gicz­ne­go w Tu­ry­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aniołeczek mzw., anielątko n., anielstwo n., anielskość ż., anielica ż., angelologia ż., angelolog m., angeologia ż., angeolog mos.

 przym. angeologiczny, aniołkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angeologiczny

Wiktionary


angelus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. anioł

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­ge­lus – imię mę­skie
  • An­ge­lus – tytuł pol­skie­go filmu z 2001 roku w re­ży­se­rii Lecha Ma­jew­skie­go
  • An­ge­lus Si­le­sius – ślą­ski poeta re­li­gij­ny doby ba­ro­ku
  • An­ge­lus de Star­gar­dia – kro­ni­karz i lek­tor klasz­to­ru w Star­gar­dzie
  • Li­te­rac­ka Na­gro­da Eu­ro­py Środ­ko­wej „An­ge­lus” – na­gro­da ufun­do­wa­na przez mia­sto Wroc­ław
  • An­ge­lus Lu­bel­ski – na­gro­da przyz­na­wa­na w Lu­bli­nie
  • An­ge­lus – ma­ga­zyn re­li­gij­no-pu­bli­cy­stycz­ny Pol­sat News
  • Anioł Pań­ski
  • An­ge­lus – kan­ta­ta na so­pran, chór mie­sza­ny i or­kie­strę sym­fo­nicz­ną au­tor­stwa Woj­cie­cha Ki­la­ra

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk aniół, anniół

Wiktionary


angeolog

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) teol. rel. te­o­log lub re­li­gioz­naw­ca zaj­mu­ją­cy się an­ge­o­lo­gią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­bierz z lot­ni­ska tego an­ge­o­lo­ga i za­wieź go do Gli­wic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angelologia ż., angeologia ż., angelolożka ż.

:: fż. angeolożka ż.

 przym. angeologiczny, angelologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angelolog

Wiktionary


angeologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teol. w te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej: nauka o anio­łach;

 (1.2) rel. w re­li­gioz­naw­stwie: nauka o du­chach do­brych, dział de­mo­no­lo­gii

 (1.3) rel. ogół wie­rzeń, także lu­do­wych, do­ty­czą­cych anio­łów i ich wpły­wu na rze­czy­wi­stość

 (1.4) żart. rub. bu­ja­nie w obło­kach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dia­ko­ni zdali w so­bo­tę an­ge­o­lo­gię.

 (1.2) Ku­pi­łem sobie książ­kę o an­ge­o­lo­gii.

 (1.3) Pro­fe­sor zaj­mo­wał się lu­do­wą an­ge­o­lo­gią ludów Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej.

 (1.4) To jego ga­da­nie o wa­run­kach jakie mają to istna an­ge­o­lo­gia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angelologia ż., angelolog m., angeolog m., angelolożka ż., angeolożka ż., anioł mos./mzw.

 przym. angelologiczny, angeologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angelologia

 (1.2) angelologia

 (1.3) angelologia

 (1.4) angelologia

Wiktionary


angeologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. teol. zwią­za­ny z an­ge­o­lo­gią, do­ty­czą­cy an­ge­o­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oj­ciec Wit wziął udział w kon­gre­sie an­ge­o­lo­gicz­ne­go w Lo­re­to.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angelologia ż., angelolog m., angeologia ż., angeolog mos., anioł mos./mzw.

 przym. angelologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angelologiczny

Wiktionary


angers

[czy­taj: ążER] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w za­chod­niej Fran­cji le­żą­ce w Kraju Loary;

Wiktionary

An­gers (,) – mia­sto i gmina w za­chod­niej Fran­cji le­żą­ce przy uj­ściu rzeki Maine do Loary, w re­gio­nie Kraju Loary, w de­par­ta­men­cie Maine i Loara.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z tych oko­lic do­cie­ra­ły do nas z ukry­te­go radia czy po­dziem­nej ga­zet­ki wie­ści o „na­szej woj­nie"; przy­cho­dzi­ły z An­gers, sie­dzi­by rządu pol­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. angerski

Wiktionary


angerski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­gers, do­ty­czą­cy An­gers

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angers n.

Wiktionary


angielczyk

koń rasy an­giel­skiej; an­glik, an­glez


SJP.pl


angielka

1. klacz z rasy koni an­giel­skich peł­nej krwi;
2. ro­dzaj bułki;
3. szkla­necz­ka do wódki;
4. po­tocz­nie: par­tia an­giel­ska (roz­po­czę­cie par­tii sza­chów ru­chem
1. c4)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) łódź. białe pie­czy­wo o wy­dłu­żo­nym kształ­cie, bułka pszen­na;

 (1.2) pot. klacz rasy an­giel­skiej

 (1.3) ro­dzaj szklan­ki do al­ko­ho­lu

 (1.4) sport. spo­sób kop­nię­cia piłki

 (1.5) gw-pl|Poz­nań. ro­dzaj pieca wę­glo­we­go

 (1.6) but męski z ot­war­tą przysz­wą, w któ­rym boki buta z dziur­ka­mi na sznu­ro­wa­dła są na­szy­te na wierzch przysz­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­pro­szę an­giel­kę, chał­kę i pół chle­ba.

 (1.2) Hra­bia kupił prze­pię­kną an­giel­kę.

 (1.4) Pelé strze­lił gola an­giel­ką.

 (1.5) W kuch­ni nad an­giel­ką wi­sia­ła pa­tel­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋʲˈɟɛlka, AS: ãŋʹǵelka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. francuz, kraków|weka., białystok|baton., warszawa|bułka paryska., reg. pozn. kawiorek}}, bułka wrocławska, gryzka, reg. sztangla, reg. sztangiel, reg. sztangielka, reg. sztangielek

Wiktionary


angielki

1. klacz z rasy koni an­giel­skich peł­nej krwi;
2. ro­dzaj bułki;
3. szkla­necz­ka do wódki;
4. po­tocz­nie: par­tia an­giel­ska (roz­po­czę­cie par­tii sza­chów ru­chem
1. c4)


SJP.pl


angielski

zwią­za­ny z An­glią


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do An­glii; zwią­za­ny z An­glią, z An­gli­ka­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język uży­wa­ny w Wiel­kiej Bry­ta­nii i wielu in­nych kra­jach;

 (2.2) pot. jeden z przed­mio­tów szkol­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) An­giel­skie sa­mo­cho­dy mają kie­row­ni­cę po pra­wej stro­nie.

 (2.1) Znam za­led­wie kilka słów po an­giel­sku, a ko­re­pe­ty­cje u pani Agniesz­ki już za chwi­lę.

 (2.2) Umiesz słów­ka na an­giel­ski?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋʲˈɟɛlsʲci, AS: ãŋʹǵelsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglistyka ż., Anglia ż., Anglik mos., Angielka ż., Angol mos., angol mos./mzw., anglistka ż., anglista mos., anglicyzm mrz., Angl mos., Anglijka ż., angielskość ż.

 przysł. angielsko, po angielsku, z angielska

 czas. anglizować, angielszczyć

 temsłow. anglo-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brytyjski

 (2.1) angielszczyzna

 (2.2) pot. uczn. angol, anglik

Wiktionary


angielsko-polski

do­ty­czą­cy An­glii i Pol­ski


SJP.pl


angielskojęzyczny

an­glo­ję­zycz­ny;
1. po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem an­giel­skim;
2. na­pi­sa­ny w ję­zy­ku an­giel­skim;
3. o ja­kimś te­re­nie: za­miesz­ka­ny przez lud­ność po­słu­gu­ją­cą się ję­zy­kiem an­giel­skim


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zob. an­glo­ję­zycz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋʲɟɛlskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: ãŋʹǵelskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


angielskość

ze­spół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla An­glii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­giel­skie; cecha tych, któ­rzy są an­giel­scy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anglia ż., Anglik mos., Angielka ż., anglik mzw., angielski mrz., anglista mos., anglistka ż., anglicyzm mrz.

 przym. angielski

 przysł. angielskie

Wiktionary


angielszczyzna

język an­giel­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. język an­giel­ski

 (1.2) przest. zbiór cech ty­po­wych dla kul­tu­ry i oby­cza­jów an­giel­skich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­pi­sa­łem, zro­bi­łem ry­sun­ki, a po­nie­waż nie byłem pe­wien swo­jej an­giel­szczyz­ny, po­pro­si­łem prof. Skro­bań­skie­go o dosz­li­fo­wa­nie tek­stu i od­da­nie do re­dak­cji.

Wiktionary


angielszczyć

pod­da­wać wpły­wom an­giel­skim, na­da­wać cechy an­giel­skie; an­gli­cy­zo­wać, an­gli­zo­wać, zan­giel­szczać


SJP.pl


angin

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. plu­ral|an­gi­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãŋʲɟĩn, AS: ãŋʹǵĩn

Wiktionary


angina

ostre za­pa­le­nie mig­dał­ków pod­nie­bien­nych i błony ślu­zo­wej gar­dła wy­wo­ła­ne przez pa­cior­kow­ca rop­ne­go (Strep­to­coc­cus py­o­ge­nes)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ostre za­pa­le­nie mig­dał­ków pod­nie­bien­nych i błony ślu­zo­wej gar­dła;

 (1.2) med. bo­les­ność, bo­les­ny ucisk o róż­nej etio­lo­gii i umiej­sco­wie­niu

Wiktionary

An­gi­na (łac. "an­gi­na", za­pa­le­nie gar­dła) – w naj­częst­szym ro­zu­mie­niu ostre za­pa­le­nie mig­dał­ków pod­nie­bien­nych i błony ślu­zo­wej gar­dła, wy­wo­ła­ne przez bak­te­rie pa­cior­kow­ce β-he­mo­li­zu­ją­ce z grupy A. Jest cho­ro­bą za­kaź­ną prze­no­szo­ną drogą kro­pel­ko­wą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moja córka znowu ma an­gi­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋʲˈɟĩna, AS: ãŋʹǵĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anginka ż.

 przym. anginowy

Wiktionary


anginka

1. ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny bo­dzisz­ko­wa­tych; an­gi­no­wiec, pe­lar­go­nia pach­ną­ca, ru­zynd­la, ge­ra­nium, ge­ra­nia;
2. zdrob­nie­nie od: an­gi­na (cho­ro­ba)


SJP.pl


angino

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: an­gi­na

Wiktionary


anginowiec

ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny bo­dzisz­ko­wa­tych; an­gin­ka, pe­lar­go­nia pach­ną­ca, ru­zynd­la, ge­ra­nium, ge­ra­nia


SJP.pl


anginowy

→ an­gi­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z an­gi­ną, spo­wo­do­wa­ny an­gi­ną

Wiktionary

Patrz:

angina

Powiązane:

 rzecz. angina ż.

Wiktionary


angio-

prze­dro­stek

 (1.1) med. pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z ukła­dem na­czy­nio­wym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãŋʲɟɔ, AS: ãŋʹǵo

Wiktionary


angiochirurg

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie an­gio­chi­rur­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. zob. chi­rurg na­czy­nio­wy.

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka - spe­cja­list­ka w za­kre­sie an­gio­chi­rur­gii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋʲɟɔˈxʲirurk, AS: ãŋʹǵoχʹirurk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angiochirurgia ż.

:: fż. angiochirurżka ż.

 przym. angiochirurgiczny

 przysł. angiochirurgicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chirurg naczyniowy, pot. naczyniowiec

 (2.1) chirurg naczyniowa

Wiktionary


angiochirurgiczny

przy­miot­nik od: an­gio­chi­rur­gia


SJP.pl


angioencefalograficzny

przy­miot­nik od: an­gio­en­ce­fa­lo­gra­fia


SJP.pl


angiogeneza

two­rze­nie się na­czyń wło­so­wa­tych w cza­sie roz­wo­ju em­brio­nal­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. pro­ces pow­sta­wa­nia no­wych na­czyń wło­so­wa­tych w cza­sie życia osob­ni­cze­go po uro­dze­niu

Wiktionary

An­gio­ge­ne­za (gr. "an­ge­ion" = na­czy­nie + "ge­ne­sis" = po­cho­dze­nie, pow­sta­wa­nie) – pro­ces two­rze­nia się na­czyń wło­so­wa­tych.

Za­cho­dzi w roz­wo­ju em­brio­nal­nym, może także wy­stę­po­wać w życiu po­za­pło­do­wym (za­rów­no jako pro­ces fiz­jo­lo­gicz­ny, jak i pa­to­lo­gicz­ny).

Wikipedia


angiograf

urzą­dze­nie do badań obra­zo­wych z wy­ko­rzy­sta­niem pro­mie­ni rent­ge­now­skich i kon­tra­stu


SJP.pl


angiografia

me­to­da ba­da­nia na­czyń krwio­no­śnych po­le­ga­ją­ca na uwi­docz­nie­niu ich na obra­zie rent­ge­now­skim po­przez wpro­wa­dze­nie do ich świa­tła środ­ka kon­tra­stu­ją­ce­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. rent­ge­no­gra­fia frag­men­tu ukła­du krwio­no­śne­go;

Wiktionary

An­gio­gra­fia lub ar­te­rio­gra­fia (gr. "an­ge­ion" – na­czy­nie i "grap­he­in" – za­pi­sać) jest tech­ni­ką obra­zo­wa­nia me­dycz­ne­go wy­ko­rzy­sty­wa­ną do wi­zu­a­li­za­cji wnę­trza na­czyń krwio­no­śnych oraz or­ga­nów ciała, zwra­ca­ją­cą szcze­gól­ną uwagę na tęt­ni­ce, żyły oraz ko­mo­ry serca.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pa­cjen­ci za­re­je­stro­wa­ni od dwóch mie­się­cy na an­gio­gra­fię do­wie­dzie­li się, że ba­da­nia zo­sta­ły wstrzy­ma­ne z po­wo­du awa­rii sprzę­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja, AS: ãŋʹǵografʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angiograf m.

 przym. angiograficzny

Wiktionary


angiograficzny

→ an­gio­gra­fia


SJP.pl

Patrz:

angiografia

angiogram

zdję­cie rent­ge­now­skie ukła­du wień­co­we­go


SJP.pl


angiokardiografia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. med. ba­da­nie dia­gno­stycz­ne serca i du­żych na­czyń krwio­no­śnych z uży­ciem kon­tra­stu i pro­mie­ni rent­ge­now­skich

Wiktionary


angiokardiograficzny

przy­miot­nik od: an­gio­kar­dio­gra­fia, np. ba­da­nie an­gio­kar­dio­gra­ficz­ne


SJP.pl


angiolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie an­gio­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się pro­fi­lak­ty­ką, roz­poz­na­wa­niem i le­cze­niem cho­rób ukła­du na­czy­nio­we­go i lim­fa­tycz­ne­go

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka an­gio­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ba­da­niu USG ra­dio­log wy­krył coś w ro­dza­ju tęt­nia­ka, skie­ro­wał więc mnie do an­gio­lo­ga.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋʲˈɟɔlɔk, AS: ãŋʹǵolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angiologia ż.

 przym. angiologiczny

 przysł. angiologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. naczyniowiec

Wiktionary


angiologia

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się scho­rze­nia­mi ukła­du na­czy­nio­we­go: krwio­no­śne­go i lim­fa­tycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nauka o na­czy­niach krwio­no­śnych;

Wiktionary

An­gio­lo­gia (z grec. ἀγγεῖον "an­ge­ion" – "na­czy­nie") – nauka o ukła­dzie krwio­no­śnym i lim­fa­tycz­nym. Jako dzie­dzi­na me­dy­cy­ny jest spe­cja­li­za­cją zaj­mu­ją­cą się roz­poz­na­wa­niem i le­cze­niem cho­rób na­czyń tęt­ni­czych, żyl­nych, mi­kro­krą­że­nia oraz cho­rób ukła­du chłon­ne­go, a także kwa­li­fi­ka­cją do le­cze­nia chi­rur­gicz­ne­go pa­cjen­tów z ta­ki­mi cho­ro­ba­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chi­rur­gia wień­co­wa jest ob­sza­rem chi­rur­gii i nie na­le­ży do an­gio­lo­gii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja, AS: ãŋʹǵoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angiolog mos./ż.

 przym. angiologiczny

Wiktionary


angiologiczny

→ an­gio­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z an­gio­lo­gią

Wiktionary

Patrz:

angiologia

Powiązane:

 rzecz. angiologia ż., angiolog m.

Wiktionary


angioneuroza

ner­wi­ca po­le­ga­ją­ca na roz­stro­ju czyn­no­ści ukła­du współ­czul­ne­go; ne­u­ro­za na­czy­nio­wa


SJP.pl


angioplastyka

za­bieg lecz­ni­czy ma­ją­cy na celu udroż­nie­nie i po­sze­rze­nie na­czy­nia krwio­no­śne­go; ba­lo­ni­ko­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. chi­rur­gicz­ny za­bieg lecz­ni­czy po­le­ga­ją­cy na po­sze­rze­niu na­czyń krwio­no­śnych;

Wiktionary

An­gio­pla­sty­ka – za­bieg przez­skór­ny po­le­ga­ją­cy na po­sze­rze­niu na­czyń krwio­no­śnych, które zo­sta­ły zwę­żo­ne lub zam­knię­te w wy­ni­ku cho­ro­by (naj­czę­ściej miaż­dży­cy). Wy­ko­nu­je się an­gio­pla­sty­kę tęt­nic wień­co­wych, szyj­nych, koń­czyn, na­rzą­dów wew­nętrz­nych, cza­sa­mi rów­nież na­czyń żyl­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W na­szej kli­ni­ce wy­ko­nu­je­my an­gio­pla­sty­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋʲɟɔˈplastɨka, AS: ãŋʹǵoplastyka

Wiktionary


angioscyntygrafia

ro­dzaj dia­gno­stycz­ne­go ba­da­nia obra­zo­we­go, po­le­ga­ją­ce­go na do­żyl­nym wstrzy­knię­ciu ra­dio­far­ma­ce­u­ty­ku oraz ana­li­zie jego prze­pły­wu w okre­ślo­nych ob­sza­rach


SJP.pl


angiostenoza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zwę­że­nie na­czyń krwio­no­śnych w wy­ni­ku za­krze­pu lub za­pa­le­nia

Wiktionary


angiotensyna

hor­mon tkan­ko­wy wy­stę­pu­ją­cy w oso­czu krwi, po­wo­du­ją­cy uo­gól­nio­ny skurcz na­czyń i pod­wyż­sze­nie ci­śnie­nia krwi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. fizj. hor­mon pep­ty­do­wy, który od­gry­wa klu­czo­wą rolę w re­gu­la­cji ci­śnie­nia krwi i go­spo­dar­ki wodno-elek­tro­li­to­wej or­ga­niz­mu

Wiktionary

An­gio­ten­sy­na – hor­mon pep­ty­do­wy wcho­dzą­cy w skład ukła­du hor­mo­nal­ne­go RAA, któ­re­go za­da­niem jest kon­tro­la stę­że­nia jonów so­do­wych i po­ta­so­wych w or­ga­niz­mie. An­gio­ten­sy­ny sty­mu­lu­ją wy­dzie­la­nie mi­ne­ra­lo­kor­ty­ko­ste­ro­i­du al­do­ste­ro­nu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­gio­ten­sy­na pow­sta­je z an­gio­ten­sy­no­ge­nu pod wpły­wem en­zy­mu re­ni­ny.

Wiktionary


angiotensynogen

biał­ko wy­dzie­la­ne przez wą­tro­bę; hi­per­ten­sy­no­gen


SJP.pl

An­gio­ten­sy­no­gen – biał­ko wy­dzie­la­ne przez wą­tro­bę, bę­dą­ce pro­hor­mo­nem an­gio­ten­sy­ny. Jego bio­syn­te­za od­by­wa się głów­nie w he­pa­to­cy­tach (w wą­tro­bie), ale także w adi­po­cy­tach, mózgu, sercu, ścia­nach na­czyń krwio­no­śnych, ner­kach i nad­ner­czach. Kor­ty­ko­ste­ro­i­dy, estro­ge­ny oraz hor­mo­ny tar­czy­cy zwięk­sza­ją jego pro­duk­cję w wą­tro­bie. Każdy z na­rzą­dów pro­du­ku­ją­cych an­gio­ten­sy­no­gen ma po­nad­to włas­ny me­cha­nizm re­gu­lu­ją­cy wy­dzie­la­nie.

Wikipedia


angiotomia

ba­da­nie krwi i na­czyń lim­fa­tycz­nych ciała ludz­kie­go


SJP.pl


angklung

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. tra­dy­cyj­ny in­do­ne­zyj­ski in­stru­ment mu­zycz­ny, zło­żo­ny z pew­nej licz­by bam­bu­so­wych rurek przyt­wier­dzo­nych do bam­bu­so­wej ramy;

Wiktionary

Ang­klung – tra­dy­cyj­ny in­stru­ment in­do­ne­zyj­ski, idio­fon bam­bu­so­wy, uży­wa­ny w obrzę­dach ry­tu­al­nych ku czci bo­gi­ni ryżu i płod­no­ści Dewi Sri, zwią­za­nych z sa­dze­niem ryżu i żni­wa­mi, a także pod­czas uro­czy­sto­ści zwią­za­nych z obrze­za­niem. Po­pu­lar­ny in­stru­ment do nauki mu­zy­ki w szko­łach in­do­ne­zyj­skich.

Wikipedia


angkor

ruiny sto­li­cy pań­stwa Khme­rów


SJP.pl

Ang­kor – współ­czes­na nazwa sto­so­wa­na do pań­stwa Khme­rów ist­nie­ją­ce­go w okre­sie od 802 do 1432 roku, na­zy­wa­ne­go rów­nież Im­pe­rium Ang­ko­ru lub Im­pe­rium Khmer­skim. Nazwa Ang­kor po­cho­dzi od san­skryc­kie­go słowa "na­ga­ra" – mia­sto ("na­ga­ra">"nokor">"ang­kor").

Nazwą tą okre­śla się rów­nież za­byt­ko­wy kom­pleks miej­ski po­zo­sta­ły po daw­nej sto­li­cy Im­pe­rium Khmer­skie­go. We współ­czes­nym ję­zy­ku khmer­skim "ang­kor" oz­na­cza „sto­li­cę” albo „świę­te mia­sto”.

Wikipedia


angl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. etn. czło­nek ple­mię­e­mie­nia ger­mań­skie­go za­miesz­ku­ją­ce­go od V do VI wieku Bry­ta­nię;

Wiktionary

AngL – drugi album stu­dyj­ny nor­we­skie­go wo­ka­li­sty i gi­ta­rzy­sty Ih­sah­na. Wy­daw­nict­wo uka­za­ło się 26 maja 2008 roku na­kła­dem wyt­wór­ni mu­zycz­nej Mne­mo­sy­ne Pro­duc­tions. Na­gra­nia po­prze­dził wy­da­ny 12 marca 2008 roku sin­gel pt. "Sca­rab". Go­ścin­nie na pły­cie wy­stą­pił Mi­ka­el Åkerfeldt, lider for­ma­cji Opeth. Muzyk zaś­pie­wał w ut­wo­rze pt. "Un­he­a­ler".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Praw­dę mó­wiąc, ple­mię­e­mio­na ger­mań­skie na te­ry­to­rium Bry­ta­nii za­tra­ca­ły swój pier­wot­ny cha­rak­ter – kon­do­tie­rzy sascy czy ju­tyj­scy wstę­po­wa­li na służ­bę wy­bra­ne­go wodza, przy któ­rym była sława zwy­cięz­cy, bez róż­ni­cy czy był on Sasem, czy An­glem.

 (1.1) W 441 r. roz­po­czął się trwa­ły pod­bój Bry­ta­nii przez Ger­ma­nów. Obok Sasów z Holsz­ty­nu z pół­wy­spu duń­skie­go za­czę­li emi­gro­wać w po­szu­ki­wa­niu lep­szych ziem upraw­nych An­glo­wie i Ju­to­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anglia ż.

:: fż. Anglijka ż.

 przym. angielski

Wiktionary


anglaise

[czy­taj: anglEZ] ta­niec w tak­cie pa­rzy­stym, po­cho­dzą­cy z An­glii; mu­zy­ka do tego tańca; an­glez


SJP.pl


angledozer

typ spy­cha­cza z uko­śnie usta­wio­nym płu­giem


SJP.pl


angler

ni­zin­na mlecz­na rasa bydła, wy­ho­do­wa­na na pół­wy­spie An­geln w Niem­czech


SJP.pl


anglez

daw­niej: długi sur­dut; rów­nież długi pu­kiel wło­sów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) hist. muz. ży­wio­ło­wy ta­niec po­cho­dze­nia an­giel­skie­go lub jego fran­cu­ska od­mia­na, utrzy­ma­ny naj­czę­ściej w me­trum pa­rzy­stym, a także utwór mu­zycz­ny przez­na­czo­ny do tego tańca;

 (1.2) daw. zo­o­techn. koń rasy an­giel­skiej;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) przest. długi, spi­ral­nie skrę­co­ny lok

 (2.2) daw. kraw. długi, wcię­ty w pasie sur­dut lub frak cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się sze­ro­kim koł­nie­rzem i ostro wy­cię­ty­mi po­ła­mi

 (2.3) daw. po­ligr. czcion­ka an­giel­ska lub pismo an­giel­skie

Wiktionary

An­glez (ang. an­gla­i­se "an­giel­czyk") – nazwa tań­ców w tak­cie pa­rzy­stym lub cza­sem trój­dziel­nym pow­sta­łych około XVII-XIX w., ro­dzaj kon­tre­dan­sa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W XVIII w. po­ja­wi­ło się dużo no­wych, głów­nie fran­cu­skich tań­ców: me­nu­et, gawot, ka­dryl, an­glez, ale nie zna­la­zły one uz­na­nia w szer­szych krę­gach spo­łe­czeń­stwa.

 (1.1) Nawet pod­czas dra­ban­tów i an­gle­zów, które usi­ło­wa­ła za­i­na­u­gu­ro­wać mło­dzież wyk­wint­niej­sza i bar­dziej świa­to­wa [...], panna He­le­na od­wra­ca­ła głowę w tym kie­run­ku, gdzie był jej ka­wa­ler.

 (1.1) Przed nie­daw­nym cza­sem, za­ba­wy te za­czy­na­ły się za­wsze o 5tey w wie­czor [...]. Tan­czą ka­dryl­lów fran­cu­skich, an­gle­zów, lecz al­le­mand iest ulu­bio­nym ich tań­cem.

 (1.2) Na karym ara­bie wje­chał na Saski dzie­dzi­niec wiel­ki ksią­żę, a za nim, o krok, na gnia­dym an­gle­zie, Ża­ne­ta Gru­dziń­ska.

 (1.2) Oto słyn­ny Rot­ten Row, aleja sno­bów, gdzie na pię­knych an­gle­zach har­cu­ją pse­u­do­a­ry­sto­kra­tycz­ni par­we­niu­sze i sno­bu­ją­cy się w ary­sto­kra­tyz­mie skle­pi­ka­rze.

 (1.2) Hra­bian­ka do­sia­dła konia. Kary an­glez wspiął się hardo i zar­żał.

 (2.1) W tym roku, naj­mod­niej­sze będą fan­ta­zyj­ne, nies­for­ne loki, gład­kie fale oraz an­gle­zy.

 (2.1) Cien­kie — dadzą efekt w po­sta­ci kla­sycz­nych locz­ków, a pa­pi­lo­ty — skręt w po­sta­ci an­gle­zów.

 (2.1) Hanka, w sukni dłu­giej do ziemi, po­trzą­sa­ła an­gle­za­mi i do­ty­ka­ła tkwią­ce­go na czub­ku głowy wian­ka.

 (2.2) Za nim wcho­dzi Bur­dy­giel ubra­ny w czar­ny an­glez. Na ręku nie­sie su­knię ko­bie­cą w to­nach czar­nych, nie­bie­skich i fio­le­to­wych i rów­nież dam­ski ka­pe­lusz.

 (2.2) Się­gnął ręką do kie­sze­ni, ale nie był prze­cież w swej zwy­kłej ma­ry­nar­ce, tylko w an­gle­zie.

 (2.2) Do sali obaj wcho­dzi­li; przy­by­ły płaszcz zrzu­cił, zu­peł­nie cor­rekt ubra­ny, w „an­gle­zie” dłu­gim, ciem­no­gra­na­to­wym, wi­docz­nie na sta­cji ko­le­jo­wej ubra­nie po­dróż­ne zmie­nił.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. anglezować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) anglik, angielczyk

 (2.1) lok, pukiel

Wiktionary


anglezowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jeźdz. ryt­micz­ne uno­sze­nie się w siod­le pod­czas jazdy kłu­sem, aby zła­go­dzić wstrzą­sy

 (1.2) spo­sób krót­kie­go przy­ci­na­nia ko­nio­wi ogona i grzy­wy

Wiktionary

An­gle­zo­wa­nie – ryt­micz­ne uno­sze­nie się jeźdź­ca z sio­dła pod­czas jazdy kłu­sem na koniu, w takt jego ruchu, w celu za­mor­ty­zo­wa­nia wstrzą­sów i od­cią­że­nia grzbie­tu koń­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. anglezować

Wiktionary


anglezować

1. uno­sić się ryt­micz­nie w siod­le pod­czas jazdy kłu­sem w celu zła­go­dze­nia wstrzą­sów
2. przy­ci­nać ogon i grzy­wę konia na spo­sób an­giel­ski; an­gli­zo­wać


SJP.pl


anglezyt

mi­ne­rał kry­sta­licz­ny, siar­czan oło­wiu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. miner. mi­ne­rał kry­sta­licz­ny z grupy siar­cza­nów, kru­chy i przez­ro­czy­sty; siar­czan oło­wiu wzór che­micz­ny|PbSO4.

Wiktionary

An­gle­zyt – rzad­ki mi­ne­rał z grupy siar­cza­nów, ba­ry­tu. Po raz pier­wszy zna­le­zio­ny w ko­pal­ni mie­dzi na wy­spie An­gle­sey, po­ło­żo­nej u wy­brze­ży Walii, stąd nazwa. Wcze­śniej był znany jako efekt roz­kła­du ga­le­ny. Prze­o­bra­ża się w ce­ru­syt.

Wikipedia


anglezytowy

→ an­gle­zyt


SJP.pl

Patrz:

anglezyt

anglia

1. część Wiel­kiej Bry­ta­nii;
2. Nowa An­glia, rejon hi­sto­rycz­no-ge­o­gra­ficz­ny w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kra­i­na ge­o­gra­ficz­no-hi­sto­rycz­na w Wiel­kiej Bry­ta­nii

 (1.2) pot. geogr. polit. Zjed­no­czo­ne Kró­le­stwo Wiel­kiej Bry­ta­nii i Ir­lan­dii Pół­noc­nej;

Wiktionary

An­glia ( En­gland) – część skła­do­wa Zjed­no­czo­ne­go Kró­le­stwa Wiel­kiej Bry­ta­nii i Ir­lan­dii Pół­noc­nej. W przesz­ło­ści była nie­za­leż­nym kró­le­stwem. Ma gra­ni­ce lą­do­we z Walią na za­cho­dzie i Szko­cją na pół­no­cy. Kraj jest oble­wa­ny przez Morze Cel­tyc­kie i Morze Ir­landz­kie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­glia jest kra­i­ną hi­sto­rycz­ną Wiel­kiej Bry­ta­nii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãŋɡlʲja, AS: ãŋglʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglistyka ż., anglistka ż., anglista mos., Angol mos., Anglik mos., Angielka ż., anglicyzm mrz., angielski mrz., Angl mos., Anglijka ż., angielskość ż.

 przym. angielski

 przysł. angielsko, po angielsku

 temsłow. anglo-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Albion

Wiktionary


anglicki

daw­niej: an­giel­ski


SJP.pl


anglicyzacja

pod­da­wa­nie wpły­wom an­giel­skim, na­da­wa­nie cze­muś cech ty­po­wo an­giel­skich


SJP.pl


anglicyzm

wyraz, zwrot lub kon­struk­cja skład­nio­wa wzo­ro­wa­ne na ję­zy­ku an­giel­skim albo z niego prze­ję­te


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gra­ma­tycz­na za­po­ży­czo­na do ja­kie­goś ję­zy­ka z ję­zy­ka an­giel­skie­go;

Wiktionary

An­gli­cyzm – ele­ment ję­zy­ko­wy za­po­ży­czo­ny z ję­zy­ka an­giel­skie­go lub na nim wzo­ro­wa­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­ło­ga nic nie zro­zu­mia­ła z ro­ją­cej się od an­gli­cyz­mów prze­mo­wy kie­row­ni­ka dzia­łu kadr.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋˈɡlʲit͡sɨsm̥, AS: ãŋglʹicysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglik mzw., Anglia ż., Anglik mos., Angielka ż., anglistyka ż., anglista mos., anglistka ż., angielski mrz., angielskość ż., anglicyzowanie n.

 przym. anglistyczny, angielski

 czas. anglizować

Wiktionary


anglicyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sto­so­wa­nie an­gli­cyz­mów

 (1.2) ule­ga­nie wpły­wom ję­zy­ka i kul­tu­ry an­giel­skiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglicyzm mrz., zanglicyzowanie n.

 czas. anglicyzować ndk., zanglicyzować ndk.

Wiktionary


anglicyzować

pod­da­wać wpły­wom an­giel­skim, na­da­wać cechy an­giel­skie; an­giel­szczyć, an­gli­zo­wać, zan­giel­szczać


SJP.pl


anglijka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. człon­ki­ni ple­mię­e­mie­nia ger­mań­skie­go za­miesz­ku­ją­ce­go od V do VI wieku Bry­ta­nię;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anglia ż.

:: fm. Angl mos.

 przym. angielski

 przysł. po angielsku

Wiktionary


anglik

1. an­giel­ski koń peł­nej krwi;
2. w gwa­rze ucz­niow­skiej: lek­cja ję­zy­ka an­giel­skie­go;
3. po­tocz­nie: sa­mo­chód z kie­row­ni­cą po pra­wej stro­nie, przy­sto­so­wa­ny do ruchu le­wo­stron­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) jeźdz. koń peł­nej krwi an­giel­skiej

 (1.2) pot. mot. sa­mo­chód z kie­row­ni­cą po pra­wej stro­nie

 (1.3) pot. uczn. język an­giel­ski jako przed­miot szkol­ny

 (1.4) pot. uczn. lek­cja ję­zy­ka an­giel­skie­go

 (1.5) środ. kolej. roz­jazd krzy­żo­wy po­sia­da­ją­cy igli­ce przed krzy­żow­ni­ca­mi

 (1.6) środ. kolej. uni­wer­sal­na lo­ko­mo­ty­wa elek­trycz­na serii EU06

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W stad­ni­nie pasły się młode an­gli­ki.

 (1.2) Mój kuzyn emi­grant przy­je­chał na wa­ka­cje no­wiuś­kim an­gli­kiem.

 (1.3) Masz pionę z an­gli­ka?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãŋɡlʲik, AS: ãŋglʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angielskość ż., Anglik m., Angielka ż., angol m., Angol m., anglicyzm m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) folblut

 (1.3) język angielski, angielski, pot. uczn. angol

Wiktionary


anglikanie

wyz­naw­ca an­gli­ka­niz­mu


SJP.pl


anglikanin

wyz­naw­ca an­gli­ka­niz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wyz­naw­ca an­gli­ka­niz­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋɡlʲiˈkãɲĩn, AS: ãŋglʹikãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglikanizm m., anglikańskość ż.

:: fż. anglikanka ż.

 przym. anglikański

 przysł. anglikańsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konformista

Wiktionary


anglikanizm

wyz­na­nie chrze­ści­jań­skie uz­na­ją­ce króla za głowę Ko­ścio­ła, roz­po­wszech­nio­ne w An­glii; kon­for­mizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. gałąź chrze­ści­jań­stwa łą­czą­ca tra­dy­cję pro­te­stanc­ką z ka­to­lic­ką, pow­sta­ła w An­glii w XVI w., uz­na­ją­ca króla za zwierzch­ni­ka Ko­ścio­ła;

Wiktionary

An­gli­ka­nizm – jedna z ga­łę­zi chrze­ści­jań­stwa, która pow­sta­ła w okre­sie re­for­ma­cji w An­glii w XVI wieku. An­gli­ka­nizm uz­na­wa­ny jest za drogę poś­red­nią po­mię­dzy tra­dy­cją pro­te­stanc­ką a ka­to­lic­ką.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Angielka ż., anglikanin mos., anglikanka

 przym. anglikański

Wiktionary


anglikanka

wyz­naw­czy­ni an­gli­ka­niz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. wyz­naw­czy­ni an­gli­ka­niz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po śmier­ci mo­nar­chy dwie jego córki ka­to­licz­ka Maria i an­gli­kan­ka Elż­bie­ta roz­po­czę­ły ry­wa­li­zo­wać o ko­ro­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋɡlʲiˈkãnka, AS: ãŋglʹikãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglikanizm m., anglikańskość ż.

:: fm. anglikanin m.

 przym. anglikański

 przysł. anglikańsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konformistka

Wiktionary


anglikański

zwią­za­ny z an­gli­ka­niz­mem (np. wyz­na­nie an­gli­kań­skie, li­tur­gia an­gli­kań­ska)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. zwią­za­ny z an­gli­ka­niz­mem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W niek­tó­rych ko­ścio­łach ka­to­lic­kich i w an­gli­kań­skim "High Church" ko­mu­nia z re­gu­ły jest przyj­mo­wa­na na klę­czą­co.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglikanin mos., anglikanizm mrz., Angielka ż., anglikanka ż.

Wiktionary


anglista

znaw­ca an­gli­sty­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zaw. jęz. znaw­ca ję­zy­ka, li­te­ra­tu­ry i kul­tu­ry an­giel­skiej

 (1.2) pot. eduk. na­u­czy­ciel ję­zy­ka an­giel­skie­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angielskość ż., angielski mrz., anglicyzm mrz., Anglia ż., Anglik mos., Angielka ż., anglistyka ż., anglistka ż.

 przym. angielski, anglistyczny

Wiktionary


anglistka

→ an­gli­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. eduk. jęz. znaw­czy­ni ję­zy­ka, li­te­ra­tu­ry i kul­tu­ry an­giel­skiej

 (1.2) eduk. na­u­czy­ciel­ka ję­zy­ka an­giel­skie­go

Wiktionary

Patrz:

anglista

Przykłady

 (1.2) Nasza an­glist­ka ma hopla na punk­cie sy­ste­ma­tycz­no­ści i na każ­dej lek­cji spraw­dza słow­nicz­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anglia ż., Anglik mos., Angielka ż., angielski mrz., anglicyzm mrz., anglistyka ż.

:: fm. anglista mos.

 przym. angielski, anglistyczny

Wiktionary


anglistyczny

→ an­gli­sty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z an­gli­sty­ką, do­ty­czą­cy an­gli­sty­ki

Wiktionary

Patrz:

anglistyka

Powiązane:

 rzecz. anglistka ż., anglista mos., anglicyzm mrz., Angielka ż., anglistyka ż.

Wiktionary


anglistyka

nauka o ję­zy­ku an­giel­skim, li­te­ra­tu­rze an­giel­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o ję­zy­ku i li­te­ra­tu­rze an­giel­skiej

 (1.2) wy­dział lub kie­ru­nek uni­wer­sy­tec­ki obej­mu­ją­cy stu­dia w za­kre­sie an­gli­sty­ki (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglicyzm mrz., angielski mrz., Angielka ż., anglista m., anglistka ż., Anglia ż.

 przym. angielski, anglistyczny

Wiktionary


anglizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|an­gli­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. anglizować

Wiktionary


anglizować

1. pod­da­wać wpły­wom an­giel­skim, na­da­wać cechy an­giel­skie; an­giel­szczyć, an­gli­cy­zo­wać, zan­giel­szczać;
2. przy­ci­nać ogon i grzy­wę konia na spo­sób an­giel­ski; an­gle­zo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) na­da­wa­nie komuś lub cze­muś cech an­giel­skich

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglizowanie n., anglicyzm mrz., angielski mrz., Angielka ż.

 przym. angielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angielszczyć

Wiktionary


anglo-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z An­glią lub ję­zy­kiem an­giel­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãŋɡlɔ, AS: ãŋglo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anglia ż., angielski mrz.

 przym. angielski

Wiktionary


angloarab

koń wy­ho­do­wa­ny z krzy­żów­ki konia an­giel­skie­go z ko­niem czy­stej krwi arab­skiej


SJP.pl


anglofil

sym­pa­tyk tego, co an­giel­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. mi­ło­śnik albo wiel­bi­ciel An­glii, An­gli­ków lub an­giel­sko­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglofilstwo n., anglofilskość ż.

:: fż. anglofilka ż.

 przym. anglofilski

 przysł. anglofilsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angloman

Wiktionary


anglofilia

sym­pa­tia dla wszyst­kie­go, co an­giel­skie; an­glo­fi­lizm, an­glo­fil­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­mi­ło­wa­nie do An­glii, kul­tu­ry an­giel­skiej lub sze­rzej – do wszyst­kie­go, co an­giel­skie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglofil mos.

 przym. anglofilski

Wiktionary


anglofilizm

sym­pa­tia dla wszyst­kie­go, co an­giel­skie; an­glo­fil­stwo, an­glo­fi­lia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­mi­ło­wa­nie wobec An­glii, kul­tu­ry an­giel­skiej

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anglofilia, anglofilstwo

Wiktionary


anglofilka

sym­pa­tycz­ka tego, co an­giel­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. mi­ło­śnicz­ka albo wiel­bi­ciel­ka An­glii, An­gli­ków lub an­giel­sko­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglofilstwo n., anglofilskość ż.

:: fm. anglofil mos.

 przym. anglofilski

 przysł. anglofilsko

Wiktionary


anglofilski

→ an­glo­fil­stwo, → an­glo­fi­lizm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z an­glo­fi­la­mi lub an­glo­fi­lią, do­ty­czą­cy an­glo­fi­lów lub an­glo­fi­lii

Wiktionary

Patrz:

anglofilstwo, → anglofilizm

Powiązane:

 rzecz. anglofilstwo n., anglofil mos., anglofilka ż., anglofilia ż., anglofilskość ż.

 przysł. anglofilsko

Wiktionary


anglofilsko

przy­słó­wek

 (1.1) z na­sta­wie­niem an­glo­fil­skim, w duchu an­glo­fil­stwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglofil mos., anglofilka ż., anglofilskość ż., anglofilstwo n.

 przym. anglofilski

Wiktionary


anglofilskość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co an­glo­fil­skie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglofil mos., anglofilka ż., anglofilstwo n.

 przym. anglofilski

 przysł. anglofilsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anglofilstwo

Wiktionary


anglofilstwo

sym­pa­tia dla wszyst­kie­go, co an­giel­skie; an­glo­fi­lizm, an­glo­fi­lia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­mi­ło­wa­nie i sprzy­ja­nie An­glii, An­gli­kom lub wszel­kim prze­ja­wom an­giel­sko­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie zno­sił jej an­glo­fil­stwa, tych po­po­łud­nio­wych her­ba­tek i cia­ste­czek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglofil mos., anglofilka ż., anglofilskość ż.

 przym. anglofilski

 przysł. anglofilsko

Wiktionary


anglofob

ktoś ma­ją­cy wrogi sto­su­nek do wszyst­kie­go, co an­giel­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba nie­chęt­na do wszyst­kie­go co an­giel­skie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osiem­na­sto­wiecz­ni Fran­cu­zi byli an­glo­fo­ba­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglofobia ż.

 przym. anglofobijny

Wiktionary


anglofobia

nie­chęt­ny lub wrogi sto­su­nek do wszyst­kie­go, co an­giel­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­chęć do An­gli­ków i wszyst­kie­go co an­giel­skie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglofob mos., anglofobka ż.

Wiktionary


anglofobka

ko­bie­ta ma­ją­ca wrogi sto­su­nek do wszyst­kie­go, co an­giel­skie


SJP.pl


anglofon

czło­wiek, któ­re­go ję­zy­kiem oj­czy­stym jest an­giel­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. osoba mó­wią­ca po an­giel­sku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­szu­kaj­cie ja­kie­goś an­glo­fo­na, by to zo­sta­ło prze­czy­ta­ne z od­po­wied­nim ak­cen­tem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anglofoński

Wiktionary


anglofonka

→ an­glo­fon


SJP.pl

Patrz:

anglofon

anglojęzyczny

an­giel­sko­ję­zycz­ny;
1. po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem an­giel­skim;
2. na­pi­sa­ny w ję­zy­ku an­giel­skim;
3. o ja­kimś te­re­nie: za­miesz­ka­ny przez lud­ność po­słu­gu­ją­cą się ję­zy­kiem an­giel­skim


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem an­giel­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem an­giel­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku an­giel­skim

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Niez­mo­dy­fi­ko­wa­ny tekst jego noty bio­gra­ficz­nej wciąż do­stęp­ny jest m.in. w an­glo­ję­zycz­nej Wi­ki­pe­dii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋɡlɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: ãŋgloi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


anglokatolicki

→ an­glo­ka­to­lik


SJP.pl

Patrz:

anglokatolik

anglokatolicyzm

pro­ka­to­lic­ki prąd w Ko­ście­le an­gli­kań­skim


SJP.pl

An­glo­ka­to­li­cyzm – prąd wew­nątrz Ko­ścio­ła an­gli­kań­skie­go, za­i­ni­cjo­wa­ny przez L. An­drew­sa. Skła­nia się on ku zmie­nia­niu sto­sun­ków z Ko­ścio­łem ka­to­lic­kim po­przez po­now­ne przy­ję­cie:

Jako kie­ru­nek w te­o­lo­gii an­gli­kań­skiej an­glo­ka­to­li­cyzm wiąże się z dzia­łal­no­ścią in­te­lek­tu­a­li­stów oks­fordz­kich (ruch oks­fordz­ki), sku­pio­nych przy miej­sco­wym uni­wer­sy­te­cie w pier­wszej po­ło­wie XIX w.

Wikipedia


anglokatoliczka

→ an­glo­ka­to­lik


SJP.pl

Patrz:

anglokatolik

anglokatolik

wyz­naw­ca an­glo­ka­to­li­cyz­mu


SJP.pl


angloman

wiel­bi­ciel wszyst­kie­go, co an­giel­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mi­ło­śnik i na­śla­dow­ca wszyst­kie­go, co an­giel­skie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglomania ż.

:: fż. anglomanka ż.

 przym. anglomański

Wiktionary


anglomania

prze­sad­na sym­pa­tia do wszyst­kie­go, co an­giel­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nad­mier­na i bez­kry­tycz­na sym­pa­tia do osób, przed­mio­tów, zja­wisk zwią­za­nych z An­glią;

Wiktionary

An­glo­ma­nia ("an­glo­ma­nie") – ob­ja­wia­ją­ca się w bez­gra­nicz­nym uwiel­bie­niu wszyst­kie­go co an­giel­skie, zwła­szcza an­giel­skie­go ustro­ju. Była to czę­sta po­sta­wa wśród fran­cu­skich "les phi­lo­sop­hes" XVIII wieku. Prym wśród an­glo­ma­nia­ków wiódł Vol­ta­i­re. Louis de Ja­u­co­urt – do­brze zna­ją­cy an­gli­ków czło­nek Royal So­cie­ty był bar­dziej scep­tycz­ny i nie­raz kry­ty­ko­wał tą nie­pa­trio­tycz­ną po­sta­wę.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãŋɡlɔ̃ˈmãɲja, AS: ãŋglõmãńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angloman mos., anglomanka ż.

 przym. anglomański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anglofilstwo, anglofilizm

Wiktionary


anglomanka

→ an­glo­man


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mi­ło­śnicz­ka i na­śla­dow­nicz­ka wszyst­kie­go, co an­giel­skie

Wiktionary

Patrz:

angloman

Powiązane:

 rzecz. anglomania ż.

:: fm. angloman mos.

 przym. anglomański

Wiktionary


anglonubijski

koza an­glo­nu­bij­ska - bry­tyj­ska rasa kóz do­mo­wych


SJP.pl


anglosaksoński

daw­niej: an­glo­sa­ski


SJP.pl


anglosas

1. po­to­mek ger­mań­skich ple­mion An­glów, Sasów i Jutów, które w VI wieku pod­bi­ły po­łud­nio­wą część Wiel­kiej Bry­ta­nii;
2. Bry­tyj­czyk lub Ame­ry­ka­nin bry­tyj­skie­go po­cho­dze­nia;
3. przed­sta­wi­ciel kul­tu­ry i tra­dy­cji bry­tyj­skiej, prze­ciw­sta­wia­nej zwy­kle kon­ty­nen­tal­nej tra­dy­cji eu­ro­pej­skiej


SJP.pl


anglosasi

1. ger­mań­skie ple­mio­na An­glów, Sasów i Jutów, które w VI wieku pod­bi­ły po­łud­nio­wą część Wiel­kiej Bry­ta­nii;
2. An­gli­cy i inne na­ro­dy an­giel­skie­go po­cho­dze­nia, zwła­szcza Ame­ry­ka­nie


SJP.pl

An­glo­sa­si ( An­glo­sa­xo­nes, Anglo-Sa­xons) – w hi­sto­rio­gra­fii ple­mio­na wy­wo­dzą­ce się z te­re­nu obec­nych Nie­miec i Skan­dy­na­wii, takie jak An­glo­wie, Sasi i Ju­to­wie, które (po­czą­wszy od V wieku) za­sied­li­ły więk­szą część Wysp Bry­tyj­skich. An­glo­sa­sa­mi na­zy­wa się także spo­łe­czeń­stwa wy­wo­dzą­ce się od tych ple­mion. Współ­czes­ny język an­giel­ski po­cho­dzi od ję­zy­ków, któ­ry­mi te ple­mio­na po­słu­gi­wa­ły się 1500 lat temu.

Wikipedia


anglosaska

do­ty­czą­cy An­glo­sa­sów, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla An­gla­so­sa­sów


SJP.pl


anglosaski

do­ty­czą­cy An­glo­sa­sów, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla An­gla­so­sa­sów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. po­przed­nik no­wo­czes­ne­go ję­zy­ka an­giel­skie­go;

przy­miot­nik

 (2.1) zwią­za­ny z ję­zy­kiem an­glo­sa­skim (1.1)

 (2.2) zwią­za­ny z kra­ja­mi, gdzie mówi się po an­giel­sku (zaz­wy­czaj do­ty­czy Wiel­kiej Bry­ta­nii, USA, Ka­na­dy i Au­stra­lii)

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) „PM” jest an­glo­sa­skim okre­śle­niem pory doby.

 (2.2) Wzo­rem uni­wer­sy­te­tów an­glo­sa­skich uczel­nia prze­wi­du­je sze­ro­ki pro­gram sty­pen­dial­ny, który poz­wo­li zwol­nić wy­bit­nych stu­den­tów z ja­kich­kol­wiek opłat zwią­za­nych ze stu­dio­wa­niem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋɡlɔˈsasʲci, AS: ãŋglosasʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglosaskość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) staroangielski

 (2.1) staroangielski

Wiktionary


anglosaskość

→ an­glo­sa­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­glo­sa­skie; cecha tych, któ­rzy są an­glo­sa­scy

Wiktionary

Patrz:

anglosaski

Powiązane:

 przym. anglosaski

 przysł. anglosasko

 rzecz. anglosaski mrz.

Wiktionary


anglowie

An­glo­wie ( Angli) – lud po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go, który w V wieku n.e. na­je­chał wraz z Sa­sa­mi i Ju­ta­mi Bry­ta­nię.

Od nich nazwę wzię­ła An­glia. Po raz pier­wszy wspo­mi­na o nich Tacyt (II wiek n.e.), mó­wiąc jako o wyz­naw­cach bo­gi­ni Nert­hus. We­dług Bedy Czci­god­ne­go po­cho­dzi­li z pro­win­cji An­geln w Szlez­wi­ku. W wie­kach od V do VI za­miesz­ki­wa­li ob­szar Nor­tum­brii, Mer­cji i wschod­nią oraz środ­ko­wą An­glię.

Wikipedia


angluszek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Spisz. me­da­lik

Wiktionary


anglówa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. pozn. daw. kop­nię­cie piłki przed­nią, zew­nętrz­ną czę­ścią stopy

Wiktionary


angoba

po­le­wa ze szla­chet­nej glin­ki uży­wa­na w garn­car­stwie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzem. cien­ka war­stwa gliny z do­miesz­ka­mi (np. tlen­ków bar­wią­cych), na­kła­da­na na su­ro­wą ce­ra­mi­kę przed wy­pa­le­niem

Wiktionary

An­go­ba (fr. "en­go­be"), po­le­wa, po­biał­ka, en­go­ba – de­li­kat­na po­wło­ka z bia­łej lub bar­wio­nej glin­ki na­kła­da­na na wyrób przed wy­pa­le­niem dla uzy­ska­nia po­wierzch­ni ma­to­wej lub lśnią­cej.

Usz­la­chet­nio­na, płyn­na glin­ka, którą cien­ko­war­stwo­wo po­kry­wa się po­wierzch­nię (cze­rep) ce­ra­micz­ne­go na­czy­nia z gor­sze­go su­row­ca (np.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. angobowanie n.

 czas. angobować ndk., wyangobować dk.

Wiktionary


angobowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. po­kry­wa­nie na­czy­nia war­stwą an­go­by

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. angoba ż.

 czas. angobować

Wiktionary


angobować

na­kła­dać an­go­bę na po­wierzch­nię wy­ro­bów ce­ra­micz­nych


SJP.pl


angofrazja

wada wy­sła­wia­nia się, po­le­ga­ją­ca na prze­ry­wa­niu mowy sa­mo­gło­ska­mi lub dźwię­ka­mi no­so­wy­mi


SJP.pl


angoisse

[czy­taj: angłAS] stałe uczu­cie lęku zwią­za­ne z od­po­wie­dzial­no­ścią za włas­ne de­cyz­je


SJP.pl

An­go­is­se – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Nowa Ak­wi­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Dor­do­gne.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 559 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 24 osób/km² (wśród 2290 gmin Ak­wi­ta­nii An­go­is­se pla­su­je się na 670. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 421.).

Wikipedia


angol

lek­ce­wa­żą­co o An­gli­ku; Angol


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. lek­cew. An­glik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pot. uczn. język an­giel­ski (przed­miot)

 (2.2) pot. uczn. język an­giel­ski (lek­cja)

Wiktionary

Angol (tytuł oryg. "The Limey") – ame­ry­kań­ski film kry­mi­nal­ny z 1999 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nudzi mnie ten fleg­ma­tycz­ny angol.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãŋɡɔl, AS: ãŋgol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anglik mzw., Anglik mos., angielski mrz., Angielka ż.

 przym. angielski

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) anyż

Wiktionary


angola

lek­ce­wa­żą­co o An­gli­ku; Angol


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Afry­ce;

Wiktionary

An­go­la, Re­pu­bli­ka An­go­li ( República de An­go­la) – pań­stwo w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Afry­ce nad Oce­a­nem At­lan­tyc­kim, czło­nek Unii Afry­kań­skiej. Są­sia­du­je z De­mo­kra­tycz­ną Re­pu­bli­ką Konga, Na­mi­bią, Kon­giem oraz Zam­bią. W przesz­ło­ści była ko­lo­nią por­tu­gal­ską. Po­sia­da znacz­ne za­so­by su­row­ców na­tu­ral­nych, w tym ropy naf­to­wej i dia­men­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sto­li­cą An­go­li jest Lu­an­da.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋˈɡɔla, AS: ãŋgola

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angolijczyk mos., Angolijka ż., Angolczyk mos., Angolka ż.

 przym. angolski, angolijski, proangolski, antyangolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Republika Angoli

Wiktionary


angolański

1. → An­go­la; an­gol­ski, an­go­lij­ski;
2. ta­la­po­in an­go­lań­ski - ga­tu­nek ssaka na­czel­ne­go z po­dro­dzi­ny kocz­ko­da­nów


SJP.pl


angolczyk

oby­wa­tel An­go­li; An­go­lij­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel An­go­li

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋˈɡɔlt͡ʃɨk, AS: ãŋgolčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angola ż., Angolijczyk mos.

:: fż. Angolka ż., Angolijka ż.

 przym. angolski, angolijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Angolijczyk

Wiktionary


angolijczyk

oby­wa­tel An­go­li; An­gol­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel An­go­li

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋɡɔˈlʲijt͡ʃɨk, AS: ãŋgolʹii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angola ż., Angolczyk m.

:: fż. Angolka ż., Angolijka ż.

 przym. angolski, angolijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Angolczyk

Wiktionary


angolijka

oby­wa­tel­ka An­go­li; An­gol­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka An­go­li

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋɡɔˈlʲijka, AS: ãŋgolʹii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angola ż., Angolka ż.

:: fm. Angolijczyk mos., Angolczyk mos.

 przym. angolski, angolijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Angolka

Wiktionary


angolijski

przy­miot­nik od: An­go­la; an­gol­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do An­go­li (pań­stwa w Afry­ce)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋɡɔˈlʲijsʲci, AS: ãŋgolʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angola ż., Angolka ż., Angolijka ż., Angolijczyk mos., Angolczyk mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angolski

Wiktionary


angolka

lek­ce­wa­żą­co: An­giel­ka; An­gol­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka An­go­li

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋˈɡɔlka, AS: ãŋgolka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angola ż., Angolijka ż.

:: fm. Angolczyk mos., Angolijczyk mos.

 przym. angolski, angolijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Angolijka

Wiktionary


angolski

przy­miot­nik od: An­go­la; an­go­lij­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do An­go­li (pań­stwa w Afry­ce)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) An­gol­ska flaga jest czer­wo­na, żółta i czar­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋˈɡɔlsʲci, AS: ãŋgolsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angola ż., Angolczyk mos., Angolka ż., Angolijczyk mos., Angolijka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angolijski

Wiktionary


angor

wełna ze zwie­rząt an­gor­skich


SJP.pl


angora

wełna ze zwie­rząt an­gor­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rasa kró­li­ków

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • „An­go­ra” – pol­ski ty­god­nik
  • An­go­ra – dawna nazwa An­ka­ry
  • an­go­ra – rasa kró­li­ka
    • an­go­ra – tka­ni­na uzy­ski­wa­na z wełny (sier­ści) kró­li­ków rasy an­go­ra
  • an­go­ra – rasa kota

Wikipedia


angorowy

zwią­za­ny z an­go­rą


SJP.pl


angorski

1. od­no­szą­cy się do an­go­ry (rasy zwie­rząt), zro­bio­ny z sier­ści tych zwie­rząt (np. kró­lik an­gor­ski, wełna an­gor­ska);
2. przy­miot­nik od: An­go­ra


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) dosł. hist. zwią­za­ny z An­go­rą, do­ty­czą­cy An­go­ry (współcz. An­ka­ra)

 (1.2) zwią­za­ny z an­go­rą, do­ty­czą­cy an­go­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Po­dob­nie jak zwie­rzę­ta in­nych ga­tun­ków ma­ją­ce długą okry­wę, rów­nież świn­ki an­gor­skie wy­ma­ga­ją szcze­gól­nych za­bie­gów pie­lę­gna­cyj­nych – cze­sa­nia, pu­dro­wa­nia itp. – i są w ho­dow­li naj­bar­dziej kło­pot­li­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angora ż., angora ż.

 przym. angorowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) angorowy

Wiktionary


angoryzm

cecha dzie­dzicz­na uzy­ski­wa­na przez dobór ho­dow­la­ny, wy­ra­ża­ją­ca się wzmo­że­niem wzro­stu owło­sie­nia niek­tó­rych zwie­rząt


SJP.pl


angosciamente

[czy­taj: an­gos­cza­men­te] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: lę­kli­wie, nie­spo­koj­nie


SJP.pl


angostura

gorz­ka i aro­ma­tycz­na kora po­łud­nio­wo-ame­ry­kań­skie­go drze­wa, uży­wa­na daw­niej jako lek prze­ciwsz­kor­bu­to­wy; dziś sto­so­wa­na głów­nie do wy­ro­bu gorz­kich wódek o tejże naz­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. gorz­ka, aro­ma­tycz­na wódka o ciem­no­czer­wo­nej lub po­ma­rań­czo­wej bar­wie pro­du­ko­wa­na w Try­ni­da­dzie i To­ba­go, uży­wa­na rów­nież jako do­da­tek do drin­ków i przy­pra­wa do po­traw;

 (1.2) bot. farm. kora z ro­śli­ny nazwa sy­ste­ma­tycz­na|An­go­stu­ra tri­fo­lia­ta|ref=tak. wy­ko­rzy­sty­wa­na jako lek przy tro­pi­kal­nych za­bu­rze­niach żo­łąd­ko­wych i szkor­bu­cie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­go­stu­ra – ga­tu­nek wódki z Try­ni­da­du i To­ba­go
  • An­go­stu­ra – mia­sto w Mek­sy­ku
  • An­go­stu­ra – mia­sto w Ko­lum­bii

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzi­siaj było na bo­ga­to – tofu ma­ry­no­wa­ne w an­go­stu­rze z so­kiem po­ma­rań­czy, sma­żo­ne z kasz­ta­na­mi wod­ny­mi i bia­ły­mi grzy­ba­mi chiń­ski­mi z do­dat­kiem świe­że­go im­bi­ru i chili.

Wiktionary


angowski

naz­wi­sko


SJP.pl


angria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w Niem­czech, środ­ko­wa część wczes­noś­red­nio­wiecz­ne­go księ­stwa Sak­so­nii, po­ło­żo­na mię­dzy Ost­fa­lią a West­fa­lią;

Wiktionary

An­gria lub An­cra­ria ( En­gern) – kra­i­na hi­sto­rycz­na po­ło­żo­na na obec­nym te­re­nie nie­miec­kich lan­dów Dolna Sak­so­nia i Na­dre­nia Pół­noc­na-West­fa­lia. Kro­ni­karz Wi­du­kind z Kor­bei w swoim dzie­le "Res ge­stae Sa­xo­ni­cae" wska­zu­je, że był to środ­ko­wy re­gion śred­nio­wiecz­ne­go Księ­stwa Sak­so­nii po­ło­żo­ny w środ­ko­wym biegu rzeki We­ze­ry, po­mię­dzy West­fa­lią a Ost­fa­lią (Ast­fa­lią). Nazwa An­gria po­cho­dzi od nazwy ger­mań­skie­go ple­mie­nia An­gra­re­nów, które wcho­dzi­ło w skład kon­fe­de­ra­cji ple­mien­nej Sasów.

Wikipedia


angrosista

prze­sta­rza­łe: ku­piec zaj­mu­ją­cy się hand­lem hur­to­wym; hur­tow­nik


SJP.pl


angryst

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. agrest

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. agrest

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) gw. Górny Śląsk sztachloki, wieprzki

Wiktionary


angst

stan umy­słu wy­ni­ka­ją­cy z braku sensu lub celu życia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. stan umy­słu świa­do­me­go bez­ce­lo­wo­ści i bez­sen­su życia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Angst – album mu­zycz­ny ze­spo­łu La­cri­mo­sa
  • Angst – album nie­miec­kie­go ze­spo­łu in­du­strial­ne­go KMFDM
  • Angst – album Kla­u­sa Schul­ze­go
  • Angst – film z 1983 roku
  • Angst – film z 2000 roku
  • Angst – an­glo­ję­zycz­na nazwa filmu La Paura
  • Angst – ru­muń­ska sieć su­per­mar­ke­tów

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãŋkst, AS: ãŋkst

Wiktionary


angstrem

jed­nost­ka dłu­go­ści, 10^(-10) metra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. jed­nost­ka dłu­go­ści równa jed­nej dzie­się­cio­mi­liar­do­wej czę­ści metra;

Wiktionary

Ang­strem (Å) – jed­nost­ka dłu­go­ści równa 10−10 m. Ang­strem nie jest w Pol­sce le­gal­ną jed­nost­ką miar; nie jest jed­nost­ką ukła­du SI.

Oz­na­cza­ny szwedz­ką wiel­ką li­te­rą Å (tzw. "„a”" z kół­kiem), od naz­wi­ska An­der­sa Jo­na­sa Ångströma.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dłu­gość fali czę­sto po­da­je się w ang­stre­mach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãŋkstrɛ̃m, AS: ãŋkstrẽm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) 10^{-10}m; symbol. Å

Wiktionary


anguilczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec An­gu­il­li

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anguilla ż.

:: fż. Anguilka ż.

 przym. anguilski

Wiktionary


anguilka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka An­gu­il­li

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anguilla ż.

:: fm. Anguilczyk mos.

 przym. anguilski

Wiktionary


anguilla

te­ry­to­rium za­leż­ne Wiel­kiej Bry­ta­nii w Ame­ry­ce Środ­ko­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. te­ry­to­rium za­leż­ne Wiel­kiej Bry­ta­nii na Morzu Ka­ra­ib­skim;

Wiktionary

An­gu­il­la [] – te­ry­to­rium za­mor­skie Wiel­kiej Bry­ta­nii na Morzu Ka­ra­ib­skim w ar­chi­pe­la­gu Wysp Na­wietrz­nych (Małe An­ty­le). Skła­da się z wysp An­gu­il­la (88 km²), Som­be­ro (5 km²) oraz kilku mniej­szych. Naj­bliż­szym obcym te­ry­to­rium jest od­da­lo­na o około 7 km na po­łud­nie wyspa Sint Ma­ar­ten/Saint-Mar­tin na­le­żą­ca po czę­ści do Fran­cji i Ho­lan­dii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) The Val­ley to sto­li­ca wyspy An­gu­il­li.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anguilczyk mos., Anguilka ż.

 przym. anguilski, antyanguilski

Wiktionary


anguilski

→ An­gu­il­la


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­gu­il­lą, do­ty­czą­cy An­gu­il­li

Wiktionary

Patrz:

Anguilla

Powiązane:

 rzecz. Anguilla ż., Anguilczyk mos., Anguilka ż.

Wiktionary


anguria

ro­dzaj ogór­ka, ogó­rek an­tyl­ski


SJP.pl


angus

szkoc­ka rasa bydła do­mo­we­go ho­do­wa­na dla mięsa


SJP.pl

Angus ( Aong­has) – jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na (co­un­cil area), a także hi­sto­rycz­ne hrab­stwo, we wschod­niej Szko­cji, po­ło­żo­na nad Mo­rzem Pół­noc­nym. Zaj­mu­je po­wierzch­nię 2182 km², a za­miesz­ka­na jest przez 116 200 osób (2011). Oś­rod­kiem ad­mi­ni­stra­cyj­nym jest mia­sto For­far.

Wikipedia


angwantibo

za­chod­nio­a­fry­kań­ska małpa z ro­dzi­ny lo­ri­so­wa­tych


SJP.pl

Ang­wan­ti­bo ("Arc­to­ce­bus") – ro­dzaj ssa­ków na­czel­nych z po­dro­dzi­ny Pe­ro­dic­ti­ci­nae w obrę­bie ro­dzi­ny lo­ri­so­wa­tych (Lo­ri­si­dae).

Wikipedia


anhalcki

→ An­halt


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­hal­tem, do­ty­czą­cy An­hal­tu (kra­i­ny w Niem­czech)

Wiktionary

Patrz:

Anhalt

Powiązane:

 rzecz. Anhalt mrz.

Wiktionary


anhalt

kra­i­na hi­sto­rycz­na w środ­ko­wej czę­ści Nie­miec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na w środ­ko­wej czę­ści Nie­miec, część dzi­siej­sze­go kraju związ­ko­we­go Sak­so­nia-An­halt;

Wiktionary

An­halt – kra­i­na hi­sto­rycz­na w środ­ko­wej czę­ści Nie­miec, część dzi­siej­sze­go kraju związ­ko­we­go Sak­so­nia-An­halt. Obej­mu­je zie­mie po obu stro­nach środ­ko­wej Łaby oraz wschod­nie po­gó­rza gór Harz. Głów­nym mia­stem jest Des­sau-Roßlau (d. Des­sau). Od cza­sów śred­nio­wie­cza do 1918 r. pod wła­dzą przed­sta­wi­cie­li dy­na­stii askań­skiej – po­tom­ków Al­brech­ta Niedź­wie­dzia.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. anhalcki

Wiktionary


anhedonia

nie­zdol­ność od­czu­wa­nia przy­jem­no­ści i ra­do­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. nie­zdol­ność do prze­ży­wa­nia przy­jem­nych uczuć;

Wiktionary

An­he­do­nia ( anhédonie) – brak lub utra­ta zdol­no­ści od­czu­wa­nia przy­jem­no­ści (za­rów­no zmy­sło­wej, cie­les­nej, jak i emo­cjo­nal­nej, in­te­lek­tu­al­nej czy du­cho­wej) i ra­do­ści. W tym dru­gim przy­pad­ku cho­dzić może o bar­dzo zróż­ni­co­wa­ne sy­tu­a­cje takie jak ra­dość wy­ni­ka­ją­ca ze spot­ka­nia z bli­ski­mi, wy­ko­ny­wa­nia ulu­bio­nych do tej pory czyn­no­ści czy ogól­ną ra­dość życia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãnxɛˈdɔ̃ɲja, AS: ãnχedõńi ̯a

Wiktionary


anheliczny

taki jak An­hel­li (ty­tu­ło­wy bo­ha­ter po­e­ma­tu Ju­liu­sza Sło­wac­kie­go), odz­na­cza­ją­cy się naj­wyż­szy­mi war­to­ścia­mi mo­ral­ny­mi; an­hel­licz­ny


SJP.pl


anhelizm

ze­spół cech wła­ści­wych An­hel­le­mu (bo­ha­te­ro­wi po­e­ma­tu Ju­liu­sza Sło­wac­kie­go): ła­god­ne uspo­so­bie­nie, spo­le­gli­wość, al­tru­izm, go­to­wość do poś­wię­ceń itp.; an­hel­lizm


SJP.pl


anhelli

po­e­mat Ju­liu­sza Sło­wac­kie­go


SJP.pl

Zo­bacz też: An­hel­li (obraz Wla­sti­mi­la Hof­ma­na) i An­hel­li (album).

An­hel­li – po­e­mat Ju­liu­sza Sło­wac­kie­go bę­dą­cy pe­sy­mi­stycz­ną pro­gno­zą przysz­ło­ści pol­skiej emi­gra­cji i jej walki o nie­pod­le­głość Pol­ski. Utwór uz­na­je się za po­e­tyc­ką re­pli­kę na "Księ­gi na­ro­du pol­skie­go i piel­grzym­stwa pol­skie­go" Adama Mic­kie­wi­cza, do któ­rych na­wią­zu­je sty­li­za­cją na prozę bi­blij­ną.

Wikipedia


anhelliczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­hel­licz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anhelliczny

 przysł. anhellicznie

Wiktionary


anhelliczny

taki jak An­hel­li (ty­tu­ło­wy bo­ha­ter po­e­ma­tu Ju­liu­sza Sło­wac­kie­go), odz­na­cza­ją­cy się naj­wyż­szy­mi war­to­ścia­mi mo­ral­ny­mi; an­he­licz­ny


SJP.pl


anhellizm

ze­spół cech wła­ści­wych An­hel­le­mu (bo­ha­te­ro­wi po­e­ma­tu Ju­liu­sza Sło­wac­kie­go): ła­god­ne uspo­so­bie­nie, spo­le­gli­wość, al­tru­izm, go­to­wość do poś­wię­ceń itp.; an­he­lizm


SJP.pl


anhuej

pro­win­cja w Chi­nach; Anhui


SJP.pl


anhui

pro­win­cja w Chi­nach; An­hu­ej


SJP.pl

Anhui (; chiń. 安徽; pi­ny­in "Ānhuī") – pro­win­cja we wschod­nich Chi­nach w do­rze­czu Jang­cy i Huang He.

Wikipedia


anhydraza

enzym za­wie­ra­ją­cy jon cynku sko­or­dy­no­wa­ny z gru­pa­mi imi­da­zo­lo­wy­mi trzech reszt hi­sty­dy­ny


SJP.pl


anhydrobioza

ob­ni­że­nie ak­tyw­no­ści ży­cio­wej or­ga­niz­mu wy­wo­ła­ne bra­kiem od­po­wied­niej ilo­ści wody


SJP.pl


anhydron

nadch­lo­ran ma­gne­zu


SJP.pl


anhydronowy

przy­miot­nik od: an­hy­dron


SJP.pl


anhydroza

brak lub ogra­ni­cze­nie zdol­no­ści po­ce­nia się


SJP.pl

An­hy­dro­za (łac. "an­hi­dro­sis") – znacz­nie zmniej­szo­ne lub cał­ko­wi­cie za­ni­kłe wy­dzie­la­nie potu. Prze­ciw­nym ob­ja­wem jest hy­per­hi­dro­sis. Ła­god­niej­sza forma jest okre­śla­na jako hy­po­hi­dro­sis.

An­hi­dro­sis jest zwy­kle ogra­ni­czo­na i symp­to­ma­tycz­na (wska­zu­je na wy­stę­po­wa­nie cho­ro­by). Gru­czo­ły po­to­we po­sia­da­ją uner­wie­nie sym­pa­tycz­ne. Moż­li­we przy­czy­ny an­hy­dro­zy to:

Wikipedia


anhydryt

mi­ne­rał, bez­wod­ny siar­czan wap­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał, siar­czan wap­nia (wzór che­micz­ny|CaSO4.);

 (1.2) geol. mo­no­mi­ne­ral­na skała osa­do­wa, zbu­do­wa­na nie­mal wy­łącz­nie z an­hy­dry­tu (1.1)

Wiktionary

An­hy­dryt (gr. "an = bez i hydro = woda (an­hy­dros = bez­wod­ny)", na­zy­wa­ny cza­sem „gip­sem bez wody”) – sub­stan­cja kry­sta­licz­na o bar­wie nie­bie­sko­sza­rej, rza­dziej bia­łej lub kre­mo­wej. Łatwo wchła­nia wodę, co po­wo­du­je zwięk­sze­nie jej ob­ję­to­ści o nawet 60% Może przy tym pękać i roz­war­stwiać się. An­hy­dryt jest sto­so­wa­ny w bu­dow­nict­wie, ju­bi­ler­stwie oraz prze­my­śle ce­men­to­wym. Nazwa ta obej­mu­je dwa po­krew­ne po­ję­cia:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­hy­dryt kry­sta­li­zu­je w ukła­dzie rom­bo­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈxɨdrɨt, AS: ãnχydryt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anhydrytowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) anhydrytyt

Wiktionary


anhydrytowy

zwią­za­ny z an­hy­dry­tem, do­ty­czą­cy an­hy­dry­tu


SJP.pl


ani

spój­nik lub par­ty­ku­ła


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) …wy­stę­pu­ją­cy przed ostat­nim czło­nem zda­nia prze­czą­ce­go

 (1.2) …wy­stę­pu­ją­cy przed wszyst­ki­mi czło­na­mi zda­nia prze­czą­ce­go

 (1.3) …po­prze­dza­ją­cy ostat­nie z po­łą­czo­nych zdań prze­czą­cych

 (1.4) …po­prze­dza­ją­cy każde z po­łą­czo­nych zdań prze­czą­cych

 (1.5) …po­prze­dza­ją­cy każde z po­łą­czo­nych zdań i wska­zu­ją­cy na prze­cze­nie

par­ty­ku­ła

 (2.1) …wzmac­nia­ją­ca na­cisk na słowo, przed któ­rym wy­stę­pu­je w zda­niu prze­czą­cym

 (2.2) …wzmac­nia­ją­ca na­cisk na słowo, przed któ­rym wy­stę­pu­je i wska­zu­ją­ca na prze­cze­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ani – spój­nik
  • pań­stwo Ani
  • mia­sto Ani
  • Ani – osada rzym­ska
  • pa­pi­rus Ani
    • Aa-ma-cheru
  • ANI – plik kur­so­ra ani­mo­wa­ne­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie mam sił ani ocho­ty.

 (1.2) Nie mam ani sił, ani ocho­ty.

 (1.3) Nie je ani nie pije.

 (1.4) Ani nie je, ani nie pije.

 (1.4) Ani ta lista mi się nie po­do­ba, ani nie im­po­nu­je, ale nie zo­sta­wiasz mi wy­bo­ru.

 (1.5) Ani je, ani pije.

 (2.1) Nie mam ani gro­sza.

 (2.2) Ani za grosz roz­sąd­ku!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãɲi, AS: ãńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ni n.

 partyk. ni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) ni

Wiktionary


ani-ani

zwią­zek fra­ze­o­lo­gicz­ny

 (1.1) zu­peł­nie nic, zu­peł­nie nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãɲi‿ˈãɲi, AS: ãńi‿ãńi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ani trochę, ni w ząb, ni chu chu

Wiktionary


ania

zdrob­nie­nie od: Anna (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. Anna

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • zdrob­nie­nie imie­nia ko­bie­ce­go Anna
  • ania – ro­dzaj z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych
  • Ania – pol­ski se­rial i film do­ku­men­tal­ny z 2022 roku, reż. Kry­stian Kucz­kow­ski i Mi­chał Ban­dur­ski

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ania ma kota. To kot Ani.

 (1.1) Ku­pi­łem Ani bu­kie­cik fioł­ków.

 (1.1) Nie chcia­łam jed­nak, Aniu, aby mię uwa­żał za trzpiot­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãɲa, AS: ãńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anuś ż., Anusia ż., Anulka ż., Anula ż., Andzia ż., Ana ż., Anna ż., Anka ż., Nula ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Anna, Anusia, Anula, Anulka, Anuś

Wiktionary


aniana

imię żeń­skie


SJP.pl


anianiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ania­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


aniby

1. nawet by nie
2. ani by nie


SJP.pl


aniceciny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ani­ce­ty lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


anicet

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Ani­cet – imię mę­skie po­cho­dzą­ce od "Ani­ce­tus", zla­ty­ni­zo­wa­nej formy grec­kie­go imie­nia "Ani­ke­tos". Wy­wo­dzi się ono od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „niez­wy­cię­żo­ny, nie­po­ko­na­ny”. Nosił je jeden z wczes­nych pa­pie­ży, św. Ani­cet.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za pon­ty­fi­ka­tu pa­pie­ża Ani­ce­ta do Rzymu przy­był świę­ty Po­li­karp.

Wiktionary


aniceta

imię żeń­skie


SJP.pl

Ani­ce­ta – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Ani­cet, które z kolei jest zla­ty­ni­zo­wa­ną formą grec­kie­go imie­nia Ani­ke­tos (Ἀνίκητος) oz­na­cza­ją­ce­go „nie­po­ko­na­ny”. Jego pa­tro­nem jest m.in. jeden z wczes­nych pa­pie­ży, św. Ani­cet.

Wikipedia


anicetostwo

Ani­cet z mał­żon­ką; Ani­ce­to­wie


SJP.pl


anicetowie

Ani­cet z mał­żon­ką; Ani­ce­to­stwo


SJP.pl


anicetowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ani­ce­ta lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


aniciny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Anity lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


anidulafungina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, an­ty­bio­tyk sto­so­wa­ny w le­cze­niu grzy­bic;

Wiktionary

Ani­du­la­fun­gi­na ( ani­du­la­fun­gi­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, an­ty­bio­tyk prze­ciw­grzy­bi­czy z nowej grupy echi­no­kan­dyn, sto­so­wa­ny w le­cze­niu grzy­bic ukła­do­wych.

Wikipedia


aniela

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

– imię żeń­skie, które jest spol­szczo­ną formą ła­ciń­skie­go imie­nia An­ge­la, po­cho­dzą­ce­go od grec­kie­go słowa "ángelos" „po­sła­niec”. Imię tra­fi­ło do Pol­ski z Włoch praw­do­po­dob­nie w XVIII wieku. W świe­cie chrze­ści­jań­skim upo­wszech­ni­ło się jako na­wią­za­nie do anio­łów i Anio­ła Stró­ża. Jest żeń­skim od­po­wied­ni­kiem imie­nia Anioł (Angel).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Głów­na bo­ha­ter­ka tra­gi­far­sy koł­tuń­skiej „Mo­ral­ność pani Dul­skiej” Ga­brie­li Za­pol­skiej ma na imię Anie­la.

 (1.1) W Ko­ście­le ka­to­lic­kim na 4 stycz­nia przy­pa­da wspom­nie­nie św. Anie­li z Fo­li­gno, mi­stycz­ki, po­kut­ni­cy i pu­stel­ni­cy.

 (1.1) Anie­le dzień swej pa­tron­ki, czyli imie­ni­ny, ob­cho­dzą 4 stycz­nia, a także 27 stycz­nia, 28 i 30 marca, 1 i 31 maja, 10 i 21 lipca, 7 paź­dzier­ni­ka, 18, 20 i 30 li­sto­pa­da.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈɲɛla, AS: ãńela

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mzw., anielątko n., anielica ż., anielenie n., rozanielenie n., anielość ż., anielskość ż., anielstwo n., aniołowość ż., aniołkowość ż., aniołkowatość ż., aniołowate nmos.

:: zdrobn. Anielka ż., Anielcia ż., Nela ż.

::: gwara. Janielcia ż.

:: gwara. Janiela ż.

:: fm. Anioł mos.

 czas. anielić ndk., anielić się ndk., anieleć ndk., rozanielać ndk., rozanielać się ndk., rozanielić dk., rozanielić się dk.

 przym. Anielin, Anielowy, Anielczyn, Anielkowy, Anielcin, Anielciowy, anieli, anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny

 przysł. anielsko

 zob. Angela, Angelika, Angelina, Janiela, Anioł.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Angela, Angelika, Angelina; zdrobn. Anielka, Anielcia, Nela; gwara. Janiela; zdrobn. gwara. Janielcia

Wiktionary


anielak

naz­wi­sko


SJP.pl


anielcia

zdrob­nie­nie od: Anie­la (imię żeń­skie)


SJP.pl


anielewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


anieleć

sta­wać się po­dob­nym do anio­ła; szla­chet­nieć; ła­god­nieć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­nie­leć)

 (1.1) na­bie­rać cech ła­god­no­ści, sta­wać się bar­dziej sub­tel­nym lub szla­chet­nym w uspo­so­bie­niu

 (1.2) sta­wać się lub upo­dab­niać się do anio­ła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­trzy i anie­le­je — i ni­knie po­wo­li — / — Czy tem oknem jest sztu­ka, czy mi­stycz­ne świa­ty — / I odra­dza się, w zło­tej nio­sąc au­re­o­li / Sny ku niebu, gdzie pię­kna rozk­wi­ta­ją kwia­ty.

 (1.2) I oz­wa­ło się Al­le­lu­ja w Ga­li­lei, i oboje anie­le­li po kolei, potem salwa roz­le­gła się głu­cha… „Słu­chaj, dzie­wecz­ko!… Ona nie słu­cha…”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anioł mos., Aniela ż., aniołeczek mzw., anielątko n., anielstwo n., anielskość ż., anioł mos., anielica ż., anielenie n., rozanielenie n.

 przym. anielski, anieli, aniołkowaty, aniołkowy, aniołowy

 przysł. anielsko

 czas. rozanielić dk., rozanielić ndk., anielić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łagodnieć, szlachetnieć, subtelnieć

Wiktionary


anieli

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z anio­ła­mi

 (1.2) na wzór anio­ła

Wiktionary

Anie­li – pol­ski synth po­po­wy ze­spół mu­zycz­ny, dzia­ła­ją­cy od 2020 roku. Two­rzą go wo­ka­list­ka Jo­an­na Pry­kow­ska i mul­tiin­stru­men­ta­li­sta Paweł Kraw­czyk. W 2022 duet wydał swój de­biu­tanc­ki album stu­dyj­ny, "Blask".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z da­le­ka do­la­ty­wał anie­li śpiew.

 (1.2) Jej anie­li wy­gląd wpro­wa­dzał go w stan bło­go­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mrz., anielątko n., anielskość ż., anielstwo n.

 przym. anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny

 przysł. anielsko

 czas. anieleć ndk., rozanielić się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anielski

Wiktionary


anielica

o ko­bie­cie ła­god­nej, do­brej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. wy­i­ma­gi­no­wa­na żeń­ska forma anio­ła

 (1.2) przen. ko­bie­ta o ce­chach anio­ła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fru­wa­ły nad nim anie­li­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mrz., anielątko n.

 przym. anieli, anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny, angelologiczny

 przysł. anielsko

 czas. anieleć ndk., rozanielić się

Wiktionary


anielicowaty

po­dob­ny do anie­li­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy anie­li­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anielica ż.

Wiktionary


anielin

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Anie­li lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anie­lin – część mia­sta Kar­czew
  • Anie­lin – część mia­sta Ot­wock
  • Anie­lin – osada wsi Strze­le­wo w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. byd­go­skim, w gmi­nie Si­cien­ko
  • Anie­lin – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Bo­nie­wo
  • Anie­lin – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. kra­śnic­kim, w gmi­nie An­no­pol
  • Anie­lin – część wsi Ko­żu­chów­ka w woj. lu­bel­skim, w pow. łu­kow­skim, w gmi­nie Krzyw­da
  • Anie­lin – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. pu­ław­skim, w gmi­nie Pu­ła­wy
  • Anie­lin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. kut­now­skim, w gmi­nie Ła­nię­ta
  • Anie­lin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. ła­skim, w gmi­nie Łask
  • Anie­lin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. opo­czyń­skim, w gmi­nie Poś­więt­ne
  • Anie­lin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Wiel­go­mły­ny
  • Anie­lin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. wie­luń­skim, w gmi­nie Ko­nop­ni­ca

Wikipedia


anieliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Anie­li lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl

Anie­li­ny – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie na­kiel­skim, w gmi­nie Sadki.

Anie­li­ny znaj­du­ją się w od­le­gło­ści 8,2 km od Sadek (sie­dzi­ba gminy).

Oku­pa­cję nie­miec­ką Anie­lin za­koń­czy­ło 27 stycz­nia 1945 roku za­ję­cie miej­sco­wo­ści przez woj­ska 47 Armii 1 Fron­tu Bia­ło­ru­skie­go Armii Czer­wo­nej.

Wikipedia


anielka

zdrob­nie­nie od: Anie­la (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia Anie­la

Wiktionary

Aniel­ka – po­wieść Bo­le­sła­wa Prusa. Po­wieść ta po raz pier­wszy uka­za­ła się w od­cin­kach w „Ku­rie­rze War­szaw­skim” (17 IV - 8 VII 1880) pod ty­tu­łem "Chy­bio­na po­wieść". Wy­da­nie książ­ko­we w tro­chę zmie­nio­nej wer­sji uka­za­ło się w 1885 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­wie­dzia­łam ciot­ce Aniel­ce, że przy­je­dzie­cie wie­czo­rem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aniela ż., anioł mos./mzw.

Wiktionary


anielski

1. od­no­szą­cy się do anio­ła;
2. prze­no­śnie: do­sko­na­ły, dobry, ła­god­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. zwią­za­ny z anio­ła­mi

 (1.2) przen. na wzór anio­ła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wtem zstą­pił obłok wiel­ki, a z niego sły­chać było gło­śny śpiew aniel­ski.

 (1.2) Oj, jak­że­bym po­słu­chał znów Twego aniel­skie­go głosu, skar­bie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈɲɛlsʲci, AS: ãńelsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anielskość ż., anioł m., aniołek m., Aniela ż., Anioł m., aniołeczek mzw., anielica ż., anielstwo n., anielątko n.

 przysł. anielsko

 przym. anieli, aniołowy, aniołkowaty, aniołkowy

 czas. anieleć

Wiktionary

Synonimy:

 daw. anjelski, jenielski, angelski, angielski

 (1.1) anieli, cherubinowy, niebiański, rajski, seraficzny

 (1.2) dobry, doskonały, łagodny, piękny, czysty, idealny, błogi, szlachetny, zniewalający

Wiktionary


anielsko

przy­słó­wek

 (1.1) od­przym. → aniel­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bar­ba­ra wy­da­ła mu się aniel­sko pię­kna.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anielskość ż., anioł m., aniołek m., Aniela ż., Anioł m., aniołeczek mzw., anielica ż., anielstwo n., anielątko n.

 przym. anielski, anieli, aniołkowaty, aniołkowy, aniołowy

 czas. anieleć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieziemsko

Wiktionary


anielskość

→ aniel­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przy­miot­ni­ko­wy od|aniel­ski.

Wiktionary

Patrz:

anielski

Przykłady

 (1.1) Już mnie wię­cej nie na­bie­rze na tę swoją aniel­skość.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mrz., anielątko n., anielstwo n.

 czas. anieleć ndk., rozanielić dk.

 przym. anieli, anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny, angelologiczny

 przysł. anielsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anielstwo

Wiktionary


anielstwo

1. wiel­ka do­broć, nie­ska­zi­tel­ność (ty­po­wa anio­łom)
2. ogół anio­łów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bycie jak anioł, do­brym i pię­knym

 (1.2) rub. grupa anio­łów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co się tak na­praw­dę kryje za tym jego aniel­stwem?

 (1.2) Aniel­stwo roz­sia­dło się na obło­kach i pa­trzy z góry na tę pol­ską zie­mię.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mrz., anielątko n., anielskość ż.

 przym. anieli, anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny, angelologiczny

 przysł. anielsko

 czas. anieleć ndk., rozanielić się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anielskość ż.

Wiktionary


anielątko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od: anioł

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nad bet­lej­ką umie­ści­li anie­ląt­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz.

 przym. anieli, anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny, angelologiczny

 przysł. anielsko

 czas. anieleć ndk., rozanielić się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aniołek m., aniołeczek m., aniołeczek m.

Wiktionary


anihilacja

1. w fi­zy­ce: uni­ce­stwia­nie się czą­stek i an­ty­czą­stek przy spot­ka­niu;
2. cał­ko­wi­te zni­szcze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zni­szcze­nie, uni­ce­stwie­nie

 (1.2) fiz. pro­ces w któ­rym cząst­ki i anty-cząst­ki, pod­le­ga­ją uni­ce­stwie­niu;

Wiktionary

Zo­bacz też: Ani­hi­la­cja (film).

Ani­hi­la­cja (z łac. "an­ni­hi­la­tio" – uni­ce­stwie­nie, zni­we­cze­nie, od "nihil" – nic) – w fi­zy­ce czą­stek ele­men­tar­nych to pro­ces, który za­cho­dzi, gdy cząst­ka su­ba­to­mo­wa zde­rza się ze swoją an­ty­cząst­ką, wyt­wa­rza­jąc inne cząst­ki, na przy­kład:

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. anihilowanie n., anihilator mrz.

 czas. anihilować ndk.

Wiktionary


anihilacyjny

zwią­za­ny z ani­hi­la­cją


SJP.pl


anihilator

1. w kwan­to­wej te­o­rii pola: ope­ra­tor usu­wa­ją­cy stan kwan­to­wy;
2. w li­te­ra­tu­rze fan­ta­stycz­nej, grach kom­pu­te­ro­wych: broń uni­ce­stwia­ją­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. ist­nie­ją­cy dla wy­bra­ne­go ele­men­tu x zbiór ele­men­tów pew­ne­go pier­ście­nia, które dają zero w wy­ni­ku przem­no­że­nia przez ele­ment x

 (1.2) sf. fu­tu­ry­stycz­na broń zdol­na do uni­ce­stwia­nia celów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ani­hi­la­tor – ope­ra­tor ani­hi­la­cji w me­cha­ni­ce kwan­to­wej
  • ani­hi­la­tor (te­o­ria pier­ście­ni)
  • An­ni­hi­la­tor – ka­na­dyj­ska grupa mu­zycz­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Grupę ad­dy­tyw­ną i obu­stron­ny ani­hi­la­tor pier­ście­nia R oz­na­cza­my od­po­wied­nio przez R^+ oraz \math­frak{a}(R).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anihilacja ż.

 czas. anihilować ndk.

 przym. anihilacyjny

Wiktionary


anihilowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fiz. ule­ga­nie pro­ce­so­wi ani­hi­la­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anihilacja ż., anihilator m.

 czas. anihilować ndk.

 przym. anihilacyjny

Wiktionary


anihilować

uni­ce­stwiać, pod­da­wać cał­ko­wi­tej de­struk­cji


SJP.pl


anika

imię żeń­skie


SJP.pl

Anika – imię żeń­skie, jedna ze zdrob­nia­łych form imie­nia Anna m.in. w jęz. duń­skim i ho­len­der­skim.

Anika imie­ni­ny ob­cho­dzi razem z Anną, m.in. 26 lipca.

Wikipedia


anikoniczny

uni­ka­ją­cy wy­o­bra­żeń istot ży­wych z przy­czyn re­li­gij­nych; ai­ko­nicz­ny


SJP.pl


anikonizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. pow­strzy­my­wa­nie się od two­rze­nia sztu­ki fi­gu­ra­tyw­nej – ludzi, zwie­rząt i bóstw

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anikoniczny

Wiktionary


anilacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­ces zmia­ny wła­ści­wo­ści ma­te­ria­łu po­przez pod­grza­nie;

Wiktionary

Ani­la­cja – pro­ces zmia­ny wła­ści­wo­ści ma­te­ria­łu po­przez pod­grza­nie. Ani­la­cję sto­su­je się w:

Wikipedia


anilana

sztucz­ne włó­kno weł­no­po­dob­ne; także włócz­ka lub ma­te­riał z tego włó­kna


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pol­ska nazwa hand­lo­wa syn­te­tycz­ne­go włó­kna weł­no­po­dob­ne­go, pro­du­ko­wa­ne­go z po­lia­kry­lo­ni­try­lu;

Wiktionary

Ani­la­na – pol­ska nazwa włó­kien akry­lo­wych; syn­te­tycz­ne włó­kno weł­no­po­dob­ne z po­lia­kry­lo­ni­try­lu (90%); uży­wa­ne, czę­sto w po­łą­cze­niu z wełną, do wy­ro­bu dzia­nin i tka­nin.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. anilanowy

Wiktionary


anilanowy

zwią­za­ny z ani­la­ną


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ani­la­ną, do­ty­czą­cy ani­la­ny

 (1.2) wy­ko­na­ny z ani­la­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anilana ż.

Wiktionary


anilina

ole­i­sta ciecz słu­żą­ca do wy­ro­bu barw­ni­ków syn­te­tycz­nych, leków i in­nych związ­ków; fe­ny­lo­a­mi­na; ami­no­ben­zen


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. ole­i­sta ciecz tru­ją­ca;

Wiktionary

Ani­li­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, naj­prost­sza amina aro­ma­tycz­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ba­da­nia nad che­micz­ny­mi włas­no­ścia­mi ani­li­ny ode­gra­ły dużą rolę w roz­wo­ju syn­tez or­ga­nicz­nych, zwła­szcza w dzie­dzi­nie barw­ni­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãɲiˈlʲĩna, AS: ãńilʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anilinowy

Wiktionary


anilinowy

zwią­za­ny z ani­li­ną


SJP.pl


anima

w te­o­rii Karla Gu­sta­wa Junga: au­to­no­micz­ny ar­che­typ za­war­ty w zbio­ro­wej nieś­wia­do­mo­ści czło­wie­ka, sym­bo­li­zu­ją­cy żeń­ską część jego na­tu­ry, odzie­dzi­czo­ne zbio­ro­we wy­o­bra­że­nie ko­bie­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. u Carla Gu­sta­va Junga: ar­che­typ ko­bie­co­ści;

Wiktionary


animacja

1. me­to­da ro­bie­nia fil­mów (np. ry­sun­ko­wych, ku­kieł­ko­wych) po­le­ga­ją­ca na wy­ko­ny­wa­niu serii zdjęć w róż­nych fa­zach ruchu; film zro­bio­ny tą me­to­dą,
2. po­ru­sza­nie lal­ka­mi w te­a­trze lal­ko­wym,
3. two­rze­nie ru­cho­mych obra­zów kom­pu­te­ro­wych;
4. obraz pow­sta­ły w ten spo­sób


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj filmu, two­rzo­ne­go tech­ni­ką zdjęć po­klat­ko­wych, re­je­stru­ją­ce­go na po­je­dyn­czych klat­kach filmu ko­lej­ne fazy ruchu;

Wiktionary

Ani­ma­cja – tech­ni­ka fil­mo­wa po­le­ga­ją­ca na two­rze­niu efek­tu oży­wie­nia mart­wych kształ­tów przez do­ko­ny­wa­nie serii po­je­dyn­czych zdjęć ry­sun­ków, wy­ci­na­nek, ku­kie­łek lub syl­we­tek i wyś­wiet­la­niu ich w spo­sób cią­gły.

Pier­wsze pio­nier­skie roz­wią­za­nia z dzie­dzi­ny ani­ma­cji pow­sta­wa­ły je­szcze przed pow­sta­niem filmu - już w 1832 Jo­seph Pla­te­au opra­co­wał fe­na­ki­sti­skop two­rzą­cy wra­że­nie ruchu szyb­ko prze­su­wa­ją­cych się obra­zów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ani­ma­cja z ru­cho­my­mi pro­mie­nia­mi świa­tła w tym pro­gra­mie jest bar­dzo obli­cze­nio­chłon­nym efek­tem i kom­pu­ter ge­ne­ru­je ją przez dłuż­szy czas.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãɲĩˈmat͡sʲja, AS: ãńĩmacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animek m., animator m., animatorka ż., animowanie n.

 czas. animować ndk.

 przym. animowany

Wiktionary


animacyjny

zwią­za­ny z ani­ma­cją


SJP.pl


animadwersja

daw­niej: na­ga­na, wy­rzut, prze­stro­ga; pro­test


SJP.pl


animalista

ar­ty­sta przed­sta­wia­ją­cy zwie­rzę­ta w sztu­ce (np. w rzeź­bie, ma­lar­stwie, fo­to­gra­fii)


SJP.pl


animalistka

→ ani­ma­li­sta


SJP.pl

Patrz:

animalista

animalistyczny

od­no­szą­cy się do zwie­rząt jako te­ma­tu sztu­ki, przed­sta­wia­ją­cy zwie­rzę­ta (np. ani­ma­li­stycz­ny obraz, ani­ma­li­stycz­na rzeź­ba)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ani­ma­liz­mem, do­ty­czą­cy ani­ma­liz­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãɲĩmalʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãńĩmalʹistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animalizm m., animalista m., animalistka ż., animalistyka ż., animalizacja ż., animizacja ż.

 przym. animalny

Wiktionary


animalistyka

przed­sta­wia­nie zwie­rząt w sztu­ce (np. w rzeź­bie, ma­lar­stwie, fo­to­gra­fii)


SJP.pl

Ani­ma­li­sty­ka – przed­sta­wie­nie zwie­rząt (pa­są­ce się bydło, konie, ptact­wo do­mo­we) lub scen ze zwie­rzę­ta­mi (zwie­rzy­na osa­cza­na przez psy, walki zwie­rząt i tym po­dob­ne), głów­nie w ma­lar­stwie, gra­fi­ce, rzeź­bie i fo­to­gra­fii. Ar­ty­stę spe­cja­li­zu­ją­ce­go się w tej te­ma­ty­ce na­zy­wa się ani­ma­li­stą.

Wikipedia


animalizacja

prze­no­śnia po­le­ga­ją­ca na przy­pi­sy­wa­niu cech istot ży­wych przed­mio­tom, zja­wi­skom na­tu­ry oraz po­ję­ciom ab­strak­cyj­nym, np. na­dzie­ja umar­ła, ko­mór­ka mi zdy­cha, gry­zło go su­mie­nie; oży­wie­nie, ani­mi­za­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. jęz. ro­dzaj me­ta­fo­ry; na­da­wa­nie cech zwie­rzę­cych rze­czom (w celu ich dy­na­mi­za­cji) lub lu­dziom (dla zde­pre­cjo­no­wa­nia war­to­ści ludz­kich, pod­kre­śle­nia ele­men­tów bio­lo­gicz­nych)

Wiktionary

Ani­ma­li­za­cja, ina­czej uz­wie­rzę­ce­nie – śro­dek sty­li­stycz­ny uży­wa­ny w celu na­da­nia rze­czom lub oso­bom cech zwie­rzę­cych. Przy­kład: „Moja te­ścio­wa szcze­ka”.

Śro­dek ten służy de­pre­cja­cji, może także peł­nić funk­cję in­wek­ty­wy, na­to­miast ani­mi­za­cja lub per­so­ni­fi­ka­cja czę­sto służą su­bli­ma­cji pod­mio­tu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãɲĩmalʲiˈzat͡sʲja, AS: ãńĩmalʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animizowanie, animizacja, animalizm, animalistyka, animalista

 czas. animalizować

 przym. animalistyczny

Wiktionary


animalizm

1. ogół cech wła­ści­wych zwie­rzę­tom; zwie­rzę­cość;
2. kult zwie­rząt (za­rów­no kon­kret­nych osob­ni­ków, jak i ca­łych ga­tun­ków) wy­ra­sta­ją­cy z prze­ko­na­nia, że są one wcie­le­nia­mi lub wy­słan­ni­ka­mi bogów, sta­no­wią­cy ele­ment re­li­gii wielu ludów, np. Indii, sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu; zo­o­la­tria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ogół wła­ści­wo­ści cha­rak­te­ry­stycz­nych dla zwie­rząt – za­rów­no bio­lo­gicz­nych (in­stynkt, po­pę­dy, re­ak­cje fiz­jo­lo­gicz­ne), jak i be­ha­wio­ral­nych (dzia­ła­nie kie­ro­wa­ne im­pul­sem, walką o przetr­wa­nie, do­mi­na­cją)

 (1.2) rel. od­da­wa­nie czci zwie­rzę­tom, uz­na­wa­nie ich za isto­ty świę­te, bo­skie lub po­sia­da­ją­ce nad­przy­ro­dzo­ną moc

Wiktionary

Ani­ma­lizm (łac. "ani­mal" „zwie­rzę”), ina­czej zo­o­la­tria (gr. "zoo" „zwie­rzę” + "la­te­ria" „służ­ba”) – ze­spół wie­rzeń wy­stę­pu­ją­cy w re­li­giach pier­wot­nych, głów­nie Egip­tu i Indii, któ­re­go przed­mio­tem jest kult zwie­rząt. Wy­ni­ka on z idei, że pewni bo­go­wie wcie­la­ją się w zwie­rzę­ta, a jej kon­sek­wen­cją jest zo­o­mor­fizm, czyli prak­ty­ka przed­sta­wia­nia tych bogów w po­sta­ci zwie­rząt lub z ce­cha­mi zwie­rzę­cy­mi. W sta­ro­żyt­nym Egip­cie wy­o­bra­ża­no sobie bogów pod po­sta­cią kro­ko­dy­la, ibisa, kota, byka lub sza­ka­la.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. animalistyczny

 rzecz. animizacja ż., animalizowanie n., animalizacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwierzęcość

 (1.2) zoolatria

Wiktionary


animalizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­szu­ki­wa­nie się w czymś cech wła­ści­wych zwie­rzę­tom

 (1.2) szt. sto­so­wa­nie mo­ty­wów zwie­rzę­cych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animalizm m.

 czas. animalizować

 przym. animalny

Wiktionary


animalizować

1. na­da­wać przed­mio­tom nie­o­ży­wio­nym, zja­wi­skom przy­ro­dy lub po­ję­ciom ab­strak­cyj­nym cechy istot ży­wych; ani­mi­zo­wać;
2. po­słu­gi­wać się mo­ty­wa­mi zwie­rzę­cy­mi w sztu­kach pla­stycz­nych, fo­to­gra­fi­ce itp.


SJP.pl


animalnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) rzad. jak zwie­rzę; na spo­sób zwie­rzę­cy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwierzęco

Wiktionary


animalność

→ ani­mal­ny


SJP.pl

Patrz:

animalny

animalny

wła­ści­wy zwie­rzę­tom, zwie­rzę­cy, szcze­gól­nie w od­nie­sie­niu do cech czło­wie­ka (np. ani­mal­ne in­stynk­ty, ani­mal­na stro­na czy­jejś na­tu­ry)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. wła­ści­wy zwie­rzę­tom, taki jak zwie­rzę­ta

Wiktionary

Powiązane:

 przym. animalistyczny

 rzecz. animalizowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwierzęcy

Wiktionary


animaloterapeuta

te­ra­pe­u­ta le­czą­cy z po­mo­cą zwie­rząt; zo­o­te­ra­pe­u­ta


SJP.pl


animaloterapeutyczny

do­ty­czą­cy te­ra­pii z udzia­łem zwie­rząt; zo­o­te­ra­pe­u­tycz­ny


SJP.pl


animaloterapia

forma te­ra­pii z udzia­łem zwie­rząt; zo­o­te­ra­pia


SJP.pl


animals

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ani­mals – album Pink Floyd
  • Ani­mals – album TTNG
  • Ani­mals – sin­giel pro­mu­ją­cy, album grupy Ma­ro­on 5 za­ty­tu­ło­wa­ny V
  • Ani­mals – sin­gel ka­na­dyj­skiej grupy roc­ko­wej Nic­kel­back
  • Ani­mals – in­stru­men­tal­ny utwór ho­len­der­skie­go DJ-a i pro­du­cen­ta mu­zycz­ne­go Mar­ti­na Gar­ri­xa
  • Ani­mals – cza­so­pis­mo na­u­ko­we z za­kre­su zo­o­lo­gii i we­te­ry­na­rii
  • Ani­mals – se­rial ani­mo­wa­ny dla do­ro­słych z lat 2016–2018
  • Ani­mals – ame­ry­kań­ski film z 1998 roku
  • Ani­mals – bry­tyj­ski dra­mat ro­man­tycz­ny z 1998 roku
  • Ani­mals – au­stra­lij­ski ko­me­dio­dra­mat z 2019 roku
  • Ani­mals – thril­ler psy­cho­lo­gicz­ny z 2021 roku
  • The Ani­mals

Wikipedia


animalsi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) pot. ogól­no­pol­skie to­wa­rzy­stwo wal­czą­ce o lep­sze trak­to­wa­nie zwie­rząt, OTOZ Ani­mals

 (1.2) pot. spol­szczo­na nazwa bry­tyj­skie­go ze­spo­łu mu­zycz­ne­go The Ani­mals

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ani­mal­si w uwa­gach do roz­po­rzą­dze­nia pro­po­no­wa­li, aby ła­pa­nie zwie­rząt było hu­ma­ni­tar­ne (…).

 (1.2) Kult zaś­pie­wał „Dom wscho­dzą­ce­go słoń­ca”, pio­sen­kę, którą w ory­gi­na­le śpie­wa­li Ani­mal­si.

Wiktionary


animando

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: oży­wia­jąc


SJP.pl


animato

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: dość żywo, z oży­wie­niem


SJP.pl


animator

1. osoba po­bu­dza­ją­ca do dzia­ła­nia, do dzia­łal­no­ści w czymś, za­chę­ca­ją­ca do cze­goś, wzbu­dza­ją­ca za­in­te­re­so­wa­nie śro­do­wi­ska jakąś dzie­dzi­ną;
2. osoba po­ru­sza­ją­ca ku­kieł­ka­mi w te­a­trzy­ku lal­ko­wym;
3. osoba ry­su­ją­ca lub wy­ko­nu­ją­ca zdję­cia do filmu ry­sun­ko­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) film. osoba, która wy­ko­nu­je ry­sun­ki do filmu ry­sun­ko­we­go

 (1.2) czło­wiek za­chę­ca­ją­cy do ja­kie­goś dzia­ła­nia, po­bu­dza­ją­cy dzia­ła­nia, ak­tyw­ny w danej dzie­dzi­nie i wzbu­dza­ją­cy nią za­in­te­re­so­wa­nie śro­do­wi­ska

 (1.3) teatr. osoba, która po­ru­sza ku­kieł­ka­mi w te­a­trze ku­kieł­ko­wym

 (1.4) rel. w chrze­ści­jań­stwie le­a­der mniej­szej grupy wier­nych, np. w któ­rymś z ru­chów czy dusz­pa­sterstw

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ani­ma­tor – Mię­dzy­na­ro­do­wy Fe­sti­wal Fil­mów Ani­mo­wa­nych w Poz­na­niu
  • ani­ma­tor – twór­ca filmu ani­mo­wa­ne­go
  • ani­ma­tor – ar­ty­sta zaj­mu­ją­cy się ani­mo­wa­niem lalek w te­a­trze lalek
  • ani­ma­tor.ru – stro­na in­ter­ne­to­wa poś­wię­co­na ra­dziec­kim kre­sków­kom, do­stęp w j. ro­syj­skim i an­giel­skim
  • ani­ma­tor czasu wol­ne­go – pra­cow­nik or­ga­ni­zu­ją­cy czas wolny go­ściom ho­te­lo­wym
  • ani­ma­tor kul­tu­ry
  • ani­ma­tor emi­ten­ta – czło­nek gieł­dy wspo­ma­ga­ją­cy płyn­ność in­stru­men­tu fi­nan­so­we­go no­to­wa­ne­go na gieł­dzie
  • ani­ma­tor rynku
  • ani­ma­tor – lider we wspól­no­cie chrze­ści­jań­skiej

Wikipedia

Przykłady

 (1.4) Na spot­ka­niu ani­ma­to­rów po­ru­szo­no spra­wę ewan­ge­li­za­cji ulicz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãɲĩˈmatɔr, AS: ãńĩmator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animacja ż., animowanie n.

:: fż. animatorka ż.

 czas. animować ndk.

 przym. animatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) formator

Wiktionary


animatorka

1. ko­bie­ta po­ru­sza­ją­ca ku­kieł­ka­mi w te­a­trzy­ku lal­ko­wym;
2. ko­bie­ta ini­cju­ją­ca ja­kieś dzia­ła­nia, za­chę­ca­ją­ca do cze­goś, wzbu­dza­ją­ca za­in­te­re­so­wa­nie śro­do­wi­ska jakąś dzie­dzi­ną;
3. ko­bie­ta ry­su­ją­ca lub wy­ko­nu­ją­ca zdję­cia do filmu ry­sun­ko­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) film. ko­bie­ta wy­ko­nu­ją­ca ry­sun­ki do filmu ry­sun­ko­we­go

 (1.2) ko­bie­ta za­chę­ca­ją­ca do ja­kie­goś dzia­ła­nia, po­bu­dza­ją­ca dzia­ła­nia, ak­tyw­na w danej dzie­dzi­nie i wzbu­dza­ją­ca nią za­in­te­re­so­wa­nie śro­do­wi­ska

 (1.3) teatr. ko­bie­ta, która po­ru­sza ku­kieł­ka­mi w te­a­trze ku­kieł­ko­wym

 (1.4) rel. w chrze­ści­jań­stwie li­der­ka mniej­szej grupy wier­nych, np. w któ­rymś z ru­chów czy dusz­pa­sterstw

Wiktionary

Przykłady

 (1.4) Zuza była moją ani­ma­tor­ką na oazie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animacja ż., animowanie n.

:: fm. animator m.

 czas. animować ndk.

 przym. animatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) formatorka

Wiktionary


animatorski

→ ani­ma­tor


SJP.pl

Patrz:

animator

animatroniczny

→ ani­ma­tro­ni­ka


SJP.pl

Patrz:

animatronika

animatronika

Ani­ma­tro­ni­ka – dzie­dzi­na efek­tów spe­cjal­nych w fil­mie i te­le­wiz­ji, zaj­mu­ją­ca się two­rze­niem i oży­wia­niem fik­cyj­nych po­sta­ci za po­mo­cą me­cha­nicz­nych lub elek­tro­nicz­nych sy­ste­mów, które są ani­mo­wa­ne bez­poś­red­nio przed ka­me­rą pod­czas re­a­li­za­cji zdjęć. Po­ję­cie ukuł w 1961 roku Walt Dis­ney na okre­śle­nie za­pro­jek­to­wa­nej przez jego spół­kę, dzie­wię­cio­ca­lo­wej fi­gur­ki, która przy­ku­ła uwagę szer­szej pu­blicz­no­ści.

Wikipedia


animatyzm

Ani­ma­tyzm – ter­min ukuty przez R.R. Ma­ret­ta dla okre­śle­nia wy­stę­pu­ją­cej w niek­tó­rych kul­tu­rach wiary w nad­przy­ro­dzo­ne moce. Moce te są nie­o­ży­wio­ne i be­zo­so­bo­we, ina­czej niż ma się to w przy­pad­ku wie­rzeń kla­sy­fi­ko­wa­nych jako ani­mizm. Dla przy­kła­du, Me­la­ne­zyj­czy­cy wie­rzą w manę, jako moc wła­ści­wą wszyst­kim przed­mio­tom.

Wikipedia


anime

1. ja­poń­ski film ani­mo­wa­ny opar­ty naj­czę­ściej na man­dze lub vi­su­al novel;
2. zwią­za­ny z anime (fil­mem)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) film. ja­poń­ski film ani­mo­wa­ny;

Wiktionary

Anime (jap. アニメ) – skrót słow­ny w ję­zy­ku ja­poń­skim, po­cho­dzą­cy od an­giel­skie­go słowa „ani­ma­tion”, które jest wy­ma­wia­ne po ja­poń­sku "animēshon". Oz­na­cza ono film ani­mo­wa­ny, z tym że w Ja­po­nii ter­mi­nem tym okre­śla się wszyst­kie filmy i se­ria­le ani­mo­wa­ne, bez wzglę­du na kraj ich po­cho­dze­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój młod­szy brat bar­dzo lubi oglą­dać anime.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈɲĩmɛ, AS: ãńĩme

Wiktionary


animek

po­stać ani­mo­wa­na, bo­ha­ter filmu ani­mo­wa­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) po­stać z filmu ani­mo­wa­ne­go, kre­sków­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] tutaj widz po raz pier­wszy widzi po­łą­cze­nie anim­ków i planu ak­tor­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈɲĩmɛk, AS: ãńĩmek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. animowany

 czas. animować

 rzecz. animacja

Wiktionary


animex

Cen­tra­la Im­por­to­wo-Ek­spor­to­wa Ar­ty­ku­łów i Przet­wo­rów Po­cho­dze­nia Zwie­rzę­ce­go; Ani­mex


SJP.pl

Ani­mex Foods – dzia­ła­ją­ce na pol­skim rynku przed­się­bior­stwo spe­cja­li­zu­ją­ce się w pro­duk­cji mięsa wie­przo­we­go, dro­bio­we­go i przet­wo­rów mięs­nych. Od lat przed­się­bior­stwo zaj­mu­je się pro­duk­cją na rynek kra­jo­wy oraz ek­spor­tem mięsa i jego przet­wo­rów na rynki za­gra­nicz­ne.

Wikipedia


animista

zwo­len­nik ani­miz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. osoba wie­rzą­ca w ist­nie­nie świa­ta ma­te­rial­ne­go i du­cho­we­go, wspó­łist­nie­nie duszy z cia­łem, przy­pi­su­ją­ca duszę wszyst­kim lu­dziom, ro­śli­nom, zwie­rzę­tom, mi­ne­ra­łom i ży­wio­łom

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãɲĩˈmʲista, AS: ãńĩmʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animizm m.

:: fż. animistka ż.

 przym. animistyczny

 przysł. animistycznie

Wiktionary


animistka

→ ani­mi­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wyz­naw­czy­ni ani­miz­mu

Wiktionary

Patrz:

animista

Powiązane:

 rzecz. animista mos., animizm mrz.

 przysł. animistycznie

 przym. animistyczny

Wiktionary


animistycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób wła­ści­wy ani­miz­mo­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiel­kiej, ogrom­nej na­mięt­no­ści bo­ha­te­rów i sile ich doz­nań od­po­wia­da wiel­kość ewo­ka­cji — uję­tej ani­mi­stycz­nie — na­tu­ry, wy­krzy­ku­ją­cej i sie­bie, i ich w „wyciu", „sko­wy­cie" wia­tru hal­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animizm mrz., animista mos., animistka ż.

 przym. animistyczny

Wiktionary


animistyczny

do­ty­czą­cy ani­miz­mu lub ani­mi­stów (np. wie­rze­nia ani­mi­stycz­ne, ry­tu­a­ły ani­mi­stycz­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ani­miz­mem, wła­ści­wy ani­miz­mo­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­ci­wień­stwem po­sta­wy in­stru­men­tal­nej, urze­czo­wia­ją­cej jest po­sta­wa ani­mi­stycz­na wobec oto­cze­nia, która ze­spa­la jed­nost­kę ze świa­tem po­przez wspól­ny ro­dzaj prze­ży­wa­nia (anima).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animizm m., animista m., animistka ż.

 przysł. animistycznie

Wiktionary


animizacja

prze­no­śnia po­le­ga­ją­ca na przy­pi­sy­wa­niu cech istot ży­wych przed­mio­tom, zja­wi­skom na­tu­ry oraz po­ję­ciom ab­strak­cyj­nym, np. na­dzie­ja umar­ła, ko­mór­ka mi zdy­cha, gry­zło go su­mie­nie; oży­wie­nie, ani­ma­li­za­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. jęz. ro­dzaj me­ta­fo­ry; na­da­wa­nie rze­czom, zja­wi­skom lub po­ję­ciom cech istot ży­wych

Wiktionary

Ani­mi­za­cja (łac. "anima" - dusza), ina­czej oży­wie­nie – li­te­rac­ki śro­dek sty­li­stycz­ny, po­le­ga­ją­cy na na­da­niu przed­mio­tom nie­o­ży­wio­nym lub po­ję­ciom ab­strak­cyj­nym, cech istot ży­wych, np. „Morze ryczy”, „Chmu­ra goni chmu­rę”, „Proch przy­jął proch". Szcze­gól­nym przy­pad­kiem ani­mi­za­cji jest an­tro­po­mor­fi­za­cja w od­nie­sie­niu do przed­mio­tów nie­o­ży­wio­nych, gdy przy­pi­su­je się im cechy ludz­kie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­ra­że­nie „sa­mo­chód zdechł” to przy­kład ani­mi­za­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãɲĩmʲiˈzat͡sʲja, AS: ãńĩmʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. animizacyjny, animalistyczny

 rzecz. animizowanie, animalizacja, animalizm, animalistyka, animalista

 czas. animizować, animalizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ożywienie

Wiktionary


animizacyjny

→ ani­mi­za­cja


SJP.pl

Patrz:

animizacja

animizm

1. wy­stę­pu­ją­cy naj­czę­ściej w pier­wot­nych wie­rze­niach po­gląd, że zwie­rzę­ta, przed­mio­ty i ży­wio­ły po­sia­da­ją duszę;
2. trak­to­wa­nie przed­mio­tów, zwie­rząt, ro­ślin jako isto­ty czu­ją­ce, ro­zum­ne, ob­da­rzo­ne wolną wolą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. ze­spół wie­rzeń za­kła­da­ją­cy ist­nie­nie świa­ta ma­te­rial­ne­go i du­cho­we­go, wspó­łist­nie­nie duszy z cia­łem, przy­pi­su­ją­cy duszę wszyst­kim lu­dziom, ro­śli­nom, zwie­rzę­tom, mi­ne­ra­łom i ży­wio­łom;

 (1.2) psych. prze­ko­na­nie, że przed­mio­ty i zwie­rzę­ta za­cho­wu­ją się i od­czu­wa­ją jak lu­dzie;

Wiktionary

Ani­mizm ( anima „od­dech, dusza, życie”) – po­gląd, zgod­nie z któ­rym isto­ty nie-ludz­kie takie jak zwie­rzę­ta (nie­bę­dą­ce ludź­mi), ro­śli­ny czy przed­mio­ty nie­o­ży­wio­ne, po­sia­da­ją duszę.

Po­ję­cie ani­miz­mu w an­tro­po­lo­gii re­li­gii sto­so­wa­ne jest na okre­śle­nie sy­ste­mu wie­rzeń niek­tó­rych rdzen­nych ludów ple­mien­nych, zwła­szcza z okre­su po­prze­dza­ją­ce­go roz­wój zor­ga­ni­zo­wa­nych sy­ste­mów re­li­gij­nych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãˈɲĩmʲism̥, AS: ãńĩmʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animista m., animistka ż.

 przym. animistyczny

 przysł. animistycznie

Wiktionary


animizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) liter. przy­pi­sy­wa­nie cech isto­ty żywej przed­mio­tom nie­o­ży­wio­nym, zja­wi­skom przy­ro­dy i po­ję­ciom ab­strak­cyj­nym

Wiktionary

Powiązane:

 czas. animizować

 rzecz. animalizacja ż., animizacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) animizacja

Wiktionary


animizować

na­da­wać przed­mio­tom nie­o­ży­wio­nym, zja­wi­skom przy­ro­dy lub po­ję­ciom ab­strak­cyj­nym cechy istot ży­wych; ani­ma­li­zo­wać


SJP.pl


animka

po­stać ani­mo­wa­na, bo­ha­ter­ka filmu ani­mo­wa­ne­go


SJP.pl


animowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ani­mo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. animować ndk.

 rzecz. animacja ż., animator mos., animatorka ż.

Wiktionary


animowany

ru­cho­my, przed­sta­wio­ny w ruchu


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: ani­mo­wać

przy­miot­nik

 (2.1) wy­ko­na­ny z po­klat­ko­wych ry­sun­ków

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) W dzie­ciń­stwie uwiel­bia­łem oglą­dać filmy ani­mo­wa­ne o przy­go­dach kre­ci­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animacja ż., animek mos./mzw.

Wiktionary


animować

1. po­bu­dzać, po­bu­dzić do dzia­ła­nia, do dzia­łal­no­ści w czymś, za­chę­cać, za­chę­cić do cze­goś, oży­wiać, oży­wić;
2. po­ru­szać, po­ru­szyć ku­kieł­ka­mi w te­a­trzy­ku lal­ko­wym;
3. ry­so­wać, na­ry­so­wać lub wy­ko­ny­wać, wy­ko­nać zdję­cia do filmu ry­sun­ko­we­go;
4. two­rzyć, stwo­rzyć ru­cho­me obra­zy za po­mo­cą kom­pu­te­ra


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) film. two­rzyć film ani­mo­wa­ny, po­wo­do­wać ruch na­ry­so­wa­nych po­sta­ci lub obiek­tów (np. kom­pu­te­ro­wo)

 (1.2) teatr. po­ru­szać lal­ka­mi w te­a­trze lal­ko­wym, uży­czać lalce głosu i ruchu

 (1.3) książk. po­bu­dzać do dzia­ła­nia, or­ga­ni­zo­wać czas, na­da­wać dy­na­mi­kę (np. spot­ka­niu, życiu kul­tu­ral­ne­mu)

 (1.4) daw. oży­wiać, do­da­wać ducha, za­chę­cać, za­grze­wać do walki

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ani­mo­wać się

 (2.1) daw. oży­wiać się, na­bie­rać chęci do cze­goś, ek­scy­to­wać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sam pi­sa­łem sce­na­riu­sze, sam je ry­so­wa­łem, ani­mo­wa­łem.

 (1.2) Ak­to­rzy ani­mu­ją na stałe kilka lalek.

 (1.3) Sto­wa­rzy­sze­nie za­mie­rza (…) or­ga­ni­zo­wać wy­sta­wy zdjęć pro­pa­gu­ją­cych re­gion i ani­mo­wać czas wolny mło­dzie­ży.

 (1.4) Mu­zy­ka do­sko­na­le ani­mo­wa­ła, jed­nak le­ni­wo się to jakoś wlo­kło z po­cząt­ku.

 (2.1) Uwa­ża­łem, że pę­dząc ani­mo­wa­ła się pra­wie do szału.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. animek mzw./mos., animacja ż., animator mos., animatorka ż., animowanie n., zaanimowanie n.

 przym. animacyjny, animowany

 czas. zaanimować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ożywiać

 (1.3) aktywizować, inspirować, mobilizować, organizować, pobudzać, stymulować

 (1.4) ożywiać, zachęcać, zagrzewać, dodawać otuchy

Wiktionary


animozja

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) nie­chęć, uraza, an­ty­pa­tia; ani­moz­je


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­chęć lub nies­na­ska wy­wo­ła­na urazą

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antypatia

Wiktionary


animozje

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) nie­chęć, uraza, an­ty­pa­tia; ani­moz­je


SJP.pl


animus

w te­o­rii Karla Gu­sta­wa Junga: au­to­no­micz­ny ar­che­typ za­war­ty w zbio­ro­wej nieś­wia­do­mo­ści czło­wie­ka, sym­bo­li­zu­ją­cy męską część jego na­tu­ry, odzie­dzi­czo­ne zbio­ro­we wy­o­bra­że­nie męż­czyz­ny


SJP.pl


animusz

od­wa­ga wraz z za­pa­łem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. zapał, werwa, od­wa­ga

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈɲĩmuʃ, AS: ãńĩmuš

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bojowość, brawura, energiczność, hart ducha, męstwo, odwaga, rezolutność, rezon, śmiałość, werwa, zapał

Wiktionary


anin

dziel­ni­ca War­sza­wy


SJP.pl

Anin – osied­le i ob­szar MSI w dziel­ni­cy Wawer w War­sza­wie.

Wikipedia


aniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ani lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


anion

jon o ła­dun­ku ujem­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. chem. ujem­nie na­ła­do­wa­ny jon;

Wiktionary

Anion – jon o ła­dun­ku ujem­nym. Anion to każde in­dy­wi­du­um che­micz­ne, w któ­rym wy­stę­pu­je nad­miar elek­tro­nów w sto­sun­ku do pro­to­nów. Pod­czas elek­tro­li­zy anion po­dą­ża do elek­tro­dy do­dat­niej, zwa­nej anodą. Prze­ci­wień­stwem anio­nu jest jon do­dat­ni, czyli ka­tion.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jon hy­drok­sy­lo­wy jest anio­nem, czyli ma ła­du­nek ujem­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãɲjɔ̃n, AS: ãńi ̯õn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anionit m.

 przym. anionowy

Wiktionary


anionit

zwią­zek che­micz­ny o cha­rak­te­rze za­sa­dy, ro­dzaj jo­ni­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. ma­te­riał jo­no­wy­mien­ny, za­wie­ra­ją­cy do­dat­nio na­ła­do­wa­ne grupy funk­cyj­ne, które przy­cią­ga­ją i wy­mie­nia­ją anio­ny z rozt­wo­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Słaby anio­nit za­wie­ra grupy ami­no­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anion mrz.

Wiktionary


anionitowy

→ anio­nit


SJP.pl

Patrz:

anionit

anionowy

do­ty­czą­cy anio­nu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z anio­na­mi, do­ty­czą­cy anio­nów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anion mrz.

Wiktionary


anioł

1. osoba nad­przy­ro­dzo­na poś­red­ni­czą­ca po­mię­dzy Bo­giem a ludź­mi, uo­sa­bia­ją­ca do­broć i do­sko­na­łość;
2. prze­no­śnie: osoba bar­dzo dobra, szla­chet­na, ła­god­na;
3. obroń­ca, opie­kun


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. isto­ta du­cho­wa, nad­przy­ro­dzo­na, poś­red­nik po­mię­dzy Bo­giem a czło­wie­kiem;

 (1.2) pot. przen. szla­chet­ny, dobry czło­wiek

 (1.3) pot. przen. ktoś, kto czuwa nad kimś

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) icht. zob. rasz­pla, rasz­pla zwy­czaj­na, anioł mor­ski, skwat, ryna.;

 (2.2) pot. uczn. przen. pię­kna dziew­czy­na

Wiktionary

Anioł – ro­dzaj isto­ty du­cho­wej wy­stę­pu­ją­cy w róż­nych wie­rze­niach re­li­gij­nych, m.in. w ju­da­iz­mie, chrze­ści­jań­stwie i is­la­mie. We­dług tych re­li­gii anio­ło­wie służą Bogu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pani Fe­li­cja twier­dzi, że wi­dzia­ła anio­ła.

 (1.2) Nasz są­siad jest praw­dzi­wym anio­łem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãɲɔw, AS: ãńou̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anioł m., Aniela ż., Anielka ż., aniołowate nmos., anielskość ż., anielstwo n., anielenie n., rozanielenie n., rozanielanie n.

:: fż. anielica ż., anieliczka ż.

:: zdrobn. anielątko n., aniołek m., anielik m.

 czas. anieleć ndk., rozanielać ndk., rozanielić dk.

 przym. anieli, anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeologiczny

 przysł. anielsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stróż, dobry duch, skrzydlaty, świetlisty; gw. Śląsk Cieszyński annioł, gw. Górny Śląsk angelus, aniół, anniół

 (1.2) samarytanin, altruista, dobra dusza, człowiek o gołębim sercu

 (1.3) anioł stróż

 (2.1) raszpla, raszpla zwyczajna, anioł morski, skwat, ryna

Wiktionary


anioła

1. osoba nad­przy­ro­dzo­na poś­red­ni­czą­ca po­mię­dzy Bo­giem a ludź­mi, uo­sa­bia­ją­ca do­broć i do­sko­na­łość;
2. prze­no­śnie: osoba bar­dzo dobra, szla­chet­na, ła­god­na;
3. obroń­ca, opie­kun


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Anio­ła (1908–1997) – pol­ski pro­fe­sor zaj­mu­ją­cy się me­cha­ni­ką ma­szyn i urzą­dzeń, rek­tor Aka­de­mii Gór­ni­czo-Hut­ni­czej.Anio­ły.
  • Rafał Anio­ła (ur. 1931) – pol­ski pił­karz
  • Te­o­dor Anio­ła (1925–1993) – pol­ski pił­karz, za­wod­nik Lecha Poz­nań, re­pre­zen­tant Pol­ski

Wikipedia


aniołeczek

zdrob­nie­nie od: anio­łek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: anioł

 (1.2) pieszcz. o dziec­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­pro­szę tego fa­jan­so­we­go anio­łecz­ka.

 (1.2) Ślicz­ny anio­łe­czek wy­glą­dał z wózka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł m., aniołek m., anielątko n., anielenie n., zanielenie n., rozanielanie n., rozanielenie n., Aniela ż., Anioł mos., anielica ż., anielskość ż., anielstwo n.

 czas. anieleć ndk., zanieleć dk., rozanielać ndk., rozanielić dk.

 przym. anieli, anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny, angelologiczny

 przysł. anielsko, anielicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aniołek m.

 (1.2) aniołek m.

Wiktionary


aniołek

zdrob­nie­nie od: anioł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: anioł

 (1.2) mała fi­gur­ka, rzeź­ba z wy­o­bra­że­niem anio­ła

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pie­szczot­li­wie o dziec­ku, szcze­gól­nie małym lub grzecz­nym

 (2.2) środ. uczn. osoba z krę­co­ny­mi wło­sa­mi

 (2.3) środ. uczn. po­li­cjant

 (2.4) eufem. zmar­łe dziec­ko (lub jego dusza)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anio­łek (oryg. Angel Baby) – au­stra­lij­ski film z 1995
  • Anio­łek (oryg. En­gel­chen) – nie­miec­ki film z 1996
  • Anio­łek (oryg. Un­der­co­ver Angel) – ka­na­dyj­ski film z 1999
  • Anio­łek (oryg. The Angel Doll) – ame­ry­kań­ski film z 2002
  • Anio­łek przy­no­szą­cy pre­zen­ty
  • Mysz anio­łek
  • Mor­de­chaj Anie­le­wicz, pseud. „Anio­łek”
  • Anioł

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ar­ty­sta za­sło­nił anioł­ko­wi przy­ro­dze­nie po­pie­la­tym obłocz­kiem.

 (2.1) Ten nasz anio­łek zdrów także, tylko się mart­wi, bo jej pan major po­wie­dział, że pan Adolf pew­nie dziś ur­lo­pu nie do­sta­nie — i spoj­rzał z ukosa na mnie, a ja okrut­ne­go spie­kłem raka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈɲɔwɛk, AS: ãńou̯ek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł m., anielica ż., Anioł mos.

:: zdrobn. aniołeczek m.

 czas. aniołować, rozanielić się

 przym. anielski, anieli, aniołkowaty, aniołkowy, aniołowy

 przysł. anielsko

Wiktionary


aniołkowaty

po­dob­ny do anioł­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy anioł­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W szop­ce stali też anioł­ko­wa­ci pa­stusz­ko­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mrz., anielątko n., anielskość ż., anielstwo n.

 przym. anielski, aniołowy, anieli, aniołowaty, angeliczny

 przysł. anielsko

 czas. anieleć ndk., rozanielić się

Wiktionary


aniołkowy

→ anio­łek


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z anioł­kiem, do­ty­czą­cy anioł­ka

Wiktionary

Patrz:

aniołek

Przykłady

 (1.1) Dzie­ci­na miała anioł­ko­wą buźkę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mrz., anielątko n., anielskość ż., anielstwo n.

 przym. anielski, anieli, aniołowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny, angelologiczny

 przysł. anielsko

 czas. anieleć ndk., rozanielić się

Wiktionary


aniołowo

wieś w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim


SJP.pl

Anio­ło­wo (niem. "Ra­pen­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie el­blą­skim, w gmi­nie Pa­słęk. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

Anio­ło­wo jest je­dy­ną wio­ską o tej naz­wie w Pol­sce.

Wikipedia


aniołowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z anio­ła­mi

 (1.2) na wzór anio­ła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z boku wy­sta­wa­ły anio­ło­we skrzy­dła.

 (1.2) Jej anio­ło­wy wy­gląd wpro­wa­dzał go w stan osłu­pie­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mrz., anielątko n., anielskość ż., anielstwo n.

 przym. anielski, anieli, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny

 przysł. anielsko

 czas. anieleć ndk., rozanielić się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anielski, anieli

 (1.2) anielski, anieli

Wiktionary


aniracetam

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na pi­ra­ce­ta­mu


SJP.pl


anisette

rze­czow­nik

 (1.1) li­kier anyż­ko­wy

Wiktionary

Ani­set­te – li­kier po­cho­dze­nia fran­cu­skie­go o za­war­to­ści al­ko­ho­lu 25-40%. Jest pro­du­ko­wa­ny z li­kie­rów ko­rzen­nych na bazie anyżu, oliw­ki any­żo­wej z do­dat­kiem aro­ma­tu kopru, goź­dzi­ków, bądź ko­len­dry. Al­ko­hol jest czę­sto uży­wa­ny z ba­rach jako skład­nik kok­taj­li.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) anyżówka

Wiktionary


aniszewski

naz­wi­sko


SJP.pl


anita

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Anita – imię żeń­skie, które pow­sta­ło z hisz­pań­skiej zdrob­nia­łej formy imie­nia Anna (hiszp. Ana). Ist­nie­je też teza, że Anita jest skró­co­ną formą "Ju­a­ni­ty" – hisz­pań­skie­go od­po­wied­ni­ka Jo­an­ny.

Po­nad­to, Anita jest krót­ką formą Ana­hi­ty, bo­gi­ni wody, płod­no­ści i po­rząd­ku spo­łecz­ne­go[].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­pi­sa­łem dzi­siaj Ani­cie, co o niej myślę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈɲita, AS: ãńita

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Anitka ż.

Wiktionary


anitka

zdrob­nie­nie od: Anita (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia Anita

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wi­dzia­łem się z Anit­ką już ponad dwa lata.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈɲitka, AS: ãńitka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anita ż.

Wiktionary


aniuj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Ja­ku­cji; prawy do­pływ Ko­ły­my, pow­sta­ją­ca z po­łą­cze­nia Ma­łe­go i Wiel­kie­go Aniu­ja;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aniuj – do­pływ Ko­ły­my,
  • Aniuj – do­pływ Amuru,
  • Mały Aniuj,
  • Wiel­ki Aniuj.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. aniujski

Wiktionary


aniujski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z rzeką Aniuj

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aniuj mrz.

Wiktionary


aniusia

zdrob­nie­nie od: Anna (imię żeń­skie)


SJP.pl


aniusiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Anusi lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


aniwersarz

do­rocz­ne wspom­nie­nie zmar­łych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. rocz­ni­ca

 (1.2) daw. kośc. na­bo­żeń­stwo w rocz­ni­cę śmier­ci

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jubileusz, rocznica

Wiktionary


aniza

rzeka w Au­strii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Au­strii, prawy do­pływ Du­na­ju;

Wiktionary

Aniza (niem. "Enns") – rzeka w Au­strii, prawy do­pływ Du­na­ju o dłu­go­ści 254 km i po­wierzch­ni zlew­ni ponad 6 000 km².

Rzeka wy­pły­wa ze źró­deł w gru­pie gór­skiej Radstädter Ta­u­ern w Ni­skich Ta­u­rach, pły­nie przez Alpy Wschod­nie i Pół­noc­ne Przed­gó­rze Alp. W gór­nym biegu Aniza od­dzie­la Alpy Sal­zbur­skie od Ni­skich Ta­u­rów, a w dol­nym two­rzy głę­bo­ki (do 1 500 m) i ma­low­ni­czy prze­łom przez Alpy Enn­stal­skie. Do Du­na­ju rzeka ucho­dzi koło miej­sco­wo­ści Ma­ut­ha­u­sen i Enns.

Wikipedia


anizocytoza

pa­to­lo­gicz­ne zja­wi­sko wy­stę­po­wa­nia we krwi ery­tro­cy­tów o nie­rów­nych wiel­ko­ściach, wy­stę­pu­je w nie­dokr­wi­sto­ściach


SJP.pl

Ani­zo­cy­to­za – wy­stę­po­wa­nie we krwi ery­tro­cy­tów, któ­rych śred­ni­ca znacz­nie od­bie­ga od normy, wy­no­szą­cej 6,7–7,7 μm. W przy­pad­ku nie­dokr­wi­sto­ści wy­wo­ła­nej nie­do­bo­rem że­la­za lub nie­dokr­wi­sto­ści he­mo­li­tycz­nej mi­kros­fe­ro­cy­to­wej ob­ser­wu­je się po­ja­wie­nie mi­kro­cy­tów (tj. ery­tro­cy­tów o zmniej­szo­nym roz­mia­rze), na­to­miast w nie­dokr­wi­sto­ści Ad­di­so­na-Bier­me­ra (nie­dokr­wi­sto­ści zło­śli­wej) – tzw. ma­kro­cy­tów (tj. ery­tro­cy­tów o zwięk­szo­nym roz­mia­rze).

Wikipedia


anizofilia

wy­stę­po­wa­nie róż­nych liści u ro­ślin tego sa­me­go ga­tun­ku


SJP.pl

Ani­zo­fi­lia, nie­rów­no­list­ność – (gr. "anísos" – nie­rów­ny, "phyl­lon" – liść) – zja­wi­sko zróż­ni­co­wa­nia wiel­ko­ści doj­rza­łych liści wy­ra­sta­ją­cych na tej samej ro­śli­nie bli­sko sie­bie lub nawet z tego sa­me­go węzła. Ani­zo­fi­lia może być in­du­ko­wa­na czyn­ni­ka­mi zew­nętrz­ny­mi (a.

Wikipedia


anizogameta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. jedna z dwóch gamet w pro­ce­sie rozm­na­ża­nia płcio­we­go, która różni się mor­fo­lo­gicz­nie od dru­giej ko­mór­ki roz­rod­czej

Wiktionary


anizogamia

rozm­na­ża­nie się or­ga­niz­mów przy udzia­le ko­mó­rek mę­skich i żeń­skich, zróż­ni­co­wa­nych pod wzglę­dem mor­fo­lo­gicz­nym i fiz­jo­lo­gicz­nym; he­te­ro­ga­mia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. rozm­na­ża­nie się or­ga­niz­mów za poś­red­nict­wem ko­mó­rek płcio­wych, które róż­nią się wiel­ko­ścią i/lub bu­do­wą

Wiktionary

Ani­zo­ga­mia, he­te­ro­ga­mia – typ rozm­na­ża­nia płcio­we­go po­le­ga­ją­cy na łą­cze­niu się gamet zróż­ni­co­wa­nych wiel­ko­ścią (z po­wo­du róż­nej ilo­ści zgro­ma­dzo­nych w nich ma­te­ria­łów za­pa­so­wych), kształ­tem lub zdol­no­ścią ruchu (np. obec­no­ścią wici). Ko­mór­ka żeń­ska ("ma­kro­ga­me­ta") jest zwy­kle więk­sza niż męska ("mi­kro­ga­me­ta"). Ani­zo­ga­mia jest jedną z dwóch ro­dza­jów ga­me­to­ga­mii lub ga­me­tan­gio­ga­mii. Jej prze­ci­wień­stwem jest izo­ga­mia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) U wielu ro­ślin rów­nież wy­stę­pu­je ani­zo­ga­mia, choć­by w przy­pad­ku niek­tó­rych msza­ków.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) heterogamia

Wiktionary


anizokoria

nie­rów­ność sze­ro­ko­ści źre­nic obu oczu bę­dą­ca ob­ja­wem cho­ro­by oczu lub usz­ko­dze­nia mózgu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. różna sze­ro­kość źre­nic u tej samej osoby;

Wiktionary

Ani­zo­ko­ria – objaw po­le­ga­ją­cy na róż­nej śred­ni­cy źre­nic, bę­dą­cy wy­ni­kiem za­bu­rze­nia odru­chu źre­nicz­ne­go po jed­nej ze stron. Naj­częst­szą przy­czy­ną jest nie­rów­no­mier­ne po­bu­dze­nie ner­wów współ­czul­nych uner­wia­ją­cych mię­śnie roz­wie­ra­ją­ce źre­ni­ce.

Wikipedia


anizol

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ete­rów, uży­wa­ny w prze­my­śle per­fu­me­ryj­nym jako roz­pu­szczal­nik


SJP.pl

Ani­zol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ete­rów. Jest to eter mie­sza­ny ali­fa­tycz­no-aro­ma­tycz­ny i za­ra­zem naj­prost­szy eter aro­ma­tycz­ny.

Ani­zol jest cie­czą o przy­jem­nym za­pa­chu i o tem­pe­ra­tu­rze wrze­nia 154 °C, jest roz­pu­szczal­ny w al­ko­ho­lu ety­lo­wym i ete­rze die­ty­lo­wym, na­to­miast jest nie­roz­pu­szczal­ny w wo­dzie. Ma za­sto­so­wa­nie w prze­my­śle per­fu­me­ryj­nym jako roz­pu­szczal­nik oraz jako pół­pro­dukt do syn­te­zy or­ga­nicz­nej w pro­duk­cji związ­ków za­pa­cho­wych.

Wikipedia


anizotropia

cecha cha­rak­te­ry­stycz­na niek­tó­rych ciał, głów­nie kry­sta­licz­nych, po­le­ga­ją­ca na tym, że wy­ka­zu­ją one różne wła­ści­wo­ści fi­zycz­ne w za­leż­no­ści od kie­run­ku, w któ­rym się je bada (np. roz­cho­dze­nie się dźwię­ku)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. za­leż­ność wła­ści­wo­ści ciała od kie­run­ku, z któ­re­go się je bada;

Wiktionary

Ani­zo­tro­pia ("an-" ‘nie’; gr. "isos" ‘równy, jed­na­ko­wy’; gr. "tró­pos" ‘zwrot, obrót’) – za­leż­ność od kie­run­ku, brak izo­tro­pii.

W kry­sta­lo­gra­fii i in­ży­nie­rii ma­te­ria­ło­wej.

Wy­ka­zy­wa­nie od­mien­nych wła­ści­wo­ści (roz­sze­rzal­ność ter­micz­na, prze­wod­nict­wo elek­trycz­ne, prze­wod­nict­wo ciepl­ne, współ­czyn­nik za­ła­ma­nia świa­tła, szyb­kość wzro­stu i roz­pu­szcza­nia krysz­ta­łu) w za­leż­no­ści od kie­run­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dla prób­ki spo­la­ry­zo­wa­nej widać wy­raź­ną ani­zo­tro­pię emi­sji, prze­ja­wia­ją­cą się jako róż­ni­ca in­ten­syw­no­ści re­je­stro­wa­nych przez licz­ni­ki A i B.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anizotropowość

 przym. anizotropowy

 przysł. anizotropowo

Wiktionary


anizotropowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ani­zo­tro­po­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anizotropowość ż., anizotropia ż.

 przym. anizotropowy

Wiktionary


anizotropowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ani­zo­tro­po­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anizotropowy

 przysł. anizotropowo

 rzecz. anizotropia ż.

Wiktionary


anizotropowy

od­no­szą­cy się do ani­zo­tro­pii, wy­ka­zu­ją­cy ani­zo­tro­pię - za­leż­ność niek­tó­rych wła­ści­wo­ści ciała kry­sta­licz­ne­go od kie­run­ku, w któ­rym się tę wła­ści­wość bada


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. wy­ka­zu­ją­cy różne wła­ści­wo­ści za­leż­nie od kie­run­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anizotropia ż., anizotropowość ż.

 przysł. anizotropowo

Wiktionary


anizyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. pier­wszy, star­szy wiek środ­ko­we­go tria­su, trwa­ją­cy 245,9 – 237 mi­lio­nów lat temu;

Wiktionary

Ani­zyk – w stra­ty­gra­fii pię­tro środ­ko­we­go tria­su w era­te­mie me­zo­zo­icz­nym trwa­ją­ce w za­leż­no­ści od przyj­mo­wa­ne­go po­dzia­łu tria­su od około 5 do około 8 mi­lio­nów lat. Do­kład­ny czas jego trwa­nia jest przed­mio­tem spo­rów. Do 2012 roku Mię­dzy­na­ro­do­wa Ko­mi­sja Stra­ty­gra­fii przyj­mo­wa­ła, że ani­zyk roz­po­czął się około 245,9 mln lat temu a za­koń­czył 237 ± 2,0 mln lat temu; w roku 2012 Ko­mi­sja po­pra­wi­ła da­to­wa­nie na od 247,2 do ok.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãˈɲizɨk, AS: ãńizyk

Wiktionary


aniół

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. anioł

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk angelus, anniół

Wiktionary


anińsk

dawne An­nin­sko­je (wieś w Rosji); An­nińsk


SJP.pl


aniński

1. przy­miot­nik od: Anin (osied­le War­sza­wy);
2. przy­miot­nik od: Anińsk (dawne An­nin­sko­je); an­niń­ski


SJP.pl


aniżeli

przy­i­mek lub spój­nik przy­łą­cza­ją­cy wy­ra­że­nie okre­śla­ją­ce pod­sta­wę po­rów­na­nia; niż, niźli, ni­że­li


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) książk. niż, niźli

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Go­to­wi ra­czej zgi­nąć, ani­że­li prze­kro­czyć oj­czy­ste prawa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãɲiˈʒɛlʲi, AS: ãńiželʹi

Wiktionary


aniżeliby

spój­nik "ani­że­li" wraz z cząst­ką trybu przy­pu­szcza­ją­ce­go


SJP.pl


anjang

mia­sto w Chi­nach; Any­ang


SJP.pl


anjeł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. anioł

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãnʲjɛw, AS: ãnʹi ̯eu̯

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. anjoł, anjał

Wiktionary


anjoł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. anioł

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãnʲjɔw, AS: ãnʹi ̯ou̯

Wiktionary


anka

zdrob­nie­nie od: Anna (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż., po­u­fa­ła forma imie­nia Anna

 (1.2) pejor. zgrub. od imie­nia Anna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Młody, nie­śmia­ły chło­pak, przy­by­wszy nad je­zio­ra ro­we­rem, spo­ty­ka na swo­jej dro­dze atrak­cyj­ną, pię­kną Ankę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãŋka, AS: ãŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aneczka ż., Anuś ż., Anulka ż., Andzia ż., Ania ż., Anna ż., Hanna ż., Ania ż., Anusia ż., Anula ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ania, Anusia, Anula

Wiktionary


ankajos

Zo­bacz też: inne po­sta­cie o imie­niu „An­ka­jos”.

An­ka­jos albo Wiel­ki An­ka­jos (gr. Ἀγκαῖος "An­ka­jos") – król Tegei w Ar­ka­dii; jeden z Ar­go­na­u­tów. Po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej.

An­ka­jos był synem Po­sej­do­na lub Li­kur­ga, wład­cy Tegei. Jego matką była Kle­o­fy­le (lub Eu­ro­ny­me).

Wikipedia


ankap

zwo­len­nik akapu; aka­po­wiec, anar­cho­ka­pi­ta­li­sta, akap


SJP.pl


ankara

(daw­niej An­go­ra) sto­li­ca Tur­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sto­li­ca Tur­cji;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 1457;

Wiktionary

An­ka­ra (wcze­śniej "An­go­ra", łac. "An­cy­ra", gr. "Ἄγκυρα", „kot­wi­ca”) – mia­sto w środ­ko­wej Tur­cji, bę­dą­ce jej sto­li­cą od 1923 roku. Jest po Stam­bu­le dru­gim co do wiel­ko­ści mia­stem Tur­cji. Po­ło­żo­ne na wy­so­ko­ści 938 m n.p.m.

Le­żą­ca w środ­ko­wej Ana­to­lii An­ka­ra jest waż­nym oś­rod­kiem hand­lo­wym i prze­my­sło­wym, sie­dzi­bą rządu pań­stwa oraz wszyst­kich am­ba­sad. W przesz­ło­ści znana była z ho­dow­li kóz an­go­ra, kotów an­go­ra oraz bia­łych kró­li­ków an­go­ra, gru­szek, miodu i wi­no­gron.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Matka i ja prze­nie­śli­śmy się do domu babci w An­ka­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋˈkara, AS: ãŋkara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ankarczyk mos., Ankarka ż.

 przym. ankarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Angora

Wiktionary


ankarczyk

miesz­ka­niec An­ka­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­kar­czyk. (miesz­ka­niec An­ka­ry)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋˈkart͡ʃɨk, AS: ãŋkarčyk

Wiktionary


ankarka

miesz­kan­ka An­ka­ry, sto­li­cy Tur­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­kar­ka. (miesz­kan­ka An­ka­ry)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋˈkarka, AS: ãŋkarka

Wiktionary


ankarski

przy­miot­nik od: An­ka­ra


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta An­ka­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) PKK wy­stę­pu­je prze­ciw­ko wszyst­kim, któ­rzy na te­re­nie Kur­dy­sta­nu wspie­ra­ją rząd an­kar­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋˈkarsʲci, AS: ãŋkarsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ankara ż., Ankarczyk mos., Ankarka ż.

Wiktionary


anker

hi­sto­rycz­na miara ob­ję­to­ści równa 34-39 li­trom, znana od XIV wieku w pół­noc­nych Niem­czech, Skan­dy­na­wii i Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. bud. kotwa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anker – rzeka w Wiel­kiej Bry­ta­nii, w An­glii
  • Anker – imię
  • Anker – chiń­ski pro­du­cent elek­tro­ni­ki użyt­ko­wej

Wikipedia

Powiązane:

 czas. ankrować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk ankra

Wiktionary


ankeryt

mi­ne­rał, wę­glan wap­nia, że­la­za, ma­gne­zu i man­ga­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał, wę­glan wap­nia i że­la­za;

Wiktionary

An­ke­ryt – po­spo­li­ty mi­ne­rał z grupy wę­gla­nów.

Nazwa mi­ne­ra­łu po­cho­dzi od naz­wi­ska au­striac­kie­go mi­ne­ra­lo­ga Matt­hia­sa Jo­sep­ha An­ke­ra ży­ją­ce­go na prze­ło­mie XVIII-XIX wieku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­ke­ryt sto­so­wa­ny jest w hut­nict­wie jako top­nik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋˈkɛrɨt, AS: ãŋkeryt

Wiktionary


ankh

[czy­taj: ank] egip­ski krzyż, ta­liz­man po­wszech­ny w sta­ro­żyt­nym Egip­cie; anch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. anch.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • anch − egip­ski hie­ro­glif oraz opar­ty na nim sym­bol
  • Ankh − grupa mu­zycz­na
  • Ankh − płyta ze­spo­łu Ankh
  • Ankh − seria gier kom­pu­te­ro­wych, któ­rych akcja toczy się w sta­ro­żyt­nym Egip­cie.

Wikipedia


ankier

1. prze­sta­rza­łe:
a) wy­chwyt;
b) wią­za­nie drew­nia­ne albo sta­lo­we wzmac­nia­ją­ce bu­dow­lę; kotew;
2. ze­ga­rek o spe­cjal­nym me­cha­niz­mie re­gu­lu­ją­cym rów­no­mier­ność ruchu;
3. dawne, ozdob­ne opa­sa­nie ko­bie­ce z bo­ga­tą klam­rą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. wy­chwyt, ele­ment mo­cu­ją­cy me­cha­niz­mu ze­ga­rów i re­gu­lu­ją­cy ich mia­ro­wy chód

 (1.2) bud. zob. kotew.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãŋʲcɛr, AS: ãŋʹḱer

Wiktionary


ankieta

1. kwe­stio­na­riusz za­wie­ra­ją­cy py­ta­nia na okre­ślo­ny temat;
2. zbie­ra­nie opi­nii na okre­ślo­ny temat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stat. zbie­ra­nie da­nych na jakiś temat za po­mo­cą for­mu­la­rza

 (1.2) daw. urz. ko­mi­sja śled­cza, rze­czoz­naw­cy

 (1.3) daw. urz. spra­wo­zda­nie

Wiktionary

An­kie­ta – me­to­da ba­daw­cza uży­wa­na w na­u­kach spo­łecz­nych, po­le­ga­ją­ca na gro­ma­dze­niu in­for­ma­cji po­przez sa­mo­dziel­ne wy­peł­nie­nie kwe­stio­na­riu­sza an­kie­ty w obec­no­ści an­kie­te­ra lub bez niego.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­peł­ni­łam dziś an­kie­tę „Stan te­raź­niej­szy i przysz­łość mojej gminy”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋʲˈcɛta, AS: ãŋʹḱeta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankieter m., ankieterka ż., ankietowanie n., ankietowany m., ankietowana ż., ankietyzowanie n.

 czas. ankietyzować, ankietować ndk.

 przym. ankietowy

Wiktionary


ankieter

osoba pro­wa­dzą­ca wy­wiad kwe­stio­na­riu­szo­wy z re­spon­den­tem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która zbie­ra in­for­ma­cje za po­mo­cą an­kie­ty

Wiktionary

An­kie­ter – w an­kie­to­wych ba­da­niach ilo­ścio­wych osoba pro­wa­dzą­ca wy­wiad kwe­stio­na­riu­szo­wy z re­spon­den­tem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zam­kną­łem an­kie­te­ro­wi drzwi przed nosem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãŋʲˈcɛtɛr, AS: ãŋʹḱeter

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankieta ż., ankietowanie n., ankietyzowanie n., ankietowany m., ankietowana ż.

:: fż. ankieterka ż.

 czas. ankietować ndk., ankietyzować ndk.

 przym. ankietowy

Wiktionary


ankieterka

ko­bie­ta zbie­ra­ją­ca in­for­ma­cje i opi­nie o czymś po­przez za­da­wa­nie pytań


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która zbie­ra in­for­ma­cje za po­mo­cą an­kie­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) An­kie­ter­ka za­cze­pia­ła ludzi na ulicy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋʲcɛˈtɛrka, AS: ãŋʹḱeterka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankieta ż., ankietowanie n., ankietyzowanie n., ankietowany m. ankietowana ż.

:: fm. ankieter m.

 czas. ankietować ndk., ankietyzować ndk.

 przym. ankietowy

Wiktionary


ankieterski

→ an­kie­ter


SJP.pl

Patrz:

ankieter

ankietka

zdrob­nie­nie od: an­kie­ta


SJP.pl


ankietkowy

pryz­miot­nik od: an­kiet­ka


SJP.pl


ankietomania

żar­to­bli­wie: prze­sad­na skłon­ność do sto­so­wa­nia an­kiet


SJP.pl


ankietowana

ta, do któ­rej jest skie­ro­wa­na an­kie­ta; re­spon­dent­ka


SJP.pl


ankietowanie

prze­pro­wa­dza­nie badań za po­mo­cą an­kie­ty; an­kie­ty­za­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kie­ro­wa­nie do ja­kiejś grupy an­kiet

 (1.2) za­da­wa­nie komuś pytań we­dług kwe­stio­na­riu­sza an­kie­to­we­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankieta ż., ankieter m., ankieterka ż.

 czas. ankietować

 przym. ankietowy

Wiktionary


ankietowany

osoba, do któ­rej skie­ro­wa­na jest an­kie­ta; re­spon­dent


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od cza­sow­ni­ka: an­kie­to­wać

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba, do któ­rej skie­ro­wa­na jest an­kie­ta, uczest­nik an­kie­ty

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Opi­nie o im­mu­ni­te­cie po­sel­skim są jasne. Z ostat­nich badań CBOS-u wy­ni­ka, że 57% an­kie­to­wa­nych opo­wia­da się za jego znie­sie­niem w myśl za­sa­dy, że nie ma rów­nych i rów­niej­szych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankieter m., ankieterka ż., ankietyzacja ż., ankieta ż.

 czas. ankietować ndk., ankietyzować ndk.

 przym. ankietowy

Wiktionary


ankietować

po­zy­ski­wać opi­nie za po­mo­cą an­kie­ty; sta­wiać py­ta­nia i no­to­wać od­po­wie­dzi


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zan­kie­to­wać)

 (1.1) prze­pro­wa­dzać an­kie­tę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Firma an­kie­tu­je klien­tów na temat ja­ko­ści ob­słu­gi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankieta ż., ankieter mos., ankieterka ż., ankietka ż., ankietomania ż., ankietowana ż., ankietowany mos., ankietowanie n., ankietowość ż., ankietyzacja ż., ankietyzowanie n.

 czas. ankietyzować, zankietować

 przym. ankietowany, ankietowy

Wiktionary


ankietowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­kie­to­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ankietowy

 przysł. ankietowo

 czas. ankietować

Wiktionary


ankietowy

→ an­kie­ta


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z an­kie­tą, do­ty­czą­cy an­kie­ty; ma­ją­cy formę an­kie­ty

Wiktionary

Patrz:

ankieta

Powiązane:

 rzecz. ankieta ż., ankieter mos., ankieterka ż., ankietowanie n., ankietowany mos., ankietowość ż., ankietyzowanie n.

 czas. ankietować, ankietyzować

Wiktionary


ankietyzacja

prze­pro­wa­dza­nie badań za po­mo­cą an­kie­ty; an­kie­to­wa­nie


SJP.pl


ankietyzacyjny

zwią­za­ny z an­kie­ty­za­cją


SJP.pl


ankietyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. an­kie­to­wa­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankieta ż., ankietyzacja ż., ankieter m., ankieterka ż.

 czas. ankietyzować, ankietować

 przym. ankietowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ankietowanie

Wiktionary


ankietyzować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) prze­pro­wa­dzać ba­da­nie an­kie­to­we

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankietowany mos., ankieta ż., ankieter mos., ankieterka ż., ankietyzacja ż., ankietyzowanie n.

 czas. ankietować ndk.

 przym. ankietowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. ankietować

Wiktionary


ankiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


ankiloza

zesz­tyw­nie­nie stawu w wy­ni­ku ura­zów; an­ky­lo­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zesz­tyw­nie­nie stawu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. ankyloza

Wiktionary


anko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. pół­pro­dukt, słod­ka pasta z fa­so­li azuki sto­so­wa­na w kuch­ni ja­poń­skiej i chiń­skiej jako skład­nik de­se­rów i wy­pie­ków cu­kier­ni­czych;

Wiktionary

Anko (jap. 餡こ, 餡子 anko; także: "an" 餡) − ja­poń­ska słod­ka pasta wyt­wo­rzo­na z ja­dal­nych na­sion ro­ślin strącz­ko­wych. Naj­czę­ściej z czer­wo­nej fa­so­li adzu­ki ("azuki", "Vigna an­gu­la­ris"), rza­dziej z fa­so­li zwy­kłej ("ingen", "Pha­se­o­lus vul­ga­ris") i cukru.

Anko jest uży­wa­na jako na­dzie­nie lub część wielu ja­poń­skich (np. "wa­gas­hi") i chiń­skich sło­dy­czy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Anko można prze­cho­wy­wać w lo­dów­ce (pod przy­kry­ciem) do ty­god­nia, a za­pa­ko­wa­ne w folię w zam­ra­żal­ni­ku do mie­sią­ca.

 (1.1) Za­sto­so­wa­nie anko w Ja­po­nii jest sze­ro­kie, za­rów­no w tra­dy­cyj­nych ja­poń­skich sło­dy­czach wa­gas­hi jak i w tych, które przy­by­ły zza gra­ni­cy.

Wiktionary


ankona

mia­sto we Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina w środ­ko­wych Wło­szech, po­ło­żo­ne nad Adria­ty­kiem;

Wiktionary

(wł.) – mia­sto i gmina w środ­ko­wych Wło­szech nad Mo­rzem Adria­tyc­kim. Nazwa wy­wo­dzi się od grec­kie­go słowa ankon oz­na­cza­ją­ce­go ło­kieć, ze wzglę­du na kształt cypla, na któ­rym stoi mia­sto. Jest sto­li­cą pro­win­cji o tej samej naz­wie i re­gio­nu Mar­che. Mia­sto po­ło­żo­ne jest am­fi­te­a­tral­nie na nad­mor­skich wzgó­rzach (m.in. "Monte Co­ne­ro" 572 m n.p.m.), 180 km na wsch. od Flo­ren­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W sierp­niu przy­bi­li do portu w An­ko­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ankończyk mos., Ankonka ż.

 przym. ankoński, ankonitański

Wiktionary


ankonitański

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do An­ko­ny, zwią­za­ny z An­ko­ną, po­cho­dzą­cy z An­ko­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wła­śnie zwie­dza­my an­ko­ni­tań­skie ko­ścio­ły.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ankona ż., Ankończyk mos., Ankonka ż.

 przym. ankoński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ankoński

Wiktionary


ankonka

miesz­kan­ka An­ko­ny (mia­sta we Wło­szech)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­kon­ka. (miesz­kan­ka An­ko­ny)

Wiktionary


ankowski

naz­wi­sko


SJP.pl


ankończyk

miesz­ka­niec An­ko­ny (mia­sta we Wło­szech)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­koń­czyk. (miesz­ka­niec An­ko­ny)

Wiktionary


ankoński

→ An­ko­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do An­ko­ny, zwią­za­ny z An­ko­ną, po­cho­dzą­cy z An­ko­ny

Wiktionary

Patrz:

Ankona

Przykłady

 (1.1) Wła­śnie zwie­dza­my an­koń­skie za­byt­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ankona ż., Ankończyk mos., Ankonka ż.

 przym. ankonitański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ankonitański

Wiktionary


ankra

1. klam­ra spi­na­ją­ca mury
2. daw­niej: klam­ra u pasa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bud. zob. an­kier.

 (1.2) daw. klam­ra u pasa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãŋkra, AS: ãŋkra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankrowanie n.

Wiktionary


ankrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bud. ze­spa­la­nie murów lub belek klam­ra­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ankra ż.

 czas. ankrować

Wiktionary


ankrować

spa­jać, umac­niać mury za po­mo­cą przez­na­czo­nych do tego kla­mer


SJP.pl


ankrowy

zwią­za­ny z an­krem


SJP.pl


anksjolityczny

lek ank­sjo­li­tycz­ny - lek zmniej­sza­ją­cy lęk i nie­po­kój


SJP.pl


anksjolityk

lek psy­cho­tro­po­wy o dzia­ła­niu prze­ciw­lę­ko­wym, zmniej­sza­ją­cy nie­po­kój, na­pię­cie emo­cjo­nal­ne; lek prze­ciw­lę­ko­wy, lek ata­rak­tycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. sub­stan­cja psy­cho­tro­po­wa sto­so­wa­na prze­ciw lękom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wśród leków, które Jolka spo­ży­ła, było kilka ank­sjo­li­ty­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋksʲjɔˈlʲitɨk, AS: ãŋksʹi ̯olʹityk

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lek anksjolityczny, lek przeciwlękowy, (mały) trankwilizer

Wiktionary


ankudowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


ankus

przy­rząd uży­wa­ny przy po­wo­że­niu sło­niem, po­dob­ny kształ­tem do ma­łe­go bo­sa­ka ma­ry­nar­skie­go


SJP.pl

Ankus (san­skryt अङ्कुश, bir. "uzi") – oścień, bo­dziec, przy­rząd któ­re­go używa kor­nak przy po­wo­że­niu sło­niem. Przy­po­mi­na on kształ­tem na­dziak lub mały bosak ma­ry­nar­ski. Wy­ko­na­ny w ca­ło­ści z me­ta­lu lub o że­laz­nym że­leź­cu, a drew­nia­nym trzon­ku dłu­go­ści 45–80 cm.

Wikipedia


ankwicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Ank­wicz – pol­ski herb szla­chec­ki, na­da­ny w za­bo­rze au­striac­kim.

Wikipedia


ankyloglosja

za­bu­rze­nie roz­wo­jo­we w jamie ust­nej


SJP.pl


ankylostomiaza

pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba czło­wie­ka i zwie­rząt wy­wo­ły­wa­na przez ni­cie­nie tę­go­ryj­ce, ob­ja­wia­ją­ca się m.in. nie­dokr­wi­sto­ścią; an­cy­lo­sto­ma­to­za; ane­mia gór­ni­ków


SJP.pl


ankyloza

zesz­tyw­nie­nie stawu w wy­ni­ku ura­zów; an­ki­lo­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zro­śnię­cie się kości w wy­ni­ku cho­ro­by, urazu lub za­bie­gu ope­ra­cyj­ne­go, skut­ku­ją­ce zesz­tyw­nie­niem stawu lub unie­ru­cho­mie­niem zęba;

Wiktionary

An­ky­lo­za ( "agkýlos" ‘za­krzy­wio­ny’, ‘wy­gię­ty’) – włó­kni­ste zesz­tyw­nie­nie skut­ku­ją­ce unie­ru­cho­mie­niem stawu pow­sta­łe naj­czę­ściej w wy­ni­ku re­u­ma­to­i­dal­ne­go za­pa­le­nia sta­wów (RZS), urazu, za­bie­gu ope­ra­cyj­ne­go lub niek­tó­rych cho­rób kości i sta­wów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­ky­lo­za daje złe ro­ko­wa­nia, gdyż brak obec­nie sku­tecz­nych pro­ce­dur kli­nicz­nych da­ją­cych po­zy­tyw­ne efek­ty jej le­cze­nia […].

Wiktionary


ankylozaur

pan­cer­ny di­no­za­ur z okre­su kredy


SJP.pl

An­ky­lo­za­ur ("An­ky­lo­sa­u­rus") – ro­dzaj di­no­za­u­ra pan­cer­ne­go. Obej­mu­je jeden ga­tu­nek – "A. ma­gni­ven­tris". Ska­mie­nia­łe szcząt­ki od­naj­dy­wa­no w for­ma­cjach ge­o­lo­gicz­nych da­to­wa­nych na ko­niec okre­su kre­do­we­go, po­ło­żo­nych na za­cho­dzie Ame­ry­ki Pół­noc­nej.

Mimo iż nigdy nie od­kry­to kom­plet­ne­go szkie­le­tu an­ky­lo­za­u­ra, a kilka in­nych ro­dza­jów re­pre­zen­tu­je o wiele szer­szy ma­te­riał, an­ky­lo­za­u­ra czę­sto uz­na­je się za ar­che­typ di­no­za­u­ra pan­cer­ne­go.

Wikipedia


ankylozaury

pan­cer­ny di­no­za­ur z okre­su kredy


SJP.pl

An­ky­lo­za­u­ry (An­ky­lo­sa­u­ria – „sztyw­ne ja­szczu­ry”) – grupa ro­śli­no­żer­nych di­no­za­u­rów pta­sio­mied­nicz­nych z po­drzę­du ty­re­o­fo­rów. Żyły od póź­nej jury do końca kredy nie­mal na całym świe­cie. Cha­rak­te­ry­zo­wał je po­tęż­ny pan­cerz kost­ny na grzbie­cie (u niek­tó­rych ga­tun­ków za­o­pa­trzo­ny do­dat­ko­wo w kolce), który sta­no­wił ochro­nę przed dra­pież­ni­ka­mi (dla­te­go an­ky­lo­za­u­ry okre­śla się mia­nem „di­no­za­u­rów pan­cer­nych”).

Wikipedia


anna

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) ofic. urz. imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 265;

Wiktionary

, ( ‏חַנָּה‎ "hannāh" – „łaska”) – imię żeń­skie po­cho­dze­nia he­braj­skie­go, które tłu­ma­czy się jako „pełna wdzię­ku, łaski”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Imię „Anna” no­si­ły córki pię­ciu kró­lów Pol­ski.

 (1.1) W Ko­ście­le ka­to­lic­kim na 26 lipca przy­pa­da wspom­nie­nie św. Anny, pa­tron­ki matek, wdów, mał­żeństw i że­gla­rzy.

 (1.1) Ste­fan Ba­to­ry, ksią­żę sied­mio­grodz­ki, po­ślu­bił Annę Ja­giel­lon­kę, kró­lo­wą pol­ską i ostat­nią przed­sta­wi­ciel­kę rodu Ja­giel­lo­nów w Pol­sce.

 (1.1) Anny dzień swej pa­tron­ki, czyli imie­ni­ny, ob­cho­dzą 26 lipca, a także 27 lu­te­go, 7 i 9 czerw­ca oraz 15 lipca.

 (1.2) Anna po­ru­sza się w ob­sza­rze mię­dzy or­bi­ta­mi Marsa i Jo­wi­sza, czyli w pasie głów­nym pla­ne­to­id.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãnːa, AS: ã•na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Annów mrz., Anin mrz.

:: zdrobn. Ania ż., Anka ż., Aneczka ż., Anula ż., Anulka ż., Aniula ż., Anunia ż., Anusia ż., Anusza ż., Anuś ż., Annusza ż., Anuchna ż., Anica ż., Andzia ż., Andźka ż.

:: reg. śl. Ana ż.

 przym. Anin, Anczyn, Anusin, aniński

 zob. Hanna.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Hanna, Aneczka, Anula, Anulka, Aniula, Anunia, Anusia, Anusza, Annusza, Anuś, Anuchna, Anica, Andzia, Andźka; reg. śl. Ana

Wiktionary


annabergit

mi­ne­rał, uwod­nio­ny ar­se­nian niklu; kwiat ni­klo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. bar­dzo rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy ar­se­nia­nów;

Wiktionary

An­na­ber­git (kwiat ni­klo­wy) – bar­dzo rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy ar­se­nia­nów. Jego nazwa po­cho­dzi od ko­pal­ni krusz­ców An­na­berg znaj­du­ją­cej się w Sak­so­nii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­na­ber­git pow­sta­je jako mi­ne­rał wtór­ny w stre­fie wie­trze­nia ar­se­no­wych złóż krusz­co­wych za­wie­ra­ją­cych ni­kiel.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnːaˈbɛrʲɟit, AS: ã•naberʹǵit

Wiktionary


annalista

autor an­na­łów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. pi­szą­cy an­na­ły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. annały lm nm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rocznikarz

Wiktionary


annalistka

→ an­na­li­sta


SJP.pl

Patrz:

annalista

annalistowski

→ an­na­li­sta; an­na­li­stycz­ny


SJP.pl


annalistyczny

→ an­na­li­sty­ka


SJP.pl

Patrz:

annalistyka

annalistyka

1. dział hi­sto­rii obej­mu­ją­cy ba­da­nie daw­nych rocz­ni­ków i kro­nik;
2. ogół rocz­ni­ków i kro­nik, zwy­kle za­wę­żo­ny do okre­ślo­ne­go na­ro­du i okre­su hi­sto­rycz­ne­go


SJP.pl

An­na­li­sty­ka ( annus „rok”) – nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem oraz po­rów­ny­wa­niem rocz­ni­ków i kro­nik.

Wikipedia


annam

dawny pro­tek­to­rat Wiet­na­mu


SJP.pl

Annam (chiń. 安南; pi­ny­in "Ānnán"; dosł. „Uspo­ko­jo­ne Po­łud­nie”; An Nam) − hi­sto­rycz­na nazwa zwią­za­na z Wiet­na­mem.

Wikipedia


annamaria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|ż.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja młod­sza sio­stra ma na imię An­na­ma­ria.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnːãˈmarʲja, AS: ã•nãmarʹi ̯a

Wiktionary


annamicki

→ An­na­mi­ta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­na­mem, do­ty­czą­cy An­na­mu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) hist. jęz. zob. wiet­nam­ski.

Wiktionary

Patrz:

Annamita

Powiązane:

 rzecz. Annam mrz.

 przym. annamski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łaszak annamicki

Wiktionary


annamita

przed­sta­wi­ciel lud­no­ści za­miesz­ku­ją­cej dawny Annam


SJP.pl


annamitka

przed­sta­wi­ciel­ka lud­no­ści za­miesz­ku­ją­cej dawny Annam


SJP.pl


annamski

1. → Annam;
2. ki­ściec an­nam­ski - ga­tu­nek du­że­go ptaka z ro­dzi­ny ku­ro­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z An­na­mem, do­ty­czą­cy An­na­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Annam mrz., annamicki mrz.

 przym. annamicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. wietnamski

Wiktionary


annan

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Annan – mia­sto w Szko­cji
  • Annan – rzeka w Szko­cji
  • Annan – rzeka w Au­stra­lii, w sta­nie Qu­e­ens­land

Wikipedia


annapolis

[czy­taj: ena­po­lis] mia­sto w USA


SJP.pl

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca stanu Ma­ry­land w St. Zj.;

 (1.2) to­po­nim, nazwa kilku miej­sco­wo­ści w kra­jach an­glo­ję­zycz­nych

Wiktionary

An­na­po­lis – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, sto­li­ca stanu Ma­ry­land, sie­dzi­ba hrab­stwa Anne Arun­del, port nad za­to­ką Che­sa­pe­a­ke.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W roku 1845 za­ło­żo­no w An­na­po­lis Aka­de­mię Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej Sta­nów Zjed­no­czo­nych.

Wiktionary


annapurna

jedna z naj­wyż­szych gór świa­ta w Ne­pa­lu w pa­śmie Hi­ma­la­jów; pier­wszy ośmio­ty­sięcz­nik zdo­by­ty przez czło­wie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. po­ło­żo­ny w Hi­ma­la­jach dzie­sią­ty pod wzglę­dem wy­so­ko­ści szczyt na Ziemi;

 (1.2) rel. imię hin­du­i­stycz­nej bo­gi­ni

Wiktionary

Zo­bacz też: An­na­pur­na (Bhoj­pur).

An­na­pur­na (san­skryt: अन्नपूर्णा – "Annapūrṇā") – ośmio­ty­sięcz­nik, dzie­sią­ty co do wy­so­ko­ści szczyt Ziemi (8091 m n.p.m.). Po obu stro­nach głę­bo­kie­go prze­ło­mu rzeki Kali Gan­da­ki w cen­tral­nym Ne­pa­lu wy­pię­trza­ją się po­tęż­ne ma­sy­wy gór­skie; kul­mi­na­cję jed­ne­go z nich sta­no­wi Dha­u­la­gi­ri, a w od­le­gło­ści 33 km od tego szczy­tu po wschod­niej stro­nie Kali Gan­da­ki wzno­si się drugi ol­brzym – An­na­pur­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z bazy pod An­na­pur­ną do­cie­ra­ły do me­diów sprzecz­ne in­for­ma­cje.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Durga, Parwati

Wiktionary


annasz

ar­cy­ka­płan ży­dow­ski w Je­ro­zo­li­mie w 6-15 r. n.e.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. imię|pol­ski|m.

Wiktionary

An­nasz (hebr. Ha­nan­ja) – imię mę­skie po­cho­dze­nia bi­blij­ne­go. Wy­wo­dzi się od he­braj­skie­go słowa oz­na­cza­ją­ce­go "Jahwe się zli­to­wał". Po­ja­wia się w pol­skich tłu­ma­cze­niach także w wer­sjach Ana­nos i Ana­nus.

Imię to no­si­ło dwóch ar­cy­ka­pła­nów ży­dow­skich:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈãnːaʃ, AS: ã•naš

Wiktionary


annaszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­na­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


annata

opła­ta z be­ne­fi­cjum ko­ściel­ne­go, skła­da­na daw­niej pa­pie­żo­wi na utrzy­ma­nie mi­sjo­na­rzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. opła­ta po­bie­ra­na raz w roku od nowo mia­no­wa­nych do­stoj­ni­ków ko­ścio­ła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈːata, AS: ã•nata

Wiktionary


annato

su­ro­wy wy­ciąg z na­sion ar­no­ty wła­ści­wej, po­ma­rań­czo­wo­czer­wo­ny barw­nik ter­pe­no­wy; bik­sy­na


SJP.pl

An­na­to ("E160b", CAS 1393-63-1) – po­ma­rań­czo­wo­czer­wo­ny barw­nik ter­pe­no­wy, bę­dą­cy mie­sza­ni­ną ka­ro­te­no­i­dów, otrzy­my­wa­ny na­tu­ral­nie z na­sion drze­wa tro­pi­kal­ne­go ar­no­ty wła­ści­wej. Jest to nazwa su­ro­we­go wy­cią­gu, któ­re­go ek­strak­ta­mi są bik­sy­na (roz­pu­szczal­na w tłu­szczach) oraz nor­bik­sy­na (roz­pu­szczal­na w wo­dzie).

Wikipedia


annaty

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) hist. kośc. ro­dzaj opła­ty skła­da­nej pa­pie­żo­wi do XVII wieku od do­cho­dów pier­wszo­rocz­nych z be­ne­fi­cjów ko­ściel­nych na utrzy­ma­nie mi­sjo­na­rzy

Wiktionary

An­na­ty (łac. "an­na­ta, -ae f") – opła­ty wno­szo­ne przez du­chow­nych na rzecz pa­pie­stwa, sta­no­wią­ce rów­no­war­tość rocz­nych do­cho­dów z na­da­ne­go przez kurię rzym­ską be­ne­fi­cjum kon­sy­sto­rial­ne­go, pła­co­ne od XIII do XVII w..

Po­cząt­ko­wo (XI–XII w.) an­na­ty pła­co­no me­tro­po­li­tom i bi­sku­pom, a do­pie­ro od XIII w.

Wikipedia


annał

chro­no­lo­gicz­ny zapis naj­waż­niej­szych wy­da­rzeń hi­sto­rycz­nych; kro­ni­ka, rocz­nik


SJP.pl


annały

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) dzie­ło hi­sto­rio­gra­ficz­ne bę­dą­ce chro­no­lo­gicz­nym za­pi­sem waż­nych dla da­ne­go dzie­ła wy­da­rzeń;

 (1.2) przen. hi­sto­ria, pa­mięć spo­łecz­na

Wiktionary

An­na­ły ( an­na­les) – ina­czej rocz­ni­ki, najw­cze­śniej­sza forma pi­śmien­nict­wa hi­sto­rio­gra­ficz­ne­go pod po­sta­cią mniej lub bar­dziej ro­zbu­do­wa­nych za­pi­sków re­je­stru­ją­cych w po­rząd­ku chro­no­lo­gicz­nym naj­waż­niej­sze dla danej spo­łecz­no­ści czy kraju wy­da­rze­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­na­ły żar­skie nie od­no­to­wa­ły ja­kich­kol­wiek ek­sce­sów na tle wyz­na­nio­wym.

 (1.2) W hi­sto­rii spot­kań gwiazd były takie po­je­dyn­ki, które na stałe wpi­sa­ły się w an­na­ły NBA i pa­mięć ki­bi­ców.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. annalistyka ż., annalista mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rocznik

Wiktionary


anne

obce imię żeń­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anne – wieś
  • Anne – imię żeń­skie i mę­skie
  • Anne – ob­szar chro­nio­ny w Esto­nii
  • Anne – ame­ry­kań­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Ane
  • Sa­in­te-Anne

Wikipedia


annemarie

[czy­taj: anmaRI] obce imię żeń­skie


SJP.pl


annette

[czy­taj: Anet] obce imię żeń­skie


SJP.pl


annie

imię żeń­skie


SJP.pl

Annie, właśc. Anne Lilia Berge Strand (ur. 21 li­sto­pa­da 1977 w Trond­he­im) – nor­we­ska pio­sen­kar­ka pop i di­dżej­ka z Ber­gen.

Wikipedia


annielski

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przen. kiep­ski, lichy (o pra­cow­ni­ku)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. annioł m.

Wiktionary


annika

imię żeń­skie


SJP.pl


annioł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. anioł

Wiktionary

Powiązane:

 przym. annielski

Wiktionary


anniół

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. anioł

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk angelus, aniół

Wiktionary


annińsk

dawne An­nin­sko­je (wieś w Rosji); Anińsk


SJP.pl


anniński

przy­miot­nik od: An­nińsk (dawne An­nin­sko­je); aniń­ski


SJP.pl


anno

anno = w roku


SJP.pl


annominacja

fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na ze­sta­wie­niu po­dob­nie brzmią­cych wy­ra­zów o innym zna­cze­niu; pa­ro­no­maz­ja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. liter. zob. pa­ro­no­maz­ja.

Wiktionary

An­no­mi­na­cja – fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na ze­sta­wie­niu wy­ra­zów o po­dob­nym brzmie­niu, lecz róż­nych zna­cze­niach. Wy­ko­rzy­sty­wa­na jako ro­dzaj aluz­ji wska­zu­ją­cej cechę obiek­tu po­przez uży­cie wy­ra­zu o po­dob­nym zna­cze­niu.

Wikipedia


annominacyjny

przy­miot­nik od: an­no­mi­na­cja


SJP.pl


annopol

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa wielu wsi w Pol­sce;
3. wieś na Bia­ło­ru­si;
4. miej­sco­wość na Ukra­i­nie;
5. osied­le w War­sza­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. to­po­nim, nazwa kil­ku­na­stu miej­sco­wo­ści w Pol­sce;

Wiktionary

An­no­pol – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie kra­śnic­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej An­no­pol, w po­bli­żu Wisły, na skra­ju Ma­ło­pol­skie­go Prze­ło­mu Wisły.

W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. tar­no­brze­skie­go.

An­no­pol leży w daw­nej ziemi lu­bel­skiej na ob­sza­rze hi­sto­rycz­nej Ma­ło­pol­ski.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãnˈːɔpɔl, AS: ã•nopol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Annopolanin mos., Annopolanka ż.

 przym. annopolański, annopolski

Wiktionary


annopolanin

miesz­ka­niec An­no­po­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­no­po­la­nin. (miesz­ka­niec An­no­po­la)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnːɔpɔˈlãɲĩn, AS: ã•nopolãńĩn

Wiktionary


annopolanka

miesz­kan­ka An­no­po­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­no­po­lan­ka. (miesz­kan­ka An­no­po­la)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnːɔpɔˈlãnka, AS: ã•nopolãnka

Wiktionary


annopolański

przy­miot­nik od: An­no­pol, An­no­pol Duży, An­no­pol Mały, An­no­po­le


SJP.pl


annopolski

→ An­no­pol


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy An­no­po­la, zwią­za­ny z An­no­po­lem

Wiktionary

Patrz:

Annopol

Wymowa:

IPA: ˌãnːɔˈpɔlsʲci, AS: ã•nopolsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Annopol m., Annopolanin m., Annopolanka ż.

Wiktionary


annualizowany

prze­li­czo­ny z krót­sze­go okre­su na skalę ca­łe­go roku


SJP.pl


annuita

1. co­rocz­na opła­ta wno­szo­ne w sta­łych ter­mi­nach, przez­na­czo­ne na ut­wo­rze­nie ka­pi­ta­łu lub spła­tę długu;
2. renta do­ży­wot­nia i wie­czy­sta


SJP.pl

An­nu­i­ta ( an­nu­i­ty) – forma spła­ty kre­dy­tu, po­życz­ki lub le­a­sin­gu, po­le­ga­ją­ca na tym, że klient spła­ca swe zo­bo­wią­za­nie w rów­nych płat­no­ściach w każ­dym okre­sie spła­ty raty.

Gdy opro­cen­to­wa­nie kre­dy­tu jest stałe przez cały okres umowy kre­dy­to­wej, wy­so­kość rat w trak­cie trwa­nia okre­su kre­dy­to­wa­nia wyz­na­cza­na jest we­dług wzoru:

Wikipedia


annuitet

stała, re­gu­lar­na płat­ność, np. przy spła­cie kre­dy­tu albo wy­pła­cie eme­ry­tu­ry lub renty


SJP.pl

An­nu­i­tet − re­gu­lar­ny stru­mień pie­nięż­ny o sta­łej war­to­ści.

Me­to­da płat­no­ści an­nu­i­te­to­wej ma za­sto­so­wa­nie m.in. w sek­to­rze fi­nan­so­wym (np. re­gu­lar­ne wpła­ty na konto oszczęd­no­ścio­we, mie­sięcz­ne spła­ty kre­dy­tu, po­życz­ki lub le­a­sin­gu), ubez­pie­cze­nio­wym (np. mie­sięcz­ne płat­no­ści z ty­tu­łu ubez­pie­cze­nia) czy eme­ry­tal­nym (np. do­ży­wot­nie eme­ry­tu­ry/renty).

Wikipedia


annuitetowy

o płat­no­ściach: stałe na prze­strze­ni da­ne­go okre­su, np. raty an­nu­i­te­to­we


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ekon. o płat­no­ściach, zwła­szcza ra­tach kre­dy­tu: równy, w rów­nej wy­so­ko­ści na prze­strze­ni da­ne­go okre­su (przy danej sto­pie pro­cen­to­wej)

Wiktionary


annów

nazwa dwóch wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Annów – wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie lu­bel­skim, w gmi­nie Za­krzew
  • Annów – wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Za­dzim
  • Annów – wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie Czer­nie­wi­ce
  • Annów – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie zwo­leń­skim, w gmi­nie Po­licz­na

Wikipedia


ano

po­tocz­nie:
1. par­ty­ku­ła wzmac­nia­ją­ca, pot­wier­dza­ją­ca czy­jeś przy­pu­szcze­nia lub ak­cep­tu­ją­ca czy­jeś sta­no­wi­sko, czę­sto wraz z na­stę­pu­ją­cym po niej "tak", np.: Ano (tak) - przyz­nał ze śmie­chem.; no tak, tak jest, wła­śnie (tak), nie ina­czej;
2. par­ty­ku­ła wpro­wa­dza­ją­ca na­wią­zu­ją­ce do kon­tek­stu zhie­rar­chi­zo­wa­ne wy­li­cze­nie cech, czyn­no­ści itp., np.: Ano wró­cił, umył się i po­szedł spać.; a więc, zatem, otóż;
3. par­ty­ku­ła wy­krzy­kni­ko­wa, np.: Ano, da Bóg, bę­dzie je­szcze z cie­bie po­cie­cha; ha!, cóż!


SJP.pl

par­ty­ku­ła wzmac­nia­ją­ca

 (1.1) par­ty­ku­ła pot­wier­dza­ją­ca lub ak­cep­tu­ją­ca czy­jeś sta­no­wi­sko lub przy­pu­szcze­nie

par­ty­ku­ła na­wią­zu­ją­ca

 (2.1) par­ty­ku­ła wpro­wa­dza­ją­ca dłuż­szą wy­po­wiedź, na przy­kład listę ja­kichś ele­men­tów

wy­krzy­knik

 (3.1) wy­krzy­knik o funk­cji ek­spre­syw­nej, pod­kre­śla­ją­cej wy­ra­ża­ne uczu­cia

par­ty­ku­ła twier­dzą­ca

 (4.1) gw-pl|Nowy Sącz. takfakt.

Wiktionary

Ano – de­biu­tanc­ki album ze­spo­łu BiFF. Na­gra­ny przy współ­pra­cy z Mar­ci­nem Bor­sem w stu­diu Fo­no­pla­sty­kon. Zo­stał wy­da­ny w 2009 roku przez wyt­wór­nie Ga­la­pa­gos Music. Na krąż­ku znaj­du­je się 14 ut­wo­rów w stylu pop rocka. Au­to­ra­mi mu­zy­ki tek­stów są Bra­cha­czek i Foch­mann, z wy­jąt­kiem ut­wo­ru "Adela", któ­re­go tekst na­pi­sa­ła Do­ro­ta Ma­słow­ska.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) — A co to tak na nie­bie śpie­wa? — Sko­wro­nek, tata. — Ano wi­dzisz, sko­wro­nek.

 (2.1) I co on tam robił? Ano przy­szedł, po­pa­trzył, posz­pe­rał, nic nie zna­lazł i po­szedł.

 (3.1) Ano, może je­szcze będą z cie­bie lu­dzie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãnɔ, AS: ãno

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) zatem, a więc, cóż

 (3.1) cóż, ha

Wiktionary


anoa

najm­niej­szy i mało znany ga­tu­nek ba­wo­łu wy­stę­pu­ją­cy w gór­skich la­sach wyspy Ce­le­bes; ga­tu­nek za­gro­żo­ny


SJP.pl


anoda

elek­tro­da o po­ten­cja­le do­dat­nim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. chem. elektr. elek­tro­da przez którą ła­du­nek ujem­ny opu­szcza układ elek­trycz­ny lub, al­ter­na­tyw­nie, przez którą do ukła­du do­sta­je się ła­du­nek do­dat­ni;

Wiktionary

Anoda (gr. "ana" „w górę”, "hodós" „ścież­ka”) – elek­tro­da, przez którą prąd elek­trycz­ny wpły­wa do urzą­dze­nia (co może po­le­gać na do­pły­wie ła­dun­ku do­dat­nie­go lub wy­pły­wie ła­dun­ku ujem­ne­go). W od­bior­ni­kach prądu elek­trycz­ne­go (np. lam­pach elek­tro­no­wych) anoda jest elek­tro­dą do­dat­nią, na­to­miast w źró­dłach prądu (np. ogni­wach gal­wa­nicz­nych) – ujem­ną. Anoda wy­stę­pu­je za­wsze w parze z elek­tro­dą, przez którą prąd wy­pły­wa z urzą­dze­nia, czyli ka­to­dą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ka­dłu­by stat­ków za­bez­pie­cza się przed ko­roz­ją przy po­mo­cy anod cyn­ko­wych.

 (1.1) Anoda w urzą­dze­niach ge­ne­ru­ją­cych siłę elek­tro­mo­to­rycz­ną, np. aku­mu­la­to­rach, jest elek­tro­dą ujem­ną, w urzą­dze­niach ab­sor­bu­ją­cych siłę elek­tro­mo­to­rycz­ną, np. elek­tro­li­ze­rach, jest elek­tro­dą do­dat­nią, a w lam­pach elek­tro­no­wych jest elek­tro­dą do­dat­nią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɔda, AS: ãnoda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anodyzacja ż., anodowanie n., anodyzowanie n.

 czas. anodować, anodyzować

 przym. anodowy

Wiktionary


anodoncja

Ano­don­cja (age­nez­ja zębów, łac. "ano­don­tia, ano­don­tia con­ge­ni­ta", ang. "tooth age­ne­sis") – wada wro­dzo­na po­le­ga­ją­ca na cał­ko­wi­tym braku zębów i ich za­wiąz­ków. Ma cha­rak­ter mal­for­ma­cji i jest naj­rzad­szą wadą po­wo­du­ją­cą zmniej­sze­nie licz­by zębów. Spo­wo­do­wa­na jest uo­gól­nio­ny­mi zmia­na­mi w tkan­kach po­cho­dze­nia ek­to­der­mal­ne­go.

Wikipedia


anodowanie

do­ko­ny­wać ano­dy­za­cji; ano­dy­zo­wać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. pro­ces elek­tro­li­tycz­ne­go po­kry­wa­nia przed­mio­tów me­ta­lo­wych ochron­ną war­stew­ką tlen­ku me­ta­lu;

Wiktionary

Ano­do­wa­nie ("elok­sa­cja", od „elek­tro­li­tycz­na ok­sy­da­cja”) – po­wierzch­nio­wa obrób­ka me­ta­li po­le­ga­ją­ca na elek­tro­li­tycz­nym wyt­wo­rze­niu war­stwy tlen­ku. Ano­do­wa­nie sto­su­je się głów­nie w sto­sun­ku do alu­mi­nium i jego sto­pów, ale może być także sto­so­wa­ne do niek­tó­rych od­mian stali, ty­ta­nu i sto­pów ma­gne­zu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) War­stwę tlen­ku wyt­wo­rzo­ną przez ano­do­wa­nie można za­im­pre­gno­wać PTFE.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɔdɔˈvãɲɛ, AS: ãnodovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anodyzowanie n., anoda

 przym. anodowy

 czas. anodować, anodyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anodyzacja, eloksalacja

Wiktionary


anodować

do­ko­ny­wać ano­dy­za­cji; ano­dy­zo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­no­do­wać)

 (1.1) met. pod­da­wać metal pro­ce­so­wi elek­tro­che­micz­ne­go ut­le­nia­nia po­wierzch­ni me­ta­lu w celu po­pra­wie­nia jego wa­lo­rów

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ano­do­wać się (dk. za­no­do­wać się)

 (2.1) met. być ano­do­wa­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trze­ba ano­do­wać alu­mi­nium, żeby było od­por­ne na rdzę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anodyzacja ż., anodowanie n., anoda ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. anodyzować

Wiktionary


anodowy

przy­miot­nik od: anoda


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z anodą, do­ty­czą­cy anody

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anodyzacja ż., anodowanie n., anoda ż.

Wiktionary


anodyna

pre­pa­rat słu­żą­cy do le­cze­nia sta­nów za­pal­nych


SJP.pl

Ano­dy­na (z gr. "αν" + "οδυνη"; "anó­dy­nos" – "uśmie­rza­ją­cy ból") – śro­dek zmniej­sza­ją­cy lub uśmie­rza­ją­cy ból. Nazwa ta obej­mu­je prze­de wszyst­kim środ­ki nar­ko­tycz­ne: opium i jego po­chod­ne, bel­la­don­na, lulek itp., prócz tego środ­ki odu­rza­ją­ce, znie­czu­la­ją­ce ogól­nie: eter i chlo­ro­form.

Wikipedia


anodyzacja

elek­tro­li­tycz­ne wyt­wa­rza­nie na po­wierzch­ni przed­mio­tów alu­mi­nio­wych cien­kiej po­wło­ki tlen­ku alu­mi­nium, głów­nie w celu ochro­ny przed ko­roz­ją; elok­sa­la­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. ano­do­wa­nie.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) War­stwę tlen­ku wyt­wo­rzo­ną przez ano­dy­za­cję można za­im­pre­gno­wać PTFE.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɔdɨˈzat͡sʲja, AS: ãnodyzacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anodyzowanie n., anoda

 przym. anodowy

 czas. anodować, anodyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anodowanie, eloksalacja

Wiktionary


anodyzowanie

do­ko­ny­wać ano­dy­za­cji; ano­do­wać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. elek­tro­li­tycz­ne wyt­wa­rza­nie na po­wierzch­ni alu­mi­nium (lub jego sto­pów) war­stwy tlen­ku glinu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anoda ż., anodyzacja ż., anodowanie ż.

 czas. anodyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anodyzacja, anodowanie, eloksalowanie

Wiktionary


anodyzować

do­ko­ny­wać ano­dy­za­cji; ano­do­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­no­dy­zo­wać)

 (1.1) met. pod­da­wać metal pro­ce­so­wi elek­tro­che­micz­ne­go ut­le­nia­nia po­wierzch­ni me­ta­lu w celu po­pra­wie­nia jego wa­lo­rów

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ano­dy­zo­wać się (dk. za­no­dy­zo­wać się)

 (2.1) met. być ano­dy­zo­wa­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anodyzacja ż., anodowanie n., anodyzowanie n., anoda ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. anodować

Wiktionary


anodówka

po­tocz­nie: ba­te­ria ano­do­wa


SJP.pl


anoetyczny

przedś­wia­do­my lub podś­wia­do­my


SJP.pl


anojkonim

nazwa włas­na miej­sca lub ob­sza­ru nie­za­miesz­ka­łe­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa włas­na te­re­nu lub obiek­tu nie­za­miesz­ka­łe­go

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nazwa terenowa

Wiktionary


anoksemia

nie­do­bór tlenu we krwi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. stan skraj­ne­go nie­do­bo­ru lub braku tlenu we krwi

Wiktionary

Anok­se­mia – nie­do­bór tlenu we krwi w sto­sun­ku do za­po­trze­bo­wa­nia.

Niek­tó­re z moż­li­wych przy­czyn anok­se­mii:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pa­cjent z anok­se­mią wy­ma­ga na­tych­mia­sto­wej tle­no­te­ra­pii.

Wiktionary


anoksemiczny

→ anok­se­mia


SJP.pl

Patrz:

anoksemia

anoksja

nie­do­sta­tek tlenu w tkan­kach w wy­ni­ku za­bu­rzeń krą­że­nia krwi lub jej nie­dot­le­nie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. med. stan cał­ko­wi­te­go braku tlenu w tkan­kach or­ga­niz­mu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • anok­sję w eko­lo­gii
  • anok­sję w me­dy­cy­nie (głód tle­no­wy, de­fi­cyt tle­no­wy)

Wikipedia


anoksybiont

or­ga­nizm roz­wi­ja­ją­cy się w śro­do­wi­sku cza­so­wo lub trwa­le po­zba­wio­nym wol­ne­go tlenu; bezt­le­no­wiec, ana­e­rob, ana­e­ro­biont


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. or­ga­nizm ży­ją­cy w śro­do­wi­sku po­zba­wio­nym tlenu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Anok­sy­bion­ty od­gry­wa­ją ważną rolę w cyklu siar­ki i azotu w bezt­le­no­wych śro­do­wi­skach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anoksybioza ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anaerob, beztlenowiec

Wiktionary


anoksybioza

ana­e­ro­bio­za; życie w śro­do­wi­sku po­zba­wio­nym tlenu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. stan życia or­ga­niz­mu w wa­run­kach cał­ko­wi­te­go braku tlenu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mi­kro­or­ga­nizm przetr­wał dzię­ki zdol­no­ści do anok­sy­bio­zy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anoksybiont m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anaerobioza

Wiktionary


anolis

ja­szczur­ka na­drzew­na z Ame­ry­ki Pół­noc­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) herp. nie­du­ża na­drzew­na ja­szczur­ka wy­stę­pu­ją­ca w Ame­ry­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Karol trzy­ma parę ano­li­sów i karmi je świer­szcza­mi.

Wiktionary


anolit

część elek­tro­li­tu w bez­poś­red­nim są­siedzt­wie anody; ciecz ano­do­wa


SJP.pl

Ano­lit – rozt­wór ano­do­wy, część elek­tro­li­tu w bez­poś­red­nim są­siedzt­wie anody[]. Jeśli ogni­wo wy­po­sa­żo­ne jest w mem­bra­nę jo­no­prze­pu­szczal­ną, ano­lit jest czę­ścią elek­tro­li­tu znaj­du­ją­cą się po tej samej stro­nie prze­po­ny co anoda. Przy­kła­do­wo, w ku­lo­me­trycz­nym oz­na­cza­niu wody me­to­dą Karla Fis­che­ra z dia­frag­mą, anoda za­nu­rzo­na jest w ano­li­cie, a ka­to­da w ka­to­li­cie. Z kolei usta­le­nie skła­du ano­li­tu po elek­tro­li­zie może być pod­sta­wą do opra­co­wy­wa­nia no­wych tech­nik elek­tro­che­micz­nych.

Wikipedia


anomalia

od­chy­le­nie od normy; nie­pra­wi­dło­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­cy­dent nie­pra­wi­dło­wo­ści, od­chy­le­nie od normy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ano­ma­lia ter­micz­na
  • ano­ma­lia che­micz­na
  • ano­ma­lia fi­zycz­na
  • ano­ma­lia (astro­no­mia)
    • ano­ma­lia mi­moś­ro­do­wa
    • ano­ma­lia praw­dzi­wa
    • ano­ma­lia śred­nia
  • ano­ma­lie w ba­zach da­nych
  • ano­ma­lia ana­to­micz­na
  • ano­ma­lia ma­gne­tycz­na
  • ano­ma­lia siły cięż­ko­ści
  • ano­ma­lia po­łud­nio­wo­at­lan­tyc­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sy­stem wy­krył ano­ma­lie w ana­li­zo­wa­nym frag­men­cie ukła­du.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɔ̃ˈmalʲja, AS: ãnõmalʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anomalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieprawidłowość, reg. śl. abfal

Wiktionary


anomalność

→ ano­mal­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ano­mal­ne; cecha tych, któ­rzy są ano­mal­ni

Wiktionary

Patrz:

anomalny

Powiązane:

 przym. anomalny

 przysł. anomalnie

Wiktionary


anomalny

nie­pra­wi­dło­wy, anor­mal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) sta­no­wią­cy ano­ma­lię, wy­ła­mu­ją­cy się od re­gu­ły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anomalia ż., anomalność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niezwyczajny, niezwykły, nienormalny, nietypowy, nieprawidłowy

Wiktionary


anomer

wę­glo­wo­dan wy­róż­nia­ją­cy się po­ło­że­niem prze­strzen­nym grupy hy­drok­sy­lo­wej przy ato­mie węgla


SJP.pl


anomeryczny

→ ano­me­ry


SJP.pl

Patrz:

anomery

anomia

stan spo­łe­czeń­stwa wy­ni­ka­ją­cy z roz­pa­du po­wszech­nie przy­ję­tych norm po­stę­po­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) so­cjol. za­ła­ma­nie się norm spo­łecz­nych, po­ja­wie­nie się po­czu­cia nie­pew­no­ści i bez­ce­lo­wo­ści w spo­łe­czeń­stwie wsku­tek na­głych prze­mian spo­łecz­nych;

 (1.2) med. jęz. afa­zyj­ne za­bu­rze­nie mowy, trud­no­ści w na­zy­wa­niu wi­dzia­nych przed­mio­tów;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ano­mia (stan spo­łecz­ny)
  • ano­mia (za­bu­rze­nie mowy)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kry­zys toż­sa­mo­ści jed­nost­ki zwią­za­ny ze zja­wi­skiem ano­mii może – jak wska­zał Ro­bert K. Mer­ton […] – pro­wa­dzić do róż­nych re­ak­cji, np. do wy­co­fa­nia, kon­for­miz­mu, buntu, za­cho­wań in­no­wa­cyj­nych, prze­nie­sie­nia lo­jal­no­ści.

 (1.1) We współ­czes­nych ba­da­niach so­cjo­lo­gicz­nych spo­łe­czeń­stwa po­prze­my­sło­we­go oraz zja­wi­ska mi­gra­cji za­rob­ko­wej zwra­ca się uwagę na istot­ną rolę ano­mii spo­łecz­nej w roz­wi­ja­niu się alie­na­cji, a alie­na­cji w pow­sta­wa­niu zja­wi­ska ano­mii in­dy­wi­du­al­nej.

 (1.2) Cho­rzy na ano­mię uni­ka­ją pre­cy­zyj­nych nazw i czę­sto po­słu­gu­ją się opi­sa­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɔ̃mʲja, AS: ãnõmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anomiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) afazja nominalna, afazja amnestyczna

Wiktionary


anomiczny

→ ano­mia, np. ano­micz­ne spo­łe­czeń­stwo


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ano­mii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anomia ż.

Wiktionary


anon

po­tocz­nie: ano­ni­mo­wy użyt­kow­nik


SJP.pl


anonim

czło­wiek be­zi­mien­ny, nie­u­jaw­nia­ją­cy naz­wi­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) list nie­za­wie­ra­ją­cy pod­pi­su lub in­for­ma­cji o na­daw­cy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) autor niez­na­ny z naz­wi­ska;

Wiktionary

Ano­nim ( ano­ny­mos – „be­zi­mien­ny”) – ter­min oz­na­cza­ją­cy niez­na­ne­go au­to­ra dzie­ła, jak rów­nież samo nie­pod­pi­sa­ne dzie­ło. W uję­ciu bi­blio­lo­gicz­nym za ano­nim uważa się cał­ko­wi­ty brak pod­pi­su, który unie­moż­li­wia roz­poz­na­nie au­to­ra nawet po­przez po­rów­na­nie do au­tor­stwa in­nych dzieł. Nie jest nim więc osoba, która ukry­wa się pod pse­u­do­ni­mem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­czy­taj-no, moje dziec­ko, jakie okrop­ne skut­ki wy­ni­kły z tego kon­cer­tu — rze­kła chora dama, po­da­jąc Madzi ano­nim.

 (1.1) Po­stać praw­dzi­wie ory­gi­nal­na i cał­ko­wi­cie na­le­żą­ca do au­to­ra. Gdy dzię­ki jego ano­ni­mom, Hen­ry­ka odepch­nę­ła Mi­cha­ła, Anie­lew­ski prze­rzu­ca się znowu na jego stro­nę

 (1.1) Na­tych­miast prze­pro­wa­dzo­ne śledzt­wo, cał­ko­wi­cie pot­wier­dzi­ło za­war­te w ano­ni­mie szcze­gó­ły i Krzy­siak nie tylko raz na za­wsze po­zba­wio­ny zo­stał tre­ner­skich praw, ale i po­cią­gnię­ty do su­ro­wej od­po­wie­dzial­no­ści, choć za­kli­nał się, że padł ofia­rą zło­śli­wej in­try­gi.

 (1.1) Wy­sy­ła­nie ano­ni­mów o cha­rak­te­rze obraź­li­wym, za­stra­sza­ją­cym lub na­ru­sza­ją­cym god­ność oso­bi­stą in­nych osób może mieć po­waż­ne kon­sek­wen­cje praw­ne.

 (2.1) Już pier­wszy kro­ni­karz pol­ski w za­ra­niu XI wieku, ta­jem­ni­czy ano­nim, nosi ogól­ni­ko­we imię «Gal­lus» […]

 (2.1) Sym­fro­niusz My­ki­ta jest to pse­u­do­nim owego ano­ni­ma, co to na­pi­sał Pse­u­do­ni­ma, i po­gnie­wał się potem z dy­rek­cją te­a­tru pol­skie­go we Lwo­wie za to, że przed­sta­wi­ła jego utwór.

 (2.1) Oprócz kor­re­spon­den­cyi, która sta­no­wi pod­sta­wę togo stu­dy­um, uży­li­śmy pa­mięt­ni­ków współ­czes­nych, zwła­szcza Chrzą­szczew­skio­go, któ­re­go­śmy w czę­ści ogło­si­li, ano­ni­ma ze Smo­try­czów­ki, zdaje się pana Ciesz­kow­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɔ̃ɲĩm, AS: ãnõńĩm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anonimowość ż., anonimizacja ż., anonimizowanie n.

 przym. anonimowy

 przysł. anonimowo

Wiktionary


anonimalny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. ano­ni­mo­wy

Wiktionary


anonimat

ogła­sza­nie swo­ich ut­wo­rów bez po­da­wa­nia naz­wi­ska lub pod pse­u­do­ni­mem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ano­ni­mo­wość wsku­tek braku cech wy­róż­nia­ją­cych

 (1.2) wy­da­wa­nie lub udo­stęp­nia­nie swo­ich ut­wo­rów bez ujaw­nia­nia praw­dzi­we­go naz­wi­ska

Wiktionary


anonimizacja

dzia­ła­nie ma­ją­ce na celu ukry­cie toż­sa­mo­ści i unie­moż­li­wie­nie iden­ty­fi­ka­cji pod­mio­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. pro­ces unie­moż­li­wia­ją­cy od­kry­cie toż­sa­mo­ści użyt­kow­ni­ka sieci kom­pu­te­ro­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ano­ni­mi­za­cja lo­gi­nów ma za za­da­nie prze­de wszyst­kim ochro­nę pry­wat­no­ści i zwięk­sze­nie kom­for­tu za­ku­pów w ser­wi­sie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɔ̃ɲĩmʲiˈzat͡sʲja, AS: ãnõńĩmʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anonimizowanie n., anonimowość ż., anonim m.

 czas. anonimizować ndk.

 przym. anonimowy

 przysł. anonimowo

Wiktionary


anonimizator

pro­gram przeksz­tał­ca­ją­cy in­for­ma­cje o czy­ichś da­nych oso­bo­wych w celu ukry­cia toż­sa­mo­ści danej osoby i unie­moż­li­wie­nia jej iden­ty­fi­ka­cji


SJP.pl


anonimizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) czy­nie­nie cze­goś ano­ni­mo­wym, po­zba­wio­nym da­nych oso­bo­wych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anonimizacja ż., anonim m.

 czas. anonimizować ndk.

 przym. anonimowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anonimizacja

Wiktionary


anonimizować

przeksz­tał­cać in­for­ma­cje w celu ukry­cia toż­sa­mo­ści i unie­moż­li­wie­nia iden­ty­fi­ka­cji danej osoby


SJP.pl


anonimka

→ ano­nim


SJP.pl

Patrz:

anonim

anonimowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ano­ni­mo­wy, nie po­da­jąc imie­nia, naz­wi­ska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anonim m., anonimizacja ż., anonimowość ż.

 przym. anonimowy

Wiktionary


anonimowość

→ ano­ni­mo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, kto jest ano­ni­mo­wy;

Wiktionary

Ano­ni­mo­wość (gr. ἀνωνυμία ‘be­zi­mien­ność’ z ἀνώνυμος ‘be­zi­mien­ny’) – nie­moż­ność iden­ty­fi­ka­cji toż­sa­mo­ści jed­nost­ki poś­ród in­nych człon­ków danej spo­łecz­no­ści, wprost w od­nie­sie­niu do osoby albo do po­cho­dzą­ce­go od niej przed­mio­tu (ut­wo­ru). O ano­ni­mo­wo­ści można mówić w róż­nych aspek­tach.

Wikipedia

Patrz:

anonimowy

Przykłady

 (1.1) Al­go­ryt­my roz­poz­na­wa­nia twa­rzy w por­ta­lach spo­łecz­no­ścio­wych ode­bra­ły lu­dziom ano­ni­mo­wość.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɔɕt͡ɕ, AS: ãnõńĩmovość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anonim m., anonimizacja ż.

 czas. anonimizować

 przym. anonimowy

 przysł. anonimowo

Wiktionary


anonimowy

1. o czło­wie­ku: nie­u­jaw­nia­ją­cy swego au­tor­stwa, niez­na­ny z naz­wi­ska (np. ano­ni­mo­wy dar­czyń­ca, ano­ni­mo­wy ma­larz);
2. o tek­ście lub dzie­le sztu­ki: nie­pod­pi­sa­ny (np. ano­ni­mo­wy list, ano­ni­mo­we obra­zy)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o nie­u­jaw­nio­nym naz­wi­sku

 (1.2) niez­na­ne­go au­tor­stwa

 (1.3) z udzia­łem niez­na­nych osób

 (1.4) taki, który się nie wy­róż­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spon­sor­ka po­sta­no­wi­ła po­zo­stać ano­ni­mo­wa.

 (1.4) Po sze­ściu la­tach nauki ten nikt z ano­ni­mo­we­go przed­mie­ścia jest ich ojcem chrzest­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ, AS: ãnõńĩmovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. anonimowo

 rzecz. anonimowość ż., anonim m., anonimizacja ż., anonimizowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezimienny, nieznany, nieokreślony, impersonalny

Wiktionary


anons

ogło­sze­nie za­mie­szczo­ne w pra­sie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­da­nie do pu­blicz­nej wia­do­mo­ści, w szcze­gól­no­ści po­przez ogło­sze­nie w pra­sie

 (1.2) przed­sta­wie­nie wcho­dzą­cej osoby z naz­wi­ska

 (1.3) teatr. za­wia­do­mie­nie ze sceny o zmia­nie wi­do­wi­ska lub o za­stęp­stwie w roli

 (1.4) łow. ko­mu­ni­ko­wa­nie my­śli­we­mu przez psa, że zna­lazł zwie­rzy­nę w nie­do­stęp­nym te­re­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasz por­tal rand­ko­wy nie przyj­mu­je anon­sów to­wa­rzy­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãnɔ̃w̃s, AS: ãnõũ̯s

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anonsowanie n., anonser mzw.

 czas. anonsować

 przym. anonsowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ogłoszenie, doniesienie, zawiadomienie, obwieszczenie, przest. inserat

Wiktionary


anonser

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) łow. pies my­śliw­ski za­wia­da­mia­ją­cy my­śli­we­go o zwie­rzy­nie po jej zna­le­zie­niu i pro­wa­dzą­cy go do niej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mia­łem wyżła, który był re­we­la­cyj­nym anon­se­rem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anons m.

 czas. anonsować

Wiktionary


anonsowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­da­wa­nie naz­wi­ska, funk­cji, ty­tu­łu osoby wcho­dzą­cej

 (1.2) ogła­sza­nie cze­goś, co za chwi­lę ma na­stą­pić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anons m.

 czas. anonsować

 przym. anonsowy

Wiktionary


anonsować

1. za­po­wia­dać czy­jeś przy­by­cie, wej­ście;
2. ogła­szać coś, po­wia­da­miać o waż­nym wy­da­rze­niu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­a­non­so­wać)

 (1.1) za­po­wia­dać czy­jeś przy­by­cie, wy­mie­niać naz­wi­sko wcho­dzą­ce­go

 (1.2) in­for­mo­wać o tym, co ma na­stą­pić lub już się dzie­je

 (1.3) łow. dawać znać szcze­ka­niem o zna­le­zie­niu zwie­rzy­ny

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny anon­so­wać się (dk. za­a­non­so­wać się)

 (2.1) za­po­wia­dać włas­ne przy­by­cie

 (2.2) pu­blicz­nie po­da­wać in­for­ma­cje o swo­jej dzia­łal­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anons mrz., anonsowanie n., anonser mzw.

 czas. zaanonsować dk.

Wiktionary


anonsowy

zwią­za­ny z anon­sem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z anon­sem, do­ty­czą­cy anon­su

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anons m., anonsowanie n.

Wiktionary


anonymizer

[czy­taj: ano­ni­maj­zer] w in­for­ma­ty­ce: opro­gra­mo­wa­nie ukry­wa­ją­ce toż­sa­mość użyt­kow­ni­ka sieci; ano­ni­mi­zer


SJP.pl

Ano­ny­mi­zer, Inc. – ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo z sie­dzi­bą w San Diego w Ka­li­for­nii zaj­mu­ją­ce się ochro­ną pry­wat­no­ści w In­ter­ne­cie. Zo­sta­ło za­ło­żo­ne w 1996 r. przez Lance’a Cot­trel­la, ek­sper­ta w dzie­dzi­nie kryp­to­gra­fii i bez­pie­czeń­stwa kom­pu­te­ro­we­go i au­to­ra ano­ni­mo­we­go re­ma­i­le­ra Mix­ma­ster.

Wikipedia


anoraczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ano­rak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anorak m.

Wiktionary


anorak

po­cząt­ko­wo: ska­fan­der Eski­mo­sów, dziś także: cie­pły, nie­prze­ma­kal­ny ska­fan­der z kap­tu­rem wzo­ro­wa­ny na eski­mo­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) etn. eski­mo­ski ska­fan­der wkła­da­ny przez głowę, wy­ko­na­ny z futra, płót­na lub skóry;

 (1.2) cie­pła nie­prze­ma­kal­na kurt­ka z kap­tu­rem uszy­ta na wzór ano­ra­ka (1.1)

Wiktionary

Ano­rak (ka­la­al­li­sut: "an­no­ra­aq") – nie­prze­ma­kal­na kurt­ka z kap­tu­rem i ścią­ga­czem no­szo­na przez Inu­i­tów i po­lar­ni­ków. Tra­dy­cyj­nie ano­rak nie był roz­pi­na­ny z przo­du.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Da­nu­sia miała na sobie błę­kit­ny ano­rak przy­wie­zio­ny z obozu na Kry­mie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɔrak, AS: ãnorak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. anoraczek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kangurka

Wiktionary


anorchia

wro­dzo­ny lub po­o­pe­ra­cyj­ny brak obu jąder w mosz­nie


SJP.pl


anorchizm

wro­dzo­ny brak jed­ne­go lub obu jąder w mosz­nie


SJP.pl

Anor­chizm ("anor­chia") – za­bu­rze­nie roz­wo­ju płci, w któ­rym osoba o ka­rio­ty­pie XY, który zaz­wy­czaj od­po­wia­da płci mę­skiej, rodzi się bez jąder.

Wikipedia


anoreksja

brak ła­knie­nia to­wa­rzy­szą­cy naj­czę­ściej cho­ro­bom prze­wo­du po­kar­mo­we­go, za­tru­ciom, jak rów­nież cho­ro­bom o po­dło­żu psy­chicz­nym, pro­wa­dzą­cy do wy­ni­szcze­nia or­ga­niz­mu, a w skraj­nych przy­pad­kach do śmier­ci; ja­dłow­stręt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na ce­lo­wej utra­cie wagi wy­wo­ła­nej i pod­trzy­my­wa­nej przez cho­re­go, po­łą­czo­nej z za­bu­rzo­nym po­strze­ga­niem włas­ne­go ciała i psy­chicz­nym wstrę­tem do je­dze­nia;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zda­niem au­tor­ki te­o­ria ta wy­ja­śnia dla­cze­go tra­dy­cyj­na psy­cho­te­ra­pia jest tak nie­sku­tecz­na w przy­pad­ku le­cze­nia ano­rek­sji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɔˈrɛksʲja, AS: ãnoreksʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anorektyk mos., anorektyczka ż.

 przym. anorektyczny

 przysł. anorektycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jadłowstręt

Wiktionary


anoreksyjny

zwią­za­ny z ano­rek­sją, wła­ści­wy ano­rek­sji, bę­dą­cy ob­ja­wem ano­rek­sji (np. ano­rek­syj­ny brak ła­knie­nia, ano­rek­syj­na po­stać); ano­rek­tycz­ny (czę­ściej)


SJP.pl


anorektyczka

ko­bie­ta, dziew­czy­na cier­pią­ca na ano­rek­sję


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ko­bie­ta cier­pią­ca na ano­rek­sję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­dob­nie jak ano­rek­tycz­ka, która myśli, że jest za gruba, ta­no­rek­tycz­ka uważa, że jest za blada.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anoreksja ż.

:: fm. anorektyk m.

 przym. anorektyczny

 przysł. anorektycznie

Wiktionary


anorektycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się ano­rek­sją, w spo­sób wła­ści­wy ano­rek­ty­kom

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anoreksja ż., anorektyk m., anorektyczka ż., anorektyczność ż.

 przym. anorektyczny

Wiktionary


anorektyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ano­rek­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są ano­rek­tycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anorektyczny

 przysł. anorektycznie

Wiktionary


anorektyczny

zwią­za­ny z ano­rek­sją, wła­ści­wy ano­rek­sji, bę­dą­cy ob­ja­wem ano­rek­sji (np. ano­rek­tycz­ny brak ła­knie­nia, ano­rek­tycz­na po­stać); ano­rek­syj­ny (rza­dziej)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ano­rek­sji; taki, jak w ano­rek­sji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɔrɛkˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ãnorektyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anorektyczność ż., anorektyczka ż., anorektyk, anoreksja ż.

 przysł. anorektycznie

Wiktionary


anorektyk

męż­czyz­na cier­pią­cy na ja­dłow­stręt; ma­no­rek­tyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. czło­wiek cier­pią­cy na ano­rek­sję

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • osoba chora na ja­dłow­stręt psy­chicz­ny
  • leki ano­rek­tycz­ne

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ano­rek­ty­cy cier­pią zwy­kle na brak ape­ty­tu oraz za­bu­rze­nia zmy­słu smaku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɔˈrɛktɨk, AS: ãnorektyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anoreksja ż.

:: fż. anorektyczka ż.

 przym. anorektyczny

 przysł. anorektycznie

Wiktionary


anorganiczny

przy­miot­nik

 (1.1) przest. nie po­cho­dzą­cy od or­ga­niz­mów ży­wych

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieorganiczny

Wiktionary


anorgazmia

za­bu­rze­nie wy­stę­pu­ją­ce głów­nie u ko­biet po­le­ga­ją­ce na nie­zdol­no­ści do prze­ży­wa­nia or­gaz­mu; ozię­błość płcio­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. za­bu­rze­nie sek­su­al­ne po­le­ga­ją­ce na braku od­czu­wa­nia or­gaz­mu;

Wiktionary

Anor­gaz­mia – dys­funk­cja sek­su­al­na de­fi­nio­wa­na jako za­bu­rze­nia w wy­stę­po­wa­niu or­gaz­mu, któ­re­go w cza­sie sto­sun­ku nie udaje się osią­gnąć w ogóle, po­mi­mo wy­stę­po­wa­nia ty­po­wych ob­ja­wów pod­nie­ce­nia sek­su­al­ne­go.

Za­bu­rze­nie dzie­li się na anor­gaz­mie pier­wot­ną (u ko­bie­ty lub męż­czyz­ny nigdy nie wy­stę­po­wał or­gazm), wtór­ną (u ko­bie­ty lub męż­czyz­ny w przesz­ło­ści wy­stę­po­wał or­gazm) oraz sy­tu­a­cyj­ną, po­ja­wia­ją­cą się w okre­ślo­nych mo­men­tach.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. orgazm mrz.

Wiktionary


anormalnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób anor­mal­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnɔrˈmalʲɲɛ, AS: ãnormalʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anormalność ż.

 przym. anormalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nienormalnie

Wiktionary


anormalność

→ anor­mal­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co anor­mal­ne; cecha tych, któ­rzy są anor­mal­ni

Wiktionary

Patrz:

anormalny

Powiązane:

 przym. anormalny

 przysł. anormalnie, normalnie

 czas. unormować, normować

 rzecz. normalność ż., norma ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nienormalność

Wiktionary


anormalny

wy­kra­cza­ją­cy poza normy; nie­nor­mal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­bie­ga­ją­cy od normy, niez­god­ny z normą

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. anormalnie

 rzecz. anormalność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nienormalny

Wiktionary


anormatywność

→ anor­ma­tyw­ny


SJP.pl

Patrz:

anormatywny

anorogeniczny

okre­śle­nie okre­su w hi­sto­rii Ziemi po­zba­wio­ne­go ru­chów gó­rot­wór­czych


SJP.pl


anortozyt

mag­mo­wa skała głę­bi­no­wa skła­da­ją­ca się z bo­ga­te­go w wapń pla­gio­kla­zu


SJP.pl

Anor­to­zyt (pla­gio­kla­zyt) – le­u­ko­kra­tycz­na skała mag­mo­wa (plu­to­nicz­na) gru­bo­kry­sta­licz­na lub śred­nio­kry­sta­licz­na, o bar­wie czar­nej, sza­rej, brą­zo­wej lub zie­lo­no­sza­rej, skła­da­ją­ca się w prze­wa­dze pla­gio­kla­zów. Sta­no­wią one ponad 90% ob­ję­to­ści anor­to­zy­tu. W nie­wiel­kich ilo­ściach mogą wy­stę­po­wać pi­rok­se­ny. Za­war­tość anor­ty­tu w pla­gio­kla­zie może wy­no­sić od 20 do 100%. Anor­to­zy­ty zbu­do­wa­ne z la­bra­do­ru noszą nazwę la­bra­do­ry­tów. Sza­cu­je się, że ziem­skie anor­to­zy­ty pow­sta­ły na głę­bo­ko­ści 15–20 km.

Wikipedia


anortyt

mi­ne­rał z grupy ska­le­ni, gli­no­krze­mian wap­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. bar­dzo rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów za­li­cza­ny do grupy pla­gio­kla­zów;

Wiktionary

Anor­tyt – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów za­li­cza­ny do grupy pla­gio­kla­zów; bar­dzo rzad­ki.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. anortytowy

Wiktionary


anortytowy

→ anor­tyt


SJP.pl

Patrz:

anortyt

anoskop

wzier­nik umie­szcza­ny wew­nątrz od­by­tu i od­byt­ni­cy


SJP.pl


anoskopia

me­to­da ba­da­nia dia­gno­stycz­ne­go po­le­ga­ją­ca na wzier­ni­ko­wa­niu ka­na­łu od­by­tu i koń­co­we­go od­cin­ka od­byt­ni­cy za po­mo­cą wzier­ni­ka - ano­sko­pu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ba­da­nie wzier­ni­ko­we przez odbyt, oce­nia­ją­ce kanał od­by­tu i koń­co­wą część od­byt­ni­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anoskop m., anoskopista m., anoskopistka ż.

 przym. anoskopowy

Wiktionary


anoskopowy

→ ano­skop


SJP.pl

Patrz:

anoskop

anosmia

cał­ko­wi­ty brak zmy­słu węchu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. utra­ta węchu, nie­zdol­ność wy­czu­wa­nia za­pa­chów;

Wiktionary

Anos­mia (gr. ἀν- "an-" „nie, bez”; ὀσμή osme „za­pach”), śle­po­ta za­pa­cho­wa – na­by­ty lub rza­dziej wro­dzo­ny cał­ko­wi­ty brak funk­cji węchu. Zmniej­szo­na zdol­ność do wy­czu­wa­nia za­pa­chów to hi­pos­mia. Do naj­częst­szych przy­czyn na­by­tej anos­mii za­li­cza się wi­ru­so­we za­ka­że­nia gór­nych dróg od­de­cho­wych (około 18–45% przy­pad­ków), cho­ro­by nosa i zatok (7–56%) oraz na­stęp­stwa urazu głowy (8–20%).

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) bezwęch

Wiktionary


anosmio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: anos­mia

Wiktionary


anosognozja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. pa­to­lo­gia wy­stę­pu­ją­ca u osób, które nie są świa­do­me swych włas­nych pro­ble­mów ko­gni­tyw­nych;

Wiktionary

Ano­so­gnoz­ja (gr. ἀ- "a- –" prze­dro­stek prze­czą­cy, νόσος "nosos" – cho­ro­ba; γνῶσις "gno­sis" – wie­dza) lub ano­zo­gnoz­ja – za­bu­rze­nia ne­u­ro­lo­gicz­ne, po­le­ga­ją­ce na nie­zdol­no­ści zda­nia sobie spra­wy z włas­nej cho­ro­by. Scho­rze­nie to wy­stę­pu­je naj­czę­ściej przy pa­ra­li­żu le­wo­stron­nym (pra­wej pół­ku­li mózgu).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãnɔsɔɡˈnɔzʲja, AS: ãnosognozʹi ̯a

Wiktionary


anotacja

oz­na­cze­nie słów lub in­nych frag­men­tów w tek­ście ety­kie­ta­mi, które dzie­lą na ka­te­go­rie lub wno­szą do­dat­ko­we in­for­ma­cje


SJP.pl


anotator

osoba oz­na­cza­ją­ca słowa lub inne frag­men­ty w tek­ście ety­kie­ta­mi, które dzie­lą na ka­te­go­rie lub wno­szą do­dat­ko­we in­for­ma­cje


SJP.pl


anotermia

pro­ste uwar­stwie­nie ter­micz­ne, w któ­rym tem­pe­ra­tu­ra wody ob­ni­ża się wraz z głę­bo­ko­ścią, gdy tem­pe­ra­tu­ra po­wie­trza jest wyż­sza niż 4 stop­nie Cel­sju­sza; stra­ty­fi­ka­cja ter­micz­na pro­sta


SJP.pl


anotowany

przy­miot­nik

 (1.1) pod­da­ny ano­ta­cji

Wiktionary


anotować

oz­na­czać słowa lub inne frag­men­ty w tek­ście ety­kie­ta­mi


SJP.pl


anouilh

[czy­taj: aNUJ] naz­wi­sko


SJP.pl


anova

Anova – Na­ro­do­we Bra­ter­stwo (galic. "Anova-Ir­man­da­de Na­cio­na­li­sta") – ga­li­syj­ska re­gio­nal­na par­tia po­li­tycz­na o pro­fi­lu na­cjo­na­li­stycz­nym i so­cja­li­stycz­nym.

Anova pow­sta­ła w 2012. Za­ło­żył ją Xosé Ma­nu­el Be­i­ras i grupa zwią­za­nych z nim dzia­ła­czy, która opu­ści­ła Ga­li­syj­ski Blok Na­cjo­na­li­stycz­ny.

Wikipedia


anozognozja

brak świa­do­mo­ści za­bu­rzeń cho­ro­bo­wych lub nie­zdol­ność do uś­wia­do­mie­nia sobie ja­kichś cech albo za­prze­cza­nie ich ist­nie­niu


SJP.pl


anoć

par­ty­ku­ła

 (1.1) stpol. otóż

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãnɔt͡ɕ, AS: ãnoć

Wiktionary


anp

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aka­de­mia Nauk Po­li­tycz­nych w War­sza­wie
  • Ame­ri­can Nazi Party
  • As­sem­ble­ia Na­cio­nal Po­pu­lar
  • Przed­sion­ko­wy pep­tyd na­triu­re­tycz­ny ()

Wikipedia


ansa

prze­sta­rza­łe: nie­chęć, uraza, pre­ten­sja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­chęć do kogoś, pre­ten­sja

Wiktionary

L’Agen­zia Na­zio­na­le Stam­pa As­so­cia­ta (ANSA) – wło­ska agen­cja pra­so­wa za­ło­żo­na 15 stycz­nia 1945 roku z sie­dzi­bą w Rzy­mie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czuję do cie­bie ansę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãw̃sa, AS: ãũ̯sa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pretensja, uraza, uraz, niechęć, animozja

Wiktionary


ansambl

en­sem­ble;
1. scena ze­spo­ło­wa w ut­wo­rze dra­ma­tycz­nym, ope­rze, lub ope­ret­ce;
2. trupa te­a­tral­na, ze­spół ar­ty­stycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) teatr. scena zbio­ro­wa w sztu­ce sce­nicz­nej

 (1.2) przest. grupa mu­zycz­na bądź ak­tor­ska

 (1.3) daw. szt. har­mo­nij­na ca­łość

Wiktionary

An­sambl (z fr. "en­sem­ble" – razem, ze­spół) – utwór dla kilku in­stru­men­ta­li­stów lub kilku śpie­wa­ków so­li­stów, a także ze­spół śpie­wa­ków so­li­stów o róż­nych bar­wach głosu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. ansamblowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ensemble

 (1.2) ensemble

Wiktionary


ansamblowy

zwią­za­ny z an­sam­blem (en­sem­blem); en­sem­blo­wy


SJP.pl


ansarowie

An­sa­ro­wie (od arab. الأنصار, "al - Ans.ār" - po­moc­nik) – miesz­kań­cy Me­dy­ny, któ­rzy po­par­li pro­ro­ka Ma­ho­me­ta oraz jego pier­wszych ucz­niów, mu­ha­dżi­rów.

Za życia Pro­ro­ka brali udział we wszyst­kich jego przed­sięw­zię­ciach i skru­pu­lat­nie wy­peł­nia­li wszyst­kie obo­wiąz­ki na­kła­da­ne przez nową wiarę.

Wikipedia


ansbachski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ans­ba­chem, do­ty­czą­cy Ans­ba­chu, po­cho­dzą­cy z Ans­ba­chu (mia­sta w Niem­czech)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ansbach mrz.

Wiktionary


anschluss

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) hist. przy­łą­cze­nie Au­strii do III Rze­szy;

Wiktionary

Ansch­luss (rów­nież ansz­lus, z ansch­luss, "anschluß" – „przy­łą­cze­nie”) – anek­sja te­ry­to­rium pań­stwo­we­go Fe­de­ral­ne­go Pań­stwa Au­striac­kie­go przez Rze­szę Nie­miec­ką, do­ko­na­na 12 marca 1938 z pog­wał­ce­niem trak­ta­tu wer­sal­skie­go z 1919 r.

Dą­że­nia do przy­łą­cze­nia po I woj­nie świa­to­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W wy­ni­ku Ansch­lus­su Niem­cy prze­ję­li wy­so­kie ja­ko­ścio­wo au­striac­kie firmy i uz­bro­je­nie.

Wiktionary


anshan

mia­sto w Chi­nach; An­szan


SJP.pl

Ans­han (chiń. 鞍山; pi­ny­in "Ānshān") – mia­sto o sta­tu­sie pre­fek­tu­ry miej­skiej w pół­noc­no-wschod­nich Chi­nach, w pro­win­cji Lia­o­ning, przy linii ko­le­jo­wej Chang­chun-Da­lian. W 2010 roku licz­ba miesz­kań­ców mia­sta wy­no­si­ła 1 192 903. Pre­fek­tu­ra miej­ska w 1999 roku li­czy­ła 3 402 643 miesz­kań­ców. Wiel­ki oś­ro­dek hut­nict­wa że­la­za, prze­my­słu ma­szy­no­we­go, me­ta­lo­we­go i che­micz­ne­go; w po­bli­żu Ans­han wy­do­by­wa się rudę że­la­za oraz ma­gne­zu.

Wikipedia


ansi

[czy­taj: ans-i] (skrót od: Ame­ri­can Na­tio­nal Stan­dards In­sti­tu­te) Ame­ry­kań­ski Na­ro­do­wy In­sty­tut Nor­ma­li­za­cyj­ny, ame­ry­kań­ska or­ga­ni­za­cja zaj­mu­ją­ca się opra­co­wy­wa­niem i roz­po­wszech­nia­niem norm tech­nicz­nych; także oz­na­cze­nie norm ak­cep­to­wa­nych przez tę or­ga­ni­za­cję


SJP.pl

Ansi – wieś w Esto­nii, w pro­win­cji Saare, w gmi­nie Sa­a­re­maa. W 2004 roku wieś za­miesz­ki­wa­ły 42 osoby.

Wikipedia


anszan

mia­sto w Chi­nach; Ans­han


SJP.pl

An­szan – kra­i­na i mia­sto (zi­den­ty­fi­ko­wa­ne w 1972 r. jako Tell-i Mal­jan nie­da­le­ko Szi­ra­zu) w sta­ro­żyt­nym Ira­nie, przez ty­siąc­le­cia część Elamu - tzw. górny Elam, teren wy­żyn­ny w odróż­nie­niu od dol­ne­go, obej­mu­ją­ce­go ni­zin­ną Suz­ja­nę. An­szan był sła­biej roz­wi­nię­tą czę­ścią Elamu, ze wzglę­du na gor­sze niż w Suz­ja­nie wa­run­ki upra­wy roli.

Wikipedia


anszlus

włą­cze­nie w 1938 roku te­ry­to­rium Au­strii do III Rze­szy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. pot. zob. Ansch­luss.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opu­ścił Au­strię po ansz­lu­sie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãw̃ʃlus, AS: ãũ̯šlus

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anszlusowy

Wiktionary


anszlusowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ansz­lu­sem, do­ty­czą­cy ansz­lu­su

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anszlus m.

Wiktionary


ansztalt

żar­to­bli­wie: za­kład, lokal; in­sty­tu­cja


SJP.pl


anta

1. de­ko­ra­cyj­ne za­koń­cze­nie two­rzą­cych przed­sio­nek bocz­nych ścian świą­ty­ni
2. ga­tu­nek ta­pi­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. pi­la­ster koń­czą­cy ścia­nę, ufor­mo­wa­ny i zdo­bio­ny zgod­nie z po­rząd­kiem ar­chi­tek­to­nicz­nym danej epoki;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anta (Espin­ho) – so­łect­wo w Por­tu­ga­lii w po­wie­cie Espin­ho
  • Anta – de­par­ta­ment w Ar­gen­ty­nie w pro­win­cji Salta
  • Anta – mia­sto w Peru
  • Anta – pro­win­cja Peru
  • anta – ele­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny
  • Anta Sports – chiń­skie przed­się­bior­stwo
  • tapir anta (Ta­pi­rus ter­re­stris)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈãnta, AS: ãnta

Wiktionary


antab

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bud. ele­ment wy­ko­na­ny z me­ta­lu słu­żą­cy do ot­wie­ra­nia lub za­my­ka­nia drzwi, skrzyń, bram

Wiktionary


antaba

1. szta­ba wzmac­nia­ją­ca zam­knię­cie bramy lub drzwi;
2. me­ta­lo­wy uchwyt na bra­mach, drzwiach lub skrzy­niach, słu­żą­cy także za ko­łat­kę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szta­ba z me­ta­lu za­my­ka­ją­ca bramę lub drzwi

 (1.2) daw. ozdob­ny uchwyt na skrzy­niach lub jako ko­łat­ka na drzwiach i bra­mach;

Wiktionary

An­ta­ba lub han­ta­ba (z niem. "die Hand­ha­be – rę­ko­jeść") – stały lub ru­cho­my uchwyt z me­ta­lu umie­szcza­ny np. na skrzy­ni, kuf­rze, drzwiach, bra­mie.

Ru­cho­my uchwyt skła­da się z dwóch czę­ści. An­ta­ba umie­szczo­na na drzwiach lub bra­mach (fur­tach), naj­czę­ściej w po­sta­ci lwiej głowy z ru­cho­mą obrę­czą, słu­ży­ła czę­sto za ko­łat­kę. An­ta­ba wy­stę­po­wa­ła głów­nie w sztu­ce ro­mań­skiej i go­tyc­kiej. Współ­cze­śnie uży­wa­na jest jako ele­ment de­ko­ra­cyj­ny. Stara pol­ska nazwa an­ta­by to "dzier­żak".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãnˈtaba, AS: ãntaba

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kołatka

Wiktionary


antabka

zdrob­nie­nie od: an­ta­ba


SJP.pl


antabus

nazwa hand­lo­wa leku sto­so­wa­ne­go w le­cze­niu uza­leż­nie­nia od al­ko­ho­lu, za­wie­ra­ją­ce­go di­sul­fi­ram; Espe­ral, An­ti­col, An­ti­kol


SJP.pl


antagonista

osoba niez­ga­dza­ją­ca się z kimś, wy­stę­pu­ją­ca prze­ciw komuś, zwła­szcza prze­ciw­nik w spo­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) prze­ciw­nik;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) farm. sub­stan­cja obca (zwy­kle lek) blo­ku­ją­ca dzia­ła­nie innej sub­stan­cji lub pracę re­cep­to­ra;

 (2.2) anat. mię­sień dzia­ła­ją­cy w kie­run­ku prze­ciw­nym w sto­sun­ku do in­ne­go mię­śnia

 (2.3) anat. ząb po­ło­żo­ny na­prze­ciw­ko zęba dru­giej szczę­ki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • an­ta­go­ni­sta (osoba)
  • an­ta­go­ni­sta (far­ma­ko­lo­gia)
  • pro­ta­go­ni­sta
  • ago­ni­sta

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãntaɡɔ̃ˈɲista, AS: ãntagõńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antagonizm mrz.

:: fż. antagonistka ż.

 przym. antagonistyczny

 przysł. antagonistycznie

Wiktionary


antagonistka

→ an­ta­go­ni­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­ciw­nicz­ka w spo­rze, dy­sku­sji

Wiktionary

Patrz:

antagonista

Wymowa:

IPA: ˌãntaɡɔ̃ˈɲistka, AS: ãntagõńistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antagonizowanie n., antagonizm, antagonista

 przym. antagonistyczny

 przysł. antagonistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adwersarka, oponentka, opozycjonistka, polemistka, przeciwniczka

Wiktionary


antagonistycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) wrogo, prze­ciw­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy cho­dzi nam o sa­mo­rząd an­ta­go­ni­stycz­nie na­sta­wio­ny do wła­dzy cen­tral­nej, czy o part­ner­skie współ­dzia­ła­nie tych dwóch ro­dza­jów władz?

 (1.1) Na pod­sta­wie sprze­da­ży bi­le­tów bę­dzie­my mogli roz­lo­ko­wać an­ta­go­ni­stycz­nie na­sta­wio­ne grupy po prze­ciw­le­głych krań­cach Sta­dio­nu Ślą­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntaɡɔ̃ɲiˈstɨt͡ʃʲɲɛ, AS: ãntagõńistyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antagonista, antagonistka, antagonizm

 przym. antagonistyczny

Wiktionary


antagonistyczność

→ an­ta­go­ni­stycz­ny


SJP.pl

Patrz:

antagonistyczny

antagonistyczny

zwią­za­ny z an­ta­go­niz­ma­mi, opar­ty na an­ta­go­niz­mach, prze­ciw­staw­ny, sprzecz­ny (np. an­ta­go­ni­stycz­ne siły, an­ta­go­ni­stycz­ne par­tie po­li­tycz­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. prze­ciw­sta­wia­ją­cy się komuś, cze­muś, wza­jem­nie sobie nie­chęt­ny, wrogi, zwal­cza­ją­cy sie­bie naw­za­jem

 (1.2) ma­ją­cy prze­ciw­ne dzia­ła­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kon­flikt mię­dzy ko­mu­niz­mem a dok­try­na­mi de­mo­kra­tycz­ny­mi Za­cho­du wy­ka­zu­je sprzecz­no­ści an­ta­go­ni­stycz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntaɡɔ̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãntagõńistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antagonizm m., antagonista m., antagonistka ż., antagonizowanie n.

 czas. antagonizować

 przysł. antagonistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antynomiczny, antytetyczny, kontradyktoryczny, kontradyktoryjny, niekompatybilny, nieprzystawalny, niezgodny, odwrotny, opozycyjny, przeciwny, przeciwstawny, rozbieżny, sprzeczny

Wiktionary


antagonizacja

do­pro­wa­dza­nie osób lub grup do wza­jem­nej wro­go­ści


SJP.pl


antagonizm

1. wza­jem­na nie­chęć lub wro­gość spo­wo­do­wa­ne sprzecz­no­ścią in­te­re­sów lub róż­ni­cą po­glą­dów;
2. prze­ciw­staw­ne dzia­ła­nie dwóch ele­men­tów (np. dwóch mię­śni) lub dwóch ukła­dów or­ga­niz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wza­jem­na wro­gość, sprzecz­ność, prze­ciw­staw­ność sił, zasad, osób

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntaˈɡɔ̃ɲism̥, AS: ãntagõńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antagonista m., antagonistka ż., antagonizowanie n.

 przym. antagonistyczny

 przysł. antagonistycznie

Wiktionary


antagonizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­wo­ły­wa­nie mię­dzy kimś wro­go­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antagonizm m., antagonista m., antagonistka ż.

 czas. antagonizować

 przym. antagonistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konfliktowanie, skłócanie, poróżnianie; wsadzanie kija w mrowisko

Wiktionary


antagonizować

do­pro­wa­dzać osoby lub grupy osób do wza­jem­nej wro­go­ści; kon­flik­to­wać, skłó­cać, po­róż­niać


SJP.pl


antagonizujący

taki, który wpro­wa­dza wza­jem­ną wro­gość, skłó­ca­ją­cy ludzi lub śro­do­wi­ska


SJP.pl


antakya

[czy­taj: an­tak­ja] mia­sto w Tur­cji; An­tio­chia


SJP.pl


antall

[czy­taj: ontol] naz­wi­sko


SJP.pl


antalya

[czy­taj: an­tal­ja] mia­sto w Tur­cji


SJP.pl

An­ta­lya ( Αττάλεια – "Attália", At­ta­lea) – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Tur­cji, nad za­to­ką An­ta­lya na Morzu Śró­dziem­nym, w sta­ro­żyt­nej kra­i­nie Pam­fi­lia, u po­łud­nio­wych pod­nó­ży gór Ta­u­rus, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny pro­win­cji An­ta­lya. Ku­rort wy­po­czyn­ko­wy Ri­wie­ry Tu­rec­kiej.

Wikipedia


antananarywa

sto­li­ca Ma­da­ga­ska­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Ma­da­ga­ska­ru;

Wiktionary

An­ta­na­na­ry­wa ("An­ta­na­na­ri­vo", po­tocz­nie "Tana") – sto­li­ca Ma­da­ga­ska­ru i pro­win­cji An­ta­na­na­ry­wa. Po­ło­żo­na jest w środ­ko­wej czę­ści wyspy, nad rzeką Ikopa, na wy­so­ko­ści ok. 1400 m n.p.m. An­ta­na­na­ry­wa jest naj­więk­szym mia­stem na wy­spie, sta­no­wią­cym cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne, go­spo­dar­cze, na­u­ko­we i ko­mu­ni­ka­cyj­ne kraju. Roz­wi­nął się tu prze­mysł spo­żyw­czy, ty­to­nio­wy i włó­kien­ni­czy. Znaj­du­ją się tu wyż­sze uczel­nie Uni­ver­si­ty of Ma­da­ga­scar oraz Collège Rural d'Am­ba­to­be.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãntãnãnaˈrɨva, AS: ãntãnãnaryva

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antananarywczyk mos., Antananarywka ż.

 przym. antananarywski

Wiktionary


antananarywczyk

miesz­ka­niec An­ta­na­na­ry­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­ta­na­na­ryw­czyk. (miesz­ka­niec An­ta­na­na­ry­wy)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntãnãnaˈrɨft͡ʃɨk, AS: ãntãnãnaryfčyk

Wiktionary


antananarywka

miesz­kan­ka An­ta­na­na­ry­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­ta­na­na­ryw­ka. (miesz­kan­ka An­ta­na­na­ry­wy)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntãnãnaˈrɨfka, AS: ãntãnãnaryfka

Wiktionary


antananarywski

→ An­ta­na­na­ry­wa (sto­li­ca Ma­da­ga­ska­ru)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta An­ta­na­na­ry­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntãnãnaˈrɨfsʲci, AS: ãntãnãnaryfsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antananarywa ż., Antananarywczyk mos., Antananarywka ż.

Wiktionary


antar

ro­dzaj ryb z ro­dzi­ny no­to­te­nio­wa­tych; kły­kacz


SJP.pl


antares

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (1.1) astr. naj­ja­śniej­sza gwia­zda w gwia­zdo­zbio­rze Skor­pio­na;

Wiktionary

An­ta­res ("Alfa Scor­pii", "α Sco") – naj­ja­śniej­sza gwia­zda w gwia­zdo­zbio­rze Skor­pio­na. Jest od­da­lo­na od Słoń­ca o około 550 lat świetl­nych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãnˈtarɛs, AS: ãntares

Wiktionary


antarktozaur

ro­dzaj za­u­ro­po­da z grupy ty­ta­no­za­u­rów


SJP.pl

An­tark­to­za­ur ("An­tarc­to­sa­u­rus") – ro­dzaj za­u­ro­po­da z grupy ty­ta­no­za­u­rów.

Wikipedia


antarktyczny

→ An­tark­ty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z An­tark­ty­ką

Wiktionary

Patrz:

Antarktyka

Przykłady

 (1.1) Skąd po­cho­dzi czer­wo­na woda na an­tark­tycz­nym lo­dow­cu?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antarktyka ż.

Wiktionary


antarktyda

kon­ty­nent w re­jo­nie An­tark­ty­ki na pół­ku­li po­łud­nio­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kon­ty­nent, na któ­rym znaj­du­je się bie­gun po­łud­nio­wy;

Wiktionary

An­tark­ty­da – kon­ty­nent po­ło­żo­ny naj­da­lej na po­łud­nie Ziemi, na któ­rym znaj­du­je się ge­o­gra­ficz­ny bie­gun po­łud­nio­wy. Jest po­ło­żo­ny w re­jo­nie An­tark­ty­ki na pół­ku­li po­łud­nio­wej, nie­mal w ca­ło­ści na po­łud­nie od koła pod­bie­gu­no­we­go i oto­czo­ny przez Ocean Po­łud­nio­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­tark­ty­dę od­krył w 1820 roku ro­syj­ski ad­mi­rał Fa­bian Bel­lings­ha­u­sen.

 (1.1) Tem­pe­ra­tu­ra na An­tark­ty­dzie spada po­ni­żej −90 °C.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntarkˈtɨda, AS: ãntarktyda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antarktyka ż.

 przym. antarktydzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Biały Kontynent, biały kontynent, szósty kontynent

Wiktionary


antarktydzki

→ An­tark­ty­da


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geogr. rzad. zwią­za­ny z An­tark­ty­dą

Wiktionary

Patrz:

Antarktyda

Powiązane:

 rzecz. Antarktyda ż.

Wiktionary


antarktyka

ob­szar na pół­ku­li po­łud­nio­wej, który obej­mu­je An­tark­ty­dę wraz z lą­do­lo­da­mi oraz ota­cza­ją­cy­mi ją wo­da­mi i wy­spa­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rejon globu ziem­skie­go od bie­gu­na po­łud­nio­we­go do 60° sze­ro­ko­ści ge­o­gra­ficz­nej po­łud­nio­wej, obej­mu­ją­cy An­tark­ty­dę, jej lą­do­lód oraz ota­cza­ją­ce je wody;

Wiktionary

An­tark­ty­ka – część świa­ta znaj­du­ją­ca się na pół­ku­li po­łud­nio­wej, która obej­mu­je An­tark­ty­dę oraz ota­cza­ją­cy ją Ocean Po­łud­nio­wy i po­ło­żo­ne na nim wyspy. Mię­dzy­na­ro­do­wo uz­na­wa­ną gra­ni­cą An­tark­ty­ki jest rów­no­leż­nik 60°S.

Sta­tus praw­ny An­tark­ty­ki i doz­wo­lo­ną w tej czę­ści świa­ta dzia­łal­ność okre­śla Układ An­tark­tycz­ny i po­wią­za­ne umowy, sta­no­wią­ce mię­dzy­na­ro­do­we po­ro­zu­mie­nia (wśród sy­gna­ta­riu­szy jest także Pol­ska).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sowy spo­ty­ka się na całym świe­cie z wy­jąt­kiem An­tark­ty­ki, więk­szej czę­ści Gren­lan­dii i in­nych od­le­głych wysp.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtarktɨka, AS: ãntarktyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antarktyda ż., Arktyka ż., Subantarktyka ż.

 przym. antarktyczny, arktyczny

Wiktionary


antas

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Antas – mia­sto w Bra­zy­lii
  • Antas – po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej
  • Antas – mia­sto i gmina w Hisz­pa­nii
  • Antas – miej­sco­wość w gmi­nie Espo­sen­de
  • Antas – miej­sco­wość w gmi­nie Pe­nal­va do Ca­ste­lo
  • Antas – miej­sco­wość w gmi­nie Pe­ne­do­no
  • Antas – miej­sco­wość w gmi­nie Vila Nova de Famalicão

Wikipedia


antazolina

lek oku­li­stycz­ny sto­so­wa­ny w aler­gii


SJP.pl

An­ta­zo­li­na ( an­ta­zo­li­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na ety­le­no­dia­mi­ny, na­le­żą­ca do grupy an­ta­go­ni­stów re­cep­to­ra H1 I ge­ne­ra­cji.

Wikipedia


antał

dawna miara ob­ję­to­ści pły­nów - około ćwierć dużej becz­ki; także becz­ka o ta­kiej ob­ję­to­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) becz­ka uży­wa­na do prze­cho­wy­wa­nia wina i in­nych trun­ków;

 (1.2) za­war­tość an­ta­ła (1.1)

Wiktionary

Antał, ina­czej na­zy­wa­ny ćwierć­becz­ką – dawna jed­nost­ka ob­ję­to­ści sto­so­wa­na na zie­miach pol­skich przed 1764 ro­kiem. 1 Antał od­po­wia­dał 18 garn­com. Po­ło­wę an­ta­łu sta­no­wił an­ta­łek (zwany też ach­te­lem) - 9 garn­ców. Antał sta­no­wił ele­ment sy­ste­mu becz­ko­we­go, sto­so­wa­ne­go na daw­nych zie­miach pol­skich do mie­rze­nia ob­ję­to­ści pły­nów dla celów hand­lo­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­bra­no się wresz­cie do po­dziem­nych skle­pów i ty­sią­ce flach i gą­sio­rów ga­si­ło nie­na­sy­co­ne gar­dzie­le. A gdy wy­to­czo­no smo­li­ste becz­ki i an­ta­ły, pi­ja­ty­ka stała się po­wszech­na. Pito z flach i gą­sio­rów, pito ko­cioł­ka­mi, pito pro­sto z be­czek, pito z kałuż roz­la­nych – pito do ostat­nie­go tchu, na śmierć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãntaw, AS: ãntau̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antałek

Wiktionary

Synonimy:

daw. ćwierćbeczek

Wiktionary


antałek

1. be­czuł­ka o po­jem­no­ści po­ło­wy lub trze­ciej czę­ści an­ta­ła;
2. pół an­ta­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mała be­czuł­ka uży­wa­na do prze­cho­wy­wa­nia wina i in­nych trun­ków o ob­ję­to­ści dwóch wia­der lub po­ło­wy an­ta­ła

 (1.2) za­war­tość an­tał­ka (1.1)

 (1.4) pot. gru­bas

 (1.5) daw. przen. żart. głowa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ba­ra­ba­szu, przy­nieś an­ta­łek i szklan­ki!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtawɛk, AS: ãntau̯ek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antał m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) achtel

Wiktionary


antałkowy

przy­miot­nik od: an­ta­łek


SJP.pl


antałowicz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. żart. osoba na­du­ży­wa­ją­ca al­ko­ho­lu, „pil­nu­ją­ca an­ta­łów”

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntaˈwɔvʲit͡ʃ, AS: ãntau̯ovʹič

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kufel, pijak, moczymorda, dusikufel

Wiktionary


antałowy

przy­miot­nik od: antał


SJP.pl


antałówka

osied­le i wzgó­rze w Za­ko­pa­nem


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­ta­łów­ka – osied­le i wzgó­rze w Za­ko­pa­nem
  • An­ta­łów­ka – przy­sió­łek Ko­ście­li­ska w po­wie­cie ta­trzań­skim

Wikipedia


antczak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Ant­czak − pol­ski dzien­ni­karz, sa­mo­rzą­do­wiec, poseł na Sejm
  • Bo­gu­mił Ant­czak − pol­ski aktor te­a­tral­ny, fil­mo­wy i te­le­wi­zyj­ny, lek­tor
  • Bro­ni­sław Ant­czak − pol­ski ma­ry­narz, poseł na Sejm
  • Ed­mund Ant­czak − pol­ski lek­ko­at­le­ta
  • Hen­ryk Ant­czak − pol­ski eko­no­mi­sta i sa­mo­rzą­do­wiec
  • Hen­ryk Ant­czak − pol­ski siat­karz
  • Jacek Ant­czak − pol­ski re­por­ter
  • Jan Ant­czak − pol­ski dzia­łacz opo­zy­cyj­ny i sa­mo­rzą­do­wiec
  • Jerzy Ant­czak − pol­ski re­ży­ser te­a­tral­ny i fil­mo­wy
  • Ma­rian Ant­czak − poseł na Sejm
  • Piotr Ant­czak − pol­ski aktor te­a­tral­ny, fil­mo­wy i te­le­wi­zyj­ny, mar­ke­tin­go­wiec
  • Roman Ant­czak − pol­ski bok­ser

Wikipedia


antecedencja

1. (wyraz zwy­kle uży­wa­ny w licz­bie mno­giej) fakt po­prze­dza­ją­cy stan obec­ny; an­te­ce­dens;
2. ero­zyj­ne dzia­ła­nie rzeki, prze­ci­na­ją­cej grzbiet gór­ski w cza­sie jego wy­pię­trza­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) książk. ina­czej: an­te­ce­den­cje

 (1.2) liter. ina­czej: an­te­ce­den­cje

Wiktionary

An­te­cen­den­cja (łac. "an­te­ce­den­tia" – wy­prze­dze­nie) – zja­wi­sko prze­cię­cia grzbie­tu gór­skie­go przez rzekę do niego pro­sto­pa­dłą w trak­cie jego wy­pię­trza­nia. Wsku­tek an­te­ce­den­cji rzeka nie zmie­nia swego ko­ry­ta i two­rzy prze­ło­my w któ­rych jej bieg przy­po­mi­na bieg rzeki ni­zin­nej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãntɛt͡sɛˈdɛ̃nt͡sʲja, AS: ãntecedẽncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antecedencje nmos., antecedens m., antecesor m.

 przym. antecedentny

 przysł. antecedentnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antecedencje, anteriora, antecedensy

Wiktionary


antecedencje

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) książk. zda­rze­nia, oko­licz­no­ści po­prze­dza­ją­ce jakiś fakt, ko­niecz­ny do jego zro­zu­mie­nia

 (1.2) liter. w ut­wo­rach dra­ma­tycz­nych i nar­ra­cyj­nych: wy­da­rze­nia po­prze­dza­ją­ce wła­ści­wą akcję, bez któ­rych jej prze­bieg jest niez­ro­zu­mia­ły; za­war­te są w pro­lo­gu lub też w wy­po­wie­dziach nar­ra­to­ra czy po­sta­ci

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Przy­kła­dem an­te­ce­den­cji w li­te­ra­tu­rze może być „Pa­mięt­nik sta­re­go su­biek­ta” w „Lalce” Bo­le­sła­wa Prusa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɛt͡sɛˈdɛ̃nt͡sʲjɛ, AS: ãntecedẽncʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antecedens m., antecesor m., antecedencja nmos.

 przym. antecedentny

 przysł. antecedentnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antecedencja, anteriora, antecedensy

Wiktionary


antecedens

1. fakt po­prze­dza­ją­cy stan obec­ny; an­te­ce­den­cja;
2. w lo­gi­ce: część zda­nia wa­run­ko­we­go roz­po­czy­na­ją­ca się od "je­że­li"; po­przed­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) coś, co po­prze­dza coś in­ne­go; uprzed­nie zda­rze­nie; wcze­śniej­szy ele­ment

 (1.2) log. po­przed­nik im­pli­ka­cji – część zda­nia wa­run­ko­we­go, która okre­śla wa­ru­nek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antecedencja nmos., antecedencje nmos.

Wiktionary


antecedentny

1. po­prze­dza­ją­cy stan obec­ny; uprzed­ni;
2. an­te­ce­dent­ny prze­łom rzecz­ny - prze­łom rzecz­ny pow­sta­ły w wy­ni­ku po­wol­ne­go wy­pię­trze­nia się oto­cze­nia spo­wo­do­wa­ne­go ru­cha­mi gó­rot­wór­czy­mi


SJP.pl


antecesor

prze­sta­rza­le o an­te­na­cie (przod­ku ja­kiejś ro­dzi­ny)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. ktoś, kto był wcze­śniej w linii ge­ne­a­lo­gicz­nej lub urzęd­ni­czej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziad pani Glin­ko­wej od an­te­ce­so­rów pana Kurd­wa­now­skie­go kupił tę wio­skę, która go teraz tak mocno ten­to­wa­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antecedencja nmos., antecedencje nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przodek, poprzednik

Wiktionary


antecesorka

→ an­te­ce­sor


SJP.pl

Patrz:

antecesor

antecki

naz­wi­sko


SJP.pl


antedatowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. pod­pi­sy­wa­nie cze­goś z wcze­śniej­szą datą niż fak­tycz­na data pow­sta­nia do­ku­men­tu

Wiktionary

Powiązane:

 czas. antedatować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antydatowanie

Wiktionary


antedatować

wpi­sy­wać (wpi­sać) na do­ku­men­cie datę wcze­śniej­szą od fak­tycz­nej; an­ty­da­to­wać (czę­ściej)


SJP.pl


antefiks

ele­ment de­ko­ra­cyj­ny, naj­czę­ściej w kształ­cie pal­me­ty, umie­szczo­ny wzdłuż okapu dachu, ma­sku­ją­cy od fron­tu rząd da­chó­wek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. de­ko­ra­cyj­ny ele­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny końca da­chó­wek wzdłuż okapu dachu, spo­ty­ka­ny w ar­chi­tek­tu­rze an­tycz­nej

Wiktionary

An­te­fiks – ele­ment de­ko­ra­cyj­ny, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla an­tycz­nej ar­chi­tek­tu­ry grec­kiej i rzym­skiej, w po­sta­ci płyt­ki z ka­mie­nia lub czę­ściej z te­ra­ko­ty, ozdo­bio­ny pła­sko­rzeź­bą w kształ­cie pal­me­ty, głowy ludz­kiej lub zwie­rzę­cej itp. Płyt­kę usta­wia­no na gzym­sie, wzdłuż okapu, w celu za­sło­nię­cia wi­do­ku na po­kry­cie dachu, za­miast simy.

Wikipedia


antek

w ję­zy­ku po­tocz­nym: ulicz­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. psot­ny chło­pak

Wiktionary

Zo­bacz też: Antek (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Antek – no­we­la Bo­le­sła­wa Prusa z roku 1880. Po­dej­mu­je te­ma­ty­kę trud­ne­go życia na wsi w XIX wieku, a co za tym idzie nie­łat­we­go losu dzie­ci. Jako głów­ne pro­ble­my XIX-wiecz­nej wsi zo­sta­ły uka­za­ne za­co­fa­nie lud­no­ści, wy­ko­rzy­sty­wa­nie dzie­ci do cięż­kich prac oraz brak moż­li­wo­ści kształ­ce­nia i roz­wi­ja­nia ta­len­tów przez dzie­ci i mło­dzież.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Antoniewicz mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) andrus, gawrosz, łobuziak, ulicznik

Wiktionary


antekliza

roz­le­głe wy­pię­trze­nie sko­ru­py ziem­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. roz­le­głe, bar­dzo ła­god­ne wy­pię­trze­nie struk­tur warstw skal­nych w obrę­bie plat­for­ma­at­for­my kon­ty­nen­tal­nej

Wiktionary

W ge­o­lo­gii an­te­kli­za to wy­pu­kła struk­tu­ra tek­to­nicz­na o re­gio­nal­nych roz­mia­rach w obrę­bie plat­for­my kon­ty­nen­tal­nej, obej­mu­ją­ca za­rów­no jej fun­da­ment jak i po­kry­wę osa­do­wą.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) wyniesienie

Wiktionary


antemion

sta­ro­żyt­ny or­na­ment ze sty­li­zo­wa­nych liści, wici i kwia­tów; ant­he­mion


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. or­na­ment ro­ślin­ny w kształ­cie sty­li­zo­wa­nych liści i kwia­tów

Wiktionary

An­te­mion, ant­he­mion (gr. "anthémion" - "kwia­tek") – sta­ro­żyt­ny pa­so­wy or­na­ment skła­da­ją­cy się z ze­sta­wio­nych na­prze­mien­nie mo­ty­wów pal­me­ty i lo­to­su lub dwóch typów pal­me­ty (formy ot­war­tej i zam­knię­tej). Wy­stę­pu­je po­wszech­nie w grec­kiej i rzym­skiej de­ko­ra­cji ar­chi­tek­to­nicz­nej i ma­lar­stwie wa­zo­wym. Prze­ję­ty przez sztu­kę no­wo­żyt­ną, szcze­gól­nie po­pu­lar­ny w kla­sy­cyz­mie.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. anthemion

Wiktionary


antemiusz

imię mę­skie


SJP.pl

Pro­ko­piusz An­te­miusz, "Pro­co­pius Ant­he­mius" (ok. 415, zm. 11 lipca 472 w Rzy­mie) – ce­sarz za­chod­nio­rzym­ski od 12 kwiet­nia 467 do 11 lipca 472 roku n.e. Jego żoną była Eu­fe­mia – je­dy­na córka ce­sa­rza Mar­cja­na.

Wikipedia


antena

urzą­dze­nie sta­no­wią­ce ele­ment każ­de­go na­daj­ni­ka lub od­bior­ni­ka, wy­sy­ła­ją­ce albo od­bie­ra­ją­ce fale ra­dio­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urzą­dze­nie słu­żą­ce do za­mia­ny fal elek­tro­ma­gne­tycz­nych na sy­gnał elek­trycz­ny i od­wrot­nie;

 (1.2) pot. uczn. więz. ucho (zaz­wy­czaj w lm.)

Wiktionary

An­te­na – urzą­dze­nie za­mie­nia­ją­ce fale elek­tro­ma­gne­tycz­ne na sy­gnał elek­trycz­ny i od­wrot­nie.

Jest nie­zbęd­nym ele­men­tem skła­do­wym każ­de­go sy­ste­mu ra­dio­ko­mu­ni­ka­cji. W XX wieku naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ne były an­te­ny od­bior­ni­ków ra­dio­wych i te­le­wi­zyj­nych, na­to­miast w wieku XXI an­te­na czę­ściej ko­ja­rzo­na jest z ele­men­tem wy­po­sa­że­nia radia sa­mo­cho­do­we­go, bez­prze­wo­do­wych sieci kom­pu­te­ro­wych lub z od­bio­rem sy­gna­łów TV z sa­te­li­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie mam ka­blów­ki, więc do te­le­wi­zo­ra po­dłą­czy­łem an­te­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɛ̃na, AS: ãntẽna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. antenka ż.

 przym. antenowy

Wiktionary


antenacki

przy­miot­nik od: an­te­nat


SJP.pl


antenat

przo­dek ja­kiejś ro­dzi­ny; an­te­ce­sor (prze­sta­rza­łe)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) podn. przo­dek, za­rów­no ze stro­ny ojca, jak i matki; dziad, pra­dziad

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie będę za­głę­bia­ła się w mę­czą­ce szcze­gó­ły do­ty­czą­ce moich an­te­na­tów. Oka­za­ło się to nie­for­tun­ną przesz­ko­dą póź­niej, gdy (…) mu­sia­łam za­pa­mię­tać do­kład­nie, jak każdy z dwu­dzie­stu oso­bli­wych nie­miec­kich domów pa­nu­ją­cych jest ze sobą spo­krew­nio­ny (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. antenatka

 przym. antenacki

Wiktionary


antenatka

→ an­te­nat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta na­le­żą­ca do wcze­śniej­sze­go po­ko­le­nia danej ro­dzi­ny

Wiktionary

Patrz:

antenat

Przykłady

 (1.1) Ro­do­we klej­no­ty na­le­ża­ły kie­dyś do an­te­nat­ki, która przy­by­ła tu z Pro­wan­sji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. antenat mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przodkini

Wiktionary


antenka

mała an­te­na; zdrob­nie­nie od: an­te­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mała an­te­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antena ż.

Wiktionary


antenkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy an­ten­kę


SJP.pl


antenkowy

→ an­ten­ka


SJP.pl

Patrz:

antenka

antenor

w mi­to­lo­gii grec­kiej: Tro­jań­czyk i do­rad­ca Pria­ma


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­te­nor – po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej
  • An­te­nor z Aten – rzeź­biarz dzia­ła­ją­cy w sta­ro­żyt­nej Gre­cji
  • An­te­nor – jeden z bo­ha­te­rów Od­pra­wy po­słów grec­kich Jana Ko­cha­now­skie­go

Wikipedia


antenorowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­te­no­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


antenowaty

przy­po­mi­na­ją­cy an­te­nę


SJP.pl


antenowy

1. przy­miot­nik od: an­te­na; od­no­szą­cy się do an­te­ny;
2. od­no­szą­cy się do pro­gra­mów ra­dio­wych lub te­le­wi­zyj­nych


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z an­te­ną, do­ty­czą­cy an­te­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antena ż.

Wiktionary


anteny

urzą­dze­nie sta­no­wią­ce ele­ment każ­de­go na­daj­ni­ka lub od­bior­ni­ka, wy­sy­ła­ją­ce albo od­bie­ra­ją­ce fale ra­dio­we


SJP.pl


antepedium

w śred­nio­wie­czu: za­sło­na gór­nej czę­ści oł­ta­rza; an­te­pen­dium; fron­ta­le


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. kośc. bo­ga­to zdo­bio­ne za­kry­cie lub za­sło­na dol­nej czę­ści (pod­sta­wy) sta­łe­go oł­ta­rza chrze­ści­jań­skie­go

Wiktionary

An­te­pe­dium (rów­nież an­te­pen­dium, fron­ta­le) – bo­ga­to zdo­bio­ne za­kry­cie lub za­sło­na za­kry­wa­ją­ca pod­sta­wę (sti­pes) sta­łe­go oł­ta­rza chrze­ści­jań­skie­go.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. antependium

Wiktionary


antependium

w śred­nio­wie­czu: za­sło­na gór­nej czę­ści oł­ta­rza; an­te­pe­dium; fron­ta­le


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kośc. ozdob­ne za­kry­cie (tka­ni­na albo rza­dziej płyta z me­ta­lu lub drew­na) przed­niej czę­ści pod­sta­wy oł­ta­rza chrze­ści­jań­skie­go

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. antepedium

Wiktionary


antepozycja

po­zy­cja wy­ra­że­nia po­prze­dza­ją­ce­go dane wy­ra­że­nie


SJP.pl


anteridium

mę­skie ga­me­tan­gium, miej­sce wyt­wa­rza­nia plem­ni­ków; an­te­ry­dium, plem­nia


SJP.pl


anteriora

wy­pad­ki po­prze­dza­ją­ce ja­kieś zda­rze­nie; an­te­ce­den­cje


SJP.pl


anteros

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bóg i uo­so­bie­nie mi­ło­ści odw­za­jem­nio­nej lub mi­ło­ści nie­odw­za­jem­nio­nej i zem­sty za mi­łość odrzu­co­ną;

 (1.2) rzad. imię|pol­ski|m.;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 1943;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­te­ros (łac. An­te­rus) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bóg i uo­so­bie­nie mi­ło­ści odw­za­jem­nio­nej lub mi­ło­ści nie­odw­za­jem­nio­nej i zem­sty za zdra­dzo­ną mi­łość
  • An­te­ros (łac. An­te­rus) – pa­pież, świę­ty Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go i Cerk­wi pra­wo­sław­nej
  • An­te­ros – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 1943
  • Anter (An­te­ros, An­te­rus) – imię mę­skie

Wikipedia

Powiązane:

 przym. Anterosowy

 zob. Anter.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) war. Anter

Wiktionary


anterozoid

plem­nik ple­chow­ców


SJP.pl


anterydium

mę­skie ga­me­tan­gium, miej­sce wyt­wa­rza­nia plem­ni­ków; plem­nia, an­te­ri­dium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) biol. ga­me­tan­gium mę­skie, czyli na­rząd wyt­wa­rza­ją­cy ga­me­ty mę­skie (plem­ni­ki / an­te­ro­zo­i­dy) u róż­nych grup or­ga­niz­mów za­rod­ni­ko­wych

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) plemnia

Wiktionary


anteusz

w mi­to­lo­gii grec­kiej: syn Po­sej­do­na i Gai


SJP.pl


anteuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­te­u­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


anthem

nie­li­tur­gicz­ny utwór chó­ral­ny; ro­dzaj mo­te­tu lub kan­ta­ty


SJP.pl

Ant­hem ("ang. hymn") – an­gli­kań­ski nie­li­tur­gicz­ny utwór chó­ral­ny z tek­stem an­giel­skim. Od­po­wied­nik mo­te­tu w mu­zy­ce ka­to­lic­kiej i pro­te­stanc­kiej, a po wpro­wa­dze­niu basso con­ti­nuo i stylu "con­cer­ta­to" – kan­ta­ty. Tek­sty ant­he­mów ogra­ni­cza­ły się, w prze­ci­wień­stwie do kon­ty­nen­tal­nych kan­tat, do psal­mów.

Wikipedia


anthemion

sta­ro­żyt­ny or­na­ment ze sty­li­zo­wa­nych liści, wici i kwia­tów; an­te­mion


SJP.pl


anthony

[czy­taj: ANtony] obce imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni
  • Ant­ho­ny – mia­sto w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Har­per
  • Ant­ho­ny – mia­sto w sta­nie Nowy Mek­syk, w hrab­stwie Doña Ana
  • Ant­ho­ny – miej­sco­wość w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie El Paso
  • Ant­ho­ny (ang. Ant­ho­ny Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Nor­man
  • Ant­ho­ny (ang. Ant­ho­ny Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Ly­co­ming
  • Ant­ho­ny (ang. Ant­ho­ny Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Mon­to­ur
  • Ant­ho­ny Is­land – wyspa na Pa­cy­fi­ku u wy­brze­ży Ko­lum­bii Bry­tyj­skiej, obiekt z listy UNESCO
  • HMS „Ant­ho­ny” – nazwa bry­tyj­skich okrę­tów
  • USS „Ant­ho­ny” – nazwa ame­ry­kań­skich okrę­tów

Wikipedia


anthotyro

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spoż. tra­dy­cyj­ny grec­ki ser, ro­dzaj ko­zie­go lub ow­cze­go twa­ro­gu z do­dat­kiem ser­wat­ki i mleka, wyt­wa­rza­ny w dwóch ro­dza­jach: świe­żej i lekko doj­rze­wa­ją­cej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świe­że ant­ho­ty­ro sma­ku­je mi na śnia­da­nie z mio­dem i owo­ca­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntxɔˈtɨrɔ, AS: ãntχotyro

Wiktionary


anti-aging

[czy­taj: anti-ej­dżing] o kos­me­ty­kach, za­bie­gach itp.: spo­wal­nia­ją­cy pro­ces sta­rze­nia; anti-agin­go­wy


SJP.pl


anti-agingowy

[czy­taj: anti-ej­dżin­go­wy] o kos­me­ty­kach, za­bie­gach itp.: spo­wal­nia­ją­cy pro­ces sta­rze­nia; anti-aging


SJP.pl


antibes

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) miej­sco­wość i gmina we Fran­cji

Wiktionary

An­ti­bes (, Antíbol) – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Pro­wan­sja-Alpy-La­zu­ro­we Wy­brze­że, w de­par­ta­men­cie Alpy Nad­mor­skie. Znane ką­pie­li­sko i oś­ro­dek wy­po­czyn­ko­wy nad Mo­rzem Śró­dziem­nym.

We­dług da­nych na rok 2018 gminę za­miesz­ki­wa­ło 74 047 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 2796,3 osoby/km² (wśród 963 gmin re­gio­nu Pro­wan­sja-Alpy-La­zu­ro­we Wy­brze­że An­ti­bes pla­su­je się na 6. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 385.).

Wikipedia


anticol

[czy­taj: an­ti­kol] nazwa hand­lo­wa leku sto­so­wa­ne­go w le­cze­niu uza­leż­nie­nia od al­ko­ho­lu, za­wie­ra­ją­ce­go di­sul­fi­ram; Espe­ral, An­ta­bus, An­ti­kol


SJP.pl


antidotum

od­trut­ka; an­ty­do­tum;
1. sub­stan­cja lik­wi­du­ją­ca lub an­ta­go­ni­zu­ją­ca dzia­ła­nie tru­ciz­ny na or­ga­nizm; an­ty­dot;
2. w prze­no­śni: śro­dek mo­gą­cy za­ra­dzić cze­muś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przen. śro­dek za­rad­czy

 (1.2) zob. od­trut­ka.

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Nie ist­nie­je swo­i­ste an­ti­do­tum na za­tru­cie ako­ni­ty­ną, ale przy na­tych­mia­sto­wej opie­ce przedsz­pi­tal­nej można pró­bo­wać ra­to­wać pa­cjen­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntʲiˈdɔtũm, AS: ãntʹidotũm

Wiktionary


antifa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) społ. polit. mię­dzy­na­ro­do­wy, nie­for­mal­ny an­ty­fa­szy­stow­ski ruch spo­łecz­ny luź­nych, nie­po­wią­za­nych grup mło­dzie­żo­wych, sta­no­wią­cy si­ło­we ramię or­ga­ni­za­cji le­wi­co­wych i pro­spo­łecz­nych;

Wiktionary

Ta stro­na do­ty­czy wy­łącz­nie ruchu an­ti­fy, który jest czę­ścią szer­sze­go po­ję­cia antyfaszyzmuAntifa (od An­ti­fas­chi­stis­che Ak­tion „Akcja An­ty­fa­szy­stow­ska” i Anti-Fa­scist Ac­tion, AFA „Akcja An­ty­fa­szy­stow­ska”) – zbior­cze okre­śle­nie uży­wa­ne wobec zde­cen­tra­li­zo­wa­nych śro­do­wisk, grup i ak­ty­wi­stów dzia­ła­ją­cych prze­ciw­ko fa­szyz­mo­wi i innym for­mom skraj­nej pra­wi­cy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­stęp od­wo­ła­no po pro­te­stach An­ti­fy, za­rzu­ca­ją­cej mu­zy­kom ze­spo­łów ra­sizm i an­ty­se­mi­tyzm.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antifowiec m., antifiarz mos., antifiara ż.

 przym. antifowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Akcja Antyfaszystowska

Wiktionary


antifiarz

czło­nek An­ti­fy - nie­for­mal­ne­go ruchu an­ty­fa­szy­stow­skie­go, uwa­ża­ne­go rów­nież za sub­kul­tu­rę


SJP.pl


antigua

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa po­ło­żo­na na Ka­ra­i­bach, w ar­chi­pe­la­gu Ma­łych An­ty­li, na­le­żą­ca do Wysp Na­wietrz­nych;

Wiktionary

An­ti­gua – wyspa po­ło­żo­na na Ka­ra­i­bach, w ar­chi­pe­la­gu Ma­łych An­ty­li, na­le­żą­ca do Wysp Na­wietrz­nych. Wcho­dzi w skład pań­stwa An­ti­gua i Bar­bu­da. Zaj­mu­je po­wierzch­nię 280 km². Na wy­spie po­ło­żo­na jest sto­li­ca kraju, Saint John’s.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Antiguańczyk mos., Antiguanka ż.

 przym. antiguański

Wiktionary


antiguanka

oby­wa­tel­ka An­ti­gui i Bar­bu­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka An­ti­gui, wyspy na Ka­ra­i­bach

 (1.2) oby­wa­tel­ka An­ti­gui i Bar­bu­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antigua ż.

:: fm. Antiguańczyk mos.

 przym. antiguański

Wiktionary


antiguańczyk

oby­wa­tel An­ti­gui i Bar­bu­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec An­ti­gui

 (1.2) oby­wa­tel An­ti­gui i Bar­bu­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antigua ż.

:: fż. Antiguanka ż.

 przym. antiguański

Wiktionary


antiguański

przy­miot­nik od:
1. An­ti­gua (wyspa na Morzu Ka­ra­ib­skim lub mia­sto w Gwa­te­ma­li);
2. An­ti­gua i Bar­bu­da (pań­stwo)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z An­ti­guą (wyspą na Ka­ra­i­bach)

 (1.2) zwią­za­ny z An­ti­guą i Bar­bu­dą (pań­stwem na Ka­ra­i­bach)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antiguańczyk mos., Antiguanka ż., Antigua ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) antiguańsko-barbudzki

Wiktionary


antiguańsko-barbudzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­ti­guą i Bar­bu­dą, do­ty­czą­cy An­ti­gui i Bar­bu­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antigua i Barbuda ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antiguański

Wiktionary


antihalo

1. war­stwa sub­stan­cji za­po­bie­ga­ją­ca od­bla­sko­wi na ma­te­ria­le fo­to­gra­ficz­nym;
2. film lub płyta po­kry­te taką sub­stan­cją


SJP.pl

An­ti­ha­lo – war­stwa prze­ci­wod­bla­sko­wa (an­ty­re­flek­cyj­na) na bło­nie fo­to­gra­ficz­nej za­po­bie­ga­ją­ca pow­sta­niu od­bla­sków dzia­ła­ją­cych szkod­li­wie na obraz (halo świetl­ne) i po­lep­sza ostrość szcze­gól­nie jas­nych par­tii obra­zu na bło­nie. Zwy­kle jest to szare lub nie­bie­ska­we za­bar­wie­nie po­dło­ża błony (np.

Wikipedia


antikol

nazwa hand­lo­wa leku sto­so­wa­ne­go w le­cze­niu uza­leż­nie­nia od al­ko­ho­lu, za­wie­ra­ją­ce­go di­sul­fi­ram; An­ta­bus, Espe­ral, An­ti­col


SJP.pl


antinoos

An­ti­no­os ( Ἀντίνοος) – po­stać w mi­to­lo­gii grec­kiej, syn Eu­pej­te­sa. Przy­wód­ca za­lot­ni­ków Pe­ne­lo­py, któ­rzy pod nie­o­bec­ność Ody­se­u­sza nasz­li jego pałac.

Odz­na­czał się bru­tal­no­ścią, pychą i har­do­ścią. Wiódł prym wśród gra­bią­cych ma­ją­tek Ody­se­u­sza za­lot­ni­ków, na­sta­wał na życie Te­le­ma­cha.

Wikipedia


antioch

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

An­tioch ( Ἀντίοχος Antíokhos) – imię mę­skie znane prze­de wszyst­kim jako imię kró­lów z dy­na­stii Se­le­u­cy­dów, wła­da­ją­cej na ob­sza­rach Bli­skie­go i Środ­ko­we­go Wscho­du w okre­sie hel­le­ni­stycz­nym. Imię An­tioch no­si­li także wład­cy Kom­ma­ge­ny, świę­ci oraz inne po­sta­cie hi­sto­rycz­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żydzi ko­cha­li An­tio­cha.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãntʲjɔx, AS: ãntʹi ̯oχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antiochia ż., Antiochenka ż., Antiocheńczyk mos.

 przym. Antiochowy

Wiktionary


antiochenka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­tio­chen­ka. (miesz­kan­ka An­tio­chii)

Wiktionary


antiocheńczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­tio­cheń­czyk. (miesz­ka­niec An­tio­chii)

Wiktionary


antiocheński

→ An­tio­chia; an­tio­chij­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do An­tio­chii, zwią­za­ny z An­tio­chią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ryt an­tio­cheń­ski na­le­ży do ro­dzi­ny wschod­nich li­tur­gii chrze­ści­jań­skich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antiochia ż., Antiocheńczyk mos., Antiochenka ż.

 przym. antiochijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antiochijski

Wiktionary


antiochia

1. hi­sto­rycz­na nazwa po­ło­żo­ne­go obec­nie w Tur­cji mia­sta An­ta­kya;
2. sław­na sto­li­ca grec­kie­go im­pe­rium Se­le­u­ki­dów (300-64 p.n.e.) i rzym­skiej pro­win­cji Syria, za­ło­żo­na na cześć króla An­tio­cha So­te­ra nad rzeką Oron­tes


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. współ­czes­ne mia­sto w po­łud­nio­wej Tur­cji, nad Mo­rzem Śró­dziem­nym;

 (1.2) hist. geogr. sta­ro­żyt­ne mia­sto w po­łud­nio­wej Tur­cji, nad Mo­rzem Śró­dziem­nym;

 (1.3) geogr. to­po­nim, nazwa sze­re­gu miast na świe­cie;

Wiktionary

An­tio­chia ( An­ta­kya lub "Hatay"; hist. "An­tio­chia Sy­ryj­ska", "An­tio­chia koło Dafne, Wiel­ka An­tio­chia, Te­o­po­lis"; ‏أنطاكية‎, trl. "Anṭākiya", trb. "An­ta­ki­ja", Ἀντιόχεια, trl. "An­tio­che­ia") – mia­sto po­ło­żo­ne w Tur­cji nad rzeką Oron­tes ("Asi"), 22 km od brze­gu Morza Śró­dziem­ne­go, u pod­nó­ża góry Sil­pius (ar. "Habib an-Na­dżar"). W sta­ro­żyt­no­ści jedno z naj­waż­niej­szych cen­trów kul­tu­ral­nych, hand­lo­wych, po­li­tycz­nych i re­li­gij­nych ba­se­nu śró­dziem­no­mor­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­tio­chia leży nad Oron­te­sem.

 (1.2) Od 300 roku w An­tio­chii ist­nia­ło bi­skup­stwo.

 (1.2) Przez An­tio­chię prze­bie­gał trakt hand­lo­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antiocheńczyk m., Antiochenka ż., Antioch m.

 przym. antiocheński, antiochijski, Antiochowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) hist. Antiochia Syryjska, Antiochia koło Dafne

Wiktionary


antiochijczyk

miesz­ka­niec An­tio­chii (księ­stwa)


SJP.pl


antiochijka

miesz­kan­ka An­tio­chii (księ­stwa)


SJP.pl


antiochijski

przy­miot­nik od: An­tio­chia; an­tio­cheń­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do An­tio­chii, zwią­za­ny z An­tio­chią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wspól­no­ta an­tio­chij­ska roz­wi­ja­ła się pręż­nie w I i II wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antiochia ż., Antiochenka ż., Antiocheńczyk mos.

 przym. antiocheński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antiocheński

Wiktionary


antiochowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do An­tio­cha, bę­dą­cy jego włas­no­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na tron wstą­pił An­tio­cho­wy syn.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antioch m., Antiochia ż.

Wiktionary


antipasto

za­ką­ska, przy­staw­ka


SJP.pl


antisol

ro­dzaj szkła re­du­ku­ją­ce­go pro­mie­nio­wa­nie pod­czer­wo­ne, sto­so­wa­ne­go w celu uni­knię­cia nad­mier­ne­go na­grza­nia i na­sło­necz­nie­nia po­mie­szcze­nia


SJP.pl


antistina

nazwa hand­lo­wa leku oku­li­stycz­ne­go sto­so­wa­ne­go w aler­gii, za­wie­ra­ją­ce­go an­ta­zo­li­nę; Fe­na­zo­li­na


SJP.pl


antkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


antkowiak

naz­wi­sko


SJP.pl


antkowie

imię mę­skie


SJP.pl


antkowski

→ antek; ło­bu­zer­ski, an­dru­sow­ski, ulicz­ni­kow­ski


SJP.pl


antkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Antka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


antleryt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. rzad­ki mi­ne­rał z grupy siar­cza­nów, Cu3(OH)4SO4;

Wiktionary

Ant­le­ryt – bar­dzo rzad­ki mi­ne­rał z grupy siar­cza­nów.

Naz­wa­ny w 1889 roku przez Wil­lia­ma F. Hil­le­bran­da od miej­sca wy­stę­po­wa­nia - ko­pal­nia Ant­ler w hrab­stwie Mo­ha­ve w Ari­zo­nie.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antlerytowy

Wiktionary


antocyjan

barw­nik wy­stę­pu­ją­cy w soku ko­mór­ko­wym ro­ślin; an­to­cy­ja­ni­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. zwią­zek che­micz­ny na­le­żą­cy do grupy barw­ni­ków ro­ślin­nych, od­po­wie­dzial­ny za czer­wo­ne, fio­le­to­we i nie­bie­skie za­bar­wie­nie wielu owo­ców, wa­rzyw i kwia­tów, ma­ją­cy silne wła­ści­wo­ści an­ty­ok­sy­da­cyj­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antocyjanowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. antocyjanina

Wiktionary


antocyjanina

barw­nik wy­stę­pu­ją­cy w soku ko­mór­ko­wym ro­ślin; an­to­cy­jan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. na­tu­ral­ny barw­nik ro­ślin­ny z grupy fla­wo­no­i­dów

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antocyjan

Wiktionary


antocyjaninowy

→ an­to­cy­ja­ni­na; an­to­cy­ja­no­wy


SJP.pl


antocyjaniny

barw­nik wy­stę­pu­ją­cy w soku ko­mór­ko­wym ro­ślin; an­to­cy­jan


SJP.pl


antocyjanowy

→ an­to­cy­jan; an­to­cy­ja­ni­no­wy


SJP.pl


antocyjany

barw­nik wy­stę­pu­ją­cy w soku ko­mór­ko­wym ro­ślin; an­to­cy­ja­ni­na


SJP.pl

An­to­cy­ja­ny, an­to­cy­ja­ni­ny (E163) – grupa or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych z klasy fla­wo­no­i­dów, bę­dą­cych gli­ko­zy­da­mi, w któ­rych barw­ny­mi agli­ko­na­mi są an­to­cy­ja­ni­dy­ny (zaz­wy­czaj cy­ja­ni­dy­na, pe­lar­go­ni­dy­na lub del­fi­ni­dy­na). Są na­tu­ral­ny­mi barw­ni­ka­mi po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go, wy­stę­pu­ją­cy­mi w wa­ku­o­lach (głów­nie w kwia­tach i owo­cach), w po­sta­ci gra­nu­lek o róż­nej wiel­ko­ści.

Wikipedia


antofalla

An­to­fal­la – stra­to­wul­kan, drugi pod wzglę­dem wy­so­ko­ści czyn­ny wul­kan na Ziemi w pół­noc­no-za­chod­niej Ar­gen­ty­nie w An­dach Środ­ko­wych na pła­sko­wy­żu Puna de Ata­ca­ma. Wy­so­kość 6450 m n.p.m. Szczyt po­kry­wa­ją wiecz­ne śnie­gi.

Wikipedia


antofyllit

mi­ne­rał z grupy am­fi­bo­li, krze­mian ma­gne­zu i że­la­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. miner. mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów;

Wiktionary

An­to­fyl­lit (ant­hop­hyl­lit, an­to­fyl­lin) – mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów (am­fi­bo­li).

Nazwa po­cho­dzi od "łac. Ant­hop­hyl­lum = goź­dzik (goź­dzi­ko­wiec ko­rzen­ny)", uży­wa­ny jako przy­pra­wa ku­chen­na, na­wią­zu­jąc do barwy tego mi­ne­ra­łu. Mi­ne­rał rzad­ki.

Wikipedia


antoine

[czy­taj: antuAN]
1. naz­wi­sko, m.in. André An­to­i­ne (1843-1902) - fran­cu­ski aktor i re­ży­ser;
2. fran­cu­skie imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • DJ An­to­i­ne − szwaj­car­ski DJ
  • An­to­i­ne Cla­ma­ran − fran­cu­ski DJ
  • An­to­ni „An­to­i­ne” Cier­pli­kow­ski − fryz­jer, sty­li­sta
  • An­to­i­ne – miej­sco­wość w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Pike
  • An­to­i­ne (ang. An­to­i­ne Towns­hip) – gmina w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Pike

Wikipedia


antolak

naz­wi­sko


SJP.pl


antolczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­tol­cza­nin. (miesz­ka­niec An­tol­ki)

Wiktionary


antolczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­tol­czan­ka. (miesz­kan­ka An­tol­ki)

Wiktionary


antolecki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy An­tol­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antolka ż., Antolczanin m., Antolczanka ż.

Wiktionary


antologia

pu­bli­ka­cja za­wie­ra­ją­ca wybór ut­wo­rów li­te­rac­kich róż­nych au­to­rów, do­ko­na­ny we­dług wy­raź­nej myśli prze­wod­niej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. wybór (ca­ło­ści lub frag­men­tów) ut­wo­rów li­te­rac­kich po­wią­za­nych wspól­ną cechą, np. ten sam autor, ga­tu­nek, krąg kul­tu­ro­wy;

Wiktionary

An­to­lo­gia (gr. "ἀνθολογία") – po­je­dyn­cza pu­bli­ka­cja albo seria wy­daw­ni­cza wy­da­na dru­kiem lub cykl au­dy­cji ra­dio­wych bądź ko­lek­cja na­grań pły­to­wych itp. bę­dą­ca wy­bo­rem dzieł lub ich frag­men­tów, kilku au­to­rów, po­wią­za­nych okre­ślo­ną te­ma­ty­ką, do­ko­na­na we­dług okre­ślo­nych zasad, opa­trzo­na ty­tu­łem. Dla pu­bli­ka­cji dzieł jed­ne­go au­to­ra sto­su­je się ter­min zbiór opo­wia­dań.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãntɔˈlɔɟja, AS: ãntoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antologista m.

 przym. antologiczny, antologijny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) almanach

Wiktionary


antologiczny

→ an­to­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z an­to­lo­gią, sta­no­wią­cy an­to­lo­gię

Wiktionary

Patrz:

antologia

Powiązane:

 rzecz. antologia ż.

 przym. antologijny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antologijny

Wiktionary


antologie

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) plu­ral|an­to­lo­gia.

Wiktionary


antologijny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z an­to­lo­gią, sta­no­wią­cy an­to­lo­gię

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antologia ż.

 przym. antologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antologiczny

Wiktionary


antologista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która two­rzy lub opra­co­wu­je an­to­lo­gię

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jako an­to­lo­gi­sta ze­brał ut­wo­ry kil­ku­dzie­się­ciu po­e­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antologia ż.

Wiktionary


antologistka

→ an­to­lo­gi­sta


SJP.pl

Patrz:

antologista

anton

obce imię mę­skie


SJP.pl

Anton (2001) – cze­sko-nie­miec­ko-wę­gier­ski se­rial ani­mo­wa­ny dla dzie­ci w wieku 3–6 lat, któ­re­go bo­ha­te­rem jest sied­mio­let­ni chło­piec imie­niem Anton.

Wikipedia


antonescu

[czy­taj: antoNESku] naz­wi­sko


SJP.pl


antoni

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go
  • An­to­ni (1966–2021) – bi­skup Ukra­iń­skie­go Ko­ścio­ła Pra­wo­sław­ne­go Pa­triar­cha­tu Ki­jow­skie­go, na­stęp­nie Ko­ścio­ła Pra­wo­sław­ne­go Ukra­i­ny
  • An­to­ni (1887–1952) – du­chow­ny Ro­syj­skie­go Ko­ścio­ła Pra­wo­sław­ne­go, na­stęp­nie Pol­skie­go Au­to­ke­fa­licz­ne­go Ko­ścio­ła Pra­wo­sław­ne­go
  • An­to­ni (1926–2005) – ru­muń­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • An­to­ni (1867-1943) – bi­skup Ro­syj­skie­go Ko­ścio­ła Pra­wo­sław­ne­go na­ro­do­wo­ści gru­ziń­skiej, świę­ty pra­wo­sław­ny
  • An­to­ni (1815-1878) – ro­syj­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • An­to­ni – du­chow­ny Grec­kie­go Ko­ścio­ła Pra­wo­sław­ne­go
  • An­to­ni (ur. 1979) – ro­syj­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • An­to­ni (1910-1993) – ro­syj­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • An­to­ni – bi­skup czer­ni­how­ski. Spra­wo­wał urząd od 1158 do 1168
  • An­to­ni (?-1474) – pol­ski du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki, fran­cisz­ka­nin
  • An­to­ni (?-1391 lub 1392) – du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki, do­mi­ni­ka­nin lub fran­cisz­ka­nin

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię An­to­ni i je­stem księ­dzem z Czę­sto­cho­wy.

 (1.1) 12 i 17 stycz­nia oraz 5 lipca przy­pa­da­ją imie­ni­ny An­to­nie­go.

 (1.1) Panie An­to­ni, pro­szę nas jutro od­wie­dzić.

 (1.1) [...] Oj­ciec Świę­ty Be­ne­dykt XVI wyz­na­czył Jego Ek­sce­len­cję An­to­nie­go Dzie­mian­kę Ad­mi­ni­stra­to­rem Apo­stol­skim (…) Ar­chi­die­cez­ji Miń­sko-Mo­hy­lew­skiej.

 (1.1) Jest to więc wy­sta­wa dwu­po­ko­le­nio­wa — ucz­niów An­to­nie­go Ke­na­ra i ucz­niów ucz­niów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɔ̃ɲi, AS: ãntõńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antonin mrz., Antonina ż., Antoniowa ż., Antoniówna ż., Antoniostwo lm m., antoninka ż., reg. śl. Antonik mos., reg. śl. Antoniczek mos.

:: war. Antonin mos., Antoniusz mos.

:: zdrobn. Antek mos., Antoś mos., Tosiek mos., Tonek mos.

::: góry|kielce|Jantek {{mos.}}

:: fż. Antonia ż.

 przym.

:: gwara. przest. Antoniowy, Antoninowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Antek, Antoś, Tosiek, Tonek; góry|kielce|Jantek.

Wiktionary


antonia

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­nia Hy­bry­da – wnucz­ka Marka An­to­niu­sza Ora­to­ra
  • An­to­nia – żona Lu­cju­sza Ka­ni­niu­sza Gal­lu­sa
  • An­to­nia – żona Pyt­ho­do­ro­sa
  • An­to­nia Star­sza – babka ce­sa­rza Ne­ro­na.
  • An­to­nia Młod­sza – matka ce­sa­rza Kla­u­diu­sza
  • Kla­u­dia An­to­nia – córka ce­sa­rza Kla­u­diu­sza
  • An­to­nia – córka Marka An­to­niu­sza Ora­to­ra
  • An­to­nia – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostro­łęc­kim, w gmi­nie Łyse
  • An­to­nia – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. szczy­cień­skim, w gmi­nie Ro­zo­gi
  • An­to­nia – twier­dza w sta­ro­żyt­nej Je­ro­zo­li­mie bro­nią­ca do­stę­pu do Świą­ty­ni Je­ro­zo­lim­skiej.
  • An­to­nia – imię żeń­skie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ko­lej­nym punk­tem na li­ście przy­go­to­wa­nej przez An­to­nię, ro­do­wi­tą za­grze­bian­kę, była pi­jal­nia cze­ko­la­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɔ̃ɲja, AS: ãntõńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoni m., Tosia ż.

Wiktionary


antoniak

naz­wi­sko


SJP.pl


antonianin

czło­nek zgro­ma­dze­nia, któ­re­go pa­tro­nem jest św. An­to­ni, opar­te­go na re­gu­le św. Fran­cisz­ka z Asyżu


SJP.pl


antonianka

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr An­to­nia­nek od Chry­stu­sa Króla III Za­ko­nu Re­gu­lar­ne­go św. Fran­cisz­ka z Asyżu


SJP.pl


antonianki

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr An­to­nia­nek od Chry­stu­sa Króla III Za­ko­nu Re­gu­lar­ne­go św. Fran­cisz­ka z Asyżu


SJP.pl

Zgro­ma­dze­nie Sióstr An­to­nia­nek od Chry­stu­sa Króla III Za­ko­nu Re­gu­lar­ne­go św. Fran­cisz­ka z Asyżu (An­to­nian­ki) (łac. "Con­gre­ga­tio So­ro­rum An­to­nia­rum a Chri­sto Rege III Or­di­nis Reg. S. Fran­ci­sci As­si­sien­sis") – żeń­skie ka­to­lic­kie zgro­ma­dze­nie za­kon­ne za­ło­żo­ne w 1936 przez bł. Ana­sta­ze­go Pan­kie­wi­cza w Łodzi.

Wikipedia


antoniczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. świę­ty An­to­ni (także. fi­gur­ka świę­te­go)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antonik mos., Antoni mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Antonik

Wiktionary


antonietta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla­te­go nie­speł­na sied­mio­let­nia An­to­niet­ta za­li­cza­na jest do grona naj­więk­szych mi­sty­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoniewicz mrz., Antosia ż., Tonia ż., Tosia ż., Tośka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Antosia, Tonia, Tosia, Tośka

Wiktionary


antoniewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) pol­ski herb szla­chec­ki uży­wa­ny przez or­miań­ski ród Bołoz An­to­nie­wi­czów;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bołoz An­to­nie­wi­czo­wie – ro­dzi­na szla­chec­ka po­cho­dze­nia or­miań­skie­go
  • An­to­nie­wi­czo­wie herbu Hełm – li­tew­ska ro­dzi­na szla­chec­ka
  • Woj­sym An­to­nie­wi­czo­wie – ro­dzi­na szla­chec­ka z Wiel­ko­pol­ski
  • Znane po­sta­cie
    • Bo­le­sław An­to­nie­wicz – ksiądz, dzia­łacz spo­łecz­ny i nie­pod­le­gło­ścio­wy
    • Jan Bołoz An­to­nie­wicz – pol­ski hi­sto­ryk i te­o­re­tyk sztu­ki
    • Karol Bołoz An­to­nie­wicz – du­chow­ny ka­to­lic­ki, poeta
    • Ka­ta­rzy­na An­to­nie­wicz – pol­ska ak­tor­ka
    • Mi­ko­łaj Bołoz An­to­nie­wicz – poeta, dra­ma­to­pi­sarz i ofi­cer ka­wa­le­rii Wojsk Pol­skich w pow­sta­niu li­sto­pa­do­wym 1830–1831
    • To­masz An­to­nie­wicz – pol­ski dy­plo­ma­ta i urzęd­nik pań­stwo­wy
    • Wło­dzi­mierz An­to­nie­wicz – pol­ski ar­che­o­log, rek­tor Uni­wer­sy­te­tu War­szaw­skie­go, czło­nek PAN
    • Zdzi­sław An­to­nie­wicz – dzien­ni­karz, spor­to­wiec, kra­jo­wy i mię­dzy­na­ro­do­wy sę­dzia pły­wac­ki i mo­to­ro­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasza ro­dzi­na od XVII w. pie­czę­tu­je się An­to­nie­wi­czem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoni m., Antek m., antek m., Antonin m., Antonina ż., Antonin m., Antoniusz m., Antonietta ż., Antonów m., antonówka ż.

 przym. Antkowy

Wiktionary


antoniewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­nie­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. alek­san­drow­skim, w gmi­nie Bąd­ko­wo
  • An­to­nie­wo – ko­lo­nia w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. go­lub­sko-do­brzyń­skim, w gmi­nie Golub-Do­brzyń
  • An­to­nie­wo – część wsi Ruda w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ry­piń­skim, w gmi­nie Ro­go­wo
  • An­to­nie­wo – część wsi Kucz­wa­ły w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. to­ruń­skim, w gmi­nie Chełm­ża
  • An­to­nie­wo – przy­sió­łek wsi Lu­bicz Dolny w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. to­ruń­skim, w gmi­nie Lu­bicz
  • An­to­nie­wo – część wsi Dzi­ko­wo w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. to­ruń­skim, w gmi­nie Obro­wo
  • An­to­nie­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Lu­bień Ku­jaw­ski
  • An­to­nie­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. żniń­skim, w gmi­nie Ła­bi­szyn
  • An­to­nie­wo – część wsi Zie­lo­na w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. cie­cha­now­skim, w gmi­nie Oj­rzeń
  • An­to­nie­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie Ostrów Ma­zo­wiec­ka
  • An­to­nie­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sier­pec­kim, w gmi­nie Go­zdo­wo
  • An­to­nie­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. żu­ro­miń­skim, w gmi­nie Sie­miąt­ko­wo

Wikipedia


antoniewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fran­ci­szek An­to­niew­ski-Ra­czyń­ski (1889-1981) – major ge­o­graf Woj­ska Pol­skie­go, dzia­łacz nie­pod­le­gło­ścio­wy, ka­wa­ler Or­de­ru Vir­tu­ti Mi­li­ta­ri
  • Paweł An­to­niew­ski (ur. 1943) – ukra­iń­ski muzyk i pe­da­gog, dzia­łacz mniej­szo­ści pol­skiej na Ukra­i­nie
  • Rafał An­to­niew­ski (ur. 1980) – pol­ski sza­chi­sta, ar­cy­mistrz
  • Wik­to­ria Cze­chow­ska-An­to­niew­ska (ur. 1929) – pol­ska rzeź­biar­ka i me­da­lier­ka
  • Wi­told An­to­niew­ski (ur. 1919-2007) – pol­ski ad­wo­kat, dzia­łacz, major
  • Wła­dy­sław An­to­niew­ski (1862-1914) – pol­ski aktor i re­ży­ser te­a­tral­ny, dy­rek­tor te­a­trów.
  • An­to­nie­wicz
  • An­to­now­ski

Wikipedia


antonik

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. świę­ty An­to­ni (także. fi­gur­ka świę­te­go)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoni mos., Antoniczek mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Antoniczek

Wiktionary


antonim

jeden z pary wy­ra­zów ma­ją­cych zna­cze­nie prze­ciw­staw­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz o zna­cze­niu prze­ciw­nym do da­ne­go

Wiktionary

An­to­nim (z gr. "anti" „na­prze­ciw”, "onoma" „imię, wyraz, tytuł”) – ter­min oz­na­cza­ją­cy prze­ci­wień­stwo, od­wrot­ność zna­cze­nio­wą wy­ra­zu; an­to­ni­my to okre­śle­nia prze­ciw­staw­ne. Dy­scy­pli­na zaj­mu­ją­ca się m.in. an­to­ni­ma­mi to lek­sy­ko­lo­gia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­to­ni­mem słowa „dobry” jest „zły”, a „zły” jest an­to­ni­mem dla „dobry”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɔ̃ɲĩm, AS: ãntõńĩm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antonimia ż., antonimiczność ż.

 przym. antonimiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwieństwo, antyfraza, wyraz przeciwstawny

Wiktionary


antonimia

prze­ciw­staw­ność zna­czeń wy­ra­zów (np. cie­pły - zimny)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. prze­ciw­staw­ność zna­czeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ję­zy­koz­naw­stwie an­to­ni­mia jest jedną z pod­sta­wo­wych re­la­cji lek­sy­kal­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antonim mrz.

 przym. antonimiczny

Wiktionary


antonimiczność

prze­ciw­staw­ność zna­czeń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­to­ni­micz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antonim m.

 przym. antonimiczny

 przysł. antonimicznie

Wiktionary


antonimiczny

→ an­to­nim


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. o prze­ciw­staw­nym zna­cze­niu

Wiktionary

Patrz:

antonim

Powiązane:

 rzecz. antonimia ż., antonim m., antonimiczność ż.

 przysł. antonimicznie

Wiktionary


antonin

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. to­po­nim, nazwa kil­ku­dzie­się­ciu miej­sco­wo­ści w Pol­sce

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (3.1) D. lm. od: An­to­ni­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­nin – imię mę­skie
  • An­to­nin – część mia­sta Chełm
  • An­to­nin – część mia­sta Poz­nań, w de­le­ga­tu­rze Poz­nań-Nowe Mia­sto
  • An­to­nin – osada w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. mi­lic­kim, w gmi­nie Ciesz­ków
  • An­to­nin – część wsi Sre­brzy­szcze w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Chełm
  • An­to­nin – część wsi Pu­szcza w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Żmudź
  • An­to­nin – część wsi Bra­ni­ca Ra­dzyń­ska w woj. lu­bel­skim, w pow. ra­dzyń­skim, w gmi­nie Ra­dzyń Pod­la­ski
  • An­to­nin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Bu­rze­nin
  • An­to­nin – część wsi Nie­tu­szy­na w woj. łódz­kim, w pow. wie­luń­skim, w gmi­nie Ostró­wek
  • An­to­nin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. zduń­sko­wol­skim, w gmi­nie Sza­dek
  • An­to­nin – ko­lo­nia w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow.gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Górz­no
  • An­to­nin – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. wy­so­ko­ma­zo­wiec­kim, w gmi­nie Cie­cha­no­wiec

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym roku brat An­to­nin po­sa­dził na cmen­ta­rzu stu­dent­ki.

 (2.1) Ci pań­stwo za­miesz­ka­li po ślu­bie w An­to­ni­nie w Wiel­ko­pol­sce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoni mos., Antoniewicz mos./ż./mrz.

Wiktionary


antonina

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) geogr. to­po­nim, nazwa kilku wsi w Pol­sce

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: An­to­nin

Wiktionary

An­to­ni­na – imię żeń­skie; żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia An­to­nin; ufor­mo­wa­ny przy uży­ciu przy­rost­ka "-inus", "-ina", oz­na­cza­ją­ce­go przy­na­leż­ność lub po­cho­dze­nie, przy­do­mek od nazwy ro­do­wej rodu An­to­niu­szów. W Pol­sce An­to­ni­na po­ja­wi­ła się póź­niej niż obec­na od śred­nio­wie­cza An­to­nia; no­to­wa­na jest co najm­niej od 1637 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pani An­to­ni­no, pro­szę nas jutro od­wie­dzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɔ̃ˈɲĩna, AS: ãntõńĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antosia ż., Tonia ż., Tosia ż., Tośka ż., Nina ż., Antoni mos.

:: fm. Antonin m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Antosia, Tonia, Tosia, Tośka, Nina

Wiktionary


antonininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­to­ni­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


antoninka

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr Opie­ki Spo­łecz­nej św. An­to­nie­go


SJP.pl

An­to­nin­ka – potok, pły­ną­cy na Ma­zo­wszu o dłu­go­ści około 8 km i po­wierzch­ni zlew­ni 42 km². Bie­rze swoje źró­dła na skra­ju Lasów Pi­law­skich na po­łud­nio­wy za­chód od Za­bie­żek. Pły­nie przez Kąty, An­to­ni­nek, Starą Wieś, by w oko­li­cach Koł­bie­li ujść do Świ­dra.

Wikipedia


antoninki

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr Opie­ki Spo­łecz­nej św. An­to­nie­go


SJP.pl

An­to­nin­ki, Zgro­ma­dze­nie Sióstr Opie­ki Spo­łecz­nej św. An­to­nie­go na­le­ży do ro­dzi­ny fran­cisz­kań­skiej. Jest opar­te na re­gu­le Trze­cie­go Za­ko­nu Re­gu­lar­ne­go św. Fran­cisz­ka z Asyżu i agre­go­wa­ne do Pier­wsze­go Za­ko­nu Braci Mniej­szych. Od roku 1991 Zgro­ma­dze­nie jest In­sty­tu­tem Życia Kon­se­kro­wa­ne­go na pra­wie pa­pie­skim.

Wikipedia


antoninostwo

An­to­nin z mał­żon­ką; An­to­ni­no­wie


SJP.pl


antoninowie

An­to­nin z mał­żon­ką; An­to­ni­no­stwo


SJP.pl


antoninowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­to­ni­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


antonio

wło­skie imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­nio – miej­sco­wość
  • An­to­nio San­tos Co­lo­nia – miej­sco­wość
  • D’An­to­nio
  • San An­to­nio
  • Sant’An­to­nio
  • Santo An­tó­nio
  • Si­me­on An­to­nio

Wikipedia


antoniostwo

An­to­ni z mał­żon­ką; An­to­nio­wie


SJP.pl


antoniowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) przest. żona An­to­nie­go

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. od: An­to­niów

forma przy­miot­ni­ka.

 (3.1) ż. lp. od: An­to­nio­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kilka minut póź­niej An­to­nio­wa zna­la­zła ją wi­szą­cą na stry­chu.

 (2.1) Jadę dziś do An­to­nio­wa.

 (3.1) Są­sia­do­wał z An­to­nio­wą za­gro­dą z jed­nej stro­ny i z Ma­cie­jo­wym polem z dru­giej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɔ̃ˈɲɔva, AS: ãntõńova

Wiktionary

Powiązane:

 zob. Antoni.

Wiktionary


antoniowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­to­nio­wia­nin. (miesz­ka­niec An­to­nio­wa)

Wiktionary


antoniowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­to­nio­wian­ka. (miesz­kan­ka An­to­nio­wa)

Wiktionary


antoniowie

An­to­ni z mał­żon­ką; An­to­nio­stwo


SJP.pl


antoniowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy An­to­nio­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoniów m., Antoniowianin m., Antoniowianka ż.

Wiktionary


antoniowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­to­nie­go lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do An­to­nie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gru­bo­dziób schro­nił się w An­to­nio­wym sa­dzie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoni mos.

Wiktionary


antoniuk

naz­wi­sko


SJP.pl

Zo­bacz też: An­to­niuk (re­zer­wat przy­ro­dy).

An­to­niuk — osied­le w pół­noc­nej czę­ści Bia­łe­go­sto­ku. W jego skład wcho­dzą osied­la miesz­ka­nio­we: Przy­jaźń (w XX w. ist­nia­ło jako od­dziel­ne osied­le) i Sady An­to­niu­kow­skie, nie­bę­dą­ce jed­nost­ka­mi ad­mi­ni­stra­cyj­ny­mi.

Wikipedia


antoniusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni – imię mę­skie
  • Marek An­to­niusz – wódz i po­li­tyk rzym­ski
  • Lu­cjusz An­to­niusz – po­li­tyk rzym­ski
  • Jul­lus An­to­niusz – po­li­tyk rzym­ski
  • Marek An­to­niusz Kre­tyk – po­li­tyk rzym­ski
  • Ga­jusz An­to­niusz – po­li­tyk rzym­ski
  • Marek An­to­niusz Ora­tor – po­li­tyk i znany mówca rzym­ski
  • An­to­niusz Fe­liks – pro­ku­ra­tor Judei
  • Ga­jusz An­to­niusz Hy­bry­da – po­li­tyk rzym­ski.
  • Marek An­to­niusz An­tyl­lus – naj­star­szy syn Marka An­to­niu­sza
  • Marek An­to­niusz Ju­lia­nus – pro­ku­ra­tor Judei
  • Marek An­to­niusz Po­le­mon I Eu­se­bes Soter – król Pontu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Brat Marka An­to­niu­sza miał na imię Lu­cjusz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoniuszek m., Antoni mos., Antoniewicz mrz.

 przym. Antoniuszowy

Wiktionary


antoniuszek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. An­to­niusz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) An­to­niusz­ku, pomóż babci wnieść spra­wun­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoniusz m.

 przym. Antoniuszowy

Wiktionary


antoniuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­to­niu­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do An­to­niu­sza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lo­dzia na­zbie­ra­ła po­zio­mek w An­to­niu­szo­wym za­gaj­ni­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoniusz mos., Antoniuszek mos.

Wiktionary


antoniówka

nazwa kil­ku­na­stu wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­niów­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. kras­no­staw­skim, w gmi­nie Gorz­ków
  • An­to­niów­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Ostró­wek
  • An­to­niów­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie Krzczo­nów
  • An­to­niów­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie Wy­so­kie
  • An­to­niów­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Kry­ni­ce
  • An­to­niów­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Ko­ma­rów-Osada
  • An­to­niów­ka – wieś w woj. łódz­kim, w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Kle­szczów
  • An­to­niów­ka – przy­sió­łek wsi Jó­ze­fów Wi­daw­ski w woj. łódz­kim, w pow. ła­skim, w gmi­nie Wi­da­wa
  • An­to­niów­ka – wieś w woj. łódz­kim, w pow. opo­czyń­skim, w gmi­nie Sław­no
  • An­to­niów­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ra­dom­skim, w gmi­nie Jedl­nia-Let­ni­sko
  • An­to­niów­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. zwo­leń­skim, w gmi­nie Po­licz­na
  • An­to­niów­ka – ko­lo­nia w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. sta­lo­wo­wol­skim, w gmi­nie Za­kli­ków

Wikipedia


antonomazja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. za­stą­pie­nie nazwy włas­nej osoby lub przed­mio­tu inną nazwą;

Wiktionary

An­to­no­maz­ja (gr. ἀντονομασία "antonomasía", łac. "prōnōminātiō") – od­mia­na me­to­ni­mii, za­stą­pie­nie nazwy włas­nej osoby lub przed­mio­tu inną nazwą (naj­czę­ściej epi­te­tem).

Wikipedia


antonow

typ ra­dziec­kie­go lub ukra­iń­skie­go sa­mo­lo­tu


SJP.pl

Pań­stwo­we Przed­się­bior­stwo An­to­now ( Державне підприємство «Антонов») – ukra­iń­skie przed­się­bior­stwo zaj­mu­ją­ce się pro­duk­cją, pro­jek­to­wa­niem i ser­wi­so­wa­niem sa­mo­lo­tów oraz prze­wo­za­mi lot­ni­czy­mi. Jest na­stęp­cą ra­dziec­kie­go biura kon­struk­cyj­ne­go An­to­no­wa, spe­cja­li­zu­ją­ce­go się głów­nie w pro­jek­to­wa­niu du­żych sa­mo­lo­tów tran­spor­to­wych, oraz za­kła­dów lot­ni­czych Awiant w Ki­jo­wie, dzia­ła­ją­cych obec­nie jako Za­kład Lot­ni­czy An­to­now.

Wikipedia


antonowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Wo­i­sim An­to­no­wicz – pol­ski szlach­cic i do­wód­ca woj­sko­wy
  • Alek­san­der An­to­no­wicz – pol­ski ofi­cer
  • Anja An­to­no­wicz – pol­ska i nie­miec­ka ak­tor­ka te­a­tral­na, fil­mo­wa i te­le­wi­zyj­na
  • Igna­cy An­to­no­wicz – Sługa Boży Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go
  • Iwan An­ta­no­wicz – ra­dziec­ki i bia­ło­ru­ski ję­zy­koz­naw­ca, fi­lo­zof, wy­kła­dow­ca i po­li­tyk
  • Iza­bel­la An­to­no­wicz-Szusz­kie­wicz – pol­ska ka­ja­kar­ka, olim­pij­ka
  • Jacek An­to­no­wicz – pol­ski po­li­tyk, poseł na Sejm
  • Jan An­to­no­wicz – pol­ski po­li­tyk, rol­nik i se­na­tor
  • Ka­li­na Skło­dow­ska-An­to­no­wicz – pol­ska et­no­graf, po­lo­nist­ka i mu­ze­al­nik
  • Ka­zi­mierz An­to­no­wicz – pol­ski fizyk
  • Lech An­to­no­wicz – pol­ski praw­nik
  • Le­o­nar­da An­to­no­wicz – pol­ska po­li­tyk, po­słan­ka na Sejm

Wikipedia


antonowo

wieś w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­no­wo – wieś w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie ba­ra­no­wic­kim, w siel­so­wie­cie Sto­ło­wi­cze
  • An­to­no­wo – wieś w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie ma­ło­ryc­kim, w siel­so­wie­cie Wiel­ko­ry­ta
  • An­to­no­wo – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie ko­re­lic­kim, w siel­so­wie­cie Je­re­mi­cze
  • An­to­no­wo – chu­tor w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie we­re­now­skim, w siel­so­wie­cie Pi­ro­gań­ce
  • An­to­no­wo − wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie osz­miań­skim, w siel­so­wie­cie Bo­ru­ny.
  • An­to­no­wo – dawna osada w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie smor­goń­skim, w siel­so­wie­cie Soły.
  • An­to­no­wo – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mia­dziel­skim, w siel­so­wie­cie Bud­sław
  • An­to­no­wo – wieś w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie bra­sław­skim, w siel­so­wie­cie Druja
  • An­to­no­wo – wieś w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie bra­sław­skim, w siel­so­wie­cie Cie­cier­ki
  • An­to­no­wo – dawny za­ścia­nek w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie dok­szyc­kim, w siel­so­wie­cie Kró­lew­szczyz­na
  • An­to­no­wo – dawna osada w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie dok­szyc­kim, w siel­so­wie­cie Kru­po­le
  • An­to­no­wo – dawna ko­lo­nia w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie głę­boc­kim, w siel­so­wie­cie Plisa

Wikipedia


antonowszczyzna

an­ty­bol­sze­wic­ki ruch chłop­ski 1920-21 w gu­ber­ni tam­bow­skiej (od naz­wi­ska przy­wód­cy, ese­row­ca A. An­to­no­wa)


SJP.pl


antonów

wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim


SJP.pl

An­to­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie kło­buc­kim, w gmi­nie Przy­stajń.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa czę­sto­chow­skie­go.

Wikipedia


antonówka

od­mia­na ja­bło­ni; od­mia­na ja­błek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. ogrod. mro­zo­od­por­na od­mia­na upraw­na ja­bło­ni do­mo­wej;

 (1.2) ogrod. spoż. owoc ja­bło­ni an­to­nów­ki (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­nów­ka – od­mia­na ja­bło­ni do­mo­wej
  • An­to­nów­ka – część mia­sta Hru­bie­szów
  • An­to­nów­ka – część wsi Za­krzó­wek w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Że­le­chów
  • An­to­nów­ka – część wsi Brwil­no w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Stara Biała
  • An­to­nów­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. opol­skim, w gmi­nie Cho­del
  • An­to­nów­ka – ko­lo­nia wsi Krę­żo­ły w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Wo­dzi­sław
  • An­to­nów­ka – osied­le w Ka­mien­nej Górze
  • An­to­nów­ka – wznie­sie­nie w Ma­sy­wie Śnież­ni­ka
  • An­to­nów­ka – wieś w ob­wo­dzie ho­mel­skim, w re­jo­nie budz­kim.
  • An­to­nów­ka – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie no­wo­gródz­kim, w siel­so­wie­cie Wo­ro­bie­wi­cze Wiel­kie
  • An­to­nów­ka – dawna osada w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie głę­boc­kim, w siel­so­wie­cie Ziab­ki
  • An­to­nów­ka – dawna ko­lo­nia w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie głę­boc­kim, w siel­so­wie­cie Za­le­sie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ze wszyst­kich od­mian ja­bło­ni naj­bar­dziej lubię owoce an­to­nów­ki.

 (1.2) Uwiel­biam za­pach doj­rza­łych an­to­nó­wek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɔ̃ˈnufka, AS: ãntõnufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoniewicz mrz.

Wiktionary


antopol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie ró­wień­skim ob­wo­du ró­wień­skie­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­pol – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. par­czew­skim, w gmi­nie Po­ded­wó­rze
  • An­to­pol – część ko­lo­nii Bo­chot­ni­ca-Ko­lo­nia w woj. lu­bel­skim, w pow. pu­ław­skim, w gmi­nie Na­łę­czów
  • An­to­pol – ko­lo­nia w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Ko­drąb
  • An­to­pol – osied­le typu miej­skie­go
    • An­to­pol – dawna gmina
  • An­to­pol - za­ścia­nek w re­jo­nie bra­sław­skim, w siel­so­wie­cie Mie­ża­ny.
  • An­to­pol – wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie ró­wień­skim ob­wo­du ró­wień­skie­go
  • An­to­pol – wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie to­masz­pil­skim ob­wo­du win­nic­kie­go
  • An­to­pol (An­to­pil) – wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie an­dru­szow­skim ob­wo­du ży­to­mier­skie­go
  • An­to­pol – przy­sta­nek ko­le­jo­wy
  • An­to­pol – dawny fol­wark w okrę­gu uciań­skim, w re­jo­nie je­zior­skim, w gmi­nie Tur­mont
  • Wan­to­pol

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antopolski

Wiktionary


antos

naz­wi­sko


SJP.pl

Antos – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku ogó­łem w Pol­sce miesz­ka­ły 2293 osoby o tym naz­wi­sku.

Naz­wi­sko Antos (An­tosz) wy­wo­dzi się od imie­nia An­to­ni, no­to­wa­ne­go w Pol­sce od XIII wieku; po­cho­dzą­ce­go od ła­ciń­skie­go An­to­nius (An­to­ni­no­wie) – zna­ne­go rodu rzym­skie­go i dy­na­stii w ce­sar­stwie rzym­skim pa­nu­ją­cej w la­tach 96–192.

Wikipedia


antosia

zdrob­nie­nie od: An­to­ni­na (imię żeń­skie); Tosia, Tośka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż., zdrobn. od: An­to­ni­na

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Antoś

Wiktionary

Аntosia ( Aнтося) – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie lwow­skim, w re­jo­nie zło­czow­skim, w hro­ma­dzie Brody.

W la­tach 1940-2020 miej­sco­wość na­le­ża­ła do re­jo­nu brodz­kie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jego żona ma na imię An­to­sia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antonina ż., Antośka ż., Tosia ż., Tośka ż., Nina ż., Antoni mos., Antonin mos., Antonietta ż., Antoś mos., Tonia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Antośka, Tosia, Tośka, Nina, Antoninka

Wiktionary


antosiak

naz­wi­sko


SJP.pl


antosiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


antosik

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan An­to­sik – pol­ski eko­no­mi­sta i po­li­tyk
  • Krzysz­tof An­to­sik – pol­ski siat­karz
  • Piotr An­to­sik – pol­ski ma­te­ma­tyk

Wikipedia


antosiowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) rzad. taki, który na­le­ży do An­to­sia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasza kotka lubi sy­piać w An­to­sio­wym po­ko­ju.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoś mos.

Wiktionary


antosz

naz­wi­sko


SJP.pl


antoszczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


antoszewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej An­to­szew­ski
  • Hu­bert An­to­szew­ski
  • Zbi­gniew Ed­ward An­to­szew­ski

Wikipedia


antoszkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


antończak

naz­wi­sko


SJP.pl


antończyk

naz­wi­sko


SJP.pl


antoś

zdrob­nie­nie od: An­to­ni, An­to­niusz (imio­na mę­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m., zdrobn. od: An­to­ni

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od An­to­sia

Wiktionary

Zo­bacz też: Antoś (se­rial ani­mo­wa­ny).

Antoś – skocz­nia nar­ciar­ska o punk­cie kon­struk­cyj­nym K-17 i roz­mia­rze HS-21, która znaj­do­wa­ła się w Szczyr­ku, wy­bu­do­wa­na w 2001, zlik­wi­do­wa­na w 2012 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spot­ka­łam An­to­sia na spa­ce­rze z psem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antek mos., Antoni mos., Antosia ż.

 przym. Antosiowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Antek, Tosiek

Wiktionary


antr.

skrót od: an­tro­po­lo­gia, an­tro­po­lo­gicz­ny


SJP.pl

skrót

 (1.1) = nauk. eduk. an­tro­po­lo­gia

 (1.2) = nauk. eduk. an­tro­po­lo­gicz­ny

 (1.4) = bot. an­tro­po­fit

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔˈlɔɟja, AS: ãntropoloǵi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) antrop., antropol.

Wiktionary


antracen

be­zbarw­ny wę­glo­wo­dór ze smoły wę­glo­wej, uży­wa­ny do wyt­wa­rza­nia barw­ni­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny z trze­ma po­łą­czo­ny­mi li­nio­wo pier­ście­nia­mi ben­ze­no­wy­mi, obec­ny w smo­łach wę­glo­wych

Wiktionary

An­tra­cen – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­li­cy­klicz­ny wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny o trzech skon­den­so­wa­nych pier­ście­niach ben­ze­no­wych. Jest głów­nym skład­ni­kiem tzw. oleju an­tra­ce­no­we­go (jedna z frak­cji smoły wę­glo­wej).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antracenowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wzór sumaryczny: wzór chemiczny|C14H10.

Wiktionary


antracenowy

zwią­za­ny z an­tra­ce­nem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z an­tra­ce­nem; za­wie­ra­ją­cy an­tra­cen

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antracen mrz.

Wiktionary


antrachinon

An­tra­chi­non – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy chi­no­nów, po­chod­na an­tra­ce­nu za­wie­ra­ją­ca dwie grupy kar­bo­ny­lo­we w po­ło­że­niach 9 i 10. Jest to żółta sub­stan­cja nie­roz­pu­szczal­na w wo­dzie, roz­pu­szczal­na w ben­ze­nie. Two­rzy kry­sta­licz­ne igły. Służy jako pół­pro­dukt do pro­duk­cji wielu barw­ni­ków, w tym m.in. ali­za­ry­ny. Wy­stę­pu­je w korze ro­śli­ny kru­szy­ny po­spo­li­tej ("Fran­gu­la alnus") oraz ożan­ki czosn­ko­wej ("Te­u­crium scor­dium").

Wikipedia


antrachinonowy

zwią­za­ny z an­tra­chi­no­nem


SJP.pl


antracyt

naj­bar­dziej prze­o­bra­żo­na po­stać węgla ka­mien­ne­go, za­wie­ra ponad 90% pier­wiast­ka węgla; twar­dy wę­giel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. od­mia­na węgla ka­mien­ne­go;

 (1.2) szaro-czar­ny kolor an­tra­cy­tu (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • an­tra­cyt (barwa)
  • an­tra­cyt (wę­giel)
  • An­tra­cyt (mia­sto) – mia­sto na Ukra­i­nie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W zło­żach na­tal­skich ja­kość węgla zbli­żo­na jest do an­tra­cy­tu, lecz w sto­sun­ku do cał­ko­wi­tych za­so­bów sta­no­wią one za­led­wie 2%.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtrat͡sɨt, AS: ãntracyt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antracytowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. węglobłysk, węglomień

Wiktionary


antracytowy

zbu­do­wa­ny z an­tra­cy­tu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy an­tra­cy­tu, zwią­za­ny z an­tra­cy­tem

 (1.2) szaro-czar­ny kolor

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrat͡sɨˈtɔvɨ, AS: ãntracytovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antracyt m.

Wiktionary


antrakcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od an­trakt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antrakt m.

Wiktionary


antraknoza

cho­ro­ba ro­ślin po­wo­do­wa­na głów­nie przez grzy­by


SJP.pl

An­tra­kno­za lub zgo­rzel – grupa grzy­bo­wych cho­rób ro­ślin, pod­czas któ­rych w tkan­kach ro­ślin wy­stę­pu­ją zgo­rze­le. Są to cho­ro­by in­fek­cyj­ne wy­wo­ły­wa­ne przez grzy­by. Po­ra­ża­ją one głów­nie li­ście, ło­dy­gi i owoce, po­wo­du­jąc pow­sta­wa­nie na nich drob­nych pla­mi­sto­ści i bru­nat­nych, za­pad­nię­tych plam ze zde­for­mo­wa­ną po­wierzch­nią. Sil­nie po­ra­żo­ne li­ście przedw­cze­śnie opa­da­ją. W niek­tó­rych przy­pad­kach an­tra­kno­za obej­mu­je rów­nież pod­sta­wę ło­dy­gi i ko­rzeń (an­tra­kno­za ziem­nia­ka i po­mi­do­ra).

Wikipedia


antrakologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. dzie­dzi­na ar­che­o­bo­ta­ni­ki zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem węgli drzew­nych, śro­do­wisk ro­ślin drze­wia­stych i spo­so­bów ich użyt­ko­wa­nia przez czło­wie­ka

Wiktionary

An­tra­ko­lo­gia – to dy­scy­pli­na ar­che­o­bo­ta­ni­ki, zaj­mu­je się ana­li­zą ro­ślin drze­wia­stych i spo­so­bów ich użyt­ko­wa­nia przez czło­wie­ka, na pod­sta­wie szcząt­ków ro­ślin­nych ze sta­no­wisk ar­che­o­lo­gicz­nych.

Ana­li­zie pod­da­wa­ne są ele­men­ty drew­na np. wę­giel drzew­ny. Wy­dzie­li­ła się wsku­tek badań węgli drzew­nych z wy­ko­pa­lisk ar­che­o­lo­gicz­nych w XIX w. Roz­wój na­stą­pił w la­tach 30.–40. XX w. wsku­tek opra­co­wa­nia no­wych tech­nik ob­ser­wa­cji mi­kro­sko­po­wych A.C. We­ster­na.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. antrakolog m.

 przym. antrakologiczny

Wiktionary


antrakologiczny

przy­miot­nik

 (1.1) nauk. do­ty­czą­cy an­tra­ko­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antrakologia ż., antrakolog m.

Wiktionary


antrakozaur

przed­sta­wi­ciel rzędu wy­mar­łych pła­zów pier­wot­nych


SJP.pl


antrakozaury

rząd wy­mar­łych pła­zów pier­wot­nych


SJP.pl

An­tra­ko­za­u­ry (Anth­ra­co­sa­u­ria) – tra­dy­cyj­nie wy­róż­nia­ny rząd wy­mar­łych pła­zów pier­wot­nych, na­le­żą­cych do pa­ra­fi­le­tycz­nej grupy la­bi­ryn­to­don­tów.

An­tra­ko­za­u­ry jako pier­wszy wy­róż­nił w 1929 r. David Wat­son, na­da­jąc im wów­czas ła­ciń­ską nazwę Anth­ra­co­sa­u­ro­i­de­ae.

Wikipedia


antraks

ostra, zwy­kle śmier­tel­na cho­ro­ba za­kaź­na zwie­rząt wy­wo­ły­wa­na przez bak­te­rię - la­secz­kę wą­gli­ka, prze­no­szo­na na ludzi, ob­ja­wia­ją­ca się m.in. czar­ny­mi stru­pa­mi w miej­scu za­ka­że­nia, bó­la­mi głowy i go­rącz­ką; wą­glik, czar­na kro­sta, kar­bun­kuł (daw­niej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. wet. zob. wą­glik.

Wiktionary


antrakt

przer­wa mię­dzy czę­ścia­mi przed­sta­wie­nia te­a­tral­ne­go, opery, kon­cer­tu itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) teatr. przer­wa mię­dzy ak­ta­mi, w trak­cie spek­ta­klu

 (1.2) przer­wa pod­czas wy­ko­ny­wa­nia ja­kiejś czyn­no­ści

Wiktionary

An­trakt (z fr. "entr'acte") – przer­wa mię­dzy ak­ta­mi przed­sta­wie­nia te­a­tral­ne­go, opery, czę­ścia­mi kon­cer­tu mu­zycz­ne­go; także epi­zod in­stru­men­tal­ny wy­ko­ny­wa­ny mię­dzy ak­ta­mi opery czy ba­le­tu (mu­zy­ka an­trak­to­wa).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wyk­wint­ny po­czę­stu­nek dla wi­dzów Loży Pre­zy­denc­kiej ser­wo­wa­ny jest przed spek­ta­klem bądź w an­trak­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãntrakt, AS: ãntrakt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antrakcik mrz., antraktowość ż.

 przym. antraktowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. międzyakt

Wiktionary


antraktowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­trak­to­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antraktowy

 przysł. antraktowo

 rzecz. antrakt mrz.

Wiktionary


antraktowy

zwią­za­ny z an­trak­tem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) teatr. zwią­za­ny z an­trak­tem; od­by­wa­ją­cy się pod­czas an­trak­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antrakt mrz., antraktowość ż.

Wiktionary


antranoidowy

zwią­za­ny z an­tra­no­i­dem


SJP.pl


antrej

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przed­po­kój

Wiktionary


antrejka

w gwa­rze poz­nań­skiej: przed­po­kój, ganek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg-pl|Poz­nań. ganek, przed­po­kój, ko­ry­tarz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W an­trej­ce na rycz­ce stały pyry w tytce.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antryjka

Wiktionary


antreprener

daw­niej wła­ści­ciel te­a­tru lub cyrku, peł­nią­cy funk­cję dy­rek­to­ra


SJP.pl

An­tre­pre­ner, en­tre­pre­ner (z fr. "en­tre­pre­ne­ur") – w okre­sie I Rze­czy­po­spo­li­tej: przed­się­bior­ca te­a­tral­ny.

Była to osoba dy­spo­nu­ją­ca okre­ślo­nym ka­pi­ta­łem fi­nan­so­wym, zaj­mu­ją­ca się przy­go­to­wa­niem i wy­sta­wie­niem dzieł te­a­tral­nych, po­czą­wszy od zna­le­zie­nia lo­ka­lu, po­przez uzy­ska­nie sto­sow­nych zgód od lo­kal­nych władz, aran­ża­cję de­ko­ra­cji, uzy­ska­nie tek­stów sztuk, aż po za­an­ga­żo­wa­nie ak­to­rów, mu­zy­ków, per­so­ne­lu tech­nicz­ne­go, roz­re­kla­mo­wa­nie przed­sta­wień i roz­li­cze­nie kwe­stii fi­nan­so­wych.

Wikipedia


antreprenerka

daw­niej: wła­ści­ciel­ka te­a­tru lub cyrku, peł­nią­ca rów­nież funk­cję dy­rek­to­ra


SJP.pl


antrepryza

dawne przed­się­bior­stwo te­a­tral­ne lub cyr­ko­we; en­tre­pry­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. pry­wat­ne przed­się­bior­stwo te­a­tral­ne lub cyr­ko­we

 (1.2) daw. przed­sięw­zię­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Po­sta­no­wi­łem tedy wziąć Roda i wpro­wa­dzi­łem kil­ka­set musz­kie­te­rów kry­jo­mo do zamku, ale an­tre­pry­za nie posz­ła, bo go chro­my Szy­mel­fe­nig ostrzegł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɛˈprɨza, AS: ãntrepryza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antreprener

Wiktionary


antresola

niska kon­dy­gna­cja po­mię­dzy par­te­rem a pier­wszym pię­trem; pół­pię­tro; me­za­nin; mez­za­ni­no


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. po­mie­szcze­nie wy­dzie­lo­ne z prze­strze­ni par­te­ru lub pię­tra bu­dyn­ku, nie sta­no­wią­ce osob­nej kon­dy­gna­cji;

Wiktionary

An­tre­so­la ( en­tre­sol „mię­dzy­pię­tro”), pół­pię­tro – po­mie­szcze­nie (miesz­kal­ne, biu­ro­we, ma­ga­zy­no­we itp.) jedno- lub kil­ku­po­ko­jo­we, wy­dzie­lo­ne z prze­strze­ni par­te­ru, pię­tra bu­dyn­ku miesz­kal­ne­go lub hali prze­my­sło­wej. Nie sta­no­wi osob­nej kon­dy­gna­cji.

Zgod­nie z pra­wem bu­dow­la­nym an­tre­so­la to górna część kon­dy­gna­cji lub po­mie­szcze­nia znaj­du­ją­ca się nad prze­dzie­la­ją­cym je stro­pem poś­red­nim o po­wierzch­ni mniej­szej od po­wierzch­ni tej kon­dy­gna­cji lub po­mie­szcze­nia, nie­zam­knię­ta prze­gro­da­mi bu­dow­la­ny­mi od stro­ny wnę­trza, z któ­re­go jest wy­dzie­lo­na.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) półpiętro

Wiktionary


antretenowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|an­tre­te­no­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. antretenować ndk.

Wiktionary


antretenować

cza­sow­nik

 (1.1) daw. za­ba­wiać roz­mo­wą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɛtɛ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: ãntretẽnovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antretenowanie n.

Wiktionary


antrop.

skrót

 (1.1) = nauk. eduk. an­tro­po­lo­gia

 (1.2) = nauk. eduk. an­tro­po­lo­gicz­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔˈlɔɟja, AS: ãntropoloǵi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) antropol., antr.

Wiktionary


antropo-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z czło­wie­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) an­tro­po- + -logia = an­tro­po­lo­gia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtrɔpɔ, AS: ãntropo

Wiktionary

Powiązane:

 temsłow. andro-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) humano-

Wiktionary


antropocen

obec­na epoka ge­o­lo­gicz­na zdo­mi­no­wa­na dzia­łal­no­ścią czło­wie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) neol. geol. epoka ge­o­lo­gicz­na zdo­mi­no­wa­na przez wpływ czło­wie­ka;

Wiktionary

An­tro­po­cen – pro­po­no­wa­na w la­tach 2009–2024 epoka ge­o­lo­gicz­na, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się znacz­nym wpły­wem czło­wie­ka na eko­sy­stem i ge­o­lo­gicz­ny sy­stem pla­ne­ty Zie­mia z za­ło­że­niem, że wpływ ten bę­dzie wi­docz­ny w przysz­ło­ści w śla­dach ko­pal­nych. Ter­min ten był po­stu­lo­wa­ny przez wiele śro­do­wisk na­u­ko­wych, jed­nak w 2024 roku zo­stał odrzu­co­ny przez śro­do­wi­sko ge­o­lo­gów.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antropocenowy, antropoceński

Wiktionary


antropocentryczny

do­ty­czą­cy an­tro­po­cen­tryz­mu, wła­ści­wy an­tro­po­cen­tryz­mo­wi (np. an­tro­po­cen­trycz­ny świa­to­po­gląd, an­tro­po­cen­trycz­ny punkt wi­dze­nia)


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) sku­pio­ny na czło­wie­ku, sta­wia­ją­cy czło­wie­ka na naj­waż­niej­szym miej­scu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­iw­no­ścią było tylko brać idio­syn­kraz­ję an­tro­po­cen­trycz­ną za miarę rze­czy, za linię de­mar­ka­cyj­ną mię­dzy tym, co „re­al­ne” i „nie­re­al­ne”: mó­wiąc krót­ko, zab­so­lu­ty­zo­wa­nie tego, co jest względ­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropocentryzm mrz.

Wiktionary


antropocentryzm

po­gląd sta­wia­ją­cy w cen­trum za­in­te­re­so­wań i badań czło­wie­ka, gło­szą­cy go miarą wszyst­kie­go, wy­stę­pu­ją­cy w róż­nych epo­kach jako część roz­ma­i­tych fi­lo­zo­fii, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla róż­nych od­mian hu­ma­niz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. prze­ko­na­nie, wedle któ­re­go czło­wiek to oś­ro­dek świa­ta, a wszyst­ko w przy­ro­dzie dzie­je się ze wzglę­du na niego

 (1.2) in­ter­pre­ta­cja świa­ta wy­łącz­nie z punk­tu wi­dze­nia doś­wiad­cze­nia czło­wie­ka

Wiktionary

An­tro­po­cen­tryzm (z gr. "anth­ro­pos" – czło­wiek i gr. "ken­tron" – śro­dek koła) – po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny i re­li­gij­ny, we­dług któ­re­go czło­wiek sta­no­wi cen­trum i cel Wszechś­wia­ta. Pre­kur­so­ra­mi an­tro­po­cen­tryz­mu poz­naw­cze­go byli so­fi­ści, od któ­rych po­cho­dzi okre­śle­nie – „czło­wiek jest miarą wsze­chrze­czy”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) w pol­skiej hu­ma­ni­sty­ce zwie­rzę­ta były tak długo nie­o­bec­ne, że wiele aspek­tów ufun­do­wa­ne­go na an­tro­po­cen­tryz­mie sto­sun­ku ludzi do zwie­rząt nie zo­sta­ło je­szcze opi­sa­nych i zro­zu­mia­nych.

 (1.1) An­tro­po­cen­tryzm jest cha­rak­te­ry­stycz­ną cechą my­śle­nia in­spi­ro­wa­ne­go re­li­gią chrze­ści­jań­ską.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antropocentryczny

 przysł. antropocentrycznie

Wiktionary


antropochoria

ce­lo­we lub przy­pad­ko­we roz­sie­wa­nie dia­spor (głów­nie na­sion i owo­ców) przez czło­wie­ka


SJP.pl

An­tro­po­cho­ria, he­me­ro­cho­ria – jeden ze spo­so­bów roz­prze­strze­nia­nia dia­spor ro­ślin, w któ­rym to od­dzia­ły­wa­nie czło­wie­ka po­wo­du­je ich tran­sport. Jeśli udział czło­wie­ka spro­wa­dza się do tran­spor­tu dia­spor w spo­sób ty­po­wy dla zwie­rząt (en­do­cho­ria i epi­cho­ria), zwy­kle nie wy­o­dręb­nia się tego spo­so­bu ich roz­prze­strze­nia­nia od zo­o­cho­rii.

Wikipedia


antropochoryczny

→ an­tro­po­cho­ria


SJP.pl

Patrz:

antropochoria

antropofag

czło­wiek, zwy­kle czło­nek pier­wot­ne­go ple­mie­nia, je­dzą­cy ludz­kie mięso; ka­ni­bal, lu­do­żer­ca, lu­do­jad, an­dro­fag


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. czło­wiek zja­da­ją­cy in­nych ludzi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔˈpɔfak, AS: ãntropofak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropofagia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kanibal, ludożerca

Wiktionary


antropofagia

zwy­czaj ry­tu­al­ne­go zja­da­nia mięsa ludz­kie­go przez in­nych ludzi, do nie­daw­na spo­ty­ka­ny u niek­tó­rych ludów Afry­ki, In­do­nez­ji, Oce­a­nii i wysp Morza Ka­ra­ib­skie­go; ka­ni­ba­lizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. ludz­ki ka­ni­ba­lizm, lu­do­żer­stwo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔˈfaɟja, AS: ãntropofaǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropofag m.

 przym. antropofagiczny

Wiktionary


antropofagiczny

→ an­tro­po­fa­gia


SJP.pl

Patrz:

antropofagia

antropofilny

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ka­zu­ją­cy szcze­gól­ne upo­do­ba­nie do czło­wie­ka; zwią­za­ny z czło­wie­kiem jako go­spo­da­rzem lub śro­do­wi­skiem życia

Wiktionary


antropofit

tak­son ro­ślin ob­ce­go po­cho­dze­nia na danym te­re­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ekol. ga­tu­nek ro­ślin obcy flo­rze na­tu­ral­nej okre­ślo­ne­go te­re­nu,

Wiktionary

An­tro­po­fit (z gr. ἄνθρωπος "ánthrōpos" – czło­wiek, φυτόν "phy­tón" – ro­śli­na) – ga­tu­nek lub inny tak­son ro­ślin ob­ce­go po­cho­dze­nia na danym te­re­nie (przy­bysz, ga­tu­nek aloch­to­nicz­ny). An­tro­po­fi­ty wy­stę­pu­ją za­rów­no na sied­li­skach wtór­nych, sztucz­nych, pow­sta­łych w wy­ni­ku dzia­łal­no­ści czło­wie­ka, jak i na sied­li­skach pół­na­tu­ral­nych i na­tu­ral­nych.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) skr. antr.

Wiktionary


antropofob

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwie­rzę lub osoba cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się an­tro­po­fo­bią — awer­sją lub lę­kiem przed ludź­mi i stro­nie­niem od nich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bóbr jest wy­bit­nym an­tro­po­fo­bem, wy­mie­ra­ją­cym wraz ze wzro­stem gę­sto­ści za­lud­nie­nia.

 (1.1) I w ogóle nie je­stem ani „czło­wie­ko­lu­bem” czyli „an­tro­po­fi­lem”, ani też ”czło­wie­ko­nie­na­wist­ni­kiem” czyli „an­tro­po­fo­bem” lub nawet ”czło­wie­ko­żer­cą” czyli „an­tro­po­fa­giem”. Moimi są­da­mi o spra­wach ludz­kich nie kie­ru­je ani mi­łość, ani nie­na­wiść.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropofobia ż.

Wiktionary


antropofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed ludź­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. (u ludzi i zwie­rząt) nie­chęć lub cho­ro­bli­wy lęk przed ludź­mi;

Wiktionary

An­tro­po­fo­bia – za­bu­rze­nie lę­ko­we z grupy fobii oz­na­cza­ją­ce lęk przed ludź­mi. W odróż­nie­niu od fobii spo­łecz­nej, an­tro­po­fo­bia oz­na­cza lęk przed ludź­mi w ogóle, na­to­miast fobia spo­łecz­na lęk przed re­la­cja­mi in­ter­per­so­nal­ny­mi i odrzu­ce­niem oraz ośmie­sze­niem. W kla­sy­fi­ka­cji ICD-10 an­tro­po­fo­bia trak­to­wa­na jest jako szcze­gól­ny przy­pa­dek fobii spo­łecz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­bar­dziej istot­ne zmia­ny wy­stę­pu­ją w gru­pach zwie­rząt wy­ka­zu­ją­cych an­tro­po­fo­bię lub ści­sły zwią­zek ze śro­do­wi­ska­mi na­tu­ral­ny­mi. Zmia­ny wy­wo­ła­ne ur­ba­ni­za­cją po­wo­du­ją w pier­wszym rzę­dzie zmniej­sza­nie się po­wierzch­ni te­re­nów, na któ­rych mogą one żyć.

 (1.1) Mi­lio­ny ludzi cier­pią na an­tro­po­fo­bię, czyli cho­ro­bli­wy lęk przed in­ny­mi ludź­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja, AS: ãntropofobʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropofob m., antropofobik m.

Wiktionary


antropogenetyczny

zwią­za­ny z an­tro­po­ge­ne­zą (np. ba­da­nia an­tro­po­ge­ne­tycz­ne, hi­po­te­zy an­tro­po­ge­ne­tycz­ne)


SJP.pl


antropogeneza

pow­sta­nie i roz­wój ga­tun­ku ludz­kie­go we wczes­nych sta­diach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) an­trop. po­cho­dze­nie czło­wie­ka jako ga­tun­ku, hi­sto­ria jego roz­wo­ju;

Wiktionary

Ewo­lu­cja czło­wie­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­ces an­tro­po­ge­ne­zy wciąż trwa.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antropogeniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) filogeneza człowieka

Wiktionary


antropogenia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. nauka zaj­mu­ją­ca się po­cho­dze­niem i ewo­lu­cją czło­wie­ka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antropogeniczny

Wiktionary


antropogenicznie

→ an­tro­po­ge­nicz­ny


SJP.pl

Patrz:

antropogeniczny

antropogeniczny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pow­sta­nia i roz­wo­ju czło­wie­ka jako ga­tun­ku bio­lo­gicz­ne­go

 (1.2) za­cho­dzą­cy lub pow­sta­ły w wy­ni­ku dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej czło­wie­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Obli­cze­nia wy­ka­zu­ją, że oce­a­ny wchło­nę­ły ponad 90 pro­cent an­tro­po­ge­nicz­nych gazów cie­plar­nia­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropogenia ż., antropogeneza ż.

 przysł. antropogenicznie

Wiktionary


antropogeograf

osoba wy­spe­cja­li­zo­wa­na w za­kre­sie an­tro­po­ge­o­gra­fii


SJP.pl


antropogeografia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. geogr. nauka ba­da­ją­ca roz­mie­szcze­nie lud­no­ści, kul­tur, dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej oraz wpływ śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go na życie czło­wie­ka i od­wrot­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Frie­drich Rat­zel uz­na­wa­ny jest za twór­cę no­wo­czes­nej an­tro­po­ge­o­gra­fii.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antropogeograficzny

Wiktionary


antropogeograficzny

przy­miot­nik od: an­tro­po­ge­o­gra­fia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. an­trop. zwią­za­ny z an­tro­po­ge­o­gra­fią, do­ty­czą­cy an­tro­po­ge­o­gra­fii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropogeografia ż., antropogeograf mos.

Wiktionary


antropografia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział ge­o­gra­fii zaj­mu­ją­cy się opi­sem grup ludz­kich, ich zróż­ni­co­wa­nia ra­so­we­go, et­nicz­ne­go i fi­zycz­ne­go w ko­re­la­cji z miej­scem ich za­miesz­ka­nia

Wiktionary


antropograficzny

przy­miot­nik od: an­tro­po­gra­fia


SJP.pl


antropoid

1. małpa naj­bar­dziej po­krew­na czło­wie­ko­wi; małpa człe­koksz­tałt­na;
2. w fan­ta­sty­ce: isto­ta ma­ją­ca cechy czło­wie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. przed­sta­wi­ciel małp człe­koksz­tałt­nych (Ho­mi­no­i­dea)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antropoidalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) małpa człekokształtna

Wiktionary


antropoidalny

ma­ją­cy cechy po­dob­ne do ludz­kich (np. sar­ko­fag an­tro­po­i­dal­ny, stwór an­tro­po­i­dal­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­dob­ny do czło­wie­ka; ma­ją­cy kształt czło­wie­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropoid mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) człekopodobny, człekokształtny, antropomorficzny

Wiktionary


antropoidy

1. małpa naj­bar­dziej po­krew­na czło­wie­ko­wi; małpa człe­koksz­tałt­na;
2. w fan­ta­sty­ce: isto­ta ma­ją­ca cechy czło­wie­ka


SJP.pl


antropol.

skrót od: an­tro­po­lo­gia, an­tro­po­lo­gicz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = nauk. eduk. an­tro­po­lo­gia

 (1.2) = nauk. eduk. an­tro­po­lo­gicz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­moc­ni­cy prac. nauki: Ja­ni­na Ko­zi­kow­ska, mgr, asyst. do 30 9 1959 [...] Fran­ci­szek Roż­now­ski mgr an­tro­pol., asyst., Jerzy Wo­szczyk mgr an­tro­pol. [...]

 (1.2) Oprócz nie­licz­nych ar­ty­ku­łów umie­szczo­nych w Zbio­rze Wia­do­mo­ści do An­tro­pol. Kraj. i niek­tó­rych cza­so­pis­mach, oraz kilku zbio­rów pie­śni daw­niej wy­da­nych, w li­te­ra­tu­rze na­szej nie wię­cej od­na­leźć nie można

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔˈlɔɟja, AS: ãntropoloǵi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) antrop., antr.

Wiktionary


antropolatria

od­da­wa­nie czci bo­skiej lu­dziom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. od­da­wa­nie czci bo­skiej lu­dziom

Wiktionary

An­tro­po­la­tria – od­mia­na de­i­fi­ka­cji, upra­wie­nie kultu i od­da­wa­nie czci wobec ludzi.

Od­mia­ną an­tro­po­la­trii jest apo­te­o­za od­no­szą­ca się do za­ło­ży­cie­li albo przy­wód­ców re­li­gij­nych lub in­nych wy­bit­nych oso­bi­sto­ści czy au­to­ry­te­tów.

Wikipedia


antropolit

ska­mie­li­na ciała ludz­kie­go lub jego czę­ści znaj­do­wa­na w wy­ko­pa­li­skach ar­che­o­lo­gicz­nych


SJP.pl


antropolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie an­tro­po­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) an­trop. biol. ba­dacz roz­wo­ju i zróż­ni­co­wa­nia jed­no­stek ludz­kich, ga­tun­ku ludz­kie­go oraz ludz­kich spo­łecz­no­ści;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) "An­tro­po­lo­dzy mają prawo twier­dzić, że przy­czy­ni­li się do za­cho­wa­nia kul­tu­ro­we­go dzie­dzict­wa spo­łe­czeństw, które ba­da­li, […]. Lecz praw­dą jest rów­nież, iż mieli oni swój udział, cza­sem tylko poś­red­ni, w utrzy­my­wa­niu struk­tur wła­dzy re­pre­zen­to­wa­nych przez sy­stem ko­lo­nial­ny".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔˈpɔlɔk, AS: ãntropolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropologia ż., antropologizm mrz.

:: fż. antropolożka ż.

 przym. antropologiczny

 przysł. antropologicznie

Wiktionary


antropologa

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D., B. lp. od: an­tro­po­log

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔˈlɔɡa, AS: ãntropologa

Wiktionary


antropologia

wie­dza o czło­wie­ku (czę­sto jako dział ja­kiejś nauki, np. an­tro­po­lo­gia bi­blij­na, an­tro­po­lo­gia bio­lo­gicz­na lub ze­spół pew­nych nauk, np. an­tro­po­lo­gia kul­tu­ro­wa)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. nauka o czło­wie­ku;

Wiktionary

An­tro­po­lo­gia (gr. ἄνθρωπος "anth­ro­pos" „czło­wiek”, λόγος "logos" „nauka”) – in­ter­dy­scy­pli­nar­na dzie­dzi­na nauki na po­gra­ni­czu nauk hu­ma­ni­stycz­nych, spo­łecz­nych i przy­rod­ni­czych. Zaj­mu­je się ba­da­niem czło­wie­ka jako jed­nost­ki w spo­łe­czeń­stwie w kon­tek­ście hi­sto­rycz­nej zmien­no­ści, bio­rąc pod uwagę wa­run­ki so­cjal­no-eko­no­micz­ne oraz kul­tu­ro­we; po­szu­ku­je zro­zu­mie­nia roli kul­tu­ry i struk­tur wła­dzy w życiu czło­wie­ka. Ma dwa pod­sta­wo­we nurty:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wielu na­u­kow­ców zaj­mu­je się an­tro­po­lo­gią.

 (1.1) Głów­ny­mi dy­scy­pli­na­mi wcho­dzą­cy­mi w skład ko­gni­ty­wi­sty­ki są: ne­u­ro­bio­lo­gia, ne­u­rop­sy­cho­lo­gia, ne­u­ro­ko­gni­ty­wi­sty­ka, spo­łecz­na nauka poz­naw­cza, psy­cho­lo­gia poz­naw­cza, in­for­ma­ty­ka, sztucz­na in­te­li­gen­cja, ro­bo­ty­ka ko­gni­tyw­na, ję­zy­koz­naw­stwo ko­gni­tyw­ne, te­o­ria obli­czeń i te­o­ria in­for­ma­cji, an­tro­po­lo­gia kul­tu­ro­wa, fi­lo­zo­fia umy­słu oraz wy­bra­ne dzia­ły lo­gi­ki (zwła­szcza lo­gi­ka epi­ste­micz­na, dok­sa­stycz­na, se­man­ty­ka lo­gicz­na i te­o­ria sy­ste­mów de­duk­cyj­nych z jej twier­dze­nia­mi li­mi­ta­cyj­ny­mi).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔˈlɔɟja, AS: ãntropoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropolog m., antropolożka ż., antropologizm m.

 przym. antropologiczny

Wiktionary


antropologiczno-archeologiczny

an­tro­po­lo­gicz­ny i ar­che­o­lo­gicz­ny


SJP.pl


antropologiczny

do­ty­czą­cy an­tro­po­lo­gii (np. ba­da­nia an­tro­po­lo­gicz­ne, typy an­tro­po­lo­gicz­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z an­tro­po­lo­gią, do­ty­czą­cy an­tro­po­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Esej to nie tylko ga­tu­nek li­te­rac­ki. To rów­nież za­gad­nie­nie psy­cho­lo­gicz­ne, an­tro­po­lo­gicz­ne, eg­zy­sten­cjal­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: ãntropoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropologia ż., antropolog m., antropolożka ż.

Wiktionary


antropologizm

po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny we­dług któ­re­go wła­ści­wym przed­mio­tem fi­lo­zo­fii jest czło­wiek poj­mo­wa­ny jako "naj­wyż­szy wyt­wór" przy­ro­dy


SJP.pl


antropolożka

→ an­tro­po­log


SJP.pl

Patrz:

antropolog

antropometr

przy­rząd słu­żą­cy do po­mia­rów ciała ludz­kie­go


SJP.pl

An­tro­po­metr – przy­rząd wy­ko­rzy­sty­wa­ny do po­mia­rów ciała czło­wie­ka. Może być użyty do po­mia­ru wy­so­ko­ści ciała, dłu­go­ści tu­ło­wia oraz dłu­go­ści koń­czyn gór­nych i dol­nych.

Wy­ko­na­ny jest z rury o dłu­go­ści około 2 me­trów. Z jed­nej stro­ny jest ona spła­szczo­na i za­o­pa­trzo­na w po­dział­kę mi­li­me­tro­wą. Po rurze po­ru­sza­ny jest suwak z igli­cą, za po­mo­cą któ­re­go usta­wia się mie­rzo­ną wy­so­ko­ści. W okien­ku su­wa­ka jest od­czy­ty­wa­ny wynik po­mia­ru.

Wikipedia


antropometria

dział an­tro­po­lo­gii (nauki o pow­sta­niu ga­tun­ku ludz­kie­go, jego roz­wo­ju i zróż­ni­co­wa­niu) zaj­mu­ją­cy się po­mia­ra­mi szkie­le­tu i ciała ludz­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się po­mia­ra­mi ciała ludz­kie­go

Wiktionary

An­tro­po­me­tria – me­to­da ba­daw­cza sto­so­wa­na w an­tro­po­lo­gii fi­zycz­nej, po­le­ga­ją­ca na po­mia­rach po­rów­naw­czych czę­ści ciała ludz­kie­go np.: dłu­go­ści kości (oste­o­me­tria), ob­ję­to­ści i pro­por­cji czasz­ki (kra­nio­me­tria), głowy (ke­fa­lo­me­tria), pro­por­cji ciała (kar­po­me­tria), masa ciała, roz­sta­wu oczu, okre­śle­nie pig­men­ta­cji oczu, wło­sów i skóry itp. Do po­mia­rów wy­ko­rzy­sty­wa­ne są przy­rzą­dy an­tro­po­me­trycz­ne.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antropometryczny

Wiktionary


antropometryczny

zwią­za­ny z an­tro­po­me­trią (np. po­mia­ry an­tro­po­me­trycz­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z an­tro­po­me­trią, do­ty­czą­cy an­tro­po­me­trii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropometria ż., antropometr m.

Wiktionary


antropomorficzny

1. książ­ko­wo: do­ty­czą­cy an­tro­po­mor­fiz­mu - przy­pi­sy­wa­nia cech ludz­kich przy­ro­dzie żywej i mart­wej (zja­wi­skom przy­ro­dy, zwie­rzę­tom, ro­śli­nom i przed­mio­tom), np. cechy an­tro­po­mor­ficz­ne;
2. w re­li­gii: do­ty­czą­cy an­tro­po­mor­fiz­mu - wy­o­bra­że­nia bó­stwa na po­do­bień­stwo czło­wie­ka, przy­pi­sy­wa­nia mu cech wła­ści­wych czło­wie­ko­wi, np. bó­stwo an­tro­po­mor­ficz­ne


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem czło­wie­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kil­ka­set ka­mien­nych fi­gu­rek an­tro­po­mor­ficz­nych ar­che­o­lo­dzy od­kry­li w tej czę­ści tellu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropomorfizowanie n., antropomorfista mos., antropomorfizm mrz., antropomorfizacja ż.

 czas. antropomorfizować ndk., antropomorfizować się ndk.

 przym. antropomorfizacyjny

Wiktionary


antropomorfista

książ­ko­wo: ten, który uległ an­tro­po­mor­fiz­mo­wi, któ­re­mu przy­pi­sy­wa­no cechy ludz­kie


SJP.pl


antropomorfizacja

w li­te­ra­tu­rze: od­mia­na ani­mi­za­cji, prze­no­śnia po­le­ga­ją­ca na przy­pi­sy­wa­niu cech ludz­kich przed­mio­tom, zja­wi­skom na­tu­ry, ro­śli­nom i zwie­rzę­tom oraz po­ję­ciom ab­strak­cyj­nym, np. gwia­zdy mówią mi..., nawet niebo pła­cze; an­tro­po­mor­fizm, ucz­ło­wie­cze­nie; po­rów­naj: ani­mi­za­cja (oży­wie­nie), per­so­ni­fi­ka­cja (uo­so­bie­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. jęz. ro­dzaj me­ta­fo­ry; na­da­wa­nie rze­czom, zja­wi­skom lub po­ję­ciom cech ludz­kich

Wiktionary

An­tro­po­mor­fi­za­cja (gr. άνθρωπος "anthrōpos" – „czło­wiek”, μορφή "morphē" – „kształt, forma”) lub ucz­ło­wie­cze­nie – za­bieg ję­zy­ko­wy po­le­ga­ją­cy na na­da­wa­niu nie­bę­dą­cym ludź­mi przed­mio­tom, po­ję­ciom, zja­wi­skom, zwie­rzę­tom itp. cech ludz­kich i ludz­kich mo­ty­wów po­stę­po­wa­nia. Kon­kret­ne za­sto­so­wa­nie an­tro­po­mor­fi­za­cji na­zy­wa się "an­tro­po­mor­fiz­mem".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­ra­że­nie „niebo pła­cze” to przy­kład an­tro­po­mor­fi­za­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔ̃mɔrfʲiˈzat͡sʲja, AS: ãntropõmorfʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropomorfista, antropomorfizm

 przym. antropomorficzny, antropomorfizacyjny

 czas. antropomorfizować

Wiktionary


antropomorfizacyjny

zwią­za­ny z an­tro­po­mor­fi­za­cją (ro­dza­jem prze­no­śni), np. prze­no­śnia an­tro­po­mor­fi­za­cyj­na


SJP.pl


antropomorfizm

1. książ­ko­wo: przy­pi­sy­wa­nie cech ludz­kich przy­ro­dzie żywej i mart­wej (zja­wi­skom przy­ro­dy, zwie­rzę­tom, ro­śli­nom i przed­mio­tom), np. gwia­zdy mówią mi..., nawet niebo pła­cze; an­tro­po­mor­fi­za­cja, ucz­ło­wie­cze­nie;
2. w re­li­gii: wy­o­bra­że­nie bó­stwa na po­do­bień­stwo czło­wie­ka, przy­pi­sy­wa­nie mu cech wła­ści­wych czło­wie­ko­wi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­da­wa­nie cech ludz­kich innym (nie­bę­dą­cy­mi ludź­mi) isto­tom i zja­wi­skom;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥, AS: ãntropõmorfʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropomorfista m., antropomorfizacja ż., antropomorfizowanie n.

 czas. antropomorfizować

 przym. antropomorficzny, antropomorfizacyjny

Wiktionary


antropomorfizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przy­pi­sy­wa­nie cech ludz­kich zja­wi­skom przy­ro­dy, zwie­rzę­tom i przed­mio­tom

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropomorfizm m., antropomorfista m.

 czas. antropomorfizować ndk.

 przym. antropomorfizacyjny, antropomorficzny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antropomorfizm

Wiktionary


antropomorfizować

przy­pi­sy­wać przed­mio­tom, zja­wi­skom na­tu­ry, ro­śli­nom i zwie­rzę­tom oraz po­ję­ciom ab­strak­cyj­nym cechy fi­zycz­ne, psy­chicz­ne lub za­cho­wa­nia wła­ści­we czło­wie­ko­wi


SJP.pl


antroponim

w ję­zy­koz­naw­stwie: nazwa włas­na osoby, np. imię, naz­wi­sko, pse­u­do­nim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. oso­bo­wa nazwa włas­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naz­wi­sko jest an­tro­po­ni­mem dzie­dzi­czo­nym przez po­ko­le­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔˈpɔ̃ɲĩm, AS: ãntropõńĩm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antroponimia

 przym. antroponimiczny

Wiktionary


antroponimia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauka o an­tro­po­ni­mach, dział ono­ma­sty­ki;

 (1.2) jęz. na­zew­nict­wo oso­bo­we, bę­dą­ce przed­mio­tem badań an­tro­po­ni­mii (1.1)

Wiktionary

An­tro­po­ni­mia, an­tro­po­no­ma­sty­ka – dział ono­ma­sty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem na­zew­nict­wa oso­bo­we­go (zwa­ne­go an­tro­po­ni­mią), nazw włas­nych przy­pi­sy­wa­nych isto­tom żywym (imion, przez­wisk, naz­wisk itd.).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Pro­fe­sor był zna­nym spe­cja­li­stą w za­kre­sie bia­ło­ru­skiej i ukra­iń­skiej an­tro­po­ni­mii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔ̃ˈɲĩmʲja, AS: ãntropõńĩmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antroponim m.

 przym. antroponimiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antroponomastyka

Wiktionary


antroponimiczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­tro­po­ni­micz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antroponimiczny

 przysł. antroponimicznie

Wiktionary


antroponimiczny

przy­miot­nik od: an­tro­po­ni­mia


SJP.pl


antroponomastyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauka o an­tro­po­ni­mach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdzie mogę do­wie­dzieć się cze­goś o an­tro­po­no­ma­sty­ce?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntrɔpɔ̃nɔ̃ˈmastɨka, AS: ãntropõnõmastyka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antroponimia

Wiktionary


antropopatyzm

An­tro­po­pa­tyzm (z gr. "anth­ro­po­pat­hes", „ma­ją­cy ludz­kie uczu­cia”, od "anth­ro­pos" – czło­wiek i "pat­hos" – doz­na­wa­nie) – forma an­tro­po­mor­fiz­mu. Po­le­ga na przy­pi­sy­wa­niu zwie­rzę­tom, ro­śli­nom lub przed­mio­tom nie­o­ży­wio­nym uczu­cio­wo­ści ludz­kiej. W innym zna­cze­niu jest to przy­pi­sy­wa­nie uczuć ludz­kich bó­stwu.

Wikipedia


antropopresja

wpływ czło­wie­ka na śro­do­wi­sko na­tu­ral­ne i zmia­ny w eko­sy­ste­mie


SJP.pl

An­tro­po­pre­sja – ogół dzia­łań czło­wie­ka (za­rów­no pla­no­wych i przy­pad­ko­wych) ma­ją­cych wpływ na śro­do­wi­sko przy­rod­ni­cze.

Czyn­ni­ki an­tro­po­pre­sji, czyli czyn­ni­ki an­tro­po­ge­nicz­ne – czyn­ni­ki zwią­za­ne z każdą formą poś­red­nie­go lub bez­poś­red­nie­go wpły­wu czło­wie­ka na śro­do­wi­sko i by­tu­ją­ce w nim ro­śli­ny i zwie­rzę­ta.

Wikipedia


antropornis

ko­pal­na forma ping­wi­na z mio­ce­nu


SJP.pl


antroposfera

część bios­fe­ry, ob­szar kuli ziem­skiej za­miesz­ki­wa­ny przez czło­wie­ka


SJP.pl

An­tro­pos­fe­ra – sfera kuli ziem­skiej (obręb bios­fe­ry), w któ­rej dzia­ła czło­wiek. Jest to zaz­wy­czaj ob­szar pod­da­ny sil­nej an­tro­po­pre­sji, ulega on po­sze­rze­niu wraz z roz­wo­jem cy­wi­li­za­cji. An­tro­pos­fe­ra obej­mu­je m.in. ob­sza­ry zur­ba­ni­zo­wa­ne. Ak­tu­al­nie w ba­da­niach na­u­ko­wych ba­da­ny jest wpływ przeksz­tał­ceń śro­do­wi­ska przy­rod­ni­cze­go do­ko­ny­wa­nych przez czło­wie­ka rów­nież na tę sferę.

Wikipedia


antroposkopia

dział an­tro­po­lo­gii, ści­ślej jedna z metod opisu cech ja­ko­ścio­wych czło­wie­ka, przy uży­ciu sche­ma­tycz­nych ry­sun­ków (np. pro­fi­le nosa) lub skal wzor­co­wych, np. barwy wło­sów lub oczu


SJP.pl


antroposkopijny

→ an­tro­po­sko­pia


SJP.pl

Patrz:

antroposkopia

antropotechnik

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem wa­run­ków pracy


SJP.pl


antropotechnika

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem wa­run­ków pracy


SJP.pl


antropozof

osoba wy­spe­cja­li­zo­wa­na w za­kre­sie an­tro­po­zo­fii


SJP.pl


antropozofia

od­mia­na te­o­zo­fii, gło­szą­ca moż­li­wość poz­na­nia świa­ta po­za­ma­te­rial­ne­go za po­mo­cą jas­no­widzt­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. dok­try­na du­cho­wo-fi­lo­zo­ficz­na za­kła­da­ją­ca, że po­przez wew­nętrz­ny roz­wój czło­wiek może in­tu­i­cyj­nie i du­cho­wo poz­nać wyż­sze rze­czy­wi­sto­ści oraz zro­zu­mieć sens ist­nie­nia

Wiktionary

An­tro­po­zo­fia ("mą­drość o czło­wie­ku", od gr. "ánthropos" – „czło­wiek”, "sophía" – „mą­drość, wie­dza”) – szko­ła du­cho­wa (ini­cja­cyj­na), świa­to­po­gląd ezo­te­rycz­ny i ca­ło­ścio­wa pro­po­zy­cja prze­bu­do­wy cy­wi­li­za­cji ma­te­ria­li­stycz­nej, za­po­cząt­ko­wa­na i in­spi­ro­wa­na w pier­wszych dwóch de­ka­dach XX w.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antropozoficzny

 rzecz. antropozoficzność ż.

Wiktionary


antropozoficzność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­tro­po­zo­ficz­ne; cecha tych, któ­rzy są an­tro­po­zo­ficz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropozofia ż.

 przym. antropozoficzny

 przysł. antropozoficznie

Wiktionary


antropozoficzny

zwią­za­ny z an­tro­po­zo­fią (np. an­tro­po­zo­ficz­ne spoj­rze­nie na świat, an­tro­po­zo­ficz­ne ćwi­cze­nia du­cho­we)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z an­tro­po­zo­fią, do­ty­czą­cy an­tro­po­zo­fii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antropozofia ż., antropozoficzność ż.

 przysł. antropozoficznie

Wiktionary


antropozoiczny

przy­miot­nik od: an­tro­po­zo­ik


SJP.pl


antropozoik

okres w dzie­jach Ziemi, w któ­rym po­ja­wił się czło­wiek; czwar­to­rzęd


SJP.pl


antrycharz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. górn. po­moc­nik ko­pa­cza

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtrɨxaʃ, AS: ãntryχaš

Wiktionary


antryj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przed­po­kój

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W an­try­ju na by­fy­ju stoła szol­ka tyju. → W przed­po­ko­ju na kre­den­sie stała fi­li­żan­ka her­ba­ty.

Wiktionary


antrykot

mięso cie­lę­ce lub wo­ło­we z ko­ścią z przed­niej gór­nej czę­ści tuszy; także: kot­let z tego mięsa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. stek lub ka­wa­łek mięsa wo­ło­we­go z czę­ści grzbie­to­wej, mię­dzy ło­pat­ką a czę­ścią lędź­wio­wą

Wiktionary

An­try­kot (fr. "entrecôte", mię­dzy­że­brze) – mięso otrzy­my­wa­ne z tuszy wo­ło­wej (z tzw. gór­ni­cy) lub cie­lę­cej (z tzw. górki) (część przed­nia ćwierć­tu­szy).

An­try­kot od­dzie­lo­ny jest od roz­brat­la po­mię­dzy szó­stym i siód­mym krę­giem pier­sio­wym i przy­le­gły­mi do nich że­bra­mi. Długi mię­sień wzdłuż krę­go­słu­pa przy­ra­sta­ją­cy do krę­gów pier­sio­wych, a od dołu do żeber, z war­stwą tłu­szczu i po­wię­zi; rów­nież kot­let z ta­kie­go mięsa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na obiad przy­go­to­wa­łem an­try­kot z gril­la z zio­ła­mi.

Wiktionary


antuka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mącz­ka ce­gla­na

 (1.2) slang. sport. na­wierzch­nia po­kry­ta mącz­ką ce­gla­ną

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antukowy

Wiktionary


antukowy

przy­miot­nik

 (1.1) po­kry­ty mącz­ką ce­gla­ną (an­tu­ką)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antuka ż.

Wiktionary


anturaż

oto­cze­nie, śro­do­wi­sko; en­to­u­ra­ge


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. oto­cze­nie, śro­do­wi­sko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) entourage

Wiktionary


anturium

ro­śli­na z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych; kit­nia


SJP.pl

An­tu­rium, kit­nia ("Ant­hu­rium") – ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, obej­mu­ją­cy nie­mal pół­to­ra ty­sią­ca opi­sa­nych ga­tun­ków ne­o­tro­pi­kal­nych. Ro­dzaj ten jest w obrę­bie ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych naj­bo­gat­szym w ga­tun­ki i naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­nym mor­fo­lo­gicz­nie. Wiele kul­ty­wa­rów tego ro­dza­ju upra­wia­nych jest na całym świe­cie, w tym w Pol­sce, prze­my­sło­wo na kwia­ty cięte lub jako ro­śli­ny po­ko­jo­we.

Wikipedia


antwerpia

mia­sto w Bel­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Bel­gii;

 (1.2) geogr. adm. pro­win­cja w Bel­gii, we Flan­drii;

Wiktionary

Ant­wer­pia ( Ant­wer­pen, wym. []; An­vers, wym. []; hist. "An­torf", "An­torff") – mia­sto w pół­noc­nej Bel­gii, w Re­gio­nie Fla­mandz­kim, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na pro­win­cji Ant­wer­pia oraz okrę­gu Ant­wer­pia, po­ło­żo­ne nad Skal­dą. Jest dru­gim co do wiel­ko­ści oś­rod­kiem miej­skim w Bel­gii, po Re­gio­nie Sto­łecz­nym Bruk­se­li. Pod wzglę­dem licz­by miesz­kań­ców jest naj­więk­szym mia­stem w kraju, a pod wzglę­dem po­wierzch­ni naj­więk­szym we Flan­drii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ant­wer­pia leży w pół­noc­nej Bel­gii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãntˈfɛrpʲja, AS: ãntferpʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antwerpijczyk mos., Antwerpijka ż.

 przym. antwerpski, antwerpijski

Wiktionary


antwerpijczyk

miesz­ka­niec Ant­wer­pii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ant­wer­pij­czyk. (miesz­ka­niec Ant­wer­pii)

Wiktionary


antwerpijka

miesz­kan­ka Ant­wer­pii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ant­wer­pij­ka. (miesz­kan­ka Ant­wer­pii)

Wiktionary


antwerpijski

→ Ant­wer­pia; ant­werp­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ant­wer­pii, zwią­za­ny z Ant­wer­pią, po­cho­dzą­cy z Ant­wer­pii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzie­ło to po­myśl­nie po­pro­wa­dził złot­nik Mi­ko­ła­ja Ze­brzy­dow­skie­go, Belg Paweł Ba­u­darth, syn ar­chi­tek­ta ant­wer­pij­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antwerpski

 rzecz. Antwerpijka ż., Antwerpijczyk mos., Antwerpia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antwerpski

Wiktionary


antwerpski

→ Ant­wer­pia; ant­wer­pij­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ant­wer­pii, zwią­za­ny z Ant­wer­pią, po­cho­dzą­cy z Ant­wer­pii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uczest­ni­czy­łam w na­bo­żeń­stwie i po­grze­bie na ant­werp­skim cmen­ta­rzu. Że­gna­łam go, dzię­ku­jąc za to, jakim był.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãntˈfɛrpsʲci, AS: ãntferpsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antwerpia ż., Antwerpijczyk mos., Antwerpijka ż.

 przym. antwerpijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antwerpijski

Wiktionary


anty

po­tocz­nie: być anty - być prze­ciw (cze­muś)


SJP.pl

Anty – pier­wsze wy­daw­nict­wo ze­spo­łu Nagły Atak Spa­wa­cza. Sin­gel zo­stał sprze­da­ny w na­kła­dzie dzie­się­ciu ty­się­cy sztuk w cza­sach, gdy pol­ski rap nie był po­pu­lar­ny. Tak ogrom­ny suk­ces zaw­dzię­cza na­gra­niu "Anty", w któ­rym Spa­wa­cze wraz ze Slums At­tack za­a­ta­ko­wa­li Li­ro­ya. W obu na­gra­niach głów­nie sły­chać Fa­zie­go, udział w demie Kacz­mie­go i Dzwo­na jest sym­bo­licz­ny w dru­gim na­gra­niu "Nar­ko­ty­ki".

Wikipedia


anty-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych ma­ją­cy zna­cze­nie: prze­ciw­dzia­ła­ją­cy, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw, prze­ciw­ny

 (1.2) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych ma­ją­cy zna­cze­nie: prze­ciw­le­gły, skie­ro­wa­ny w prze­ciw­ną stro­nę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãntɨ, AS: ãnty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciw-, kontr-

Wiktionary


anty-lgbt

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) na­sta­wio­ny wrogo wobec spo­łecz­no­ści LGBT

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W umo­wie Pol­ski z UE zna­lazł się zakaz fi­nan­so­wa­nia stref anty-LGBT. Ko­mi­sja Eu­ro­pej­ska wpro­wa­dzi­ła do umowy part­ner­stwa z Pol­ską zapis za­ka­zu­ją­cy fi­nan­so­we­go wspie­ra­nia sa­mo­rzą­dów, które przy­ję­ły uchwa­ły anty-LGBT - in­for­mu­je Kam­pa­nia Prze­ciw Ho­mo­fo­bii.

Wiktionary


anty-ranking

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kla­sy­fi­ka­cja upo­rząd­ko­wa­na we­dług ne­ga­tyw­ne­go kry­te­rium

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyranking

Wiktionary


antyabchaski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ab­chaz­ji i Ab­cha­zom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ab­cha­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyabchaskość ż.

Wiktionary


antyabolicjonistyczny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który się sprze­ci­wia abo­li­cjo­niz­mo­wi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec abo­li­cjo­niz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyabolicjonistyczność ż.

Wiktionary


antyaborcja

sta­no­wi­sko prze­ciw­sta­wia­ją­ce się abor­cji, jako po­wszech­ne­mu prawu


SJP.pl


antyaborcjonista

osoba prze­ciw­sta­wia­ją­ca się abor­cji, jako po­wszech­ne­mu prawu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) prze­ciw­nik do­pu­szczal­no­ści abor­cji

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyaborcyjny

Wiktionary


antyaborcjonistka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta sprze­ci­wia­ją­ca się prawu re­pro­duk­cyj­ne­mu do prze­ry­wa­nia ciąży

Wiktionary


antyaborcyjny

bę­dą­cy prze­ciw­ny abor­cji, za­ka­zu­ją­cy abor­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­mie­rzo­ny prze­ciw­ko le­gal­no­ści abor­cji, za­ka­zu­ją­cy abor­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨabɔrˈt͡sɨjnɨ, AS: ãntyaborcyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyaborcjonista m.

Wiktionary


antyadhezyjny

zmniej­sza­ją­cy przy­czep­ność (ad­hez­ję), np. śro­dek an­ty­ad­he­zyj­ny


SJP.pl


antyafgański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Af­ga­ni­sta­no­wi i Af­gań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­af­gań­skiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Od po­cząt­ku siód­mej zmia­ny PKW Af­ga­ni­stan ujęto już ponad sto osób po­dej­rza­nych o dzia­łal­ność an­ty­af­gań­ską i an­ty­ko­a­li­cyj­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyafgańskość ż.

Wiktionary


antyafrykański

nie­chęt­ny lub wrogi Afry­ce, Afry­ka­nom


SJP.pl


antyaidsowy

[czy­taj: an­ty­ejt­so­wy lub an­ty­ejc­so­wy] zwal­cza­ją­cy AIDS; prze­ci­wa­id­so­wy


SJP.pl


antyakustyczny

wy­ko­rzy­sty­wa­ny do tłu­mie­nia dźwię­ków; prze­ci­wa­ku­stycz­ny, prze­ciwdź­wię­ko­wy, prze­ciw­ha­ła­so­wy, an­ty­ha­ła­so­wy


SJP.pl


antyalbański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Al­ba­nii i Al­bań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­al­bań­skiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Na fali pro­te­stów an­ty­al­bań­skich, w 1987 roku Slo­bo­dan Mi­lo­se­vić po ob­ję­ciu wła­dzy pro­wa­dził po­li­ty­kę, w wy­ni­ku któ­rej usu­nię­to Al­bań­czy­ków ze wszyst­kich istot­nych sta­no­wisk - za­stą­pio­no ich Ser­ba­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyalbańskość ż.

Wiktionary


antyalergiczny

za­po­bie­ga­ją­cy aler­gii; prze­ci­wa­ler­gicz­ny, an­ty­u­czu­le­nio­wy, prze­ci­wu­czu­le­nio­wy


SJP.pl


antyaliancki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi alian­tom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­a­lianc­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyalianckość ż.

Wiktionary


antyaliasing

w gra­fi­ce kom­pu­te­ro­wej: re­duk­cja znieksz­tał­ceń wi­zu­al­nych po­przez wy­gła­dza­nie kra­wę­dzi obiek­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. tech­ni­ka re­du­ku­ją­ca wi­docz­ność po­szar­pa­nych kra­wę­dzi na obra­zach cy­fro­wych

Wiktionary

An­ty­a­lia­sing ( anti-alia­sing) – ze­spół tech­nik słu­żą­cych zmniej­sze­niu licz­by błę­dów znieksz­tał­ce­nio­wych (alia­sing, schod­ko­wa­nie obra­zu), pow­sta­ją­cych przy re­pre­zen­ta­cji obra­zu (lub in­ne­go sy­gna­łu) o wy­so­kiej roz­dziel­czo­ści w roz­dziel­czo­ści mniej­szej.

W gra­fi­ce kom­pu­te­ro­wej re­zul­ta­tem an­ty­a­lia­sin­gu jest two­rze­nie wra­że­nia wy­gła­dze­nia kra­wę­dzi obiek­tów wyś­wiet­la­nych na ekra­nie kom­pu­te­ra, który jest ekra­nem ra­stro­wym.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aliasing mrz.

Wiktionary


antyaliasingowy

→ an­ty­a­lia­sing


SJP.pl

Patrz:

antyaliasing

antyalkoholik

osoba wy­stę­pu­ją­ca prze­ciw­ko al­ko­ho­liz­mo­wi


SJP.pl


antyalkoholizm

po­sta­wa nie­chę­ci wobec al­ko­ho­lu


SJP.pl


antyalkoholowy

skie­ro­wa­ny prze­ciw al­ko­ho­liz­mo­wi; prze­ci­wal­ko­ho­lo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny do walki z al­ko­ho­liz­mem, le­czą­cy al­ko­ho­li­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Try­bu­nał zbie­ra ma­te­ria­ły do roz­pra­wy nad za­skar­żo­ną zmia­ną usta­wy an­ty­al­ko­ho­lo­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨalkɔxɔˈlɔvɨ, AS: ãntyalkoχolovy

Wiktionary


antyamerykanizm

wro­gie na­sta­wie­nie wobec na­ro­du lub pań­stwa ame­ry­kań­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­chęć lub po­gar­da do Sta­nów Zjed­no­czo­nych

Wiktionary

An­ty­a­me­ry­ka­nizm – stały, niez­mien­ny, kry­tycz­ny sto­su­nek do spo­łecz­nych, eko­no­micz­nych i po­li­tycz­nych in­sty­tu­cji, tra­dy­cji i war­to­ści re­pre­zen­to­wa­nych przez Stany Zjed­no­czo­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­li­ty­ka Korei Pół­noc­nej to czy­sty an­ty­a­me­ry­ka­nizm.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyamerykański

Wiktionary


antyamerykański

nie­chęt­ny lub wrogi Ame­ry­ce, Ame­ry­ka­nom


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) wy­mie­rzo­ny prze­ciw­ko Ame­ry­ce (jako czę­ści świa­ta) i Ame­ry­ka­nom, nie­chęt­ny wobec Ame­ry­ki i Ame­ry­ka­nów

 (1.2) wy­mie­rzo­ny prze­ciw­ko Sta­nom Zjed­no­czo­nym Ame­ry­ki i jej oby­wa­te­lom, nie­chęt­ny wobec Sta­nów Zjed­no­czo­nych Ame­ry­ki i jej oby­wa­te­li

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Rów­nie do­brze można by pa­pie­ża oskar­żyć, że jest an­ty­ro­syj­ski czy an­ty­u­kra­iń­ski albo an­ty­a­me­ry­kań­ski czy an­ty­ka­na­dyj­ski. Czego się nie robi, by po­gnę­bić pa­pie­ża „le­wa­ka”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyamerykanizm m.

Wiktionary


antyamerykańskość

→ an­ty­a­me­ry­kań­ski


SJP.pl

Patrz:

antyamerykański

antyanafilaksja

brak sil­nej re­ak­cji aler­gicz­nej or­ga­niz­mu po wpro­wa­dze­niu do ustro­ju sub­stan­cji, na którą or­ga­nizm jest uczu­lo­ny


SJP.pl


antyandorski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi An­do­rze i An­dor­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­an­dor­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyandorskość ż.

Wiktionary


antyandrogen

śro­dek zmniej­sza­ją­cy lub zno­szą­cy popęd płcio­wy i po­ten­cję męż­czyz­ny przez blo­ka­dę re­cep­to­rów te­sto­ste­ro­nu


SJP.pl


antyandrogenny

ha­mu­ją­cy wy­dzie­la­nie an­dro­ge­nów; an­ty­an­dro­ge­no­wy


SJP.pl


antyandrogenowy

ha­mu­ją­cy wy­dzie­la­nie an­dro­ge­nów; an­ty­an­dro­gen­ny


SJP.pl


antyanemiczny

przy­miot­nik

 (1.1) za­po­bie­ga­ją­cy ane­mii

Wiktionary


antyangielski

nie­chęt­ny lub wrogi An­glii


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi An­glii i An­gli­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­an­giel­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyangielskość ż.

Wiktionary


antyangolski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi An­go­li i An­gol­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­an­gol­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Angola ż., antyangolskość ż.

Wiktionary


antyanguilski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi An­gu­il­li i An­gu­il­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­an­gu­il­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyanguilskość ż., Anguilla ż.

Wiktionary


antyapeks

punkt na sfe­rze nie­bie­skiej prze­ciw­le­gły do apek­su


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) astr. punkt na sfe­rze nie­bie­skiej, który znaj­du­je się do­kład­nie po prze­ciw­nej stro­nie niż apeks

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apeks mrz.

Wiktionary


antyarabski

nie­chęt­ny lub wrogi Ara­bii Sa­u­dyj­skiej, Ara­bom


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko Ara­bom, nie­chęt­ny wobec Ara­bów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dość wcze­śnie for­mu­je się ak­tyw­na or­ga­ni­za­cja an­ty­a­rab­ska zło­żo­na z Irań­czy­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arabia ż.

Wiktionary


antyargentyński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ar­gen­ty­nie i Ar­gen­tyń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ar­gen­tyń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyargentyńskość ż.

Wiktionary


antyariański

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się aria­niz­mo­wi, dok­try­nie arian


SJP.pl


antyarmeński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ar­me­nii i Or­mia­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ar­meń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyarmeńskość ż.

Wiktionary


antyarubański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Aru­bie i Aru­bań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­a­ru­bań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyarubańskość ż.

 przym. arubański, arubski

Wiktionary


antyarystotelizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. opo­wia­da­nie się w dy­skur­sie fi­lo­zo­ficz­nym prze­ciw­ko po­glą­dom Ary­sto­te­le­sa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prace tego my­śli­cie­la odz­na­cza­ły się an­ty­a­ry­sto­te­liz­mem.

Wiktionary


antyarytmicznie

→ an­ty­a­ryt­micz­ny


SJP.pl

Patrz:

antyarytmiczny

antyarytmiczny

sto­so­wa­ny prze­ciw­ko aryt­mii


SJP.pl


antyatlas

pasmo gór­skie w pół­noc­no-za­chod­niej Afry­ce, na te­re­nie Ma­ro­ka, na­le­żą­ce do At­la­su


SJP.pl

An­ty­at­las – pasmo gór­skie w Afry­ce Pół­noc­nej. Sta­no­wi po­łud­nio­wo-za­chod­nią część At­la­su. Roz­po­ście­ra się na dłu­go­ści ok. 600 km, w ca­ło­ści na te­ry­to­rium Ma­ro­ka. Jest zbu­do­wa­ne z pre­kam­bryj­skich skał me­ta­mor­ficz­nych i skał pa­le­o­zo­icz­nych. Śred­nia wy­so­kość gór wy­no­si 1500 m n.p.m.. Naj­wyż­szym szczy­tem jest Imkut o wy­so­ko­ści 2531 m n.p.m..

Wikipedia


antyatom

atom o ujem­nie na­ła­do­wa­nym ją­drze, zbu­do­wa­nym z an­ty­pro­to­nów i an­ty­ne­u­tro­nów z po­wło­ką zbu­do­wa­ną z po­zy­to­nów (an­ty­e­lek­tro­nów)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. atom zbu­do­wa­ny z an­ty­czą­stek;

Wiktionary

An­ty­a­tom – atom an­ty­ma­te­rii, skła­da się z an­ty­czą­stek. Jego jądro ato­mo­we skła­da się z an­ty­pro­to­nów i an­ty­ne­u­tro­nów jest na­ła­do­wa­ne ujem­nie. Na­to­miast wo­ko­ło jądra krążą do­dat­nie an­ty­e­lek­tro­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O ile atomy na­sze­go świa­ta są zbu­do­wa­ne z czą­stek ele­men­tar­nych (pro­to­nów, ne­u­tro­nów i elek­tro­nów), o tyle bu­dul­cem an­ty­a­to­mów są od­po­wied­nie an­ty­cząst­ki (an­ty­pro­to­ny, an­ty­ne­u­tro­ny i po­zy­tro­ny).

Wiktionary


antyatomowy

za­bez­pie­cza­ją­cy przed bro­nią ato­mo­wą; prze­ci­wa­to­mo­wy, an­ty­nu­kle­ar­ny, prze­ciw­ją­dro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­ny broni ato­mo­wej

 (1.2) wojsk. chro­nią­cy przed dzia­ła­niem broni ato­mo­wej

 (1.3) fiz. do­ty­czą­cy an­ty­a­to­mu

Wiktionary


antyaustralijski

nie­chęt­ny lub wrogi Au­stra­lii, Au­stra­lij­czy­kom


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Au­stra­lii i Au­stra­lij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­a­u­stra­lij­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyaustralijskość ż.

Wiktionary


antyaustriacki

nie­chęt­ny lub wrogi Au­strii, Au­stria­kom


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Au­strii i Au­stria­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­a­u­striac­kiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W lutym 1918 r., na wia­do­mość o po­ko­ju brze­skim, w któ­rym Au­stria od­stę­po­wa­ła Ukra­i­nie zie­mię chełm­ską, w Kra­ko­wie od­by­ły się kil­kud­nio­we spon­ta­nicz­ne de­mon­stra­cje an­ty­nie­miec­kie i an­ty­a­u­striac­kie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyaustriackość ż.

Wiktionary


antyautorytarny

zwal­cza­ją­cy au­to­ry­ta­ryzm, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw au­to­ry­ta­ryz­mo­wi, np. wy­stą­pie­nia an­ty­a­u­to­ry­tar­ne


SJP.pl


antyazerbejdżański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Azer­bej­dża­no­wi i Aze­rom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­a­zer­bej­dżań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyazerbejdżańskość ż., Azerbejdżan mrz.

 przym. proazerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) antyazerski

Wiktionary


antyazerski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Azer­bej­dża­no­wi i Aze­rom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­a­zer­skiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ra­czej wąt­pię, by Tur­cja dała się na­brać Rosji, która w do­dat­ku jest an­ty­a­zer­ska w kon­flik­cie z Ar­me­nią o Gór­ski Ka­ra­bach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyazerskość ż., Azerbejdżan mrz.

 przym. proazerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) antyazerbejdżański

Wiktionary


antyazjatycki

nie­chęt­ny lub wrogi Azji, Az­ja­tom


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Az­ja­tom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­az­ja­tyc­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyazjatyckość ż.

Wiktionary


antybahamski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ba­ha­mom i Ba­ham­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ba­ham­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybahamskość ż.

Wiktionary


antybahrajński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bah­raj­no­wi i Bah­rajń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bah­rajń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybahrajńskość ż.

Wiktionary


antybakch

an­tycz­na trzy­sy­la­bo­wa stopa wier­szo­wa; an­ty­bak­chej, pa­lim­bakch, pa­lim­bak­chej


SJP.pl


antybakteryjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób an­ty­bak­te­ryj­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨbaktɛˈrɨjɲɛ, AS: ãntybakteryi ̯ńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antybakteryjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyseptycznie, bakteriobójczo, odkażająco

Wiktionary


antybakteryjny

chro­nią­cy przed bak­te­ria­mi, zwal­cza­ją­cy bak­te­rie; prze­ciw­bak­te­ryj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) farm. med. kos­met. chro­nią­cy przed bak­te­ria­mi, za­po­bie­ga­ją­cy nam­na­ża­niu się bak­te­rii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lecz­ni­cze, an­ty­bak­te­ryj­ne wła­ści­wo­ści olej­ku z drze­wa her­ba­cia­ne­go od­kry­li już dawno abo­ry­ge­ni za­miesz­ku­ją­cy te­re­ny pół­noc­no-wschod­niej Au­stra­lii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ, AS: ãntybakteryi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. antybakteryjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwbakteryjny, bakteriobójczy

Wiktionary


antybalistyczny

za­pro­jek­to­wa­ny do wy­kry­wa­nia, prze­chwy­ty­wa­nia lub ni­szcze­nia po­ci­sków ba­li­stycz­nych


SJP.pl


antybanderowski

sprze­ci­wia­ją­cy się ide­o­lo­gii i dzia­łal­no­ści Ste­pa­na Ban­de­ry oraz or­ga­ni­za­cji OUN/UPA


SJP.pl


antybangladeski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ban­gla­de­szo­wi i Ban­glij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ban­gla­de­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Bangladesz mrz., antybangladeskość ż., Banglijczyk mos., Banglijka ż.

 przym. antybanglijski, bangladeski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antybanglijski

Wiktionary


antybanglijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ban­gla­de­szo­wi i Ban­glij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ban­glij­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybanglijskość ż., Banglijczyk mos., Banglijka ż.

 przym. antybangladeski, bangladeski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antybangladeski

Wiktionary


antybarbadyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bar­ba­dos i Bar­ba­do­syj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bar­ba­dyj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybarbadyjskość ż.

Wiktionary


antybarion

cząst­ka an­ty­ma­te­rii prze­ciw­na do ba­rio­nu


SJP.pl


antybaskijski

nie­chęt­ny lub wrogi Ba­sko­nii, Ba­skom


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Kra­jo­wi Ba­sków i Ba­skom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ba­skij­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybaskijskość ż.

Wiktionary


antybaza

część ba­li­sty po­przecz­na wzglę­dem bazy, za­po­bie­ga­ją­ca prze­wra­ca­niu się ma­chi­ny ku przo­do­wi


SJP.pl


antybelgijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bel­gii i Bel­gom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bel­gij­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybelgijskość ż.

Wiktionary


antybelizeński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Be­li­ze i Be­li­zeń­czy­komfakt.

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­be­li­zeń­skiej (1.1)fakt.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybelizeńskość ż., Belize n.

 przym. belizeński

Wiktionary


antybelkowy

przy­miot­nik

 (1.1) pot. ma­ją­cy na celu uni­knię­cie pła­ce­nia po­dat­ku od zy­sków ka­pi­ta­ło­wych, zwa­ne­go po­tocz­nie po­dat­kiem Belki (zwy­kle o lo­ka­tach)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨbɛlˈkɔvɨ, AS: ãntybelkovy

Wiktionary


antybeniński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Be­ni­no­wi i Be­niń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­be­niń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybenińskość ż.

Wiktionary


antybermudzki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ber­mu­dom i Ber­mud­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ber­mudz­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybermudzkość ż.

Wiktionary


antybhutański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bhu­ta­no­wi i Bhu­tań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­tyb­hu­tań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybhutańskość ż.

Wiktionary


antybiałoruski

prze­ciw­ny Bia­ło­ru­si, Bia­ło­ru­si­nom


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bia­ło­ru­si i Bia­ło­ru­si­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bia­ło­ru­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybiałoruskość ż.

Wiktionary


antybiogram

opis wraż­li­wo­ści lub opor­no­ści po­szcze­gól­nych typów bak­te­rii na dzia­ła­nie an­ty­bio­ty­ków, sul­fo­na­mi­dów lub in­nych środ­ków che­mio­te­ra­pe­u­tycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. test okre­śla­ją­cy wpływ an­ty­bio­ty­ków na bak­te­rie;

Wiktionary

An­ty­bio­gram – pro­fil wraż­li­wo­ści da­ne­go mi­kro­or­ga­niz­mu na dzia­ła­nie środ­ków prze­ciw­drob­no­u­stro­jo­wych (np. danej bak­te­rii cho­ro­bot­wór­czej na an­ty­bio­ty­ki). Taka po­dat­ność różni się w za­leż­no­ści od szpi­ta­la, re­gio­nu i kraju. An­ty­bio­gra­my po­ma­ga­ją de­cy­do­wać, które an­ty­bio­ty­ki za­sto­so­wać w le­cze­niu po­dej­rza­nych in­fek­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W na­szym la­bo­ra­to­rium można wy­ko­nać an­ty­bio­gra­my wy­ma­zów z gar­dła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈbʲjɔɡrãm, AS: ãntybʹi ̯ogrãm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antybiotykogram

Wiktionary


antybiotyczny

1. → an­ty­bio­tyk; an­ty­bio­ty­ko­wy;
2. → an­ty­bio­za


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bio­chem. farm. zwią­za­ny z an­ty­bio­ty­ka­mi

przy­miot­nik

 (2.1) bio­chem. farm. ma­ją­cy dzia­ła­nie takie jak an­ty­bio­tyk, po­tra­fią­cy ni­szczyć, ha­mo­wać nam­na­ża­nie bak­te­rii

Wiktionary

Patrz:

antybiotyk; antybiotykowy;
2. → antybioza

Powiązane:

 rzecz. antybioza ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antybiotykowy

Wiktionary


antybiotyk

na­tu­ral­ny, wyt­wa­rza­ny przez drob­no­u­stro­je zwią­zek che­micz­ny, sto­so­wa­ny w lecz­nict­wie jako lek prze­ciw cho­ro­bom in­fek­cyj­nym wy­wo­ły­wa­nym przez drob­no­u­stro­je (bak­te­rie, pier­wot­nia­ki)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. na­tu­ral­ny lub sztucz­ny lek uniesz­kod­li­wia­ją­cy drob­no­u­stro­je;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Iz­ra­el­ski pre­mier, Ariel Sza­ron, na­ba­wił się obu­stron­ne­go za­pa­le­nia płuc i jest le­czo­ny an­ty­bio­ty­ka­mi […]

 (1.1) Do­pu­szczo­no sto­so­wa­nie an­ty­bio­ty­ków w ho­dow­li zwie­rząt, co poz­wo­li­ło zmniej­szyć za­cho­ro­wal­ność wy­ni­ka­ją­cą z trzy­ma­nia zbyt wielu zwie­rząt w za ma­łych po­mie­szcze­niach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈbʲjɔtɨk, AS: ãntybʹi ̯otyk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antybiotykowy

 rzecz. antybioza ż.

Wiktionary


antybiotykogram

wynik ba­da­nia la­bo­ra­to­ryj­ne­go po­da­ją­cy sto­pień wraż­li­wo­ści na dzia­ła­nie an­ty­bio­ty­ków, sul­fo­na­mi­dów itp. dla po­bra­nej prób­ki; an­ty­bio­gram


SJP.pl


antybiotykooporność

→ an­ty­bio­ty­ko­o­por­ny


SJP.pl

Patrz:

antybiotykooporny

antybiotykoterapia

le­cze­nie an­ty­bio­ty­ka­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. te­ra­pia an­ty­bio­ty­kiem

Wiktionary

An­ty­bio­ty­ko­te­ra­pia – ter­min me­dycz­ny, okre­śla­ją­cy sto­so­wa­nie an­ty­bio­ty­ków w pro­ce­sie lecz­ni­czym.

Wpro­wa­dze­nie an­ty­bio­ty­ków do te­ra­pii zo­sta­ło za­po­cząt­ko­wa­ne w 1928, gdy Ale­xan­der Fle­ming od­krył pe­ni­cy­li­nę. Do le­cze­nia zo­sta­ła ona jed­nak do­pie­ro wpro­wa­dzo­na w I po­ło­wie lat czter­dzie­stych XX wieku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­daw­ko­wa­nie w an­ty­bio­ty­ko­te­ra­pii może pro­wa­dzić do za­chwia­nia rów­no­wa­gi bio­lo­gicz­nej i po­ja­wie­nia się róż­ne­go ro­dza­ju grzy­bic, droż­dżyc itp.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨbʲjɔtɨkɔtɛˈrapʲja, AS: ãntybʹi ̯otykoterapʹi ̯a

Wiktionary


antybiotykowrażliwość

o drob­no­u­stro­jach: wraż­li­wość na dzia­ła­nie an­ty­bio­ty­ku


SJP.pl


antybiotykowy

→ an­ty­bio­tyk; an­ty­bio­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. farm. zwią­za­ny z an­ty­bio­ty­ka­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybiotyk m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antybiotyczny

Wiktionary


antybioza

za­ha­mo­wa­nie roz­wo­ju jed­nych or­ga­niz­mów ży­wych przez inne, roz­wi­ja­ją­ce się w tym samym śro­do­wi­sku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekol. współ­za­leż­ność mię­dzy or­ga­niz­ma­mi, po­le­ga­ją­ca na wyt­wa­rza­niu przez jeden z nich sub­stan­cji ha­mu­ją­cych roz­wój lub ni­szczą­cych drugi or­ga­nizm

Wiktionary

An­ty­bio­za – szcze­gól­ny ro­dzaj an­ta­go­niz­mu, po­wszech­ny wśród mi­kro­or­ga­niz­mów, po­le­ga­ją­cy na wy­dzie­la­niu przez nie tok­sycz­nych związ­ków che­micz­nych, które ha­mu­ją roz­wój in­nych mi­kro­or­ga­niz­mów lub dzia­ła­ją na nie za­bój­czo. Przy­kła­dem tego typu zja­wi­ska jest pro­duk­cja an­ty­bio­ty­ków przez niek­tó­re grzy­by.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zja­wi­sko an­ty­bio­zy sta­no­wi­ło pod­sta­wę od­kry­cia an­ty­bio­ty­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybiotyk mrz.

 przym. antybiotyczny

Wiktionary


antyblackoutowy

chro­nią­cy przed blac­ko­u­tem (awa­rią za­si­la­nia)


SJP.pl


antybodziec

prze­ciw­bo­dziec;
1. bo­dziec prze­ciw­dzia­ła­ją­cy in­ne­mu bodź­co­wi;
2. czyn­nik o dzia­ła­niu ha­mu­ją­cym, pow­strzy­mu­ją­cym


SJP.pl


antybodźcowy

→ an­ty­bo­dziec; prze­ciw­bodź­co­wy


SJP.pl


antybohater

1. po­stać li­te­rac­ka, fil­mo­wa lub te­a­tral­na ma­ją­ca cechy ne­ga­tyw­ne, bę­dą­ce prze­ci­wień­stwem ty­po­wych cech bo­ha­te­ra;
2. osoba, która swoim dzia­ła­niem lub wy­glą­dem wzbu­dzi­ła ne­ga­tyw­ne za­in­te­re­so­wa­nie, np. an­ty­bo­ha­ter meczu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) liter. film. fik­cyj­na po­stać po­sia­da­ją­ca cechy ne­ga­tyw­ne, bę­dą­ce za­prze­cze­niem cech bo­ha­te­ra

 (1.2) liter. film. po­stać nie­po­sia­da­ją­ca żad­nych cech he­ro­icz­nych, nie­wy­róż­nia­ją­ca się ni­czym;

Wiktionary

An­ty­bo­ha­ter – pier­wszo­pla­no­wa po­stać li­te­rac­ka lub fil­mo­wa, nie­ma­ją­ca cech bo­ha­te­ra lub ma­ją­ca je w nie­wiel­kim stop­niu. An­ty­bo­ha­ter może mieć cechy ne­ga­tyw­ne, bę­dą­ce za­prze­cze­niem cech he­ro­icz­nych bądź może być tych ostat­nich po­zba­wio­ny albo po­sia­dać je w bar­dzo ogra­ni­czo­nym stop­niu (może być faj­tła­pą, tchó­rzem, nie­u­dacz­ni­kiem, le­niem). An­ty­bo­ha­ter do­ko­nu­je cza­sem czy­nów he­ro­icz­nych, jed­nak spo­sób, w jaki to robi bądź jego in­ten­cje nie­ko­niecz­nie są he­ro­icz­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tam­te­mu an­ty­bo­ha­te­ro­wi przy­tra­fia­ły się same nie­szczę­ścia, co było wy­wo­ła­ne głów­nie przez jego tchó­rzo­stwo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨbɔˈxatɛr, AS: ãntyboχater

Wiktionary


antybohaterka

→ an­ty­bo­ha­ter


SJP.pl

Patrz:

antybohater

antyboliwijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bo­li­wii i Bo­li­wij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bo­li­wij­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyboliwijskość ż.

Wiktionary


antybolszewicki

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko bol­sze­wi­kom, bol­sze­wiz­mo­wi


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) hist. polit. na­sta­wio­ny na walkę z bol­sze­wi­ka­mi, zwal­cza­ją­cy bol­sze­wi­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Póź­niej wstą­pił do Armii Czer­wo­nej i wal­czył prze­ciw­ko od­dzia­łom an­ty­bol­sze­wic­kim w re­jo­nie Mosk­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨbɔlʃɛˈvʲit͡sʲci, AS: ãntybolševʹicʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybolszewik mos.

 przysł. antybolszewicko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwbolszewicki

Wiktionary


antybolszewik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. polit. prze­ciw­nik bol­sze­wiz­mu, bol­sze­wi­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzia­dek, będąc za­go­rza­łym an­ty­bol­sze­wi­kiem, w 1920 zgło­sił się do woj­ska.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antybolszewicki

Wiktionary


antybotswański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bots­wa­nie i Bots­wań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bots­wań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybotswańskość ż.

Wiktionary


antybośniacki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bośni i Bo­śnia­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bo­śniac­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybośniackość ż.

Wiktionary


antybrazylijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bra­zy­lii i Bra­zy­lij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bra­zy­lij­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybrazylijskość ż.

Wiktionary


antybrexitowy

przy­miot­nik

 (1.1) polit. taki, który sprze­ci­wia się opu­szcze­niu Unii Eu­ro­pej­skiej przez Wiel­ką Bry­ta­nię

 (1.2) polit. taki, który świad­czy o lub jest wy­ra­zem sprze­ci­wu wobec opu­szcze­nia Unii Eu­ro­pej­skiej przez Wiel­ką Bry­ta­nię

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Par­tia — pre­zen­tu­ją­ca pro­u­nij­ny, an­ty­bre­xi­to­wy, cen­try­stycz­ny pro­gram — pow­sta­ła w wy­ni­ku odej­ścia grupy po­słów z Par­tii Pracy; do­łą­czy­ło do niej także kil­ko­ro po­słów z Par­tii Kon­ser­wa­tyw­nej.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antybrexitowski

 (1.2) antybrexitowski

Wiktionary


antybroń

broń słu­żą­ca do zwal­cza­nia innej broni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. broń uży­wa­na do zwal­cza­nia innej broni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do an­ty­bro­ni za­li­cza się np. an­ty­ra­kie­ty.

Wiktionary


antybrunejski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bru­nei i Bru­nej­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bru­nej­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybrunejskość ż.

Wiktionary


antybrytyjski

nie­chęt­ny lub wrogi Wiel­kiej Bry­ta­nii, Bry­tyj­czy­kom


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Wiel­kiej Bry­ta­nii i Bry­tyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bry­tyj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. brytol mzw./mos., antybrytyjskość ż.

Wiktionary


antyburundyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bu­run­di i Bu­run­dyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bu­run­dyj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyburundyjskość ż.

Wiktionary


antybutelka

zwi­ja­na bu­tel­ka wie­lo­krot­ne­go użyt­ku


SJP.pl


antybułgarski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Buł­ga­rii i Buł­ga­rom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­buł­gar­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antybułgarskość ż.

Wiktionary


antycarski

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko ca­ro­wi


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) hist. polit. wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko ca­ro­wi, sprze­ci­wia­ją­cy się rzą­dom cara

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. antycarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwcarski

Wiktionary


antycejloński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Cej­loń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­cej­loń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antycejlońskość ż.

Wiktionary


antycellulitisowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy pow­sta­wa­niu cel­lu­li­tu, lik­wi­du­ją­cy cel­lu­lit; an­ty­cel­lu­li­to­wy, prze­ciw­cel­lu­li­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) kos­met. za­po­bie­ga­ją­cy lub re­du­ku­ją­cy cel­lu­li­tis

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­le­cam pre­pa­ra­ty an­ty­cel­lu­li­ti­so­we na­szej pro­duk­cji.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antycellulitowy

Wiktionary


antycellulitowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy pow­sta­wa­niu cel­lu­li­tu, lik­wi­du­ją­cy cel­lu­lit; an­ty­cel­lu­li­ti­so­wy, prze­ciw­cel­lu­li­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) kos­met. za­po­bie­ga­ją­cy lub re­du­ku­ją­cy cel­lu­lit

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­le­ca­my Pań­stwu pre­pa­ra­ty an­ty­cel­lu­li­to­we na­szej pro­duk­cji.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antycellulitisowy

Wiktionary


antycentrum

punkt le­żą­cy po prze­ciw­nej stro­nie Ziemi niż epi­cen­trum


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geol. punkt na po­wierzch­ni sko­ru­py ziem­skiej po­ło­żo­ny sy­me­trycz­nie wzglę­dem epi­cen­trum na prze­ciw­nej pół­ku­li

Wiktionary


antycerkiewny

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko, wrogi cerk­wi pra­wo­sław­nej jako or­ga­ni­za­cji

Wiktionary


antycesarski

wrogi ce­sa­rzo­wi, kry­tycz­ny wobec ce­sa­rza


SJP.pl


antycesarz

ce­sarz bę­dą­cy an­ta­go­ni­stą pa­nu­ją­ce­go lub le­gal­nie po­wo­ła­ne­go ce­sa­rza, uz­na­ny i ko­ro­no­wa­ny przez opo­zy­cję


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. osoba ro­szczą­ca sobie tytuł ce­sa­rza wbrew pra­wom lub tra­dy­cji, prze­ciw­nik le­gal­nie pa­nu­ją­ce­go ce­sa­rza

Wiktionary

An­ty­ce­sarz – kontr­kan­dy­dat do wła­dzy wobec le­gal­nie pa­nu­ją­ce­go ce­sa­rza, czę­sto spra­wu­ją­cy wła­dzę na czę­ści te­ry­to­rium pań­stwa.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cesarz mos.

Wiktionary


antychadecki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który się sprze­ci­wia po­li­tycz­nej cha­de­cji

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec cha­de­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antychadeckość ż.

Wiktionary


antychilijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Chile i Chi­lij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­chi­lij­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antychilijskość ż.

Wiktionary


antychiński

nie­chęt­ny lub wrogi Chi­nom, Chiń­czy­kom


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Chi­nom i Chiń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­chiń­skiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Au­stra­lij­ska po­li­cja użyła pałek i gazu, by roz­pę­dzić an­ty­chiń­ską de­mon­stra­cję w Syd­ney.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antychińskość ż.

Wiktionary


antychlor

zwią­zek che­micz­ny, tio­siar­czan so­do­wy ma­ją­cy zdol­ność wią­za­nia chlo­ru, sto­so­wa­ny w fo­to­gra­fii jako skład­nik utr­wa­la­cza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. tio­siar­czan sodu

Wiktionary


antycholesterolowy

za­po­bie­ga­ją­cy nad­mia­ro­wi cho­le­ste­ro­lu w tkan­kach; prze­ciw­cho­le­ste­ro­lo­wy


SJP.pl


antycholinergiczny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) bio­chem. blo­ku­ją­cy dzia­ła­nie ace­ty­lo­cho­li­ny lub wy­ka­zu­ją­cy dzia­ła­nie do niej prze­ciw­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Więk­szość trój­pier­ście­nio­wych leków an­ty­de­pre­syj­nych ma silne dzia­ła­nie an­ty­cho­li­ner­gicz­ne, dla­te­go ich or­dy­no­wa­nie lu­dziom star­szym cier­pią­cym także z po­wo­du de­men­cji oka­zu­je się mało uży­tecz­ne, a wręcz szkod­li­we [...]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antycholinergik m.

 przysł. antycholinergicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cholinolityczny, przeciwcholinergiczny

Wiktionary


antychorwacki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Chor­wa­cji i Chor­wa­tom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­chor­wac­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antychorwackość ż.

Wiktionary


antychryst

1. prze­no­śnie o prze­ciw­ni­ku re­li­gii chrze­ści­jań­skiej bę­dą­cym win­nym nie­szczęść na świe­cie;
2. prze­no­śnie o oso­bie po­tę­pia­nej przez oto­cze­nie za swą po­sta­wę sprzecz­ną z nauką Ko­ścio­ła;
3. prze­no­śnie: czło­wiek zły, nie­ucz­ci­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. bibl. es­cha­to­lo­gicz­ny prze­ciw­nik Chry­stu­sa;

 (1.2) rel. dia­beł, zły duch

 (1.3) przen. nik­czem­nik, zły czło­wiek

 (1.4) po­gard. osoba, któ­rej świa­to­po­gląd re­li­gij­ny jest niez­god­ny z re­li­gią chrze­ści­jań­ską i która jest jej wro­giem

Wiktionary

An­ty­chryst (gr. "an­ti­chri­stos") – prze­ciw­nik, opo­nent Chry­stu­sa (anti – prze­ciw, za­miast; chri­stos – po­ma­za­niec); duch bę­dą­cy za­prze­cze­niem Chry­stu­sa, jego an­ty­te­zą. Sza­tan; anioł upa­dły, zły duch, czart, wład­ca, który rzą­dzi w po­wie­trzu (Bi­blia: "List do Efez­jan", 2,2), ku­si­ciel, ksią­żę ciem­no­ści, w wie­rze­niach judeo-chrze­ści­jań­skich głów­ny duch zła we wszechś­wie­cie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzie­ci, jest już ostat­nia go­dzi­na, / i tak, jak sły­sze­li­ście, An­ty­chryst nad­cho­dzi, / bo oto teraz wła­śnie po­ja­wi­ło się wielu An­ty­chry­stów; / stąd poz­na­je­my, że już jest ostat­nia go­dzi­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antychryst mos.

 przym. antychrystowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Antychryst

 (1.2) war. Antychryst; gw. Górny Śląsk ancykryst, jancykryst

 (1.3) diabeł; gw. Górny Śląsk ancykryst, jancykryst

 (1.4) ateista; przest. ateusz, bezbożnik

Wiktionary


antychrystowy

→ an­ty­chryst


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy an­ty­chry­sta, zwią­za­ny z an­ty­chry­stem

Wiktionary

Patrz:

antychryst

Powiązane:

 rzecz. Antychryst mos., antychryst mos.

Wiktionary


antychrześcijański

wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko chrze­ści­jań­stwu, chrze­ści­ja­nom


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko chrze­ści­jań­stwu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃sʲci, AS: ãntyχšeśćii ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antychrześcijańskość ż.

Wiktionary


antychłopski

skie­ro­wa­ny, wy­mie­rzo­ny prze­ciw­ko chło­pom


SJP.pl


antyciało

biał­ko oso­cza wyt­wa­rza­ne przez lim­fo­cy­ty, bro­nią­ce or­ga­nizm przed ata­ku­ją­cy­mi drob­no­u­stro­ja­mi cho­ro­bot­wór­czy­mi; prze­ciw­cia­ło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. prze­ciw­cia­ło.

Wiktionary


antyciemnogrodzki

prze­ciw­staw­ny, prze­ciw­ny ciem­no­grodz­kie­mu; świa­to­wy, świa­tły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­ny men­tal­ne­mu za­co­fa­niu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨt͡ɕɛ̃mnɔˈɡrɔt͡sʲci, AS: ãntyćẽmnogrocʹḱi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) światowy, światły

Wiktionary


antycovidowiec

[czy­taj: an­ty­ko­wi­do­wiec] osoba prze­ko­na­na, że epi­de­mia cho­ro­by COVID-19 nie ist­nie­je i zo­sta­ła wy­my­ślo­na w ra­mach mię­dzy­na­ro­do­we­go spi­sku


SJP.pl


antycovidowy

[czy­taj: an­ty­ko­wi­do­wy] prze­ciw­dzia­ła­ją­cy roz­prze­strze­nia­niu się ko­ro­na­wi­ru­sa wy­wo­łu­ją­ce­go cho­ro­bę COVID-19


SJP.pl


antycyganizm

An­ty­cy­ga­nizm – uprze­dze­nie w sto­sun­ku do Romów, nie­kie­dy także do in­nych na­ro­dów, za­li­cza­nych do zbior­czej ka­te­go­rii Cy­ga­nów, wią­żą­ce się z oka­zy­wa­niem wobec nich po­staw i za­cho­wań an­ty­spo­łecz­nych.

Wikipedia


antycygański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Cy­ga­nom, Romom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­cy­gań­skiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wy­pa­dek sa­mo­cho­do­wy, ja­kich wiele na pol­skich uli­cach, wy­wo­łu­je an­ty­cy­gań­skie za­miesz­ki w Mła­wie. Dla­cze­go? Bo spraw­cą nie był Polak, tylko… Rom.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antycyganizm m., antycygańskość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) antyromski

Wiktionary


antycyklon

układ wia­trów wie­ją­cych wokół oś­rod­ka wy­so­kie­go ci­śnie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. wyż (at­mos­fe­rycz­ny);

Wiktionary

An­ty­cy­klon – ro­dzaj cyr­ku­la­cji at­mos­fe­rycz­nej ty­po­wej dla wyżów ba­rycz­nych. Po­ję­cie an­ty­cy­klo­nu czę­sto bywa trak­to­wa­ne jako sy­no­nim wyżu.

Cyr­ku­la­cja po­wie­trza w obrę­bie an­ty­cy­klo­nu ma kie­ru­nek prze­ciw­ny do kie­run­ku ruchu obro­to­we­go Ziemi, co oz­na­cza, że na pół­ku­li pół­noc­nej ma kie­ru­nek zgod­ny z kie­run­kiem ruchu wska­zó­wek ze­ga­ra, zaś na pół­ku­li po­łud­nio­wej ma kie­ru­nek prze­ciw­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antycyklonowy, antycyklonalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyż, układ wyżowy

Wiktionary


antycyklonalny

→ an­ty­cy­klon; an­ty­cy­klo­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) me­te­o­rol. zwią­za­ny z an­ty­cy­klo­nem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antycyklon mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antycyklonowy

Wiktionary


antycyklonowy

→ an­ty­cy­klon; an­ty­cy­klo­nal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) me­te­o­rol. zwią­za­ny z an­ty­cy­klo­nem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antycyklon mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antycyklonalny

Wiktionary


antycypacja

1. prze­wi­dy­wa­nie tego, co może na­stą­pić;
2. za­po­wiedź przysz­łych wy­da­rzeń;
3. w mu­zy­ce: wpro­wa­dze­nie do akor­du dźwię­ków akor­du ko­lej­ne­go; wy­prze­dze­nie;
4. w ję­zy­koz­naw­stwie: do­sto­so­wa­nie wy­mo­wy gło­ski do wy­mo­wy na­stę­pu­ją­cej po niej gło­ski (np. ubezdź­więcz­nie­nie gło­ski "w" do "f" pod wpły­wem "k" w wy­ra­zie "ławka"); upo­dob­nie­nie wstecz­ne;
5. w li­te­ra­tu­rze: niez­god­na z po­rząd­kiem lo­gicz­nym lub cza­so­wym ko­lej­ność po­ja­wia­nia się ele­men­tów w wy­po­wie­dzi; pro­lep­sis


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­wi­dy­wa­nie, za­kła­da­nie cze­goś je­szcze nie­ist­nie­ją­ce­go

 (1.2) wy­prze­dza­nie, przedw­czes­ne wy­stę­po­wa­nie cze­goś, re­a­li­za­cja czę­ści ja­kie­goś więk­sze­go pro­ce­su przed jego roz­po­czę­ciem

 (1.3) po­gląd je­szcze nie­u­do­wod­nio­ny, ale słusz­ny i znaj­du­ją­cy póź­niej swoje pot­wier­dze­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • an­ty­cy­pa­cja (ge­ne­ty­ka) – an­ty­cy­pa­cja ge­ne­tycz­na
  • an­ty­cy­pa­cja (ję­zy­koz­naw­stwo) – upo­dob­nie­nie wstecz­ne
  • an­ty­cy­pa­cja (mu­zy­ka) – wy­prze­dze­nie akor­du
  • an­ty­cy­pa­cja (psy­cho­lo­gia) – prze­wi­dy­wa­nie zda­rze­nia
  • an­ty­cy­pa­cja – pre­su­po­zy­cja (lo­gi­ka)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãntɨt͡sɨˈpat͡sʲja, AS: ãntycypacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antycypowanie n.

 czas. antycypować

 przym. antycypacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przewidywanie

 (1.2) wyprzedzanie, uprzedzanie

Wiktionary


antycypacyjny

→ an­ty­cy­pa­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z an­ty­cy­pa­cją; prze­wi­du­ją­cy coś i uwz­ględ­nia­ją­cy to wcze­śniej

Wiktionary

Patrz:

antycypacja

Powiązane:

 rzecz. antycypacja ż.

 czas. antycypować ndk.

Wiktionary


antycypowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­wi­dy­wa­nie tego, co ma na­stą­pić i po­dej­mo­wa­nie zaw­cza­su dzia­łań, wy­prze­dza­nie biegu wy­pad­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antycypacja ż.

 czas. antycypować

 przym. antycypacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przewidywanie

Wiktionary


antycypować

1. prze­wi­dy­wać, przy­pu­szczać, przedw­cze­śnie wy­ko­ny­wać
2. w fi­lo­zo­fii: przyj­mo­wać jakiś po­gląd z góry, nie li­cząc się z doś­wiad­cze­niem


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) książk. kie­ru­jąc się wie­dzą lub prze­czu­ciem, do­my­ślać się, co się wy­da­rzy lub jaki coś bę­dzie miało prze­bieg

 (1.2) książk. być za­po­wie­dzią cze­goś, co na­stą­pi lub za­ist­nie­je w przysz­ło­ści

 (1.3) książk. przyj­mo­wać jakiś po­gląd bez do­wo­dze­nia jako słusz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pod tym wzglę­dem pałac Wa­ty­kań­ski wy­bu­do­wa­ny za pon­ty­fi­ka­tu Mi­ko­ła­ja III z dłu­gi­mi ce­re­mo­nial­ny­mi przej­ścia­mi, mno­go­ścią wiel­kich re­pre­zen­ta­cyj­nych po­mie­szczeń an­ty­cy­po­wał kon­cep­cję re­zy­den­cji awi­nioń­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antycypacja ż., antycypowanie n.

 czas. pot. zantycypować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przewidywać

 (1.2) zapowiadać

Wiktionary


antycypryjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Cy­pro­wi i Cy­pryj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­cy­pryj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cypr mrz., antycypryjskość ż.

Wiktionary


antycywilizacja

za­prze­cze­nie cy­wi­li­za­cji; stan roz­wo­ju pań­stwa ce­chu­ją­cy się bra­kiem istot­nych cech wła­ści­wych cy­wi­li­za­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­ci­wień­stwo cy­wi­li­za­cji, stan roz­wo­ju pań­stwo­wo­ści nie­wy­ka­zu­ją­cy oznak no­wo­czes­nej cy­wi­li­za­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨt͡sɨvʲilʲiˈzat͡sʲja, AS: ãntycyvʹilʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antycywilizacyjny

Wiktionary


antycywilizacyjny

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się cy­wi­li­za­cji, wrogo na­sta­wio­ny do cy­wi­li­za­cji


SJP.pl


antyczadyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Cza­do­wi i Cza­dyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­cza­dyj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyczadyjskość ż., Czad mrz.

Wiktionary


antyczarnogórski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Czar­no­gó­rze i Czar­no­gó­rza­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­czar­no­gór­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyczarnogórskość ż.

Wiktionary


antyczechosłowacki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Cze­cho­sło­wa­cji i Cze­cho­sło­wa­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­cze­cho­sło­wac­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyczechosłowackość ż.

Wiktionary


antyczeski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi pań­stwu cze­skie­mu lub Cze­chom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­cze­skiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Prze­mysł II za­warł z Wła­dy­sła­wem Ło­kiet­kiem pakt an­ty­cze­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyczeskość ż., czeski mrz.

 przym. czeski

Wiktionary


antyczność

1. wszyst­ko co od­no­si się do epoki sta­ro­żyt­nej; sta­ro­żyt­ność;
2. sta­roś­wiec­kość; za­byt­ko­wość


SJP.pl


antyczny

1. wła­ści­wy świa­tu sta­ro­żyt­nej Gre­cji i Rzymu (np. an­tycz­ne po­ję­cie pię­kna);
2. do­ty­czą­cy an­ty­ku jako okre­su hi­sto­rycz­ne­go, tyle co: sta­ro­żyt­ny (np. okres an­tycz­ny);
3. po­tocz­nie o czymś prze­sta­rza­łym i nie­mod­nym (np. an­tycz­ne ubra­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) hist. od­no­szą­cy się do sta­ro­żyt­nej Gre­cji i Rzymu

 (1.2) po­cho­dzą­cy z daw­nych cza­sów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kul­tu­rze re­ne­san­su ogrom­ną rolę ode­gra­ło odro­dze­nie i przys­wo­je­nie kul­tu­ry an­tycz­nej.

 (1.2) Dnia 16 sierp­nia 1986 r. zmarł pod Lon­dy­nem prof. Igna­cy Wie­niew­ski, wy­bit­ny znaw­ca i tłu­macz li­te­ra­tu­ry an­tycz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ãntyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyk m., antykizowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) starożytny

 (1.2) dawny

Wiktionary


antycząsteczka

czą­stecz­ka an­ty­ma­te­rii


SJP.pl


antycząstka

cząst­ka ele­men­tar­na o wła­ści­wo­ściach prze­ciw­nych do danej cząst­ki (pary an­ty­czą­stek to np. po­zy­ton i ne­ga­ton, pro­ton i an­ty­pro­ton)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. cząst­ka an­ty­ma­te­rii;

Wiktionary


antydaktyl

stopa wier­szo­wa zło­żo­na z dwóch sylab krót­kich i jed­nej dłu­giej; dak­tyl od­wró­co­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wiersz zło­żo­ny z dwóch sylab dłu­gich oraz jed­nej krót­kiej (w sta­ro­żyt­nej li­ry­ce)

Wiktionary


antydatowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pod­pi­sy­wa­nie cze­goś z wcze­śniej­szą datą niż fak­tycz­na data pow­sta­nia do­ku­men­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kon­tro­la ujaw­ni­ła też, że za­ni­ża­no pra­cow­ni­kom wy­na­gro­dze­nia za go­dzi­ny nad­licz­bo­we oraz an­ty­da­to­wa­nie umów o pracę dla za­rzą­du.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨdatɔˈvãɲɛ, AS: ãntydatovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. antydatować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. antedatowanie

Wiktionary


antydatować

wpi­sy­wać (wpi­sać) na do­ku­men­cie datę wcze­śniej­szą od fak­tycz­nej; an­te­da­to­wać (rzad­ko)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) wpi­sy­wać gdzieś datę wcze­śniej­szą niż rze­czy­wi­sta, zwy­kle w celu oszu­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Li­sto­nosz an­ty­da­to­wał awizo wło­żo­ne do na­szej skrzyn­ki pocz­to­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨdaˈtɔvat͡ɕ, AS: ãntydatovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antydatowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. antedatować

Wiktionary


antydemokrata

prze­ciw­nik de­mo­kra­cji


SJP.pl


antydemokratyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­de­mo­kra­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są an­ty­de­mo­kra­tycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antydemokratyczny

 przysł. antydemokratycznie

Wiktionary


antydemokratyczny

zwal­cza­ją­cy de­mo­kra­cję, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko de­mo­kra­cji (np. wy­stą­pie­nia an­ty­de­mo­kra­tycz­ne, an­ty­de­mo­kra­tycz­ne ogra­ni­cze­nia re­żi­mo­we)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. sprze­ci­wia­ją­cy się de­mo­kra­cji; na­ru­sza­ją­cy jej za­sa­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cały kraj de­mon­stru­je prze­ciw­ko an­ty­de­mo­kra­tycz­nej po­li­ty­ce rządu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antydemokratyczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedemokratyczny, rzad. przeciwdemokratyczny

Wiktionary


antydemokratyzm

1. wrogi, kry­tycz­ny sto­su­nek do de­mo­kra­cji;
2. cecha cze­goś sprzecz­ne­go z za­sa­da­mi de­mo­kra­cji


SJP.pl

An­ty­de­mo­kra­tyzm – świa­to­po­gląd odrzu­ca­ją­cy ideę de­mo­kra­cji, opie­ra­ją­cy się na prześ­wiad­cze­niu, że w zróż­ni­co­wa­nym spo­łe­czeń­stwie, w któ­rym naj­więk­szą część sta­no­wią osoby nie­wyksz­tał­co­ne i nie­za­moż­ne, de­mo­kra­cja jest "dyk­ta­tu­rą ciem­nia­ków". Prze­ciw­ni­cy de­mo­kra­cji czę­sto uz­na­ją za lep­sze rządy mo­nar­chicz­no-ab­so­lut­ne albo de­spo­tycz­ne lub au­to­ry­tar­ne.

Wikipedia


antydepresant

lek prze­ciw­de­pre­syj­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek prze­ciw­dzia­ła­ją­cy ob­ja­wom de­pre­sji;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziu­ra­wiec jest za­li­cza­ny do ła­god­nie dzia­ła­ją­cych, zio­ło­wych an­ty­de­pre­san­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antydepresyjny

 rzecz. depresant mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tymoleptyk, lek antydepresyjny, lek przeciwdepresyjny

Wiktionary


antydepresyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­de­pre­syj­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antydepresyjny

 przysł. antydepresyjnie

Wiktionary


antydepresyjny

sto­so­wa­ny prze­ciw­ko de­pre­sji, le­czą­cy de­pre­sję; prze­ciw­de­pre­syj­ny, psy­cho­de­pre­syj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) med. zwal­cza­ją­cy ob­ja­wy de­pre­sji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­łą­cze­nie te­ra­pii i pi­gu­łek an­ty­de­pre­syj­nych może wy­le­czyć do jed­nej trze­ciej tych, któ­rzy wma­wia­ją sobie, że są cho­rzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antydepresyjność ż., antydepresant mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwdepresyjny

Wiktionary


antydesma

drze­wo owo­co­we z ro­dzi­ny li­ściok­wia­to­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ce w tro­pi­kal­nych ob­sza­rach Azji, Chi­nach i Au­stra­lii


SJP.pl


antydespotyczny

zwal­cza­ją­cy de­spo­tyzm, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko de­spo­tyz­mo­wi


SJP.pl


antydeuteron

an­ty­ją­dro cięż­kie­go wo­do­ru


SJP.pl


antydialog

żar­to­bli­wie: dia­log po­zba­wio­ny cech dia­lo­gu, prze­ci­wień­stwo dia­lo­gu


SJP.pl


antydiuretyczny

ha­mu­ją­cy wyt­wa­rza­nie moczu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. ha­mu­ją­cy diu­re­zę, nad­mier­ne wy­dzie­la­nie moczu

Wiktionary


antydiuretyna

hor­mon po­wo­du­ją­cy zmniej­sze­nie wy­da­la­nia wody z or­ga­niz­mu przez nerki


SJP.pl


antydogmatyczny

nie­uz­na­ją­cy dog­ma­tów


SJP.pl


antydogmatyzm

kry­tycz­ny sto­su­nek do dog­ma­tów, zwal­cza­nie dog­ma­tyz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­sta­wa fi­lo­zo­ficz­na lub in­te­lek­tu­al­na po­le­ga­ją­ca na odrzu­ca­niu dog­ma­tów

Wiktionary


antydominicki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi pań­stwu Do­mi­ni­ka

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­do­mi­nic­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antydominickość ż.

Wiktionary


antydominikański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Do­mi­ni­ka­nie

 (1.2) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi za­ko­no­wi do­mi­ni­ka­nów

 (1.3) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­do­mi­ni­kań­skiej (1.1-2)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antydominikańskość ż.

Wiktionary


antydominikańskość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co an­ty­do­mi­ni­kań­skie

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antydominikański

Wiktionary


antydoping

ogól­na nazwa dzia­łań, które mają za­po­bie­gać lub zwal­czać sto­so­wa­nie środ­ków do­pin­go­wych przez spor­tow­ców; kon­tro­la an­ty­do­pin­go­wa


SJP.pl


antydopingowy

zwal­cza­ją­cy do­ping, prze­ciw­dzia­ła­ją­cy do­pin­go­wi (w zna­cze­niu nie­doz­wo­lo­ne­go wspo­ma­ga­nia or­ga­niz­mu), np. ko­mi­sja an­ty­do­pin­go­wa, kon­tro­la an­ty­do­pin­go­wa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny do walki z do­pin­giem u spor­tow­ców, do wy­kry­wa­nia nie­doz­wo­lo­nych środ­ków do­pin­gu­ją­cych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do tej grupy na­le­żą rów­nież hor­mo­ny, któ­rych sto­so­wa­nie w świet­le prze­pi­sów an­ty­do­pin­go­wych jest zwy­kle za­ka­za­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨdɔpʲĩŋˈɡɔvɨ, AS: ãntydopʹĩŋgovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doping mrz.

Wiktionary


antydostępowy

utrud­nia­ją­cy lub unie­moż­li­wia­ją­cy do­stęp do okre­ślo­ne­go ob­sza­ru, naj­czę­ściej w kon­tek­ście mi­li­tar­nym


SJP.pl


antydot

sub­stan­cja lik­wi­du­ją­ca lub an­ta­go­ni­zu­ją­ca dzia­ła­nie tru­ciz­ny na or­ga­nizm; an­ti­do­tum, od­trut­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. an­ti­do­tum

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɨdɔt, AS: ãntydot

Wiktionary


antydotum

od­trut­ka; an­ti­do­tum;
1. sub­stan­cja lik­wi­du­ją­ca lub an­ta­go­ni­zu­ją­ca dzia­ła­nie tru­ciz­ny na or­ga­nizm; an­ty­dot;
2. w prze­no­śni: śro­dek mo­gą­cy za­ra­dzić cze­muś


SJP.pl


antydramat

współ­czes­na od­mia­na dra­ma­tu (ut­wo­ru sce­nicz­ne­go), nie­za­cho­wu­ją­ca tra­dy­cyj­nej formy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. teatr. współ­czes­na od­mia­na dra­ma­tu, w któ­rej brak tra­dy­cyj­nych kon­wen­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Okre­śle­nie „teatr ab­sur­du” wy­par­ło wcze­śniej­sze, funk­cjo­nu­ją­ce wśród kry­ty­ków ter­mi­ny, takie jak: an­ty­dra­mat, czar­na li­te­ra­tu­ra, awan­gar­da pa­ry­ska lat pięć­dzie­sią­tych, nowy teatr, teatr logik mo­dal­nych, dra­mat kre­a­cyj­ny, teatr szy­der­czy.

Wiktionary


antydrgawkowy

za­po­bie­ga­ją­cy drgaw­kom, le­czą­cy drgaw­ki; prze­ciwdr­gaw­ko­wy


SJP.pl


antydrobnoustrojowy

przy­miot­nik

 (1.1) za­po­bie­ga­ją­cy roz­wo­jo­wi drob­no­u­stro­jów

Wiktionary


antydronowy

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko dro­nom; prze­ciw­dro­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) słu­żą­cy do zwal­cza­nia dro­nów i obro­ny przed ata­ka­mi z ich stro­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sy­stem an­ty­dro­no­wy od APS to in­te­re­su­ją­ce roz­wią­za­nie przy­dat­ne np. do ochro­ny więk­szych sy­ste­mów prze­ciw­lot­ni­czych czy in­fra­struk­tu­ry kry­tycz­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. antydronowo

Wiktionary


antydumpingowy

[czy­taj: an­ty­dam­pin­go­wy] prze­ciw­dzia­ła­ją­cy sprze­da­ży to­wa­rów po ce­nach niż­szych od kosz­tów pro­duk­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ekon. za­po­bie­ga­ją­cy, prze­ciw­dzia­ła­ją­cy dum­pin­go­wi, ni­szcze­niu kon­ku­ren­cji przez za­ni­ża­nie cen

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨdãmpʲĩŋˈɡɔvɨ, AS: ãntydãmpʹĩŋgovy

Wiktionary


antyduński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Danii i Duń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­duń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyduńskość ż.

Wiktionary


antydynastyczny

zwal­cza­ją­cy dy­na­stię, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko dy­na­stii


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko dy­na­stii, dzia­ła­ją­cy na szko­dę dy­na­stii

Wiktionary


antydyskryminacja

prze­ciw­dzia­ła­nie dy­skry­mi­na­cji i nie­rów­ne­mu trak­to­wa­niu


SJP.pl


antydyskryminacyjny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy dy­skry­mi­na­cji lub słu­żą­cy jej za­po­bie­ga­niu


SJP.pl


antydżibutyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Dżi­bu­ti i Dżi­bu­tyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­dżi­bu­tyj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antydżibutyjskość ż.

Wiktionary


antyedukacyjny

→ an­ty­e­du­ka­cja


SJP.pl

Patrz:

antyedukacja

antyegipski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Egip­to­wi i Egip­cja­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­e­gip­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egipcjanka ż., antyegipskość ż.

Wiktionary


antyekologiczny

nies­przy­ja­ją­cy za­cho­wa­niu rów­no­wa­gi w przy­ro­dzie


SJP.pl


antyeksportowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy ek­spor­to­wi, ma­ją­cy za za­da­nie zmniej­sze­nie ek­spor­tu


SJP.pl


antyekwadorski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ek­wa­do­ro­wi i Ek­wa­dor­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ek­wa­dor­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyekwadorskość ż.

Wiktionary


antyelektron

krót­ko trwa­ją­ca cząst­ka ele­men­tar­na, elek­tron o ła­dun­ku elek­trycz­nym do­dat­nim; po­zy­tron; po­zy­ton


SJP.pl


antyelektrostatyczny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy elek­try­zo­wa­niu się ma­te­ria­łów; an­ty­sta­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. za­po­bie­ga­ją­cy od­kła­da­niu się elek­trycz­no­ści sta­tycz­nej, za­po­bie­ga­ją­cy elek­try­zo­wa­niu się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antystatyczny

Wiktionary


antyelitarny

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko eli­tom


SJP.pl


antyelitaryzm

po­sta­wa kwe­stio­nu­ją­ca za­sad­ność ist­nie­nia elit i ich uprzy­wi­le­jo­wa­nej po­zy­cji w spo­łe­czeń­stwie


SJP.pl


antyemancypacyjny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który się sprze­ci­wia ja­kiejś eman­cy­pa­cji

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec eman­cy­pa­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyemancypacyjność ż.

Wiktionary


antyemigracyjny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy emi­gra­cji - wy­jeż­dża­niu oby­wa­te­li poza gra­ni­ce pań­stwa


SJP.pl


antyemigrancki

wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko emi­gra­cji, emi­gran­tom


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi emi­gran­tom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­e­mi­granc­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyemigranckość ż.

Wiktionary


antyemiracki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Zjed­no­czo­nym Emi­ra­tom Arab­skim

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­e­mi­rac­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyemirackość ż.

Wiktionary


antyempiryzm

po­gląd gło­szą­cy, że źró­dłem poz­na­nia jest rozum, a nie doś­wiad­cze­nie zmy­sło­we


SJP.pl


antyenerdowski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi NRD

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­e­ner­dow­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyenerdowskość ż.

Wiktionary


antyenzym

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. sub­stan­cja, która ha­mu­je, opóź­nia lub cał­ko­wi­cie za­trzy­mu­je ak­tyw­ność en­zy­mu

Wiktionary


antyerytrejski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ery­trei i Ery­trej­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­e­ry­trej­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyerytrejskość ż., Erytrea ż.

 przym. erytrejski

Wiktionary


antyestetyczny

pre­fe­ru­ją­cy brzy­do­tę, prze­ciw­sta­wia­ją­cy się este­tyz­mo­wi


SJP.pl


antyestetyka

este­ty­ka sprzecz­na z pod­sta­wo­wy­mi war­to­ścia­mi w tej dzie­dzi­nie, np. har­mo­nią; cha­rak­te­ry­stycz­na dla twór­czo­ści wielu grup awan­gar­do­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. liter. po­gląd sprze­ci­wia­ją­cy się este­tyz­mo­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A idąc dalej — czy na tle do­tych­cza­so­wych ka­no­nów este­ty­ki wy­ra­sta coś w ro­dza­ju an­ty­e­ste­ty­ki?

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyestetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyestetyzm

Wiktionary


antyestetyzm

wpro­wa­dze­nie do ut­wo­ru brzyd­kich ele­men­tów w celu wy­wo­ła­nia szoku este­tycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. liter. ce­lo­we ła­ma­nie ka­no­nów pię­kna i har­mo­nii w sztu­ce lub wy­po­wie­dzi ar­ty­stycz­nej

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyestetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. antyestetyka

Wiktionary


antyestoński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Esto­nii i Estoń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­e­stoń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyestońskość ż.

Wiktionary


antyestrogenny

ha­mu­ją­cy wy­dzie­la­nie estro­ge­nów; an­ty­e­stro­ge­no­wy


SJP.pl


antyestrogenowy

ha­mu­ją­cy wy­dzie­la­nie estro­ge­nów; an­ty­e­stro­gen­ny


SJP.pl


antyetiopski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Etio­pii i Etiop­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­e­tiop­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyetiopskość ż.

Wiktionary


antyeuropejski

1. wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko Unii Eu­ro­pej­skiej, sprzecz­ny z in­te­re­sem Unii Eu­ro­pej­skiej; an­ty­u­nij­ny;
2. wrogo na­sta­wio­ny do Eu­ro­py


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Eu­ro­pie i Eu­ro­pej­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­e­u­ro­pej­skiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na tych oba­wach robią kam­pa­nię par­tie an­ty­e­u­ro­pej­skie – skraj­na pra­wi­ca i skraj­na le­wi­ca.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyeuropejskość ż.

Wiktionary


antyeuropejskość

1. po­sta­wa kogoś prze­ciw­ne­go Unii Eu­ro­pej­skiej;
2. po­sta­wa kogoś wrogo na­sta­wio­ne­go do Eu­ro­py


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest skie­ro­wa­ne prze­ciw­ko Eu­ro­pie, sprzecz­ne z war­to­ścia­mi eu­ro­pej­ski­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­pew­ne w za­chod­niej Eu­ro­pie na­stro­je an­ty­a­me­ry­kań­skie są wciąż bar­dziej po­wszech­ne niż an­ty­e­u­ro­pej­skość w Sta­nach.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyeuropejski

Wiktionary


antyewangeliczny

przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­ny ewan­ge­lii

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ewangeliczny

Wiktionary


antyewangelizacja

sprze­ci­wia­nie się ewan­ge­lii, zja­wi­sko od­wrot­ne do ewan­ge­li­za­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­ci­wień­stwo ewan­ge­li­za­cji, dzia­łal­ność ma­ją­ca na celu wy­ko­rze­nie­nie zasad wiary

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨɛvãŋɡɛlʲiˈzat͡sʲja, AS: ãntyevãŋgelʹizacʹi ̯a

Wiktionary


antyfan

osoba pu­blicz­nie oka­zu­ją­ca swoją nie­chęć wobec kogoś lub cze­goś, czę­sto w spo­sób na­past­li­wy


SJP.pl


antyfanka

ko­bie­ta pu­blicz­nie oka­zu­ją­ca swoją nie­chęć wobec kogoś lub cze­goś, czę­sto w spo­sób na­past­li­wy


SJP.pl


antyfaszysta

prze­ciw­nik ide­o­lo­gii fa­szyz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. prze­ciw­nik fa­szyz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wśród an­ty­fa­szy­stów są ko­mu­ni­ści, so­cja­li­ści, li­be­ra­ło­wie, kon­ser­wa­ty­ści oraz lu­dzie wszel­kich świa­to­po­glą­dów i ide­o­lo­gii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨfaˈʃɨsta, AS: ãntyfašysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfaszyzm m.

:: fż. antyfaszystka ż.

 przym. antyfaszystowski

Wiktionary


antyfaszystka

prze­ciw­nicz­ka ide­o­lo­gii fa­szyz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. prze­ciw­nicz­ka fa­szyz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Ravensbrück tylko mię­dzy­na­ro­do­wa so­li­dar­ność ura­to­wa­ła życie żonie E. Thälmanna, gdy pol­ska an­ty­fa­szyst­ka, star­sza bloku 23, w porę do­wie­dzia­ła się, że naz­wi­sko Rosy Thälmann znaj­du­je się na li­ście przez­na­czo­nych do se­lek­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfaszyzm m.

:: fm. antyfaszysta m.

 przym. antyfaszystowski

Wiktionary


antyfaszystowski

zwal­cza­ją­cy fa­szyzm, prze­ciw­ny fa­szyz­mo­wi (np. dzia­ła­cze an­ty­fa­szy­stow­scy, ruch an­ty­fa­szy­stow­ski)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) na­sta­wio­ny na walkę z fa­szyz­mem, zwal­cza­ją­cy fa­szy­stów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W mło­do­ści Se­we­ryn na­pra­wiał świat wy­pi­su­jąc na mu­rach an­ty­fa­szy­stow­skie hasła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci, AS: ãntyfašystofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. faszyzm mrz., faszołek mzw., antyfaszysta mos., antyfaszystka ż., antyfaszyzm mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwfaszystowski

Wiktionary


antyfaszyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. po­sta­wa prze­ja­wia­ją­ca się ot­war­tym sprze­ci­wem wobec fa­szyz­mu;

Wiktionary

An­ty­fa­szyzm – po­sta­wa sprze­ci­wu wobec fa­szyz­mu oraz ruch po­li­tycz­ny i spo­łecz­ny prze­ciw­ny ide­o­lo­gii fa­szy­stow­skiej. Roz­wi­jał się od lat 20. XX wieku, po­cząt­ko­wo w dużej mie­rze w śro­do­wi­skach le­wi­co­wych, jako od­po­wiedź na for­mo­wa­nie się ruchu fa­szy­stow­skie­go we Wło­szech (m.in.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈfaʃɨsm̥, AS: ãntyfašysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. faszyzm mrz., faszołek mzw., antyfaszysta m., antyfaszystka m., antyfaszystowskość ż.

 przym. antyfaszystowski

Wiktionary


antyfaza

1. fi­gu­ra sty­li­stycz­na, prze­ci­wień­stwo hi­per­bo­li; za­stą­pie­nie okre­śle­nia jego za­prze­czo­nym prze­ciw­sta­wie­niem; li­to­tes, li­to­ta, me­io­sis;
2. war­stwa wew­nątrz stopu


SJP.pl


antyfederalista

1. prze­ciw­nik fe­de­ra­liz­mu;
2. czło­nek grupy po­li­tycz­nej w USA z końca XVIII wieku, prze­ciw­nej ra­ty­fi­ka­cji Kon­sty­tu­cji Sta­nów Zjed­no­czo­nych z 1787 roku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. prze­ciw­nik fe­de­ra­liz­mu

 (1.2) hist. polit. czło­nek ruchu po­li­tycz­ne­go w Sta­nach Zjed­no­czo­nych sprze­ci­wia­ją­ce­go się ra­ty­fi­ka­cji kon­sty­tu­cji z 1789 r.

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Aby uni­knąć po­są­dzeń o to, że fa­wo­ry­zu­je któ­reś ze stron­nictw po­li­tycz­nych, do rządu po­wo­łał za­rów­no fe­de­ra­li­stów, jak i an­ty­fe­de­ra­li­stów, przed­sta­wi­cie­li róż­nych re­gio­nów mło­dej re­pu­bli­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfederalizm m.

 przym. antyfederalistyczny

Wiktionary


antyfederalistka

1. prze­ciw­nicz­ka fe­de­ra­liz­mu;
2. człon­ki­ni grupy po­li­tycz­nej w USA z końca XVIII wieku, prze­ciw­nej ra­ty­fi­ka­cji Kon­sty­tu­cji Sta­nów Zjed­no­czo­nych z 1787 roku


SJP.pl


antyfederalizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. kon­cep­cja ustro­jo­wa po­le­ga­ją­ca na sprze­ci­wie wobec two­rze­nia pań­stwa zło­żo­ne­go lub fe­de­ral­ne­go

 (1.2) polit. ruch spo­łecz­no-po­li­tycz­ny opo­wia­da­ją­cy się prze­ciw­ko ustro­jo­wi fe­de­ral­ne­mu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyfederalny

 rzecz. antyfederalista mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) republikanizm

Wiktionary


antyfeminista

męż­czyz­na nie­chęt­ny fe­mi­niz­mo­wi lub ogól­niej męż­czyz­na nie­chęt­ny wobec ko­biet i ich rów­no­u­praw­nie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. prze­ciw­nik fe­mi­niz­mu

 (1.2) męż­czyz­na wrogo na­sta­wio­ny do ko­biet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfeminizm mrz., feminizm mrz., feminista mos.

:: fż. antyfeministka ż.

 przym. antyfeministyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) męski szowinista, mizogin

Wiktionary


antyfeministka

→ an­ty­fe­mi­ni­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta sprze­ci­wia­ją­ca się ideom i ru­cho­wi fe­mi­ni­stycz­ne­mu

Wiktionary

Patrz:

antyfeminista

Przykłady

 (1.1) Wśród wro­gów idei wy­sta­wy byli na­tu­ral­nie an­ty­fe­mi­ni­ści (i an­ty­fe­mi­nist­ki), dla któ­rych po­dział ról w spo­łe­czeń­stwie na dam­skie i mę­skie jest nie­pod­wa­żal­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfeminizm m.

:: fm. antyfeminista

 przym. antyfeministyczny

 przysł. antyfeministycznie

Wiktionary


antyfeministycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób an­ty­fe­mi­ni­stycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfeminizm mrz., antyfeministyczność ż., antyfeministka ż.

 przym. antyfeministyczny

Wiktionary


antyfeministyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­fe­mi­ni­stycz­ne; cecha tych, któ­rzy są an­ty­fe­mi­ni­stycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyfeministyczny

 przysł. antyfeministycznie

Wiktionary


antyfeministyczny

ma­ją­cy nie­chęt­ny lub wrogi sto­su­nek do ko­biet, zwal­cza­ją­cy rów­no­u­praw­nie­nie ko­biet


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który opie­ra się na an­ty­fe­mi­niz­mie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­że­li przed­sta­wi­ciel­ka klasy śred­niej an­ga­żu­je się w ruch an­ty­fe­mi­ni­stycz­ny po­przez za­trud­nie­nie pani do po­mo­cy w domu, to w takim razie przed­sta­wi­ciel klasy śred­niej za­trud­nia­ją­cy hy­dra­u­li­ka do­pu­szcza się wy­zy­sku i uci­sku kla­so­we­go.

 (1.1) To rze­czy­wi­ście tra­ge­dia, jeśli nie uda nam się zna­leźć tej dru­giej po­łów­ki, któ­rej wciąż be­zu­stan­nie szu­ka­my, czy tylko sta­ro­mod­na, an­ty­fe­mi­ni­stycz­na gadka? A może mi­łość jest prze­re­kla­mo­wa­na? Albo le­piej: za­nad­to ją upra­szcza­my?

 (1.1) Wy­je­cha­ła z mężem do Ame­ry­ki, gdzie pa­no­wa­ły wów­czas silne na­stro­je an­ty­fe­mi­ni­stycz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨfɛ̃mʲĩɲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãntyfẽmʹĩńistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfeminizm m., antyfeminista m., antyfeministka ż., antyfeministyczność ż.

 przysł. antyfeministycznie

Wiktionary


antyfeminizm

po­sta­wa nie­chę­ci wobec idei fe­mi­niz­mu i nie­uz­na­wa­nie rów­no­u­praw­nie­nia ko­biet


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. sta­no­wi­sko sprze­ci­wia­ją­ce się ideom i ru­cho­wi fe­mi­ni­stycz­ne­mu

 (1.2) pot. wrogi sto­su­nek do ko­biet i/lub nie­ak­cep­to­wa­nie ich rów­no­ści wobec prawa

Wiktionary

An­ty­fe­mi­nizm – sta­no­wi­sko sprze­ci­wia­ją­ce się ideom i ru­cho­wi fe­mi­ni­stycz­ne­mu. An­ty­fe­mi­nizm jest po­ję­ciem nie­o­strym i ist­nie­je wiele jego od­mian.

An­ty­fe­mi­nizm nie jest tym samym co mi­zo­gi­nia czy sek­sizm. Mi­zo­gi­nia to nie­chęć wobec ko­biet, a sek­sizm to ich dy­skry­mi­na­cja ze wzglę­du na płeć. Mogą więc ist­nieć bez od­nie­sie­nia do fe­mi­niz­mu i są znacz­nie od niego star­sze. An­ty­fe­mi­nizm jest na­to­miast sprze­ci­wem wobec idei i ruchu fe­mi­ni­stycz­ne­go i dla­te­go jego po­cząt­ki da­to­wa­ne są na epokę oś­wie­ce­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­ty­fe­mi­nizm fa­szyz­mu, sprze­ci­wia­ją­cy się li­be­ral­nej idei po­wszech­nej rów­no­ści ludzi, szcze­gól­nie płci, był wręcz osten­ta­cyj­ny

 (1.1) Rów­nież „an­ty­fe­mi­nizm" jest jed­nak w ję­zy­ku pol­skim czymś pe­jo­ra­tyw­nym, jeśli w ten spo­sób okre­śli­my czy­jeś po­glą­dy, to jasne jest, że się z nimi nie utoż­sa­mia­my.

 (1.2) Zde­cy­do­wa­ny an­ty­fe­mi­nizm ce­chu­je wielu mo­ra­li­stów, m.in. gło­śne­go Szy­mo­na Sta­ro­wol­skie­go. Uza­sad­nia­jąc swą nie­chęć do ko­biet po­wo­ły­wał się na prawa na­tu­ry.

 (1.2) Na­u­ko­wy an­ty­fe­mi­nizm przy­brał w tek­stach XV-wiecz­nych ink­wi­zy­to­rów Ja­ku­ba Spren­ge­ra i Hen­ry­ka In­sty­to­ra po­stać krań­co­wej nie­na­wi­ści, two­rząc jeden z naj­gor­szych w hi­sto­rii sy­ste­mów re­pre­sji wobec ko­biet.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfeminista m., antyfeministka ż.

 przym. antyfeministyczny

 przysł. antyfeministycznie

Wiktionary


antyferroelektryczność

→ an­ty­fer­ro­e­lek­trycz­ny


SJP.pl

Patrz:

antyferroelektryczny

antyferroelektryk

An­ty­fer­ro­e­lek­tryk – die­lek­tryk nie­wy­ka­zu­ją­cy spon­ta­nicz­nej po­la­ry­za­cji przy braku zew­nętrz­ne­go pola elek­trycz­ne­go, ale po­sia­da­ją­cy wew­nętrz­ne upo­rząd­ko­wa­nie elek­trycz­nych mo­men­tów di­po­lo­wych: wy­pad­ko­we mo­men­ty są­sied­nich ko­mó­rek ele­men­tar­nych są uło­żo­ne prze­ci­wrów­no­le­gle.

Wikipedia


antyferromagnetyzm

An­ty­fer­ro­ma­gne­tyzm – wła­ści­wość ma­gne­tycz­na ma­te­ria­łu; zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na an­ty­rów­no­le­głym upo­rząd­ko­wa­niu ele­men­tar­nych mo­men­tów ma­gne­tycz­nych w pod­sie­ciach sieci kry­sta­licz­nej. Ty­po­wym przy­kła­dem pier­wiast­ka o sil­nych wła­ści­wo­ściach ma­gne­tycz­nych jest man­gan. An­ty­fer­ro­ma­gne­tyzm wy­stę­pu­je np. w CuO (znaj­du­ją­cych się w więk­szo­ści ba­da­nych nad­prze­wod­ni­ków wy­so­ko­tem­pe­ra­tu­ro­wych), CuMnAs oraz w MnTe.

Wikipedia


antyfertylizyna

u zwie­rząt: sub­stan­cja wy­dzie­la­na przez plem­ni­ki, ułat­wia­ją­ca za­płod­nie­nie


SJP.pl

An­ty­fer­ty­li­zy­na ("anty" + gr. "fer­tós" ‘zno­śny’, "lýsis" ‘roz­wią­za­nie’) – wy­dzie­li­na wy­stę­pu­ją­ca na po­wierzch­ni głów­ki plem­ni­ka, która re­a­gu­je ze znaj­du­ją­cą się na po­wierzch­ni ko­mór­ki ja­jo­wej, swo­i­ście do­pa­so­wa­ną prze­strzen­nie fer­ty­li­zy­ną, w wy­ni­ku czego moż­li­we jest za­płod­nie­nie plem­ni­ka­mi wy­łącz­nie włas­ne­go ga­tun­ku.

Wikipedia


antyfestiwalowy

→ an­ty­fe­sti­wal


SJP.pl

Patrz:

antyfestiwal

antyfeudalny

zwal­cza­ją­cy fe­u­da­lizm, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko fe­u­da­liz­mo­wi i fe­u­da­łom


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko fe­u­da­liz­mo­wi i uksz­tał­to­wa­nym przez niego sto­sun­kom spo­łecz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żadna z po­wie­ści Mo­stow­skiej nie za­wie­ra cha­rak­te­ry­stycz­nych dla an­giel­skie­go ro­man­su grozy ak­cen­tów an­ty­fe­u­dal­nych.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwfeudalny

Wiktionary


antyfidżyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Fidżi i Fi­dżyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­fi­dżyj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfidżyjskość ż.

Wiktionary


antyfilipiński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Fi­li­pi­nom i Fi­li­piń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­fi­li­piń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfilipińskość ż.

Wiktionary


antyfilm

film prze­ciw­sta­wia­ją­cy się tra­dy­cyj­nym sche­ma­tom i kon­wen­cjom sztu­ki fil­mo­wej


SJP.pl


antyfiński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Fin­lan­dii i Finom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­fiń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Finka ż., antyfińskość ż.

Wiktionary


antyfon

śro­dek ochro­ny słu­chu, zwy­kle w po­sta­ci za­ty­czek do uszu lub słu­cha­wek ochron­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • an­ty­fon – in­dy­wi­du­al­ny śro­dek ochro­ny słu­chu, ochron­nik słu­chu, ar­ty­kuł BHP
    • wew­nętrz­ny – wkła­da­ny do prze­wo­du słu­cho­we­go, wkład­ka prze­ciw­ha­ła­so­wa, np. Sto­per (za­tycz­ka)
    • zew­nętrz­ny – za­sła­nia­ją­cy mał­żo­wi­nę uszną, np. na­usz­ni­ki
  • An­ty­fon – kwar­tal­nik die­cez­ji prze­my­sko-no­wo­są­dec­kiej
  • An­ty­font (znany także jako An­ty­fon) – fi­lo­zof grec­ki, so­fi­sta
  • An­ty­fo­na

Wikipedia


antyfona

krót­kie mod­lit­wy śpie­wa­ne lub re­cy­to­wa­ne przez dwa chóry ko­lej­no po jed­nym wer­sie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. w Li­tur­gii go­dzin wer­set od­ma­wia­ny przed i po psal­mie czy kan­ty­ku;

 (1.2) muz. w Kom­ple­cie krót­ka pieśń ma­ryj­na śpie­wa­na lub od­ma­wia­na na końcu go­dzi­ny ka­no­nicz­nej;

 (1.3) muz. w li­tur­gii mszy świę­tej jeden z wer­se­tów śpie­wa­nych lub od­ma­wia­nych na wej­ście, na ofia­ro­wa­nie i na ko­mu­nię;

Wiktionary

An­ty­fo­na (gr. „prze­ciw­głos”, „na­prze­mien­na od­po­wiedź”) – w li­tur­gii chrze­ści­jań­skiej wer­set roz­po­czy­na­ją­cy i koń­czą­cy mod­lit­wę – naj­czę­ściej psalm lub kan­tyk (pieśń), czę­sto za­czerp­nię­ty z Psal­mów lub in­nych ksiąg Pisma Świę­te­go.

W cho­ra­le gre­go­riań­skim an­ty­fo­ny to różne typy śpie­wów, np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­pom­nie­li­śmy o an­ty­fo­nie na końcu kan­ty­ku.

 (1.2) Po Kom­ple­cie kan­tor za­in­to­no­wał an­ty­fo­nę ma­ryj­ną.

 (1.3) Za śpiew an­ty­fon na ro­ra­tach od­po­wia­da scho­la pa­ra­fial­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfonarz mrz., antyfonał mrz.

 przym. antyfonalny

Wiktionary


antyfonalny

→ an­ty­fo­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. wy­ko­ny­wa­ny jako an­ty­fo­na na po­cząt­ku i na końcu psal­mu lub kan­ty­ku

Wiktionary

Patrz:

antyfona

Przykłady

 (1.1) Kan­tor roz­po­czął śpiew wer­se­tu an­ty­fo­nal­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfona ż.

Wiktionary


antyfonarz

księ­ga za­wie­ra­ją­ca zbiór śpie­wów li­tur­gicz­nych, głów­nie an­ty­fon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. księ­ga li­tur­gicz­na za­wie­ra­ją­ca an­ty­fo­ny

Wiktionary

An­ty­fo­narz (z łac.średn. "an­tip­ho­na­rium") – księ­ga li­tur­gicz­na Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go za­wie­ra­ją­ca zbiór an­ty­fon (naj­star­szych śpie­wów li­tur­gicz­nych); w cza­sach póź­niej­szych w skład an­ty­fo­na­rza wesz­ły rów­nież śpie­wy uży­wa­ne w li­tur­gii poza mszą świę­tą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kan­tor ot­wo­rzył an­ty­fo­narz i za­in­to­no­wał an­ty­fo­nę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfona ż., antyfonał mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. antyfonał

Wiktionary


antyfonarzowy

→ an­ty­fo­narz


SJP.pl

Patrz:

antyfonarz

antyfonał

daw­niej: an­ty­fo­narz - księ­ga za­wie­ra­ją­ca zbiór śpie­wów li­tur­gicz­nych, głów­nie an­ty­fon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. rel. księ­ga li­tur­gicz­na za­wie­ra­ją­ca an­ty­fo­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na pul­pi­cie w ora­to­rium leżał opra­wio­ny w skórę an­ty­fo­nał z XVII wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfonarz mrz., antyfona ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyfonarz

Wiktionary


antyfrancuski

nie­chęt­ny lub wrogi Fran­cu­zom, Fran­cji


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Fran­cji i Fran­cu­zom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­fran­cu­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfrancuskość ż.

Wiktionary


antyfrankistowski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który się sprze­ci­wia fran­kiz­mo­wi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec fran­kiz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyfrankistowskość ż.

Wiktionary


antyfraudowy

słu­żą­cy do za­po­bie­ga­nia oszu­stwom i wy­łu­dze­niom


SJP.pl


antyfraza

fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na iro­nicz­nym uży­ciu wy­ra­zu, zmie­nia­ją­cym jego sens na prze­ciw­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. jęz. śro­dek sty­li­stycz­ny, po­le­ga­ją­cy na iro­nicz­nej zmia­nie zna­cze­nia wy­ra­zu na prze­ciw­ny (np. ale je­steś mądry = je­steś głupi) bądź też na uży­ciu za­prze­czo­ne­go an­to­ni­mu za­miast naz­wa­nia wprost ja­kiejś cechy (np. nie­pię­kny = brzyd­ki)

Wiktionary


antyfrykcyjny

za­po­bie­ga­ją­cy tar­ciu, po­wo­du­ją­cy zmniej­sze­nie tar­cia; prze­ciw­cier­ny


SJP.pl


antyfutbol

gra prze­czą­ca za­sa­dom do­bre­go fut­bo­lu


SJP.pl


antyfutrzarski

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko prze­my­sło­wi fu­trzar­skie­mu, wrogi pro­duk­cji i no­sze­niu na­tu­ral­nych futer przez ludzi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­łą­czy­ła do in­nych zna­nych i pię­knych ko­biet, które wspie­ra­ją kam­pa­nie an­ty­fu­trzar­skie (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨfuˈṭʃarsʲci, AS: ãntyfuṭšarsʹḱi

Wiktionary


antygaboński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ga­bo­no­wi i Ga­boń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ga­boń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antygabońskość ż.

Wiktionary


antygambijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Gam­bii i Gam­bij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­gam­bij­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antygambijskość ż.

Wiktionary


antygangowy

przez­na­czo­ny do walki z gan­ga­mi


SJP.pl


antygaz

me­cha­nizm za­po­bie­ga­ją­cy nad­mier­ne­mu zu­ży­ciu sprzę­gła


SJP.pl


antygejowski

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko gejom, na­sta­wio­ny prze­ciw ho­mo­sek­su­a­liz­mo­wi


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) prze­ciw­ny gejom, zwal­cza­ją­cy gejów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gej mos., gejostwo n.

Wiktionary


antygen

wie­lo­czą­stecz­ko­wa sub­stan­cja wy­wo­łu­ją­ca pow­sta­nie (wyt­wa­rza­nie) prze­ciw­ciał


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. sub­stan­cja, któ­rej po­ja­wie­nie się w or­ga­niz­mie po­wo­du­je jego re­ak­cję od­por­no­ścio­wą;

Wiktionary

An­ty­gen (źró­dło­słów nie­jas­ny: ἀντί "anti", prze­ciw, γένος "genos", ród, ro­dzaj; przy­ta­cza­ne także an­ti­gen = "an­ti­bo­dy ge­ne­ra­tor", ge­ne­ra­tor prze­ciw­ciał) – sub­stan­cja, która wy­ka­zu­je an­ty­ge­no­wość (wła­ści­wość wią­za­nia się ze swo­i­sty­mi prze­ciw­cia­ła­mi) oraz im­mu­no­gen­ność (wła­ści­wość wy­wo­ła­nia prze­ciw sobie od­po­wie­dzi od­por­no­ścio­wej), przy czym znane są an­ty­ge­ny, tzw. hap­te­ny, które stają się im­mu­no­gen­ne do­pie­ro po zwią­za­niu się z no­śni­kiem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ba­da­nych bło­nach ery­tro­cy­tów wy­stę­pu­ją an­ty­ge­ny dwóch ro­dza­jów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɨɡɛ̃n, AS: ãntygẽn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antygenowy

 przysł. antygenowo

Wiktionary


antygenowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób an­ty­ge­no­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antygen mrz.

 przym. antygenowy

Wiktionary


antygenowość

zdol­ność sub­stan­cji do wy­wo­ły­wa­nia swo­i­stej re­ak­cji ukła­du od­por­no­ścio­we­go


SJP.pl

An­ty­ge­no­wość – zdol­ność sub­stan­cji do łą­cze­nia się ze swo­i­sty­mi prze­ciw­cia­ła­mi. Je­że­li an­ty­gen nie wy­ka­zu­je im­mu­no­gen­no­ści a wy­ka­zu­je an­ty­ge­no­wość na­zy­wa­ny jest hap­te­nem. Prze­ciw­cia­ła z któ­ry­mi może łą­czyć się sub­stan­cja mogą być za­rów­no re­cep­to­ra­mi lim­fo­cy­tów jak i wol­ny­mi cząst­ka­mi.

Wikipedia


antygenowy

→ an­ty­gen


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z an­ty­ge­nem, do­ty­czą­cy an­ty­ge­nów

Wiktionary

Patrz:

antygen

Powiązane:

 rzecz. antygen mrz.

 przysł. antygenowo

Wiktionary


antyghański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Gha­nie i Ghań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­tyg­hań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyghańskość ż.

Wiktionary


antygibraltarski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Gi­bral­ta­ro­wi i Gi­bral­tar­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­gi­bral­tar­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antygibraltarskość ż.

Wiktionary


antyglobalista

czło­nek ruchu an­ty­glo­ba­li­stycz­ne­go; al­ter­glo­ba­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. ktoś, kto sprze­ci­wia się glo­ba­li­za­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyglobalizm mrz.

:: fż. antyglobalistka ż.

 przym. antyglobalistyczny

Wiktionary


antyglobalistka

→ an­ty­glo­ba­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. ko­bie­ta sprze­ci­wia­ją­ca się glo­ba­li­za­cji

Wiktionary

Patrz:

antyglobalista

Powiązane:

 rzecz. antyglobalizacja ż., antyglobalizm mrz.

:: fm. antyglobalista mos.

 przym. antyglobalistyczny

Wiktionary


antyglobalistyczny

prze­ciw­ny glo­ba­li­za­cji, ma­ją­cy na celu jej za­ha­mo­wa­nie; al­ter­glo­ba­li­stycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który się sprze­ci­wia glo­ba­liz­mo­wi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec glo­ba­liz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyglobalistka ż., antyglobalista mos., antyglobalizm mrz., antyglobalistyczność ż.

Wiktionary


antyglobalizacja

ide­o­lo­gia prze­ciw­na glo­ba­li­za­cji, ma­ją­ca na celu jej za­ha­mo­wa­nie


SJP.pl


antyglobalizm

ruch spo­łecz­no-po­li­tycz­ny sprze­ci­wia­ją­cy się ko­rzy­ściom pły­ną­cym z pro­ce­sów glo­ba­li­za­cji; al­ter­glo­ba­lizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. po­gląd lub po­sta­wa sprze­ci­wia­ją­ca się glo­ba­liz­mo­wi

Wiktionary

An­ty­glo­ba­lizm (rów­nież ruch an­ty­glo­ba­li­za­cyj­ny) – ruch spo­łecz­ny kry­tycz­nie na­sta­wio­ny do glo­ba­li­za­cji. Ruch ten jest po­wszech­nie na­zy­wa­ny rów­nież ru­chem na rzecz glo­bal­nej spra­wied­li­wo­ści, ru­chem al­ter­glo­ba­li­za­cyj­nym, ru­chem an­ty­glo­ba­li­stycz­nym, ru­chem an­ty­kor­po­ra­cyj­nym na rzecz glo­ba­li­za­cji lub ru­chem prze­ciw­ko ne­o­li­be­ral­nej glo­ba­li­za­cji. Ist­nie­je wiele de­fi­ni­cji ruchu an­ty­glo­ba­li­za­cyj­ne­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. antyglobalista mos., antyglobalistka ż.

 przym. antyglobalistyczny

 przysł. antyglobalistycznie

Wiktionary


antygona

mit. gr. córka Edypa i Jo­ka­sty


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­ty­go­na – dra­mat So­fo­kle­sa
  • An­ty­go­na (gr. i łac. An­ti­go­ne) – kró­lo­wa Epiru, córka Fi­li­pa i Be­re­ni­ki
  • An­ty­go­na (gr. i łac. An­ti­go­ne) – w mi­to­lo­gii grec­kiej córka Edypa, kró­lew­na te­bań­ska
  • An­ty­go­na (gr. i łac. An­ti­go­ne) – w mi­to­lo­gii grec­kiej córka Eu­ry­tio­na
  • An­ty­go­na (gr. i łac. An­ti­go­ne) – w mi­to­lo­gii grec­kiej córka La­o­me­do­na
  • An­ty­go­na – po­wieść Ka­zi­mie­rza Bran­dy­sa z 1948 r.
  • an­ty­go­na in­dyj­ska (żuraw in­dyj­ski, Grus an­ti­go­ne) – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny żu­ra­wi
  • An­ty­go­na w Nowym Jorku – dra­mat Ja­nu­sza Gło­wac­kie­go
  • An­ti­go­ne – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 129
  • AntiGone – album nie­miec­kiej grupy mu­zycz­nej He­a­ven Shall Burn
  • „An­ti­go­ne” – nazwa fran­cu­skich okrę­tów

Wikipedia


antygoryt

mi­ne­rał barwy zie­lo­nej, od­mia­na ser­pen­ty­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów za­li­cza­ny do grupy ser­pen­ty­nów;

Wiktionary

An­ty­go­ryt – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów za­li­cza­ny do grupy ser­pen­ty­nów. Na­le­ży do mi­ne­ra­łów po­spo­li­tych i sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­nych.

Nazwa wy­wo­dzi się od "An­ti­go­ro" (nazwa do­li­ny we wło­skim Pie­mon­cie) – miej­sca po­zy­ski­wa­nia czy­ste­go an­ty­go­ry­tu. Znane w gem­mo­lo­gii od­mia­ny: "bo­we­nit" i "wil­liam­syt".

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antygorytowy

Wiktionary


antygorytowy

→ an­ty­go­ryt


SJP.pl

Patrz:

antygoryt

antygradacja

opo­zy­cyj­ne ze­sta­wie­nie stop­nio­wa­nia wzmac­nia­ją­ce­go i osła­bia­ją­ce­go cechy, np. "Atak wroga był coraz sil­niej­szy, gwał­tow­niej­szy, a garst­ka obroń­ców ma­la­ła, sła­bła."; an­ty­kli­maks


SJP.pl

An­ty­gra­da­cja (an­ty­kli­maks, gra­da­cja opa­da­ją­ca) – fi­gu­ra re­to­rycz­na, od­mia­na gra­da­cji, w któ­rej skład­ni­ki usze­re­go­wa­ne są w taki spo­sób, że ich war­tość zna­cze­nio­wa lub emo­cjo­nal­na stop­nio­wo ma­le­je.

Ter­min od­no­si się także do nie­o­cze­ki­wa­ne­go ob­ni­że­nia tonu, przej­ścia od pod­nio­sło­ści do try­wial­no­ści, po­spo­li­to­ści.

Wikipedia


antygraffiti

1. pre­pa­rat do po­kry­wa­nia po­wierzch­ni obiek­tów umoż­li­wia­ją­cy łatwe usu­nię­cie z nich na­pi­sów i ry­sun­ków;
2. umoż­li­wia­ją­cy łatwe usu­nię­cie na­pi­sów i ry­sun­ków z po­wierzch­ni obiek­tów; an­ty­graf­fi­to­wy


SJP.pl


antygraffitowy

umoż­li­wia­ją­cy łatwe usu­nię­cie na­pi­sów i ry­sun­ków z po­wierzch­ni obiek­tów; an­ty­graf­fi­ti


SJP.pl


antygrawitacja

hi­po­te­tycz­ne zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na osła­bia­niu, zno­sze­niu lub od­wra­ca­niu dzia­ła­nia gra­wi­ta­cji


SJP.pl

An­ty­gra­wi­ta­cja – hi­po­te­tycz­ne i nigdy nie­za­ob­ser­wo­wa­ne w spo­sób pot­wier­dzo­ny na­u­ko­wo od­dzia­ły­wa­nie fi­zycz­ne. Temat naj­czę­ściej jest wy­ko­rzy­sty­wa­ny w scien­ce fic­tion

Od­dzia­ły­wa­nie to mia­ło­by być ana­lo­gicz­ne do gra­wi­ta­cji, lecz po­wo­du­ją­ce od­py­cha­nie za­miast przy­cią­ga­nia mas. [].

Wikipedia


antygrawitacyjny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy gra­wi­ta­cji


SJP.pl


antygrecki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Gre­cji i Gre­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­grec­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Grecja ż., antygreckość ż.

Wiktionary


antygrenadyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Gre­na­dzie i Gre­na­dyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­gre­na­dyj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antygrenadyjskość ż.

Wiktionary


antygromowy

za­bez­pie­cza­ją­cy przed ude­rze­niem pio­ru­na


SJP.pl


antygruziński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Gruz­ji i Gru­zi­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­gru­ziń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antygruzińskość ż.

Wiktionary


antygrypowy

zwal­cza­ją­cy grypę, za­po­bie­ga­ją­cy gry­pie; prze­ciw­gry­po­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zob. prze­ciw­gry­po­wy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwgrypowy

Wiktionary


antygrzybicznie

→ an­ty­grzy­bicz­ny


SJP.pl

Patrz:

antygrzybiczny

antygrzybiczny

za­po­bie­ga­ją­cy grzy­bi­cy; an­ty­grzy­bi­czy, prze­ciw­grzy­bicz­ny, prze­ciw­grzy­bi­czy


SJP.pl


antygrzybiczy

za­po­bie­ga­ją­cy grzy­bi­cy; an­ty­grzy­bicz­ny, prze­ciw­grzy­bicz­ny, prze­ciw­grzy­bi­czy


SJP.pl


antyguamski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Gu­a­mo­wi i Gu­am­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­gu­am­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyguamskość ż.

Wiktionary


antygujański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Gu­ja­nie i Gu­jań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­gu­jań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antygujańskość ż.

Wiktionary


antygwatemalski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Gwa­te­ma­li i Gwa­te­mal­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­tyg­wa­te­mal­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antygwatemalskość ż.

Wiktionary


antygwałty

po­tocz­nie: dam­ska odzież ma­ją­ca na celu od­stra­sze­nie po­ten­cjal­ne­go gwał­ci­cie­la


SJP.pl


antygwinejski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Gwi­nei i Gwi­nej­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­tyg­wi­nej­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antygwinejskość ż.

Wiktionary


antyhabsburski

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko Habs­bur­gom


SJP.pl


antyhaitański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Haiti i Ha­i­tań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ha­i­tań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyhaitańskość ż.

Wiktionary


antyhaker

osoba za­bez­pie­cza­ją­ca sieci, sy­ste­my kom­pu­te­ro­we itp. przed wła­ma­niem


SJP.pl


antyhakerski

za­bez­pie­cza­ją­cy przed ata­ka­mi ha­ke­rów


SJP.pl


antyhazardowy

dzia­ła­ją­cy prze­ciw­ko ha­zar­do­wi


SJP.pl


antyhałasowy

prze­ciw­ha­ła­so­wy;
1. zmniej­sza­ją­cy, lik­wi­du­ją­cy hałas; prze­ci­wa­ku­stycz­ny, an­ty­a­ku­stycz­ny, prze­ciwdź­wię­ko­wy;
2. ma­ją­cy na celu walkę z ha­ła­sem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny do zmniej­sza­nia ha­ła­su; chro­nią­cy przed ha­ła­sem

Wiktionary


antyhierarchiczność

→ an­ty­hie­rar­chicz­ny


SJP.pl

Patrz:

antyhierarchiczny

antyhinduski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi In­diom i Hin­du­som

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­hin­du­skiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zy­skał też sym­pa­tię za swój sprze­ciw wobec an­ty­hin­du­skiej po­li­ty­ki imi­gra­cyj­nej władz Po­łud­nio­wej Afry­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Indus mos./mrz., antyhinduskość ż., antyindyjskość ż.

 przym. antyindyjski

Wiktionary


antyhistaminik

po­tocz­nie: lek an­ty­hi­sta­mi­no­wy


SJP.pl


antyhistaminowy

za­po­bie­ga­ją­cy prze­do­sta­wa­niu się hi­sta­mi­ny z krwi do tka­nek; prze­ciw­hi­sta­mi­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. zob. prze­ciw­hi­sta­mi­no­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. histamina ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwhistaminowy

Wiktionary


antyhiszpański

nie­chęt­ny lub wrogi Hisz­pa­nii, Hisz­pa­nom


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Hisz­pa­nii i Hisz­pa­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­hisz­pań­skiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ame­ry­kań­ska prasa, tzw. żółta, czyli bru­ko­wa, wszczę­ła gwał­tow­ną kam­pa­nię an­ty­hisz­pań­ską.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyhiszpańskość ż.

Wiktionary


antyhitlerowiec

prze­ciw­nik po­li­ty­ki Adol­fa Hit­le­ra


SJP.pl


antyhitlerowski

prze­ciw­ny hit­le­ryz­mo­wi, zwal­cza­ją­cy hit­le­ryzm (np. ko­a­li­cja an­ty­hit­le­row­ska)


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi hit­le­ryz­mo­wi i hit­le­row­com

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­hit­le­row­skiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pol­ska dla Po­la­ków – jak to po­go­dzić z po­sta­wą ob­co­ple­mień­ca, który po opu­szcze­niu getta dzia­łał w kon­spi­ra­cji, pisał an­ty­hit­le­row­skie sa­ty­ry, prze­szedł przez obozy i ła­gro­wą po­nie­wier­kę, by wresz­cie po an­der­sow­skim epi­zo­dzie zna­leźć się w Lon­dy­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyhitlerowiec m., antyhitlerowskość ż.

 przym. hitlerowski

Wiktionary


antyhitleryzm

wro­gie na­sta­wie­nie do hit­le­ryz­mu, zwal­cza­nie hit­le­ryz­mu


SJP.pl


antyholenderski

nie­chęt­ny lub wrogi Ho­lan­dii, Ho­len­drom


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ho­lan­dii i Ho­len­drom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ho­len­der­skiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Z tego, co wiem, to do dzi­siaj Ho­len­drzy ku­pi­li ośmio­krot­nie wię­cej ziemi w Pol­sce niż Niem­cy. A niez­na­ny mi jest an­ty­ho­len­der­ski ruch w Pol­sce!

 (1.1) W la­tach 1943-49 ak­tyw­nie uczest­ni­czył w an­ty­ho­len­der­skim ruchu oporu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyholenderskość ż.

Wiktionary


antyhonduraski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Hon­du­ra­so­wi i Hon­du­ra­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­hon­du­ra­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyhonduraskość ż.

Wiktionary


antyhormon

sub­stan­cja blo­ku­ją­ca lub zno­szą­ca dzia­ła­nie hor­mo­nów


SJP.pl


antyhormonalny

→ an­ty­hor­mon


SJP.pl

Patrz:

antyhormon

antyhumanistyczny

wrogi prą­dom hu­ma­ni­stycz­nym


SJP.pl


antyhumanitarny

sprzecz­ny z za­sa­da­mi hu­ma­ni­ta­ryz­mu; nie­ludz­ki, okrut­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­ny, wrogi za­sa­dom hu­ma­ni­tar­nym

Wiktionary


antyhumanizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. sta­no­wi­sko fi­lo­zo­ficz­ne lub świa­to­po­glą­do­we odrzu­ca­ją­ce cen­tral­ną rolę czło­wie­ka oraz jego wy­jąt­ko­wą war­tość jako punk­tu od­nie­sie­nia

Wiktionary


antyimigracyjny

wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko imi­gra­cji, imi­gran­tom; an­ty­i­mi­granc­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko imi­gra­cji lub imi­gran­tom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) jak pa­trzę na scenę po­li­tycz­ną wielu państw, w któ­rych imi­gran­ci sta­no­wią duży od­se­tek, mam wra­że­nie, że dziś wy­gry­wa się wy­bo­ry tylko i wy­łącz­nie na an­ty­i­mi­gra­cyj­nej re­to­ry­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨjĩmʲiɡraˈt͡sɨjnɨ, AS: ãntyi ̯ĩmʹigracyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyimigrancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyimigrancki

Wiktionary


antyimigrancki

wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko imi­gra­cji, imi­gran­tom


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko imi­gran­tom, wrogi imi­gran­tom

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyimigracyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyimigracyjny

Wiktionary


antyimperialistka

→ an­ty­im­pe­ria­li­sta


SJP.pl

Patrz:

antyimperialista

antyimperialistyczny

wal­czą­cy z im­pe­ria­liz­mem, wrogi im­pe­ria­liz­mo­wi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) na­sta­wio­ny na walkę z im­pe­ria­liz­mem, zwal­cza­ją­cy im­pe­ria­li­stów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mosk­wa wi­dzia­ła w Ha­wa­nie so­jusz­ni­ka an­ty­im­pe­ria­li­stycz­ne­go i kla­so­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨjĩmpɛrʲjalʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãntyi ̯ĩmperʹi ̯alʹistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyimperialista m., antyimperializm m.

Wiktionary


antyimperializm

kie­ru­nek w po­li­ty­ce prze­ciw­sta­wia­ją­cy się im­pe­ria­liz­mo­wi


SJP.pl

An­ty­im­pe­ria­lizm – idea sprze­ci­wia­ją­ca się im­pe­ria­liz­mo­wi, ko­lo­nia­liz­mo­wi, im­pe­riom ko­lo­nial­nym i ich dą­że­niom do he­ge­mo­nii oraz ich ek­span­sji te­ry­to­rial­nej poza swoje usta­lo­ne gra­ni­ce. Do idei an­ty­im­pe­ria­liz­mu od­wo­ły­wa­ły się głów­nie ruchy na­cjo­na­li­stycz­ne oraz ko­mu­ni­stycz­ne.

Wikipedia


antyimplozyjny

1. za­bez­pie­cza­ją­cy przed im­ploz­ją;
2. za­bez­pie­czo­ny przed im­ploz­ją


SJP.pl


antyimport

An­ty­im­port – po­li­ty­ka hand­lu za­gra­nicz­ne­go po­le­ga­ją­ca na ogra­ni­cza­niu przy­wo­zu z za­gra­ni­cy to­wa­rów, które na więk­szą skalę mogą być wyt­wa­rza­ne w kraju, na­zy­wa­na rów­nież po­li­ty­ką ogra­ni­czo­nej au­tar­kii.

Do końca lat 80. XX wieku po­li­ty­ka an­ty­im­por­to­wa sto­so­wa­na była także w kra­jach o go­spo­dar­ce cen­tral­nie ste­ro­wa­nej, w tym w Pol­sce.

Wikipedia


antyimportowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy im­por­to­wi, zwła­szcza prze­wyż­sza­ją­ce­mu ek­sport (np. an­ty­im­por­to­we re­gu­la­cje rządu)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy na celu zmniej­sza­nie lub zlik­wi­do­wa­nie im­por­tu, prze­ciw­dzia­ła­ją­cy im­por­to­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) PSL bił się też z SLD o po­da­tek an­ty­im­por­to­wy, któ­rym chciał chro­nić pol­skich pro­du­cen­tów przed za­gra­nicz­ną kon­ku­ren­cją, która w opi­nii chłop­skich dzia­ła­czy z za­sa­dy była nie­ucz­ci­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨjĩmpɔrˈtɔvɨ, AS: ãntyi ̯ĩmportovy

Wiktionary


antyindiański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi In­dia­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­in­diań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyindiańskość ż.

Wiktionary


antyindonezyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi In­do­nez­ji i In­do­ne­zyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­in­do­ne­zyj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyindonezyjskość ż., Indonezja ż.

Wiktionary


antyindyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi In­diom i Hin­du­som

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­in­dyj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Indus mos./mrz., antyindyjskość ż., antyhinduskość ż.

 przym. antyhinduski, indyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyhinduski

Wiktionary


antyindywidualizm

sprze­ci­wia­nie się po­czu­ciu nie­za­leż­no­ści i odręb­no­ści oso­bi­stej


SJP.pl


antyinflacyjny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy, za­po­bie­ga­ją­cy in­fla­cji; prze­ci­win­fla­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy na celu zmniej­sze­nie lub prze­ciw­dzia­ła­nie in­fla­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨjĩnflaˈt͡sɨjnɨ, AS: ãntyi ̯ĩnflacyi ̯ny

Wiktionary


antyintelektualistka

→ an­ty­in­te­lek­tu­a­li­sta


SJP.pl

Patrz:

antyintelektualista

antyintelektualizm

An­ty­in­te­lek­tu­a­lizm – ter­min oz­na­cza­ją­cy sprze­ciw wobec in­te­lek­tu­a­liz­mu albo po­sta­wę wrogą wobec in­te­lek­tu­a­li­stów i ich roli w spo­łe­czeń­stwie. An­ty­in­te­lek­tu­a­li­sta jest więc prze­ci­wień­stwem tak zwa­nych „ja­jo­gło­wych” ro­zu­mia­nych jako na­u­kow­cy, hi­sto­ry­cy i fi­lo­zo­fo­wie oraz ra­cjo­na­li­ści i em­pi­ry­cy. We­dług Hof­stad­te­ra można wy­róż­nić trzy typy an­ty­in­te­lek­tu­a­liz­mu: an­ty­ra­cjo­na­lizm re­li­gij­ny, po­pu­li­stycz­ny an­ty­e­li­ta­ryzm i bez­re­flek­syj­ny in­stru­men­ta­lizm.

Wikipedia


antyintelektualny

wy­ra­ża­ją­cy sprze­ciw wobec war­to­ści poz­na­nia in­te­lek­tu­al­ne­go; wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko in­te­lek­tu­a­li­stom


SJP.pl


antyinteligencki

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko in­te­li­gen­cji; prze­ciw­ny in­te­li­gen­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) na­sta­wio­ny wrogo do in­te­li­gen­cji jako war­stwy spo­łecz­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wznie­co­na przez par­tię po­mar­co­wa kam­pa­nia an­ty­se­mic­ka i an­ty­in­te­li­genc­ka po­bu­dzi­ła po­li­tycz­ną świa­do­mość in­te­li­gen­cji i stała się punk­tem od­nie­sie­nia jej po­li­tycz­nych po­glą­dów i pre­fe­ren­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨjĩntɛlʲiˈɡɛ̃nt͡sʲci, AS: ãntyi ̯ĩntelʹigẽncʹḱi

Wiktionary


antyinteligenckość

→ an­ty­in­te­li­genc­ki


SJP.pl

Patrz:

antyinteligencki

antyinternetowy

1. ogra­ni­cza­ją­cy ko­rzy­sta­nie z in­ter­ne­tu;
2. nie­chęt­ny do ko­rzy­sta­nia z in­ter­ne­tu


SJP.pl


antyiracki

nie­chęt­ny lub wrogi Ira­ko­wi, Ira­kij­czy­kom


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ira­ko­wi i Ira­kij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­i­rac­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyirackość ż.

Wiktionary


antyirański

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się Ira­no­wi lub Irań­czy­kom


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ira­no­wi i Irań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­i­rań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyirańskość ż.

Wiktionary


antyirlandzki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ir­lan­dii i Ir­land­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ir­landz­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyirlandzkość ż.

Wiktionary


antyironia

spe­cy­ficz­na forma wy­po­wie­dzi, po­zor­na iro­nia wy­ka­zu­ją­ca w rze­czy­wi­sto­ści bez­sen­sow­ność lub szkod­li­wość cze­goś


SJP.pl


antyislamski

wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko is­la­mo­wi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko is­la­mo­wi, nie­chęt­ny wobec is­la­mu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. islamski

Wiktionary


antyislandzki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Is­lan­dii i Is­land­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­is­landz­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyislandzkość ż., Islandia ż.

Wiktionary


antyizraelizm

nie­chęć lub wro­gość wobec Iz­ra­e­la


SJP.pl


antyizraelski

nie­chęt­ny lub wrogi Iz­ra­e­lo­wi, Iz­ra­el­czy­kom


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko Iz­ra­e­lo­wi, nie­chęt­ny wobec Iz­ra­e­la

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­mu­ni­stycz­ne wła­dze pro­wa­dzi­ły po­li­ty­kę an­ty­iz­ra­el­ską, a może i an­ty­se­mic­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨjizraˈɛlsʲci, AS: ãntyi ̯izraelsʹḱi

Wiktionary


antyjakobiński

przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­ny ja­ko­bi­nom, zwal­cza­ją­cy ja­ko­bi­nów

Wiktionary


antyjamajski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ja­maj­ce i Ja­maj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ja­maj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyjamajskość ż.

Wiktionary


antyjapoński

nie­chęt­ny lub wrogi Ja­poń­czy­kom, Ja­po­nii


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ja­po­nii i Ja­poń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ja­poń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyjapońskość ż.

Wiktionary


antyjemeński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Je­me­no­wi i Je­meń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­je­meń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyjemeńskość ż., Jemen mrz.

Wiktionary


antyjezuicki

wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko je­zu­i­tom


SJP.pl


antyjordański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Jor­da­nii i Jor­dań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­jor­dań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyjordańskość ż.

Wiktionary


antyjudaistyczny

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko ju­da­iz­mo­wi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨjudajiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãntyi ̯udai ̯istyčny

Wiktionary


antyjudaizm

wro­gie na­sta­wie­nie wobec Żydów, ma­ją­ce źró­dło w błęd­nej in­ter­pre­ta­cji No­we­go Te­sta­men­tu


SJP.pl


antyjugosłowiański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ju­go­sła­wii i Ju­go­sło­wia­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ju­go­sło­wiań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyjugosłowiańskość ż.

Wiktionary


antyjądro

w fi­zy­ce: jądro zbu­do­wa­ne z an­ty­pro­to­nów i an­ty­ne­u­tro­nów


SJP.pl


antyjądrowy

skie­ro­wa­ny prze­ciw wyt­wa­rza­niu i sto­so­wa­niu broni ją­dro­wej; an­ty­a­to­mo­wy, prze­ci­wa­to­mo­wy, prze­ciw­ją­dro­wy, an­ty­nu­kle­ar­ny


SJP.pl


antyk

1. świat sta­ro­żyt­nej Gre­cji i Rzymu;
2. okres hi­sto­rycz­ny od po­cząt­ku cza­sów hi­sto­rycz­nych do prze­ło­mu IV i V wieku na­szej ery (przyj­mu­je się rok 476 jako jego kres); sta­ro­żyt­ność;
3. stary, za­byt­ko­wy przed­miot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) hist. świat sta­ro­żyt­nej kul­tu­ry grec­ko-ła­ciń­skiej;

 (1.2) pot. przed­miot stary, za­byt­ko­wy

 (1.3) przen. czło­wiek sta­roś­wiec­ki, daw­nej daty

 (1.4) łódź. stary czło­wiek

 (1.5) uczn. ro­dzic

 (1.6) uczn. na­u­czy­ciel (zwła­szcza sta­rej daty)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • antyk (z – „dawny”) – okre­śle­nie świa­ta sta­ro­żyt­ne­go, głów­nie okre­su rozk­wi­tu cy­wi­li­za­cji i kul­tu­ry sta­ro­żyt­nej Gre­cji i Rzymu, mniej wię­cej od I ty­siąc­le­cia p.n.e. do końca sta­ro­żyt­no­ści w V wieku n...
  • antyk – za­byt­ko­wy przed­miot sztu­ki daw­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­wsze in­te­re­so­wał mnie świat an­ty­ku.

 (1.2) W jego miesz­ka­niu jest dużo pię­knych an­ty­ków.

 (1.4) Nie chce mi się iść na te imie­ni­ny, same an­ty­ki tam będą sie­dzieć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãntɨk, AS: ãntyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykizowanie n., antyczność

 przym. antyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) starożytność

 (1.2) staroć, zabytek

Wiktionary


antykadencja

w ję­zy­koz­naw­stwie: in­to­na­cja ros­ną­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. in­to­na­cja ros­ną­ca, tj. prze­bieg me­lo­dii wy­po­wie­dzi, w któ­rym ton głosu pod­no­si się ku koń­co­wi zda­nia lub wy­ra­że­nia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ton wznoszący

Wiktionary


antykadencyjny

→ an­ty­ka­den­cja


SJP.pl

Patrz:

antykadencja

antykambodżański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Kam­bo­dży i Kam­bo­dża­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­kam­bo­dżań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykambodżańskość ż.

Wiktionary


antykamera

kom­na­ta po­prze­dza­ją­ca sy­pial­nię lub pokój pa­rad­ny, peł­nią­ca funk­cję po­cze­kal­ni dla dwo­rzan i służ­by w pa­ła­cach kró­lew­skich i ma­gnac­kich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. ro­dzaj for­mal­ne­go przed­po­ko­ju, po­cze­kal­ni po­prze­dza­ją­ce­go re­pre­zen­ta­cyj­ne wnę­trze, salon

Wiktionary

An­ty­ka­me­ra – salka dla dwo­rzan i służ­by po­prze­dza­ją­ca pokój pa­rad­ny lub sy­pial­ny, rów­nież przed­po­kój, przed­sio­nek lub po­mie­szcze­nie są­sia­du­ją­ce z salą, po­ko­jem o okre­ślo­nym przez­na­cze­niu (np. sy­pial­nią, izbą przy­jęć).

An­ty­ka­me­ra po­ja­wi­ła się w XVI - XVIII wieku we wnę­trzach pa­ła­co­wych, apar­ta­men­tach kró­lew­skich i ma­gnac­kich.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) antyszambr

Wiktionary


antykameruński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ka­me­ru­no­wi i Ka­me­ruń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ka­me­ruń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykameruńskość ż.

Wiktionary


antykanadyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ka­na­dzie i Ka­na­dyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ka­na­dyj­skiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rów­nie do­brze można by pa­pie­ża oskar­żyć, że jest an­ty­ro­syj­ski czy an­ty­u­kra­iń­ski albo an­ty­a­me­ry­kań­ski czy an­ty­ka­na­dyj­ski. Czego się nie robi, by po­gnę­bić pa­pie­ża „le­wa­ka”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kanadystyka ż., kanadyjka ż., Kanada ż., antykanadyjskość ż.

Wiktionary


antykandydat

kan­dy­dat stro­ny prze­ciw­nej ry­wa­li­zu­ją­cy w ubie­ga­niu się o to samo sta­no­wi­sko


SJP.pl


antykapitalista

prze­ciw­nik ka­pi­ta­liz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) prze­ciw­nik ka­pi­ta­liz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykapitalizm mrz.

:: fż. antykapitalistka ż.

 przym. antykapitalistyczny

Wiktionary


antykapitalistka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: an­ty­ka­pi­ta­li­sta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkapʲitaˈlʲistka, AS: ãntykapʹitalʹistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. antykapitalista m.

 przym. antykapitalistyczny

Wiktionary


antykapitalistyczny

zwal­cza­ją­cy ka­pi­ta­lizm, wrogi ka­pi­ta­liz­mo­wi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wrogi wobec ka­pi­ta­liz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykapitalizm mrz., antykapitalista m., antykapitalistka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. przeciwkapitalistyczny

Wiktionary


antykapitalizm

sprze­ciw wobec ka­pi­ta­liz­mu


SJP.pl

Ta stro­na do­ty­czy ruchu po­li­tycz­ne­go prze­ciw­ne­go ka­pi­ta­liz­mo­wi. Zo­bacz też: kry­ty­ka ka­pi­ta­liz­mu.An­ty­ka­pi­ta­lizm – ter­min oz­na­cza­ją­cy sprze­ciw wobec ka­pi­ta­liz­mu. Ści­ślej, od­no­si się do osób i or­ga­ni­za­cji za­bie­ga­ją­cych o za­stą­pie­nie go innym sy­ste­mem. Po­ję­cie an­ty­ka­pi­ta­liz­mu zwią­za­ne jest z wie­lo­ma ide­o­lo­gia­mi bądź ru­cha­mi, nie­rzad­ko wal­czą­cych rów­nież mię­dzy sobą. Pewne po­sta­wy ide­o­lo­gicz­ne dążą je­dy­nie do czę­ścio­we­go znie­sie­nia ka­pi­ta­liz­mu, inne do jego cał­ko­wi­tej lik­wi­da­cji.

Wikipedia


antykataloński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ka­ta­lo­nii i Ka­ta­loń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ka­ta­loń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykatalońskość ż.

Wiktionary


antykataralny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. med. prze­ciw­dzia­ła­ją­cy ka­ta­ro­wi lub go ła­go­dzą­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sporo ludzi wie­rzy, zdaje się, że an­ty­ka­ta­ral­ne i an­ty­gry­po­we tam­po­ny, które tak czę­sto wi­du­je się na no­sach to­kij­czy­ków, to ro­dzaj masek prze­ciw­ga­zo­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. antykataralnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwkatarowy, przeciwkataralny

Wiktionary


antykatarski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ka­ta­ro­wi i Ka­tar­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi ka­ta­rom

 (1.3) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ka­tar­skiej (1.1-2)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykatarskość ż.

Wiktionary


antykatoda

anoda w lam­pie rent­ge­now­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elektr. elek­tro­da, na którą pa­da­ją elek­tro­ny emi­to­wa­ne z ka­to­dy, miej­sce ich ha­mo­wa­nia i pow­sta­wa­nia pro­mie­nio­wa­nia (np. rent­ge­now­skie­go)

Wiktionary


antykatolicki

prze­ciw­ny ka­to­li­cyz­mo­wi, zwal­cza­ją­cy ka­to­li­cyzm (np. an­ty­ka­to­lic­kie wy­stą­pie­nia, an­ty­ka­to­lic­kie wy­daw­nict­wo)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wrogi ka­to­li­cyz­mo­wi, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko ka­to­li­cyz­mo­wi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkatɔˈlʲit͡sʲci, AS: ãntykatolʹicʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykatolicyzm m., antykatolik m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwkatolicki

Wiktionary


antykatolickość

→ an­ty­ka­to­lic­ki


SJP.pl

Patrz:

antykatolicki

antykatolicyzm

po­sta­wa nie­chę­ci wobec ka­to­li­cyz­mu


SJP.pl

An­ty­ka­to­li­cyzm – ogól­ne po­ję­cie obej­mu­ją­ce wro­gość lub uprze­dze­nia skie­ro­wa­ne prze­ciw­ko chrze­ści­jań­stwu ka­to­lic­kie­mu, a szcze­gól­nie prze­ciw­ko Ko­ścio­ło­wi ka­to­lic­kie­mu, jego du­cho­wień­stwu i jego zwo­len­ni­kom. Ter­min od­no­si się rów­nież do prze­śla­do­wań re­li­gij­nych ka­to­li­ków.

Wikipedia


antykatoliczka

→ an­ty­ka­to­lik


SJP.pl

Patrz:

antykatolik

antykawiarnia

ka­wiar­nia, w któ­rej płaci się wy­łącz­nie za spę­dza­ny w niej czas


SJP.pl


antykazachski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ka­zach­sta­no­wi i Ka­za­chom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ka­zach­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykazachskość ż.

 przym. kazachstański

Wiktionary


antykidnapingowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy por­wa­niom


SJP.pl


antykino

nurt w ki­ne­ma­to­gra­fii, bę­dą­cy za­prze­cze­niem kina tra­dy­cyj­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kie­ru­nek w ki­ne­ma­to­gra­fii sta­no­wią­cy za­prze­cze­nie kina tra­dy­cyj­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­stem za­że­no­wa­na i chcę jak naj­szyb­ciej o tym an­ty­ki­nie za­pom­nieć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈcĩnɔ, AS: ãntyḱĩno

Wiktionary


antykirgiski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Kir­gi­sta­no­wi i Kir­gi­zom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­kir­gi­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykirgiskość ż.

 przym. kirgistański

Wiktionary


antykiribacki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ki­ri­ba­ti i Ki­ri­ba­tyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ki­ri­bac­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykiribackość ż.

Wiktionary


antykizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. na­śla­do­wa­nie stylu dzieł an­tycz­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyk m., antyczność ż.

 czas. antykizować

 przym. antyczny

Wiktionary


antykizować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) szt. na­da­wać cze­muś cha­rak­ter an­tycz­ny; sty­li­zo­wać na sta­ro­żyt­ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykizowanie n.

Wiktionary


antyklerykalizm

po­sta­wa nie­chę­ci wobec kleru, wy­stę­po­wa­nie prze­ciw­ko od­gry­wa­niu przez du­cho­wień­stwo zna­czą­cej roli w życiu spo­łecz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ide­o­lo­gia spo­łecz­no-po­li­tycz­na prze­ciw­sta­wia­ją­ca się kle­ry­ka­liz­mo­wi, kry­tycz­na wobec au­to­ry­te­tu lub wła­dzy kleru i du­cho­wień­stwa w prze­strze­ni pu­blicz­nej (poza miej­sca­mi kultu);

Wiktionary

An­ty­kle­ry­ka­lizm (od „anty” i gr. kle­ri­kos, „ma­ją­cy wła­dzę re­li­gij­ną”) – ide­o­lo­gia spo­łecz­no-po­li­tycz­na i po­sta­wa ży­cio­wa wy­ra­ża­ją­ca się w nie­chęt­nym lub wro­gim sto­sun­ku do udzia­łu kleru w życiu spo­łecz­nym i po­li­tycz­nym. An­ty­kle­ry­ka­lizm czę­sto myl­nie utoż­sa­mia­ny jest z ate­iz­mem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­ty­kle­ry­ka­lizm czę­sto myl­nie utoż­sa­mia­ny jest z ate­iz­mem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨklɛrɨˈkalʲism̥, AS: ãntyklerykalʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyklerykalność ż., antyklerykał m., antyklerykałka ż.

 przym. antyklerykalny

Wiktionary


antyklerykalność

→ an­ty­kle­ry­kal­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­kle­ry­kal­ne; cecha tych, któ­rzy są an­ty­kle­ry­kal­ni

Wiktionary

Patrz:

antyklerykalny

Powiązane:

 rzecz. antyklerykalizm m., antyklerykał m.

 przym. antyklerykalny

 przysł. antyklerykalnie

Wiktionary


antyklerykalny

zwal­cza­ją­cy kler, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko kle­ro­wi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. prze­ciw­sta­wia­ją­cy się wła­dzy kleru i jego udzia­ło­wi w życiu spo­łecz­no-po­li­tycz­nym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨklɛrɨˈkalnɨ, AS: ãntyklerykalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyklerykalizm m., antyklerykał m., antyklerykalność ż.

Wiktionary


antyklerykał

ktoś prze­ciw­ny kle­ro­wi; zwo­len­nik an­ty­kle­ry­ka­liz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) prze­ciw­nik kle­ry­ka­liz­mu, zwo­len­nik an­ty­kle­ry­ka­liz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oczy­wi­ście, an­ty­kle­ry­ka­ło­wie i nie­wie­rzą­cy to nie są zbio­ry toż­sa­me. Są wie­rzą­cy an­ty­kle­ry­ka­ło­wie i nie­wie­rzą­cy, któ­rzy nie prze­ja­wia­ją wro­gich uczuć do Ko­ścio­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyklerykalność ż., antyklerykalizm m.

:: fż. antyklerykałka ż.

 przym. antyklerykalny

 przysł. antyklerykalnie

Wiktionary


antyklerykałka

→ an­ty­kle­ry­kał


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­ciw­nicz­ka kle­ry­ka­liz­mu

Wiktionary

Patrz:

antyklerykał

Przykłady

 (1.1) Opo­wia­da­nie to dot­knę­ło Mi­cha­li­nę z Dzie­koń­skich Za­le­ską, zwaną w Grod­nie „hra­bi­ną", tę samą panią Za­le­ską, w któ­rej sa­lo­nie pani Orzesz­ko­wa, roz­wód­ka i an­ty­kle­ry­kał­ka, po­zy­ty­wist­ka i de­mo­krat­ka, nie­raz była kry­ty­ko­wa­na i po­tę­pia­na (…).

 (1.1) Pewna dzien­ni­kar­ka, an­ty­kle­ry­kał­ka i „per­mi­sy­wist­ka", po­je­cha­ła do pew­ne­go mia­sta, by spraw­dzić po­gło­skę, że za­kon­ni­ce za­łat­wia­ją nie­le­gal­ne adop­cje za­gra­nicz­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyklerykalizm m.

:: fm. antyklerykał m.

Wiktionary


antykleszczowy

chro­nią­cy przed kle­szcza­mi; prze­ciw­kle­szczo­wy


SJP.pl


antyklimaks

opo­zy­cyj­ne ze­sta­wie­nie stop­nio­wa­nia wzmac­nia­ją­ce­go i osła­bia­ją­ce­go cechy, np. "Atak wroga był coraz sil­niej­szy, gwał­tow­niej­szy, a garst­ka obroń­ców ma­la­ła, sła­bła."; an­ty­gra­da­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­bieg sty­li­stycz­ny po­le­ga­ją­cy na na­głym osła­bie­niu na­pię­cia lub zna­cze­nia wy­po­wie­dzi po wcze­śniej­szym stop­nio­wym jego wzmac­nia­niu; roz­cza­ro­wu­ją­ce za­koń­cze­nie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antygradacja

Wiktionary


antyklina

wy­pu­kły fałd skal­ny, któ­re­go część cen­tral­na zbu­do­wa­na jest ze skał star­szych niż bocz­ne skrzy­dła; sio­dło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. wy­pu­kły frag­ment fałdu skal­ne­go, w któ­rym naj­star­sze war­stwy znaj­du­ją się w cen­trum fałdu

Wiktionary

An­ty­kli­na, sio­dło (gr. "anti" – prze­ciw i "kli­ne­in" – na­chy­lać) – w ge­o­lo­gii wy­pu­kły fałd, któ­re­go wnę­trze zbu­do­wa­ne jest ze skał star­szych, na zew­nątrz zaś (na tzw. "skrzy­dłach") wy­stę­pu­ją skały coraz młod­sze. Pro­ste nor­mal­ne w sto­sun­ku do pła­szczyzn od­po­wia­da­ją­cych po­szcze­gól­nym war­stwom skal­nym two­rzą w an­ty­kli­nie wiąz­kę ro­zbież­ną.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antyklinalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) siodło

Wiktionary


antyklinalny

przy­miot­nik od: an­ty­kli­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy any­kli­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyklina ż.

Wiktionary


antyklinorium

roz­le­gły ze­spół fał­dów wy­pię­trzo­ny wzglę­dem oto­cze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geol. wiel­kie, zło­żo­ne wy­pię­trze­nie warstw skal­nych zbu­do­wa­ne z wielu mniej­szych fał­dów

Wiktionary

An­ty­kli­no­rium − roz­le­gły ze­spół fał­dów, któ­rych ob­wied­nia, przy­najm­niej górna, jest wy­pu­kła ku górze, prze­ci­wień­stwo syn­kli­no­rium.

W Pol­sce uważa się za an­ty­kli­no­rium m.in. cały ele­ment wy­pu­kły bie­gną­cy przez ob­szar kraju z pół­noc­ne­go za­cho­du na po­łud­nio­wy wschód − an­ty­kli­no­rium środ­ko­wo­pol­skie, lub tylko jego po­łud­nio­wy od­ci­nek − an­ty­kli­no­rium świę­to­krzy­skie i an­ty­kli­no­rium dol­ne­go Sanu.

Wikipedia


antykoagulant

sub­stan­cja ha­mu­ją­ca pro­ces krzep­nię­cia krwi, w me­dy­cy­nie uży­wa­na jako lek; lek prze­ciw­za­krze­po­wy; lek prze­ciw­krze­pli­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. śro­dek zmniej­sza­ją­cy krze­pli­wość krwi;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Le­karz i chory mają jedną z 3 moż­li­wo­ści: kon­ty­nu­o­wać le­cze­nie do­ust­nym an­ty­ko­a­gu­lan­tem, za­trzy­mać te­ra­pię na okres oko­ło­za­bie­go­wy lub za­trzy­mać le­cze­nie do­ust­nym an­ty­ko­a­gu­lan­tem, sto­su­jąc jed­no­cze­śnie le­cze­nie po­mo­sto­we he­pa­ry­ną nie­frak­cjo­no­wa­ną lub drob­no­czą­stecz­ko­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔaˈɡulãnt, AS: ãntykoagulãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykoagulacja ż.

Wiktionary


antykobiecość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­ko­bie­ce; cecha tych, któ­rzy są an­ty­ko­bie­cy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antykobiecy

 przysł. antykobieco

Wiktionary


antykobiecy

wrogi wobec ko­biet, skie­ro­wa­ny prze­ciw ko­bie­tom


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko ko­bie­tom, wrogi wobec nich

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔˈbʲjɛt͡sɨ, AS: ãntykobʹi ̯ecy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykobiecość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyfeministyczny

Wiktionary


antykodon

trzy nu­kle­o­ty­dy w tRNA pa­ru­ją­ce z mRNA w cza­sie trans­la­cji


SJP.pl

An­ty­ko­don – sek­wen­cja trzech ko­lej­nych nu­kle­o­ty­dów, wy­stę­pu­ją­cych w po­zy­cji 34–36, w czą­stecz­ce tRNA, któ­rych za­sa­dy są kom­ple­men­tar­ne do zasad ko­do­nu da­ne­go ami­nok­wa­su na mRNA. Bie­rze udział w trans­la­cji, za­cho­dzą­cej na ry­bo­so­mach, pod­czas któ­rej przy­łą­cza się do kom­ple­men­tar­nej trój­ki zasad w mRNA (zgod­nie z kodem ge­ne­tycz­nym) wraz ze znaj­du­ją­cym się na prze­ciw­nym końcu czą­stecz­ki tRNA ami­nok­wa­sem.

Wikipedia


antykognitywizm

po­gląd etycz­ny za­kła­da­ją­cy nie­ist­nie­nie obiek­tyw­nych war­to­ści etycz­nych i mo­ral­nych, uz­na­ją­cy je za wy­ni­ka­ją­ce z jed­nost­ko­we­go bądź zbio­ro­we­go prześ­wiad­cze­nia; ako­gni­ty­wizm, non­ko­gni­ty­wizm


SJP.pl


antykoincydencyjny

→ an­ty­ko­in­cy­den­cja


SJP.pl

Patrz:

antykoincydencja

antykolizyjny

za­po­bie­ga­ją­cy ko­liz­ji po­ja­zdów; prze­ciw­ko­li­zyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) techn. ma­ją­cy zmniej­szyć praw­do­po­do­bień­stwo zaj­ścia ko­liz­ji (zwła­szcza mię­dzy po­ja­zda­mi)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwzderzeniowy

Wiktionary


antykolkowy

za­po­bie­ga­ją­cy lub prze­ciw­dzia­ła­ją­cy kolce; prze­ciw­kol­ko­wy


SJP.pl


antykolonialistyczny

przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­ny ko­lo­nia­liz­mo­wi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antykolonialny

Wiktionary


antykolonializm

ide­o­lo­gia i ruch ma­ją­cy na celu znie­sie­nie ko­lo­nia­liz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. ide­o­lo­gia, ruch spo­łecz­ny i po­sta­wa po­li­tycz­na sprze­ci­wia­ją­ca się ko­lo­nia­liz­mo­wi; sprze­ciw wobec pod­bo­jów, do­mi­na­cji i wy­ko­rzy­sty­wa­nia lud­no­ści rdzen­nej przez obce pań­stwa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antykolonialny

Wiktionary


antykolonialność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­ko­lo­nial­ne; cecha tych, któ­rzy są an­ty­ko­lo­nial­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antykolonialny

 przysł. antykolonialnie

Wiktionary


antykolonialny

prze­ciw­ny ko­lo­nia­liz­mo­wi, dą­żą­cy do jego lik­wi­da­cji (np. ruch an­ty­ko­lo­nial­ny, wy­stą­pie­nia an­ty­ko­lo­nial­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­ny ko­lo­nia­liz­mo­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­mu­ni­ści za­wsze gło­si­li, że chcą po­pra­wy sy­tu­a­cji spo­łecz­nej ludzi bied­nych, wy­su­wa­li hasła an­ty­ko­lo­nial­ne i an­ty­sy­jo­ni­stycz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔlɔ̃ˈɲalnɨ, AS: ãntykolõńalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykolonializm m., antykolonialność ż.

Wiktionary


antykolumbijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ko­lum­bii i Ko­lum­bij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ko­lum­bij­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykolumbijskość ż.

Wiktionary


antykomania

żar­to­bli­wie: prze­sad­ny kult an­ty­ku (kul­tu­ry i sztu­ki sta­ro­żyt­nej)


SJP.pl


antykomarowy

sto­so­wa­ny w celu od­stra­sza­nia ko­ma­rów; prze­ciw­ko­ma­ro­wy


SJP.pl


antykominternowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. wrogi Ko­min­ter­no­wi, zwal­cza­ją­cy Ko­min­tern

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Komintern mrz.

 przym. kominternowski, prokominternowski

Wiktionary


antykomoryjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ko­mo­rom i Ko­mo­ryj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ko­mo­ryj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykomoryjskość ż.

Wiktionary


antykomunikatywność

→ an­ty­ko­mu­ni­ka­tyw­ny


SJP.pl

Patrz:

antykomunikatywny

antykomunista

osoba prze­ciw­na ko­mu­niz­mo­wi, zwal­cza­ją­ca ko­mu­nizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. prze­ciw­nik ko­mu­niz­mu, osoba zwal­cza­ją­ca ko­mu­nizm

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój dzia­dek był an­ty­ko­mu­ni­stą, dzia­łał w PRL-u w opo­zy­cji de­mo­kra­tycz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔ̃mũˈɲista, AS: ãntykõmũńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykomunizm m.

:: fż. antykomunistka ż.

 przym. antykomunistyczny

 przysł. antykomunistycznie

Wiktionary


antykomunistka

→ an­ty­ko­mu­ni­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. prze­ciw­nicz­ka ko­mu­niz­mu, ko­bie­ta zwal­cza­ją­ca ko­mu­nizm

Wiktionary

Patrz:

antykomunista

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔ̃mũˈɲistka, AS: ãntykõmũńistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykomunizm m.

:: fm. antykomunista m.

 przym. antykomunistyczny

 przysł. antykomunistycznie

Wiktionary


antykomunistyczny

zwal­cza­ją­cy ko­mu­nizm, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko ko­mu­niz­mo­wi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko ko­mu­niz­mo­wi, wrogo do niego na­sta­wio­ny, zwią­za­ny z an­ty­ko­mu­niz­mem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) An­ty­ko­mu­ni­stycz­na opo­zy­cja w Pol­sce dzia­ła­ła przez cały okres ist­nie­nia PRL.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔ̃mũɲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãntykõmũńistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykomunizm m., antykomunista m., antykomunistka ż.

 przysł. antykomunistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. przeciwkomunistyczny

Wiktionary


antykomunizm

ide­o­lo­gia i ruch prze­ciw­ny ko­mu­niz­mo­wi, zwal­cza­ją­cy ko­mu­nizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. wroga po­sta­wa wobec ko­mu­niz­mu

Wiktionary

An­ty­ko­mu­nizm – zbior­cza nazwa ide­o­lo­gii oraz po­li­tyk na­sta­wio­nych lub sku­pia­ją­cych się na kry­ty­ce i zwal­cza­niu myśli ko­mu­ni­stycz­nej, za­rów­no na pła­szczyź­nie in­te­lek­tu­al­nej, jak i prak­tycz­nej, dążąc w ten spo­sób do za­po­bie­gnię­cia skut­kom wpro­wa­dze­nia jej w życie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔ̃ˈmũɲism̥, AS: ãntykõmũńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykomunista m., antykomunistka ż., antykomunistyczność ż.

 przym. antykomunistyczny

 przysł. antykomunistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antybolszewizm

Wiktionary


antykomutator

ope­ra­tor w fi­zy­ce kwan­to­wej


SJP.pl


antykoncentracyjny

dzia­ła­ją­cy prze­ciw­ko kon­cen­tra­cji cze­goś


SJP.pl


antykoncepcja

za­po­bie­ga­nie zaj­ściu w ciążę; także: środ­ki i me­to­dy temu słu­żą­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. seks. dzia­ła­nia za­po­bie­ga­ją­ce za­płod­nie­niu

Wiktionary

An­ty­kon­cep­cja, zwana rów­nież kon­tro­lą na­ro­dzin lub kon­tro­lą płod­no­ści – zbiór metod lub środ­ków słu­żą­cych za­po­bie­ga­niu ciąży. Pla­no­wa­nie, udo­stęp­nia­nie i sto­so­wa­nie an­ty­kon­cep­cji na­zy­wa­ne jest pla­no­wa­niem ro­dzi­ny. Bez­piecz­ny seks, w tym sto­so­wa­nie mę­skich lub żeń­skich pre­zer­wa­tyw, może rów­nież uchro­nić przed cho­ro­ba­mi prze­no­szo­ny­mi drogą płcio­wą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sto­so­wa­nie an­ty­kon­cep­cji ma na celu za­po­bie­ga­nie niech­cia­nej ciąży z po­wo­dów wie­ko­wych, eko­no­micz­nych, zdro­wot­nych, ge­ne­tycz­nych lub świa­to­po­glą­do­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔ̃nˈt͡sɛpt͡sʲja, AS: ãntykõncepcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antykoncepcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. kontracepcja

Wiktionary


antykoncepcyjny

za­po­bie­ga­ją­cy zaj­ściu w ciążę; prze­ciw­cią­żo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. farm. za­po­bie­ga­ją­cy zaj­ściu w ciążę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bo inną spra­wą jest abor­cja, inną środ­ki an­ty­kon­cep­cyj­ne, a je­szcze inną kwe­stia ce­li­ba­tu księ­ży.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔ̃nt͡sɛpˈt͡sɨjnɨ, AS: ãntykõncepcyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykoncepcja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwciążowy

Wiktionary


antykonformista

osoba sprze­ci­wia­ją­ca się po­sta­wie spo­łecz­nej na­ka­zu­ją­cej bez­kry­tycz­ne ak­cep­to­wa­nie ogól­nie przy­ję­tych norm i wzo­rów po­stę­po­wa­nia


SJP.pl


antykonformizm

po­sta­wa spo­łecz­na na­ka­zu­ją­ca kwe­stio­no­wa­nie ogól­nie przy­ję­tych norm i wzo­rów po­stę­po­wa­nia, ra­dy­kal­na forma non­kon­for­miz­mu


SJP.pl

An­ty­kon­for­mizm – po­sta­wa spo­łecz­na, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się bez­kry­tycz­nym odrzu­ca­niem ogól­nie przy­ję­tych reguł i wzo­rów po­stę­po­wa­nia. Stoi w opo­zy­cji do kon­for­miz­mu i jest bez­re­flek­syj­ną formą non­kon­for­miz­mu. An­ty­kon­for­mizm może być ro­zu­mia­ny jako spe­cy­ficz­na forma kon­for­miz­mu – dana osoba rów­nież jest pod wpły­wem grupy i na­ci­sku grupy, nie jest nie­za­leż­na. Nie­za­leż­ność ro­zu­mia­na jest jako non­kon­for­mizm.

Wikipedia


antykonserwatywny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który sprze­ci­wia się po­li­tycz­ne­mu kon­ser­wa­tyz­mo­wi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec kon­ser­wa­tyz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykonserwatywność ż.

Wiktionary


antykonstytucyjny

wy­mie­rzo­ny prze­ciw kon­sty­tu­cji, dą­żą­cy do oba­le­nia kon­sty­tu­cji; prze­ciw­kon­sty­tu­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) sprzecz­ny z kon­sty­tu­cją

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak, de­cyz­ja sądu oka­za­ła się an­ty­kon­sty­tu­cyj­na.

Wiktionary


antykonsumencki

nies­przy­ja­ją­cy kon­su­men­tom


SJP.pl


antykonsumpcjonizm

sprze­ciw wobec nad­mier­nej kon­sump­cji i ma­te­ria­liz­mu


SJP.pl


antykonsumpcyjny

sprze­ci­wia­ją­cy się spo­ży­wa­niu lub użyt­ko­wa­niu cze­goś


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do an­ty­kon­sump­cjo­niz­mu, zwią­za­ny z an­ty­kon­sump­cjo­niz­mem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moi ko­cha­ni, fre­e­ga­nizm jest an­ty­kon­sump­cyj­nym sty­lem życia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykonsumpcjonizm mrz.

Wiktionary


antykopernikowski

przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­ny ko­per­ni­ka­niz­mo­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. kopernikowski

Wiktionary


antykoreański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Korei i Ko­re­ań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ko­re­ań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykoreańskość ż.

Wiktionary


antykorodal

An­ty­ko­ro­dal (an­ti­co­ro­dal) – an­ty­ko­ro­zyj­ny stop glinu z do­dat­ka­mi krze­mu, ma­gne­zu, man­ga­nu lub ty­ta­nu. Przy­kła­do­wy skład che­micz­ny (97% Al, 1% Mg, 1% Mn, 1% Si); Po­sia­da dużą od­por­ność na ko­roz­ję w sta­nie po ut­war­dze­niu wy­dzie­le­nio­wym. Daje się po­le­ro­wać. Sto­so­wa­ny w prze­my­śle lot­ni­czym, okrę­to­wym i sa­mo­cho­do­wym.

Wikipedia


antykorowski

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko KOR (Ko­mi­te­to­wi Obro­ny Ro­bot­ni­ków)


SJP.pl


antykorozyjność

→ an­ty­ko­ro­zyj­ny; prze­ciw­ko­ro­zyj­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­ko­ro­zyj­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antykorozyjny

 przysł. antykorozyjnie

Wiktionary


antykorozyjny

chro­nią­cy przed ni­szcze­niem me­ta­li lub ich sto­pów pod wpły­wem ota­cza­ją­ce­go śro­do­wi­ska; prze­ciw­ko­ro­zyj­ny, prze­ci­we­ro­zyj­ny, prze­ciwr­dzew­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) techn. mot. za­po­bie­ga­ją­cy ko­roz­ji, za­bez­pie­cza­ją­cy przed ko­roz­ją

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔrɔˈzɨjnɨ, AS: ãntykorozyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykorozyjność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwkorozyjny, przeciwrdzewny

Wiktionary


antykorporacyjny

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko in­te­re­som kor­po­ra­cji


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) prze­ciw­ny lub wrogi dzia­łal­no­ści kor­po­ra­cji

 (1.2) zwal­cza­ją­cy kor­po­ra­cje

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A czy ist­nie­je an­ty­kor­po­ra­cyj­ny, le­wi­co­wy nurt w li­te­ra­tu­rze?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykorporacyjność ż.

Wiktionary


antykorupcja

dzia­ła­nia ma­ją­ce na celu zwal­cza­nie ko­rup­cji


SJP.pl


antykorupcyjny

prze­ciw­ny ko­rup­cji, zwal­cza­ją­cy ko­rup­cję (np. prze­pi­sy an­ty­ko­rup­cyj­ne, pro­ce­du­ry an­ty­ko­rup­cyj­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy na celu prze­ciw­dzia­ła­nie i zwal­cza­nie ko­rup­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tę pięt­nast­kę uzu­peł­nia in­for­ma­cja (bez po­da­nia naz­wisk), że usta­wę an­ty­ko­rup­cyj­ną zła­ma­ło sze­ściu urzęd­ni­ków ad­mi­ni­stra­cji te­re­no­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkɔrupˈt͡sɨjnɨ, AS: ãntykorupcyi ̯ny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwkorupcyjny

Wiktionary


antykostarykański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ko­sta­ry­ce lub Ko­sta­ry­ka­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ko­sta­ry­kań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykostarykańskość ż.

Wiktionary


antykować

sztucz­nie po­sta­rzać przed­miot, aby nadać mu wy­gląd an­ty­ku


SJP.pl


antykościelność

→ an­ty­ko­ściel­ny


SJP.pl

Patrz:

antykościelny

antykościelny

wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw Ko­ścio­ło­wi; an­ty­kle­ry­kal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko Ko­ścio­ło­wi, nie­chęt­ny wobec Ko­ścio­ła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chciał­by scenę po­li­tycz­ną po­dzie­lić wy­raź­nie na dwa bie­gu­ny: an­ty­ko­ściel­ny, post­ko­mu­ni­stycz­ny oraz pro­ko­ściel­ny, post­so­li­dar­no­ścio­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. antykościelnie

 rzecz. kościółek mrz.

Wiktionary


antykościół

coś, co przez­na­cze­niem i funk­cją przy­po­mi­na Ko­ściół, lecz w isto­cie jest jego prze­ci­wień­stwem


SJP.pl


antykradzieżowy

za­po­bie­ga­ją­cy kra­dzie­ży, chro­nią­cy przed kra­dzie­żą; prze­ciw­kra­dzie­żo­wy


SJP.pl


antykrajowy

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko in­te­re­som pań­stwa; prze­ciw­pań­stwo­wy, an­ty­pań­stwo­wy, an­ty­rzą­do­wy, prze­ci­wrzą­do­wy


SJP.pl


antykremlowski

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się wła­dzy ro­syj­skiej


SJP.pl


antykrytycyzm

przyj­mo­wa­nie po­glą­du bez do­wo­du, na za­sa­dzie śle­pej wiary; dog­ma­tyzm


SJP.pl


antykryzysowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy kry­zy­so­wi, słu­żą­cy wyj­ściu z kry­zy­su; prze­ciw­kry­zy­so­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy za­po­biec kry­zy­so­wi, ma­ją­cy zlik­wi­do­wać kry­zys (np. go­spo­dar­czy, fi­nan­so­wy)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niem­cy i Fran­cja za­kła­da­ją u sie­bie fun­du­sze an­ty­kry­zy­so­we, pow­sta­ją­ce z przy­mu­so­wych po­trą­ceń ze środ­ków ban­ków i wzy­wa­ją part­ne­rów do pój­ścia w ich ślady.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkrɨzɨˈsɔvɨ, AS: ãntykryzysovy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwkryzysowy

Wiktionary


antykról

kontr­kan­dy­dat do wła­dzy wobec ak­tu­al­ne­go króla


SJP.pl

An­ty­król – kontr­kan­dy­dat do wła­dzy wobec le­gal­nie pa­nu­ją­ce­go króla.

Wikipedia


antykseryczny

nie­moż­li­wy do sko­pio­wa­nia za po­mo­cą ska­ne­ra lub kse­ro­ko­piar­ki


SJP.pl


antykubański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Kubie i Ku­bań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ku­bań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykubańskość ż.

Wiktionary


antykultura

kontr­kul­tu­ra;
1. grupa spo­łecz­na odrzu­ca­ją­ca normy i za­cho­wa­nia kul­tu­ry ofi­cjal­nej, pro­pa­gu­ją­ca nowe war­to­ści;
2. kul­tu­ra tej grupy spo­łecz­nej


SJP.pl


antykulturowy

1. prze­ciw­sta­wia­ją­cy się ja­kiejś kul­tu­rze, wrogo na­sta­wio­ny do ja­kiejś kul­tu­ry;
2. → an­ty­kul­tu­ra


SJP.pl

Patrz:

antykultura

antykurdyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Kur­dom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­kur­dyj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kurd mos., kurdologia ż., antykurdyjskość ż.

Wiktionary


antykuwejcki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ku­wej­to­wi i Ku­wejt­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ku­wejc­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykuwejckość ż.

Wiktionary


antykwa

znaj­du­ją­cy się w po­wszech­nym uży­ciu ro­dzaj czcion­ki dru­kar­skiej o kroju na­wią­zu­ją­cym do pisma rzym­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) druk. krój pisma dru­kar­skie­go o pio­no­wym ry­sun­ku liter i za­o­krą­glo­nych brze­gach;

 (1.2) druk. pismo dru­ko­wa­ne nie­po­chy­lo­ne (w prze­ci­wień­stwie do kur­sy­wy)

Wiktionary

Zo­bacz też: An­tyk­wa (ze­spół mu­zycz­ny).

An­tyk­wa, pismo hu­ma­ni­stycz­ne – bar­dzo ob­szer­ne po­ję­cie, oz­na­cza­ją­ce kroje pisma opar­te na al­fa­be­cie ła­ciń­skim, które w dzi­siej­szych cza­sach są do­mi­nu­ją­cym typem kro­jów wśród pism dru­kar­skich.

Prak­tycz­nie wszyst­kie współ­czes­ne książ­ki, cza­so­pis­ma oraz inne ty­po­we za­sto­so­wa­nia pisma dru­ko­wa­ne­go w ję­zy­kach na­ro­do­wych za­pi­sy­wa­nych al­fa­be­ta­mi wy­wo­dzą­cy­mi się z ła­ci­ny (za­chod­nio­sło­wiań­skie, ro­mań­skie, an­glo­sa­skie, nor­dyc­kie, ugro­fiń­skie itp.)

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W przy­pi­sie imię i naz­wi­sko au­to­ra pi­sze­my an­tyk­wą, a tytuł książ­ki kur­sy­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɨkfa, AS: ãntykfa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykwariusz mos., antykwarnia ż.

Wiktionary


antykwariacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od an­tyk­wa­riat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie an­tyk­wa­riat, lecz tylko mały an­tyk­wa­ria­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykwariat m., antykwarnia ż.

Wiktionary


antykwariacki

→ an­tyk­wa­riat, np. rynek an­tyk­wa­riac­ki


SJP.pl


antykwariat

1. sklep sprze­da­ją­cy stare pisma, książ­ki, druki itp., nie­do­stęp­ne już w księ­gar­niach;
2. sklep sprze­da­ją­cy an­ty­ki i wy­ro­by rze­mio­sła ar­ty­stycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hand. sklep z an­ty­ka­mi;

 (1.2) hand. sklep z uży­wa­ny­mi książ­ka­mi;

 (1.3) uczn. szko­ła

Wiktionary

An­tyk­wa­riat (od łac. "an­ti­qu­a­rius" – zaj­mu­ją­cy się sta­ro­żyt­no­ścią) – przed­się­bior­stwo zaj­mu­ją­ce się hand­lem sta­ry­mi przed­mio­ta­mi, ma­ją­cy­mi war­tość hi­sto­rycz­ną, este­tycz­ną lub ma­te­rial­ną; sklep ofe­ru­ją­cy an­ty­ki bądź książ­ki (głów­nie uży­wa­ne).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Mirek był zaw­zię­tym bi­blio­fi­lem, czy­tał go­dzi­na­mi, znał wszyst­kie an­tyk­wa­ria­ty w mie­ście.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈkfarʲjat, AS: ãntykfarʹi ̯at

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykwariusz m., antykwariuszka ż., antykwarz m., antykwarnia ż., antykwariacik mrz.

 przym. antykwaryczny, antykwarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antykwarnia

Wiktionary


antykwariusz

osoba pro­wa­dzą­ca an­tyk­wa­riat - sklep sprze­da­ją­cy stare pisma, książ­ki, druki itp., nie­do­stęp­ne już w księ­gar­niach lub sklep sprze­da­ją­cy an­ty­ki i wy­ro­by rze­mio­sła ar­ty­stycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba hand­lu­ją­ca an­ty­ka­mi, dzie­ła­mi sztu­ki, sta­ro­dru­ka­mi, mo­ne­ta­mi, także uży­wa­ny­mi książ­ka­mi;

 (1.2) przest. ko­lek­cjo­ner, znaw­ca, ba­dacz sta­ro­żyt­no­ści

Wiktionary

Zo­bacz też: An­tyk­wa­riusz (po­wieść).

An­tyk­wa­riusz (z łac. "an­ti­qu­a­rius") – osoba zaj­mu­ją­ca się sku­po­wa­niem i sprze­da­żą an­ty­ków, mię­dzy in­ny­mi dzieł sztu­ki (mebli, rzeźb, obra­zów), monet, rę­ko­pi­sów i sta­ro­dru­ków, ksią­żek itp. Miej­scem jego dzia­łal­no­ści jest an­tyk­wa­riat.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jeśli kocha się książ­ki, czy le­piej zo­stać an­tyk­wa­riu­szem, czy bi­blio­te­ka­rzem?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈkfarʲjuʃ, AS: ãntykfarʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykwarstwo n., antykwariat m., antykwarnia ż., antykwa ż.

:: fż. antykwariuszka ż.

 przym. antykwaryczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antykwarysta, antykwarz

 (1.2) antykwarysta

Wiktionary


antykwariuszka

→ an­tyk­wa­riusz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta hand­lu­ją­ca an­ty­ka­mi, dzie­ła­mi sztu­ki, sta­ro­dru­ka­mi, mo­ne­ta­mi, także uży­wa­ny­mi książ­ka­mi

Wiktionary

Patrz:

antykwariusz

Powiązane:

 rzecz. antykwariat mrz., antykwariusz mos., antykwarnia ż.

Wiktionary


antykwariuszowski

→ an­tyk­wa­riusz


SJP.pl

Patrz:

antykwariusz

antykwark

an­ty­cząst­ka kwar­ka


SJP.pl

An­tyk­wark – an­ty­cząst­ka kwar­ka.

Wikipedia


antykwarnia

prze­sta­rza­le: an­tyk­wa­riat - sklep z an­ty­ka­mi i uży­wa­ny­mi książ­ka­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. an­tyk­wa­riat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie ostry umysł na­u­kow­ca, ale żyłka zbie­ra­cza, ko­lek­cjo­ne­ra, ama­to­ra bia­łych kru­ków, ma­ga­zy­nów sta­ro­żyt­no­ści, ga­bi­ne­tów figur wo­sko­wych, an­tyk­war­ni, wszyst­kie­go, co rzad­kie, dziw­ne, ta­jem­ni­cze, a przez to nie­po­ko­ją­ce i ku­szą­ce – ta żyłka była bodź­cem ku wy­da­niu tej nie­sa­mo­wi­tej książ­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈkfarʲɲa, AS: ãntykfarʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykwariacik mrz., antykwariusz mos., antykwariuszka ż., antykwarysta m., antykwarz mos., antykwariat mrz., antykwa ż., antykwarystyka ż.

 przym. antykwaryczny, antykwarystyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antykwariat

Wiktionary


antykwarski

prze­sta­rza­le: do­ty­czą­cy an­ty­ków i dzieł sztu­ki sprze­da­wa­nych w an­tyk­wa­ria­tach; an­tyk­wa­rycz­ny


SJP.pl


antykwarstwo

dzia­łal­ność an­tyk­wa­riu­sza po­le­ga­ją­ca na zbie­ra­niu an­ty­ków


SJP.pl


antykwaryczny

do­ty­czą­cy an­ty­ków i dzieł sztu­ki sprze­da­wa­nych w an­tyk­wa­ria­tach; an­tyk­war­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy an­tyk­wa­ria­tu i przed­mio­tów w nim sprze­da­wa­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jed­no­cze­śnie na­ra­sta pasja an­tyk­wa­rycz­na, do­ty­czą­ca za­rów­no przed­mio­tów, jak i ję­zy­ka.

 (1.1) – Pro­szę pana, war­tość an­tyk­wa­rycz­na i mu­ze­al­na tych do­ku­men­tów jest żadna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨkfaˈrɨt͡ʃnɨ, AS: ãntykfaryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykwarenka, antykwariat, antykwariusz, antykwarnia, antykwarstwo, antykwarz

 przym. antykwariacki, antykwariuszowski, antykwarniany, antykwarski

 przysł. antykwarycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antykwarski

Wiktionary


antykwarz

daw­niej: an­tyk­wa­riusz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. an­tyk­wa­riusz

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɨkfaʃ, AS: ãntykfaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antykwariusz m., antykwariat m., antykwarnia ż.

 przym. antykwaryczny

Wiktionary


antykwowy

przy­miot­nik od: an­tyk­wa


SJP.pl


antykłusowniczy

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko kłu­sow­nict­wu


SJP.pl


antyla

ro­dzaj pta­ków śpie­wa­ją­cych


SJP.pl


antylaba

część wersu w wier­szo­wa­nym dia­lo­gu ut­wo­ru dra­ma­tycz­ne­go, bę­dą­ca wy­po­wie­dzią jed­nej z osób


SJP.pl


antylaotański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi La­o­so­wi i La­o­tań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­la­o­tań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antylaotańskość ż.

Wiktionary


antylczyk

miesz­ka­niec An­ty­li, An­ty­li Ho­len­der­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec An­ty­li

 (1.2) miesz­ka­niec An­ty­li Ho­len­der­skich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Alan jest je­dy­nym An­tyl­czy­kiem, któ­re­go znam oso­bi­ście.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antyle nmos.

:: fż. Antylka ż.

 przym. antylski

Wiktionary


antyle

ro­dzaj pta­ków śpie­wa­ją­cych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. grupa wysp ka­ra­ib­skich łu­ko­wa­to roz­cią­ga­ją­cych się od Cie­śni­ny Ju­ka­tań­skiej do wy­brze­ży We­ne­zu­e­li;

Wiktionary

An­ty­le (hiszp. "An­til­las", ang. i fr. "An­til­les", ni­derl. "An­til­len") – grupa wysp po­ło­żo­na w ba­se­nie Morza Ka­ra­ib­skie­go, roz­cią­ga­ją­ca się łu­ko­wa­to na dłu­go­ści 4,5 tys. km od Cie­śni­ny Ju­ka­tań­skiej aż do wy­brze­ży We­ne­zu­e­li. Więk­szość wysp jest gó­rzy­sta, a ich kli­mat jest wil­got­ny, rów­ni­ko­wy i po­drów­ni­ko­wy. Znaj­du­ją się na nich plan­ta­cje trzci­ny cu­kro­wej, kakao, kawy, ba­weł­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. antylski mrz., Antylczyk mos., Antylka ż.

 przym. antylski

Wiktionary


antylechicki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Le­chi­sta­no­wi i Le­chi­tom (La­chom)

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­le­chic­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antylechickość ż.

Wiktionary


antylekcja

nauka przy­no­szą­ca za­miast po­żyt­ku szko­dę


SJP.pl


antylesotyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Le­sot­ho i Le­so­tyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­le­so­tyj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antylesotyjskość ż.

Wiktionary


antylewicowość

→ an­ty­le­wi­co­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­le­wi­co­we; cecha tych, któ­rzy są an­ty­le­wi­co­wi

Wiktionary

Patrz:

antylewicowy

Powiązane:

 przym. antylewicowy

 przysł. antylewicowo

Wiktionary


antylewicowy

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko le­wi­cy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który sprze­ci­wia się po­li­tycz­nej le­wi­cy

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec le­wi­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antylewicowość ż.

Wiktionary


antyliban

pasmo gór­skie na gra­ni­cy Li­ba­nu i Syrii


SJP.pl

An­ty­li­ban – pasmo gór­skie na Bli­skim Wscho­dzie, na gra­ni­cy Iz­ra­e­la, Syrii i Li­ba­nu, cią­gną­ce się na dłu­gość ok. 150 km. Naj­wyż­szy szczyt: Her­mon (2814 m n.p.m.).

Zbu­do­wa­ne głów­nie z trze­cio­rzę­do­wych wa­pie­ni i skał wul­ka­nicz­nych. Na te­re­nie An­ty­li­ba­nu wy­stę­pu­ją zja­wi­ska kra­so­we.

Wikipedia


antylibański

→ An­ty­li­ban


SJP.pl

Patrz:

Antyliban

antyliberalizm

wroga po­sta­wa wobec li­be­ra­liz­mu


SJP.pl


antyliberalny

zwal­cza­ją­cy li­be­ra­lizm, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko li­be­ra­liz­mo­wi


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który sprze­ci­wia się po­li­tycz­ne­mu li­be­ra­liz­mo­wi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec li­be­ra­liz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyliberalność ż., antyliberyjskość ż.

 przym. antyliberyjski

Wiktionary


antyliberyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Li­be­rii i Li­be­ryj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­li­be­ryj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyliberyjskość ż.

 przym. antyliberalny

Wiktionary


antylibijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Libii i Li­bij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­li­bij­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antylibijskość ż.

Wiktionary


antylichtensztajński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Liech­ten­ste­i­no­wi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­lich­tensz­tajń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antylichtensztajńskość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyliechtensteiński

Wiktionary


antylichwiarski

wy­ste­pu­ją­cy prze­ciw­ko sto­so­wa­niu li­chwy


SJP.pl


antyliniowy

przeksz­tał­ce­nie an­ty­li­nio­we - ro­dzaj przeksz­tał­ce­nia mię­dzy ze­spo­lo­ny­mi prze­strze­nia­mi li­nio­wy­mi


SJP.pl


antylitewski

prze­ciw­ny Lit­wie, Lit­wi­nom


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Lit­wie i Lit­wi­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­li­tew­skiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W środę w poz­nań­skim są­dzie ru­szył pro­ces za wy­wie­sze­nie an­ty­li­tew­skie­go tran­spa­ren­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antylitewskość ż.

Wiktionary


antylka

miesz­kan­ka An­ty­li, An­ty­li Ho­len­der­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka An­ty­li

 (1.2) miesz­kan­ka An­ty­li Ho­len­der­skich

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antyle nmos.

:: fm. Antylczyk mos.

 przym. antylski

Wiktionary


antylogarytm

licz­ba lo­ga­ryt­mo­wa­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. mat. licz­ba y=a^x, któ­rej lo­ga­rytm przy pod­sta­wie a (ty­po­wo lo­ga­rytm dzie­sięt­ny) jest równy danej licz­bie x

Wiktionary

Za­su­ge­ro­wa­no, aby "Funk­cja wy­kład­ni­cza"

An­ty­lo­ga­rytm licz­by – licz­ba, któ­rej lo­ga­rytm jest równy danej licz­bie. For­mal­nie: niech for­mu­la_1 gdzie for­mu­la_2 An­ty­lo­ga­ryt­mem licz­by c jest for­mu­la_3. In­ny­mi słowy an­ty­lo­ga­rytm to funk­cja od­wrot­na do lo­ga­ryt­micz­nej – sy­no­nim funk­cji wy­kład­ni­czej.

Wikipedia


antylogia

w ję­zy­koz­naw­stwie: prze­no­śne ze­sta­wie­nie pojęć o prze­ciw­staw­nym, wy­klu­cza­ją­cym się wza­jem­nie zna­cze­niu, np. spie­szyć się po­wo­li, sucha woda; ok­sy­mo­ron, epi­tet sprzecz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. ze­sta­wie­nie prze­ci­wieństw

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈlɔɟja, AS: ãntyloǵi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oksymoron

Wiktionary


antylogizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) log. spe­cy­ficz­ny układ trzech zdań (dwóch prze­sła­nek i wnio­sku), w któ­rym z do­wol­nej pary tych zdań wy­ni­ka zda­nie sprzecz­ne z trze­cim

Wiktionary

An­ty­lo­gizm – układ trzech zdań, ta­kich że z każ­dej pary zdań tej trój­ki wy­ni­ka zda­nie sprzecz­ne z po­zo­sta­łym. An­ty­lo­gizm można otrzy­mać z sy­lo­giz­mu za­stę­pu­jąc kon­kluz­ję zda­niem z nią sprzecz­nym.

Wikipedia


antylopa

ssak ro­dzi­ny krę­to­ro­gich, za­miesz­ku­ją­cy re­jo­ny Afry­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. pot. nie­na­u­ko­wa nazwa dla grupy kil­ku­na­stu zwie­rząt z ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych i wi­dło­ro­gich za­miesz­ku­ją­cy sa­wan­ny i stepy

 (1.2) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|An­ti­lo­pe|ref=tak., mo­no­ty­po­wy ro­dzaj zwie­rząt z ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych

 (1.3) zool. zwie­rzę z ro­dza­ju an­ty­lo­pa (1.2) i je­dy­ne­go ga­tun­ku an­ty­lo­pa in­dyj­ska

 (1.4) zool. zwie­rzę z ro­dza­ju an­ty­lo­py (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|An­ti­lo­pi­nae|ref=tak.)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • an­ty­lo­pa (An­ti­lo­pe) – ro­dzaj ssa­ków ko­pyt­nych z ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych i po­dro­dzi­ny an­ty­lop, je­dy­nym ży­ją­cym przed­sta­wi­cie­lem ro­dza­ju jest an­ty­lo­pa in­dyj­ska (An­ti­lo­pe cer­vi­ca­pra),
  • an­ty­lo­py (An­ti­lo­pi­nae) – po­dro­dzi­na ssa­ków wo­ło­wa­tych,
  • an­ty­lo­pa – po­tocz­na nazwa człon­ka grupy kil­ku­dzie­się­ciu ga­tun­ków pa­rzy­sto­ko­pyt­nych ssa­ków z ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych (Bo­vi­dae) oraz jed­ne­go ga­tun­ku z ro­dzi­ny wi­dło­ro­go­wa­tych (wi­dło­róg ame­ry­kań­ski, An­ti­lo­cap...

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pasły się one cza­sem osob­no, cza­sem po­mie­sza­ne razem: gnu, pufu, arie­le, an­ty­lo­py, krowy, bu­ba­le, kozły ska­czą­ce i wiel­kie kudu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈlɔpa, AS: ãntylopa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antylopik m.

 przym. antylopi

Wiktionary


antylopi

przy­miot­nik od: an­ty­lo­pa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z an­ty­lo­pą

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) taki jak u an­ty­lo­py, ma­ją­cy cechy an­ty­lo­py

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antylopa ż.

Wiktionary


antylopka

zdrob­nie­nie od: an­ty­lo­pa


SJP.pl


antylopowce

ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny an­ty­lop


SJP.pl

An­ty­lo­pow­ce (Hip­po­tra­gi­ni) – ple­mię ssa­ków z po­dro­dzi­ny an­ty­lop (An­ti­lo­pi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych (Bo­vi­dae).

Wikipedia


antylopowiec

ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny an­ty­lop


SJP.pl

An­ty­lo­po­wiec ("Hip­po­tra­gus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny an­ty­lop (An­ti­lo­pi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych (Bo­vi­dae).

Wikipedia


antylopy

po­dro­dzi­na ssa­ków wo­ło­wa­tych z rzędu pa­rzy­sto­ko­pyt­nych


SJP.pl

An­ty­lo­py (An­ti­lo­pi­nae) – po­dro­dzi­na ssa­ków z ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych (Bo­vi­dae).

Wikipedia


antylski

→ An­ty­le, → An­ty­le Ho­len­der­skie


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ar­chi­pe­la­giem An­ty­li, do­ty­czą­cy ar­chi­pe­la­gu An­ty­li

 (1.2) zwią­za­ny z An­ty­la­mi Ho­len­der­ski­mi, do­ty­czą­cy An­ty­li Ho­len­der­skich

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język an­tyl­ski;

Wiktionary

Patrz:

Antyle, → Antyle Holenderskie

Powiązane:

 rzecz. Antyle nmos., Antylczyk mos., Antylka ż.

Wiktionary


antyludowy

wrogi lub nie­chęt­ny lu­do­wi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­ny lub wrogi lu­do­wi; dzia­ła­ją­cy na szko­dę ludu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) pisze się mia­no­wi­cie, że idee de­mo­kra­ty­za­cji są list­kiem fi­go­wym, któ­rym im­pe­ria­li­ści i re­ak­cja wszel­kiej maści osła­nia­ją swe niec­ne, an­ty­lu­do­we i an­ty­ra­dziec­kie cele.

Wiktionary


antyluksemburski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Luk­sem­bur­go­wi i Luk­sem­bur­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­luk­sem­bur­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyluksemburskość ż.

Wiktionary


antylustracja

w kra­jach post­ko­mu­ni­stycz­nych: prze­ciw­dzia­ła­nie kon­tro­li w za­kre­sie współ­pra­cy z taj­ny­mi służ­ba­mi to­ta­li­tar­ne­go pań­stwa


SJP.pl


antylustracyjny

prze­ciw­ny lu­stra­cji (np. an­ty­lu­stra­cyj­ny ar­ty­kuł, an­ty­lu­stra­cyj­na pro­pa­gan­da)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­sta­wia­ją­cy się lu­stra­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨlustraˈt͡sɨjnɨ, AS: ãntylustracyi ̯ny

Wiktionary


antylustrator

osoba prze­ciw­na prze­pro­wa­dza­niu lu­stra­cji


SJP.pl


antylękowy

zmniej­sza­ją­cy lub lik­wi­du­ją­cy lęk; prze­ciw­lę­ko­wy


SJP.pl


antymacedoński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ma­ce­do­nii i Ma­ce­doń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ma­ce­doń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymacedońskość ż.

Wiktionary


antymadagaskarski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ma­da­ga­ska­ro­wi i Ma­da­ga­skar­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ma­da­ga­skar­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymadagaskarskość ż.

Wiktionary


antymafijny

zwal­cza­ją­cy mafię, wła­ści­wy do walki z mafią


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwal­cza­ją­cy mafię, pro­wa­dzą­cy walkę z mafią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W nie­dzie­lę ujaw­nio­no szcze­gó­ły taj­nej ope­ra­cji an­ty­ma­fij­nej prze­pro­wa­dzo­nej przez jed­nost­ki po­li­cji wło­skiej, która uda­rem­ni­ła prze­myt 105 ty­się­cy ka­ra­bi­nów au­to­ma­tycz­nych do Iraku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨ̃maˈfʲijnɨ, AS: ãntỹmafʹii ̯ny

Wiktionary


antymagnetyczny

nie­u­le­ga­ją­cy dzia­ła­niu ma­gne­su


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który nie pod­le­ga dzia­ła­niu pola ma­gne­tycz­ne­go

Wiktionary


antymalajski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ma­lez­ji i Ma­la­jom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ma­laj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymalajskość ż., antymalezyjskość ż.

 przym. antymalezyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antymalezyjski

Wiktionary


antymalaryczny

za­po­bie­ga­ją­cy ma­la­rii, le­czą­cy ma­la­rię; prze­ciw­ma­la­rycz­ny


SJP.pl


antymalediwski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ma­le­di­wom i Ma­le­diw­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ma­le­diw­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymalediwskość ż.

Wiktionary


antymalezyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ma­lez­ji i Ma­la­jom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ma­le­zyj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymalezyjskość ż., antymalajskość ż.

 przym. antymalajski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antymalajski

Wiktionary


antymaltański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Mal­cie i Mal­tań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­mal­tań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymaltańskość ż., maltańczyk mzw./mos.

Wiktionary


antymaoryski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ma­o­ry­som

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ma­o­ry­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymaoryskość ż.

Wiktionary


antymarksistka

→ an­ty­mark­si­sta


SJP.pl

Patrz:

antymarksista

antymarksistowski

sprzecz­ny ze świa­to­po­glą­dem mark­siz­mu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który sprze­ci­wia się mark­siz­mo­wi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec mark­siz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymarksistowskość ż.

Wiktionary


antymarokański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ma­ro­ku i Ma­ro­kań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ma­ro­kań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymarokańskość ż.

Wiktionary


antymaseczkowiec

osoba, która uważa, że cho­ro­ba COVID-19 nie jest groź­na, a wymóg no­sze­nia ma­secz­ki nie­po­trzeb­ny i szkod­li­wy, dla­te­go od­ma­wia jej za­kła­da­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) prze­ciw­nik obo­strzeń zwią­za­nych z epi­de­mią ko­ro­na­wi­ru­sa, szcze­gól­nie no­sze­nia ma­se­czek w miej­scach pu­blicz­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) An­ty­ma­secz­kow­cy uwa­ża­ją, że epi­de­mia ko­ro­na­wi­ru­sa jest zmy­ślo­na, a wszyst­kie moż­li­we środ­ki za­rad­cze mocno prze­sa­dzo­ne.

 (1.1) An­ty­ma­secz­kow­cy dzia­ła­li także w trak­cie epi­de­mii grypy hisz­pan­ki.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antycovidowiec, koronasceptyk, plandemista, covidiota

Wiktionary


antymaseczkowy

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się wy­mo­go­wi no­sze­nia ma­secz­ki ochron­nej


SJP.pl


antymaskulinista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wróg męż­czyzn

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨ̃maskulʲĩˈɲista, AS: ãntỹmaskulʹĩńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymaskulinizm m.

:: fż. antymaskulinistka ż.

Wiktionary


antymasoński

nie­chęt­ny lub wrogi ma­so­nom, ma­so­ne­rii


SJP.pl


antymateria

sub­stan­cja zbu­do­wa­na z an­ty­czą­stek, nie­wy­stę­pu­ją­ca w wa­run­kach na­tu­ral­nych na Ziemi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. ma­te­ria, która skła­da się z an­ty­czą­stek, a w kon­tak­cie ze zwy­kłą ma­te­rią ulega ani­hi­la­cji;

Wiktionary

An­ty­ma­te­ria – układ an­ty­czą­stek. An­ty­cząst­ki to cząst­ki ele­men­tar­ne po­dob­ne do wy­stę­pu­ją­cych w „zwy­kłej” ma­te­rii (ko­i­no­ma­te­rii), ale o prze­ciw­nym znaku ła­dun­ku elek­trycz­ne­go oraz wszyst­kich ad­dy­tyw­nych liczb kwan­to­wych (np. izo­spi­nu, dziw­no­ści, licz­by ba­rio­no­wej itp).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­u­kow­com z ge­new­skie­go CERN udało się uwię­zić an­ty­ma­te­rię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja, AS: ãntỹmaterʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymaterializm m., materia ż., materialność ż., materializm m.

 przym. antymateryjny, antymaterialny, materialny, materialistyczny

Wiktionary


antymauritiuski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ma­u­ri­tiu­so­wi i Ma­u­ry­tyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ma­u­ri­tiu­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymauritiuskość ż.

Wiktionary


antymeksykański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Mek­sy­ko­wi i Mek­sy­ka­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­mek­sy­kań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymeksykańskość ż., Meksyk mrz.

Wiktionary


antymer

u zwie­rząt z sy­me­trią dwu­bocz­ną: jedna z dwóch lu­strza­nych, rów­no­war­to­ścio­wych czę­ści, mię­dzy któ­ry­mi prze­cho­dzi pro­sto­pa­dła do osi głów­nej ciała pła­szczyz­na sy­me­trii


SJP.pl


antymetabola

pow­tó­rze­nie tych sa­mych skład­ni­ków wy­ra­że­nia w innym po­rząd­ku i w zmie­nio­nych związ­kach gra­ma­tycz­nych, two­rzą­ce w re­zul­ta­cie kon­struk­cję o dwóch czło­nach zróż­ni­co­wa­nych zna­cze­nio­wo, choć wy­peł­nio­nych jed­na­ko­wy­mi sło­wa­mi; an­ty­me­ta­te­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na pow­tó­rze­niu tych sa­mych słów w od­wró­co­nym szyku skład­nio­wym, czę­sto z lekką zmia­ną sensu

Wiktionary

An­ty­me­ta­bo­la (gr. ἀντιμεταβολή "antimetabolḗ") lub an­ty­me­ta­te­za (gr. ἀντιμετάθεσις "antimetáthesis"), lub an­ty­me­ta­lep­sja (gr. ἀντιμετάληψις "antimetálēpsis"), com­mu­ta­tio (łac. "commūtātiō") – fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na pow­tó­rze­niu czło­nu wy­po­wie­dzi w od­wrot­nym szyku, np. "Jak Kuba Bogu, tak Bóg Kubie"; "Nie po to się żyje, aby jeść, lecz po to się je, aby żyć", "Siłę ar­gu­men­tu za­wsze można za­stą­pić ar­gu­men­tem siły".

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) antymetalepsja, antymetateza

Wiktionary


antymetaboliczny

1. prze­ciw­dzia­ła­ją­cy me­ta­bo­liz­mo­wi;
2. do­ty­czą­cy an­ty­me­ta­bo­li


SJP.pl


antymetabolit

zwią­zek che­micz­ny za­stę­pu­ją­cy wła­ści­we me­ta­bo­li­ty w pro­ce­sach bio­che­micz­nych, sto­so­wa­ny jako śro­dek owa­do­bój­czy i chwa­sto­bój­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fizj. zwią­zek che­micz­ny, który w pro­ce­sach bio­che­micz­nych wcho­dzi w miej­sce na­tu­ral­ne­go me­ta­bo­li­tu, ale za­kłó­ca jego funk­cję

Wiktionary

An­ty­me­ta­bo­lit – zwią­zek che­micz­ny za­bu­rza­ją­cy prze­bieg okre­ślo­ne­go szla­ku me­ta­bo­licz­ne­go wew­nątrz ko­mór­ki po­przez wy­par­cie na­tu­ral­nie wy­stę­pu­ją­ce­go me­ta­bo­li­tu. Zwy­kle ce­chu­je się dużym po­do­bień­stwem struk­tu­ral­nym, umoż­li­wia­ją­cym za­ję­cie iden­tycz­ne­go miej­sca ak­tyw­ne­go w en­zy­mie do­ce­lo­wym.

Wikipedia


antymetateza

pow­tó­rze­nie tych sa­mych skład­ni­ków wy­ra­że­nia w innym po­rząd­ku i w zmie­nio­nych związ­kach gra­ma­tycz­nych, two­rzą­ce w re­zul­ta­cie kon­struk­cję o dwóch czło­nach zróż­ni­co­wa­nych zna­cze­nio­wo, choć wy­peł­nio­nych jed­na­ko­wy­mi sło­wa­mi; an­ty­me­ta­bo­la


SJP.pl


antymiażdżycowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy miaż­dży­cy


SJP.pl


antymieszczański

1. zwal­cza­ją­cy, pięt­nu­ją­cy pro­stact­wo, cias­no­tę umy­sło­wą i ma­łost­ko­wość; prze­ciw­koł­tuń­ski;
2. wy­mie­rzo­ny prze­ciw­ko za­moż­nym miesz­kań­com miast


SJP.pl


antymieszczańskość

→ an­ty­mie­szczań­sky


SJP.pl

Patrz:

antymieszczańsky

antymigracyjny

prze­ciw­ny mi­gra­cji lub na­pły­wo­wi imi­gran­tów


SJP.pl


antymikronezyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Mi­kro­nez­ji i Mi­kro­ne­zyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­mi­kro­ne­zyj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymikronezyjskość ż.

Wiktionary


antymilitarysta

osoba po­stu­lu­ją­ca za­prze­sta­nie zbro­jeń i zlik­wi­do­wa­nie sta­łej armii


SJP.pl


antymilitarystyczny

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko mi­li­ta­ryz­mo­wi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko mi­li­ta­ryz­mo­wi, prze­ciw­ny mi­li­ta­ryz­mo­wi; zwią­za­ny z an­ty­mi­li­ta­ryz­mem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Istot­ną rolę w an­ty­wo­jen­nej i an­ty­mi­li­ta­ry­stycz­nej pro­pa­gan­dzie od­gry­wa­ła rów­nież prasa anar­chi­stycz­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨ̃mʲilʲitarɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãntỹmʹilʹitarystyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymilitaryzm m., antymilitarysta m.

Wiktionary


antymilitaryzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. po­sta­wa, po­gląd lub ruch spo­łecz­ny sprze­ci­wia­ją­cy się mi­li­ta­ryz­mo­wi, czyli nad­mier­nej ro­zbu­do­wie woj­ska, glo­ry­fi­ka­cji armii i roz­wią­zy­wa­niu kon­flik­tów drogą mi­li­tar­ną

Wiktionary

An­ty­mi­li­ta­ryzm, ruch an­ty­wo­jen­ny – dok­try­na zwy­kle znaj­do­wa­na wśród ru­chów le­wi­co­wych. Opie­ra się na kry­tycz­nej oce­nie po­li­ty­ki im­pe­ria­liz­mu i państw na­ro­do­wych. Ko­ja­rzo­na z ru­cha­mi ko­mu­ni­stycz­ny­mi, bę­dą­cych czę­ścią I i II Mię­dzy­na­ro­dów­ki, nie jest jed­nak do­me­ną tylko tych ru­chów.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antymilitarystyczny

Wiktionary


antymitotyczny

ha­mu­ją­cy po­dział ko­mó­rek na dro­dze mi­to­zy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. ha­mu­ją­cy mi­to­zę

Wiktionary


antymitotyk

lek ha­mu­ją­cy po­dział ko­mó­rek, uży­wa­ny głów­nie w le­cze­niu cho­rób no­wot­wo­ro­wych; cy­to­sta­tyk, lek an­ty­mi­to­tycz­ny, lek cy­to­sta­tycz­ny, lek on­ko­sta­tycz­ny


SJP.pl


antymjanmarski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi pań­stwu My­an­mar i My­an­mar­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­tym­jan­mar­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymjanmarskość ż.

Wiktionary


antymobbingowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy mob­bin­go­wi


SJP.pl


antymolowy

chro­nią­cy przed mo­la­mi, sto­so­wa­ny prze­ciw­ko molom; prze­ciw­mo­lo­wy


SJP.pl


antymon

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Sb, kru­chy metal, skład­nik czcio­nek i sto­pów uży­wa­nych do pro­duk­cji ło­żysk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Sb i licz­bie ato­mo­wej 51;

Wiktionary

An­ty­mon (Sb, sti­bium) – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy me­ta­lo­i­dów.

Wy­stę­pu­je w czte­rech od­mia­nach alo­tro­po­wych: żół­tej, sre­brzy­sto­bia­łej (an­ty­mon me­ta­licz­ny), czar­nej i wy­bu­cho­wej. Znany od sta­ro­żyt­no­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma an­ty­mon?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɨ̃mɔ̃n, AS: ãntỹmõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymonian m., antymonit m., antymonowodór m., antymonyl m., antymonowanie n., antymonek mrz.

 przym. antymonowy

Wiktionary


antymonakijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Mo­na­ko i Mo­na­kij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­mo­na­kij­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymonakijskość ż., Monako n.

Wiktionary


antymonarchistyczny

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko mo­nar­chii, zwal­cza­ją­cy mo­nar­chię


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który sprze­ci­wia się po­li­tycz­ne­mu mo­nar­chiz­mo­wi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec mo­nar­chiz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymonarchistyczność ż.

Wiktionary


antymonek

zwią­zek an­ty­mo­nu; np. dy­skra­zyt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny nie­or­ga­nicz­ny, w któ­rym an­ty­mon (Sb) wy­stę­pu­je jako anion po­łą­czo­ny z bar­dziej elek­tro­do­dat­nim me­ta­lem; po­chod­na an­ty­mo­no­wo­do­ru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymon mrz., antymonit mrz., antymonowanie n.

 przym. antymonowy

Wiktionary


antymongolski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Mon­go­lii i Mon­go­łom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­mon­gol­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymongolskość ż., Mongolia ż.

Wiktionary


antymonian

sól kwasu an­ty­mo­no­we­go


SJP.pl


antymonit

mi­ne­rał, siar­czek an­ty­mo­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. po­spo­li­ty mi­ne­rał z grupy siarcz­ków, siar­czek an­ty­mo­nu;

Wiktionary

An­ty­mo­nit – po­spo­li­ty mi­ne­rał z grupy siarcz­ków.

Nazwa po­cho­dzi z gr. "ant­he­mon" – kwiat; i z póź­no­grec. "an­ti­mo­nion" – wyk­wit, na­wią­zu­jąc do two­rzo­nych przez niego przy­po­mi­na­ją­cych kwia­ty szczo­tek kry­sta­licz­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antymonitowy

 rzecz. antymon mrz., antymonowanie n., antymonek mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) błyszcz antymonu, błyszcz antymonowy, stibnit

Wiktionary


antymonitowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy an­ty­mo­ni­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymonit mrz.

Wiktionary


antymonopolistyczny

skie­ro­wa­ny do zwal­cza­nia prak­tyk mo­no­po­li­stycz­nych, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko takim prak­ty­kom (np. prze­pi­sy an­ty­mo­no­po­li­stycz­ne, dzia­ła­nia an­ty­mo­no­po­li­stycz­ne); an­ty­mo­no­po­lo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zob. an­ty­mo­no­po­lo­wy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antymonopolowy

Wiktionary


antymonopolowy

skie­ro­wa­ny do zwal­cza­nia prak­tyk mo­no­po­li­stycz­nych, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko takim prak­ty­kom (np. urząd an­ty­mo­no­po­lo­wy, dzia­ła­nia an­ty­mo­no­po­lo­we); an­ty­mo­no­po­li­stycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko ist­nie­ją­cym mo­no­po­lom, ma­ją­cy nie do­pu­ścić do sku­pie­nia więk­szo­ści rynku w jed­nym ręku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antymonopolistyczny, przeciwmonopolowy

Wiktionary


antymonowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. met. na­no­sze­nie na po­wierzch­nię me­ta­li war­stwy an­ty­mo­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymon m., antymonek m., antymonian m., antymonit m.

 czas. antymonować

 przym. antymonowy

Wiktionary


antymonowodór

be­zbarw­ny, sil­nie tru­ją­cy gaz o nie­przy­jem­nym za­pa­chu; pod­czas ogrze­wa­nia roz­kła­da się wy­bu­cho­wo na an­ty­mon i wodór; sty­bi­na


SJP.pl

An­ty­mo­no­wo­dór, – nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny an­ty­mo­nu i wo­do­ru. Be­zbarw­ny, tok­sycz­ny gaz o nie­przy­jem­nym za­pa­chu. Ogrze­wa­ny roz­kła­da się na pier­wiast­ki skła­do­we:

Wikipedia


antymonowy

przy­miot­nik od: an­ty­mon


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. do­ty­czą­cy an­ty­mo­nu, za­wie­ra­ją­cy an­ty­mon

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨ̃mɔ̃ˈnɔvɨ, AS: ãntỹmõnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymon m., antymonowanie n., antymonek mrz.

Wiktionary


antymonyl

nie­or­ga­nicz­ny rod­nik zło­żo­ny z an­ty­mo­nu i tlenu


SJP.pl


antymotywacyjny

znie­chę­ca­ją­cy do dzia­ła­nia


SJP.pl


antymozambicki

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko Mo­zam­bi­ko­wi, nie­chęt­ny wobec Mo­zam­bi­ku

Wiktionary


antymozambijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Mo­zam­bi­ko­wi i Mo­zam­bij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­mo­zam­bij­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymozambijskość ż.

Wiktionary


antymołdawski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Moł­da­wii i Moł­da­wia­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­moł­daw­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymołdawskość ż.

Wiktionary


antymurzyński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Mu­rzy­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­mu­rzyń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antymurzyńskość ż.

Wiktionary


antymuzułmański

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się mu­zuł­ma­nom


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko is­la­mo­wi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨ̃muzuwˈmãj̃sʲci, AS: ãntỹmuzuu̯mãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) islamofobiczny

Wiktionary


antynacjonalista

prze­ciw­nik na­cjo­na­liz­mu


SJP.pl


antynagroda

ro­dzaj wy­róż­nie­nia dla naj­słab­szych wyt­wo­rów sztu­ki, np. Złota Ma­li­na dla naj­gor­sze­go filmu


SJP.pl


antynamibijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Na­mi­bii i Na­mi­bij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­na­mi­bij­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynamibijskość ż.

Wiktionary


antynapadowy

za­po­bie­ga­ją­cy na­pa­dom ra­bun­ko­wym lub pa­dacz­ko­wym; prze­ciw­na­pa­do­wy


SJP.pl


antynarkotykowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy hand­lo­wi i roz­prze­strze­nia­niu się nar­ko­ty­ków


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko spo­ży­ciu, wyt­wa­rza­niu i obro­to­wi nar­ko­ty­ka­mi

Wiktionary


antynarodowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­na­ro­do­we; cecha tych, któ­rzy są an­ty­na­ro­do­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antynarodowy

 przysł. antynarodowo

Wiktionary


antynarodowy

sprzecz­ny z in­te­re­sa­mi na­ro­du, wrogi na­ro­do­wi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wrogi na­ro­do­wi; dzia­ła­ją­cy na szko­dę na na­ro­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynarodowość ż.

Wiktionary


antynatalista

zwo­len­nik an­ty­na­ta­liz­mu (sta­no­wi­ska fi­lo­zo­ficz­ne­go przy­pi­su­ją­ce­go ne­ga­tyw­ną war­tość ludz­kiej pro­kre­a­cji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) filoz. zwo­len­nik an­ty­na­ta­liz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­rzy an­ty­na­ta­li­ści uwa­ża­ją, że więk­szość ludzi nie oce­nia rze­czy­wi­sto­ści w spo­sób re­al­ny (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynatalizm mrz.

:: fż. antynatalistka ż.

 przym. antynatalistyczny

 przysł. antynatalistycznie

Wiktionary


antynatalistka

→ an­ty­na­ta­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. zwo­len­nicz­ka an­ty­na­ta­liz­mu

Wiktionary

Patrz:

antynatalista

Powiązane:

 rzecz. antynatalizm mrz.

:: fm. antynatalista mos.

 przym. antynatalistyczny

 przysł. antynatalistycznie

Wiktionary


antynatalistycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób an­ty­na­ta­li­stycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynatalizm m., antynatalista m., antynatalistka ż.

 przym. antynatalistyczny

Wiktionary


antynatalistyczny

przy­miot­nik

 (1.1) filoz. do­ty­czą­cy an­ty­na­ta­liz­mu, wła­ści­wy an­ty­na­ta­liz­mo­wi

 (1.2) polit. so­cjol. zwią­za­ny z dą­że­niem do zmniej­sze­nia tempa przy­ro­stu na­tu­ral­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Zde­cy­do­wa­na więk­szość de­mo­gra­fów i eko­no­mi­stów uważa jed­nak, że po­li­ty­ka an­ty­na­ta­li­stycz­na jest ko­niecz­na. Róż­ni­ce ich po­glą­dów do­ty­czą stop­nia ogra­ni­cza­nia przy­ro­stu na­tu­ral­ne­go oraz spo­so­bu osią­ga­nia tego celu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynatalizm m., antynatalista m., antynatalistka ż.

 przysł. antynatalistycznie

Wiktionary


antynatalizm

sta­no­wi­sko fi­lo­zo­ficz­ne przy­pi­su­ją­ce ne­ga­tyw­ną war­tość ludz­kiej pro­kre­a­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. sta­no­wi­sko przy­pi­su­ją­ce ne­ga­tyw­ną war­tość ludz­kiej pro­kre­a­cji;

Wiktionary

An­ty­na­ta­lizm – sta­no­wi­sko etycz­ne przy­pi­su­ją­ce ne­ga­tyw­ną war­tość ludz­kiej pro­kre­a­cji. An­ty­na­ta­li­ści ar­gu­men­tu­ją, że lu­dzie po­win­ni zre­zy­gno­wać z pro­kre­a­cji, po­nie­waż jest ona mo­ral­nie zła. Niek­tó­rzy an­ty­na­ta­li­ści uz­na­ją za mo­ral­nie złe także pow­sta­wa­nie in­nych czu­ją­cych istot.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) za an­ty­na­ta­liz­mem prze­ma­wia­ją te same ar­gu­men­ty, które są sto­so­wa­ne w roz­wa­ża­niach o te­o­dy­cei. To nie jest naj­lep­szy ze świa­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynatalista m., antynatalistka ż., natalizm m., pronatalizm m.

 przym. antynatalistyczny, natalistyczny, pronatalistyczny

 przysł. antynatalistycznie, natalistycznie, pronatalistycznie

Wiktionary


antynatalny

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw ro­dze­niu się dzie­ci

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­fi­cyt bu­dże­to­wy rzędu 10 proc. PKB albo roz­pad sy­ste­mów za­bez­pie­cze­nia spo­łecz­ne­go i zdro­wot­ne­go - przed takim dy­le­ma­tem już za dwa­dzie­ścia lat sta­nie Pol­ska za spra­wą an­ty­na­tal­nej i de­po­pu­la­cyj­nej po­li­ty­ki pro­wa­dzo­nej przez ko­lej­ne rządy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨ̃naˈtalnɨ, AS: ãntỹnatalny

Wiktionary


antynatowski

prze­ciw­ny or­ga­ni­za­cji NATO


SJP.pl


antynaturalistyczny

zwal­cza­ją­cy na­tu­ra­lizm, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko na­tu­ra­liz­mo­wi


SJP.pl


antynaturalizm

kie­ru­nek prze­ciw­sta­wia­ją­cy się na­tu­ra­liz­mo­wi, re­pre­zen­to­wa­ne­mu po­przez myśl po­zy­ty­wi­stycz­ną


SJP.pl

An­ty­na­tu­ra­lizm – kie­ru­nek w me­to­do­lo­gii nauki prze­ciw­sta­wia­ją­cy się cha­rak­te­ry­stycz­ne­mu dla po­zy­ty­wiz­mu na­tu­ra­liz­mo­wi.

An­ty­na­tu­ra­lizm głosi po­stu­lat od­mien­no­ści metod badań w na­u­kach spo­łecz­nych i hu­ma­ni­stycz­nych od metod sto­so­wa­nych na grun­cie nauk przy­rod­ni­czych, które zo­sta­ły prze­ję­te od nauk ści­słych.

Wikipedia


antynaukowość

→ an­ty­na­u­ko­wy


SJP.pl

Patrz:

antynaukowy

antynaukowy

sprzecz­ny z nauką


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) sprzecz­ny ze sta­no­wi­skiem nauki

 (1.2) odrzu­ca­ją­cy me­to­dę na­u­ko­wą

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. przeciwnaukowy

Wiktionary


antynaurański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Nauru i Na­u­ru­ań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­na­u­rań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynaurańskość ż.

Wiktionary


antynazistka

→ an­ty­na­zi­sta


SJP.pl

Patrz:

antynazista

antynazistowski

zwal­cza­ją­cy na­zizm, prze­ciw­ny na­ziz­mo­wi


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi na­ziz­mo­wi i na­zi­stom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­na­zi­stow­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynazista m., antynazistowskość ż.

Wiktionary


antynepalski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ne­pa­lo­wi i Ne­pal­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ne­pal­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynepalskość ż.

Wiktionary


antyneuralgina

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­bó­lo­we­go i prze­ciw­go­rącz­ko­we­go, za­wie­ra­ją­ce­go kwas ace­ty­lo­sa­li­cy­lo­wy, fe­na­ce­ty­nę i kar­bro­mal


SJP.pl


antyneutrino

cząst­ka ma­ją­ca wszyst­kie wła­ści­wo­ści takie jak ne­u­tri­no, z wy­jąt­kiem licz­by lep­to­no­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fiz. cząst­ka ele­men­tar­na, bę­dą­ca an­ty­cząst­ką ne­u­tri­na (po­sia­da taką samą masę jak ne­u­tri­no, ale prze­ciw­ny ła­du­nek lep­to­no­wy)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ek­spe­ry­men­tach wy­kry­to emi­sję an­ty­ne­u­trin pod­czas roz­pa­du beta.

Wiktionary


antyneutron

an­ty­cząst­ka ne­u­tro­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. cząst­ka ele­men­tar­na bę­dą­ca an­ty­cząst­ką ne­u­tro­nu;

Wiktionary

An­ty­ne­u­tron – an­ty­cząst­ka ne­u­tro­nu.

Wikipedia


antyniemiecki

prze­ciw­ny Niem­com; prze­ciw­nie­miec­ki


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Niem­com

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem wro­go­ści wobec Niem­ców

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Od po­cząt­ku 1918 r. można za­u­wa­żyć coraz wy­raź­niej an­ty­pol­ski, a póź­niej an­ty­wę­gier­ski i an­ty­nie­miec­ki kurs w po­li­ty­ce Ma­sa­ry­ka pro­wo­ku­ją­ce­go na­pię­cia i nie­po­ko­je w Su­de­tach oraz na po­łud­nio­wej gra­ni­cy Pol­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyniemieckość ż.

Wiktionary


antyniemieckość

→ an­ty­nie­miec­ki


SJP.pl

Patrz:

antyniemiecki

antyniewolniczy

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko nie­wol­nict­wu, dzia­ła­ją­cy prze­ciw nie­wol­nict­wu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzia­łacz­ka sta­nę­ła na czele ko­mi­te­tów an­ty­nie­wol­ni­czych w Au­stro-Wę­grzech.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwniewolniczy

Wiktionary


antynigerski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ni­gro­wi i Ni­ger­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ni­ger­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Niger mrz., Nigerczyk mos., Nigerka ż., antynigerskość ż., pronigerskość ż.

 przym. nigerski, pronigerski

Wiktionary


antynigeryjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ni­ge­rii i Ni­ge­ryj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ni­ge­ryj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynigeryjskość ż.

Wiktionary


antynikaraguański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ni­ka­ra­gui i Ni­ka­ra­gu­ań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ni­ka­ra­gu­ań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynikaraguańskość ż.

Wiktionary


antynikotynowy

po­ma­ga­ją­cy w walce z na­ło­giem pa­le­nia pa­pie­ro­sów ze wzglę­du na szkod­li­wość ni­ko­ty­ny; prze­ciw­ni­ko­ty­no­wy, prze­ciw­ty­to­nio­wy, an­ty­ty­to­nio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwal­cza­ją­cy pa­le­nie ty­to­niu, przez­na­czo­ny do walki z na­ło­giem ty­to­nio­wym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨ̃ɲikɔtɨ̃ˈnɔvɨ, AS: ãntỹńikotỹnovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. antynikotynowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwnikotynowy

Wiktionary


antyniuański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Niue i Niu­eń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­niu­ań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyniuańskość ż.

Wiktionary


antynomia

1. sprzecz­ność;
2. w lo­gi­ce: ro­zu­mo­wa­nie po­zor­nie uza­sad­nia­ją­ce parę zdań sprzecz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) log. filoz. sprzecz­ność, wy­klu­cze­nie się dwóch twier­dzeń, mimo że osob­no zdają się być praw­dzi­we;

Wiktionary

An­ty­no­mia (gr. "an­ti­no­mia" – sprzecz­ność praw) – lo­gicz­na sprzecz­ność, pa­ra­doks, zda­nie lo­gicz­ne bądź ro­zu­mo­wa­nie de­duk­cyj­ne, które pro­wa­dzi do sprzecz­no­ści.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antynomiczny, antynomijny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sprzeczność

Wiktionary


antynomiczność

→ an­ty­no­micz­ny


SJP.pl

Patrz:

antynomiczny

antynomiczny

→ an­ty­no­mia; an­ty­no­mij­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wew­nętrz­nie sprzecz­ny, prze­ciw­staw­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) An­ty­no­micz­na, pa­ra­dok­sal­na, zmien­na i ilu­zo­rycz­na Rosja, skry­wa­ją­ca swą ta­jem­ną, nie­u­chwyt­ną dla in­te­lek­tu isto­tę po­zo­sta­je nie­prze­wi­dy­wal­na w swym bycie i my­śle­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ, AS: ãntỹnõmʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynomia ż., antynomiczność ż.

 przym. antynomijny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niespójny, antynomijny

Wiktionary


antynomijny

→ an­ty­no­mia; an­ty­no­micz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zob. an­ty­no­micz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynomia ż., antynomiczność ż.

 przym. antynomiczny

Wiktionary


antynomistyczny

→ an­ty­no­mizm


SJP.pl

Patrz:

antynomizm

antynomizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fi­lo­zo­fia mó­wią­ca, że wie­rzą­cy nie po­trze­bu­je praw jeśli kie­ru­je się chrze­ści­jań­ską mi­ło­ścią

Wiktionary

An­ty­no­mizm (gr. "αντι" 'prze­ciw­ko' i "νομος" 're­gu­ła, za­sa­da, prawo') to po­ję­cie fi­lo­zo­ficz­ne oz­na­cza­ją­ce wew­nętrz­ną sprzecz­ność.

W te­o­lo­gii an­ty­no­mizm na­u­cza, że De­ka­log nie po­wi­nien być normą dla chrze­ści­jan, gdyż skoro je­dy­nym mo­ty­wem po­stę­po­wa­nia chrze­ści­ja­ni­na ma być mi­łość do Chry­stu­sa, wobec tego prawo jest nie­po­trzeb­ne.

Wikipedia


antynorweski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Nor­we­gii i Nor­we­gom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­nor­we­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynorweskość ż.

Wiktionary


antynowotworowo

za­po­bie­ga­ją­cy no­wot­wo­rom, sto­so­wa­ny prze­ciw no­wot­wo­rom; prze­ciw­no­wot­wo­ro­wy


SJP.pl


antynowotworowy

za­po­bie­ga­ją­cy no­wot­wo­rom, sto­so­wa­ny prze­ciw no­wot­wo­rom; prze­ciw­no­wot­wo­ro­wy


SJP.pl


antynowozelandzki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Nowej Ze­lan­dii i No­wo­ze­land­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­no­wo­ze­landz­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antynowozelandzkość ż.

Wiktionary


antynudziarski

rzad­ko: prze­ciw­dzia­ła­ją­cy nu­dzie


SJP.pl


antynuklearny

prze­ciw­ny pro­duk­cji i roz­prze­strze­nia­niu broni nu­kle­ar­nej (np. de­mon­stra­cje an­ty­nu­kle­ar­ne, kon­wen­cja an­ty­nu­kle­ar­na)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko wy­ko­rzy­sta­niu ener­gii ją­dro­wej

 (1.2) polit. skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko wy­ko­rzy­sta­niu, ba­da­niu czy roz­mie­szcza­niu broni ją­dro­wej

Wiktionary


antyoblodzeniowy

chro­nią­cy przed oblo­dze­niem; prze­ci­wo­blo­dze­nio­wy


SJP.pl


antyobywatelski

nie­chęt­ny lub wrogi oby­wa­te­lom


SJP.pl


antyodblaskowy

za­po­bie­ga­ją­cy pow­sta­wa­niu od­bla­sków; an­ty­re­flek­so­wy


SJP.pl


antyodleżynowy

za­po­bie­ga­ją­cy od­le­ży­nom, le­czą­cy od­le­ży­ny; prze­ci­wod­le­ży­no­wy


SJP.pl


antyodorowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy odo­ro­wi, smro­do­wi


SJP.pl


antyodpryskowy

eli­mi­nu­ją­cy pow­sta­wa­nie od­pry­sków; prze­ci­wod­pry­sko­wy


SJP.pl


antyodprężeniowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy od­prę­że­niu psy­chicz­ne­mu, re­lak­sa­cji


SJP.pl


antyokrętowy

słu­żą­cy do ni­szcze­nia okrę­tów woj­sko­wych; prze­ci­wo­krę­to­wy


SJP.pl


antyoksydacyjnie

→ an­ty­ok­sy­da­cyj­ny


SJP.pl

Patrz:

antyoksydacyjny

antyoksydacyjny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy ut­le­nia­niu się pier­wiast­ków i związ­ków che­micz­nych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który prze­ciw­dzia­ła ut­le­nia­niu się pier­wiast­ków i związ­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Selen, cynk, miedź i man­gan wcho­dzą w skład en­zy­mów an­ty­ok­sy­da­cyj­nych, które chro­nią ko­mór­ki przed ne­ga­tyw­ny­mi skut­ka­mi ut­le­nia­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyoksydant m.

Wiktionary


antyoksydant

zwią­zek che­micz­ny łatwo ule­ga­ją­cy ut­le­nia­niu i chro­nią­cy inne sub­stan­cje przed ut­le­nia­niem; an­ty­ut­le­niacz, prze­ci­wut­le­niacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. prze­ci­wut­le­niacz.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Owoce i wa­rzy­wa za­wie­ra­ją na­tu­ral­ne an­ty­ok­sy­dan­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨɔˈksɨdãnt, AS: ãntyoksydãnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyoksydacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwutleniacz, antyutleniacz

Wiktionary


antyolśnieniowy

za­po­bie­ga­ją­cy ośle­pia­niu; prze­ci­wol­śnie­nio­wy


SJP.pl


antyomański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Oma­no­wi i Omań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­o­mań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyomańskość ż., Oman mrz.

Wiktionary


antyonkogen

gen dzia­ła­ją­cy ha­mu­ją­co na pro­ce­sy nam­na­ża­nia ko­mó­rek przez or­ga­niz­my, unie­moż­li­wia­ją­cy pow­sta­wa­nie niek­tó­rych no­wot­wo­rów; gen su­pre­so­ro­wy


SJP.pl

An­ty­on­ko­gen, ina­czej gen su­pre­so­ro­wy – gen dzia­ła­ją­cy ha­mu­ją­co na pro­ce­sy pro­li­fe­ra­cji ko­mór­ko­wej (geny bram­ko­we) bądź sta­bi­li­zu­ją­co na pro­ce­sy utrzy­mu­ją­ce sta­bil­ność ge­ne­tycz­ną ko­mór­ki (geny opie­kuń­cze).

Cza­sem geny tej grupy są okre­śla­ne jako re­ce­syw­ne on­ko­ge­ny, gdyż ich rola w pro­ce­sie kar­cy­no­ge­ne­zy ujaw­ni się do­pie­ro po inak­ty­wa­cji obu al­le­li da­ne­go an­ty­on­ko­ge­nu.

Wikipedia


antyopozycyjny

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się opo­zy­cji


SJP.pl


antyormiański

nie­chęt­ny lub wrogi Or­mia­nom


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Or­mia­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­or­miań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyormiańskość ż.

Wiktionary


antyosetyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ose­tii i Ose­tyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­o­se­tyj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyosetyjskość ż.

Wiktionary


antyosmański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Im­pe­rium Os­mań­skie­mu i Os­mań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ciw­ny dy­na­stii Os­ma­nów

 (1.3) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­os­mań­skiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Per­sja, od­wiecz­ny wróg Tur­cji, od XV w. usi­ło­wa­ła zmon­to­wać wiel­ki so­jusz an­ty­os­mań­ski z udzia­łem ów­czes­nych potęg: Rze­czy­po­spo­li­tej i im­pe­rium Habs­bur­gów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyosmańskość ż.

Wiktionary


antypakistański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Pa­ki­sta­no­wi i Pa­ki­stań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­pa­ki­stań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypakistańskość ż.

Wiktionary


antypalacz

prze­ciw­nik pa­le­nia pa­pie­ro­sów


SJP.pl


antypalauski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Palau i Pa­la­u­ań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­pa­la­u­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypalauskość ż.

Wiktionary


antypalestyński

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się Pa­le­sty­nie lub Pa­le­styń­czy­kom


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Pa­le­sty­nie i Pa­le­styń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­pa­le­styń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypalestyńskość ż.

Wiktionary


antypanamski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Pa­na­mie i Pa­nam­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­pa­nam­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypanamskość ż.

Wiktionary


antypandemiczny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy pan­de­mii


SJP.pl


antypaniczny

za­po­bie­ga­ją­cy lub prze­ciw­dzia­ła­ją­cy pa­ni­ce


SJP.pl


antypapa

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. kośc. zob. an­ty­pa­pież.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­pież zajął się pro­ce­sem, który kon­sta­to­wał, że go uz­na­ją ksią­żę­ta ra­ku­scy, a gdyby Ja­gieł­ło prze­szedł na stro­nę an­ty­pa­py — jak się tego praw­do­po­dob­nie oba­wia­no — kto wie, jakie sta­no­wi­sko byłby zajął Urban VI.

Wiktionary


antypapierosowy

po­ma­ga­ją­cy w walce z na­ło­giem pa­le­nia pa­pie­ro­sów; an­ty­ni­ko­ty­no­wy, prze­ciw­ni­ko­ty­no­wy, prze­ciw­ty­to­nio­wy, an­ty­ty­to­nio­wy


SJP.pl


antypapieski

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko pa­pie­żo­wi; prze­ciw­pa­pie­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko pa­pie­stwu lub pa­pie­żo­wi i ich po­li­ty­ce, po­glą­dom, na­u­cza­niu itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Rzy­mie po­sel­stwo za­sta­ło sy­tu­a­cję dra­ma­tycz­ną, bo wła­śnie wy­bu­chło pow­sta­nie an­ty­pa­pie­skie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨpaˈpʲjɛsʲci, AS: ãntypapʹi ̯esʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypapież m., antypapieskość ż.

Wiktionary


antypapież

pa­pież wy­bra­ny przez grono sku­pio­ne wokół bi­sku­pów nie­uz­na­ją­cych tego, który zo­stał już wy­bra­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kośc. osoba po­wo­ła­na na tron pa­pie­ski nie­praw­nie, za pon­ty­fi­ka­tu le­gal­ne­go pa­pie­ża lub w cza­sie, gdy urząd pa­pie­ski był nie­ob­sa­dzo­ny;

Wiktionary

An­ty­pa­pież (łac. "an­ti­pa­pa") – osoba po­wo­ła­na przez grupę du­cho­wień­stwa na tron pa­pie­ski nie­praw­nie, za pon­ty­fi­ka­tu le­gal­ne­go pa­pie­ża lub w cza­sie, gdy urząd pa­pie­ski był nie­ob­sa­dzo­ny (sede va­can­te).

An­ty­pa­pie­że wy­bie­ra­ni byli naj­czę­ściej wsku­tek spo­rów te­o­lo­gicz­nych (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jed­nym z pier­wszych an­ty­pa­pie­ży był Fe­liks II.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈpapʲjɛʃ, AS: ãntypapʹi ̯eš

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antypapieski

Wiktionary


antypapista

prze­ciw­nik pa­pie­ża


SJP.pl


antypapuański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Papui-Nowej Gwi­nei

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­pa­pu­ań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypapuańskość ż.

Wiktionary


antyparagwajski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Pa­rag­wa­jo­wi i Pa­rag­waj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­pa­rag­waj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyparagwajskość ż.

Wiktionary


antyparlamentaryzm

wroga po­sta­wa wobec par­la­men­ta­ryz­mu


SJP.pl


antypartyjny

wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko par­tii (or­ga­ni­za­cji po­li­tycz­nej)


SJP.pl


antypartyzancki

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko par­ty­zant­ce, par­ty­zan­tom; prze­ciw­par­ty­zanc­ki


SJP.pl


antypas

An­ty­pas – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, sta­no­wią­ce skró­co­ną formę imie­nia An­ty­pa­ter, oz­na­cza­ją­ce­go „po­dob­ny do ojca”. Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. An­ty­pas, zm. w Azji Mniej­szej.

Wikipedia


antypasat

prąd po­wietrz­ny pły­ną­cy w wy­so­kich war­stwach at­mos­fe­ry w stre­fie zwrot­ni­ko­wej, ponad pa­sa­tem, w prze­ciw­nym do niego kie­run­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) me­te­o­rol. geogr. cie­pły, stały wiatr, wie­ją­cy w stre­fie rów­ni­ko­wej na wy­so­ko­ści 2000-3000 me­trów;

Wiktionary

An­ty­pa­sat – umiar­ko­wa­nie cie­pły, stały prąd po­wie­trza o kie­run­ku za­chod­nim, wie­ją­cy w stre­fie "rów­ni­ko­wej" na wy­so­ko­ści 2000-3000 me­trów, tran­spor­tu­ją­cy go­rą­ce po­wie­trze od rów­ni­ka w kie­run­ku "zwrot­ni­ków", gdzie na sku­tek obro­to­we­go ruchu "Ziemi" zmie­nia kie­ru­nek na wschod­ni i spły­wa w dół, po czym jako "pasat" wraca w kie­run­ku rów­ni­ka.

Wikipedia


antypasatowy

zwią­za­ny z wia­trem stre­fy mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej - an­ty­pa­sa­tem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy an­ty­pa­sa­tu

Wiktionary


antypasożytniczy

dzia­ła­ją­cy prze­ciw­ko pa­so­ży­tom


SJP.pl


antypast

daw­niej: prze­ką­ska po­da­wa­na przed da­niem głów­nym; przy­staw­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. napój lub po­tra­wa po­da­wa­ne przed da­niem głów­nym dla za­o­strze­nia ape­ty­tu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtɨpast, AS: ãntypast

Wiktionary


antypater

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­ty­pa­ter – imię mę­skie
  • An­ty­pa­ter (wódz ma­ce­doń­ski)
  • An­ty­pa­ter z Cy­re­ny – grec­ki fi­lo­zof, uczeń Ary­sty­pa z Cy­re­ny
  • An­ty­pa­ter z Sy­do­nu – grec­ki poeta
  • An­ty­pa­ter z Tarsu – grec­ki fi­lo­zof
  • An­ty­pa­ter z Mi­le­tu – grec­ki olim­pij­czyk
  • An­ty­pa­ter z Tes­sa­lo­ni­ki – grec­ki poeta
  • An­ty­pa­ter z Tyru – grec­ki fi­lo­zof
  • An­ty­pa­ter I – oj­ciec He­ro­da Wiel­kie­go
  • An­ty­pa­ter II – syn He­ro­da Wiel­kie­go
  • An­ty­pa­ter III – sio­strze­niec He­ro­da Wiel­kie­go
  • An­ty­pa­ter IV – wnuk (po ką­dzie­li) He­ro­da Wiel­kie­go

Wikipedia


antypatia

1. uczu­cie wstrę­tu, nie­chę­ci, odra­zy do kogoś lub cze­goś;
2. osoba, do któ­rej się czuje nie­chęć


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­chęć do kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do niek­tó­rych osób czuję an­ty­pa­tię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈpatʲja, AS: ãntypatʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypatyczność ż.

 przym. antypatyczny

 przysł. antypatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) awersja

Wiktionary


antypatriotyczny

przy­miot­nik

 (1.1) sprze­ci­wia­ją­cy się pa­trio­tyz­mo­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Plu­ga­wy mo­tłoch wy­krzy­ki­wał an­ty­pa­trio­tycz­ne hasła.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niepatriotyczny

Wiktionary


antypatriotyzm

An­ty­pa­trio­tyzm – po­sta­wa etycz­na lub po­li­tycz­na odrzu­ca­ją­ca pa­trio­tyzm.

Wikipedia


antypatyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: an­ty­pa­tycz­ny; bar­dziej an­ty­pa­tycz­ny


SJP.pl


antypatyczność

cecha osoby wy­wo­łu­ją­cej u in­nych uczu­cie nie­chę­ci, wstrę­tu, odra­zy; nie­sym­pa­tycz­ność, nie­przy­jem­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co an­ty­pa­tycz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypatia ż.

 przym. antypatyczny

 przysł. antypatycznie

Wiktionary


antypatyczny

bu­dzą­cy uczu­cie wstrę­tu, odra­zy, nie­chę­ci, np. an­ty­pa­tycz­na osoba, an­ty­pa­tycz­ny wy­gląd; od­py­cha­ją­cy, nie­sym­pa­tycz­ny, nie­przy­jem­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bu­dzą­cy odra­zę, nie­chęć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co do tego no­we­go gim­naz­jum, to się roz­cza­ro­wa­łam - ko­le­żan­ki i ko­le­dzy dosyć an­ty­pa­tycz­ni - po­ziom śred­ni, rzad­ko kto się uczy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨpaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ãntypatyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypatia ż., antypatyczność ż.

 przysł. antypatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przykry, gburowaty, oschły, niemiły, nieprzyjemny, niesympatyczny

Wiktionary


antypatyjka

zdrob­nie­nie od: an­ty­pa­tia


SJP.pl


antypaństwowiec

osoba wy­stę­pu­ją­ca prze­ciw pa­nu­ją­ce­mu sy­ste­mo­wi wła­dzy lub in­te­re­som pań­stwa; an­ty­sy­ste­mo­wiec


SJP.pl


antypaństwowość

→ an­ty­pań­stwo­wy


SJP.pl

Patrz:

antypaństwowy

antypaństwowy

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko in­te­re­som pań­stwa; prze­ciw­pań­stwo­wy, an­ty­kra­jo­wy, an­ty­rzą­do­wy, prze­ci­wrzą­do­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który sprze­ci­wia się in­sty­tu­cji pań­stwa i pań­stwo­wo­ści

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec pań­stwa i pań­stwo­wo­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wy­stą­pie­nia jej przed­sta­wi­cie­li w par­la­men­cie, po­dob­nie jak zgro­ma­dze­nia w te­re­nie, przy­bie­ra­ły nie­mal z re­gu­ły cha­rak­ter de­mon­stra­cji an­ty­pań­stwo­wych, które z kolei po­cią­ga­ły za sobą re­ak­cję władz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypaństwowość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwpaństwowy

 (1.2) przeciwpaństwowy

Wiktionary


antypedagogika

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nurt my­śle­nia o wy­cho­wa­niu, który kry­ty­ku­je tra­dy­cyj­ną pe­da­go­gi­kę i odrzu­ca ideę wy­cho­wy­wa­nia dzie­ci przez do­ro­słych w spo­sób na­rzu­ca­ją­cy normy i au­to­ry­tet

Wiktionary

An­ty­pe­da­go­gi­ka – nurt we współ­czes­nej pe­da­go­gi­ce ne­gu­ją­cy formę wy­cho­wa­nia opie­ra­ją­cą się na za­sa­dzie „ste­ro­wa­nia” ży­ciem dziec­ka.

Wikipedia


antypeerelowski

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko za­sa­dom i siłom par­tyj­nym PRL-u


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko za­sa­dom ustro­jo­wym PRL-u oraz ów­czes­nej wła­dzy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzi­siaj oczy­wi­ście, jak każdy, kto peł­ny­mi gar­ścia­mi czer­pał z PRL-u, stał się nad wyraz an­ty­pe­e­re­low­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨpɛːrɛˈlɔfsʲci, AS: ãntyp•erelofsʹḱi

Wiktionary


antyperski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Per­sji i Per­som

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­per­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyperskość ż.

Wiktionary


antyperspiracyjny

ha­mu­ją­cy wy­dzie­la­nie potu


SJP.pl


antyperspirant

kos­me­tyk ha­mu­ją­cy wy­dzie­la­nie potu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. kos­met. śro­dek za­po­bie­ga­ją­cy nad­mier­ne­mu po­ce­niu;

Wiktionary

An­ty­per­spi­rant ( per­spi­ra­re – „prze­wie­wać, od­dy­chać przez coś”) – kos­me­tyk ma­ją­cy na celu zmniej­sza­nie wy­dzie­la­nia potu i w ten spo­sób zwal­cza­nie nie­przy­jem­ne­go za­pa­chu ciała po­przez na­nie­sie­nie go bez­poś­red­nio na po­cą­ce się czę­ści ciała. Dzia­ła­nie an­ty­per­spi­ran­tów opie­ra się na za­war­to­ści soli glinu. Do­stęp­ne na rynku pre­pa­ra­ty róż­nią się ich stę­że­niem i w związ­ku z tym sku­tecz­no­ścią i czę­stot­li­wo­ścią sto­so­wa­nia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãntɨpɛrˈspʲirãnt, AS: ãntyperspʹirãnt

Wiktionary


antyperuwiański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Peru i Pe­ru­wiań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­pe­ru­wiań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyperuwiańskość ż.

Wiktionary


antyperystaltyka

An­ty­pe­ry­stal­ty­ka – ak­tyw­ność mo­to­rycz­na w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym, która po­wo­du­je wstecz­ne (od­wrot­nie niż w pe­ry­stal­ty­ce) prze­su­wa­nie po­kar­mu ku jamie ust­nej (np. pod­czas wy­mio­tów). Fiz­jo­lo­gicz­na an­ty­pe­ry­stal­ty­ka dwu­nast­ni­cy ułat­wia mie­sza­nie się tre­ści po­kar­mo­wej.

Wikipedia


antyperz

płyn­ny pre­pa­rat che­micz­ny sto­so­wa­ny prze­ciw chwa­stom


SJP.pl


antypierwiastek

od­po­wied­nik pier­wiast­ka che­micz­ne­go zło­żo­ny z an­ty­ma­te­rii


SJP.pl

An­ty­pier­wia­stek – pier­wia­stek skła­da­ją­cy się z an­ty­a­to­mów (ato­mów an­ty­ma­te­rii). Obec­nie je­dy­nym uzy­ska­nym na zna­czą­cą skalę an­ty­pier­wiast­kiem jest an­ty­wo­dór. An­ty­hel-3 uzy­ska­ny zo­stał już w la­tach 1970. na te­re­nie ZSRR, zaś 24 kwiet­nia 2011 r. w wiel­kim zde­rza­czu ha­dro­nów po raz pier­wszy za­ob­ser­wo­wa­no an­ty­hel-4.

Wikipedia


antypiracki

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko pi­ra­tom (kom­pu­te­ro­wym)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­dzia­ła­ją­cy pi­ract­wu – nie­le­gal­ne­mu ko­pio­wa­niu i roz­po­wszech­nia­niu na­grań mu­zycz­nych, fil­mów itp.; zwal­cza­ją­cy pi­rac­ką dzia­łal­ność

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Adrian Chmie­larz z Pe­o­ple Can Fly po­wie­dział, że je­dy­nym za­bez­pie­cze­niem an­ty­pi­rac­kim bę­dzie stały do­stęp do In­ter­ne­tu pod­czas in­sta­la­cji gry (aby zwe­ry­fi­ko­wać klucz re­je­stra­cyj­ny).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨpʲiˈrat͡sʲci, AS: ãntypʹiracʹḱi

Wiktionary


antypiren

sub­stan­cja zmniej­sza­ją­ca pal­ność (np. gumy); opóź­niacz pa­le­nia


SJP.pl


antypiryna

syn­te­tycz­ny śro­dek prze­ciw­bó­lo­wy, prze­ciw­go­rącz­ko­wy i prze­ciw­za­pal­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. farm. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako syn­te­tycz­ny śro­dek o wła­ści­wo­ściach prze­ciw­bó­lo­wych, prze­ciw­go­rącz­ko­wych i prze­ciw­za­pal­nych, za­li­cza­ny do grupy pi­ra­zo­lo­nów;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie bę­dziesz miał an­ty­pi­ry­ny na twoje bóle głowy. Bodaj to! Nie bę­dziesz miał aspi­ry­ny. Nie mamy tej wa­liz­ki!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fenazon

Wiktionary


antypisowiec

osoba wy­ra­ża­ją­ca sprze­ciw wobec PiS-u, jej po­li­ty­ki, ide­o­lo­gii lub stylu rzą­dze­nia


SJP.pl


antypisowski

prze­ciw­ny Prawu i Spra­wied­li­wo­ści, nie­po­pie­ra­ją­cy Prawa i Spra­wied­li­wo­ści


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który się sprze­ci­wia PiS-owi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec PiS-u

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypisowskość ż.

Wiktionary


antypka

1. krzew ros­ną­cy w Eu­ro­pie i za­chod­niej Azji, upra­wia­ny jako ro­śli­na ozdob­na, ży­wo­pło­to­wa a także do wy­ro­bu lasek i fajek; wi­śnia wonna,
2. przed­miot zro­bio­ny z drew­na tego krze­wu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. wi­śnia wonna, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ce­ra­sus ma­ha­leb|L.|ref=tak.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) An­typ­ki na­da­ją się na ży­wo­pło­ty.

Wiktionary


antypkowy

przy­miot­nik od: an­typ­ka


SJP.pl


antyplatformiany

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pot. taki, który się sprze­ci­wia Plat­for­mie Oby­wa­tel­skiej

 (1.2) pot. taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec Plat­for­my Oby­wa­tel­skiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyplatformianość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyplatformerski

Wiktionary


antyplazmina

biał­ko­wy in­hi­bi­tor plaz­mi­ny, znaj­du­ją­cy się m.in. w oso­czu


SJP.pl


antypocisk

po­cisk przez­na­czo­ny do zwal­cza­nia po­ci­sków nie­przy­ja­cie­la; prze­ciw­po­cisk, an­ty­ra­kie­ta, prze­ci­wra­kie­ta


SJP.pl


antypoda

1. miesz­ka­niec an­ty­po­dów (prze­ciw­le­głych krań­ców Ziemi)
2. prze­no­śnie o czło­wie­ku o skraj­nie od­mien­nych po­glą­dach w sto­sun­ku do po­rów­ny­wa­nej osoby


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec prze­ciw­le­głych ob­sza­rów na kuli ziem­skiej

 (1.2) przen. czło­wiek o krań­co­wo róż­nym spo­so­bie my­śle­nia i od­mien­nych ce­chach cha­rak­te­ru w sto­sun­ku do innej po­rów­ny­wa­nej osoby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Au­stra­lij­czy­cy to nasi an­ty­po­dzi, po­nie­waż miesz­ka­ją na prze­ciw­nym krań­cu Ziemi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypody lm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mieszkaniec antypodów

 (1.2) antagonista, oponent, przeciwnik

Wiktionary


antypodalny

do­ty­czą­cy an­ty­po­dów; znaj­du­ją­cy się po prze­ciw­nej stro­nie kuli ziem­skiej


SJP.pl


antypodatkowy

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko po­dat­kom


SJP.pl


antypody

1. prze­ciw­le­głe krań­ce Ziemi;
2. prze­no­śnie o skraj­nie od­mien­nych po­glą­dach, po­sta­wach, kie­run­kach po­li­tycz­nych, ar­ty­stycz­nych itp.;
3. ko­mór­ki pow­sta­ją­ce w wo­recz­ku za­ląż­ko­wym u ro­ślin okry­to­na­sien­nych na bie­gu­nie prze­ciw­nym do bie­gu­na za­wie­ra­ją­ce­go ko­mór­kę ja­jo­wą i sy­ner­gi­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) geogr. ob­szar po­ło­żo­ny po prze­ciw­nej stro­nie kuli ziem­skiej;

Wiktionary

An­ty­po­dy (gr. αντίποδες ("an­ti­po­des") – „na­prze­ciw stopy”) – punkt na po­wierzch­ni Ziemi, który w sto­sun­ku do okre­ślo­ne­go punk­tu jest po­ło­żo­ny do­kład­nie po dru­giej stro­nie pla­ne­ty, tj. na dru­gim końcu jej śred­ni­cy. Po­tocz­nie ter­min ten uży­wa­ny jest w szer­szym zna­cze­niu i uży­wa­ny jest w sto­sun­ku do wszyst­kich ob­sza­rów na pół­ku­li po­łud­nio­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) od­kry­cie No­we­go Świa­ta pot­wier­dzi­ło ist­nie­nie an­ty­po­dów, po­nie­waż znaj­du­je się on „po prze­ciw­nej stro­nie Indii Gan­ge­skich".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈpɔdɨ, AS: ãntypody

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypoda mos.

Wiktionary


antypodyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­po­dycz­ne; cecha tych, któ­rzy są an­ty­po­dycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antypodyczny

 przysł. antypodycznie

Wiktionary


antypodyczny

1. skraj­nie od­mien­ny, krań­co­wo różny, np. an­ty­po­dycz­ne ten­den­cje w sztu­ce;
2. znaj­du­ją­cy się po prze­ciw­nej stro­nie kuli ziem­skiej


SJP.pl


antypoetka

→ an­ty­po­e­ta


SJP.pl

Patrz:

antypoeta

antypoetyka

po­e­ty­ka nowej li­te­ra­tu­ry po­stu­lu­ją­ca odrzu­ce­nie po­e­ty­ki tra­dy­cyj­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. po­e­ty­ka sta­no­wią­ca za­prze­cze­nie tra­dy­cyj­nej po­e­ty­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Autor wpro­wa­dził nawet ter­mi­ny naj­no­wsze, pro­po­no­wa­ne w ostat­nich la­tach, jak np. an­ty­dra­mat, an­ty­li­te­ra­tu­ra, an­ty­po­e­ty­ka, an­ty­po­wieść, tur­pizm etc., sta­ra­jąc się je zde­fi­nio­wać; nie za­wsze jed­nak okre­śle­nia jego mogą nas za­do­wo­lić.

Wiktionary


antypokojowy

pra­gną­cy wojny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) sta­no­wią­cy za­gro­że­nie dla po­ko­ju, zmie­rza­ją­cy do za­chwia­nia po­ko­ju

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨpɔkɔˈjɔvɨ, AS: ãntypokoi ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pokój mrz.

Wiktionary


antypolicyjny

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko po­li­cji, po­li­cjan­tom


SJP.pl


antypolityk

prze­ciw­nik władz pań­stwo­wych, zwła­szcza rządu


SJP.pl


antypolonizm

wro­gość wobec na­ro­du lub pań­stwa pol­skie­go; po­lo­no­fo­bia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­chęt­ny sto­su­nek do Po­la­ków i pol­szczyz­ny

Wiktionary

An­ty­po­lo­nizm (także: po­lo­no­fo­bia) – ter­min okre­śla­ją­cy zbio­ro­wo wszel­kie uprze­dze­nia, dy­skry­mi­na­cję, nie­chęć i po­sta­wy wro­go­ści wobec Po­la­ków. Hi­sto­rycz­nym od­po­wied­ni­kiem "an­ty­po­lo­niz­mu" jest po­la­ko­żer­stwo, okre­śle­nie uży­wa­ne w XIX w. wobec an­ty­pol­skiej po­li­ty­ki Ot­to­na von Bis­marc­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie po­są­dzał­bym tego wło­skie­go po­li­ty­ka o an­ty­po­lo­nizm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) polonofobia, polakożerstwo

Wiktionary


antypolski

nie­chęt­ny lub wrogi Po­la­kom, Pol­sce


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­mie­rzo­ny prze­ciw­ko Po­la­kom, dy­skry­mi­nu­ją­cy Po­la­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bez­poś­red­nią przy­czy­ną wy­bu­chu wojny pol­sko-ro­syj­skiej w 1609 roku było za­wią­za­nie ko­a­li­cji an­ty­pol­skiej mię­dzy Szwe­cją a Rosją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈpɔlsʲci, AS: ãntypolsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. polski mrz., Polska ż., Polak mos., antypolskość ż.

 przysł. antypolsko

 przym. polski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) polakożerczy, antypolonistyczny, przeciwpolski

Wiktionary


antypolsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób an­ty­pol­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na mu­rach po­ja­wi­ły się an­ty­pol­sko brzmią­ce na­pi­sy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypolskość ż.

 przym. antypolski

Wiktionary


antypolskość

→ an­ty­pol­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­pol­skie; cecha tych, któ­rzy są an­ty­pol­scy

Wiktionary

Patrz:

antypolski

Powiązane:

 przym. antypolski, polski

 przysł. antypolsko

 rzecz. polski mrz., Polska ż.

Wiktionary


antyport

An­ty­port – forma tran­spor­tu ak­tyw­ne­go wtór­ne­go przez błony bio­lo­gicz­ne. W an­ty­por­cie prze­mie­szcze­nie jed­nej sub­stan­cji (jonu lub czą­stecz­ki, np. me­ta­bo­li­tu) do wnę­trza okre­ślo­ne­go prze­dzia­łu za­cho­dzi rów­no­cze­śnie z usu­wa­niem dru­giej sub­stan­cji z tego prze­dzia­łu.

Wikipedia


antyportorykański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Por­to­ry­ku lub Por­to­ry­kań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­por­to­ry­kań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Portorykańczyk mos., antyportorykańskość ż.

 przym. portorykański

Wiktionary


antyportugalski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Por­tu­ga­lii i Por­tu­gal­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­por­tu­gal­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. portugalski mrz., antyportugalskość ż.

 przym. portugalski

Wiktionary


antypowieść

od­mia­na po­wie­ści zry­wa­ją­ca z tra­dy­cyj­ny­mi re­gu­ła­mi tego ga­tun­ku, zwła­szcza z cią­gło­ścią cza­so­wą fa­bu­ły; no­u­ve­au roman, nowa po­wieść


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. ro­dzaj po­wie­ści, który zrywa z tra­dy­cyj­ny­mi re­gu­ła­mi tego ga­tun­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Autor wpro­wa­dził nawet ter­mi­ny naj­no­wsze, pro­po­no­wa­ne w ostat­nich la­tach, jak np. an­ty­dra­mat, an­ty­li­te­ra­tu­ra, an­ty­po­e­ty­ka, an­ty­po­wieść, tur­pizm etc., sta­ra­jąc się je zde­fi­nio­wać; nie za­wsze jed­nak okre­śle­nia jego mogą nas za­do­wo­lić.

Wiktionary


antypowstańczy

prze­ciw­ny zbroj­ne­mu wy­stą­pie­niu w imię wol­no­ści


SJP.pl


antypozytywizm

ze­spół dok­tryn fi­lo­zo­ficz­nych odrzu­ca­ją­cych po­zy­ty­wi­stycz­ne za­sa­dy upra­wia­nia nauk


SJP.pl


antypołudniowoafrykański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi RPA

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­po­łud­nio­wo­a­fry­kań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antypołudniowoafrykańskość ż.

Wiktionary


antypoślizgowo

→ an­ty­po­śliz­go­wy


SJP.pl

Patrz:

antypoślizgowy

antypoślizgowość

→ an­ty­po­śliz­go­wo


SJP.pl

Patrz:

antypoślizgowo

antypoślizgowy

chro­nią­cy przed po­śliz­giem; prze­ciw­po­śliz­go­wy, prze­ciw­śliz­go­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­dzia­ła­ją­cy śliz­ga­niu, za­bez­pie­cza­ją­cy przed po­śliz­giem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨpɔɕlʲizˈɡɔvɨ, AS: ãntypoślʹizgovy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwpoślizgowy

Wiktionary


antypożarowy

prze­ciw­po­ża­ro­wy


SJP.pl


antyprawicowy

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko pra­wi­cy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który się sprze­ci­wia po­li­tycz­nej pra­wi­cy

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec pra­wi­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyprawicowość ż., prawica ż.

Wiktionary


antyprezydencki

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko pre­zy­den­to­wi; prze­ciw­ny pre­zy­den­to­wi


SJP.pl


antyproletariacki

nie­przy­jaź­nie na­sta­wio­ny do klasy spo­łecz­nej zło­żo­nej z ro­bot­ni­ków


SJP.pl


antypropagandowy

prze­czą­cy ofi­cjal­nej pro­pa­gan­dzie


SJP.pl


antyproteaza

sub­stan­cja ha­mu­ją­ca ak­tyw­ność pro­te­az; in­hi­bi­tor pro­te­a­zy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sub­stan­cja ha­mu­ją­ca pro­te­a­zę

Wiktionary


antyprotekcjonistyczny

skie­ro­wa­ny, wy­mie­rzo­ny prze­ciw­ko po­li­ty­ce ochro­ny pro­duk­cji i hand­lu kra­jo­we­go


SJP.pl


antyproton

an­ty­cząst­ka pro­to­nu, cząst­ka ele­men­tar­na prze­ciw­staw­na do pro­to­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. cząst­ka ele­men­tar­na bę­dą­ca an­ty­cząst­ką pro­to­nu;

Wiktionary

An­ty­pro­ton – cząst­ka ele­men­tar­na bę­dą­ca an­ty­cząst­ką pro­to­nu — róż­nią­ca się od niego głów­nie od­wrot­nym ła­dun­kiem elek­trycz­nym, mo­men­tem ma­gne­tycz­nym, i licz­bą ba­rio­no­wą — lecz ma­ją­ca tę samą masę i czas życia.

An­ty­pro­ton we­dług Mo­de­lu Stan­dar­do­we­go jest cząst­ką zło­żo­ną, za­li­cza­ną do ha­dro­nów, a ści­ślej ba­rio­nów, i jest zbu­do­wa­na z trzech an­tyk­war­ków: dwóch an­tyk­war­ków gór­nych "for­mu­la_1" i jed­ne­go an­tyk­war­ka dol­ne­go "for­mu­la_2" (układ "'for­mu­la_3") zwią­za­nych sil­nym od­dzia­ły­wa­niem prze­no­szo­nym przez glu­o­ny.

Wikipedia


antyprotrombina

po­chod­na ku­ma­ry­ny, zwią­zek pow­sta­ją­cy w zgni­łej ko­ni­czy­nie; me­li­tok­sy­na, di­ku­ma­rol, an­ty­wi­ta­mi­na K


SJP.pl


antyproza

proza prze­ciw­sta­wia­ją­ca się tra­dy­cyj­nym sche­ma­tom i kon­wen­cjom


SJP.pl


antyprzemocowy

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się prze­mo­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) neol. polit. ma­ją­cy na celu ukró­ce­nie prze­mo­cy w ro­dzi­nie, ma­ją­cy nieść pomoc ofia­rom prze­mo­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Pol­sce jed­nak in­for­ma­cje i dzia­ła­nia an­ty­prze­mo­co­we za­czę­ły się po­ja­wiać już we wczes­nych la­tach 90. na­to­miast w Hisz­pa­nii do­pie­ro pod ko­niec lat 90-tych. Oba kraje w po­dob­nym okre­sie uchwa­li­ły prawo an­ty­prze­mo­co­we […]

Wiktionary


antyprzepięciowo

→ an­ty­prze­pię­cio­wy


SJP.pl

Patrz:

antyprzepięciowy

antyprzepięciowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy pow­sta­wa­niu prze­pięć; prze­ciw­prze­pię­cio­wy


SJP.pl


antyprzykład

zły przy­kład


SJP.pl


antypsychiatria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ruch spo­łecz­ny i in­te­lek­tu­al­ny skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko psy­chia­trii, jej za­ło­że­niom i me­to­dom

Wiktionary

Ten ar­ty­kuł opi­su­je te­o­rie, me­to­dy lub czyn­no­ści niez­god­ne ze współ­czes­ną wie­dzą me­dycz­ną.

An­typ­sy­chia­tria – ruch spo­łecz­ny i in­te­lek­tu­al­ny opar­ty na po­glą­dzie, że le­cze­nie psy­chia­trycz­ne jest czę­ściej szkod­li­we niż po­moc­ne pa­cjen­tom. Wśród za­strze­żeń do psy­chia­trii wy­mie­nia­ne są m.in. sto­so­wa­nie tech­nik o małej sku­tecz­no­ści a dużej szkod­li­wo­ści. Czę­ściej jed­nak ak­ty­wi­ści sku­pia­ją się na fi­lo­zo­ficz­nych i etycz­nych oba­wach do­ty­czą­cych za­rów­no na­tu­ry psy­chia­trii, jak i jej prak­tyk.

Wikipedia


antypsychologistyczny

prze­ciw­staw­ny psy­cho­lo­giz­mo­wi


SJP.pl


antypsychologizm

kie­ru­nek w fi­lo­zo­fii, na­u­kach spo­łecz­nych i li­te­ra­tu­rze prze­ciw­sta­wia­ją­cy się psy­cho­lo­giz­mo­wi


SJP.pl

An­typ­sy­cho­lo­gizm (z gr. "anti" – prze­ciw, "psy­che" – dusza, "logos" – nauka) – sta­no­wi­sko opo­zy­cyj­ne wobec psy­cho­lo­giz­mu, za­po­cząt­ko­wa­ne z koń­cem XIX wieku, a upo­wszech­nio­ne w XX wieku.

Wikipedia


antyptak

1. kolce prze­ciw­ko pta­kom, mon­to­wa­ne na pa­ra­pe­tach, gzym­sach itp.;
2. sztucz­ny ptak dra­pież­ny na szy­bach, ekra­nach itp., od­stra­sza­ją­cy inne ptaki


SJP.pl


antyputinowski

nie­chęt­ny, wrogi Wła­di­mi­ro­wi Pu­ti­no­wi


SJP.pl


antypyłowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy py­ło­wi


SJP.pl


antypółnocnokoreański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Korei Pół­noc­nej

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­pół­noc­no­ko­re­ań­skiej (1.1)

Wiktionary


antypłytkowy

zmniej­sza­ją­cy agre­ga­cję pły­tek krwi i prze­ciw­dzia­ła­ją­cy pow­sta­wa­niu za­krze­pów; prze­ciw­płyt­ko­wy


SJP.pl


antyradar

radar usta­wio­ny na za­kłó­ca­nie pracy in­ne­go ra­da­ru


SJP.pl

An­ty­ra­dar – urzą­dze­nie słu­żą­ce do in­for­mo­wa­nia kie­row­cy o tym, że na jego dro­dze znaj­du­je się radar lub fo­to­ra­dar.

Urzą­dze­nie to po­sia­da wbu­do­wa­ny wy­kry­wacz fal wy­sy­ła­nych przez ra­da­ry oraz fo­to­ra­da­ry w pas­mach: X, K, Ka, Ku, SWKa. No­wo­czes­ne an­ty­ra­da­ry in­for­mu­ją rów­nież o po­mia­rze do­ko­ny­wa­nym z fo­to­ra­da­rów ukry­tych w sa­mo­cho­dach znaj­du­ją­cych się przed sa­mo­cho­dem wy­po­sa­żo­nym w an­ty­ra­dar (lub przy bar­dziej za­a­wan­so­wa­nych urzą­dze­niach nawet za sa­mo­cho­dem).

Wikipedia


antyradarowy

za­kłó­ca­ją­cy dzia­ła­nie ra­da­ru, ni­szczą­cy radar albo ostrze­ga­ją­cy o obec­no­ści ra­da­ru; prze­ci­wra­da­ro­wy


SJP.pl


antyradiacyjny

chro­nią­cy przed pro­mie­nio­wa­niem; prze­ci­wra­dia­cyj­ny


SJP.pl


antyradio

roz­gło­śnia ra­dio­wa


SJP.pl

An­ty­ra­dio – pol­ska ko­mer­cyj­na roz­gło­śnia ra­dio­wa o po­na­dre­gio­nal­nym za­się­gu, na­le­żą­ca do spół­ki ra­dio­wej Eu­ro­zet, skon­cen­tro­wa­na na rocku i jego od­mia­nach.

Roz­po­czę­ła dzia­łal­ność w 2005 roku, po­cząt­ko­wo jako radio lo­kal­ne, a z cza­sem roz­sze­rzy­ła za­sięg na ko­lej­ne re­gio­ny Pol­ski.

Wikipedia


antyradziecki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi ZSRR

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ra­dziec­kiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) I po­dob­no ktoś z władz, pra­gnąc tych na­stro­jów, wy­dru­ko­wał an­ty­ra­dziec­kie ulot­ki, ale ich nie roz­kol­por­to­wa­no (cho­dzi o rze­ko­me ulot­ki KPN o Ka­ty­niu).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyradzieckość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) antysowiecki

Wiktionary


antyradzieckość

→ an­ty­ra­dziec­ki


SJP.pl

Patrz:

antyradziecki

antyrakieta

ra­kie­ta słu­żą­ca do ze­strze­li­wa­nia in­nych ra­kiet; prze­ci­wra­kie­ta, prze­ciw­po­cisk, an­ty­po­cisk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. ra­kie­ta przy­sto­so­wa­na do zwal­cza­nia in­nych ra­kiet, głów­nie ra­kiet ba­li­stycz­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do an­ty­bro­ni za­li­cza się np. an­ty­ra­kie­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyrakietowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwrakieta, rakietowy pocisk antybalistyczny

Wiktionary


antyrakietowy

zwal­cza­ją­cy ra­kie­ty, chro­nią­cy przed ra­kie­ta­mi nie­przy­ja­cie­la; prze­ci­wra­kie­to­wy


SJP.pl


antyrakowo

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy roz­wo­jo­wi raka; prze­ci­wra­ko­wy


SJP.pl


antyrakowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy roz­wo­jo­wi raka; prze­ci­wra­ko­wy


SJP.pl


antyrama

opra­wa ry­sun­ku, zdję­cia itp. skła­da­ją­ca się z szyby i tek­tu­ro­wej pod­kład­ki po­łą­czo­nych za­ci­ska­mi


SJP.pl

An­ty­ra­ma (gr. "anti" – prze­ciw, od­wrot­ny) – ro­dzaj opra­wy słu­żą­cy do umie­szcza­nia w niej pła­skich obraz­ków, zdjęć itp. Nazwa od­no­si się do wy­glą­du, przy­po­mi­na­ją­ce­go po­zo­sta­łość po usu­nię­ciu ramy z obra­zu. An­ty­ra­ma usz­tyw­nia dzie­ło, chro­ni je przed zni­szcze­niem i na­da­je schlud­ny, este­tycz­ny wy­gląd. Umoż­li­wia rów­nież za­wie­sze­nie na ścia­nie.

Wikipedia


antyranking

ze­sta­wie­nie naj­gor­szych wy­ni­ków, cech lub ocen, sta­no­wią­ce od­wrot­ność tra­dy­cyj­ne­go ran­kin­gu


SJP.pl


antyrasistka

→ an­ty­ra­si­sta


SJP.pl

Patrz:

antyrasista

antyrasistowski

prze­ciw­ny ra­siz­mo­wi, zwal­cza­ją­cy ra­sizm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko ra­siz­mo­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dru­gim eta­pem po­li­ty­ki an­ty­ra­si­stow­skiej był okres po woj­nie do­mo­wej, zwany okre­sem Re­kon­struk­cji Po­łud­nia (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyrasizm m., antyrasista m., antyrasistka ż.

Wiktionary


antyrasizm

po­sta­wa lub po­gląd prze­ciw­sta­wia­ją­cy się ra­siz­mo­wi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ruch spo­łecz­ny, po­sta­wa lub po­gląd sprze­ci­wia­ją­cy się ra­siz­mo­wi

Wiktionary

Ar­ty­kuł ten zo­stał zgło­szo­ny do umie­szcze­nia na w ru­bry­ce „”. Pomóż nam go spraw­dzić:.

An­ty­ra­sizm – ruch spo­łecz­ny, po­sta­wa lub po­gląd sprze­ci­wia­ją­cy się ra­siz­mo­wi. Oz­na­cza ak­tyw­ne prze­ciw­sta­wia­nie się ra­siz­mo­wi oraz dzia­ła­nia zmie­rza­ją­ce do ogra­ni­cze­nia lub znie­sie­nia sy­ste­mów dy­skry­mi­na­cji i nie­rów­no­ści zwią­za­nych z rasą.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. antyrasista m., antyrasistka ż.

 przym. antyrasistowski

Wiktionary


antyrealistyczny

→ an­ty­re­a­lizm


SJP.pl

Patrz:

antyrealizm

antyrealizm

kie­ru­nek w li­te­ra­tu­rze i sztu­ce prze­ciw­sta­wia­ją­cy się re­a­liz­mo­wi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. po­gląd prze­ciw­staw­ny re­a­liz­mo­wi, tj. odrzu­ca­ją­cy ist­nie­nie obiek­tyw­nej rze­czy­wi­sto­ści

Wiktionary

An­ty­re­a­lizm – prze­ci­wień­stwo re­a­liz­mu epi­ste­mo­lo­gicz­ne­go. Prze­ko­na­nie, że świat zew­nętrz­ny nie­za­leż­ny od pod­mio­tu poz­na­ją­ce­go nie ist­nie­je, a przy­najm­niej jest zu­peł­nie inny niż pod­mio­to­wi poz­na­ją­ce­mu się wy­da­je.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­ty­re­a­lizm twier­dzi, że rze­czy­wi­stość za­le­ży od świa­do­mo­ści czło­wie­ka.

Wiktionary


antyrecesyjny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy re­ce­sji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. ekon. ma­ją­cy zlik­wi­do­wać albo zła­go­dzić skut­ki re­ce­sji

Wiktionary


antyrefleks

spe­cjal­na, cien­ka po­wło­ka na so­czew­kach (szkłach) oku­la­ro­wych, re­du­ku­ją­ca pow­sta­ją­ce na nich od­bla­ski i od­bi­cia; po­wło­ka an­ty­re­flek­syj­na


SJP.pl


antyrefleksowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy pow­sta­wa­niu re­flek­sów; an­ty­od­bla­sko­wy


SJP.pl


antyrefleksyjny

re­du­ku­ją­cy od­bla­ski, od­bi­cia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) an­ty­od­bla­sko­wy

Wiktionary


antyreformator

osoba ha­mu­ją­ca re­for­my, prze­ciw­nik re­form


SJP.pl


antyreformatorski

prze­ciw­ny wpro­wa­dze­niu re­form


SJP.pl


antyreformistyczny

sprze­ci­wia­ją­cy się wpro­wa­dza­niu re­form ustro­jo­wych, spo­łecz­nych i go­spo­dar­czych


SJP.pl


antyrekord

naj­gor­szy wynik


SJP.pl


antyreligia

to, co godzi w pod­sta­wo­we war­to­ści re­li­gij­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. to, co jest wro­gie re­li­gii

Wiktionary

An­ty­re­li­gia – "1." w re­li­gioz­naw­stwie: po­ję­cie bli­skoz­nacz­ne ter­mi­no­wi "pse­u­do­re­li­gia" – prze­dro­stek "anty-" (z gr. "prze­ciw") wska­zu­je wy­stę­po­wa­nie cech, które stoją w jaw­nej opo­zy­cji do re­li­gii, w za­sa­dzie wy­klu­cza­jąc speł­nia­nie jej kry­te­riów; "2." po­sta­wa spo­łecz­na po­le­ga­ją­ca na sprze­ci­wie wobec wszel­kiej re­li­gii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta nowa nauka an­ty­war­to­ści – an­ty­re­li­gia – pró­bu­je na­rzu­cić czło­wie­ko­wi nowe my­śle­nie, które kre­u­je nowy spo­sób życia i nową kul­tu­rę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. religia ż., antyreligijność ż.

 przym. antyreligijny

Wiktionary


antyreligijnie

→ an­ty­re­li­gij­ny


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) wy­ra­ża­jąc wro­gość wobec re­li­gii

Wiktionary

Patrz:

antyreligijny

Przykłady

 (1.1) Naj­bar­dziej an­ty­re­li­gij­nie za­re­a­go­wa­ły wła­dze w Phe­nia­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyreligijność ż.

 przym. antyreligijny

Wiktionary


antyreligijność

→ an­ty­re­li­gij­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­sta­wa, ide­o­lo­gia, po­li­ty­ka itp. wro­gie wzglę­dem re­li­gii

Wiktionary

Patrz:

antyreligijny

Przykłady

 (1.1) Se­ku­la­ry­za­cja i na­stro­je zin­sty­tu­cjo­na­li­zo­wa­nej an­ty­re­li­gij­no­ści w okre­sie Nie­miec­kiej Re­pu­bli­ki De­mo­kra­tycz­nej (NRD) spo­wo­do­wa­ły, że wschod­nia część kraju stała się jed­nym z naj­bar­dziej ate­i­stycz­nych re­gio­nów świa­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyreligijny

 rzecz. antyreligia ż.

 przysł. antyreligijnie

Wiktionary


antyreligijny

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko re­li­gii


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko re­li­gii, nie­chęt­ny wobec re­li­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uto­pij­na pio­sen­ka na­pi­sa­na przez Len­no­na jest an­ty­re­li­gij­na, an­ty­na­cjo­na­li­stycz­na, nie­kon­wen­cjo­nal­na i an­ty­ka­pi­ta­li­stycz­na, jed­nak zo­sta­ła za­ak­cep­to­wa­na z po­wo­du war­to­ści ar­ty­stycz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨrɛlʲiˈɟijnɨ, AS: ãntyrelʹiǵii ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyreligia ż., antyreligijność ż.

 przysł. antyreligijnie

Wiktionary


antyrepublikański

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw rzą­dom re­pu­bli­kań­skim, zwal­cza­ją­cy re­pu­bli­kę


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który się sprze­ci­wia po­li­tycz­ne­mu re­pu­bli­ka­niz­mo­wi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec re­pu­bli­ka­niz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyrepublikańskość ż.

Wiktionary


antyreumatyczny

sto­so­wa­ny prze­ciw re­u­ma­tyz­mo­wi, le­czą­cy re­u­ma­tyzm; prze­ci­wre­u­ma­tycz­ny, prze­ciw­gość­co­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zob. prze­ci­wre­u­ma­tycz­ny.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwreumatyczny

Wiktionary


antyrewolucyjny

prze­ciw­ny re­wo­lu­cji (np. dzia­ła­nia an­ty­re­wo­lu­cyj­ne, wiersz an­ty­re­wo­lu­cyj­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. wrogi re­wo­lu­cji; wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko re­wo­lu­cji

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kontrrewolucyjny, reakcyjny

Wiktionary


antyreżimowy

prze­ciw­ny re­żi­mo­wi, zwal­cza­ją­cy reżim (np. front an­ty­re­żi­mo­wy); an­ty­re­ży­mo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wrogi, nie­przy­jaz­ny rzą­do­wi (re­żi­mo­wi), wal­czą­cy prze­ciw rzą­do­wi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyreżymowy, antyrządowy, przeciwrządowy

Wiktionary


antyreżymowy

prze­ciw­ny re­ży­mo­wi, zwal­cza­ją­cy reżym (np. front an­ty­re­ży­mo­wy); an­ty­re­żi­mo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zob. an­ty­re­żi­mo­wy.

Wiktionary


antyrobotniczy

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko ro­bot­ni­kom


SJP.pl


antyrodzinność

za­cho­wa­nie an­ty­ro­dzin­ne


SJP.pl


antyrodzinny

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko ro­dzi­nie i jej in­te­re­som


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­mie­rzo­ny prze­ciw­ko ro­dzi­nie, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko in­te­re­som ro­dzi­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨrɔˈd͡ʑĩnːɨ, AS: ãntyroʒ́ĩ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyrodzinność

Wiktionary


antyrojalista

prze­ciw­nik ro­ja­liz­mu


SJP.pl


antyrojalistka

→ an­ty­ro­ja­li­sta


SJP.pl

Patrz:

antyrojalista

antyrojalistyczny

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się rzą­dom mo­nar­chicz­nym, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko ro­ja­li­stom i ro­ja­liz­mo­wi


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który się sprze­ci­wia ro­ja­liz­mo­wi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec ro­ja­liz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po wy­bo­rach stało się jasne, że na riks­da­gu na­stą­pi gwał­tow­ny atak na do­tych­cza­so­wy kurs po­li­tycz­ny rządu. Szlach­ta była zdo­mi­no­wa­na przez an­ty­ro­ja­li­stycz­nych pa­trio­tów (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyrojalistyczność ż.

Wiktionary


antyromantyczny

zwal­cza­ją­cy ro­man­tyzm, prze­ciw­sta­wia­ją­cy się ro­man­tyz­mo­wi


SJP.pl


antyromantyk

prze­ciw­nik ro­man­tyz­mu


SJP.pl


antyromski

prze­ciw­ny lub wrogi Romom, Cy­ga­nom


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Romom, Cy­ga­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­rom­skiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W so­bo­tę, w cza­sie Dni An­dry­cho­wa ma dojść do an­ty­rom­skiej ma­ni­fe­sta­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyromskość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) antycygański

Wiktionary


antyrost

hy­dra­zyd kwasu ma­le­i­no­we­go; re­gu­la­tor wzro­stu ro­ślin, sto­so­wa­ny w prze­cho­wal­nict­wie wa­rzyw i do ha­mo­wa­nia wzro­stu drzew


SJP.pl


antyrosyjski

prze­ciw­ny Rosji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­mie­rzo­ny prze­ciw­ko Rosji i Ro­sja­nom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Uwa­ża­my, że trze­ba skoń­czyć z szy­dze­niem z hi­sto­rii i do­cho­dze­niem w an­ty­ro­syj­skiej hi­ste­rii do braku sza­cun­ku dla pa­mię­ci tych, któ­rzy nie szczę­dzi­li życia dla wyz­wo­le­nia Eu­ro­py.”

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rosyjski mrz., antyrosyjskość ż.

 przym. antyrusiński, antyruski, rosyjski

Wiktionary


antyrosyjskość

→ an­ty­ro­syj­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co an­ty­ro­syj­skie; cecha tego, kto an­ty­ro­syj­ski

Wiktionary

Patrz:

antyrosyjski

Powiązane:

 przym. antyrosyjski, antyrusiński, antyruski

Wiktionary


antyrozwojowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy roz­wo­jo­wi


SJP.pl


antyrumuński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ru­mu­nii i Ru­mu­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ru­muń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyrumuńskość ż.

Wiktionary


antyrusiński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Rusi i Ru­si­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ru­siń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyrusińskość ż., antyruskość ż., antyrosyjskość ż.

 przym. antyruski, antyrosyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyruski

Wiktionary


antyruski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Rusi i Ru­si­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ru­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyruskość ż., antyrusińskość ż., antyrosyjskość ż.

 przym. antyrusiński, antyrosyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyrusiński

Wiktionary


antyrynkowy

ogra­ni­cza­ją­cy swo­bo­dę hand­lo­wą


SJP.pl


antyrząd

nowy rząd, bę­dą­cy w opo­zy­cji do daw­ne­go


SJP.pl


antyrządowiec

osoba ne­ga­tyw­nie na­sta­wio­na do rządu - na­czel­ne­go or­ga­nu wy­ko­naw­cze­go w pań­stwie


SJP.pl


antyrządowość

ne­ga­tyw­ne na­sta­wie­nie do rządu (rady mi­ni­strów)


SJP.pl


antyrządowy

na­sta­wio­ny ne­ga­tyw­nie do rządu, prze­ciw­ny rzą­do­wi; prze­ci­wrzą­do­wy, opo­zy­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko rzą­do­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Iz­ra­el zwró­cił się po­uf­nie do Sta­nów Zjed­no­czo­nych i kra­jów eu­ro­pej­skich o wspar­cie sta­bil­no­ści wła­dzy pre­zy­den­ta Hos­nie­go Mu­ba­ra­ka w Egip­cie, który zmaga się od ty­god­nia z falą an­ty­rzą­do­wych pro­te­stów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨʒɔ̃nˈdɔvɨ, AS: ãntyžõndovy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwrządowy

Wiktionary


antyrównościowy

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się rów­no­ści spo­łecz­nej


SJP.pl


antysalwadorski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Sal­wa­do­ro­wi i Sal­wa­dor­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­sal­wa­dor­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysalwadorskość ż.

Wiktionary


antysamoański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Samoa i Sa­mo­ań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­sa­mo­ań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysamoańskość ż.

Wiktionary


antysamochodowy

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko sa­mo­cho­dom


SJP.pl


antysamorządowy

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko sa­mo­rzą­dom i sa­mo­rząd­no­ści


SJP.pl


antysanitarny

niez­god­ny z prze­pi­sa­mi sa­ni­tar­ny­mi; nie­hi­gie­nicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) sprzecz­ny z wy­mo­ga­mi sa­ni­tar­ny­mi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niehigieniczny

Wiktionary


antysatelitarny

do­ty­czą­cy broni lub tech­no­lo­gii przez­na­czo­nej do ni­szcze­nia lub uniesz­kod­li­wia­nia sa­te­li­tów


SJP.pl


antysaudyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ara­bii Sa­u­dyj­skiej i Sa­u­dyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi dy­na­stii Sa­u­dów

 (1.3) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­sa­u­dyj­skiej (1.1-2)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysaudyjskość ż.

Wiktionary


antyseksualizm

ogół po­glą­dów sprze­ci­wia­ją­cych się sek­su­al­no­ści, za­spo­ka­ja­niu po­pę­du płcio­we­go


SJP.pl

An­ty­sek­su­a­lizm − ter­min od­no­szą­cy się do po­glą­dów sprze­ci­wia­ją­cych się sek­su­al­no­ści.

Wikipedia


antysemicki

ce­chu­ją­cy się nie­chę­cią, wro­go­ścią wobec Żydów, skie­ro­wa­ny prze­ciw na­ro­do­wi ży­dow­skie­mu; an­ty­ży­dow­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­mie­rzo­ny prze­ciw­ko Żydom, dy­skry­mi­nu­ją­cy Żydów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wznie­co­na przez par­tię po­mar­co­wa kam­pa­nia an­ty­se­mic­ka i an­ty­in­te­li­genc­ka po­bu­dzi­ła po­li­tycz­ną świa­do­mość in­te­li­gen­cji i stała się punk­tem od­nie­sie­nia jej po­li­tycz­nych po­glą­dów i pre­fe­ren­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨsɛ̃ˈmʲit͡sʲci, AS: ãntysẽmʹicʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysemityzm m., antysemita m., antysemitka ż.

 przysł. antysemicko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyżydowski, przeciwżydowski, antysyjonistyczny, żydożerczy

Wiktionary


antysemickość

→ an­ty­se­mic­ki


SJP.pl

Patrz:

antysemicki

antysemita

osoba wrogo na­sta­wio­na wobec na­ro­du ży­dow­skie­go; ju­de­o­scep­tyk, ju­de­o­fob, ju­do­fob


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba uprze­dzo­na do Żydów, ce­chu­ją­ca się nie­chę­cią bądź nie­na­wi­ścią do tego na­ro­du; osoba, którą ce­chu­je an­ty­se­mi­tyzm

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) An­ty­se­mi­ta­mi byli człon­ko­wie par­tii Adol­fa Hit­le­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨsɛ̃ˈmʲita, AS: ãntysẽmʹita

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysemityzm m.

:: fż. antysemitka ż.

 przym. antysemicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) judofob, żydożerca; eufem. judeosceptyk

Wiktionary


antysemitka

ko­bie­ta wrogo na­sta­wio­na wobec na­ro­du ży­dow­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta uprze­dzo­na do Żydów, ce­chu­ją­ca się nie­chę­cią bądź nie­na­wi­ścią do tego na­ro­du; ko­bie­ta, którą ce­chu­je an­ty­se­mi­tyzm

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ali­cja jest an­ty­se­mit­ką, za­wsze źle się wy­ra­ża o Ży­dach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitka, AS: ãntysẽmʹitka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysemityzm m.

:: fm. antysemita m.

 przym. antysemicki

Wiktionary


antysemityzm

nie­na­wiść, uprze­dze­nie i wro­gość wobec na­ro­du ży­dow­skie­go, zwią­za­ne z nie­to­le­ran­cją i ra­siz­mem; ju­de­o­scep­ty­cyzm, ju­do­fo­bia, ju­de­o­fo­bia, ży­do­fo­bia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­na­wiść, uprze­dze­nie i wro­gość wobec na­ro­du ży­dow­skie­go, zwią­za­na z nie­to­le­ran­cją i ra­siz­mem;

Wiktionary

An­ty­se­mi­tyzm – po­sta­wa nie­chę­ci, wro­go­ści wobec Żydów i osób po­cho­dze­nia ży­dow­skie­go wy­ni­ka­ją­ca z róż­ne­go ro­dza­ju uprze­dzeń; prze­śla­do­wa­nia i dy­skry­mi­na­cja Żydów jako grupy wyz­na­nio­wej, et­nicz­nej lub ra­so­wej oraz po­glą­dy uza­sad­nia­ją­ce takie dzia­ła­nia. Zwana także, jest prze­ci­wień­stwem fi­lo­se­mi­tyz­mu. Ek­stre­mal­ny an­ty­se­mi­tyzm gło­si­ła ide­o­lo­gia nie­miec­kie­go na­ziz­mu, do­pro­wa­dza­jąc do próby wy­ni­szcze­nia na­ro­du ży­dow­skie­go w oku­po­wa­nej Eu­ro­pie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zo­sta­ły w nią wy­mie­rzo­ne bru­tal­ne hej­ter­skie kam­pa­nie po tym, jak skry­ty­ko­wa­ła ros­ną­cą w Pol­sce kse­no­fo­bię, an­ty­se­mi­tyzm i na­cjo­na­li­stycz­ny zwrot na prawo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥, AS: ãntysẽmʹitysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysemita m., antysemitka ż.

 przym. antysemicki

 przysł. antysemicko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. żydożerstwo

Wiktionary


antysenegalski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Se­ne­ga­lo­wi i Se­ne­gal­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­se­ne­gal­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysenegalskość ż., Senegal mrz.

Wiktionary


antysensowny

an­ty­sen­sow­ny RNA - od­ci­nek RNA pow­sta­ły w wy­ni­ku wy­ko­rzy­sta­nia nici sen­sow­nej jako ma­try­cy w pro­ce­sie tran­skryp­cji


SJP.pl


antysepsja

rzad­ko: po­stę­po­wa­nie za­pew­nia­ją­ce wy­klu­cze­nie do­stę­pu drob­no­u­stro­jów cho­ro­bot­wór­czych do ja­kie­goś śro­do­wi­ska; an­ty­sep­ty­ka


SJP.pl


antyseptycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób an­ty­sep­tycz­ny; od­ka­ża­ją­co, bak­te­rio­bój­czo, an­ty­bak­te­ryj­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ole­jek ete­rycz­ny z drze­wa her­ba­cia­ne­go dzia­ła an­ty­sep­tycz­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨsɛpˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: ãntyseptyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyseptyczny

 rzecz. antyseptyk mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odkażająco, bakteriobójczo, antybakteryjnie

Wiktionary


antyseptyczność

→ an­ty­sep­tycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mi­kro­biol. zdol­ność prze­ciw­dzia­ła­nia roz­wo­jo­wi drob­no­u­stro­jów

Wiktionary

Patrz:

antyseptyczny

Powiązane:

 rzecz. antyseptyk mrz., antyseptyka ż.

 przym. antyseptyczny

Wiktionary


antyseptyczny

ni­szczą­cy drob­no­u­stro­je, za­po­bie­ga­ją­cy za­ka­że­niom; od­ka­ża­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. za­po­bie­ga­ją­cy roz­wo­jo­wi drob­no­u­stro­jów, bak­te­rii wy­wo­łu­ją­cych cho­ro­by

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed­mio­tem za­mó­wie­nia jest do­sta­wa […] leków, środ­ków de­zyn­fek­cyj­nych i an­ty­sep­tycz­nych […].

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨsɛpˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ãntyseptyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyseptyczność ż., antyseptyka ż., antyseptyk m.

 przysł. antyseptycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odkażający, dezynfekcyjny

Wiktionary


antyseptyk

śro­dek do ni­szcze­nia drob­no­u­stro­jów; de­zyn­fek­tyk, śro­dek de­zyn­fek­cyj­ny (od­ka­ża­ją­cy)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. śro­dek słu­żą­cy do ni­szcze­nia drob­no­u­stro­jów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈsɛptɨk, AS: ãntyseptyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyseptyka ż., antyseptyczność ż.

 przym. antyseptyczny

 przysł. antyseptycznie

Wiktionary


antyseptyka

w me­dy­cy­nie: po­stę­po­wa­nie ma­ją­ce na celu zni­szcze­nie drob­no­u­stro­jów na na­rzę­dziach chi­rur­gicz­nych, w sa­lach ope­ra­cyj­nych, w ra­nach itp. w celu uni­knię­cia za­ka­żeń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hig. mi­kro­biol. ze­spół czyn­no­ści ma­ją­cych na celu ni­szcze­nie lub ha­mo­wa­nie wzro­stu mi­kro­or­ga­niz­mów na ży­wych tkan­kach;

 (1.2) środ­ki słu­żą­ce do an­ty­sep­ty­ki (1.1)

Wiktionary

Nie mylić z: Asep­ty­ka.

An­ty­sep­ty­ka ( "anti" – prze­ciw "sep­sis" – gni­ciu, do­słow­nie: "za­po­bie­ga­nie gni­ciu") – po­stę­po­wa­nie od­ka­ża­ją­ce, ma­ją­ce na celu ni­szcze­nie drob­no­u­stro­jów na skó­rze, bło­nach ślu­zo­wych, w za­ka­żo­nych ra­nach.

W prze­ci­wień­stwie do de­zyn­fek­cji, an­ty­sep­ty­ka nie do­ty­czy od­ka­ża­nia przed­mio­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W prze­ci­wień­stwie do asep­ty­ki, an­ty­sep­ty­ka dzia­ła już na obec­ne drob­no­u­stro­je.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyseptyk mrz., antyseptyczność ż.

 przym. antyseptyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) antyseptyki

Wiktionary


antyserbski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ser­bii i Ser­bom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­serb­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyserbskość ż., serbski mrz.

 przym. serbski

Wiktionary


antyserum

su­ro­wi­ca ze swo­i­sty­mi prze­ciw­cia­ła­mi skie­ro­wa­ny­mi prze­ciw okre­ślo­ne­mu an­ty­ge­no­wi; su­ro­wi­ca od­por­no­ścio­wa


SJP.pl


antysingapurski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Sin­ga­pu­ro­wi i Sin­ga­pur­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­sin­ga­pur­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysingapurskość ż.

Wiktionary


antyskandynawski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Skan­dy­na­wii i Skan­dy­na­wom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­skan­dy­naw­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyskandynawskość ż.

Wiktionary


antysklerotyczny

za­po­bie­ga­ją­cy skle­ro­zie


SJP.pl


antysmogowy

zwią­za­ny z prze­ciw­dzia­ła­niem smo­go­wi; prze­ciws­mo­go­wy


SJP.pl


antysocjalistyczny

prze­ciw­ny so­cja­liz­mo­wi, zwal­cza­ją­cy so­cja­lizm


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi so­cja­liz­mo­wi i so­cja­li­stom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­so­cja­li­stycz­nej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W sze­re­gu przy­pad­kach uczest­ni­cy dzia­łal­no­ści an­ty­so­cja­li­stycz­nej uka­ra­ni zo­sta­li przez Ko­le­gia do Spraw Wy­kro­czeń.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysocjalistyczność ż.

Wiktionary


antysocjalizm

wro­gie na­sta­wie­nie do so­cja­liz­mu, zwal­cza­nie so­cja­liz­mu


SJP.pl

An­ty­so­cja­lizm – po­sta­wa, ide­o­lo­gia i nurt po­li­tycz­ny cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się wy­raź­nym sprze­ci­wem wobec so­cja­liz­mu, wro­go­ścią wobec jego za­ło­żeń te­o­re­tycz­nych oraz ak­tyw­nym zwal­cza­niem sy­ste­mów, par­tii i ru­chów so­cja­li­stycz­nych.

Wikipedia


antysocjalny

nie­przy­chyl­ny lu­dziom, spo­łe­czeń­stwu


SJP.pl


antysolidarnościowy

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko "So­li­dar­no­ści" (związ­ko­wi za­wo­do­we­mu i w la­tach 80. XX wieku sze­rzej: ru­cho­wi spo­łecz­ne­mu), zwal­cza­ją­cy "So­li­dar­ność" (np. an­ty­so­li­dar­no­ścio­we dzia­ła­nia rządu, an­ty­so­li­dar­no­ścio­wa po­sta­wa)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko So­li­dar­no­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨsɔlʲidarnɔɕˈt͡ɕɔvɨ, AS: ãntysolʹidarnośćovy

Wiktionary


antysowiecki

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi So­wie­tom albo Związ­ko­wi Ra­dziec­kie­mu

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­so­wiec­kiej (1.1)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwsowiecki, antyradziecki, przeciwradziecki

 (1.2) przeciwsowiecki, antyradziecki, przeciwradziecki

Wiktionary


antyspalinowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy wy­do­by­wa­niu się spa­lin


SJP.pl


antyspamowy

za­po­bie­ga­ją­cy spa­mo­wa­niu, lik­wi­du­ją­cy spam (np. filtr an­ty­spa­mo­wy)


SJP.pl


antyspast

stopa wier­szo­wa zło­żo­na z sy­la­by krót­kiej, dwóch dłu­gich i znowu krót­kiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. czte­ro­sy­la­bo­wa stopa me­trycz­na w po­ez­ji an­tycz­nej, w któ­rej układ ilo­cza­so­wy ma po­stać: krót­ka–długa–długa–krót­ka (˘ ¯ ¯ ˘)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stopa odwrotnie ściągnięta

Wiktionary


antyspastyczny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy spaz­mom, ła­go­dzą­cy spaz­my; prze­ciw­spa­stycz­ny, prze­ciw­kur­czo­wy, prze­ciw­skur­czo­wy


SJP.pl


antyspazmatyczny

dzia­ła­ją­cy ła­go­dzą­co na układ ner­wo­wy, prze­ciw­dzia­ła­ją­cy kur­czom, drgaw­kom, kon­wul­sjom


SJP.pl


antyspołeczność

→ an­ty­spo­łecz­ny


SJP.pl

Patrz:

antyspołeczny

antyspołeczny

sprzecz­ny z in­te­re­sa­mi spo­łe­czeń­stwa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wrogi spo­łe­czeń­stwu; dzia­ła­ją­cy na szko­dę spo­łe­czeń­stwa

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. antyspołecznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwspołeczny

Wiktionary


antystalinowski

wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko sta­li­niz­mo­wi


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) hist. polit. na­sta­wio­ny na walkę ze sta­li­niz­mem, zwal­cza­ją­cy sta­li­nizm

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tam przy­jął po­sta­wę an­ty­bol­sze­wic­ką i an­ty­sta­li­now­ską i za­de­kla­ro­wał Niem­com współ­pra­cę w walce ze wspól­nym wro­giem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. stalinowski

Wiktionary


antystarzeniowy

spo­wal­nia­ją­cy pro­ce­sy sta­rze­nia; prze­ciw­sta­rze­nio­wy


SJP.pl


antystat

urzą­dze­nie ne­u­tra­li­zu­ją­ce na­gro­ma­dzo­ny na ja­kiejś po­wierzch­ni ła­du­nek elek­trycz­ny


SJP.pl


antystatyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co an­ty­sta­tycz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antystatyczny

Wiktionary


antystatyczny

za­po­bie­ga­ją­cy elek­try­zo­wa­niu się cze­goś; an­ty­e­lek­tro­sta­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. zob. an­ty­e­lek­tro­sta­tycz­ny.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W warsz­ta­cie obo­wiąz­ko­we jest no­sze­nie obu­wia ochron­ne­go z an­ty­sta­tycz­ną po­desz­wą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antystatyczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyelektrostatyczny

Wiktionary


antystatyk

śro­dek lub ma­te­riał za­po­bie­ga­ją­cy gro­ma­dze­niu się ła­dun­ków elek­tro­sta­tycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sub­stan­cja zmniej­sza­ją­ca (lub cał­ko­wi­cie ne­u­tra­li­zu­ją­ca) na­gro­ma­dzo­ny na ja­kiejś po­wierzch­ni ła­du­nek elek­trycz­ny

Wiktionary

An­ty­sta­tyk – sub­stan­cja zmniej­sza­ją­ce lub cał­ko­wi­cie eli­mi­nu­ją­ce elek­try­zo­wa­nie się ciał nie­prze­wo­dzą­cych prądu elek­trycz­ne­go, szcze­gól­nie two­rzyw sztucz­nych. Sto­su­je się je jako do­dat­ki do ma­te­ria­łu oraz jako środ­ki na­no­szo­ne na po­wierzch­nię.

An­ty­sta­ty­ki zew­nętrz­ne sto­su­je się głów­nie w tek­sty­liach, na które mogą być na­no­szo­ne w trak­cie pro­duk­cji, pra­nia, kon­ser­wa­cji oraz użyt­ko­wa­nia.

Wikipedia


antystatyzacja

na­da­nie ma­te­ria­łom wła­ści­wo­ści an­ty­sta­tycz­nych


SJP.pl


antystatyzować

spra­wiać, aby jakiś ma­te­riał nie elek­try­zo­wał się


SJP.pl


antystenes

An­ty­ste­nes z Aten - fi­lo­zof grec­ki, twór­ca cy­niz­mu


SJP.pl

An­ty­ste­nes z Aten (gr. Ἀντισθένης Ἀθηναῖος "An­tist­he­nes At­he­na­ios", ur. ok. 445 p.n.e., zm. ok. 365 p.n.e.) – fi­lo­zof grec­ki, twór­ca cy­niz­mu. Jego naj­bar­dziej zna­nym ucz­niem był Dio­ge­nes z Sy­no­py.

Po­cząt­ko­wo był ucz­niem Gor­gia­sza i obra­cał się wśród so­fi­stów, lecz w póź­nym wieku do­łą­czył do ucz­niów So­kra­te­sa – na­le­żał do grupy tzw. so­kra­ty­ków mniej­szych.

Wikipedia


antystreptolizyna

(ASO) prze­ciw­cia­ło, które wyt­wa­rza się w or­ga­niz­mie po kon­tak­cie z tok­sy­ną pro­du­ko­wa­ną przez pa­cior­kow­ca


SJP.pl


antystresowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy stre­so­wi, ła­go­dzą­cy stres; prze­ciw­stre­so­wy, od­prę­ża­ją­cy, re­lak­so­wy, re­lak­su­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw stre­so­wi, uży­wa­ny przy le­cze­niu stre­su, za­po­bie­ga­ją­cy stre­so­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) na biur­ku koło lap­to­pa le­ża­ła an­ty­stre­so­wa pi­łecz­ka do ści­ska­nia.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwstresowy

Wiktionary


antystrofa

stro­fa kon­struk­cją od­po­wia­da­ją­ca stro­fie po­prze­dza­ją­cej ją


SJP.pl


antystroficzny

przy­miot­nik od: an­ty­stro­fa


SJP.pl


antystyl

spo­sób wy­ra­ża­nia myśli uni­ka­ją­cy wszel­kiej li­te­rac­ko­ści, nie­li­czą­cy się z re­gu­ła­mi i wzor­ca­mi sty­li­stycz­ny­mi, a nie­kie­dy z wy­ma­ga­nia­mi skład­ni i in­ter­punk­cji


SJP.pl


antysuazyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Suazi i Su­a­zyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­su­a­zyj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysuazyjskość ż.

Wiktionary


antysudański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Su­da­no­wi i Su­dań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­su­dań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysudańskość ż.

Wiktionary


antysurinamski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Su­ri­na­mo­wi i Su­ri­nam­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­su­ri­nam­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysurinamskość ż., Surinam mrz., Surinamczyk mos., Surinamka ż.

 przym. surinamski

Wiktionary


antysvalbardzki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Sval­bar­do­wi i Swal­bard­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­tys­val­bardz­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysvalbardzkość ż.

Wiktionary


antysyjonista

osoba wy­ra­ża­ją­ca sprze­ciw wobec ide­o­lo­gii i prak­ty­ki sy­jo­niz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. prze­ciw­nik sy­jo­niz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysyjonizm mrz.

:: fż. antysyjonistka ż.

 przym. antysyjonistyczny

Wiktionary


antysyjonistka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. prze­ciw­nicz­ka sy­jo­niz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysyjonizm mrz.

:: fm. antysyjonista mos.

 przym. antysyjonistyczny

Wiktionary


antysyjonistyczny

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko sy­jo­niz­mo­wi i sy­jo­ni­stom


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wrogi w sto­sun­ku do sy­jo­niz­mu; prze­ciw­ny za­ło­że­niom sy­jo­niz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­mu­ni­ści za­wsze gło­si­li, że chcą po­pra­wy sy­tu­a­cji spo­łecz­nej ludzi bied­nych, wy­su­wa­li hasła an­ty­ko­lo­nial­ne i an­ty­sy­jo­ni­stycz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãntysyi ̯o̊̃ńistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysyjonizm mrz., antysyjonista mos., antysyjonistka ż.

Wiktionary


antysyjonizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. ide­o­lo­gia oraz po­sta­wa po­li­tycz­na wy­ra­ża­ją­ca sprze­ciw wobec sy­jo­niz­mu;

Wiktionary

An­ty­sy­jo­nizm – po­sta­wa sprze­ci­wu wobec ide­o­lo­gii i prak­ty­ki sy­jo­niz­mu, czę­sto wy­ra­ża­ją­ca się w sprze­ci­wie wobec sa­me­go ist­nie­nia Pań­stwa Iz­ra­el.

Ten punkt wi­dze­nia cha­rak­te­ry­zu­je różne grupy o zróż­ni­co­wa­nych mo­ty­wach, za­rów­no śro­do­wi­ska le­wi­co­we (mark­si­ści, anar­chi­ści), po­je­dyn­cze or­ga­ni­za­cje ży­dow­skie i więk­szość or­ga­ni­za­cji pa­le­styń­skich, a także śro­do­wi­ska an­ty­se­mic­kie, grupy arab­skich na­cjo­na­li­stów i fun­da­men­ta­li­stów is­lam­skich.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. antysyjonista mos., antysyjonistka ż.

 przym. antysyjonistyczny

Wiktionary


antysylwester

syl­we­ster w at­mos­fe­rze ciszy i sku­pie­nia, or­ga­ni­zo­wa­ny zwy­kle przez śro­do­wi­ska za­kon­ne


SJP.pl


antysymetria

przeksz­tał­ce­nie to­wa­rzy­szą­ce przeksz­tał­ce­niu sy­me­trycz­ne­mu fi­gu­ry (np. zmie­nia­ją­ce znak plus na minus)


SJP.pl


antysymetryczny

→ an­ty­sy­me­tria


SJP.pl

Patrz:

antysymetria

antysyryjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Syrii i Sy­ryj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­sy­ryj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysyryjskość ż.

Wiktionary


antysystem

po­tocz­nie: ogół osób o po­glą­dach an­ty­sy­ste­mo­wych


SJP.pl


antysystemowiec

osoba wy­stę­pu­ją­ca prze­ciw pa­nu­ją­ce­mu sy­ste­mo­wi wła­dzy lub in­te­re­som pań­stwa; an­ty­pań­stwo­wiec


SJP.pl


antysystemowość

bycie prze­ciw­ko wio­dą­ce­mu sy­ste­mo­wi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co an­ty­sy­ste­mo­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antysystemowy

Wiktionary


antysystemowy

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się ja­kie­muś sy­ste­mo­wi, np. po­li­tycz­ne­mu


SJP.pl


antyszachowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) polit. prze­ciw­ny sza­cho­wi, zwal­cza­ją­cy sza­cha

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szach mos.

 wykrz. szach

Wiktionary


antyszambr

rzad­ko: nie­wiel­ki pokój przed salą lub sa­lo­nem; przed­po­kój


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. ro­dzaj for­mal­ne­go przed­po­ko­ju, po­cze­kal­ni, po­prze­dza­ją­ce­go re­pre­zen­ta­cyj­ne wnę­trze, salon

Wiktionary

An­ty­szambr, an­ty­szam­bra – są­sia­du­ją­ce z apar­ta­men­tem lub biu­rem po­mie­szcze­nie, w któ­rym osoby ubie­ga­ją­ce się, pro­szą­ce, czy sta­ra­ją­ce się o coś, ocze­ku­ją na po­słu­cha­nie u urzęd­ni­ka. Oz­na­cza rów­nież ro­dzaj for­mal­ne­go przed­po­ko­ju po­prze­dza­ją­ce­go ofi­cjal­ne wnę­trze.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. antyszambrowanie n.

 czas. antyszambrować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antykamera

Wiktionary


antyszambrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. żart. wy­cze­ki­wa­nie w przed­po­ko­jach lub w po­cze­kal­niach na po­słu­cha­nie u kogoś waż­ne­go lub wpły­wo­we­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyszambr m.

 czas. antyszambrować ndk.

Wiktionary


antyszambrować

prze­sta­rza­łe: długo wy­cze­ki­wać w przed­po­ko­jach, po­cze­kal­niach na au­dien­cję, po­słu­cha­nie, roz­mo­wę z oso­ba­mi usto­sun­ko­wa­ny­mi, wpły­wo­wy­mi


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. wy­cze­ki­wać w przed­po­ko­jach lub w po­cze­kal­niach na po­słu­cha­nie u kogoś waż­ne­go lub wpły­wo­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ma­ga­łem mu, jak mo­głem, wy­ko­nu­jąc całą pa­pier­ko­wą ro­bo­tę, jeż­dżąc na kon­tro­le i an­ty­szam­bru­jąc w prze­roz­ma­i­tych urzę­dach, które rosły jak grzy­by po de­szczu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨʃãmˈbrɔvat͡ɕ, AS: ãntyšãmbrovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyszambr m., antyszambrowanie n.

Wiktionary


antyszambrownik

prze­sta­rza­łe: osoba wy­cze­ku­ją­ca w przed­po­ko­jach w celu do­tar­cia do wpły­wo­wych osób


SJP.pl


antyszczekacz

urzą­dze­nie odu­cza­ją­ce psa czę­ste­go szcze­ka­nia przy po­mo­cy ul­tradź­wię­ków


SJP.pl


antyszczekowy

za­po­bie­ga­ją­cy szcze­ka­niu psa


SJP.pl


antyszczep

lek­ce­wa­żą­co: prze­ciw­nik szcze­pień; an­ty­szcze­pion­ko­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. po­gard. prze­ciw­nik szcze­pień ochron­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ja prze­sta­łem już łu­dzić się, że takim bar­dzo gor­li­wym an­ty­szcze­pom da się co­kol­wiek wy­tłu­ma­czyć – to zaz­wy­czaj lu­dzie albo mało in­te­li­gent­ni i na ba­kier z lo­gi­ką, albo czymś mocno sfru­stro­wa­ni, albo dzia­ła­ją­cy z in­nych dziw­nych po­bu­dek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyszczepionkowiec m., szczep mrz., szczepionka ż., szczepienie n., wyszczepienie n., zaszczepienie n., proszczepionkowiec m.

 czas. szczepić ndk., zaszczepić dk., wyszczepić dk.

 przym. antyszczepionkowy, szczepionkowy, proszczepionkowy, szczepowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyszczepionkowiec; pejor. proepidemik

Wiktionary


antyszczepionkowiec

po­tocz­nie: prze­ciw­nik szcze­pień; an­ty­szczep


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) za­go­rza­ły prze­ciw­nik szcze­pień ochron­nych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po szcze­pion­kach lu­dzie głu­pie­ją, można za­paść na au­tyzm, alz­he­i­me­ra, astmę, katar sien­ny – prze­ko­nu­ją an­ty­szcze­pion­kow­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyszczep mos., szczep mrz.

 przym. antyszczepionkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyszczep m., proepidemik m.

Wiktionary


antyszczepionkowy

sprze­ci­wia­ją­cy się szcze­pie­niom lub pod­wa­ża­ją­cy ich za­sad­ność i bez­pie­czeń­stwo


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko obo­wiąz­ko­wi szcze­pień

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ro­syj­skie trol­le kar­mią ruch an­ty­szcze­pion­ko­wy.

 (1.1) Czy to przy­pa­dek, zwy­kła ko­re­la­cja, że an­ty­szcze­pion­ko­we szury wie­rzą rów­nież w te­o­rie spi­sko­we na temat WTC?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyszczepionkowiec m., antyszczep mos., szczep mrz.

Wiktionary


antyszkocki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Szko­cji i Szko­tom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­tysz­koc­kiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ostat­nia zwrot­ka ma­ją­ca zde­cy­do­wa­ny wydź­więk an­tysz­koc­ki nie jest wy­ko­ny­wa­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkocki mrz., antyszkockość ż.

 przym. szkocki

Wiktionary


antyszlachecki

nie­chęt­ny lub wrogi szlach­cie


SJP.pl


antyszpiegowski

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko dzia­ła­niom szpie­gow­skim


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwal­cza­ją­cy szpie­gów, utrud­nia­ją­cy lub unie­moż­li­wia­ją­cy szpie­go­wa­nie

Wiktionary


antyszronowy

chro­nią­cy przed szro­nem


SJP.pl


antysztuka

sztu­ka po­zba­wio­na ty­po­wych cech tra­dy­cyj­nie jej przy­pi­sy­wa­nych, po­zba­wio­na kla­sycz­nych wa­lo­rów ar­ty­stycz­nych


SJP.pl


antyszwajcarski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Szwaj­ca­rii i Szwaj­ca­rom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­tysz­waj­car­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szwajcar mos., antyszwajcarskość ż.

 przym. szwajcarski

Wiktionary


antyszwedzki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Szwe­cji i Szwe­dom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­tysz­wedz­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyszwedzkość ż.

Wiktionary


antysłowacki

nie­chęt­ny lub wrogi Sło­wa­cji


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Sło­wa­cji i Sło­wa­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­sło­wac­kiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opo­zy­cyj­ni po­li­ty­cy tłu­ma­czą, że Me­cziar już stra­szy wy­bor­ców Wę­gra­mi i bę­dzie opo­wia­dał hi­sto­rie o taj­nych umo­wach „an­ty­sło­wac­kiej” opo­zy­cji z Wę­gra­mi.

 (1.2) Po­dob­nie jak w ub. ty­god­niu de­mon­stra­cja miała wy­raź­nie an­ty­sło­wac­ki cha­rak­ter.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysłowackość ż.

Wiktionary


antysłoweński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Sło­we­nii i Sło­weń­com

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­sło­weń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysłoweńskość ż., słoweński mrz.

 przym. słoweński

Wiktionary


antysłowiański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi sło­wiań­szczyź­nie i Sło­wia­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­sło­wiań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antysłowiańskość ż.

Wiktionary


antytadżycki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ta­dży­ki­sta­no­wi i Ta­dży­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ta­dżyc­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytadżyckość ż.

 przym. tadżykistański

Wiktionary


antytajlandzki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Taj­lan­dii i Tajom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­taj­landz­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytajlandzkość ż., antytajskość ż.

 przym. antytajski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antytajski

Wiktionary


antytajski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Taj­lan­dii i Tajom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­taj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytajskość ż., antytajlandzkość ż.

 przym. antytajlandzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antytajlandzki

Wiktionary


antytajwański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Taj­wa­no­wi i Taj­wań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­taj­wań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytajwańskość ż.

Wiktionary


antytalent

brak uzdol­nie­nia w ja­kimś kie­run­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cał­ko­wi­ty lub nie­mal zu­peł­ny brak zdol­no­ści w ja­kiejś dzie­dzi­nie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba z bra­kiem ta­len­tu w ja­kimś kie­run­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój an­ty­ta­lent do śpie­wu jest już le­gen­dar­ny.

 (2.1) Paweł to an­ty­ta­lent spor­to­wy — za­wsze ostat­ni na mecie.

Wiktionary


antytanzański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Tan­za­nii i Tan­zań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­tan­zań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytanzańskość ż.

Wiktionary


antytaon

an­ty­cząst­ka, prze­ci­wień­stwo taonu


SJP.pl

An­ty­ta­on ("T+") – an­ty­cząst­ka, prze­ci­wień­stwo cząst­ki Taon. Na­le­ży do lep­to­nów.

Wikipedia


antyteatr

sztu­ka te­a­tral­na zry­wa­ją­ca z tra­dy­cyj­ny­mi kon­wen­cja­mi za­rów­no w za­kre­sie twór­czo­ści dra­ma­tycz­nej, jak i in­sce­ni­za­cji


SJP.pl


antytechniczny

nie­chęt­ny do ko­rzy­sta­nia z naj­no­wszych osią­gnięć tech­ni­ki


SJP.pl


antyteista

osoba wrogo na­sta­wio­na do re­li­gii te­i­stycz­nych, opo­wia­da­ją­ca się prze­ciw­ko te­iz­mo­wi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która sprze­ci­wia się wie­rze w Boga lub bogów; w szer­szym zna­cze­niu: także. osoba prze­ja­wia­ją­ca po­sta­wę prze­ciw­ną wobec re­li­gii te­i­stycz­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie je­stem jed­nak an­ty­te­i­stą – dla­te­go że dla czło­wie­ka oszo­ło­mio­ne­go ta­jem­ni­cą ist­nie­nia każde roz­wią­za­nie jest moż­li­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyteizm m.

:: fż. antyteistka ż.

 przym. antyteistyczny

 przysł. antyteistycznie

Wiktionary


antyteistka

ko­bie­ta wrogo na­sta­wio­na do re­li­gii te­i­stycz­nych, opo­wia­da­ją­ca się prze­ciw­ko te­iz­mo­wi


SJP.pl


antyteistyczny

→ an­ty­te­izm


SJP.pl

Patrz:

antyteizm

antyteizm

wro­gie na­sta­wie­nie do re­li­gii te­i­stycz­nych, opo­wia­da­nie się prze­ciw­ko te­iz­mo­wi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ak­tyw­na po­zy­cja prze­ciw­ko te­iz­mo­wi, nie­chęć lub walka prze­ciw­ko re­li­giom te­i­stycz­nym;

Wiktionary

An­ty­te­izm – po­sta­wa po­le­ga­ją­ca na ne­ga­tyw­nym na­sta­wie­niu wobec in­sty­tu­cjo­nal­nych re­li­gii te­i­stycz­nych; w wą­skim zna­cze­niu, ne­ga­tyw­ne na­sta­wie­nie wobec wiary w boga lub bogów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uży­wa­ny za­rów­no po­tocz­nie, jak i przez osoby du­cho­we ter­min «ate­izm» jest ro­zu­mia­ny wła­ści­wie jako an­ty­te­izm; tak też jest przed­sta­wia­ny. Nie­kie­dy odróż­nia się ate­izm umiar­ko­wa­ny od ate­iz­mu ra­dy­kal­ne­go bądź «wo­ju­ją­ce­go».

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨˈtɛjism̥, AS: ãntytei ̯ism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyteista m., antyteistka ż.

 przym. antyteistyczny

Wiktionary


antyterrorka

po­tocz­nie: po­li­cyj­na jed­nost­ka an­ty­ter­ro­ry­stycz­na


SJP.pl


antyterrorysta

funk­cjo­na­riusz jed­no­stek wy­spe­cja­li­zo­wa­nych w walce z ter­ro­ry­sta­mi i uz­bro­jo­ny­mi gang­ste­ra­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) krym. osoba spe­cjal­nie wysz­ko­lo­na i wy­po­sa­żo­na do zwal­cza­nia ter­ro­ryz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antyterrorystyczny

Wiktionary


antyterrorystka

→ an­ty­ter­ro­ry­sta


SJP.pl

Patrz:

antyterrorysta

antyterrorystyczny

na­sta­wio­ny na zwal­cza­nie ter­ro­ryz­mu, zwią­za­ny ze zwal­cza­niem ter­ro­ry­stów (np. od­dział an­ty­ter­ro­ry­stycz­ny, akcja an­ty­ter­ro­ry­stycz­na)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwal­cza­ją­cy ter­ro­ryzm, pro­wa­dzą­cy walkę z ter­ro­ry­sta­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­za­jutrz nad ranem spe­cjal­na grupa an­ty­ter­ro­ry­stycz­na z Kra­ko­wa aresz­to­wa­ła w Sza­fla­rach Marka B. Miał przy sobie zna­czo­ne ban­kno­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨtɛrːɔrɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãntyte•rorystyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyterrorysta mos., antyterroryzm mrz.

Wiktionary


antyterroryzm

dzia­ła­nia ma­ją­ce na celu za­po­bie­gnię­cie wy­stą­pie­nia za­ma­chu ter­ro­ry­stycz­ne­go i mi­ni­ma­li­za­cję jego skut­ków


SJP.pl

An­ty­ter­ro­ryzm (kontr­ter­ro­ryzm) – ca­łoksz­tałt dzia­łań wy­mie­rzo­nych w zwal­cza­nie i za­po­bie­ga­nie aktom ter­ro­ry­stycz­nym.

Dzia­ła­nia an­ty­ter­ro­ry­stycz­ne mają cha­rak­ter ochron­ny, ma­ją­cy na celu naj­czę­ściej zmniej­sze­nie praw­do­po­do­bień­stwa za­ist­nie­nia ewen­tu­al­ne­go za­ma­chu ter­ro­ry­stycz­ne­go oraz mi­ni­ma­li­za­cję jego skut­ków.

Wikipedia


antytetyczność

→ an­ty­te­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

antytetyczny

antytetyczny

tyle co: prze­ciw­staw­ny (np. an­ty­te­tycz­ne zda­nia, an­ty­te­tycz­ne ele­men­ty dzie­ła sztu­ki)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) prze­ciw­staw­nie różny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨtɛˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ãntytetyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyteza ż., antytetyczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. sprzeczny.

Wiktionary


antyteza

1. twier­dze­nie prze­ciw­ne do tezy,
2. kon­trast, prze­ci­wień­stwo,
3. w li­te­ra­tu­rze za­bieg sty­li­stycz­ny, po­le­ga­ją­cy na ze­sta­wie­niu dwóch prze­ciw­nych zna­cze­nio­wo seg­men­tów wy­po­wie­dzi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) twier­dze­nie sprzecz­ne do in­ne­go sądu; coś prze­ciw­ne­go

 (1.2) filoz. wg Kanta jeden z dwóch sprzecz­nych, rów­no­rzęd­nych sądów od­no­szą­cych się do tego sa­me­go me­ta­fi­zycz­ne­go za­gad­nie­nia

 (1.3) filoz. wg Hegla dru­gie sta­dium dia­lek­tycz­ne­go roz­wo­ju rze­czy­wi­sto­ści przez tria­dy

 (1.4) liter. śro­dek sty­li­stycz­ny po­le­ga­ją­cy na ze­sta­wie­niu obok sie­bie w ut­wo­rze dwóch prze­ciw­staw­nych zna­cze­nio­wo wy­ra­żeń w jedną ca­łość tre­ścio­wą, celem wy­wo­ła­nia sil­niej­szej ek­spre­sji

Wiktionary

An­ty­te­za (gr. ἀντίθεσις "antíthesis" – „prze­ciw­sta­wie­nie”, inna nazwa: "con­tra­po­si­tum") – fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na ze­sta­wie­niu dwóch ele­men­tów zna­cze­nio­wo prze­ciw­staw­nych w jedną ca­łość tre­ścio­wą dla uzy­ska­nia wyż­szej ek­spre­sji (np. „jest czas ro­dze­nia i czas umie­ra­nia”). Czę­sto my­lo­na z ok­sy­mo­ro­nem.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. antytetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kontrast, przeciwieństwo

Wiktionary


antytimorski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ti­mo­ro­wi i Ti­mor­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ti­mor­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytimorskość ż.

 przym. timorski

Wiktionary


antytogijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Togo i To­gij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­to­gij­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytogijskość ż.

Wiktionary


antytokelauański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi To­ke­lau i To­ke­la­u­ań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­to­ke­la­u­ań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytokelauańskość ż.

Wiktionary


antytoksyczny

ne­u­tra­li­zu­ją­cy dzia­ła­nie tok­syn; prze­ciw­ja­do­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bio­chem. med. wet. ne­u­tra­li­zu­ją­cy bio­lo­gicz­ną ak­tyw­ność tok­syn cho­ro­bot­wór­czych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨtɔˈksɨt͡ʃnɨ, AS: ãntytoksyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytoksyna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwjadowy

Wiktionary


antytoksykacja

ne­u­tra­li­zo­wa­nie dzia­ła­nia tok­syn; od­tru­wa­nie, de­tok­sy­ka­cja


SJP.pl


antytoksyna

sub­stan­cja ne­u­tra­li­zu­ją­ca dzia­ła­nie tok­syn, wyt­wa­rza­na w or­ga­niz­mie po wpły­wem an­ty­ge­nów; prze­ciw­jad


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. med. bio­lo­gicz­na sub­stan­cja, zaz­wy­czaj prze­ciw­cia­ło, która ne­u­tra­li­zu­je dzia­ła­nie tok­syn

Wiktionary

Nie mylić z: su­ro­wi­ca krwi.

An­ty­tok­sy­na (pot. "su­ro­wi­ca") – pre­pa­rat lecz­ni­czy za­wie­ra­ją­cy swo­i­ste prze­ciw­cia­ła skie­ro­wa­ne prze­ciw­ko eg­zo­tok­sy­nom wyt­wa­rza­nym przez niek­tó­re drob­no­u­stro­je (np. la­secz­kę tężca czy ma­czu­gow­ca bło­ni­cy) lub za­war­tym w ja­dach węży.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Su­ro­wi­ca za­wie­ra­ją­ca an­ty­tok­sy­ny może ura­to­wać życie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antytoksyczny

Wiktionary


antytotalitarny

wrogo na­sta­wio­ny do to­ta­li­ta­ryz­mu, zwal­cza­ją­cy to­ta­li­ta­ryzm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) na­sta­wio­ny na walkę z to­ta­li­ta­ryz­mem, po­tę­pia­ją­cy to­ta­li­ta­ryzm

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ofi­cjal­nej re­to­ry­ce to krze­wie­nie de­mo­kra­cji i wspar­cie ten­den­cji an­ty­to­ta­li­tar­nych, zaś w sen­sie prag­ma­tycz­nym — two­rze­nie „kor­do­nu izo­lu­ją­ce­go” od Rosji.

 (1.1) W okre­sie przed­wo­jen­nym i w cza­sie wojny dzia­ła prze­ciw­ko na­ziz­mo­wi, pi­sząc książ­ki an­ty­to­ta­li­tar­ne i wspie­ra­jąc nor­we­ski ruch oporu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨtɔtalʲiˈtarnɨ, AS: ãntytotalʹitarny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytotalitaryzm m.

Wiktionary


antytotalitaryzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. po­glą­dy i po­sta­wa prze­ciw­na to­ta­li­ta­ryz­mo­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antytotalitarny

Wiktionary


antytradycjonalista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. prze­ciw­nik tra­dy­cji, osoba sprze­ci­wia­ją­ca się tra­dy­cjo­na­liz­mo­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ró­że­wicz ucho­dzi za an­ty­tra­dy­cjo­na­li­stę, bu­rzy­cie­la wzo­rów i obo­wią­zu­ją­cych norm. I tak, i nie. Nie ogła­sza on rocz­ni­co­wych czy nawet au­ten­tycz­nych po­chwał tra­dy­cji, to jasne.

 (1.1) Nash okre­śla owo zja­wi­sko jako pe­wien ro­dzaj kul­tu­ro­wej wojny po­mię­dzy tymi, któ­rzy są re­li­gij­ni i wyz­na­ją tra­dy­cyj­ne war­to­ści oraz nie­wie­rzą­cy­mi, któ­rzy są an­ty­tra­dy­cjo­na­li­sta­mi i zwo­len­ni­ka­mi świa­to­po­glą­du w duchu mo­der­ni­stycz­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytradycjonalizm mrz.

:: fż. antytradycjonalistka ż.

 przym. antytradycjonalistyczny

 przysł. antytradycjonalistycznie

Wiktionary


antytradycjonalistka

→ an­ty­tra­dy­cjo­na­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. prze­ciw­nicz­ka tra­dy­cji, ko­bie­ta sprze­ci­wia­ją­ca się tra­dy­cjo­na­liz­mo­wi

Wiktionary

Patrz:

antytradycjonalista

Powiązane:

 rzecz. antytradycjonalizm mrz.

:: fm. antytradycjonalista mos.

 przym. antytradycjonalistyczny

 przysł. antytradycjonalistycznie

Wiktionary


antytradycjonalistyczny

→ an­ty­tra­dy­cjo­na­lizm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. prze­ciw­ny tra­dy­cjo­na­liz­mo­wi

Wiktionary

Patrz:

antytradycjonalizm

Powiązane:

 rzecz. antytradycjonalizm mrz., antytradycjonalista mos., antytradycjonalistka ż.

 przysł. antytradycjonalistycznie

Wiktionary


antytradycjonalizm

po­sta­wa prze­ciw­na tra­dy­cjo­na­liz­mo­wi, prze­ciw­sta­wia­nie się tra­dy­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. po­sta­wa prze­ciw­na tra­dy­cjo­na­liz­mo­wi, sprze­ciw wobec tra­dy­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obok bo­wiem no­wa­tor­stwa (okre­śla­ne­go też mia­nem pio­nier­stwa) po­ja­wia się w funk­cji cha­rak­te­ry­zo­wa­nia awan­gar­dy an­ty­tra­dy­cjo­na­lizm, to jest po­sta­wa dy­stan­so­wa­nia się wobec do­tych­cza­so­wej sztu­ki i za­sta­nej rze­czy­wi­sto­ści (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytradycjonalista m., antytradycjonalistka ż.

 przym. antytradycjonalistyczny

 przysł. antytradycjonalistycznie

Wiktionary


antytrenerski

skie­ro­wa­ny, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko tre­ne­ro­wi


SJP.pl


antytrombina

biał­ko oso­cza za­po­bie­ga­ją­ce zle­pia­niu się krwi i two­rze­niu nie­bez­piecz­nych dla życia za­krze­pów


SJP.pl

An­ty­trom­bi­na, an­ty­trom­bi­na III (ATIII) – głów­ny in­hi­bi­tor trom­bi­ny, czyn­ni­ka Xa oraz czyn­ni­ka IXa, wy­stę­pu­ją­cy na­tu­ral­nie w oso­czu krwi. Wspól­nie z he­pa­ry­ną (która wzmac­nia jego dzia­ła­nie) od­po­wia­da za ha­mo­wa­nie krzep­nię­cia krwi (po­przez unie­moż­li­wie­nie przeksz­tał­ca­nia fi­bry­no­ge­nu w fi­bry­nę). Jego nie­do­bór bywa przy­czy­ną za­krze­pi­cy wew­nątrz­na­czy­nio­wej.

Wikipedia


antytrumpowski

prze­ciw­ny Do­nal­do­wi Trum­po­wi, jego po­li­ty­ce lub po­glą­dom


SJP.pl


antytrynidadzki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Try­ni­da­do­wi i To­ba­go i Try­ni­dad­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­try­ni­dadz­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytrynidadzkość ż.

Wiktionary


antytrynitariusz

osoba odrzu­ca­ją­ca dog­mat Trój­cy Świę­tej, zwo­len­nik an­ty­try­ni­ta­ryz­mu; an­ty­try­ni­tarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wyz­naw­ca an­ty­try­ni­ta­ryz­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨtrɨ̃ɲiˈtarʲjuʃ, AS: ãntytrỹńitarʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytrynitaryzm

 przym. antytrynitarski, antytrynitarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antytrynitarz

Wiktionary


antytrynitarka

→ an­ty­try­ni­tarz


SJP.pl

Patrz:

antytrynitarz

antytrynitarny

prze­ciw­ny dog­ma­to­wi Trój­cy Świę­tej


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) teol. taki, któ­re­go ce­chu­je an­ty­try­ni­ta­ryzm

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z an­ty­try­ni­ta­ryz­mem, do­ty­czą­cy an­ty­try­ni­ta­ryz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 1553 r. Ser­vet opu­bli­ko­wał ano­ni­mo­wo trak­tat an­ty­try­ni­tar­ny (…)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antytrynitarski, trynitarny

 rzecz. antytrynitaryzm mrz., antytrynitariusz mos., antytrynitarz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1, 2.1) war. antytrynitarski

Wiktionary


antytrynitarski

→ an­ty­try­ni­ta­ryzm, → an­ty­try­ni­tarz


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. zwią­za­ny z an­ty­try­ni­ta­rza­mi, an­ty­try­ni­ta­ryz­mem lub odrzu­ce­niem dog­ma­tu o Trój­cy Świę­tej

Wiktionary

Patrz:

antytrynitaryzm, → antytrynitarz

Powiązane:

 rzecz. antytrynitariusz mos., antytrynitarz mos., antytrynitaryzm mrz.

 przym. antytrynitarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. antytrynitarny

Wiktionary


antytrynitaryzm

dok­try­na re­li­gij­na odrzu­ca­ją­ca dog­mat Trój­cy Świę­tej, po­le­ga­ją­ca naj­czę­ściej na uz­na­wa­niu Ducha Świę­te­go za część Boga Ojca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) teol. dok­try­na odrzu­ca­ją­ca ist­nie­nie Trój­cy Świę­tej

Wiktionary

An­ty­try­ni­ta­ryzm (gr. "anty" + tri­ni­tas – prze­ciw Trój­cy) – nurt dok­try­nal­ny wy­stę­pu­ją­cy w wielu róż­nych wyz­na­niach chrze­ści­jań­skich, nie­uz­na­ją­cy dok­try­ny o Trój­cy Świę­tej i nie­uz­na­ją­cy bo­sko­ści Je­zu­sa Chry­stu­sa. Za­po­cząt­ko­wa­ny zo­stał w I wieku n.e. Głów­nym za­ło­że­niem an­ty­try­ni­ta­ryz­mu jest wiara w Boga w jed­nej oso­bie w po­sta­ci, w ja­kiej ich zda­niem wy­stę­po­wał u pier­wszych chrze­ści­jan, a wcze­śniej w ju­da­iz­mie. W tym za­kre­sie wy­stę­pu­ją róż­ni­ce z wyz­naw­ca­mi dog­ma­tu o Trój­cy Świę­tej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­tom­ko­wie księ­cia skła­nia­li się ku an­ty­try­ni­ta­ryz­mo­wi, przez co wesz­li w kon­flikt z te­o­lo­ga­mi z dworu kar­dy­nal­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytrynitarz mos., antytrynitariusz mos.

 przym. antytrynitarski, antytrynitarny

Wiktionary


antytrynitarz

osoba odrzu­ca­ją­ca dog­mat Trój­cy Świę­tej, zwo­len­nik an­ty­try­ni­ta­ryz­mu; an­ty­try­ni­ta­riusz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wyz­naw­ca an­ty­try­ni­ta­ryz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opła­ci­ła się Rze­czy­po­spo­li­tej to­le­ran­cja oka­zy­wa­na przed­sta­wi­cie­lom mniej­szo­ści re­li­gij­nych, naj­bar­dziej skraj­nych sekt wyz­na­nio­wych, ta­kich jak ana­bap­ty­ści nie­miec­cy i ho­len­der­scy (me­no­ni­ci) czy an­ty­try­ni­ta­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨtrɨ̃ˈɲitaʃ, AS: ãntytrỹńitaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytrynitaryzm mrz.

 przym. antytrynitarski, antytrynitarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antytrynitariusz

Wiktionary


antytrynitarze

osoba odrzu­ca­ją­ca dog­mat Trój­cy Świę­tej, zwo­len­nik an­ty­try­ni­ta­ryz­mu; an­ty­try­ni­ta­riusz


SJP.pl


antytrypsyna

in­hi­bi­tor oso­cza


SJP.pl


antytunezyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Tu­nez­ji i Tu­ne­zyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­tu­ne­zyj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytunezyjskość ż.

Wiktionary


antyturecki

nie­chęt­ny lub wrogi Tur­cji, Tur­kom


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Tur­cji i Tur­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­tu­rec­kiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) An­ty­tu­rec­ka wy­pra­wa Zyg­mun­ta Luk­sem­bur­czy­ka w 1396 r. za­koń­czy­ła się sro­mot­ną klę­ską.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turecki mrz., panturkizm mrz., antytureckość ż.

 przym. turecki

Wiktionary


antyturkmeński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Turk­me­nii i Turk­me­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­turk­meń­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyturkmeńskość ż.

 przym. turkmenistański

Wiktionary


antytybetański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ty­be­to­wi i Ty­be­tań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ty­be­tań­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antytybetańskość ż.

Wiktionary


antytytoniowy

zwal­cza­ją­cy nałóg pa­le­nia ty­to­niu; prze­ciw­ty­to­nio­wy, an­ty­ni­ko­ty­no­wy, prze­ciw­ni­ko­ty­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwal­cza­ją­cy pa­le­nie ty­to­niu, przez­na­czo­ny do walki z na­ło­giem ty­to­nio­wym

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwtytoniowy, antynikotynowy, przeciwnikotynowy

Wiktionary


antyuchodźczy

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko uchodź­com


SJP.pl


antyuczuleniowy

za­po­bie­ga­ją­cy uczu­le­niu, le­czą­cy uczu­le­nie; prze­ci­wu­czu­le­nio­wy, prze­ci­wa­ler­gicz­ny, an­ty­a­ler­gicz­ny


SJP.pl


antyugandyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ugan­dzie i Ugan­dyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­u­gan­dyj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyugandyjskość ż., Uganda ż.

Wiktionary


antyukraiński

nie­chęt­ny, wrogi Ukra­i­nie, Ukra­iń­com


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ukra­i­nie i Ukra­iń­com

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­u­kra­iń­skiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rów­nie do­brze można by pa­pie­ża oskar­żyć, że jest an­ty­ro­syj­ski czy an­ty­u­kra­iń­ski albo an­ty­a­me­ry­kań­ski czy an­ty­ka­na­dyj­ski. Czego się nie robi, by po­gnę­bić pa­pie­ża „le­wa­ka”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ukrainizacja ż., antyukraińskość ż.

 przym. ukrainny

Wiktionary


antyukraińskość

→ an­ty­u­kra­iń­ski


SJP.pl

Patrz:

antyukraiński

antyunijność

→ an­ty­u­nij­ny


SJP.pl

Patrz:

antyunijny

antyunijny

wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko Unii Eu­ro­pej­skiej, sprzecz­ny z in­te­re­sem Unii Eu­ro­pej­skiej; an­ty­e­u­ro­pej­ski


SJP.pl


antyurbanistka

→ an­ty­ur­ba­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

antyurbanista

antyurugwajski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Urug­wa­jo­wi i Urug­waj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­u­rug­waj­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyurugwajskość ż.

Wiktionary


antyustrojowy

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się pa­nu­ją­ce­mu ustro­jo­wi po­li­tycz­ne­mu


SJP.pl


antyutleniacz

sub­stan­cja ha­mu­ją­ca ut­le­nia­nie, do­da­wa­na do roz­ma­i­tych wy­ro­bów, np. w celu prze­dłu­że­nia ich przy­dat­no­ści do spo­ży­cia; prze­ci­wut­le­niacz, an­ty­ok­sy­dant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. prze­ci­wut­le­niacz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨwuˈtlɛ̃ɲat͡ʃ, AS: ãntyu̯utlẽńač

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyoksydant

Wiktionary


antyutleniający

za­po­bie­ga­ją­cy ut­le­nia­niu związ­ków che­micz­nych; prze­ci­wut­le­nia­ją­cy


SJP.pl


antyutopia

uto­pia ne­ga­tyw­na, uka­zu­ją­ca, zaz­wy­czaj w for­mie po­wie­ścio­wej, spo­łe­czeń­stwo przysz­ło­ści, nad któ­rym rządy spra­wu­je dyk­ta­tor­ska wła­dza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wizja spo­łe­czeń­stwa albo przysz­ło­ści prze­ciw­na do uto­pii, to jest czar­na, pe­sy­mi­stycz­na, przed­sta­wia­ją­ca czę­sto także re­gres ludz­ko­ści

 (1.2) utwór fa­bu­lar­ny przed­sta­wia­ją­cy an­ty­u­to­pię (1.1)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dystopia

 (1.2) dystopia

Wiktionary


antyutopijny

→ an­ty­u­to­pia; dy­sto­pij­ny, dy­sto­picz­ny


SJP.pl


antyuzbecki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Uzbe­ki­sta­no­wi i Uzbe­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­u­zbec­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyuzbeckość ż.

Wiktionary


antyvanuacki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Va­nu­a­tu

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­va­nu­ac­kiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyvanuackość ż.

Wiktionary


antywalijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Walii i Wa­lij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­wa­lij­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antywalijskość ż.

Wiktionary


antywartość

1. w fi­lo­zo­fii: war­tość prze­ciw­staw­na wobec danej war­to­ści;
2. prze­no­śnie: coś myl­nie brane za war­tość, war­tość po­zor­na


SJP.pl

An­ty­war­tość – prze­ci­wień­stwo war­to­ści: suma win lub krzywd wy­ni­ka­ją­cych z czy­jejś de­cyz­ji, po­stę­po­wa­nia lub cechy cha­rak­te­ru.

Wikipedia


antywatykański

nie­chęt­ny lub wrogi Wa­ty­ka­no­wi


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Wa­ty­ka­no­wi i Wa­ty­kań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­wa­ty­kań­skiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szko­cja za­wsze była bar­dzo an­ty­wa­ty­kań­ska i nadal taka po­zo­sta­je.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antywatykańskość ż.

Wiktionary


antywenezuelski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi We­ne­zu­e­li i We­ne­zu­el­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­we­ne­zu­el­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antywenezuelskość ż.

Wiktionary


antywermina

śro­dek prze­ciw­pa­so­żyt­ni­czy; adi­pi­nian pi­pe­ra­zy­ny


SJP.pl


antywestern

[czy­taj: an­ty­łe­stern] ga­tu­nek filmu fa­bu­lar­ne­go, od­mia­na we­ster­nu odrzu­ca­ją­ca tra­dy­cyj­ne sche­ma­ty fa­bu­lar­ne ty­po­we dla kla­sycz­nych we­ster­nów


SJP.pl


antywibracyjny

za­po­bie­ga­ją­cy wi­bra­cji, chro­nią­cy przed wi­bra­cją


SJP.pl


antywietnamski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Wiet­na­mo­wi i Wiet­nam­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­wiet­nam­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antywietnamskość ż.

Wiktionary


antywirus

po­tocz­nie:
1. w in­for­ma­ty­ce: pro­gram wy­kry­wa­ją­cy i usu­wa­ją­cy wi­ru­sy kom­pu­te­ro­we;
2. lek zwal­cza­ją­cy wi­ru­sy


SJP.pl


antywirusowy

1. w me­dy­cy­nie: zwal­cza­ją­cy wi­ru­sy; prze­ciw­wi­ru­so­wy;
2. w in­for­ma­ty­ce: wy­kry­wa­ją­cy i usu­wa­ją­cy wi­ru­sy kom­pu­te­ro­we


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) in­form. słu­żą­cy do wy­kry­wa­nia i po­zby­wa­nia się szkod­li­we­go opro­gra­mo­wa­nia

 (1.2) med. zwal­cza­ją­cy wi­ru­sy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­niecz­ny jest pro­gram an­ty­wi­ru­so­wy, który trze­ba sy­ste­ma­tycz­nie uak­tu­al­niać.

 (1.2) Eu­ka­lip­tus - "sprzy­ja do­brym snom". Teraz wia­do­mo, że jest an­ty­sep­tycz­ny, an­ty­wi­ru­so­wy, ob­ni­ża go­rącz­kę, wzmac­nia układ obron­ny or­ga­niz­mu i serce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨvʲiruˈsɔvɨ, AS: ãntyvʹirusovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antywirus m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przeciwwirusowy

Wiktionary


antywitamina

zwią­zek che­micz­ny po­dob­ny do wi­ta­mi­ny pod wzglę­dem skła­du i struk­tu­ry, nie speł­nia­ją­cy jej funk­cji, blo­ku­ją­cy jej bio­lo­gicz­ne wy­ko­rzy­sta­nie przez or­ga­nizm


SJP.pl

An­ty­wi­ta­mi­na – an­ty­me­ta­bo­lit, który po­przez po­do­bień­stwo struk­tu­ral­ne do okre­ślo­nej wi­ta­mi­ny blo­ku­je jej szlak me­ta­bo­licz­ny (np. po­przez łą­cze­nie się z ko­en­zy­ma­mi), nie od­dzia­łu­jąc bez­poś­red­nio na nią samą. Związ­ki te są sto­so­wa­ne w me­dy­cy­nie (np. jako środ­ki prze­ciw­bak­te­ryj­ne czy leki prze­ciw­no­wot­wo­ro­we) oraz w ba­da­niach nad me­ta­bo­liz­mem wi­ta­min.

Wikipedia


antywiążący

or­bi­tal an­ty­wią­żą­cy - or­bi­tal mo­le­ku­lar­ny ma­ją­cy ener­gię wyż­szą od or­bi­ta­lu ato­mo­we­go


SJP.pl


antywodór

pier­wia­stek an­ty­ma­te­rii bę­dą­cy od­po­wied­ni­kiem wo­do­ru; atom, czą­stecz­ka tegoż pier­wiast­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. od­po­wied­nik zwy­kłe­go wo­do­ru w an­ty­ma­te­rii, skła­da­ją­cy się z an­ty­pro­to­nu i po­zy­to­nu (czyli an­ty­e­lek­tro­nu)

Wiktionary

An­ty­wo­dór – pier­wia­stek an­ty­ma­te­rii (an­ty­pier­wia­stek), od­po­wied­nik wo­do­ru w ma­te­rii. Atom an­ty­wo­do­ru skła­da się z po­zy­to­nu (an­ty­e­lek­tro­nu) i an­ty­pro­to­nu, ana­lo­gicz­nie do atomu wo­do­ru, skła­da­ją­ce­go się z elek­tro­nu i pro­to­nu. Sym­bo­lem uży­wa­nym na oz­na­cze­nie an­ty­wo­do­ru jest H.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jeśli an­ty­wo­dór zet­knie się z ma­te­rią (np. z po­wie­trzem), do­cho­dzi do ani­hi­la­cji.

Wiktionary


antywojenność

→ an­ty­wo­jen­ny


SJP.pl

Patrz:

antywojenny

antywojenny

skie­ro­wa­ny prze­ciw woj­nie; pa­cy­fi­stycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­tę­pia­ją­cy wojnę, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko woj­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) An­ty­wo­jen­ny­mi me­dia­mi za­wład­nął po­pu­li­stycz­ny in­stynkt stad­ny: elity to ka­na­lie, roz­pra­wa z Hu­saj­nem to za­sło­na dymna dla ich kno­wań, ra­port Hut­to­na to pro­bla­i­row­ska pro­pa­gan­da.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨvɔˈjɛ̃nːɨ, AS: ãntyvoi ̯ẽ•ny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pacyfistyczny, przeciwwojenny

Wiktionary


antywolnościowy

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko li­be­ral­nej po­li­ty­ce


SJP.pl


antywschodni

wrogi Wscho­do­wi, kry­tycz­ny wobec Wscho­du


SJP.pl


antywstrząsowy

prze­ciww­strzą­so­wy;
1. za­bez­pie­cza­ją­cy przed wstrzą­sa­mi;
2. od­por­ny na ne­ga­tyw­ne skut­ki wstrzą­sów;
3. uży­wa­ny w celu wy­pro­wa­dze­nia pa­cjen­ta z szoku


SJP.pl


antywychowawczy

sprzecz­ny z ce­la­mi wy­cho­waw­czy­mi


SJP.pl


antywynalazczy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy wy­na­laz­czo­ści


SJP.pl


antywyważeniowy

chro­nią­cy przed wy­wa­że­niem drzwi; prze­ciw­wy­wa­że­nio­wy


SJP.pl


antywzorzec

prze­ci­wień­stwo tra­dy­cyj­nych wzor­ców, norm, war­to­ści


SJP.pl


antywęgierski

nie­chęt­ny lub wrogi Wę­grom


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Wę­grom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­wę­gier­skiej (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Od po­cząt­ku 1918 r. można za­u­wa­żyć coraz wy­raź­niej an­ty­pol­ski, a póź­niej an­ty­wę­gier­ski i an­ty­nie­miec­ki kurs w po­li­ty­ce Ma­sa­ry­ka pro­wo­ku­ją­ce­go na­pię­cia i nie­po­ko­je w Su­de­tach oraz na po­łud­nio­wej gra­ni­cy Pol­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antywęgierskość ż.

Wiktionary


antywłamaniowy

chro­nią­cy przed wła­ma­niem; prze­ciw­wła­ma­nio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­po­bie­ga­ją­cy wła­ma­niu, chro­nią­cy przed wła­ma­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stan­dard wy­koń­cze­nia obej­mo­wał rów­nież pa­ra­pe­ty oraz an­ty­wła­ma­nio­we drzwi wej­ścio­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãntɨvwãmãˈɲɔvɨ, AS: ãntyvu̯ãmãńovy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwwłamaniowy, antykradzieżowy

Wiktionary


antywłoski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Wło­chom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­wło­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antywłoskość ż.

Wiktionary


antyzachodni

wrogi lub nie­chęt­ny wobec kra­jów Eu­ro­py Za­chod­niej i Ame­ry­ki Pół­noc­nej


SJP.pl


antyzambijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Zam­bii i Zam­bij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­zam­bij­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyzambijskość ż.

Wiktionary


antyzapachowy

za­po­bie­ga­ją­cy pow­sta­wa­niu nie­przy­jem­nych za­pa­chów lub ogra­ni­cza­ją­cy ich in­ten­syw­ność


SJP.pl


antyzapalny

zwal­cza­ją­cy za­pa­le­nie lub za­po­bie­ga­ją­cy jego pow­sta­wa­niu; prze­ciw­za­pal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwal­cza­ją­cy za­pa­le­nie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwzapalny

Wiktionary


antyzatorowy

za­po­bie­ga­ją­cy pow­sta­wa­niu za­to­rów


SJP.pl


antyzbrylacz

do­da­tek do syp­kich sub­stan­cji za­po­bie­ga­ją­cy ich zbry­la­niu


SJP.pl


antyzdrowotny

ne­ga­tyw­ny dla zdro­wia


SJP.pl


antyzwarciowy

za­bez­pie­cza­ją­cy prze­wo­dy prądu elek­trycz­ne­go przed zwar­ciem; prze­ciwz­war­cio­wy


SJP.pl


antyzwiązkowiec

prze­ciw­nik związ­ków za­wo­do­wych, kwe­stio­nu­ją­cy ich po­zy­tyw­ną rolę


SJP.pl


antyłańcuch

ter­min w kilku dzie­dzi­nach ma­te­ma­ty­ki na okre­śle­nie obiek­tów o włas­no­ściach zwią­za­nych z pew­ny­mi pra­po­rząd­ka­mi


SJP.pl

An­ty­łań­cuch to ter­min w kilku dzie­dzi­nach ma­te­ma­ty­ki na okre­śle­nie obiek­tów o włas­no­ściach zwią­za­nych z pew­ny­mi pra­po­rząd­ka­mi.

An­ty­łań­cu­chy w te­o­rii po­rząd­ków czę­ścio­wych.

Wikipedia


antyłotewski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Łot­wie i Ło­ty­szom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ło­tew­skiej (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyłotewskość ż., Łotwa ż.

Wiktionary


antyłowiecki

sprze­ci­wia­ją­cy się ło­wiect­wu (my­śli­stwu)


SJP.pl


antyścierny

za­po­bie­ga­ją­cy ście­ra­niu się; prze­ciw­ścier­ny


SJP.pl


antyświadectwo

świa­dect­wo za­da­ją­ce kłam bro­nio­nym war­to­ściom


SJP.pl


antyżydowski

ce­chu­ją­cy się nie­chę­cią, wro­go­ścią wobec Żydów, skie­ro­wa­ny prze­ciw na­ro­do­wi ży­dow­skie­mu; an­ty­se­mic­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko Żydom, dzia­ła­ją­cy na szko­dę Żydów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­stęp­ni po­dże­ga­cze wo­jen­ni, im­pe­ria­li­ści robią swoją brud­ną ro­bo­tę i jak daw­niej łączy się front an­ty­ko­mu­ni­stycz­ny z an­ty­ży­dow­skim.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwżydowski, antysemicki

Wiktionary


antyżydowskość

→ an­ty­ży­dow­ski


SJP.pl

Patrz:

antyżydowski

anubis

w mi­to­lo­gii egip­skiej: bóg zmar­łych przed­sta­wia­ny zwy­kle jako czło­wiek z głową sza­ka­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mi­te­gip. bóg zmar­łych, ne­kro­po­lii i bal­sa­mi­stów;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 1912;

Wiktionary

Anu­bis ( ’Άνουβις) – w egip­skiej mi­to­lo­gii bóg o gło­wie sza­ka­la, ści­śle łą­czo­ny z mu­mi­fi­ka­cją i ży­ciem po­za­gro­bo­wym. W ję­zy­ku Sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu był znany jako "Inpw". Naj­star­sza znana wzmian­ka o nim po­cho­dzi z tek­stów pi­ra­mid z okre­su Sta­re­go Pań­stwa, gdzie łą­czo­ny jest z po­grze­bem fa­ra­o­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Anu­bis był jed­nym z naj­waż­niej­szych bóstw sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu.

 (2.1) Anu­bis po­ru­sza się w ob­sza­rze mię­dzy or­bi­ta­mi Marsa i Jo­wi­sza, czyli w pasie głów­nym pla­ne­to­id.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnubʲis, AS: ãnubʹis

Wiktionary


anula

zdrob­nie­nie od: Anna (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. imię|pol­ski|ż. po­u­fa­ła forma imie­nia Anna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Taka z cie­bie na wierz­chu grzecz­na Anula, ale to nie jest twoje praw­dzi­we obli­cze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anuś ż., Anusia ż., Anulka ż., Anna ż., Ania ż., Anka ż., Hanna ż., Nula ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Nula

Wiktionary


anulacja

uz­na­nie cze­goś za nie­waż­ne; unie­waż­nie­nie, anu­lo­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­wo­ła­nie za­mó­wie­nia lub re­zer­wa­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzwo­nię w spra­wie anu­la­cji za­mó­wie­nia na tort we­sel­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. anulować dk./ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anulowanie, odwołanie, skasowanie, unieważnienie

Wiktionary


anulacyjny

→ anu­la­cja


SJP.pl

Patrz:

anulacja

anulewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


anulka

zdrob­nie­nie od: Anna (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia Anna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pos­przą­ta­ły­śmy z Anul­ką na pier­wszym pię­trze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aneczka ż., Ania ż., Anka ż., Anna ż., Anula ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ania, Anka, Aneczka, Anula

Wiktionary


anulowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) unie­waż­nia­nie, od­wo­ły­wa­nie cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zadz­wo­ni­łam i po­pro­si­łam o anu­lo­wa­nie za­mó­wie­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnulɔˈvãɲɛ, AS: ãnulovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. anulować ndk./dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) unieważnianie

Wiktionary


anulować

uznać (uz­na­wać) coś za nie­waż­ne, unie­waż­niać (unie­waż­nić)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) stwier­dzać brak waż­no­ści, ak­tu­al­no­ści cze­goś, unie­waż­niać coś

 (1.2) in­form. unie­waż­nić czyn­ność w pro­gra­mie kom­pu­te­ro­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 13 grud­nia 2005 r. Sąd Naj­wyż­szy Re­pu­bli­ki Li­tew­skiej anu­lo­wał de­cyz­ję Sądu Ape­la­cyj­ne­go i oczy­ścił R. Pak­sa­sa z za­rzu­tów zła­ma­nia ta­jem­ni­cy pań­stwo­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnuˈlɔvat͡ɕ, AS: ãnulovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anulacja ż., anulowanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odwoływać, znosić

Wiktionary


anulus

sze­reg ko­mó­rek uło­żo­nych w za­rod­ni pa­prot­kow­ców pier­ście­nio­wo, roz­ry­wa­ją­cy za­rod­nię przy doj­rze­wa­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. pier­ścień po­mię­dzy trzo­nem ko­lum­ny a ka­pi­te­lem;

Wiktionary

Anu­lus (łac. pier­ścień, l.mn. anuli) – pier­ścień ka­mien­ny lub kilka pier­ście­ni, zdo­bią­cych górną część trzo­nu ko­lum­ny, znaj­do­wał się pod ka­pi­te­lem. Sto­so­wa­ny w sta­ro­żyt­nych po­rząd­kach ar­chi­tek­to­nicz­nych oraz in­nych, póź­niej­szych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãˈnulus, AS: ãnulus

Wiktionary


anunnaki

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mit. bó­stwo z mi­to­lo­gii su­me­ryj­skiej z grupy tzw. „wiel­kich bogów” po­wią­za­nych ze stwa­rza­niem świa­ta oraz wyz­na­cza­niem losów ludzi i in­nych bogów;

 (1.2) ezot. sf. przed­sta­wi­ciel rze­ko­mej cy­wi­li­za­cji po­za­ziem­skiej, która stwo­rzy­ła pier­wszą cy­wi­li­za­cję ziem­ską

Wiktionary

Anun(n)a, Anun(n)aki (sum. "Anun(n)a", akad. "Anunnakū", "Anun­na­ki") – okre­śle­nie grupy „wiel­kich bogów” wy­stę­pu­ją­cych w wie­rze­niach ludów Me­zo­po­ta­mii. Su­me­ryj­scy Anun­na po­wią­za­ni byli ze stwa­rza­niem świa­ta i wyz­na­cza­niem losów ludzi i bogów. Aka­dyj­scy Anun­na­ki po­sia­da­li wię­cej cech chto­nicz­nych i wy­stę­po­wa­li w roli sę­dziów świa­ta po­dziem­ne­go.

Wikipedia


anuria

nie­wyt­wa­rza­nie się moczu na sku­tek scho­rze­nia nerek lub nie­moż­ność wy­da­la­nia go; bez­mocz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. bez­mocz.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) [...] u męż­czyz­ny miało miej­sce "uo­gól­nio­ne za­ka­że­nie bak­te­ryj­ne za­koń­czo­ne wstrzą­sem z obra­zem usz­ko­dzeń wie­lo­na­rzą­do­wych — układ krą­że­nia, od­de­cho­wy, nerek z anu­rią".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnurʲja, AS: ãnurʹi ̯a

Wiktionary


anus

w me­dy­cy­nie: odbyt


SJP.pl


anusia

zdrob­nie­nie od: Anna (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. Anna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja córka ma na imię Anu­sia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anna ż., Ania ż., Anka ż., Aneczka ż., Anula ż., Hanusia ż., Nula ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ania, Anka, Aneczka, Anula

Wiktionary


anusiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


anusz

naz­wi­sko


SJP.pl


anuszewski

naz­wi­sko


SJP.pl


anuszkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


anuś

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. po­u­fa­ła forma imie­nia Anna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wiem, czy Anuś wie­dzia­ła o cho­ro­bie Tomka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aneczka ż., Ania ż., Anka ż., Anna ż., Anula ż.

 przym. Anusin

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ania, Anka, Aneczka, Anula

Wiktionary


anwajong

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. oble­wa­nie no­we­go miesz­ka­nia

Wiktionary


anwil

dru­ży­na spor­to­wa z Włoc­ław­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anwil – gmina w kan­to­nie Ba­zy­lea-Okręg, w okrę­gu Sis­sach
  • Fritz Jakob von Anwil – nie­miec­ki ry­cerz
  • Anwil – firma tran­spor­to­wa z Poz­na­nia
  • Anwil S.A. – przed­się­bior­stwo che­micz­ne z sie­dzi­bą we Włoc­ław­ku
  • Anwil Włoc­ła­wek – pol­ski klub ko­szy­kar­ski
  • And­wil
  • Anvil

Wikipedia


anyang

mia­sto w Chi­nach; An­jang


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Any­ang – mia­sto w Chi­nach
  • Any­ang – mia­sto w Korei Po­łud­nio­wej

Wikipedia


anyż

any­żek;
1. ro­śli­na ziel­na o bia­łych kwia­tach, ce­nio­na ze wzglę­du na owoce; bie­drze­niec anyżu;
2. wy­su­szo­ne owoce tej ro­śli­ny, przy­pra­wa ko­rzen­na o słod­ka­wo-pie­ką­cym smaku;
3. olej z na­sion tej ro­śli­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pim­pi­nel­la ani­sum|L.|ref=tak., jed­no­rocz­na ro­śli­na ziel­na po­cho­dzą­ca z wschod­nich ob­sza­rów ba­se­nu Morza Śró­dziem­ne­go;

 (1.2) kulin. przy­pra­wa uzy­ski­wa­na z anyżu (1.1)

 (1.3) uczn. język an­giel­ski

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • anyż gwiazd­ko­wy
  • bie­drze­niec anyż

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten napój sma­ku­je jak anyż.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãnɨʃ, AS: ãnyš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anyżówka ż., anyżek m.

 przym. anyżowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. hanyż

 (1.3) angol

Wiktionary


anyżek

1. ro­śli­na ziel­na o bia­łych kwia­tach, ce­nio­na ze wzglę­du na owoce; anyż, bie­drze­niec anyżu;
2. wy­su­szo­ne owoce tej ro­śli­ny, przy­pra­wa ko­rzen­na o słod­ka­wo-pie­ką­cym smaku; anyż;
3. olej z na­sion tej ro­śli­ny; anyż;
4. ciast­ko lub cu­kie­rek z do­dat­kiem anyżu (przy­pra­wy)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. jed­no­rocz­na ro­śli­na ziel­na po­cho­dzą­ca z wschod­nich ob­sza­rów ba­se­nu Morza Śró­dziem­ne­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten napój sma­ku­je jak any­żek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnɨʒɛk, AS: ãnyžek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anyż m., anyżówka ż.

 przym. anyżowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anyż

Wiktionary


anyżkowy

ma­ją­cy smak, za­pach anyż­ku; zro­bio­ny z anyż­ku, za­wie­ra­ją­cy any­żek (np. cu­kier­ki anyż­ko­we); any­żo­wy


SJP.pl


anyżowy

ma­ją­cy smak, za­pach anyżu; zro­bio­ny z anyżu, za­wie­ra­ją­cy anyż (np. cia­sto any­żo­we); anyż­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. spoż. do­ty­czą­cy anyżu, zro­bio­ny z anyżu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­ma­ry nie zno­szą za­pa­chu olej­ku kam­fo­ro­we­go, goź­dzi­ko­we­go, eu­ka­lip­tu­so­we­go, any­żo­we­go i kwia­tu dzi­kie­go bzu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anyż m., anyżek mrz., anyżówka ż.

Wiktionary


anyżówka

wódka za­pra­wia­na anyż­kiem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. li­kier o za­pa­chu i smaku anyż­ku;

Wiktionary

Any­żów­ka – słod­ki li­kier o wy­raź­nym za­pa­chu i smaku anyż­ku, zaz­wy­czaj be­zbarw­ny. W ory­gi­nal­nej for­mie pro­du­ko­wa­ny naj­czę­ściej we Fran­cji lub Sta­nach Zjed­no­czo­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­pił­bym się bab­ci­nej any­żów­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anyż mrz., anyżek mrz., anyżowość ż., anyżkowość ż.

 przym. anyżowy, anyżkowy

Wiktionary


anzelm

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­zelm – imię
  • Św. An­zelm z Can­ter­bu­ry (1033–1109) – ar­cy­bi­skup Can­ter­bu­ry
  • Św. An­zelm (?–805) – opat No­nan­to­li i ksią­żę Friu­li
  • Św. An­zelm z Lukki (młod­szy, Ba­du­a­rius) – bi­skup Lukki, bra­ta­nek pa­pie­ża Alek­san­dra II
  • bp An­zelm OT (ok. 1210–1278) – bi­skup war­miń­ski
  • An­zelm (zm. przed 1016) – bur­gundz­ki szlach­cic
  • An­zelm (zm. ok. 1141) – kar­dy­nał

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wtem u ogro­dze­nia z desek roz­dzie­la­ją­ce­go za­gro­dy An­zel­ma i Fa­bia­na coś za­sze­le­ści­ło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãw̃zɛlm, AS: ãũ̯zelm

Wiktionary


anzelma

imię żeń­skie


SJP.pl

An­zel­ma (znane też w for­mie "Selma") – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia An­zelm. W niek­tó­rych kra­jach jako zdrob­nie­nie od tego imie­nia funk­cjo­nu­je forma Selma.

Wikipedia


anzelminy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­zel­my lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


anzelmostwo

An­zelm z mał­żon­ką; An­zel­mo­wie


SJP.pl


anzelmowie

An­zelm z mał­żon­ką; An­zel­mo­stwo


SJP.pl


anzelmowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­zel­ma lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


anzus

[czy­taj: anzus] (skrót od an­giel­skich nazw państw za­ło­ży­ciel­skich: Au­stra­lia, New Ze­a­land, Uni­ted Sta­tes) so­jusz po­li­tycz­no-woj­sko­wy po­mię­dzy Au­stra­lią, Nową Ze­lan­dią i Sta­na­mi Zjed­no­czo­ny­mi; Pakt Bez­pie­czeń­stwa Pa­cy­fi­ku


SJP.pl


anżelika

1. ko­rzeń ar­cy­dzię­gla lit­wo­ru, za­wie­ra­ją­cy olej­ki ete­rycz­ne;
2. us­ma­żo­ne w cu­krze czę­ści zie­lo­ne ar­cy­dzię­gla lit­wo­ru, wy­ko­rzy­sty­wa­ne przy de­ko­ro­wa­niu wy­ro­bów cu­kier­ni­czych


SJP.pl


anżero-sudżeńsk

fraza rze­czow­ni­ko­wa, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w ob­wo­dzie ke­me­row­skim;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Anżero-Sudżensk

Wiktionary


aoida

wę­drow­ny albo nad­wor­ny pie­śniarz w Gre­cji przed­ho­me­ryc­kiej, opie­wa­ją­cy czyny bogów; aojda


SJP.pl


aojda

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, w cza­sach przed­ho­me­ro­wych wę­drow­ny śpie­wak, który w pie­śniach epic­kich opie­wał czyny bogów i he­ro­sów; aoida


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. muz. nad­wor­ny lub wę­drow­ny śpie­wak w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, sła­wią­cy czyny bo­ha­te­rów i bogów;

Wiktionary

Aojda ( ἀοιδός "ao­i­dos"; od „oda” – pieśń) – w sta­ro­żyt­nej Gre­cji śpie­wak od­wie­dza­ją­cy dwory ary­sto­kra­tów, gdzie umi­lał czas zgro­ma­dzo­nym na ucz­tach bie­siad­ni­kom. W two­rzo­nych przez sie­bie pie­śniach epic­kich opie­wał czyny bogów, he­ro­sów i bo­ha­te­rów. Swoje ut­wo­ry naj­czę­ściej wy­ko­ny­wał przy akom­pa­nia­men­cie for­min­gi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aoj­do­wie opie­wa­li czyny bogów i he­ro­sów, akom­pa­niu­jąc sobie na ki­ta­rze lub for­min­dze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɔjda, AS: aoi ̯da

Wiktionary


aojdowski

→ aojda; aoj­dycz­ny


SJP.pl


aojdowy

→ aojda


SJP.pl

Patrz:

aojda

aojdyczny

→ aojda; aoj­dow­ski


SJP.pl


aol

[czy­taj: aol] część kor­po­ra­cji me­dial­nej AOL Time War­ner, do­staw­ca usług in­ter­ne­to­wych


SJP.pl

AOL (daw­niej Ame­ri­ca On­li­ne) – jeden z głów­nych do­staw­ców usług in­ter­ne­to­wych, pow­sta­ły w 1983 roku jako "Qu­an­tum Com­pu­ter Ser­vi­ces", póź­niej po­słu­gu­ją­cy się nazwą "Ame­ri­ca On­li­ne". W la­tach 90. AOL był utoż­sa­mia­ny przez wielu Ame­ry­ka­nów z In­ter­ne­tem; w naj­lep­szych la­tach ob­słu­gi­wał 30 mi­lio­nów sub­skry­ben­tów, cho­ciaż póź­niej licz­ba ta zna­czą­co spa­dła. Do 2009 roku AOL był spół­ką kor­po­ra­cji me­dial­nej Time War­ner. Spół­ka pu­blicz­na no­to­wa­na na Gieł­dzie No­wo­jor­skiej (NYSE)

Wikipedia


aon

[czy­taj: a-o-EN lub Aon] skrót od: Aka­de­mia Obro­ny Na­ro­do­wej - uczel­nia woj­sko­wa w War­sza­wie


SJP.pl


aor.

skrót w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­sko­rze­czo­we­go

 (1.1) = gram. ao­ryst

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɔrɨst, AS: aoryst

Wiktionary


aorta

głów­na tęt­ni­ca, roz­pro­wa­dza­ją­ca krew z serca do ca­łe­go or­ga­niz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. głów­na i naj­więk­sza tęt­ni­ca czło­wie­ka;

Wiktionary

Aorta, tęt­ni­ca głów­na – naj­więk­sza tęt­ni­ca od­pro­wa­dza­ją­ca ut­le­no­wa­ną krew z czę­ści ko­mo­ro­wej serca wy­stę­pu­ją­ca u niek­tó­rych zwie­rząt, w tym krę­gow­ców. Od niej od­cho­dzą na­czy­nia za­o­pa­tru­ją­ce w krew cały or­ga­nizm poza płu­ca­mi.

U sta­wo­no­gów wy­cho­dzi z serca ku przo­do­wi ciała i roz­dzie­la się na tęt­ni­ce. U mię­cza­ków krew z aorty wy­le­wać się może pro­sto do szcze­lin bla­sto­ce­lu. U śli­ma­ków aorta jest krót­ka i roz­ga­łę­zio­na na dwie czę­ści: jedna pro­wa­dzi do głowy i nogi, a druga do trze­wi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈɔrta, AS: aorta

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aortalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tętnica główna

Wiktionary


aortalgia

ból aorty spo­wo­do­wa­ny zmia­na­mi za­pal­ny­mi lub zwy­rod­nie­nio­wy­mi


SJP.pl


aortalno-wieńcowy

zwią­za­ny z aortą i na­czy­nia­mi wień­co­wy­mi (np. po­mo­sty aor­tal­no-wień­co­we)


SJP.pl


aortalny

zwią­za­ny z aortą, do­ty­czą­cy aorty


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny z aortą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aorta ż.

 przym. aortowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aortowy

Wiktionary


aortografia

ba­da­nie rent­ge­now­skie aorty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. med. ba­da­nie dia­gno­stycz­ne po­le­ga­ją­ce na uzy­ska­niu obra­zu aorty przy uży­ciu kon­tra­stu i pro­mie­ni rent­ge­now­skich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chi­rurg zle­cił aor­to­gra­fię, aby spraw­dzić stan tęt­ni­cy głów­nej po prze­by­tym ura­zie.

Wiktionary


aortograficzny

przy­miot­nik od: aor­to­gra­fia


SJP.pl


aortowy

→ aorta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny z aortą

Wiktionary

Patrz:

aorta

Powiązane:

 przym. aortalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aortalny

Wiktionary


aoryst

czas przesz­ły do­ko­na­ny, głów­nie w gra­ma­ty­ce grec­kiej i san­skryc­kiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. czas gra­ma­tycz­ny, ma­ją­cy różne zna­cze­nia w za­leż­no­ści od ję­zy­ka, np. w ję­zy­kach in­do­e­u­ro­pej­skich to czas przesz­ły, w ję­zy­kach ał­taj­skich – te­raź­niej­szo-przysz­ły;

Wiktionary

Ao­ryst ( ἀόριστος – „nie­roz­gra­ni­czo­ny, nie­o­kre­ślo­ny”; ao­ri­stus) – czas lub aspekt gra­ma­tycz­ny, wy­stę­pu­ją­cy w niek­tó­rych ję­zy­kach. W wielu ję­zy­kach pełni prze­de wszyst­kim funk­cję czasu przesz­łe­go do­ko­na­ne­go (czę­sto prze­ciw­sta­wio­ne­go jed­nak "per­fec­tum", mo­gą­ce­mu także wy­ra­żać czyn­no­ści do­ko­na­ne, ale o bliż­szym niż ao­ryst związ­ku z te­raź­niej­szo­ścią), znane są jed­nak rów­nież uży­cia ao­ry­stu jako aspek­tu czasu przysz­łe­go, trybu przy­pu­szcza­ją­ce­go lub ży­czą­ce­go ("op­ta­ti­vus").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ję­zy­kach łu­życ­kich formy ao­ry­stu two­rzy się je­dy­nie od cza­sow­ni­ków do­ko­na­nych, zaś formy im­per­fec­tum tylko od cza­sow­ni­ków nie­do­ko­na­nych.

 (1.1) W ję­zy­ku tu­rec­kim ao­ryst służy prze­de wszyst­kim do wy­ra­ża­nia czyn­no­ści ogól­nych, pow­ta­rza­ją­cych się oraz mo­gą­cych na­stą­pić w bar­dzo bli­skiej przysz­ło­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɔrɨst, AS: aoryst

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aorystyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. aor.

Wiktionary


aorystyczny

→ ao­ryst


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy zwią­zek z ao­ry­stem

Wiktionary

Patrz:

aoryst

Wymowa:

IPA: ˌaɔrɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: aorystyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aoryst mrz.

Wiktionary


aosta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto we Wło­szech, sto­li­ca najm­niej­sze­go wło­skie­go re­gio­nu Do­li­ny Aosty;

Wiktionary

Aosta (wł., Aoste, fran­ko-prow. "Aoûta", gwara Wal­ser "Augsch­tal") – mia­sto i gmina we Wło­szech, sto­li­ca najm­niej­sze­go wło­skie­go re­gio­nu Do­li­ny Aosty. We­dług da­nych na sty­czeń 2009 gminę za­miesz­ki­wa­ło 34 979 osób przy gę­sto­ści za­lud­nie­nia 1637 os./km².

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈɔsta, AS: aosta

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aostański

Wiktionary


aostański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Aostą, do­ty­czą­cy Aosty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aosta ż.

Wiktionary


aowiec

czło­nek klubu Ano­ni­mo­wych Al­ko­ho­li­ków; AA-owiec


SJP.pl


aoński

1. → Aonia;
2. w mi­to­lo­gii rzym­skiej: sio­stry aoń­skie - muzy miesz­ka­ją­ce wraz z Apol­li­nem na He­li­ko­nie; Ao­ni­dy


SJP.pl


ap

1. [czy­taj: a pe lub ej pi] skrót od: As­so­cia­ted Press - ame­ry­kań­ska agen­cja pra­so­wa;
2. skrót od: Adobe Pho­tos­hop - pro­gram gra­ficz­ny;
3. skrót od: Ae­ro­klub Pol­ski - sto­wa­rzy­sze­nie zrze­sza­ją­ce ludzi upra­wia­ją­cych sport i re­kre­a­cję po­le­ga­ją­cą na róż­nych for­mach la­ta­nia w po­wie­trzu


SJP.pl

skrót

 (1.1) = bibl. Apo­ka­lip­sa świę­te­go Jana

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adobe Pho­tos­hop
  • Ae­ro­klub Pol­ski
  • Aka­de­mia Pe­da­go­gicz­na
  • Aka­de­mia Pod­la­ska w Siedl­cach
  • AP – ro­dzi­na pol­skich ana­li­za­to­rów pola
  • AP – pol­ska or­ga­ni­za­cja kon­spi­ra­cyj­ną pod oku­pa­cją nie­miec­ką
  • Apo­sto­lin­ki – żeń­skie zgro­ma­dze­nie za­kon­ne
  • Asco­li Pi­ce­no – mia­sto we Wło­szech
  • As­so­cia­ted Press – ame­ry­kań­ska agen­cja pra­so­wa
  • cho­ro­ba nie­dokr­wien­na serca (An­gi­na pec­to­ris) – dusz­ni­ca bo­les­na
  • chór Alla Po­lac­ca przy Te­a­trze Wiel­kim – Ope­rze Na­ro­do­wej w War­sza­wie
  • fos­fa­ta­za al­ka­licz­na

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapɔkaˈlʲipsa ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈjãna, AS: apokalʹipsa śfʹi ̯ẽntego i ̯ãna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Obj

Wiktionary


ap.

skrót od: apo­stoł; apost.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = rel. apo­stoł

 (1.2) = ape­la­tyw

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apost.

Wiktionary


apach

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) reg-pl|Poz­nań. przest. opry­szek, oprych, zbój

Wiktionary

Apach – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Grand Est, w de­par­ta­men­cie Mo­ze­la.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 798 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 238 osób/km² (wśród 2335 gmin Lo­ta­ryn­gii Apach pla­su­je się na 441. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 1148.).

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) apaj

Wiktionary


apache

[czy­taj: apacz] marka he­li­kop­te­rów


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Apa­cze – ple­mię In­dian pół­noc­no­a­me­ry­kań­skich
  • Apa­che (pol­ski tytuł: Ostat­nia walka Apa­cza) – ame­ry­kań­ski we­stern z 1954 roku
  • Bo­e­ing AH-64 Apa­che – ame­ry­kań­ski śmi­gło­wiec sztur­mo­wy
  • North Ame­ri­can A-36 Apa­che – ame­ry­kań­ski sa­mo­lot my­śliw­sko-sztur­mo­wy
  • Apa­che – ser­wer HTTP
  • Apa­che Soft­wa­re Fo­un­da­tion – fun­da­cja opro­gra­mo­wa­nia
  • Apa­che Li­cen­se – li­cen­cja wol­ne­go opro­gra­mo­wa­nia
  • Apa­che – gra kom­pu­te­ro­wa pod sy­stem MS-DOS
  • skala APACHE
  • Apa­che – miej­sco­wość w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Caddo
  • hrab­stwo Apa­che (ang. Apa­che Co­un­ty) – w sta­nie Ari­zo­na

Wikipedia


apacki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z Apa­cza­mi, do­ty­czą­cy Apa­czów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­dob­nie jak w me­ta­fo­rze eu­ro­pej­skiej celem apac­kich słów mą­dro­ści jest wska­za­nie ukry­tych po­do­bieństw.

 (1.1) Naj­bar­dziej fa­scy­nu­ją­ce są przy­jaź­nie mię­dzy zu­peł­nie nie­pa­su­ją­cy­mi do sie­bie ludź­mi, jak cho­ciaż­by hi­sto­ria Toma Jef­ford­sa, wła­ści­cie­la spół­ki dy­li­żan­so­wej, dzia­ła­ją­cej w cza­sie wojen apac­kich w la­tach 60. XIX w. na te­re­nie Ari­zo­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apacz mos., Apaczka ż.

Wiktionary


apacz

In­dia­nin na­le­żą­cy do ze­spo­łu grup et­nicz­nych Ame­ry­ki Pół­noc­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. czło­nek in­diań­skie­go ple­mię­e­mie­nia z Ame­ry­ki Pół­noc­nej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Win­ne­tou był wo­dzem Apa­czów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apasz mos., apaszka ż.

:: fż. Apaczka ż.

 przym. apacki

Wiktionary


apacze

In­dia­nie Ame­ry­ki Pół­noc­nej daw­niej pro­wa­dzą­cy ko­czow­ni­czy tryb życia, współ­cze­śnie rol­ni­cy i ho­dow­cy w re­zer­wa­tach No­we­go Mek­sy­ku i Ari­zo­ny


SJP.pl

Apa­cze ("N’de" lub "Dine’é" – „lu­dzie”) – ze­spół grup et­nicz­nych In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej, spo­krew­nio­nych praw­do­po­dob­nie z Ata­ba­ska­mi, za­miesz­ku­ją­cy głów­nie stan Nowy Mek­syk.

Nazwa "Apa­cze" obej­mu­je wiele grup mó­wią­cych dia­lek­ta­mi po­łud­nio­wo-ata­ba­skań­ski­mi, spoś­ród któ­rych naj­bar­dziej zna­ny­mi były Me­sca­le­ro, Ji­ca­ril­la, Chi­ri­ca­hua i tzw.

Wikipedia


apaczka

In­dian­ka na­le­żą­ca do ze­spo­łu grup et­nicz­nych Ame­ry­ki Pół­noc­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. człon­ki­ni in­diań­skie­go ple­mię­e­mie­nia z Ame­ry­ki Pół­noc­nej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Le­karz podał mło­dej Apacz­ce lek do­star­czo­ny z Santa Fe.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apasz mos., apaszka ż.

:: fm. Apacz mos.

 przym. apacki

Wiktionary


apadana

w sta­ro­żyt­nej Per­sji: mo­nu­men­tal­na sala au­dien­cyj­na o stro­pie wspar­tym na ko­lum­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. głów­na, mo­nu­men­tal­na sala au­dien­cyj­na w pa­ła­cu per­skie­go wład­cy; hala tro­no­wa w sta­ro­żyt­nej Per­sji

Wiktionary

Apa­da­na – pa­rad­na, mo­nu­men­tal­na sala au­dien­cyj­na w kró­lew­skich pa­ła­cach ache­me­nidz­kich w Ira­nie.

Cha­rak­te­ry­stycz­ne dla tej sali au­dien­cyj­nej jest strop wspar­ty na ko­lum­nach, oto­czo­na jest por­ty­kiem z pod­wój­ną ko­lum­na­dą.

Naj­le­piej znana jest apa­da­na zbu­do­wa­na przez Kserk­se­sa I w Per­se­po­lis.

Wikipedia


apage

z greki: idź precz, oddal się!


SJP.pl


apagoge

dowód nie wprost, po­le­ga­ją­cy na udo­wod­nie­niu, że fał­szy­we jest ne­go­wa­nie twier­dze­nia, które trze­ba udo­wod­nić; dowód apa­go­gicz­ny


SJP.pl


apaj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) reg-pl|Poz­nań. przest. opry­szek, oprych, zbój

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apach

Wiktionary


apanasewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


apanaż

1. w mo­nar­chii: pen­sja dla człon­ków rodu pa­nu­ją­ce­go
2. daw­niej: za­si­łek, środ­ki na utrzy­ma­nie, zwy­kle nie­zbyt za­słu­żo­ne i nad­mier­ne


SJP.pl


apanaże

1. do­cho­dy, zwła­szcza za pracę wy­ko­ny­wa­ną nie­re­gu­lar­nie (na zle­ce­nie) lub w for­mie wol­ne­go za­wo­du;
2. w hi­sto­rii: zie­mia przyz­na­wa­na dla człon­ków dy­na­stii nie­za­sia­da­ją­cych na tro­nie, jako źró­dło utrzy­ma­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) urz. pie­nią­dze przez­na­cza­ne na utrzy­ma­nie człon­ków pa­nu­ją­ce­go rodu

 (1.2) hist. frag­ment kró­lew­skich po­sia­dło­ści, które pa­nu­ją­cy wy­dzie­lił dla młod­szych człon­ków rodu

 (1.3) przen. książk. zyski wy­ni­ka­ją­ce z peł­nie­nia wy­so­kich funk­cji

 (1.4) przen. książk. pie­nią­dze przez­na­cza­ne na czy­jeś utrzy­ma­nie

Wiktionary

Apa­na­że (fr. "apa­na­ge" – od póź­no­ła­ciń­skie­go słowa "ap­pa­na­re" – dawać chleb) – funk­cjo­nu­ją­cy we Fran­cji spo­sób za­pew­nie­nia do­cho­dów człon­kom ro­dzi­ny kró­lew­skiej, po­cząt­ko­wo po­przez wy­dzie­le­nie czę­ści do­me­ny kró­lew­skiej, póź­niej rów­nież w for­mie renty pie­nięż­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.4) Jan jest płat­nym pro­wo­ka­to­rem na usłu­gach po­li­cji i po­bie­ra za to re­gu­lar­ne apa­na­że zu­peł­nie bez skru­pu­łów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapãˈnaʒɛ, AS: apãnaže

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apanażowy

Wiktionary


apanażowy

przy­miot­nik od: apa­naż


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z apa­na­żem, apa­na­ża­mi, do­ty­czą­cy apa­na­żu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apanaż mrz., apanaże nmos.

Wiktionary


apanowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fran­ci­szek Apa­no­wicz
  • Jerzy Apa­no­wicz
  • Magda Apa­no­wicz

Wikipedia


apap

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­bó­lo­we­go i prze­ciw­go­rącz­ko­we­go, za­wie­ra­ją­ce­go pa­ra­ce­ta­mol; Ace­nol, Pa­na­dol


SJP.pl


aparacik

zdrob­nie­nie od: apa­rat (przy­rząd)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od apa­rat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie apa­rat, lecz tylko mały apa­ra­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aparat m., aparatczyk mos., aparatka ż.

Wiktionary


aparacikowy

przy­miot­nik od: apa­ra­cik


SJP.pl


aparat

1. urzą­dze­nie do wy­ko­ny­wa­nia okre­ślo­nych czyn­no­ści lub funk­cji;
2. sy­stem po­wią­za­nych ze sobą urzę­dów, or­ga­nów funk­cyj­nych, dzia­ła­ją­cych w ja­kiejś sfe­rze życia pu­blicz­ne­go (np. apa­rat wła­dzy);
3. ca­łość metod i środ­ków słu­żą­cych we­ry­fi­ka­cji hi­po­tez na­u­ko­wych (np. apa­rat po­ję­cio­wy);
4. ze­spół na­rzą­dów or­ga­niz­mu peł­nią­cy daną funk­cję (np. apa­rat ru­cho­wy)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie o okre­ślo­nej funk­cjo­nal­no­ści, np. te­le­fo­nicz­ny, fo­to­gra­ficz­ny

 (1.2) med. przy­rząd do ko­rek­cji wad

 (1.3) anat. grupa na­rzą­dów or­ga­niz­mów ży­wych speł­nia­ją­cych okre­ślo­ne za­da­nia

 (1.4) in­sty­tu­cje, urzę­dy zaj­mu­ją­ce się kon­tro­lą lub kie­ro­wa­niem pewną dzie­dzi­ną życia pań­stwo­we­go, spo­łecz­ne­go

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. uczn. za­baw­ny lub szo­ku­ją­cy czło­wiek

 (2.2) gwara wię­zien­na cwa­niak

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • apa­rat Eu­ta­liu­sza
  • apa­rat gę­bo­wy
  • apa­rat Gol­gie­go
  • apa­rat gny­ko­wy
  • apa­rat mowy
  • apa­rat szpar­ko­wy
  • apa­rat We­be­ra
  • apa­rat ab­sorp­cyj­ny
  • apa­rat Deana-Star­ka
  • apa­rat de­sty­la­cyj­ny – de­sty­la­tor
  • apa­rat Gra­e­fe­go
  • apa­rat Kippa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Te­le­gra­fi­sta cof­nął się, zmie­sza­ny nieco, do te­le­gra­fu, usiadł przy apa­ra­cie, za­to­pił dłu­gie, chude, ner­wo­we palce w jas­nych jak len wło­sach i za­pa­trzył się przez okno w zam­glo­ny je­sien­ny dzień.

 (1.2) Dzia­dek bez apa­ra­tu pra­wie nic nie sły­szy.

 (1.4) Stwo­rze­nie na gru­zach daw­ne­go apa­ra­tu pań­stwo­we­go, który był apa­ra­tem ka­pi­ta­li­stycz­nej prze­mo­cy w sto­sun­ku do mas lu­do­wych, no­we­go apa­ra­tu pań­stwo­we­go, zło­żo­ne­go w swych za­sad­ni­czych ogni­wach z no­wych, lu­do­wych kadr, apa­ra­tu, który stał się orę­żem walki z wszel­ki­mi pró­ba­mi przy­wró­ce­nia pa­no­wa­nia bur­żu­az­ji oraz dźwi­gnią pod­sta­wo­wych prze­o­bra­żeń ustro­jo­wych w kie­run­ku so­cja­liz­mu; ści­słe po­wią­za­nie woj­ska z ludem i de­mo­kra­ty­za­cja kor­pu­su ofi­cer­skie­go; coraz szer­szy i ak­tyw­niej­szy udział mas w rzą­dze­niu pań­stwem.

 (2.1) Nie­zły z niego apa­rat!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈparat, AS: aparat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aparatura ż., aparatczyk mos.

:: zdrobn. aparacik m.

:: fż. aparatka ż.

 przym. aparatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) agregat, model, numer, numerant

 (2.2) gwara. więz. model, agregat

Wiktionary


aparatczyk

po­gard­li­wie o dzia­ła­czu i urzęd­ni­ku apa­ra­tu par­tyj­ne­go, kie­dyś zwła­szcza w od­nie­sie­niu do urzęd­ni­ków par­tii ko­mu­ni­stycz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. polit. czło­nek apa­ra­tu par­tyj­ne­go, urzęd­nik par­tyj­ny na kie­row­ni­czym sta­no­wi­sku, zwła­szcza w par­tii ko­mu­ni­stycz­nej

Wiktionary

Apa­rat­czyk (ros. аппара́тчик) – eta­to­wy, za­wo­do­wy funk­cjo­na­riusz Ko­mu­ni­stycz­nej Par­tii Związ­ku Ra­dziec­kie­go lub apa­ra­tu rzą­do­we­go Związ­ku Ra­dziec­kie­go (ros. аппарат, "apa­rat"), kto­kol­wiek, kto spra­wo­wał ja­ką­kol­wiek funk­cję biu­ro­kra­tycz­ną lub po­li­tycz­ną, z wy­jąt­kiem wyż­szych szcze­bli za­rzą­dza­nia zwa­nych no­men­kla­tu­rą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­kro­jo­ne na sze­ro­ką skalę de­chry­stia­ni­zo­wa­nie spo­łe­czeń­stwa cie­szy­ło apa­rat­czy­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aparat m., aparacik m., aparatura ż., aparatka ż.

 przym. aparatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bonzo partyjny; funkcjonariusz partyjny

Wiktionary


aparatczykowy

przy­miot­nik od: apa­rat­czyk; apa­rat­czy­kow­ski


SJP.pl


aparatka

→ apa­rat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: apa­rat; pot. uczn. ko­bie­ta za­baw­na lub szo­ku­ją­ca

Wiktionary

Apa­rat­ka (tyt. oryg. "Bra­ce­fa­ce") – ka­na­dyj­sko-ame­ry­kań­sko-chiń­ski se­rial ani­mo­wa­ny dla na­sto­lat­ków, na­da­wa­ny w la­tach 2001–2004. Był pro­du­ko­wa­ny dla stu­dia Nel­va­na przez ame­ry­kań­ską ak­tor­kę Ali­cię Sil­ver­sto­ne, która rów­nież uży­czy­ła głosu głów­nej bo­ha­ter­ce. W pol­skiej wer­sji ję­zy­ko­wej dub­bin­gu­je ją Mał­go­rza­ta Ko­żu­chow­ska.

Wikipedia

Patrz:

aparat

Przykłady

 (1.1) Ale z tej Ma­ryś­ki apa­rat­ka, przysz­ła do biura w czap­ce ku­cha­rza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapaˈratka, AS: aparatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aparat m., aparacik m., aparatura ż., aparatczyk mos.

 przym. aparatowy

Wiktionary


aparatownia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym umie­szczo­ne są apa­ra­ty wy­lę­go­we pis­kląt


SJP.pl


aparatowy

przy­miot­nik od: apa­rat


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z apa­ra­tem

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) spe­cja­li­sta ob­słu­gu­ją­cy dany ro­dzaj apa­ra­tów, ma­szyn lub pro­ce­sów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aparat mos./mrz.

Wiktionary


aparatura

ogół apa­ra­tów ze­sta­wio­nych razem dla wy­ko­na­nia pew­ne­go za­da­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ze­spół apa­ra­tów, przy­rzą­dów, urzą­dzeń sta­no­wią­cych pewną ca­łość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do pro­duk­cji bim­bru po­trzeb­na jest spe­cja­li­stycz­na apa­ra­tu­ra.

 (1.1) Nowa apa­ra­tu­ra umoż­li­wia po­miar z do­kład­no­ścią do jed­ne­go mi­kro­gra­ma.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaparaˈtura, AS: aparatura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aparat mrz. / mos., aparatczyk mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) maszyneria

Wiktionary


aparaturowy

przy­miot­nik od: apa­ra­tu­ra


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z apa­ra­tu­rą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aparatura ż.

Wiktionary


aparencja

daw­niej:
1. pozór;
2. oka­za­łość, blask


SJP.pl


apart

wy­po­wiedź "na stro­nie" po­sta­ci te­a­tral­nej, skie­ro­wa­na do po­zor­nie nie­ist­nie­ją­cej pu­blicz­no­ści


SJP.pl

Apart Sp. z o.o. – pol­skie przed­się­bior­stwo ju­bi­ler­skie z sie­dzi­bą w Su­chym Lesie koło Poz­na­nia.

Wikipedia


apartamencik

zdrob­nie­nie od: apar­ta­ment


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: apar­ta­ment

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­na­ję­li­śmy mi­lut­ki apar­ta­men­cik w samym cen­trum mia­sta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapartãˈmɛ̃ɲt͡ɕik, AS: apartãmẽńćik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apartament m., apartamentowiec m.

 przym. apartamentowy

Wiktionary


apartament

wy­god­ne, ele­ganc­ko urzą­dzo­ne, luk­su­so­we miesz­ka­nie lub pokój w ho­te­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) re­pre­zen­ta­cyj­ne wnę­trze pa­ła­cu, am­ba­sa­dy itp.;

 (1.2) wie­lo­po­ko­jo­we miesz­ka­nie o wy­so­kim stan­dar­dzie

 (1.3) hotel. kom­for­to­we po­mie­szcze­nie w ho­te­lu, za­wie­ra­ją­ce prócz przy­najm­niej jed­nej sy­pial­ni i ła­zien­ki także część dzien­ną, aneks ku­chen­ny itp.; także: sa­mo­dziel­ne miesz­ka­nie wy­naj­mo­wa­ne na tych sa­mych za­sa­dach, co pokój w ho­te­lu

Wiktionary

Apar­ta­ment – wie­lo­po­ko­jo­we miesz­ka­nie w wy­so­kim stan­dar­dzie lub ze­spół po­mie­szczeń przez­na­czo­nych dla po­trzeb jed­ne­go użyt­kow­ni­ka np. w ho­te­lu. Nazwa po­cho­dzi od fran­cu­skie­go "ap­par­te­ment" oz­na­cza­ją­ce­go więk­sze miesz­ka­nie, które z kolei wy­wo­dzi się z wło­skie­go "ap­par­ta­re" (od­dzie­lić).

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) "PENSJONAT" po­sia­da dwa apar­ta­men­ty dwu­po­zio­mo­we dla trzech osób i trzy po­ko­je dwu­o­so­bo­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaparˈtãmɛ̃nt, AS: apartãmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apartamentowiec m.

:: zdrobn. apartamencik m.

 przym. apartamentowy

Wiktionary


apartamentowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) no­wo­czes­ny bu­dy­nek z dro­gi­mi eks­klu­zyw­ny­mi miesz­ka­nia­mi

Wiktionary

Apar­ta­men­to­wiec – bu­dy­nek miesz­kal­ny skła­da­ją­cy się z apar­ta­men­tów, za­pro­jek­to­wa­ny zgod­nie z wy­so­ki­mi stan­dar­da­mi, usy­tu­o­wa­ny naj­czę­ściej w pre­sti­żo­wej lo­ka­li­za­cji oraz wy­ko­na­ny z ma­te­ria­łów wy­so­kiej ja­ko­ści.

Z za­sa­dy apar­ta­men­to­wiec ma jedno wy­róż­nia­ją­ce się przesz­klo­ne wej­ście, za­miast kilku kla­tek, jakie mają bloki. Na par­te­rze znaj­du­je się re­cep­cja, ob­słu­gi­wa­na przez por­tie­ra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obok lasu po­sta­wi­li trzy nie­du­że apar­ta­men­tow­ce.

 (1.1) W owym cza­sie w całym Man­hat­ta­nie wzno­si­ły się już pię­cio- i sze­ścio­pię­tro­we ele­ganc­kie apar­ta­men­tow­ce – na­zy­wa­ne cza­sem „miesz­ka­nia­mi w stylu fran­cu­skim”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apartament m., apartamencik mrz.

Wiktionary


apartamentowy

przy­miot­nik od: apar­ta­ment


SJP.pl


apartheid

[czy­taj: apart­hejd] kon­cep­cja "prawa do osob­ne­go roz­wo­ju", sta­no­wią­ca od roku 1948 pod­sta­wę ra­si­stow­skiej dy­skry­mi­na­cji lud­no­ści nie­bia­łej; stwo­rzo­na przez bur­skich na­cjo­na­li­stów w Afry­ce Po­łud­nio­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. hist. ide­o­lo­gia gło­szą­ca ko­niecz­ność osob­ne­go roz­wo­ju spo­łecz­no­ści róż­nych ras i po­li­ty­ka se­gre­ga­cji ra­so­wej po­łą­czo­na z ogra­ni­cze­niem praw i dy­skry­mi­na­cją lud­no­ści nie­bia­łej w RPA w la­tach 1948-1990;

 (1.2) polit. (w szer­szym ro­zu­mie­niu) po­li­ty­ka se­gre­ga­cji ra­so­wej po­łą­czo­na z dy­skry­mi­na­cją

Wiktionary

Apart­he­id (z afr. „od­dziel­ność”) – ide­o­lo­gia gło­szą­ca ko­niecz­ność osob­ne­go roz­wo­ju spo­łecz­no­ści róż­nych ras, a także ba­zu­ją­cy na tej te­o­rii sy­stem po­li­tycz­ny pa­nu­ją­cy w Po­łud­nio­wej Afry­ce do po­ło­wy lat 90. XX wieku, opar­ty na se­gre­ga­cji ra­so­wej. Sy­stem se­gre­ga­cji był opar­ty na prze­ko­na­niu o wyż­szo­ści rasy bia­łej i dy­skry­mi­no­wał lud­ność czar­ną i ko­lo­ro­wą. W 1968 zo­stał uz­na­ny przez Or­ga­ni­za­cję Na­ro­dów Zjed­no­czo­nych za zbrod­nię prze­ciw­ko ludz­ko­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zwień­cze­niem tego sy­ste­mu se­gre­ga­cji – wy­prze­dza­ją­ce­go apart­he­id, a nawet ra­so­we usta­wy w hit­le­row­skich Niem­czech – było wpro­wa­dze­nie przez Bel­gów spe­cjal­nych pasz­por­tów, za­wie­ra­ją­cych in­for­ma­cję o przy­na­leż­no­ści do Tutsi lub Hutu.

 (1.1) Sym­bo­lem walki z apart­he­i­dem w Re­pu­bli­ce Po­łud­nio­wej Afry­ki jest Nel­son Man­de­la. Dla swej dzia­łal­no­ści zy­skał on po­par­cie spo­łecz­no­ści mię­dzy­na­ro­do­wej.

 (1.2) Kiedy jedna grupa kon­tro­lu­je drugą grupę i używa nie­hu­ma­ni­tar­nych środ­ków, by pod­trzy­mać tę do­mi­na­cję, mamy do czy­nie­nia z apart­he­i­dem (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpartxajt, AS: apartχai ̯t

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apartheidowy

Wiktionary


aparthotel

hotel skła­da­ją­cy się z apar­ta­men­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sa­mo­dziel­na jed­nost­ka miesz­kal­na o pod­wyż­szo­nym stan­dar­dzie wy­naj­mo­wa­na jak w ho­te­lu

Wiktionary


apartnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. osob­no

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apartny

Wiktionary


apartny

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. osob­ny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. apartnie

Wiktionary


apartyjność

de­kla­ro­wa­nie nie­przy­na­le­że­nia do żad­nej par­tii po­li­tycz­nej; bez­par­tyj­ność


SJP.pl


apartyjny

nie­na­le­żą­cy do żad­nej par­tii po­li­tycz­nej; bez­par­tyj­ny


SJP.pl


aparycja

wy­gląd zew­nętrz­ny; pre­zen­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. wy­gląd zew­nętrz­ny (po­wierz­chow­ny)

 (1.2) przest. uka­za­nie się, po­ka­za­nie się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ważną rze­czą jest to, żeby po­dręcz­nik szkol­ny miał apa­ry­cję po­dręcz­ni­ka, a nie słow­ni­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapaˈrɨt͡sʲja, AS: aparycʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prezencja, powierzchowność, wygląd

Wiktionary


aparycyjny

rzad­ko: do­ty­czą­cy wy­glą­du zew­nętrz­ne­go


SJP.pl


apastron

punkt or­bi­ty oko­łog­wia­zdo­wej ciała nie­bie­skie­go naj­bar­dziej od­da­lo­ny od gwia­zdy obie­ga­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) astr. punkt na or­bi­cie, w któ­rym ciało nie­bie­skie znaj­du­je się naj­da­lej od gwia­zdy, wokół któ­rej krąży

Wiktionary


apasz

czło­wiek na­le­żą­cy do świa­ta prze­stęp­cze­go; opry­szek, rze­zi­mie­szek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. ktoś na­le­żą­cy do prze­stęp­cze­go półś­wiat­ka, w szcze­gól­no­ści pa­ry­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Syn ulicy prze­klę­ty, apasz zbój, który od naj­młod­szych lat po­strach siał, ra­bo­wał, kradł, aż w uro­cze sidła pię­knej ulicz­ni­cy wpadł.

 (1.1) Apa­szem Sta­siek był; w krąg znały go ulice / W spe­lun­kach, tam gdzie podłe życie wre. / Ko­chan­ką jego była zwy­kła ulicz­ni­ca, / Co gdzieś na rogu sprze­da­je ciało swe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈa.paʃ, AS: a.paš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apaszka ż., Apacz m.

 przym. apaszowski, apaszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przestępca, rabuś, zbir, łotr, bandzior, oprych, łotrzyk, rzezimieszek, bandyta, zbój, baciar, ulicznik, gangster, mafiozo, chuligan

Wiktionary


apaszka

trój­kąt­na lub kwa­dra­to­wa chust­ka no­szo­na na szyi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj chust­ki no­szo­nej na szyi za­rów­no przez ko­bie­ty jak i męż­czyzn, pier­wot­nie ele­ment stro­ju apa­sza (ban­dy­ty);

Wiktionary

Apasz­ka – ro­dzaj kwa­dra­to­wej chu­sty (naj­czę­ściej jed­wab­nej), skła­da­nej w trój­kąt i za­wią­zy­wa­nej na szyi.

Pier­wot­nie ele­ment stro­ju apa­sza, czyli ulicz­ne­go chu­li­ga­na, ban­dy­ty – stąd jej nazwa. W dru­giej po­ło­wie XIX wieku no­szo­na przez pa­ry­skich ro­bot­ni­ków. Póź­niej, w la­tach 20. XX wieku stała się po­pu­lar­na w spor­to­wym stro­ju ko­bie­cym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj za­ło­ży­łam swoją ulu­bio­ną apasz­kę.

 (1.1) Agata ma nową apasz­kę i po­do­ba się wszyst­kim chło­pa­kom, także mnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: a.ˈpaʃ.ka, AS: a.paš.ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apaczka ż., apasz, Apacz

 przym. paszowski, apaszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bandytka, gawroszka, chustka

Wiktionary


apaszkowy

→ apasz­ka


SJP.pl

Patrz:

apaszka

apaszowski

ło­bu­zer­ski; przy­miot­nik od: apasz (łobuz, włó­czę­ga, hu­li­gan z fan­taz­ją)


SJP.pl


apaszowy

przy­miot­nik od: apasz


SJP.pl


apate

iluz­ja sztu­ki, zwła­szcza te­a­tru, ma­ją­ca na celu wy­wo­ła­nie u widza praw­dzi­wych uczuć za po­mo­cą po­zo­ro­wa­nych sy­tu­a­cji


SJP.pl

Apate (także Zdra­da; gr. Ἀπάτη Apátē) – w mi­to­lo­gii grec­kiej uo­so­bie­nie zdra­dy; córka Nyks; jedno z nie­szczęść za­war­tych w pusz­ce Pan­do­ry

Wikipedia


apateista

zwo­len­nik po­glą­du, we­dług któ­re­go Bóg i re­li­gia nie mają zna­cze­nia dla ludz­kie­go życia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) filoz. neol. zwo­len­nik apa­te­iz­mu, czło­wiek obo­jęt­ny na kwe­stię ist­nie­nia lub nie­ist­nie­nia Boga

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wer­sji bar­dziej świa­do­mej apa­te­i­sta po­zo­stał­by sobą, nawet gdyby udo­wod­nio­no mu ist­nie­nie Boga — bo on ma to po pro­stu gdzieś. Ale czy to rze­czy­wi­ście moż­li­we?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apateizm mrz.

:: fż. apateistka ż.

 przym. apateistyczny

 przysł. apateistycznie

Wiktionary


apateistka

zwo­len­nicz­ka po­glą­du, we­dług któ­re­go Bóg i re­li­gia nie mają zna­cze­nia dla ludz­kie­go życia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka apa­te­iz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale jako apa­te­ist­ka trak­tu­ję te roz­wa­ża­nia jako grę in­te­lek­tu­al­ną i idę dalej, sta­ra­jąc się być do­brym czło­wie­kiem, bo tak chcę, a nie my­śląc o wszel­kich for­mach życia po życiu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apateizm mrz.

:: fm. apateista mos.

 przym. apateistyczny

 przysł. apateistycznie

Wiktionary


apateistyczny

taki, we­dług któ­re­go Bóg i re­li­gia nie mają zna­cze­nia dla ludz­kie­go życia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) filoz. neol. rzad. zwią­za­ny z apa­te­iz­mem i/lub apa­te­i­sta­mi; obo­jęt­ny na kwe­stie re­li­gij­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A kto czy­tał „Bal­la­dy­ny i ro­man­se”, ten wie, że to chyba pier­wsza pol­ska osten­ta­cyj­nie apa­te­i­stycz­na po­wieść. Kiedy w jej trze­ciej czę­ści bo­go­wie (…) zstę­pu­ją na Zie­mię i osia­da­ją w Pol­sce, mię­dzy Po­la­ka­mi, nie ma to dla ni­ko­go zna­cze­nia. Nie oni wpły­wa­ją na pol­skie życie, ale ono na nich – po­chła­nia ich, wcią­ga i po­zba­wia bo­sko­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apateizm mrz., apateista mos., apateistka ż.

 przysł. apateistycznie

Wiktionary


apateizm

po­gląd, we­dług któ­re­go Bóg i re­li­gia nie mają zna­cze­nia dla ludz­kie­go życia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. neol. za­ło­że­nie, że Bóg i re­li­gia nie mają zna­cze­nia dla ludz­kie­go życia; apa­tycz­ny sto­su­nek do kwe­stii ist­nie­nia bądź nie­ist­nie­nia Boga;

Wiktionary

Apa­te­izm ( apat­he­ism) – po­sta­wa obo­jęt­no­ści wobec re­li­gii i pro­ble­mu, czy ist­nie­je Bóg.

Jest to ne­o­lo­gizm pow­sta­ły po­przez po­łą­cze­nie słów apa­tia i teizm. Stwo­rze­nie tego ter­mi­nu czę­sto przy­pi­su­je się Jo­nat­ha­no­wi Ra­u­cho­wi w ar­ty­ku­le z 2003 w "The At­lan­tic Month­ly" pt. "Let It Be". Sam Rauch nigdy tak nie twier­dził. Ter­min ten zo­stał już wcze­śniej użyty przez ka­na­dyj­skie­go so­cjo­lo­ga Stu­ar­ta John­so­na w 1972, który łą­czył tę po­sta­wę z ten­den­cja­mi se­ku­la­ry­za­cyj­ny­mi we współ­czes­nych spo­łe­czeń­stwach

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Apa­te­izm — to po­sta­wa in­dy­fe­ren­tyz­mu wobec samej kwe­stii ist­nie­nia/nie­ist­nie­nia Boga, także wobec te­iz­mu i ate­iz­mu jako zde­kla­ro­wa­nej wiary/nie­wia­ry.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apateista mos., apateistka ż.

 przym. apateistyczny

 przysł. apateistycznie

Wiktionary


apatetyczny

po­le­ga­ją­cy na stwa­rza­niu złu­dze­nia, zwod­ni­czy


SJP.pl


apatheia

ideał sto­ic­kiej do­sko­na­ło­ści: brak uczuć, nie­doz­na­wa­nie żad­nych emo­cji


SJP.pl

Apat­he­ia ( ἀπάθεια, "apátheia", od "a" 'brak' i "páthos" 'doś­wiad­cze­nie) – w fi­lo­zo­fii sta­ro­żyt­nej stan lub po­sta­wa nie­czu­ło­ści, bez­na­mięt­no­ści, niewz­ru­szo­no­ści osią­ga­ny przez mędr­ca i któ­re­mu przy­pi­sy­wa­no war­tość etycz­ną.

W ję­zy­kach no­wo­żyt­nych ze sta­ro­żyt­nej "apat­hei" pow­sta­ło po­ję­cie psy­cho­lo­gicz­ne (apa­tia), ma­ją­ce jed­nak ne­ga­tyw­ne zna­cze­nie i oz­na­cza­ją­cę nie­czu­łość i otę­pie­nie.

Wikipedia


apatia

nie­czu­łość na bodź­ce zew­nętrz­ne, brak za­an­ga­żo­wa­nia w co­kol­wiek, nie­zdol­ność do od­czu­wa­nia i oka­zy­wa­nia wzru­szeń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. stan obo­jęt­no­ści i braku za­in­te­re­so­wa­nia oraz braku ak­tyw­no­ści;

 (1.2) filoz. u sto­i­ków stan spo­ko­ju wew­nętrz­ne­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Apat­he­ia (fi­lo­zo­fia)
  • Apa­tia (psy­cho­pa­to­lo­gia)
  • Apa­tia (grupa mu­zycz­na)
  • Apa­tia – album stu­dyj­ny pol­skie­go ze­spo­łu Pne­u­ma
  • Apa­tia sek­su­al­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Me­lan­cho­lia ob­ja­wia się apa­tią i nie­chę­cią do życia.

 (1.1) Trze­ba otrząs­nąć się z apa­tii i pod­nieść głowę, jak przy­sta­ło na ko­bie­tę sa­mo­dziel­ną…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpatʲja, AS: apatʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apatyk mos., apatyczność ż., apatycznienie n.

 czas. apatycznieć ndk.

 przym. apatyczny

 przysł. apatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) marazm, bezruch, bezwład, drętwota, osowiałość, otępienie, zblazowanie, splin, przest. indyferencja

Wiktionary


apator

klub spor­to­wy


SJP.pl

Apa­tor – pol­ska grupa ka­pi­ta­ło­wa pro­du­cen­tów oraz dy­stry­bu­to­rów urzą­dzeń i sy­ste­mów po­mia­ro­wych, a także do­staw­ców no­wo­czes­nych roz­wią­zań do au­to­ma­ty­za­cji pracy sieci elek­tro­e­ner­ge­tycz­nej. Grupa dzia­ła w trzech seg­men­tach biz­ne­so­wych: ener­gia elek­trycz­na, woda i cie­pło oraz gaz, do­star­cza­jąc roz­wią­za­nia w za­kre­sie opo­mia­ro­wa­nia wszyst­kich me­diów użyt­ko­wych (licz­ni­ki ener­gii elek­trycz­nej, wo­do­mie­rze, cie­pło­mie­rze, ga­zo­mie­rze), jak rów­nież za­a­wan­so­wa­ne tech­no­lo­gicz­nie roz­wią­za­nia dla in­te­li­gent­nych sieci elek­tro­e­ner­ge­tycz­nych, wod­nych i ga­zo­wych.

Wikipedia


apatozaur

ro­dzaj du­że­go za­u­ro­po­da z ro­dzi­ny di­plo­do­ków


SJP.pl

Apa­to­za­ur ("Apa­to­sa­u­rus") – duży za­u­ro­pod ży­ją­cy około 150 mln lat temu w póź­nej jurze na te­re­nach Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Zo­stał od­kry­ty i opi­sa­ny w 1877 roku przez Oth­nie­la C. Mars­ha. Nieg­dyś za sy­no­nim apa­to­za­u­ra uz­na­wa­no także bron­to­za­u­ra, jed­nak opu­bli­ko­wa­ne w 2015 roku ba­da­nie wy­ka­za­ło istot­ne róż­ni­ce mię­dzy tymi ro­dza­ja­mi.

Wikipedia


apatriotyczny

przy­miot­nik od: apa­trio­tyzm


SJP.pl


apatryda

osoba nie po­sia­da­ją­ca oby­wa­tel­stwa żad­ne­go pań­stwa; bez­pań­stwo­wiec; apo­li­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która nie po­sia­da żad­ne­go oby­wa­tel­stwa pań­stwo­we­go;

Wiktionary

Apa­try­da ( άπατρις „po­zba­wio­ny oj­czyz­ny”), bez­pań­stwo­wiec ( sta­te­less per­son) – osoba, któ­rej żadne pań­stwo nie uz­na­je za swo­je­go oby­wa­te­la, czyli osoba nie­po­sia­da­ją­ca żad­ne­go oby­wa­tel­stwa.

Kon­wen­cja o sta­tu­sie bez­pań­stwow­ców z 1954 de­fi­niu­je w art. 1 bez­pań­stwow­ca jako "osobę, która nie jest uz­na­wa­na za oby­wa­te­la żad­ne­go pań­stwa w za­kre­sie obo­wią­zy­wa­nia jego prawa".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy każdy apa­try­da może ubie­gać się o pol­skie oby­wa­tel­stwo?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapaˈtrɨda, AS: apatryda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. patriarcha mos., patria ż., patriota m., patriotka ż., patriotyzm m.

:: fż. apatrydka ż.

 przym. patriarchalny, patriotyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apolita, bezpaństwowiec

Wiktionary


apatyczka

→ apa­tyk


SJP.pl

Patrz:

apatyk

apatycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób apa­tycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­trzy­ła przed sie­bie apa­tycz­nie, widać było, że jest zu­peł­nie zre­zy­gno­wa­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apatia ż., apatyk m., apatyczność ż.

 przym. apatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bez oznak życia, bez życia

Wiktionary


apatycznienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|apa­tycz­nieć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apatia ż.

 czas. apatycznieć

 przym. apatyczny

Wiktionary


apatycznieć

cza­sow­nik

 (1.1) obo­jęt­nieć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apatia ż., apatycznienie n.

 przym. apatyczny

Wiktionary


apatyczność

obo­jęt­ność na to, co się wokół dzie­je, nie­wraż­li­wość na bodź­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co apa­tycz­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O ile piérwsza ener­gicz­na jest i żywa, o tyle tem­pe­ra­ment drugiéj przed­sta­wia naj­pię­kniej­szy exem­plarz fleg­my i apa­tycz­no­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apatia ż., apatyk m.

 przym. apatyczny

 przysł. apatycznie

Wiktionary


apatyczny

przy­miot­nik od: apa­tia; zo­bo­jęt­nia­ły, nie­czu­ły na bodź­ce zew­nętrz­ne, nie­zdol­ny do od­czu­wa­nia i oka­zy­wa­nia wzru­szeń (np. apa­tycz­ne spoj­rze­nie, apa­tycz­ny chło­pak)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) obo­jęt­ny na oto­cze­nie; nie­wraż­li­wy na to, co się wokół dzie­je

 (1.2) bę­dą­cy prze­ja­wem stanu nie­wraż­li­wo­ści na oto­cze­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: apatyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apatia ż., apatyczność ż., apatycznienie n.

 przysł. apatycznie

 czas. apatycznieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bez oznak życia, bez życia, odrętwiały, osowiały, otępiały, przyćmiony, przygasły, przygaszony, tępy, zgasły, zgaszony, zobojętniały, zrezygnowany

Wiktionary


apatyk

osoba apa­tycz­na


SJP.pl


apatyt

mi­ne­rał, fos­fo­ran wap­nia za­wie­ra­ją­cy fluor, chlor lub grupę wo­do­rot­le­no­wą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z gro­ma­dy fos­fo­ra­nów;

Wiktionary

Apa­tyt (gr. "apa­tao" – „oszu­ki­wać, zwo­dzić, łu­dzić”, gdyż czę­sto bywa my­lo­ny z in­ny­mi mi­ne­ra­ła­mi jak beryl, ne­fe­lin, diop­syd, tur­ma­lin czy dia­spor) – mi­ne­rał z gro­ma­dy fos­fo­ra­nów. Na­le­ży do mi­ne­ra­łów sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­nych wy­stę­pu­ją­cych we wszyst­kich ty­pach skał.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Apa­tyt jest czę­stym skład­ni­kiem peg­ma­ty­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpatɨt, AS: apatyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apatyty nmos.

 przym. apatytowy

Wiktionary


apatytowy

przy­miot­nik od: apa­tyt


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) miner. do­ty­czą­cy apa­ty­tu, wy­ko­na­ny z apa­ty­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apatyt mrz.

Wiktionary


apatyty

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie mur­mań­skim;

Wiktionary

Apa­ty­ty ( Апатиты) – mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie mur­mań­skim, nad je­zio­rem Iman­dra. Czwar­te co do wiel­ko­ści mia­sto za pół­noc­nym kołem bie­gu­no­wym. Liczy około 53,8 tys. miesz­kań­ców (2021). Two­rzy miej­ski okręg, do któ­re­go oprócz mia­sta wcho­dzi osied­le Dre­lich-warga i sta­cja Chi­bi­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. apatyt mrz.

Wiktionary


apałonik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Pod­la­sie,Au­gu­stów. łyżka wa­zo­wa

 (1.2) gw-pl|Au­gu­stów,Wę­go­rze­wo,So­kół­ka. wa­rzą­chew

Wiktionary


apedagogiczny

niez­god­ny z za­sa­da­mi pe­da­go­gi­ki; nie­pe­da­go­gicz­ny, szkod­li­wy wy­cho­waw­czo


SJP.pl


apeiron

[czy­taj: apej­ron] w grec­kiej fi­lo­zo­fii przy­ro­dy: bez­gra­nicz­na, bezksz­tałt­na pra­ma­te­ria, bę­dą­ca ele­men­tar­nym two­rzy­wem przy­ro­dy; apej­ron


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ape­i­ron – po­ję­cie fi­lo­zo­ficz­ne
  • Ape­i­ron – wy­daw­nict­wo pre­zen­tu­ją­ce al­ter­na­tyw­ne te­o­rie fi­zy­ki
  • Ape­i­ron – Wyż­sza Szko­ła Bez­pie­czeń­stwa Pu­blicz­ne­go i In­dy­wi­du­al­ne­go w Kra­ko­wie

Wikipedia


apejron

bez­gra­nicz­na, bezksz­tałt­na pra­ma­te­ria, bę­dą­ca ele­men­tar­nym two­rzy­wem przy­ro­dy - wg Anak­sy­man­dra z Mi­le­tu; ape­i­ron


SJP.pl


apeks

1. punkt na sfe­rze nie­bie­skiej okre­śla­ją­cy kie­ru­nek ruchu Słoń­ca lub in­ne­go obiek­tu wzglę­dem wy­bra­nej grupy gwiazd;
2. ko­niec ję­zy­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) astr. punkt, w kie­run­ku któ­re­go Słoń­ce po­ru­sza się wzglę­dem in­nych jas­nych gwiazd w oto­cze­niu;

 (1.2) daw. szczyt, wierz­cho­łek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyapeks mrz.

Wiktionary


apeksowy

przy­miot­nik od: apeks


SJP.pl


apel

1. zbiór­ka (w celu spraw­dze­nia obec­no­ści itp.);
2. odez­wa, wez­wa­nie;
3. kar­ność psa my­śliw­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. zbiór­ka wszyst­kich żoł­nie­rzy w jed­nost­ce

 (1.2) eduk. zbiór­ka ucz­niów w szko­le, har­ce­rzy na obo­zie itp. w celu spraw­dze­nia obec­no­ści, od­czy­ta­nia roz­ka­zów (po­le­ceń)

 (1.3) sy­gnał ogła­sza­ją­cy zbiór­kę na apel (1.1)

 (1.4) pu­blicz­ne wez­wa­nie skie­ro­wa­ne do ja­kie­goś ogółu do pod­ję­cia dzia­łań lub uczest­ni­cze­nia w czymś

 (1.5) pu­blicz­na wy­po­wiedź skie­ro­wa­na do ja­kiejś osoby

 (1.6) łow. kar­ność psa my­śliw­skie­go

 (1.7) łow. sy­gnał do roz­po­czę­cia po­lo­wa­nia

 (1.8) utwór li­te­rac­ki, bez­poś­red­nie wez­wa­nie do adre­sa­ta

Wiktionary

Apel (fr. "appel" wez­wa­nie, od­wo­ła­nie) – bez­poś­red­nie wez­wa­nie, żą­da­nie wy­słu­cha­nia i odez­wy – dzia­ła­nia ma­ją­ce­go na celu za­sto­so­wa­nia się do tre­ści nie­sio­nej sło­wa­mi, kie­ro­wa­ne przez au­to­ra ku czy­tel­ni­kom lub ku słu­cha­czom apelu. Treść apelu czę­sto jest wy­ra­zem uczuć ma­ją­cych łą­czyć na­daw­cę i jego od­bior­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Major roz­ka­zał sier­żan­to­wi ze­brać pod­wład­nych na apel.

 (1.2) Na apelu nie obyło się bez ora­cji dy­rek­tor­ki.

 (1.4) Lo­kal­ne media opu­bli­ko­wa­ły apel po­li­cji o pomoc w zna­le­zie­niu za­gi­nio­ne­go dziec­ka.

 (1.6) Apel mojej sucz­ki jest bar­dzo słaby, bo lubi ona bie­gać po lesie i pły­wać rzeką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈapɛl, AS: apel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apelacja ż., apelowanie n., apelant m.

:: zdrobn. apelik m.

 czas. apelować

 przym. apelowy, apelacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) odezwa, orędzie

 (1.5) list otwarty

Wiktionary


apelacja

w pra­wie pro­ce­so­wym: śro­dek od­wo­ław­czy, przy­słu­gu­ją­cy od nie­pra­wo­moc­ne­go wy­ro­ku sądu I in­stan­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. od­wo­ła­nie się od de­cyz­ji sądu do wyż­szej in­stan­cji

 (1.2) środ. praw. wyż­sza in­stan­cja są­dow­ni­cza

 (1.3) roln. re­gion upra­wy wi­no­ro­śli, gdzie wyt­wa­rza się wino okre­ślo­ne­go ga­tun­ku

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ape­la­cja – od­wo­ła­nie się od wy­ro­ku
  • ape­la­cja – ter­min sto­so­wa­ny w wi­niar­stwie
    • ape­la­cja – ap­pel­la­tion d’ori­gi­ne contrôlée
  • Ape­la­cja – po­wieść Johna Gris­ha­ma
  • Ape­la­cja – film ra­dziec­ki z 1987 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Wywód ape­la­cji skła­da się w są­dzie, który wydał wyrok, bądź na pi­śmie, bądź ust­nie do pro­to­ko­łu se­kre­ta­rza są­do­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apelant mos., apel mrz.

 przym. apelacyjny, bezapelacyjny

 czas. apelować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odwołanie, rewizja

Wiktionary


apelacyjny

zwią­za­ny z ape­la­cją (np. pro­ce­du­ra ape­la­cyj­na, sąd ape­la­cyj­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ape­la­cją, do­ty­czą­cy ape­la­cji

 (1.2) praw. zwią­za­ny z od­wo­ła­nia­mi od wy­ro­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na przy­kład w fe­de­ral­nych są­dach ape­la­cyj­nych za­sia­da około dwu­stu sę­dziów, a w są­dach re­jo­no­wych około sze­ściu­set.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apelacja ż., apelant mos., apel mrz.

 czas. apelować

 przym. bezapelacyjny

Wiktionary


apelant

osoba lub in­sty­tu­cja wno­szą­ca ape­la­cję


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. osoba skła­da­ją­ca ape­la­cję, czyli od­wo­łu­ją­ca się od wy­ro­ku sądu niż­szej in­stan­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apel mrz., apelacja ż.

 przym. apelacyjny

 czas. apelować

Wiktionary


apelantka

→ ape­lant


SJP.pl

Patrz:

apelant

apelatiwum

w ję­zy­koz­naw­stwie: rze­czow­nik bę­dą­cy nazwą całej klasy de­sy­gna­tów, nie­bę­dą­cy nazwą włas­ną, np. "czło­wiek", "zwie­rzę", "ro­śli­na"; ape­la­tyw, ap­pel­la­ti­vum, rze­czow­nik po­spo­li­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. ape­la­tyw.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɛlaˈtʲivũm, AS: apelatʹivũm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apelatywny

Wiktionary


apelatyw

w ję­zy­koz­naw­stwie: rze­czow­nik bę­dą­cy nazwą całej klasy de­sy­gna­tów, nie­bę­dą­cy nazwą włas­ną, np. "czło­wiek", "zwie­rzę", "ro­śli­na"; ape­la­ti­wum, ap­pel­la­ti­vum, rze­czow­nik po­spo­li­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa, która może się od­no­sić do do­wol­ne­go eg­zem­pla­rza danej klasy przed­mio­tów, w odróż­nie­niu od nazwy włas­nej, która od­no­si się do kon­kret­nej jed­nost­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɛˈlatɨf, AS: apelatyf

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apelatywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) appellativum, nazwa pospolita, imię pospolite, skr. ap.

Wiktionary


apelatywizacja

przeksz­tał­ca­nie się nazwy włas­nej w rze­czow­nik po­spo­li­ty; po­spo­li­ce­nie nazwy włas­nej


SJP.pl


apelatywny

1. ma­ją­cy cha­rak­ter rze­czow­ni­ka po­spo­li­te­go, ape­la­ty­wu;
2. ma­ją­cy cha­rak­ter na­wo­ły­wa­nia, wez­wa­nia do cze­goś


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. ma­ją­cy cha­rak­ter rze­czow­ni­ka po­spo­li­te­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apelatiwum n., apelatyw mrz., appellativum n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pospolity

Wiktionary


apeldoorn

Apel­do­orn – mia­sto w pro­win­cji Gel­dria ("Gel­der­land"), około 40 km na wschód od Amers­fo­ort, w środ­ko­wej czę­ści Ho­lan­dii.

Mia­sto jest re­gio­nal­nym cen­trum. Naj­star­sze wzmian­ki o mie­ście, nieg­dyś zwa­nym "Ap­pol­dro", po­cho­dzą z VIII wieku. Mia­sto pow­sta­ło jako osada na skrzy­żo­wa­niu dróg z Amers­fo­ort do De­ven­ter i drogi z Arn­hem do Zwol­le. Mapa z 1740 po­ka­zu­je mia­sto jako A"p"el­do­orn.

Wikipedia


apelik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od apel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apel m.

Wiktionary


apeliotes

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bóg i uo­so­bie­nie wia­tru wschod­nie­go;

Wiktionary

Ape­lio­tes (gr. Ἀπηλιώτης Apēliṓtēs ‘zwią­za­ny ze Słoń­cem’, łac. So­la­nus ‘wiatr wschod­ni’) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bóg i uo­so­bie­nie wia­tru wschod­nie­go.

Uo­sa­biał po­ry­wi­sty wiatr, wie­ją­cy ze wscho­du (lub, we­dług niek­tó­rych źró­deł, z po­łud­nio­we­go wscho­du).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ape­lio­tes uo­sa­biał po­ry­wi­sty wiatr, wie­ją­cy ze wscho­du.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɛˈlʲjɔtɛs, AS: apelʹi ̯otes

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Apeliotesowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Solanus

Wiktionary


apella

w sta­ro­żyt­nej Spar­cie: zgro­ma­dze­nie lu­do­we spar­tia­tów, które bez dy­sku­sji przyj­mo­wa­ło lub odrzu­ca­ło wnio­ski ge­ruz­ji oraz wy­bie­ra­ło ge­ron­tów i efo­rów; apel­la nie miała ini­cja­ty­wy usta­wo­daw­czej


SJP.pl

Apel­la (gr. "Ἀπέλλα") – zgro­ma­dze­nie lu­do­we w sta­ro­żyt­nej Spar­cie, uchwa­la­ją­ce prawa, roz­strzy­ga­ją­ce naj­waż­niej­sze kwe­stie pań­stwo­we i wy­bie­ra­ją­ce urzęd­ni­ków (ge­ron­tów i efo­rów), a od VI/V w. p.n.e. de­cy­du­ją­ce także o wy­po­wie­dze­niu wojny. Uczest­ni­czy­li w nim wszy­scy peł­no­praw­ni oby­wa­te­le (ho­mo­ioi – „równi”, czyli spar­tia­ci), któ­rzy ukoń­czy­li 30 lat.

Wikipedia


apelles

Zo­bacz też: Apel­les (po­stać bi­blij­na).

Apel­les (ur. ok. 370 p.n.e. w Ko­lo­fo­nie lub na Kos, zm. ok. 300 p.n.e. na Kos) – naj­więk­szy w opi­nii sta­ro­żyt­nych ma­larz grec­ki, syn Pyt­he­o­sa z Ko­lo­fo­nu.

Wikipedia


apelowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zwra­ca­nie się z ape­lem

 (1.2) praw. skła­da­nie ape­la­cji od wy­ro­ku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɛlɔˈvãɲɛ, AS: apelovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. apel mrz.

 czas. apelować

 przym. apelowy

 (1.2)

 rzecz. apelacja ż.

 czas. apelować

 przym. apelacyjny

Wiktionary


apelować

1. wzy­wać kogoś do cze­goś, zwra­cać się z ape­lem;
2. w pra­wie: od­wo­ły­wać się od wy­ro­ku, wno­sić ape­la­cję


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni

 (1.1) książk. wzy­wać kogoś do cze­goś, zwra­cać się z ape­lem

 (1.2) praw. od­wo­ły­wać się od wy­ro­ku, wno­sić ape­la­cję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Or­ga­ni­za­cje po­za­rzą­do­we ape­lu­ją do pre­mie­ra, aby nie ob­ci­nał im wpły­wów z 1 pro­cen­ta.

 (1.2) Ad­wo­kat w są­dzie czę­sto ape­lu­je.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɛˈlɔvat͡ɕ, AS: apelovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apelowanie n., apel m., apelacja ż., apelant m.

 przym. apelacyjny, bezapelacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nawoływać, wzywać, prosić

Wiktionary


apelowy

do­ty­czą­cy apelu (w zna­cze­niu zbiór­ki), np. plac ape­lo­wy, prze­pi­sy ape­lo­we


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ape­lem, do­ty­czą­cy apelu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apel m.

Wiktionary


apelsyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Bu­ko­wi­na. po­ma­rań­cza

Wiktionary


apendyks

prze­sta­rza­łe: do­da­tek, uzu­peł­nie­nie, za­łącz­nik do książ­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) do­da­tek, za­łącz­nik

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpɛ̃ndɨks, AS: apẽndyks

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. appendix

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) appendix

Wiktionary


apenin

1. Ape­nin Ka­la­bryj­ski, góry w pd. czę­ści Płw. Ape­niń­skie­go;
2. nazwa wielu pasm, łań­cu­chów gór­skich i in­nych czę­ści Ape­nin


SJP.pl


apeniny

łań­cuch gór­ski na Pół­wy­spie Ape­niń­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. łań­cuch gór­ski we Wło­szech;

Wiktionary

Ape­ni­ny (wł. "Ap­pen­ni­ni") – łań­cuch gór­ski we Wło­szech, roz­cią­ga­ją­cy się na dłu­go­ści 1350 km z pół­no­cy na po­łud­nie wzdłuż ca­łe­go Pół­wy­spu Ape­niń­skie­go i na sze­ro­kość od 40 do 200 km. Wy­róż­nia się Ape­ni­ny Pół­noc­ne (w tym Ape­nin Li­gu­ryj­ski, To­skań­ski i Um­bryj­ski), Środ­ko­we i Po­łud­nio­we.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dali widać błę­kit­ne Ape­ni­ny, góry spa­lo­ne od słoń­ca – jed­no­barw­ną smugę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ, AS: apẽńĩny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apenin m.

 przym. apeniński

Wiktionary


apeniński

przy­miot­nik od: Ape­ni­ny (łań­cuch gór­ski), Ape­nin (część Ape­ni­nów)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z Ape­ni­na­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Św. Be­ne­dykt uro­dził się około 480 roku w ape­niń­skiej miej­sco­wo­ści Nur­sja, po­ło­żo­nej na pół­noc od Rzymu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci, AS: apẽńĩĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apeniny nmos.

Wiktionary


apepsja

nie­moż­ność tra­wie­nia wsku­tek braku wy­dzie­la­nia soków tra­wien­nych


SJP.pl


apercepcja

1. w fi­lo­zo­fii: sa­moś­wia­do­mość, zdol­ność do po­strze­ga­nia przez umysł swych włas­nych sta­nów;
2. w psy­cho­lo­gii: zdol­ność po­strze­ga­nia i ro­zu­mie­nia, pro­wa­dzą­ca w kon­sek­wen­cji do przys­wa­ja­nia no­wych wia­do­mo­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. po­strze­ga­nie sa­me­go sie­bie, świa­do­mość sa­me­go sie­bie, po­strze­ga­nie przez umysł jego włas­nych sta­nów;

Wiktionary

Aper­cep­cja – ter­min fi­lo­zo­ficz­ny oz­na­cza­ją­cy po­strze­ga­nie sa­me­go sie­bie, świa­do­mość sa­me­go sie­bie, po­strze­ga­nie przez umysł jego włas­nych sta­nów.

Le­ib­niz wpro­wa­dza­jąc to po­ję­cie odróż­niał per­cep­cję – przed­sta­wia­nie sobie rze­czy – od aper­cep­cji, która oz­na­cza zda­wa­nie sobie spra­wy z tego przed­sta­wia­nia. Krok dalej uczy­nił Kant, który odróż­nił aper­cep­cję em­pi­rycz­ną, czyli in­tro­spek­cję od tran­scen­den­tal­nej jed­no­ści aper­cep­cji, czyli wa­run­ku umoż­li­wia­ją­ce­go samo doś­wiad­cza­nie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapɛrˈt͡sɛpt͡sʲja, AS: apercepcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apercepcyjny

 rzecz. apercypowanie n.

Wiktionary


apercepcjonistka

→ aper­cep­cjo­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

apercepcjonista

apercepcyjny

zwią­za­ny z aper­cep­cją (np. pro­ce­sy aper­cep­cyj­ne)


SJP.pl


apercypowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) psych. spo­strze­ga­nie ze zro­zu­mie­niem po­przez wią­za­nie tre­ści no­wych spo­strze­żeń z za­so­bem po­sia­da­nych wy­o­bra­żeń, pojęć, sądów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apercepcja ż., apercepcjonizm m., apercepcjonista m.

 czas. apercypować

 przym. apercepcyjny

Wiktionary


apercypować

w psy­cho­lo­gii: po­strze­gać coś i ro­zu­mieć, a w kon­sek­wen­cji przys­wa­jać wia­do­mo­ści do­ty­czą­ce tego


SJP.pl


aperiodyczny

nie­o­kre­so­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. nie­pow­ta­rza­ją­cy się okre­so­wo

 (1.2) wy­stę­pu­ją­cy, po­ja­wia­ją­cy się w zmien­nych od­stę­pach czasu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieokresowy

 (1.2) nieregularny

Wiktionary


aperiodyk

cza­so­pis­mo uka­zu­ją­ce się nie­re­gu­lar­nie


SJP.pl

Ape­rio­dyk – cza­so­pis­mo uka­zu­ją­ce się w nie­re­gu­lar­nych od­stę­pach czasu (w prze­ci­wień­stwie do pe­rio­dy­ku). Szcze­gól­nym przy­kła­dem ape­rio­dy­ku jest jed­nod­niów­ka.

Wikipedia


aperitif

[czy­taj: aperiTIF] napój al­ko­ho­lo­wy po­da­wa­ny przed po­sił­ka­mi, ma­ją­cy na celu po­bu­dze­nie ape­ty­tu; apéritif


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. napój al­ko­ho­lo­wy po­da­wa­ny przed po­sił­kiem dla po­bu­dze­nia ape­ty­tu

 (1.2) uczn. zob. jabol.

Wiktionary

Ape­ri­tif (fr. "apéritif", wł. "ape­ri­ti­vo" z łac. "ape­ri­re" – ot­wie­rać) – napój al­ko­ho­lo­wy po­da­wa­ny przed po­sił­kiem dla po­bu­dze­nia ape­ty­tu, od­prę­że­nia go­ścia oraz za­spo­ko­je­nia pra­gnie­nia.

Nie ma jed­ne­go ro­dza­ju al­ko­ho­lu, który można by okre­ślać mia­nem ape­ri­ti­fu, jed­nak za kla­sycz­ną formę ape­ri­ti­fu ucho­dzi wy­traw­ne wino mu­su­ją­ce, takie jak szam­pan, cava, fran­cia­cor­ta, pro­sec­co czy sekt po­cho­dzą­cy z Nie­miec lub Au­strii.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapɛrʲiˈtʲif, AS: aperʹitʹif

Wiktionary


aperol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. czer­wo­ny, wy­traw­ny ape­ri­tif po­cho­dze­nia wło­skie­go o za­war­to­ści al­ko­ho­lu 11%, skła­da­ją­cy się z wy­cią­gu z go­rycz­ki, gorz­kiej po­ma­rań­czy i ra­bar­ba­ru;

Wiktionary

Ape­rol – ape­ri­tif po­cho­dze­nia wło­skie­go o za­war­to­ści al­ko­ho­lu 11%.

Napój ma jas­no­czer­wo­ny kolor. Jego pod­sta­wo­wy­mi skład­ni­ka­mi są go­rycz­ka, gorz­ka po­ma­rań­cza, ra­bar­bar. Al­ko­hol sprze­da­wa­li od 1919 r. bra­cia Bar­bie­ri. Obec­nie tru­nek pro­du­ku­je firma Cam­pa­ri Group.

Wikipedia


apersonalny

nie­po­wią­za­ny z osobą lub oso­ba­mi


SJP.pl


aperto

z wło­skie­go: jawny, ot­war­ty, szcze­ry


SJP.pl


apertometr

przy­rząd do po­mia­ru aper­tu­ry nu­me­rycz­nej ukła­dów op­tycz­nych


SJP.pl


apertura

roz­war­tość ukła­du op­tycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) opt. otwór ogra­ni­cza­ją­cy wiąz­kę świa­tła;

Wiktionary

Zo­bacz też: Aper­tu­ra (ty­po­gra­fia), Aper­tu­ra i Cla­u­su­ra.

Aper­tu­ra – otwór ogra­ni­cza­ją­cy prze­strzeń, przez którą prze­cho­dzą fale elek­tro­ma­gne­tycz­ne. W przy­pad­ku in­stru­men­tu op­tycz­ne­go jest to efek­tyw­na śred­ni­ca ot­wo­ru (np. te­le­sko­pu, lu­ne­ty), przez który wpada świa­tło, so­czew­ki lub lu­stra za­po­cząt­ko­wu­ją­ce­go dany układ op­tycz­ny, mie­rzo­na jako roz­war­tość ukła­du, czyli kąt po­mię­dzy pro­mie­nia­mi świetl­ny­mi wpa­da­ją­cy­mi do ukła­du z naj­bar­dziej od­mien­nych kie­run­ków (kąt for­mu­la_1 na ry­sun­ku obok).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapɛrˈtura, AS: apertura

Wiktionary


aperturowy

→ aper­tu­ra


SJP.pl

Patrz:

apertura

apertyzacja

me­to­da kon­ser­wa­cji żyw­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tech­no­lo­gia i pro­ces kon­ser­wo­wa­nia żyw­no­ści, po­le­ga­ją­ca na od­po­wied­nim pod­grze­wa­niu i schła­dza­niu w au­to­kla­wie;

Wiktionary

Aper­ty­za­cja – me­to­da ste­ry­li­za­cji po­le­ga­ją­ca na utr­wa­la­niu żyw­no­ści w opa­ko­wa­niach her­me­tycz­nie zam­knię­tych, prze­pro­wa­dza­na w urzą­dze­niach zwa­nych au­to­kla­wa­mi. Pa­ra­me­try ste­ry­li­za­cji kon­serw oprócz tem­pe­ra­tu­ry i czasu ste­ry­li­za­cji, obej­mu­ją rów­nież – ze wzglę­du na pro­ces wy­mia­ny cie­pła – czas pod­grza­nia kon­ser­wy do tem­pe­ra­tu­ry ste­ry­li­za­cji oraz czas ochła­dza­nia kon­ser­wy po ste­ry­li­za­cji. Pa­ra­me­try ste­ry­li­za­cji kon­serw za­pi­su­je się umow­nie we­dług for­mu­ły:

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. apertyzowanie n.

 czas. apertyzować ndk.

Wiktionary


apertyzacyjny

przy­miot­nik od: aper­ty­za­cja


SJP.pl


apetizer

[czy­taj: ape­taj­zer] po­tra­wa je­dzo­na przed da­niem głów­nym; star­ter, przy­staw­ka


SJP.pl


apetycik

zdrob­nie­nie od: ape­tyt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ape­tyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apetyt m., apetyczność ż.

 przym. apetyczny

Wiktionary


apetycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ape­tycz­ny, za­chę­ca­ją­cy do je­dze­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apetyczność ż., apetyt mrz.

 przym. apetyczny

Wiktionary


apetyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ape­tycz­nie


SJP.pl


apetyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ape­tycz­ny


SJP.pl


apetyczność

→ ape­tycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ape­tycz­ne

Wiktionary

Patrz:

apetyczny

Powiązane:

 rzecz. apetyt m., apetycik m.

 przym. apetyczny

 przysł. apetycznie

Wiktionary


apetyczny

1. wzbu­dza­ją­cy ape­tyt, za­chę­ca­ją­cy do je­dze­nia; smacz­ny;
2. ładny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) za­chę­ca­ją­cy do je­dze­nia

 (1.2) przen. atrak­cyj­ny pod wzglę­dem sek­su­al­nym

 (1.3) o dziec­ku: ma­ją­cy ładne, gład­kie ciało

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ape­tycz­ny swąd ulat­niał się z ku­chen­nych okien i gęsto wi­siał w pod­wó­rzach, gdyż skrzęt­nie i go­spo­dar­nie prze­ta­pia­no masło i sło­ni­nę, su­szo­no jabł­ka i grusz­ki, jak na długą i cięż­ką zimę.

 (1.2) Ko­bie­ta chce mieć u swego boku ape­tycz­ne­go męż­czyz­nę, z któ­re­go może być dumna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɛˈtɨt͡ʃnɨ, AS: apetyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apetyt m., apetycik m., apetyczność ż.

 przysł. apetycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) smakowity, smaczny

 (1.2) atrakcyjny, ponętny, powabny, pociągający

 (1.3) gładki, pulchny

Wiktionary


apetyt

1. chęć do je­dze­nia; ła­knie­nie;
2. chęć po­sia­da­nia cze­goś, ocho­ta na coś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chęć je­dze­nia, ła­knie­nie;

 (1.2) przen. pra­gnie­nie, chęć na coś

Wiktionary

Ape­tyt ( ap­pe­ti­tus ‘po­żą­da­nie’), ła­knie­nie – pra­gnie­nie spo­ży­cia (naj­czę­ściej okre­ślo­ne­go) po­kar­mu, zaz­wy­czaj za­wie­ra­ją­ce­go kon­kret­ny skład­nik odżyw­czy, po­trzeb­ny w danej chwi­li or­ga­niz­mo­wi. Bar­dzo czę­sto, myl­nie, utoż­sa­mia­ny z gło­dem, który jest fiz­jo­lo­gicz­ną po­trze­bą przy­ję­cia po­kar­mu, nie zaś, jak ape­tyt – psy­cho­lo­gicz­ną. Za re­gu­la­cję ape­ty­tu od­po­wia­da układ lim­bicz­ny. Hor­mo­nem re­gu­lu­ją­cym ape­tyt jest se­ro­to­ni­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Myślę, że naj­le­piej by­ło­by za­cząć od ja­kiejś nie­win­nej prze­ką­ski w ro­dza­ju sar­dy­nek w oli­wie, które ubło­ży­wszy z lekka pod­nie­bie­nie nie ode­bra­ły­by ape­ty­tu do dań na­stęp­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpɛtɨt, AS: apetyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apetyczność ż.

:: zdrobn. apetycik m.

 przym. apetyczny

 przysł. apetycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łaknienie

Wiktionary


apetytniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ape­tyt­ny


SJP.pl


apetytny

re­gio­nal­nie: ape­tycz­ny;
1. wzbu­dza­ją­cy ape­tyt, za­chę­ca­ją­cy do je­dze­nia; smacz­ny;
2. ładny


SJP.pl


apfal

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zob. abfal.

Wiktionary


apfelbaum

[czy­taj: afel­bałm] naz­wi­sko


SJP.pl


apfelmus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. mus jabł­ko­wy

Wiktionary


apfelzina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­ma­rań­cza

Wiktionary


apg

[czy­taj: ej-pi-DŻI albo a-pe-GIE] skrót an­giel­skie­go: An­gio­sperm Phy­lo­ge­ny Group - mię­dzy­na­ro­do­wa grupa, która opra­co­wa­ła no­wo­czes­ny sy­stem kla­sy­fi­ka­cji ro­ślin okry­to­na­sien­nych, zwany sy­ste­mem APG


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­gio­sperm Phy­lo­ge­ny Group – mię­dzy­na­ro­do­wa grupa sy­ste­ma­ty­ków ro­ślin
  • Sy­stem APG – sy­stem kla­sy­fi­ka­cji ro­ślin okry­to­na­sien­nych, opra­co­wa­ny przez grupę APG
    • Sy­stem APG I
    • Sy­stem APG II
    • Sy­stem APG III
  • Atlas of Pe­cu­liar Ga­la­xies – atlas oso­bli­wych ga­lak­tyk

Wikipedia


aphanisis

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) seks. lęk przed utra­tą włas­nej sek­su­al­no­ści;

Wiktionary

Ap­ha­ni­sis – lęk przed utra­tą włas­nej sek­su­al­no­ści. U męż­czyzn prze­ja­wia się ono lę­kiem przed ka­stra­cją lub utra­tą człon­ka, na­to­miast u ko­biet prze­ja­wia się lę­kiem przed po­rzu­ce­niem lub odrzu­ce­niem.

Wikipedia


apheliczny

→ ap­he­lium [czy­taj: afe­licz­ny]


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) astr. zwią­za­ny z ap­he­lium, do­ty­czą­cy ap­he­lium

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aphelium n.

Wiktionary


aphelium

[czy­taj: afe­lium] naj­bar­dziej od­da­lo­ny od Słoń­ca punkt or­bi­ty oko­ło­sło­necz­nej ciała nie­bie­skie­go; afe­lium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) astr. punkt or­bi­ty oko­ło­sło­necz­nej pla­ne­ta­a­ne­ty, pla­ne­ta kar­ło­wa­ta­a­ne­ty kar­ło­wa­tej, pla­ne­to­i­da­a­ne­to­i­dy lub ko­me­ty po­ło­żo­ny naj­da­lej od Słoń­ca;

Wiktionary

Ap­he­lium (pol­ska nazwa – punkt od­sło­necz­ny; zla­ty­ni­zo­wa­ny wyraz po­cho­dze­nia grec­kie­go, od gr. "apo" – „od” i "he­lios" – „słoń­ce”) – punkt na or­bi­cie ciała nie­bie­skie­go krą­żą­ce­go wokół Słoń­ca, znaj­du­ją­cy się w miej­scu naj­więk­sze­go od­da­le­nia (apo­cen­trum) tego ciała od Słoń­ca. Ap­he­lium po­sia­da­ją or­bi­ty oko­ło­sło­necz­ne ciał po­ru­sza­ją­cych się po or­bi­tach elip­tycz­nych (nie ko­ło­wych), jak pla­ne­ty, pla­ne­to­i­dy czy ko­me­ty.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Helios mos.

 temsłow. helio-

 przym. apheliczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) punkt odsłoneczny

Wiktionary


aphodos

[czy­taj: afo­dos] w sta­ro­żyt­nym te­a­trze grec­kim: zej­ście chóru ze sceny po za­koń­cze­niu dra­ma­tu; afo­dos


SJP.pl


api

[czy­taj: api]
1. skrót od: Agen­cja Pra­so­wo-In­for­ma­cyj­na;
2. skrót od: Ap­pli­ca­tion Pro­gram­ming In­ter­fa­ce - in­ter­fejs pro­gra­mo­wa­nia apli­ka­cji


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju ni­ja­kie­go

 (1.1) in­form. = Ap­pli­ca­tion Pro­gram­ming In­ter­fa­ce → in­ter­fejs pro­gra­mo­wa­nia apli­ka­cji, zbiór reguł ści­śle opi­su­ją­cy, w jaki spo­sób pro­gra­my lub pod­pro­gra­my ko­mu­ni­ku­ją się ze sobą;

 (1.2) hist. = Agen­cja Pra­so­wo-In­for­ma­cyj­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • – in­ter­fejs pro­gra­mi­stycz­ny apli­ka­cji
  • – test bio­che­micz­ny, ma­ją­cy na celu iden­ty­fi­ka­cję ga­tun­ku or­ga­niz­mu
  • – ak­tyw­ny skład­nik far­ma­ce­u­tycz­ny
  • – mię­dzy­na­ro­do­wy al­fa­bet fo­ne­tycz­ny
  • – Mię­dzy­na­ro­do­we To­wa­rzy­stwo Fo­ne­tycz­ne
  • – Ame­ry­kań­ski In­sty­tut Naf­to­wy
  • – wskaź­nik ja­ko­ści ropy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) API ułat­wia two­rze­nie opro­gra­mo­wa­nia, do­star­cza­jąc go­to­we bloki uprzed­nio na­pi­sa­ne­go, prze­te­sto­wa­ne­go i udo­ku­men­to­wa­ne­go kodu pro­gra­mu.

 (1.2) Po­pro­si­łam o wy­wiad dla agen­cji API.

Wiktionary


apia

dwu­let­nia ro­śli­na wa­rzyw­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych, o pie­rza­stych li­ściach za­wie­ra­ją­cych olej­ki ete­rycz­ne i zgru­bia­łym, ja­dal­nym ko­rze­niu; seler


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Samoa;

Wiktionary

Apia – sto­li­ca i je­dy­ne mia­sto Samoa. Po­ło­żo­ne na pół­noc­nym brze­gu wyspy Upolu, jest także naj­więk­szym por­tem Samoa. We­dług da­nych z 2016 roku mia­sto liczy ponad 35 tys. miesz­kań­ców. Na pół­wy­spie Mu­li­nuu znaj­du­je się sie­dzi­ba Rady Usta­wo­daw­czej, roz­gło­śnia ra­dio­wa i ob­ser­wa­to­rium. Sie­dzi­ba dy­stryk­tu Tu­a­ma­sa­ga.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈapʲja, AS: apʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apijczyk mos., Apijka ż.

 przym. apijski

Wiktionary


apiać

[czy­taj: aPIAĆ] po­tocz­nie: je­szcze raz, od po­cząt­ku, po­now­nie, znowu


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) pot. znowu, znów, pow­tór­nie, po­now­nie, je­szcze raz, od po­cząt­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wró­ci­łem po 12 (= dwu­na­stu) go­dzi­nach z ro­bo­ty, zja­dłem, umy­łem się, a jutro apiać to samo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpʲjät͡ɕ, AS: apʹi ̯äć

Wiktionary


apifobia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. cho­ro­bli­wy, nie­u­za­sad­nio­ny lęk przed pszczo­ła­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kazik cier­pi na api­fo­bię, le­piej nie za­bie­raj go do pa­sie­ki.

Wiktionary


apigenina

zwią­zek che­micz­ny, prze­ci­wut­le­niacz z grupy fla­wo­no­i­dów, wy­stę­pu­ją­cy na­tu­ral­nie w wielu ro­śli­nach, otrzy­my­wa­ny rów­nież syn­te­tycz­nie


SJP.pl


apijczyk

miesz­ka­niec Apii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Apij­czyk. (miesz­ka­niec Apii)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpʲijt͡ʃɨk, AS: apʹii ̯čyk

Wiktionary


apijka

miesz­kan­ka Apii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Apij­ka. (miesz­kan­ka Apii)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpʲijka, AS: apʹii ̯ka

Wiktionary


apijski

→ Apia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Apia

Wiktionary

Patrz:

Apia

Wymowa:

IPA: aˈpʲijsʲci, AS: apʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apia ż., Apijczyk mos., Apijka ż.

Wiktionary


apikalny

spół­gło­ska api­kal­na - spół­gło­ska, pod­czas wy­ma­wia­nia któ­rej czu­bek ję­zy­ka styka się z przed­nią czę­ścią pod­nie­bie­nia twar­de­go


SJP.pl


apiol

zwią­zek che­micz­ny wy­stę­pu­ją­cy w ko­rze­niu pie­trusz­ki


SJP.pl

Apiol – or­ga­nicz­ny, aro­ma­tycz­ny zwią­zek che­micz­ny. Wy­stę­pu­je na­tu­ral­nie w na­sio­nach pie­trusz­ki. Daw­niej apiol, w for­mie olej­ku z na­sion pie­trusz­ki był uży­wa­ny w me­dy­cy­nie do le­cze­nia za­bu­rzeń men­stru­a­cji a także do abor­cji.

Wikipedia


apiolog

en­to­mo­log ba­da­ją­cy pszczo­ły


SJP.pl


apiologia

dział en­to­mo­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem pszczół


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. dział en­to­mo­lo­gii, nauka o pszczo­łach;

Wiktionary

Apio­lo­gia ("apis" – pszczo­ła i "logos" – nauka; także: api­do­lo­gia, me­li­to­lo­gia) – nauka o pszczo­łach, dział en­to­mo­lo­gii.

Nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem wszyst­kich pszczół "Api­for­mes", z uwz­ględ­nie­niem tak­so­no­mii, bio­lo­gii "Apis", zwła­szcza w wa­run­kach na­tu­ral­nych, okre­śla­na jest mia­nem me­li­to­lo­gii.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapʲjɔˈlɔɟja, AS: apʹi ̯oloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apiolog m., apiolożka ż.

 przym. apiologiczny

Wiktionary


apioterapia

le­cze­nie róż­nych scho­rzeń pro­duk­ta­mi pszcze­li­mi (m.in. mio­dem, wo­skiem i mlecz­kiem pszcze­lim); api­te­ra­pia


SJP.pl


apis

nazwa hand­lo­wa leku ho­me­o­pa­tycz­ne­go


SJP.pl


apiterapeuta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba wy­ko­rzy­stu­ją­ca pro­duk­ty pszcze­le w ce­lach te­ra­pe­u­tycz­nych

Wiktionary


apiterapeutka

→ api­te­ra­pe­u­ta


SJP.pl

Patrz:

apiterapeuta

apiterapeutyk

śro­dek lecz­ni­czy w po­sta­ci pro­duk­tu pszcze­le­go


SJP.pl


apiterapia

le­cze­nie róż­nych scho­rzeń pro­duk­ta­mi pszcze­li­mi (m.in. mio­dem, wo­skiem i mlecz­kiem pszcze­lim); apio­te­ra­pia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. me­to­da le­cze­nia i pro­fi­lak­ty­ki, w któ­rej wy­ko­rzy­stu­je się pro­duk­ty pszcze­le

Wiktionary

Ten ar­ty­kuł opi­su­je te­o­rie, me­to­dy lub czyn­no­ści niez­god­ne ze współ­czes­ną wie­dzą me­dycz­ną.

Api­te­ra­pia – zbiór metod za­li­cza­nych do me­dy­cy­ny na­tu­ral­nej, wy­ko­rzy­stu­ją­cy pro­duk­ty pszcze­le, takie jak miód, kit pszcze­li (zwany pro­po­li­sem), pierz­ga, mlecz­ko pszcze­le oraz jad pszcze­li.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) U osób uczu­lo­nych na jad pszcze­li api­te­ra­pia może być nie­bez­piecz­na.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. apioterapia

Wiktionary


apitoksynoterapeutka

spe­cja­list­ka w za­kre­sie api­tok­sy­no­te­ra­pii (le­cze­nie jadem pszcze­lim)


SJP.pl


apium

dwu­let­nia ro­śli­na wa­rzyw­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych, o pie­rza­stych li­ściach za­wie­ra­ją­cych olej­ki ete­rycz­ne i zgru­bia­łym, ja­dal­nym ko­rze­niu; seler


SJP.pl


apka

po­tocz­nie: apli­ka­cja na urzą­dze­nie mo­bil­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. in­form. apli­ka­cja, naj­czę­ściej na ta­blet, smart­fon czy inne urzą­dze­nie mo­bil­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ścią­gną­łem bar­dzo przy­dat­ną apkę do edy­cji fotek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈapka, AS: apka

Wiktionary


apkowy

→ apka


SJP.pl

Patrz:

apka

apl

skrót od: A Pro­gram­ming Lan­gu­a­ge - jeden z ję­zy­ków pro­gra­mo­wa­nia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • APL – język pro­gra­mo­wa­nia
  • APL – li­cen­cja Adap­ti­ve Pu­blic Li­cen­se
  • APL – li­cen­cja Apple Pu­blic Li­cen­se
  • ostra bia­łacz­ka pro­mie­lo­cy­to­wa
  • (132524) APL – pla­ne­to­i­da pasa głów­ne­go

Wikipedia


apl.

skrót

 (1.1) = apli­kant

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ob­słu­gę mo­bil­ne­go urzą­dze­nia do kon­tro­li po­ja­zdów sta­no­wią st. apl. Rafał Szulc oraz mł. rew. Karol Ziół­kow­ski z Re­fe­ra­tu Grupy Mo­bil­nej w Olsz­ty­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aplikant mos.

Wiktionary


apla

pła­szczyz­na za­dru­ko­wa­na w stu pro­cen­tach jed­nym ko­lo­rem, bez punk­tów ra­stro­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­ligr. jed­no­li­te tło, bez uży­cia ra­stru, bę­dą­ce pod­kła­dem pod tekst lub ilu­stra­cje

 (1.2) po­ligr. bla­cha cyn­ko­wa słu­żą­ca jako forma do druku wy­pu­kłe­go

 (1.3) po­ligr. ilość farby uży­tej do druku

Wiktionary

Apla – po­ję­cie z za­kre­su po­li­gra­fii, może oz­na­czać:

W przy­pad­ku za­sto­so­wa­nia apli o jas­nych bar­wach, na którą będą na­no­szo­ne ele­men­ty o bar­wach ciem­niej­szych okre­śla się ją mia­nem tinty.

Na­no­sze­nie apli z wy­ko­rzy­sta­niem star­sze­go bądź zu­ży­te­go sprzę­tu dru­kar­skie­go może nieść ry­zy­ko wy­stą­pie­nia wad druku, ta­kich jak nie­rów­no­mier­ne ro­zło­że­nie ko­lo­ru na ar­ku­szu, pasy, czy pow­ta­rza­ją­ce się roz­ja­śnie­nia.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. haploid m.

Wiktionary


aplanat

układ op­tycz­ny, w któ­rym usu­nię­to pra­wie wszyst­kie aber­ra­cje


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) układ op­tycz­ny sto­so­wa­ny w obiek­ty­wach fo­to­gra­ficz­nych, urzą­dze­niach oś­wiet­la­ją­cych itd., ko­ry­gu­ją­cy więk­szość wad op­tycz­nych;

Wiktionary

Apla­nat – obiek­tyw fo­to­gra­ficz­ny opra­co­wa­ny w 1866 roku w za­kła­dach Carl Au­gust Ste­in­he­il & Söhne w Mo­na­chium, skła­dał się z dwóch du­ble­tów achro­ma­tycz­nych usta­wio­nych sy­me­trycz­nie wobec aper­tu­ry. Jego pro­jek­tan­tem był Hugo Adolf Ste­in­he­il.

Uży­cie dwóch sy­me­trycz­nych du­ble­tów poz­wo­li­ło na wy­e­li­mi­no­wa­nie więk­szo­ści wad op­tycz­nych – aber­ra­cji sfe­rycz­nej, aber­ra­cji chro­ma­tycz­nej, komy i dy­stor­sji).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈplãnat, AS: aplãnat

Wiktionary


aplanatyczny

→ apla­nat


SJP.pl

Patrz:

aplanat

aplanospora

za­rod­nik nie­zdol­ny do ruchu


SJP.pl

Apla­no­spo­ra – nie­ruch­li­wy za­rod­nik wyt­wa­rza­ny m.in. przez niek­tó­re grzy­by lub glony. Cha­rak­te­ry­zu­je się cien­ką ścia­ną ko­mór­ko­wą. Apla­no­spo­ry są wyt­wa­rza­ne w apla­no­spo­ran­giach i uwal­nia­ne po pę­knię­ciu ścian­ki na wierz­choł­ku. U sprzęż­nic apla­no­spo­ry mają cha­rak­ter przetr­wal­ny (w odróż­nie­niu od par­te­no­spor i zy­go­spor). Pow­sta­ją przez ob­kur­cze­nie pro­to­pla­stu wew­nątrz ko­mór­ki ma­cie­rzy­stej i są oto­czo­ne nową, włas­ną błoną.

Wikipedia


aplastyczny

nie­dokr­wi­stość apla­stycz­na - cho­ro­ba szpi­ku kost­ne­go


SJP.pl


aplauz

oz­na­ka uz­na­nia, apro­ba­ty, brawo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) oz­na­ki za­do­wo­le­nia, uz­na­nia wy­ra­ża­ne czę­sto po­przez brawa czy okrzy­ki

Wiktionary

Apla­uz (ang. "ap­pla­u­se", łac. "ap­pla­u­de­re") – ek­spre­sja za­do­wo­le­nia lub przyz­na­nia racji, otrzy­my­wa­na głów­nie po­przez kla­ska­nie i wyt­wa­rza­nia ha­ła­su przez grupę ludzi. Apla­uz jest czę­sto ocze­ki­wa­ny od pu­blicz­no­ści po wy­stę­pach ta­kich, jak kon­cer­ty, sztu­ki czy prze­mó­wie­nia; może rów­nież po­ja­wiać się w środ­ku wy­stę­pu, np. po uda­nym żar­cie po­wie­dzia­nym przez ko­mi­ka, czy też po opi­sa­niu waż­nej kwe­stii przez po­li­ty­ka pod­czas prze­mo­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­kład ina­u­gu­ra­cyj­ny poś­wię­cam vo­o­doo ha­i­tań­skie­mu, żeby mocno rąb­nąć na samym po­cząt­ku – za­po­wie­dział przy apla­u­zie wi­dow­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaplaws, AS: aplau̯s

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oklaski, poklask

Wiktionary


aplauzować

wzno­sić apla­uz


SJP.pl


aplazja

za­ha­mo­wa­nie roz­wo­ju ja­kiejś tkan­ki lub na­rzą­du; zanik


SJP.pl

Aplaz­ja – nie­wyksz­tał­ce­nie się na­rzą­du, mimo że wyksz­tał­co­ny jest za­wią­zek tego na­rzą­du. Ter­min może oz­na­czać rów­nież zanik funk­cji wy­wo­ła­ny cho­ro­bą – np. aplaz­ja szpi­ku kost­ne­go.

Wikipedia


aplegier

1. w ogrod­nict­wie: od­kład, sa­dzon­ka pow­sta­ła przez uko­rze­nie­nie bocz­ne­go pędu; able­gier;
2. prze­no­śnie o nowym osob­ni­ku, po­tom­ku, la­to­ro­śli;
3. żar­to­bli­wie: guz, si­niak


SJP.pl


aplet

ap­plet;
1. w in­for­ma­ty­ce: nie­wiel­ki pro­gram, przez­na­czo­ny do wy­ko­ny­wa­nia ści­śle okre­ślo­nej funk­cji;
2. po­tocz­nie: osa­dzo­na na stro­nie WWW apli­ka­cja w ję­zy­ku Java


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. nie­wiel­ki pro­gram we­bo­wy dzia­ła­ją­cy po stro­nie klien­ta;

Wiktionary

Aplet (z ang. "ap­plet", zdrob­nie­nie od "ap­pli­ca­tion") – nie­wiel­ki (zwy­kle) pro­gram na­pi­sa­ny w taki spo­sób, by:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dow­ci­py in­ter­ne­to­we można spot­kać na de­dy­ko­wa­nych im stro­nach w po­sta­ci pre­pa­ro­wa­nych tek­stów, zdjęć, ani­ma­cji, gier w po­sta­ci aple­tów Java i Flash oraz w pocz­cie elek­tro­nicz­nej.

Wiktionary


aplika

1. świecz­nik przy­ścien­ny z okre­su em­pi­ru;
2. ele­ment de­ko­ra­cyj­ny z od­mien­ne­go ma­te­ria­łu przy­mo­co­wa­ny do zdo­bio­ne­go przed­mio­tu;
3. małe lu­stro przy­ścien­ne, opra­wio­ne w drew­nia­ne, zło­co­ne lub ma­lo­wa­ne ramki


SJP.pl

Apli­ka (z franc. "ap­pli­que" – na­kła­da­nie, od łac. "ap­pli­co" – przyt­wier­dzam) – ele­ment de­ko­ra­cyj­ny na­kła­da­ny na od­mien­ną po­wierzch­nię; okre­śle­nie ma­ją­ce kilka spe­cy­ficz­nych zna­czeń.

Apli­ką jest każdy ele­ment de­ko­ra­cyj­ny z od­mien­ne­go ma­te­ria­łu przy­mo­co­wa­ny do zdo­bio­ne­go obiek­tu. Sto­so­wa­ny w złot­nict­wie, sto­lar­stwie (np. zdo­bie­nie mebli apli­ka­mi z brązu, szyl­kre­tu itp.), ślu­sar­stwie i haf­ciar­stwie (ko­ron­kar­stwie).

Wikipedia


aplikacja

1. prak­ty­ka przy­go­to­wu­ją­ca do za­wo­du praw­ni­cze­go (np. apli­ka­cja ad­wo­kac­ka); apli­kan­tu­ra;
2. użyt­ko­wy pro­gram kom­pu­te­ro­wy słu­żą­cy wy­ko­ny­wa­niu okre­ślo­nych zadań;
3. ozdob­ny wzór na­szy­wa­ny na tło z in­ne­go ma­te­ria­łu;
4. w śro­do­wi­sku biz­ne­so­wym: po­da­nie, zwła­szcza w spra­wie za­trud­nie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. kon­kret­ny ze wzglę­du na ofe­ro­wa­ną użyt­kow­ni­kom funk­cjo­nal­ność ele­ment opro­gra­mo­wa­nia użyt­ko­we­go, które jest pod­ka­te­go­rią opro­gra­mo­wa­nia;

 (1.2) prak­ty­ka ab­sol­wen­ta stu­diów praw­ni­czych, ma­ją­ca na celu przy­go­to­wać go do wy­ko­ny­wa­nia po­szcze­gól­nych za­wo­dów praw­ni­czych;

 (1.3) za­sto­so­wa­nie

 (1.4) przy­szy­ta ozdo­ba tka­ni­ny

 (1.5) wnio­sek, po­da­nie np. o pracę

 (1.6) śrpol. przy­ło­że­nie się do cze­goś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • apli­ka­cja (in­for­ma­ty­ka)
    • apli­ka­cja kom­pu­te­ro­wa
    • apli­ka­cja mo­bil­na – opro­gra­mo­wa­nie dla urzą­dzeń prze­no­śnych
    • apli­ka­cja in­ter­ne­to­wa – pro­gram kom­pu­te­ro­wy, który pra­cu­je na ser­we­rze i ko­mu­ni­ku­je się po­przez sieć kom­pu­te­ro­wą z ho­stem użyt­kow­ni­ka kom­pu­te­ra
  • apli­ka­cja praw­ni­cza
  • apli­ka­cja – przy­go­to­wa­nie urzęd­ni­cze (a. ad­mi­ni­stra­cyj­na, dy­plo­ma­tycz­no-kon­su­lar­na lub le­gis­la­cyj­na)
  • apli­ka­cja – sy­no­nim słowa wnio­sek, po­da­nie (np. po­da­nie o pracę), za­po­ży­cze­nie z ang. przez po­rad­nię ję­zy­ko­wą PWN uz­na­ne za pre­ten­sjo­nal­ne
  • apli­ka­cja (zdob­nict­wo) – tech­ni­ka zdob­ni­cza

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Apli­ka­cja­mi są m.in. me­ne­dże­ry pli­ków i opro­gra­mo­wa­nie biu­ro­we.

 (1.4) Mam po mamie stare dżin­sy z hi­pi­sow­ską apli­ka­cją w kwia­ty.

 (1.6) Gdyby apli­ka­cja do ta­len­tów była do­da­na, led­wo­by się mógł który naród z na­szym mie­rzyć w na­u­kach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaplʲiˈkat͡sʲja, AS: aplʹikacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aplikant m., aplikantka ż., aplikantura ż., aplikatura ż., aplikator m., aplikowanie n., zaaplikowanie n.

 czas. aplikować ndk., zaaplikować dk.

 przym. aplikacyjny, aplikancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) program

 (1.2) aplikantura

 (1.3) zastosowanie

 (1.4) naszywka

Wiktionary


aplikacyjny

zwią­za­ny z apli­ka­cją (np. obo­wiąz­ki apli­ka­cyj­ne, ikona apli­ka­cyj­na)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) praw. zwią­za­ny z apli­ka­cją

 (1.2) in­form. zwią­za­ny z apli­ka­cją kom­pu­te­ro­wą

 (1.3) zwią­za­ny z apli­ka­cją, po­da­niem, wnio­skiem lub z apli­ko­wa­niem, wnio­sko­wa­niem o coś

 (1.4) zwią­za­ny z apli­ko­wa­niem, wdra­ża­niem cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aplikacja ż., aplikant mos., aplikantka ż., aplikator mrz., aplikatura ż., aplikowanie n., zaaplikowanie n.

 czas. aplikować

Wiktionary


aplikancki

od­no­szą­cy się do apli­kan­ta, wła­ści­wy apli­kan­tom


SJP.pl


aplikant

osoba od­by­wa­ją­ca prak­ty­kę przy­go­to­wu­ją­cą do za­wo­du praw­ni­cze­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. ab­sol­went prawa od­by­wa­ją­cy prak­ty­kę przy­go­to­wu­ją­cą do wy­ko­ny­wa­nia któ­re­goś z za­wo­dów praw­ni­czych

 (1.2) pier­wszy sto­pień służ­bo­wy w Służ­bie Cel­nej a na­stęp­nie w Służ­bie Celno-Skar­bo­wej

 (1.3) osoba po­sia­da­ją­ca sto­pień apli­kan­ta (1.2)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Apli­kant po­wo­li od­czy­tał zaz­na­czo­ny ustęp.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aplikacja ż., aplikantura ż., aplikatura ż., aplikator m., aplikowanie n., zaaplikowanie n.

:: fż. aplikantka ż.

 czas. aplikować ndk., zaaplikować dk.

 przym. aplikancki, aplikacyjny

 skr. apl.

Wiktionary


aplikantka

→ apli­kant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. ab­sol­went­ka prawa od­by­wa­ją­ca prak­ty­kę przy­go­to­wu­ją­cą do wy­ko­ny­wa­nia któ­re­goś z za­wo­dów praw­ni­czych

Wiktionary

Patrz:

aplikant

Przykłady

 (1.1) Prze­wie­zio­no go do War­sza­wy i tam wła­śnie sę­dzia śled­czy miał go skon­fron­to­wać z ludź­mi, któ­rzy go wcze­śniej znali; ten jed­nak to ważne i od­po­wie­dzial­ne za­da­nie zle­cił apli­kant­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aplikacja ż., aplikantura ż., aplikatura ż., aplikator m., aplikowanie n., zaaplikowanie n.

:: fm. aplikant m.

 czas. aplikować ndk., zaaplikować dk.

 przym. aplikancki, aplikacyjny

Wiktionary


aplikantura

prak­ty­ka przy­go­to­wu­ją­ca do za­wo­du praw­ni­cze­go (np. apli­kan­tu­ra ad­wo­kac­ka); apli­ka­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. prak­ty­ka przy­go­to­wu­ją­ca do za­wo­du praw­ni­cze­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aplikowanie n., aplikatura ż., aplikator mrz., aplikantka ż., aplikant mos., zaaplikowanie n., aplikacja ż.

 czas. aplikować

Wiktionary


aplikator

przy­rząd do apli­ko­wa­nia leku lub kos­me­ty­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. farm. kos­met. przy­rząd do po­da­wa­nia leku, kos­me­ty­ku lub in­ne­go środ­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Umie­ścić uchwyt z apli­ka­to­rem pian­ki w ot­wo­rze na szczy­cie na­kryw­ki, tak aby apli­ka­tor pian­ki był nie­wi­docz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaplʲiˈkatɔr, AS: aplʹikator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aplikacja ż., aplikatura ż., aplikantura ż., aplikant m., aplikantka ż., aplika ż., aplikowanie n., zaaplikowanie n.

 czas. aplikować ndk., zaaplikować dk.

 przym. aplikacyjny, aplikancki

Wiktionary


aplikatorek

zdrob­nie­nie od: apli­ka­tor


SJP.pl


aplikatura

1. op­ty­mal­ny układ pal­ców w grze na in­stru­men­cie mu­zycz­nym; pal­co­wa­nie;
2. zapis tego ukła­du za po­mo­cą cyfr przy nu­tach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. za­le­ca­ny układ pal­ców pod­czas gry na in­stru­men­cie;

Wiktionary

Apli­ka­tu­ra, pal­co­wa­nie – w grze na in­stru­men­tach mu­zycz­nych op­ty­mal­ny ze wzglę­du na fiz­jo­lo­gię ręki spo­sób ukła­da­nia pal­ców. Także zapis ko­lej­no­ści uży­cia pal­ców pod­czas gry. Pod­czas opra­co­wy­wa­nia apli­ka­tu­ry bie­rze się rów­nież pod uwagę dy­na­mi­kę, ar­ty­ku­la­cję i fra­zo­wa­nie ut­wo­ru. Pod­sta­wy współ­czes­nej apli­ka­tu­ry w za­kre­sie gry for­te­pia­no­wej stwo­rzył na po­cząt­ku XIX wieku Muzio Cle­men­ti.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaplʲikaˈtura, AS: aplʹikatura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aplikacja ż., aplikator m., aplikantura ż., aplikant m., aplikantka ż., aplika ż., aplikowanie n., zaaplikowanie n.

 czas. aplikować ndk., zaaplikować dk.

 przym. aplikacyjny, aplikancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) palcowanie

Wiktionary


aplikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|apli­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaaplikowanie n., aplikacja ż., aplikatura ż., aplikator m., aplikantura ż., aplikant m., aplikantka ż.

 czas. aplikować ndk., zaaplikować dk.

 przym. aplikacyjny, aplikancki

Wiktionary


aplikowany

taki, który ma na­szy­te wzory zdob­ni­cze


SJP.pl


aplikować

1. od­by­wać prak­ty­kę przy­go­to­wu­ją­cą do za­wo­du praw­ni­cze­go;
2. zdo­bić tka­ni­nę, ubra­nie przez na­szy­wa­nie na nim ozdob­ne­go wzoru z in­ne­go ma­te­ria­łu;
3. po­da­wać, za­le­cać, prze­pi­sy­wać coś komuś, zwła­szcza jako śro­dek lecz­ni­czy


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­a­pli­ko­wać)

 (1.1) med. kos­met. po­da­wać lub za­le­cać po­da­wa­nie, sto­so­wa­nie leku lub kos­me­ty­ku

 (1.2) ozda­biać na­szy­wa­jąc apli­ka­cje

 (1.3) przen. prze­ka­zy­wać, sto­so­wać, na­rzu­cać coś

 (1.4) praw. od­by­wać apli­ka­cję w celu prak­tycz­ne­go przy­go­to­wa­nia do za­wo­du praw­ni­cze­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaplʲiˈkɔvat͡ɕ, AS: aplʹikovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aplikacja ż., aplikatura ż., aplikator m., aplikantura ż., aplikant m., aplikantka ż., aplika ż., aplikowanie n., zaaplikowanie n.

 czas. zaaplikować dk.

 przym. aplikacyjny, aplikancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przepisywać

Wiktionary


aplit

mag­mo­wa skała drob­no­ziar­ni­sta wy­stę­pu­ją­ca w po­sta­ci żył


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. jasna, drob­no­ziar­ni­sta skała mag­mo­wa wy­stę­pu­ją­ca w for­mie żył w in­nych ska­łach, naj­czę­ściej gra­ni­to­wych

Wiktionary

Aplit – głę­bi­no­wa, naj­czę­ściej kwa­śna skała mag­mo­wa, two­rzą­ca żyły, cza­sem gnia­zda, o skła­dzie gra­ni­to­i­du, ale uboż­sza w mi­ne­ra­ły ma­ficz­ne. Wy­stę­pu­je w gra­ni­to­i­dach oraz ska­łach ich osło­ny.

Wikipedia


aplitowy

→ aplit


SJP.pl

Patrz:

aplit

aplomb

prze­sta­rza­łe: śmia­łość, tupet


SJP.pl


apluzina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­ma­rań­cza

Wiktionary


apluzyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­ma­rań­cza

Wiktionary


apoastron

punkt na or­bi­cie ciała nie­bie­skie­go okrą­ża­ją­ce­go dany obiekt, w któ­rym jest ono naj­da­lej od tego obiek­tu


SJP.pl


apocentrum

punkt na or­bi­cie wokół ja­kie­goś ciała nie­bie­skie­go, naj­bar­dziej od niego od­da­lo­ny


SJP.pl


apochromat

układ op­tycz­ny, z któ­re­go zo­sta­ła usu­nię­ta aber­ra­cja chro­ma­tycz­na (dla trzech pod­sta­wo­wych barw świa­tła) oraz sfe­rycz­na


SJP.pl

Apo­chro­mat (z gr. "apó" – od, "chrōma" – barwa, "chrōmatos" – do­peł­niacz barwy, "apochrōmatos" – od­bar­wio­ny) – układ so­cze­wek (np. obiek­tyw) zło­żo­ny z co najm­niej dwóch so­cze­wek ze szkła op­tycz­ne­go róż­nych ga­tun­ków, o róż­nych współ­czyn­ni­kach za­ła­ma­nia i róż­nych dy­sper­sjach – za­leż­no­ściach współ­czyn­ni­ka za­ła­ma­nia świa­tła od dłu­go­ści fali. W tym jed­nej ze szkła ni­sko­dy­sper­syj­ne­go.

Wikipedia


apochromatyczny

→ apo­chro­mat


SJP.pl

Patrz:

apochromat

apodema

Apo­de­ma (ang. "apo­de­me") – ele­ment ana­to­micz­ny ciała sta­wo­no­gów.

Apo­de­ma to wpu­kle­nie (in­wa­gi­na­cja) oskór­ka (ku­ty­ku­li) słu­żą­ca za punkt przy­cze­pu mię­śni, wzmoc­nie­nie ścia­ny ciała, ochro­na lub pod­po­ra dla na­rzą­dów wew­nętrz­nych.

Apo­de­ma zwy­kle two­rzo­na jest przez ma­cierz wie­lo­ko­mór­ko­wą, ale może być też two­rem jed­no­ko­mór­ko­wym.

Wikipedia


apodyktycznie

przy­słó­wek

 (1.1) nie zwa­ża­jąc na zda­nie in­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apodyktyczność ż.

 przym. apodyktyczny

Wiktionary


apodyktyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: apo­dyk­tycz­nie


SJP.pl


apodyktyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: apo­dyk­tycz­ny; bar­dziej apo­dyk­tycz­ny


SJP.pl


apodyktyczność

nie­złom­ność w prze­ko­na­niu o je­dy­nej słusz­no­ści swo­je­go zda­nia, cza­sem wręcz de­spo­tycz­ne na­rzu­ca­nie go innym


SJP.pl


apodyktyczny

1. taki, który na­rzu­ca swoją wolę innym i nie znosi sprze­ci­wu; bezwz­ględ­ny, ar­bi­tral­ny, de­spo­tycz­ny, bar­dzo sta­now­czy (np. apo­dyk­tycz­ny szef);
2. taki, który jest wy­ra­zem tych cech (np. apo­dyk­tycz­ne spoj­rze­nie);
3. w lo­gi­ce: stwier­dza­ją­cy, wy­ra­ża­ją­cy ko­niecz­ność;
4. w lo­gi­ce: zda­nie lub sąd apo­dyk­tycz­ny - zda­nie, w któ­rym wy­stę­pu­je np. słowo "musi", stwier­dza­ją­ce ko­niecz­ność ist­nie­nia ja­kie­goś stanu rze­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który na­rzu­ca swoje zda­nie i nie uz­na­je sprze­ci­wu wobec niego

 (1.2) log. oczy­wi­sty, ko­niecz­ny, de­fi­ni­tyw­ny, wy­pły­wa­ją­cy z prze­sła­nek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­śledź­my taki przy­pa­dek: w pew­nej ro­dzi­nie uro­dzi­ły się ko­lej­no dwie có­recz­ki, jako je­dy­ne dzie­ci. Na ro­dzi­ców wy­bra­ły sobie mał­żeń­stwo, gdzie matka była apo­dyk­tycz­na, bezwz­ględ­na, ka­rzą­ca i kar­cą­ca, nie­zdol­na do ne­go­cja­cji, wy­mu­sza­ją­ca, a nie pro­szą­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔdɨkˈtɨt͡ʃnɨ, AS: apodyktyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apodyktyczność ż.

 przysł. apodyktycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stanowczy, zaborczy, arbitralny, despotyczny

 (1.2) konieczny

Wiktionary


apodyktyzm

spo­sób po­stę­po­wa­nia po­le­ga­ją­cy na niez­no­sze­niu sprze­ci­wu i na­rzu­ca­niu innym swo­je­go zda­nia; apo­dyk­tycz­ność, ar­bi­tral­ność, ar­bi­tra­lizm


SJP.pl


apoenzym

biał­ko­wa część en­zy­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. biał­ko­wa skła­do­wa en­zy­mu; czą­stecz­ka en­zy­mu w for­mie nie­ak­tyw­nej

Wiktionary


apoetyckość

→ apo­e­tyc­ki


SJP.pl

Patrz:

apoetycki

apofatyczny

te­o­lo­gia apo­fa­tycz­na - nurt te­o­lo­gii kła­dą­cy na­cisk na nie­moż­ność wy­ra­że­nia Boga ludz­ki­mi po­ję­cia­mi i pod­kre­śla­ją­cy, że wszyst­ko, co o Bogu orze­ka czło­wiek, może być z tej racji za­ne­go­wa­ne; te­o­lo­gia ne­ga­tyw­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) filoz. teol. przyj­mu­ją­cy ra­czej czym Bóg nie jest, niż czym jest

Wiktionary


apofenia

zja­wi­sko su­biek­tyw­ne­go do­strze­ga­nia związ­ków i ukry­tych sen­sów w przy­pad­ko­wych, nie­po­wią­za­nych zja­wi­skach, zda­rze­niach


SJP.pl

Apo­fe­nia (gr. ἀποφαίνω – po­ja­wiać się, pod­kre­ślać, spra­wiać, że staje się) – doś­wiad­cze­nie od­naj­dy­wa­nia związ­ków i ukry­tych sen­sów w przy­pad­ko­wych oraz nic niez­na­czą­cych zja­wi­skach, fak­tach, zda­rze­niach. Po­ję­cie to zo­sta­ło po raz pier­wszy użyte w 1958 roku przez Kla­u­sa Con­ra­da w pracy o wstęp­nych eta­pach schi­zo­fre­nii, który okre­ślił apo­fe­nię jako „nie­u­mo­ty­wo­wa­ne do­strze­ga­nie związ­ków”, któ­re­mu to­wa­rzy­szy „spe­cy­ficz­ne doś­wiad­cza­nie nie­nor­mal­nej zna­cze­nio­wo­ści”.

Wikipedia


apoferrytyna

czą­stecz­ka biał­ka o śred­ni­cy dwu­na­stu na­no­me­trów


SJP.pl


apofit

ro­śli­na ro­dzi­ma dla flory da­ne­go ob­sza­ru, wy­stę­pu­ją­ca na sied­li­skach pow­sta­łych w wy­ni­ku dzia­łal­no­ści czło­wie­ka, np. perz, po­krzy­wa, pod­biał po­spo­li­ty


SJP.pl

Apo­fit – ga­tu­nek ro­ślin sy­nan­tro­pij­nych miej­sco­we­go po­cho­dze­nia, który wy­stę­pu­je na sied­li­skach sztucz­nych (an­tro­po­ge­nicz­nych) pow­sta­łych w wy­ni­ku dzia­łal­no­ści czło­wie­ka. Apo­fi­ty sta­no­wią część flory ga­tun­ków ro­dzi­mych. Niek­tó­rym ro­śli­nom łatwo przy­cho­dzi zaj­mo­wa­nie sied­lisk sztucz­nych, stwo­rzo­nych przez czło­wie­ka, gdyż na­tu­ral­nie zaj­mo­wa­ły w przy­ro­dzie sied­li­ska o zbli­żo­nych włas­no­ściach.

Wikipedia


apofiza

bocz­ne od­ga­łę­zie­nie więk­szej in­truz­ji mag­mo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. zgru­bie­nie na grzbie­to­wej stro­nie łuski na­sien­nej szysz­ki sos­no­wej;

 (1.2) mykol. trzo­nek za­rod­nio­no­śny u pod­sta­wy za­rod­ni;

 (1.3) mykol. pier­ście­nio­wa­te zgru­bie­nie na dol­nej stro­nie osłon­ki ota­cza­ją­cej owoc­nik;

 (1.4) geol. roz­ga­łę­zie­nie masy głę­bi­no­wej wy­peł­nio­ne magmą;

 (1.5) geol. ro­dzaj żyły skal­nej;

Wiktionary

Apo­fi­za, apo­fy­za (gr. "apo" ‘od’, ‘z dala’; "phy­sis" ‘na­tu­ra’, ‘wzrost’) – ter­min w na­u­kach przy­rod­ni­czych sto­so­wa­ny do okre­śle­nia róż­nych ele­men­tów od­sta­ją­cych, odróż­nia­ją­cych się od struk­tu­ry pod­sta­wo­wej:

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) apofyza

 (1.2) apofyza

 (1.3) apofyza

 (1.4) apofyza

 (1.5) apofyza

Wiktionary


apofonia

wy­mia­na sa­mo­gło­sek w mor­fe­mach wy­ra­zów, np. pie­nić - piana, plotą - pleść


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. re­gu­lar­na, sy­ste­ma­tycz­na zmia­na sa­mo­gło­ski w rdze­niu wy­ra­zu, słu­żą­ca do wy­ra­ża­nia róż­nic gra­ma­tycz­nych lub sło­wot­wór­czych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Różne formy tego cza­sow­ni­ka pow­sta­ły dzię­ki apo­fo­nii.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apofoniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ablaut, przegłos

Wiktionary


apoftegmat

krót­ka, dow­cip­na aneg­do­ta lub zwię­złe, traf­ne po­wie­dze­nie zręcz­nie do­sto­so­wa­ne do oko­licz­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zwię­zła aneg­dot­ka lub zbli­żo­ne do przy­sło­wia po­wie­dze­nie, zręcz­nie do­sto­so­wa­ne do oko­licz­no­ści

Wiktionary

Apof­teg­mat (gr. "apópht­heg­ma, ~matos" – sen­ten­cja, wy­po­wiedź) – krót­ki utwór li­te­rac­ki, wier­szo­wa­ny lub pro­za­tor­ski, pre­zen­tu­ją­cy dow­cip­ną, bły­skot­li­wą, traf­ną wy­po­wiedź wy­bit­nej po­sta­ci (np. wład­cy).

Apof­teg­ma­ty spi­sy­wa­ne były już w sta­ro­żyt­no­ści.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. apoftegmatyczny

Wiktionary


apoftegmatyczny

przy­miot­nik od: apof­teg­mat


SJP.pl


apofyllit

mi­ne­rał, krze­mian wap­nia i po­ta­su


SJP.pl

Apo­fyl­lit – rzad­ki mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów. Nazwę tego mi­ne­ra­łu (od gr. "apop­hyl­le­in" = łu­szczyć) wpro­wa­dził René-Just Haüy.

Wikipedia


apogamia

typ rozm­na­ża­nia bezpł­cio­we­go u ro­ślin, po­le­ga­ją­cy na roz­wo­ju za­rod­ka i na­sie­nia z ko­mór­ki wo­recz­ka za­ląż­ko­we­go; ro­dzaj apo­mik­sji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. wyt­wa­rza­nie za­rod­ków bez udzia­łu gamet, bez za­płod­nie­nia

Wiktionary

Apo­ga­mia – jeden z ro­dza­jów rozm­na­ża­nia bezpł­cio­we­go – apo­mik­sji. Cha­rak­te­ry­zu­je się tym, że za­ro­dek nie pow­sta­je z jaja, lecz z sy­ner­gi­dy, lub innej ko­mór­ki wo­recz­ka za­ląż­ko­we­go. Licz­ba chro­mo­so­mów w za­rod­ku pow­sta­łym w wy­ni­ku apo­ga­mii jest taka sama, jak w ko­mór­kach wo­recz­ka za­ląż­ko­we­go, z któ­rych pow­stał. Może więc wy­no­sić n chro­mo­so­mów (jest to apo­mik­sja ha­plo­i­dal­na), gdy zasz­ła me­jo­za, lub 2 n chro­mo­so­mów (apo­mik­sja di­plo­i­dal­na), gdy nie dosz­ło do me­jo­zy w wo­recz­ku za­ląż­ko­wym.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. apogamiczny

Wiktionary


apogamiczny

→ apo­ga­mia


SJP.pl

Patrz:

apogamia

apogeum

1. punkt or­bi­ty Księ­ży­ca lub sztucz­ne­go sa­te­li­ty naj­bar­dziej od­le­gły od Ziemi;
2. naj­wyż­szy sto­pień, szczy­to­wy punkt (np. roz­wo­ju)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) astr. punkt na or­bi­cie elip­tycz­nej ciała nie­bie­skie­go okrą­ża­ją­ce­go Zie­mię, znaj­du­ją­cy się naj­da­lej od Ziemi

 (1.2) mo­ment szczy­to­wy ja­kie­goś pro­ce­su, mo­ment osią­gnię­cia war­to­ści mak­sy­mal­nej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • apo­ge­um – okre­śle­nie osią­gnię­cia war­to­ści mak­sy­mal­nej, np. apo­ge­um wzro­stu eko­no­micz­ne­go,
  • apo­ge­um – an­to­nim pe­ry­ge­um, jedna z apsyd, punkt na or­bi­cie elip­tycz­nej ciała okrą­ża­ją­ce­go Zie­mię, znaj­du­ją­cy się naj­da­lej od Ziemi
  • apo­ge­um – okre­śle­nie mo­men­tu szczy­to­we­go fa­bu­ły
  • Apo­ge­um – grupa mu­zycz­na Jana Skrze­ka
  • Apo­ge­um – grupa mu­zycz­na Mo­ni­ki Rzeź­ni­czek
  • Apo­ge­um – czwar­ty album grupy Asce­to­ho­lix

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ar­ty­stycz­ne apo­ge­um mu­zuł­mań­ska ce­ra­mi­ka praw­do­po­dob­nie osią­gnę­ła w os­mań­skim İzniku, gdzie w XVI wieku stwo­rzo­no or­na­men­tal­ny język, który stał się ar­che­ty­picz­ny.

Wiktionary


apogon

ro­dzaj mor­skich ryb z ro­dzi­ny apo­go­no­wa­tych


SJP.pl

Apo­gon – ro­dzaj mor­skich ryb z ro­dzi­ny apo­go­no­wa­tych (Apo­go­ni­dae). Ho­do­wa­ne w ak­wa­riach mor­skich. W ję­zy­ku pol­skim nazwą "apo­gon" okre­śla­ny jest rów­nież jeden z ga­tun­ków tego ro­dza­ju – "Apo­gon im­ber­bis".

Wikipedia


apogonowate

o ce­chach apo­go­no­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl

Apo­go­no­wa­te, kar­dy­nał­ko­wa­te (Apo­go­ni­dae) – ro­dzi­na ma­łych, dra­pież­nych ryb oko­nioksz­tałt­nych (Per­ci­for­mes).

Niek­tó­re ga­tun­ki spo­ty­ka­ne są w ho­dow­lach ak­wa­rio­wych. [] (nie mylić z kar­dy­nał­kiem chiń­skim z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych).

Wikipedia


apogonowaty

o ce­chach apo­go­no­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


apograf

prze­sta­rza­łe:
1. kopia ory­gi­na­łu;
2. przy­rząd do ko­pio­wa­nia ry­sun­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. liter. odręcz­na kopia tek­stu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpɔɡraf, AS: apograf

Wiktionary


apokalipsa

1. ko­niec świa­ta prze­po­wie­dzia­ny w Bi­blii;
2. ka­ta­stro­ficz­na prze­po­wied­nia;
3. dzie­ło sztu­ki lub utwór przed­sta­wia­ją­cy groź­ną wizję przysz­ło­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. bibl. dzień osta­tecz­ny

 (1.2) pot. zni­szcze­nie, za­gła­da świa­ta

Wiktionary

Apo­ka­lip­sa (z gr. ἀποκάλυψις "apo­ka­lyp­sis" „od­sło­nię­cie, zdję­cie za­sło­ny, ob­ja­wie­nie” od "apokalýptein" „od­sła­niać, ujaw­niać”; "apó" „od” i "kalýptein" „za­sło­nić”) – w ter­mi­no­lo­gii ju­da­i­stycz­nej i chrze­ści­jań­skiej li­te­ra­tu­ry re­li­gij­nej to opis szcze­gól­ne­go ro­dza­ju pro­roct­wa, do­ty­czą­ce­go tego, co ma się wy­da­rzyć w dniach osta­tecz­nych, prze­ka­zy­wa­ne­go przez Boga wy­bra­ne­mu pro­ro­ko­wi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie wia­do­mo kiedy zda­rzy się apo­ka­lip­sa.

 (1.2) „Nie­dłu­go na­stą­pi apo­ka­lip­sa!” – po­wie­dział prze­chod­niom obłą­ka­ny męż­czyz­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔkaˈlʲipsa, AS: apokalʹipsa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apokaliptyczny

 rzecz. apokaliptyka ż.

Wiktionary


apokaliptyczność

→ apo­ka­lip­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

apokaliptyczny

apokaliptyczny

1. do­ty­czą­cy Apo­ka­lip­sy św. Jana (np. apo­ka­lip­tycz­na licz­ba 666);
2. wie­szczą­cy za­gła­dę, zwią­za­ny z prze­ra­ża­ją­cy­mi wy­da­rze­nia­mi (np. apo­ka­lip­tycz­ne wie­ści)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy apo­ka­lip­sy, końca świa­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cy­ber­pun­ko­wy świat jest wizją, wizją przysz­ło­ści, apo­ka­lip­tycz­ną, po­nu­rą i prze­ra­ża­ją­cą. W tym świe­cie rzą­dzo­nym przez ry­wa­li­zu­ją­ce ze sobą kor­po­ra­cje, bo­ha­te­rem jest zwy­kle „zbun­to­wa­ny młody czło­wiek wal­czą­cy z sy­ste­mem lub ży­ją­cy na kra­wę­dzi mar­gi­ne­su drob­ny prze­stęp­ca, uwi­kła­ny na sku­tek zbie­gu oko­licz­no­ści w kon­flikt z po­tęż­ną or­ga­ni­za­cją”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apokaliptyka ż., apokalipsa ż., apokaliptyczność ż.

 przysł. apokaliptycznie

Wiktionary


apokaliptyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pi­śmien­nict­wo o te­ma­ty­ce apo­ka­lip­tycz­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apokalipsa, Apokalipsa

 przym. apokaliptyczny

Wiktionary


apokarpia

Apo­kar­pia, wol­no­o­woc­ko­wość, słup­ko­wie apo­kar­picz­ne – ro­dzaj słup­ko­wia u ro­ślin, u któ­rych two­rzo­ne jest ono z wię­cej niż jed­ne­go owo­co­list­ka, przy czym każdy z owo­co­list­ków po­zo­sta­je wolny (nie zro­śnię­ty z in­ny­mi). W trak­cie roz­wo­ju (on­to­ge­ne­zy) brze­gi po­szcze­gól­nych owo­co­list­ków za­wi­ja­ją się i zra­sta­ją two­rząc szew brzusz­ny.

Wikipedia


apokatastasis

[czy­taj: apo­ka­ta­stas-is] te­o­ria "wiecz­ne­go po­wro­tu", w myśl któ­rej świat ma się odro­dzić po pew­nym okre­sie nie­ist­nie­nia; apo­ka­ta­sta­za


SJP.pl


apokatastaza

te­o­ria "wiecz­ne­go po­wro­tu", w myśl któ­rej świat ma się odro­dzić po pew­nym okre­sie nie­ist­nie­nia; apo­ka­ta­sta­sis


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. filoz. kon­cep­cja koń­co­wej i osta­tecz­nej od­no­wy ca­łe­go stwo­rze­nia po­przez przy­wró­ce­nie mu pier­wot­nej do­sko­na­ło­ści i bez­grzesz­no­ści;

Wiktionary

Apo­ka­ta­sta­za (od gr. "apo­ka­ta­sta­sis" czyli „po­now­ne włą­cze­nie, od­no­wie­nie” z Dz 3, 21) – koń­co­wa i osta­tecz­na od­no­wa ca­łe­go stwo­rze­nia po­przez przy­wró­ce­nie mu pier­wot­nej do­sko­na­ło­ści i bez­grzesz­no­ści lub nawet prze­wyż­sze­nie tego pier­wot­ne­go stanu. Po­tocz­nie "apo­ka­ta­sta­za" na­zy­wa­na jest ideą "pu­ste­go pie­kła".

Wikipedia


apokopa

zanik jed­nej lub kilku gło­sek na końcu wy­ra­zu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fonet. skró­ce­nie wy­ra­zu w pro­ce­sie za­ni­ku gło­sek na jego końcu lub przez ce­lo­we ich opu­szcze­nie;

 (1.2) muz. ma­nie­ra mu­zycz­na pod­czas śpie­wu po­le­ga­ją­ca na opu­szcza­niu lub ści­sza­niu ostat­niej gło­ski lub sy­la­by słowa;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • apo­ko­pa – pro­ces fo­ne­tycz­ny
  • apo­ko­pa – fi­gu­ra re­to­rycz­na w mu­zy­ce

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈkɔpa, AS: apokopa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apokopowy

Wiktionary


apokopiczny

przy­miot­nik od: apo­ko­pa


SJP.pl


apokryf

1. tekst zwią­za­ny te­ma­tycz­nie z Nowym lub Sta­rym Te­sta­men­tem, lecz nie­uz­na­ny przez Ko­ściół chrze­ści­jań­ski za ka­no­nicz­ny;
2. prze­no­śnie o ut­wo­rze przy­pi­sy­wa­ne­mu nie­ży­ją­ce­mu lub wy­my­ślo­ne­mu twór­cy, czę­sto w celu wpro­wa­dze­nia od­bior­cy w błąd i na­da­nia ut­wo­ro­wi wyż­szej rangi, war­to­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. pier­wot­nie tek­sty ukry­te do­ty­czą­ce re­li­gii, do któ­rych do­stęp tylko po­sia­da­li nie­licz­ni, po­sia­da­ją­cy okre­ślo­ną wie­dzę

 (1.2) rel. bibl. tek­sty re­li­gij­ne, oko­ło­bi­blij­ne, spi­sa­ne w cza­sach sta­ro­żyt­nych, ale które nie wcho­dzą do ka­no­nu Bi­blii da­ne­go Ko­ścio­ła;

 (1.3) przen. utwór rze­ko­mo au­ten­tycz­ny, np. po­dro­bio­ne dzie­ło wiel­kie­go pi­sa­rza lub re­cenz­ja nie­nie­ist­nie­ją­cej książ­ki

Wiktionary

Apo­kryf ( ἀπόκρυφος, "ápókryphos" – ukry­ty, ta­jem­ny) – okre­śle­nie uży­wa­ne obec­nie głów­nie w kon­tek­ście re­li­gij­nym wobec ksiąg o te­ma­ty­ce bi­blij­nej, uwa­ża­nych za nie­natch­nio­ne i co za tym idzie niew­cho­dzą­cych w skład ka­no­nu Bi­blii.

W szer­szym za­kre­sie oz­na­cza dzie­ło o nie­pew­nej, po­dej­rza­nej au­ten­tycz­no­ści, np. przy­pi­sy­wa­ny Plu­tar­cho­wi trak­tat „O wy­cho­wa­niu dzie­ci”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Daw­niej za apo­kry­fy uz­na­no pisma nie­pew­ne­go po­cho­dze­nia, które nie zo­sta­ły przy­ję­te do ka­no­nu pism świę­tych.

 (1.3) Apo­kry­fy Lema to zbiór re­cenz­ji i wstę­pów nie­ist­nie­ją­cych ksią­żek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpɔkrɨf, AS: apokryf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apokryfista m., apokryficzność ż.

 przym. apokryficzny

 przysł. apokryficznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pseudoepigraf

Wiktionary


apokryficzno-satyryczny

o ce­chach apo­kry­fu i sa­ty­ry


SJP.pl


apokryficzność

→ apo­kry­ficz­ny


SJP.pl

Patrz:

apokryficzny

apokryficzny

ma­ją­cy cha­rak­ter apo­kry­fu:
a) bi­blij­ne­go (np. ele­men­ty apo­kry­ficz­ne w ka­za­niach);
b) li­te­rac­kie­go (np. tek­sty apo­kry­ficz­ne w hi­sto­rii li­te­ra­tu­ry)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) liter. rel. ma­ją­cy cha­rak­ter apo­kry­fu

 (1.2) przen. o wąt­pli­wej au­ten­tycz­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zanim przej­dzie­my do przed­sta­wie­nia li­te­ra­tu­ry apo­kry­ficz­nej, mu­si­my spre­cy­zo­wać po­ję­cie "apo­kry­fu".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔkrɨˈfʲit͡ʃnɨ, AS: apokryfʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apokryf mrz., apokryficzność ż.

 przym. apokryfowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apokryfowy, fałszywy, podrobiony, udawany

Wiktionary


apokryfowy

przy­miot­nik od: apo­kryf; apo­kry­ficz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cha­rak­ter apo­kry­fu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apokryficzny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apokryficzny, fałszywy, podrobiony, udawany

Wiktionary


apokrynowy

wy­dzie­la­nie apo­kry­no­we - ro­dzaj wy­dzie­la­nia zew­nątrz­ko­mór­ko­we­go po­le­ga­ją­ce na oder­wa­niu szczy­to­wej czę­ści ko­mór­ki za­wie­ra­ją­cej wy­dzie­la­ną sub­stan­cję


SJP.pl


apolinariusz

imię mę­skie


SJP.pl


apolinarski

naz­wi­sko


SJP.pl


apolinary

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Apo­li­na­ry – mę­skie imię po­cho­dze­nia grec­kie­go, pow­sta­łe od imie­nia boga Apol­li­na.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapɔlʲĩˈnarɨ, AS: apolʹĩnary

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apollo mos./mzw.

Wiktionary


apolinaryzm

po­gląd z fi­lo­zo­fii chrze­ści­jań­skiej od­no­szą­cy się do bo­skiej na­tu­ry Chry­stu­sa


SJP.pl

Apo­li­na­ryzm – jest po­glą­dem od­no­szą­cym się do na­tu­ry Chry­stu­sa. Nazwa po­cho­dzi od głów­ne­go przed­sta­wi­cie­la tej dok­try­ny, Apo­li­na­re­go, bę­dą­ce­go w la­tach około 360-392 bi­sku­pem La­o­dy­cei. In­ter­pre­tu­jąc dog­mat ogło­szo­ny na So­bo­rze Ni­cej­skim (325), który wobec aria­niz­mu gło­sił, że oprócz na­tu­ry ludz­kiej, Chry­stus w całej pełni po­sia­da boską na­tu­rę.

Wikipedia


apolipoproteina

biał­ko­wa część li­po­pro­te­i­ny, wią­żą­ca li­pi­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. biał­ko wcho­dzą­ce w skład li­po­pro­te­in;

Wiktionary

Apo­li­po­pro­te­i­na – biał­ko­wa część li­po­pro­te­i­ny, która od­po­wie­dzial­na jest za wią­za­nie li­pi­dów. W za­leż­no­ści od klasy li­po­pro­te­in mogą sta­no­wić od 1% skła­du czą­stecz­ki li­po­pro­te­i­ny (chy­lo­mi­kro­ny) po 45 – 55% w przy­pad­ku li­po­pro­te­in o dużej gę­sto­ści.

Róż­nią się one mię­dzy sobą bu­do­wą czą­stecz­ko­wą, skła­dem ami­nok­wa­so­wym oraz wła­ści­wo­ścia­mi prze­ciw­miaż­dży­co­wy­mi, wła­ści­wo­ścia­mi im­mu­no­lo­gicz­ny­mi, ruch­li­wo­ścią elek­tro­fo­re­tycz­ną oraz funk­cja­mi kli­nicz­ny­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czą­stecz­ki HDL nigdy nie za­wie­ra­ją apo­li­po­ro­te­i­ny B.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔlʲipɔprɔtɛˈjĩna, AS: apolʹipoprotei ̯ĩna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apo

Wiktionary


apolita

osoba nie po­sia­da­ją­ca oby­wa­tel­stwa żad­ne­go pań­stwa; bez­pań­stwo­wiec; apa­try­da


SJP.pl


apolitycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób apo­li­tycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apolityczność ż.

 przym. apolityczny

Wiktionary


apolityczność

→ apo­li­tycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest apo­li­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są apo­li­tycz­ni

Wiktionary

Apo­li­tycz­ność – od­no­si się do dwóch po­dob­nych pojęć.

Wikipedia

Patrz:

apolityczny

Powiązane:

 przym. apolityczny

 przysł. apolitycznie

Wiktionary


apolityczny

nie­an­ga­żu­ją­cy się w po­li­ty­kę, stro­nią­cy od po­li­ty­ki (np. apo­li­tycz­na po­sta­wa, apo­li­tycz­na osoba)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) niez­wią­za­ny z po­li­ty­ką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apolityczność ż.

 przysł. apolitycznie

Wiktionary


apoliński

apol­liń­ski;
1. do­ty­czą­cy Apol­la (mi­to­lo­gicz­ne­go grec­kie­go boga), np. apo­liń­skie atry­bu­ty - łuk i lira;
2. nie­sa­mo­wi­cie pię­kny, har­mo­nij­ny (np. apo­liń­ska bu­do­wa ciała);
3. apo­liń­ski pier­wia­stek - w fi­lo­zo­fii Nietzs­che­go: jeden z dwóch głów­nych pier­wiast­ków kul­tu­ry i na­tu­ry czło­wie­ka, jasny, ro­zu­mo­wy, zwią­za­ny z ładem i po­rząd­kiem, prze­ciw­staw­ny pier­wiast­ko­wi dio­ni­zyj­skie­mu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zob. apol­liń­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apollo mzw./mos.

Wiktionary


apolińskość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest apo­liń­skie; cecha tych, któ­rzy są apo­liń­scy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apoliński

 przysł. apolińskie

Wiktionary


apollin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. grec­ki bóg pię­kna i sztu­ki;

 (1.2) rzad. imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oby Apol­lin z łuku tak na pewne mie­rzył, / Lub Te­le­mach na zamku uśmier­con, dziś nie­żył, / Jak to pewna, że Odyss dawno leży w ziemi.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apollinowy, apolliński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Apollo, Feb, Febus, Fojbos

 (1.2) Apollo; war. Apollon

Wiktionary


apollinaire

[czy­taj: apoliNE:R] naz­wi­sko


SJP.pl


apollinowy

przy­miot­nik

 (1.1) daw. po­e­tyc­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apollo mos., apollo mzw./mos.

 przym. apolliński

Wiktionary


apolliński

apo­liń­ski;
1. do­ty­czą­cy Apol­la (mi­to­lo­gicz­ne­go grec­kie­go boga), np. apol­liń­skie atry­bu­ty - łuk i lira;
2. nie­sa­mo­wi­cie pię­kny, har­mo­nij­ny (np. apol­liń­ska bu­do­wa ciała);
3. apol­liń­ski pier­wia­stek - w fi­lo­zo­fii Nietzs­che­go: jeden z dwóch głów­nych pier­wiast­ków kul­tu­ry i na­tu­ry czło­wie­ka, jasny, ro­zu­mo­wy, zwią­za­ny z ładem i po­rząd­kiem, prze­ciw­staw­ny pier­wiast­ko­wi dio­ni­zyj­skie­mu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Apol­lem, do­ty­czą­cy Apol­la

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do Apol­la, bę­dą­cy jego włas­no­ścią

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) taki jak u Apol­la, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Apol­la

 (3.2) filoz. w fi­lo­zo­fii nietzs­che­ań­skiej zwią­za­ny z nur­tem har­mo­nij­nym, umiar­ko­wa­nym, ra­cjo­nal­nym w sztu­ce grec­kiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apollo mos., apollo mzw./mos.

 przym. apollinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apoliński

 (2.1) apoliński

 (3.1) apoliński

 (3.2) apoliński

Wiktionary


apollo

prze­no­śne okre­śle­nie męż­czyz­ny o wy­bit­nej uro­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przen. poet. pię­kny, przy­stoj­ny męż­czyz­na

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ent. zob. nie­py­lak apol­lo.

Wiktionary

Apol­lo ( Ἀπόλλων Apóllōn, także jako Febus Φοῖβος Pho­i­bos ‘Ja­śnie­ją­cy’, łac. "Apol­lo") – grec­ki bóg pię­kna, po­ez­ji i sztu­ki. Syn Zeusa i Leto, bliź­nia­czy brat Ar­te­mi­dy uro­dzo­ny na wy­spie Delos. Na­le­żał do dwu­na­stu naj­waż­niej­szych bogów Olim­pu. Swoją sie­dzi­bę miał na szczy­cie góry Par­nas w Del­fach, skąd zsy­łał natch­nie­nie. Mury oka­la­ją­ce dom Apol­li­na oka­la­ły też miej­sce słyn­nej wy­rocz­ni del­fic­kiej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Apollo mos./mzw., Apollon mos., apollinowość ż., apollińskość ż., Apollonia ż., Apolonia ż., Apollina ż., Apolina ż., Apoloniusz mos., Apolinary mos., Apolinaria ż.

 przym. apollinowy, apolliński, apoliński

 przysł. apollińsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przystojniak, adonis

 (2.1) niepylak apollo

Wiktionary


apollon

mit. gr. bóg obrzę­dów oczy­szcza­ją­cych, wróż­biar­stwa i mu­zy­ki; od VI w. p.n.e. uwa­ża­ny za boga świa­tła sło­necz­ne­go; syn Zeusa i Leto, bliź­nia­czy brat Ar­te­mi­dy; Apol­lo


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Apol­lon – kon­struk­tor i ze­spół For­mu­ły 1
  • Apol­lon Li­mas­sol – klub pił­kar­ski z Cypru
  • Apol­lon (Apol­lo) – imię mę­skie
  • Apol­lon (Apol­lo) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bóg sztu­ki i wróż­biar­stwa
  • Apol­lon – du­chow­ny Kop­tyj­skie­go Ko­ścio­ła Or­to­dok­syj­ne­go
  • Apol­lo – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Apol­lo­nia – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia


apollonikon

dawny ro­dzaj wiel­kich or­ga­nów z cy­lin­drem


SJP.pl


apollonowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Apol­lo­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


apollos

Apol­los (gr. "Απολλως"; skrót od Apol­lo­nius, gr. "Απολλώνιος") – wczes­ny ju­de­o­chrze­ści­ja­nin, wy­mie­nio­ny pa­ro­krot­nie w Nowym Te­sta­men­cie. Był Ju­dej­czy­kiem, uro­dzo­nym w Alek­san­drii.

Był praw­do­po­dob­nie ucz­niem Jana Chrzci­cie­la – we­dług re­la­cji bi­blij­nej "znał tylko chrzest Ja­no­wy".

Wikipedia


apolog

opo­wieść dy­dak­tycz­na bli­ska bajce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. krót­ki utwór prozą lub wier­szem o cha­rak­te­rze dy­dak­tycz­no-mo­ra­li­za­tor­skim, czę­sto ale­go­rycz­ny;

Wiktionary

Apo­log (gr. "apó­lo­gos" = opo­wieść) – krót­ki, dy­dak­tycz­no-mo­ra­li­za­tor­ski utwór pi­sa­ny prozą lub wier­szem, czę­sto ale­go­rycz­ny. Bo­ha­te­ra­mi ta­kich ut­wo­rów są po­sta­cie o sche­ma­tycz­nych ce­chach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈpɔlɔk, AS: apolok

Wiktionary


apologeta

1. osoba bro­nią­ca okre­ślo­nej idei, po­sta­wy itp.; apo­lo­ge­tyk;
2. pi­sarz chrze­ści­jań­ski z II i III wieku, któ­re­go twór­czość miała na celu obro­nę re­li­gii chrze­ści­jań­skiej przed za­rzu­ta­mi nie­wier­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba bro­nią­ca okre­ślo­nej idei, po­sta­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔlɔˈɡɛta, AS: apologeta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apologia ż., apologetyka ż., apologetyk m., apologizowanie n.

:: fż. apologetka ż.

 przym. apologetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apologetyk

Wiktionary


apologetka

→ apo­lo­ge­ta


SJP.pl

Patrz:

apologeta

apologetyczny

1. bro­nią­cy ja­kiejś idei, spra­wy (np. apo­lo­ge­tycz­ne ar­ty­ku­ły);
2. do­ty­czą­cy apo­lo­ge­ty­ki (np. pisma apo­lo­ge­tycz­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z apo­lo­gią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) By­ło­by błę­dem przy­jąć to, co gło­szą nie­kie­dy apo­lo­ge­tycz­ni hi­sto­ry­cy ame­ry­kań­scy, że były to lata bez­kon­flik­to­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apologizowanie n., apologeta mos., apologia ż.

Wiktionary


apologetyk

prze­mo­wa (wy­gło­szo­na lub na­pi­sa­na) za­wie­ra­ją­ca apo­lo­gię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pismo lub mowa za­wie­ra­ją­ce apo­lo­gię

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) obroń­ca, rzecz­nik ja­kiejś spra­wy lub te­o­rii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apologeta mos., apologetyka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) list obronny

 (2.1) war. apologeta

Wiktionary


apologetyka

1. twór­czość chrze­ści­jań­skich au­to­rów (zwła­szcza w pier­wszych wie­kach na­szej ery) od­pie­ra­ją­cych za­rzu­ty sta­wia­ne ich re­li­gii;
2. dział te­o­lo­gii obej­mu­ją­cy uza­sad­nia­nie i obro­nę pod­sta­wo­wych prawd wiary


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. rel. dzie­dzi­na te­o­lo­gii i fi­lo­zo­fii zaj­mu­ją­ca się ra­cjo­nal­nym uza­sad­nia­niem oraz obro­ną prawd wiary lub okre­ślo­ne­go świa­to­po­glą­du przed za­rzu­ta­mi i kry­ty­ką

Wiktionary

Apo­lo­ge­ty­ka (łac. "apo­lo­ge­ti­cum", z gr. ἀπολογία) – dział te­o­lo­gii (te­o­lo­gia fun­da­men­tal­na, któ­rej apo­lo­ge­ty­ka jest wy­mia­rem prak­tycz­nym) lub li­te­ra­tu­ry zaj­mu­ją­cy się obro­ną wiary przed za­rzu­ta­mi prze­ciw­ni­ków oraz uza­sad­nia­ją­cy pod­sta­wo­we praw­dy wiary. Ter­min ten rów­nież do­ty­czyć może twór­czo­ści pi­sar­skiej apo­lo­ge­tów.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. apologizowanie n., apologeta mos., apologetyk mos., apologia ż.

Wiktionary


apologetyzm

bez­kry­tycz­ny i bez­re­flek­syj­ny sto­su­nek do prawd re­li­gij­nych


SJP.pl


apologia

obro­na przed za­rzu­ta­mi i za­ra­zem po­chwa­ła danej osoby, dzie­ła, in­sty­tu­cji; w uży­ciu co­dzien­nym: obro­na, po­chwa­ła, uspra­wied­li­wie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) obro­na rze­czy, spra­wy lub osoby za­wie­ra­ją­ca ich uspra­wied­li­wie­nie, a czę­sto także jawną lub ukry­tą po­chwa­łę; także utwór li­te­rac­ki ma­ją­cy formę mowy obroń­czej;

Wiktionary

Apo­lo­gia (gr. ἀπολογία = „obro­na”, „mowa obroń­cza”) – ga­tu­nek li­te­rac­ki bę­dą­cy tek­stem mó­wio­nym lub pi­sa­nym, poś­wię­co­nym obro­nie ja­kiejś osoby, idei, spra­wy lub dzie­ła, za­wie­ra­ją­cym jawną lub ukry­tą ich po­chwa­łę oraz od­par­cie za­rzu­tów prze­ciw­ni­ków. Apo­lo­gia była ga­tun­kiem czę­stym zwła­szcza w an­tycz­nej li­te­ra­tu­rze chrze­ści­jań­skiej. Znane są jed­nak rów­nież apo­lo­gie ży­dow­skie (np. Józef Fla­wiusz – "Prze­ciw Apio­no­wi"). Apo­lo­gia wy­wo­dzi się ze sztu­ki ora­tor­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie­sły­cha­ny suk­ces Nowej He­lo­i­zy, apo­lo­gia mi­ło­ści, ko­bie­co­ści, uczuć, nie mogą jed­nak prze­sło­nić prze­sła­nia in­ne­go z dzieł wiel­kie­go ge­new­czy­ka - Emila, trak­ta­tu w pię­ciu księ­gach, poś­wię­co­ne­go wy­cho­wa­niu dzie­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈlɔɟja, AS: apoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apologeta m., apologetka ż., apologetyka ż., apologizowanie n.

 przym. apologetyczny

Wiktionary


apologiczny

→ apo­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

apologia

apologie

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) M. plu­ral|apo­lo­gia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈlɔɟjɛ, AS: apoloǵi ̯e

Wiktionary


apologizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. wy­stę­po­wa­nie w obro­nie kogoś lub cze­goś, uspra­wied­li­wia­nie kogoś lub cze­goś, a za­ra­zem gło­sze­nie po­chwał kogoś lub cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apologia ż., apologetyka ż., apologeta m., apologetka ż.

 czas. apologizować

 przym. apologetyczny

Wiktionary


apologizować

wy­stę­po­wać z apo­lo­gią; bro­nić kogoś lub cze­goś przed oskar­że­nia­mi albo/i wy­chwa­lać kogoś lub coś


SJP.pl


apolonia

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Apo­lo­nia – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, oz­na­cza­ją­ce osobę na­le­żą­cą do boga Apol­la. W sta­ro­żyt­no­ści mogło także po­cho­dzić od nazwy mia­sta (do­ty­czy wyz­wo­leń­ców).

Zdrab­nia­ne jako Pola, Polka, Po­lo­nia, Po­lon­ka, Po­lu­nia, Po­lu­sia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈlɔ̃ɲja, AS: apolõńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apollo mos./mzw.

Wiktionary


apoloniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Apo­lo­nii lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


apoloniusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Apo­lo­niusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od imie­nia grec­kie­go boga Apol­li­na. No­si­li je mię­dzy in­ny­mi grec­ki poeta ży­ją­cy w III wieku p.n.e. i ma­te­ma­tyk Apo­lo­niusz z Pergi. Ist­nie­ją licz­ni świę­ci o tym imie­niu (m.in. Oj­co­wie Ko­ścio­ła Apo­lo­niusz z Efezu i Apo­lo­niusz se­na­tor). Jego żeń­skim od­po­wied­ni­kiem jest Apo­lo­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wi­zy­ta Apo­lo­niu­sza Taj­ne­ra w zie­lon­kow­skim gim­naz­jum była bar­dzo cie­pła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈlɔ̃ɲuʃ, AS: apolõńuš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apollo mos./mzw.

Wiktionary


apoloniuszostwo

Apo­lo­niusz z mał­żon­ką; Apo­lo­niu­szo­wie


SJP.pl


apoloniuszowie

imię mę­skie


SJP.pl


apoloniuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Apo­lo­niu­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


apomiksja

rozm­na­ża­nie bez pro­ce­su za­płod­nie­nia, wy­stę­pu­ją­ce u wielu ro­ślin i niek­tó­rych zwie­rząt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. pow­sta­wa­nie za­rod­ków, na­sion bez za­płod­nie­nia; rozm­na­ża­nie bez za­płod­nie­nia

Wiktionary

Apo­mik­sja, aga­mo­sper­mia ("apo" – bez, od­dzie­lo­ny, od­da­lo­ny; "mik­sja" – fuzja, zle­wa­nie) – typ rozm­na­ża­nia, w któ­rym do pow­sta­nia za­rod­ka i wyt­wo­rze­nia na­sion do­cho­dzi bez za­płod­nie­nia. Za­ro­dek pow­sta­je wy­łącz­nie z ko­mó­rek osob­ni­ka mat­czy­ne­go. W przesz­ło­ści ter­min apo­mik­sja oz­na­czał wszel­kie formy rozm­na­ża­nia bezpł­cio­we­go wy­stę­pu­ją­ce u ro­ślin.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. apomiktyczny

Wiktionary


apomorfia

Apo­mor­fia, cecha apo­mor­ficz­na – cecha za­a­wan­so­wa­na, ewo­lu­cyj­nie nowa, nie­wy­stę­pu­ją­ca u przod­ków danej linii ewo­lu­cyj­nej. Jej prze­ci­wień­stwem jest plez­jo­mor­fia, czyli cecha pry­mi­tyw­na. Jeśli apo­mor­fia obec­na jest tylko w jed­nej linii ewo­lu­cyj­nej na­zy­wa się ją au­ta­po­mor­fią, na­to­miast jeśli wy­stę­pu­je u co najm­niej kilku kla­dów, okre­śla­na jest jako sy­na­po­mor­fia.

Wikipedia


apomorfina

sub­stan­cja uży­wa­na w le­cze­niu cho­ro­by Par­kin­so­na oraz za­bu­rzeń erek­cji


SJP.pl

Apo­mor­fi­na ( apo­morp­hi­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ago­ni­sta re­cep­to­rów do­pa­mi­ner­gicz­nych D1 i D2 z sil­niej­szym wpły­wem na te dru­gie. Sto­so­wa­na w dia­gno­sty­ce i le­cze­niu cho­ro­by Par­kin­so­na oraz w mniej­szych daw­kach w le­cze­niu za­bu­rzeń erek­cji.

Wikipedia


aponeurologia

nauka o wią­za­dłach


SJP.pl


aponeuroza

błona ut­wo­rzo­na z tkan­ki łącz­nej ścię­gni­stej, przy­mo­co­wu­ją­ca mię­śnie do kości; po­więź; roz­cię­gno


SJP.pl


apoplast

ze­spół ścian ko­mór­ko­wych, wnętrz mart­wych ko­mó­rek i prze­stwo­rów mię­dzy­ko­mór­ko­wych w or­ga­niz­mie ro­ślin­nym


SJP.pl

Apo­plast – ze­spół ścian ko­mór­ko­wych, wnętrz mart­wych ko­mó­rek i prze­stwo­rów mię­dzy­ko­mór­ko­wych w or­ga­niz­mie ro­ślin­nym. Po­łą­czo­ne ze sobą i wy­sy­co­ne wodą ścia­ny ko­mór­ko­we razem z wy­peł­nio­ny­mi wodą wnę­trza­mi mart­wych ko­mó­rek prze­wo­dzą­cych są głów­ny­mi dro­ga­mi tran­spor­tu wody w ro­śli­nie. W ścia­nach ko­mór­ko­wych ruch wody moż­li­wy jest dzię­ki zja­wi­sku im­bi­bi­cji. Wy­peł­nio­ne po­wie­trzem prze­stwo­ry mię­dzy­ko­mór­ko­we sta­no­wią re­zer­wu­a­ry gazów i umoż­li­wia­ją ro­śli­nie pro­wa­dze­nie wy­mia­ny ga­zo­wej z oto­cze­niem.

Wikipedia


apopleksja

usz­ko­dze­nie tkan­ki móz­go­wej spo­wo­do­wa­ne nie­dokr­wie­niem pew­ne­go ob­sza­ru mózgu lub pę­knię­ciem na­czy­nia krwio­no­śne­go (wylew); udar mózgu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. med. udar mózgu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) wpadł w taki stan, że lada chwi­la ocze­ki­wa­łem ataku apo­plek­sji lub ane­wryz­mu (…)

 (1.1) Usz­ko­dze­nie oś­rod­ka od­de­cho­we­go, np. na sku­tek apo­plek­sji, może po­wo­do­wać ob­ja­wy po­dob­ne do le­tar­gu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈplɛksʲja, AS: apopleksʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apoplektyk m., apoplektyczka ż.

 przym. apoplektyczny

 przysł. apoplektycznie

Wiktionary


apoplektyczka

ko­bie­ta za­gro­żo­na apo­plek­sją (uda­rem mózgu)


SJP.pl


apoplektyczny

bę­dą­cy wy­ni­kiem apo­plek­sji, skłon­ny do apo­plek­sji (np. atak apo­plek­tycz­ny, osob­nik apo­plek­tycz­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy prze­ja­wem / na­stęp­stwem apo­plek­sji

 (1.2) skłon­ny do apo­plek­sji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miał on atak apo­plek­tycz­ny i od tego czasu mie­wał kło­po­ty z ope­ro­wa­niem lewą ręką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔplɛkˈtɨt͡ʃnɨ, AS: apoplektyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apoplektyk mos., apopleksja ż.

Wiktionary


apoplektyk

osoba za­gro­żo­na apo­plek­sją (uda­rem mózgu)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która miała atak apo­plek­sji lub jest za­gro­żo­na apo­plek­sją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apopleksja ż.

:: fż. apoplektyczka ż.

 przym. apoplektyczny

Wiktionary


apoptotyczny

→ apop­to­za


SJP.pl

Patrz:

apoptoza

apoptoza

ge­ne­tycz­nie za­pla­no­wa­na śmierć ko­mór­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. za­pro­gra­mo­wa­na śmierć ko­mór­ki ży­we­go or­ga­niz­mu;

Wiktionary

Apop­to­za (z sta­rogr. ἀπό [apó, „od”] + πτῶσις [ptôsis, „pa­da­nie”]) – jeden z na­tu­ral­nych pro­ce­sów bio­lo­gicz­nych za­pro­gra­mo­wa­nej i pod­le­ga­ją­cej kon­tro­li de­struk­cji włas­nych ko­mó­rek w or­ga­niz­mie wie­lo­ko­mór­ko­wym.

Ten me­cha­nizm jest po­trzeb­ny i wpły­wa ko­rzyst­nie na pra­wi­dło­wy roz­wój, ho­me­o­sta­zę i za­po­bie­ga­nie nad­mier­nej, szkod­li­wej pro­li­fe­ra­cji ko­mó­rek or­ga­niz­mu. Stale usu­wa­ne są zu­ży­te, usz­ko­dzo­ne lub nie­po­trzeb­ne ko­mór­ki, a w ich miej­sce pow­sta­ją nowe.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈptɔza, AS: apoptoza

Wiktionary


aporcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od aport

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aport m.

 wykrz. aport

Wiktionary


apordekiel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­kry­wa se­de­su

Wiktionary


aporema

kwe­stia spor­na do­pu­szcza­ją­ca dwa prze­ciw­ne sobie roz­strzy­gnię­cia


SJP.pl


aporetyczny

→ apo­re­ty­ka


SJP.pl

Patrz:

aporetyka

aporetyk

osoba zaj­mu­ją­ca się apo­re­ty­ką, wy­naj­dy­wa­niem i ana­li­zo­wa­niem apo­rii


SJP.pl


aporetyka

wy­szu­ki­wa­nie i ana­li­za apo­rii, za­gad­nień fi­lo­zo­ficz­nych wciąż ak­tu­al­nych, ana­li­zo­wa­nych wciąż przez ko­lej­ne po­ko­le­nia fi­lo­zo­fów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. dzia­ła­nie po­le­ga­ją­ce na wy­naj­dy­wa­niu i ana­li­zie apo­rii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈrɛtɨka, AS: aporetyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aporia ż., aporetyk m.

 przym. aporetyczny

Wiktionary


aporia

trud­ność lo­gicz­na po­zor­nie nie­da­ją­ca się przez­wy­cię­żyć (np. pa­ra­dok­sy sta­ro­żyt­nych fi­lo­zo­fów)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. trud­ność w ro­zu­mo­wa­niu lo­gicz­nym, nie­moż­li­wa do przez­wy­cię­że­nia lub roz­wią­za­nia, za­wie­ra­ją­ca sprzecz­ne albo prze­ciw­staw­ne roz­wią­za­nia;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • apo­ria w fi­lo­zo­fii i lo­gi­ce
  • apo­ria – fi­gu­ra re­to­rycz­na
  • Apo­ria – pol­ski ze­spół emo-core

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈpɔrʲja, AS: aporʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aporetyka ż.

Wiktionary


aporogamia

wni­ka­nie ła­giew­ki pył­ko­wej do wo­recz­ka za­ląż­ko­we­go ro­śli­ny


SJP.pl


aporokaktus

ro­śli­na z ro­dzi­ny kak­tu­so­wa­tych, po­cho­dzą­ca z Mek­sy­ku


SJP.pl


aport

ko­men­da wy­da­wa­na do psa w zna­cze­niu: "przy­nieś", "podaj"


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. praw. wkład nie­pie­nięż­ny wno­szo­ny do spół­ki hand­lo­wej na po­kry­cie ka­pi­ta­łu za­kła­do­we­go;

 (1.2) rze­ko­me, pa­ra­nor­mal­ne zja­wi­sko prze­no­sze­nia rze­czy przez duchy;

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski, Za­ol­zie. wy­cho­dek, ubi­ka­cja

wy­krzy­knik

 (2.1) kynol. łow. ko­men­da dla psa, aby coś przy­niósł;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • aport (prawo)
  • aport (pse­u­do­na­u­ka)
  • aport (tre­su­ra)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aportowanie n., aporcik mrz., aporter mzw.

 czas. aportować ndk.

Wiktionary


aportacja

zdol­ność te­le­por­ta­cji obiek­tów do sie­bie


SJP.pl


aporter

pies my­śliw­ski zbie­ra­ją­cy i przy­no­szą­cy po­strze­lo­ną zwie­rzy­nę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pies my­śliw­ski przy­no­szą­cy my­śli­we­mu upo­lo­wa­ną zwie­rzy­nę

Wiktionary

Apor­ter – typ psa ut­wo­rzo­ny w XIX wieku w Wiel­kiej Bry­ta­nii, uży­wa­ny w my­śli­stwie do apor­tu drob­nej zwie­rzy­ny – pta­ków (w Pol­sce głów­nie ka­czek i ba­żan­tów) oraz kró­li­ków i za­ję­cy. Apor­te­ry to psy sto­sun­ko­wo duże i silne, o sza­cie chro­nią­cej przed zim­nem i prze­ma­ka­niem, wytr­wa­łe w po­szu­ki­wa­niu za­strze­lo­nej zwie­rzy­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Se­te­ry są bar­dzo do­bry­mi apor­te­ra­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aport m.

 czas. aportować ndk.

 wykrz. aport

Wiktionary


aportowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|apor­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. aportować ndk.

 rzecz. zaaportowanie n., aport mrz.

 wykrz. aport

Wiktionary


aportować

o psie: przy­no­sić panu okre­ślo­ną rzecz


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) o psie: przy­no­sić rzu­co­ny przed­miot

 (1.2) łow. o psie: przy­no­sić ustrze­lo­ną zwie­rzy­nę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔrˈtɔvat͡ɕ, AS: aportovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aportowanie n., aport m., aporter m., zaaportowanie n.

 przym. aportowy

 wykrz. aport

Wiktionary


aportowy

przy­miot­nik od: aport


SJP.pl


aposelenium

punkt or­bi­ty sa­te­li­ty Księ­ży­ca naj­bar­dziej od­da­lo­ny od niego


SJP.pl


aposematyczny

ubar­wie­nie apo­se­ma­tycz­ne - ja­skra­we, czę­sto kon­tra­sto­we ubar­wie­nie ciała cha­rak­te­ry­stycz­ne dla or­ga­niz­mów dy­spo­nu­ją­cych silną i sku­tecz­ną bro­nią (np. tru­ciz­ną, żą­dłem), do­brze wi­docz­ne dla po­ten­cjal­nych wro­gów, bę­dą­ce dla nich sy­gna­łem ostrze­gaw­czym; ubar­wie­nie ostrze­gaw­cze


SJP.pl


aposiopeza

[czy­taj: apo­sjo­pe­za] fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na przer­wa­niu wy­po­wie­dzi dla po­bu­dze­nia do­myśl­no­ści słu­cha­cza; za­mil­knię­cie, nie­do­po­wie­dze­nie, re­ty­cen­cja, apoz­jo­pe­za, apo­sjo­pe­za


SJP.pl


aposjopeza

fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na przer­wa­niu wy­po­wie­dzi dla po­bu­dze­nia do­myśl­no­ści słu­cha­cza; za­mil­knię­cie, nie­do­po­wie­dze­nie, re­ty­cen­cja, apoz­jo­pe­za, apo­sio­pe­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. śro­dek sty­li­stycz­ny, który po­le­ga na na­głym przer­wa­niu wy­po­wie­dzi przed jej peł­nym spo­dzie­wa­nym za­koń­cze­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­kład apo­sjo­pe­zy: „A gdy­bym ci po­wie­dział, iż ja… ech, nie­waż­ne.”.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedopowiedzenie

Wiktionary


aposporia

Apo­spo­ria (bez­za­rod­ni­ko­wość) – jeden ze spo­so­bów rozm­na­ża­nia bezpł­cio­we­go ro­ślin – apo­mik­sji. U ro­ślin za­rod­ni­ko­wych po­le­ga na pow­sta­wa­niu ga­me­to­fi­tu z ko­mór­ki spo­ro­fi­tu nie­bę­dą­cej za­rod­ni­kiem (np. u pa­pro­ci "At­hy­rium filix fe­mi­na"). U ro­ślin okry­to­na­sien­nych po­le­ga na pow­sta­wa­niu za­rod­ka z nie­za­płod­nio­nej di­plo­i­dal­nej ko­mór­ki ja­jo­wej wo­recz­ka za­ląż­ko­we­go, przy czym wo­re­czek wyt­wo­rzo­ny jest nie jak zwy­kle z ma­kro­spo­ry, lecz z ko­mór­ki so­ma­tycz­nej za­ląż­ka (np.

Wikipedia


apost.

skrót od: apo­stoł; ap.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = rel. apo­stoł

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ap.

Wiktionary


apostata

osoba, która od­stą­pi­ła od waż­nych idei, zasad, zwła­szcza od­stęp­ca od wiary


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która po­rzu­ci­ła swoją re­li­gię albo jej prze­ko­na­nia i za­sa­dy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sy­no­nim ro­dza­ju ryb z ro­dzi­ny lu­szczo­wa­tych – co­no­don
  • czło­wiek, który do­ko­nał aktu po­rzu­ce­nia wiary re­li­gij­nej (apo­staz­ji)
  • Ju­lian Apo­sta­ta

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Osta­tecz­nie uz­na­no go za apo­sta­tę i wy­klu­czo­no ze wspól­no­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈstata, AS: apostata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apostazja ż.

:: fż. apostatka ż.

 przym. apostatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odstępca, odszczepieniec

Wiktionary


apostatka

→ apo­sta­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która po­rzu­ci­ła swoją re­li­gię albo jej prze­ko­na­nia i za­sa­dy

Wiktionary

Patrz:

apostata

Powiązane:

 rzecz. apostazja ż.

:: fm. apostata mos.

 przym. apostacki, apostatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odstępczyni

Wiktionary


apostatyczny

→ apo­staz­ja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) opar­ty na od­stęp­stwie od dog­ma­tu

 (1.2) zwią­za­ny z apo­staz­ją, do­ty­czą­cy apo­staz­ji

Wiktionary

Patrz:

apostazja

Powiązane:

 rzecz. apostazja ż., apostata mos., apostatka ż.

Wiktionary


apostazja

re­zy­gna­cja wyz­naw­cy z wiary, za­kon­ni­ka z za­ko­nu itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. po­rzu­ce­nie ja­kiejś wiary re­li­gij­nej;

 (1.2) przen. po­rzu­ce­nie swo­ich idei, prze­ko­nań

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „apo­sta­ta”. Zo­bacz też: Ju­lian Apo­sta­ta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Współ­cze­śnie apo­staz­ja ro­zu­mia­na jest jako świa­do­me, do­bro­wol­ne i pu­blicz­ne odej­ście od wiary.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈstazʲja, AS: apostazʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apostata mos., apostatka ż.

 przym. apostacki, apostatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) książk. odstępstwo, odszczepieństwo; przest. zaprzaństwo

Wiktionary


apostel

naz­wi­sko


SJP.pl


aposterioryczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest apo­ste­rio­rycz­ne; cecha tych, któ­rzy są apo­ste­rio­rycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aposterioryczny

 przysł. aposteriorycznie

Wiktionary


aposterioryczny

do­ty­czą­cy apo­ste­rio­ryz­mu; na­by­ty przez doś­wiad­cze­nie, opar­ty na doś­wiad­cze­niu lub uza­sad­nio­ny za po­mo­cą doś­wiad­cze­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) filoz. taki, który opie­ra, ba­zu­je się na doś­wiad­cze­niu; jest udo­wod­nio­ny za po­mo­cą doś­wiad­cze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­gu­men­ty kos­mo­lo­gicz­ne wy­cho­dzą od pew­ne­go oczy­wi­ste­go i ogól­ne­go, ale apo­ste­rio­rycz­ne­go faktu do­ty­czą­ce­go wszechś­wia­ta, na przy­kład tego, że ist­nie­ją byty przy­god­ne, albo tego, że rze­czy się po­ru­sza­ją lub zmie­nia­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔstɛrʲjɔˈrɨt͡ʃnɨ, AS: aposterʹi ̯oryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aposterioryczność ż.

 przysł. aposteriorycznie, a posteriori

 przym. a posteriori

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) empiryczny

Wiktionary


aposteriorysta

zwo­len­nik apo­ste­rio­ryz­mu


SJP.pl


aposteriorystka

→ apo­ste­rio­ry­sta


SJP.pl

Patrz:

aposteriorysta

aposteriorystyczny

przy­miot­nik od: apo­ste­rio­ryzm


SJP.pl


aposterioryzm

w fi­lo­zo­fii: po­gląd epi­ste­mo­lo­gicz­ny gło­szą­cy, że praw­dzi­we poz­na­nie może na­stą­pić wy­łącz­nie przez doś­wiad­cze­nie; em­pi­ryzm me­to­do­lo­gicz­ny


SJP.pl


apostilb

dawna jed­nost­ka lu­mi­nan­cji


SJP.pl

Apo­stilb (także: blon­del; z gr. "stil­bei" – bły­szczeć, lśnić) – jed­nost­ka lu­mi­nan­cji źró­dła świa­tła po­cho­dzą­ca od stil­ba, oz­na­cza­na asb.

Wikipedia


apostille

[czy­taj: apo­stij] poś­wiad­cze­nie do­ku­men­tu spo­rzą­dzo­ne­go w jed­nym pań­stwie (np. aktu no­ta­rial­ne­go) umoż­li­wia­ją­ce le­gal­ne uży­cie go w innym pań­stwie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ofic. urz. praw. kla­u­zu­la na do­ku­men­cie urzę­do­wym spo­rzą­dzo­nym w jed­nym pań­stwie i umoż­li­wia­ją­ca po­słu­gi­wa­nie się nim le­gal­nie we wszyst­kich in­nych pań­stwach bę­dą­cych ak­tu­al­nie stro­ną kon­wen­cji ha­skiej z 1961 r. (tj. kon­wen­cji o znie­sie­niu wy­mo­gu le­ga­li­za­cji za­gra­nicz­nych do­ku­men­tów urzę­do­wych)

Wiktionary

Apo­stil­le (z apo­stil­le, wym. [apo­stij]), w spol­szcze­niu apo­styl­la lub apo­styl – poś­wiad­cze­nie do­ku­men­tu spo­rzą­dzo­ne­go w jed­nym pań­stwie (np. aktu no­ta­rial­ne­go, tłu­ma­cze­nia przy­się­głe­go, dy­plo­mu ukoń­cze­nia stu­diów wyż­szych lub od­pi­su aktu stanu cy­wil­ne­go) umoż­li­wia­ją­ce le­gal­ne uży­cie go w innym pań­stwie. Poś­wiad­cze­nie to wy­da­wa­ne jest przez wła­ści­wy organ pań­stwa, z któ­re­go do­ku­ment po­cho­dzi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Apo­stil­le wy­da­wa­na jest na wnio­sek po­sia­da­cza do­ku­men­tu.

Wiktionary


apostolat

1. god­ność, funk­cja bi­sku­pa; bi­skup­stwo;
2. krze­wie­nie wiary chrze­ści­jań­skiej; apo­stol­stwo;
3. prze­no­śnie: misja krze­wie­nia ja­kiejś idei


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. god­ność bi­sku­pia

 (1.2) rel. dzia­łal­ność apo­stol­ska, krze­wie­nie wiary

 (1.3) rel. grupa chrze­ści­jań uczest­ni­czą­ca w ewan­ge­li­za­cji

 (1.4) przen. upo­wszech­nia­nie ide­o­lo­gii, nauki

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Bo­że­na wzię­ła udział w sym­poz­jum na temat apo­sto­la­tu świec­kich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apostoł m., apostołka ż., apostołowanie n.

 czas. apostołować ndk.

 przym. apostolski

Wiktionary


apostolski

1. do­ty­czą­cy apo­sto­ła lub apo­sto­łów (np. duch apo­stol­ski, listy apo­stol­skie);
2. do­ty­czą­cy pa­pie­ża jako na­stęp­cy św. Pio­tra, po­cho­dzą­cy od pa­pie­ża (np. bło­go­sła­wień­stwo apo­stol­skie, nun­cjusz apo­stol­ski)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy apo­sto­łów

 (1.2) do­ty­czą­cy pa­pie­ża (jako na­stęp­cy św. Pio­tra Apo­sto­ła)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈstɔlsʲci, AS: apostolsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apostołowanie n., apostolat mrz., apostoł mos., apostołka ż., apostolstwo n.

 czas. apostołować

Wiktionary


apostolskość

→ apo­stol­ski


SJP.pl

Patrz:

apostolski

apostolstwo

1. dzia­łal­ność apo­stol­ska; apo­sto­ło­wa­nie; apo­sto­lat;
2. upo­wszech­nia­nie, krze­wie­nie ja­kiejś idei, nauki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. pro­pa­go­wa­nie wiary chrze­ści­jań­skiej;

 (1.2) misja gło­sze­nia jakiś idei lub po­glą­dów

Wiktionary

Apo­stol­stwo (gr. "apo­sto­los" = wy­słan­nik) – w chrze­ści­jań­stwie przy­bli­ża­nie przez ludzi wie­rzą­cych in­nych osób do Boga i wiary.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Każdy wie­rzą­cy po­wi­nien za­an­ga­żo­wać się w jakąś formę apo­stol­stwa.

 (1.3) Sto­wa­rzy­sze­nie Matki Bożej, Pa­tron­ki Do­brej Śmier­ci, zwane także Apo­stol­stwem Do­brej Śmier­ci, jest zrze­sze­niem mod­li­tew­nym, które ma przy­go­to­wać do god­ne­go, chrze­ści­jań­skie­go umie­ra­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apostoł m., apostołka ż., apostołowanie n.

 przym. apostolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apostołowanie, apostolat, krzewienie, propagowanie

 (1.2) propagowanie

 (1.3) apostołowanie, apostolat

Wiktionary


apostoł

1. jeden z dwu­na­stu ucz­niów Chry­stu­sa;
2. pro­pa­ga­tor chrze­ści­jań­stwa;
3. prze­no­śnie: krze­wi­ciel ja­kiejś idei, nauki, ja­kichś po­glą­dów itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. każdy z dwu­na­stu naj­bliż­szych ucz­niów Je­zu­sa Chry­stu­sa po­wo­ła­nych przez niego w celu gło­sze­nia jego nauk;

 (1.2) rel. ktoś, kto roz­po­wszech­nia chrze­ści­jań­stwo

 (1.3) przen. ktoś, kto roz­po­wszech­nia ja­kieś idee, za­sa­dy, po­glą­dy, nauki

 (1.4) uczn. przen. na­u­czy­ciel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Strut­hi­dea ci­ne­rea|ref=tak., ży­ją­cy w Au­stra­lii sza­ro­brą­zo­wa­wy ptak z dłu­gim ogo­nem na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ska­ło­wro­nów (Cor­co­ra­ci­dae)

Wiktionary

Apo­stoł (gr. "apo­sto­los" – wy­słan­nik) – nazwa uży­wa­na w Nowym Te­sta­men­cie naj­czę­ściej na okre­śle­nie naj­bliż­szych ucz­niów Je­zu­sa Chry­stu­sa po­wo­ła­nych przez niego oso­bi­ście i wy­sła­nych do gło­sze­nia jego nauk. Samo po­ję­cie wy­stę­pu­je też w Nowym Te­sta­men­cie na okre­śle­nie in­nych osób.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­star­sze na świe­cie por­tre­ty apo­sto­łów Pio­tra, Pawła, An­drze­ja i Jana zna­leź­li ar­che­o­lo­dzy w rzym­skich ka­ta­kum­bach świę­tej Tekli.

 (1.3) Co ty­dzień pu­ka­ją do mnie apo­sto­ło­wie świad­ków Je­ho­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpɔstɔw, AS: apostou̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apostolat m., apostołka ż., apostolstwo n., apostołowanie n.

 czas. apostołować ndk.

 przym. apostolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uczeń

 (1.2) misjonarz, krzewiciel

 (1.3) propagator, krzewiciel

Wiktionary


apostołka

1. zwo­len­nicz­ka, krze­wi­ciel­ka ja­kie­goś po­glą­du; pro­pa­ga­tor­ka;
2. daw­niej: apo­stol­stwo; apo­sto­ło­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przen. ko­bie­ta pro­pa­gu­ją­ca ja­kieś idee

 (1.2) daw. rel. gło­sze­nie wiary chrze­ści­jań­skiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pani Nina była za­wsze apo­stoł­ką zdro­we­go odży­wia­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apostolat mrz., apostolstwo n., apostołowanie n.

:: fm. apostoł mos.

 czas. apostołować ndk.

 przym. apostolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głosicielka, krzewicielka, propagatorka, zwolenniczka; książk. szerzycielka

 (1.2) apostolstwo, apostołowanie

Wiktionary


apostołowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. gło­sze­nie wiary chrze­ści­jań­skiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obo­wią­zek świa­do­me­go apo­sto­ło­wa­nia po­wie­rzo­ny zo­sta­je rów­nież bierz­mo­wa­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apostoł m., apostołka ż., apostolat m., apostolstwo n.

 czas. apostołować ndk.

 przym. apostolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ewangelizowanie, apostolat

Wiktionary


apostołować

1. krze­wić wiarę chrze­ści­jań­ską;
2. prze­no­śnie: pro­pa­go­wać ja­kieś idee, za­sa­dy


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­peł­niać obo­wiąz­ki apo­sto­ła, gło­sić chrze­ści­jań­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świę­ty Paweł apo­sto­ło­wał na te­re­nie dzi­siej­szej Tur­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apostołka ż., apostoł m., aspostołka ż., apostolat m., apostołowanie n.

 przym. apostolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ewangelizować

Wiktionary


apostołowo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie dnie­pro­pie­trow­skim;

Wiktionary

Apo­sto­ło­wo (ukr. Апостолове) – mia­sto na Ukra­i­nie w re­jo­nie krzy­wo­ro­skim ob­wo­du dnie­pro­pie­trow­skie­go, była sie­dzi­ba władz re­jo­nu apo­sto­łow­skie­go, zlik­wi­do­wa­ne­go w 2020 roku w wy­ni­ku re­for­my te­ry­to­rial­nej.

Cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne hro­ma­dy miej­skiej Apo­sto­ło­wo.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: a.pɔs.tɔˈwɔ.vɔ

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apostołowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Pokrowsk (do 1923)

Wiktionary


apostrof

znak gra­ficz­ny w kształ­cie prze­cin­ka umie­szcza­ny nad wier­szem, uży­wa­ny m.in. do od­dzie­la­nia koń­có­wek flek­syj­nych przy od­mia­nie wy­ra­zów ob­cych (np. hard­wa­re'u)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) znak po­dob­ny do prze­cin­ka sta­wia­ny w gór­nym in­dek­sie;

Wiktionary

Nie mylić z: apo­stro­fą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Apo­strof jest zna­kiem in­ter­punk­cyj­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpɔstrɔf, AS: apostrof

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apostrofa ż.

Wiktionary


apostrofa

1. w li­te­ra­tu­rze: bez­poś­red­ni, pod­nio­sły zwrot do adre­sa­ta (osoby, bó­stwa, idei, wy­da­rze­nia, po­ję­cia lub przed­mio­tu), np.: Litwo, Oj­czyz­no moja!; me­ta­ba­za;
2. daw­niej:
a) ustne lub pi­sem­ne zwró­ce­nie się do kogoś lub prze­ciw­ko komuś;
b) apo­strof


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na bez­poś­red­nim, a cza­sem na­głym, zwró­ce­niu się do słu­cha­czy lub nawet do nie­o­bec­nych osób

 (1.2) zwró­ce­nie się do kogoś ust­nie lub pi­sem­nie

 (1.3) daw. apo­strof

Wiktionary

Nie mylić z: apo­stro­fem.

Apo­stro­fa (gr. ἀποστροφή "apostrophḗ" – zwrot) – skład­nio­wa fi­gu­ra re­to­rycz­na, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się bez­poś­red­nim zwro­tem do osoby, bó­stwa, idei, wy­da­rze­nia, po­ję­cia lub przed­mio­tu (do­cho­dzi wów­czas do per­so­ni­fi­ka­cji adre­sa­ta wy­po­wie­dzi). Do­mi­nu­je styl pod­nio­sły, cza­sa­mi pa­te­tycz­ny. Apo­stro­fa zaz­wy­czaj jest skie­ro­wa­na do osób, przed­mio­tów, zja­wisk itd., które nie peł­nią roli te­ma­tu ut­wo­ru. Dzię­ki temu można ją wy­raź­nie wy­o­dręb­nić z tek­stu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. apostrof mrz.

Wiktionary


apostroficzny

→ apo­stro­fa


SJP.pl

Patrz:

apostrofa

apotecjum

owoc­nik wor­kow­ców i niek­tó­rych po­ro­stów; mi­secz­ka


SJP.pl

Apo­te­cjum, w l.mn. apo­te­cja ( apot­he­cium) – ro­dzaj asko­kar­pu (owoc­ni­ka) u wor­kow­ców. Uży­wa­na jest też pol­ska nazwa "mi­secz­ka". Apo­te­cjum ma wy­gląd mniej lub bar­dziej wklę­słej mi­secz­ki o mię­si­stych ścia­nach i zbu­do­wa­ny jest z dwóch ro­dza­jów strzę­pek:

Wikipedia


apoteka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. med. farm. ap­te­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈtɛka, AS: apoteka

Wiktionary


apotema

1. pro­mień okrę­gu wpi­sa­ne­go w wie­lo­kąt fo­rem­ny
2. w ostro­słu­pie pra­wi­dło­wym: wy­so­kość ścia­ny bocz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geom. pro­mień okrę­gu wpi­sa­ne­go w wie­lo­kąt fo­rem­ny

 (1.2) geom. wy­so­kość ścia­ny bocz­nej ostro­słu­pa pra­wi­dło­we­go

Wiktionary

Apo­te­ma – od­ci­nek ge­o­me­trycz­ny okre­śla­ją­cy od­le­głość środ­ka fi­gu­ry od jej boku lub cię­ci­wy. W za­leż­no­ści od kon­tek­stu po­ję­cie to sto­su­je się do okrę­gów, wie­lo­ką­tów fo­rem­nych oraz ostro­słu­pów pra­wi­dło­wych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapɔˈtɛ̃ma, AS: apotẽma

Wiktionary


apoteoza

1. wy­chwa­la­nie, uwiel­bie­nie kogoś lub cze­goś; ado­ra­cja, de­i­fi­ka­cja, glo­ry­fi­ka­cja;
2. uka­za­nie po­sta­ci, idei lub wy­da­rze­nia w spo­sób wy­i­de­a­li­zo­wa­ny;
3. pa­te­tycz­ny utwór po­chwal­ny;
4. w sta­ro­żyt­no­ści: obrzęd od­da­wa­nia czci bo­skiej ce­sa­rzom lub bo­ha­te­rom; ubó­stwia­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. oto­cze­nie osoby bądź rze­czy szcze­gól­ną czcią;

 (1.2) szt. przed­sta­wie­nie osoby, idei lub wy­da­rze­nia w spo­sób glo­ry­fi­ku­ją­cy

 (1.3) szt. pełen pa­to­su utwór po­chwal­ny

 (1.4) teatr. scena fi­nal­na w niek­tó­rych przed­sta­wie­niach dzie­więt­na­sto­wiecz­nych

 (1.5) sta­roż. rel. urzę­do­wa de­i­fi­ka­cja czło­wie­ka lub zwie­rzę­cia

Wiktionary

Apo­te­o­za ( ἀποθέωσις – ubó­stwie­nie) – po­chwa­ła osób, rze­czy, wy­da­rzeń, idei bądź war­to­ści (np. apo­te­o­za życia, bo­ha­ter­stwa, re­li­gij­na), osą­dze­nie isto­ty ludz­kiej jako ide­al­nej, god­nej do­ko­na­nych czy­nów (np. bo­ha­ter­stwo Po­la­ków).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Są one apo­te­o­zą ma­je­sta­tu i wszech­po­tę­gi Jahwe, który ota­cza mi­ło­ścią ludz­kość i po­tra­fi wy­ba­czyć jej naj­cięż­sze grze­chy, ale także bywa nie­u­bła­ga­ny w gnie­wie i wy­mie­rza­niu kar.

 (1.2) Ar­ty­sta wy­ko­nał „Apo­te­o­zę We­ne­cji” po po­ża­rze w 1577 roku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɔtɛˈɔza, AS: apoteoza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apoteozowanie n.

 czas. apoteozować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) idealizacja, wybielenie, gloryfikacja

Wiktionary


apoteozowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. przy­pi­sy­wa­nie komuś lub cze­muś znacz­nie lep­szych cech niż w rze­czy­wi­sto­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apoteoza ż.

 czas. apoteozować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) idealizowanie, brązowanie, brązowienie, gloryfikowanie

Wiktionary


apoteozować

wy­chwa­lać coś do gra­nic uwiel­bie­nia, pod­da­wać apo­te­o­zie, ide­a­li­zo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) książk. na­da­wać bar­dzo szcze­gól­ne zna­cze­nie

 (1.2) książk. uz­na­wać za boga

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie apo­te­o­zuj zbyt­nio jej do­ko­nań!

 (1.2) Im­pe­ra­tor apo­te­o­zo­wał włas­ne­go konia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apoteoza ż., apoteozowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) idealizować

 (1.2) ubóstwiać

Wiktionary


apotome

pół­ton dia­to­nicz­ny (mu­zy­ka)


SJP.pl


apotropaiczny

→ apo­tro­pa­izm; apo­tro­pe­icz­ny


SJP.pl


apotropaizm

w wie­rze­niach ludów pry­mi­tyw­nych: magia obron­na za­bez­pie­cza­ją­ca przed złymi du­cha­mi, cho­ro­ba­mi, klę­ska­mi


SJP.pl


apotropeiczny

→ apo­tro­pa­izm; apo­tro­pa­icz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. etn. taki, który ma rze­ko­mo moc od­pę­dza­nia złych mocy, du­chów, dia­błów

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) apotropaizm m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apotropaiczny

Wiktionary


apozjopeza

fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na przer­wa­niu wy­po­wie­dzi dla po­bu­dze­nia do­myśl­no­ści słu­cha­cza; za­mil­knię­cie, nie­do­po­wie­dze­nie, re­ty­cen­cja, apo­sjo­pe­za, apo­sio­pe­za


SJP.pl


apozycja

1. do­po­wie­dze­nie, przy­daw­ka rze­czow­ni­ko­wa;
2. w bo­ta­ni­ce: me­cha­nizm wzro­stu pier­wot­nej ścia­ny ko­mór­ko­wej po­le­ga­ją­cy na tym, że nowe łań­cu­chy ce­lu­lo­zy wbu­do­wy­wa­ne są po­mię­dzy już ist­nie­ją­ce; in­tu­su­scep­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. okre­śle­nie rze­czow­ni­ko­we (przy­daw­ka rze­czow­na) po­zo­sta­ją­ce w związ­ku zgody z wy­ra­zem okre­śla­nym (rze­czow­ni­kiem lub za­im­kiem oso­bo­wym) co do przy­pad­ka i licz­by;

 (1.2) biol. pro­ces przy­ro­stu błony ko­mór­ko­wej po­le­ga­ją­cy na od­kła­da­niu się no­wych warstw na jej po­wierzch­ni;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • apo­zy­cja w bio­lo­gii
  • apo­zy­cja w ję­zy­koz­naw­stwie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szcze­gól­nym typem post­po­zy­cji jest tzw. apo­zy­cja — przy­daw­ka rze­czow­na wy­stę­pu­ją­ca za­wsze po rze­czow­ni­ku (lub za­im­ku oso­bo­wym).

 (1.2) Po­więk­sza­nie błony przez apo­zy­cję może od­by­wać się we wszyst­kich lub tylko w niek­tó­rych ko­mór­kach, co zmie­nia kształt ko­mór­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozycja ż., prepozycja ż., postpozycja ż., opozycja ż., kompozycja ż.

 przym. apozycyjny, pozycyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dopowiedzenie

Wiktionary


apozycyjny

zwią­za­ny z apo­zy­cją


SJP.pl


appalachijski

1. → Ap­pa­la­chy;
2. kró­lak ap­pa­la­chij­ski - ga­tu­nek ssaka z ro­dzi­ny za­ją­co­wa­tych; oro­ge­ne­za ap­pa­la­chij­ska


SJP.pl


appalachy

łań­cuch gór­ski we wschod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sy­stem gór­ski we wschod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej, w USA i Ka­na­dzie;

Wiktionary

Ap­pa­la­chy ( Ap­pa­la­chian Mo­un­ta­ins, Ap­pa­la­ches) – łań­cuch gór­ski we wschod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej, w USA i Ka­na­dzie.

Roz­cią­ga­ją się od Ni­zi­ny Za­to­ko­wej w kie­run­ku pół­noc­no-wschod­nim do Nowej Fund­lan­dii, na dłu­go­ści 2600 km (sze­ro­kość od 300 do 500 km). Naj­wyż­szym szczy­tem jest Mount Mit­chell – 2037 m n.p.m.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌapːaˈlaxɨ, AS: a•palaχy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. appalaski

Wiktionary


appalaski

→ Ap­pa­la­chy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Ap­pa­la­chów

Wiktionary

Patrz:

Appalachy

Powiązane:

 rzecz. Appalachy nmos.

Wiktionary


appaloosa

[czy­taj: apa­lu­sa] rasa koni go­rą­cokr­wi­stych wy­ho­do­wa­na w Ame­ry­ce Pół­noc­nej przez In­dian


SJP.pl

Koń Ap­pa­lo­o­sa – rasa koni go­rą­cokr­wi­stych.

Rasa zo­sta­ła wy­ho­do­wa­na w Ame­ry­ce Pół­noc­nej przez In­dian Nez Percé za­miesz­ku­ją­cych w XVIII wieku pół­noc­no-wschod­nie ob­sza­ry stanu Ore­gon, mię­dzy in­ny­mi nad rzeką Pa­lo­u­se, od któ­rej wy­wo­dzi się nazwa rasy. Ap­pa­lo­o­sa są maści ta­ran­to­wa­tej we wszyst­kich jej wa­rian­tach.

Wikipedia


appassionata

[czy­taj: apa­sjo­na­ta] utwór Lud­wi­ga van Be­et­ho­ve­na


SJP.pl


appassionato

[czy­taj: apas-io­na­to] mu­zycz­ne okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: na­mięt­nie, z pasją; pas­sio­na­to


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) cho­re­ogr. muz. z pasją, uczu­ciem

Wiktionary


appeasement

[czy­taj: ePIZment] ustęp­stwa po­li­tycz­ne czy­nio­ne wobec agre­syw­ne­go pań­stwa w imię po­ko­ju


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. po­li­ty­ka ustępstw wobec żądań agre­syw­ne­go pań­stwa, ma­ją­ca na celu zła­go­dze­nie jego po­sta­wy, osią­gnię­cie ugody i utrzy­ma­nie po­ko­ju;

Wiktionary

Ap­pe­a­se­ment (ang.), za­spo­ka­ja­nie, uspo­ka­ja­nie, ła­go­dze­nie – po­li­ty­ka ustępstw pro­wa­dzo­na przez rząd Wiel­kiej Bry­ta­nii pre­mie­ra Ne­vil­le’a Cham­ber­la­i­na, a póź­niej także rząd fran­cu­ski pre­mie­ra Édouarda Da­la­die­ra w la­tach 1935–1939 wobec państw Osi: III Rze­szy i fa­szy­stow­skich Włoch. W zna­cze­niu szer­szym – pe­jo­ra­tyw­ny ter­min oz­na­cza­ją­cy ugo­do­we po­sta­wy po­li­tycz­ne wobec państw agre­syw­nych.

Wikipedia


appellativum

[czy­taj: ape­la­ti­wum] w ję­zy­koz­naw­stwie: rze­czow­nik bę­dą­cy nazwą całej klasy de­sy­gna­tów, nie­bę­dą­cy nazwą włas­ną, np. "czło­wiek", "zwie­rzę", "ro­śli­na"; ape­la­tyw, ape­la­ti­wum, rze­czow­nik po­spo­li­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. zob. ape­la­tyw.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapɛlaˈtʲivũm, AS: apelatʹivũm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. apelatywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apelatyw, nazwa pospolita, imię pospolite

Wiktionary


appena

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: led­wie, za­led­wie


SJP.pl


appendektomia

chi­rur­gicz­ne wy­cię­cie wy­rost­ka ro­bacz­ko­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg chi­rur­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu wy­rost­ka ro­bacz­ko­we­go, zwy­kle z po­wo­du jego ostre­go za­pa­le­nia;

Wiktionary

Ap­pen­dek­to­mia – chi­rur­gicz­ne usu­nię­cie wy­rost­ka ro­bacz­ko­we­go. Wska­za­niem do ope­ra­cji jest naj­czę­ściej roz­poz­na­nie ostre­go za­pa­le­nia wy­rost­ka ro­bacz­ko­we­go, jak rów­nież rop­nia oko­ło­wy­rost­ko­we­go (po od­po­wied­nim le­cze­niu nie­o­pe­ra­cyj­nym). Za­bieg ten jest wy­ko­ny­wa­ny w znie­czu­le­niu ogól­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od tego czasu w wielu oś­rod­kach na świe­cie wy­ko­nu­je się ru­ty­no­wo la­pa­ro­sko­po­wą ap­pen­dek­to­mię w ra­mach ostre­go dy­żu­ru chi­rur­gicz­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapːɛ̃ndɛkˈtɔ̃mʲja, AS: a•pẽndektõmʹi ̯a

Wiktionary


appendicitis

[czy­taj: ap­pen­dic-itis] z ła­ci­ny: za­pa­le­nie wy­rost­ka ro­bacz­ko­we­go


SJP.pl


appendix

1. do­da­tek do książ­ki; su­ple­ment, aneks;
2. w me­dy­cy­nie: wy­ro­stek ro­bacz­ko­wy


SJP.pl


appenzeller

[czy­taj: Apen­ce­ler] rasa nie­wiel­kich psów pa­ster­skich po­cho­dzą­cych ze Szwaj­ca­rii


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Be­ne­dic­tus Ap­pen­zel­ler – ho­len­der­ski kom­po­zy­tor
  • Bernd Ap­pen­zel­ler – bel­gij­ski muzyk
  • Immo Ap­pen­zel­ler – nie­miec­ki astro­nom
  • Sta­ni­sław Ap­pen­zel­ler – pol­ski ma­larz
  • Ap­pen­zel­ler – ser szwaj­car­ski
  • Ap­pen­zel­ler – rasa kur
  • Ap­pen­zel­ler – rasa psów
  • Ap­pen­zell
  • Ap­pen­zel­ler Al­pen­bit­ter
  • Ap­pen­zel­ler Biber

Wikipedia


applause

[czy­taj: aploz] model sa­mo­cho­du marki Da­i­hat­su


SJP.pl

Ap­pla­u­se – pier­wszy sin­giel ame­ry­kań­skiej pio­sen­kar­ki Lady Gagi po­cho­dzą­cy z jej trze­cie­go al­bu­mu stu­dyj­ne­go Art­pop. Pio­sen­ka wy­da­na zo­sta­ła 12 sierp­nia 2013 roku jako pier­wszy sin­giel pro­mu­ją­cy naj­no­wszą płytę ar­tyst­ki. Ap­pla­u­se od­niósł wiel­ki suk­ces ko­mer­cyj­ny, sin­giel za­de­biu­to­wał na 4 po­zy­cji Bill­bo­ar­du Hot 100. Utwór stał się nu­me­rem jeden m.in. w Gre­cji, Hisz­pa­nii oraz na Wę­grzech.

Wikipedia


applet

[czy­taj: aplet] aplet;
1. w in­for­ma­ty­ce: nie­wiel­ki pro­gram, przez­na­czo­ny do wy­ko­ny­wa­nia ści­śle okre­ślo­nej funk­cji;
2. po­tocz­nie: osa­dzo­na na stro­nie WWW apli­ka­cja w ję­zy­ku Java


SJP.pl


appletini

[czy­taj: aplTIni] owo­co­wy kok­tajl al­ko­ho­lo­wy z wódki, wer­mu­tu i na­po­ju o smaku jabł­ka


SJP.pl

Ap­ple­ti­ni (apple mar­ti­ni) – owo­co­wy kok­tajl al­ko­ho­lo­wy przy­rzą­dza­ny z wódki i soku jabł­ko­we­go lub li­kie­ru jabł­ko­we­go.

Kok­tajl pow­sta­je po roz­gnie­ce­niu po­łów­ki jabł­ka moź­dzie­rzem bar­mań­skim, zmie­sza­niu z wódką i li­kie­rem jabł­ko­wym wg okre­ślo­nej pro­por­cji, po prze­ce­dze­niu i do­da­niu ko­stek lodu.

Wikipedia


applowski

przy­miot­nik

 (1.1) (ne­o­lo­gizm) zwią­za­ny z ame­ry­kań­ską kor­po­ra­cją Apple zaj­mu­ją­cą się pro­jek­to­wa­niem i pro­duk­cją elek­tro­ni­ki użyt­ko­wej, opro­gra­mo­wa­nia i kom­pu­te­rów oso­bi­stych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ut­wo­rze­nie przy­miot­ni­ka ap­plow­ski jest do­wo­dem na to, że mamy do czy­nie­nia z coraz po­wszech­niej­szą ten­den­cją spol­szcza­nia wy­ra­zów ob­cych. Ten­den­cja ta jest bar­dziej wi­docz­na, zwła­szcza w wy­ra­zach za­po­ży­czo­nych z ję­zy­ka an­giel­skie­go w dzie­dzi­nie elek­tro­ni­ki i in­for­ma­ty­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈlɔfsʲci, AS: aplofsʹḱi

Wiktionary


appoggiando

okre­śle­nie ar­ty­ku­la­cyj­ne oz­na­cza­ją­ce ści­słe le­ga­to


SJP.pl


appoggiatura

[czy­taj: apo­dżia­tu­ra] nutka przej­mu­ją­ca ak­cent nuty głów­nej; przed­nut­ka długa


SJP.pl


appogiatura

w mu­zy­ce: ro­dzaj ozdob­ni­ka, drob­na nutka, od­bie­ra­ją­ca nucie głów­nej, przed którą stoi, tę część war­to­ści ryt­micz­nej, jaką ma sama i przej­mu­ją­ca ak­cent nuty głów­nej; przed­nut­ka długa


SJP.pl


apraksja

nie­zdol­ność wy­ko­ny­wa­nia ce­lo­wych czyn­no­ści ru­cho­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. upo­śle­dze­nie zdol­no­ści do wy­ko­ny­wa­nia wcze­śniej wy­u­czo­nych, ce­lo­wych ru­chów, które nie wy­ni­ka z nie­do­wła­dów, atak­sji ani za­bu­rzeń czu­cia, lecz z usz­ko­dzeń oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go, zwła­szcza w obrę­bie kory móz­go­wej

Wiktionary

Aprak­sja – upo­śle­dze­nie pre­cy­zyj­nych, ce­lo­wych ru­chów przy braku nie­do­wła­du, ob­ja­wów móżdż­ko­wych i za­bu­rzeń czu­cia. Za­bu­rze­nia aprak­tycz­ne są czę­sto wy­ni­kiem uda­rów, guzów, spo­ty­ka się je rów­nież w cho­ro­bie Alz­he­i­me­ra.

Wikipedia


aprecjacja

wzrost siły na­byw­czej pie­nią­dza da­ne­go pań­stwa, czemu zwy­kle to­wa­rzy­szy wzrost jego war­to­ści w sto­sun­ku do walut in­nych państw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. wzrost war­to­ści dobra lub usłu­gi, zwy­kle pie­nią­dza w sy­ste­mie płyn­nych kur­sów walut;

Wiktionary

Apre­cja­cja – wzrost war­to­ści to­wa­ru lub dobra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wzrost po­py­tu na pol­skie to­wa­ry spo­wo­do­wał apre­cja­cję zło­te­go, przez co kurs euro spadł z 4,20 zł do 3,80 zł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaprɛˈt͡sʲjat͡sʲja, AS: aprecʹi ̯acʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aprecjacyjny

Wiktionary


aprecjacyjny

→ apre­cja­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od apre­cja­cja

Wiktionary

Patrz:

aprecjacja

Wymowa:

IPA: ˌaprɛt͡sʲjaˈt͡sɨjnɨ, AS: aprecʹi ̯acyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aprecjacja ż.

Wiktionary


aprecjonować

1. zwięk­szać siłę na­byw­czą pie­nią­dza da­ne­go pań­stwa;
2. zy­ski­wać na war­to­ści


SJP.pl


aprehensja

daw­niej: nie­po­kój, lęk, zmart­wie­nie, roz­pacz


SJP.pl


apresjan

naz­wi­sko


SJP.pl


apreska

śro­do­wi­sko­wo:
1. ubiór za­kła­da­ny po nar­tach lub jego część;
2. wie­czor­na za­ba­wa, im­pre­za, zwła­szcza po nar­tach


SJP.pl


apreski

śro­do­wi­sko­wo: cie­płe obu­wie no­szo­ne po jeź­dzie na nar­tach


SJP.pl


apret

sub­stan­cja che­micz­na, wy­ko­rzy­sty­wa­na jako śro­dek wy­koń­cze­nio­wy, po­sia­da­ją­cy wła­ści­wo­ści an­ty­sta­tycz­ne i ochron­ne


SJP.pl


apretowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­sy­ca­nie tka­nin, drew­na, pa­pie­rów lub skór apre­tu­rą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apretura ż., apreturowanie n.

 czas. apretować ndk., apreturować ndk.

Wiktionary


apretować

na­sy­cać apre­tu­rą wy­ro­by włó­kien­ni­cze, skórę, pa­pier lub drew­no; apre­tu­ro­wać


SJP.pl


apretura

1. sub­stan­cja słu­żą­ca do wy­kań­cza­nia wy­ro­bów włó­kien­ni­czych, drew­na, pa­pie­rów i skór
2. wy­kań­cza­nie wy­ro­bów włó­kien­ni­czych, drew­na, pa­pie­rów lub skór przez na­sy­ca­nie ich apre­tu­rą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. pro­ces che­micz­ne­go lub me­cha­nicz­ne­go utr­wa­la­nia i wy­kań­cza­nia ma­te­ria­łów, np. tka­nin, drew­na, pa­pie­rów

 (1.2) techn. sub­stan­cja utr­wa­la­ją­ca, uży­wa­na na ko­niec pro­ce­su obrób­ki do po­pra­wie­nia wła­ści­wo­ści użyt­ko­wych

Wiktionary

Apre­tu­ra (nm. "ap­pre­tur", fr. "ap­pre­ter" – wy­kań­czać) – usz­la­chet­nia­nie, wy­kań­cza­nie ma­te­ria­łu na­da­ją­ce mu no­wych cech pod­no­szą­cych ich wła­ści­wo­ści użyt­ko­we. Apre­tu­ro­wa­nie sto­su­je się prze­de wszyst­kim w sto­sun­ku do tka­nin i skór, ale też do pa­pie­ru a nawet drew­na.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaprɛˈtura, AS: apretura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apreturowanie n., apretowanie n., apreturnik mos.

 czas. apreturować ndk., apretować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apreturowanie

Wiktionary


apreturnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pra­cow­nik, który do­bie­ra apre­tu­rę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaprɛˈturʲɲik, AS: apreturʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apretura ż.

Wiktionary


apreturowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. apre­to­wa­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apretura ż., apretowanie n.

 czas. apreturować ndk., apretować ndk.

Wiktionary


apreturować

na­sy­cać apre­tu­rą wy­ro­by włó­kien­ni­cze, skórę, pa­pier lub drew­no; apre­to­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­a­pre­tu­ro­wać)

 (1.1) pod­da­wać ma­te­riał apre­tu­rze w celu na­da­nia mu okre­ślo­nych wa­lo­rów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak otrzy­ma­ną war­stwę wierzch­nią można de­se­nio­wać, bar­wić, apre­tu­ro­wać czy la­kie­ro­wać po­lep­sza­jąc w ten spo­sób wy­gląd two­rzy­wa skó­ro­po­dob­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apretowanie n., apretura ż., apreturowanie n.

 przym. apreturowy

Wiktionary


apreturowy

do­ty­czą­cy apre­tu­ry


SJP.pl


aprikoza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pru­nus ar­me­nia­ca|L.|ref=tak., mo­re­la zwy­czaj­na

 (1.2) reg-pl|Poz­nań. bot. mo­re­la

 (1.3) reg-pl|Poz­nań. bot. brzosk­wi­nia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. morela pospolita, morela zwyczajna

 (1.2) aprykoza

 (1.3) aprykoza

Wiktionary


aprikółza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. mo­re­la

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. brzosk­wi­nia

Wiktionary


aprioryczność

→ aprio­rycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest aprio­rycz­ne; cecha tych, któ­rzy są aprio­rycz­ni

Wiktionary

Patrz:

aprioryczny

Powiązane:

 przym. aprioryczny

 przysł. apriorycznie, a priori

Wiktionary


aprioryczny

opar­ty na z góry przy­ję­tych za­ło­że­niach, za­leż­ny nie od doś­wiad­cze­nia, lecz od ro­zu­mu (np. sądy aprio­rycz­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) filoz. taki, który przy­ję­ty z góry jako za­ło­że­nie nie­za­leż­ne od doś­wiad­cze­nia, a ba­zu­ją­ce na są­dzie ro­zu­mo­wym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaprʲjɔˈrɨt͡ʃnɨ, AS: aprʹi ̯oryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aprioryczność ż.

 przysł. a priori

Wiktionary


apriorysta

zwo­len­nik aprio­ryz­mu


SJP.pl


apriorystka

→ aprio­ry­sta


SJP.pl

Patrz:

apriorysta

apriorystyczny

→ aprio­ryzm


SJP.pl

Patrz:

aprioryzm

aprioryzm

w fi­lo­zo­fii: po­gląd uz­na­ją­cy poz­na­nie ludz­kie za czę­ścio­wo lub cał­ko­wi­cie nie­za­leż­ne od doś­wiad­cze­nia; ra­cjo­na­lizm me­to­do­lo­gicz­ny


SJP.pl


aprobacja

daw­niej: apro­ba­ta


SJP.pl


aprobacyjny

→ apro­ba­cja


SJP.pl

Patrz:

aprobacja

aprobata

zgoda na coś, uz­na­nie cze­goś za dobre, pra­wi­dło­we; ak­cep­ta­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uz­na­nie cze­goś za dobre, słusz­ne, wła­ści­we; ak­cep­ta­cja, zgoda, po­chwa­ła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dub­bing do tego filmu zy­skał apro­ba­tę kry­ty­ków.

 (1.1) Roz­cią­gnął sze­ro­ko wargi we wła­ści­wym sobie dziw­nym gry­ma­sie, wy­ra­ża­ją­cym iro­nicz­ną apro­ba­tę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaprɔˈbata, AS: aprobata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aprobacja ż., zaaprobowanie n., aprobowanie n., dezaprobata ż.

 czas. aprobować ndk., zaaprobować dk., dezaprobować ndk.

 przym. aprobatywny, aprobacyjny

 przysł. aprobatywnie, aprobująco, dezaprobująco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) afirmacja, akcept; przest. aprobacja

Wiktionary


aprobatywnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób wy­ra­ża­ją­cy apro­ba­tę; z uz­na­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spoj­rza­ła na mnie apro­ba­tyw­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaaprobowanie n., aprobowanie n., aprobatywność ż., aprobata ż.

 przym. aprobatywny

 czas. aprobować, zaaprobować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pochwalnie, przychylnie, war. aprobująco

Wiktionary


aprobatywność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest apro­ba­tyw­ne; cecha tych, któ­rzy są apro­ba­tyw­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aprobatywny

 przysł. aprobatywnie

Wiktionary


aprobatywny

przyz­wa­la­ją­cy, wy­ra­ża­ją­cy apro­ba­tę (np. apro­ba­tyw­ny ton, apro­ba­tyw­ny sto­su­nek do cze­goś)


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) książk. wy­ra­ża­ją­cy zgodę, po­par­cie, apro­ba­tę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aprobata ż., aprobatywność ż., aprobowanie n., zaaprobowanie n.

 czas. aprobować ndk., zaaprobować dk.

 przysł. aprobatywnie

Wiktionary


aprobowalny

da­ją­cy się apro­bo­wać


SJP.pl


aprobowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­ra­ża­nie zgody, ak­cep­ta­cji, apro­ba­ty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaprɔbɔˈvãɲɛ, AS: aprobovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaaprobowanie n., aprobata ż., aprobacja ż.

 czas. aprobować ndk., zaaprobować dk.

 przym. aprobatywny, aprobacyjny

 przysł. aprobatywnie

Wiktionary


aprobować

uz­na­wać (uznać) coś za słusz­ne, godne po­par­cia, wy­ra­żać (wy­ra­zić) apro­ba­tę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­a­pro­bo­wać)

 (1.1) uz­na­wać coś za słusz­ne, godne po­par­cia, poz­wa­lać, zga­dzać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie apro­bu­ję twego za­cho­wa­nia.

 (1.1) Basia po­waż­nie ki­wa­ła głową i uśmie­cha­ła się enig­ma­tycz­nie, wi­docz­nie apro­bo­wa­ła wszyst­kie uwagi Żor­żi­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaprɔˈbɔvat͡ɕ, AS: aprobovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaaprobowanie n., aprobowanie n., aprobata ż., aprobacja ż.

 czas. zaaprobować dk.

 przym. aprobatywny, aprobacyjny

 przysł. aprobatywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akceptować

Wiktionary


aprobujący

wy­ra­ża­ją­cy apro­ba­tę


SJP.pl


aproksymacja

1. książ­ko­wo: uję­cie cze­goś w spo­sób nie­zu­peł­nie ści­sły; przy­bli­że­nie;
2. w ma­te­ma­ty­ce: za­stą­pie­nie wiel­ko­ści ma­te­ma­tycz­nych in­ny­mi, o przy­bli­żo­nych włas­no­ściach, łat­wiej­szy­mi do ba­da­nia i za­sto­so­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. uję­cie cze­goś w spo­sób przy­bli­żo­ny; zbli­że­nie się do cze­goś

 (1.2) mat. przy­bli­że­nie war­to­ści, funk­cji lub wiel­ko­ści, gdy do­kład­ny wynik jest trud­ny lub nie­moż­li­wy do uzy­ska­nia

Wiktionary

Aprok­sy­ma­cja (łac. "ap­pro­xi­ma­re" – przy­bli­żać) – bu­do­wa­nie roz­wią­zań przy­bli­żo­nych; zwła­szcza wtedy, gdy ści­słe­go roz­wią­za­nia nie da się przed­sta­wić do­kład­nie w po­sta­ci ana­li­tycz­nej.

Przy­kład to za­stą­pie­nie pew­nej funk­cji for­mu­la_1 inną, zaz­wy­czaj prost­szą for­mu­la_2, umoż­li­wia­ją­cą efek­tyw­ne roz­wią­za­nie po­sta­wio­ne­go pro­ble­mu. Przy­kła­dy ta­kich sy­tu­a­cji to:

Wikipedia

Powiązane:

 czas. aproksymować ndk., zaproksymować dk.

 przym. aproksymacyjny, aproksymatywny

 rzecz. aproksymowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przybliżenie

 (1.2) przybliżenie, zaokrąglenie

Wiktionary


aproksymacyjny

→ aprok­sy­ma­cja; aprok­sy­ma­tyw­ny


SJP.pl


aproksymatywny

→ aprok­sy­ma­cja; aprok­sy­ma­cyj­ny


SJP.pl


aproksymowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. uj­mo­wa­nie cze­goś w spo­sób przy­bli­żo­ny, nie­zu­peł­nie ści­sły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aproksymacja ż.

 czas. aproksymować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aproksymacja, przybliżenie

Wiktionary


aproksymować

w ma­te­ma­ty­ce: przy­bli­żać war­tość, za­o­krą­glać


SJP.pl


apropriacja

Apro­pria­cja (łac. "ap­prio­prio" – przy­wła­szczyć) – w try­ni­to­lo­gii przy­pi­sa­nie wspól­ne­go całej Trój­cy Świę­tej przy­mio­tu, wła­ści­wo­ści, czyn­no­ści bądź dzieł tylko jed­nej Oso­bie Trój­cy (np. stwo­rze­nie – Ojcu, od­ku­pie­nie – Sy­no­wi Bo­że­mu, uś­wię­ce­nie – Du­cho­wi Świę­te­mu).

Wikipedia


aprosdoketon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na nie­spo­dzie­wa­nej pod­mia­nie słowa w zna­nym cy­ta­cie lub przy­sło­wiu

 (1.2) jęz. do­wol­ne za­ska­ku­ją­ce uży­cie środ­ków ję­zy­ko­wych

Wiktionary


aprosza

zwy­kle w licz­bie mno­giej: apro­sze - kręte rowy oblęż­ni­cze, umoż­li­wia­ją­ce ata­ku­ją­cym doj­ście do oble­ga­nej twier­dzy; przy­ko­py


SJP.pl


aprotonowy

o roz­pu­szczal­ni­ku: nie­zdol­ny do od­da­wa­nia lub przy­łą­cza­nia pro­to­nu (wo­do­ru); apro­tycz­ny


SJP.pl


aprotyczny

o roz­pu­szczal­ni­ku: nie­zdol­ny do od­da­wa­nia lub przy­łą­cza­nia pro­to­nu (wo­do­ru); apro­to­no­wy


SJP.pl


aprowidowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) urz. za­o­pa­try­wa­nie w żyw­ność i inne ar­ty­ku­ły pier­wszej po­trze­by

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aprowizacja ż.

 czas. aprowidować

 przym. aprowizacyjny

Wiktionary


aprowidować

apro­wi­zo­wać; prze­sta­rza­łe:
1. zaj­mo­wać się apro­wi­za­cją (za­o­pa­try­wa­niem ludzi w nie­zbęd­ne ar­ty­ku­ły, zwła­szcza w żyw­ność, w ja­kimś trud­nym cza­sie);
2. apro­wi­do­wać się - za­o­pa­try­wać się w nie­zbęd­ne ar­ty­ku­ły, zwła­szcza w żyw­ność


SJP.pl


aprowizacja

1. za­o­pa­try­wa­nie ludzi w nie­zbęd­ne ar­ty­ku­ły, zwła­szcza w żyw­ność, w ja­kimś trud­nym cza­sie;
2. ar­ty­ku­ły spo­żyw­cze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­o­pa­trze­nie w ar­ty­ku­ły pier­wszej po­trze­by

 (1.2) pot. żyw­ność

Wiktionary

Apro­wi­za­cja – za­o­pa­try­wa­nie lud­no­ści w to­wa­ry pier­wszej po­trze­by, m.in. w żyw­ność, w tych miej­scach, gdzie wy­stę­pu­je ich brak lub nie­do­bór.

De­fi­cyt apro­wi­za­cyj­ny zmu­sza wła­dze da­ne­go pań­stwa lub te­ry­to­rium m.in. do wy­ko­rzy­sta­nia od­gór­nych me­cha­niz­mów ogra­ni­cze­nia po­py­tu na okre­ślo­ne dobra, zwła­szcza żyw­ność. W ta­kich sy­tu­a­cjach sto­su­je się np. apro­wi­za­cję re­gla­men­to­wa­ną, czyli sy­stem kart­ko­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) — Panie po­rucz­ni­ku — rzekł gło­sem krzy­kli­wym z za­kło­po­ta­nia — mel­du­ję po­słusz­nie, że nie jed­li­śmy śnia­da­nia ani obia­du i że w ogóle z apro­wi­za­cją jest cał­kiem źle.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaprɔvʲiˈzat͡sʲja, AS: aprovʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aprowizowanie n., aprowidowanie n., aprowizator m., aprowizatorka ż.

 przym. aprowizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaopatrzenie

Wiktionary


aprowizacyjny

zwią­za­ny z apro­wi­za­cją (np. trud­no­ści apro­wi­za­cyj­ne)


SJP.pl


aprowizator

osoba zaj­mu­ją­ca się apro­wi­za­cją (za­o­pa­try­wa­niem ludzi w nie­zbęd­ne ar­ty­ku­ły, zwła­szcza w żyw­ność, w ja­kimś trud­nym cza­sie)


SJP.pl


aprowizatorka

→ apro­wi­za­tor


SJP.pl

Patrz:

aprowizator

aprowizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) or­ga­ni­zo­wa­nie apro­wi­za­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aprowizacja ż.

 czas. aprowizować

 przym. aprowizacyjny

Wiktionary


aprowizować

apro­wi­do­wać; prze­sta­rza­łe:
1. zaj­mo­wać się apro­wi­za­cją (za­o­pa­try­wa­niem ludzi w nie­zbęd­ne ar­ty­ku­ły, zwła­szcza w żyw­ność, w ja­kimś trud­nym cza­sie);
2. apro­wi­do­wać się - za­o­pa­try­wać się w nie­zbęd­ne ar­ty­ku­ły, zwła­szcza w żyw­ność


SJP.pl


aprykoza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. mo­re­la

 (1.2) gw-pl|Poz­nań. rzad. brzosk­wi­nia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aprikoza

 (1.2) aprikoza

Wiktionary


apryl

daw­niej: kwie­cień


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. (dziś gw-pl|Górny Śląsk.) kwie­cień

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aprylowy

Wiktionary


apryl-apryl

wy­krzy­knik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. okrzyk po uda­nym żar­cie pri­ma­a­pri­li­so­wym

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prima aprilis

Wiktionary


aprylowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. kwiet­nio­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apryl m.

Wiktionary


aps

skrót od:
1. Ame­ri­can Phy­si­cal So­cie­ty – ame­ry­kań­skie sto­wa­rzy­sze­nie na­u­ko­we fi­zy­ków;
2. Aka­de­mia Pe­da­go­gi­ki Spe­cjal­nej im. Marii Grze­go­rzew­skiej w War­sza­wie – uczel­nia pe­da­go­gicz­na;
3. Aw­to­mat Pod­wod­nyj Spe­cjal­nyj - ra­dziec­ki ka­ra­bin au­to­ma­tycz­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ame­ri­can Phy­si­cal So­cie­ty – Ame­ry­kań­skie Sto­wa­rzy­sze­nie Na­u­ko­we Fi­zy­ków
  • Ame­ri­can Phy­to­pat­ho­lo­gi­cal So­cie­ty – Ame­ry­kań­skie To­wa­rzy­stwo Fi­to­pa­to­lo­gicz­ne
  • Ame­ri­can Phi­la­te­lic So­cie­ty – Ame­ry­kań­skie To­wa­rzy­stwo Fi­la­te­li­stycz­ne
  • Ame­ri­can Phi­lo­sop­hi­cal So­cie­ty – Ame­ry­kań­skie To­wa­rzy­stwo Fi­lo­zo­ficz­ne
  • Aka­de­mia Pe­da­go­gi­ki Spe­cjal­nej im. Marii Grze­go­rzew­skiej w War­sza­wie – uczel­nia pe­da­go­gicz­na
  • nad­siar­czan amonu (z ang. am­mo­nium per­sul­fa­te) – zwią­zek che­micz­ny
  • ad­van­ced plan­ning sy­stem – ro­dzaj sy­ste­mu in­for­ma­tycz­ne­go
  • ka­ra­bin APS – ka­ra­bin au­to­ma­tycz­ny
  • ze­spół an­ty­fos­fo­li­pi­do­wy (z ang. an­tip­hosp­ho­li­pid syn­dro­me) – cho­ro­ba tkan­ki łącz­nej
  • pi­sto­let APS – pi­sto­let au­to­ma­tycz­ny
  • Ad­van­ced Pro­tec­tion Sy­stems – pol­ska spół­ka tech­no­lo­gicz­na

Wikipedia


apsar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. monet. w Ab­chaz­ji;

Wiktionary

Apsar (abch. "аҧсар, āpsār") – jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ab­chaz­ji.

Apsar nie jest wa­lu­tą wy­mie­nial­ną, nie po­sia­da pod­jed­nost­ki ani kodu ISO 4217. Mo­ne­ty (z me­ta­li niesz­la­chet­nych, sre­bra i złota) oraz ban­kno­ty są emi­to­wa­ne wy­łącz­nie w ce­lach ko­lek­cjo­ner­skich i pro­mo­cji re­gio­nu.

Wikipedia


apsara

w mi­to­lo­gii in­dyj­skiej: pół­bo­ska isto­ta płci żeń­skiej o niez­wy­kłej uro­dzie


SJP.pl

Ap­sa­ra (san­skryt: अप्सरा: trl. apsarāḥ, pāli: accharā) – w mi­to­lo­gii in­dyj­skiej bo­gin­ki wody, mgieł i chmur (nazwa "ap-sara" do­słow­nie zna­czy "która wysz­ła z wody"). Mogły być isto­ta­mi za­rów­no nie­biań­ski­mi (da­i­wi­ka), jak i ziem­ski­mi (la­u­ki­ka). W li­te­ra­tu­rze sta­ro­in­dyj­skiej naj­bar­dziej znane ap­sa­ry to m.in. Ur­wa­śi, Me­na­ka i Ramb­ha.

Wikipedia


apsaras

w mi­to­lo­gii in­dyj­skiej: pół­bo­ska isto­ta płci żeń­skiej o niez­wy­kłej uro­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mit. in­dyj­ska nimfa wodna po­cho­dze­nia nie­biań­skie­go

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apsara

Wiktionary


apsel

ro­dzaj żagla


SJP.pl

Apsel, be­zansz­tak­sel – ża­giel na­le­żą­cy do grupy sztaks­li o kształ­cie trój­kąt­nym. Za­wie­sza­ny jest mię­dzy grot­masz­tem i be­zan­masz­tem na (zwy­kle wy­pi­na­nym) szta­gu be­zan­masz­tu. Za­sto­so­wa­nie go w zwy­kłym ta­kie­lun­ku dwu­masz­to­wym wy­ma­ga na ogół zrzu­ce­nia grota i wy­pię­cia bomu na stałe, lub tylko na czas zwro­tu, tzn. apsel prak­tycz­nie unie­moż­li­wia hal­so­wa­nie przy peł­nym oża­glo­wa­niu.

Wikipedia


apsik

a psik, psik;
1. wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy kich­nię­cie;
2. wy­krzy­knik uży­wa­ny przy prze­pę­dza­niu kota


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) …na­śla­du­ją­cy dźwięk wy­da­wa­ny pod­czas ki­cha­nia

 (1.2) …słu­żą­cy do prze­ga­nia­nia kota

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O zmęż­niał już i doj­rzał mój duch! • Za­miast za­pa­chu róż • Wolę ta­ba­ki niuch! • Apsik! Apsik!

 (1.2) Skąd tu koty — krzy­knę­ła sta­rusz­ka, bała się śmier­tel­nie kotów. — Wynoś się! Idź stąd! Apsik, apsik!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈpʲɕik, AS: apʹśik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. psik mrz., psikawka ż., psikacz m.

 czas. psikać ndk., psiknąć dk.

 wykrz. psik

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) psik!, a psik!

 (1.2) psik!, a psik!

Wiktionary


apsyda

ab­sy­da;
1. ko­ściel­ne po­mie­szcze­nie za­my­ka­ją­ce pre­zbi­te­rium lub nawę
2. punkt mi­ni­mal­nej lub mak­sy­mal­nej od­le­gło­ści ciał nie­bie­skich wzglę­dem sie­bie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. po­mie­szcze­nie na rzu­cie pół­ko­la, pó­łe­lip­sy lub wie­lo­bo­ku, do­sta­wio­ne ad­dy­tyw­nie do bryły ko­ścio­ła i ot­war­te do jego wnę­trza; ; Glo­ger|Ab­sy­da|ab­sy­da.

 (1.2) astr. każdy z dwóch skraj­nych punk­tów or­bi­ty elip­tycz­nej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ap­sy­da (ar­chi­tek­tu­ra) – ter­min ar­chi­tek­to­nicz­ny
  • Ap­sy­da (astro­no­mia) – nazwa skraj­ne­go punk­tu or­bi­ty

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mo­za­i­ka na skle­pie­niu ap­sy­dy pre­zen­tu­je bo­ga­tą iko­no­gra­fię.

 (1.2) Linia pro­sta łą­czą­ca ap­sy­dy or­bi­ty – pe­ry­cen­trum z apo­cen­trum – na­zy­wa się linią apsyd.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈsɨda, AS: apsyda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absyda ż., apsydiola ż.

 przym. apsydalny, apsydialny, apsydowy

 przysł. apsydalnie

Wiktionary


apsydalny

→ ap­sy­da; ap­sy­do­wy, ap­sy­dial­ny, ab­sy­do­wy, ab­sy­dal­ny


SJP.pl


apsydialny

→ ap­sy­da; ap­sy­do­wy, ap­sy­dal­ny, ab­sy­do­wy, ab­sy­dal­ny


SJP.pl


apsydiola

mała ap­sy­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. nie­wiel­ka ap­sy­da przy­le­ga­ją­ca do więk­szej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apsyda ż.

Wiktionary


apsydowy

→ ap­sy­da; ap­sy­dial­ny, ap­sy­dal­ny, ab­sy­do­wy, ab­sy­dal­ny


SJP.pl


apt

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = adm. agen­cja pracy tym­cza­so­wej

 (1.2) = in­form. ang. ad­van­ced per­si­stent thre­at → sko­or­dy­no­wa­ne i dłu­gotr­wa­łe za­gro­że­nie cy­ber­ne­tycz­ne ze stro­ny wy­spe­cja­li­zo­wa­nej grupy prze­stęp­czej, ma­ją­cej na celu in­fil­tra­cję sieci i sy­ste­mów w spo­sób trud­ny do wy­kry­cia i otrzy­mu­ją­cej wspar­cie od służb pań­stwo­wych lub du­żych or­ga­ni­za­cji

Wiktionary

Zo­bacz też: APT.

Apt – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Pro­wan­sja-Alpy-La­zu­ro­we Wy­brze­że, pod­pre­fek­tu­ra de­par­ta­men­tu Va­uc­lu­se. Leży nad rzeką Ca­la­von i jest naj­waż­niej­szym spoś­ród miast znaj­du­ją­cych się w gó­rach Lu­be­ron.

We­dług da­nych na rok 2006 gminę za­miesz­ki­wa­ło 11 229 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 252 osób/km² (wśród 963 gmin re­gio­nu Pro­wan­sja-Alpy-W. 

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie­ba­ga­tel­ną za­le­tą APT jest to, iż pro­po­nu­ją one pracę w róż­nych bran­żach, od nie­wy­ma­ga­ją­cych ja­kich­kol­wiek pre­dy­spo­zy­cji aż po sta­no­wi­ska bar­dzo oble­ga­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: a‿pɛ‿ˈtɛ, AS: a‿pe‿te

Wiktionary


aptacja

w bio­lo­gii: cecha or­ga­niz­mu, która w okre­ślo­nych wa­run­kach śro­do­wi­ska umoż­li­wia temu or­ga­niz­mo­wi trwa­nie i re­pro­duk­cję


SJP.pl


apteczka

kom­plet le­karstw i na­rzę­dzi po­trzeb­nych do udzie­le­nia cho­re­mu pier­wszej po­mo­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ap­te­ka

 (1.2) med. torba, skrzyn­ka lub szaf­ka z po­dręcz­ny­mi opa­trun­ka­mi i le­kar­stwa­mi;

Wiktionary

Ap­tecz­ka – po­jem­nik słu­żą­cy do prze­cho­wy­wa­nia ma­te­ria­łów i środ­ków przez­na­czo­nych do udzie­la­nia pier­wszej po­mo­cy.

Po­wi­nien być wy­raź­nie oz­na­ko­wa­ny, trwa­ły i czy­sty (opa­ko­wa­nie ap­tecz­ki może być wo­do­od­por­ne).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Na szczę­ście Na­ta­sza już roz­kła­da­ła na kocu po­dręcz­ną ap­tecz­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈtɛt͡ʃka, AS: aptečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apteka ż., aptekarz m., aptekarzyna m., aptekarka ż., aptekarzowa ż., aptekarstwo n., aptekarszczyzna ż.

 przym. apteczny, aptekarski, apteczkowy

Wiktionary


apteczkowy

→ ap­tecz­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ap­tecz­ką, do­ty­czą­cy ap­tecz­ki

Wiktionary

Patrz:

apteczka

Powiązane:

 rzecz. apteczka ż.

Wiktionary


apteczny

do­ty­czą­cy ap­te­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ap­te­ką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Matka wy­ję­ła z szaf­ki kre­den­su dwie ciem­no­brą­zo­we bu­tel­ki ap­tecz­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apteka ż., apteczka ż., aptekarz mos., aptekarzowa ż.

 przym. aptekarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aptekarski

Wiktionary


aptek

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lm. od: ap­te­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaptɛk, AS: aptek

Wiktionary


apteka

miej­sce sprze­da­ży leków; cza­sem także ich wy­ro­bu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hand. farm. pla­ców­ka sprze­da­ją­ca i prze­cho­wu­ją­ca leki oraz pro­duk­ty opa­trun­ko­we i hi­gie­nicz­ne;

 (1.2) pot. bar­dzo do­kład­ne obli­cze­nia

Wiktionary

Ap­te­ka – pla­ców­ka ochro­ny zdro­wia pu­blicz­ne­go zaj­mu­ją­ca się wy­da­wa­niem leków i in­nych pro­duk­tów me­dycz­nych (np. opa­trun­ków, środ­ków hi­gie­nicz­nych). Ap­te­ki re­cep­tu­ro­we zaj­mu­ją się także przy­go­to­wy­wa­niem leków re­cep­tu­ro­wych zgod­nie z prze­pi­sa­ną przez le­ka­rza re­cep­tą. Pa­cjen­ci mogą sko­rzy­stać w ap­te­kach także z kon­sul­ta­cji me­dycz­nych w spra­wie sto­so­wa­nia po­szcze­gól­nych leków w przy­pad­ku kon­kret­nych do­le­gli­wo­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ap­te­ce za to le­kar­stwo mu­sia­łem za­pła­cić około szes­na­stu zło­tych.

 (1.1) Szwaj­ca­rzy, jak zwy­kle uczyn­ni, po­spie­szy­li z po­mo­cą, za­pro­wa­dzi­li do ap­te­ki, gdzie mu na­ło­żo­no opa­tru­nek i za­ban­da­żo­wa­no.

 (1.2) Ro­zu­miem, że to, co bę­dzie „wi­dzia­ne” przez lampę zmie­ni się pro­por­cjo­nal­nie do kwa­dra­tu prze­kład­ni, ale czy taka ap­te­ka jest ko­niecz­na?

 (1.2) Jeśli ca­łość „buja“ się w oko­li­cy +/- 2-3% wzglę­dem ben­zy­ny, to ra­czej nie ma co się przej­mo­wać, bo to już się robi tro­chę ap­te­ka […].

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈtɛka, AS: apteka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aptekarszczyzna ż., apteczka ż., aptekarz mos., aptekarka ż., aptekarzowa ż., aptekarzówna ż., aptekarstwo n.

 przym. apteczny, aptekarski

 przysł. aptekarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk aptyka

Wiktionary


aptekarczyk

daw­niej: po­moc­nik ap­te­kar­ski; puer


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. uczeń, prak­ty­kant ap­te­ka­rza, cze­lad­nik ap­te­kar­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Był on (…) po­cząt­ko­wo ap­te­kar­czy­kiem, lecz po dwóch la­tach (…) zło­żył ma­tu­rę, słu­chał me­dy­cy­ny w Lip­sku i Ber­li­nie i ledwo co był naukę swoją ukoń­czył, gdy zasz­ły wy­pad­ki li­sto­pa­do­we.

Wiktionary


aptekareczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ap­te­kar­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aptekarka ż.

Wiktionary


aptekarka

1. far­ma­ce­ut­ka pra­cu­ją­ca w ap­te­ce;
2. wła­ści­ciel­ka ap­te­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. farm. ko­bie­ta pra­cu­ją­ca w ap­te­ce lub jej wła­ści­ciel­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ap­te­kar­ka do­ra­dzi­ła mi ten syrop na ka­szel.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaptɛˈkarka, AS: aptekarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apteka ż.

:: fm. aptekarz m.

 przym. aptekarski

Wiktionary


aptekarski

1. → ap­te­karz;
2. → ap­te­kar­stwo


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ap­te­kar­stwa, ap­te­ka­rzy

Wiktionary

Patrz:

aptekarz;
2. → aptekarstwo

Przykłady

 (1.1) Po­li­cjan­ci za­bez­pie­czy­li osiem­na­ście to­re­bek z 30 gra­ma­mi ko­ka­i­ny oraz wagę ap­te­kar­ską.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaptɛˈkarsʲci, AS: aptekarsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aptekarszczyzna ż., apteka ż., apteczka ż., aptekarz mos., aptekarka ż., aptekarstwo n., aptekarzowa ż.

 przym. apteczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) farmaceutyczny

Wiktionary


aptekarstwo

zawód ap­te­ka­rza; far­ma­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pro­fe­sja ap­te­ka­rza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do in­trat­nych zajęć na­le­ża­ło ko­rzen­nict­wo i ap­te­kar­stwo łą­czo­ne z wy­ro­bem świec i hand­lem róż­no­rod­nym to­wa­rem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaptɛˈkarstfɔ, AS: aptekarstfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apteka, aptekarz, apteczka, aptekarszczyzna

 przym. aptekarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) farmacja

Wiktionary


aptekarszczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ­ki albo ma­te­ria­ły ap­te­kar­skie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaptɛkarˈʃt͡ʃɨzna, AS: aptekarščyzna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aptekarz, aptekarka, aptekarstwo, apteka, apteczka, aptekarzowa, aptekarzyna

 przym. aptekarski

Wiktionary


aptekarz

1. far­ma­ce­u­ta bę­dą­cy pra­cow­ni­kiem ap­te­ki;
2. wła­ści­ciel ap­te­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. farm. osoba pra­cu­ją­ca w ap­te­ce lub jej wła­ści­ciel;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ap­te­karz usta­wiał le­kar­stwa na pół­kach.

 (1.1) […] skła­dał uro­czy­ście ży­cze­nia księ­dzu ple­ba­no­wi wraz z ap­te­ka­rzem, pocz­cia­rzem i sę­dzią […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈtɛkaʃ, AS: aptekaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apteka ż., aptekarstwo n., aptekarszczyzna ż., apteczka ż., aptekarzowa ż., aptekarzyna ż.

:: fż. aptekarka ż.

 przym. aptekarski, apteczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) farmaceuta, żart. pigularz, pot. magister, daw. farmakopola

Wiktionary


aptekarzostwo

prze­sta­rza­łe: ap­te­karz z żoną


SJP.pl


aptekarzowa

prze­sta­rza­łe okre­śle­nie na żonę ap­te­ka­rza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. żona ap­te­ka­rza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apteka ż., aptekarz mos., apteczka ż., aptekarszczyzna ż.

 przym. aptekarski, apteczny

Wiktionary


aptekarzowy

→ ap­te­karz (daw­niej); ap­te­kar­ski


SJP.pl


aptekarzyna

(r. męski) po­gard­li­wie o ap­te­ka­rzu


SJP.pl


aptekarzówna

daw­niej: córka ap­te­ka­rza


SJP.pl


aptekomat

au­to­mat do wy­da­wa­nia leków w okre­ślo­nych daw­kach


SJP.pl


aptyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Bu­ko­wi­na. med. farm. ap­te­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aptykorz mos.

Wiktionary


aptykorz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ap­te­karz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aptyka ż.

Wiktionary


apud

APUD ("ang. Amine Pre­cur­sor Up­ta­ke and De­car­bo­xy­la­tion") – sy­stem roz­sia­nych ko­mó­rek en­do­kryn­nych (stąd inna nazwa – DNES – Dif­fu­se Ne­u­ro­en­do­cri­ne Sy­stem). Ich po­cho­dze­nie jest ne­u­ro­ek­to­der­mal­ne. Nazwa APUD po­cho­dzi od cech ko­mó­rek:

Ko­mór­ki serii APUD wy­ka­zu­ją chro­mo­chłon­ność i mają cha­rak­ter wy­dziel­ni­czy – za­wie­ra­ją ziar­ni­sto­ści oraz struk­tu­ry zwią­za­ne z ich syn­te­zą, se­gre­ga­cją i tran­spor­tem.

Wikipedia


apulejusz

pi­sarz rzym­ski, ok. 125-170


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Apu­le­jusz (pi­sarz) – Apu­le­jusz z Ma­da­u­ry (Lu­cius Apu­le­ius), rzym­ski pi­sarz, fi­lo­zof i retor z II wieku
  • Apu­le­jusz (imię)

Wikipedia


apulia

re­gion we Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. kra­i­na hi­sto­rycz­na i re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w po­łud­nio­wych Wło­szech;

Wiktionary

Apu­lia (wł. "Pu­glia") – re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w po­łud­nio­wych Wło­szech, o po­wierzch­ni 19348 km², z ok. 4 mi­lio­na­mi miesz­kań­ców i sto­li­cą w Bari (362,5 tys. miesz­kań­ców). Gę­stość za­lud­nie­nia 208 osób na km². Gra­ni­czy z Mo­li­se, Kam­pa­nią i Ba­si­li­ca­tą.

Linia brze­go­wa liczy 784 km, jest naj­dłuż­sza spoś­ród re­gio­nów ad­mi­ni­stra­cyj­nych Włoch.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­fe­sor spę­dza Boże Na­ro­dze­nie w Apu­lii, gdzie miesz­ka jego brat.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apulijczyk mos., Apulijka ż.

 przym. apulijski, apulski

Wiktionary


apulijczyk

miesz­ka­niec Apu­lii (re­gio­nu we Wło­szech)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Apu­lii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apulia ż.

:: fż. Apulijka ż.

 przym. apulijski, apulski

Wiktionary


apulijka

miesz­kan­ka Apu­lii (re­gio­nu we Wło­szech)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Apu­lii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apulia ż.

:: fm. Apulijczyk mos.

 przym. apulski, apulijski

Wiktionary


apulijski

→ Apu­lia; apul­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Apu­lią, do­ty­czą­cy Apu­lii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apulia ż., Apulijczyk mos., Apulijka ż., apulijskość ż.

 przym. apulski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apulski

Wiktionary


apulski

→ Apu­lia; apu­lij­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Apu­lią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Apulia ż., Apulijczyk mos., Apulijka ż.

 przym. apulijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apulijski

Wiktionary


apure

1. rzeka w We­ne­zu­e­li;
2. stan w We­ne­zu­e­li;
3. San Fer­nan­do de Apure, mia­sto w We­ne­zu­e­li


SJP.pl

Apure ( Esta­do Apure) – jest jed­nym z 23 sta­nów We­ne­zu­e­li. Sto­li­cą stanu Apure jest mia­sto San Fer­nan­do de Apure.

Stan Apure zaj­mu­je po­wierzch­nię 76 500 km² i liczy 459 025 miesz­kań­ców (2011); dla po­rów­na­nia, w roku 1970, miesz­kań­ców było 177,5 tys.

Stan leży na Ni­zi­nie Ori­no­ko, przy gra­ni­cy z Ko­lum­bią. Gęsta sieć rzek (m.in. Apure, Meta – rzeka gra­nicz­na). Roz­wi­nię­te ry­bo­łów­stwo i tran­sport wodny (stan na lata 70. XX w.). Ek­sten­syw­na ho­dow­la bydła.

Wikipedia


apurimac

[czy­taj: apuRImak] rzeka w Peru


SJP.pl


apéritif

[czy­taj: aperiTIF] napój al­ko­ho­lo­wy po­da­wa­ny przed po­sił­ka­mi, ma­ją­cy na celu po­bu­dze­nie ape­ty­tu; apéritif


SJP.pl


apś

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = wet. afry­kań­ski pomór świń

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ASF

Wiktionary


aquafaba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. za­gęst­nik spo­żyw­czy otrzy­my­wa­ny przy go­to­wa­niu cie­cie­rzy­cy lub in­nych strącz­ko­wych, pół­pro­dukt sto­so­wa­ny w kuch­ni we­gań­skiej jako za­mien­nik biał­ka jajek;

Wiktionary

Aqu­a­fa­ba – woda po go­to­wa­niu cie­cie­rzy­cy lub za­le­wa po­zo­sta­ła po cie­cie­rzy­cy kon­ser­wo­wej.

Ma za­sto­so­wa­nie w kuch­ni we­ge­ta­riań­skiej i we­gań­skiej, po­nie­waż za­cho­wu­je się po­dob­nie jak jajko:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aqu­a­fa­bę za­sto­so­wać można w mu­sach, wy­pie­kach, da­niach go­rą­cych oraz np. w hum­mu­sie, gdzie do­da­je ona kon­sy­sten­cji i pu­szy­sto­ści.

Wiktionary


aquafitness

rze­czow­nik

 (1.1) ae­ro­bik w wo­dzie, który nie ob­cią­ża sta­wów

Wiktionary


aquapark

[czy­taj: ak­fa­park] obiekt re­kre­a­cyj­ny zło­żo­ny z wielu wod­nych atrak­cji, np. zjeż­dżal­ni, sauny, tram­po­li­ny, sztucz­nej rzeki; ak­wa­park, aqua park, park wodny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wodny park roz­ryw­ki z kom­plek­sem ba­se­nów, zjeż­dżal­ni itp.;

Wiktionary

Aqu­a­park, ak­wa­park, park wodny, wodny park roz­ryw­ki (od łac. "aqua" – woda) – obiekt spor­to­wo-re­kre­a­cyj­ny ro­dzaj parku roz­ryw­ki, któ­re­go głów­ną czę­ścią są ba­se­ny ką­pie­lo­we.

W skład in­fra­struk­tu­ry aqu­a­par­ku wcho­dzą ba­se­ny ką­pie­lo­we o róż­nych głę­bo­ko­ściach, wiel­ko­ściach i ze zróż­ni­co­wa­ną tem­pe­ra­tu­rą wody, czę­sto rów­nież ze sztucz­ny­mi fa­la­mi oraz miej­sca­mi do sur­fo­wa­nia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: akˈfapark, AS: akfapark

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) park wodny

Wiktionary


aquaparkowy

→ aqu­a­park [czy­taj: ak­wa­par­ko­wy]; ak­wa­par­ko­wy


SJP.pl


aquaplaning

[czy­taj: ak­wa­pla­ning] sy­tu­a­cja, gdy w miej­scu styku opony z po­dło­żem two­rzy się wodny klin, po­gar­sza­ją­cy przy­czep­ność opon


SJP.pl


aquarius

Aqu­a­rius – ro­dzaj plusk­wia­ków róż­nos­krzy­dłych z ro­dzi­ny nart­ni­ko­wa­tych i po­dro­dzi­ny Ger­ri­nae.

Wikipedia


aquaterapia

ogół za­bie­gów lecz­ni­czych z uży­ciem wody w róż­nych sta­nach sku­pie­nia; wo­do­lecz­nict­wo, hy­dro­te­ra­pia, hy­dro­pa­tia


SJP.pl


aquavibron

[czy­taj: ak­wa­wi­bron] ak­wa­wi­bron;
1. urzą­dze­nie do lecz­ni­cze­go lub re­ha­bi­li­ta­cyj­ne­go hy­dro­ma­sa­żu;
2. za­bieg ta­kie­go ma­sa­żu


SJP.pl


aquila

Aqu­i­la – ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny ja­strzę­bi (Ac­ci­pi­tri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych (Ac­ci­pi­tri­dae).

Wikipedia


ar

jed­nost­ka miary po­wierzch­ni ziemi równa 100 me­trom kwa­dra­to­wym; po­wierzch­nia równa tej jed­nost­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miar. jed­nost­ka po­wierzch­ni grun­tu równa stu me­trom kwa­dra­to­wym;

 (1.2) zie­mia, grunt o po­wierzch­ni jed­ne­go ara (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar – mia­sto bi­blij­ne w Mo­a­bie
  • .ar – kra­jo­wa do­me­na in­ter­ne­to­wa naj­wyż­sze­go po­zio­mu przy­pi­sa­na dla stron in­ter­ne­to­wych z Ar­gen­ty­ny
  • ar – jed­nost­ka po­wierzch­ni
  • Ar – kom­pu­te­ro­we na­rzę­dzie do ar­chi­wi­za­cji da­nych
  • Ar – sym­bol che­micz­ny pier­wiast­ka argon
  • Ar – we wzo­rach che­micz­nych sym­bol oz­na­cza­ją­cy grupę ary­lo­wą
  • AR (Ad­ven­tu­re Ra­cing) – rajdy przy­go­do­we
  • Grupa „a.r.” – awan­gar­do­wa grupa ar­ty­stycz­no-li­te­rac­ka
  • Ahr
  • AR

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łem dział­kę o po­wierzch­ni 26,3 ara.

 (1.2) Mój są­siad ma sto arów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ar, AS: ar

Wiktionary


ar-rijad

sto­li­ca Ara­bii Sa­u­dyj­skiej; Rijad, Al-Rijad


SJP.pl


ar.

skrót od: arab­ski; arab.


SJP.pl


ara

ro­dzaj dużej pa­pu­gi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ara|ref=tak., ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny papug ne­o­tro­pi­kal­nych;

 (1.2) ornit. duża, ko­lo­ro­wa pa­pu­ga z ro­dza­ju ara (1.1);

 (1.3) ornit. nazwa niek­tó­rych papug z po­dro­dzi­ny papug ne­o­tro­pi­kal­nych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ara – ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny pa­pu­go­wa­tych
  • ara – ar­chi­tek­tu­ra
  • ARA – ze­spół mu­zycz­ny
  • ARA – ze­spół por­tów mor­skich Am­ster­dam – Rot­ter­dam – Ant­wer­pia
  • ARA – do­la­ro­wy in­deks cen węgla w EU. Loco w por­tach Am­ster­dam–Rot­ter­dam–Ant­wer­pia
  • Ara – pol­ski ra­dio­od­bior­nik
  • Tien­das Ara – sieć hand­lo­wa w Ko­lum­bii
  • ARA – kod ISO Au­stral
  • ARA – skró­to­wiec przed naz­wa­mi okrę­tów Ar­ma­da de la República Ar­gen­ti­na
  • Ara – mia­sto w In­diach w sta­nie Bihar
  • Ara – dawna iz­ra­el­ska wieś
  • Ara – miej­sco­wość w Syrii

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W prze­pi­sach cel­nych pa­puż­ki dłu­go­o­go­no­we wy­mie­nia­ne są obok ary i ka­ka­du, mimo że nie fi­gu­ru­ją jako tak­son w sy­ste­ma­ty­ce.

 (1.2) Gdzież je­steś, ma aro czer­wo­no­pió­ra!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈara, AS: ara

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

 (1.2) zobacz też: Indeks:Polski - Ptaki

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Ara; (1.2) macaw; (1.3) macaw

* białoruski: (1.1) ара ż.

* bułgarski: (1.2) ара m.

* duński: (1.1) ara w.; (1.2) ara w.

* esperanto: (1.2) arao

* estoński: (1.2) aara

* francuski: (1.2) ara m.

* hiszpański: (1.2) guacamayo m.

* łaciński: (1.1) Ara

* nahuatl klasyczny: (1.2) alotl

* rosyjski: (1.1) а́ра m.; (1.2) а́ра m.; (1.3) а́ра m.

* szwedzki: (1.2) ara w.

* ukraiński: (1.1) а́ра m./ż.; (1.2) а́ра m./ż.; (1.3) а́ра m./ż.

* włoski: (1.2) ara ż.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

 (1.1) rodzaj

 (1.2) ptak, papuga

 (1.3) ptak, papuga

hiponimy.

 (1.2) ara ararauna / ararauna, ara czerwona / ara żółtoskrzydła, ara kasztanowoczelna, ara oliwkowa, ara różowooka, ara szafirowa, ara trójbarwna, ara zielona

 (1.3) ara błękitna, ara epoletowa, ara hiacyntowa / modroara hiacyntowa, ara marakana, ara modra, ara niebieskogłowa, ara turkusowa, ara żółtolica, ara żółtoszyja

holonimy.

 (1.1) papugi neotropikalne

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

 (1.2) zobacz też: Indeks:Polski - Ptaki

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Ara; (1.2) macaw; (1.3) macaw

* białoruski: (1.1) ара ż.

* bułgarski: (1.2) ара m.

* duński: (1.1) ara w.; (1.2) ara w.

* esperanto: (1.2) arao

* estoński: (1.2) aara

* francuski: (1.2) ara m.

* hiszpański: (1.2) guacamayo m.

* łaciński: (1.1) Ara

* nahuatl klasyczny: (1.2) alotl

* rosyjski: (1.1) а́ра m.; (1.2) а́ра m.; (1.3) а́ра m.

* szwedzki: (1.2) ara w.

* ukraiński: (1.1) а́ра m./ż.; (1.2) а́ра m./ż.; (1.3) а́ра m./ż.

* włoski: (1.2) ara ż.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary


arab

koń czy­stej krwi arab­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) hipol. jeźdz. koń czy­stej krwi arab­skiej;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) uczn. po­li­cjant

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Arab – mia­sto w sta­nie Ala­ba­ma, w hrab­stwie Cull­man
  • Arab – miej­sco­wość w po­łud­nio­wej czę­ści stanu Mis­so­u­ri
  • Ara­bo­wie – naród pier­wot­nie za­miesz­ku­ją­cy Pół­wy­sep Arab­ski
  • Arab – jedna z ras koni go­rą­cokr­wi­stych
  • Arab – po­e­mat Ju­liu­sza Sło­wac­kie­go
  • Ga­briel „Arab” Al-Sulwi – pol­ski raper
  • HMS „Arab” – nazwa bry­tyj­skich okrę­tów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­droż­sze na li­cy­ta­cji są araby czy­stej krwi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarap, AS: arap

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabski mrz., arabczyk mzw., arabus mos., arabszczyzna ż., arabizm mrz., arabskość ż., Arab mos., Arabia ż., arabka ż., Arabka ż., arabeska ż., arabistyka ż., arabista mos., arabizacja ż., arabika ż., arabizowanie n.

 czas. arabizować ndk.

 przym. arabski

 przysł. arabsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) koń arabski, koń czystej krwi arabskiej, arabczyk, bedew

 (2.1) aniołek, glina, gliniarz

Wiktionary


arab.

skrót od: arab­ski; ar.


SJP.pl


araba

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp. od arab

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Araba – pro­win­cja w Hisz­pa­nii
  • Ha-Arawa (Ara­bah) – do­li­na na Bli­skim Wscho­dzie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oh! bo kto nie zna konia araba czy­stej krwi, kto nie badał przy­ro­dy jego i cnót jego, ten nigdy nie po­czu­je czemu po czło­wie­ku, w rzę­dzie stwo­rzeń ziem­skich naj­pię­kniej­szym jest koń pię­kny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈraba, AS: araba

Wiktionary


araban

wie­lo­cu­kier, po­li­mer czą­ste­czek ara­bi­no­zy


SJP.pl


arabczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) daw. jeźdz. zdrobn. arab

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arab mos., arab mzw., Arabczyk mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arab, koń arabski, koń czystej krwi arabskiej, bedew

Wiktionary


arabela

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ara­be­la – imię
  • Ara­be­la (se­rial te­le­wi­zyj­ny) – se­rial te­le­wi­zyj­ny
  • Ara­bel­la

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaraˈbɛla, AS: arabela

Wiktionary


araber

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Arab

Wiktionary


arabeska

1. an­tycz­ny ozdob­nik ro­ślin­ny;
2. utwór mu­zycz­ny z wie­lo­ma ozdob­ni­ka­mi;
3. poza w ba­le­cie po­le­ga­ją­ca na po­chy­le­niu tu­ło­wia w przód i wy­pro­sto­wa­niu jed­nej nogi po­zio­mo w tył; ara­bes­que;
4. utwór iro­nicz­no-hu­mo­ry­stycz­ny cha­rak­te­ry­stycz­ny prze­de wszyst­kim dla ro­man­tyz­mu nie­miec­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. ar­chit. ozdob­ny or­na­ment ro­ślin­ny wy­wo­dzą­cy się z kul­tu­ry arab­skiej;

 (1.2) muz. mi­nia­tu­ra na for­te­pian;

 (1.3) cho­re­ogr. poza w tańcu in­spi­ro­wa­na mo­ty­wa­mi orien­tal­ny­mi

 (1.4) cho­re­ogr. sport. fi­gu­ra w łyż­wiar­stwie fi­gu­ro­wym wzo­ro­wa­na na ara­be­sce (1.3)

 (1.5) liter. ga­tu­nek prozy, drob­ny utwór za­wie­ra­ją­cy wiele mo­ty­wów fan­ta­sty­ki ba­śnio­wej

 (1.6) pot. pro­sty­tut­ka, któ­rej klien­ta­mi są Ara­bo­wie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ara­be­ska – forma mu­zycz­na
  • ara­be­ska – or­na­ment
  • ara­be­ska – po­zy­cja w ba­le­cie
  • ara­be­ska – ga­tu­nek li­te­rac­ki
  • Ara­be­ska – film z 1966
  • Ara­bes­que

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ale i re­ne­sans Flo­ren­cji czy Rzymu, albo złote, a rę­ka­mi nie­wier­nych haf­to­wa­ne ara­be­ski Pa­ler­ma i Mon­re­a­le, to także miej­sca, w któ­rych sto­sun­ko­wo naj­łat­wiej budzi się coś w ro­dza­ju este­tycz­no-re­li­gij­nej ek­sta­zy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈbɛska, AS: arabeska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabski mrz., Arab mos., arab mos./mzw., Arabka ż., arabus mos., arabskość ż., arabista mos., arabistka ż., arabistyka ż., arabizm mrz., arabizacja ż., arabika ż., arabka ż., arabizowanie n.

 czas. arabizować ndk.

 przym. arabski

 przysł. arabsko

Wiktionary


arabesko

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od ara­be­ska

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈbɛskɔ, AS: arabesko

Wiktionary


arabeskowość

wzo­rzy­stość taka jak w ara­be­sce, or­na­men­cie w stylu arab­skim; styl ara­be­sko­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ara­be­sko­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arabeskowy

 przysł. arabeskowo

Wiktionary


arabeskowy

przy­miot­nik od: ara­be­ska


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ara­be­ską, ara­be­ska­mi

 (1.2) szt. po­kry­ty ara­be­ska­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabeskowość ż.

Wiktionary


arabesque

[czy­taj: araBESK] poza w ba­le­cie po­le­ga­ją­ca na po­chy­le­niu tu­ło­wia w przód i wy­pro­sto­wa­niu jed­nej nogi po­zio­mo w tył; ara­be­ska


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ara­bes­que – film Do­ne­na
  • Ara­bes­que – ame­ry­kań­ski ge­jow­ski film por­no­gra­ficz­ny, z 2005 roku
  • Ara­bes­que – nie­miec­ka grupa gra­ją­ca mu­zy­kę dy­sko­te­ko­wą
  • Ara­bes­que – album Jane Bir­kin
  • Ara­bes­que – sin­gel ze­spo­łu Cold­play
  • ara­be­ska – forma mu­zycz­na
  • ara­be­ska – or­na­ment
  • ara­be­ska – po­zy­cja w ba­le­cie

Wikipedia


arabia

1. pro­win­cja rzym­ska, dawne kró­le­stwo Na­ba­tej­czy­ków;
2. prze­sta­rza­le: Pół­wy­sep Arab­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na zaz­wy­czaj utoż­sa­mia­na z Pół­wy­spem Arab­skim, lecz po­cząt­ko­wo obej­mu­ją­ca ob­szar Azji le­żą­cy na po­łud­nio­wy za­chód od Me­zo­po­ta­mii, obej­mu­jąc poza pół­wy­spem rów­nież część Le­wan­tu;

 (1.2) pot. geogr. Ara­bia Sa­u­dyj­ska

 (1.3) astr. pla­ne­to­i­da z pasa głów­ne­go aste­ro­id o nu­me­rze 1157;

Wiktionary

Ara­bia (po­cho­dzi od słowa ‏عرب‎ "’Arab" – w pier­wot­nym zna­cze­niu: „ko­czow­nik”) – kra­i­na zaz­wy­czaj utoż­sa­mia­na z Pół­wy­spem Arab­skim, lecz po­cząt­ko­wo obej­mu­ją­ca ob­szar Azji Za­chod­niej le­żą­cy na po­łud­nio­wy za­chód od Me­zo­po­ta­mii, obej­mu­jąc poza pół­wy­spem rów­nież część Le­wan­tu. Sam Pół­wy­sep Arab­ski okre­śla­no także jako "Dża­zi­rat al-Arab" (Wyspa Ara­bów).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jest bar­dzo praw­do­po­dob­ne, że ludy se­mic­kie wy­ru­szy­ły z Ara­bii na pod­bój Me­zo­po­ta­mii i Pa­le­sty­ny.

 (1.2) Przy­je­cha­ło też kilku szej­ków z Ara­bii, by kupić nasze ogie­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrabʲja, AS: arabʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabski mrz., arabika ż., arabizowanie n., arabka ż., Arab mos., Arabka ż., arab mzw., arabizacja ż., arabista mos., arabistka ż., arabistyka ż., arabizm mrz., arabszczyzna ż., arabskość ż., arabus mzw., arabuska ż., Arabistan m., panarabizm m., panarabskość ż.

 czas. arabizować ndk.

 przym. arabski, arabistyczny, arabskojęzyczny, panarabski, proarabski, antyarabski

 przysł. arabsko, po arabsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Arabia Saudyjska

Wiktionary


arabica

[czy­taj: ara­bi­ka] ro­dzaj kawy; ara­bi­ka


SJP.pl


arabika

ro­dzaj kawy; ara­bi­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. kawa arab­ska.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ara­bi­ka – kawa arab­ska
  • Ara­bi­ka – masyw gór­ski w Wiel­kim Ka­u­ka­zie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szla­chet­na ara­bi­ka to naj­bar­dziej po­pu­lar­ny ga­tu­nek ka­wow­ca, z któ­re­go uzy­sku­je się wy­so­kiej ja­ko­ści kawę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrabʲika, AS: arabʹika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabski mrz., arabus m., arabka ż., arab m., Arab m., Arabka ż., Arabia ż., arabista m., arabistka ż., arabistyka ż., arabizacja ż., arabizm m., arabszczyzna ż., arabeska ż., arabskość ż., arabizowanie n., zarabizowanie n.

 czas. arabizować ndk., zarabizować dk.

 przym. arabistyczny, arabski

 przysł. arabsko

Wiktionary


arabinoza

mo­no­sa­cha­ryd, al­do­pen­to­za


SJP.pl

Ara­bi­no­za – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, pię­cio­wę­glo­wy mo­no­sa­cha­ryd (cu­kier pro­sty) za­li­cza­ny do aldoz (al­do­pen­to­za). W przy­ro­dzie wy­stę­pu­je naj­czę­ściej w po­sta­ci enan­cjo­me­ru. Wy­ka­zu­je czyn­ność op­tycz­ną (kon­fi­gu­ra­cja (–)). -Ara­bi­no­za jest rzad­ko spo­ty­ka­na w przy­ro­dzie. Wy­stę­pu­je jako skład­nik niek­tó­rych gli­ko­zy­dów. Otrzy­mu­je się ją głów­nie przez de­gra­da­cję -glu­ko­zy.

Wikipedia


arabio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: Ara­bia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrabʲjɔ, AS: arabʹi ̯o

Wiktionary


arabista

na­u­ko­wiec ba­da­ją­cy język, kul­tu­rę i dzie­je Ara­bów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w za­kre­sie ję­zy­ka, hi­sto­rii i kul­tu­ry Ara­bów;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Był jed­nym z naj­bar­dziej zna­nych pol­skich ara­bi­stów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈbʲista, AS: arabʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arab mos., Arabia ż., arabistyka ż., arabizm mrz., arabskość ż.

:: fż. arabistka ż.

 przym. arabistyczny, arabski

 czas. arabizować

 przysł. arabsko

Wiktionary


arabistka

→ ara­bi­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spe­cja­list­ka w za­kre­sie ara­bi­sty­ki

Wiktionary

Patrz:

arabista

Przykłady

 (1.1) Fran­cja: Pol­ska ara­bist­ka otrzy­ma­ła pre­sti­żo­wą na­gro­dę UNESCO.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈbʲistka, AS: arabʹistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabistyka ż.

:: fm. arabista mos.

 przym. arabistyczny, arabski

 przysł. arabsko

Wiktionary


arabistyczny

→ ara­bi­sty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ara­bi­sty­ki

Wiktionary

Patrz:

arabistyka

Wymowa:

IPA: ˌarabʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: arabʹistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabski mrz., arabizowanie n., arabka ż., arabika ż., arabizacja ż., Arabia ż., Arab mos., arabistyka ż., arabista mos., arabistka ż., arabizm mrz.

 przym. arabski

 przysł. arabsko

Wiktionary


arabistyka

dział li­te­ra­tu­roz­naw­stwa zaj­mu­ją­cy się li­te­ra­tu­rą arab­ską


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o ję­zy­ku, kul­tu­rze i hi­sto­rii Ara­bów;

 (1.2) kie­ru­nek na uczel­ni obej­mu­ją­cy stu­dia w dzie­dzi­nie ara­bi­sty­ki (1.1)

Wiktionary

Ara­bi­sty­ka – jedna z dzie­dzin orien­ta­li­sty­ki, zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ję­zy­ka arab­skie­go i jego dia­lek­tów, kul­tu­ry, hi­sto­rii ob­sza­rów arab­sko­ję­zycz­nych, sy­ste­mów re­li­gij­nych i fi­lo­zo­ficz­nych, li­te­ra­tu­ry arab­skiej, a także po­li­ty­ki, go­spo­dar­ki oraz eko­no­mii. Dzie­dzi­ny po­wią­za­ne ści­śle z ara­bi­sty­ką to is­la­mi­sty­ka i se­mi­ty­sty­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­ra­ża­jąc swoje za­in­te­re­so­wa­nie ara­bi­sty­ką spo­ty­ka­łam się z wie­lo­ma ko­men­ta­rza­mi do­ty­czą­cy­mi sy­tu­a­cji i po­zy­cji ko­biet w świe­cie arab­skim (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈbʲistɨka, AS: arabʹistyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arab mos./mzw., arabeska ż., Arabka ż., arabizacja ż., arabus mos., arabszczyzna ż., arabskość ż., Arabia ż., Arab mos., arabista mos., arabistka ż., arabizm mrz.

 przym. arabistyczny, arabski

 przysł. po arabsku

Wiktionary


arabizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­rzu­ca­nie da­ne­mu lu­do­wi lub przys­wa­ja­nie przez dany lud arab­skiej kul­tu­ry, oby­cza­jów i ję­zy­ka

 (1.2) na­da­wa­nie cze­muś lub komuś cech arab­skich

 (1.3) roz­po­wszech­nie­nie ję­zy­ka arab­skie­go, do­sto­so­wy­wa­nie cze­goś do ję­zy­ka arab­skie­go

Wiktionary

Ara­bi­za­cja – pro­ces czę­sto przy­mu­so­we­go przys­wa­ja­nia arab­skie­go ję­zy­ka oraz kul­tu­ry. W za­leż­no­ści od kraju ara­bi­za­cja przy­bie­ra­ła różne formy, m.in. po otrzy­ma­niu nie­pod­le­gło­ści przez Al­gie­rię pro­wa­dzo­no dzia­ła­nia ma­ją­ce na celu po­now­nie upo­wszech­nie­nie ję­zy­ka arab­skie­go, na­to­miast w Iraku w jej ra­mach wy­sied­la­no z pół­noc­nej czę­ści kraju lud­ność nie­a­rab­ską celem za­stą­pie­nia jej arab­ski­mi osad­ni­ka­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W prze­ci­wień­stwie do Egip­tu czy Syrii, w Ira­nie osta­tecz­nie is­la­mi­za­cja nie zo­sta­ła jed­nak po­łą­czo­na z ara­bi­za­cją.

 (1.1) Ber­be­rzy i chrze­ści­ja­nie zo­sta­li pod­da­ni przy­mu­so­wej is­la­mi­za­cji oraz ara­bi­za­cji, od któ­rej obec­nie wielu pró­bu­je się uwol­nić.

 (1.2) Tam z łat­wo­ścią znaj­du­ją pracę jako na­u­czy­cie­le ję­zy­ka arab­skie­go, gdyż kraj ten zaraz po wyz­wo­le­niu się spod man­da­tu Fran­cji roz­po­czy­na ara­bi­za­cję szkol­nict­wa oraz pań­stwo­wych urzę­dów, dla­te­go szcze­gól­nie po­szu­ki­wa­ni są ara­bi­ści.

 (1.3) Arab­scy li­te­ra­tu­roz­naw­cy roz­róż­nia­ją trzy okre­śle­nia: ta'rib (ara­bi­za­cja), tam­sir (egip­cja­ni­za­cja) i tar­ga­ma (tłu­ma­cze­nie), dla form adap­ta­cji dzieł li­te­ra­tu­ry obcej w Egip­cie.

 (1.3) Rok 1966 przy­niósł wy­po­wiedź mi­ni­stra Ben­hi­my, który na kon­fe­ren­cji pra­so­wej stwier­dził, że na­le­ży za­rzu­cić roz­po­czę­ty pro­jekt cał­ko­wi­tej ara­bi­za­cji i przy­wró­cić na­u­cza­nie przed­mio­tów ści­słych w ję­zy­ku fran­cu­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arab mos., Arabka ż., arabus mos., arabuska ż., arabika ż., arab mos./mzw., arabka ż., Arabia ż., arabista mos., arabistka ż., arabistyka ż., arabizowanie n., zarabizowanie n., arabizm mrz., arabszczyzna ż., arabeska ż., arabskość ż., arabski mrz.

 czas. arabizować ndk., zarabizować dk.

 przym. arabistyczny, arabski, arabizacyjny

 przysł. arabsko

Wiktionary


arabizm

1. wyraz, zwrot lub kon­struk­cja skład­nio­wa wzo­ro­wa­ne na ję­zy­ku arab­skim albo z niego prze­ję­te;
2. ele­ment ty­po­wy dla Ara­bii Sa­u­dyj­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gra­ma­tycz­na za­po­ży­czo­na do ja­kie­goś ję­zy­ka z ję­zy­ka arab­skie­go;

 (1.2) grupa cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla Ara­bów, kul­tu­ry bądź świa­ta arab­skie­go

Wiktionary

Ara­bizm – wyraz, zwrot lub kon­struk­cja skład­nio­wa za­po­ży­czo­na z ję­zy­ka arab­skie­go.

Ara­biz­ma­mi jest wiele ter­mi­nów zwią­za­nych z is­la­mem i całą kul­tu­rą arab­ską, a także ter­mi­ny na­u­ko­we za­po­ży­czo­ne w śred­nio­wie­czu, gdy nauka w kra­jach arab­skich stała na wyż­szym po­zio­mie w po­rów­na­niu z nauką eu­ro­pej­ską.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈrabʲism̥, AS: arabʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arabia ż., Arab mos., Arabka ż., arabistyka ż., arabista mos., arabistka ż., arabskość ż., arabizacja ż., arabeska ż., arab mos./mzw.

 przym. arabski, arabistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) arabskość

Wiktionary


arabizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­rzu­ca­nie kul­tu­ry i ję­zy­ka arab­skie­go

 (1.2) na­da­wa­nie cze­muś cha­rak­te­ru arab­skie­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabski mrz., Arabia ż., Arab m., Arabka ż., arab m., arabka ż., arabus m., arabistyka ż., arabista m., arabistka ż., arabizacja ż., arabizm m., arabszczyzna ż., arabeska ż., arabskość ż., arabika ż., zarabizowanie n.

 czas. arabizować ndk., zarabizować dk.

 przym. arabski, arabistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) arabizacja

Wiktionary


arabizować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­ra­bi­zo­wać)

 (1.1) kult. na­rzu­cać arab­skość, przy­mu­szać kogoś do zo­sta­nia Ara­bem, zmie­niać coś na arab­skie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ara­bi­zo­wać się (dk. za­ra­bi­zo­wać się)

 (2.1) sta­wać się Ara­bem, na­bie­rać cech arab­skich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­jeźdź­cy dosyć szyb­ko ara­bi­zo­wa­li pod­bi­ja­ne pań­stew­ka.

 (2.1) Ple­mio­na na pół­no­cy za­czę­ły ara­bi­zo­wać się w VIII wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arab mzw./mos., Arabka ż., Arab mos., Arabia ż., arabizowanie n., zarabizowanie n.

 czas. zarabizować dk.

Wiktionary


arabka

klacz czy­stej krwi arab­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jeźdz. klacz czy­stej krwi arab­skiej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrapka, AS: arapka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabus mos., arabika ż., arab mos./mzw., Arab mos., Arabka ż., Arabia ż., arabista mos., arabistka ż., arabistyka ż., arabizacja ż., arabizm mrz., arabszczyzna ż., arabeska ż., arabskość ż., arabizowanie n., arabski mrz.

 czas. arabizować ndk., zarabizować dk.

 przym. arabistyczny, arabski

 przysł. arabsko

Wiktionary


arabokonik

mie­sza­niec konia czy­stej krwi arab­skiej z kucem


SJP.pl


arabski

do­ty­czą­cy Ara­bów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. język Ara­bów, naj­po­wszech­niej­szy język se­mic­ki bę­dą­cy ję­zy­kiem ofi­cjal­nym licz­nych kra­jów re­gio­nu bli­skows­chod­nie­go i pół­noc­no­a­fry­kań­skie­go;

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) do­ty­czą­cy Ara­bów i te­re­nów, które za­miesz­ku­ją

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ję­zy­koz­naw­stwo:
    • Al­fa­bet arab­ski – al­fa­be­tycz­ne pismo uży­wa­ne do za­pi­su ję­zy­ka arab­skie­go
    • Język arab­ski – język na­le­żą­cy do po­łud­nio­wej grupy ję­zy­ków se­mic­kich
  • Ge­o­gra­fia:
    • Pół­wy­sep Arab­ski – pół­wy­sep w Azji Po­łud­nio­wo-Za­chod­niej
  • Osoby:
    • To­masz Arab­ski – dzien­ni­karz i po­li­tyk

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Arab­ski jest ję­zy­kiem urzę­do­wym ponad dwu­dzie­stu kra­jów.

 (2.1) Roz­wój ta­kich oś­rod­ków hand­lo­wych, jak Ne­a­pol, Gaeta, Amal­fi, czy nawet Bari lub Brin­di­si, wią­zał się z ich po­ło­że­niem w miej­scu prze­ci­na­nia się trzech wiel­kich krę­gów eko­no­micz­nych ob­sza­ru śró­dziem­no­mor­skie­go: bi­zan­tyj­skie­go, arab­skie­go i za­chod­nio­e­u­ro­pej­skie­go.

 (2.1) Po arab­skim brze­gu cią­gnę­ła się, jak okiem się­gnąć, płowa pia­szczy­sta pu­sty­nia – głu­cha, zło­wro­ga, mart­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrapsʲci, AS: arapsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabka ż., arabus mos., arabika ż., arabizm mrz., arabeska ż., Arab mos., Arabka ż., Arabia ż., arab mos./mzw., arabistyka ż., arabista mos., arabistka ż., arabskość ż., arabszczyzna ż., arabizacja ż., arabizowanie n., zarabizowanie n., arabina ż.

 czas. arabizować ndk., zarabizować dk.

 przym. arabistyczny

 przysł. arabsko, po arabsku

Wiktionary


arabsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób arab­ski, po arab­sku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabski mrz., Arab mos., Arabka ż., arabus m., arabika ż., arab m., arabka ż., Arabia ż., arabista m., arabistka ż., arabistyka ż., arabizacja ż., arabizm m., arabszczyzna ż., arabeska ż., arabskość ż.

 czas. arabizować ndk., zarabizować dk.

 przym. arabistyczny, arabski

Wiktionary


arabsko-muzułmański

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy jed­no­cze­śnie Ara­bów, kul­tu­ry arab­skiej i mu­zuł­ma­nów, is­la­mu; do­ty­czą­cy arab­skich mu­zuł­ma­nów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W nie­ca­ły wiek mu­zuł­mań­scy Ara­bo­wie zbu­do­wa­li im­pe­rium, które było niek­we­stio­no­wa­ną po­tę­gą aż do XI w. Upa­dło po­li­tycz­nie, ale zo­sta­wi­ło bo­ga­ty spa­dek w po­sta­ci cy­wi­li­za­cji arab­sko-mu­zuł­mań­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarapskɔ‿muzuwˈmãj̃sʲci, AS: arapsko‿muzuu̯mãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary


arabskojęzyczny

1. po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem arab­skim;
2. na­pi­sa­ny w ję­zy­ku arab­skim;
3. o ja­kimś te­re­nie: za­miesz­ka­ny przez lud­ność po­słu­gu­ją­cą się ję­zy­kiem arab­skim


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem arab­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem arab­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku arab­skim

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) W po­dob­nym tonie wy­po­wia­da się nie­mal cała prasa arab­sko­ję­zycz­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrapskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: arapskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arabia ż., arabskojęzyczność ż.

 przysł. arabskojęzycznie

Wiktionary


arabskość

→ arab­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ty­po­wo arab­skie; zbiór cech, pojęć, rze­czy, zja­wisk wy­wo­dzą­cych się ze świa­ta arab­skie­go / cha­rak­te­ry­stycz­nych dla świa­ta arab­skie­go i Ara­bów

Wiktionary

Patrz:

arabski

Przykłady

 (1.1) W świe­cie arab­skim funk­cjo­nu­je ste­re­o­typ Tu­ne­zyj­czy­ka jako osoby upar­cie odże­gnu­ją­cej się od swo­jej arab­sko­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrapskɔɕt͡ɕ, AS: arapskość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arab mos./mzw., arabeska ż., arabizacja ż., arabista mos., Arab mos., Arabka ż., Arabia ż., arabistyka ż., arabizm mrz.

 przym. arabski

Wiktionary


arabszczyzna

1. język arab­ski;
2. cechy cha­rak­te­ry­stycz­ne kul­tu­ry arab­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. język arab­ski

 (1.2) przest. zbiór cech ty­po­wych dla kul­tu­ry i oby­cza­jów arab­skich

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarapˈʃt͡ʃɨzna, AS: arapščyzna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arabski mrz., arabika ż., arabizowanie n., arabka ż., arabizacja ż., Arab mos., arab mrz./mzw., Arabka ż., Arabia ż., arabistyka ż.

 przym. arabski

 przysł. arabsko

Wiktionary


arabus

po­gard­li­wie: Arab; Ara­bus, szma­to­gło­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) lek­cew. Arab

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ara­bu­sy ot­wie­ra­ją naj­więk­sze lot­ni­sko na świe­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrabus, AS: arabus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arabia ż., Arab mos., Arabka ż., arabeska ż., arabistyka ż., arabizacja ż., arab mos./mzw.

 przym. arabski

 przysł. arabsko

Wiktionary


arabuska

→ ara­bus


SJP.pl

Patrz:

arabus

araby

rasa go­rą­cokr­wi­stych koni wierz­cho­wych wy­wo­dzą­ca się z re­jo­nu Pół­wy­spu Arab­skie­go; konie osią­ga­ją­ce wy­so­kość w kłę­bie do 155 cm, o maści w za­leż­no­ści od typu siwej, gnia­dej albo kasz­ta­no­wa­tej; arab­skie konie czy­stej krwi


SJP.pl

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) forma depr. M. i W. lm. od Arab

Wiktionary

Araby – czar­no-biały pol­ski krót­ko­me­tra­żo­wy film do­ku­men­tal­ny Zbi­gnie­wa Ra­plew­skie­go z roku 1963, po­dej­mu­ją­cy te­ma­ty­kę koni czy­stej krwi arab­skiej uka­za­nych na tle pię­knych kra­jo­bra­zów, zre­a­li­zo­wa­ny w Ja­no­wie Pod­la­skim.

Wikipedia


arachid

fi­sta­szek, orze­szek ziem­ny, orze­szek ara­chi­do­wy;
a) owoc orze­cha ziem­ne­go za­wie­ra­ją­cy ja­dal­ne na­sio­na;
b) ja­dal­ne na­sio­no owocu orze­cha ziem­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. roln. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ara­chis hy­po­ga­ea|L.|ref=tak., ro­śli­na z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych, po­cho­dzą­ca z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, upra­wia­na dla ja­dal­nych na­sion roz­wi­ja­ją­cych się pod zie­mią;

 (1.2) kulin. spoż. ja­dal­ne na­sio­no orza­chy po­dziem­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ubo­dzy rol­ni­cy za­czę­li sa­dzić ma­niok, ara­chi­dy i dynie.

 (1.2) Na stole stała mi­secz­ka z ara­chi­da­mi i ta­lerz z bisz­kop­ta­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arachidowy

 przysł. arachidowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) orzacha podziemna, orzech ziemny, orzech arachidowy

 (1.2) fistaszek, orzech ziemny, orzeszek arachidowy, pot. żydek

Wiktionary


arachidonowy

kwas ara­chi­do­no­wy - ważny skład­nik po­kar­mu czło­wie­ka, od­po­wied­nik na­sy­co­ne­go kwasu ara­chi­do­we­go, wy­stę­pu­ją­ce­go w orzesz­kach ziem­nych


SJP.pl


arachidowo

przy­słó­wek

 (1.1) tak jak ara­chi­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cia­stecz­ka pach­nia­ły ara­chi­do­wo i zro­bi­ło się świą­tecz­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arachid mrz.

 przym. arachidowy

Wiktionary


arachidowy

zro­bio­ny z ara­chi­dów, za­wie­ra­ją­cy ara­chi­dy, ma­ją­cy smak ara­chi­dów (np. orze­chy ara­chi­do­we, olej ara­chi­do­wy)


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) spoż. zro­bio­ny z ara­chi­dów, za­wie­ra­ją­cy ara­chi­dy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z ara­chi­da­mi, od­no­szą­cy się do ara­chi­dów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arachid mrz.

 przysł. arachidowo

Wiktionary


arachina

le­kar­stwo


SJP.pl


arachne

w mi­to­lo­gii grec­kiej: tkacz­ka li­dyj­ska sły­ną­ca z ma­e­strii swych dzieł, uczen­ni­ca Ateny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Arach­ne – po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej
  • Arach­ne – prze­glą­dar­ka in­ter­ne­to­wa
  • (407) Arach­ne – pla­ne­to­i­da
  • Arach­ne – album stu­dyj­ny pol­skiej grupy mu­zycz­nej Hun­ter
  • HMS „Arach­ne” – nazwa bry­tyj­skich okrę­tów

Wikipedia


arachnofob

osoba prze­ja­wia­ją­ca cho­ro­bli­wy lęk przed pa­ją­ka­mi


SJP.pl


arachnofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed pa­ją­ka­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. cho­ro­bli­wy lęk przed pa­ją­ka­mi;

Wiktionary

Arach­no­fo­bia ( αράχνη, "arach­ne" – pająk, φοβία "pho­bia" – strach) – fobia, ob­ja­wia­ją­ca się bar­dzo sil­nym lę­kiem przed pa­ją­ka­mi lub in­ny­mi bez­krę­gow­ca­mi zbli­żo­ny­mi do nich wy­glą­dem. Jest to jedna z naj­czę­ściej wy­stę­pu­ją­cych fobii.

Te­o­re­tycz­nie przy­czy­ny tego lęku mogą być róż­no­rod­ne.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaraxnɔˈfɔbʲja, AS: araχnofobʹi ̯a

Wiktionary


arachnofobka

→ arach­no­fob


SJP.pl

Patrz:

arachnofob

arachnolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie arach­no­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) arachn. zo­o­log ba­da­ją­cy pa­ję­cza­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ja­kie­go pa­ją­ka naz­wa­no na cześć tego bra­zy­lij­skie­go arach­no­lo­ga w 2017 roku?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arachnologia ż.

 przym. arachnologiczny

 skr. arach.

Wiktionary


arachnologia

nauka bio­lo­gicz­na z za­kre­su zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem róż­nych ga­tun­ków pa­ję­cza­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. dział zo­o­lo­gii, nauka o pa­ję­cza­kach;

Wiktionary

Arach­no­lo­gia (gr. "aráchnē" = pająk, "lógos" = nauka) – dzie­dzi­na zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem pa­ję­cza­ków (Arach­ni­da).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaraxnɔˈlɔɟja, AS: araχnoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arachnolog m., arachnolożka ż.

 przym. arachnologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrót arach.

Wiktionary


arachnologiczny

do­ty­czą­cy arach­no­lo­gii lub arach­no­lo­gów (np. ba­da­nia arach­no­lo­gicz­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z arach­no­lo­gią, do­ty­czą­cy arach­no­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arachnolog mos., arachnologia ż.

Wiktionary


araczek

zdrob­nie­nie od: arak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od arak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arak m.

Wiktionary


arad

mia­sto w Ru­mu­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej Ru­mu­nii, w re­gio­nie Kri­sza­na;

 (1.2) geogr. mia­sto w Dy­stryk­cie Po­łud­nio­wym w Iz­ra­e­lu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Arad – mia­sto w Bah­raj­nie
  • Arad – mia­sto w Iz­ra­e­lu
  • Arad – mia­sto w Ru­mu­nii
  • Arad – okręg ad­mi­ni­stra­cyj­ny w Ru­mu­nii
  • Arad – sta­cja ko­le­jo­wa
  • Arad – bi­skup­stwo ty­tu­lar­ne

Wikipedia

Powiązane:

 przym. aradzki

Wiktionary


aradzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ara­dem, do­ty­czą­cy Aradu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arad mrz.

Wiktionary


arafat

naz­wi­sko, np. Jaser Ara­fat (1929-2004), po­li­tyk pa­le­styń­ski, przy­wód­ca Pa­le­sty­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wznie­sie­nie w Ara­bii Sa­u­dyj­skiej, w po­bli­żu Mekki, miej­sce tra­dy­cyj­nej piel­grzym­ki mu­zuł­mań­skiej w przed­dzień Id al-Adha, na któ­rym od­by­wa się „ka­mie­nio­wa­nie dia­bła” sym­bo­li­zo­wa­ne­go przez ka­mien­ny mo­no­lit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arafatka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Góra Miłosierdzia

Wiktionary


arafatka

chu­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. arab­skie na­kry­cie głowy, także chu­sta wzo­ro­wa­na na tym na­kry­ciu, w biało-czar­ny wzór, za­koń­czo­na frędz­la­mi

 (1.2) uczn. chust­ka no­szo­na na szyi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy na ciem­ne, dłu­gie, spię­te w kok włosy za­kła­da przy­wie­zio­ną z Bli­skie­go Wscho­du ara­fat­kę, wy­glą­da jak praw­dzi­wy Arab.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈfatka, AS: arafatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arafat mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kefija

Wiktionary


arafura

Morze Ara­fu­ra - część Oce­a­nu Spo­koj­ne­go


SJP.pl


arago

[czy­taj: araGO] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • François Arago (1786–1853) – fran­cu­ski ma­te­ma­tyk, fizyk, astro­nom i po­li­tyk
  • Jac­qu­es Arago (1790–1855) – fran­cu­ski po­dróż­nik, ry­sow­nik i li­te­rat
  • (1005) Arago – pla­ne­to­i­da
  • Arago – ja­ski­nia we Fran­cji
  • Arago de Sète – fran­cu­ski klub siat­kar­ski
  • „Arago” – nazwa fran­cu­skich okrę­tów
    • „Arago” – fran­cu­ski okręt

Wikipedia


aragon

[czy­taj: araGĄ] naz­wi­sko, np. Louis Ara­gon (1897-1982), fran­cu­ski pi­sarz i uczest­nik ruchu oporu pod­czas II wojny świa­to­wej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ara­go­nia – re­gion w Hisz­pa­nii
  • Ara­gon – mia­sto we Fran­cji
  • Ara­gon – mia­sto w USA, w sta­nie Ge­or­gia
  • Ara­gon – jed­nost­ka osad­ni­cza w USA, w sta­nie Nowy Mek­syk
  • Louis Ara­gon – fran­cu­ski po­wie­ścio­pi­sarz i poeta
  • Ara­gón

Wikipedia


aragonia

re­gion au­to­no­micz­ny i kra­i­na hi­sto­rycz­na w Hisz­pa­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. re­gion au­to­no­micz­ny w pół­noc­nej Hisz­pa­nii

 (1.2) hist. dawne pań­stwo obej­mu­ją­ce ten re­gion

Wiktionary

Ara­go­nia (hiszp. i arag. "Ara­gón", kat. "Aragó") – wspól­no­ta au­to­no­micz­na i re­gion hi­sto­rycz­ny w pół­noc­no-wschod­niej Hisz­pa­nii. Re­gion hi­sto­rycz­ny Ara­go­nii obej­mu­je środ­ko­wą część biegu Ebro. Pełna hisz­pań­ska nazwa wspól­no­ty brzmi: "Co­mu­ni­dad Au­tó­no­ma de Ara­gón".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sto­li­cą Ara­go­nii jest Sa­ra­gos­sa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈɡɔ̃ɲja, AS: aragõńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aragoński mrz., Aragończyk mos., Aragonka ż., aragonit mrz.

 przym. aragoński, aragonitowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. Aragon

Wiktionary


aragonit

mi­ne­rał, rom­bo­wa od­mia­na wę­gla­nu wap­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z gro­ma­dy wę­gla­nów, po­li­mor­ficz­na, rom­bo­wa od­mia­na wę­gla­nu wap­nia;

Wiktionary

Ara­go­nit – mi­ne­rał z gro­ma­dy wę­gla­nów, po­li­mor­ficz­na od­mia­na wę­gla­nu wap­nia, druga co do po­wszech­no­ści wy­stę­po­wa­nia na Ziemi (na pier­wszym miej­scu jest kal­cyt). M. in. sta­no­wi 90% masy per­ło­wej.

Jego nazwa wiąże się z miej­scem wy­stę­po­wa­nia – oko­lic mia­sta Mo­li­na de Ara­gón (Hisz­pa­nia). Zo­sta­ła ona na­da­na mi­ne­ra­ło­wi w roku 1797 przez Abra­ha­ma Gott­lo­ba Wer­ne­ra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­spo­li­ta w przy­ro­dzie sub­stan­cja – wę­glan wap­nia wzór che­micz­ny|CaCO3. two­rzy trzy po­li­mor­fy: try­go­nal­ny kal­cyt, rom­bo­wy ara­go­nit oraz znacz­nie rza­dziej wy­stę­pu­ją­cy hek­sa­go­nal­ny va­te­ryt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈɡɔ̃ɲit, AS: aragõńit

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aragonitowy

 rzecz. Aragończyk mos., Aragonia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) węglan wapnia

Wiktionary


aragonitowy

przy­miot­nik od: ara­go­nit


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny z ara­go­ni­tu, skła­da­ją­cy się z ara­go­ni­tu, za­wie­ra­ją­cy ara­go­nit

 (1.2) zwią­za­ny z ara­go­ni­tem, do­ty­czą­cy ara­go­ni­tu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraɡɔ̃ɲiˈtɔvɨ, AS: aragõńitovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aragończyk mos., aragonit m., Aragonia ż.

Wiktionary


aragonka

miesz­kan­ka Ara­go­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ara­go­nii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cudna Ara­gon­ka rzu­ci­ła się do góry najg­wał­tow­niej­szym z ru­chów dzie­wi­czych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aragon mrz., Aragonia ż.

:: fm. Aragończyk mos.

 przym. aragoński

Wiktionary


aragorn

Imię bo­ha­te­ra po­wie­ści J.R.R.Tol­kie­na - "Wład­ca Pier­ście­ni"; czło­wiek, po­to­mek Isil­du­ra, syn Arat­hor­na, znany jako Obie­żyś­wiat


SJP.pl

Ara­gorn (ur. 1 marca 2931 Trze­ciej Ery, zm. 1 marca 120 Czwar­tej Ery) – po­stać ze stwo­rzo­nej przez J.R.R. Tol­kie­na mi­to­lo­gii Śró­dzie­mia, jeden z głów­nych bo­ha­te­rów po­wie­ści Tol­kie­na "Wład­ca Pier­ście­ni". W fil­mo­wej try­lo­gii Pe­te­ra Jack­so­na wcie­lił się w niego Viggo Mor­ten­sen.

Wikipedia


aragończyk

miesz­ka­niec Ara­go­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ara­go­nii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do pa­pie­ża, Ara­goń­czy­ka z uro­dze­nia, ce­sarz nie do­tarł, bo ten schro­nił się w gór­skiej twier­dzy i do końca w niej prze­by­wał, tronu pa­pie­skie­go się nie zrze­ka­jąc.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aragon mrz., Aragonia ż., aragonit mrz.

:: fż. Aragonka ż.

 przym. aragoński, aragonitowy

Wiktionary


aragoński

przy­miot­nik od:
1. Ara­gon (mia­sto we Fran­cji);
2. Ara­go­na (mia­sto we Wło­szech);
3. Ara­go­nia (kra­i­na hi­sto­rycz­na i re­gion au­to­no­micz­ny w Hisz­pa­nii)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ara­go­nii lub jej miesz­kań­ców, zwią­za­ny z Ara­go­nią, po­cho­dzą­cy z Ara­go­nii

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ara­goń­ski;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mia­łem po szpi­ta­lu iść na ko­mi­sję le­kar­ską, ale po­je­cha­łem na front ara­goń­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci, AS: aragõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aragończyk mos., Aragonia ż., Aragonka ż.

Wiktionary


aragońskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem ara­goń­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem ara­goń­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku ara­goń­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈɡɔ̃j̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: aragõĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


araguaia

rzeka w Bra­zy­lii


SJP.pl

Ara­gu­a­ia – rzeka w środ­ko­wej Bra­zy­lii o dłu­go­ści 2640 km i po­wierzch­ni do­rze­cza 370 tys. km². Źró­dła rzeki znaj­du­ją się na Wy­ży­nie Bra­zy­lij­skiej.

Głów­nym do­pły­wem jest lewy do­pływ Rio das Mor­tes (na­zy­wa­na także Manso). W środ­ko­wym biegu rzeka dzie­li się na dwa ra­mio­na two­rząc Wyspę Ba­na­no­wą. W środ­ko­wym biegu że­glow­na na od­cin­ku około 1000 km.

Wikipedia


aragwi

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka we wschod­niej Gruz­ji, lewy do­pływ Kury;

Wiktionary

Arag­wi – rzeka we wschod­niej Gruz­ji, lewy do­pływ Kury.

Pow­sta­je z po­łą­cze­nia po­to­ków Biała Arag­wi i Czar­na Arag­wi. Dłu­gość rzeki wy­no­si 112 km, po­wierzch­nia do­rze­cza 2724 km². Wzdłuż jej do­li­ny prze­bie­ga Gru­ziń­ska Droga Wo­jen­na. W la­tach 1974–1985 rzekę prze­gro­dzo­no za­po­rą two­rząc sztucz­ny Zbior­nik Żin­wal­ski i bu­du­jąc na spię­trze­niu elek­trow­nię wodną (dwie tur­bi­ny, łącz­na moc 130 MW).

Wikipedia


arai

Arai Ken, znany rów­nież jako 18de­gre­es. lub a la i. – ja­poń­ski kom­po­zy­tor, gi­ta­rzy­sta, pro­du­cent mu­zycz­ny, dj. De­biu­to­wał w 2003 roku w ze­spo­le trans­luv. W 2008 jako 18de­gre­es. wydał album so­lo­wy „Tokyo Boy, Tokyo Girl”. Ogól­no­ja­poń­ską sławę zy­skał za mu­zy­kę do se­ria­lu „Kagi no ka­kat­ta heya”. Jako dj kon­cen­tru­je się na mu­zy­ce elec­tro house.

Wikipedia


arak

ga­tu­nek al­ko­ho­lu, napój otrzy­my­wa­ny z ryżu, trzci­ny cu­kro­wej i soku pal­mo­we­go, nieg­dyś do­da­wa­ny do kawy i her­ba­ty (jak dziś rum), obec­nie głów­nie skład­nik niek­tó­rych kok­taj­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. arab­ska (głów­nie li­bań­ska) wódka any­żo­wa;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • arak – napój al­ko­ho­lo­wy
  • Arak – mia­sto w Ira­nie
  • Arak – miej­sco­wość w Syrii

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pan ka­sjer upił tro­chę her­ba­ty, dolał araku, znowu upił i znowu dolał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarak, AS: arak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. araczek m.

 przym. arakowy

Wiktionary


arakanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel­ka grupy et­nicz­nej za­miesz­ku­ją­cej za­chod­nie wy­brze­że Mjan­my i po­gra­ni­cze Ban­gla­de­szu;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arakan mrz.

:: fm. Arakanin mos.

 przym. arakański

Wiktionary


arakański

zwią­za­ny z Gó­ra­mi Ara­kań­ski­mi, gó­ra­mi na Pół­wy­spie In­do­chiń­skim


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ara­ka­nem lub Ara­ka­na­mi, do­ty­czą­cy Ara­ka­nu lub Ara­ka­nów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ara­kań­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arakan mrz., Arakanin mos., Arakanka ż.

Wiktionary


arakowy

przy­miot­nik od: arak


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od: arak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po upie­cze­niu trze­ba poz­wo­lić babie od­po­cząć w for­mie przez 15 minut, na­stęp­nie wy­ło­żyć na ta­lerz i po­sy­pać cu­krem pu­drem lub po­lu­kro­wać po­le­wą cy­try­no­wą, ru­mo­wą czy ara­ko­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaraˈkɔvɨ, AS: arakovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arak m.

Wiktionary


araks

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Tur­cji, Ar­me­nii, Ira­nie i Azer­bej­dża­nie, pra­wo­stron­ny do­pływ Kury;

Wiktionary

Araks (pers. ارس, orm. Արաքս, tur. "Araz", sta­rogr. Ἀράξης "Aráxēs") – rzeka w Tur­cji, Ar­me­nii, Ira­nie i Azer­bej­dża­nie (Za­ka­u­ka­zie).

Dłu­gość – 1072 km, po­wierzch­nia do­rze­cza – 102 tys. km². Źró­dła w Tur­cji na Wy­ży­nie Ar­meń­skiej na zbo­czach Bingöl Dağları. Ucho­dzi do Kury jako jej pra­wo­brzeż­ny do­pływ.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. arakski

Wiktionary


arakski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Arak­sem, do­ty­czą­cy Arak­su

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Araks mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. araksyjski

Wiktionary


aralia

drze­wo, krzew lub ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny ara­lio­wa­tych; dzię­gła­wa


SJP.pl

Ara­lia, dzię­gła­wa ("Ara­lia" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ara­lio­wa­tych ("Ara­lia­ce­ae"). Za­li­cza się do niego co najm­niej 73 ga­tun­ki. Wy­stę­pu­ją one w Azji i w obu Ame­ry­kach. Ro­dzaj naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ny jest w po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji. W Chi­nach wy­stę­pu­je 29 ga­tun­ków, z czego 17 to en­de­mi­ty tego kraju. Ro­śli­ny te rosną w la­sach, czę­sto w lu­kach i na po­rę­bach, także w for­ma­cjach za­ro­ślo­wych.

Wikipedia


araliowate

ro­dzi­na drzew, krze­wów lub pną­czy o zdrew­nia­łych ło­dy­gach, ros­ną­cych prze­waż­nie w stre­fach tro­pi­kal­nych i sub­tro­pi­kal­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ara­lia­ce­ae|Juss.|ref=tak., ro­dzi­na drzew, krze­wów i pną­czy o zdrew­nia­łych ło­dy­gach na­le­żą­ca do rzędu se­le­row­ców;

Wiktionary

Ara­lio­wa­te ("Ara­lia­ce­ae") – ro­dzi­na drzew, krze­wów, pną­czy o zdrew­nia­łych ło­dy­gach (po­dro­dzi­na "Ara­lio­i­de­ae"), rza­dziej ro­ślin ziel­nych (po­dro­dzi­na "Hy­dro­co­ty­lo­i­de­ae"). Na­le­żą tu 43 ro­dza­je z 1450 ga­tun­ka­mi wy­stę­pu­ją­cy­mi głów­nie w stre­fie tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej, choć się­ga­ją­ce także re­jo­nów ark­tycz­nych i umiar­ko­wa­nych chłod­nych w Ame­ry­ce Pół­noc­nej, na Da­le­kim Wscho­dzie (Sa­cha­lin), na pół­ku­li po­łud­nio­wej ros­nąc na po­łud­nio­wych krań­cach Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i w Nowej Ze­lan­dii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­re za­li­cza­ne daw­niej do ara­lio­wa­tych ro­dza­je prze­nie­sio­ne zo­sta­ły do in­nych ro­dzin, gdy od­kry­to ich rze­czy­wi­ste re­la­cje fi­lo­ge­ne­tycz­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aralia ż.

 przym. araliowaty

Wiktionary


araliowaty

o ce­chach ara­lio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny ara­lio­wa­tych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. araliowate nmos.

Wiktionary


araliowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych; bal­da­chok­wia­to­wiec


SJP.pl


aralsk

mia­sto w Ka­zach­sta­nie


SJP.pl

Aralsk ( Арал, "Arał"; Аральск, "Aralsk") – mia­sto po­ło­żo­ne w po­łud­nio­wo-za­chod­nim Ka­zach­sta­nie, w ob­wo­dzie ky­zy­łor­dyń­skim. Liczy około 33 tys. miesz­kań­ców (2021).

Wikipedia


aralski

→ Aralsk (mia­sto w Ka­zach­sta­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Je­zio­rem Aral­skim

 (1.2) zwią­za­ny z Aral­skiem (mia­stem w Ka­zach­sta­nie)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arał mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. Arał

Wiktionary


aram

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aram – imię mę­skie
  • Aram – po­stać bi­blij­na, syn Sema
  • Aram – król Urar­tu w la­tach 859–844 p.n.e.
  • Aram Cha­cza­tu­rian – or­miań­ski kom­po­zy­tor
  • Aram I Ke­szisz­jan – du­chow­ny Apo­stol­skie­go Ko­ścio­ła Or­miań­skie­go
  • Aram Yen­go­y­an – ar­mej­ski pro­fe­sor an­tro­po­lo­gii
  • Aram – pse­u­do­nim Ar­ka­diu­sza Ry­bic­kie­go, po­li­ty­ka i dzia­ła­cza spo­łecz­ne­go
  • Aram – ara­mej­skie pań­stwo (X–VIII w. p.n.e.)
  • Aram-Na­ha­ra­im – we­dług Bi­blii ob­szar mię­dzy rze­ka­mi Eu­frat i Ty­grys w Me­zo­po­ta­mii lub rze­ka­mi Eu­frat i Oron­tes
  • Pad­dan-Aram – bi­blij­na nazwa na te­re­ny po­ło­żo­ne po­mię­dzy gór­nym bie­ga­mi Ty­gry­su i Eu­fra­tu.

Wikipedia


aram.

skrót od: ara­mej­ski


SJP.pl


arame

wo­do­ro­sty uży­wa­ne w niek­tó­rych kuch­niach az­ja­tyc­kich jako przy­pra­wa


SJP.pl

Aramu, Arame, Arama, Aram (orm. Արամա) – pier­wszy wład­ca Urar­tu. Pa­no­wał w la­tach 859–844 p.n.e.

O pro­ce­sie pow­sta­wa­nia Urar­tu za­cho­wa­ło się mało in­for­ma­cji. Po­zo­sta­je nie­jas­nym, kto był na­stęp­cą Arama: jego rywal Lu­ti­pri czy syn Lu­ti­prie­go – Sar­du­ri I.

Wikipedia


arameizm

wyraz, zwrot lub kon­struk­cja skład­nio­wa prze­ję­te z ję­zy­ka ara­mej­skie­go lub na nim wzo­ro­wa­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. cecha fo­ne­tycz­na, wyraz, forma, kon­struk­cja wy­ra­zo­wa cha­rak­te­ry­stycz­ne dla ję­zy­ka ara­mej­skie­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarãˈmɛjism̥, AS: arãmei ̯ism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aramejski mrz., Aramejczyk m., Aramejka ż.

 przym. aramejski

Wiktionary


aramejczycy

czło­nek jed­ne­go ple­mion se­mic­kich, które w II ty­siąc­le­ciu p.n.e. żyły na pu­sty­niach na za­chód od Me­zo­po­ta­mii


SJP.pl

Ara­mej­czy­cy – nazwa ludów se­mic­kich, które w II ty­siąc­le­ciu p.n.e. żyły na pu­sty­niach na za­chód od Me­zo­po­ta­mii.

W dru­giej po­ło­wie II ty­siąc­le­cia za­czę­ły prze­ni­kać do Me­zo­po­ta­mii i Syrii. Naj­daw­niej­sze wzmian­ki o Ara­mej­czy­kach (jako ple­mie­niu Ah­la­mu) po­cho­dzą z li­stów z Amar­na i do­ku­men­tów aka­dyj­skich z XIV wieku p.n.e.

Wikipedia


aramejczyk

czło­nek jed­ne­go ple­mion se­mic­kich, które w II ty­siąc­le­ciu p.n.e. żyły na pu­sty­niach na za­chód od Me­zo­po­ta­mii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­nek ludów se­mic­kich ży­ją­cych na pu­sty­niach na za­chód od Me­zo­po­ta­mii w II ty­siąc­le­ciu p.n.e.;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jezus Chry­stus był Ara­mej­czy­kiem czy Żydem?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarãˈmɛjt͡ʃɨk, AS: arãmei ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arameizm m.

:: fż. Aramejka ż.

 przym. aramejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Semita

Wiktionary


aramejka

człon­ki­ni jed­ne­go ple­mion se­mic­kich, które w II ty­siąc­le­ciu p.n.e. żyły na pu­sty­niach na za­chód od Me­zo­po­ta­mii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przed­sta­wi­ciel­ka ludów se­mic­kich ży­ją­cych na pu­sty­niach na za­chód od Me­zo­po­ta­mii w II ty­siąc­le­ciu p.n.e.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarãˈmɛjka, AS: arãmei ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arameizm m.

:: fm. Aramejczyk ż.

 przym. aramejski

Wiktionary


aramejski

zwią­za­ny z Ara­mej­czy­ka­mi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Ara­mej­czy­ka­mi, z dawną Syrią

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język z grupy se­mic­kiej, uży­wa­ny na Bli­skim Wscho­dzie od II ty­siąc­le­cia p.n.e. do cza­sów dzi­siej­szych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W żad­nym wy­pad­ku sa­tra­pa nie urzę­do­wał w Sa­ma­rii, jak­kol­wiek Tran­se­u­fra­tea w ara­mej­skim do­ku­men­cie ucho­dzi za kraj na­le­żą­cy do Sa­ma­rii.

 (2.1) Ję­zy­kiem li­tur­gicz­nym Ko­ścio­ła chal­dej­skie­go po­zo­stał ara­mej­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarãˈmɛjsʲci, AS: arãmei ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arameizm mrz., Aramejczyk mos., Aramejka ż.

Wiktionary


aramejskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem ara­mej­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem ara­mej­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku ara­mej­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarãˈmɛjskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: arãmei ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


aramid

włó­kno, ro­dzaj po­lia­mi­du, np. kev­lar


SJP.pl


aramidowy

→ ara­mid


SJP.pl

Patrz:

aramid

aramis

jeden z głów­nych bo­ha­te­rów po­wie­ści "Trzej musz­kie­te­ro­wie" Alek­san­dra Du­ma­sa


SJP.pl

Ara­mis – jeden z bo­ha­te­rów cyklu po­wie­ści Ale­xan­dre'a Du­ma­sa-ojca: "Trzej musz­kie­te­ro­wie", "W dwa­dzie­ścia lat póź­niej", "Wi­ceh­ra­bia de Bra­ge­lon­ne". Wy­stę­pu­je rów­nież w po­wie­ści "D’Ar­ta­gnan" au­to­ra Henry'ego Bed­ford-Jo­ne­sa. Wła­ści­wie na­zy­wa się ka­wa­ler Rene d'Her­blay, póź­niej opat d'Her­blay ("Dwa­dzie­ścia lat póź­niej"), póź­niej bi­skup d'Her­blay ("Wi­ceh­ra­bia de Bra­ge­lon­ne"). Po­stać wzo­ro­wa­na na księ­dzu Henri d’Ara­mitz.

Wikipedia


aranjaki

ze­spół tek­stów sta­ro­in­dyj­skich, przez­na­czo­nych do stu­dio­wa­nia w pu­stel­niach


SJP.pl

Aran­ja­ki (san­skryt आरण्यक "āraṇyaka", tek­sty pust­ko­wi) – część ka­no­nicz­nej li­te­ra­tu­ry we­dyj­skiej, spi­sa­na w san­skry­cie, sta­no­wią­ca zbiór tek­stów fazy przej­ścio­wej, po­mię­dzy za­wie­ra­ją­cy­mi opisy obrzę­dów ofiar­nych "Brah­ma­na­mi", a spe­ku­la­cja­mi fi­lo­zo­ficz­ny­mi "Upa­ni­szad".

Wikipedia


aranjueski

[czy­taj: aran­hu­e­ski] przy­miot­nik od: Aran­ju­ez (mia­sto w Hisz­pa­nii)


SJP.pl


aranjuez

[czy­taj: aranHŁES] mia­sto w Hisz­pa­nii


SJP.pl

Aran­ju­ez – mia­sto w środ­ko­wej Hisz­pa­nii, w re­gio­nie Ma­dryt, na po­łud­nie od Ma­dry­tu nad rzeką Tag i Ja­ra­ma. Od XVI w. mie­ści się tu let­nia re­zy­den­cja kró­lów hisz­pań­skich.

W śred­nio­wie­czu zbu­do­wa­ny zo­stał tu wiel­ki bu­dy­nek przez­na­czo­ny na szpi­tal re­kon­wa­le­scen­cyj­ny dla ry­ce­rzy ran­nych w woj­nie z mu­zuł­ma­na­mi w cza­sie re­konk­wi­sty.

Wikipedia


aranowski

naz­wi­sko


SJP.pl


aranż

opra­co­wa­nie ut­wo­ru mu­zycz­ne­go na inny niż prze­wi­dzia­no w ory­gi­na­le; aran­ża­cja


SJP.pl


aranżacja

1. w mu­zy­ce po­waż­nej: opra­co­wa­nie ut­wo­ru mu­zycz­ne­go na inny niż prze­wi­dzia­ny w ory­gi­na­le in­stru­ment, głos itp.;
2. w mu­zy­ce roz­ryw­ko­wej: ryt­micz­ne, har­mo­nicz­ne i ar­ty­ku­la­cyj­no-dy­na­micz­ne opra­co­wa­nie za­ry­su me­lo­dycz­ne­go kom­po­zy­cji (pio­sen­ki) i przy­dzie­le­nie okre­ślo­nych jego par­tii do po­szcze­gól­nych in­stru­men­tów (wy­ko­naw­ców); aranż;
3. za­pro­jek­to­wa­nie wy­stro­ju po­mie­szcze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) do­sto­so­wa­nie prze­strze­ni lub wnę­trza pod wzglę­dem funk­cjo­nal­nym albo este­tycz­nym

 (1.2) muz. zmia­na sty­li­sty­ki ut­wo­ru mu­zycz­ne­go, bez na­ru­sza­nia jego pod­sta­wo­wej linii me­lo­dyj­nej;

Wiktionary

Aran­ża­cja albo też aran­żo­wa­nie – ogół czyn­no­ści twór­czych i tech­nicz­nych zwią­za­nych z roz­wi­nię­ciem ut­wo­ru mu­zycz­ne­go i na­da­niem mu no­we­go obra­zu dźwię­ko­we­go. W węż­szym zna­cze­niu, w jakim używa się tego ter­mi­nu w mu­zy­ce roz­ryw­ko­wej, aran­ża­cją (opra­co­wa­niem) na­zy­wa się przy­sto­so­wa­nie ut­wo­ru do kon­kret­nych wa­run­ków wy­ko­na­nia i ten­den­cji pa­nu­ją­cych ak­tu­al­nie w mu­zy­ce.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aranżowanie n.

 czas. aranżować ndk., zaaranżować dk.

 przym. aranżowany

Wiktionary


aranżacyjny

zwią­za­ny z aran­ża­cją


SJP.pl


aranżer

1. osoba do­ko­nu­ją­ca aran­ża­cji;
2. ten, kto coś or­ga­ni­zu­je, urzą­dza


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • aran­żer – osoba two­rzą­ca aran­ża­cję
  • aran­żer – ina­czej ke­y­bo­ard

Wikipedia


aranżerka

1. ko­bie­ta do­ko­nu­ją­ca aran­ża­cji;
2. ko­bie­ta, która coś or­ga­ni­zu­je, urzą­dza


SJP.pl


aranżowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|aran­żo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. aranżować

 rzecz. aranżacja ż.

Wiktionary


aranżować

1. do­ko­ny­wać aran­ża­cji;
2. urzą­dzać, or­ga­ni­zo­wać coś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­a­ran­żo­wać)

 (1.1) or­ga­ni­zo­wać, urzą­dzać

 (1.2) daw. po­rząd­ko­wać, ukła­dać

 (1.3) muz. do­sto­so­wać kom­po­zy­cję do uży­cia in­nych in­stru­men­tów czy śpie­wu

 (1.4) daw. prze­wo­dzić, wo­dzić rej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aranżacja ż., aranżowanie rzecz. odczas.

 czas. zaaranżować dk.

Wiktionary


arapaima

ryba kost­nosz­kie­le­to­wa z po­drzę­du kost­no­ję­zycz­nych, naj­więk­sza wśród słod­ko­wod­nych


SJP.pl

Ara­pa­i­ma ("Ara­pa­i­ma gigas") – ga­tu­nek ryby kost­no­ję­zy­koksz­tałt­nej z ro­dzi­ny Ara­pa­i­mi­dae. Znana także jako pi­ra­ru­ku ("ryba czer­wo­na") lub pa­i­che. Jedna z naj­więk­szych słod­ko­wod­nych ryb świa­ta.

Wikipedia


arapaimokształtne

rząd ryb pro­mie­nio­płet­wych; kost­no­ję­zy­koksz­tałt­ne


SJP.pl


arar

ga­tu­nek du­że­go ptaka z po­dro­dzi­ny ka­ka­du; ka­ka­du pal­mo­wa, ka­ka­du wiel­ka, ża­łob­ni­ca pal­mo­wa


SJP.pl

Arar (arab. عرعر) – mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej Ara­bii Sa­u­dyj­skiej, po­ło­żo­ne 60 ki­lo­me­trów od gra­ni­cy z Ira­kiem; sto­li­ca Pół­noc­nej Pro­win­cji Gra­nicz­nej. We­dług spisu lud­no­ści z 2010 roku li­czy­ło 167 057 miesz­kań­ców. Oś­ro­dek prze­my­sło­wy. W mie­ście znaj­du­je się port lot­ni­czy Arar.

Wikipedia


arara

ga­tu­nek du­że­go ptaka z po­dro­dzi­ny ka­ka­du; ka­ka­du pal­mo­wa, ka­ka­du wiel­ka, ża­łob­ni­ca pal­mo­wa


SJP.pl

Zo­bacz też: Arara (Iz­ra­el).

Arara – mia­sto w środ­ko­wej Bra­zy­lii, w sta­nie Paraíba.

Wikipedia


araracki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ara­ra­tem, do­ty­czą­cy Ara­ra­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ararat mrz.

Wiktionary


ararat

masyw wul­ka­nicz­ny w Tur­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. gór­ski masyw wul­ka­nicz­ny w Tur­cji;

 (1.2) geogr. adm. pro­win­cja w Ar­me­nii, w po­łud­nio­wej czę­ści kraju;

 (1.3) geogr. mia­sto w Ar­me­nii, w pro­win­cji Ara­rat (1.2);

 (1.4) geogr. miej­sco­wość w Au­stra­lii, w sta­nie Wik­to­ria;

 (1.5) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne pań­stwo na Bli­skim Wscho­dzie, na Wy­ży­ny Ar­meń­skiej;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Góra Ara­rat ( Արարատ, ‏אררט‎, Ağrı "dağı" ‏آرارات‎) – masyw wul­ka­nicz­ny le­żą­cy w cen­trum Wy­ży­ny Ar­meń­skiej mię­dzy je­zio­ra­mi Wan i Sewan, na te­ry­to­rium Tur­cji, 32 km od gra­ni­cy z Ar­me­nią i 16 km od gra­ni­cy z Ira­nem.

Masyw gór­ski zaj­mu­je po­wierzch­nię ok. 1000 km² i skła­da się z dwóch szczy­tów: Wiel­kie­go – 5137 m n.p.m. i Ma­łe­go Ara­ra­tu 3896 m n.p.m. Na obyd­wu wierz­choł­kach za­le­ga­ją lo­dow­ce. Wyż­szy wierz­cho­łek wzno­si się ponad 3000–4400 me­trów wzglę­dem ota­cza­ją­cych górę rów­nin []

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ara­rat jest wi­docz­ny z Ery­wa­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrarat, AS: ararat

Wiktionary

Powiązane:

 przym. araracki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.5) Urartu, Biajnili, Królestwo Wan

Wiktionary


ararauna

ga­tu­nek du­że­go ptaka z ro­dzi­ny pa­pu­go­wa­tych, o żół­tych i ja­skra­wo­nie­bie­skich pió­rach; ara ara­ra­u­na


SJP.pl


arasari

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny tu­ka­nów


SJP.pl


araszkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Arasz­kie­wicz – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku XXI wieku no­szo­ne w Pol­sce przez 749 osób.

Wikipedia


arat

pa­sterz bydła w Mon­go­lii


SJP.pl


araukana

rasa kur ozdob­nych z Chile, zno­szą­cych jaja barwy jas­no­zie­lon­ka­wej lub jas­no­nie­bie­ska­wej


SJP.pl

Zo­bacz też: Ara­u­ka­na (rasa kury).

Ara­u­ka­na (hiszp. "La Ara­u­ca­na") – szes­na­sto­wiecz­ny hisz­pań­ski epos bo­ha­ter­ski au­tor­stwa Alon­sa de Er­cil­la y Zúñiga. Dzie­ło pow­sta­wa­ło w la­tach 1569–89. Utwór opo­wia­da o pod­bo­ju Chile przez hisz­pań­skich konk­wi­sta­do­rów. Po­e­mat skła­da się z trzech czę­ści. Zo­stał na­pi­sa­ny ok­ta­wą (po hisz­pań­sku oc­ta­va real).

Wikipedia


araukanie

rasa kur ozdob­nych z Chile, zno­szą­cych jaja barwy jas­no­zie­lon­ka­wej lub jas­no­nie­bie­ska­wej


SJP.pl


araukanin

In­dia­nin Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej za­miesz­ku­ją­cy środ­ko­we Chile i pół­noc­no-za­chod­nią Ar­gen­ty­nę


SJP.pl


araukanka

In­dian­ka Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej za­miesz­ku­ją­ca środ­ko­we Chile i pół­noc­no-za­chod­nią Ar­gen­ty­nę


SJP.pl


araukaria

wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo igla­ste; igła­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. ro­dzaj drzew igla­stych z ro­dzi­ny ara­u­ka­rio­wa­tych

Wiktionary

Ara­u­ka­ria, igła­wa ("Ara­u­ca­ria" Juss.) – ro­dzaj drzew igla­stych z ro­dzi­ny ara­u­ka­rio­wa­tych. Obej­mu­je 19 ga­tun­ków. Dwa ga­tun­ki rosną w po­łud­nio­wej czę­ści Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, po­zo­sta­łe we wschod­niej Au­stra­lii, na Nowej Gwi­nei i Nowej Ka­le­do­nii. Drze­wa są wiecz­no­zie­lo­ne, dwu­pien­ne (rzad­ko jed­no­pien­ne) i wy­róż­nia­ją się re­gu­lar­nym po­kro­jem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­róż­nia­my dzie­więt­na­ście ga­tun­ków ara­u­ka­rii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarawˈkarʲja, AS: arau̯karʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. araukariowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) igława

Wiktionary


araukariowate

ro­dzi­na ro­ślin na­go­na­sien­nych; igła­wo­wa­te


SJP.pl

Ara­u­ka­rio­wa­te, igła­wo­wa­te ("Ara­u­ca­ria­ce­ae" Hen­kel & W. Hochst.) – ro­dzi­na ro­ślin na­go­na­sien­nych, spo­krew­nio­na z za­strza­li­no­wa­ty­mi ("Po­do­car­pa­ce­ae"). Za­li­cza­ne są tu 42 ga­tun­ki sku­pio­ne w trzech ro­dza­jach: ara­u­ka­ria, aga­tis i wo­le­mia. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na pół­ku­li po­łud­nio­wej po obu stro­nach Oce­a­nu Spo­koj­ne­go.

Wikipedia


araukariowaty

o ce­chach ara­u­ka­rio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny ara­u­ka­rio­wa­tych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. araukariowate nmos.

Wiktionary


araukariowy

zwią­za­ny z ara­u­ka­rią


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z ara­u­ka­rii

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści ara­u­ka­rii

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią ara­u­ka­rii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­chęt­niej prze­by­wa w rzad­kich, krze­wia­stych la­sach, ale spo­ty­ka się ją rów­nież w wy­so­kich la­sach ara­u­ka­rio­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarawkarʲˈjɔvɨ, AS: arau̯karʹi ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. araukaria

Wiktionary


araukański

do­ty­czą­cy Ara­u­ka­nów, wła­ści­wy Ara­u­ka­nom


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ara­u­ka­nią, do­ty­czą­cy Ara­u­ka­nii

 (1.2) jęz. zwią­za­ny z ję­zy­ka­mi ara­u­kań­ski­mi, do­ty­czą­cy ję­zy­ków ara­u­kań­skich

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Araukania ż.

Wiktionary


arawacki

1. → Ara­wak;
2. ję­zy­ki ara­wac­kie - grupa ję­zy­ko­wa ludów in­diań­skich Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ara­wa­ka­mi, do­ty­czą­cy Ara­wa­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arawakowie lm m.

Wiktionary


arawak

In­dia­nin Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­ka­mi z ro­dzi­ny ara­wac­kiej


SJP.pl

Ara­wak, Ara­wa­ko­wie – grupy et­nicz­ne In­dian Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, po­słu­gu­ją­ce się ję­zy­ka­mi z ro­dzi­ny ara­wac­kiej ( Ara­wa­kan).

Wikipedia


arawakowie

grupy et­nicz­ne In­dian Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, po­słu­gu­ją­ce się ję­zy­ka­mi z ro­dzi­ny ara­wac­kiej


SJP.pl


arański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z wy­spa­mi Aran (na pół­noc­no-za­chod­nim wy­brze­żu Ir­lan­dii)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­ło­ży­łam de­szczo­wą su­kien­kę, pu­lo­wer z wełny arań­skich owiec oraz ró­żo­we kasz­mi­ro­we skar­pet­ki – pu­lo­wer i skar­pe­ty do­sta­łam na Boże Na­ro­dze­nie od Helen.

 (1.1) Zwie­rze­nia jego z po­by­tu na wy­spach arań­skich (Aran­mor, Iu­is­he­re, Inish­ma­an), za­war­te w tomie »Aran Is­lands«, prze­po­jo­ne są dziką po­ez­ją, pier­wot­ne­go życia i sło­nym za­pa­chem morza (…) sic..

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aran mrz.

Wiktionary


arba

1. dwu­ko­ło­wy wózek uży­wa­ny w kra­jach Orien­tu;
2. czte­ro­ko­ło­wy wóz na Ukra­i­nie i Ka­u­ka­zie, głów­nie do prze­wo­zu zboża


SJP.pl

Zo­bacz też: Arba (sto­li­ca ty­tu­lar­na).

Arba – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Friu­li-We­ne­cja Ju­lij­ska, w pro­win­cji Por­de­no­ne.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 1228 osób, 87,7 os./km².

Wikipedia


arbaj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ubra­nie ro­bo­cze

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk arbajtancug

Wiktionary


arbajclozy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Ja­strzę­bie-Zdrój,Ry­duł­to­wy,Gli­wi­ce,Pil­cho­wi­ce,Rosz­ków (po­wiat ra­ci­bor­ski),Kiel­cza,Bie­strzyn­nik,Bo­ga­ci­ca. bez­ro­bot­ny

Wiktionary


arbajtancug

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ubra­nie ro­bo­cze, kom­bi­ne­zon ro­bo­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Justa, podej mi ar­baj­tan­cug, bo ida na szych­ta.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk arbaj

Wiktionary


arbajter

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. kolej. po­ciąg pra­cow­ni­czy

Wiktionary


arbalet

kusza, która za­miast beł­tów wy­rzu­ca ka­mien­ne lub oło­wia­ne kule; ar­ba­le­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. łow. broń mio­ta­ją­ca ka­mie­nie lub kule oło­wia­ne, ro­dzaj kuszy, zwy­kle z me­ta­lo­wym łę­czy­skiem i me­cha­niz­mem spu­sto­wym, uży­wa­na w śred­nio­wie­czu i póź­niej w oblę­że­niach i do po­lo­wań

Wiktionary

Ar­ba­let (także: ar­ba­le­ta; niem. "ba­le­ster") – ro­dzaj kuszy, przy­sto­so­wa­nej do mio­ta­nia po­ci­sków ka­mien­nych lub oło­wia­nych (za­miast beł­tów).

Ar­ba­let po­sia­dał łoże (czę­sto z cha­rak­te­ry­stycz­nym wy­gię­ciem w przed­niej czę­ści), do któ­re­go przy­mo­co­wa­ne było sta­lo­we łu­czy­sko.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. arbaleta

Wiktionary


arbaleta

kusza, która za­miast beł­tów wy­rzu­ca ka­mien­ne lub oło­wia­ne kule; ar­ba­let


SJP.pl


arbaletowy

przy­miot­nik od: ar­ba­let


SJP.pl


arbata

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. her­ba­ta

Wiktionary


arbek

cze­czeń­ski żoł­nierz lub ochot­nik wal­czą­cy w od­dzia­łach par­ty­zanc­kich prze­ciw­ko Ro­sja­nom


SJP.pl


arbela

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sta­roż. mia­sto w Iraku;

Wiktionary

Ar­be­la (asy­ryj­skie "Ar­ba­il", za­pi­sy­wa­ne uru"Arba/Erba-ìl", współ­czes­ny Irbil) – sta­ro­żyt­ne mia­sto w pół­noc­nej Me­zo­po­ta­mii, po­ło­żo­ne na rów­ni­nie roz­cią­ga­ją­cej się na wschód od rzeki Ty­grys, po­mię­dzy rze­ka­mi Wiel­ki Zab i Mały Zab. Hi­sto­ria za­sied­le­nia tego mia­sta obej­mu­je okres od (co najm­niej) ostat­nich wie­ków wczes­nej epoki brązu, aż do okre­su rzym­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ar­be­la to jedno z naj­star­szych miast na świe­cie, za­miesz­ki­wa­ne nie­przer­wa­nie od ponad 8000 lat. Praw­do­po­dob­nie jest to naj­star­sza osada ludz­ka, gdyż w po­bli­żu od­kry­to także ślady ne­an­der­tal­czy­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈbɛla, AS: arbela

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Arbil, współcz. Irbil

Wiktionary


arbiter

1. osoba de­cy­du­ją­ca o czymś, roz­strzy­ga­ją­ca coś; znaw­ca, au­to­ry­tet;
2. książ­ko­wo: roz­jem­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. roz­jem­ca, sę­dzia po­lu­bow­ny po­wo­ła­ny aby roz­strzy­gnąć spór

 (1.2) sport. sę­dzia spor­to­wy

 (1.3) książk. osoba, którą uz­na­je się za au­to­ry­tet w ja­kiejś dzie­dzi­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­cyz­je tego ar­bi­tra są spra­wied­li­we.

 (1.2) Ar­bi­ter dał mu sy­gnał, że może wy­ko­nać rzut karny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈbʲitɛr, AS: arbʹiter

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arbitraż m., arbitralność ż., arbitrażowanie n.

 przym. arbitrażowy, arbitralny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozjemca, sędzia polubowny

 (1.2) sędzia

 (1.3) autorytet

Wiktionary


arbitralizm

spo­sób po­stę­po­wa­nia po­le­ga­ją­cy na niez­no­sze­niu sprze­ci­wu i na­rzu­ca­niu innym swo­je­go zda­nia; apo­dyk­tyzm, apo­dyk­tycz­ność, ar­bi­tral­ność


SJP.pl


arbitralnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) na­rzu­ca­jąc komuś, w spo­sób bezwz­ględ­ny, bez prze­strze­ga­nia reguł

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arbitralność ż.

 przym. arbitralny

Wiktionary


arbitralność

na­rzu­ca­nie komuś włas­ne­go zda­nia w spo­sób nie­przyj­mu­ją­cy sprze­ci­wu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. cecha tego, co jest ar­bi­tral­ne

 (1.2) książk. cecha tych, któ­rzy są ar­bi­tral­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oczy­wi­ście nie na­le­ży się bać słowa ar­bi­tral­ność z po­wo­du jego od­cie­nia mo­ral­ne­go (wo­lun­ta­ryzm, bez­pod­staw­ność); ar­bi­tral­ność kon­wen­cji spo­łecz­nych jest tak silna, jak więk­szo­ści in­sty­tu­cji uksz­tał­to­wa­nych w prak­ty­ce hi­sto­rycz­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arbitralny, arbitrażowy

 przysł. arbitralnie

 rzecz. arbiter mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apodyktyczność, samowolność

 (1.2) apodyktyczność, autokratyczność, despotyczność

Wiktionary


arbitralny

1. opie­ra­ją­cy się na włas­nym uz­na­niu, bez usta­lo­nych zasad czy kon­sul­ta­cji;
2. na­rzu­ca­ją­cy swoje opi­nie lub de­cyz­je, nie uz­na­ją­cy sprze­ci­wu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) na­rzu­ca­ją­cy swoje zda­nie, nie­lu­bią­cy sprze­ci­wu

 (1.2) taki (np. wnio­sek), któ­re­go po­stu­lo­wa­na słusz­ność nie opie­ra się na po­zy­tyw­nej we­ry­fi­ka­cji przez sze­reg spój­nych i/lub spraw­dzo­nych kry­te­riów, ale na jed­nym kry­te­rium, jakim jest wy­gło­sze­nie go przez kon­kret­ną osobę

 (1.3) jęz. kon­wen­cjo­nal­ny, umow­ny, do­wol­ny;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mówi ar­bi­tral­nym tonem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarbʲiˈtralnɨ, AS: arbʹitralny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arbitralność ż., arbiter mos.

 przysł. arbitralnie

 przym. arbitrażowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apodyktyczny

Wiktionary


arbitraż

roz­strzy­ga­nie spo­rów przed bez­stron­nym ar­bi­trem (ar­bi­tra­mi); sąd po­lu­bow­ny, po­stę­po­wa­nie roz­jem­cze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sąd roz­jem­czy, po­lu­bow­ne roz­strzy­gnię­cie danej kwe­stii przez ar­bi­trów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­bi­traż (psy­cho­lo­gia)
  • Ar­bi­traż (eko­no­mia)
  • Ar­bi­traż (sport)
  • Ar­bi­traż (prawo)
  • Ar­bi­traż mię­dzy­na­ro­do­wy
  • Ar­bi­traż (po­li­to­lo­gia)
  • Ar­bi­traż – ame­ry­kań­ski film z 2012 roku

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. arbiter mos., arbitrażysta mos., arbitrażowanie n.

 przym. arbitrażowy

Wiktionary


arbitrażowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) praw. roz­strzy­ga­nie sporu w dro­dze ar­bi­tra­żu

 (1.2) praw. bra­nie udzia­łu w ar­bi­tra­żu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arbiter m., arbitraż m.

 czas. arbitrażować

 przym. arbitrażowy

Wiktionary


arbitrażować

roz­strzy­gać kon­flikt za po­mo­cą ar­bi­tra­żu


SJP.pl


arbitrażowy

zwią­za­ny z ar­bi­tra­żem (np. po­stę­po­wa­nie ar­bi­tra­żo­we)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) praw. zwią­za­ny z ar­bi­tra­żem, do­ty­czą­cy ar­bi­tra­żu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arbitraż mrz., arbiter mos., arbitralność ż., arbitrażysta mos., arbitrażowanie n.

 przym. arbitralny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozjemczy

Wiktionary


arbitrażysta

osoba zaj­mu­ją­ca się ar­bi­tra­żem wa­lu­to­wym lub de­wi­zo­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekon. pod­miot zaj­mu­ją­cy się sto­so­wa­niem ar­bi­tra­żu na rynku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ostat­nim dniu no­to­wa­nia kon­trak­tów serii lip­co­wej ar­bi­tra­ży­sta za­my­ka swoje po­zy­cje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarbʲitraˈʒɨsta, AS: arbʹitražysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arbitraż m.

 przym. arbitrażowy

Wiktionary


arboret

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. ar­bo­re­tum.

Wiktionary


arboretum

po­wierzch­nia upraw­na drzew i krze­wów dla celów ho­dow­la­nych i ba­daw­czych; den­dra­rium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ekol. wy­o­dręb­nio­ny ob­szar, na któ­rym znaj­du­je się ko­lek­cja drzew i krze­wów, utrzy­my­wa­ny w celu na­u­ko­wo-ba­daw­czym (np. prace nad akli­ma­ty­za­cją ob­cych ga­tun­ków), bądź ochro­ny rzad­kich ga­tun­ków i od­mian;

Wiktionary

Ar­bo­re­tum (łac. "arbor", "ar­bo­ris" – drze­wo), ogród den­dro­lo­gicz­ny, den­dra­rium – miej­sce, w któ­rym ko­lek­cjo­nu­je się drze­wa i krze­wy oraz zwy­kle pro­wa­dzi się ba­da­nia nad nimi. Przy ar­bo­re­tach dzia­ła­ją czę­sto pla­ców­ki na­u­ko­we ba­da­ją­ce mor­fo­lo­gię, ana­to­mię, eko­lo­gię, fiz­jo­lo­gię i ge­ne­ty­kę ro­ślin drze­wia­stych oraz moż­li­wo­ści akli­ma­ty­za­cji ga­tun­ków ob­cych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­u­kow­cy prze­pro­wa­dza­ją ba­da­nia w na­szym ar­bo­re­tum.

 (1.1) Do­dat­ko­we atrak­cje to im­po­nu­ją­ca ko­lek­cja drzew w przy­zam­ko­wym ar­bo­re­tum, zbio­ry Bi­blio­te­ki Kór­nic­kiej, te­re­ny re­kre­a­cyj­ne, bo­gact­wo lasów.

 (1.1) Wierz­by, które rodzą grusz­ki zna­leźć można w Szczaw­ni­cy nad Du­naj­cem oraz w ar­bo­re­tum w Kór­ni­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarbɔˈrɛtũm, AS: arboretũm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dendrarium, park dendrologiczny, ogród dendrologiczny

Wiktionary


arborio

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spoż. od­mia­na ryżu o za­o­krą­glo­nych ziar­nach, uży­wa­na m.in. do ri­sot­to

Wiktionary

Ar­bo­rio – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Pie­mont, w pro­win­cji Ver­cel­li.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ły 1033 osoby, 44,9 os./km².

Bez­poś­red­nio od nazwy miej­sco­wo­ści wy­wo­dzi się nazwa ryżu Ar­bo­rio, któ­re­go upra­wę roz­po­czę­to tam w XX wieku.

Wikipedia


arborycyd

śro­dek che­micz­ny do ni­szcze­nia krze­wów i drzew


SJP.pl


arborycydowy

przy­miot­nik od: ar­bo­ry­cyd


SJP.pl


arborysta

osoba zaj­mu­ją­ca się upra­wą i pie­lę­gna­cją ro­ślin drze­wia­stych


SJP.pl

Ar­bo­ry­sta (z łac. "arbor" – drze­wo) – spe­cja­li­sta z za­kre­su ar­bo­ry­sty­ki, zaj­mu­ją­cy się opie­ką (sa­dze­niem, prze­sa­dza­niem, ochro­ną, dia­gno­sty­ką, pro­jek­to­wa­niem za­bie­gów pie­lę­gna­cyj­nych itd.) nad drze­wa­mi, krze­wa­mi, pną­cza­mi zwy­kle w kra­jo­bra­zie kul­tu­ro­wym od mo­men­tu po­sa­dze­nia do na­tu­ral­nej śmier­ci lub usu­nię­cia.

Wikipedia


arborystka

→ ar­bo­ry­sta


SJP.pl

Patrz:

arborysta

arborystyczny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ar­bo­ry­sty­ki

Wiktionary


arborystyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka zaj­mu­ją­ca się pie­lę­gna­cją, ba­da­nie­mi oraz upra­wą ro­ślin drze­wia­stych i drzew

Wiktionary

Ar­bo­ry­sty­ka (z arbor – drze­wo) – dy­scy­pli­na prak­tycz­na o pod­sta­wach na­u­ko­wych roz­wi­ja­ją­ca się dy­na­micz­nie w Sta­nach Zjed­no­czo­nych oraz Eu­ro­pie Za­chod­niej i Środ­ko­wej, zaj­mu­ją­ca się upra­wą, pie­lę­gna­cją, a także ba­da­nia­mi drzew, krze­wów, pną­czy i in­nych wie­lo­let­nich ro­ślin drze­wia­stych. Za ojca współ­czes­nej ar­bo­ryst­ki uwa­ża­ny jest ame­ry­kań­ski bio­log i fi­to­pa­to­log Alex Shigo.

Wikipedia


arbuskularny

mi­ko­ry­za ar­bu­sku­lar­na - ro­dzaj mi­ko­ry­zy, w któ­rym grzyb­nia wnika do środ­ka ko­rze­nia ro­ślin


SJP.pl


arbutyna

gli­ko­zyd wy­stę­pu­ją­cy głów­nie w li­ściach bo­rów­ki brusz­ni­cy, ma­ją­cy wła­ści­wo­ści an­ty­sep­tycz­ne; sto­so­wa­ny jako lek od­ka­ża­ją­cy drogi mo­czo­we


SJP.pl

Ar­bu­ty­na (β-glu­ko­zyd hy­dro­chi­no­nu) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy gli­ko­zy­dów fe­no­lo­wych.

Wy­stę­pu­je w wielu ro­śli­nach, np. w ma­je­ran­ku, le­biod­ce i li­ściach drzew. Jej ut­le­nia­nie jest przy­czy­ną czer­nie­nia za­wie­ra­ją­cych ją liści.

Ma dzia­ła­nie de­zyn­fe­ku­ją­ce drogi mo­czo­we dzię­ki hy­dro­li­zie w śro­do­wi­sku za­sa­do­wym do hy­dro­chi­no­nu, bę­dą­cym wła­ści­wym środ­kiem ak­tyw­nym. Re­ak­cja ta nie za­cho­dzi w śro­do­wi­sku obo­jęt­nym i kwa­so­wym, jest też ha­mo­wa­na przez po­chod­ne kwasu ga­lu­so­we­go.

Wikipedia


arbuz

1. jed­no­rocz­na, afry­kań­ska ro­śli­na wa­rzyw­na z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych, upra­wia­na w cie­płych kra­jach na całym świe­cie ze wzglę­du na smacz­ne owoce; kawon;
2. owoc tej ro­śli­ny w kształ­cie dużej kuli (o masie nawet do 16 kg), z gru­bym, wod­ni­stym i słod­kim miąż­szem barwy czer­wo­nej, ró­żo­wej lub żół­tej; kawon;
3. po­tocz­nie, żar­to­bli­wie: głowa;
4. daw­niej: dynia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ogrod. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ci­trul­lus|Schrad.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych;

 (1.2) spoż. owoc ar­bu­za (1.1), wiel­ka kula w zie­lo­nej, twar­dej skór­ce i z czer­wo­nym, wod­ni­stym miąż­szem o słod­kim smaku

 (1.3) pot. uczn. stud. więz. głowa

 (1.4) uczn. ktoś otyły

 (1.5) uczn. ktoś nie­a­trak­cyj­ny

Wiktionary

Arbuz, kawon ("Ci­trul­lus" Schrad.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych. Obej­mu­je 7 ga­tun­ków. Czte­ry z nich rosną w po­łud­nio­wej Afry­ce. "C. mu­co­so­sper­mus" ro­śnie w tro­pi­kal­nej Afry­ce Za­chod­niej oraz Su­da­nie. Arbuz ko­lok­win­ta "C. co­lo­cynt­his" ro­śnie w pół­noc­nej Afry­ce, na po­łud­nio­wych krań­cach Eu­ro­py i w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Arbuz jest upra­wia­ny w wielu kra­jach.

 (1.2) Ar­bu­zy są bar­dzo so­czy­ste.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarbus, AS: arbus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arbuzówka ż., arbuziarz m.

:: zdrobn. arbuzik m.

 przym. arbuzowy, arbuzowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kawon

 (1.4) arbuziarz

Wiktionary


arbuziarz

1. w gwa­rze ucz­niow­skiej: osoba do­brze zbu­do­wa­na i wy­spor­to­wa­na;
2. w gwa­rze zło­dziej­skiej: ban­dy­ta bi­ją­cy ofia­ry w głowę


SJP.pl


arbuzik

zdrob­nie­nie od: arbuz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: arbuz

Wiktionary


arbuzowaty

ma­ją­cy kształt ar­bu­za, przy­po­mi­na­ją­cy arbuz


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. o kształ­cie ar­bu­za, przy­po­mi­na­ją­cy arbuz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arbuz mrz.

Wiktionary


arbuzowy

→ arbuz


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ar­bu­za, zwią­za­ny z ar­bu­za­mi

 (1.2) o jas­no­czer­wo­nym ko­lo­rze

 (1.3) za­wie­ra­ją­cy arbuz, ma­ją­cy smak ar­bu­za

Wiktionary

Patrz:

arbuz

Przykłady

 (1.1) W Sta­nach Zjed­no­czo­nych na­zy­wa­ny jest rów­nież śnie­giem ar­bu­zo­wym, po­nie­waż nie tylko ma barwę miąż­szu ar­bu­za, ale może rów­nież wy­dzie­lać de­li­kat­ną ar­bu­zo­wą woń ujaw­nia­ją­cą się pod­czas jego zgnia­ta­nia (np. dep­ta­nia).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarbuˈzɔvɨ, AS: arbuzovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arbuz m.

Wiktionary


arbuzy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. uczn. duży biust

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M. i B. lm. od: arbuz

Wiktionary


arcach

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. te­ry­to­rium w Azji, na ob­sza­rze Ka­u­ka­zu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arcaski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Karabach, Górski Karabach

Wiktionary


arcana

[czy­taj: ar­ka­na] pol­skie wy­daw­nict­wo


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­ca­na – dwu­mie­sięcz­nik
  • Ar­ca­na – wy­daw­nict­wo
  • Ar­ca­na – ze­spół mu­zycz­ny

Wikipedia


arcaski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ar­ca­chem, do­ty­czą­cy Ar­ca­chu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arcach mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) karabaski • górnokarabaski • górskokarabaski

Wiktionary


arcato

[czy­taj: ar­ka­to] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: smycz­ku­jąc


SJP.pl


arcelor

kon­cern hut­ni­czy


SJP.pl

Ar­ce­lor S.A. – były luk­sem­bur­ski kon­cern hut­ni­czy.

Przed­się­bior­stwo obec­nie na­le­ży do kon­cer­nu ArcelorMittal, naj­więk­sze­go na świe­cie pro­du­cen­ta stali z sie­dzi­bą głów­ną w Luk­sem­bur­gu.

Wikipedia


arch

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ar­kusz

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Arch – gmina w kan­to­nie Berno, w okrę­gu Se­e­land
  • „Arch” – pol­skie cza­so­pis­mo wy­da­wa­ne w la­tach 2010-2020
  • Arch Linux – dy­stry­bu­cja Li­nuk­sa
  • GNU Arch – sy­stem kon­tro­li wer­sji
  • Model ARCH – model eko­no­me­trycz­ny słu­żą­cy do ana­li­zy sze­re­gów cza­so­wych

Wikipedia


arch.

skrót od:
1. ar­chi­tekt;
2. ar­chi­tek­tu­ra;
3. ar­chi­wum;
4. ar­chi­die­cez­ja;
5. ar­che­o­lo­gicz­ny;
6. ar­chi­tek­to­nicz­ny;
7. ar­cha­icz­ny


SJP.pl

skrót

 (1.1) = ar­chi­tekt; rzad. ar­chi­tekt­ka

 (1.2) = ar­chi­tek­tu­ra

 (1.3) = ar­chi­die­cez­ja

 (1.4) = ar­chi­wum

 (1.5) = ar­che­o­lo­gicz­ny

 (1.6) = ar­chi­tek­to­nicz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bu­dy­nek wznie­sio­ny w 1875 wg proj. kra­kow­skie­go arch. Te­o­fi­la Że­brow­skie­go (1800—1887).

 (1.1) W bez­poś­red­nim są­siedzt­wie placu znaj­du­je się ko­ściół św. Bar­ba­ry zbu­do­wa­ny w 1927–[19]29 wg proj. arch. Ma­ria­na An­drze­jew­skie­go — jeden z pier­wszych w Pol­sce ko­ścio­łów o kon­struk­cji żel­be­to­wej.

 (1.1) O godz. 12 prze­wi­dzia­no spa­cer po pa­ła­cu w to­wa­rzy­stwie arch. W[al­de­ma­ra]. Nie­wal­da, który przed­sta­wi wy­ni­ki ostat­nich badań ar­chi­tek­to­nicz­nych w Willi De­cju­sza.

 (1.2) In­sta­la­cje CO i wen­ty­la­cji nie wcho­dzą w za­kres pro­jek­tu bu­dow­la­ne­go (arch. i kon­struk­cja).

 (1.2) Piotr Wró­bel Dr arch. Piotr Wró­bel, wspó­ła­u­tor, z prof. arch. To­ma­szem Mań­kow­skim, pro­jek­tu kon­kur­so­we­go nowej sie­dzi­by Radia Kra­ków [Ma­ło­pol­ska], adiunkt na Wy­dzia­le Ar­chi­tek­tu­ry Po­li­tech­ni­ki Kra­kow­skiej [im. Ta­de­u­sza Ko­ściusz­ki].

 (1.3) Ho­mi­lię wy­gło­sił bp se­nior arch. wroc­ław­skiej Józef Pa­zdur.

 (1.4) Jan Kna­pik z ro­dzi­ną — żoną Ha­li­ną i dwoma sy­na­mi. Fot. arch[.&rsqb. pry­wat­ne[.] Poseł w stro­ju my­śliw­skim. Fot. Ed­ward WresiŁo

 (1.4) W mał­żeń­stwie z Kry­sty­ną Lange (od 1943 r.) po­zo­sta­wił czwo­ro dzie­ci: Rafał (ur. 1946), Agniesz­ka (ur. 1948), Krzysz­tof (ur. 1951, Anna (ur. 1956) — akta osob. w arch. KUL, akta d-ratu w arch. UMCS; in­for­ma­cje od ro­dzi­ny; wspom­nie­nia oso­bi­ste.

 (1.5) Rów­nież zna­le­zi­ska arch. „chrze­ści­jań­skie” są nie­licz­ne.

 (1.6) [...] jego pro­jek­ty arch. i urb. wy­war­ły duży wpływ na współcz. ar­chi­tek­tu­rę, zwła­szcza Ba­u­ha­u­su; [...].

 (1.6) Sa­mo­dziel­ne dzie­ła Le­o­nar­da da Vinci z pier­wsze­go okre­su flo­renc­kie­go: Po­kłon Trzech Króli, Św. Hie­ro­nim [na pu­sty­ni] [...] oraz model brą­zo­we­go pom­ni­ka kon­ne­go F[ran­cisz­ka I]. Sfo­rzy i pro­jek­ty arch. (model ko­pu­ły ka­te­dry, plany pa­ła­cu); [...].

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈxʲitɛkt, AS: arχʹitekt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) archit.

 (1.5) archeol.

 (1.6) archit.

Wiktionary


archa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. śrpol. arka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarxa, AS: arχa

Wiktionary


archacki

naz­wi­sko


SJP.pl


archaeus

[czy­taj: ar­che­us] w fi­lo­zo­fii przy­ro­dy: za­sa­da życia; po­ję­cie wpro­wa­dzo­ne do al­che­mii przez Pa­ra­cel­su­sa


SJP.pl


archaicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ty­po­wy dla mi­nio­nych cza­sów

 (1.2) w spo­sób nie­pa­su­ją­cy do no­wych cza­sów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ar­cha­icz­nie wy­sty­li­zo­wa­nych szyl­dach po­ja­wia­ją się sta­ro­żyt­ne daty su­ge­ru­ją­ce dłu­go­let­nią tra­dy­cję firmy.

 (1.2) Sto­sun­ki spo­łecz­ne ukła­da­ły się zgoła ar­cha­icz­nie, nie było tu żad­ne­go bar­dziej pręż­ne­go i dy­na­micz­ne­go prze­my­słu, rol­nict­wo we­ge­to­wa­ło w wa­run­kach nie­mal fe­u­dal­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archaizm mrz., archaiczność ż.

 przym. archaiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) anachronicznie, przestarzale, przeżytkowo

Wiktionary


archaiczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ar­cha­icz­nie


SJP.pl


archaiczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ar­cha­icz­ny


SJP.pl


archaiczność

prze­sta­rza­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ar­cha­icz­ne; cecha tych, któ­rzy są ar­cha­icz­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tym, co odróż­nia język sa­kral­ny od ję­zy­ka świec­kie­go jest ar­cha­icz­ność tego pier­wsze­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archaizm mrz., archaizowanie n.

 przym. archaiczny

 przysł. archaicznie

Wiktionary


archaiczny

1. do­ty­czą­cy bar­dzo od­le­głych cza­sów, róż­nią­cy się wy­raź­nie od tego, co wy­stę­pu­je obec­nie, np. ar­cha­icz­ny język, ar­cha­icz­na kul­tu­ra;
2. prze­sta­rza­ły, np. ar­cha­icz­ne po­glą­dy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy ty­po­wym dla daw­nych cza­sów

 (1.2) pejor. niez­god­ny z no­wo­czes­no­ścią lub po­stę­pem

 (1.3) geol. zwią­za­ny z ar­cha­i­kiem, do­ty­czą­cy ar­cha­i­ku

 (1.4) do­ty­czą­cy najw­cze­śniej­szych okre­sów pow­sta­wa­nia albo kształ­to­wa­nia się cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­czy­tać taką dy­skiet­kę może tylko bar­dzo ar­cha­icz­ny kom­pu­ter.

 (1.1) Przy­kła­da­ne na pra­sie ob­cią­że­nie od­czy­ty­wa­li­śmy na ar­cha­icz­nym wskaź­ni­ku wy­ska­lo­wa­nym w ki­lo­gra­mach.

 (1.2) Szef par­tii po­li­tycz­nej przed­sta­wił ar­cha­icz­ne po­glą­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxaˈjit͡ʃnɨ, AS: arχai ̯ičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archaik m., archeozoik m., archaiczność ż., archaika m., archaizm m., archaizowanie n.

 przysł. archaicznie

 czas. archaizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przestarzały, staromodny, staroświecki

 (1.2) przestarzały

Wiktionary


archaik

w ge­o­lo­gii: naj­star­sza era w dzie­jach Ziemi, która trwa­ła od po­cząt­ków ge­o­lo­gicz­nych dzie­jów Ziemi do około 2,5 mi­liar­da lat temu; ar­che­o­zo­ik, azoik, era ar­cha­icz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. naj­star­szy eon w dzie­jach Ziemi;

Wiktionary

Ar­cha­ik ( Ar­che­an, od "arche" ‛na prze­dzie’), "ar­che­o­zo­ik" (z "dzoe" ‛życie’), "azoik" (z gr. ‛bez życia’)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ar­cha­ik sta­no­wi naj­star­szy etap dzie­jów li­tos­fe­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈxajik, AS: arχai ̯ik

Wiktionary

Powiązane:

 przym. archaiczny

 rzecz. archaizm mrz., archaizowanie n.

Wiktionary


archaika

rzad­ko: to, co jest wła­ści­we od­le­głym cza­som; ar­cha­icz­ność, pra­daw­ność, pra­sta­rość, sta­ro­daw­ność


SJP.pl


archaista

prze­sta­rza­le: zwo­len­nik ar­cha­i­za­cji - na­da­wa­nia cze­muś (np. dzie­łu sztu­ki, ję­zy­ko­wi) form wła­ści­wych epoce mi­nio­nej


SJP.pl


archaistyczny

ma­ją­cy cechy mi­nio­nej epoki; ar­cha­i­zu­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy epok mi­nio­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archaizowanie n.

 czas. archaizować

Wiktionary


archaizacja

od­mia­na sty­li­za­cji, po­le­ga­ją­ca na uży­ciu w wy­po­wie­dzi wy­ra­zów, zwro­tów lub szyku zda­nia, cha­rak­te­ry­stycz­nych dla daw­nych epok


SJP.pl

Ar­cha­i­za­cja (sty­li­za­cja ar­cha­icz­na) – ro­dzaj sty­li­za­cji ję­zy­ko­wej po­le­ga­ją­cej na wpro­wa­dze­niu do ut­wo­ru li­te­rac­kie­go ar­cha­icz­nych ele­men­tów słow­nict­wa, rza­dziej form gra­ma­tycz­nych lub kon­struk­cji skład­nio­wych. W wy­pad­ku braku za­byt­ków do­ku­men­tu­ją­cych dawne formy (np. dla pol­szczyz­ny sprzed XII wieku) celom sty­li­za­cji ar­cha­icz­nej mogą słu­żyć ele­men­ty gwa­ro­we lub po­cho­dzą­ce z ję­zy­ka daw­nych epok.

Wikipedia


archaizacyjny

→ ar­cha­i­za­cja


SJP.pl

Patrz:

archaizacja

archaizator

osoba pro­pa­gu­ją­ca stary ład jak rów­nież osoba prze­ciw­na po­stę­po­wi tech­nicz­ne­mu


SJP.pl


archaizatorski

→ ar­cha­i­za­tor


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ar­cha­i­za­to­rem, ar­cha­i­za­to­ra­mi, do­ty­czą­cy ar­cha­i­za­to­rów; cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ar­cha­i­za­to­ra

Wiktionary

Patrz:

archaizator

Powiązane:

 rzecz. archaizator mos.

Wiktionary


archaizm

wyraz, zwrot bądź kon­struk­cja skład­nio­wa, które już wysz­ły z uży­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. forma ję­zy­ko­wa, która wysz­ła z uży­cia

 (1.2) rzecz prze­sta­rza­ła

Wiktionary

Ar­cha­izm (gr. "archaíos" „dawny” od "archē" „po­czą­tek”) – wyraz, kon­struk­cja skład­nio­wa lub zwią­zek fra­ze­o­lo­gicz­ny, który wy­szedł z uży­cia w danej for­mie ję­zy­ka. Ar­cha­iz­my to także wy­ra­zy w for­mie prze­sta­rza­łej, które są je­szcze w pew­nym stop­niu uży­wa­ne, lecz po­strze­ga­ne jako dawne. Te z kolei na­zy­wa się ana­chro­nicz­ny­mi. Ter­min uży­wa­ny jest rów­nież w zna­cze­niu ogól­niej­szym na naz­wa­nie rze­czy prze­sta­rza­łych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. archaiczność ż., archaik mrz., archaika ż., archaizacja ż., archaizowanie n.

 czas. archaizować ndk.

 przym. archaiczny

 przysł. archaicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) archaika, archaiczność, przeżytek

Wiktionary


archaizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. szt. na­śla­do­wa­nie stylu lub ję­zy­ka epok mi­nio­nych, na­da­wa­nie cze­muś cech ar­cha­icz­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archaik m., archaizm m., archaiczność ż., archaizacja ż.

 czas. archaizować ndk.

 przym. archaiczny, archaistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) archaizacja

Wiktionary


archaizować

do­ko­ny­wać ar­cha­i­za­cji, wpro­wa­dzać do dzie­ła ele­men­ty (wy­ra­zy, zwro­ty, szyk zda­nia) cha­rak­te­ry­stycz­ne dla daw­nych epok


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zar­cha­i­zo­wać)

 (1.1) na­da­wać ut­wo­ro­wi cechy cha­rak­te­ry­stycz­ne dla dzieł daw­nych epok

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ory­gi­na­le książ­ka była tak pi­sa­na, jakby pi­sarz de­li­kat­nie ar­cha­i­zo­wał tekst, lekko szki­co­wał od­nie­sie­nia do hisz­pań­szczyz­ny XVIII wieku [...]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archaizowanie n., archaizacja ż., archaizm m., archaista m.

 czas. zarchaizować dk.

 przym. archaiczny, archaistyczny

Wiktionary


archaizujący

odz­na­cza­ją­cy się ar­cha­i­za­cją


SJP.pl


archalaksa

zmia­na w po­cząt­ko­wym eta­pie em­brio­ge­ne­zy


SJP.pl


archandia

daw­niej: tłum, ga­wiedź, or­szak; ar­chan­dria


SJP.pl


archandria

daw­niej: tłum, ga­wiedź, or­szak; ar­chan­dia


SJP.pl


archangielczyk

miesz­ka­niec Ar­chan­giel­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ar­chan­giel­czyk. (miesz­ka­niec Ar­chan­giel­ska)

Wiktionary


archangielka

miesz­kan­ka Ar­chan­giel­ska (mia­sta w Rosji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ar­chan­giel­ka. (miesz­kan­ka Ar­chan­giel­ska)

Wiktionary


archangielsk

ro­syj­skie mia­sto por­to­we po­ło­żo­ne nad Mo­rzem Bia­łym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nej czę­ści eu­ro­pej­skiej Rosji;

Wiktionary

Ar­chan­gielsk (ros. Арха́нгельск; do 1613 No­wo­choł­mo­go­ry, ros. Новохолмого́ры) – mia­sto w pół­noc­nej czę­ści eu­ro­pej­skiej Rosji, sto­li­ca ob­wo­du ar­chan­giel­skie­go i re­jo­nu pri­mor­skie­go. Mia­sto leży na dwóch brze­gach rzeki Dwiny, 40–45 km od miej­sca, gdzie wpada do Morza Bia­łe­go. Te­ry­to­rium okrę­gu miej­skie­go (re­jo­nu) mia­sto Ar­chan­gielsk obej­mu­je 29 442 ha. Miej­skie na­brze­ża prze­cią­gnię­te są wzdłuż rzeki na 35 km. Ar­chan­gielsk był głów­nym por­tem Rosji do roku 1703.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: arˈxãŋʲɟɛlsk, AS: arχãŋʹǵelsk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Archangielczyk mos., Archangielka ż.

 przym. archangielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Nowochołmogory (do 1613)

Wiktionary


archangielski

→ Ar­chan­gielsk (mia­sto w Rosji)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Ar­chan­giel­ska, zwią­za­ny z Ar­chan­giel­skiem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­sandr Ar­chan­giel­ski − ra­dziec­ki kon­struk­tor sa­mo­lo­tów
  • Alek­sandr Ar­chan­giel­ski − ro­syj­ski kom­po­zy­tor i dy­ry­gent
  • Boris Ar­chan­giel­ski − ro­syj­ski sza­chi­sta i sę­dzia sza­cho­wy
  • Jo­nasz (Ar­chan­giel­ski) − bi­skup pra­wo­sław­ny
  • Sła­wo­mir Ar­chan­giel­ski − pol­ski muzyk, kom­po­zy­tor i in­stru­men­ta­li­sta
  • Ste­fan (Ar­chan­giel­ski) − bi­skup pra­wo­sław­ny
  • Ewan­ge­liarz Ar­chan­giel­ski − ma­nu­skrypt
  • obwód ar­chan­giel­ski − jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej
  • rejon ar­chan­giel­ski − rejon w Basz­ki­rii

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Archangielsk mrz., Archangielczyk mos., Archangielka ż.

Wiktionary


archanielika

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. bot. lud. dzię­giel lit­wor, ar­cy­dzię­giel lit­wor (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|An­ge­li­ca ar­chan­ge­li­ca|L.|ref=tak., nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ar­chan­ge­li­ca of­fi­ci­na­lis|Hoffm.|ref=tak.)

Wiktionary


archanielski

do­ty­czą­cy ar­cha­nio­ła


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z ar­cha­nio­łem, do­ty­czą­cy ar­cha­nio­ła

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do ar­cha­nio­ła

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archanioł m., archanielskość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) archaniołowy

 (2.1) archaniołowy

Wiktionary


archanielskość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha cze­goś, co jest zwią­za­ne z ar­cha­nio­łem, do­ty­czy ar­cha­nio­ła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxãˈɲɛlskɔɕt͡ɕ, AS: arχãńelskość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archanioł m.

 przym. archanielski

Wiktionary


archanioł

w re­li­gii chrze­ści­jań­skiej i ży­dow­skiej, anioł naj­wyż­szy "rangą"


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) rel. każdy byt du­cho­wy sto­ją­cy w hie­rar­chii nie­biań­skiej wyżej niż chór anio­łów;

Wiktionary

Ar­cha­nioł (gr. ἀρχάγγελος – "archángelos") – w niek­tó­rych re­li­giach: każdy byt du­cho­wy, sto­ją­cy w hie­rar­chii nie­biań­skiej wyżej niż po­zo­sta­li anio­ło­wie, na­czel­nik anio­łów. Grec­ki prze­dro­stek „arch-” oz­na­cza „wodza”, kogoś „głów­ne­go”, „na­czel­ne­go”. Okre­śle­nie to do­ty­czy także jed­ne­go z dzie­wię­ciu chó­rów aniel­skich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ty cza­sem dzier­żysz i miecz ar­cha­nio­ła.

 (1.1) Świę­ty Mi­cha­le Ar­cha­nie­le, wspo­ma­gaj nas w walce, a prze­ciw nie­go­dzi­wo­ści i za­sadz­kom złego ducha bądź naszą obro­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈxãɲɔw, AS: arχãńou̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archanielstwo n., archanielskość ż.

:: zdrobn. archaniołek mos./mzw.

:: fż. archanielica ż.

 przym. archanielski, archaniołowy

 przysł. archanielsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. archaniołek

Wiktionary


archar

pod­ga­tu­nek dzi­kiej owcy (ar­ga­li); owca kasz­gar­ska, owca pa­mir­ska, owca Marco Polo


SJP.pl


arche

we­dług sta­ro­żyt­nych fi­lo­zo­fów grec­kich: pra­e­le­ment ma­te­rial­ny, z któ­re­go roz­wi­nę­ła się przy­ro­da


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Arché – w fi­lo­zo­fii przed­so­kra­tej­skiej ter­min oz­na­cza­ją­cy pra­przy­czy­nę wszyst­kich bytów
  • Arche (przed­się­bior­stwo)
  • Arche (księ­życ)
  • L’Arche – mię­dzy­na­ro­do­wa fe­de­ra­cja wspól­not o orien­ta­cji re­li­gij­nej
  • – film niemy z 1919 r. w re­ży­se­rii Ri­char­da Os­wal­da
  • Gran­de Arche

Wikipedia


archean

drob­ny jed­no­ko­mór­ko­wiec, za­li­cza­ny z eu­bak­te­ria­mi do pro­ka­rion­tów; ar­che­bak­te­ria, ar­che­o­bak­te­ria, ar­che­o­wiec, ar­che­on, pra­bak­te­ria


SJP.pl


archeany

drob­ny jed­no­ko­mór­ko­wiec, za­li­cza­ny z eu­bak­te­ria­mi do pro­ka­rion­tów; ar­che­bak­te­ria, ar­che­o­bak­te­ria, ar­che­o­wiec, ar­che­on, pra­bak­te­ria


SJP.pl


archebakteria

drob­ny jed­no­ko­mór­ko­wiec, za­li­cza­ny z eu­bak­te­ria­mi do pro­ka­rion­tów; ar­che­o­bak­te­ria, ar­che­o­wiec, ar­che­an, ar­che­on, pra­bak­te­ria


SJP.pl


archegonium

żeń­ski organ rozm­na­ża­nia u pa­prot­ni­ków, msza­ków i ro­ślin na­go­za­ląż­ko­wych; rod­nia


SJP.pl


archelaus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) sta­roż. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Ar­che­la­us – zla­ty­ni­zo­wa­na forma grec­kie­go imie­nia mę­skie­go "Αρχελαος (Ar­che­la­os)", które oz­na­cza „przy­wód­ca ludu”, od "αρχος (ar­chos)" – "mistrz, wład­ca, przy­wód­ca" i "λαος (laos)" – „lud, lu­dzie”. Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Ar­che­la­us, wspo­mi­na­ny razem ze św. Cy­ria­kiem (III wiek).

Wikipedia


archelon

ko­pal­ny żółw ży­ją­cy w póź­nej kre­dzie; naj­więk­szy znany ga­tu­nek żół­wia


SJP.pl

Ar­che­lon is­chy­ros (gr. "arche" – po­czą­tek, "che­lo­na – żółw") – ko­pal­ny gad z po­drzę­du żółwi skry­to­szyj­nych, ży­ją­cy w póź­nej kre­dzie ok. 70 mln lat temu w okre­sie kam­pań­skim. Naj­więk­szy znany jak dotąd żółw.

Dłu­gość ar­che­lo­na sza­cu­je się na 4,5 m, co czyni go naj­więk­szym zi­den­ty­fi­ko­wa­nym żół­wiem w hi­sto­rii.

Wikipedia


archenteron

wew­nętrz­na jama ga­stru­li ma­ją­ca po­stać worka, któ­re­go ścia­ny two­rzy en­do­der­ma; ga­stro­cel, pra­je­li­to, je­li­to pier­wot­ne


SJP.pl


archeo-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy ze sta­ro­żyt­no­ścią, pre­hi­sto­rią

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈxɛɔ, AS: arχeo

Wiktionary


archeobakteria

drob­ny jed­no­ko­mór­ko­wiec, za­li­cza­ny z eu­bak­te­ria­mi do pro­ka­rion­tów; ar­che­bak­te­ria, ar­che­o­wiec, ar­che­an, ar­che­on, pra­bak­te­ria


SJP.pl


archeocjat

przed­sta­wi­ciel wy­mar­łej gro­ma­dy gąbek ży­ją­cych w kam­brze


SJP.pl


archeocjaty

przed­sta­wi­ciel wy­mar­łej gro­ma­dy gąbek ży­ją­cych w kam­brze


SJP.pl

Ar­che­o­cja­ty (Ar­cha­e­o­cy­at­ha) - wy­mar­ła gro­ma­da gąbek, ży­ją­ca w kam­brze, ważne ska­mie­nia­ło­ści prze­wod­nie w kam­brze dol­nym. Były to or­ga­niz­my osob­ni­cze lub ko­lo­nij­ne, ko­lo­nie two­rzy­ły rafy wy­ma­ga­ją­ce wód mor­skich, płyt­kich i cie­płych.

Wikipedia


archeoetnografia

dy­scy­pli­na na­u­ko­wa wy­ko­rzy­stu­ją­ca stu­dia nad ży­ją­cy­mi spo­łecz­no­ścia­mi do re­kon­struk­cji sta­ro­żyt­nych kul­tur; et­no­ar­che­o­lo­gia, et­no­gra­fia ar­che­o­lo­gicz­na


SJP.pl


archeofit

ro­śli­na ob­ce­go po­cho­dze­nia, która zna­la­zła się i trwa­le za­do­mo­wi­ła na nowym ob­sza­rze przed koń­cem XV wieku


SJP.pl

Ar­che­o­fit (z gr. ἀρχή "po­czą­tek", φυτόν "ro­śli­na") – ga­tu­nek ro­śli­ny ob­ce­go po­cho­dze­nia (an­tro­po­fit), który przy­był na dany ob­szar z in­nych re­jo­nów ge­o­gra­ficz­nych w cza­sach wczes­no­hi­sto­rycz­nych lub przed­hi­sto­rycz­nych i wy­stę­pu­je naj­czę­ściej w sied­li­skach sy­nan­tro­pij­nych.

Wikipedia


archeofity

ro­śli­na ob­ce­go po­cho­dze­nia, która zna­la­zła się i trwa­le za­do­mo­wi­ła na nowym ob­sza­rze przed koń­cem XV wieku


SJP.pl


archeograf

osoba wy­spe­cja­li­zo­wa­na w ar­che­o­gra­fii


SJP.pl


archeograficzny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ar­che­o­gra­fią, do­ty­czą­cy ar­che­o­gra­fii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archeografia ż., archeograf mos.

Wiktionary


archeol.

skrót od: ar­che­o­lo­gia, ar­che­o­lo­gicz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl


archeolog

spe­cja­li­sta, na­u­ko­wiec zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem, re­kon­stru­o­wa­niem dzie­jów pra­hi­sto­rycz­nych na pod­sta­wie nie­bez­poś­red­nich do­wo­dów rze­czo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) na­u­ko­wiec ba­da­ją­cy ma­te­rial­ne po­zo­sta­ło­ści daw­nych spo­łe­czeństw

 (1.2) daw. pot. zbie­racz sta­ro­żyt­no­ści (przed­mio­tów daw­nych) zaj­mu­ją­cy się ich stu­dio­wa­niem, ko­lek­cjo­ner i ba­dacz an­ty­ków, obiek­tów za­byt­ko­wych

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) uczo­na ba­da­ją­ca ma­te­rial­ne po­zo­sta­ło­ści daw­nych spo­łe­czeństw

Wiktionary

Ar­che­o­log − osoba po­sia­da­ją­ca wła­ści­we kwa­li­fi­ka­cje, pot­wier­dzo­ne wy­ma­ga­ny­mi do­ku­men­ta­mi, która wy­spe­cja­li­zo­wa­na jest w dzie­dzi­nie ar­che­o­lo­gii, zaj­mu­je się ba­da­niem mi­nio­nych kul­tur i cy­wi­li­za­cji oraz ich re­la­cja­mi z ota­cza­ją­cym śro­do­wi­skiem.

Ar­che­o­lo­dzy gro­ma­dzą, do­ku­men­tu­ją i ana­li­zu­ją ma­te­riał po­cho­dzą­cy z wy­ko­pa­lisk lub od­na­le­zio­ny w inny spo­sób (ele­men­ty ar­chi­tek­to­nicz­ne, rę­ko­dzie­ło, po­zo­sta­ło­ści bio­lo­gicz­ne oraz szcząt­ki ludz­kie).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Znano go jako peł­ne­go na­dziei po­czy­na­ją­ce­go ar­che­o­lo­ga, za­prząt­nio­ne­go hi­sto­rią gu­zi­ków her­bo­wych.

 (2.1) Moja córka marzy, aby zo­stać ar­che­o­lo­giem śró­dziem­no­mor­skim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxɛˈɔlɔk, AS: arχeolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archeologia ż.

:: fż. archeolożka ż.

 przym. archeologiczny

 przysł. archeologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) pot. lub środ. archeolożka

Wiktionary


archeologia

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem, re­kon­stru­o­wa­niem dzie­jów pra­hi­sto­rycz­nych na pod­sta­wie nie­bez­poś­red­nich do­wo­dów rze­czo­wych; pa­le­o­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka, któ­rej celem jest odt­wa­rza­nie spo­łecz­no-kul­tu­ro­wej przesz­ło­ści czło­wie­ka na pod­sta­wie znaj­du­ją­cych się w ziemi, na ziemi lub w wo­dzie ma­te­rial­nych po­zo­sta­ło­ści dzia­łań ludz­kich;

Wiktionary

Zo­bacz też: cza­so­pis­mo „Ar­che­o­lo­gia”.

Ar­che­o­lo­gia (z gr. ἀρχαῖος "archaīos" – dawny, stary i -λογία "-logiā" – mowa, nauka) – nauka, któ­rej celem jest odt­wa­rza­nie spo­łecz­no-kul­tu­ro­wej przesz­ło­ści czło­wie­ka na pod­sta­wie znaj­du­ją­cych się w ziemi, na ziemi lub w wo­dzie źró­deł ar­che­o­lo­gicz­nych, czyli ma­te­rial­nych po­zo­sta­ło­ści dzia­łań ludz­kich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ar­che­o­lo­gia jest fa­scy­nu­ją­cą nauką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxɛɔˈlɔɟja, AS: arχeoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archeolog m., archeolożka ż.

 przym. archeologiczny

 przysł. archeologicznie

Wiktionary


archeologicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) we­dług kry­te­riów lub wy­ni­ków ar­che­o­lo­gicz­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obiekt ar­che­o­lo­gicz­nie był da­to­wa­ny na okres ne­o­li­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archeolog mos./ż.

Wiktionary


archeologiczno-architektoniczny

zwią­za­ny z ar­che­o­lo­gią i ar­chi­tek­tu­rą (np. ba­da­nia ar­che­o­lo­gicz­no-ar­chi­tek­to­nicz­ne)


SJP.pl


archeologiczno-historyczny

zwią­za­ny z ar­che­o­lo­gią i hi­sto­rią (np. mu­ze­um ar­che­o­lo­gicz­no-hi­sto­rycz­ne)


SJP.pl


archeologiczny

→ ar­che­o­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ar­che­o­lo­gią, do­ty­czą­cy ar­che­o­lo­gii

Wiktionary

Patrz:

archeologia

Przykłady

 (1.1) W lipcu po­ja­dę na wy­ko­pa­li­ska ar­che­o­lo­gicz­ne do Iz­ra­e­la.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: arχeoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archeologia ż., archeolog m., archeolożka ż.

 przysł. archeologicznie

Wiktionary


archeolożka

→ ar­che­o­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. spe­cja­list­ka w za­kre­sie ar­che­o­lo­gii

Wiktionary

Patrz:

archeolog

Powiązane:

 rzecz. archeologia ż., archeologiczność ż.

:: fm. archeolog mos.

 przym. archeologiczny

 przysł. archeologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) archeolog

Wiktionary


archeometria

Ar­che­o­me­tria (gr. "archaíos" – dawny, "archē" – po­czą­tek, przy­czy­na, za­sa­da, pier­wia­stek, "me­tria" – miara) – dzie­dzi­na badań ar­che­o­lo­gicz­nych ma­ją­ca na celu pot­wier­dze­nie au­ten­tycz­no­ści, wieku, po­cho­dze­nia wy­ko­pa­lisk i obiek­tów ar­che­o­lo­gicz­nych oraz okre­śle­nie tech­no­lo­gii ich uzy­ska­nia na pod­sta­wie skła­du che­micz­ne­go.

Wikipedia


archeometryczny

→ ar­che­o­me­tria


SJP.pl

Patrz:

archeometria

archeon

drob­ny jed­no­ko­mór­ko­wiec, za­li­cza­ny z eu­bak­te­ria­mi do pro­ka­rion­tów; ar­che­bak­te­ria, ar­che­o­bak­te­ria, ar­che­o­wiec, ar­che­an, pra­bak­te­ria


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ar­che­o­ny – drob­ne jed­no­ko­mór­kow­ce za­li­cza­ne do pro­ka­rion­tów lub uz­na­wa­ne za osob­ną do­me­nę
  • Ar­che­on – mu­ze­um te­ma­tycz­ne w Alp­hen aan den Rijn w Ho­lan­dii

Wikipedia


archeopteryks

ko­pal­ne zwie­rzę z okre­su jury, po­sia­da­ją­ce cechy ga­dzie i pta­sie; prap­tak, ga­dop­tak


SJP.pl


archeoteczny

przy­miot­nik od: ar­che­o­te­ka


SJP.pl


archeoteka

daw­niej: mu­ze­um, ga­le­ria sta­ro­żyt­no­ści


SJP.pl


archeozoiczny

przy­miot­nik od: ar­che­o­zo­ik


SJP.pl


archeozoik

w ge­o­lo­gii: naj­star­sza era w dzie­jach Ziemi, która trwa­ła od po­cząt­ków ge­o­lo­gicz­nych dzie­jów Ziemi do około 2,5 mi­liar­da lat temu; ar­cha­ik, azoik, era ar­cha­icz­na


SJP.pl


archeozoolog

zo­o­log zaj­mu­ją­cy się wy­mar­ły­mi ga­tun­ka­mi zwie­rząt


SJP.pl


archeozoologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. nauka po­moc­ni­cza ar­che­o­lo­gii, zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem szcząt­ków zwie­rząt od­kry­tych w cza­sie wy­ko­pa­lisk;

Wiktionary

Ar­che­o­zo­o­lo­gia – dzie­dzi­na nauki z po­gra­ni­cza hu­ma­ni­sty­ki i zo­o­lo­gii. Jest po­moc­ni­czą dzie­dzi­ną ar­che­o­lo­gii zaj­mu­ją­cą się ba­da­niem szcząt­ków zwie­rzę­cych od­kry­tych w cza­sie wy­ko­pa­lisk. Do­star­cza wie­dzy m.in. na temat po­cho­dze­nia zwie­rząt do­mo­wych oraz pro­ce­su do­me­sty­ka­cji, czyli po­cząt­ków pro­ce­su os­wa­ja­nia dzi­kich zwie­rząt, ich udo­mo­wie­nia i ho­dow­li. Jest też źró­dłem wie­dzy o ek­splo­a­ta­cji śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go przez czło­wie­ka.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌarxɛɔzɔːˈlɔɟja, AS: arχeoz•oloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archeozoolog m., archeozoolożka ż.

 przym. archeozoologiczny

Wiktionary


archeozoologiczny

przy­miot­nik od: ar­che­o­zo­o­lo­gia


SJP.pl


archespor

Me­ry­stem ar­che­spo­rial­ny, ar­che­spor – ro­ślin­na tkan­ka za­rod­ni­kot­wór­cza.

Wikipedia


archetyp

1. pier­wot­ny wzór po­sta­ci, obiek­tu lub zja­wi­ska;
2. po­stać, obiekt lub zja­wi­sko odz­wier­cied­la­ją­ce taki wzór;
3. sche­mat za­cho­wa­nia i po­strze­ga­nia świa­ta nieś­wia­do­mie po­wie­la­ny przez lud­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. pier­wow­zór po­sta­ci

 (1.2) psych. pier­wot­ne wy­o­bra­że­nie i wzo­rzec za­cho­wa­nia;

 (1.3) hist. jęz. naj­młod­szy ko­deks bę­dą­cy wspól­nym źró­dłem zbio­ru ko­dek­sów;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ar­che­typ (fi­lo­lo­gia)
  • ar­che­typ (psy­cho­lo­gia)

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Jung do­wo­dził ist­nie­nia ar­che­ty­pów w opar­ciu o fakt wy­stę­po­wa­nia u ludzi i w dzie­łach, ty­po­wych i pow­ta­rza­ją­cych się mo­ty­wów (tzw. obra­zów ar­che­ty­po­wych).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈxɛtɨp, AS: arχetyp

Wiktionary

Powiązane:

 przym. archetypowy, archetypiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) daw. arcytyp

Wiktionary


archetypiczny

→ ar­che­typ; ar­che­ty­po­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze ar­che­ty­pem, od­no­szą­cy się do ar­che­ty­pu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­ty­stycz­ne apo­ge­um mu­zuł­mań­ska ce­ra­mi­ka praw­do­po­dob­nie osią­gnę­ła w os­mań­skim İzniku, gdzie w XVI wieku stwo­rzo­no or­na­men­tal­ny język, który stał się ar­che­ty­picz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archetyp mrz.

 przym. archetypowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) archetypowy

Wiktionary


archetypowy

→ ar­che­typ ar­che­ty­picz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze ar­che­ty­pem, od­no­szą­cy się do ar­che­ty­pu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jung do­wo­dził ist­nie­nia ar­che­ty­pów w opar­ciu o fakt wy­stę­po­wa­nia u ludzi i w dzie­łach, ty­po­wych i pow­ta­rza­ją­cych się mo­ty­wów (tzw. obra­zów ar­che­ty­po­wych).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archetyp mrz.

 przym. archetypiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) archetypiczny

Wiktionary


archi

[czy­taj: arki] grupa in­stru­men­tów smycz­ko­wych w or­kie­strze sym­fo­nicz­nej


SJP.pl

Archi – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Abruz­ja, w pro­win­cji Chie­ti.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 2336 osób, 83,4 os./km².

Wikipedia


archi-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych ma­ją­cy zna­cze­nie: głów­ny, na­czel­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarxʲi, AS: arχʹi

Wiktionary


archibald

naz­wi­sko lub imię mę­skie


SJP.pl

Ar­chi­bald – forma obocz­na imie­nia Er­chem­bod – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go, zło­żo­ne z czło­nów "ercan" („praw­dzi­wy, au­ten­tycz­ny”) i "bald" („śmia­ły, od­waż­ny”). Inną formą obocz­ną jest imię "Er­chem­bald", a w Pol­sce wy­stę­po­wa­ło w for­mie "Ar­chi­bald", "Ar­cham­bałt", "Ar­cham­buł", "Er­kin­bold" i "Er­kam­bal­dus". We­dług stanu na 17 stycz­nia 2015 r. imię to miało w Pol­sce 5 nadań.

Wikipedia


archidiakon

ar­cy­dia­kon;
1. w Ko­ście­le ka­to­lic­kim: du­chow­ny bę­dą­cy człon­kiem ka­pi­tu­ły ka­te­dral­nej lub ko­le­giac­kiej;
2. w niek­tó­rych ko­ścio­łach pra­wo­sław­nych: naj­waż­niej­szy dia­kon słu­żą­cy przy bi­sku­pie pra­wo­sław­nym;
3. w daw­nej Pol­sce: zwierzch­nik czę­ści die­cez­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kośc. du­chow­ny ka­to­lic­ki lub pra­wo­sław­ny, peł­nią­cy funk­cję prze­ło­żo­ne­go dia­ko­nów, a nie­kie­dy także po­moc­ni­ka bi­sku­pa w za­rzą­dza­niu czę­ścią die­cez­ji

Wiktionary

Ar­chi­dia­kon (gr. "archi" „na­czel­ny” + "diákonos" „dia­kon”) – de­le­gat bi­sku­pa do spraw ad­mi­ni­stra­cji i dy­scy­pli­ny na te­re­nie die­cez­ji lub na te­re­nie okrę­gu ko­ściel­ne­go zwa­ne­go ar­chi­dia­ko­na­tem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W śred­nio­wie­czu ar­chi­dia­ko­ni byli bar­dzo wpły­wo­wi, za­rzą­dza­li de facto czę­ścią die­cez­ji.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. archidiakoński

Wiktionary


archidiakonat

1. god­ność ar­chi­dia­ko­na;
2. w hi­sto­rii: część die­cez­ji pod­le­gła ar­chi­dia­ko­no­wi


SJP.pl

Ar­chi­dia­ko­nat ( ar­chi­dia­co­na­tus) – dawna jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w Ko­ście­le ka­to­lic­kim, część die­cez­ji za­rzą­dza­na przez ar­chi­dia­ko­na.

Wikipedia


archidiakonka

→ ar­chi­dia­kon


SJP.pl

Ar­chi­dia­kon­ka – je­zio­ro w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie to­ruń­skim, w gmi­nie miej­skiej Chełm­ża.

Wikipedia

Patrz:

archidiakon

archidiakoński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) kośc. zwią­za­ny z ar­chi­dia­ko­nem, do­ty­czą­cy ar­chi­dia­ko­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archidiakon mos.

Wiktionary


archidiec.

skrót

 (1.1) = kośc. ar­chi­die­cez­ja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ar­chi­diec. gdań­skiej w 2019 r. od­by­ło się 11 236 sa­kra­men­tów chrztu, a w 2020 – 8 762.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abpstwo

Wiktionary


archidiecezja

ko­ściel­na jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na obej­mu­ją­ca zwy­kle kilka die­cez­ji i za­rzą­dza­na przez ar­cy­bi­sku­pa (me­tro­po­li­tę)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kośc. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na za­rzą­dza­na przez ar­cy­bi­sku­pa;

Wiktionary

Ar­chi­die­cez­ja (z gr. "arche" – pier­wszeń­stwo), ar­cy­bi­skup­stwo – jed­nost­ka te­ry­to­rial­na wyż­szej ad­mi­ni­stra­cji ko­ściel­nej. Ist­nie­ją ich czte­ry ro­dza­je:

Ar­chi­die­cez­je są two­rzo­ne zaz­wy­czaj jako pla­no­wa­ne (acz­kol­wiek nie za­wsze zre­a­li­zo­wa­ne) me­tro­po­lie. Cza­sa­mi są to rów­nież byłe me­tro­po­lie, które za­cho­wa­ły tytuł, choć utra­ci­ły su­fra­ga­nie lub też otrzy­mu­ją go ho­no­ro­wo w na­wią­za­niu do by­łe­go sta­tu­su me­tro­po­lii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jan Paweł II pod­niósł die­cez­ję ka­to­wic­ką do rangi ar­chi­die­cez­ji.

 (1.1) Głów­ną świą­ty­nią ar­chi­die­cez­ji jest ar­chi­ka­te­dra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲidʲjɛˈt͡sɛzʲja, AS: arχʹidʹi ̯ecezʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. archidiecezjalny

 rzecz. diecezja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arcybiskupstwo, metropolia, prowincja

Wiktionary


archidiecezjalny

do­ty­czą­cy ar­chi­die­cez­ji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ar­chi­die­cez­ją, od­no­szą­cy się do ar­chi­die­cez­ji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Radio ar­chi­die­cez­jal­ne ma swoją sie­dzi­bę w bu­dyn­ku ku­rial­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diecezja ż., archidiecezja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arcybiskupi

Wiktionary


archieparchia

we wschod­nim chrze­ści­jań­stwie: jed­nost­ka te­ry­to­rial­na Ko­ścio­ła wyż­sza rangą od epar­chii, pod­le­gła me­tro­po­li­cie


SJP.pl

Ar­chie­par­chia (z gr. "arche" - pier­wszeń­stwo) – jed­nost­ka te­ry­to­rial­na ad­mi­ni­stra­cji ko­ściel­nej we wschod­nim chrze­ści­jań­stwie, wyż­szej rangi niż epar­chia, pod­le­gła me­tro­po­li­cie (od­po­wied­nik za­chod­niej ar­chi­die­cez­ji).

Pol­ski Au­to­ke­fa­licz­ny Ko­ściół Pra­wo­sław­ny.

Wikipedia


archifonem

nie­za­leż­na jed­nost­ka fo­no­lo­gicz­na po­ja­wia­ją­ca się w miej­scu ne­u­tra­li­za­cji opo­zy­cji fo­no­lo­gicz­nych


SJP.pl

Ar­chi­fo­nem – gło­ska wy­stę­pu­ją­ca w miej­scu, w któ­rym dosz­ło do ne­u­tra­li­za­cji (za­ni­ku) ja­kiejś opo­zy­cji fo­no­lo­gicz­nej. Jest to zatem ele­ment, który obej­mu­je cechy dy­stynk­tyw­ne wspól­ne dla dwu czło­nów opo­zy­cji fo­no­lo­gicz­nej, nie obej­mu­je zaś cechy zne­u­tra­li­zo­wa­nej, róż­nią­cej te fo­ne­my. In­ny­mi słowy ar­chi­fo­nem nie jest w pełni scha­rak­te­ry­zo­wa­ny pod wzglę­dem cech dy­stynk­tyw­nych da­ne­go ję­zy­ka.

Wikipedia


archijerej

wyż­szy du­chow­ny w ko­ścio­łach Wscho­du; ar­chi­rej


SJP.pl


archijerejski

przy­miot­nik od: ar­chi­je­rej


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) kośc. zwią­za­ny z osobą lub funk­cją ar­chi­je­re­ja

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archijerej mos., archirej mos.

Wiktionary


archikatedra

naj­waż­niej­szy ko­ściół ar­chi­die­cez­ji, ka­te­dra ar­cy­bi­sku­pa; ar­cy­ka­te­dra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kośc. głów­ny ko­ściół ar­chi­die­cez­ji

Wiktionary

Ar­chi­ka­te­dra, ko­ściół ar­chi­ka­te­dral­ny – głów­ny ko­ściół ar­chi­die­cez­ji i me­tro­po­lii, zaz­wy­czaj sie­dzi­ba ar­cy­bi­sku­pa me­tro­po­li­ty.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ro­bot­ni­cy czy­szczą wła­śnie fa­sa­dę naj­więk­szej ar­chi­ka­te­dry w Pol­sce.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. archikatedralny

 rzecz. katedra ż.

Wiktionary


archikatedralny

do­ty­czą­cy ar­chi­ka­te­dry, bę­dą­cy ar­chi­ka­te­drą (np. mury ar­chi­ka­te­dral­ne, ko­ściół ar­chi­ka­te­dral­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do ar­chi­ka­te­dry, zwią­za­ny z ar­chi­ka­te­drą

Wiktionary

Powiązane:

 przym. archikatedra ż.

 rzecz. archikatedra ż.

Wiktionary


archikolegiata

ar­chi­ko­le­gia­ta łę­czyc­ka (ar­chi­ko­le­gia­ta NMP i Świę­te­go Alek­se­go) - ko­ściół bę­dą­cy jed­nym z naj­star­szych za­byt­ków w wo­je­wództ­wie łódz­kim


SJP.pl


archikonfraternia

sto­wa­rzy­sze­nie re­li­gij­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzym­sko­ka­to­lic­kie sto­wa­rzy­sze­nie re­li­gij­ne

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arcybractwo religijne

Wiktionary


archiloch

Ar­chi­loch ( Ἀρχίλοχος "Ar­chi­lo­chos") – poeta grec­ki z Paros, ży­ją­cy w I po­ło­wie VII wieku p.n.e., jeden z naj­wy­bit­niej­szych (obok Sa­fo­ny i Al­ka­jo­sa) przed­sta­wi­cie­li grec­kiej po­ez­ji li­rycz­nej.

Wikipedia


archimandria

klasz­tor (lub ze­spół klasz­to­rów) pod­le­gły ar­chi­man­dry­cie


SJP.pl

Ar­chi­man­dria – okre­śle­nie ze­spo­łu mo­na­ste­rów, nad któ­ry­mi wła­dzę spra­wu­je ar­chi­man­dry­ta. Po­ję­cie to jest też uży­wa­ne jako sy­no­nim sie­dzi­by ar­chi­man­dry­ty.

Wikipedia


archimandrycki

przy­miot­nik od: ar­chi­man­dria


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) kośc. zwią­za­ny z osobą lub funk­cją ar­chi­man­dry­ty

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do ar­chi­man­dry­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archimandryta mos.

Wiktionary


archimandryta

1. prze­ło­żo­ny klasz­to­ru w Ko­ście­le obrząd­ku wschod­nie­go;
2. tytuł ho­no­ro­wy bar­dzo za­słu­żo­nych i po­wa­ża­nych du­chow­nych w Ko­ście­le obrząd­ku wschod­nie­go; także: osoba no­szą­ca ten tytuł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) w okre­sie wczes­ne­go chrze­ści­jań­stwa: opie­kun klasz­to­rów na te­re­nie danej die­cez­ji

 (1.2) kośc. prze­ło­żo­ny klasz­to­ru w ka­to­lic­kich Ko­ścio­łach wschod­nich

Wiktionary

Ar­chi­man­dry­ta ( ἀρχιμανδρίτης, "ar­chi­man­dri­tes" – „prze­ło­żo­ny ow­czar­ni” od ἀρχι- "archi-" – „pier­wszy"”" oraz μάνδρα "mándra" – „za­gro­da, ow­czar­nia”) – w okre­sie wczes­ne­go chrze­ści­jań­stwa opie­kun klasz­to­rów na te­re­nie danej die­cez­ji. Obec­nie ty­tu­łu tego używa się w Cerk­wi pra­wo­sław­nej i w niek­tó­rych wschod­nich Ko­ścio­łach ka­to­lic­kich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W li­ście do mni­chów i ar­chi­man­dry­tów Je­ro­zo­li­my ce­sarz Mar­cjan obie­cał śledzt­wo w spra­wie czy­nów, któ­rych mieli się do­pu­ścić Sa­ma­ry­ta­nie prze­ciw­ko chrze­ści­ja­nom, w tym plą­dro­wa­nie­ą­dro­wa­nia ko­ścio­łów i ma­jąt­ków chrze­ści­jan, a także za­bójstw.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. archimandrycki

Wiktionary


archimedes

Ar­chi­me­des (ok. 287-212 p.n.e.), grec­ki uczo­ny: ma­te­ma­tyk, fizyk, wy­na­laz­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. grec­ki ma­te­ma­tyk;

 (1.2) sta­roż. imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Ar­chi­me­des z Sy­ra­kuz (gr. Ἀρχιμήδης ὁ Συρακόσιος "Ar­chi­me­des ho Sy­ra­ko­sios"; ok. 287–212 p.n.e.) – grec­ki ma­te­ma­tyk, fizyk i in­ży­nier. Uz­na­wa­ny za jed­ne­go z naj­wy­bit­niej­szych ma­te­ma­ty­ków sta­ro­żyt­no­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ar­chi­me­des stu­dio­wał w ów­czes­nym cen­trum nauki, Alek­san­drii, a po po­wro­cie do ro­dzin­nych Sy­ra­kuz utrzy­my­wał bli­skie kon­tak­ty z uczo­ny­mi alek­san­dryj­ski­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲĩˈmɛdɛs, AS: arχʹĩmedes

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Archimedesowy, archimedesowy

Wiktionary


archimedesowski

taki jak u Ar­chi­me­de­sa, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Ar­chi­me­de­sa; ar­chi­me­de­so­wy


SJP.pl


archimedesowy

taki jak u Ar­chi­me­de­sa, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Ar­chi­me­de­sa; ar­chi­me­de­sow­ski


SJP.pl


archiopactwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. naj­star­sze opact­wo na danym te­ry­to­rium

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hi­sto­ria ar­chio­pact­wa cy­ster­sów w Ję­drze­jo­wie sięga XII wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opactwo m.

Wiktionary


archip

imię mę­skie


SJP.pl

Ar­chip – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, zło­żo­ne z czło­nów: "αρχος (ar­chos)", oz­na­cza­ją­ce­go "mistrz" oraz "‘ιππος (híppos)" – „koń”.

Ar­chip imie­ni­ny ob­cho­dzi 20 marca, w dzień wspom­nie­nia św. Ar­chi­pa, ucz­nia św. Pawła, wy­mie­nia­ne­go w li­ście do Ko­lo­san i do Fi­le­mo­na.

Wikipedia


archip.

skrót od: ar­chi­pe­lag


SJP.pl


archipelag

grupa wysp le­żą­cych bli­sko sie­bie, jed­no­rod­nych pod wzglę­dem po­cho­dze­nia i struk­tu­ry ge­o­lo­gicz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. grupa wysp po­ło­żo­nych bli­sko sie­bie;

Wiktionary

Ar­chi­pe­lag – grupa wysp po­ło­żo­nych bli­sko sie­bie, naj­czę­ściej o wspól­nej ge­ne­zie i po­dob­nej bu­do­wie ge­o­lo­gicz­nej. Ze wzglę­du na uło­że­nie wysp można wy­róż­nić "roje wysp" – ar­chi­pe­la­gi skła­da­ją­ce się z be­zład­nie roz­mie­szczo­nych nie­du­żych wysp oraz "łań­cu­chy wysp", w któ­rych wyspy roz­mie­szczo­ne są rzę­dem jedna obok dru­giej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Że­glarz od­krył niez­na­ny do tej pory ar­chi­pe­lag.

 (1.1) Timor Wschod­ni zaj­mu­je po­ło­wę wyspy Timor, na wschod­nim krań­cu Ar­chi­pe­la­gu Ma­laj­skie­go.

 (1.1) Naj­więk­szy­mi wy­spa­mi w ar­chi­pe­la­gu Wysp Ka­na­ryj­skich są Te­ne­ry­fa i Gran Ca­na­ria.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲiˈpɛlak, AS: arχʹipelak

Wiktionary

Powiązane:

 przym. archipelagowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. archip.

Wiktionary


archipelagowy

→ ar­chi­pe­lag


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ar­chi­pe­la­giem; taki jak ar­chi­pe­lag

Wiktionary

Patrz:

archipelag

Powiązane:

 rzecz. archipelag mrz.

Wiktionary


archiprezbiter

du­chow­ny po­sia­da­ją­cy tytuł star­sze­go ka­no­ni­ka ka­te­dral­ne­go


SJP.pl

Ar­chi­pre­zbi­ter – urząd lub tytuł ho­no­ro­wy w Ko­ście­le ka­to­lic­kim.

Wikipedia


archiprezbiterialny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) kośc. zwią­za­ny z ar­chi­pre­zbi­te­rem, do­ty­czą­cy ar­chi­pre­zbi­te­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archiprezbiter mos.

Wiktionary


archiprezbiterski

przy­miot­nik od: ar­chi­pre­zbi­ter


SJP.pl


archirej

wyż­szy du­chow­ny w ko­ścio­łach Wscho­du; ar­chi­je­rej


SJP.pl

Ar­chi­rej (Ar­chi­je­rej) (z gr. ἀρχιερεύς – ar­cy­ka­płan) – czło­nek wyż­sze­go du­cho­wień­stwa (pa­triar­cha, ar­cy­bi­skup i bi­skup) w ko­ścio­łach pra­wo­sław­nych i grec­ko­ka­to­lic­kich.

Słowo po­cho­dzi z grec­kie­go ἀρχιερεύς (ar­chie­re­us) - ar­cy­ka­płan, gdzie "arche" oz­na­cza pier­wszeń­stwo, a "hie­re­us" ka­płan.

Wikipedia


archirejski

przy­miot­nik od: ar­chi­rej


SJP.pl


archit.

skrót od: ar­chi­tek­tu­ra (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl


architekt

1. spe­cja­li­sta w za­kre­sie ar­chi­tek­tu­ry (dzie­dzi­na wie­dzy i umie­jęt­no­ści obej­mu­ją­ca pro­jek­to­wa­nie i wzno­sze­nie bu­dow­li);
2. osoba bę­dą­ca ini­cja­to­rem i or­ga­ni­za­to­rem cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bud. ar­chit. osoba zaj­mu­ją­ca się pro­jek­to­wa­niem bu­dyn­ków i obiek­tów in­fra­struk­tu­ry w za­kre­sie ar­chi­tek­tu­ry

 (1.2) przen. ini­cja­tor i or­ga­ni­za­tor ja­kie­goś przed­sięw­zię­cia, wy­da­rze­nia, pro­ce­su

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) bud. ar­chit. spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie ar­chi­tek­tu­ry (żeń­ski od­po­wied­nik zna­cze­nia 1.1)

 (2.2) przen. ini­cja­tor­ka i or­ga­ni­za­tor­ka ja­kie­goś przed­sięw­zię­cia, wy­da­rze­nia, pro­ce­su

Wiktionary

Ar­chi­tekt ( ar­chi­tec­tus, "ark­hi­tek­ton") – zawód za­u­fa­nia pu­blicz­ne­go w dzie­dzi­nie pro­jek­to­wa­nia i wzno­sze­nia bu­dow­li, także ini­cja­tor i or­ga­ni­za­tor cze­goś.

Ar­chi­tek­ta­mi okre­śla się także osoby bie­głe lub uczo­ne w dzie­dzi­nie ar­chi­tek­tu­ry, ar­chi­tek­tu­ry kra­jo­bra­zu, ar­chi­tek­tu­ry wnętrz.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W przysz­ło­ści chcia­ła­bym zo­stać ar­chi­tek­tem.

 (1.1) W zesz­łą nie­dzie­lę odbył się w Poz­na­niu co­rocz­ny zjazd ar­chi­tek­tów.

 (1.1) W pro­ce­sie pro­jek­to­wa­nia ar­chi­tekt musi współ­pra­co­wać z kon­struk­to­ra­mi i in­sta­la­to­ra­mi.

 (1.2) Uwa­żam, że Bóg jest ar­chi­tek­tem wszechś­wia­ta.

 (2.1) Córka chce zo­stać ar­chi­tek­tem.

 (2.1) Mój dom za­pro­jek­to­wa­ła pani ar­chi­tekt z Łodzi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈxʲitɛkt, AS: arχʹitekt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. architektura ż., architektonika ż.

:: fż. architektka

 przym. architektoniczny, architektoński, architekturalny

 przysł. architektonicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1-2) architektka

Wiktionary


architektka

→ ar­chi­tekt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta pro­jek­tu­ją­ca bu­dyn­ki oraz obiek­ty in­fra­struk­tu­ry w za­kre­sie ar­chi­tek­tu­ry

 (1.2) przen. pot. ko­bie­ta bę­dą­ca twór­czy­nią, kre­a­tor­ką cze­goś

Wiktionary

Patrz:

architekt

Przykłady

 (1.1) Za pier­wszą ame­ry­kań­ską ar­chi­tekt­kę na­le­ży uznać Lo­u­i­se Blan­chard Bet­hu­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲiˈtɛktka, AS: arχʹitektka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. architektura ż., architektonika ż.

:: fm. architekt m.

 przym. architektoniczny

 przysł. architektonicznie

Wiktionary


architektonicznie

przy­słó­wek

 (1.1) zgod­nie z za­sa­da­mi ar­chi­tek­tu­ry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. architekt mos./ż.

Wiktionary


architektoniczny

zwią­za­ny z ar­chi­tek­tu­rą, od­no­szą­cy się do wy­glą­du, formy ja­kiejś bu­dow­li (np. kon­cep­cje ar­chi­tek­to­nicz­ne, wy­strój ar­chi­tek­to­nicz­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ar­chit. zwią­za­ny z ar­chi­tek­tu­rą, two­rzo­ny dla / za po­mo­cą ar­chi­tek­tu­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzi­siej­sze Za­ko­pa­ne przed­sta­wia sobą kon­glo­me­rat naj­roz­ma­it­szych sty­lów ar­chi­tek­to­nicz­nych – tra­dy­cyj­nych i no­wo­czes­nych, lu­do­wych i prze­my­sło­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲitɛktɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ, AS: arχʹitektõńičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. architektonika ż., architektura ż., architekt m., architektka ż.

 przym. architektoński

 przysł. architektonicznie

Wiktionary


architektonika

forma bu­dow­li: jej kom­po­zy­cja, kon­struk­cja i układ czę­ści; ar­chi­tek­tu­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. ar­chi­tek­tu­ra

 (1.2) ład, układ wedle okre­ślo­nych zasad

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Grupa zrze­sza­ła człon­ków za­in­te­re­so­wa­nych za­gad­nie­nia­mi formy i jej ar­chi­tek­to­ni­ki, ro­zu­mia­nej przez każ­de­go z ar­ty­stów na swój spo­sób.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲitɛkˈtɔ̃ɲika, AS: arχʹitektõńika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. architektka ż., architekt, architektura

 przym. architektoniczny, architektoński

Wiktionary


architektoński

daw­niej: ar­chi­tek­to­nicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) daw. ar­chi­tek­to­nicz­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲitɛkˈtɔ̃j̃sʲci, AS: arχʹitektõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. architekt, architektonika, architektura

 przym. architektoniczny

Wiktionary


architektura

1. dzie­dzi­na wie­dzy i umie­jęt­no­ści obej­mu­ją­ca pro­jek­to­wa­nie i wzno­sze­nie bu­dow­li;
2. wy­dział szko­ły wyż­szej kształ­cą­cy w tej dzie­dzi­nie wie­dzy;
3. forma bu­dow­li: jej kom­po­zy­cja, kon­struk­cja i układ czę­ści; ar­chi­tek­to­ni­ka;
4. bu­do­wa kom­pu­te­ra: wew­nętrz­na or­ga­ni­za­cja jego czę­ści i po­wią­zań lo­gicz­nych mię­dzy nimi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. dzie­dzi­na tech­ni­ki, a jed­no­cze­śnie sztu­ki, która zaj­mu­je się pro­jek­to­wa­niem bu­dyn­ków i bu­dow­li;

 (1.2) ar­chit. ogół dzieł ar­chi­tek­tu­ry (1.1) po­sia­da­ją­cych pewną wspól­ną cechę, bę­dą­cych do­rob­kiem okre­ślo­nej grupy lub spu­ściz­ną ja­kiejś epoki

 (1.3) bu­do­wa, spo­sób skon­stru­o­wa­nia cze­goś, np. kom­pu­te­ra, opro­gra­mo­wa­nia itp.

Wiktionary

Ar­chi­tek­tu­ra ( ar­chi­tec­tu­ra, od ar­chi­tec­tor „bu­du­ję” z gr. "archi" „na­czel­ny” i "tek­ton" „bu­dow­ni­czy”) – ogół obiek­tów ma­te­rial­nych, two­rzo­nych przez czło­wie­ka, trwa­le zwią­za­nych z okre­ślo­nym punk­tem po­wierzch­ni Ziemi słu­żą­cych za­spo­ko­je­niu jego po­trzeb oso­bi­stych, jak i spo­łecz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Post­mo­der­nizm to taki kie­ru­nek w li­te­ra­tu­rze, ar­chi­tek­tu­rze, mu­zy­ce i kul­tu­rze, który wy­wo­dzi się z mo­der­niz­mu.

 (1.2) Ta ka­te­dra jest przy­kła­dem ar­chi­tek­tu­ry ba­ro­ko­wej.

 (1.3) Klient/ser­wer to ar­chi­tek­tu­ra opro­gra­mo­wa­nia umoż­li­wia­ją­ca roz­dzie­le­nie pew­nych funk­cjo­nal­no­ści w celu zwięk­sze­nia jego ela­stycz­no­ści i ułat­wie­nia wpro­wa­dza­nia zmian w każ­dej z czę­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲitɛkˈtura, AS: arχʹitektura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. architekt m., architektonika ż., architektka ż.

 przym. architektoniczny, architektoński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. archit.

Wiktionary


architekturalny

→ ar­chi­tek­tu­ra


SJP.pl

Patrz:

architektura

architraw

w ar­chi­tek­tu­rze an­tycz­nej: dolna część bel­ko­wa­nia wspar­ta bez­poś­red­nio na ko­lum­nach; epi­styl; nad­słu­pie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. głów­ny (naj­niż­szy) po­zio­my człon bel­ko­wa­nia an­tycz­ne­go pod­trzy­mu­ją­cy belki stro­pu;

Wiktionary

Ar­chi­traw ("epi­styl", nad­słu­pie) – głów­ny (naj­niż­szy) po­zio­my człon bel­ko­wa­nia an­tycz­ne­go, który pod­trzy­my­wał belki stro­pu.

Spo­czy­wał on bez­poś­red­nio na gło­wi­cach ko­lumn, nad nim po­ło­żo­ny był fryz i gzyms. Ar­chi­traw wy­stę­pu­je we wszyst­kich po­rząd­kach ar­chi­tek­to­nicz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W skład kla­sycz­ne­go bel­ko­wa­nia wcho­dzi ar­chi­traw, fryz i gzyms.

 (1.1) Na ar­chi­tra­wie świą­ty­ni del­fic­kiej sta­ro­żyt­ni na­pi­sa­li: "Poz­naj sa­me­go sie­bie", i za Pla­to­nem są­dzi­li, że praw­da jest przy­pom­nie­niem, anam­ne­zą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈxʲitraf, AS: arχʹitraf

Wiktionary

Powiązane:

 przym. architrawowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) epistyl, nadsłupie

Wiktionary


archiwalia

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) do­ku­men­ty o war­to­ści hi­sto­rycz­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) będą dążyć w takim samym duchu do roz­wią­zy­wa­nia pro­ble­mów zwią­za­nych z do­bra­mi kul­tu­ry i ar­chi­wa­lia­mi (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲiˈvalʲja, AS: arχʹivalʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archiwum n., archiwista m., archiwistka ż., archiwistyka ż.

 czas. archiwizować ndk.

 przym. archiwalny, archiwistyczny, archiwizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) źródła

Wiktionary


archiwalium

rzad­ko: do­ku­ment prze­cho­wy­wa­ny w ar­chi­wum


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­ku­ment o war­to­ści hi­sto­rycz­nej, kwa­li­fi­ku­ją­cy się do prze­cho­wy­wa­nia w ar­chi­wum

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pań­stwo Ma­rzen­na i Zbi­gniew Bur­cza­ko­wie, dzie­ci śp. puł­kow­ni­ka Ka­zi­mie­rza Bur­cza­ka, prze­ka­za­li do zbio­rów Mu­ze­um Ka­tyń­skie­go ko­lek­cję fo­to­gra­fii i ar­chi­wa­liów do­ty­czą­cych ich Ojca. [...] Innym cen­nym ar­chi­wa­lium jest Karta Le­gi­ty­ma­cyj­na Ofi­cer­ska 5. Pułku Pie­cho­ty Le­gio­nów, na­le­żą­ca do płk Bur­cza­ka.

 (1.1) Książ­ka Roz­ka­zów od­dzia­łu par­ty­zanc­kie­go "Bug" [...], obej­mu­ją­ca okres od 04.10.1943 do 08.07.1944 roku. [...] Ar­chi­wa­lium to po­cho­dzi ze zbio­rów pry­wat­nych pana Wła­dy­sła­wa To­ły­sza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲiˈvalʲjũm, AS: arχʹivalʹi ̯ũm

Wiktionary


archiwalność

→ ar­chi­wal­ny


SJP.pl

Patrz:

archiwalny

archiwalny

do­ty­czą­cy ar­chi­wum, po­cho­dzą­cy z ar­chi­wum, in­for­mu­ją­cy o przesz­ło­ści (np. po­szu­ki­wa­nia ar­chi­wal­ne, do­ku­men­ty ar­chi­wal­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ar­chi­wa­liów, sta­no­wią­cy ar­chi­wum

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archiwum n., archiwalistyka ż., archiwista m., archiwistka ż., archiwalia nmos., archiwizacja ż., archiwizowanie n.

Wiktionary


archiwariusz

ku­stosz ar­chi­wum; osoba za­rzą­dza­ją­ca ma­te­ria­ła­mi ar­chi­wal­ny­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. ar­chi­wi­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archiwizacja ż., archiwum n., archiwista mos.

:: fż. archiwariuszka ż.

Wiktionary


archiwariuszka

ku­stosz­ka ar­chi­wum; ko­bie­ta za­rzą­dza­ją­ca ma­te­ria­ła­mi ar­chi­wal­ny­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­rzą­dza­ją­ca, ku­stosz­ka ar­chi­wum, ma­ją­ca pie­czę nad ma­te­ria­ła­mi ar­chi­wal­ny­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archiwariusz mos., archiwizacja ż.

Wiktionary


archiwista

spe­cja­li­sta z za­kre­su ar­chi­wi­sty­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pra­cow­nik ar­chi­wum

 (1.2) nauk. spe­cja­li­sta z za­kre­su ar­chi­wi­sty­ki, ba­dacz ar­chi­wa­liów

 (1.3) pot. stu­dent lub ab­sol­went ar­chi­wi­sty­ki

 (1.4) pot. żart. przen. zło­miarz

Wiktionary

Ar­chi­wi­sta, ar­chi­wa­riusz, ar­chi­wist­ka ( archi(v)um „ar­chi­wum”, gr. "archeíon" „gmach rzą­do­wy”, l.mn. "archeía" „ar­chi­wa”, archē „przy­czy­na”) – pra­cow­nik ar­chi­wum, znaw­ca zbio­rów ar­chi­wal­nych. Jest to zawód wią­żą­cy się z dzia­ła­nia­mi ma­ją­cy­mi na celu prze­cho­wy­wa­nie do­ku­men­tów dla ich póź­niej­sze­go udo­stęp­nia­nia. Ar­chi­wi­stę za­trud­nia­ją m.in. urzę­dy pań­stwo­we, in­sty­tu­cje, za­kła­dy pracy.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. archiwum n., archiwariusz m., archiwiścina ż., archiwiścianka ż., archiwiścin m., archiwiścianek m., archiwalia nmos., archiwizacja ż., archiwizowanie n.

:: fż. archiwistka ż.

 czas. archiwizować

 przym. archiwalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. archiwariusz

 (1.2) archiwistyk

Wiktionary


archiwistka

→ ar­chi­wi­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pra­cow­nicz­ka ar­chi­wum

 (1.2) nauk. spe­cja­list­ka z za­kre­su ar­chi­wi­sty­ki, ba­dacz­ka ar­chi­wa­liów

Wiktionary

Patrz:

archiwista

Powiązane:

 rzecz. archiwista m., archiwum n., archiwalia nmos., archiwizacja ż., archiwizowanie n.

 przym. archiwalny

Wiktionary


archiwistyczny

→ ar­chi­wi­sty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ar­chi­wi­sty­ką, do­ty­czą­cy ar­chi­wi­sty­ki

Wiktionary

Patrz:

archiwistyka

Powiązane:

 rzecz. archiwum n., archiwizowanie n., archiwalia nmos., archiwistyka ż.

Wiktionary


archiwistyka

dzie­dzi­na wie­dzy obej­mu­ją­ca or­ga­ni­za­cję ar­chi­wów, me­to­dy gro­ma­dze­nia w nich da­nych, kon­ser­wa­cję zbio­rów itp.


SJP.pl

Ar­chi­wi­sty­ka – hu­ma­ni­stycz­na dy­scy­pli­na na­u­ko­wa, wy­wo­dzą­ca się z hi­sto­rii, po­wią­za­na rów­nież z bi­blio­te­koz­naw­stwem i in­for­ma­cją na­u­ko­wą. Przed­mio­tem badań ar­chi­wi­sty­ki są ar­chi­wa i do­ku­men­ta­cja.

Wikipedia


archiwizacja

zbie­ra­nie oraz po­rząd­ko­wa­nie ma­te­ria­łów ar­chi­wal­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zbie­ra­nie i po­rząd­ko­wa­nie, ka­ta­lo­go­wa­nie ma­te­ria­łów ar­chi­wal­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archiwum n., archiwista m., archiwistka ż., archiwizowanie n., archiwariusz m., archiwariuszka ż.

 czas. archiwizować

 przym. archiwalny

Wiktionary


archiwizacyjny

zwią­za­ny z ar­chi­wi­za­cją


SJP.pl


archiwizator

1. pro­gram kom­pu­te­ro­wy do zmniej­sza­nia wiel­ko­ści pli­ków po­przez kom­pre­sję da­nych; ar­chi­wi­zer, kom­pre­sor, paker;
2. sy­stem umoż­li­wia­ją­cy ar­chi­wi­za­cję da­nych


SJP.pl


archiwizer

pro­gram kom­pu­te­ro­wy do zmniej­sza­nia wiel­ko­ści pli­ków po­przez kom­pre­sję da­nych; ar­chi­wi­za­tor, kom­pre­sor, paker


SJP.pl


archiwizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­ko­ny­wa­nie ar­chi­wi­za­cji, po­rząd­ko­wa­nie i prze­ka­zy­wa­nie cze­goś już nie­ak­tu­al­ne­go do ar­chi­wum

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zarchiwizowanie n., archiwum n., archiwizacja ż., archiwista m., archiwistka ż.

 czas. archiwizować ndk., zarchiwizować dk.

 przym. archiwalny, archiwistyczny

Wiktionary


archiwizować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zar­chi­wi­zo­wać)

 (1.1) zbie­rać, gro­ma­dzić do ar­chi­wum

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wielu przy­pad­kach zna­le­zio­no także pro­gra­my dzia­ła­ją­ce w tle bez wie­dzy użyt­kow­ni­ka. Ar­chi­wi­zo­wa­ły one in­for­ma­cje o jego dzia­ła­niach […].

 (1.1) Nie każdy jed­nak wie, że grupy dy­sku­syj­ne są ar­chi­wi­zo­wa­ne. Jest to ko­niecz­ne, po­nie­waż czas „życia” li­stów w gru­pach dy­sku­syj­nych jest ści­śle okre­ślo­ny i nie prze­kra­cza ty­god­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archiwizowanie n., archiwista mos., archiwalia nmos., archiwizacja ż., archiwum n.

Wiktionary


archiwolta

ele­ment de­ko­ra­cyj­ny w kształ­cie łuku, umie­szczo­ny nad drzwia­mi lub okna­mi, sta­no­wią­cy część skła­do­wą ar­ka­dy; na­łęcz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. zdo­bio­ne or­na­men­ta­mi, pro­fi­lo­wa­ne lico łuku, ar­ka­dy za­my­ka­ją­cej por­tal lub każdy inny łu­ko­wo u góry za­koń­czo­ny otwór w ścia­nie bu­dow­li, naj­czę­ściej bo­ga­to zdo­bio­ne;

Wiktionary

Ar­chi­wol­ta – zdo­bio­ne or­na­men­ta­mi, pro­fi­lo­wa­ne lico łuku, ar­ka­dy za­my­ka­ją­cej por­tal lub każdy inny łu­ko­wo u góry za­koń­czo­ny otwór w ścia­nie bu­dow­li, naj­czę­ściej bo­ga­to zdo­bio­ne.

Ar­chi­wol­tę sto­so­wa­no w ar­chi­tek­tu­rze wszyst­kich okre­sów i kie­run­ków, zwła­szcza wczes­no­chrze­ści­jań­skiej, bi­zan­tyj­skiej, prze­dro­mań­skiej, re­ne­san­so­wej, ma­nie­ry­stycz­nej i ba­ro­ko­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ar­chi­wol­tę sto­so­wa­no w ar­chi­tek­tu­rze wszyst­kich okre­sów i kie­run­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarxʲiˈvɔlta, AS: arχʹivolta

Wiktionary


archiwoznawczy

zwią­za­ny z dzia­łem ar­chi­wi­sty­ki zaj­mu­ją­cym się hi­sto­rią two­rze­nia za­so­bów ar­chi­wal­nych oraz gro­ma­dzą­cym wia­do­mo­ści o zbio­rach ar­chi­wal­nych


SJP.pl


archiwoznawstwo

dział ar­chi­wi­sty­ki zaj­mu­ją­cy się hi­sto­rią two­rze­nia za­so­bów ar­chi­wal­nych oraz gro­ma­dzą­cy wia­do­mo­ści o zbio­rach ar­chi­wal­nych


SJP.pl


archiwum

1. upo­rząd­ko­wa­ny zbiór do­ku­men­tów, akt lub in­for­ma­cji za­pi­sa­nych na in­nych no­śni­kach (np. ka­se­tach, dy­skach), nie­słu­żą­cych bie­żą­ce­mu użyt­ko­wi, ale mo­gą­cych oka­zać się ważne współ­cze­śnie;
2. bu­dy­nek lub po­mie­szcze­nie, w któ­rym znaj­du­je się taki zbiór


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) upo­rząd­ko­wa­ny zbiór akt, do­ku­men­tów, na­grań dźwię­ko­wych lub fil­mów ma­ją­cych zna­cze­nie hi­sto­rycz­ne

 (1.2) bu­dy­nek lub po­mie­szcze­nie, w któ­rym mie­ści się ar­chi­wum (1.1)

 (1.3) in­sty­tu­cja zaj­mu­ją­ca się gro­ma­dze­niem, prze­cho­wy­wa­niem oraz udo­stęp­nia­niem zgro­ma­dzo­nych ar­chi­wa­liów

Wiktionary

Ar­chi­wum (łac. "archīvum" od gr. "ἀρχεῖον" „gmach urzę­do­wy” od "ἀρχή" „na czele”, por. ar­chont) – in­sty­tu­cja lub miej­sce prze­cho­wy­wa­nia i udo­stęp­nia­nia do­ku­men­tów hi­sto­rycz­nych i współ­czes­nych, które nie są uży­wa­ne na bie­żą­co. Jako ar­chi­wum okre­śla się rów­nież upo­rząd­ko­wa­ny zbiór tego typu do­ku­men­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W ar­chi­wum było sporo do­ku­men­tów na temat na­szej miej­sco­wo­ści, nie­ste­ty więk­szość pi­sa­na cy­ry­li­cą.

 (1.2) Z ar­chi­wum wy­wie­zio­no tajne do­ku­men­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈxʲivũm, AS: arχʹivũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archiwalia nmos., archiwariusz m., archiwista m., archiwistka ż., archiwistyka ż., archiwizowanie n., zarchiwizowanie n., archiwizacja ż.

 czas. archiwizować ndk., zarchiwizować dk.

 przym. archiwalny, archiwistyczny

 przym. archiwalnie

Wiktionary


archont

1. w sta­ro­żyt­nych Ate­nach: jeden z dzie­wię­ciu naj­wyż­szych urzęd­ni­ków wy­bie­ra­nych raz do roku;
2. w ce­sar­stwie bi­zan­tyj­skim: wy­so­ki urzęd­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) hist. adm. w sta­ro­żyt­nych Ate­nach jeden z dzie­wię­ciu naj­waż­niej­szych urzęd­ni­ków polis w VIII–VI wieku p.n.e.;

 (1.2) hist. ana­lo­gicz­ny urząd w niek­tó­rych polis sta­ro­żyt­nej Gre­cji

 (1.3) hist. w Bi­zan­cjum tytuł ary­sto­kra­tycz­ny, przy­słu­gu­ją­cy m.in. za­rząd­cy pro­win­cji lub na­miest­ni­kom ple­mię­e­mion sło­wiań­skich

Wiktionary

Ar­chont (gr. ἄρχων ar­chon – rzą­dzą­cy, imie­słów od gr. ἄρχω – być na czele) – naj­wyż­szy urzęd­nik polis w sta­ro­żyt­nych Ate­nach, który prze­wod­ni­czył ra­dzie are­o­pa­gu i zaj­mo­wał się naj­waż­niej­szy­mi spra­wa­mi pań­stwa ateń­skie­go. Ty­tu­łu tego uży­wa­no też w in­nych mia­stach-pań­stwach grec­kich (Spar­ta, Delfy, Delos) dla włas­nych urzęd­ni­ków polis. W od­mien­nym i szer­szym zna­cze­niu tytuł ar­chon­ta był sto­so­wa­ny rów­nież w Bi­zan­cjum.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. archontia

 przym. archoncki

Wiktionary


archontat

urząd ar­chon­ta


SJP.pl


archozaur

przed­sta­wi­ciel gadów na­czel­nych, np. kro­ko­dyl, di­no­za­ur, pte­ro­za­ur


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. pa­le­ont. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ar­cho­sa­u­ria|Cope|ref=tak., diap­sy­dal­ny gad;

Wiktionary

Ar­cho­za­ur ("Ar­cho­sa­u­rus") – ro­dzaj ar­cho­za­u­ro­mor­fa na­le­żą­ce­go do grupy Ar­cho­sa­u­ri­for­mes i ro­dzi­ny Pro­te­ro­su­chi­dae. Obej­mu­je jeden ga­tu­nek – "Ar­cho­sa­u­rus ros­si­cus", opi­sa­ny w 1960 przez Ta­ta­ri­no­wa. Nazwa "Ar­cho­sa­u­rus" po­cho­dzi od grec­kich słów "ar­chos" oraz "sa­u­ros" i oz­na­cza „wład­czy ja­szczur”. Ar­cho­za­ur żył w póź­nym per­mie, około 255 mln lat temu, na te­re­nie dzi­siej­szej Eu­ro­py.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Współ­cze­śnie ży­ją­cy­mi przed­sta­wi­cie­la­mi ar­cho­za­u­rów są kro­ko­dy­le oraz jedna z linii roz­wo­jo­wych di­no­za­u­rów – ptaki.

Wiktionary


archozaury

przed­sta­wi­ciel gadów na­czel­nych, np. kro­ko­dyl, di­no­za­ur, pte­ro­za­ur


SJP.pl

Ar­cho­za­u­ry, gady na­czel­ne (Ar­cho­sa­u­ria – z gr. "ar­chos" – wład­ca + "sa­u­ros" – ja­szczur) – tak­son diap­sy­dal­nych gadów obej­mu­ją­cy za­a­wan­so­wa­ne ewo­lu­cyj­nie rzędy gadów.

Nazwę „ar­cho­za­u­ry” za­pro­po­no­wał Ed­ward Drin­ker Cope w 1869 r. dla grupy, do któ­rej za­li­czył za­u­rop­te­ry­gi, kro­ko­dy­le, „te­ko­don­ty”, di­no­za­u­ry, ano­mo­don­ty (do któ­rych za­li­czał di­cy­no­don­ty i di­no­ce­fa­le) i grupę Rhyn­cho­cep­ha­lia (do któ­rej za­li­czał ryn­cho­za­u­ry i sfe­no­don­ty).

Wikipedia


archutowski

naz­wi­sko


SJP.pl


archutówecki

→ Ar­chu­tów­ko


SJP.pl

Patrz:

Archutówko

archutówko

wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim


SJP.pl

Ar­chu­tów­ko – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Bo­dza­nów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


arcimowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Ar­ci­mo­wicz – pol­ski i ro­syj­ski po­li­tyk
  • Wik­tor Ar­ci­mo­wicz − pol­ski i ro­syj­ski po­li­tyk

Wikipedia


arciszewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­ci­szew­ski – pol­skie naz­wi­sko,
  • Do­ro­ta Ar­ci­szew­ska-Mie­lew­czyk (ur. 1968) – pol­ska po­li­tyk, po­słan­ka III i IV ka­den­cji, se­na­tor VI i VII ka­den­cji,
  • An­drzej Ar­ci­szew­ski (ur. 1951) – pol­ski lal­karz i aktor dub­bin­go­wy,
  • Eliasz Ar­ci­szew­ski (zm. ok. 1630) – pol­ski te­o­log ariań­ski, pa­stor ariań­ski w Śmi­glu (do 1610 roku),
  • Eliasz Ar­ci­szew­ski (ok. 1590–po 1655) – pol­ski woj­sko­wy, ko­mor­nik kró­lew­ski, ko­men­dant Smo­leń­ska,
  • Eu­ge­niusz Ar­ci­szew­ski (zm. 1997) – ka­pi­tan że­glu­gi wiel­kiej,
  • Fran­ci­szek Ar­ci­szew­ski (1890–1969) – ge­ne­rał bry­ga­dy Woj­ska Pol­skie­go,
  • Jakób Ar­ci­szew­ski (zm. 1533) – pro­fe­sor i rek­tor Uni­wer­sy­te­tu Ja­giel­loń­skie­go,
  • Jan Ar­ci­szew­ski (1911–1996) – pol­ski po­li­tyk emi­gra­cyj­ny,
  • Krzysz­tof Ar­ci­szew­ski (1592–1656) – ge­ne­rał ar­ty­le­rii ko­ron­nej, ad­mi­rał sił mor­skich ho­len­der­skich w Bra­zy­lii,
  • Krzysz­tof Ar­ci­szew­ski – kom­po­zy­tor, re­ży­ser,
  • Mi­ro­sław Ar­ci­szew­ski – pol­ski dy­plo­ma­ta

Wikipedia


arco

[czy­taj: arko] mu­zy­ka: uży­cie smycz­ka po piz­zi­ca­to; coll'arco


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Arco – spo­sób wy­do­by­cia dźwię­ku na in­stru­men­tach smycz­ko­wych za po­mo­cą smycz­ka.
  • Arco – ród
  • Arco – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Try­dent-Górna Adyga, w pro­win­cji Try­dent.
  • Arco – mia­sto w sta­nie Idaho, w hrab­stwie Butte.
  • Arco – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Lin­coln.
  • Georg Graf von Arco – nie­miec­ki na­u­ko­wiec i wy­na­laz­ca z dzie­dzi­ny ra­dio­te­le­gra­fii i ra­dio­fo­nii.
  • Jo­seph Adam von Arco – au­striac­ki du­chow­ny ka­to­lic­ki.

Wikipedia


arcopal

[czy­taj: ar­ko­pal] białe bo­ro­krze­mo­we szkło opa­lo­we


SJP.pl


arcoroc

[czy­taj: ar­ko­rok] typ szkła


SJP.pl


arcosolium

[czy­taj: ar­ko­so­lium] grób w ka­ta­kum­bach wmu­ro­wa­ny w pó­ło­krą­głą niszę; ar­ko­so­lium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ar­chit. wczes­no­chrze­ści­jań­ska nisza gro­bo­wa o łu­ko­wym skle­pie­niu;

Wiktionary

Ar­co­so­lium (łac. "arcus" - łuk + "so­lium" - miej­sce wy­wyż­szo­ne) – ro­dzaj grobu spo­ty­ka­ny w okre­sie wczes­ne­go chrze­ści­jań­stwa. Grób miał formę niszy z łu­ko­wym obra­mo­wa­niem. Nisze wy­ku­wa­no w ka­ta­kum­bach, umie­szcza­no w przed­sion­kach cel lub por­ty­kach ba­zy­lik. Płyta na­grob­na umie­szcza­na była w po­zy­cji po­zio­mej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zi­den­ty­fi­ko­wa­no roz­le­gły cmen­tarz z prze­ło­mu sta­rej i nowej ery, wy­po­sa­żo­ny w gro­bow­ce typu kok­him, w gro­bo­we nisze grze­bal­ne ar­co­so­lia.

Wiktionary


arct

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Boh­dan Arct – pilot my­śliw­ski i pi­sarz
  • Ma­rian Arct – na­u­czy­ciel i żoł­nierz AK
  • Mi­chał Arct – księ­garz i wy­daw­ca
  • Mi­chał Arct (ju­nior) – księ­garz i pi­sarz
  • Sta­ni­sław Arct – księ­garz i wy­daw­ca
  • Maria Arct-Gol­czew­ska, córka Mi­cha­ła Arcta, po­pu­la­ry­za­tor­ka przy­ro­dy

Wikipedia


arctic

[czy­taj: ark­tik]
1. marka wody mi­ne­ral­nej;
2. marka chło­dzeń kom­pu­te­ro­wych i firma


SJP.pl


arctowski

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Arc­tow­ski – pol­skie naz­wi­sko
  • Hen­ryk Arc­tow­ski – pol­ski ge­o­fi­zyk, ge­o­graf i ba­dacz po­lar­ny
  • Arc­tow­ski – skró­co­na nazwa Pol­skiej Sta­cji An­tark­tycz­nej im. Hen­ry­ka Arc­tow­skie­go
  • Arc­tow­ski – ka­mień na Mar­sie
  • La­tar­nia Mor­ska Arc­tow­ski,
  • ORP Arc­tow­ski – pol­ski okręt hy­dro­gra­ficz­ny,
  • Ko­pu­ła Arc­tow­skie­go – lo­do­wiec na Wy­spie Króla Je­rze­go,
  • Za­to­ka Arc­tow­skie­go – mała za­to­ka u wy­brze­ży Wyspy Króla Je­rze­go w An­tark­ty­ce,
  • Pół­wy­sep Arc­tow­skie­go – nie­wiel­ki ska­li­sty pół­wy­sep znaj­du­ją­cy się w An­tark­ty­dzie Za­chod­niej,
  • Nu­na­tak Arc­tow­skie­go – nu­na­tak zlo­ka­li­zo­wa­ny w gru­pie 16 nu­na­ta­ków na wschod­nim wy­brze­żu Pół­wy­spu An­tark­tycz­ne­go w An­tark­ty­dzie Za­chod­niej,
  • Góra Arc­tow­skie­go – góra na wschod­nim wy­brze­żu Ziemi Pal­me­ra w po­łud­nio­wej czę­ści Pół­wy­spu An­tark­tycz­ne­go w An­tark­ty­dzie Za­chod­niej.

Wikipedia


arcy

daw­niej:
1. bar­dzo, szcze­gól­nie, ogrom­nie;
2. bar­dzo do­brze, zna­ko­mi­cie


SJP.pl

Arcy (kie­dyś Ari­sto­cra­cy) – pol­ska or­ga­ni­za­cja e-spor­to­wa, która zo­sta­ła za­ło­żo­na w 2002 roku. Sek­cję po­sia­da w grze.

Wikipedia


arcy-

prze­dro­stek w wy­ra­zach zło­żo­nych…

 (1.1) …wska­zu­ją­cy na zwierzch­nict­wo, pier­wszeń­stwo cze­goś

 (1.2) …po­tę­gu­ją­cy zna­cze­nie, na­si­le­nie cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) arcy- + bi­skup = ar­cy­bi­skup

 (1.2) arcy- + cie­ka­wy = ar­cy­cie­ka­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈart͡sɨ, AS: arcy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nad-

 (1.2) prze-, super-, hiper-

Wiktionary


arcy-polak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) Polak o wiel­kich za­słu­gach dla na­ro­du

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Więk­szość arcy-Po­la­ków miało jakiś pro­blem z pol­sko­ścią: Ko­per­nik był tak na­praw­dę Niem­cem, Mic­kie­wicz i Pił­sud­ski uwa­ża­li się za Lit­wi­nów, a Woj­ty­ła miał oby­wa­tel­stwo ob­ce­go pań­stwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌart͡sɨ‿ˈpɔlak, AS: arcy‿polak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. arcy-Polka ż.

 przym. arcypolski

Wiktionary


arcy-polka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) Polka o wiel­kich za­słu­gach dla na­ro­du

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy o ta­kiej kró­lo­wej Jad­wi­dze można po­wie­dzieć, że była arcy-Polką?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. arcy-Polak m.

 przym. arcypolski

Wiktionary


arcybanalny

wy­bit­nie, bar­dzo ba­nal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) w naj­wyż­szym stop­niu ba­nal­ny, pro­sty

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. arcybanalnie

Wiktionary


arcybazylika

ar­cy­ba­zy­li­ka Najś­więt­sze­go Zba­wi­cie­la, Świę­te­go Jana Chrzci­cie­la i Świę­te­go Jana Ewan­ge­li­sty na La­te­ra­nie - głów­na ba­zy­li­ka, do któ­rej udaje się każdy nowo wy­bra­ny bi­skup Rzymu


SJP.pl


arcybibosz

żar­to­bli­wie: wy­róż­nia­ją­cy się wśród bi­bo­szów


SJP.pl


arcybiskup

du­chow­ny wy­so­ki rangą, za­rzą­dza­ją­cy ar­chi­die­cez­ją


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. tytuł ho­no­ro­wy na­da­wa­ny bi­sku­pom waż­niej­szych die­cez­ji (ar­chi­die­cez­ji), a także jako wy­róż­nie­nie samej osoby bi­sku­pa („ad per­so­nam”);

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „Abp”. Zo­bacz też: ABP.

Ar­cy­bi­skup (gr. "αρχή, arché" – pier­wszeń­stwo, gr. "επίσκοπος, epískopos" – na­dzor­ca, bi­skup) – tytuł ho­no­ro­wy lub urząd na­da­wa­ny bi­sku­pom waż­niej­szych die­cez­ji (ar­chi­die­cez­ja), a także jako wy­róż­nie­nie samej osoby bi­sku­pa ("ad per­so­nam").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do Kra­ko­wa przy­był wier­ny współ­pra­cow­nik zmar­łe­go króla, ar­cy­bi­skup gnieź­nień­ski, Woj­ciech Ja­strzę­biec.

 (1.1) 3 czerw­ca – pa­pież przyj­mu­je re­zy­gna­cję kard. Fran­cisz­ka Ma­char­skie­go z urzę­du ar­cy­bi­sku­pa me­tro­po­li­ty kra­kow­skie­go.

 (1.1) Ka­pli­cę przed­po­grze­bo­wą oraz samą ne­kro­po­lię uro­czy­ście poś­wię­cił ar­cy­bi­skup czę­sto­chow­ski Sta­ni­sław Nowak.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌart͡sɨˈbʲiskup, AS: arcybʹiskup

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcybiskupstwo n.

:: fż. arcybiskupka ż.

 przym. arcybiskupi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. abp

Wiktionary


arcybiskupi

do­ty­czą­cy ar­cy­bi­sku­pa, zwią­za­ny z ar­cy­bi­sku­pem (np. sto­li­ca ar­cy­bi­sku­pia, urząd ar­cy­bi­sku­pi)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ar­cy­bi­sku­pa, zwią­za­ny z ar­cy­bi­sku­pem

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­o­so­bo­wy.

 (2.1) M. i W. lm. od: ar­cy­bi­skup

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­kon­ni­ce zo­ba­czy­ły z okna ar­cy­bi­sku­pi or­szak.

 (2.1) Za­kon­ni­ce zo­ba­czy­ły, jak w oknach po­ja­wi­li się dwaj ar­cy­bi­sku­pi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. biskupa ż., arcybiskup mos., arcybiskupstwo n., biskup mos., biskupka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) archidiecezjalny

Wiktionary


arcybiskupka

w Ko­ście­le pro­te­stanc­kim i sta­ro­ka­to­lic­kim: bi­skup­ka wyż­sza rangą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bi­skup­ka wyż­sza rangą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcybiskup mos., arcybiskupstwo n.

Wiktionary


arcybiskupstwo

1. jed­nost­ka po­dzia­łu te­ry­to­rial­ne­go w Ko­ście­le; ar­chi­die­cez­ja
2. urząd, god­ność ar­cy­bi­sku­pa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) adm. bi­skup­stwo pod ju­rys­dyk­cją ar­cy­bi­sku­pa;

 (1.2) god­ność ar­cy­bi­sku­pa, jego urząd

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W któ­rym wieku usta­no­wio­no ar­cy­bi­skup­stwo wroc­ław­skie?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. biskupa ż., biskupka ż., biskup mos., arcybiskup mos., arcybiskupka ż.

 przym. arcybiskupi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) archidiecezja, metropolia

Wiktionary


arcybogato

przy­słó­wek

 (1.1) książk. bar­dzo, nadz­wy­czaj bo­ga­to

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ufamy, że cie­pła wios­na poz­wo­li ko­min­ki wy­ga­sić i okna ot­wo­rzyć sze­ro­ko… na… na te ja­bło­nie ma­zo­wiec­kie, kwit­ną­ce po­dob­no ar­cy­bo­ga­to… chyba na prze­kór tej ziemi i temu błotu…

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arcybogaty

Wiktionary


arcybogaty

prze­bo­ga­ty;
1. bar­dzo bo­ga­ty, za­moż­ny;
2. ob­fi­tu­ją­cy w coś


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bar­dzo, nadz­wy­czaj bo­ga­ty, za­moż­ny

 (1.2) bar­dzo, nadz­wy­czaj stroj­ny, kosz­tow­ny, wy­staw­ny

 (1.3) książk. bar­dzo, nadz­wy­czaj uroz­ma­i­co­ny, ob­fi­tu­ją­cy w co

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ra­y­mond Ro­us­sel uro­dził się 20 stycz­nia 1877 roku w Pa­ry­żu[,] w ro­dzi­nie ar­cy­bo­ga­te­go ban­kie­ra.

 (1.1) W XVIII wieku wieś była po­sia­dło­ścią ar­cy­bo­ga­tej ro­dzi­ny von Ma­gnis, która była w po­sia­da­niu wielu ma­jąt­ków w hrab­stwie kłodz­kim.

 (1.1) Na­pi­sa­ła z dumą — w za­cho­wa­nym li­ście — do prze­by­wa­ją­ce­go na fron­cie syna z po­przed­nie­go mał­żeń­stwa Ha­ral­da Qu­and­ta (tak, tak — z tej po­tęż­nej, ar­cy­bo­ga­tej ro­dzi­ny, do któ­rej na­le­ży m.in. kon­cern BMW): „…Wczo­raj wie­czo­rem führer zdjął swoją odz­na­kę par­tyj­ną i przy­piął ją mnie. Je­stem dumna i szczę­śli­wa… Mamy jeden tylko cel: wier­ność führerowi aż do śmier­ci…”.

 (1.1) Spek­ta­ku­lar­nych niez­wy­kło­ści mamy w „Domu dusz” co nie­mia­ra. Jest am­bit­ny bie­dak, który zmie­nia się w ar­cy­bo­ga­te­go ran­cze­ra gnę­bią­ce­go chło­pów.

 (1.1) Po­szcze­gól­ne — duże — firmy ko­rzy­sta­ją z do­ta­cji li­czo­nych w mi­liar­dach. Pomoc tra­fia do ar­cy­bo­ga­tych do nie­daw­na ban­ków i do firm mo­to­ry­za­cyj­nych.

 (1.1) Teraz ko­bie­ty chcą się naj­pierw za­bez­pie­czyć ma­te­rial­nie na przysz­łość, zanim zde­cy­du­ją się na po­sia­da­nie dzie­ci — do­ty­czy to prze­de wszyst­kim tych ko­biet, które nie mają szans na zna­le­zie­nie ar­cy­bo­ga­tych mężów.

 (1.2) Po­ni­żej Sala Ko­min­ko­wa — z jej ar­cy­bo­ga­te­go wnę­trza za­cho­wał się dziś je­dy­nie ko­mi­nek

 (1.2) Ar­cy­bo­ga­ta de­ko­ra­cja wy­ko­na­na zo­sta­ła z pły­tek ce­ra­micz­nych, mo­za­ik, szkli­wio­nej cegły, mar­mu­ru[,] i gra­ni­tu. Zło­co­ne i ema­lio­wa­ne, ce­bu­la­ste ko­pu­ły bły­szczą w słoń­cu i nie ma wąt­pli­wo­ści, że to bu­dow­la im­pe­rial­na.

 (1.2) Rocz­nie w Eu­ro­pie sprze­da­je się około mi­lio­na ta­kich sa­mo­cho­dów. Prym wpraw­dzie wiodą mo­de­le nie­miec­kie, ale Lan­cia ma w nim swoje trwa­łe miej­sce. [Lan­cia] The­sis wnosi do tej nieco kon­ser­wa­tyw­nej grupy sporo świe­żo­ści. Od­no­si się to nie tyle do ar­cy­bo­ga­te­go wy­po­sa­że­nia[,] ale prze­de wszyst­kim wy­glą­du.

 (1.3) Wspa­nia­łe to wy­daw­nict­wo, za­le­ca­ją­ce się szcze­gól­nie ar­cy­bo­ga­tym ma­te­ria­łem ilu­stra­cyj­nym i pię­kny­mi barw­ny­mi plan­sza­mi, za­wie­ra pewną licz­bę por­tre­tów pol­skich, wy­szcze­gól­nie­nie któ­rych zby­tecz­nym może nie bę­dzie.

 (1.3) Ja­po­nia to stara, po­tęż­na, ar­cy­bo­ga­ta kul­tu­ra.

 (1.3) Con­cer­to gros­so to typ kon­cer­tu ba­ro­ko­we­go, który także w ar­cy­bo­ga­tym do­rob­ku [[:w:de:Georg Frie­drich Händel|Ge­or­ga Fried[e]richa Häendla]] (1685–1759) zna­lazł swoje miej­sce i to miej­sce wcale nie­po­śled­nie.

 (1.3) Poza wszyst­kim, Krzysz­tof ot­wo­rzył prze­de mną nie tylko ar­cy­bo­ga­tą bi­blio­te­kę, ale całe li­be­ral­ne kró­le­stwo wol­no­ści.

 (1.3) Istna mi­kro­dżun­gla ro­śli­nek i ży­ją­tek, któ­rych nazw nie znam, świat ar­cy­bo­ga­ty, naj­róż­niej­szy i dla mnie naj­czę­ściej — ano­ni­mo­wy.

 (1.3) Po­nie­waż pier­wsza sala to ro­dzaj piz­ze­rii—spag­het­te­rii, a ja ko­niecz­nie chcia­łem ra­czyć się czymś rdzen­nie ślą­skim, uda­li­śmy się ze Sław­kiem Sierz­pu­tow­skim (mi­strzem o•biek•ty•wu) — do tej dru­giej, gdzie wśród ar­cy­bo­ga­te­go ja­dło­spi­su po­traw z ca­łe­go świa­ta fi­gu­ru­je wiele spe•cja•łów lo­kal­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. arcybogato

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przebogaty

 (1.2) przebogaty

 (1.3) przebogaty

Wiktionary


arcybp

skrót od: ar­cy­bi­skup (od­czy­ty­wa­ny jako cały, od­mien­ny wyraz); abp


SJP.pl


arcybystry

przy­miot­nik

 (1.1) nadz­wy­czaj­nie by­stry

Wiktionary


arcychrześcijański

wy­jąt­ko­wo wier­ny chrze­ści­jań­stwu, or­to­dok­syj­nie chrze­ści­jań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) szcze­gól­nie od­da­ny chrze­ści­jań­stwu

 (1.2) hist. tytuł kró­lów fran­cu­skich

Wiktionary


arcyciasny

bar­dzo cias­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bar­dzo cias­ny

Wiktionary


arcyciekawy

bar­dzo in­te­re­su­ją­cy, przy­ku­wa­ją­cy uwagę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bar­dzo cie­ka­wy

Wiktionary


arcydelikatny

1. wy­ma­ga­ją­cy ogrom­ne­go taktu;
2. bar­dzo wraż­li­wy;
3. bar­dzo cien­ki i łam­li­wy


SJP.pl


arcydiakon

ar­chi­dia­kon;
1. w Ko­ście­le ka­to­lic­kim: du­chow­ny bę­dą­cy człon­kiem ka­pi­tu­ły ka­te­dral­nej lub ko­le­giac­kiej;
2. w niek­tó­rych ko­ścio­łach pra­wo­sław­nych: naj­waż­niej­szy dia­kon słu­żą­cy przy bi­sku­pie pra­wo­sław­nym;
3. w daw­nej Pol­sce: zwierzch­nik czę­ści die­cez­ji


SJP.pl


arcydobry

1. bar­dzo życz­li­wy, czuły;
2. bar­dzo po­zy­tyw­ny;
3. bar­dzo po­myśl­ny;
4. wy­jąt­ko­wo spraw­ny, sta­ran­ny;
5. bar­dzo smacz­ny;
6. bar­dzo ko­rzyst­ny;
7. do­sko­na­ły, bez wad


SJP.pl


arcydowcipny

bar­dzo dow­cip­ny


SJP.pl


arcydramat

dra­mat bę­dą­cy ar­cy­dzie­łem


SJP.pl


arcydrogi

bar­dzo, szcze­gól­nie drogi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o ogrom­nej war­to­ści ma­te­rial­nej

 (1.2) o ogrom­nej war­to­ści emo­cjo­nal­nej dla kogoś

Wiktionary


arcydurny

bar­dzo głupi


SJP.pl


arcydzielny

1. → ar­cy­dzie­ło;
2. bar­dzo dziel­ny, od­waż­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) w naj­wyż­szym stop­niu dziel­ny

 (1.2) daw. niez­wy­kle sku­tecz­ny

 (1.3) daw. ma­ją­cy cha­rak­ter ar­cy­dzie­ła

Wiktionary


arcydziełko

zdrob­nie­nie od: ar­cy­dzie­ło


SJP.pl


arcydzieło

1. bar­dzo cenne, wy­bit­ne dzie­ło sztu­ki;
2. prze­no­śnie: szcze­gól­ne osią­gnię­cie w dzie­dzi­nie innej niż sztu­ka; także: czyn­ność lub po­stę­po­wa­nie poza dzie­dzi­ną sztu­ki odz­na­cza­ją­ce się szcze­gól­ną bie­gło­ścią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) utwór ar­ty­stycz­ny uwa­ża­ny przez więk­szość za wy­bit­ny, po­nad­prze­cięt­ny i po­nad­cza­so­wy, wy­róż­nia­ją­cy się nie­prze­cięt­ny­mi wa­lo­ra­mi li­te­rac­ki­mi, pla­stycz­ny­mi czy mu­zycz­ny­mi;

 (1.2) przen. do­brze wy­ko­na­na praca

Wiktionary

Ar­cy­dzie­ło – dzie­ło kul­tu­ry, które zo­sta­ło uz­na­ne przez od­bior­ców lub pu­blicz­ność w pew­nym dłuż­szym okre­sie za wy­róż­nia­ją­ce się na tle in­nych dzieł (li­te­ra­tu­ry, mu­zy­ki, filmu, sztuk pla­stycz­nych) lub za do­sko­na­łe w swoim ga­tun­ku. Sta­tus ar­cy­dzie­ła na­da­ją od­bior­cy w pro­ce­sie re­cep­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przez ba­da­czy ta część „Dzia­dów” jest uwa­ża­na za ar­cy­dzie­ło pol­skie­go dra­ma­tu ro­man­tycz­ne­go, m.in. ze wzglę­du na po­łą­cze­nie w jed­nym ut­wo­rze pro­ble­ma­ty­ki po­li­tycz­no-hi­sto­rycz­nej z me­ta­fi­zycz­ną.

 (1.2) To prze­stęp­stwo to było praw­dzi­we ar­cy­dzie­ło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌart͡sɨˈd͡ʑɛwɔ, AS: arcyʒ́eu̯o

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1,2) majstersztyk

Wiktionary


arcydziwny

bar­dzo dziw­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) w naj­wyż­szym stop­niu dziw­ny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedziwny

Wiktionary


arcydzięgiel

1. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych; dzię­giel;
2. ar­cy­dzię­giel lit­wor - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych; lit­wor, dzię­giel lit­wor, an­ge­li­ka, dzię­giel le­kar­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌart͡sɨˈd͡ʑɛ̃ŋʲɟɛl, AS: arcyʒ́ẽŋʹǵel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcydzięgielówka ż.

 przym. arcydzięglowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dzięgiel litwor, arcydzięgiel litwor

Wiktionary


arcydzięglowy

zwią­za­ny z ar­cy­dzię­glem


SJP.pl


arcydługi

przy­miot­nik

 (1.1) niez­wy­kle długi

Wiktionary


arcyegocentryk

wiel­ki ego­cen­tryk


SJP.pl


arcygroźny

bar­dzo groź­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) w naj­wyż­szym stop­niu groź­ny

Wiktionary


arcygłupi

bar­dzo głupi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skraj­nie głupi, w naj­wyż­szym stop­niu głupi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­jaź­nił się z mar­gra­bią Alek­san­drem Wie­lo­pol­skim, który póź­niej ma­wiał, że Ram­say „jako woj­sko­wy był ar­cy­głu­pi”.

Wiktionary


arcykapłan

1. w hie­rar­chii ka­płań­skiej w re­li­giach sta­ro­żyt­ne­go Wscho­du: ka­płan spra­wu­ją­cy naj­wyż­szą wła­dzę;
2. ka­płan świą­ty­ni je­ro­zo­lim­skiej od­gry­wa­ją­cy szcze­gól­ną rolę w ju­da­iz­mie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. naj­wyż­szy ka­płan w bli­skows­chod­nich kul­tach po­gań­skich;

 (1.2) rel. żyd. naj­wyż­szy urząd w świą­ty­ni je­ro­zo­lim­skiej, prze­ło­żo­ny ka­pła­nów i le­wi­tów;

 (1.3) teol. w chrze­ści­jań­stwie tytuł je­dy­ne­go poś­red­ni­ka mię­dzy Bo­giem a ludź­mi przy­słu­gu­ją­cy Chry­stu­so­wi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­cy­ka­płan (w Bi­blii i ju­da­iz­mie)
  • Ar­cy­ka­płan (sta­ro­żyt­ny Egipt)
  • Ar­cy­ka­płan - karta Ta­ro­ta

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W sta­ro­żyt­nym Egip­cie fa­ra­on zo­sta­wał jed­no­cze­śnie ar­cy­ka­pła­nem.

 (1.2) Do stro­ju ar­cy­ka­pła­na na­le­ża­ły: efod, cho­szen i dia­dem.

 (1.3) Chry­stus jako je­dy­ny ar­cy­ka­płan za­sia­da po pra­wi­cy tronu Boga w nie­bio­sach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcykapłaństwo n.

:: fż. arcykapłanka ż.

 przym. arcykapłański

Wiktionary


arcykapłanka

1. zwierzch­nicz­ka Ko­ścio­ła Ka­to­lic­kie­go Ma­ria­wi­tów, od­po­wied­nicz­ka ar­cy­bi­sku­pa w in­nych Ko­ścio­łach chrze­ści­jań­skich;
2. głów­na ka­płan­ka w re­li­giach po­gań­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) głów­na ka­płan­ka w re­li­giach po­gań­skich

Wiktionary

Ar­cy­ka­płan­ka, także ar­cy­bi­skup­ka – zwierzch­nicz­ka Ko­ścio­ła Ka­to­lic­kie­go Ma­ria­wi­tów w Pol­sce, od­po­wied­nicz­ka ar­cy­bi­sku­pa w in­nych Ko­ścio­łach chrze­ści­jań­skich.

Je­dy­ną ar­cy­ka­płan­ką w Ko­ście­le Ma­ria­wic­kim była An­to­ni­na Maria Iza­be­la Wi­łuc­ka-Ko­wal­ska. Ak­tu­al­nie Ko­ścio­łem Ka­to­lic­kim Ma­ria­wi­tów za­rzą­dza sio­stra bi­skup­ka Da­mia­na Maria Be­a­try­cze Szul­go­wicz, która nie przy­ję­ła ty­tu­łu ar­cy­ka­płan­ki.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. arcykapłan mos., arcykapłaństwo n.

Wiktionary


arcykapłański

do­ty­czą­cy ar­cy­ka­pła­na


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) rel. na­le­żą­cy do ar­cy­ka­pła­na

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) rel. do­ty­czą­cy ar­cy­ka­pła­na, okre­śla­ją­cy ar­cy­ka­pła­na

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) rel. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ar­cy­ka­pła­na, ma­ją­cy cechy ar­cy­ka­pła­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Był on bo­wiem te­ściem Kaj­fa­sza, który owego roku peł­nił urząd ar­cy­ka­płań­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcykapłan mos., arcykapłaństwo n.

Wiktionary


arcykapłaństwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. god­ność lub urząd ar­cy­ka­pła­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ten spo­sób ar­cy­ka­płań­stwo zo­sta­ło wcią­gnię­te w pełną za­mie­sza­nia po­li­ty­kę owej epoki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcykapłan mos., arcykapłanka ż.

 przym. arcykapłański

Wiktionary


arcykatedra

naj­waż­niej­szy ko­ściół ar­chi­die­cez­ji, ka­te­dra ar­cy­bi­sku­pa; ar­chi­ka­te­dra


SJP.pl


arcykatolicki

wy­jąt­ko­wo wier­ny ka­to­li­cyz­mo­wi, or­to­dok­syj­nie ka­to­lic­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) szcze­gól­nie od­da­ny ka­to­li­cyz­mo­wi

 (1.2) hist. tytuł mo­nar­chów hisz­pań­skich

Wiktionary

Powiązane:

 przym. katolicki

Wiktionary


arcykomtur

kom­tur na zamku krzy­żac­kim, od­po­wie­dzial­ny za od­pra­wę obrząd­ków re­li­gij­nych, po­sia­da­ją­cy wła­dzę zwierzch­nią zaraz po wiel­kim kom­tu­rze


SJP.pl


arcykomturowy

przy­miot­nik od: ar­cy­kom­tur


SJP.pl


arcykosztowny

bar­dzo kosz­tow­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bar­dzo kosz­tow­ny

Wiktionary


arcyks.

skrót od: ar­cyk­sią­żę


SJP.pl

skrót

 (1.1) = ar­cyk­sią­żę

Wiktionary


arcyksiążę

tytuł ksią­żąt au­striac­kich z dy­na­stii Habs­bur­gów; osoba odz­na­czo­na tym ty­tu­łem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) au­striac­ki tytuł ksią­żę­cy

 (1.2) osoba no­szą­ca tytuł ar­cyk­się­cia (1.1)

Wiktionary

Ar­cyk­sią­żę ( Erz­he­rzog, ar­chi­dux), forma żeń­ska ar­cyk­sięż­na (niem. "Erz­he­rzo­gin") – od 1356 do 1918 roku tytuł wład­ców Ar­cyk­się­stwa Au­striac­kie­go. Od roku 1438 tytuł ary­sto­kra­tycz­ny ksią­żąt i księż­ni­czek au­striac­kich domu Habs­bur­gów, od XVI wieku na­da­wa­ny wszyst­kim człon­kom dy­na­stii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Cho­dzi­ło o uwol­nie­nie wię­zio­ne­go w Pol­sce ar­cyk­się­cia Mak­sy­mi­lia­na, nie­for­tun­ne­go ry­wa­la Zyg­mun­ta III pod­czas wol­nej elek­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcyksięstwo n.

:: fż. arcyksiężna ż.

 przym. arcyksiążęcy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) skr. arcyks.

Wiktionary


arcyksiążęcy

do­ty­czą­cy ar­cyk­się­cia, zwią­za­ny z god­no­ścią ar­cyk­się­cia i oso­ba­mi przy nim (np. tytuł ar­cyk­sią­żę­cy, para ar­cyk­sią­żę­ca)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ar­cyk­się­ciem, do­ty­czą­cy do ar­cyk­się­cia

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do ar­cyk­się­cia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcyksiążę m., arcyksiężna ż., arcyksięstwo n.

 przym. książęcy

Wiktionary


arcyksięstwo

tytuł, god­ność ar­cyk­się­cia


SJP.pl

Ar­cyk­się­stwo – pań­stwo, któ­re­go pa­nu­ją­cy mo­nar­cha nosi tytuł ar­cyk­się­cia lub ar­cyk­sięż­nej. Okre­śle­nie po­ja­wi­ło się w śred­nio­wie­czu, gdy Ru­dolf IV uzur­po­wał tytuł ar­cyk­się­cia Pa­la­ty­na­tu. Od 1453 tytuł ar­cyk­się­cia za­re­zer­wo­wa­ny był dla wład­ców Au­strii.

Wikipedia


arcyksiężna

mał­żon­ka ar­cyk­się­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona ar­cyk­się­cia

 (1.2) córka ce­sa­rza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcyksiążę mos.

 przym. arcyksiążęcy

Wiktionary


arcyksiężniczka

tytuł księż­ni­czek z dy­na­stii Habs­bur­gów


SJP.pl


arcykłamca

wiel­ki kłam­ca


SJP.pl


arcykłamstwo

szcze­gól­nie wy­szu­ka­ne, "wia­ry­god­ne" kłam­stwo


SJP.pl


arcyleniwy

bar­dzo le­ni­wy


SJP.pl


arcyleń

próż­niak do kwa­dra­tu, leń ja­kich mało, nie­rób nad nie­ro­by


SJP.pl


arcylichy

przy­miot­nik

 (1.1) odz­na­cza­ją­cy się bar­dzo niską ja­ko­ścią, bar­dzo zły

Wiktionary


arcylojalny

bar­dzo, prze­sad­nie lo­jal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bar­dzo lo­jal­ny

Wiktionary


arcyludzki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ludz­ki, hu­ma­ni­tar­ny w spo­sób wy­jąt­ko­wy, wręcz do­sko­na­ły

Wiktionary


arcylutnia

in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy chor­do­fo­nów szar­pa­nych, ba­so­wa od­mia­na lutni


SJP.pl

Ar­cy­lut­nia (ar­ci­liu­to, ar­chi­liu­to, arch­lu­te) – in­stru­ment mu­zycz­ny, w któ­rym źró­dłem dźwię­ku są na­pię­te stru­ny szar­pa­ne pal­ca­mi; uży­wa­na głów­nie w XVI i XVII wieku ba­so­wa od­mia­na lutni, wy­po­sa­żo­na w długą szyj­kę i więk­szą niż zwy­kła lut­nia licz­bę strun, sto­so­wa­na w ko­ściel­nych i świec­kich ze­spo­łach wo­kal­no-in­stru­men­tal­nych do akom­pa­nia­men­tu i re­a­li­za­cji ge­ne­rał­ba­su.

Wikipedia


arcymag

po­tęż­ny, doś­wiad­czo­ny mag, który opa­no­wał do per­fek­cji dzie­dzi­nę magii


SJP.pl


arcymagini

po­tęż­na, doś­wiad­czo­na ma­gi­ni, która opa­no­wa­ła do per­fek­cji dzie­dzi­nę magii


SJP.pl


arcymistrz

1. mistrz nad mi­strze; naj­lep­sza osoba w danym fachu;
2. naj­wyż­szy tytuł przyz­na­wa­ny w sza­chach spor­to­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba prze­wyż­sza­ją­ca wszyst­kich swo­i­mi umie­jęt­no­ścia­mi w danej dzie­dzi­nie

 (1.2) szach. sza­chi­sta po­sia­da­ją­cy naj­wyż­szy tytuł przyz­na­wa­ny w sza­chach spor­to­wych;

Wiktionary

Ar­cy­mistrz – tytuł na­da­wa­ny sza­chi­stom przez Mię­dzy­na­ro­do­wą Fe­de­ra­cję Sza­cho­wą (FIDE) za wy­ni­ki spor­to­we. Wy­róż­nio­ny sza­chi­sta ma prawo do­ży­wot­nio po­słu­gi­wać się tym ty­tu­łem. Na oz­na­cze­nie ty­tu­łu używa się pol­skie­go skró­tu "am" lub mię­dzy­na­ro­do­we­go "GM" (ang. "grand­ma­ster").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W re­la­cjach z mało mu dotąd zna­nym świa­tem po­li­ty­ki raz po raz is­krzy­ło i do­cho­dzi­ło nawet do bar­dzo ostrych kon­flik­tów, ale Ro­wec­ki, choć nie stał się ar­cy­mi­strzem gry po­li­tycz­nej, szyb­ko uczył się jej reguł.

 (1.2) Trzy lata póź­niej w Rzy­mie Sofia do­pro­wa­dzi­ła do roz­pa­czy grupę ar­cy­mi­strzów ra­dziec­kich — tylko jed­ne­mu z nich „po­da­ro­wa­ła” remis i osią­gnę­ła jeden z najw­spa­nial­szych wy­ni­ków ran­kin­go­wych w hi­sto­rii sza­chów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcymistrzostwo n.

:: fż. arcymistrzyni

 przym. arcymistrzowski

Wiktionary


arcymistrzowski

→ ar­cy­mistrz


SJP.pl

Patrz:

arcymistrz

arcymistrzyni

1. ko­bie­ta wy­róż­nia­ją­ca się wśród mi­strzów, nie­do­ści­gnio­na w ja­kiejś dzie­dzi­nie;
2. naj­wyż­szy tytuł przyz­na­wa­ny ko­bie­tom w sza­chach spor­to­wych; ko­bie­ta no­szą­ca ten tytuł


SJP.pl


arcymiły

szcze­gól­nie miły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. nadz­wy­czaj miły

Wiktionary


arcymonotonny

przy­miot­nik

 (1.1) książk. ponad wszel­ką miarę mo­no­ton­ny, niez­mie­nia­ją­cy się

Wiktionary


arcymądrze

wy­jąt­ko­wo mą­drze, bar­dzo mą­drze


SJP.pl


arcynaiwny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) bar­dzo na­iw­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trze­ba prze­cież zo­ba­czyć, ar­cy­na­iw­ny So­kra­te­sie, że czło­wiek spra­wied­li­wy wszę­dzie ma mniej niż nie­spra­wied­li­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcynaiwność ż.

 przysł. arcynaiwnie

Wiktionary


arcyniemiły

przy­miot­nik

 (1.1) zu­peł­nie nie­mi­ły

Wiktionary


arcyniepospolity

przy­miot­nik

 (1.1) wy­jąt­ko­wy, bar­dzo rzad­ko spo­ty­ka­ny

Wiktionary


arcynowy

przy­miot­nik

 (1.1) zu­peł­nie nowy, niez­na­ny je­szcze przed chwi­lą

Wiktionary


arcynudny

bar­dzo nudny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) w naj­wyż­szym stop­niu nudny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzi­siaj za­miast ar­cy­nud­nych akcji bu­ra­cza­nych, ko­lej­nych spu­stów su­rów­ki, mamy kro­ni­kę kry­mi­nal­ną.

Wiktionary


arcyoddany

wy­jąt­ko­wo od­da­ny


SJP.pl


arcyosioł

po­tocz­nie: wiel­ki osioł, osoba bar­dzo upar­ta i głu­pia


SJP.pl


arcypasterski

→ ar­cy­pa­sterz


SJP.pl

Patrz:

arcypasterz

arcypasterz

tytuł uży­wa­ny nie­kie­dy przez ka­to­li­ków w sto­sun­ku do bi­sku­pa i ar­cy­bi­sku­pa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. bi­skup, ar­cy­bi­skup, pa­pież

Wiktionary


arcypies

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pejor. wy­jąt­ko­wy szu­bra­wiec, oszust (wzmoc­nio­na obel­ga „pies”)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeśli łżę, je­stem ar­cy­pies, nie szlach­cic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pies m., psowate nmos., psiarnia ż., psiarczyk m., psiarz m., psica ż., psina ż., psiara ż., psiak m., psioczenie n., napsioczenie n.

:: zdrobn. piesek m., psiaczek m., psiątko n., psinka ż., pieseczek m., piesunio m.

:: zgrub. psisko n.

 czas. psioczyć ndk., napsioczyć dk.

 przym. psi, psowaty, pieski, arcypsi

 przysł. psio, piesko

Wiktionary


arcypiękny

nie­sa­mo­wi­cie pię­kny, prze­pię­kny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nadz­wy­czaj­nej urody

Wiktionary


arcypocieszny

przy­miot­nik

 (1.1) w naj­wyż­szym stop­niu wzbu­dza­ją­cy we­so­łość, śmiech

Wiktionary


arcypolski

przy­miot­nik

 (1.1) odz­na­cza­ją­cy się w szcze­gól­ny spo­sób cechą pol­sko­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poeta oj­czyz­ny, „poeta ar­cy­pol­ski” (…) był za­ra­zem poetą, w któ­re­go ut­wo­rach biły za­wsze uczu­cia in­ter­na­cjo­na­li­stycz­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcy-Polak m., arcy-Polka ż.

Wiktionary


arcypolskość

→ ar­cy­pol­ski


SJP.pl

Patrz:

arcypolski

arcypoważny

bar­dzo po­waż­ny


SJP.pl


arcypożyteczny

przy­miot­nik

 (1.1) niez­wy­kle po­ży­tecz­ny

Wiktionary


arcyprosty

bar­dzo pro­sty


SJP.pl


arcyprzedni

przy­miot­nik

 (1.1) do­sko­na­ły, świet­ny

Wiktionary


arcyrywal

naj­więk­szy prze­ciw­nik


SJP.pl


arcyrywalka

naj­więk­sza prze­ciw­nicz­ka


SJP.pl


arcyskomplikowany

bar­dzo mocno skom­pli­ko­wa­ny


SJP.pl


arcyskromnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ar­cy­skrom­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co kilka dni się do mnie / Ktoś nowy z proś­bą zgła­sza / Za­czy­na ar­cy­skrom­nie / I bar­dzo mnie prze­pra­sza (…)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arcyskromny

Wiktionary


arcyskromny

bar­dzo skrom­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zu­peł­nie nie­wy­szu­ka­ny, nie­o­ka­za­ły

 (1.2) zu­peł­nie nie pod­kre­śla­ją­cy włas­nych zalet, nie wy­wyż­sza­ją­cy się

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. arcyskromnie

Wiktionary


arcyskuteczny

niez­wy­kle sku­tecz­ny


SJP.pl


arcysmaczny

przy­miot­nik

 (1.1) bar­dzo smacz­ny

Wiktionary


arcystaroświecki

bar­dzo, wy­bit­nie sta­roś­wiec­ki


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zu­peł­nie nie­no­wo­czes­ny; cał­ko­wi­cie taki jak w daw­nych cza­sach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. staroświeckość ż.

 przysł. staroświecko

Wiktionary


arcysugestywny

bar­dzo su­ge­styw­ny


SJP.pl


arcyswobodny

do prze­sa­dy swo­bod­ny


SJP.pl


arcyswojski

bar­dzo, wy­bit­nie swoj­ski


SJP.pl


arcyszelma

(r. męski) męż­czyz­na nadz­wy­czaj spryt­ny, umie­ją­cy sobie ra­dzić w róż­nych sy­tu­a­cjach, nie­ko­niecz­nie w ucz­ci­wy spo­sób


SJP.pl


arcytrudność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ar­cy­trud­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arcytrudny

 przysł. arcytrudno

Wiktionary


arcytrudny

bar­dzo trud­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bar­dzo trud­ny, niez­wy­kle skom­pli­ko­wa­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcytrudność ż.

Wiktionary


arcytwór

wy­bit­ny, zna­ko­mi­ty twór


SJP.pl


arcytyp

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. liter. pier­wow­zór po­sta­ci

 (1.2) daw. psych. pier­wot­ne wy­o­bra­że­nie i wzo­rzec za­cho­wa­nia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) współcz. archetyp

Wiktionary


arcyucieszny

przy­miot­nik

 (1.1) w naj­wyż­szym stop­niu wzbu­dza­ją­cy we­so­łość, śmiech

Wiktionary


arcyważny

nie­sły­cha­nie ważny, ważny ponad wszel­ką miarę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bar­dzo ważny, zna­czą­cy, od któ­re­go wszyst­ko za­le­ży

 (1.2) bar­dzo ważny, ma­ją­cy ogrom­ne wpły­wy albo wła­dzę

Wiktionary


arcywieszcz

żar­to­bli­wie: wieszcz wy­róż­nia­ją­cy się wśród po­zo­sta­łych wie­szczów


SJP.pl


arcywiza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. środ. prze­stęp. i więz. woda

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mia­łem z sobą mokre [= płyn], juści [= ale] nie ar­cy­wi­zę [= wodę], jeno ka­wa­ler­ską naszą ćmagę [= wódkę], com na bło­go­sła­wień­stwo od mojej bini [= dziew­czy­ny] do­stał. Gol­ną­łem [= wy­pi­łem] sobie ze czte­ry ki­ru­sy [= kie­lisz­ki] i knaję [= idę] dalej.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. woda.; war. arcewiza; daw. środ. przestęp. i więz. delka

Wiktionary


arcywróg

naj­więk­szy, głów­ny wróg


SJP.pl


arcywspaniałość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ar­cyw­spa­nia­łe; cecha tych, któ­rzy są ar­cyw­spa­nia­li

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arcywspaniały

 przysł. arcywspaniale

Wiktionary


arcywspaniały

przy­miot­nik

 (1.1) odz­na­cza­ją­cy się bar­dzo po­zy­tyw­ny­mi ce­cha­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcywspaniałość ż.

Wiktionary


arcywyborny

naj­do­sko­nal­szy, naj­wy­śmie­nit­szy, najz­na­mie­nit­szy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) je­szcze bar­dziej wy­bor­ny, wy­śmie­ni­ty

Wiktionary


arcyzabawny

bar­dzo za­baw­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) w naj­wyż­szym stop­niu za­baw­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zabawa ż., arcyzabawność ż.

 przysł. arcyzabawnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przezabawny, arcyśmieszny, prześmieszny

Wiktionary


arcyłgarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wiel­ki kłam­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. łgarz mos.

Wiktionary


arcyłobuzerski

bar­dzo ło­bu­zer­ski


SJP.pl


arcyłotr

wiel­ki łaj­dak, nie­go­dzi­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekspr. pejor. osoba po­stę­pu­ją­ca nik­czem­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Już mnie nie zdu­mie­je, nawet gdyby het­ma­nem wiel­kim ko­ron­nym zo­stał sam ar­cy­łotr i ra­karz Lu­bo­widz­ki.

Wiktionary


arcyłotrostwo

wiel­kie ło­tro­stwo


SJP.pl


arcyśmieszność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ar­cy­śmiesz­ne; cecha tych, któ­rzy są ar­cy­śmiesz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arcyśmieszny

 przysł. arcyśmiesznie

Wiktionary


arcyśmieszny

bar­dzo śmiesz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nadz­wy­czaj śmiesz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arcyśmieszność ż.

Wiktionary


arczewski

naz­wi­sko


SJP.pl


arczyński

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ar­czy­na­mi, do­ty­czą­cy Ar­czy­nów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ar­czyń­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arczynowie lm m.

Wiktionary


ardanowski

naz­wi­sko


SJP.pl


ardej

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Bu­ko­wi­na. pa­pry­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Bukowina kiperusza

Wiktionary


arden

zim­nokr­wi­sty koń po­cią­go­wy; koń ar­deń­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zo­o­techn. rasa konia po­cho­dzą­ca z Ar­de­nów

 (1.2) zo­o­techn. koń rasy arden (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • koń ar­deń­ski
  • Arden In­ter­na­tio­nal
  • Arden – miej­sco­wość w Danii
    • Arden – sta­cja ko­le­jo­wa
  • Arden – hi­sto­rycz­na gmina w Danii
  • Arden – wieś w sta­nie De­la­wa­re, w hrab­stwie New Cast­le, USA
  • Arden (ang. Arden Towns­hip) – gmina w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Litt­le River, USA
  • Las Arden – fik­cyj­ny las w po­wie­ściach Ro­ge­ra Ze­laz­ny’ego
  • Arden - ob­szar głów­nie w War­wicks­hi­re, w któ­rym znaj­du­ją się miej­sco­wo­ści:
  • Hamp­ton-in-Arden – wieś w An­glii
  • Hen­ley-in-Arden – mia­sto w An­glii
  • Tan­worth-in-Arden – wieś w An­glii

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Nie można mówić, że ar­de­ny są końmi płoch­li­wy­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ardeny lm. nmos.

 przym. ardeński

Wiktionary


ardenka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Arden; ko­bie­ta z tego ob­sza­ru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ardeny nmos.

:: fm. Ardeńczyk mos.

 przym. ardeński

Wiktionary


ardente

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: żar­li­wie, pło­mien­nie


SJP.pl

„Ar­den­te” – nazwa no­szo­na na prze­strze­ni dzie­jów przez okrę­ty Regia Ma­ri­na:

Wikipedia


ardeny

zim­nokr­wi­sty koń po­cią­go­wy; koń ar­deń­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sil­nie za­le­sio­ne góry w po­łud­nio­wo-wschod­niej Bel­gii, Fran­cji i Luk­sem­bur­gu;

 (1.2) geogr. adm. fran­cu­ski de­par­ta­ment, po­ło­żo­ny w re­gio­nie Grand Est;

Wiktionary

Ar­de­ny ( L’Ar­den­ne lub Ar­den­nes, luks., niem. i ni­derl. "Ar­den­nen") – roz­le­gły masyw wy­żyn­no-gór­ski, zlo­ka­li­zo­wa­ny na te­ry­to­rium Bel­gii, Luk­sem­bur­ga i Fran­cji. Sta­no­wi naj­bar­dziej na za­chód wy­su­nię­tą część Reń­skich Gór Łup­ko­wych, a jego na­tu­ral­ną kon­ty­nu­a­cją na wscho­dzie są góry Eifel, roz­róż­nia­ne ze wzglę­dów po­li­tycz­no-hi­sto­rycz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­wierzch­nia Ar­de­nów wy­no­si 11 200 km².

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ardeńczyk mos., Ardenka ż., arden mzw.

 przym. ardeński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Las Ardeński

Wiktionary


ardeńczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Arden; osoba z tego ob­sza­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Raz on tam w cza­sie tur­nie­ju chwy­cił, po skru­sze­niu kopii, pew­ne­go ry­ce­rza ar­deń­skie­go wpół, wyw­lókł go z kul­ba­ki i wy­rzu­cił na wy­so­kość kopii w górę, cho­ciaż Ar­deń­czyk cały był w że­la­zo za­ku­ty.

 (1.1) Wy­da­je się, że uciecz­ka Rim­ba­u­da od cy­wi­li­za­cji (…) była kon­sek­went­ną drogą roz­wo­ju po­e­tyc­kie­go. Dwa po­e­ma­ty prozą tego nie­speł­na dwu­dzie­sto­let­nie­go Ar­deń­czy­ka to wy­kład­nia nowej li­te­ra­tu­ry, szczy­to­we osią­gnię­cie epoki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ardeny nmos., ardeńczyk mzw.

:: fż. Ardenka ż.

 przym. ardeński

Wiktionary


ardeński

→ Ar­de­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ar­de­na­mi, po­cho­dzą­cy z ob­sza­ru Ar­de­nów

 (1.2) zwią­za­ny z fran­cu­skim de­par­ta­men­tem Ar­de­ny

Wiktionary

Patrz:

Ardeny

Przykłady

 (1.1) Raz on tam w cza­sie tur­nie­ju chwy­cił, po skru­sze­niu kopii, pew­ne­go ry­ce­rza ar­deń­skie­go wpół, wyw­lókł go z kul­ba­ki i wy­rzu­cił na wy­so­kość kopii w górę, cho­ciaż Ar­deń­czyk cały był w że­la­zo za­ku­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arden mzw., Ardeny nmos., Ardeńczyk mos., Ardenka ż.

Wiktionary


ardipitek

praw­do­po­dob­ny wczes­ny ho­mi­nid z plio­ce­nu, po­cho­dzą­cy ze wschod­niej Afry­ki, po­dob­ny do szym­pan­sa, lecz dwu­noż­ny


SJP.pl

Ar­di­pi­tek ("Ar­di­pit­he­cus") – ro­dzaj wy­mar­łych ssa­ków na­czel­nych z po­dro­dzi­ny Ho­mi­ni­nae w obrę­bie ro­dzi­ny czło­wie­ko­wa­tych (Ho­mi­ni­dae), wy­o­dręb­nio­ny z au­stra­lo­pi­te­ków na pod­sta­wie bar­dzo frag­men­ta­rycz­nych szcząt­ków. Szcząt­ki pier­wsze­go osob­ni­ka tego ro­dza­ju od­na­le­zio­no w roku 1992 w Ara­mis w Etio­pii.

Wikipedia


arditamente

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: śmia­ło, od­waż­nie; ar­di­to


SJP.pl


arditi

od­dzia­ły ochot­ni­cze w armii wło­skiej pod­czas I wojny świa­to­wej, przez­na­czo­ne do zadań spe­cjal­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­di­ti (ze­spół mu­zycz­ny)
  • Ar­di­ti (jed­nost­ki woj­sko­we)

Wikipedia


ardito

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: śmia­ło, od­waż­nie; ar­di­ta­men­te


SJP.pl

„Ar­di­to” – nazwa no­szo­na na prze­strze­ni dzie­jów przez okrę­ty Regia Ma­ri­na:

Wikipedia


ardizja

ar­diz­ja kar­bo­wa­na - ro­śli­na do­nicz­ko­wa z ro­dzi­ny pier­wiosn­ko­wa­tych


SJP.pl

Ar­diz­ja ("Ar­di­sia" Sw.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny pier­wiosn­ko­wa­tych ("Pri­mu­la­ce­ae"). Na­le­ży tu od 200 do 500 ga­tun­ków (w za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go). Wy­stę­pu­ją w tro­pi­kal­nych i sub­tro­pi­kal­nych re­jo­nach Azji oraz Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, Środ­ko­wej i Pół­noc­nej.

Wikipedia


ardo

marka sprzę­tu AGD i firma


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ardo (król Wi­zy­go­tów)
  • Ardo (przed­się­bior­stwo)
  • Ardo Kreek

Wikipedia


ardżesz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Ru­mu­nii, lewy do­pływ Du­na­ju;

 (1.2) geogr. okręg w Ru­mu­nii, po­ło­żo­ny na Wo­ło­szczyź­nie;

Wiktionary

Ar­dżesz (rum. "Argeș") – rzeka w Ru­mu­nii, lewy do­pływ Du­na­ju o dłu­go­ści 350 km. Źró­dła rzeki leżą w Gó­rach Fo­ga­ra­skich na wy­so­ko­ści 2030 m n.p.m., po­wierzch­nia jej do­rze­cza wy­no­si 12 550 km².

Ar­dżesz pow­sta­je z dwóch głów­nych cie­ków wod­nych, zwa­nych Buda i Capra w Gó­rach Fo­ga­ra­skich.

Wikipedia


arealistka

→ are­a­li­sta


SJP.pl

Patrz:

arealista

arealizm

1. nie­wier­ne, ubar­wio­ne, niez­god­ne z ob­ser­wa­cją odt­wa­rza­nie rze­czy­wi­sto­ści w ut­wo­rze li­te­rac­kim, w dzie­le sztu­ki;
2. kie­ru­nek w li­te­ra­tu­rze i w sztu­ce po­słu­gu­ją­cy się takim opi­sem


SJP.pl


arealność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest are­al­ne; cecha tych, któ­rzy są are­al­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arealny

 przysł. arealnie

Wiktionary


arealny

nie­re­al­ny


SJP.pl


areał

pewna po­wierzch­nia ziemi, zwła­szcza przez­na­czo­na pod upra­wę lub ho­dow­lę albo bę­dą­ca miej­scem wy­stę­po­wa­nia pew­ne­go ga­tun­ku ro­ślin czy zwie­rząt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roln. leśn. po­wierzch­nia grun­tu

 (1.2) zool. bot. ob­szar wy­stę­po­wa­nia okre­ślo­ne­go ga­tun­ku

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • w rol­nict­wie i le­śnict­wie po­wierzch­nia grun­tów za­ję­tych pod upra­wę oraz wód zam­knię­tych, mie­rzo­na w hek­ta­rach lub m².
  • w bio­lo­gii za­sięg wy­stę­po­wa­nia okre­ślo­ne­go ga­tun­ku lub zja­wi­ska przy­rod­ni­cze­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W are­a­le upraw prze­wa­ża­ją kul­tu­ry zbo­żo­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɛaw, AS: areau̯

Wiktionary

Powiązane:

 przym. areałowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) powierzchnia, teren

Wiktionary


arecibo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nej czę­ści Por­to­ry­ka, w aglo­me­ra­cji San Juan

 (1.2) astr. aste­ro­i­da o nu­me­rze 4337

Wiktionary

Are­ci­bo – mia­sto w pół­noc­nej czę­ści Por­to­ry­ko; nad At­lan­ty­kiem; w aglo­me­ra­cji San Juan; 44 191 miesz­kań­ców (2019). Słyn­ne z po­wo­du znaj­du­ją­ce­go się obok niego Ob­ser­wa­to­rium Are­ci­bo, po­sia­da­ją­ce­go naj­więk­szy (do 2016 roku) na świe­cie ra­dio­te­le­skop.

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł odzie­żo­wy, drzew­ny, ma­szy­no­wy. W Are­ci­bo pro­du­ku­je się cu­kier oraz rum. Oś­ro­dek tu­ry­stycz­ny.

Wikipedia


areciny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Arety lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


arecki

naz­wi­sko


SJP.pl


arefleksja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cał­ko­wi­ty lub znacz­ny zanik odru­chu (odru­chów)

Wiktionary

Are­flek­sja – cał­ko­wi­te znie­sie­nie odru­chów; czę­ścio­we znie­sie­nie odru­chów na­zy­wa się hi­po­re­flek­sją. Are­flek­sja odru­chów skór­nych wy­stę­pu­je w prze­bie­gu usz­ko­dze­nia oś­rod­ko­we­go ne­u­ro­nu ru­cho­we­go, are­flek­sja odru­chów głę­bo­kich ty­po­wa jest dla obra­zu usz­ko­dze­nia dol­ne­go ne­u­ro­nu ru­cho­we­go.

Wikipedia


arejon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. po­stać mi­to­lo­gicz­na, boski koń, syn bo­gi­ni De­me­ter ukry­wa­ją­cej się jako klacz, spło­dzo­ny przez Po­sej­do­na pod po­sta­cią ogie­ra

Wiktionary


arek

1. sta­tek Noego, wiel­kich roz­mia­rów łódź, korab
2. skrzy­nia, kufer


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. Ar­ka­diusz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Idę dzi­siaj do Arka na imie­ni­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarɛk, AS: arek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arkadiusz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Arkadiusz, Areczek, Aruś

Wiktionary


areka

drze­wo do 20 m wy­so­ko­ści, z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych; naj­bar­dziej znany ga­tu­nek to areka ka­te­chu zwana też żu­wi­pal­mą lub pi­nan­giem albo palmą be­te­lo­wą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Areca|L.|ref=tak., palma z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych;

Wiktionary

Areka ("Areca" L.) – ro­dzaj palm z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych. Na­le­ży do niej około 50 ga­tun­ków ros­ną­cych głów­nie w po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest "Areca ca­te­chu" L..

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ze szczy­tów pni arek wy­ra­sta­ją pie­rza­ste li­ście.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arekowate lm nm., arekowce lm nm., arekowe lm nm.

 przym. arekowy, arekowaty

Wiktionary


arekolina

sil­nie tok­sycz­ny al­ka­lo­id za­war­ty w orze­chu are­ko­wym, po­bu­dza­ją­cy układ przyw­spół­czul­ny, obec­nie sto­so­wa­ny wy­łącz­nie w we­te­ry­na­rii


SJP.pl

Are­ko­li­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, sub­stan­cja psy­cho­ak­tyw­na z grupy al­ka­lo­i­dów pi­ry­dy­no­wych, za­war­ta w orze­chach palmy are­ko­wej.

Are­ko­li­na otrzy­my­wa­na jest też syn­te­tycz­nie z kwasu ni­ko­ty­no­we­go. Jest silną tru­ciz­ną, po­wo­du­ją­cą skur­cze mię­śni gład­kich. [].

Wikipedia


arekowate

ro­dzi­na ro­ślin drze­wia­stych wy­stę­pu­ją­ca głów­nie w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej i podz­wrot­ni­ko­wej; palmy, pal­mo­wa­te


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Are­ca­ce­ae|ref=tak., ro­dzi­na ro­ślin za­li­cza­na do jed­no­li­ścien­nych;

Wiktionary

Are­ko­wa­te, palmy ("Are­ca­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­cych do jed­no­li­ścien­nych. Na­le­ży tu 184–188 ro­dza­jów z 2550–2585 ga­tun­ka­mi. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na wszyst­kich kon­ty­nen­tach w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej (sto­sun­ko­wo nie­wiel­kie ich zróż­ni­co­wa­nie w po­rów­na­niu z in­ny­mi ob­sza­ra­mi tro­pi­kal­ny­mi jest w Afry­ce), niek­tó­re ga­tun­ki rosną także w stre­fie kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spe­cy­ficz­ny pień are­ko­wa­tych na­zy­wa­ny jest kło­dzi­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areka ż., arekowce lm nm., arekowe lm nm.

 przym. arekowy, arekowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) palmy

Wiktionary


arekowaty

o ce­chach are­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arekowe nmos., arekowce nmos., arekowate nmos., areka ż.

Wiktionary


arekowce

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Are­ca­les|Brom­he­ad|ref=tak., rząd ro­ślin za­li­cza­nych do jed­no­li­ścien­nych;

Wiktionary

Are­kow­ce, pal­mow­ce ("Are­ca­les" Brom­he­ad) – rząd ro­ślin na­le­żą­cych do jed­no­li­ścien­nych. W więk­szo­ści ujęć sy­ste­ma­tycz­nych jest to tak­son mo­no­ty­po­wy z jedną ro­dzi­ną – are­ko­wa­ty­mi ("Are­ca­ce­ae"). W 2016 roku w sy­ste­mie APG IV jako tak­son sio­strza­ny are­ko­wa­tych zi­den­ty­fi­ko­wa­na zo­sta­ła nie­wiel­ka ro­dzi­na "Da­sy­po­go­na­ce­ae".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Licz­ne are­kow­ce po­sia­da­ją zna­cze­nie użyt­ko­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areka ż., arekowate lm nm., arekowe lm nm.

 przym. arekowy, arekowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) palmowce

Wiktionary


arekowe

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Are­ci­dae|Takht.|ref=tak., pod­kla­sa ro­ślin na­le­żą­cych do klasy jed­no­li­ścien­nych;

Wiktionary

Are­ko­we, pal­mo­we (Are­ci­dae Takht.) – pod­kla­sa ro­ślin na­le­żą­cych do klasy jed­no­li­ścien­nych wy­róż­nia­na w niek­tó­rych sy­ste­mach kla­sy­fi­ka­cyj­nych. Obej­mu­je ro­śli­ny z jed­ne­go rzędu are­kow­ców ("Are­ca­les"). Na­le­żą tu głów­nie ro­śli­ny tro­pi­kal­ne, o pniu wy­so­kim, nie­roz­ga­łę­zio­nym, wy­ka­zu­ją­cym wtór­ny przy­rost na gru­bość.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kwia­ty are­ko­wych zaz­wy­czaj są wia­tro­pyl­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areka ż., arekowce lm nm., arekowate lm nm.

 przym. arekowy, arekowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) palmowe

Wiktionary


arekowy

przy­miot­nik od: areka (ro­dzaj palmy), np. orzech are­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. zwią­za­ny z areką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arekowe nmos., arekowce nmos., arekowate nmos., areka ż.

Wiktionary


areligijnie

przy­słó­wek

 (1.1) obo­jęt­nie wobec re­li­gii, w spo­sób are­li­gij­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areligijność ż.

 przym. areligijny

Wiktionary


areligijność

→ are­li­gij­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) obo­jęt­ność wobec spraw re­li­gii

Wiktionary

Patrz:

areligijny

Przykłady

 (1.1) Na­le­ży na­to­miast zająć się so­cjo­lo­gią are­li­gij­no­ści, wy­ni­ka­ją­cej z prze­war­to­ścio­wa­nia zna­cze­nia re­li­gii w życiu spo­łecz­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. areligijny

 przysł. areligijnie

Wiktionary


areligijny

nie­re­li­gij­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) obo­jęt­ny wobec kwe­stii re­li­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areligijność ż.

 przysł. areligijnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świecki, laicki, niereligijny

Wiktionary


aren

wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny (np. ben­zen, to­lu­en) otrzy­my­wa­ny z ropy naf­to­wej i gazu ziem­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aren – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Ak­wi­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Pyrénées-At­lan­ti­qu­es.
  • Wę­glo­wo­do­ry aro­ma­tycz­ne lub areny – cy­klicz­ne wę­glo­wo­do­ry, w któ­rych ist­nie­je układ na­prze­mien­nie po­ło­żo­nych wią­zań pod­wój­nych i po­je­dyn­czych mię­dzy ato­ma­mi węgla.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈarɛ̃n, AS: arẽn

Wiktionary


arena

1. cen­tral­ne miej­sce w cyrku, na któ­rym od­by­wa­ją się po­pi­sy cyr­ko­we;
2. teren dzia­ła­nia, wi­dow­nia ja­kichś wy­da­rzeń, kon­flik­tów;
3. w sta­ro­żyt­nym am­fi­te­a­trze: miej­sce walk gla­dia­to­rów lub za­pa­śni­ków;
4. miej­sce, gdzie od­by­wa­ją się cor­ri­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­li­ste miej­sce oto­czo­ne wi­dow­nią, na któ­rym od­by­wa­ją się róż­ne­go typu po­ka­zy, np. cyr­ko­we

 (1.2) przen. miej­sce ja­kichś wy­da­rzeń, dzia­łań

Wiktionary

Arena (z łac. "ha­re­na", "arena" - pia­sek) – usy­tu­o­wa­ny w cen­trum obiek­tu i wy­sy­pa­ny pia­skiem plac w kształ­cie koła lub elip­sy. Miej­sce walk, tur­nie­jów, po­pi­sów, igrzysk i wi­do­wisk. Wy­wo­dzi się ze sta­ro­żyt­ne­go te­a­tru grec­kie­go i rzym­skie­go oraz cyrku rzym­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na arenę wy­szedł clown.

 (1.2) Po­li­tyk ośmie­szył się na are­nie mię­dzy­na­ro­do­wej swo­i­mi dzia­ła­nia­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɛ̃na, AS: arẽna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arenosole nmos.

:: zdrobn. arenka ż.

 przym. arenowy

Wiktionary


arenal

wil­got­ne pia­ski stre­fy brze­go­wej mórz, je­zior i rzek, bę­dą­ce śro­do­wi­skiem życia drob­nych or­ga­niz­mów ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych (np. glo­nów, pier­wot­nia­ków i okrze­mek)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Are­nal – wul­kan w Ko­sta­ry­ce
  • Are­nal – je­zio­ro w Ko­sta­ry­ce
  • are­nal – po­ję­cie eko­lo­gicz­ne
  • Par­que Na­cio­nal Are­nal – park na­ro­do­wy w Ko­sta­ry­ce, obej­mu­ją­cy swoim ob­sza­rem masyw wul­ka­nicz­ny Are­nal

Wikipedia


arenawirusy

Are­na­wi­ru­sy (łac. "Are­na­vi­ri­dae", z łac. "are­no­sus" - pia­szczy­sty) - ro­dzi­na wi­ru­sów, cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się na­stę­pu­ją­cy­mi ce­cha­mi:

Sy­ste­ma­ty­ka are­na­wi­ru­sów obej­mu­je na­stę­pu­ją­ce grupy:

Naj­więk­sze zna­cze­nie me­dycz­ne mają are­na­wi­ru­sy sta­re­go świa­ta (głów­nie wirus go­rącz­ki Lassa) oraz are­na­wi­ru­sy no­we­go świa­ta, które wy­wo­łu­ją cha­rak­te­ry­stycz­ne dla da­ne­go re­gio­nu go­rącz­ki krwo­tocz­ne. HDV na­to­miast może brać udział w pa­to­ge­ne­zie za­pa­leń wą­tro­by, ale jest on za­leż­ny w roz­wo­ju od HBV.

Wikipedia


arenda

daw­niej:
1. najem, dzier­ża­wa; pacht;
2. opła­ta za dzier­ża­wę; pacht;
3. karcz­ma, szynk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. obec­nie także gw-pl|Bu­ko­wi­na. dzier­ża­wa

 (1.2) przest. czynsz dzier­żaw­ny

 (1.3) daw. go­spo­da, karcz­ma

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɛ̃nda, AS: arẽnda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arendarz m., arendowanie n.

 czas. arendować ndk.

 przym. arendarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) reg-pl|Śląsk|arynda., reg-pl|Śląsk|harynda.

Wiktionary


arendarczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


arendarka

→ aren­darz; dzier­żaw­czy­ni, pach­ciar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. ko­bie­ta, która coś dzier­ża­wi

 (1.2) przest. żona aren­da­rza

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dzierżawczyni

Wiktionary


arendarski

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z aren­da­rzem, do­ty­czą­cy aren­da­rza; taki jak u aren­da­rza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arenda ż., arendarz m., arendowanie n.

 czas. arendować ndk.

Wiktionary


arendarz

daw­niej: osoba dzier­ża­wią­ca od kogoś go­spo­dę, trzo­dę itp.; pach­ciarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. dzier­żaw­ca bu­dyn­ków go­spo­dar­czych, kar­czem, szyn­ków i grun­tów rol­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No, już to wy­bacz­cie, panie aren­da­rzu – wtrą­cił się z po­wa­gą wójt ry­czy­chow­ski – z bli­ska go po­dob­no je­szcze nikt nie wi­dział prócz sta­re­go klucz­ni­ka, Ko­stia Bu­li­ja, który z nim ja­kieś nie­czy­ste utrzy­mu­je kon­szach­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɛ̃ndaʃ, AS: arẽndaš

Wiktionary

Powiązane:

 czas. arendować

 rzecz. arenda ż.

 przym. arendarski

Wiktionary


arendarzowy

przy­miot­nik od: aren­darz


SJP.pl


arendowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|aren­do­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. arendować

 rzecz. arenda ż.

 przym. arendarski

Wiktionary


arendować

wy­naj­mo­wać, wy­dzier­ża­wiać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. dzier­ża­wić, wy­naj­mo­wać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɛ̃nˈdɔvat͡ɕ, AS: arẽndovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arenda ż., arendarz m., arendowanie n.

 przym. arendarski

Wiktionary


arends

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aaron Arends – szwaj­car­ski aktor
  • Le­o­pold Arends – pol­ski pi­sarz
  • San­der Arends – ni­der­landz­ki te­ni­si­sta
  • Arentz

Wikipedia


arendt

[czy­taj: erent] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Arendt (1912–2002) – ofi­cer, dzia­łacz ka­szub­ski
  • Anton Arendt (1804–1886) – nie­miec­ki ksiądz ka­to­lic­ki, pe­da­gog, autor po­dręcz­ni­ków szkol­nych, dy­rek­tor Se­mi­na­rium Na­u­czy­ciel­skie­go w Bra­nie­wie, fi­lan­trop
  • Han­nah Arendt (1906–1975) – fi­lo­zof
  • Helga Arendt (ur. 1964) – sprin­ter­ka nie­miec­ka
  • Ni­co­le Arendt (ur. 1969) – te­ni­sist­ka ame­ry­kań­ska
  • Wal­ter Arendt (1925–2005) – po­li­tyk nie­miec­ki

Wikipedia


arenga

1. drze­wo az­ja­tyc­kie, z któ­re­go soku otrzy­mu­je się cu­kier i wino pal­mo­we, zaś z rdze­nia - sago; sło­cza cu­kro­wa; palma cu­kro­wa;
2. wstęp do aktu praw­ne­go; pre­am­bu­ła;
3. jedna z for­muł śred­nio­wiecz­ne­go do­ku­men­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. ro­dzaj palmy, która ro­śnie w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej;

 (1.2) praw. pot. zob. pre­am­bu­ła.;

 (1.3) hist. rel. do­ku­ment mo­ty­wów roz­po­wszech­nia­nych przez Ko­ściół;

Wiktionary

Aren­ga – część do­ku­men­tu za­wie­ra­ją­ca ogól­ne po­wo­dy jego wy­sta­wie­nia.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) winosław, słocza, palma cukrowa

 (1.2) preambuła

Wiktionary


arenikola

ga­tu­nek wie­lo­szcze­ta; pia­sków­ka, pia­secz­ni­ca, pia­secz­nik, na­le­pian


SJP.pl


arenit

skała osa­do­wa


SJP.pl


arenowy

zwią­za­ny z areną


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z areną, do­ty­czą­cy areny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arena ż.

Wiktionary


arent

naz­wi­sko


SJP.pl


areobioza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. ze­spół po­pu­la­cji róż­nych ga­tun­ków, któ­rych życie pod­trzy­my­wa­ne jest przez obec­ność po­wie­trza lub tlenu

Wiktionary


areografia

dzie­dzi­na astro­no­mii zaj­mu­ją­ca się ba­da­nia­mi pla­ne­ty Mars


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. dział astro­no­mii, nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­nia­mi pla­ne­ta­a­ne­ty Mars

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areograf mos., areografka ż., areograficzność ż.

 przym. areograficzny

Wiktionary


areograficzny

przy­miot­nik od: are­o­gra­fia


SJP.pl


areola

u kak­tu­sów: pęd skró­co­ny z wiąz­ką prze­wo­dzą­cą od­cho­dzą­cą od wiąz­ki cen­tral­nej, na któ­rym wy­ra­sta­ją m.in. cier­nie


SJP.pl

Are­o­la – z ła­ci­ny ‘mały ob­szar’; ter­min o róż­nym zna­cze­niu w bio­lo­gii:

Z are­o­li wy­ra­sta­ją cier­nie (u niek­tó­rych ga­tun­ków łam­li­we glo­chi­dy), pędy i u więk­szo­ści kak­tu­sów rów­nież kwia­ty i owoce. Wy­ją­tek to m.in. ro­dzaj ma­mi­la­ria ("Mam­mil­la­ria"), u któ­re­go przed­sta­wi­cie­li kwia­ty wy­ra­sta­ją z ak­sil­li (pow­sta­ją­cych w wy­ni­ku roz­dzie­le­nia are­o­li) oraz niek­tó­re ga­tun­ki, u któ­rych pąki kwia­to­we roz­wi­ja­ją się w pew­nej od­le­gło­ści od are­o­li, w po­dłuż­nej bruź­dzie zwa­nej „ko­ryt­kiem”.

Wikipedia


areolog

in­ży­nier po­wierzch­ni


SJP.pl


areometr

przy­rząd do mie­rze­nia gę­sto­ści cie­czy lub stę­że­nia rozt­wo­ru (uży­wa­ny m.in. do po­mia­ru gę­sto­ści elek­tro­li­tu w aku­mu­la­to­rach sa­mo­cho­do­wych); den­sy­metr; gę­sto­ścio­mierz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. techn. przy­rząd do po­mia­ru gę­sto­ści cie­czy

Wiktionary

Are­o­metr – urzą­dze­nie słu­żą­ce do mie­rze­nia gę­sto­ści cie­czy, w któ­rym wy­ko­rzy­stu­je się siłę wy­po­ru, z jaką ciecz dzia­ła na za­nu­rzo­ne w niej ciało stałe.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) gęstościomierz, densymetr

Wiktionary


areometrowy

→ are­o­metr; are­o­me­trycz­ny


SJP.pl


areometryczny

→ are­o­metr; are­o­me­tro­wy


SJP.pl


areopag

1. w sta­ro­żyt­nych Ate­nach: głów­ny organ usta­wo­daw­czy i są­do­wy
2. grono osób de­cy­du­ją­ce ar­bi­tral­nie o czymś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. w sta­ro­żyt­nych Ate­nach naj­wyż­sza rada zło­żo­na z 501 by­łych ar­chon­tów;

 (1.2) książk. przen. grono osób roz­strzy­ga­ją­cych o czymś w spo­sób au­to­ry­ta­tyw­ny

Wiktionary

Are­o­pag ( ὁ Ἄρειος πάγος "ho Are­ios pagos" – „wzgó­rze Aresa”) – w sta­ro­żyt­nych Ate­nach naj­wyż­sza rada zło­żo­na z by­łych ar­chon­tów.

Nazwa rady po­cho­dzi od miej­sca obrad – wzgó­rza Aresa, które poś­wię­co­ne było bogu wojny i Ery­niom; ich świą­ty­nia u stóp wzgó­rza była azy­lem dla za­bój­ców. Nie jest znany do­kład­ny czas pow­sta­nia rady are­o­pa­gu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌarɛˈɔpak, AS: areopak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areopagita m.

 przym. areopagiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) elita

Wiktionary


areopagiczny

→ are­o­pag (grono osób roz­strzy­ga­ją­cych au­to­ry­ta­tyw­nie ja­kieś spra­wy)


SJP.pl


areopagita

czło­nek are­o­pa­gu ateń­skie­go


SJP.pl


arepa

pla­cek z mąki ku­ku­ry­dzia­nej, danie kuch­ni ko­lum­bij­skiej i we­ne­zu­el­skiej


SJP.pl

Arepa – ro­dzaj małej tor­til­li przy­go­to­wa­nej z mąki ku­ku­ry­dzia­nej. Ma okrą­głą, spła­szczo­ną formę i od 10 do 20 cm śred­ni­cy.

Wikipedia


arequipa

mia­sto w Peru


SJP.pl

Are­qu­i­pa − mia­sto w Peru, po­ło­żo­ne na wy­so­ko­ści 2325 m n.p.m. w oto­cze­niu gór Cor­dil­le­ra Vol­ca­ni­ca. Jest sto­li­cą re­gio­nu Are­qu­i­pa i dru­gim co do wiel­ko­ści mia­stem w Peru – zaraz po sto­li­cy Limie – li­czą­cym obec­nie ok. 762 tys. miesz­kań­ców.

W po­bli­żu miej­sco­wo­ści znaj­du­ją się wul­ka­ny Cha­cha­ni i El Misti.

Wikipedia


ares

mit. gr. bóg krwa­wej wojny i amoku wo­jen­ne­go ogar­nia­ją­ce­go ludzi pod­czas bitwy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bóg wojny;

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. mia­sto w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji A Coruña;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (3.1) zo­o­nim imię dla psa

Wiktionary

Ares (gr. Ἄρης Árēs, Mars) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bóg wojny, syn Zeusa i Hery. Jego od­po­wied­ni­kiem w mi­to­lo­gii rzym­skiej jest Mars. W astro­lo­gii iden­ty­fi­ko­wa­ny z Ba­ra­nem. Jeden z dwu­na­stu bogów olim­pij­skich.

W odróż­nie­niu od Ateny, która rów­nież jest grec­kim bó­stwem wojny, nie pa­tro­nu­je on rze­mio­słu wo­jen­ne­mu i spra­wied­li­wej walce, ale nik­czem­no­ściom zwią­za­nym z wojną: kon­flik­to­wi, zni­szcze­niu i okru­cień­stwu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Fobos ucho­dził za syna Aresa i Afro­dy­ty oraz brata Dej­mo­sa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarɛs, AS: ares

Wiktionary


areszcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od areszt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie areszt, lecz tylko mały aresz­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areszt m.

Wiktionary


areszt

1. po­zba­wie­nie wol­no­ści;
2. po­mie­szcze­nie, gdzie trzy­ma­ne są osoby aresz­to­wa­ne;
3. za­ję­cie wy­ro­kiem sądu lub de­cyz­ją władz rze­czy lub wie­rzy­tel­no­ści dłuż­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tym­cza­so­we po­zba­wie­nie wol­no­ści;

 (1.2) miej­sce, gdzie wy­ko­ny­wa­ny jest areszt (1.1)

 (1.3) za­ję­cie przed­mio­tów na po­czet wie­rzy­tel­no­ści

 (1.4) pot. uczn. zakaz wy­cho­dze­nia z domu w cza­sie wol­nym na­ło­żo­ny przez ro­dzi­ca lub opie­ku­na na dziec­ko

Wiktionary

na­le­ży do­pra­co­wać:

"przed­sta­wio­no sy­tu­a­cję tylko z per­spek­ty­wy – ". Pomóż po­pra­wić.

Areszt – tym­cza­so­we po­zba­wie­nie wol­no­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Areszt i tym­cza­so­we za­trzy­ma­nie są za­wsze do­pu­szczal­ne, jeśli za­cho­dzi po­dej­rze­nie, że ist­nie­je za­miar do­ko­na­nia prze­stęp­stwa.

 (1.3) […] na­ma­wia­li mego nie­szczę­śli­we­go męża, ażeby po­ło­żył mi areszt na ma­jąt­ku […]

 (1.4) Nie mogę iść na im­pre­zę, mam areszt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarɛʃt, AS: arešt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aresztowany mos., aresztant m., aresztowanie n., areszcik mrz., aresztantka ż.

 czas. aresztować ndk.

 przym. aresztancki

Wiktionary

Synonimy:

 reg. harest

 (1.2) przest. koza, wojsk. odwach; gw. Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński hareszt

 (1.4) szlaban

Wiktionary


aresztancki

od­no­szą­cy się do aresz­tan­ta lub aresz­tu, wła­ści­wy aresz­tan­tom


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aresz­tan­tem, do­ty­czą­cy aresz­tan­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aresztant mrz., aresztantka ż., areszt m., aresztowany m., aresztowana ż.

 czas. aresztować ndk./dk.

Wiktionary


aresztant

osoba aresz­to­wa­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba za­trzy­ma­na w aresz­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak tobie nie wstyd nawet, ta­kie­mu sta­re­mu, po­rząd­ne­mu aresz­tan­to­wi, co już trze­ci raz tu sie­dzi i przy­kła­dem dla in­nych być po­wi­nien, za łby się z fra­je­ra­mi wo­dzić!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɛʃtãnt, AS: areštãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areszt mrz., aresztowanie n.

:: fż. aresztantka ż.

 czas. aresztować

 przym. aresztancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aresztowany, zatrzymany

Wiktionary


aresztantka

→ aresz­tant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) osoba płci żeń­skiej osa­dzo­na w aresz­cie

Wiktionary

Patrz:

aresztant

Powiązane:

 rzecz. areszt mrz., aresztowanie n.

:: fm. aresztant mos.

 czas. aresztować

 przym. aresztancki

Wiktionary


aresztowana

ko­bie­ta aresz­to­wa­na; aresz­tant­ka


SJP.pl


aresztowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) osa­dze­nie kogoś w aresz­cie

 (1.2) za­ję­cie mie­nia w celu za­bez­pie­cze­nia czy­ichś ro­szczeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój ko­le­ga za­cią­gnął się do legii cu­dzo­ziem­skiej, aby uni­knąć aresz­to­wa­nia za po­peł­nio­ne prze­stęp­stwo.

 (1.1) Było to po gło­śnej afe­rze aresz­to­wa­nia po­słów opo­zy­cji i w uszach dźwię­cza­ły mi je­szcze tak wy­raź­nie gorz­kie słowa ojca, roz­cza­ro­wa­ne­go bo­le­śnie dyk­ta­tor­skim po­su­nię­ciem Pił­sud­skie­go, że od­mó­wi­łem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɛʃtɔˈvãɲɛ, AS: areštovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areszt m., aresztowany m., aresztowana ż., aresztant m., aresztantka ż.

 czas. aresztować ndk./dk.

 przym. aresztancki

Wiktionary


aresztowany

czło­wiek aresz­to­wa­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba po­zba­wio­na wol­no­ści ze wzglę­du na po­dej­rze­nie po­peł­nie­nia przez nią prze­stęp­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W po­cząt­ko­wej fazie prze­słu­chań aresz­to­wa­ni nie mieli moż­li­wo­ści kon­tak­to­wa­nia się mię­dzy sobą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. areszt m.

:: fż. aresztowana ż.

 czas. aresztować dk./ndk., wyaresztować dk., wyaresztowywać ndk., zaaresztować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aresztant

Wiktionary


aresztować

1. po­zba­wić (po­zba­wiać) wol­no­ści osobę po­dej­rza­ną o po­peł­nie­nie prze­stęp­stwa; osa­dzić (osa­dzać) w aresz­cie; uwię­zić (wię­zić);
2. w pra­wie: zająć (zaj­mo­wać) dobra dłuż­ni­ka na po­le­ce­nie sądu celem za­bez­pie­cze­nia czy­ichś ro­szczeń


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) po­zba­wić (po­zba­wiać) wol­no­ści osobę po­dej­rza­ną o po­peł­nie­nie prze­stęp­stwa

 (1.2) praw. zająć (zaj­mo­wać) dobra dłuż­ni­ka na po­le­ce­nie sądu celem za­bez­pie­cze­nia czy­ichś ro­szczeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niem­cy aresz­to­wa­li no­wo­so­la­ni­na, który wczo­raj miał sta­nąć przed sądem za oszu­stwo na ponad mi­lion zł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɛˈʃtɔvat͡ɕ, AS: areštovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aresztowany mos., areszt m., aresztant m., aresztantka ż., aresztowanie n.

 przym. aresztancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. capnąć, osadzić w więzieniu, posadzić za kratki, pot. przyskrzynić, schwytać, pot. ucapić, ująć, pot. zapuszkować, zatrzymać

Wiktionary


aresztowy

→ areszt


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) praw. zwią­za­ny z aresz­tem

Wiktionary

Patrz:

areszt

areta

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Areta – imię żeń­skie nie­jas­ne­go po­cho­dze­nia. Józef Bubak łączy je ze skró­co­ną formą Mał­go­rza­ty (niem. "Mar­ga­re­ta"), pow­sta­łą na grun­cie nie­miec­kim. Imię to no­si­ła także po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej, kró­lo­wa Fe­a­ków, któ­rej imię sta­no­wi przy­miot­nik od­cza­sow­ni­ko­wy od wy­ra­zu "αραομαι (ara­o­mai)" („modlę się o coś, go­rą­co pra­gnę”) i oz­na­cza „dziec­ko upra­gnio­ne”(por.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Areta ob­cho­dzi imie­ni­ny 18 wrze­śnia i 24 paź­dzier­ni­ka.

Wiktionary


aretalogia

opo­wieść o nadz­wy­czaj­nych zda­rze­niach zwią­za­nych z dzia­ła­niem bogów i ich pro­ro­ków


SJP.pl


aretas

Are­tas – zhel­le­ni­zo­wa­ne ara­mej­skie imię Ha­re­tat, któ­re­go żeń­skim od­po­wied­ni­kiem jest Areta. Ist­nie­je kilku świę­tych pa­tro­nów tego imie­nia jest św. Are­tas, zm. w 523 roku.

Are­tas imie­ni­ny ob­cho­dzi 18 wrze­śnia i 24 paź­dzier­ni­ka.

Wikipedia


arete

w fi­lo­zo­fii grec­kiej: cnota, mo­ral­na do­sko­na­łość


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Areté – cnota
  • Arete w mi­to­lo­gii
  • Arete z Cy­re­ny – Gre­czyn­ka, fi­lo­zof

Wikipedia


aretha

[czy­taj: areta] obce imię żeń­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Areta – imię żeń­skie
  • Aret­ha – album mu­zycz­ny Aret­hy Fran­klin z 1961 roku
  • Aret­ha – album mu­zycz­ny Aret­hy Fran­klin z 1980 roku
  • Aret­ha – album mu­zycz­ny Aret­hy Fran­klin z 1986 roku

Wikipedia


aretino

naz­wi­sko


SJP.pl


aretolog

fi­lo­zof zaj­mu­ją­cy się cno­ta­mi i wa­da­mi w etyce ary­sto­te­le­sow­skiej i to­mi­stycz­nej


SJP.pl


aretologia

nauka o za­le­tach i wa­dach


SJP.pl

Are­to­lo­gia, are­ta­lo­gia ( ἀρετή "areté" – cnota + λόγος "logos" – słowo, myśl, rozum) – w sta­ro­żyt­no­ści ga­tu­nek li­te­rac­ki obej­mu­ją­cy opo­wie­ści o cno­tach i cu­dow­nych czy­nach bó­stwa lub wy­bit­nej po­sta­ci; w fi­lo­zo­fii także te­o­re­tycz­ne roz­wa­ża­nia nad cno­ta­mi i wa­da­mi.

Wikipedia


aretologiczny

→ are­to­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

aretologia

aretuza

ja­mo­chłon z gro­ma­dy stuł­bio­pła­wów ży­ją­cy w więk­szo­ści mórz


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Are­tu­za (gr. Aret­ho­u­sa, łac. Aret­hu­sa) – w mi­to­lo­gii grec­kiej nimfa z Achai i Sy­ra­kuz, prze­mie­nio­na w źró­dło Are­tu­zy
  • are­tu­za (że­glarz por­tu­gal­ski, bą­bel­ni­ca bą­bel­co­wa, ży­wło­ga, Phy­sa­lia phy­sa­lis) – ga­tu­nek pa­rzy­deł­kow­ca z ro­dzi­ny Phy­sa­lii­dae
  • Are­tu­za – w świe­cie wiedź­mi­na szko­ła kształ­cą­ca cza­ro­dziej­ki
  • Are­tu­za – dawna marka wody mi­ne­ral­nej
  • Polar PDG385 Are­tu­za – model pral­ki firmy Polar S.A. pro­du­ko­wa­ny w la­tach 1992-1996
  • Are­tu­za Za­cho­du (He­spe­re­tu­za, He­spe­ra­re­tu­za) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z He­spe­ryd
  • Aret­hu­sa – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 95
  • Ha­ma­dry­as aret­hu­sa – ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych
  • HMS „Aret­hu­sa” – bry­tyj­ski krą­żow­nik lekki
  • USS „Aret­hu­sa” – nazwa okrę­tów US Navy
  • „Aréthuse” – nazwa fran­cu­skich okrę­tów
  • „Are­tu­sa” – nazwa fran­cu­skich okrę­tów

Wikipedia


aretyńczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Are­tyń­czyk. (miesz­ka­niec Arez­zo)

Wiktionary


aretyński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Arez­zo, do­ty­czą­cy Arez­zo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za naj­bar­dziej ory­gi­nal­ne dzie­ło Piera della Fran­ce­sca uwa­ża­ny jest are­tyń­ski «Sen Kon­stan­ty­na» — pier­wszy no­wo­żyt­ny nok­turn, w któ­rym do­wiódł, jak bar­dzo pro­blem formy wiąże się u niego z pro­ble­mem ko­lo­ru, świa­tła i cie­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arezzo n.

Wiktionary


arezzo

[czy­taj: aRECco] mia­sto we Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Wło­szech, w To­ska­nii, sto­li­ca pro­win­cji Arez­zo (1.2);

 (1.2) geogr. adm. wło­ska pro­win­cja, po­ło­żo­na w To­ska­nii;

Wiktionary

– mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie To­ska­nia, sto­li­ca pro­win­cji Arez­zo. We­dług da­nych na sty­czeń 2010 gminę za­miesz­ki­wa­ły 99 503 osoby przy gę­sto­ści za­lud­nie­nia 257,6 os./km². Arez­zo jest także jedną z pro­win­cji To­ska­nii o po­wierzch­ni 3232 km², li­czą­cą 318,8 tys. miesz­kań­ców i po­dzie­lo­ną na 39 gmin.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oko­li­ce Arez­zo są pię­kne, do­rów­nu­ją oto­cze­niu Sieny i Flo­ren­cji: zie­leń wy­da­ła mi się tu bar­dziej in­ten­syw­na, po­wie­trze mniej przej­rzy­ste.

 (1.1) Miesz­kań­cy Arez­za wolny czas spę­dza­ją zaz­wy­czaj w sta­rej za­byt­ko­wej czę­ści mia­sta peł­nej ko­ścio­łów, pla­ców i re­sta­u­ra­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aretyńczyk mos.

 przym. aretyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) staroż. Arrecjum

Wiktionary


arfa

1. dru­cia­na siat­ka roz­pię­ta na ramie uży­wa­na jako prze­sie­wacz rol­ni­czy
2. prze­sta­rza­łe: harfa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­chy­lo­na dru­cia­na siat­ka na ramie uży­wa­na do prze­sie­wa­nia

 (1.2) muz. przest. harfa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Arfa – miej­sco­wość w Hisz­pa­nii
  • Arfa – miej­sco­wość w Syrii

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) (…) w ręce swe weź arfę pro­stą (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarfa, AS: arfa

Wiktionary

Powiązane:

 czas. arfować ndk.

 rzecz. harfa ż., harfistka ż., arfowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przesiewacz, harfa, rafa

Wiktionary


arfiarka

→ ar­fiarz


SJP.pl

Patrz:

arfiarz

arfiarz

1. czło­wiek pra­cu­ją­cy przy ar­fo­wa­niu;
2. daw­niej: har­fiarz


SJP.pl


arfowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ar­fo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arfa ż.

 czas. arfować ndk.

Wiktionary


arfować

prze­sie­wać coś przez arfę


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) prze­sie­wać coś przez arfę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈfɔvat͡ɕ, AS: arfovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arfa ż., arfowanie n.

Wiktionary


argali

dzika owca ży­ją­ca w wy­so­kich gó­rach cen­tral­nej Azji


SJP.pl


argania

ro­śli­na użyt­ko­wa z ro­dzi­ny są­czyń­co­wa­tych, z na­sion któ­rej otrzy­mu­je się olej ja­dal­ny; ole­ja­ra że­laz­na, tłu­ścian­ka że­laz­na, że­la­zo­drzew


SJP.pl


arganowy

olej ar­ga­no­wy - olej z ar­ga­nii, uży­wa­ny w kos­me­ty­kach


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wyt­wo­rzo­ny z owo­ców ar­ga­nii że­laz­nej, zwią­za­ny z ar­ga­nią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Olej ar­ga­no­wy jest do­sko­na­ły do pie­lę­gna­cji skóry i wło­sów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɡãˈnɔvɨ, AS: argãnovy

Wiktionary


arged

nazwa przed­się­bior­stwa hand­lo­we­go (Ar­ty­ku­ły Go­spo­dar­stwa Do­mo­we­go)


SJP.pl

skró­to­wiec gru­po­wo-li­te­ro­wo-gło­sko­wy w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­sko­rze­czo­we­go

 (1.1) = rzad. ar­ty­ku­ły go­spo­dar­stwa do­mo­we­go

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) AGD, agd.

Wiktionary


argejski

przy­miot­nik

 (1.1) grec­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈɡɛjsʲci, AS: argei ̯sʹḱi

Wiktionary


argental

daw­niej: stop mie­dzi, niklu i cynku; mo­siądz wy­so­ko­ni­klo­wy, al­pa­ka, ar­gen­tan


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­gen­tal – rzeka, do­pływ Deume
  • Ar­gen­tal – wspól­no­ta ad­mi­ni­stra­cyj­na w kraju związ­ko­wym Ba­wa­ria, w po­wie­cie Lin­dau (Bo­den­see)
  • Char­les-Au­gu­stin de Fer­riol d'Ar­gen­tal – fran­cu­ski dy­plo­ma­ta
  • Argen

Wikipedia


argentan

mo­siądz wy­so­ko­ni­klo­wy; al­pa­ka, ar­gen­tal


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sre­brzy­sto­bia­ły stop za­wie­ra­ją­cy 40-70% mie­dzi, 10-20% niklu i 5-40% cynku;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ar­gen­tan – hand­lo­wa nazwa stopu: nowe sre­bro
  • Ar­gen­tan – miej­sco­wość we Fran­cji

Wikipedia

Wymowa:

IPA: arˈɡɛ̃ntãn, AS: argẽntãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nowe srebro

Wiktionary


argentawis

Ar­gen­ta­vis ma­gni­fi­cens („ogrom­ny ptak z Ar­gen­ty­ny”) – wy­mar­ły ga­tu­nek znany z trzech sta­no­wisk póź­ne­go mio­ce­nu, z cen­tral­nej i pół­noc­no-za­chod­niej Ar­gen­ty­ny (Ame­ry­ka Po­łud­nio­wa). Jeden z naj­więk­szych zna­nych nauce pta­ków la­ta­ją­cych, jakie kie­dy­kol­wiek żyły na Ziemi (więk­szą roz­pię­tość skrzy­deł mógł osią­gać "Pe­la­gor­nis san­der­si"). Do tej samej ro­dzi­ny na­le­ża­ły inne wiel­kie ptaki dra­pież­ne, takie jak po­dob­ny do niego, młod­szy "Te­ra­tor­nis".

Wikipedia


argenteuil

Zo­bacz też: Ar­gen­te­u­il (re­gio­nal­na gmina hrab­stwa).

Ar­gen­te­u­il () – mia­sto we Fran­cji, w re­gio­nie Île-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Do­li­na Oise, usy­tu­o­wa­ne w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści aglo­me­ra­cji pa­ry­skiej. Jest od­da­lo­ne o 12,3 km od cen­trum Pa­ry­ża. Leży nad Sek­wa­ną, jest por­tem rzecz­nym Pa­ry­ża. Ar­gen­te­u­il jest pod­pre­fek­tu­rą de­par­ta­men­tu Do­li­na Oise.

Wikipedia


argentino

[czy­taj: ar­hen­ti­no] je­zio­ro po­lo­dow­co­we w po­łud­nio­wej Ar­gen­ty­nie


SJP.pl

Ar­gen­ti­no ( Lago Ar­gen­ti­no) – naj­więk­sze je­zio­ro w Ar­gen­ty­nie, w pro­win­cji Santa Cruz.

Po­ło­żo­ne w An­dach Pa­ta­goń­skich (Pa­ta­go­nia), w Parku Na­ro­do­wym Los Gla­cia­res.

Je­zio­ro za­si­la­ją w wodę lo­dow­ce m.in. Up­sa­la, Pe­ri­to Mo­re­no i Spe­gaz­zi­ni.

Wikipedia


argentometria

me­to­da che­micz­nej ana­li­zy ob­ję­to­ścio­wej, po­le­ga­ją­ca na do­da­wa­niu mia­no­wa­ne­go rozt­wo­ru soli sre­bra (głów­nie azo­ta­nu sre­bra) do rozt­wo­ru sub­stan­cji ba­da­nej w celu jej ilo­ścio­we­go oz­na­cze­nia


SJP.pl

Ar­gen­to­me­tria – ro­dzaj pre­cy­pi­to­me­trii (ana­li­zy strą­ce­nio­wej), w któ­rej wy­ko­rzy­stu­je się strą­ca­nie trud­no roz­pu­szczal­nych związ­ków sre­bra.

Wikipedia


argentometryczny

przy­miot­nik od: ar­gen­to­me­tria


SJP.pl


argentopiryt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z grupy siarcz­ków, zbli­żo­ny wy­glą­dem do stern­ber­gi­tu;

Wiktionary

Ar­gen­to­pi­ryt – sto­sun­ko­wo rzad­ki mi­ne­rał z grupy siarcz­ków. Wy­glą­dem zbli­żo­ny do stern­ber­gi­tu, od któ­re­go można go roz­róż­nić tylko przy po­mo­cy metod rent­ge­now­skich.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. argentopirytowy

Wiktionary


argentotypia

dawna me­to­da ko­pio­wa­nia fo­to­gra­ficz­ne­go, wy­na­le­zio­na w 1842 roku przez J. F. Hers­che­la


SJP.pl


argentum

ła­ciń­ska nazwa sre­bra (pier­wiast­ka che­micz­ne­go)


SJP.pl


argentyna

pań­stwo w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej ze sto­li­cą w Bu­e­nos Aires; Re­pu­bli­ka Ar­gen­tyń­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej;

Wiktionary

Ar­gen­ty­na (hiszp. ' []), ofi­cjal­nie Re­pu­bli­ka Ar­gen­tyń­ska"' (hiszp. República Ar­gen­ti­na, wym. []) – pań­stwo fe­de­ral­ne w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej, w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści kon­ty­nen­tu, nad Oce­a­nem At­lan­tyc­kim. Gra­ni­czy z Chile na za­cho­dzie, Bo­li­wią i Pa­rag­wa­jem na pół­no­cy, Bra­zy­lią i Urug­wa­jem na pół­noc­nym wscho­dzie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sto­li­cą Ar­gen­ty­ny jest Bu­e­nos Aires.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na, AS: argẽntỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argentyńczyk mos., Argentynka ż.

 przym. argentyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) urz. Republika Argentyńska

Wiktionary


argentynka

po­tocz­nie: sy­stem ar­gen­tyń­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Ar­gen­ty­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obok Hisz­pa­nek grają dwie Ar­gen­tyn­ki, Bra­zy­lij­ki, Ukra­in­ka, Ho­len­der­ka, re­pre­zen­tant­ka Ka­zach­sta­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃ŋka, AS: argẽntỹŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argentyna ż.

:: fm. Argentyńczyk mos.

 przym. argentyński

Wiktionary


argentyt

mi­ne­rał, siar­czek sre­bra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mi­ne­rał z grupy siarcz­ków, siar­czek sre­bra wzór che­micz­ny|Ag2S.;

Wiktionary

Ar­gen­tyt ( ar­gen­tum ‘sre­bro’) – rzad­ki mi­ne­rał z grupy siarcz­ków, roz­po­wszech­nio­ny tylko w niek­tó­rych re­jo­nach Ziemi.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. argentyński

Wiktionary


argentyńczyk

oby­wa­tel Ar­gen­ty­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Ar­gen­ty­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­gen­ty­na wy­su­wa ro­szcze­nia wobec Fal­klan­dów (które Ar­gen­tyń­czy­cy na­zy­wa­ją Mal­wi­na­mi), do Ge­or­gii Po­łud­nio­wej i Sand­wi­cha Po­łud­nio­we­go oraz do czę­ści An­tark­ty­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: argẽntỹĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argentyna ż.

:: fż. Argentynka ż.

 przym. argentyński

Wiktionary


argentyński

→ Ar­gen­ty­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Ar­gen­ty­ny, wy­wo­dzą­cy się z Ar­gen­ty­ny

Wiktionary

Patrz:

Argentyna

Wymowa:

IPA: ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci, AS: argẽntỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argentyna ż., Argentyńczyk mos., Argentynka ż., argentyt mrz., argentyńskość ż.

Wiktionary


argentyńskość

→ ar­gen­tyń­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ar­gen­tyń­skie; cecha tych, któ­rzy są ar­gen­tyńsc­cy

Wiktionary

Patrz:

argentyński

Przykłady

 (1.1) Za­prze­czać ar­gen­tyń­sko­ści tanga jest aktem tak pa­te­tycz­nie sa­mo­bój­czym jak za­prze­czać ist­nie­niu Bu­e­nos Aires.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. argentyński

 przysł. argentyńsko

Wiktionary


argerich

[czy­taj: ARczericz albo ARgericz] naz­wi­sko


SJP.pl


argh

śro­do­wi­sko­wo: wy­krzy­knie­nie wy­ra­ża­ją­ce fru­stra­cję, prze­ra­że­nie lub inne silne uczu­cie


SJP.pl


argilit

skała ila­sta skon­so­li­do­wa­na pod wpły­wem pro­ce­sów dia­ge­ne­zy, lecz nie­po­sia­da­ją­ca łup­ko­wa­to­ści, uży­wa­na do wy­ro­bów ce­ra­micz­nych


SJP.pl

Ar­gi­lit – ogól­na nazwa skał ila­stych (iłów, iłow­ców, łup­ków ila­stych) znaj­do­wa­nych w for­mie obro­bio­nej głów­nie w Hi­sto­rycz­nym Parku Na­ro­do­wym Kul­tu­ry Chaco w Sta­nach Zjed­no­czo­nych.

Za­wie­ra ponad 50% frak­cji pe­li­to­wej o ziar­nach po­ni­żej 0,01 mm.

Wikipedia


arginina

ami­nok­was za­sa­do­wy wcho­dzą­cy w skład wielu bia­łek zwie­rzę­cych i ro­ślin­nych i bio­rą­cy udział w prze­mia­nach azo­to­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. ami­nok­was za­sa­do­wy, który uczest­ni­czy w wielu prze­mia­nach azo­to­wych;

Wiktionary

Ar­gi­ni­na, #PATRZ Arg, R – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ami­nok­wa­sów ko­do­wa­nych przez DNA. Obec­ność grupy gu­a­ni­dy­no­wej w czą­stecz­ce jest przy­czy­ną jej za­sa­do­we­go cha­rak­te­ru. W or­ga­niz­mach ży­wych uczest­ni­czy w prze­mia­nach azo­to­wych: prze­no­sze­niu azotu w mocz­ni­ko­wym cyklu Kreb­sa oraz w syn­te­zie kre­a­ty­ni­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dla dzie­ci ar­gi­ni­na to ami­nok­was eg­zo­gen­ny – muszą go otrzy­my­wać z po­ży­wie­niem.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kwas 2-amino-5-guanidynowalerianowy, wzór chemiczny: wzór chemiczny|C6H14N4O2., symbol. Arg, R

Wiktionary


argininowy

→ ar­gi­ni­na


SJP.pl

Patrz:

arginina

argiwowie

miesz­kań­cy mia­sta Argos


SJP.pl

Ar­gi­wo­wie – miesz­kań­cy sta­ro­żyt­ne­go Argos. Okre­śle­nie Gre­ków spo­ty­ka­ne w sta­ro­żyt­nej li­te­ra­tu­rze, zwła­szcza u Ho­me­ra.

W cza­sie wojny tro­jań­skiej od­gry­wa­li Ar­gi­wo­wie pod kró­lem Aga­mem­no­nem głów­ną rolę w woj­sku grec­kim, tak, że od nich nazwa przesz­ła na wszyst­kich Gre­ków.

Wikipedia


argiwski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Argos, do­ty­czą­cy Argos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argos n., argiw mos.

Wiktionary


argo

1. w mi­to­lo­gii grec­kiej: sta­tek wio­sło­wo-ża­glo­wy zbu­do­wa­ny przy po­mo­cy bo­gi­ni Ateny, słu­żą­cy do wy­pra­wy po złote runo;
2. nazwa kilku firm


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Argo – miej­sco­wość w sta­nie Ala­ba­ma, w hrab­stwie Jef­fer­son, w Sta­nach Zjed­no­czo­nych
  • Argo – gmina w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Bro­o­kings, w Sta­nach Zjed­no­czo­nych
  • Argo – opu­szczo­ne mia­sto w sta­nie Ge­or­gia, w Sta­nach Zjed­no­czo­nych
  • Argos – sto­li­ca hi­sto­rycz­nej die­cez­ji w Ce­sar­stwie Rzym­skim
  • Argo – w mi­to­lo­gii grec­kiej okręt Ar­go­na­u­tów
  • Argo – były gwia­zdo­zbiór nieba po­łud­nio­we­go
  • Argo – sy­stem sond oce­a­no­gra­ficz­nych
  • Argo Döderlein, 1883 – sy­no­nim ro­dza­ju ryb Ta­rac­ticht­hys
  • Argo – wa­ha­dło­wiec tran­spor­to­wy uni­wer­sum Star Treka
  • Argo – pol­ska spół­ka spe­cja­li­zu­ją­ca się w pro­duk­cji sło­dy­czy, w Łań­cu­cie
  • „Argo” – nazwa okrę­tów
    • „Argo” – wło­ski okręt pod­wod­ny

Wikipedia


argolida

miesz­ka­niec Ar­go­li­dy (no­mo­su w Gre­cji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Pe­lo­po­ne­zu, z hi­sto­rycz­nym cen­trum w Argos;

Wiktionary

Ar­go­li­da (gr. Αργολίς "Argolís") – kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Pół­wy­spu Pe­lo­po­ne­skie­go, do końca 2010 roku pre­fek­tu­ra (nomos) w re­gio­nie ad­mi­ni­stra­cyj­nym Pe­lo­po­nez, ze sto­li­cą w Na­u­plio­nie. Pre­fek­tu­ra zaj­mo­wa­ła po­wierzch­nię 2154 km² i obej­mo­wa­ła więk­szość Pół­wy­spu Ar­go­lidz­kie­go, z wy­jąt­kiem jego pół­noc­nej czę­ści na­le­żą­cej do no­mar­chii Pi­re­u­su (re­gion At­ty­ka).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W skład Pe­lo­po­ne­zu wcho­dzą mniej­sze kra­i­ny: Acha­ja, Ar­ka­dia, Ar­go­li­da, Elida, Me­se­nia i La­ko­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argos n.

 przym. argolidzki

Wiktionary


argolidzki

przy­miot­nik od: Ar­go­li­da


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ar­go­li­dą, do­ty­czą­cy Ar­go­li­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argolida ż.

Wiktionary


argon

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Ar, be­zbarw­ny gaz szla­chet­ny uży­wa­ny m.in. do wy­peł­nia­nia lamp elek­tro­nicz­nych i przy spa­wa­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Ar i licz­bie ato­mo­wej 18;

Wiktionary

Argon (Ar, argon) – pier­wia­stek che­micz­ny bę­dą­cy gazem szla­chet­nym. Jest prak­tycz­nie nie­re­ak­tyw­ny i nie ma żad­ne­go zna­cze­nia bio­lo­gicz­ne­go, jest także jed­nym ze skład­ni­ków po­wie­trza. Argon wy­o­dręb­ni­li i zi­den­ty­fi­ko­wa­li Lord Ra­y­le­igh i sir Wil­liam Ram­say w 1894 roku, usu­wa­jąc z po­wie­trza tlen, azot, dwut­le­nek węgla i parę wodną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma argon?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarɡɔ̃n, AS: argõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argonowiec m.

 przym. argonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Ar

Wiktionary


argona

sztucz­ne włó­kno wi­sko­zo­we po­dob­ne do wełny


SJP.pl


argonaucki

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z Ar­go­na­u­ta­mi, do­ty­czą­cy Ar­go­na­u­tów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nad dniem ostat­nim sta­wiasz mi dłu­gie, wo­sko­we
świec rzędy,
które są stare drze­wa, kiedy w por­tów brze­gach
rżą ar­go­na­uc­kie okrę­ty
.

 (1.1) (…) Czar­ny dym ar­go­na­uc­kich okrę­tów opły­wa go­ścin­ne wy­brze­ża Itaki (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argonauta ż., Argo

Wiktionary


argonauta

prze­no­śnie o śmia­łym że­gla­rzu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mitgr. każdy z uczest­ni­ków wy­pra­wy po złote runo pod wodzą Ja­zo­na na stat­ku Argo;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ar­go­na­u­ta (że­gla­rek) – ro­dzaj ośmior­nic z ro­dzi­ny Ar­go­na­u­ti­dae
  • Ar­go­na­u­ta (Ar­go­na­u­ci) – w mi­to­lo­gii grec­kiej każdy z pięć­dzie­się­ciu uczest­ni­ków wy­pra­wy do Kol­chi­dy po złote runo
  • „Ar­go­na­u­ta” – nazwa no­szo­na przez okrę­ty Regia Ma­ri­na
    • „Ar­go­na­u­ta” – wło­ski okręt pod­wod­ny
  • HMS „Ar­go­na­ut” – nazwa okrę­tów Royal Navy
  • USS „Ar­go­na­ut” – nazwa okrę­tów US Navy

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. argonauta mos./mzw.

 przym. argonaucki

Wiktionary


argonny

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pasmo wzgórz w pół­noc­no-wschod­niej Fran­cji, sta­no­wią­ce wschod­nią gra­ni­cę Ba­se­nu Pa­ry­skie­go;

Wiktionary

Ar­gon­ny, także Las Ar­goń­ski ( l'Ar­gon­ne) – pasmo wzgórz w pół­noc­no-wschod­niej Fran­cji, sta­no­wią­ce wschod­nią gra­ni­cę Ba­se­nu Pa­ry­skie­go i od­dzie­la­ją­ce go od Wy­ży­ny Lo­ta­ryń­skiej.

Ar­gon­ny roz­cią­ga­ją się na dłu­go­ści 100 km z po­łud­nia na pół­noc mię­dzy górną Aisne a górną Mozą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Woj­ska nie­przy­ja­cie­la znaj­do­wa­ły się znacz­nie bli­żej lasu ar­goń­skie­go niż Fran­cu­zi. Chcąc więc wy­prze­dzić wroga i ob­sa­dzić przej­ścia przez Ar­gon­ny, Du­mo­u­riez mu­siał roz­wią­zać nie lada pro­blem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. argoński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Las Argoński

Wiktionary


argonowce

każdy z sze­ściu pier­wiast­ków che­micz­nych (hel, neon, argon, kryp­ton, kse­non, radon) two­rzą­cych 18. grupę ukła­du okre­so­we­go; he­lo­wiec


SJP.pl


argonowiec

każdy z sze­ściu pier­wiast­ków che­micz­nych (hel, neon, argon, kryp­ton, kse­non, radon) two­rzą­cych 18. grupę ukła­du okre­so­we­go; he­lo­wiec


SJP.pl


argonowy

przy­miot­nik od: argon, ar­go­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ar­go­nu, zwią­za­ny z ar­go­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W la­tar­kach zaz­wy­czaj sto­su­je się ża­rów­ki kryp­to­no­we, które z racji małej ob­ję­to­ści bańki, zaz­wy­czaj nie są droż­sze od gor­szych ar­go­no­wych, zaś świe­cą ja­śniej biel­szym świa­tłem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argon m.

Wiktionary


argos

w mi­to­lo­gii grec­kiej: ol­brzym o stu wiecz­nie czu­wa­ją­cych oczach; Argus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Gre­cji, na Pe­lo­po­ne­zie, w Ar­go­li­dzie, w okre­sie kla­sycz­nym nie­za­leż­na polis;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) mitgr. bu­dow­ni­czy okrę­tu Argo i jeden z jego za­ło­gi (Ar­go­na­u­ta)

 (2.2) mitgr. ol­brzym o stu wiecz­nie czu­wa­ją­cych oczach

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Argos – mia­sto na Pe­lo­po­ne­zie, w Gre­cji
  • Argos – sto­li­ca hi­sto­rycz­nej die­cez­ji w Ce­sar­stwie Rzym­skim (pro­win­cja Pe­lo­po­nez)
  • Argos – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych
  • Argos – w mi­to­lo­gii grec­kiej bu­dow­ni­czy okrę­tu Argo, jeden z Ar­go­na­u­tów, syn Are­sto­ra
  • Argos – w mi­to­lo­gii grec­kiej ol­brzym o stu wiecz­nie czu­wa­ją­cych oczach
  • Argos – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Zeusa i Niobe, epo­nim Ar­go­li­dy
  • Argos – w mi­to­lo­gii grec­kiej pies Ody­se­u­sza
  • Argos – przed­się­bior­stwo hand­lo­we w Wiel­kiej Bry­ta­nii i Ir­lan­dii
  • Argo – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Argus – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Chazé-sur-Argos – miej­sco­wość we Fran­cji

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. argiw mos., argiwczyk mos., Argolida ż.

 przym. argiwski, argijski

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1-2) war. Argus

Wiktionary


argot

w ję­zy­koz­naw­stwie: język ja­kiejś grupy spo­łecz­nej (śro­do­wi­sko­wej, za­wo­do­wej, ale nie te­ry­to­rial­nej), róż­nią­cy się od ję­zy­ka ogól­ne­go (na­ro­do­we­go) za­so­bem słów, wy­ra­żeń i wy­mo­wą; żar­gon, slang, gwara, wiech, język spe­cja­li­stycz­ny (śro­do­wi­sko­wy, za­wo­do­wy)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. przest. od­mia­na ję­zy­ka uży­wa­na przez grupę za­wo­do­wą albo śro­do­wi­sko­wą

Wiktionary

Argot – od­mia­na ję­zy­ka wła­ści­wa dla ja­kiejś grupy spo­łecz­nej, nie­kie­dy ko­ja­rzo­na z mową śro­do­wisk de­wia­cyj­nych lub mło­dzie­żo­wych o sil­nie zaz­na­czo­nej funk­cji ek­spre­syw­no-ezo­te­rycz­nej. Ter­min wy­wo­dzi się od fran­cu­skie­go wy­ra­zu argot, okre­śla­ją­ce­go pier­wot­nie mowę prze­stęp­ców, która słu­ży­ła im do izo­la­cji spo­łecz­nej i taj­ne­go ko­mu­ni­ko­wa­nia się. Jako argot ro­zu­mia­no spo­sób ko­mu­ni­ka­cji wy­raź­nie odręb­ny od ję­zy­ka po­tocz­ne­go, slan­gu czy żar­go­nu tech­nicz­ne­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: arˈɡɔ, AS: argo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argotyzm mrz.

Wiktionary


argotyzm

wyraz lub zwrot, który tra­fił do ję­zy­ka ogól­ne­go z gwary za­wo­do­wej lub śro­do­wi­sko­wej (np. glina, tref­ny)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz albo wy­ra­że­nie po­tocz­ne, po­cho­dzą­ce z gwary śro­do­wi­sko­wej lub za­wo­do­wej;

Wiktionary

Ar­go­tyzm ( ar­go­tis­me) – ele­ment ję­zy­ko­wy (po­łą­cze­nie wy­ra­zo­we, po­je­dyn­czy wyraz) o ogra­ni­czo­nym za­się­gu spo­łecz­nym, pow­sta­ły na grun­cie gwary śro­do­wi­sko­wej bądź za­wo­do­wej i użyty w innej for­mie ję­zy­ka (np. w stylu li­te­rac­kim) lub do­brze utr­wa­lo­ny w słow­nict­wie ogól­nym (ję­zy­ku stan­dar­do­wym), zwła­szcza w mowie po­tocz­nej. Do pol­skich ar­go­tyz­mów na­le­żą np. wy­ra­zy "buda" – szko­ła, in­ter­nat (z gwary ucz­niow­skiej), "chała" – rzecz bez­war­to­ścio­wa, licha, tan­det­na (z gwary ak­tor­skiej).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Me­li­na czy glina to przy­kła­dy ar­go­tyz­mów ze slan­gu mło­dzie­żo­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈɡɔtɨsm̥, AS: argotysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argot mrz.

Wiktionary


argowia

kan­ton w Szwaj­ca­rii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kan­ton w pół­noc­nej Szwaj­ca­rii

Wiktionary

Ar­go­wia ( Aar­gau, Ar­go­vie, Ar­go­via, Ar­go­via) – kan­ton w pół­noc­nej Szwaj­ca­rii, na Wy­ży­nie Szwaj­car­skiej, w gó­rach Jura. Sie­dzi­ba kan­to­nu znaj­du­je się w mie­ście Aarau. 31 grud­nia 2022 kan­ton li­czył 711 232 miesz­kań­ców

Na te­re­nie kan­to­nu wy­stę­pu­ją złoża soli. Zie­mie są uro­dzaj­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aarau jest sto­li­cą kan­to­nu Ar­go­wia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈɡɔvʲja, AS: argovʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. argowijski

Wiktionary


argowijski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Ar­go­wią; do­ty­czą­cy Ar­go­wii; po­cho­dzą­cy z Ar­go­wii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) I rze­czy­wi­ście, dumny napis ła­ciń­ski mówi, że głów­na rampa drogi ar­go­wij­skiej zbu­do­wa­na zo­sta­ła w la­tach 1752 — 1758.

 (1.1) Po nie­wiel­kich suk­ce­sach, 12 li­sto­pa­da, zo­sta­ły one [woj­ska Do­fo­u­ra] odrzu­co­ne przez zu­ry­skie i ar­go­wij­skie od­dzia­ły.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argowia ż.

Wiktionary


argoński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ar­gon­na­mi, do­ty­czą­cy Ar­gon­nach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Woj­ska nie­przy­ja­cie­la znaj­do­wa­ły się znacz­nie bli­żej lasu ar­goń­skie­go niż Fran­cu­zi. Chcąc więc wy­prze­dzić wroga i ob­sa­dzić przej­ścia przez Ar­gon­ny, Du­mo­u­riez mu­siał roz­wią­zać nie lada pro­blem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argonny nmos.

Wiktionary


argumencik

zdrob­nie­nie od: ar­gu­ment


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ar­gu­ment

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie ar­gu­ment, lecz tylko mały ar­gu­men­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argument m., argumentacja ż., argumentowanie n.

 przym. argumentacyjny, argumentowy

Wiktionary


argument

wy­po­wiedź pot­wier­dza­ją­ca lub oba­la­ją­ca czyjś sąd o czymś, zda­nie uza­sad­nia­ją­ce tezę, dowód


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fakt lub oko­licz­ność przy­ta­cza­ne celem pot­wier­dze­nia lub oba­le­nia tezy;

 (1.2) in­form. war­tość po­da­wa­na danej funk­cji

 (1.3) mat. zmien­na o war­to­ściach z dzie­dzi­ny funk­cji, od któ­rej za­le­ży wynik

 (1.4) mat. miara kąta skie­ro­wa­ne­go mię­dzy osią rze­czy­wi­stą a wek­to­rem re­pre­zen­tu­ją­cym licz­bę ze­spo­lo­ną na pła­szczyź­nie ze­spo­lo­nej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ar­gu­ment (w re­to­ry­ce) – ma­ją­cy uza­sad­nić pewną tezę
  • w ma­te­ma­ty­ce ter­min ma co najm­niej dwa zna­cze­nia:
    • ar­gu­ment funk­cji
    • ar­gu­ment licz­by ze­spo­lo­nej
  • w in­for­ma­ty­ce:
    • ar­gu­ment (in­for­ma­ty­ka)
    • ar­gu­ment do­myśl­ny
    • ar­gu­ment naz­wa­ny
    • ar­gu­ment op­cjo­nal­ny
  • ar­gu­ment (w ję­zy­koz­naw­stwie)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nigdy nie wy­grasz dy­sku­sji ar­gu­men­tem „Bo tak!”.

 (1.2) Ta funk­cja ocze­ku­je ar­gu­men­tów licz­bo­wych.

 (1.3) Ar­gu­ment funk­cji arcus sinus musi za­wie­rać się w prze­dzia­le od minus do plus jeden.

 (1.4) Zero ma nie­o­kre­ślo­ny ar­gu­ment, bo leży w środ­ku pła­szczyz­ny ze­spo­lo­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈɡũmɛ̃nt, AS: argũmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argumentacja ż., argumentator m., argumentowanie n.

:: zdrobn. argumencik m.

 czas. argumentować ndk.

 przym. argumentacyjny, argumentowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dowód

Wiktionary


argumentacja

zbiór ar­gu­men­tów; uza­sad­nie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uza­sad­nia­nie za po­mo­cą ar­gu­men­tów

Wiktionary

Ar­gu­men­ta­cja lub ar­gu­men­to­wa­nie, do­wo­dze­nie ( ar­gu­men­ta­tio, pro­ba­tio; ἀπόδειξις, πίστις) – trze­cia, głów­na część wy­po­wie­dzi, któ­rej za­da­niem jest przed­sta­wie­nie tezy gło­szo­nej przez au­to­ra oraz udo­wod­nie­nie jej za po­mo­cą ar­gu­men­tów. Te­o­rią ar­gu­men­ta­cji zaj­mu­je się re­to­ry­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po pier­wsze – i to wła­ści­wie już po­win­no ar­gu­men­ta­cję wy­czer­pać – po­praw­ka ta by­ła­by sprzecz­na z kon­wen­cją ber­neń­ską, któ­rej Pol­ska zo­bo­wią­za­ła się prze­strze­gać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argument m., argumencik m., argumentator m., argumentowanie n.

 czas. argumentować

 przym. argumentacyjny, argumentowy

Wiktionary


argumentacyjny

zwią­za­ny z ar­gu­men­ta­cją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ar­gu­men­ta­cją, do­ty­czą­cy ar­gu­men­ta­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argumentacja ż., argument mrz., argumencik mrz., argumentowanie n., argumentator mos.

 czas. argumentować ndk.

 przym. argumentowy

Wiktionary


argumentowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) uży­wa­nie, przy­ta­cza­nie ar­gu­men­tów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­gu­men­to­wa­nie nie­ist­nie­nia Boga bra­kiem do­wo­du na jego ist­nie­nie jest ty­po­wym przy­kła­dem ar­gu­men­tum ad igno­ran­tiam.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argument m., argumencik m., argumentacja ż., argumentator m.

 czas. argumentować

 przym. argumentacyjny, argumentowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uzasadnianie

Wiktionary


argumentować

przed­sta­wiać ar­gu­men­ty; uza­sad­niać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) uza­sad­niać swoje sta­no­wi­sko, swój po­gląd

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Duń­scy po­li­ty­cy pod­no­szą, że sy­ryj­scy uchodź­cy w Danii spę­dza­ją wa­ka­cje w Syrii – i w ten spo­sób ar­gu­men­tu­ją, że kraj ten jest bez­piecz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argumentowanie n., argument m., argumentacja ż.

 przym. argumentacyjny, argumentowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uzasadniać

Wiktionary


argumentowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ar­gu­men­to­we

Wiktionary

Ar­gu­men­to­wość, ar­ność, czło­no­wość[] – licz­ba ar­gu­men­tów:

Wikipedia

Powiązane:

 przym. argumentowy

 przysł. argumentowo

Wiktionary


argumentowy

→ ar­gu­ment


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ar­gu­men­tem, do­ty­czą­cy ar­gu­men­tu

Wiktionary

Patrz:

argument

Powiązane:

 rzecz. argumentowość ż., argumentacja ż., argument mrz., argumencik mrz., argumentowanie n., argumentator mos.

 czas. argumentować ndk.

 przym. argumentacyjny

Wiktionary


argumentu

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­rze­czo­wy.

 (1.1) D. lp. od: ar­gu­ment

Wiktionary


argun

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Chi­nach i Rosji, łą­cząc się z Szył­ką two­rzy Amur;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Argun – mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej
  • Argun – rzeka w Chi­nach i Rosji, do­pływ Amuru
  • Argun – rzeka w Rosji, do­pływ Sunży
  • Ar­gun­gu – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Ni­ge­rii

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. Arguń

Wiktionary


argus

ptak z ro­dzi­ny ba­żan­tów o dłu­gich lot­kach i barw­nym upie­rze­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mit. w mi­to­lo­gii grec­kiej bu­dow­ni­czy okrę­tu Argo, jeden z Ar­go­na­u­tów;

 (1.2) mit. w mi­to­lo­gii grec­kiej ol­brzym o stu wiecz­nie czu­wa­ją­cych oczach;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • argus (Sca­top­ha­gus argus) – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny ar­gu­so­wa­tych
  • Argus (Argos) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bu­dow­ni­czy okrę­tu Argo, jeden z Ar­go­na­u­tów, syn Are­sto­ra
  • Argus (Argos) – w mi­to­lo­gii grec­kiej ol­brzym o stu wiecz­nie czu­wa­ją­cych oczach
  • Argus – album grupy Wish­bo­ne Ash
  • Argus – grupa mu­zycz­na
  • Argus – fik­cyj­ny świat w grze World of War­craft
  • Argus As 292 – nie­miec­ki bez­za­ło­go­wy sta­tek po­wietrz­ny
  • Argus Filch (pra­cow­ni­cy Hog­war­tu) – po­stać z ksią­żek J.K. Row­ling o Har­rym Pot­te­rze
  • argus ma­laj­ski (Ar­gu­sia­nus argus) – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ku­ro­wa­tych
  • Argus Mo­to­ren Ge­sells­chaft – nie­miec­ki pro­du­cent sil­ni­ków
  • Cy­pra­ea argus – ga­tu­nek śli­ma­ka z ro­dzi­ny por­ce­la­nek
  • mo­dra­szek argus (Ple­be­jus argus) – ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈarɡus, AS: argus

Wiktionary

Powiązane:

 przym. argusowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Argos, Argos Tespijczyk

 (1.2) Argos

Wiktionary


argusowate

ro­dzi­na ryb z rzędu oko­nioksz­tałt­nych


SJP.pl

Ar­gu­so­wa­te (Sca­top­ha­gi­dae) – ro­dzi­na ryb oko­nioksz­tałt­nych. Spo­ty­ka­ne w ho­dow­lach ak­wa­rio­wych.

Wikipedia


argusowaty

o ce­chach ar­gu­so­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) icht. o ce­chach ryb z ro­dzi­ny ar­gu­so­wa­tych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. argusowate nmos.

Wiktionary


argusowy

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Ar­gu­sa (mi­tycz­ny stu­o­ki straż­nik), po­dejrz­li­wy, czuj­ny, wsze­chwi­dzą­cy; ar­gu­so­we oko (oczy) - czuj­ne oko (oczy), takie, przed któ­rym (któ­ry­mi) nic się nie ukry­je


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki jak mi­to­lo­gicz­ny ol­brzym stu­ocz­ny Argus (Argos), czyli wiecz­nie czuj­ny, nie­uf­ny, po­dejrz­li­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Argus mos.

Wiktionary


arguń

rzeka w Azji


SJP.pl


argymir

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Ar­gy­mir – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Jego pa­tro­nem jest św. Ar­gy­mir, mę­czen­nik w Kor­do­wie (IX wiek).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: arˈɡɨ̃mʲir, AS: argỹmʹir

Wiktionary


argyrodyt

mi­ne­rał z grupy siarcz­ków, bę­dą­cy źró­dłem ger­ma­nu


SJP.pl

Ar­gy­ro­dyt – bar­dzo rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy siarcz­ków.

Wikipedia


argyrozaur

ro­dzaj za­u­ro­po­da z grupy ty­ta­no­za­u­rów


SJP.pl

Ar­gy­ro­za­ur ("Ar­gy­ro­sa­u­rus su­per­bus") – za­u­ro­pod z grupy ty­ta­no­za­u­rów (Ti­ta­no­sa­u­ria).

Żył w epoce kredy późna (ok. 83-65 mln lat temu) na te­re­nach Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Dłu­gość ciała ok. 20-30 m, wy­so­kość ok. 8 m, masa ok. 80 t. Jego szcząt­ki zna­le­zio­no w Ar­gen­ty­nie (pro­win­cja Chu­but) i w Urug­wa­ju.

Wikipedia


arhant

w bud­dyz­mie hi­na­ja­ny: osoba do­sko­na­ła, która osią­gnę­ła nir­wa­nę i nie odro­dzi się już wię­cej; arhat


SJP.pl


arhat

w bud­dyz­mie hi­na­ja­ny: osoba do­sko­na­ła, która osią­gnę­ła nir­wa­nę i nie odro­dzi się już wię­cej; ar­hant


SJP.pl


arhenotokia

w bio­lo­gii: ro­dzaj par­te­no­ge­ne­zy, w trak­cie któ­rej z nie­za­płod­nio­nych ko­mó­rek ja­jo­wych roz­wi­ja­ją się wy­łącz­nie samce (np. trut­nie pszczo­ły miod­nej); arr­he­no­to­kia, ar­re­no­to­kia


SJP.pl


aria

air;
1. pieśń so­lo­wa z akom­pa­nia­men­tem in­stru­men­tal­nym, część m.in. opery, ora­to­rium;
2. so­lo­wy utwór in­stru­men­tal­ny o cha­rak­te­rze nie­ta­necz­nym wcho­dzą­cy w skład suity


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. pieśń wy­ko­ny­wa­na solo w cza­sie opery lub ora­to­rium;

Wiktionary

Aria (wł. "aria", l.mn. "arie" dosł. po­wie­trze) – wo­kal­no-in­stru­men­tal­ny ga­tu­nek z kan­ty­le­no­wo roz­wi­nię­tym gło­sem so­lo­wym.

Aria jest zwy­kle czę­ścią więk­szej formy mu­zycz­nej, jak kan­ta­ta, ora­to­rium lub opera. Umie­szcza­na jest naj­czę­ściej w punk­cie kul­mi­na­cyj­nym dra­ma­tur­gii ut­wo­ru. Na ogół przyj­mu­je formę pie­śni trzy­czę­ścio­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pu­blicz­ność gło­śny­mi bra­wa­mi na­gro­dzi­ła prze­bo­jo­wą arię te­no­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarʲja, AS: arʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arietta ż.

 przym. ariowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) solówka

Wiktionary


ariada

od­mia­na sza­ra­dy, wier­szo­wa­na za­gad­ka, któ­rej roz­wią­za­nie pow­sta­je z po­szcze­gól­nych sylab wier­sza oz­na­czo­nych licz­ba­mi


SJP.pl

Aria­da, sza­ra­da aria­da, sza­ra­da zmo­dy­fi­ko­wa­na, sza­ra­da zre­for­mo­wa­na – od­mia­na sza­ra­dy, w któ­rej po­szcze­gól­ne sy­la­by roz­wią­za­nia są po­nu­me­ro­wa­ne od pier­wszej do ostat­niej i na­le­ży je od­gad­nąć na pod­sta­wie pew­ne­go tek­stu. Obok każ­de­go wersu tego tek­stu mogą być po­da­ne nu­me­ry zgło­sek roz­wią­za­nia, które da się zna­leźć w tym wer­sie. Po­rów­nu­jąc wszyst­kie wersy za­wie­ra­ją­ce daną sy­la­bę, można ją jed­noz­nacz­nie usta­lić lub przy­najm­niej znacz­nie za­wę­zić wybór.

Wikipedia


ariadna

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Ariad­na (gr. Ἀριάδνη Ariádnē, łac. Ariad­ne) – w mi­to­lo­gii grec­kiej córka króla Krety Mi­no­sa i Pa­zy­fae, która po­mo­gła Te­ze­u­szo­wi wy­do­stać się z la­bi­ryn­tu. Kłę­bek nici, którą roz­wi­jał, cho­dząc po La­bi­ryn­cie, ułat­wił mu zna­le­zie­nie drogi po­wrot­nej. Stąd po­pu­lar­ny zwią­zek fra­ze­o­lo­gicz­ny – "nić Ariad­ny".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ariad­na była córką Mi­no­sa, mi­tycz­ne­go króla Krety.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arʲˈjadna, AS: arʹi ̯adna

Wiktionary


arial

jedna z naj­po­pu­lar­niej­szych czcio­nek kom­pu­te­ro­wych


SJP.pl

Arial – jeden z naj­bar­dziej po­wszech­nych kro­jów pisma uży­wa­nych przy druku. Jest to krój pro­por­cjo­nal­ny, jed­no­e­le­men­to­wy, bez­sze­ry­fo­wy. Sta­no­wi od­po­wied­nik Hel­ve­ti­ki za­pro­jek­to­wa­ny przez firmę. Mimo po­sia­da­nia tych sa­mych me­tryk co Hel­ve­ti­ca, Arial po­cho­dzi od Mo­no­ty­pe Gro­tes­que i jest w za­u­wa­żal­nie innym stylu.

Wikipedia


ariana

imię żeń­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aria­na (imię)
  • Aria­na – kra­i­na hi­sto­rycz­na w Azji Środ­ko­wej
  • Ar­ja­na – mia­sto w Tu­nez­ji
  • Aria­na – gmina w Gre­cji

Wikipedia


ariane

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aria­ne – imię żeń­skie, fran­cu­ska forma imie­nia Ariad­na (po­cho­dzą­ce­go od po­sta­ci z mi­to­lo­gii grec­kiej)
  • Aria­ne – księż­nicz­ka ho­len­der­ska
  • (1225) Aria­ne – pla­ne­to­i­da
  • „Aria­ne” – nie­miec­ki film z 1930 roku, ekra­ni­za­cja po­wie­ści „Aria­ne, jeune fille russe”
  • Aria­ne – ro­dzi­na eu­ro­pej­skich ra­kiet no­śnych, roz­wi­ja­na od lat 70. XX wieku:
    • Aria­ne 1
    • Aria­ne 2
    • Aria­ne 3
    • Aria­ne 4
    • Aria­ne 5
    • Aria­ne 6
  • „Aria­ne” – nazwa fran­cu­skich okrę­tów

Wikipedia


arianie

1. wyz­naw­ca aria­niz­mu; an­ty­try­ni­ta­riusz;
2. wyz­naw­ca pol­skie­go aria­niz­mu (bra­cia pol­scy)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • aria­nie – zwo­len­ni­cy aria­niz­mu, dok­try­ny te­o­lo­gicz­nej Ariu­sza (zm. 336)
  • aria­nie – po­tocz­na nazwa braci pol­skich, wspól­no­ty pow­sta­łej w la­tach 1562–1563
  • Aria­nie – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny za­ło­żo­ny w 1969 roku

Wikipedia


arianin

1. wyz­naw­ca aria­niz­mu; an­ty­try­ni­ta­riusz;
2. wyz­naw­ca pol­skie­go aria­niz­mu (bra­cia pol­scy)


SJP.pl


arianistyczny

przy­miot­nik od: aria­nizm


SJP.pl


arianizm

1. dok­try­na te­o­lo­gicz­na Ariu­sza ne­gu­ją­ca wspó­łi­stot­ność i rów­ność osób Trój­cy Świę­tej;
2. dok­try­na pol­skich arian


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) teol. hist. wczes­no­chrze­ści­jań­ska, an­ty­try­ni­tar­na dok­try­na te­o­lo­gicz­na ne­gu­ją­ca bo­skość Je­zu­sa i gło­szą­ca jego stwo­rze­nie lub zro­dze­nie przez Boga Ojca;

 (1.2) rel. hist. zob. bra­cia pol­scy.

Wiktionary

Aria­nizm – dok­try­na te­o­lo­gicz­na Ariu­sza (zm. 336), pre­zbi­te­ra Ko­ścio­ła w Alek­san­drii w Egip­cie, odrzu­ca­ją­ca dog­mat Trój­cy Świę­tej i wpi­su­ją­ca się w nurt an­ty­try­ni­ta­ryz­mu, pow­sta­ła w kon­tek­ście spo­rów o ro­zu­mie­nie chrze­ści­jań­skie­go mo­no­te­iz­mu. Ariusz, wyksz­tał­co­ny w szko­le an­tio­cheń­skiej, uz­na­wał po­cho­dze­nie Syna od Boga Ojca na za­sa­dzie stwo­rze­nia/zro­dze­nia. Dok­try­na uz­na­na przez Ko­ściół ka­to­lic­ki za he­rez­ję.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Ko­ście­le wschod­nim w IV w. wiel­kim pro­ble­mem stał się aria­nizm.

 (1.1) Toteż do­pie­ro po krót­kim epi­zo­dzie Ju­lia­na Apo­sta­ty i pa­no­wa­niu kilku ce­sa­rzy, na prze­mian ni­cej­czy­ków i arian, Te­o­doz­jusz Wiel­ki zadał aria­niz­mo­wi de­cy­du­ją­cy cios.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. arianizować ndk.

 rzecz. arianin mos., arianka ż.

 przym. ariański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) war. ariaństwo

Wiktionary


arianka

wyz­naw­czy­ni aria­niz­mu


SJP.pl


arianna

imię żeń­skie


SJP.pl


ariary

wa­lu­ta Ma­da­ga­ska­ru


SJP.pl

Aria­ry – jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ma­da­ga­ska­ru o ko­dzie wa­lu­to­wym MGA we­dług ISO 4217. 1 aria­ry = 5 ira­im­bi­lan­ja.

Jest jedną z dwóch walut bę­dą­cych w obie­gu, które nie dzie­lą się w opar­ciu o po­tę­gę dzie­się­ciu. Drugą taką wa­lu­tą jest ugija ma­u­re­tań­ska. Nazwy "aria­ry" i "ira­im­bi­lan­ja" po­cho­dzą od wa­lu­ty z cza­sów przed­ko­lo­nial­nych.

Wikipedia


ariawarta

le­gen­dar­na oj­czyz­na Arjów, naj­star­sza nazwa Indii aryj­skich; Ar­ja­war­ta


SJP.pl


ariański

zwią­za­ny z aria­na­mi (np. ariań­ska aka­de­mia, ariań­ski zbór)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. zwią­za­ny z na­u­ka­mi lub osobą Ariu­sza, aria­na­mi lub aria­niz­mem

 (1.2) rel. zwią­za­ny ze wspól­no­tą arian, braci pol­skich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szczy­to­wy okres wpły­wów aria­niz­mu w Ce­sar­stwie Rzym­skim przy­padł na pa­no­wa­nie ariań­skie­go ce­sa­rza Kon­stan­cju­sza II w la­tach 350-361.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arʲˈjä̃j̃sʲci, AS: arʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ariusz mos., arianizm mrz., arianin mos., arianka ż.

Wiktionary


ariaństwo

1. aria­nizm; kie­ru­nek w te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej
2. ogól arian


SJP.pl


ariel

ga­ze­la afry­kań­ska; ga­ze­la So­em­me­rin­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) przest. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ga­zel­la ga­zel­la ara­bi­ca|Lich­ten­ste­in., mała an­ty­lo­pa wy­stę­pu­ją­ca w Syrii i na całym Pół­wy­spie Arab­skim;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) hand. pro­szek do pra­nia marki Ariel

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ariel – mia­sto w Iz­ra­e­lu
  • – po­stać ko­me­dii Szek­spi­ra pt. Burza
  • Ariel – tom po­ez­ji Syl­vii Plath wy­da­ny po­śmiert­nie w 1965
  • Ariel – jeden z ostat­nich wier­szy Syl­vii Plath (za­mie­szczo­ny przez Teda Hug­he­sa jako dwu­na­sty w tomie Ariel w wy­da­niu z 1965)
  • Ariel (Ariel Noah) – in­do­ne­zyj­ski muzyk
  • Ariel – księ­życ Urana
  • Ariel – firma pro­du­ku­ją­ca sa­mo­chód Atom
  • Ariel – imię mę­skie
  • Ariel – anioł
  • ariel – pod­ga­tu­nek ga­ze­li
  • Ariel – po­e­tyc­ka nazwa Je­ro­zo­li­my
  • Ariel – de­ter­gent do pra­nia firmy Proc­ter & Gam­ble

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kilka arie­li roz­pierz­chło się po stoku.

 (2.1) Wy­pra­li­śmy je w arie­lu i pla­ma­a­my pu­ści­ły.

Wiktionary


arielowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Arie­la lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


arieracja

w psy­cho­lo­gii: stan nie­do­roz­wo­ju umy­sło­we­go


SJP.pl


ariergarda

tylna straż za­bez­pie­cza­ją­ca od­dział woj­sko­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. straż tylna

Wiktionary

Arier­gar­da (z fr. "arrière-garde - straż tylna") – woj­sko­wy od­dział lub po­dod­dział ma­sze­ru­ją­cy z tyłu za głów­ny­mi si­ła­mi związ­ku tak­tycz­ne­go (od­dzia­łu).

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) straż tylna

Wiktionary


arierpans

ukry­ty za­miar, za­ta­jo­na myśl, za­strze­że­nie my­ślo­we


SJP.pl


arierscena

tylna część sceny te­a­tral­nej


SJP.pl


arieta

krót­ka aria o pro­stej bu­do­wie; ariet­ta


SJP.pl


arietka

arie­ta o lek­kiej, bła­hej tre­ści; aryj­ka


SJP.pl


arietkowy

przy­miot­nik od: ariet­ka


SJP.pl


arietowy

przy­miot­nik od: arie­ta


SJP.pl


arietta

krót­ka aria o pro­stej bu­do­wie; arie­ta


SJP.pl

Ariet­ta – forma mu­zycz­na, aria o mniej­szych roz­mia­rach, zwy­kle w for­mie 2-czę­ścio­wej lub utwór in­stru­men­tal­ny.

Wikipedia


arimr

skrót od: Agen­cja Re­struk­tu­ry­za­cji i Mo­der­ni­za­cji Rol­nict­wa - pań­stwo­wa agen­cja wspie­ra­ją­ca roz­wój rol­nict­wa i ob­sza­rów wiej­skich


SJP.pl


arion

śli­mak płu­co­dysz­ny z ro­dzi­ny śli­ma­ków (Arion), za­miesz­ku­ją­cy głów­nie Eu­ro­pę; śli­nik


SJP.pl

Arion ( Ἀρίων) – wpół mi­tycz­na po­stać grec­kie­go poety i mu­zy­ka, uwa­ża­ne­go za syna Po­sej­do­na i nimfy Onei.

Uro­dzo­ny w Me­tym­nie na Les­bos, two­rzył ok. 625 p.n.e. na dwo­rze ty­ra­na Ko­ryn­tu Pe­rian­dra, a na­stęp­nie na Sy­cy­lii i w po­łud­nio­wej Ita­lii. Naz­wa­ny przez He­ro­do­ta naj­lep­szym śpie­wa­kiem na świe­cie, swą sławę zy­skał jako wy­ko­naw­ca pie­śni (włas­nych i cu­dzych) przy wtó­rze ki­ta­ry; nie za­cho­wa­ły się żadne jego ut­wo­ry, przy­pi­sy­wa­no mu je­dy­nie oca­la­ły frag­ment hymnu ku czci Po­sej­do­na.

Wikipedia


arionowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ario­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


arioso

[czy­taj: ario­zo] ro­dzaj so­lo­we­go frag­men­tu wo­kal­ne­go w ope­rze lub ora­to­rium, poś­red­ni mię­dzy arią a re­cy­ta­ty­wem


SJP.pl

Ario­so – forma mu­zycz­na poś­red­nia mię­dzy re­cy­ta­ty­wem a arią, jeden z pod­sta­wo­wych współ­czyn­ni­ków formy opery. Roz­wi­nę­ła się w stylu bel canto. Jo­hann Se­ba­stian Bach czę­sto wpro­wa­dzał ario­sa w koń­co­wej par­tii re­cy­ta­ty­wu.

Wikipedia


ariost

Lu­do­vi­co Ario­sto (1474-1533) - poeta wło­ski, autor po­e­ma­tu "Or­land sza­lo­ny"


SJP.pl


ariostyczny

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Ario­sta, żar­to­bli­wy, lekko iro­nicz­ny, ma­ją­cy za­wi­łą fa­bu­łę z ele­men­ta­mi fan­ta­stycz­ny­mi i czę­sto łą­czą­cy po­wa­gę z ko­miz­mem


SJP.pl


ariostyzm

w li­te­ra­tu­rze: skłon­ność do bu­do­wa­nia skom­pli­ko­wa­nych, prze­sy­co­nych gro­te­ską i fan­ta­sty­ką fabuł


SJP.pl


ariowie

pre­hi­sto­rycz­ny lud, od któ­re­go wy­wo­dzą się Irań­czy­cy i miesz­kań­cy pół­noc­nych Indii, po­słu­gu­ją­cy się w mowie dia­lek­ta­mi in­do­e­u­ro­pej­ski­mi; Ar­jo­wie


SJP.pl

Nie mylić z: Aryj­czy­cy.

Ario­wie (lub Indo-Irań­czy­cy) – ter­min uży­wa­ny daw­niej dla in­do­i­rań­skie­go odła­mu ludów in­do­e­u­ro­pej­skich, który w III i II ty­siąc­le­ciu p.n.e. za­miesz­ki­wał Azję Środ­ko­wą, by na­stęp­nie roz­prze­strze­nić się na te­re­ny Af­ga­ni­sta­nu, Iranu (ludy irań­skie) i Indii (In­do­a­rio­wie).

Wikipedia


ariowist

wódz ger­mań­ski, który po­ko­nał Eduów w 61 roku p.n.e.


SJP.pl

Ario­wist (łac. Ario­vi­stus, zm. 54 p.n.e.) – wład­ca ger­mań­ski z I wieku p.n.e., prze­wo­dził związ­ko­wi ple­mien­ne­mu Swe­bów, uczest­nik wojen z Ce­za­rem.

Wikipedia


ariowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) muz. rzad. zwią­za­ny z arią, do­ty­czą­cy arii; wła­ści­wy arii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aria ż.

:: przym. aryjny

Wiktionary


arirania

ssak dra­pież­ny z po­dro­dzi­ny wydr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pte­ro­nu­ra bra­si­lien­sis|ref=tak., wydra ol­brzy­mia, ari­ra­nia ama­zoń­ska

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wydra olbrzymia, arirania amazońska, wilk rzeczny, wydra wielka

Wiktionary


ariusz

imię mę­skie


SJP.pl

Ariusz (ur. ok. 256 lub 260 w Cy­re­naj­ce, zm. 336 w Kon­stan­ty­no­po­lu) – wczes­no­chrze­ści­jań­ski pre­zbi­ter, te­o­log i poeta z Alek­san­drii, Li­bij­czyk z po­cho­dze­nia.

Jego nauka na temat re­la­cji Boga Ojca i Syna Bo­że­go oraz na­tu­ry Bó­stwa zy­ska­ła dużą po­pu­lar­ność wśród ów­czes­nych chrze­ści­jan, naj­pierw na Wscho­dzie, póź­niej rów­nież na Za­cho­dzie, utrzy­mu­jąc się szcze­gól­nie długo wśród ple­mion ger­mań­skich.

Wikipedia


ariuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ariu­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


arizona

mocna tka­ni­na, po­dob­na do tek­sa­su


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. stan w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;

Wiktionary

Ari­zo­na ( Ari­zo­na, Ho­o­zdo Ha­ho­o­dzo) – stan w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych, od po­łud­nia są­sia­du­ją­cy z mek­sy­kań­ski­mi sta­na­mi So­no­ra i Ka­li­for­nia Dolna, od za­cho­du z Ka­li­for­nią i Ne­va­dą, od pół­no­cy z Utah, a od wscho­du z Nowym Mek­sy­kiem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­cho­dzi z Ka­li­for­nii, a obec­nie miesz­ka w Ari­zo­nie wraz z mężem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarʲiˈzɔ̃na, AS: arʹizõna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arizończyk mos., Arizonka ż.

 przym. arizoński

Wiktionary


arizonka

miesz­kan­ka Ari­zo­ny (stanu w USA)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ari­zo­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arizona ż.

:: fm. Arizończyk mos.

 przym. arizoński

Wiktionary


arizończyk

miesz­ka­niec Ari­zo­ny (stanu w USA)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ari­zo­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arizona ż.

:: fż. Arizonka ż.

 przym. arizoński

Wiktionary


arizoński

→ Ari­zo­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ari­zo­ną; po­cho­dzą­cy z Ari­zo­ny

Wiktionary

Patrz:

Arizona

Powiązane:

 rzecz. Arizona ż., Arizończyk mos., Arizonka ż.

Wiktionary


arja

czło­nek sta­ro­żyt­nych ko­czow­ni­czych ple­mion pa­ster­skich, mó­wią­cych dia­lek­ta­mi in­do­e­u­ro­pej­ski­mi, uz­na­wa­nych daw­niej za przod­ków wszyst­kich ludów in­do­e­u­ro­pej­skich; Aria


SJP.pl


arjawarta

le­gen­dar­na oj­czyz­na Arjów, naj­star­sza nazwa Indii aryj­skich; Aria­war­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) le­gen­dar­na oj­czyz­na Arjów, kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­nych i środ­ko­wych In­diach;

Wiktionary

Ar­ja­war­ta (sans. आर्यावर्त, trl. "āryāvarta", "Zie­mia Arjów" lub "Zie­mia szla­chet­nych") – nazwa le­gen­dar­nej oj­czyz­ny Arjów (sy­no­nim Aria­nem Wa­e­dżo), a w okre­sie póź­niej­szym san­skryc­ka nazwa ob­sza­ru obej­mu­ją­ce­go pół­noc­ne i (czę­ścio­wo) środ­ko­we Indie, mię­dzy Hi­ma­la­ja­mi a gó­ra­mi Windh­ja, oraz mię­dzy Mo­rzem Arab­skim a Za­to­ką Ben­gal­ską; także naj­star­sza nazwa Indii aryj­skich.

Wikipedia


arjowie

pre­hi­sto­rycz­ny lud, od któ­re­go wy­wo­dzą się Irań­czy­cy i miesz­kań­cy pół­noc­nych Indii, po­słu­gu­ją­cy się w mowie dia­lek­ta­mi in­do­e­u­ro­pej­ski­mi; Ario­wie


SJP.pl


ark.

skrót od: ar­kusz (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = ar­kusz

Wiktionary


arka

1. sta­tek Noego, wiel­kich roz­mia­rów łódź, korab
2. skrzy­nia, kufer


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. duża, drew­nia­na łódź; w do­my­śle: arka Noego

 (1.2) przest. skrzy­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Arka Przy­mie­rza
  • Arka Noego – bi­blij­na łódź, w któ­rej Noe ura­to­wał się przed po­to­pem
    • Arka Noego – pol­ski okręt zbu­do­wa­ny w 1625
    • Arka Noego – dzie­cię­cy ze­spół mu­zycz­ny
  • Aron ha-ko­desz – arka ży­dow­ska
  • Arka Gdy­nia:
    • Arka Gdy­nia – klub pił­kar­ski
    • Arka Gdy­nia – klub rugby
  • Arka Nowa Sól – klub pił­kar­ski
  • Arka Pru­se­wo – klub pił­kar­ski
  • Arka – miej­sco­wość na Wę­grzech
  • Arka – dwu­mie­sięcz­nik li­te­rac­ko-po­li­tycz­ny

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈarka, AS: arka

Wiktionary


arkabalista

śred­nio­wiecz­na ma­chi­na oblęż­ni­cza; ark­ba­li­sta, esprin­go­la


SJP.pl


arkabuz

ręcz­na, gład­ko­lu­fo­wa broń palna uży­wa­na w daw­nej Eu­ro­pie, wy­par­ta przez musz­kie­ty z po­wo­du małej szyb­ko­strzel­no­ści; ar­ke­buz, har­ka­buz, har­ke­buz, ar­ke­bu­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. ro­dzaj cięż­kiej strzel­by, uży­wa­nej w Pol­sce mniej wię­cej od po­ło­wy XVI w.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈkabus, AS: arkabus

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. arkebuz

Wiktionary


arkada

forma łuku wspar­te­go na dwóch ko­lum­nach lub fi­la­rach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. kom­po­zy­cja skła­da­ją­ca się z łuku opar­te­go na ko­lum­nach lub fi­la­rach;

Wiktionary

Ar­ka­da (łac. "arcus" - łuk) – ele­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny skła­da­ją­cy się z dwóch pod­pór (ko­lumn, słu­pów lub fi­la­rów), które zo­sta­ły po­łą­czo­ne u góry łu­kiem.

Ar­ka­da wy­stę­pu­je w ar­chi­tek­tu­rze za­rów­no po­je­dyn­czo, jak i naj­czę­ściej w rzę­dzie, two­rząc istot­ny skład­nik bu­dow­li. Znana jest od cza­sów sta­ro­żyt­ne­go Rzymu, sto­so­wa­na głów­nie w ak­we­duk­tach, kruż­gan­kach, log­giach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nawy od­dzie­lo­ne są od sie­bie ar­ka­da­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈkada, AS: arkada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arkadownik m., arkadownictwo n., arkadówka ż., arkadowanie n.

 przym. arkadowy

 przysł. arkadowo

Wiktionary


arkadia

prze­no­śnie: miej­sce pełne szczę­ścia, spo­ko­ju; raj, eden, el­do­ra­do


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kra­i­na wiecz­ne­go szczę­ścia, raj

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­ka­dia – kra­i­na hi­sto­rycz­na i dawna pre­fek­tu­ra w Gre­cji
  • Ar­ka­dia – kra­i­na szczę­śli­wo­ści
  • Ar­ka­dia – wieś koło Ło­wi­cza, gdzie znaj­du­je się Ar­ka­dia – ogród ro­man­tycz­ny w stylu an­giel­skim – oddz. Mu­ze­um Na­ro­do­we­go w War­sza­wie
  • Ar­ka­dia – gro­ma­da
  • Ar­ka­dia – bu­dy­nek w Poz­na­niu
  • Ar­ka­dia – staw w dziel­ni­cy Mo­ko­tów
  • Park Ar­ka­dia – park w dziel­ni­cy Mo­ko­tów
  • Ze­spół przy­rod­ni­czo-kra­jo­bra­zo­wy „Ar­ka­dia”
  • West­field Ar­ka­dia – cen­trum hand­lo­we w dziel­ni­cy Śród­mie­ście
  • Ar­ka­dia – dawna wieś na Bia­ło­ru­si, po­ło­żo­na w ob­wo­dzie brze­skim w re­jo­nie brze­skim, od 2007 roku w gra­ni­cach mia­sta Brześć
  • Ar­ka­dia – rejon mia­sta Odes­sa na Ukra­i­nie
  • Ar­ka­dia – rzym­ska aka­de­mia li­te­rac­ka

Wikipedia

Wymowa:

IPA: arˈkadʲja, AS: arkadʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arkadia ż., Arkadyjczyk mos., Arkadyjka ż.

 przym. arkadyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eden, eldorado, raj, raj na ziemi, kraina szczęśliwości, ziemia obiecana, kraina mlekiem i miodem płynąca

Wiktionary


arkadiusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­ka­diusz – imię
  • Ar­ka­diusz – ce­sarz wschod­nio­rzym­ski
  • Ar­ka­diusz (1943–2021) – ro­syj­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • Ar­ka­diusz (zm. przed 549) – bi­skup Bo­ur­ges, świę­ty Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go
  • Ar­ka­diusz (1784 lub 1786–1870) – ro­syj­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • Ar­ka­diusz(1878–1937 lub 1938) – ro­syj­ski bi­skup pra­wo­sław­ny, świę­ty no­wo­mę­czen­nik
  • Ar­ka­diusz(1851–1913) – ro­syj­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • Ar­ka­diusz (1957–) – bi­skup Ukra­iń­skie­go Ko­ścio­ła Pra­wo­sław­ne­go Pa­triar­cha­tu Mo­skiew­skie­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ar­ka­diusz jest moim przy­ja­cie­lem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈkadʲjuʃ, AS: arkadʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arkadia ż., Arkadiuszowa ż., Arkadiuszówna ż., Arkadiuszostwo lm m., Arkowa ż.

:: zdrobn. Arek m., Areczek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Arek, Aruś, Areczek, Arunio

Wiktionary


arkadiuszostwo

Ar­ka­diusz z mał­żon­ką; Ar­ka­diu­szo­wie


SJP.pl


arkadiuszowie

Ar­ka­diusz z mał­żon­ką; Ar­ka­diu­szo­stwo


SJP.pl


arkadiuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ar­ka­diu­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


arkadka

zdrob­nie­nie od: ar­ka­da


SJP.pl


arkadkowy

zwią­za­ny z ar­kad­ką


SJP.pl


arkadostwo

Ar­ka­dy z mał­żon­ką; Ar­ka­do­wie


SJP.pl


arkadowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ar­chit. ciąg arkad

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arkada ż., arkadka ż.

 czas. arkadować

 przym. arkadowy

Wiktionary


arkadowie

Ar­ka­dy z mał­żon­ką; Ar­ka­do­stwo


SJP.pl


arkadownik

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie bu­do­wy arkad


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta bu­dow­la­ny w dzie­dzi­nie kon­struk­cji arkad

 (1.2) pra­cow­nik ob­słu­gu­ją­cy ża­kar­dy, czyli tra­dy­cyj­ne ma­szy­ny tkac­kie do pro­duk­cji tka­nin ża­kar­do­wych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarkaˈdɔvʲɲik, AS: arkadovʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arkada ż., arkadownictwo n., arkadówka ż.

 przym. arkadowy

 przysł. arkadowo

Wiktionary


arkadowy

zwią­za­ny z ar­ka­dą, ma­ją­cy kształt ar­ka­dy, wspar­ty na ar­ka­dach (np. ar­ka­do­we wej­ście, ar­ka­do­wy most)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ar­ka­da­mi, do­ty­czą­cy arkad

 (1.2) taki, który ma kształt łuku, ar­ka­dy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarkaˈdɔvɨ, AS: arkadovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arkada ż., arkadownik m., arkadownictwo n., arkadówka ż., arkadowanie n.

 przysł. arkadowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) łukowaty

Wiktionary


arkady

forma łuku wspar­te­go na dwóch ko­lum­nach lub fi­la­rach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Ar­ka­dy – obocz­na forma imie­nia Ar­ka­diusz.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: arˈkadɨ, AS: arkady

Wiktionary


arkadyjczyk

miesz­ka­niec Ar­ka­dii (kra­i­ny hi­sto­rycz­nej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. miesz­ka­niec Ar­ka­dii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arkadia ż., arkadia ż.

:: fż. Arkadyjka ż.

 przym. arkadyjski

Wiktionary


arkadyjka

miesz­kan­ka Ar­ka­dii (kra­i­ny hi­sto­rycz­nej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. miesz­kan­ka Ar­ka­dii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arkadia ż., arkadia ż.

:: fm. Arkadyjczyk mos.

 przym. arkadyjski

Wiktionary


arkadyjski

1. przy­miot­nik od: Ar­ka­dia (kra­i­na w Gre­cji);
2. po­e­tyc­ko: szczę­śli­wy, bez­tro­ski, błogi


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) od­no­szą­cy się do ar­ka­dii

 (1.2) od­no­szą­cy się do Ar­ka­dyj­czy­ków lub Ar­ka­dii (kra­i­ny hi­sto­rycz­nej na Pe­lo­po­ne­zie)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arkadyjka ż., Arkadyjczyk mos., Arkadia ż., arkadia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) beztroski, idylliczny, sielankowy, sielski, spokojny, szczęśliwy

Wiktionary


arkan

długi sznur za­koń­czo­ny pętlą, słu­żą­cy do ła­pa­nia zwie­rząt; lasso


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. lasso

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Željko „Arkan” Ražnatović – serb­ski przy­wód­ca pa­ra­mi­li­tar­nej or­ga­ni­za­cji „Ty­gry­sy”
  • Arkan – wschod­ni typ sznu­ra słu­żą­ce­go do walki
  • Arkan – ta­niec lu­do­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To go sobie każę do kul­ba­ki na ar­ka­nie przy­tro­czyć i pie­cho­tą pój­dzie, je­że­li konia ża­łu­je.

 (1.1) Ty­grys na­tych­miast za­mach­nął się łapą. Tomek bły­ska­wicz­nie za­rzu­cił na nią pętlę ar­ka­nu. Dra­pież­nik nie­mal zwi­nął się w ka­błąk, szarp­nął liną, wtedy syn Nu­czie­go uchwy­cił pętlą tylną nogę. Po chwi­li Wil­mow­ski uwię­ził w ten sam spo­sób drugą przed­nią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarkãn, AS: arkãn

Wiktionary


arkana

se­kret­ne spo­so­by; taj­ni­ki, se­kre­ty; ar­ka­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) wie­dza po­wią­za­na z jakąś dzie­dzi­ną, nie za­wsze oczy­wi­sta, a czę­sto ukry­ta przed po­cząt­ku­ją­cy­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arkanistka ż., arkanista mos., arkanologia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tajemnice, sekrety, tajniki, zawiłości, zagadki

Wiktionary


arkanit

mi­ne­rał, siar­czan po­ta­su


SJP.pl


arkansas

[czy­taj: ARkenso lub ARkanzas lub arKANzas]
1. stan w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;
2. rzeka w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;
3. mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. stan w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;

 (1.2) geogr. rzeka w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, głów­ny prawy do­pływ Mis­si­si­pi;

Wiktionary

Ar­kan­sas () – stan w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych, są­sia­du­ją­cy z Mis­so­u­ri, Okla­ho­mą, Tek­sa­sem, Lu­iz­ja­ną, Mis­si­si­pi i Ten­nes­see. Sto­li­cą oraz naj­więk­szym mia­stem jest Litt­le Rock.

Stan po­ło­żo­ny na za­chód od rzeki Mis­si­si­pi. Więk­szość ob­sza­ru stanu jest ni­zin­na (do­li­na Mis­si­si­pi), a po­łud­nio­wo-za­chod­nia część wy­żyn­na (wy­ży­na Ozark). Ponad po­ło­wę po­wierzch­ni stanu po­kry­wa­ją lasy. Stan ob­fi­tu­je w za­so­by na­tu­ral­ne, w tym brom, gaz ziem­ny, ropę naf­to­wą i ka­mień krze­mo­wy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈarkãw̃sɔ|arˈkãw̃zas, AS: arkãũ̯so|arkãũ̯zas

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arkansaski

Wiktionary


arkansaski

→ Ar­kan­sas


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ar­kan­sas, do­ty­czą­cy Ar­kan­sas

Wiktionary

Patrz:

Arkansas

Przykłady

 (1.1) No­ca­mi wyły w gą­szczach dzi­kie zwie­rzę­ta, mia­no­wi­cie ja­gu­a­ry, ar­kan­sa­skie wilki i ku­jo­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arkansas n.

Wiktionary


arkany

rzad­ko: se­kret­ne spo­so­by; taj­ni­ki, se­kre­ty, ar­ka­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zob. ar­ka­na.

Wiktionary


arkatura

ar­chi­tek­to­nicz­ny or­na­ment w po­sta­ci ma­łych pół­ko­li­stych arkad


SJP.pl


arkbalista

śred­nio­wiecz­na ma­chi­na oblęż­ni­cza; ar­ka­ba­li­sta, esprin­go­la


SJP.pl

Ark­ba­li­sta, ar­ka­ba­li­sta (łac. "ar­cu­bal­li­sta") – rzym­ska i śred­nio­wiecz­na ma­chi­na oblęż­ni­cza, cięż­ka kusza umie­szcza­na na pod­wo­ziu (dwu­ko­ło­wej la­we­cie).

Przy­sto­so­wa­na była do strze­la­nia beł­ta­mi i bel­ka­mi; mogła rów­nież mio­tać ka­mie­nie, kule oraz na­czy­nia na­peł­nio­ne pło­ną­cą smołą lub nie­czy­sto­ścia­mi (co w porze go­rą­cej miało wy­wo­łać w oble­ga­nej twier­dzy za­ra­zę).

Wikipedia


arkebuz

ręcz­na, gład­ko­lu­fo­wa broń palna uży­wa­na w daw­nej Eu­ro­pie, wy­par­ta przez musz­kie­ty z po­wo­du małej szyb­ko­strzel­no­ści; ar­ka­buz, har­ka­buz, har­ke­buz, ar­ke­bu­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. długa, ręcz­na, od­przo­do­wa broń palna z zam­kiem ko­ło­wym, uży­wa­na przez ka­wa­le­rię i pie­cho­tę w XVI-XVII wieku; także jako broń my­śliw­ska;

Wiktionary

Ar­ke­buz (ar­ka­bus, ar­ka­buz, har­ka­buz, har­ke­buz) – długa gład­ko­lu­fo­wa broń strze­lec­ka wy­po­sa­żo­na w zamek ko­ło­wy, uży­wa­na od XVI do XVII wieku.

Pow­sta­ła w końcu XV wieku jako lżej­sza i po­ręcz­niej­sza al­ter­na­ty­wa dla pry­mi­tyw­nych ha­kow­nic i póź­niej­szych cięż­kich musz­kie­tów, w jaką za­czę­to wy­po­sa­żać od­dzia­ły jazdy, tzw. ar­ke­bu­ze­rów. Po­cząt­ko­wo nazwę tę od­no­szo­no do pal­nej broni z pro­stą kolbą przy­po­mi­na­ją­cą uchwyt kuszy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dałem roz­kaz mojej stra­ży: Kto zbyt bli­sko się po­wa­ży, przy­wi­tać go z ar­ke­bu­za.

 (1.1) Oto już sły­szę z da­le­ka pu­ka­nie z dział, z du­bel­tó­wek, z flin­ty, z ar­ke­bu­za…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈkɛbus, AS: arkebus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arkebuzer mos., arkebuzeria ż.

 przym. arkebuzerski, arkebuzowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arkabuz, arkabuza, harkabuz, harkebuz

Wiktionary


arkebuza

ręcz­na, gład­ko­lu­fo­wa broń palna uży­wa­na w daw­nej Eu­ro­pie, wy­par­ta przez musz­kie­ty z po­wo­du małej szyb­ko­strzel­no­ści; ar­ka­buz, har­ka­buz, har­ke­buz, ar­ke­bu­za


SJP.pl


arkebuzer

żoł­nierz uz­bro­jo­ny w ar­ke­buz (ar­ka­buz)


SJP.pl


arkebuzeria

w Pol­sce XV-XVII wieku: jazda cięż­ka uz­bro­jo­na w ar­ka­bu­zy


SJP.pl


arkebuzerski

→ ar­ke­bu­zer


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ar­ke­bu­ze­rem, do­ty­czą­cy ar­ke­bu­ze­ra

Wiktionary

Patrz:

arkebuzer

Powiązane:

 rzecz. arkebuz mrz., arkebuzer mos., arkebuzeria ż.

 przym. arkebuzowy

Wiktionary


arkebuzowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ar­ke­bu­zem, do­ty­czą­cy ar­ke­bu­za

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arkebuz mrz., arkebuzer mos., arkebuzeria ż.

 przym. arkebuzerski

Wiktionary


arkfunkcja

funk­cja od­wrot­na do funk­cji try­go­no­me­trycz­nej (arcus sinus, arcus co­si­nus, arcus tan­gens i arcus co­tan­gens); funk­cja cy­klo­me­trycz­na, funk­cja ko­ło­wa


SJP.pl


arkfunkcyjny

→ ark­funk­cja


SJP.pl

Patrz:

arkfunkcja

arkona

ska­li­sty przy­lą­dek w pół­noc­nej czę­ści Rugii (naj­więk­sza wyspa Nie­miec)


SJP.pl

Ar­ko­na (niem. "Kap Ar­ko­na") – przy­lą­dek w for­mie 43-me­tro­we­go klifu zbu­do­wa­ne­go z kredy oraz gliny zwa­ło­wej, zlo­ka­li­zo­wa­ny w skraj­nie pół­noc­nej czę­ści Rugii (Me­klem­bur­gia-Po­mo­rze Przed­nie). Naj­da­lej na pół­noc wy­su­nię­ty punkt tej wyspy i jedna z jej naj­więk­szych atrak­cji tu­ry­stycz­nych.

Wikipedia


arkosolium

nisza gro­bo­wa w ścia­nach ka­ta­kumb wczes­no­chrze­ści­jań­skich; ar­co­so­lium


SJP.pl


arkowie

Arek z mał­żon­ką


SJP.pl


arkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Arka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


arkoza

szara lub czer­wo­na­wa, bo­ga­ta w ska­le­nie od­mia­na pia­skow­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. okru­cho­wa skała osa­do­wa, od­mia­na pia­skow­ca bo­ga­ta w ska­le­nie;

Wiktionary

Ar­ko­za – od­mia­na pia­skow­ca (are­ni­tu) za­wie­ra­ją­ca co najm­niej 20% ska­le­ni:

W Pol­sce wy­stę­pu­je m.in. pod Kra­ko­wem tzw. ar­ko­za kwa­czal­ska (nazwa od miej­sco­wo­ści Kwa­cza­ła w gmi­nie Al­wer­nia) – pow­sta­ła na lą­dzie w wa­run­kach kli­ma­tu su­che­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. arkozowy

Wiktionary


arkozowy

→ ar­ko­za


SJP.pl

Patrz:

arkoza

arktogea

ob­szar zo­o­ge­o­gra­ficz­ny obej­mu­ją­cy Eu­raz­ję, Ame­ry­kę Pół­noc­ną i Afry­kę


SJP.pl

Ark­to­gea – w zo­o­ge­o­gra­fii jedno z państw zwie­rzę­cych, obok No­to­gei, Ne­o­gei i An­tark­tis. Obej­mu­je Ame­ry­kę Pół­noc­ną, Eu­raz­ję i Afry­kę.

Ark­to­gea dzie­li się na na­stę­pu­ją­ce kra­i­ny zo­o­ge­o­gra­ficz­ne:

Wikipedia


arktur

czwar­ta co do jas­no­ści gwia­zda na noc­nym nie­bie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (1.1) astr. naj­ja­śniej­sza gwia­zda w gwia­zdo­zbio­rze Wo­la­rza, jedna z naj­ja­śniej­szych gwiazd na nie­bie;

Wiktionary

Ark­tur ("α Boo", "Alfa Boötis") – naj­ja­śniej­sza gwia­zda w gwia­zdo­zbio­rze Wo­la­rza o ob­ser­wo­wa­nej wiel­ko­ści gwia­zdo­wej −0,04m. Czwar­ta co do jas­no­ści gwia­zda na noc­nym nie­bie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈarktur, AS: arktur

Wiktionary


arktycznie

→ ark­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

arktyczny

arktyczny

zwią­za­ny z ob­sza­ra­mi wokół bie­gu­na pół­noc­ne­go


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ob­sza­ra­mi po­ło­żo­ny­mi wokół bie­gu­na pół­noc­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nor­we­gia spra­wu­je rządy nad wy­spa­mi ark­tycz­ny­mi ar­chi­pe­la­gu Sval­bard i wyspą Jan Mayen.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arkˈtɨt͡ʃnɨ, AS: arktyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arktyka ż., Antarktyka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) polarny

Wiktionary


arktyka

lądy i morza wokół bie­gu­na pół­noc­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. ob­szar Ziemi ota­cza­ją­cy bie­gun pół­noc­ny;

Wiktionary

Ark­ty­ka – ob­szar Ziemi ota­cza­ją­cy bie­gun pół­noc­ny. Jej gra­ni­ce okre­śla się na różne spo­so­by.

We­dług de­fi­ni­cji kli­ma­tycz­no-eko­lo­gicz­nej wyz­na­cza ją lip­co­wa izo­ter­ma +10 °C, która w przy­bli­że­niu po­kry­wa się rów­nież z pół­noc­ną gra­ni­cą we­ge­ta­cji drzew.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niedź­wie­dzie po­lar­ne żyją na lo­do­wych ob­sza­rach Ark­ty­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarktɨka, AS: arktyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antarktyka ż.

 przym. arktyczny

 przysł. arktycznie

Wiktionary


arkubalista

wiel­ka kusza na pod­wo­ziu, słu­żą­ca do mio­ta­nia cięż­kich po­ci­sków


SJP.pl


arkus

ar­ka­da wy­mo­de­lo­wa­na w ży­wo­pło­cie lub brama w po­sta­ci ar­ka­dy, bę­dą­ca ogro­do­wym ele­men­tem de­ko­ra­cyj­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ogrod. brama ufor­mo­wa­na z ży­wo­pło­tu

 (1.2) brama trium­fal­na

Wiktionary


arkusik

mały ar­kusz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: ar­kusz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stu­dent­ka ro­zda­ła wszyst­kim małe ar­ku­si­ki pa­pie­ru.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) arkusz m.

Wiktionary


arkusikowy

przy­miot­nik od: ar­ku­sik


SJP.pl


arkusz

1. cien­ka war­stwa okre­ślo­ne­go ma­te­ria­łu o usta­lo­nym for­ma­cie;
2. wykaz, ze­sta­wie­nie cze­goś w danej for­mie;
3. ar­kusz kal­ku­la­cyj­ny - apli­ka­cja słu­żą­ca wy­ko­ny­wa­niu obli­czeń i kal­ku­la­cji mię­dzy war­to­ścia­mi z wier­szy i ko­lumn wyś­wiet­la­nej na ekra­nie ta­be­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pła­ski, kwa­dra­to­wy albo pro­sto­kąt­ny frag­ment ja­kie­goś ma­te­ria­łu, np. pa­pie­ru, bla­chy itp.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • w in­for­ma­ty­ce jest ar­kusz kal­ku­la­cyj­ny,
  • w po­li­gra­fii są:
    • ar­kusz au­tor­ski,
    • ar­kusz dru­kar­ski,
    • ar­kusz wy­daw­ni­czy,
  • w mowie po­tocz­nej naj­czę­ściej wy­stę­pu­je jako okre­śle­nie pro­sto­kąt­ne­go frag­men­tu sztyw­ne­go ma­te­ria­łu (np. ar­kusz bla­chy, ar­kusz tek­tu­ry).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Poz­na­łem od razu cha­rak­ter jego pisma i nie chcąc od­czy­ty­wać nud­ne­go i głu­pie­go wier­sza od­wró­ci­łem ar­kusz pa­pie­ru i spoj­rza­łem na drugą jego stro­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarkuʃ, AS: arkuš

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arkuszowy

Wiktionary


arkuszewski

naz­wi­sko


SJP.pl


arkuszowy

zwią­za­ny z ar­ku­szem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ar­ku­szem, do­ty­czą­cy ar­ku­sza, ma­ją­cy po­stać ar­ku­sza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arkusz mrz., arkusik mrz.

Wiktionary


arlberski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z prze­łę­czą Arl­berg, do­ty­czą­cy re­gio­nu Arl­berg

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy nie­kie­dy wzrok Ju­dy­mo­wej spa­dał w ot­chłań gdy po­ciąg le­ciał na skal­nych gzym­sach arl­ber­skiej drogi.

 (1.1) Wszy­scy au­striac­cy nar­cia­rze emi­gran­ci, wśród nich sław­ny twór­ca szko­ły arl­ber­skiej Han­nes Schne­i­der (cudem wy­cią­gnię­ty z rąk ge­sta­po po Ansch­lus­sie), zo­sta­ją in­struk­to­ra­mi.

 (1.1) Przy­na­leż­ność Za­wi­szy do Su­li­mów pot­wier­dza­ją jego dwie za­cho­wa­ne do cza­sów no­wo­żyt­nych pie­czę­cie z 1414 r. z za­cho­wa­nym wi­ze­run­kiem tego herbu oraz barw­ny wi­ze­ru­nek w arl­ber­skiej księ­dze brac­kiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arlberg mrz., Voralberg mrz.

 przym. voralberski

Wiktionary


arleciny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ar­le­ty lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


arlekin

1. po­stać z wło­skiej ko­me­dii;
2. prze­no­śnie pajac, bła­zen


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) szt. teatr. ko­me­dio­wy pajac, typ po­sta­ci z lu­do­wej wło­skiej com­me­dia dell’arte;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) kynol. typ uma­szcze­nia u psa o ciem­nych pla­mach na bia­łej sier­ści;

 (2.2) kynol. pies o uma­szcze­niu typu ar­le­kin (2.1)

Wiktionary

Ar­le­kin ( Ar­lec­chi­no) – po­stać błaz­na w czar­nej masce „ko­micz­nej”, ubra­ne­go w ko­stium zszy­ty z ko­lo­ro­wych trój­ką­tów albo rom­bów.

Od końca XVII wieku Ar­le­kin jest jedną z po­sta­ci wło­skiej com­me­dii dell’arte. Jego przy­ja­cie­lem jest Brig­hel­la, a mi­ło­ścią Ko­lom­bi­na. Jako wiecz­nie za­ko­cha­ny, spryt­ny słu­żą­cy, czę­sto wpę­dza swego pana lub sie­bie w ta­ra­pa­ty.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ko­me­dio­wej po­sta­ci ar­le­ki­na niek­tó­rzy upa­tru­ją uo­so­bie­nie bożka Mer­ku­re­go.

 (2.2) Są­siad­ka nie sprzą­ta po swoim ar­le­ki­nie, to ka­ry­god­ne!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arlekin mos., arlekinada ż., arlekinek mzw.

:: fż. arlekinka ż.

 przym. arlekiński, arlekinowy

Wiktionary


arlekinada

1. ro­dzaj ko­me­dii z ar­le­ki­nem w roli głów­nej;
2. prze­no­śnie: błaz­no­wa­nie, wy­głu­pia­nie się, żar­to­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) figle bła­zeń­skie, błaz­no­wa­nie

 (1.2) teatr. krót­ka pan­to­mi­ma, któ­rej głów­ną po­sta­cią jest ar­le­kin

Wiktionary

Ar­le­ki­na­da – ogól­no­pol­ski Fe­sti­wal Ma­łych Form Te­a­tral­nych, od­by­wa­ją­cy się co roku w Ino­wroc­ła­wiu w sali tam­tej­sze­go Te­a­tru Miej­skie­go.

Pier­wsza Ar­le­ki­na­da od­by­ła się w roku 2003, od III edy­cji Fe­sti­wal ma za­sięg ogól­no­pol­ski.

Fe­sti­wal skie­ro­wa­ny jest do ama­tor­skich, mło­dzie­żo­wych ze­spo­łów te­a­tral­nych, dzia­ła­ją­cych przy szko­łach po­nad­gim­naz­jal­nych, do­mach kul­tu­ry, in­sty­tu­cjach kul­tu­ral­no-oś­wia­to­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta im­pre­za to istna ar­le­ki­na­da.

 (1.2) Dziś w te­a­trze od­by­ła się ar­le­ki­na­da.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarlɛcĩˈnada, AS: arleḱĩnada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arlekin mzw./mos.

Wiktionary


arlekinek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sco­to­ma­nes|Dob­son|ref=tak., ro­dzaj nie­to­pe­rzy z ple­mię­e­mie­nia wie­czor­ków

 (1.2) zool. nie­to­perz z ro­dza­ju ar­le­kin­ków (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­to­pe­rze z ro­dza­ju ar­le­kin­ków wy­stę­pu­ją tylko w Azji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arlekin mos./mzw., Arlekin mos.

Wiktionary


arlekinka

suka rasy dog ar­le­kin


SJP.pl


arlekinowy

zwią­za­ny z ar­le­ki­nem


SJP.pl


arlekiński

zwią­za­ny z ar­le­ki­nem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ar­le­ki­nem, do­ty­czą­cy ar­le­ki­na, taki jak ar­le­kin

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arlekin m.

 przym. arlekinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arlekinowy

Wiktionary


arlena

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Ar­le­na – imię żeń­skie, któ­re­go po­cho­dze­nie jest nie­pew­ne. Być może wy­wo­dzi się od "Ar­le­ne", co oz­na­cza w ję­zy­ku ir­landz­kim „gwa­ran­cję, zo­bo­wią­za­nie”. Imię to może być też skró­co­ną formą imion żeń­skich koń­czą­cych się na -ar­le­na, np. Mar­le­na. Ist­nie­je też hi­po­te­za, ja­ko­by imię to miało być wa­rian­tem "Ar­li­ne", imie­nia praw­do­po­dob­nie wy­my­ślo­ne­go przez mało zna­ne­go kom­po­zy­to­ra ir­landz­kie­go Mi­cha­e­la Wil­lia­ma Bal­fe­go dla głów­nej bo­ha­ter­ki naj­bar­dziej zna­nej jego opery „Czesz­ka” ("The Bo­he­mian girl").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do rzad­kich imion żeń­skich na­le­ży na przy­kład Ar­le­na.

Wiktionary


arles

[czy­taj: arl] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

Arles (pro­wan. "Arle") – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Pro­wan­sja-Alpy-La­zu­ro­we Wy­brze­że, w de­par­ta­men­cie Delta Ro­da­nu, nad rzeką Rodan. Arles jest pod­pre­fek­tu­rą de­par­ta­men­tu Delta Ro­da­nu. W śred­nio­wie­czu sto­li­ca kró­le­stwa.

We­dług da­nych na rok 2018 gminę za­miesz­ki­wa­ło 51 831 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 68.6 osób/km² (wśród 963 gmin re­gio­nu Pro­wan­sja-Alpy-La­zu­ro­we Wy­brze­że Arles pla­su­je się na 9.

Wikipedia


arleta

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Ar­le­ta, Ar­let­ta – imię żeń­skie za­po­ży­czo­ne z fran­cu­skie­go; pow­sta­ło praw­do­po­dob­nie jako zdrob­nie­nie ger­mań­skie­go imie­nia "Car­let­ta" ("Kar­let­ta"), żeń­skiej formy imie­nia Karl (Karol).

Ar­le­ta imie­ni­ny ob­cho­dzi 3 stycz­nia, 11 kwiet­nia, 13 kwiet­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pani Ar­le­ta współ­pra­co­wa­ła ze szko­łą pi­ja­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈlɛta, AS: arleta

Wiktionary


arletka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. imię|pol­ski|ż. Ar­le­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mó­wi­łem, Ar­let­ka, że ze mną trze­ba trzy­mać. Jak się trzy­ma z Ol­kie­wi­czem, to się da­le­ko zaj­dzie – tłu­ma­czył dziew­czy­nie Teoś, przy­glą­da­jąc się, jak na­le­wa mu wódki do szklan­ki.

Wiktionary


arletta

imię żeń­skie


SJP.pl


arm

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ARM (Ad­van­ced RISC Ma­chi­ne) – ar­chi­tek­tu­ra mi­kro­pro­ce­so­rów
  • ARM Ltd. (Ad­van­ced RISC Ma­chi­nes Ltd.) – firma, która pro­jek­tu­je mi­kro­pro­ce­so­ry ARM
  • ARM – MKOl kod Ar­me­nii
  • ARM – IATA kod Ar­mi­da­le, Au­stra­lia
  • Agen­cja Re­zerw Ma­te­ria­ło­wych

Wikipedia


arm.

skrót od: armia


SJP.pl


armada

wiel­ka flota wo­jen­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mors. wojsk. wiel­ka flota wo­jen­na

 (1.2) hist. flota wy­sła­na przez Fi­li­pa II hisz­pań­skie­go prze­ciw An­glii w 1588

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­ma­da w róż­nych ję­zy­kach oz­na­cza zgro­ma­dze­nie okrę­tów lub stat­ków, jach­tów itp.
    • Wiel­ka Ar­ma­da – XVI-wiecz­na hisz­pań­ska flota wo­jen­na
    • Ar­ma­da Española – Hisz­pań­ska Flota Wo­jen­na
    • HMS „Ar­ma­da” – dwa okrę­ty floty bry­tyj­skiej
  • Ar­ma­da – opu­szczo­ne mia­sto w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Craw­ford
  • Ar­ma­da – wieś w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Ma­comb
  • Ar­ma­da (ang. Ar­ma­da Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Ma­comb
  • Ar­ma­da (ang. Ar­ma­da Towns­hip) – gmina w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Buf­fa­lo
  • Ar­ma­da Music – ho­len­der­ska wyt­wór­nia pły­to­wa
  • Ar­ma­da – album mu­zycz­ny grupy Keep of Ka­les­sin
  • FARC (hiszp. Fu­e­rzas Ar­ma­das Re­vo­lu­cio­na­rias de Co­lom­bia – Ejército del Pu­e­blom czyli Re­wo­lu­cyj­ne Siły Zbroj­ne Ko­lum­bii – Woj­sko Lu­do­we)
  • Ar­ma­da – fran­cu­ska seria ko­mik­so­wa z ga­tun­ku fan­ta­sty­ki na­u­ko­wej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gdyby ze­sta­wić ze sobą obie ar­ma­dy, wzbu­dzi­ło­by to śmiech. Dy­spro­por­cja jest tak da­le­ce ra­żą­ca, że to aż ab­sur­dal­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈmada, AS: armada

Wiktionary


armageddon

ar­ma­ge­don; prze­no­śnie:
1. naj­gor­sza z moż­li­wych, tra­gicz­na sy­tu­a­cja;
2. za­gła­da, to­tal­na ka­ta­stro­fa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. Ar­ma­ge­don.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Har-Ma­ge­don, Ar­ma­ged­don – miej­sce osta­tecz­nej bitwy dobra i zła wspom­nia­ne w Apo­ka­lip­sie św. Jana
  • Ar­ma­ged­don – film ka­ta­stro­ficz­ny w re­ży­se­rii Mi­cha­e­la Baya z 1998 roku
  • Ar­ma­ged­don (ang. Ar­ma­ged­don: The Cos­mic Batt­le of the Ages) – XI tom best­sel­le­ro­wej serii Po­wieść o cza­sach osta­tecz­nych au­tor­stwa Tima LaHaye’a i Jerry’ego B. Jen­kin­sa
  • Ar­ma­ged­don – bry­tyj­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Ar­ma­ged­don – szwedz­ki ze­spół mu­zycz­ny
  • Ar­ma­ge­don – pol­ska death me­ta­lo­wy ze­spół mu­zycz­ny
  • Ar­ma­ged­don – album po­łud­nio­wo­ko­re­ań­skiej grupy Aespa z 2024 roku
  • WWE Ar­ma­ged­don – do­rocz­na gala za­pa­sów za­wo­do­wych, pro­du­ko­wa­na przez WWE w la­tach 1999–2008
  • Ar­ma­ge­don – for­mu­ła roz­strzy­ga­nia me­czów sza­cho­wych
  • Mor­tal Kom­bat: Ar­ma­ged­don – gra kom­pu­te­ro­wa z serii Mor­tal Kom­bat
  • Red Fac­tion: Ar­ma­ged­don – gra kom­pu­te­ro­wa z serii Red Fac­tion
  • Worms Ar­ma­ged­don – gra kom­pu­te­ro­wa z serii Worms

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌarmaˈɡɛdːɔ̃n, AS: armage•dõn

Wiktionary


armagedon

ar­ma­ged­don; prze­no­śnie:
1. naj­gor­sza z moż­li­wych, tra­gicz­na sy­tu­a­cja;
2. za­gła­da, to­tal­na ka­ta­stro­fa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. miej­sce, w któ­rym przy końcu świa­ta od­bę­dzie się bitwa mię­dzy na­ro­da­mi;

 (1.2) przen. pot. strasz­na klę­ska, zni­szcze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Bójka na sta­dio­nie była praw­dzi­wym Ar­ma­ge­do­nem!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarmaˈɡɛdɔ̃n, AS: armagedõn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Har-Magedon

 (1.2) koniec świata, apokalipsa

Wiktionary


armagnac

[czy­taj: armaNIAK] napój al­ko­ho­lo­wy o wy­ra­zi­stym i szorst­kim smaku otrzy­my­wa­ny przez de­sty­la­cję wina, bez­poś­red­ni przo­dek ko­nia­ku; ar­ma­niak


SJP.pl

Ar­ma­gnac, ar­ma­niak – naj­star­sza fran­cu­ska i eu­ro­pej­ska wódka na­tu­ral­na z wi­no­gron (wi­niak). Naj­star­sze udo­ku­men­to­wa­ne wzmian­ki o hand­lu ar­ma­nia­kiem po­cho­dzą z 1461 roku. Nazwa po­cho­dzi od fran­cu­skie­go re­gio­nu Ar­ma­gnac w Ga­sko­nii, w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Fran­cji.

Wikipedia


armand

1. imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


SJP.pl


armani

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Gior­gio Ar­ma­ni (1934–2025)
  • Ho­ra­cio Ar­ma­ni (ur. 1925) – ar­gen­tyń­ski dzien­ni­karz, pi­sarz
  • Gior­gio Ar­ma­ni (dom mody)
  • Em­po­rio Ar­ma­ni
  • Ar­ma­ni Jeans Me­dio­lan

Wikipedia


armaniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ar­ma­niak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. armaniak m.

Wiktionary


armaniak

napój al­ko­ho­lo­wy o wy­ra­zi­stym i szorst­kim smaku otrzy­my­wa­ny przez de­sty­la­cję wina, bez­poś­red­ni przo­dek ko­nia­ku; ar­ma­gnac


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. wi­niak wyt­wa­rza­ny we fran­cu­skiej pro­win­cji Ar­ma­gnac;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. armaniaczek m.

Wiktionary


armaria

w sta­ro­żyt­no­ści i śred­nio­wie­czu: scho­wek w murze, szafa lub skrzy­nia do prze­cho­wy­wa­nia broni i in­nych cen­nych przed­mio­tów: ksią­żek, do­ku­men­tów itp.; al­ma­ria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. mebel do prze­cho­wy­wa­nia szat lub sprzę­tów

Wiktionary

Ar­ma­ria (łac. "ar­ma­rium" – szafa, ar­chi­wum) – ro­dzaj mebla.

Nazwa po­cho­dzi praw­do­po­dob­nie od nazwy szafy zwa­nej "ar­ma­rium", uży­wa­nej w sta­ro­żyt­no­ści do prze­cho­wy­wa­nia broni. W ję­zy­ku sta­ro­pol­skim ter­mi­nem "ar­ma­ria" lub "al­ma­ria" okre­śla­no różne szafy, skrzyn­ki lub szka­tuł­ki w któ­rych prze­cho­wy­wa­no książ­ki, do­ku­men­ty i cenne przed­mio­ty. W śred­nio­wie­czu ter­mi­nem tym okre­śla­no szafę wbu­do­wa­ną w ścia­nę lub wolno sto­ją­cą w za­kry­stii, w któ­rej prze­cho­wy­wa­no przed­mio­ty li­tur­gicz­na.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. almaria; stpol. almaryja, almarya, olmarya, wolmarya; gw. Górny Śląsk almaryja, almaryjo, odmaryj

Wiktionary


armata

dzia­ło o dłu­giej lufie i pro­stym torze lotu po­ci­sku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. dzia­ło o dłu­giej lufie;

Wiktionary

Ar­ma­ta – dzia­ło przez­na­czo­ne głów­nie do strze­la­nia pła­sko­to­ro­we­go, zaz­wy­czaj do celów znaj­du­ją­cych się bez­poś­red­nio w polu wi­dze­nia. Daw­niej ogól­ne okre­śle­nie dział róż­ne­go ro­dza­ju.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nam strze­lać nie ka­za­no. – Wstą­pi­łem na dzia­ło • I spój­rza­łem na pole; dwie­ście armat grzmia­ło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈmata, AS: armata

Wiktionary

Powiązane:

 przym. armatni

 rzecz. armator mos., armatka ż.

Wiktionary


armatka

zdrob­nie­nie od ar­ma­ta, mała ar­mat­ka


SJP.pl


armatkowy

przy­miot­nik od: ar­mat­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ar­mat­ką, do­ty­czą­cy ar­mat­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. armator mos., armatka ż.

Wiktionary


armatni

przy­miot­nik od: ar­ma­ta


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ar­ma­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kwiat­kow­ski po­le­cił za­ło­dze opu­ścić sta­tek, a sam wraz z ma­ry­na­rzem Bro­ni­sła­wem Mich­no­wi­czem - pod cięż­kim ogniem prze­ciw­ni­ka - zdjął ze stat­ku ka­ra­bi­ny ma­szy­no­we przy­rzą­dy op­tycz­ne i zamki ar­mat­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈmatʲɲi, AS: armatʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. armator mos., armata ż., armatka ż.

Wiktionary


armatohaubica

dzia­ło łą­czą­ce cechy ar­ma­ty i ha­u­bi­cy; ha­u­bi­co­ar­ma­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. dzia­ło łą­czą­ce cechy ha­u­bi­cy i ar­ma­ty;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po uru­cho­mie­niu pro­duk­cji se­ryj­nej sa­mo­bież­na ar­ma­to­ha­u­bi­ca Dana zo­sta­ła wpro­wa­dzo­na do uz­bro­je­nia wojsk cze­cho­sło­wac­kich (410 sztuk), a w 1983 roku 111 eg­zem­pla­rzy tra­fi­ło także do SZ PRL.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) haubicoarmata

Wiktionary


armator

1. osoba lub firma wy­po­sa­ża­ją­ca i użyt­ku­ją­ca włas­ny lub cudzy sta­tek;
2. daw­niej: przed­się­bior­ca uz­bra­ja­ją­cy sta­tek na swój koszt i wy­naj­mu­ją­cy go oso­bom pry­wat­nym lub pań­stwu; zbro­i­ciel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) żegl. osoba fi­zycz­na albo praw­na ek­splo­a­tu­ją­ca sta­tek;

Wiktionary

Ar­ma­tor – osoba fi­zycz­na lub praw­na ek­splo­a­tu­ją­ca sta­tek wodny, włas­ny lub wy­na­ję­ty, we włas­nym imie­niu. Za­trud­nia ka­pi­ta­na i za­ło­gę oraz po­no­si od­po­wie­dzial­ność cy­wil­ną za zo­bo­wią­za­nia wy­ni­ka­ją­ce z ek­splo­a­ta­cji stat­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W gdań­skiej stocz­ni wo­du­ją dziś nowy kon­te­ne­ro­wiec dla szwedz­kie­go ar­ma­to­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. armatorka ż.

 przym. armatorski

Wiktionary


armatorka

→ ar­ma­tor


SJP.pl

Patrz:

armator

armatorski

do­ty­czą­cy ar­ma­to­ra


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ar­ma­to­rem, do­ty­czą­cy ar­ma­to­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. armator mos.

Wiktionary


armatura

1. ogół ele­men­tów sta­no­wią­cych wy­po­sa­że­nie ja­kie­goś urzą­dze­nia lub in­sta­la­cji;
2. daw­niej także słowo o wielu in­nych zna­cze­niach, m.in. zbro­je­nie (w bu­dow­nict­wie), kon­struk­cja pod­trzy­mu­ją­ca rzeź­bę (w sztu­ce), broń, uz­bro­je­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­moc­ni­cze wy­po­sa­że­nie po­mie­szcze­nia, ma­szy­ny, itp., umoż­li­wia­ją­ce jego wła­ści­we wy­ko­rzy­sta­nie

 (1.2) kon­struk­cja pod­trzy­mu­ją­ca ele­men­ty rzeź­by, bu­dyn­ku lub wi­tra­ża

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chcę za­sto­so­wać w ła­zien­ce ar­ma­tu­rę (wanna, umy­wal­ka, sedes) w ko­lo­rze innym niż biały.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarmaˈtura, AS: armatura

Wiktionary

Powiązane:

 przym. armaturowy

 rzecz. armator mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) osprzęt

Wiktionary


armaturowy

→ ar­ma­tu­ra


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ar­ma­tu­rą, do­ty­czą­cy ar­ma­tu­ry

Wiktionary

Patrz:

armatura

Powiązane:

 rzecz. armator mos., armatura ż.

Wiktionary


armawir

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, w Kraju Kras­no­dar­skim, nad Ku­ba­niem;

 (1.2) geogr. adm. mia­sto w Ar­me­nii;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­ma­wir – mia­sto w Rosji, w Kraju Kras­no­dar­skim
  • Ar­ma­wir – mia­sto
  • Ar­ma­wir – pro­win­cja
  • Ar­ma­wir – wieś

Wikipedia

Powiązane:

 przym. armawirski

Wiktionary


armawirski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ar­ma­wi­rem, do­ty­czą­cy Ar­ma­wi­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kra­jo­wy Ko­mi­tet WKP(b) pow­ziął 3 wrze­śnia spe­cjal­ną uchwa­łę ut­wo­rze­nia par­ty­zanc­kich zgru­po­wań: kras­no­dar­skie­go, sła­wiań­skie­go, no­wo­ro­syj­skie­go, anap­skie­go, nief­tie­gor­skie­go, maj­kop­skie­go, ar­ma­wir­skie­go i so­czyń­skie­go, które zjed­no­czy­ły 87 od­dzia­łów par­ty­zanc­kich, li­czą­cych ogó­łem ponad 5500 ludzi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Armawir mrz.

Wiktionary


armenia

1. pań­stwo w Azji ze sto­li­cą w Ery­wa­niu; Re­pu­bli­ka Ar­meń­ska;
2. mia­sto w Ko­lum­bii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Azji;

Wiktionary

Ar­me­nia ( Հայաստան – "Ha­ja­stan",), Re­pu­bli­ka Ar­me­nii (orm. Հայաստանի Հանրապետություն – "Ha­ja­sta­ni Han­ra­pe­tut’jun") – pań­stwo śród­lą­do­we po­ło­żo­ne w za­chod­niej Azji, na Ka­u­ka­zie Po­łud­nio­wym. Naj­star­sze pań­stwo chrze­ści­jań­skie na świe­cie. Ar­me­nia gra­ni­czy od pół­no­cy z Gruz­ją, od po­łud­nia z Ira­nem i z azer­ską eks­kla­wą Na­chi­cze­wan, od wscho­du z Azer­bej­dża­nem, od za­cho­du z Tur­cją.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Azer­bej­dża­nie wskaź­ni­ki śmier­ci sa­mo­bój­czej są ponad sześć­dzie­się­cio­krot­nie niż­sze niż spo­wo­do­wa­nej za­bój­stwem, w Ar­me­nii ponad je­de­na­sto­krot­nie, w Mek­sy­ku zaś - bli­sko sied­mio­krot­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈmɛ̃ɲja, AS: armẽńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ormianka ż., Ormianin mos., Armeńczyk mos., Armenka ż.

 przym. armeński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) urz. Republika Armenii

Wiktionary


armenizm

wyraz, zwrot lub kon­struk­cja skład­nio­wa wzo­ro­wa­ne na ję­zy­ku ar­meń­skim (or­miań­skim) albo z niego prze­ję­te


SJP.pl


armenka

oby­wa­tel­ka Ar­me­nii; Or­mian­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Ar­me­nii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈmɛ̃ŋka, AS: armẽŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Armenia ż.

:: fm. Armeńczyk mos.

 przym. armeński

Wiktionary


armenoidalny

typ ar­me­no­i­dal­ny - typ an­tro­po­lo­gicz­ny bia­łej od­mia­ny czło­wie­ka


SJP.pl


armeńczyk

oby­wa­tel Ar­me­nii; Or­mia­nin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Ar­me­nii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈmɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: armẽĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Armenia ż.

:: fż. Armenka ż.

 przym. armeński

Wiktionary


armeński

→ Ar­me­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Ar­me­nii

Wiktionary

Patrz:

Armenia

Przykłady

 (1.1) Obec­nie Ste­pa­na­kert, po­dob­nie jak resz­ta Gór­skie­go Ka­ra­ba­chu, po­zo­sta­je pod kon­tro­lą wojsk ar­meń­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈmɛ̃j̃sʲci, AS: armẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Armenia ż., Armeńczyk mos., Armenka ż.

Wiktionary


armia

1. ogół sił zbroj­nych da­ne­go pań­stwa; woj­sko;
2. naj­wyż­sza jed­nost­ka ope­ra­cyj­na skła­da­ją­ca się z kilku kor­pu­sów lub dy­wiz­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) okre­śle­nie ogółu sił zbroj­nych da­ne­go pań­stwa;

 (1.2) wojsk. okre­śle­nie wojsk lą­do­wych da­ne­go pań­stwa, bez lot­nict­wa i ma­ry­nar­ki wo­jen­nej (armia w tym zna­cze­niu może obej­mo­wać także lot­nict­wo wojsk lą­do­wych)

 (1.3) wojsk. jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na woj­ska – zwią­zek ope­ra­cyj­ny, skła­da­ją­cy się z kilku dy­wiz­ji lub kor­pu­sów

 (1.4) wiel­ka licz­ba ludzi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • armia – woj­sko, całe siły zbroj­ne da­ne­go pań­stwa
  • armia – w niek­tó­rych pań­stwach okre­śle­nie wojsk lą­do­wych (jed­ne­go z ro­dza­jów sił zbroj­nych)
  • armia – zwią­zek ope­ra­cyj­ny skła­da­ją­cy się z kor­pu­sów, dy­wiz­ji i bry­gad
  • Armia – grupa mu­zycz­na
    • Armia – album grupy mu­zycz­nej Armia
  • Armia – cza­so­pis­mo
  • Mię­dzy­na­ro­do­we Forum Woj­sko­wo-Tech­nicz­ne „Armia” – ro­syj­skie co­rocz­ne wy­da­rze­nie wy­sta­wien­ni­cze o cha­rak­te­rze mi­li­tar­nym

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pol­ska chce wpro­wa­dzić armię za­wo­do­wą.

 (1.3) Po­dod­dzia­ły armii za­a­ta­ko­wa­ły mia­sto.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarmʲja, AS: armʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. armijny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wojsko; gw. Górny Śląsk armijo

 (1.3) gw. Górny Śląsk armijo

Wiktionary


armida

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przen. lek­ko­myśl­na, pię­kna ko­kiet­ka

Wiktionary

Ar­mi­da – po­stać z po­e­ma­tu Tor­qu­a­to Tasso "La Ge­ru­sa­lem­me li­be­ra­ta" ("Je­ro­zo­li­ma wyz­wo­lo­na") z 1581 roku.

Ar­mi­da jest cza­row­ni­cą o wy­jąt­ko­wej uro­dzie, która wy­ko­rzy­stu­je swoje ma­gicz­ne zdol­no­ści prze­ciw­ko ry­ce­rzom kru­cja­ty pod wodzą God­fry­da z Bo­u­il­lon.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: arˈmʲida, AS: armʹida

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Armida ż., Armidka ż., Armidzia ż., Armideczka ż., Armidusia ż., Armidunia ż.

 przym. Armidzin

Wiktionary


armijka

zdrob­nie­nie od: armia


SJP.pl


armijny

→ armia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wojsk. zwią­za­ny z armią, do­ty­czą­cy armii

Wiktionary

Patrz:

armia

Powiązane:

 rzecz. armia ż.

Wiktionary


armijo

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. armia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tukej kole rzeki stoła bez wojna ar­mi­jo.

Wiktionary


armila

po­wierzch­nia przy­po­mi­na­ją­ca kształ­tem dętkę ro­we­ro­wą; torus


SJP.pl


armilarium

daw­niej: przy­rząd do wyz­na­cza­ni współ­rzęd­nych ciał nie­bie­skich; sfera ar­mi­lar­na


SJP.pl


armilarny

sfera ar­mi­lar­na - przy­rząd do wyz­na­cza­ni współ­rzęd­nych ciał nie­bie­skich


SJP.pl


armin

imię mę­skie


SJP.pl

Armin – obocz­na forma imie­nia Her­man.

Armin imie­ni­ny ob­cho­dzi 17 marca, 7 kwiet­nia, 28 grud­nia, we­dług nie­miec­kich źró­deł 2 czerw­ca.

Wikipedia


armina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny, wy­so­ko tok­sycz­ny in­sek­ty­cyd fos­fo­ro­or­ga­nicz­ny, po­ten­cjal­ny bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy;

Wiktionary

Ar­mi­na – fos­fo­ro­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, wy­so­ko­tok­sycz­ny in­sek­ty­cyd, po­ten­cjal­ny pa­ra­li­tycz­no-drgaw­ko­wy bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy.

Ar­mi­na jest cie­czą o wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze wrze­nia i gę­sto­ści 1,27 g/cm³. Roz­pu­szczal­ność w wo­dzie wy­no­si ok. 0,4 mg/dm³. Ar­mi­na roz­pu­szcza się w roz­pu­szczal­ni­kach or­ga­nicz­nych. Wodne rozt­wo­ry ar­mi­ny nie ule­ga­ją hy­dro­li­zie nawet w tem­pe­ra­tu­rze 100 °C.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­tru­cie ar­mi­ną może na­stą­pić na sku­tek wdy­cha­nia par i ae­ro­zo­lu lub wchła­nia­nia przez skórę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈmʲĩna, AS: armʹĩna

Wiktionary


arminia

nie­miec­ki klub pił­kar­ski z Bie­le­feld


SJP.pl


arminianie

pro­te­stanc­ka grupa wyz­na­nio­wa, umiar­ko­wa­ny odłam kal­wi­niz­mu w Ho­lan­dii; re­mon­stran­ci


SJP.pl


arminianin

wyz­naw­ca ar­mi­nia­niz­mu


SJP.pl


arminianizm

sekta kal­wiń­ska odrzu­ca­ją­ca pre­dy­sty­na­cję i uza­leż­nia­ją­ca zba­wie­nie czło­wie­ka od jego do­brych uczyn­ków; re­mon­stran­tyzm


SJP.pl

Ar­mi­nia­nizm – po­ję­cie oz­na­cza­ją­ce za­rów­no ten­den­cję te­o­lo­gicz­ną w kal­wi­niz­mie, jak i pro­te­stanc­ki ruch re­li­gij­ny, któ­rych po­czą­tek da­tu­je się na prze­łom XVI i XVII wieku.

Pow­sta­nie ar­mi­nia­niz­mu wiąże się z dzia­łal­no­ścią Ja­ku­ba Har­menz­sa (albo Ar­mi­niu­sa, we­dług formy zla­ty­ni­zo­wa­nej).

Wikipedia


arminianka

→ ar­mi­nia­nin


SJP.pl

Patrz:

arminianin

arminiański

→ ar­mi­nia­nin


SJP.pl

Patrz:

arminianin

arminius

Ar­mi­niusz (łac. "Ar­mi­nius", niem. "Her­mann der Che­ru­sker", ur. 16 p.n.e., zm. 21 n.e.) – syn Si­gi­me­ra, wodza ger­mań­skie­go ple­mie­nia Che­ru­sków.

Wikipedia


arminostwo

Armin z mał­żon­ką; Ar­mi­no­wie


SJP.pl


arminowie

Armin z mał­żon­ką; Ar­mi­no­stwo


SJP.pl


arminowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ar­mi­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


armistycjum

daw­niej: ro­zejm, za­wie­sze­nie broni


SJP.pl


armonioso

[czy­taj: ar­mo­nio­zo] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: har­mo­nij­nie


SJP.pl


armoryka

kra­i­na w sta­ro­żyt­nej Galii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na na te­re­nie sta­ro­żyt­nej Galii, obej­mu­ją­ca te­re­ny mię­dzy Loarą i Sek­wa­ną;

Wiktionary

Ar­mo­ry­ka (łac. "Ar­mo­ri­ca" lub "Are­mo­ri­ca", z cel­tyc­kie­go "are" „nad” + "mor" „morze”) – kra­i­na hi­sto­rycz­na na te­re­nie sta­ro­żyt­nej Galii, obej­mu­ją­ca te­re­ny mię­dzy Loarą i Sek­wa­ną, tj. póź­niej­szą Bre­ta­nię i część Nor­man­dii. Za­miesz­ka­na przez kilka ludów cel­tyc­kich, m.in. We­ne­tów, Re­do­nów, Nam­ne­tów i Unel­lów.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. armorykański

Wiktionary


armorykański

→ Ar­mo­ry­ka (kra­i­na w sta­ro­żyt­nej Galii)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ar­mo­ry­ką, do­ty­czą­cy Ar­mo­ry­ki (hi­sto­rycz­nej kra­i­ny we Fran­cji)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Armoryka ż.

Wiktionary


armowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ar­mo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. armować ndk.

Wiktionary


armować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. zbro­ić

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ar­mo­wać się

 (2.1) daw. zbro­ić się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈmɔvat͡ɕ, AS: armovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. armowanie n.

Wiktionary


armstrong

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Arm­strong – mia­sto w pro­win­cji Ko­lum­bia Bry­tyj­ska
  • Arm­strong – mia­sto w pro­win­cji On­ta­rio
  • Arm­strong – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Emmet
  • Arm­strong – mia­sto w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Ho­ward
  • Arm­strong – miej­sco­wość w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Bryan
  • Gmina Arm­strong (ang. Arm­strong Towns­hip) w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Van­der­burgh
  • Gmina Arm­strong (ang. Arm­strong Towns­hip) w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie In­dia­na
  • Gmina Arm­strong (ang. Arm­strong Towns­hip) w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Ly­co­ming
  • Hrab­stwo Arm­strong w sta­nie Pen­syl­wa­nia
  • Hrab­stwo Arm­strong w sta­nie Tek­sas
  • Arm­strong – mia­sto w Ar­gen­ty­nie, w pro­win­cji Santa Fe
  • Arm­strong – miej­sco­wość w Au­stra­lii, w sta­nie Wik­to­ria

Wikipedia


arn

skró­to­wiec

 (1.1) = polit. Arab­ski Ruch Na­ro­do­wy

 (1.2) = lotn. Port lot­ni­czy Sztok­holm-Ar­lan­da

Wiktionary

Arn – rzeka we Fran­cji, prze­pły­wa­ją­ca przez te­re­ny de­par­ta­men­tów Hérault oraz Tarn, o dłu­go­ści 45 km. Sta­no­wi prawy do­pływ rzeki Thoré.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: a‿ɛr‿ˈɛ̃n, AS: a‿er‿ẽn

Wiktionary


arna

sa­mi­ca ba­wo­łu in­dyj­skie­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Arna – wieś w Gre­cji
  • Arna – gmina w Nor­we­gii
    • Arna – sta­cja ko­le­jo­wa w Nor­we­gii
  • Arna – wieś w Syrii
  • Arna – sto­li­ca ty­tu­lar­na, sto­li­ca hi­sto­rycz­nej die­cez­ji w Ita­lii
  • Alfa Romeo Arna

Wikipedia


arnautka

ga­tu­nek jarej psze­ni­cy


SJP.pl


arndt

naz­wi­sko


SJP.pl


arne

skan­dy­naw­skie imię mę­skie


SJP.pl

Arne – wieś w An­glii, w hrab­stwie Dor­set, w dy­stryk­cie ("uni­ta­ry aut­ho­ri­ty") Dor­set. Leży 28 km na wschód od mia­sta Dor­che­ster i 162 km na po­łud­nio­wy za­chód od Lon­dy­nu. W 2001 miej­sco­wość li­czy­ła 1344 miesz­kań­ców.

Wikipedia


arnhem

[czy­taj: ARnem] mia­sto w Ho­lan­dii


SJP.pl

Arn­hem (niem. "Arn­he­im") – mia­sto we wschod­niej Ho­lan­dii nad Dol­nym Renem (Ne­der­rijn), sto­li­ca pro­win­cji Gel­dria. Arn­hem z licz­bą 152,506 miesz­kań­ców jest czę­ścią ze­spo­łu miej­skie­go Arn­hem-Nij­me­gen, aglo­me­ra­cji z 736,000 miesz­kań­ców.

Wikipedia


arnhemski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Arn­hem (mia­stem w Ho­lan­dii)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arnhem

Wiktionary


arni

zwie­rzę o du­żych, półk­się­ży­co­wa­to wy­gię­tych ro­gach, ży­ją­ce w znacz­nych pod wzglę­dem licz­by sztuk sta­dach, w ba­gni­stych oko­li­cach po­łud­nio­wej i wschod­niej Azji; bawół in­dyj­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Arni – gmina
  • Arni – gmina w kan­to­nie Ar­go­wia, w okrę­gu Brem­gar­ten
  • Arni – gmina w kan­to­nie Berno, w okrę­gu Bern-Mit­tel­land
  • Ca­ro­li­ne Arni – szwaj­car­ska so­cjo­log
  • Arni − po­stać bi­blij­na, syn Ches­ro­na, przo­dek króla Da­wi­da
  • arni – arni az­ja­tyc­ki, bawół in­dyj­ski
  • Árni – is­landz­kie imię
  • Arnie

Wikipedia


arnika

1. ro­śli­na o wła­ści­wo­ściach lecz­ni­czych i tru­ją­cych, w Pol­sce chro­nio­na; ku­pal­nik; po­mor­nik;
2. lecz­ni­czy wy­ciąg z ar­ni­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ar­ni­ca|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny astro­wa­tych, obej­mu­ją­cy ga­tun­ki o żół­tych, pro­mie­ni­stych kwia­tach, zna­nych ze swo­ich wła­ści­wo­ści lecz­ni­czych (sto­so­wa­ne w le­cze­niu si­nia­ków, stłu­czeń, obrzę­ków i sta­nów za­pal­nych skóry)

Wiktionary

Ar­ni­ka ("Ar­ni­ca" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny astro­wa­tych. Na­le­ży do niego 31 ga­tun­ków ro­ślin. Przed­sta­wi­cie­le tego ro­dza­ju wy­stę­pu­ją głów­nie na te­re­nie Ame­ry­ki Pół­noc­nej, tylko dwa ga­tun­ki po­cho­dzą z Eu­raz­ji ("A. mon­ta­na", "A. an­gu­sti­fo­lia"). Ro­śli­ny te rosną głów­nie w gó­rach, się­ga­ją także stre­fy ark­tycz­nej na pół­no­cy. We flo­rze Pol­ski wy­stę­pu­je tylko jeden ga­tu­nek – ar­ni­ka gór­ska "Ar­ni­ca mon­ta­na".

Wikipedia

Powiązane:

 przym. arnikowy

Wiktionary


arnikowy

zwią­za­ny z ar­ni­ką


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ar­ni­ką, do­ty­czą­cy ar­ni­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arnika ż.

Wiktionary


arno

rzeka we Wło­szech


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Arno – rzeka we Wło­szech
  • Arno – atol na Wy­spach Mars­hal­la
  • Arno – bry­dżo­wy sy­stem li­cy­ta­cyj­ny
  • Arno – ze­spół wy­ści­go­wy
  • Arno Ba­ba­dża­nian – or­miań­ski kom­po­zy­tor i pia­ni­sta
  • Arno Benz­ler – nie­miec­ki as my­śliw­ski z cza­sów I wojny świa­to­wej
  • Arno Bre­ker – nie­miec­ki ar­ty­sta rzeź­biarz
  • Arno Frisch – au­striac­ki aktor te­le­wi­zyj­ny, te­a­tral­ny i fil­mo­wy
  • Arno He­rzig – nie­miec­ki hi­sto­ryk
  • Arno Holz – nie­miec­ki poeta i dra­ma­turg na­tu­ra­li­sta
  • Arno Küttel – szwaj­car­ski ko­larz
  • Arno Lipp­mann – zbrod­niarz hit­le­row­ski

Wikipedia


arnold

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­nold – imię mę­skie
  • Ar­nold (zm. 1186) – bi­skup poz­nań­ski
  • Ar­nold (zm. 1211) – bi­skup poz­nań­ski
  • Ar­nold I (zm. ok. 1147) – hra­bia Kleve
  • Ar­nold I – hra­bia Loon
  • Ar­nold IV – hra­bia Loon
  • Ar­nold (XII/XIII w.) – wo­je­wo­da ma­zo­wiec­ki
  • Ar­nold (zm. 1380?) – opat be­ne­dyk­tyń­ski
  • Ar­nold (1410–1473) – ksią­żę Gel­drii
  • Ar­nold (zm. mię­dzy 1191 a 1198) – be­ne­dyk­tyn, opat Mo­gil­na, a na­stęp­nie bi­skup lu­bu­ski
  • Ar­nold – kasz­te­lan wy­szo­grodz­ki, potem wo­je­wo­da świec­ki
  • Agniesz­ka Ar­nold – re­ży­ser

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈarnɔlt, AS: arnolt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arnoldowa ż.

:: fż. Arnolda

 przym. Arnoldowy

Wiktionary


arnolda

imię żeń­skie


SJP.pl


arnoldki

śro­do­wi­sko­wo: wy­ci­ska­nie sztan­gie­lek w górę po­łą­czo­ne z obro­tem nad­garst­ków


SJP.pl


arnoldostwo

Ar­nold z mał­żon­ką; Ar­nol­do­wie


SJP.pl


arnoldowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) przest. żona Ar­nol­da

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. lp. od: Ar­nol­do­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Syn Ar­nol­do­wej stał za mną rano w ko­lej­ce w ma­sar­ni.

Wiktionary

Powiązane:

 zob. Arnold.

Wiktionary


arnoldowie

Ar­nold z mał­żon­ką; Ar­nol­do­stwo


SJP.pl


arnoldowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ar­nol­da lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. na­le­żą­cy do Ar­nol­da

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed Ar­nol­do­wą cha­łu­pą rosły dwie stare aka­cje.

 (1.1) Są­sia­do­wał z Ma­cie­jo­wą za­gro­dą z jed­nej stro­ny i z Ar­nol­do­wym polem z dru­giej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arnold mos., Arnoldowa ż.

Wiktionary


arnoldson

naz­wi­sko


SJP.pl


arnoldziny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ar­nol­dy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


arnon

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Arnon – rzeka, do­pływ Cher
  • Arnon – hi­sto­rycz­na nazwa stru­mie­nia Wadi al-Ma­u­dżib
  • Arnon – rzeka, do­pływ Lac de Neuchâtel
  • Abra­ham Arnon – ży­dow­ski pe­da­gog
  • Ba­ruch Arnon – ży­dow­ski pia­ni­sta
  • Da­niel Arnon – ame­ry­kań­ski fiz­jo­log ro­ślin
  • Izaak Arnon – ży­dow­ski agro­nom
  • Jigal Arnon – ży­dow­ski praw­nik
  • Poj Arnon – taj­ski re­ży­ser
  • Rut Arnon – ży­dow­ska bio­che­micz­ka

Wikipedia


arnosz

imię mę­skie


SJP.pl


arnota

ar­no­ta wła­ści­wa - ga­tu­nek nie­wiel­kie­go, okry­to­za­ląż­ko­we­go drze­wa z ro­dzi­ny ar­no­to­wa­tych, ros­ną­ce­go w Ame­ry­ce Środ­ko­wej i na Ha­wa­jach; drzew­ko or­le­ań­skie, or­le­an


SJP.pl


arnotowate

o ce­chach ar­no­to­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

Ar­no­to­wa­te ("Bi­xa­ce­ae" Link) – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca we­dług sy­ste­mu APG do rzędu śla­zow­ców, we­dług star­szych sy­ste­mów kla­sy­fi­ka­cyj­nych (np. sy­stem Cron­qu­i­sta 1981) do rzędu fioł­kow­ców ("Vio­la­le­les"). Zmie­niał się rów­nież za­kres ro­dzi­ny, daw­niej czę­sto ogra­ni­cza­nej do sa­me­go ro­dza­ju ar­no­ta ("Bixa"), zwła­szcza w sy­ste­mach pre­fe­ru­ją­cych wy­róż­nia­nie licz­nych i wąsko de­fi­nio­wa­nych ro­dzin i rzę­dów (np.

Wikipedia


arnotowaty

o ce­chach ar­no­to­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny ar­no­to­wa­tych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­no­ta wła­ści­wa, achio­te, acho­te, drzew­ko or­le­ań­skie (Bixa orel­la­na L.) – ga­tu­nek nie­wiel­kie­go drze­wa z ro­dzi­ny ar­no­to­wa­tych (Bi­xa­ce­ae).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arnotowate nmos.

Wiktionary


arność

licz­ba ar­gu­men­tów, jakie przyj­mu­je funk­cja, ope­ra­cja, re­la­cja itp.; ar­gu­men­to­wość


SJP.pl


aro

ro­dzaj dużej pa­pu­gi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sa­mo­chód marki ARO

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) W. lp. od: ara

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ARO – ru­muń­skie przed­się­bior­stwo bran­ży mo­to­ry­za­cyj­nej
  • Årø – duń­ska cie­śni­na
  • ARO (ak­tyw­ność re­ni­no­wa oso­cza) – ba­da­nie la­bo­ra­to­ryj­ne
  • Aro – sieć hand­lo­wa
  • ARO – nie­miec­ki kon­struk­tor sa­mo­cho­dów wy­ści­go­wych
  • Aro – pol­ski raper

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jacek znów jeź­dzi swoim sta­rym aro do pracy w lesie.

 (2.1) Gdzież je­steś, ma aro czer­wo­no­pió­ra!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarɔ, AS: aro

Wiktionary


arogancja

wy­ra­ża­nie prze­sad­nej, py­szał­ko­wa­tej, bez­czel­nej pew­no­ści sie­bie po­łą­czo­ne z osten­ta­cyj­nym lek­ce­wa­że­niem in­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pew­ność sie­bie po­łą­czo­na z lek­ce­wa­że­niem in­nych, od­no­sze­nie się do kogoś z non­sza­lan­cją, wy­wyż­sza­nie się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­no­sił się do współ­pra­cow­ni­ków z wy­jąt­ko­wą aro­gan­cją, nic dziw­ne­go, że nikt go nie lubił.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɔˈɡãnt͡sʲja, AS: arogãncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arogant m., arogantka ż.

 przym. arogancki

 przysł. arogancko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zuchwalstwo, impertynencja, buta, tupet, bezczelność, hucpa

Wiktionary


arogancki

butny, zu­chwa­ły, lek­ce­wa­żą­cy in­nych, odz­na­cza­ją­cy się aro­gan­cją (np. aro­ganc­ki szef, aro­ganc­kie za­cho­wa­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. taki, któ­re­go cechą jest aro­gan­cja

 (1.2) książk. bę­dą­cy oz­na­ką aro­gan­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) He­niek, kiedy wy­pi­je, staje się bar­dzo aro­ganc­ki wobec ko­biet.

 (1.2) Mam już dość two­je­go aro­ganc­kie­go za­cho­wa­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɔˈɡãnt͡sʲci, AS: arogãncʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arogancja ż., aroganckość ż., arogant m., arogantka ż.

 przysł. arogancko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezczelny, butny

 (1.2) lekceważący, bezczelny, butny

Wiktionary


arogancko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób aro­ganc­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arogantka ż., arogant mos., aroganckość ż., arogancja ż.

 przym. arogancki

Wiktionary


aroganckość

→ aro­ganc­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest aro­ganc­kie; cecha tych, któ­rzy są aro­ganc­cy

Wiktionary

Patrz:

arogancki

Powiązane:

 przym. arogancki

 przysł. arogancko

Wiktionary


arogant

czło­wiek lek­ce­wa­żą­cy in­nych, za­cho­wu­ją­cy się aro­ganc­ko; im­per­ty­nent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek aro­ganc­ki, zu­chwa­ły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ależ się z niego zro­bił aro­gant.

 (1.1) Daw­niej był po­tul­ny, dziś aro­gant i po­gard­li­wy […].

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɔɡãnt, AS: arogãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arogancja ż.

:: fż. arogantka ż.

 przym. arogancki

 przysł. arogancko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zuchwalec, tupeciarz, hucpiarz, impertynent

Wiktionary


arogantka

→ aro­gant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta aro­ganc­ka, zu­chwa­ła

Wiktionary

Patrz:

arogant

Przykłady

 (1.1) Ależ z niej zro­bi­ła się aro­gant­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arogancja ż.

:: fm. arogant m.

 przym. arogancki

 przysł. arogancko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tupeciara, impertynentka, chamka, gburka

Wiktionary


arom

daw­niej: miła woń, przy­jem­ny za­pach; aro­mat


SJP.pl


aromacik

zdrob­nie­nie od: aro­mat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od aro­mat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie aro­mat, lecz tylko nikły aro­ma­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aromat m.

 przym. aromatyczny

Wiktionary


aromamarketing

mar­ke­ting z uży­ciem za­pa­chów; aro­mar­ke­ting


SJP.pl


aromamarketingowy

→ aro­ma­mar­ke­ting


SJP.pl

Patrz:

aromamarketing

aromantyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. orien­ta­cja ro­man­tycz­na po­le­ga­ją­ca na nie­od­czu­wa­niu po­cią­gu ro­man­tycz­ne­go, od­czu­wa­niu go zni­ko­mo bądź w okre­ślo­nych wa­run­kach;

Wiktionary

Nie mylić z: aro­ma­tycz­ność, asek­su­al­ność.

Aro­man­tycz­ność – orien­ta­cja ro­man­tycz­na po­le­ga­ją­ca na nie­od­czu­wa­niu za­in­te­re­so­wa­nia ro­man­tycz­ne­go in­ny­mi oso­ba­mi lub od­czu­wa­niu go w stop­niu zni­ko­mym. Iden­ty­fi­ka­cja osoby aro­man­tycz­nej czę­sto jest po­tocz­nie skra­ca­na do "aro".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aro­man­tycz­ność jest dość niez­na­nym ter­mi­nem dla­te­go w pop­kul­tu­rze bra­ku­je jej re­pre­zen­ta­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aromantyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spektrum aromatyczne

Wiktionary


aromantyczny

taki, który nie od­czu­wa po­cią­gu ro­man­tycz­ne­go


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­czu­wa­ją­cy po­ciąg ro­man­tycz­ny zni­ko­mo, wcale lub tylko w okre­ślo­nych wa­run­kach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wy­ni­ku pa­nu­ją­cej po­wszech­nie ama­to­nor­ma­tyw­no­ści osoby al­lo­ro­man­tycz­ne mogą na­brać prze­ko­na­nia, że lu­dzie aro­man­tycz­ni są po­zba­wie­ni uczuć, co nie ma prze­cież nic wspól­ne­go z rze­czy­wi­sto­ścią.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aromantyczność ż.

Wiktionary


aromarketing

mar­ke­ting z uży­ciem za­pa­chów; aro­ma­mar­ke­ting


SJP.pl


aromat

1. przy­jem­ny za­pach;
2. przy­pra­wa do ciast (zwy­kle jako ole­jek za­pa­cho­wy);
3. zwy­kle w licz­bie mno­giej: aro­ma­ty - sub­stan­cje, olej­ki, ka­dzi­dła wy­dzie­la­ją­ce mocną woń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­pach spra­wia­ją­cy przy­jem­ność

 (1.2) chem. spoż. kos­met. sub­stan­cja do­da­wa­na do pro­duk­tów po­pra­wia­ją­ca wa­lo­ry sma­ko­we i/lub za­pa­cho­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten deser to do­sko­na­łe po­łą­cze­nie sma­ków i aro­ma­tów.

 (1.1) W ca­ło­ści gałka musz­ka­to­ło­wa trzy­ma się długo, a sprosz­ko­wa­na szyb­ko traci swój spe­cy­ficz­ny aro­mat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɔ̃mat, AS: arõmat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aromatyzacja ż., aromatyzowanie n., aromacik mrz., aromatyzer mrz.

 czas. aromatyzować ndk.

 przym. aromatyczny, aromatowy

 przysł. aromatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) woń, zapach

Wiktionary


aromataza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) enzym od­po­wie­dzial­ny za prze­mia­nę mę­skich hor­mo­nów w żeń­skie

Wiktionary

Aro­ma­ta­za (syn­te­ta­za estro­ge­no­wa, CYP19A1; EC 1.14.14.14) – enzym z klasy ok­sy­do­re­duk­taz, z ro­dzi­ny cy­to­chro­mu P450. Ka­ta­li­zu­je aro­ma­ty­za­cję pier­ście­nia A an­dro­ge­nów (te­sto­ste­ro­nu i an­dro­sten­dio­nu) i przeksz­tał­ce­nie ich w estro­ge­ny, od­po­wied­nio w 17β-estra­diol (E2) i estron (E1).

Wikipedia


aromaterapeuta

spe­cja­li­sta sto­su­ją­cy aro­ma­te­ra­pię (le­czą­cy za po­mo­cą olej­ków ete­rycz­nych); aro­ma­to­te­ra­pe­u­ta


SJP.pl


aromaterapeutka

→ aro­ma­te­ra­pe­u­ta; aro­ma­to­te­ra­pe­ut­ka


SJP.pl


aromaterapeutyczny

zwią­za­ny z aro­ma­te­ra­pią (np. seans aro­ma­te­ra­pe­u­tycz­ny, ko­mi­nek aro­ma­te­ra­pe­u­tycz­ny); aro­ma­to­te­ra­pe­u­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z aro­ma­te­ra­pią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aromaterapia ż.

Wiktionary


aromaterapia

le­cze­nie za­pa­cha­mi; aro­ma­to­te­ra­pia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. le­cze­nie sub­stan­cja­mi za­pa­cho­wy­mi po­przez in­ha­la­cje lub przez ich kon­takt ze skórą (wcie­ra­nie, ką­piel);

Wiktionary

Ten ar­ty­kuł opi­su­je te­o­rie, me­to­dy lub czyn­no­ści niez­god­ne ze współ­czes­ną wie­dzą me­dycz­ną.

Aro­ma­te­ra­pia – wy­ko­rzy­sty­wa­nie ma­te­ria­łów ro­ślin­nych i aro­ma­tycz­nych ole­jów ro­ślin­nych, w tym olej­ków ete­rycz­nych do po­pra­wy psy­chicz­ne­go lub fi­zycz­ne­go sa­mo­po­czu­cia. W me­dy­cy­nie nie­kon­wen­cjo­nal­nej bywa sto­so­wa­na jako uzu­peł­nie­nie te­ra­pii lub jako forma me­dy­cy­ny al­ter­na­tyw­nej. Do­dat­ko­we le­cze­nie może być ofe­ro­wa­ne, wraz ze stan­dar­do­wym le­cze­niem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiedy roz­po­czę­ła się moda na aro­ma­te­ra­pię – jedną z dzie­dzin me­dy­cy­ny współ­czes­nej i na­tu­ral­nej, po­pra­wia­ją­cą za­pa­cha­mi zdro­wie i sa­mo­po­czu­cie – w skle­pach w ilo­ściach hur­to­wych do wy­bo­ru i ko­lo­ru po­ja­wi­ły się świe­ce o wszyst­kich da­ją­cych się tylko wy­o­bra­zić wo­niach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɔ̃matɛˈrapʲja, AS: arõmaterapʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aromaterapeuta m., aromaterapeutka ż.

 przym. aromaterapeutyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aromatoterapia

Wiktionary


aromatoterapeuta

spe­cja­li­sta sto­su­ją­cy aro­ma­to­te­ra­pię (le­czą­cy za po­mo­cą olej­ków ete­rycz­nych); aro­ma­te­ra­pe­u­ta


SJP.pl


aromatoterapeutyczny

zwią­za­ny z aro­ma­to­te­ra­pią (np. seans aro­ma­to­te­ra­pe­u­tycz­ny, ko­mi­nek aro­ma­to­te­ra­pe­u­tycz­ny); aro­ma­te­ra­pe­u­tycz­ny


SJP.pl


aromatoterapia

le­cze­nie za­pa­cha­mi; aro­ma­te­ra­pia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. aro­ma­te­ra­pia.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Takie po­łą­cze­nie cie­pła, aro­ma­to­te­ra­pii, ma­sa­żu i spo­koj­nej mu­zy­ki po­wo­du­je bar­dzo głę­bo­kie roz­luź­nie­nie na­pię­tych mię­śni, jed­no­cze­śnie głę­bo­ko nas re­lak­su­jąc i od­prę­ża­jąc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɔ̃ˈmatɔtɛˈrapʲja, AS: arõmatoterapʹi ̯a

Wiktionary


aromatowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aro­ma­tem, do­ty­czą­cy aro­ma­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aromat m.

Wiktionary


aromaty

1. przy­jem­ny za­pach;
2. przy­pra­wa do ciast (zwy­kle jako ole­jek za­pa­cho­wy);
3. zwy­kle w licz­bie mno­giej: aro­ma­ty - sub­stan­cje, olej­ki, ka­dzi­dła wy­dzie­la­ją­ce mocną woń


SJP.pl

Aro­ma­ty, także aro­ma­ty spo­żyw­cze – sub­stan­cje che­micz­ne na­da­ją­ce żyw­no­ści po­żą­da­ny smak lub za­pach. Można wy­róż­nić wśród nich aro­ma­ty na­tu­ral­ne, syn­te­tycz­ne, iden­tycz­ne z na­tu­ral­ny­mi i in. W Unii Eu­ro­pej­skiej obo­wią­zu­je "Roz­po­rzą­dze­nie Par­la­men­tu Eu­ro­pej­skie­go i Rady (WE) nr 1334/2008 z dnia 16 grud­nia 2008 r.

Wikipedia


aromatyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: aro­ma­tycz­nie


SJP.pl


aromatyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: aro­ma­tycz­ny; bar­dziej aro­ma­tycz­ny


SJP.pl


aromatyczno-smakowy

zwią­za­ny za­rów­no z aro­ma­tem, jak i ze sma­kiem (np. przy­pra­wy aro­ma­tycz­no-sma­ko­we)


SJP.pl


aromatyczność

wy­stę­po­wa­nie sprzę­żo­ne­go cy­klicz­ne­go ukła­du wią­zań pod­wój­nych (pier­ścień aro­ma­tycz­ny) w związ­kach che­micz­nych (związ­ki aro­ma­tycz­ne)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest aro­ma­tycz­ne

Wiktionary

Aro­ma­tycz­ność – zja­wi­sko wy­stę­po­wa­nia sprzę­żo­ne­go cy­klicz­ne­go ukła­du wią­zań pod­wój­nych, wy­ka­zu­ją­cych efekt de­lo­ka­li­za­cji elek­tro­nów π. Ilo­ścio­wa ocena stop­nia aro­ma­tycz­no­ści okre­śla­na jest przez war­tość ener­gii re­zo­nan­so­wej. Aro­ma­tycz­ność po­wo­du­je zwięk­szo­ną sta­bil­ność ter­mo­dy­na­micz­ną czą­stecz­ki związ­ku che­micz­ne­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. aromatyczny

 przysł. aromatycznie

Wiktionary


aromatyczny

ma­ją­cy przy­jem­ny za­pach (np. aro­ma­tycz­ne zioła, aro­ma­tycz­na her­ba­ta)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy silny, miły za­pach

 (1.2) o wy­raź­nym, bo­ga­tym smaku

 (1.3) chem. o cy­klicz­nych wę­glo­wo­do­rach: taki, w któ­rym ist­nie­je sprzę­żo­ne wią­za­nie wie­lo­krot­ne, czyli zam­knię­ty układ na­prze­mien­nie po­ło­żo­nych wią­zań pod­wój­nych i po­je­dyn­czych mię­dzy ato­ma­mi węgla

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­sied­li wszy­scy przy okrą­głym stole i z lu­bo­ścią po­czę­li kon­tem­plo­wać aro­ma­tycz­ny, zło­to­czer­wo­ny płyn, w naj­lep­szej zgo­dzie prze­rzu­ca­jąc się uprzej­my­mi proś­ba­mi o przy­su­nię­cie cu­kier­ni­cy.

 (1.2) Skąd ty wzię­łaś takie aro­ma­tycz­ne pie­roż­ki?

 (1.3) Ben­zen to naj­prost­szy obo­jęt­ny wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ, AS: arõmatyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aromat m., aromacik m., aromatyzowanie n., aromatyczność ż.

 przym. aromatyzowany

 czas. aromatyzować ndk.

 przysł. aromatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pachnący, wonny

 (1.2) smakowity, smaczny, pikantny, słony, dosolony

Wiktionary


aromatyzacja

na­da­wa­nie cze­muś (zwła­szcza pro­duk­tom spo­żyw­czym) od­po­wied­nie­go za­pa­chu, do­da­wa­nie od­po­wied­nich aro­ma­tycz­nych sub­stan­cji za­pa­cho­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­ces na­sy­ca­nia cze­goś aro­ma­tem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aromat mrz., aromatyzowanie n.

 czas. aromatyzować

Wiktionary


aromatyzacyjny

→ aro­ma­ty­za­cja


SJP.pl

Patrz:

aromatyzacja

aromatyzer

1. śro­dek aro­ma­ty­zu­ją­cy;
2. zwy­kle w licz­bie mno­giej: bak­te­ria mle­ko­wa, która pro­du­ku­je sub­stan­cje na­da­ją­ce przy­jem­ny za­pach pro­duk­tom mlecz­nym


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • aro­ma­ty­zer – sub­stan­cja na­da­ją­ca aro­mat
  • aro­ma­ty­zer – urzą­dze­nie roz­py­la­ją­ce sub­stan­cje aro­ma­ty­zu­ją­ce, np. za po­mo­cą ul­tradź­wię­ków
  • aro­ma­ty­ze­ry – bak­te­rie mle­ko­we wyt­wa­rza­ją­ce sub­stan­cje o przy­jem­nym za­pa­chu

Wikipedia


aromatyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spoż. kos­met. do­da­wa­nie do cze­goś aro­ma­tów w celu na­da­nia ja­kie­goś za­pa­chu

 (1.2) chem. pro­ces otrzy­my­wa­nia związ­ków aro­ma­tycz­nych z in­nych związ­ków or­ga­nicz­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aromat m., aromatyzacja ż., aromatyzer m.

 czas. aromatyzować

 przym. aromatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) aromatyzacja

Wiktionary


aromatyzować

na­da­wać cze­muś (zwła­szcza pro­duk­tom spo­żyw­czym) od­po­wied­ni za­pach, do­da­wać od­po­wied­nie aro­ma­tycz­ne sub­stan­cje za­pa­cho­we


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­ro­ma­ty­zo­wać)

 (1.1) chem. na­da­wać za­pa­chu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­nad­to ist­nie­je de­fi­ni­cja wódki sma­ko­wej – jest to wódka, któ­rej na­da­no do­mi­nu­ją­cy smak, inny niż smak su­row­ców; można ją sło­dzić, ku­pa­żo­wać, aro­ma­ty­zo­wać, le­ża­ko­wać lub bar­wić.

 (1.1) Naj­bar­dziej lu­bi­ła ra­cha­tłu­kum aro­ma­ty­zo­wa­ne wodą ró­ża­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aromat mrz., aromatyzacja ż., aromatyzowanie n.

 czas. zaromatyzować dk.

 przym. aromatyczny

Wiktionary


aromorfoza

Aro­mor­fo­za – ter­min wpro­wa­dzo­ny przez Alek­sie­ja Sie­wier­co­wa na okre­śle­nie "klu­czo­wej in­no­wa­cji" w roz­wo­ju istot ży­wych – istot­nych zmian w bu­do­wie i funk­cjo­no­wa­niu or­ga­niz­mów, pod­no­szą­ce je na wyż­szy po­ziom roz­wo­ju ewo­lu­cyj­ne­go, umoż­li­wia­ją­ce opa­no­wa­nie no­wych śro­do­wisk (w odróż­nie­niu od drob­nych zmian przy­sto­so­waw­czych, dla któ­rych za­pro­po­no­wał ter­min idio­a­dap­ta­cja).

Wikipedia


aromun

czło­nek grupy et­nicz­nej za­miesz­ku­ją­cej po­łud­nio­wo-wschod­nią Eu­ro­pę


SJP.pl


aromuni

1. miesz­kań­cy gór­skich re­gio­nów po­łud­nio­wo-wschod­niej Ma­ce­do­nii, pół­noc­nej Gre­cji i po­łud­nio­wej Al­ba­nii;
2. po­łud­nio­we od­ga­łę­zie­nie Ru­mu­nów


SJP.pl


aromunka

człon­ki­ni grupy et­nicz­nej za­miesz­ku­ją­cej po­łud­nio­wo-wschod­nią Eu­ro­pę


SJP.pl


aromuński

zwią­za­ny z Aro­mu­na­mi, grupą et­nicz­ną


SJP.pl


aron

ro­śli­na z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych; obraz­ko­wiec, obraz­ki pla­mi­ste


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aron (zm. 1059) – bi­skup kra­kow­ski, ar­cy­bi­skup, pier­wszy opat be­ne­dyk­ty­nów ty­niec­kich
  • Aron (tal­mu­dy­sta) (1750–1806) – uczo­ny tal­mu­dy­sta
  • Ra­y­mond Aron (1905–1983) – fran­cu­ski so­cjo­log
  • Aron – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji
  • Aron – Pokémon
  • Aron – imię mę­skie
  • Aron – ro­śli­na z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych
  • Aron – rzeka we Fran­cji
  • Aron ha-ko­desz – nazwa szafy oł­ta­rzo­wej, w któ­rej prze­cho­wy­wa­ne są zwoje tory w sy­na­go­gach
  • Petru Aaron (Aron) – bi­skup unic­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aron jest moim przy­ja­cie­lem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarɔ̃n, AS: arõn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Aaron

Wiktionary


aronia

krzew z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych o bia­łych lub ró­żo­wych kwia­tach i ja­go­do­wych owo­cach z dużą ilo­ścią wi­ta­min


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Aro­nia|ref=tak., krzew o ma­łych, bia­łych lub czer­wo­nych kwia­tach i drob­nych, gra­na­to­wych lub czer­wo­nych owo­cach o słod­ko-cierp­kim smaku;

 (1.2) spoż. owoc aro­nii (1.1) uży­wa­ny głów­nie na przet­wo­ry

Wiktionary

Aro­nia ("Aro­nia" Medik.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych. Obej­mu­je dwa ga­tun­ki i mie­szań­ca mię­dzy nimi. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w na­tu­rze we wschod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej – od Nowej Fund­lan­dii i On­ta­rio po Flo­ry­dę i Tek­sas. Rosną tam w wil­got­nych i ba­gien­nych la­sach oraz na mo­kra­dłach. Kwia­ty za­py­la­ne są zwy­kle przez pszczo­ły, przy czym ro­śli­ny te zdol­ne są do two­rze­nia na­sion za­rów­no w wy­ni­ku za­py­le­nia krzy­żo­we­go, sa­mo­pyl­no­ści, jak i apo­mik­sji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na plan­ta­cja­an­ta­cji było aż czar­no od owo­ców aro­nii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɔ̃ɲja, AS: arõńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aroniowy

Wiktionary


aroniowy

→ aro­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny z aro­nii

Wiktionary

Patrz:

aronia

Powiązane:

 rzecz. aronia ż.

Wiktionary


aroniówka

na­lew­ka z aro­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. na­lew­ka z aro­nii

Wiktionary


aronowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Arona lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


arosa

model sa­mo­cho­du marki Seat


SJP.pl

Arosa – miej­sco­wość i gmina uz­dro­wi­sko­wa we wschod­niej Szwaj­ca­rii, w kan­to­nie Gry­zo­nia, w re­gio­nie Ples­sur. Leży w Al­pach Re­tyc­kich, u stóp szczy­tu Par­pa­ner Rot­horn (2 863 m), w do­li­nie rzeki Ples­sur. Gmina po­ło­żo­na na wy­so­ko­ści 1 775 m. Oś­ro­dek tu­ry­stycz­no-wy­po­czyn­ko­wy, w któ­rym leczy się rów­nież gruź­li­cę.

Wikipedia


arotron

ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny ro­zdym­ko­wa­tych


SJP.pl


arowana

aro­wa­na az­ja­tyc­ka - ga­tu­nek ak­wa­rio­wej ryby z rzędu kost­no­ję­zy­koksz­tałt­nych


SJP.pl


arowy

→ ar


SJP.pl

Patrz:

ar

arp

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Arp – mia­sto w USA, w sta­nie Tek­sas
  • ARP (Ad­dress Re­so­lu­tion Pro­to­col) – In­ter­ne­to­wy pro­to­kół ko­mu­ni­ka­cyj­ny
  • Aka­de­mic­kie Radio „Po­mo­rze” (ARP)
  • Agen­cja Roz­wo­ju Prze­my­słu (ARP)
  • Ae­ro­dro­me Re­fe­ren­ce Point - Punkt Od­nie­sie­nia Lot­ni­ska - punkt wyz­na­czo­ny na środ­ku dróg star­to­wych lot­ni­ska lub na ich prze­cię­ciu; wyz­na­cza po­ło­że­nie portu lot­ni­cze­go.
  • Arp 147
  • Arp 256
  • Arp Life
  • Arp Schnit­ger
  • ARP Spo­o­fing
  • ARP In­stru­ments
  • ARP – Ae­ro­klub Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej

Wikipedia


arpa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. mor­ski ra­da­ro­wy sy­stem an­ty­ko­li­zyj­ny

Wiktionary

Zo­bacz też: Arpa (il­chan).

Arpa (hy.) lub Arpaçay (az.) – rzeka w Ar­me­nii i w Azer­bej­dża­nie. Bie­rze po­czą­tek w Gó­rach Zan­ge­zur­skich, na wy­so­ko­ści 2985 m n.p.m. Ucho­dzi le­wo­stron­nie do Arak­su, na wy­so­ko­ści 780 m n.p.m.

Ma 126 km lub 128 km dłu­go­ści. Zlew­nia zaj­mu­je po­wierzch­nię 2630 km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mi­nę­ło kil­ka­na­ście minut i za­a­lar­mo­wa­ny przez arpę ofi­cer pod­szedł do ra­da­ru, prze­a­na­li­zo­wał pa­ra­me­try zbli­ża­ją­ce­go się nie­bez­piecz­nym kur­sem stat­ku, po czym przy­stą­pił do szcze­gó­ło­wej oceny sy­tu­a­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarpa, AS: arpa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ARPA ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ARPA

Wiktionary


arpad

czło­nek dy­na­stii wę­gier­skich ksią­żąt (889-1001) i kró­lów (1001-1301)


SJP.pl

Arpad (ur. ok. 845–850, zm. 907?) – wódz wę­gier­ski, pro­to­pla­sta dy­na­stii Ar­pa­dów. Prze­szedł na czele Ma­dzia­rów przez Prze­łęcz We­rec­ką na te­re­ny zwane obec­nie Ni­zi­ną Wę­gier­ską roz­po­czy­na­jąc w ten spo­sób pro­ces osied­la­nia się na te­re­nie Pa­no­nii.

Wikipedia


arpadowie

dy­na­stia pa­nu­ją­ca na Wę­grzech do 1301 roku


SJP.pl

Ar­pa­do­wie (rza­dziej Ar­pa­dzi, cza­sem: dy­na­stia Ar­pa­do­wi­czów) – dy­na­stia ksią­żąt (889–1001), a na­stęp­nie kró­lów wę­gier­skich (do 1301). Pier­wsza wę­gier­ska dy­na­stia na­ro­do­wa.

Wikipedia


arpadowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ar­pa­da lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


arpedżio

wy­ko­na­nie akor­du przez bra­nie po­szcze­gól­nych jego dźwię­ków w szyb­kim tem­pie; ar­peg­gio


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. zob. ar­peg­gio.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈpɛd͡ʒʲjɔ, AS: arpeǯʹi ̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arpeggiator mrz., arpeggio n.

 przym. arpedżiowy, arpeggiowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. arpeggio

Wiktionary


arpedżiowy

zwią­za­ny z ar­pe­dżiem


SJP.pl


arpeggio

[czy­taj: ar­pe­dżio] wy­ko­na­nie akor­du przez bra­nie po­szcze­gól­nych jego dźwię­ków w szyb­kim tem­pie; ar­pe­dżio


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. spo­sób wy­ko­na­nia akor­du na in­stru­men­cie mu­zycz­nym po­le­ga­ją­cy na za­gra­niu skła­do­wych dźwię­ków jeden po dru­gim, za­czy­na­jąc od naj­niż­sze­go tonu;

 (1.2) muz. akord za­gra­ny w for­mie ar­peg­gia (1.1)

Wiktionary

Ar­peg­gio (wł.) – spo­sób wy­ko­ny­wa­nia współbrz­mień ma­ją­cy cha­rak­ter ozdob­ni­ka, zaz­na­cza­ny pio­no­wą linią fa­li­stą po­prze­dza­ją­cą akord.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W tym ut­wo­rze naj­bar­dziej po­do­ba­ją mi się pię­kne ar­peg­gia na końcu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈpɛd͡ʒʲjɔ, AS: arpeǯʹi ̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arpedżio

 przym. arpedżiowy, arpeggiowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. arpedżio

Wiktionary


arpeggione

[czy­taj: ar­pe­dżio­ne] stru­no­wy in­stru­ment mu­zycz­ny łą­czą­cy cechy gi­ta­ry i wio­lon­cze­li; gi­ta­ra mi­łos­na, gi­ta­ra-wion­cze­la


SJP.pl

Ar­peg­gio­ne, wio­lon­cze­la gi­ta­ro­wa, gi­ta­ra mi­łos­na, gi­ta­ro-wio­lon­cze­la – dawny in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy smycz­ko­wych. Po­dob­ny do wio­lon­cze­li, ale z gład­ko pro­fi­lo­wa­ną talią w grusz­ko­wa­tym pudle re­zo­nan­so­wym. Miał sze­ro­ką szyj­kę wy­po­sa­żo­ną w 24 me­ta­lo­we progi, oraz 6 strun. Stro­jo­ny był jak gi­ta­ra: E, A, d, g, h, e1. Pod­czas gry trzy­ma­ny był mię­dzy ko­la­na­mi, jak viola da gamba. Naj­bar­dziej zna­nym ut­wo­rem skom­po­no­wa­nym dla ar­peg­gio­ne jest "" Fran­za Schu­ber­ta, od któ­rej in­stru­ment przy­jął swoją nazwę.

Wikipedia


arpeggiowy

→ ar­peg­gio [czy­taj: ar­pe­dżio­wy]


SJP.pl


arpitański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ar­pi­ta­nią, do­ty­czą­cy Ar­pi­ta­nii

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ar­pi­tań­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arpitania ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) franko-prowansalski

Wiktionary


arquette

naz­wi­sko


SJP.pl


arr

wy­krzy­knik

 (1.1) okrzyk pi­rac­ki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Agen­cja Rynku Rol­ne­go
  • Agen­cja Roz­wo­ju Re­gio­nal­ne­go
  • Ana­li­za­tor Rów­nań Róż­nicz­ko­wych
  • ARR – Al­zac­ka Re­pu­bli­ka Rad
  • ARR – kod IATA lot­ni­ska Alto Río Sen­gu­er

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Arr, pi­ra­ci płyną ku przy­go­dzie!

Wiktionary


arran

bry­tyj­ska wyspa u za­chod­nich wy­brze­ży Szko­cji


SJP.pl

Arran (gael. "Ei­le­an Ara­inn") – wyspa w za­chod­niej Szko­cji, po­ło­żo­na w za­to­ce Firth of Clyde. Jej po­wierzch­nia wy­no­si 427 km², a licz­ba miesz­kań­ców – 5058 (2001). Arran jest 7. co do wiel­ko­ści szkoc­ką wyspą i 9. w kolei z ota­cza­ją­cych Wiel­ką Bry­ta­nię (wy­łą­cza­jąc Ir­lan­dię). Pod wzglę­dem ad­mi­ni­stra­cyj­nym wyspa na­le­ży do jed­nost­ki North Ayrs­hi­re, a hi­sto­rycz­nie – do hrab­stwa Bu­tes­hi­re.

Wikipedia


arrangement

[czy­taj: arąŻMĄ] czę­ścio­wo im­pro­wi­zo­wa­na aran­ża­cja mu­zy­ki roz­ryw­ko­wej


SJP.pl


arras

tka­ni­na de­ko­ra­cyj­na na ścia­nę, tkana z cien­kich nici weł­nia­nych i jed­wab­nych, czę­sto z do­dat­kiem nici zło­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. ozdob­ny dywan, go­be­lin z mo­ty­wem fi­gu­ra­tyw­nym za­wie­sza­ny na ścia­nie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Arras – mia­sto i gmina we Fran­cji
  • Arras – okręg () we Fran­cji
  • Arras – wieś w Al­ba­nii w okrę­gu Dibra, w gmi­nie Arras
  • arras – ro­dzaj tka­ni­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ar­ra­sy wa­wel­skie na­zy­wa­ne też by­wa­ją ar­ra­sa­mi Ja­giel­loń­ski­mi lub ar­ra­sa­mi Zyg­mun­tow­ski­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarːas, AS: a•ras

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arrasowość ż., Arras n./mrz.

 przym. arrasowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tapiseria, gobelin; daw. szpaler

Wiktionary


arraski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Arras, do­ty­czą­cy Arras

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rów­nież bi­skup ar­ra­ski Du­to­is i inni czo­ło­wi przed­sta­wi­cie­le ko­ścio­ła wzy­wa­li naród do współ­pra­cy z oku­pan­ta­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arras n., arras m.

 przym. arrasowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. atrebateński

Wiktionary


arrasowy

zwią­za­ny z ar­ra­sem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ar­ra­sem, do­ty­czą­cy ar­ra­sów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arras mrz., Arras n.

 przym. arraski

Wiktionary


arrau

ga­tu­nek słod­ko­wod­ne­go żół­wia z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej


SJP.pl

Arrau ("Po­doc­ne­mis ex­pan­sa") – ga­tu­nek żół­wia z ro­dzi­ny Po­doc­ne­mi­di­dae. To naj­więk­szy ame­ry­kań­ski żółw z po­drzę­du żółwi bo­ko­szyj­nych.

Wikipedia


arrenotokia

w bio­lo­gii: ro­dzaj par­te­no­ge­ne­zy, w trak­cie któ­rej z nie­za­płod­nio­nych ko­mó­rek ja­jo­wych roz­wi­ja­ją się wy­łącz­nie samce (np. trut­nie pszczo­ły miod­nej); ar­he­no­to­kia, arr­he­no­to­kia


SJP.pl

Ar­re­no­to­kia, ar­he­no­to­kia, arr­he­no­to­kia – forma dzie­wo­rództ­wa (par­te­no­ge­ne­zy), w któ­rej z nie­za­płod­nio­nych ko­mó­rek ja­jo­wych roz­wi­ja­ją się samce. Do­kład­ny za­kres po­ję­cio­wy tego ter­mi­nu różni się w za­leż­no­ści od au­to­ra. Ar­re­no­to­kia może ogra­ni­czać się do pow­sta­wa­nia ha­plo­i­dal­nych sam­ców bądź też obej­mo­wać rów­nież pow­sta­wa­nie sam­ców di­plo­i­dal­nych o trwa­le nie­ak­tyw­nym jed­nym z ze­sta­wów chro­mo­so­mów (pa­ra­ha­plo­i­dal­ność), może też okre­ślać wszyst­kie przy­pad­ki, gdy sa­miec pow­sta­je z udzia­łem par­te­no­ge­ne­zy (np.

Wikipedia


arrhenotokia

w bio­lo­gii: ro­dzaj par­te­no­ge­ne­zy, w trak­cie któ­rej z nie­za­płod­nio­nych ko­mó­rek ja­jo­wych roz­wi­ja­ją się wy­łącz­nie samce (np. trut­nie pszczo­ły miod­nej); ar­he­no­to­kia, ar­re­no­to­kia


SJP.pl


arriba

mia­sto w USA


SJP.pl

Ar­ri­ba – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ko­lo­ra­do, w hrab­stwie Lin­coln.

Wikipedia


arrow

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Gil­bert John Arrow (1873–1948) – an­giel­ski en­to­mo­log
  • Ken­neth Arrow – eko­no­mi­sta ame­ry­kań­ski, la­u­re­at Na­gro­dy Nobla
  • Mi­chel­le Arrow – au­stra­lij­ska hi­sto­ryk
  • Chec 2 (Arrow-2) – na­ziem­ny ra­kie­to­wy sy­stem an­ty­ba­li­stycz­ny
  • Arrow – ame­ry­kań­ski se­rial przy­go­do­wy, emi­to­wa­ny od 2012 roku na sta­cji The CW.
  • Arrow – miej­sco­wość w hrab­stwie War­wicks­hi­re (An­glia)
  • Arrow, Ken­tuc­ky
  • HMS „Arrow” – nazwa bry­tyj­skich okrę­tów

Wikipedia


arrozacja

pod­wyż­sze­nie kwoty lub prze­dłu­że­nie ter­mi­nu po­życz­ki pod wa­run­kiem do­pła­ty


SJP.pl

Ar­ro­za­cja – pod­wyż­sze­nie lub od­na­wia­nie po­życz­ki po­le­ga­ją­ce na uza­leż­nie­niu uz­na­nia daw­nej po­życz­ki od do­pła­ty do obli­ga­cji.

Wikipedia


arsa

ak­cen­to­wa­na sy­la­ba w me­try­ce an­tycz­nej


SJP.pl

Zo­bacz też: Arsa (Ru­mu­nia).

Arsa (gr. "ἄρσις" [ársis] – ’pod­nie­sie­nie’) – w po­ez­ji an­tycz­nej jest to moc­niej­sza część stopy wier­szo­wej. Druga, słab­sza część stopy wier­szo­wej na­zy­wa­na jest tezą.

Nazwa wy­wo­dzi się od „pod­nie­sie­nia” stopy w tańcu, któ­re­mu to­wa­rzy­szył śpiew – arsa była tą sy­la­bą (czy też czę­ścią) stopy wier­szo­wej, która była śpie­wa­na w chwi­li, kiedy tan­cerz odry­wał włas­ną stopę od ziemi. W związ­ku z tym arsa była po­cząt­ko­wo wła­śnie słab­szą ryt­micz­nie czę­ścią stopy wier­szo­wej.

Wikipedia


arsakes

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. (no­szo­ne m.in. przez kró­lów Par­tów)

Wiktionary

Zo­bacz też: Ar­sa­kes (król Ar­me­nii).

Ar­sa­kes ( Αρσάκης, od irań. Aršak) (? – zm. po­mię­dzy 217 a 214 p.n.e.) – wódz ple­mie­nia Par­nów i pier­wszy król Par­tów, epo­ni­micz­ny za­ło­ży­ciel dy­na­stii Ar­sa­cy­dów.

W związ­ku ze skąpą licz­bą źró­deł na temat wczes­nej hi­sto­rii Ar­sa­cy­dów po­stać Ar­sa­ke­sa do dzi­siaj jest przed­mio­tem kon­tro­wer­sji wśród ira­ni­stów.

Wikipedia


arsan

zwią­zek or­ga­nicz­ny; ar­se­no­wo­dór


SJP.pl


arsen

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu As, szary, żółty lub czar­ny pół­me­tal, sil­nie tru­ją­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu As i licz­bie ato­mo­wej 33;

 (1.2) slang. po­ślad­ki, odbyt

Wiktionary

Arsen (As, ar­se­ni­cum) – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy azo­tow­ców o wła­ści­wo­ściach me­ta­lo­i­du. Arsen i jego związ­ki są tru­ją­ce.

Wy­stę­pu­je w sko­ru­pie ziem­skiej w ilo­ści 2,5 ppm (zaj­mu­jąc 20. miej­sce pod wzglę­dem roz­po­wszech­nie­nia wśród pier­wiast­ków). Two­rzy ponad 200 mi­ne­ra­łów, z któ­rych naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ne są ar­se­no­pi­ryt, le­lin­git, au­ry­pig­ment i re­al­gar.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma arsen?

 (1.2) Wal­dek kop­nął z całej siły Sław­ka w dolną część ar­se­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈarsɛ̃n, AS: arsẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arsenek m., arsenian m., arsenin m., arsenowodór m., arszenik m., Arseniusz mos.

 przym. arsenawy, arsenowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) As

 (1.2) rzyć, zadek, tyłek

Wiktionary


arsenal

[czy­taj: ARsenal] klub pił­kar­ski z Lon­dy­nu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­se­nal – sta­cja metra w Lon­dy­nie
  • Ar­se­nal F.C. – an­giel­ski klub pił­kar­ski z sie­dzi­bą w pół­noc­nym Lon­dy­nie, 13-krot­ny mistrz kraju
    • Ar­se­nal L.F.C. – an­giel­ski żeń­ski klub pił­kar­ski
    • Ar­se­nal TV – te­le­wiz­ja klu­bo­wa dzia­ła­ją­ca w la­tach 2008–2009
  • Ar­se­nal de Lla­val­lol Bu­e­nos Aires – ar­gen­tyń­ski klub pił­kar­ski z sie­dzi­bą w Lla­val­lol
  • Ar­se­nal Sarandí – ar­gen­tyń­ski klub pił­kar­ski z sie­dzi­bą w Sarandí
  • Ar­se­nal Tivat – czar­no­gór­ski klub pił­kar­ski z sie­dzi­bą w Tivat
  • Ar­se­na­li Tbi­li­si – gru­ziń­ski klub pił­kar­ski z sie­dzi­bą w Tbi­li­si
  • Ar­se­nał Char­ków – ukra­iń­ski klub pił­kar­ski z sie­dzi­bą w Char­ko­wie
  • Ar­se­nał Kijów – ukra­iń­ski klub pił­kar­ski z sie­dzi­bą w Ki­jo­wie
  • Ar­se­nal Sta­dium – dawny sta­dion pił­kar­ski lon­dyń­skie­go Ar­se­na­lu
  • Ar­se­nal Gro­und – sta­dion w Saint Anne na wy­spie Al­der­ney

Wikipedia


arsenalik

zdrob­nie­nie od: ar­se­nał


SJP.pl


arsenalikowy

przy­miot­nik od: ar­se­na­lik


SJP.pl


arsenalski

→ Ar­se­nal


SJP.pl

Patrz:

Arsenal

arsenawy

za­wie­ra­ją­cy arsen trój­war­to­ścio­wy (trójt­le­nek ar­se­nu)


SJP.pl


arsenał

1. skład­ni­ca broni, zbro­jow­nia;
2. znacz­ny zbiór cze­goś: kon­kret­nych przed­mio­tów lub spo­so­bów, po­my­słów itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. bu­dy­nek lub po­mie­szcze­nie peł­nią­ce funk­cję skła­du broni; skład­ni­ca broni; ; Glo­ger.

 (1.2) książk. zgro­ma­dzo­na broń

 (1.3) przen. bo­ga­ty zbiór cze­goś

Wiktionary

Ar­se­nał (wł. "ar­se­na­le", fr. "ar­se­nal") – bu­dy­nek lub ze­spół bu­dyn­ków o ce­chach obron­nych, w któ­rym prze­cho­wy­wa­no broń oraz sprzęt wo­jen­ny (zbro­jow­nia). Ar­se­na­ły po­sia­da­ły także warsz­ta­ty, w któ­rych na­pra­wia­no i wyt­wa­rza­no broń ręcz­ną oraz od­le­wa­no dzia­ła (w lud­wi­sar­ni).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pow­stań­com udało się zdo­być ar­se­nał, dzię­ki czemu znacz­nie po­pra­wi­ło się ich uz­bro­je­nie.

 (1.2) Miał w domu bo­ga­ty ar­se­nał dzie­więt­na­sto­wiecz­nych pi­sto­le­tów.

 (1.3) Za każdą fuchę do­sta­wał flasz­kę. W ten spo­sób uzbie­rał mu się nie­zły ar­se­nał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈsɛ̃naw, AS: arsẽnau̯

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arsenałowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zbrojownia, cekhauz

 (1.2) uzbrojenie

 (1.3) zasób, zbiór, kolekcja

Wiktionary


arsenałowy

zwią­za­ny z ar­se­na­łem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ar­se­na­łem, do­ty­czą­cy ar­se­na­łu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arsenał mrz.

Wiktionary


arsenek

zwią­zek ar­se­nu z me­ta­lem; np. ni­kie­lin, le­lin­git, smal­tyn, do­me­y­kit


SJP.pl


arseniak

tru­ją­cy gaz o za­pa­chu czosn­ku; ar­se­no­wo­dór


SJP.pl


arsenian

sól kwasu ar­se­no­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny, sól lub ester kwasu ar­se­no­we­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­se­nia­ny są po­chod­ny­mi kwasu ar­se­no­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈsɛ̃ɲãn, AS: arsẽńãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arszenik mrz., arsen mrz., tioarsenian

Wiktionary


arseniany

sól kwasu ar­se­no­we­go


SJP.pl

Ar­se­nia­ny, nazwa sy­ste­ma­tycz­na: te­tra­ok­sy­do­ar­se­nia­ny(3−), w sy­ste­mie Stoc­ka: ar­se­nia­ny(V) – sole i estry kwasu ar­se­no­we­go.

Sole kwasu ar­se­no­we­go za­wie­rać mogą jony #PATRZ (ar­se­nia­ny), #PATRZ (wo­do­ro­ar­se­nia­ny) lub #PATRZ (di­wo­do­ro­ar­se­nia­ny). Są to prze­waż­nie be­zbarw­ne sub­stan­cje słabo roz­pu­szcza­ją­ce się w wo­dzie otrzy­my­wa­ne w re­ak­cjach zo­bo­jęt­nia­nia kwasu ar­se­no­we­go lub sta­pia­nia trit­len­ku diar­se­nu. Przy­kła­dem ar­se­nia­nu jest fah­le­it.

Wikipedia


arsenin

sól kwasu ar­se­na­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny, sól lub ester kwasu ar­se­na­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­se­ni­ny są po­chod­ny­mi kwasu ar­se­na­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈsɛ̃ɲĩn, AS: arsẽńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arsen mrz., arszenik mrz.

Wiktionary


arseniny

sól kwasu ar­se­na­we­go


SJP.pl

Ar­se­ni­ny, nazwa Stoc­ka: ar­se­nia­ny(III) – sole kwasu ar­se­na­we­go, w któ­rych arsen wy­stę­pu­ją na III stop­niu ut­le­nie­nia. Mogą one za­wie­rać jony #PATRZ (ar­se­ni­ny), #PATRZ (wo­do­ro­ar­se­ni­ny), #PATRZ (di­wo­do­ro­ar­se­ni­ny), przy czym na­zy­wa się je or­to­ar­se­ni­na­mi dla odróż­nie­nia od soli za­wie­ra­ją­cych anio­ny #PATRZ (pi­ro­ar­se­ni­ny) lub też po­li­me­rycz­ne #PATRZ (me­ta­ar­se­ni­ny).

Wikipedia


arsenit

mi­ne­rał, tle­nek ar­se­na­wy


SJP.pl


arseniuk

naz­wi­sko


SJP.pl


arseniusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­se­niusz (imię)
  • Ar­se­niusz (Berło)
  • Ar­se­niusz (bi­skup tu­row­ski)
  • Ar­se­niusz (Brad­va­re­vić)
  • Ar­se­niusz (Brian­cew)
  • Ar­se­niusz (Cze­chow­cew)
  • Ar­se­niusz (Cze­kan­dra­kow)
  • Ar­se­niusz (Glavčić)
  • Ar­se­niusz II (ar­cy­bi­skup ochrydz­ki)
  • Ar­se­niusz IV (pa­triar­cha Ser­bii)
  • Ar­se­niusz (Izo­tow)
  • Ar­se­niusz (Ja­ko­wen­ko)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: arˈsɛ̃ɲuʃ, AS: arsẽńuš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arsen m., arsenek m.

:: fż. Arsenia ż.

 przym. Arseniuszowy, arsenowy, arsenkowy

Wiktionary


arsenki

zwią­zek ar­se­nu z me­ta­lem; np. ni­kie­lin, le­lin­git, smal­tyn, do­me­y­kit


SJP.pl


arsenolit

mi­ne­rał, ar­sze­nik ro­dzi­my, pro­dukt ut­le­nia­nia mi­ne­ra­łów ar­se­no­wych


SJP.pl

Ar­se­no­lit – rzad­ki mi­ne­rał z klasy tlen­ków.

Wikipedia


arsenoorganiczny

związ­ki ar­se­no­or­ga­nicz­ne - związ­ki or­ga­nicz­ne za­wie­ra­ją­ce w czą­stecz­ce atomy ar­se­nu zwią­za­ne bez­poś­red­nio z ato­ma­mi węgla


SJP.pl


arsenopiryt

mi­ne­rał, siar­czek że­la­za i ar­se­nu; piryt ar­se­no­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. po­spo­li­ty mi­ne­rał z gro­ma­dy siar­ko­so­li, jego głów­nym skład­ni­kiem jest siar­czek że­la­zo­wo-ar­se­no­wy, zwy­kle za­wie­ra do­miesz­ki złota;

Wiktionary

Ar­se­no­pi­ryt – mi­ne­rał z gro­ma­dy siar­ko­so­li; jego głów­nym skład­ni­kiem siar­czek że­la­zo­wo-ar­se­no­wy. Mi­ne­rał po­spo­li­ty i sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny.

Nazwa po­cho­dzi od skła­du che­micz­ne­go (E.F. Gloc­ker, 1847).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. arsenopirytowy

Wiktionary


arsenopirytowy

przy­miot­nik od: ar­se­no­pi­ryt


SJP.pl


arsenowodór

zwią­zek or­ga­nicz­ny, sil­nie tru­ją­cy gaz o za­pa­chu czosn­ku; arsan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. tru­ją­cy, nie­or­ga­nicz­ny gaz, któ­re­go za­pach przy­po­mi­na czos­nek;

Wiktionary

Ar­se­no­wo­dór, – nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, be­zbarw­ny, pi­ro­fo­rycz­ny, sil­nie tru­ją­cy gaz o za­pa­chu czosn­ku. Słabo roz­pu­szcza się w wo­dzie. Ogrze­wa­ny roz­kła­da się na arsen i wodór.

Pow­sta­je w wy­ni­ku dzia­ła­nia kwa­sa­mi lub wodą na ar­sen­ki me­ta­li np.:

Re­ak­cję pow­sta­wa­nia ar­se­no­wo­do­ru wy­ko­rzy­stu­je się przy pró­bie Mars­ha pod­czas wy­kry­wa­nia związ­ków ar­se­nu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌarsɛ̃nɔˈvɔdur, AS: arsẽnovodur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arsen mrz.

Wiktionary


arsenowy

przy­miot­nik od: arsen


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. do­ty­czą­cy ar­se­nu, za­wie­ra­ją­cy arsen

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­łom w wyt­wór­czo­ści na­stą­pił w środ­ko­wej epoce brązu, po­ja­wia­ją się czę­ściej kla­sycz­ne brązy cy­no­we, które wy­pie­ra­ją brązy ar­se­no­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arsen m., Arseniusz mos.

Wiktionary


arsis

[czy­taj: ars-is] krój czcion­ki


SJP.pl

Arsis – ame­ry­kań­ski ze­spół tech­ni­cal me­lo­dic death me­ta­lo­wy. Ze­spół zo­stał za­ło­żo­ny w Vir­gi­nia Beach z ini­cja­ty­wy Ja­me­sa Ma­lo­ne'a oraz Mi­cha­e­la Van Dyne'a.

Wikipedia


arsja

ga­tu­nek ryby z rzędu flą­droksz­tałt­nych


SJP.pl

Arsja ("Pse­u­dor­hom­bus ar­sius") – ga­tu­nek ryby flą­droksz­tałt­nej z ro­dzi­ny Pa­ra­licht­hy­i­dae.

Wikipedia


arsonian

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny, sól lub ester jed­ne­go z kwa­sów ar­so­no­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­so­nia­ny są po­chod­ny­mi kwa­sów ar­so­no­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈsɔ̃ɲãn, AS: arsõńãn

Wiktionary


arsonin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny, sól lub ester jed­ne­go z kwa­sów ar­so­na­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­so­ni­ny są po­chod­ny­mi kwa­sów ar­so­na­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈsɔ̃ɲĩn, AS: arsõńĩn

Wiktionary


arsonwalizacja

jedna z metod le­cze­nia prą­da­mi wiel­kiej czę­stot­li­wo­ści; dar­son­wa­li­za­cja


SJP.pl


arsyna

ar­se­no­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, al­ki­lo­wa lub ary­lo­wa po­chod­na ar­se­no­wo­do­ru


SJP.pl


arsynian

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny, sól lub ester jed­ne­go z kwa­sów ar­sy­no­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­sy­nia­ny są po­chod­ny­mi kwa­sów ar­sy­no­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈsɨ̃ɲãn, AS: arsỹńãn

Wiktionary


arsynin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny, sól lub ester jed­ne­go z kwa­sów ar­sy­na­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­sy­ni­ny są po­chod­ny­mi kwa­sów ar­sy­na­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈsɨ̃ɲĩn, AS: arsỹńĩn

Wiktionary


arsyny

ar­se­no­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, al­ki­lo­wa lub ary­lo­wa po­chod­na ar­se­no­wo­do­ru


SJP.pl

Ar­sy­ny – grupa ar­se­no­or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych po­chod­nych ar­se­no­wo­do­ru, pow­sta­łych przez pod­sta­wie­nie ato­mów wo­do­ru przez jedną, dwie lub trzy grupy al­ki­lo­we lub ary­lo­we. Dzie­lą się na:

Część chlo­row­co­po­chod­nych arsyn jest bo­jo­wy­mi środ­ka­mi tru­ją­cy­mi. Mają one różne wła­ści­wo­ści tok­sycz­ne, jed­nak zaz­wy­czaj są także ogól­no­tru­ją­ce.

Wikipedia


arszenik

trójt­le­nek ar­se­nu; bar­dzo sil­nie tru­ją­ca sub­stan­cja che­micz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. tok­sy­kol. pot. tle­nek ar­se­nu na trze­cim stop­niu ut­le­nie­nia, po­pu­lar­na tru­ciz­na pod po­sta­cią bia­łe­go prosz­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ktoś otruł ba­ro­no­wą da­niem z ar­sze­ni­kiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arsen mrz., arsenian mrz., arsenin mrz., arsenolit mrz.

 przym. arszenikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tritlenek diarsenu, trójtlenek arsenu, tlenek arsenu(III), wzór chemiczny|As2O3., wzór chemiczny|As4O6.

Wiktionary


arszenikowy

zwią­za­ny z ar­sze­ni­kiem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. zwią­za­ny z ar­sze­ni­kiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arszenik mrz.

Wiktionary


arszyn

dawna ro­syj­ska miara dłu­go­ści równa 71,12 cm (ar­szyn ro­syj­ski) lub 81,54 cm (ar­szyn ga­li­cyj­ski)


SJP.pl

Ar­szyn (ros. "аршин") – dawna ro­syj­ska jed­nost­ka dłu­go­ści, bę­dą­ca sumą dłu­go­ści łok­cia i stopy, wa­ha­ją­ca się w gra­ni­cach 71,11-81,5 cm.

Ter­min od­po­wia­da tu­rec­kiej jed­nost­ce dłu­go­ści arşın 68 cm, arşın ar­chi­tek­to­nicz­ny 75,8 cm.

W za­bo­rze ro­syj­skim w la­tach 1849–1915 urzę­do­wo 1 ar­szyn = 0,711167 metra, czyli 1 m = 1,406100 ar­szy­na.

Wikipedia


art

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. wyraz two­rzą­cy po­ję­cia zwią­za­ne ze sztu­ką

 (1.2) pot. skr. od ar­ty­kuł

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Art – le­gen­dar­ny król Ir­lan­dii, syn Conna
  • ART – Aka­de­mia Rol­ni­czo-Tech­nicz­na im. Mi­cha­ła Ocza­pow­skie­go w Olsz­ty­nie, obec­nie wcho­dzą­ca w skład Uni­wer­sy­te­tu War­miń­sko-Ma­zur­skie­go
  • ART – skrót od ang. „as­si­sted re­pro­duc­ti­ve tech­no­lo­gy”, czyli tech­ni­ki wspo­ma­ga­ne­go roz­ro­du
  • ART Grand Prix – fran­cu­ski ze­spół wy­ści­go­wy
  • te­ra­pia an­ty­re­tro­wi­ru­so­wa
  • An­dro­id Run­ti­me – śro­do­wi­sko uru­cho­mie­nio­we sy­ste­mu An­dro­id
  • Arth

Wikipedia

Wymowa:

IPA: art, AS: art

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. artysta mos., artystka ż.

:: skr. art.

 (1.2)

:: rzecz. artykuł mrz., artykułowanie n.

:: czas. artykułować ndk.

:: skr. art.

Wiktionary


art-house

[czy­taj: art-hałz] art house, art­ho­u­se; śro­do­wi­sko­wo:
1. filmy ni­szo­we i nie­za­leż­ne dla wy­ro­bio­nych wi­dzów;
2. kino stu­dyj­ne


SJP.pl


art-house'owy

→ art-house [czy­taj: art-hał­zo­wy]; art-ho­u­so­wy, art­ho­u­se'owy, art­ho­u­so­wy


SJP.pl


art-housowy

→ art-house [czy­taj: art-hał­zo­wy]; art-house'owy, art­ho­u­se'owy, art­ho­u­so­wy


SJP.pl


art.

skrót od:
1. ar­ty­kuł; artyk.;
2. ar­ty­stycz­ny;
3. ar­ty­le­ria; artyl.;
4. ar­ty­le­ryj­ski; artyl.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = ar­ty­kuł

 (1.2) = szt. ar­ty­sta, ar­ty­stycz­ny

 (1.3) = wojsk. ar­ty­le­ria

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zgod­nie z art. 30 §1 pkt 2 umowa o pracę roz­wią­zu­je się przez oś­wiad­cze­nie jed­nej ze stron z za­cho­wa­niem okre­su wy­po­wie­dze­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artysta mos., artystka ż.

 przysł. artystycznie

 przym. artystyczny

Wiktionary


arta

1. sta­ro­żyt­na Am­bra­kia, mia­sto w za­chod­niej Gre­cji, sto­li­ca pre­fek­tu­ry o tej samej naz­wie;
2. mia­sto w po­łud­nio­wo-wschod­nim Dżi­bu­ti, sto­li­ca re­gio­nu o tej samej naz­wie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Arta – mia­sto w Dżi­bu­ti
  • Arta – mia­sto w Gre­cji
  • Arta – pre­fek­tu­ra w Gre­cji
  • Arta – gmina w Gre­cji
  • Re­gion Arta – re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w Dżi­bu­ti
  • Za­to­ka Arty – dawna nazwa Za­to­ki Am­bra­kij­skiej na Morzu Joń­skim
  • Arta Baj­ra­mi – al­bań­ska pio­sen­kar­ka z Ko­so­wa
  • Arta Dade – al­bań­ska po­li­tyk i pe­da­gog
  • Arta Do­bros­hi – al­bań­ska ak­tor­ka
  • Artà
  • Arta Terme

Wikipedia


artagnan

Ar­ta­gnan – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Ok­sy­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Pi­re­ne­je Wy­so­kie.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 436 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 88 osób/km² (wśród 3020 gmin re­gio­nu Midi-Pi­re­ne­je Ar­ta­gnan pla­su­je się na 641. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 1490.).

Wikipedia


artakserkses

wład­ca sta­ro­żyt­nej Per­sji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­tak­serk­ses I – wład­ca sta­ro­żyt­nej Per­sji 464 p.n.e.-425 p.n.e.
  • Ar­tak­serk­ses II – wład­ca sta­ro­żyt­nej Per­sji 404 p.n.e.-358 p.n.e.
  • Ar­tak­serk­ses III – wład­ca sta­ro­żyt­nej Per­sji 358 p.n.e.-338 p.n.e.
  • Ar­tak­serk­ses IV, Arses – wład­ca sta­ro­żyt­nej Per­sji 338 p.n.e.-336 p.n.e.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wysz­ła rów­nież w siód­mym roku pa­no­wa­nia króla Ar­tak­serk­se­sa gro­ma­da Iz­ra­e­li­tów, ka­pła­nów, le­wi­tów, śpie­wa­ków, odź­wier­nych i nie­wol­ni­ków świą­ty­ni do Je­ro­zo­li­my.

Wiktionary


artaud

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­tald – świę­ty Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go, prze­or, bi­skup;
  • An­to­nin Ar­ta­ud – fran­cu­ski aktor, dra­ma­turg, re­ży­ser, pi­sarz, te­o­re­tyk te­a­tru.

Wikipedia


artbook

[czy­taj: art­buk] dzie­ło ar­ty­stycz­ne w for­mie książ­ki, łą­czą­ce w sobie cechy tra­dy­cyj­nej książ­ki oraz sztu­ki


SJP.pl


artbuyer

[czy­taj: art bajer] pra­cow­nik agen­cji re­kla­mo­wej zaj­mu­ją­cy się wy­szu­ki­wa­niem pod­wy­ko­naw­ców do re­a­li­za­cji da­ne­go pro­jek­tu re­kla­my; art buyer


SJP.pl


artdecowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z art déco, do­ty­czą­cy art déco

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. art déco n.

 przym. artdekowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) artdekowski

Wiktionary


artefakcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ar­te­fakt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie ar­te­fakt, lecz tylko mały ar­te­fak­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artefakt m.

Wiktionary


artefakt

1. wyt­wór pracy czło­wie­ka;
2. w fan­ta­sty­ce i grach kom­pu­te­ro­wych: cenny przed­miot o ma­gicz­nych wła­ści­wo­ściach;
3. nie­pra­wi­dło­wy ele­ment wy­ni­ku ba­da­nia na­u­ko­we­go;
4. nie­pra­wi­dło­wa struk­tu­ra tkan­ki lub ko­mór­ki wi­dzia­na w pre­pa­ra­tach mi­kro­sko­po­wych;
5. za­u­wa­żal­na wada w obra­zie lub dźwię­ku, pow­sta­ją­ca zwy­kle w wy­ni­ku za­sto­so­wa­nia strat­nej kom­pre­sji da­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) an­trop. przed­miot wy­ko­na­ny ludz­ką ręką;

 (1.2) biol. med. struk­tu­ra lub włas­ność, która nie po­ja­wi­ła się na­tu­ral­nie w ba­da­nym zja­wi­sku, ale jako re­zul­tat od­dzia­ły­wa­nia zew­nętrz­ne­go lub błędu po­mia­ro­we­go;

 (1.3) in­form. fot. wada w oglą­da­nym obra­zie bądź sły­sza­nym dźwię­ku bę­dą­ca skut­ka­mi ubocz­nym za­sto­so­wa­nia al­go­ryt­mu kom­pre­sji;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ar­te­fakt (an­tro­po­lo­gia)
  • ar­te­fakt (ar­che­o­lo­gia)
  • ar­te­fakt (fan­ta­sty­ka)
  • ar­te­fakt (hi­sto­lo­gia)
  • ar­te­fakt (in­for­ma­ty­ka)
  • ar­te­fakt (psy­cho­lo­gia)
  • ar­te­fakt (dia­gno­sty­ka me­dycz­na)
  • dzie­ło sztu­ki
  • ar­te­fakt kul­tu­ro­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zna­le­zi­sko kości ma­mu­ta ota­cza­ły krze­mien­ne ar­te­fak­ty.

 (1.2) W wy­ni­ku przy­pad­ko­wych ru­chów kabli na wy­kre­sie EEG po­ja­wił się ar­te­fakt.

 (1.3) Po­gor­sze­nie ja­ko­ści jest jed­nak za­u­wa­żal­ne przy do­kład­niej­szym przyj­rze­niu się zdję­ciu – zwła­szcza w po­więk­sze­niu, gdyż kom­pre­sja JPEG po­wo­du­je pow­sta­wa­nie wokół ostrych kra­wę­dzi cha­rak­te­ry­stycz­nych plam­ka­a­mek zwa­nych ar­te­fak­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈtɛfakt, AS: artefakt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artefakcik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zabytek, przedmiot kultury materialnej, obiekt muzealny

 (1.2) zaburzenie

Wiktionary


artek

zdrob­nie­nie od: Artur, Ar­ka­diusz (imio­na mę­skie)


SJP.pl

Artek (do 1925 Cha­sta) – obóz pio­nier­ski na Kry­mie, znaj­du­ją­cy się u pod­nó­ża po­łud­nio­wo-za­chod­nie­go zbo­cza góry Aju­dah (Aju-Dah), nad brze­giem Morza Czar­ne­go, w miej­sco­wo­ści Gu­rzuf.

Pier­wot­na nazwa po­cho­dzi od nazwy znaj­du­ją­ce­go się w tym miej­scu uro­czy­ska.

Wikipedia


artel

spół­dziel­nia pracy w Rosji car­skiej i w Związ­ku Ra­dziec­kim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sa­mo­dziel­na grupa pra­cu­ją­cych wspól­nie ro­bot­ni­ków, rze­mieśl­ni­ków lub my­śli­wych w Rosji i kra­jach po­stro­syj­skich;

Wiktionary

Zo­bacz też: Artel – przed­się­bior­stwo elek­tro­nicz­ne.

Artel ( артель) – bry­ga­da (ze­spół, grupa) ro­bot­ni­ków, my­śli­wych czy rze­mieśl­ni­ków.

Wikipedia


artem

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Artemiusz m., Artemis ż., Artemida ż., artemizjon m.

Wiktionary


artemia

ro­dzaj sko­ru­pia­ków z gro­ma­dy skrze­lo­no­gów, uży­wa­nych w ak­wa­ry­sty­ce jako po­karm


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­te­mia – imię żeń­skie
  • Ar­te­mia – bez­krę­go­wiec

Wikipedia


artemida

mit. gr. dzie­wi­cza bo­gi­ni lasów i łowów, córka Zeusa i Leto; Ar­te­mis


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni łowów i przy­ro­dy, łą­czo­na z Se­le­ne, He­ka­te i Per­se­fo­ną oraz utoż­sa­mia­na z rzym­ską Dianą;

Wiktionary

Ar­te­mi­da, Ar­te­mis ( Ἄρτεμις "Ártemis") – w mi­to­lo­gii grec­kiej bo­gi­ni łowów, dzi­kiej przy­ro­dy (dzi­kich zwie­rząt, lasów) i księ­ży­ca. Córka Zeusa i Leto, sio­stra bliź­niacz­ka Apol­la (Apol­li­na). Na­le­ża­ła do grona dwu­na­stu bogów olim­pij­skich. Jako bo­gi­ni-dzie­wi­ca spra­wo­wa­ła opie­kę nad czy­sto­ścią i po­ma­ga­ła ko­bie­tom pod­czas po­ro­dów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Apol­lo i Ar­te­mi­da, oboje strze­la­ją­cy nie­chyb­nie z łuku, ucho­dzi­li za daw­ców na­głej śmier­ci.

 (1.1) Atry­bu­ta­mi Ar­te­mi­dy były: koł­czan, strza­ły, łuk, łania, jeleń i niedź­wiedź.

 (1.1) Obra­żo­na bo­gi­ni po­skar­ży­ła się Apol­li­no­wi i Ar­te­mi­dzie, któ­rzy za­bi­li strza­ła­mi z łuku dzie­ci Niobe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌartɛ̃ˈmʲida, AS: artẽmʹida

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Artemizje nmos., Artemizjon mrz.

:: war. Artemis ż.

 przym. Artemidzin

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Artemis; Diana

Wiktionary


artemis

w mi­to­lo­gii grec­kiej: dzie­wi­cza bo­gi­ni lasów i łowów, córka Zeusa i Leto; Ar­te­mi­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. zob. Ar­te­mi­da.

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 105;

 (1.3) geogr. miej­sco­wość w Gre­cji, w At­ty­ce

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­te­mis (Ar­te­mi­da) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bo­gi­ni łowów i przy­ro­dy
  • Ar­te­mis – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 105
  • Ar­te­mis – sa­te­li­ta ko­mu­ni­ka­cyj­ny
  • Ar­te­mis – ope­ra­cja woj­sko­wa w De­mo­kra­tycz­nej Re­pu­bli­ce Konga (2003)
  • Ar­te­mis – robot pa­tro­lu­ją­cy ja­poń­skie cen­trum hand­lo­we i wszczy­na­ją­cy alarm (lub prze­ka­zu­ją­cy in­for­ma­cje drogą bez­prze­wo­do­wą na po­ste­ru­nek), gdy za­re­je­stru­je coś po­dej­rza­ne­go
  • Ar­te­mis – po­wieść Andy'ego Weira
  • Ar­te­mis – album Lind­sey Stir­ling
  • Ar­te­mis – pro­gram za­ło­go­wych lotów na Księ­życ stwo­rzo­ny przez NASA
  • Ar­te­mis – pro­gram bio­in­for­ma­tycz­ny słu­żą­cy do obra­zo­wa­nia ge­no­mu
  • Ar­te­mis Re­cords – wyt­wór­nia pły­to­wa
  • „Artémis” – nazwa fran­cu­skich okrę­tów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Apol­lo i Ar­te­mis, oboje strze­la­ją­cy nie­chyb­nie z łuku, ucho­dzi­li za daw­ców na­głej śmier­ci.

 (1.1) Atry­bu­ta­mi Ar­te­mis były: strza­ły, koł­czan, łuk, łania, jeleń i niedź­wiedź.

 (1.2) Ar­te­mis po­ru­sza się w ob­sza­rze mię­dzy or­bi­ta­mi Marsa i Jo­wi­sza, czyli w pasie głów­nym pla­ne­to­id.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈtɛ̃mʲis, AS: artẽmʹis

Wiktionary

Powiązane:

 zob. Artemida.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Artemida; Diana

Wiktionary


artemiusz

imię mę­skie


SJP.pl

Ar­te­miusz – imię mę­skie, po­cho­dze­nia grec­kie­go, w wer­sji Αρτέμιος/Ar­te­mios wy­wo­dzą­ce się od imie­nia bo­gi­ni Ar­te­mi­dy, a w wer­sji Ἀρτεμής/Ar­te­mes zna­czą­ce „bez­piecz­ny, ide­al­ne­go zdro­wia”. Imię to no­si­ło kilku świę­tych. Forma żeń­ska – Ar­te­mia.

Ar­te­miusz imie­ni­ny ob­cho­dzi 6 czerw­ca i 20 paź­dzier­ni­ka.

Wikipedia


artemiuszostwo

Ar­te­miusz z mał­żon­ką; Ar­te­miu­szo­wie


SJP.pl


artemiuszowie

Ar­te­miusz z mał­żon­ką; Ar­te­miu­szo­stwo


SJP.pl


artemiuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ar­te­miu­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


artemizja

Ar­te­miz­ja – grec­kie imię żeń­skie.

Wikipedia


artemizjon

1. przy­lą­dek na Eubei;
2. świą­ty­nia Ar­te­mi­dy w Efe­zie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. hist. świą­ty­nia, miej­sce kultu bo­gi­ni Ar­te­mi­dy;

Wiktionary

To jest stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca. Po­ni­żej znaj­du­ją się różne zna­cze­nia hasła „Ar­te­miz­jon”.

Ar­te­miz­jon – mia­nem tym na­zy­wa­no każde miej­sce kultu grec­kiej bo­gi­ni Ar­te­mi­dy, jed­nak­że naj­czę­ściej sto­su­je się tę nazwę w od­nie­sie­niu do na­stę­pu­ją­cych miejsc i obiek­tów:

Do zna­nych ar­te­miz­jo­nów za­li­cza się także świą­ty­nia w Bra­u­ron.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Artemida ż., Artemis m., Artem m., Artemiusz m.

Wiktionary


artemizyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. med. sub­stan­cja ak­tyw­na wyt­wa­rza­na przez by­li­cę rocz­ną (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ar­te­mi­sia annua|L.|ref=tak.), uży­wa­na w le­cze­niu ma­la­rii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­cią­gi z ros­ną­cej w Chi­nach ro­śli­ny Ar­te­mi­sia annua (w ję­zy­ku chiń­skim Qing­ha­o­su) za­wie­ra­ją­ce ar­te­mi­zy­nę, która jest związ­kiem nie­spo­krew­nio­nym che­micz­nie z chi­ni­ną, cha­rak­te­ry­zu­ją się sku­tecz­no­ścią się­ga­ją­cą ponad 90%.

Wiktionary


arteon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. mot. jeden z mo­de­li sa­mo­cho­du marki Volks­wa­gen

Wiktionary

Zo­bacz też: Volks­wa­gen Ar­te­on.

Ar­te­on – ogól­no­pol­ski mie­sięcz­nik poś­wię­co­ny sztu­kom pla­stycz­nym. Wy­da­wa­ny od 2000 przez poz­nań­ski Dom Wy­daw­ni­czy "Kru­szo­na". Celem pisma jest in­for­mo­wa­nie o współ­czes­nym życiu kul­tu­ral­nym z za­kre­su sztuk wi­zu­al­nych i po­bu­dza­nie kry­tycz­nej re­flek­sji na jego temat, a także po­pu­la­ry­za­cja sztu­ki współ­czes­nej i daw­nej, za­rów­no pol­skiej, jak i za­gra­nicz­nej wśród sze­ro­kich grup spo­łecz­nych z ukie­run­ko­wa­niem na mło­dzież li­ce­al­ną i aka­de­mic­ką.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na par­kin­gu przed sa­lo­nem stało sześć no­wych ar­te­o­nów.

Wiktionary


arteria

1. ważna droga ko­mu­ni­ka­cyj­na lą­do­wa lub wodna;
2. tęt­ni­ca (zwła­szcza jedna z głów­nych)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. tęt­ni­ca

 (1.2) mot. ważny szlak ko­mu­ni­ka­cyj­ny; bar­dzo ruch­li­wa droga

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gla­dia­to­rzy w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie, po tym jak tłum de­cy­do­wał o śmier­ci po­ko­na­ne­go, ostrzem mie­cza prze­bi­ja­li ar­te­rię i serce.

 (1.2) Wje­cha­li­śmy na sze­ro­ką ar­te­rię, która do­pro­wa­dzi­ła nas do mia­sta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈtɛrʲja, AS: arterʹi ̯a

Wiktionary


arterialny

przy­miot­nik od: ar­te­ria; tęt­ni­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. zob. tęt­ni­czy.

Wiktionary


arterie

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) M., B., W. plu­ral|ar­te­ria.

Wiktionary


arteriografia

dział an­gio­gra­fii, me­to­da ba­da­nia tęt­nic po­le­ga­ją­ca na uwi­docz­nie­niu ich w obra­zie rent­ge­now­skim przez wpro­wa­dze­nie do nich środ­ka kon­tra­stu­ją­ce­go


SJP.pl

Ar­te­rio­gra­fia – dia­gno­stycz­ne ba­da­nie ra­dio­lo­gicz­ne, któ­re­go za­da­niem jest obra­zo­wa­nie świa­tła na­czyń tęt­ni­czych.

Do tęt­ni­cy, naj­czę­ściej tęt­ni­cy udo­wej lub tęt­ni­cy ra­mien­nej wpro­wa­dza się cew­nik na­czy­nio­wy, przez który do krwi wstrzy­ku­je się roz­pu­szczal­ny w wo­dzie śro­dek kon­tra­sto­wy, który do­cie­ra do re­gio­nu or­ga­niz­mu pod­le­ga­ją­ce­go ba­da­niu, a na­stęp­nie wy­ko­nu­je się serię zdjęć rent­ge­now­skich. Poz­wa­la to na uwi­docz­nie­nie na­czyń, ich od­ga­łę­zień i zmian cho­ro­bo­wych w nich wy­stę­pu­ją­cych. [].

Wikipedia


arteriograficzny

przy­miot­nik od: ar­te­rio­gra­fia


SJP.pl


arteriopatia

pe­ry­fe­ryj­ne za­bu­rze­nie ukr­wie­nia tęt­ni­cze­go


SJP.pl


arteriosklerotyczny

wy­wo­ła­ny ar­te­rios­kle­ro­zą, pow­sta­ły na sku­tek ar­te­rios­kle­ro­zy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. miaż­dży­co­wy (zwią­za­ny z ar­te­rios­kle­ro­zą czyli miaż­dży­cą)

Wiktionary


arterioskleroza

cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na od­kła­da­niu się na ścian­kach tęt­nic cho­le­ste­ro­lu (i in­nych sub­stan­cji); ar­te­ros­kle­ro­za, miaż­dży­ca tęt­nic


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. miaż­dży­ca.

Wiktionary


arterioskopia

w me­dy­cy­nie: me­to­da ba­da­nia wnę­trza tęt­nic


SJP.pl


arteriotomia

za­bieg po­le­ga­ją­cy na na­cię­ciu tęt­ni­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg chi­rur­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na na­cię­ciu tęt­ni­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌartɛrʲjɔˈtɔ̃mʲja, AS: arterʹi ̯otõmʹi ̯a

Wiktionary


arteroskleroza

cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na od­kła­da­niu się na ścian­kach tęt­nic cho­le­ste­ro­lu (i in­nych sub­stan­cji); ar­te­rios­kle­ro­za, miaż­dży­ca tęt­nic


SJP.pl


arteryjny

przy­miot­nik od: ar­te­ria; tęt­ni­czy, ar­te­rial­ny


SJP.pl


arteterapeuta

te­ra­pe­u­ta le­czą­cy za po­mo­cą sztu­ki


SJP.pl


arteterapeutka

→ ar­te­te­ra­pe­u­ta


SJP.pl

Patrz:

arteterapeuta

arteterapeutyczny

→ ar­te­te­ra­pia


SJP.pl

Patrz:

arteterapia

arteterapia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) te­ra­pia przez sztu­kę

Wiktionary

Ar­te­te­ra­pia lub też art­te­ra­pia ("arte" z łac. "ars" sztu­ka i "te­ra­pia") – le­cze­nie przez sztu­kę.

Ter­min „ar­te­te­ra­pia” skła­da się z dwóch czę­ści (bar­dziej wi­docz­ne jest to w ję­zy­ku an­giel­skim: "art the­ra­py"), co su­ge­ru­je, że jest to dzia­ła­nie ba­zu­ją­ce na dwóch rów­no­waż­nych ele­men­tach: sztu­ce (twór­czo­ści) i te­ra­pii.

Wikipedia


artezja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. rzad. Ar­to­is, kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­nej Fran­cji, z głów­nym oś­rod­kiem w Arras;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Artezyjczyk mos., Artezyjka ż.

 przym. artezyjski

Wiktionary


artezyjski

1. wody ar­te­zyj­skie: wody po­dziem­ne zdol­ne do sa­mo­wy­pły­wu na po­wierzch­nię te­re­nu na sku­tek róż­ni­cy ci­śnie­nia;
2. stud­nia ar­te­zyj­ska: stud­nia uj­mu­ją­ca wody ar­te­zyj­skie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geogr. hist. do­ty­czą­cy Ar­tez­ji (Ar­to­is), zwią­za­ny z Ar­tez­ją (Ar­to­is), po­cho­dzą­cy z Ar­tez­ji (Ar­to­is)

 (1.2) geol. do­ty­czą­cy wód po­dziem­nych zdol­nych do sa­mo­czyn­ne­go wy­pły­wu, od­dzie­lo­nych od po­wierzch­ni grun­tu stro­pem z war­stwy nie­prze­pu­szczal­nej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wody ar­te­zyj­skie wy­stę­pu­ją tutaj mię­dzy dwie­ma war­stwa­mi skał wo­do­szczel­nych i pod­le­ga­ją ci­śnie­niu hy­dro­sta­tycz­ne­mu, które w przy­pad­ku prze­bi­cia nad­le­głej war­stwy nie­prze­pu­szczal­nej pro­wa­dzi do pow­sta­nia stud­ni ar­te­zyj­skiej lub źró­dła ar­te­zyj­skie­go, aż do osią­gnię­cia po­zio­mu zwa­ne­go po­zio­mem pie­zo­me­trycz­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Artezja ż.

Wiktionary


arthasiastra

po­dręcz­nik o sztu­ce rzą­dze­nia przy­pi­sy­wa­ny hin­du­skie­mu uczo­ne­mu Cza­nak­ji Ka­u­til­ji


SJP.pl


arthouse

[czy­taj: art­hałz] art house, art-house; śro­do­wi­sko­wo:
1. filmy ni­szo­we i nie­za­leż­ne dla wy­ro­bio­nych wi­dzów;
2. kino stu­dyj­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) film. ga­tu­nek fil­mo­wy obej­mu­ją­cy dzie­ła ar­ty­stycz­ne, nie­ko­mer­cyj­ne, ni­szo­we przez­na­czo­ne dla wy­ro­bio­ne­go od­bior­cy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. arthouse'owy, arthausowy

Wiktionary


arthouse'owy

→ art­ho­u­se [czy­taj: art­hał­zo­wy]; art-house'owy, art-ho­u­so­wy, art­ho­u­so­wy


SJP.pl


arthousowy

→ art­ho­u­se [czy­taj: art­hał­zo­wy]; art-house'owy, art-ho­u­so­wy, art­ho­u­se'owy


SJP.pl


arthur

[czy­taj: artur] obce imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Art­hur – rzeka w Au­stra­lii, w sta­nie Au­stra­lia Za­chod­ni
  • Art­hur – film z 1981 roku
  • Art­hur – film z 2011 roku
  • Art­hur – wieś w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Do­u­glas
  • Art­hur – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Ida
  • Art­hur – wieś w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Art­hur
  • Art­hur – mia­sto w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Cass
  • Art­hur – mia­sto w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Chip­pe­wa
  • Art­hur (ang. Art­hur Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Clare
  • Art­hur (ang. Art­hur Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Ka­na­bec
  • Art­hur (ang. Art­hur Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Tra­ver­se
  • Art­hur (ang. Art­hur Towns­hip) – gmina w sta­nie Ka­ro­li­na Pół­noc­na, w hrab­stwie Pitt

Wikipedia


artiom

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Kraju Nad­mor­skim, po­ło­żo­ne nie­da­le­ko Wła­dy­wo­sto­ku;

 (1.2) geogr. osada w Rosji, w ob­wo­dzie no­wo­grodz­kim

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) ro­syj­skie imię mę­skie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­tiom (Fio­dor Sier­gie­jew) (1882–1921) – ro­syj­ski re­wo­lu­cjo­ni­sta, dzia­łacz bol­sze­wic­ki
  • Ar­tiom – mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej naz­wa­ne na cześć Ar­tio­ma (Fio­do­ra Sier­gie­je­wa)

Wikipedia

Synonimy:

 (2.1) Artem

Wiktionary


artiomowsk

1. mia­sto w Rosji;
2. w la­tach 1924-2016: Bach­mut (mia­sto na Ukra­i­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. Bach­mut, mia­sto na Ukra­i­nie, ofi­cjal­na nazwa w la­tach 1924−2016;

 (1.2) geogr. mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim, w re­jo­nie kur­ga­niń­skim

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­tio­mowsk – mia­sto w Rosji
  • Bach­mut – mia­sto na Ukra­i­nie, w la­tach 1924–2016 pod nazwą Ar­tio­mowsk

Wikipedia

Powiązane:

 przym. artiomowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Bachmut

 (1.2) hist. Olchowski

Wiktionary


artman

firma odzie­żo­wa


SJP.pl

Art­man Spół­ka Ak­cyj­na – pol­skie przed­się­bior­stwo hand­lu de­ta­licz­ne­go z sie­dzi­bą w Kra­ko­wie, no­to­wa­ne na Gieł­dzie Pa­pie­rów War­to­ścio­wych w War­sza­wie. Przed­mio­tem jego dzia­łal­no­ści było pro­jek­to­wa­nie i dy­stry­bu­cja odzie­ży.

Wikipedia


artois

[czy­taj: artuA] naz­wi­sko


SJP.pl

Ar­to­is [czyt. artua] – kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­nej Fran­cji.

Wikipedia


artoteka

plat­for­ma lub pro­jekt in­sty­tu­cji kul­tu­ry zaj­mu­ją­cy się pro­mo­cją oraz wy­po­ży­cza­niem współ­czes­nej sztu­ki


SJP.pl


artralgia

ból sta­wów wy­stę­pu­ją­cy w wielu cho­ro­bach re­u­ma­to­lo­gicz­nych


SJP.pl

Ar­tral­gia (łac. "arth­ral­gia") – ból sta­wów wy­stę­pu­ją­cy przy braku jaw­ne­go za­pa­le­nia sta­wów. Wy­stę­pu­je w wielu cho­ro­bach re­u­ma­to­lo­gicz­nych, w tym szcze­gól­nie w tocz­niu ru­mie­nio­wa­tym.

Wikipedia


artretyczka

ko­bie­ta cier­pią­ca na ar­tre­tyzm (dnę, skazę mo­cza­no­wą)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta chora na ar­tre­tyzm

Wiktionary


artretyczny

zwią­za­ny z ar­tre­tyz­mem, wy­wo­ła­ny ar­tre­tyz­mem (np. ar­tre­tycz­ne obrzę­ki sta­wów, do­le­gli­wo­ści ar­tre­tycz­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ar­tre­tyz­mu

Wiktionary


artretyk

osoba cier­pią­ca na ar­tre­tyzm (dnę, skazę mo­cza­no­wą)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) chory na ar­tre­tyzm

Wiktionary


artretyzm

cho­ro­ba prze­mia­ny ma­te­rii, za­pa­le­nie sta­wów o cha­rak­te­rze na­pa­do­wym, potem przew­le­kłym, spo­wo­do­wa­ne kry­sta­li­za­cją mo­cza­nu sodu w pły­nie sta­wo­wym, na­le­żą­ce do cho­rób re­u­ma­tycz­nych; dna, skaza mo­cza­no­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. przew­le­kła cho­ro­ba ukła­du kost­no-sta­wo­we­go po­wo­du­ją­ca do­le­gli­wo­ści bó­lo­we i znieksz­tał­ce­nia sta­wów oraz przy­czy­nia­ją­ca się do nie­spraw­no­ści cho­re­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z po­wo­du ar­tre­tyz­mu mu­sia­łam nie­raz brać całą garść leków prze­ciw­bó­lo­wych, aż doz­na­łam usz­ko­dze­nia żo­łąd­ka i nerek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artretyczka ż., artretyk

 przym. artretyczny

Wiktionary


artrocenteza

na­kłu­cie jamy sta­wo­wej


SJP.pl


artrockowy

→ art rock [czy­taj: ar­tro­ko­wy]


SJP.pl


artrodeza

ope­ra­cyj­ne usz­tyw­nie­nie stawu


SJP.pl

Ar­tro­de­za, zwana rów­nież sztucz­ną an­ky­lo­zą – ope­ra­cyj­ne wyt­wo­rze­nie w sta­wie oste­o­ge­ne­zy po­mię­dzy dwie­ma kość­mi wsku­tek in­ter­wen­cji chi­rur­gicz­nej. Za­bieg ma na celu trwa­łe usz­tyw­nie­nie stawu, unie­moż­li­wia­jąc jego póź­niej­sze zgi­na­nie.

Ar­tro­de­zę sto­su­je się w celu wy­e­li­mi­no­wa­nia nie­wy­le­czal­ne­go bólu sta­wów, który nie może być usu­nię­ty przez anal­ge­ty­ki (środ­ki prze­ciw­bó­lo­we), za­sto­so­wa­nie or­te­zy lub in­nych kla­sycz­nych metod. Ty­po­wym po­wo­dem ta­kie­go bólu są:

Wikipedia


artrografia

ba­da­nie dia­gno­stycz­ne po­le­ga­ją­ce na wpro­wa­dze­niu środ­ka kon­tra­sto­we­go do stawu, a na­stęp­nie wy­ko­na­niu re­zo­nan­su ma­gne­tycz­ne­go lub to­mo­gra­fii kom­pu­te­ro­wej


SJP.pl


artrogrypoza

ogra­ni­cze­nie ru­cho­mo­ści sta­wów z przy­kur­cza­mi mię­śni; wro­dzo­na sztyw­ność sta­wów


SJP.pl

Ar­tro­gry­po­za (łac. "arth­ro­gry­po­sis mul­ti­plex con­ge­ni­ta") – grupa ob­ja­wów o róż­nej etio­lo­gii, po­le­ga­ją­ca na wy­stę­po­wa­niu wro­dzo­nych, wie­lo­sta­wo­wych przy­kur­czy. Zwana też jest wro­dzo­ną sztyw­no­ścią sta­wów.

Wy­stę­po­wa­nie przy­kur­czy może mieć różny cha­rak­ter od pier­wot­nych cho­rób mię­śni – mio­pa­tii na róż­nym tle, po za­bu­rze­nia roz­wo­jo­we mię­śni.

Wikipedia


artrologia

dział ana­to­mii do­ty­czą­cy po­łą­czeń sta­wo­wych kości


SJP.pl


artrologiczny

→ ar­tro­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

artrologia

artropatia

ze­spół zmian zwy­rod­nie­nio­wych sta­wów, pow­sta­ły wsku­tek nie­wła­ści­we­go odży­wia­nia or­ga­niz­mu lub nie­wła­ści­we­go ob­cią­ża­nia sta­wów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ogól­ne okre­śle­nie zmian cho­ro­bo­wych w za­kre­sie jed­ne­go lub wię­cej sta­wów;

Wiktionary

Ar­tro­pa­tia (gr. "ἄρθρον arth­ron" – staw, "πάθος páthos" – cier­pie­nie) – ogól­ne okre­śle­nie zmian cho­ro­bo­wych w za­kre­sie jed­ne­go lub wię­cej sta­wów.

Po­ję­cie to obej­mu­je cho­ro­by za­pal­ne oraz nie­za­pal­ne, pier­wot­nie do­ty­czą­ce na­rzą­du ruchu, jak i bę­dą­ce na­stęp­stwem scho­rzeń obej­mu­ją­cych inne ukła­dy i na­rzą­dy:

Wikipedia


artroplastyka

ope­ra­cyj­ne odt­wo­rze­nie stawu


SJP.pl


artroskop

spe­cja­li­stycz­ny przy­rząd umoż­li­wia­ją­cy wzier­ni­ko­wa­nie stawu i wy­ko­ny­wa­nie be­zin­wa­zyj­nych za­bie­gów


SJP.pl

Ar­tro­skop – to urzą­dze­nie me­dycz­ne, bę­dą­ce od­mia­ną en­do­sko­pu, słu­żą­ce do wzier­ni­ko­wa­nia stawu, pod­czas pro­ce­du­ry dia­gno­stycz­nej zwa­nej ar­tro­sko­pią.

Ar­tro­skop ma kształt cien­kiej, sztyw­nej rury, która zo­sta­je wpro­wa­dza­na do jamy stawu, po uprzed­nim na­cię­ciu skóry.

Wikipedia


artroskopia

me­to­da ba­da­nia po­le­ga­ją­ca na oglą­da­niu wnę­trza stawu, np. ko­la­no­we­go za po­mo­cą ar­tro­sko­pu; wzier­ni­ko­wa­nie stawu


SJP.pl

Ar­tro­sko­pia – wzier­ni­ko­wa­nie wnę­trza sta­wów np. sta­wów ko­la­no­wych.

Ar­tro­sko­pię wy­ko­nu­je się w wa­run­kach sali ope­ra­cyj­nej w znie­czu­le­niu miej­sco­wym lub ogól­nym.

Po­le­ga na wpro­wa­dze­niu urzą­dze­nia zwa­ne­go ar­tro­sko­pem do stawu po­przez nie­wiel­kie na­cię­cia w oko­li­cy stawu.

Wikipedia


artrotomia

ope­ra­cyj­ne ot­war­cie stawu


SJP.pl

Ar­tro­to­mia – za­bieg ope­ra­cyj­ny po­le­ga­ją­cy na ot­war­ciu stawu przez roz­cię­cie po­kry­wa­ją­cych go tka­nek.

Wikipedia


artroza

cho­ro­ba zwy­rod­nie­nio­wa ukła­du kost­no-sta­wo­we­go, roz­wi­ja­ją­ca się w sta­wach uprzed­nio usz­ko­dzo­nych wsku­tek np. zła­ma­nia czy wady wro­dzo­nej


SJP.pl


artur

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Artur – imię mę­skie po­cho­dze­nia cel­tyc­kie­go. Pow­sta­ło ze zło­że­nia dwóch wy­ra­zów wy­wo­dzą­cych się z ję­zy­ków cel­tyc­kich: "Art" – niedź­wiedź, "ur" – młody, pię­kny, kwit­ną­cy. Pod­sta­wę imie­nia może także sta­no­wić cel­tyc­kie słowo ard – wy­so­ki, szla­chet­ny.

W stycz­niu 2025 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 197639 męż­czyzn o imie­niu Artur na­da­nym jako imię pier­wsze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­pie­ro gdy le­karz pot­wier­dził jej słowa, uwie­rzy­łem – mówi Artur Wa­wrzy­niak, 29-latek, oj­ciec dzie­wię­cio­mie­sięcz­ne­go Bart­ka.

 (1.1) Pan Artur ma firmę re­mon­to­wo-bu­dow­la­ną w Le­gni­cy.

 (1.1) Ar­tu­rze, na kiedy przy­pa­da­ją twoje imie­ni­ny?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈartur, AS: artur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arturowa ż., Arturówna ż., Arturostwo lm m., Arturkowa ż., Arturkówna ż., Arturowo n.

:: zdrobn. Arturek m.

 przym. Arturowy, Arturkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Arturek

Wiktionary


arturas

li­tew­skie imię mę­skie


SJP.pl


arturek

zdrob­nie­nie od: Artur (imię mę­skie); Artek, Artuś


SJP.pl


arturiański

do­ty­czą­cy le­gen­dar­nych cza­sów króla Ar­tu­ra


SJP.pl


arturkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ar­tur­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


arturo

wło­skie imię mę­skie


SJP.pl


arturostwo

Artur z mał­żon­ką; Ar­tu­ro­wie


SJP.pl


arturowie

Artur z mał­żon­ką; Ar­tu­ro­stwo


SJP.pl


arturowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ar­tu­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


artuś

zdrob­nie­nie od: Artur (imię mę­skie); Artek, Ar­tu­rek


SJP.pl


artycha

1. ek­spre­syw­nie: ar­ty­sta;
2. po­tocz­nie:
a) fa­cho­wiec, spec; fach­man, fa­chu­ra;
b) męż­czyz­na za­cho­wu­ją­cy się w spo­sób dziw­ny lub trud­ny do za­ak­cep­to­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. pozn. ar­ty­sta

 (1.2) slang. więz. ładna dziew­czy­na

Wiktionary


artyficjalizm

prze­ko­na­nie wy­stę­pu­ją­ce u dzie­ci w wieku przedsz­kol­nym, że niek­tó­re przed­mio­ty i zja­wi­ska przy­ro­dy (np. słoń­ce) są przez kogoś w ja­kimś celu zro­bio­ne


SJP.pl

Ar­ty­fi­cja­lizm – prze­ko­na­nie cha­rak­te­ry­stycz­ne dla my­śle­nia wczes­no­dzie­cię­ce­go po­le­ga­ją­ce na tym, że we­dług dziec­ka wszyst­ko na świe­cie łącz­nie z na­tu­ral­ny­mi by­ta­mi i zda­rze­nia­mi jest wy­ko­na­ne lub wy­ko­ny­wa­ne przez kogoś. We­dług tej te­o­rii, dzie­ci py­ta­ne o po­cho­dze­nie rze­czy, opi­su­ją je prze­de wszyst­kim przez okre­śle­nie wy­ko­naw­cy i/lub czyn­no­ści wyt­wa­rza­ją­cej rze­czy. Dzie­ci wy­ja­śnia­ją świat in­tu­i­cyj­nie i uwa­ża­ją, że „świat jest pro­duk­tem czło­wie­ka”.

Wikipedia


artyficjalny

daw­niej: nie­na­tu­ral­ny, sztucz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) daw. nie­na­tu­ral­ny, sztucz­ny

Wiktionary


artyk.

skrót od: ar­ty­kuł; art. (czę­ściej)


SJP.pl


artykulacja

1. wy­ma­wia­nie gło­sek i słów;
2. wy­raź­ne przed­sta­wia­nie swo­ich po­glą­dów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fonet. ruchy na­rzą­dów mowy pod­czas wy­ma­wia­nie gło­ski i samo wy­ma­wia­nie gło­ski;

 (1.2) sto­mat. spo­sób scho­dze­nia się zębów przy zwie­ra­niu szczęk

 (1.3) muz. spo­sób wy­do­by­wa­nia dźwię­ków;

 (1.4) muz. wy­raź­ne i czy­ste wy­ko­ny­wa­nie dźwię­ków w śpie­wie ko­lo­ra­tu­ro­wym

 (1.5) spo­sób gło­sze­nia po­glą­dów lub opi­nii

 (1.6) ar­chit. ro­zbi­cie pła­szczyz­ny na po­szcze­gól­ne czę­ści za po­mo­cą mo­ty­wów ar­chi­tek­to­nicz­nych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ar­ty­ku­la­cja (w ar­chi­tek­tu­rze) – po­dział pła­szczyz­ny za po­mo­cą ele­men­tów ar­chi­tek­to­nicz­nych
  • ar­ty­ku­la­cja (w fo­ne­ty­ce) – pro­ces kształ­to­wa­nia dźwię­ków mowy ludz­kiej
  • ar­ty­ku­la­cja (w mu­zy­ce) – spo­sób wy­do­by­cia dźwię­ku z in­stru­men­tu
  • fo­ne­ty­za­cja (lub ar­ty­ku­la­cja) – pow­ta­rza­nie czy­ta­ne­go tek­stu na głos lub w my­ślach

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­sto­so­wa­li trzy ro­dza­je ide­o­gra­mów róż­nią­ce się dłu­go­ścią ar­ty­ku­la­cji: nazwy jed­no­sy­la­bo­we, słowa dwu­sy­la­bo­we i idio­my czte­ro­sy­la­bo­we.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. artykulacyjny

 czas. artykułować

 rzecz. artykuł mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) artykułowanie, dykcja, werbalizacja, wokalizacja, wymawianie, wymowa

 (1.5) ekspresja, eksterioryzacja, formułowanie, uzewnętrznianie, wyrażanie

 (1.6) rozczłonkowanie

Wiktionary


artykulacyjny

do­ty­czą­cy ar­ty­ku­la­cji (wy­mo­wy gło­sek), np. ar­ty­ku­la­cyj­ne ruchy na­rzą­dów mowy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fonet. zwią­za­ny z ar­ty­ku­la­cją, do­ty­czą­cy ar­ty­ku­la­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artykuł mrz., artykulacja ż.

 czas. artykułować ndk., wyartykułować dk.

Wiktionary


artykulator

przy­rząd do zmia­ny po­ło­że­nia gip­so­wej szczę­ki, sto­so­wa­ny w or­to­don­cji i chi­rur­gii szczę­ko­wo-twa­rzo­wej


SJP.pl

Ar­ty­ku­la­tor – me­cha­nicz­ne urzą­dze­nie uży­wa­ne w or­to­don­cji i chi­rur­gii szczę­ko­wo-twa­rzo­wej, w któ­rym są usy­tu­o­wa­ne gip­so­we mo­de­le szczęk. Praca ar­ty­ku­la­to­ra służy do zmie­nie­nia po­ło­że­nia (fik­so­wa­nia) gip­so­wej szczę­ki i żu­chwy. Za­da­niem ar­ty­ku­la­to­ra jest zo­bra­zo­wa­nie spe­cja­li­stom jak zmie­ni się układ szczęk i wa­run­ków zgry­zo­wych pa­cjen­ta po za­bie­gu chi­rur­gicz­nym.

Wikipedia


artykulik

zdrob­nie­nie od: ar­ty­kuł


SJP.pl


artykulisko

zgru­bie­nie od: ar­ty­kuł


SJP.pl


artykuł

1. jedna z głów­nych form dzien­ni­kar­skich; za­wie­ra omó­wie­nie ak­tu­al­nych wy­da­rzeń po­li­tycz­nych, spo­łecz­nych, kul­tu­ral­nych,
2. rzecz bę­dą­ca przed­mio­tem hand­lu, pro­dukt, towar,
3. część usta­wy lub umowy, ustęp, pa­ra­graf


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) publ. tekst pu­bli­cy­stycz­ny, li­te­rac­ki lub na­u­ko­wy za­mie­szczo­ny w ga­ze­cie lub cza­so­pi­śmie

 (1.2) hand. rzecz, która jest przed­mio­tem hand­lu

 (1.3) praw. część usta­wy lub umowy sta­no­wią­ca zam­knię­tą ca­łość

 (1.4) rel. re­gu­ła re­li­gij­na, dog­mat

 (1.5) jęz. ro­dzaj­nik, prze­di­mek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ar­ty­kuł pra­so­wy – dru­ko­wa­na wy­po­wiedź pu­bli­cy­stycz­na
  • ar­ty­kuł na­u­ko­wy – ar­ty­kuł w cza­so­pi­śmie na­u­ko­wym, opi­su­ją­cy prze­bieg i wy­ni­ki badań na­u­ko­wych
  • ar­ty­kuł ha­sło­wy w słow­ni­ku, lek­sy­ko­nie lub en­cy­klo­pe­dii (mniej ści­śle hasło) – odręb­na jed­nost­ka/ele­ment zbio­ru in­for­ma­cyj­ne­go (np. jed­nost­ka lek­sy­ko­gra­ficz­na), obej­mu­ją­ca za­rów­no wy­ra­że­nie ob­ja­śnia­ne...
  • ar­ty­kuł mo­no­gra­ficz­ny – ro­dzaj dru­ko­wa­nej formy pracy na­u­ko­wej, przed­sta­wia­ją­cej w udo­ku­men­to­wa­ny i wy­czer­pu­ją­cy spo­sób opi­sy­wa­ne za­gad­nie­nie, któ­re­go temat jest zbyt wąski na mo­no­gra­fię, ma od kil­kun...
  • ar­ty­kuł rolny
  • ar­ty­kuł spo­żyw­czy
  • ar­ty­kuł rolno-spo­żyw­czy
  • ar­ty­kuł go­spo­dar­stwa do­mo­we­go
  • ar­ty­kuł prze­my­sło­wy
  • ar­ty­kuł pier­wszej po­trze­by
  • ar­ty­kuł pro­mo­cyj­ny – w re­kla­mie i mar­ke­tin­gu, np. wi­zy­tów­ka, ulot­ka, bro­szu­ra
  • ar­ty­kuł (prawo) – część usta­wy lub umowy sta­no­wią­ca zam­knię­tą ca­łość, jed­nost­ka re­dak­cyj­na aktu praw­ne­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dzi­siej­szym wy­da­niu ga­ze­ty zo­stał umie­szczo­ny ar­ty­kuł o sy­tu­a­cji po­li­tycz­nej w Pol­sce.

 (1.2) Za­o­pa­trze­nie było skan­da­licz­ne, w skle­pach bra­ko­wa­ło nawet pod­sta­wo­wych ar­ty­ku­łów.

 (1.3) Ar­ty­kuł 172 Ko­dek­su pracy re­gu­lu­je wy­pła­ca­nie wy­na­gro­dze­nia ur­lo­po­we­go.

 (1.4) Zmart­wychw­sta­nie Chry­stu­sa jest pod­sta­wo­wym ar­ty­ku­łem wiary chrze­ści­jań­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈtɨkuw, AS: artykuu̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artykułowanie n., artykulacja ż.

:: zdrobn. artykulik m.

 czas. artykułować ndk., wyartykułować dk.

 przym. artykułowy, artykulacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reportaż, doniesienie, felieton

 (1.2) produkt, towar, przetwór, wyrób, wytwór

Wiktionary


artykułowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ar­ty­ku­ło­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. artykułować ndk.

 rzecz. artykuł mrz.

Wiktionary


artykułowany

1. wy­ma­wiać gło­ski;
2. wy­ra­żać, wy­po­wia­dać, uzew­nętrz­niać wer­bal­nie;
3. w mu­zy­ce: łą­czyć dźwię­ki w więk­sze ca­ło­ści


SJP.pl


artykułować

1. wy­ma­wiać gło­ski;
2. wy­ra­żać, wy­po­wia­dać, uzew­nętrz­niać wer­bal­nie;
3. w mu­zy­ce: łą­czyć dźwię­ki w więk­sze ca­ło­ści


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­ar­ty­ku­ło­wać)

 (1.1) fonet. wy­ma­wiać gło­ski

 (1.2) muz. w okre­ślo­ny spo­sób grać na ja­kimś in­stru­men­cie

 (1.3) wy­ra­żać swoje po­glą­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W za­leż­no­ści od usta­wie­nia strun gło­so­wych zmie­nia się wy­so­kość i na­tę­że­nie dźwię­ku, który jest ar­ty­ku­ło­wa­ny za po­mo­cą warg, ję­zy­ka i pod­nie­bie­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌartɨkuˈwɔvat͡ɕ, AS: artykuu̯ovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artykuł mrz., artykulacja ż., artykułowanie n.

 czas. wyartykułować

 przym. artykulacyjny

 przysł. artykulacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wymawiać

 (1.3) wyrażać opinię, uzewnętrzniać myśli / poglądy

Wiktionary


artykułowy

→ ar­ty­kuł


SJP.pl

Patrz:

artykuł

artykuły

1. jedna z głów­nych form dzien­ni­kar­skich; za­wie­ra omó­wie­nie ak­tu­al­nych wy­da­rzeń po­li­tycz­nych, spo­łecz­nych, kul­tu­ral­nych,
2. rzecz bę­dą­ca przed­mio­tem hand­lu, pro­dukt, towar,
3. część usta­wy lub umowy, ustęp, pa­ra­graf


SJP.pl


artyl.

art.; skrót od:
1. ar­ty­le­ria;
2. ar­ty­le­ryj­ski


SJP.pl


artyleria

1. ro­dzaj woj­ska uz­bro­jo­ne­go w broń śred­nie­go i da­le­kie­go za­się­gu, np. ar­ma­ty, moź­dzie­rze, wy­rzut­nie ra­kie­to­we;
2. broń palna o śred­nim i da­le­kim za­się­gu ra­że­nia;
3. nauka zaj­mu­ją­ca się bro­nią ar­ty­le­ryj­ską


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. for­ma­cja woj­sko­wa wy­po­sa­żo­na w dzia­ła o dużym za­się­gu, współ­cze­śnie także w niek­tó­re ro­dza­je broni ra­kie­to­wej; ; Glo­ger|Ar­tyl­ler­ja|ar­ty­le­ria.

 (1.2) wojsk. uz­bro­je­nie ar­ty­le­rii (1.1), np. ar­ma­ty, ha­u­bi­ce, moź­dzie­rze

Wiktionary

Ar­ty­le­ria – ro­dzaj wojsk na uz­bro­je­niu któ­re­go znaj­du­ją się dzia­ła (ar­ma­ty, ha­u­bi­ce, moź­dzie­rze) oraz wy­rzut­nie ra­kie­to­we, a w przesz­ło­ści także ma­chi­ny mio­ta­ją­ce.

Za­da­niem ar­ty­le­rii jest zwal­cza­nie celów na­ziem­nych, po­wietrz­nych i na­wod­nych ogniem dział i po­ci­ska­mi ra­kie­to­wy­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dwa ba­ta­lio­ny i kom­pa­nia ar­ty­le­ryi wy­star­czy do zwy­cię­stwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌartɨˈlɛrʲja, AS: artylerʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artylerzysta

 przym. artyleryjski, artyleryczny, artyleryjny

Wiktionary


artyleryczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. zwią­za­ny z ar­ty­le­rią, do­ty­czą­cy ar­ty­le­rii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artyleria ż., artylerzysta mos., artylerzystka ż.

 przym. artyleryjski, artyleryjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. artyleryjski

Wiktionary


artyleryjny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. zwią­za­ny z ar­ty­le­rią, do­ty­czą­cy ar­ty­le­rii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artyleria ż., artylerzysta mos., artylerzystka ż.

 przym. artyleryjski, artyleryczny

Wiktionary


artyleryjski

do­ty­czą­cy ar­ty­le­rii, ar­ty­le­rzy­sty, ar­ty­le­rzy­stów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wojsk. przym. od ar­ty­le­ria

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Plu­ton sa­pe­rów do­stał się pod silny ostrzał ar­ty­le­ryj­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌartɨlɛˈrɨjsʲci, AS: artyleryi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artyleria m., artylerzysta m., artylerzystka ż.

 przym. artyleryczny, artyleryjny

Wiktionary


artylerysta

daw­niej: ar­ty­le­rzy­sta


SJP.pl


artylerzysta

żoł­nierz for­ma­cji, któ­rej pod­sta­wo­wym uz­bro­je­niem są dzia­ła o dużym za­się­gu lub niek­tó­re ro­dza­je broni ra­kie­to­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. żoł­nierz wojsk ar­ty­le­ryj­skich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Ko­ście­le ka­to­lic­kim na 4 grud­nia przy­pa­da wspom­nie­nie św. Bar­ba­ry z Ni­ko­me­dii, pa­tron­ki gór­ni­ków i ar­ty­le­rzy­stów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artyleria ż.

:: fż. artylerzystka ż.

 przym. artyleryjski, artyleryczny, artyleryjny

Wiktionary


artylerzystka

→ ar­ty­le­rzy­sta


SJP.pl

Patrz:

artylerzysta

artymiak

naz­wi­sko


SJP.pl


artymowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


artyst.

skrót od: ar­ty­stycz­ny


SJP.pl


artysta

1. czło­wiek uzdol­nio­ny, two­rzą­cy dzie­ła (np. ma­larz), kre­u­ją­cy jakąś rolę (aktor) lub wy­ko­naw­ca ut­wo­ru mu­zycz­ne­go (np. pio­sen­karz);
2. ktoś naj­lep­szy w swoim fachu; ar­cy­mistrz;
3. ek­spre­syw­nie (po­zy­tyw­nie lub ne­ga­tyw­nie) o czło­wie­ku spryt­nym i nie­tu­zin­ko­wym, ma­ją­cym dziw­ne po­my­sły (cza­sem ka­pry­sy)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek zaj­mu­ją­cy się sztu­ką, two­rzą­cy ją

Wiktionary

Ar­ty­sta ( ars dpn. artis sztu­ka) – osoba two­rzą­ca (wy­ko­nu­ją­ca) przed­mio­ty ma­te­rial­ne lub ut­wo­ry nie­ma­te­rial­ne, ma­ją­ce cechy dzie­ła sztu­ki.

Ar­ty­sta – twór­ca tym różni się od rze­mieśl­ni­ka – odt­wór­cy, że swoje dzie­ła two­rzy na pod­sta­wie włas­nej kon­cep­cji, na­da­jąc im nie­pow­ta­rzal­ny cha­rak­ter.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten obraz zo­stał na­ma­lo­wa­ny przez praw­dzi­we­go ar­ty­stę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈtɨsta, AS: artysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artyzm m., artystyczność ż., art m.

:: fż. artystka ż.

 przym. artystyczny, artystowski

 przysł. artystycznie, artystowsko

 skr. art.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) peryfr. kochanek muz, ulubieniec muz

Wiktionary


artystka

→ ar­ty­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się sztu­ką, two­rzą­ca ją

Wiktionary

Patrz:

artysta

Przykłady

 (1.1) Ar­tyst­ka do­sta­ła go­rą­ce brawa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: arˈtɨstka, AS: artystka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artyzm mrz., artystyczność ż., art mrz.

:: fm. artysta mos.

 przym. artystyczny, artystowski

 przysł. artystycznie, artystowsko

 skr. art.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) twórczyni

Wiktionary


artystostwo

w twór­czo­ści ar­ty­stycz­nej: do­mi­na­cja formy nad tre­ścią; for­ma­lizm


SJP.pl


artystowski

od­no­szą­cy się do do­sko­na­ło­ści for­mal­nej wy­ko­na­nia dzie­ła, jako war­to­ści sa­mo­ist­nej, waż­niej­szej niż treść (np. popis ar­ty­stow­ski)


SJP.pl


artystycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ar­ty­stycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rozs­ma­ko­wa­nych ar­ty­stycz­nie gości, dla pełni doz­nań w roz­ko­szo­wa­niu się Sztu­ką, na­po­jo­no szam­pa­nem i na­kar­mio­no chle­bem ze smal­cem, na za­gryz­kę po­da­jąc fi­ku­śne mar­che­wecz­ki i inne wa­rzyw­ka ma­cza­ne w sma­ko­wi­tych di­pach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌartɨˈstɨt͡ʃʲɲɛ, AS: artystyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artystyczność ż., artyzm mrz., artysta mos., artystka ż.

 przym. artystyczny

 skr. art.

Wiktionary


artystyczność

→ ar­ty­stycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest ar­ty­stycz­ne, co ma wa­lo­ry ar­ty­stycz­ne

Wiktionary

Patrz:

artystyczny

Wymowa:

IPA: ˌartɨˈstɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: artystyčność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artysta m., artystka ż., artyzm m.

 przym. artystyczny, artystowski

 przysł. artystycznie

Wiktionary


artystyczny

1. do­ty­czą­cy sztu­ki lub ar­ty­sty (np. twór­czość ar­ty­stycz­na, wyksz­tał­ce­nie ar­ty­stycz­ne);
2. ma­ją­cy takie cechy jak dzie­ło sztu­ki, wraż­li­wy na sztu­kę (np. ar­ty­stycz­nie urzą­dzo­ne miesz­ka­nie, ar­ty­stycz­na dusza)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ar­tyz­mem, sztu­ką, twór­czo­ścią ar­ty­sty

 (1.2) pię­kny, este­tycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No­wa­tor­stwo myśli i dzia­łań ar­ty­stycz­nych zbli­ża go do nurtu awan­gar­do­we­go w ma­lar­stwie po­cząt­ku XX wieku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌartɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: artystyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artysta mos., artystka ż., artyzm mrz., artystyczność ż.

 przysł. artystycznie

 skr. art.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) twórczy

Wiktionary


artyzm

1. ta­lent, kunszt, mi­strzo­stwo, zdol­ność do two­rze­nia pię­knych, do­sko­na­łych dzieł sztu­ki,
2. wła­ści­wo­ści dzie­ła sztu­ki, bę­dą­ce prze­ja­wem kunsz­tu twór­cy w po­słu­gi­wa­niu się środ­ka­mi ty­po­wy­mi dla danej dzie­dzi­ny sztu­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) umie­jęt­ność two­rze­nia dzieł sztu­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) kolce, pier­ście­nie, ka­na­ki, bram­ki, ma­ne­le, alsz­ban­ty i wszyst­ko co do stro­ju, bia­ło­głow­skie­go zwła­szcza, na­le­ża­ło, wy­cho­dzi­ło spod jego rąk pię­kne, pie­ści­we i tchnie­niem ar­tyz­mu udu­cho­wio­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. artystyczność ż., artysta mos., artystka ż.

 przysł. artystycznie

 przym. artystyczny

Wiktionary


artzin

[czy­taj: artz-in] un­der­gro­un­do­wa ga­zet­ka (zin) o te­ma­ty­ce ar­ty­stycz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. szt. ni­sko­na­kła­do­we pi­sem­ko wy­da­ne przez ar­ty­stę lub pro­pa­ga­to­ra ja­kie­goś zja­wi­ska włas­nym sump­tem;

Wiktionary

Art­zin (ang. "art ma­ga­zi­ne" – ma­ga­zyn sztu­ki) – ro­dzaj pisma al­ter­na­tyw­ne­go o te­ma­ty­ce li­te­rac­kiej lub ar­ty­stycz­no-li­te­rac­kiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ar­tyst­ka wy­da­wa­ła art­zin w trze­cim obie­gu w la­tach osiem­dzie­sią­tych XX wieku.

Wiktionary


artzinowy

→ art­zin [czy­taj: artz-inowy]


SJP.pl


aruba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. te­ry­to­rium za­leż­ne Ho­lan­dii w Ame­ry­ce Środ­ko­wej;

Wiktionary

Aruba (nld. "Land Aruba", pap. "Pais Aruba") – kraj au­to­no­micz­ny Ho­lan­dii w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej (de iure wcho­dzą­cy w skład Kró­le­stwa Ni­der­lan­dów) i jedna z wul­ka­nicz­nych Wysp Za­wietrz­nych, w ar­chi­pe­la­gu Ma­łych An­ty­li, za­my­ka­ją­ce­go od wscho­du Morze Ka­ra­ib­skie, ok.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aruba jest wyspą na Morzu Ka­ra­ib­skim, le­żą­cą na pół­noc od wy­brze­ża We­ne­zu­e­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈruba, AS: aruba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arubańczyk mos., Arubanka ż.

 przym. arubański, arubski

Wiktionary


arubanka

miesz­kan­ka Aruby


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Aruby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aruba ż.

:: fm. Arubańczyk mos.

 przym. arubański, arubski

Wiktionary


arubańczyk

miesz­ka­niec Aruby


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Aruby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aruba ż.

:: fż. Arubanka ż.

 przym. arubański, arubski

Wiktionary


arubański

→ Aruba; aru­bij­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Arubą, do­ty­czą­cy Aruby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aruba ż., Arubańczyk mos., Arubanka ż.

 przym. antyarubański, arubski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. arubski

Wiktionary


arubijski

→ Aruba; aru­bań­ski


SJP.pl


arubski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z Arubą, do­ty­czą­cy Aruby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aruba ż., Arubańczyk m., Arubanka ż.

 przym. arubański, antyarubański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arubański

Wiktionary


arui

ssak z krę­to­ro­gich, owca grzy­wia­sta


SJP.pl

Arui ("Am­mo­tra­gus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny an­ty­lop (An­ti­lo­pi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych (Bo­vi­dae).

Wikipedia


arulański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Arulą (współcz. prze­łęcz Arl­berg)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kolej aru­lań­ska, jest to rze­czy­wi­ście coś wspa­nia­łe­go. Pro­wa­dzi przez wy­so­kie góry, to przez prze­pa­ście, ur­wi­ska, a jak już góra nie do prze­by­cia, to tu­ne­lem sunie i 4 mile, jak np. tu­ne­lem św. An­to­nie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arula ż., Przedarulania ż.

 przym. przedarulański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. arlberski

Wiktionary


arumuni

Aru­mu­ni, Aro­mu­ni – zbior­cza nazwa obej­mu­ją­ca różne ro­mań­sko­ję­zycz­ne grupy et­nicz­ne za­miesz­ku­ją­ce Bał­ka­ny. Li­czeb­ność grupy to około 200 ty­się­cy osób.

Wikipedia


arumunka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. człon­ki­ni grupy et­nicz­nej za­miesz­ku­ją­cej po­łud­nio­we Bał­ka­ny, wy­róż­nia­ją­cej się włas­nym ję­zy­kiem aru­muń­skim;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arumuński mrz., Aromunka ż.

:: fm. Aromun mos., Arumun mos.

 przym. arumuński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Aromunka

Wiktionary


arumuński

→ Aru­mu­ni


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Aru­mu­nów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język z wschod­nio­ro­mań­skiej pod­gru­py ję­zy­ków ro­mań­skich;

Wiktionary

Patrz:

Arumuni

Powiązane:

 rzecz. Arumun mos., Arumunka ż.

Wiktionary


arumuńskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem aru­muń­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem aru­muń­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku aru­muń­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarũˈmũj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: arũmũĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


aruwimi

rzeka w De­mo­kra­tycz­nej Re­pu­bli­ce Konga


SJP.pl

Aru­wi­mi (w gór­nym biegu Ituri) – rzeka w De­mo­kra­tycz­nej Re­pu­bli­ce Konga, prawy do­pływ Konga.

Aru­wi­mi wy­pły­wa w Gó­rach Błę­kit­nych. Na rzece znaj­du­ją się licz­ne progi. Jest że­glow­na w dol­nym biegu.

Wikipedia


arwad

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sy­ryj­skie mia­sto na wy­spie nad Mo­rzem Śró­dziem­nym, w cza­sach sta­ro­żyt­nych jedno z ma­cie­rzy­stych osied­li i por­tów fe­nic­kich;

Wiktionary

Arwad ( ‏أرواد‎, Ἄραδος) – mia­sto na wy­spie nad Mo­rzem Śró­dziem­nym w Syrii, około 3 km od Tar­tu­su. Współ­cze­śnie małe ry­bac­kie mia­stecz­ko (w spi­sie z 2004 roku li­czy­ło 4403 miesz­kań­ców), lecz po­cząt­ki jego ist­nie­nia się­ga­ją sta­ro­żyt­no­ści. Było ono jed­nym z ma­cie­rzy­stych osied­li i por­tów fe­nic­kich. Wspo­mi­na­ją je listy z Tell el-Amar­na. Wyspa była znana także jako Ruad.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. arwadyta m.

Wiktionary


arwena

po­stać z "Wład­cy pier­ście­ni"


SJP.pl

Ar­we­na (ur. w 241 roku Trze­ciej Ery, zm. w 121 roku Czwar­tej Ery; zwana także "Arwen Un­dó­miel") – po­stać ze stwo­rzo­nej przez J.R.R. Tol­kie­na mi­to­lo­gii Śró­dzie­mia.

Wikipedia


arwernowie

sta­ro­żyt­ne, praw­do­po­dob­nie naj­star­sze ple­mię cel­tyc­kie, za­miesz­ku­ją­ce za­chod­nią Galię


SJP.pl

Ar­wer­no­wie – hi­sto­rycz­ne ple­mię ga­lij­skie, za­miesz­ku­ją­ce te­re­ny nad gór­nym Li­ge­rem (obec­nie rzeka Loara) i sku­pio­ne wokół grodu-twier­dzy Ger­go­wia w Ma­sy­wie Cen­tral­nym środ­ko­wej Fran­cji (obec­nie 6 km od mia­sta Cler­mont-Fer­rand).

W la­tach 50. p.n.e. pro­wa­dzi­li wojnę z le­gio­na­mi rzym­ski­mi Ju­liu­sza Ce­za­ra wraz z licz­ny­mi in­ny­mi ple­mio­na­mi, zjed­no­czo­ny­mi pod wodzą ich króla Wer­cyn­ge­to­ryk­sa: Al­lo­bro­gów, Atre­ba­tów, Bel­lo­wa­ków, Bi­tur­gów, Bel­gów, Ebu­ro­nów, Eduów, Kar­nu­tów, Ower­nów, Pa­ryz­jów, Remów, Sek­wa­nów, Se­no­nów i in­nych.

Wikipedia


arya

rze­czow­nik

 (1.1) elfka, księż­nicz­ka Ellesméry, po­stać li­te­rac­ka z cyklu Dzie­dzict­wo;

Wiktionary


aryjczycy

1. ludy po­słu­gu­ją­ce się ję­zy­ka­mi aryj­ski­mi (in­do­i­rań­ski­mi);
2. w ide­o­lo­gii hit­le­row­skiej: ra­so­wo czy­ści Eu­ro­pej­czy­cy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aryj­czy­cy – sta­ro­żyt­ny lud in­do­i­rań­ski
  • Aryj­czy­cy – po­ję­cie z ide­o­lo­gii na­zi­stow­skiej

Wikipedia


aryjczyk

czło­nek ludu mó­wią­ce­go ję­zy­kiem aryj­skim (in­do­i­rań­skim)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. osoba na­le­żą­ca do grupy et­nicz­nej, któ­rej człon­ko­wie po­słu­gu­ją się jed­nym z ję­zy­ków in­do­e­u­ro­pej­skich lub któ­rej człon­ko­wie byli az­ja­tyc­ki­mi przod­ka­mi dzi­siej­szych spo­łecz­no­ści po­słu­gu­ją­cych się jed­nym z ję­zy­ków in­do­e­u­ro­pej­skich

 (1.2) hist. w hit­le­ryz­mie: przed­sta­wi­ciel naj­wyż­szej rasy, bez ży­dow­skich przod­ków

 (1.3) gw-pl|An­glia. Ir­land­czyk

Wiktionary

Nie mylić z: Ario­wie.

Aryj­czyk ( Arier) („rasa panów”) – ter­min prze­ję­ty i uży­wa­ny przez na­zi­stów nie­miec­kich w ich kon­cep­cji ras zwią­za­nej z lu­da­mi mó­wią­cy­mi ję­zy­ka­mi in­do­i­rań­ski­mi z roz­sze­rze­niem na ludy po­słu­gu­ją­ce się in­ny­mi ję­zy­ka­mi in­do­e­u­ro­pej­ski­mi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈrɨjt͡ʃɨk, AS: aryi ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aryjskość ż., Aria mos., aryzowanie n., zaryzowanie n., aryzacja ż.

:: fż. Aryjka ż.

 czas. aryzować ndk., zaryzować dk.

 przym. aryjski

Wiktionary


aryjka

arie­ta o lek­kiej, bła­hej tre­ści; ariet­ka


SJP.pl


aryjski

1. do­ty­czą­cy sta­ro­żyt­nych Aryj­czy­ków; in­do­i­rań­ski;
2. w ter­mi­no­lo­gii hit­le­row­skiej: do­ty­czą­cy rze­ko­mo wyż­szej rasy ludów ger­mań­skich;
3. prze­sta­rza­łe: in­do­e­u­ro­pej­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) etn. na­le­żą­cy do Ariów

 (1.2) hist. polit. w hit­le­ryz­mie: nie­po­sia­da­ją­cy ży­dow­skich przod­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Mar­cus był ne­o­na­zi­stą. Wy­ma­rzo­ny eg­zem­plarz aryj­skiej rasy, wy­glą­dał na ty­po­we­go wi­kin­ga. Wiel­ki, tępy i płowy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɨjsʲci, AS: aryi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aryzacja ż., Aria m., Aryjczyk m., Aryjka ż., aryjskość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) indoeuropejski

Wiktionary


aryjskość

→ aryj­ski


SJP.pl

Patrz:

aryjski

aryk

tur­kie­stań­ski kanał na­wad­nia­ją­cy


SJP.pl


aryl

po­chod­na wę­glo­wo­do­rów aro­ma­tycz­nych, np. fenyl, ben­zyl, naf­tyl; rod­nik or­ga­nicz­ny; rod­nik aro­ma­tycz­ny


SJP.pl


aryle

po­chod­na wę­glo­wo­do­rów aro­ma­tycz­nych, np. fenyl, ben­zyl, naf­tyl; rod­nik or­ga­nicz­ny; rod­nik aro­ma­tycz­ny


SJP.pl


arylowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. wpro­wa­dza­nie grupy ary­lo­wej do czą­stecz­ki związ­ku or­ga­nicz­ne­go w wy­ni­ku re­ak­cji pod­sta­wia­nia lub przy­łą­cza­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aryl m.

 czas. arylować

 przym. arylowy

Wiktionary


arylować

wpro­wa­dzić lub wpro­wa­dzać aryl do czą­stecz­ki związ­ku or­ga­nicz­ne­go


SJP.pl


arylowy

zwią­za­ny z ary­lem


SJP.pl


arylus

tkan­ka okry­wa­ją­ca na­sio­na niek­tó­rych ro­ślin; os­nów­ka


SJP.pl


aryman

w ma­zda­iz­mie: uo­so­bie­nie zła, ciem­no­ści i kłam­stwa; Ah­ri­man


SJP.pl

Ary­man – Drudż, Ary­man lub Ah­ri­man (od sta­ro­per­skie­go, awe­styj­skie­go Angra Ma­in­ju – Zły Duch, śred­nio­per­skie: Ah­ri­man), także aw. Drudż – kłam­ca, sanskr. druh druh­ja­ti „czer­nić” – jedno z pod­sta­wo­wych pojęć du­a­liz­mu za­ra­tusz­triań­skie­go, obec­ne już w ma­zda­iz­mie. Byt od­wiecz­ny i nie­stwo­rzo­ny, prze­ciw­nik Ahura Mazdy i jego stwo­rze­nia w kos­micz­nej walce.

Wikipedia


arymanowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ary­ma­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


arymatea

mia­sto bi­blij­ne; Rama


SJP.pl


arymaż

roz­mie­szcze­nie to­wa­ru na stat­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mors. rów­no­mier­ne ro­zło­że­nie cię­ża­ru na jed­nost­ce pły­wa­ją­cej

Wiktionary


arynda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. go­spo­da dzier­żaw­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aryndator m.

Wiktionary


aryndator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dzier­żaw­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arynda m.

Wiktionary


arystarch

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ary­starch (imię)
  • Ary­starch z Samos
  • Ary­starch z Sa­mo­tra­ki
  • Ary­starch (po­stać bi­blij­na)
  • Ary­starch (ur. 1965) – ro­syj­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • Ary­starch (1867-1937 lub 1938) – ro­syj­ski bi­skup pra­wo­sław­ny, ar­cy­bi­skup Żywej Cerk­wi
  • Ary­starch (ur. 1948) – grec­ki du­chow­ny pra­wo­sław­ny w ju­rys­dyk­cji Pa­triar­cha­tu Je­ro­zo­li­my
  • Ary­starch (ur. 1959) – ro­syj­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • Ary­starch (1941-2012) – bia­ło­ru­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • Ari­star­chus – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia


arystea

zi­mo­zie­lo­na by­li­na z ro­dzi­ny ko­sać­co­wa­tych


SJP.pl

Ary­stea (gr. "Ari­stea") – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Oz­na­cza: „szla­chet­na, ary­sto­krat­ka”.

Wikipedia


arystofanes

1. Ary­sto­fa­nes z Aten (ok. 446-385 p.n.e.) - grec­ki ko­me­dio­pi­sarz;
2. Ary­sto­fa­nes z Bi­zan­cjum (ok. 257-180 p.n.e.) - grec­ki fi­lo­log


SJP.pl

Ary­sto­fa­nes z Aten (gr. Ἀριστοφάνης, "Ari­stop­ha­nes") (ok. 446–385 p.n.e.) – grec­ki ko­me­dio­pi­sarz, jeden z twór­ców ko­me­dii sta­ro­at­tyc­kiej, syn śred­nio za­moż­ne­go chło­pa o imie­niu Fi­lip­pos. Jego dzia­łal­ność przy­pa­dła na schył­ko­wy okres de­mo­kra­cji ateń­skiej, gdy na­stę­po­wa­ły zmia­ny w życiu po­li­tycz­nym, spo­łecz­nym i kul­tu­ral­nym, a także w spo­so­bie my­śle­nia i me­to­dach kształ­ce­nia mło­dzie­ży (zob.

Wikipedia


arystofanesowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) liter. zwią­za­ny z dzie­ła­mi Ary­sto­fa­ne­sa; taki jak u Ary­sto­fa­ne­sa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arystofanes mos.

Wiktionary


arystofanesowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ary­sto­fa­ne­sa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


arystokles

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Ary­sto­kles – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go od "Αριστοκλης": "αριστος (ari­stos)" – „naj­lep­szy” i "κλεος (kleos)" – „sława, chwa­ła”. Oz­na­cza­ło „naj­lep­szą sławę”. Było to praw­dzi­we imię fi­lo­zo­fa Pla­to­na. Wśród świę­tych – św. Ary­sto­kles, mę­czen­nik (II wiek).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌarɨˈstɔklɛs, AS: arystokles

Wiktionary


arystokracik

zdrob­nie­nie od: ary­sto­kra­ta


SJP.pl


arystokracja

1. naj­wy­żej usy­tu­o­wa­na war­stwa spo­łecz­na w pań­stwach nie­wol­ni­czych i fe­u­dal­nych, zaw­dzię­cza­ją­ca swą po­zy­cję dłu­giej i chlub­nej tra­dy­cji ro­do­wej, ty­tu­łom, sta­no­wi­skom i ma­jąt­kom;
2. prze­no­śnie o eli­cie da­ne­go spo­łe­czeń­stwa;
3. ustrój po­li­tycz­ny sta­ro­żyt­nej Gre­cji, w któ­rym rządy spra­wo­wa­li przed­sta­wi­cie­le naj­bo­gat­szych rodów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) naj­wyż­szy stan spo­łecz­ny, do któ­re­go przy­na­le­ży się (naj­czę­ściej) ze wzglę­du na uro­dze­nie;

 (1.2) przen. eli­tar­na grupa ludzi, wy­róż­nia­ją­ca się w spo­łe­czeń­stwie

 (1.3) ustrój wy­róż­nio­ny przez Ary­sto­te­le­sa, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się rzą­da­mi nie­wiel­kiej elity, (wedle za­ło­żeń) ludzi naj­lep­szych pod wzglę­dem mo­ral­nym;

Wiktionary

Ary­sto­kra­cja (gr. ἀριστοκρατία "ari­sto­kra­tia", od wy­ra­zów ἄριστος "ari­stos" „naj­lep­szy” + κρατέω "kra­teo" „rzą­dzę”) – naj­wyż­sza war­stwa spo­łecz­na, która wyksz­tał­ci­ła się w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, pod­czas na­ja­zdu Dorów w 1200 r. p.n.e. Mia­nem ary­sto­kra­cji okre­śla się zatem eli­tar­ną war­stwę spo­łecz­ną, zaj­mu­ją­cą naj­wyż­szą po­zy­cję w spo­łe­czeń­stwie, do któ­rej przy­na­leż­ność wy­ni­ka ze szla­chet­ne­go uro­dze­nia i jest dzie­dzicz­na (ary­sto­kra­cja ro­do­wa).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­by­wa­ją­ca na emi­gra­cji ary­sto­kra­cja urzą­dza­ła bale i im­pre­zy po­my­śla­ne jako na­ro­do­wa ma­ni­fe­sta­cja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨstɔˈkrat͡sʲja, AS: arystokracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arystokratyzm m., arystokratyczność ż., arystokrata mos., arystokratka ż.

 przym. arystokratyczny

 przysł. arystokratycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) magnateria, możnowładztwo; przest. jaśniepaństwo

Wiktionary


arystokracki

daw­niej: ary­sto­kra­tycz­ny


SJP.pl


arystokrata

osoba na­le­żą­ca do ary­sto­kra­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba na­le­żą­ca do ary­sto­kra­cji

 (1.2) książk. przen. osoba bę­dą­ca człon­kiem elity ja­kie­goś śro­do­wi­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Kra­ko­wie bo­wiem ar­cy­bi­sku­pi by­wa­li zwy­kle wy­bie­ra­ni spoś­ród ary­sto­kra­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨstɔˈkrata, AS: arystokrata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arystokracja ż.

:: fż. arystokratka ż.

 przym. arystokratyczny

 przysł. arystokratycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jaśniepan, magnat, możnowładca, wielmoża

Wiktionary


arystokratka

→ ary­sto­kra­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta na­le­żą­ca do ary­sto­kra­cji

Wiktionary

Patrz:

arystokrata

Przykłady

 (1.1) Ja­i­lyn unio­sła głowę i na­śla­do­wa­ła ary­sto­krat­kę naj­le­piej, jak po­tra­fi­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨstɔˈkratka, AS: arystokratka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arystokracja ż.

:: fm. arystokrata m.

 przym. arystokratyczny

 przysł. arystokratycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dama, magnatka

Wiktionary


arystokratycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ary­sto­kra­tycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sam So­kra­tes też nie krył swo­ich sym­pa­tii do ary­sto­kra­tycz­nie rzą­dzo­nych: Spar­ty, Teb, Me­ga­ry, Krety.

 (1.1) Jeden z gości ho­te­lo­wych miał ary­sto­kra­tycz­nie brzmią­ce naz­wi­sko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arystokrata mos., arystokratka ż., arystokracja ż., arystokratyczność ż.

 przym. arystokratyczny

Wiktionary


arystokratyczność

→ ary­sto­kra­tycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ary­sto­kra­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są ary­sto­kra­tycz­ni

Wiktionary

Patrz:

arystokratyczny

Powiązane:

 rzecz. arystokracja ż., arystokratyzm m., arystokrata m., arystokratka ż.

 przym. arystokratyczny

 przysł. arystokratycznie

Wiktionary


arystokratyczny

zwią­za­ny z ary­sto­kra­cją lub ary­sto­kra­ta­mi, wła­ści­wy ary­sto­kra­tom (np. ary­sto­kra­tycz­ne przy­wi­le­je, ary­sto­kra­tycz­ne za­cho­wa­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ary­sto­kra­cją

 (1.2) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ary­sto­kra­tów, po­sia­da­ją­cy cechy przy­pi­sy­wa­ne ary­sto­kra­tom lub ary­sto­kra­cji

 (1.3) polit. zwią­za­ny z ary­sto­kra­cją jako formą spra­wo­wa­nia rzą­dów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dy­na­stia Ha­szy­mi­dów to ary­sto­kra­tycz­ny ród arab­ski z ple­mię­e­mie­nia Ku­raj­szy­tów, obej­mu­ją­cy po­tom­ków dziad­ka Ma­ho­me­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨstɔkraˈtɨt͡ʃnɨ, AS: arystokratyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arystokracja ż., arystokratyzm m., arystokratyczność ż., arystokrata m., arystokratka ż.

 przysł. arystokratycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) możnowładczy

Wiktionary


arystokratyzm

1. po­cho­dze­nie ary­sto­kra­tycz­ne, na­le­że­nie do ary­sto­kra­cji; wyż­szość, wy­nio­słość;
2. prze­no­śnie: eli­tar­ność


SJP.pl


aryston

ro­dzaj do­mo­wej ka­ta­ryn­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. daw. do­mo­wa ka­ta­ryn­ka odt­wa­rza­ją­ca mu­zy­kę z per­fo­ro­wa­nych płyt

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɨstɔ̃n, AS: arystõn

Wiktionary


arystoteles

(384-322 p.n.e.) fi­lo­zof grec­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. fi­lo­zof grec­ki,

 (1.2) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Ary­sto­te­les (sta­rogr. Ἀριστοτέλης, "Aristotelēs", ur. 384 p.n.e. w Sta­gi­rze, zm. 322 p.n.e. w Chal­kis) – fi­lo­zof, jeden z trzech – obok So­kra­te­sa i Pla­to­na – naj­sław­niej­szych fi­lo­zo­fów sta­ro­żyt­nej Gre­cji. Na­zy­wa­ny też Sta­gi­ry­tą (od miej­sca uro­dze­nia) lub po pro­stu Fi­lo­zo­fem (w tek­stach śred­nio­wiecz­nych i no­wo­żyt­nych).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pier­wszym lo­gi­kiem, który nie w pełni zga­dzał się z pra­wem wy­łą­czo­ne­go środ­ka, był Ary­sto­te­les.

 (1.1) Ary­sto­te­les był grec­kim fi­lo­zo­fem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨstɔˈtɛlɛs, AS: arystoteles

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arystotelizm mrz., arystotelik mos., neoarystotelizm m.

 przym. arystotelesowski, arystotelesowy, arystoteliczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Stagiryta

Wiktionary


arystotelesowski

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ary­sto­te­le­sa lub z nim zwią­za­ny; Ary­sto­te­le­so­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) filoz. od­no­szą­cy się do Ary­sto­te­le­sa lub jego nauk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arystoteles mos.

 przym. arystotelesowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arystotelesowy

Wiktionary


arystotelesowy

taki jak u Ary­sto­te­le­sa, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Ary­sto­te­le­sa; ary­sto­te­le­sow­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) filoz. od­no­szą­cy się do Ary­sto­te­le­sa lub jego nauk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arystoteles mos., arystotelesowskość ż., arystoteliczka ż., arystotelik mos., arystotelizm mrz.

 przym. Arystotelesowski, arystotelesowski, Arystotelesowy, arystoteliczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Arystotelesowski, arystotelesowski, Arystotelesowy; daw. arystoteliczny

Wiktionary


arystoteliczka

zwo­len­nicz­ka ary­sto­te­liz­mu (po­glą­dów fi­lo­zo­ficz­nych za­po­cząt­ko­wa­nych przez Ary­sto­te­le­sa i roz­wi­ja­nych przez jego ucz­niów)


SJP.pl


arystotelik

zwo­len­nik ary­sto­te­liz­mu (po­glą­dów fi­lo­zo­ficz­nych za­po­cząt­ko­wa­nych przez Ary­sto­te­le­sa i roz­wi­ja­nych przez jego ucz­niów); pe­ry­pa­te­tyk


SJP.pl


arystotelizm

ogół po­glą­dów fi­lo­zo­ficz­nych za­po­cząt­ko­wa­nych przez Ary­sto­te­le­sa i roz­wi­ja­nych przez jego ucz­niów, zwo­len­ni­ków (pe­ry­pa­te­ty­ków); pe­ry­pa­te­tyzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. dok­try­na fi­lo­zo­ficz­na Ary­sto­te­le­sa

Wiktionary

Ary­sto­te­lizm – grupa dok­tryn fi­lo­zo­ficz­nych zwią­za­nych z twór­czo­ścią Ary­sto­te­le­sa. Oprócz jego włas­nych po­glą­dów ter­min ten może oz­na­czać:

Ary­sto­te­lizm roz­wi­ja­ny po sta­ro­żyt­no­ści jest znany jako ne­o­a­ry­sto­te­lizm[]. Tra­dy­cja ta wy­war­ła wpływ nie tylko na fi­lo­zo­fię, lecz także te­o­lo­gię – np. to­mizm – czy nauki przy­rod­ni­cze przez no­wo­żyt­ną fi­lo­zo­fię przy­ro­dy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ich po­glą­dach wi­docz­ne były wpły­wy ary­sto­te­liz­mu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arystoteles m.

 przym. arystotelesowy

Wiktionary


arystydes

1. Ary­sty­des Spra­wied­li­wy - po­li­tyk ateń­ski;
2. Ary­sty­des z Aten - apo­lo­ge­ta chrze­ści­jań­ski;
3. uczeń So­kra­te­sa;
4. Ary­sty­des z Teb - ma­larz grec­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ary­sty­des Spra­wied­li­wy – po­li­tyk ateń­ski
  • Ary­sty­des z Aten – apo­lo­ge­ta chrze­ści­jań­ski
  • Ary­sty­des – uczeń So­kra­te­sa
  • Ary­sty­des z Teb – ma­larz grec­ki
  • Ary­sty­des z Mi­le­tu – autor Opo­wie­ści mi­le­zyj­skich
  • Pu­blius Ae­lius Ari­sti­des – retor grec­ki
  • Ary­sty­des Kwin­ty­lian – te­o­re­tyk mu­zy­ki
  • Ari­sti­de Briand – fran­cu­ski po­li­tyk
  • Ari­sti­de Gro­mer – fran­cu­ski sza­chi­sta, wie­lo­krot­ny mistrz Fran­cji
  • (2319) Ari­sti­des – pla­ne­to­i­da

Wikipedia


arystydesowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ary­sty­de­sa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


arystyp

Ary­styp z Cy­re­ny (ok. 435-356 p.n.e.) - fi­lo­zof grec­ki


SJP.pl

Ary­styp z Cy­re­ny (ok. 435-356 p.n.e.) – fi­lo­zof grec­ki, za­ło­ży­ciel szko­ły cy­re­na­i­ków.

Był ucz­niem So­kra­te­sa, a wcze­śniej za­poz­nał się także z po­glą­da­mi Pro­ta­go­ra­sa. Spoś­ród ucz­niów So­kra­te­sa za­cho­wał naj­więk­szą nie­za­leż­ność wzglę­dem jego nauk. W swo­ich roz­wa­ża­niach zbli­żał się do so­fi­stów. Upo­dab­niał go do nich także wę­drow­ny tryb życia i zwy­czaj po­bie­ra­nia opła­ty za naukę. W prze­ci­wień­stwie do An­ty­ste­ne­sa i cy­ni­ków cenił życie wy­god­ne i świa­to­we.

Wikipedia


arystypowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ary­sty­pa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


arytmetyczka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się aryt­me­ty­ką


SJP.pl


arytmetycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) we­dług dzia­łań aryt­me­tycz­nych (zgod­nie z nimi, za ich po­mo­cą)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Unia, owszem, jest nie­po­rów­na­nie słab­sza aryt­me­tycz­nie od AWS, ale lo­gi­ka więk­szo­ścio­wa, którą rzą­dzą się nasze in­sty­tu­cje po­li­tycz­ne, daje jej w tej ka­den­cji po­zy­cję ję­zycz­ka u wagi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨtmɛˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: arytmetyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arytmetyka ż., arytmetyk m.

 przym. arytmetyczny

Wiktionary


arytmetyczny

przy­miot­nik od: aryt­me­ty­ka (dział ma­te­ma­ty­ki)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) mat. do­ty­czą­cy aryt­me­ty­ki, zwią­za­ny z aryt­me­ty­ką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czte­ry dzia­ła­nia aryt­me­tycz­ne to: do­da­wa­nie, odej­mo­wa­nie, mno­że­nie, dzie­le­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨtmɛˈtɨt͡ʃnɨ, AS: arytmetyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arytmetyka ż., arytmetyk m., arytmetyczka ż., arytmetyzacja ż.

 przysł. arytmetycznie

Wiktionary


arytmetyk

ma­te­ma­tyk zaj­mu­ją­cy się licz­ba­mi, ich re­la­cja­mi i dzia­ła­nia­mi na nich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek zaj­mu­ją­cy się aryt­me­ty­ką

 (1.2) przen. czło­wiek oszczęd­ny, skru­pu­lat­ny, wy­ra­cho­wa­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­told jest wy­bit­nym aryt­me­ty­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨtˈmɛtɨk, AS: arytmetyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arytmetyka ż., arytmetyzacja ż.

 przysł. arytmetycznie

 przym. arytmetyczny

Wiktionary


arytmetyka

1. dział ma­te­ma­ty­ki zaj­mu­ją­cy się licz­ba­mi, ich re­la­cja­mi i dzia­ła­nia­mi na nich;
2. aryt­me­ty­ka ele­men­tar­na - część ma­te­ma­ty­ki, zaj­mu­ją­ca się licz­ba­mi wy­ra­żo­ny­mi w cy­frach oraz re­gu­ła­mi dzia­łań wy­ko­ny­wa­nych na licz­bach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. gałąź ma­te­ma­ty­ki, zaj­mu­ją­ca się włas­no­ścia­mi liczb i związ­ka­mi mię­dzy licz­ba­mi;

 (1.2) przest. nauka do­bre­go ra­cho­wa­nia

 (1.3) przest. nauka o licz­bach i dzia­ła­niach na nich

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: aryt­me­tyk

Wiktionary

Aryt­me­ty­ka (łac. "arith­me­ti­ca", gr. ἀριθμητική "arithmētikē", z ἀριθμός – licz­ba) – dział ma­te­ma­ty­ki zaj­mu­ją­cy się licz­ba­mi; jeden z pod­sta­wo­wych i naj­star­szych. Obej­mu­je co najm­niej dwa ob­sza­ry wie­dzy:

Ta pier­wsza dzie­dzi­na jest trzo­nem ma­te­ma­ty­ki ele­men­tar­nej; jest roz­wi­ja­na od pre­hi­sto­rii, przez różne kul­tu­ry pa­le­o­li­tycz­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ma­te­ma­ty­ka jest kró­lo­wą wszyst­kich nauk, a aryt­me­ty­ka jest kró­lo­wą całej ma­te­ma­ty­ki. (Carl Gauss)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨtˈmɛtɨka, AS: arytmetyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arytmetyk m., arytmetyzacja ż.

 przym. arytmetyczny

 przysł. arytmetycznie

Wiktionary


arytmetyzacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spro­wa­dze­nie pro­ble­mu do formy na­da­ją­cej się do zba­da­nia me­to­da­mi aryt­me­tycz­ny­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten pro­blem trze­ba pod­dać aryt­me­ty­za­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨtmɛtɨˈzat͡sʲja, AS: arytmetyzacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arytmetyka ż., arytmetyk m.

 przym. arytmetyczny

Wiktionary


arytmetyzować

przed­sta­wiać w po­sta­ci aryt­me­tycz­nej


SJP.pl


arytmia

1. w me­dy­cy­nie: nie­rów­ny rytm pracy serca, nie­mia­ro­wość tętna;
2. nie­rów­ny rytm pracy cze­goś, zwła­szcza urzą­dze­nia lub or­ga­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nie­pra­wi­dło­wy rytm pracy serca

 (1.2) brak lub za­kłó­co­ny rytm (cze­go­kol­wiek)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ciot­ka Klo­tyl­da za­wsze przy wspól­nym wie­cze­rzo­wa­niu uskar­ża­ła się na ja­kieś aryt­mie, choć po­dob­no le­ka­rze nic ta­kie­go u niej nie stwier­dzi­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈrɨtmʲja, AS: arytmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arytmiczność ż.

 przym. arytmiczny

 przysł. arytmicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaburzenie rytmu, niemiarowość, dysrytmia

 (1.2) nierytmiczność

Wiktionary


arytmiczność

→ aryt­micz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co aryt­micz­ne

Wiktionary

Patrz:

arytmiczny

Powiązane:

 rzecz. arytmia ż.

 przym. arytmiczny

 przysł. arytmicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nierytmiczność

Wiktionary


arytmiczny

1. w me­dy­cy­nie: zwią­za­ny z aryt­mią, wy­ni­ka­ją­cy z aryt­mii (np. aryt­micz­ne do­le­gli­wo­ści, aryt­micz­ne skur­cze);
2. tyle co: nie­ryt­micz­ny, nie­rów­no­mier­ny (np. aryt­micz­ne ruchy ta­necz­ne, aryt­micz­na praca urzą­dze­nia)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie ma­ją­cy rytmu, nie­re­gu­lar­ny

 (1.2) med. zwią­za­ny z aryt­mią serca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rytm mrz., arytmia ż., arytmiczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nierytmiczny, nieregularny

Wiktionary


arytmogenny

w me­dy­cy­nie: po­wo­du­ją­cy aryt­mię serca


SJP.pl


arytmograf

urzą­dze­nie do wy­ko­ny­wa­nia dzia­łań aryt­me­tycz­nych; aryt­mo­metr


SJP.pl


arytmogryf

ro­dzaj ła­mi­głów­ki cy­fro­wej


SJP.pl


arytmomania

jeden z ob­ja­wów wy­stę­pu­ją­cy w ner­wi­cy na­tręctw, nie­przez­wy­cię­żo­na po­trze­ba li­cze­nia i wy­ko­ny­wa­nia dzia­łań aryt­me­tycz­nych (li­cze­nie scho­dów, od­de­chów) oraz czę­sto przy­pi­sy­wa­nie licz­bom włas­no­ści ma­gicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. med. przy­mu­so­wa po­trze­ba li­cze­nia lub wy­ko­ny­wa­nia dzia­łań aryt­me­tycz­nych:

Wiktionary

Aryt­mo­ma­nia (na­tręct­wo li­cze­nia) – na­tręt­na i przy­mu­so­wa po­trze­ba li­cze­nia lub wy­ko­ny­wa­nia dzia­łań aryt­me­tycz­nych, wy­stę­pu­ją­ca sa­mo­dziel­nie lub czę­ściej jako jeden z ob­ja­wów za­bu­rze­nia ob­se­syj­no-kom­pul­syj­ne­go. Może się ob­ja­wiać np. do­ty­ka­niem przed­mio­tów okre­ślo­ną licz­bę razy w celu za­po­bie­gnię­cia okre­ślo­nym wy­da­rze­niom, które we­dług cho­re­go mo­gły­by wy­stą­pić, gdyby nie wy­ko­nał on danej czyn­no­ści.

Wikipedia


arytmometr

urzą­dze­nie do wy­ko­ny­wa­nia dzia­łań aryt­me­tycz­nych


SJP.pl

Aryt­mo­metr – me­cha­nicz­na lub cy­fro­wa ma­szy­na li­czą­ca, po­przed­nik kal­ku­la­to­ra. Aryt­mo­metr naj­czę­ściej wy­ko­ny­wał je­dy­nie do­da­wa­nie i odej­mo­wa­nie, na­to­miast mno­że­nie i dzie­le­nie przez licz­by na­tu­ral­ne wy­ko­ny­wa­ło się przez wie­lo­krot­ne do­da­wa­nie lub odej­mo­wa­nie.

Wikipedia


arytomancja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ezot. wró­że­nie z liczb na pod­sta­wie wie­dzy nu­me­ro­lo­gicz­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do dy­wi­na­cji wy­ko­rzy­sty­wa­no także licz­by (ary­to­man­cja) i li­te­ry (ge­ma­tria, ono­man­cja). Sta­ro­żyt­ni Grecy po­rów­ny­wa­li licz­bę i war­tość liter w imio­nach za­wod­ni­ków i na tej pod­sta­wie ty­po­wa­li zwy­cięz­cę.

Wiktionary


arywista

osoba dą­żą­ca do wła­dzy, pie­nię­dzy, sta­no­wisk za wszel­ką cenę; ka­rie­ro­wicz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. czło­wiek bez skru­pu­łów dą­żą­cy do zdo­by­cia po­zy­cji, pie­nię­dzy czy wła­dzy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym przed­się­bior­stwie za­wsze znaj­do­wa­li prze­cho­wal­nię różni ary­wi­ści z bożej łaski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌarɨˈvʲista, AS: aryvʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arywizm m.

:: fż. arywistka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) karierowicz

Wiktionary


arywistka

→ ary­wi­sta


SJP.pl

Patrz:

arywista

arywizm

dą­że­nie do pie­nię­dzy, sta­no­wisk, wła­dzy itp. za wszel­ką cenę; ka­rie­ro­wi­czo­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) dą­że­nie do celu "po tru­pach", bez bra­nia pod uwagę kwe­stii etycz­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. arywista mos., arywistka ż.

 przym. arywistyczny

 przysł. arywistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) karierowiczostwo

Wiktionary


aryzacja

pro­ces wy­wła­szcze­nia mie­nia ży­dow­skie­go pod­ję­ty przez na­zi­stów


SJP.pl


arzamas

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji w ob­wo­dzie niż­no­no­wo­grodz­kim;

Wiktionary

Arza­mas (ros. Арзамас) – mia­sto w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji w ob­wo­dzie niż­no­no­wo­grodz­kim, po­ło­żo­ne na wy­so­kim pra­wym brze­gu Tio­szy, do­pły­wie Oki. 410 km na wschód od Mosk­wy i 112 km na po­łud­nie od Niż­ne­go No­wo­gro­du. Cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne re­jo­nu arza­ma­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. arzamaski

Wiktionary


arzamaski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Arza­ma­sem, do­ty­czą­cy Arza­ma­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­la­cy nie mogli prze­do­stać się do przy­czół­ka, mimo kon­tra­ta­ków Ma­ła­chow­skie­go, który poś­pie­szył im z po­mo­cą oraz jed­no­czes­ne­go ude­rze­nia pułku Sie­raw­skie­go na wo­łyń­ców i dra­go­nów arza­ma­skich.

 (1.1) Naj­sil­niej przy tym za­re­a­go­wa­ły gęsi chiń­skie (wiek doj­rze­wa­nia śred­nio 150 dni), naj­póź­niej zaś doj­rze­wa­ją­ce gęsi arza­ma­skie skró­ci­ły okres doj­rze­wa­nia z 331 do śred­nio 212 dni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Arzamas mrz.

Wiktionary


arłamów

wieś w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, dawny oś­ro­dek rzą­do­wy (zlik­wi­do­wa­ny w 1989 roku)


SJP.pl

Ar­ła­mów – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie bie­szczadz­kim, w gmi­nie Ustrzy­ki Dolne.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie kro­śnień­skim.

Wikipedia


as

1. naj­wyż­sza karta w więk­szo­ści gier kar­cia­nych
2. ktoś per­fek­cyj­ny w tym co robi; tuz, mistrz, zna­ko­mi­tość;
3. drob­na mo­ne­ta mie­dzia­na w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie
4. jed­nost­ka cię­ża­ru w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie;
5. po­tocz­nie: asek­su­a­li­sta; aseks


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) karc. naj­wyż­sza z kart w każ­dym z ko­lo­rów talii;

 (1.2) sport. w te­ni­sie, bad­min­to­nie i siat­ków­ce: ser­wis ude­rzo­ny z naj­wyż­szą pre­cyz­ją, pla­so­wa­ća­so­wa­ny poza za­się­giem prze­ciw­ni­ka, czyli taka piłka ser­wi­so­wa, któ­rej prze­ciw­nik nie może nawet dot­knąć (ra­kie­tą lub ręką);

 (1.3) sport. w gol­fie: tra­fie­nie piłką jed­nym ude­rze­niem kija z miej­sca roz­po­czę­cia gry bez­poś­red­nio do dołka

 (1.4) hist. monet. duża mie­dzia­na mo­ne­ta rzym­ska, pod­sta­wo­wa jed­nost­ka mo­ne­tar­na w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) hist. me­trol. pod­sta­wo­wa jed­nost­ka masy w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie, funt un­cjal­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • As – sym­bol che­micz­ny ar­se­nu
  • as – karta do gry
  • as – mo­ne­ta w ce­sar­stwie rzym­skim
  • as – dźwięk
  • as – sym­bol at­to­se­kun­dy
  • as – w astro­no­mii, sym­bol po­za­u­kła­do­wej se­kun­dy łuku (z )
  • As – pol­ski sa­mo­chód oso­bo­wy pro­du­ko­wa­ny w la­tach 20. XX w.
  • As – pol­ski mi­ni­se­rial na­krę­co­ny w 2002 roku
  • „As” – pol­ski ty­god­nik uka­zu­ją­cy się do 1939
  • as – po­le­ce­nie sy­ste­mu Linux, wcho­dzą­ce w skład ze­sta­wu pro­gra­mów bi­nu­tils
  • AS – sy­stem au­to­no­micz­ny (ang. au­to­no­mo­us sy­stem)
  • as my­śliw­ski – ho­no­ro­wy tytuł w lot­nict­wie woj­sko­wym

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obroń­ca W wkro­czył do akcji kró­lem, a E nie miał in­ne­go wy­bo­ru niż pobić tego króla asem.

 (1.2) Mar­cin był pie­kiel­nie skon­cen­tro­wa­ny. Na dzień dobry za­ser­wo­wał asa, a po nim trzy ser­wi­sy wy­gry­wa­ją­ce

 (1.3) Za­wod­nik na szes­na­stym dołku, że­la­zem numer 8 o mało nie strze­lił asa – osta­tecz­nie, piłka za­trzy­ma­ła się kil­ka­na­ście cen­ty­me­trów od dołka.

 (1.4) Pier­wsza grupa ma­jąt­ko­wa obej­mo­wa­ła oby­wa­te­li, któ­rych ma­ją­tek sza­co­wa­ny był w póź­niej­szych cza­sach po­wy­żej 1000000 asów.

 (2.1) Pier­wot­nie as dzie­lił się na 12 uncji.

 (3.1) Cho­ciaż Na­po­le­on nie mógł przy­słać obie­ca­nych 25 ty­się­cy żoł­nie­rzy, do Kon­stan­ty­no­po­la za­czę­ła na­pły­wać fran­cu­ska amu­ni­cja, sprzęt oraz spore grono in­ży­nie­rów ar­ty­le­rii i for­ty­fi­ka­cji, z póź­niej­szym asem nr 1 na­po­le­oń­skie­go wy­wia­du na te­re­nach Wscho­du, sław­nym Bo­u­ti­nem na czele.

 (3.2) Lu­dzie, któ­rzy do­wia­du­ją się, że je­stem asem, czę­sto mają po­trze­bę opo­wia­da­nia mi o swoim życiu sek­su­al­nym, co mnie roz­bra­ja

 (4.1) Naj­prost­szym two­rem jest dźwięk po­kry­wa­ją­cy się z fi­na­lis skali pa­nu­ją­cej w jed­nym lub kilku gło­sach. Ob­ser­wu­je­my to w czę­ści 6., gdzie dźwięk as, pod­kre­ślo­ny przez fi­gu­rę osti­na­to­wą in­stru­men­tów per­ku­syj­nych, staje się punk­tem cen­tral­nym, wokół któ­re­go sku­pia­ją się wy­chy­le­nia in­ter­wa­ło­we linii me­lo­dycz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: as, AS: as

Wiktionary

Powiązane:

 (1-3)

 rzecz. asowanie n.

:: zdrobn. asik m.

 czas. asować ndk.

 przym. asowy

 rzecz. as¹ n., as² n., As n., as° n., as-moll n., As-dur n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tuz

 (1.4) as libralis, as uncialis, as semiuncialis, assarion

 (2.1) funt rzymski, libra, libra romana, assipondium, pondo, pondus

 (3.1) tuz, znakomitość, przodownik, luminarz, mistrz

 (4.1) A♭

Wiktionary


as-dur

w mu­zy­ce: gama lub to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali du­ro­wej, roz­po­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku as


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. gama lub to­na­cja du­ro­wa za­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku as (w za­pi­sie nu­to­wym z czte­re­ma be­mo­la­mi)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. akord du­ro­wy opar­ty na to­ni­ce to­na­cji As-dur (1.1)

Wiktionary

As-dur — gama du­ro­wa, któ­rej to­ni­ką jest as. Gama As-dur skła­da się z dźwię­ków: as, b, c, des, es, f, g. To­na­cja As-dur za­wie­ra czte­ry be­mo­le.

Po­krew­ną jej mo­lo­wą to­na­cją rów­no­le­głą jest f-moll, jed­no­i­mien­ną mo­lo­wą – as-moll.

Trud­na do re­a­li­za­cji dla in­stru­men­tów smycz­ko­wych, dla­te­go rzad­ko wy­bie­ra­na jako to­na­cja dzieł na in­stru­men­ty smycz­ko­we.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. as

Wiktionary


as-moll

w mu­zy­ce: gama lub to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali mo­lo­wej, roz­po­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku as


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. gama lub to­na­cja mo­lo­wa za­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku as (w za­pi­sie nu­to­wym z sied­mio­ma be­mo­la­mi)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. akord mo­lo­wy opar­ty na to­ni­ce to­na­cji as-moll (1.1)

Wiktionary

as-moll – gama mu­zycz­na opar­ta na skali mo­lo­wej i któ­rej to­ni­ką jest as. Gama as-moll w od­mia­nie na­tu­ral­nej (eol­skiej) za­wie­ra dźwię­ki: as, b, ces, des, es, fes, ges. W za­pi­sie to­na­cji as-moll wy­stę­pu­je sie­dem be­mo­li.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈas‿mɔl, AS: as‿mol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. as

Wiktionary


asa

1. naj­wyż­sza karta w więk­szo­ści gier kar­cia­nych
2. ktoś per­fek­cyj­ny w tym co robi; tuz, mistrz, zna­ko­mi­tość;
3. drob­na mo­ne­ta mie­dzia­na w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie
4. jed­nost­ka cię­ża­ru w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie;
5. po­tocz­nie: asek­su­a­li­sta; aseks


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Asa – imię mę­skie
  • Asa – król Judy
  • Asa – rzeka w Ka­zach­sta­nie
  • ASA – ab­sorp­cyj­na spek­tro­me­tria ato­mo­wa
  • ASA – kwas ace­ty­lo­sa­li­cy­lo­wy
  • Skala ASA – skala sto­so­wa­na w ane­stez­jo­lo­gii
  • ASA – Aka­de­mia Nauk Af­ga­ni­sta­nu
  • Åsa

Wikipedia


asaf

Asaf (אסף) – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu. Le­wi­ta, który pro­wa­dził śpiew za pa­no­wa­nia króla Da­wi­da.

Wikipedia


asafetyda

gu­mo­ży­wi­ca otrzy­my­wa­na z ko­rze­ni i kłą­czy za­pal­nicz­ki le­kar­skiej, sto­so­wa­na daw­niej w na­lew­kach jako śro­dek uspo­ka­ja­ją­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. in­dyj­ska sub­stan­cja przy­pra­wo­wa i lecz­ni­cza, gu­mo­ży­wi­ca wy­dzie­la­na z kłą­czy za­pa­licz­ki cuch­ną­cej, Fe­ru­la assa-fo­e­ti­da L., za­mien­nik ce­bu­li i czosn­ku;

Wiktionary

Asa­fe­ty­da (asa­fe­ti­da; hin. हींग, trl. "hīng") – gu­mo­ży­wi­ca otrzy­my­wa­na z ko­rze­ni i kłą­czy za­pa­licz­ki cuch­ną­cej ("Fe­ru­la assa-fo­e­ti­da"), wy­stę­pu­ją­cej w pół­noc­nych In­diach, Ira­nie i Af­ga­ni­sta­nie. W Pol­sce na­zy­wa­na "czar­cim łaj­nem" lub "smro­dzień­cem". W j. an­giel­skim "asa­fo­e­ti­da" lub "stin­king gum" (do­słow­nie: „śmier­dzą­ca guma”).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) audio|Pl-Po­da­no wo­ło­wi­nę po an­giel­sku z sosem z ce­bu­li, sza­lo­tek, asa­fe­ty­dy, czosn­ku i goź­dzi­ków.ogg. Po­da­no wo­ło­wi­nę po an­giel­sku z sosem z ce­bu­li, sza­lo­tek, asa­fe­ty­dy, czosn­ku i goź­dzi­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasafɛˈtɨda, AS: asafetyda

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarcie łajno, smrodzieniec

Wiktionary


asahel

po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu, sio­strze­niec króla Da­wi­da


SJP.pl

Asa­hel, Asael (zm. ~1010 p.n.e.) – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu.

Sio­strze­niec króla Da­wi­da. Asa­hel był jed­nym z naj­dziel­niej­szych żoł­nie­rzy Da­wi­da i stał na czele jed­ne­go z jego huf­ców li­czą­ce­go po­dob­no 24 000 wo­jow­ni­ków, gdzie po jego śmier­ci do­wództ­wo prze­jął jego syn Ze­ba­diasz. Był znany ze swo­jej niez­wy­kłej pręd­ko­ści biegu po­rów­ny­wal­nej do ga­ze­li na ot­war­tym polu. Po­legł w trak­cie po­ści­gu za Ab­ne­rem w Bit­wie na Polu Boków przez ugo­dze­nie od­wrot­ną stro­ną dzidy.

Wikipedia


asam

stan w In­diach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. stan w pół­noc­no-wschod­nich In­diach ze sto­li­cą w Di­spu­rze;

Wiktionary

Asam (hindi असम, trb.: "Asam", trl.: "Asam"; ang. "Assam") – stan w pół­noc­no-wschod­nich In­diach ze sto­li­cą w Di­spu­rze. Leży u stóp Hi­ma­la­jów i są­sia­du­je ze sta­na­mi: Aru­na­chal Pra­desh, Na­ga­land, Ma­ni­pur, Mi­zo­ram, Tri­pu­ra i Meg­ha­la­ya oraz z Bhu­ta­nem i Ban­gla­de­szem.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Asamka ż.

Wiktionary


asambl

prze­sta­rza­le: bal, ze­bra­nie, spot­ka­nie to­wa­rzy­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. ze­bra­nie to­wa­rzy­skie, bie­sia­da, bal, raut

Wiktionary


asamblaż

kom­po­zy­cje pow­sta­łe ze złą­cze­nia w trój­wy­mia­ro­wą ca­łość róż­nych ele­men­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. trój­wy­mia­ro­wy kolaż z go­to­wych przed­mio­tów;

Wiktionary

Asam­blaż ( as­sem­bla­ge, tłum. gro­ma­dze­nie/zbie­ra­nie/zbiór) – forma ar­ty­stycz­na, bę­dą­ca od­mia­ną ko­la­żu, we­dług któ­rej two­rzy się trój­wy­mia­ro­we kom­po­zy­cje z przed­mio­tów go­to­wych.

Praca zło­żo­na z róż­ne­go ro­dza­ju przed­mio­tów: co­dzien­ne­go użyt­ku, be­zu­ży­tecz­nych frag­men­tów, form na­tu­ral­nych, wszel­kich moż­li­wych obiek­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Pol­sce pio­nie­rem asam­bla­żu był Wła­dy­sław Ha­sior.

 (1.1) Po­ob­wie­sza­ła mi po­cze­kal­nię asam­bla­ża­mi ja­kiejś awan­gar­do­wej ar­tyst­ki z Cie­szy­na.

Wiktionary


asamblowy

→ asambl


SJP.pl

Patrz:

asambl

asamczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


asami

język z grupy in­dyj­skiej ję­zy­ków in­do­e­u­ro­pej­skich; język asam­ski


SJP.pl

Asami (jap. あさみ, アサミ) – żeń­skie imię ja­poń­skie, może być uży­wa­ne także jako naz­wi­sko.

Wikipedia


asamka

miesz­kan­ka Asamu (stanu w In­diach)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel­ka rdzen­nej lud­no­ści za­miesz­ku­ją­cej Asam w In­diach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asam mrz.

:: fm. Asamczyk mos.

 przym. asamski

Wiktionary


asamski

1. → Asam;
2. język asam­ski - jeden z ję­zy­ków urzę­do­wych Indii; język as­sam­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Asa­mem

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język asam­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asamka ż.

Wiktionary


asan

daw­niej: tytuł grzecz­no­ścio­wy, skrót od wy­ra­że­nia "wasz­mość pan", zwy­kle jako zwrot kie­ro­wa­ny wprost do roz­mów­cy, od­po­wia­da­ją­cy dzi­siej­sze­mu "pan", "wy" (zwy­kle z od­cie­niem lek­ce­wa­że­nia); aćpan, acpan, aspan, wać­pan, wac­pan, wa­span, acan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. zob. acan.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. plu­ral|asana.

Wiktionary

Asan (kor. 아산) – mia­sto w Korei Po­łud­nio­wej, w pro­win­cji Chung­che­ong Po­łud­nio­wy. W 2024 li­czy­ło 388 742 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) — Cóż asan mil­czysz? Praw­dę mówię, choć i gorz­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈasãn, AS: asãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asanna ż., asaństwo mos.

:: fż. asani ż.

:: zdrobn. asanek m.

Wiktionary


asana

po­zy­cja w jodze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­sta­wa ciała w jodze;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: asan

Wiktionary

Asana (de­wa­na­ga­ri योगासन, trans­li­te­ra­cja yogāsana) – do­słow­nie: "sie­dze­nie". Po­ję­cie uży­wa­ne w dwóch zna­cze­niach:

Kla­sycz­na joga de­fi­niu­je 84 ar­che­ty­py po­zy­cji i po­staw ciała, z któ­rych 32 po­zy­cje sie­dze­nia uz­na­wa­ne są za szcze­gól­nie ważne. Wspól­ne dla wszyst­kich ro­dza­jów jogi są po­zy­cje i po­sta­wy me­dy­ta­cyj­ne – za­rów­no sie­dzą­ce, sto­ją­ce jak i le­żą­ce.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie­wąt­pli­wie na po­cząt­ku wska­za­ne jest poz­na­nie po­wią­za­nych ze sobą ukła­dów asan.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈsãna, AS: asãna

Wiktionary


asani

uży­wa­ny daw­niej skrót od: wasz­mość pani; acani


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. zob. wasz­mość pani.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale cóż ta frasz­ka może mieć wspól­ne­go z ho­no­rem domu, wy­bij­że to sobie asani z głowy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asanna ż., asaństwo mos.

:: fm. asan m.

Wiktionary


asanna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. zob. wasz­mość panna.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — E! coś mi asan­na zbla­dłaś i ka­sze­lek! co? czy się nu­dzisz? czyś chora?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asan m., asanek m., asani ż., asaństwo mos.

Wiktionary


asap

[czy­taj: asap lub es sun es po­sibl] skrót od: as soon as pos­si­ble - tak szyb­ko, jak to moż­li­we; jak naj­szyb­ciej, asap


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ASAP – akro­nim wy­ra­że­nia , czyli „tak szyb­ko, jak to moż­li­we”
  • A.S.A.P. – bry­tyj­ska grupa roc­ko­wa
  • ASAP – pio­sen­ka po­łud­nio­wo­ko­re­ań­skiej grupy StayC
  • ASAP Ferg – ame­ry­kań­ski raper
  • ASAP Rocky – ame­ry­kań­ski raper

Wikipedia


asas

dźwięk "a" ob­ni­żo­ny o dwa pół­to­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dźwięk a ob­ni­żo­ny o cały ton;

Wiktionary

."

Dźwię­ki asas na pię­cio­li­nii. W ko­lej­no­ści: asas¹, asas², Asas, asas°.

Asas – dźwięk, któ­re­go czę­stot­li­wość dla asas¹ wy­no­si około 391,9 Hz. Jest to ob­ni­żo­ny za po­mo­cą pod­wój­ne­go be­mo­la dźwięk a. Dźwię­ki en­har­mo­nicz­nie rów­no­waż­ne to: g i fisis.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈasas, AS: asas

Wiktionary


asasyn

czło­nek ra­dy­kal­ne­go ugru­po­wa­nia re­li­gij­ne­go mu­zuł­mań­skich is­ma­i­li­tów; ni­za­ry­ta


SJP.pl


asasyni

czło­nek ra­dy­kal­ne­go ugru­po­wa­nia re­li­gij­ne­go mu­zuł­mań­skich is­ma­i­li­tów; ni­za­ry­ta


SJP.pl


asasynka

→ asa­syn; ni­za­ryt­ka


SJP.pl


asauł

sto­pień ofi­cer­ski u Ko­za­ków za­po­ro­skich; asa­u­ła, asa­wuł(a), esauł


SJP.pl


asauła

sto­pień ofi­cer­ski u Ko­za­ków za­po­ro­skich; asauł, asa­wuł(a), esauł


SJP.pl


asawuł

sto­pień ofi­cer­ski u Ko­za­ków za­po­ro­skich; asa­wu­ła, asauł(a), esauł


SJP.pl


asawuła

sto­pień ofi­cer­ski u Ko­za­ków za­po­ro­skich; asa­wuł, asauł(a), esauł


SJP.pl


asańdźka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. asani do­bro­dziej­ka (zwy­kle zwrot do roz­mów­czy­ni)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acan mos., acanek mos., acani ż., acanka ż., acanna ż., acaństwo n., acpan mos., acpani mos., aćpan mos., aćpani ż., asanna ż., asaństwo n., aspan mos., aspani ż., aspanna ż., wacan ż., wacani ż., wacanna ż., waćpan mos., waćpani ż., waćpanna ż., waćpaństwo n., wasan mos., wasani ż., wasanna ż., wasaństwo n., waspan mos., waspani ż., waspanna ż., waspanowanie n., waszmość pan mos., waszmość pani ż., waszmość panna ż., waszmość państwo n., asińdźka ż., asynćka ż., aśćka ż., asani ż.

 czas. waspanować ndk.

 przym. waćpanowy, waćpański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asińdźka, asynćka, aśćka, acpani, acanna, wasani, waspanna, wacanna, aspani, aspanna, waćpani, waćpanna, waspani, waspanna, waszmość pani, waszmość panna

Wiktionary


asb

sym­bol apo­stil­bu, jed­nost­ki fi­zycz­nej


SJP.pl


asbiest

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie swier­dłow­skim, po­ło­żo­ne na Uralu;

Wiktionary

As­biest ( Асбест), w la­tach 1889–1928 Ku­diel­ka ( Куделька) – mia­sto w Rosji (obwód swier­dłow­ski), po­ło­żo­ne na Uralu, nad rzeką Wiel­ki Reft.

Osada zo­sta­ła za­ło­żo­na w 1889 roku. Prawa miej­skie otrzy­ma­ła w 1933 roku. [].

Mia­sto jest cen­trum wy­do­by­cia i przet­wór­stwa azbe­stu. W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych.

Wikipedia


asbolan

mi­ne­rał, mie­sza­ni­na tlen­ków i wo­do­rot­len­ków man­ga­nu


SJP.pl


asc

Con­gre­ga­tio So­ro­rum Ado­ra­tri­cium San­gu­i­nis Chri­sti - zakon ado­ra­to­rek


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ad­van­ced Si­mu­la­tion and Com­pu­ting Pro­gram – pro­gram rządu USA roz­wo­ju tech­no­lo­gii su­per­kom­pu­te­rów na po­trze­by armii
  • Ado­ra­tor­ki Krwi Chry­stu­sa () – żeń­skie zgro­ma­dze­nie za­kon­ne
  • Ka­na­dyj­ska Agen­cja Kos­micz­na ()
  • Sy­stem kon­tro­li trak­cji – sy­stem zwią­za­ny z bez­pie­czeń­stwem po­ja­zdów
  • Po­łą­czo­ne Do­wództ­wo Okrę­tów Pod­wod­nych ASC

Wikipedia


ascalon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mit. le­gen­dar­na włócz­nia świę­te­go Je­rze­go, którą zabił smoka

Wiktionary


ascelina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Asce­li­na – nie­jas­ne­go po­cho­dze­nia imię żeń­skie, które może wy­wo­dzić się od ger­mań­skich imion dwucz­ło­no­wych z pier­wszym ele­men­tem "adal-" – "szla­chet­ny, zna­ko­mi­ty". Może jed­nak także po­cho­dzić od łac. "ascel­la" – "pacha". Pa­tron­ką imie­nia w Ko­ście­le ka­to­lic­kim jest św. Asce­li­na, ur. w Ville-sous-la-Ferté, krew­na św. Ber­nar­da z Cla­ir­va­ux, mi­stycz­ka".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Asce­li­na imie­ni­ny ob­cho­dzi 23 sierp­nia.

Wiktionary


ascencja

ruch ku górze wody po­dziem­nej w ska­łach, wy­ni­ka­ją­cy z róż­ni­cy ci­śnień hy­dro­sta­tycz­nych; ascenz­ja


SJP.pl


ascendent

an­te­nat; krew­ny po linii wstęp­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) astrol. punkt eklip­ty­ki, który wscho­dzi w okre­ślo­nym mo­men­cie i miej­scu na Ziemi;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) daw. praw. każdy przo­dek danej osoby;

Wiktionary

Ascen­dent – w astro­lo­gii punkt eklip­ty­ki, który wscho­dzi w okre­ślo­nym mo­men­cie i miej­scu na Ziemi. Jego po­ło­że­nie uza­leż­nio­ne jest więc od do­kład­ne­go czasu i współ­rzęd­nych ge­o­gra­ficz­nych da­ne­go zda­rze­nia (np. na­ro­dze­nia czło­wie­ka). Prze­cięt­nie co około dwie go­dzi­ny nad wschod­nim ho­ry­zon­tem po­ja­wia się nowy znak zo­dia­ku, można przy­jąć, że co około dwie go­dzi­ny zmie­nia się ascen­dent.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­ło­że­nie ascen­den­tu uza­leż­nio­ne jest więc od do­kład­ne­go czasu i współ­rzęd­nych ge­o­gra­ficz­nych da­ne­go zda­rze­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: asˈt͡sɛ̃ndɛ̃nt, AS: ascẽndẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. fż. ascendentka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) antenat, przodek, wstępny

Wiktionary


ascendentalny

w astro­lo­gii: zwią­za­ny ze zna­kiem zo­dia­ku, który okre­ślo­ny jest dla danej osoby cza­sem jego uro­dzin


SJP.pl


ascendentka

an­te­nat­ka; krew­na po linii wstęp­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krew­na po linii wstęp­nej (przo­dek danej osoby)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ascendent mos./mrz.

Wiktionary


ascensyjny

o wo­dzie i jej źró­dłach: wzno­szą­cy się ku górze, wy­pły­wa­ją­cy pod ci­śnie­niem, ascen­zyj­ny


SJP.pl


ascenzja

ruch ku górze wody po­dziem­nej w ska­łach, wy­ni­ka­ją­cy z róż­ni­cy ci­śnień hy­dro­sta­tycz­nych; ascen­cja


SJP.pl

Ascenz­ja ("ascen­cja", "prze­są­cza­nie pio­no­we") – ruch wody po­dziem­nej w ska­łach wy­no­szą­cy ją ku górze pod wpły­wem róż­ni­cy ci­śnień hy­dro­sta­tycz­nych lub ci­śnie­nia pe­tro­sta­tycz­ne­go.

Wikipedia


asceta

1. czło­wiek, który po­przez umę­cze­nie swo­je­go ciała chce za­pew­nić sobie oczy­szcze­nie z grze­chów i życie wiecz­ne w nie­bie;
2. czło­wiek pro­wa­dzą­cy bar­dzo su­ro­wy tryb życia, wy­rze­ka­ją­cy się przy­jem­no­ści i wygód;
3. zwo­len­nik pro­sto­ty i oszczęd­no­ści wy­ra­zu w sztu­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek upra­wia­ją­cy asce­zę

 (1.2) przen. czło­wiek nie ma­ją­cy wiel­kich wy­ma­gań

 (1.3) przen. zwo­len­nik pro­sto­ty i su­ro­wo­ści formy w sztu­ce

Wiktionary

Asce­ta (gr. "aske­tes" „ćwi­czą­cy się”) – wyz­naw­ca re­li­gij­ny zmie­rza­ją­cy do zba­wie­nia przez asce­zę. W ro­zu­mie­niu po­tocz­nym czło­wiek od­ma­wia­ją­cy sobie przy­jem­no­ści ży­cio­wych z in­nych po­bu­dek niż re­li­gij­ne.

Wie­rzą­cy usi­łu­ją­cy osią­gnąć zba­wie­nie lub dą­żą­cy do do­sko­na­ło­ści przez asce­zę w bra­mi­niz­mie i bud­dyz­mie to sann­ja­sin, w chrze­ści­jań­stwie i ju­da­iz­mie to ana­cho­re­ta. Zor­ga­ni­zo­wa­na zbio­ro­wość mni­sza pro­wa­dzą­ca asce­tycz­ny tryb życia na­zy­wa­na jest mo­na­sty­cyz­mem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­ło­ży­cie­lem al­kan­ta­ry­nów był fran­cisz­kań­ski mi­styk i asce­ta św. Piotr z Al­kan­ta­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: asˈt͡sɛta, AS: asceta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asceza ż., ascetyczność ż., ascetyzm mrz.

:: fż. ascetka ż.

 przym. ascetyczny

 przysł. ascetycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pokutnik, samotnik, pustelnik, jogin

Wiktionary


ascetka

ko­bie­ta sto­su­ją­ca prak­ty­ki asce­zy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ży­ją­ca w asce­zie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asceza ż., ascetyczność ż., ascetyzm mrz.

:: fm. asceta mos.

 przym. ascetyczny

 przysł. ascetycznie

Wiktionary


ascetycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób asce­tycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asceza ż., asceta mos., ascetka ż., ascetyzm mrz.

 przym. ascetyczny

Wiktionary


ascetyczność

→ asce­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

ascetyczny

ascetyczny

1. wy­ni­ka­ją­cy z ry­go­rów asce­zy, wła­ści­wy asce­zie (np. asce­tycz­ny tryb życia, asce­tycz­ny wy­gląd);
2. zwią­za­ny z asce­ty­ką (np. trak­tat asce­tycz­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy asce­zie, umart­wia­niu się, pełen wy­rze­czeń

 (1.2) pełen pro­sto­ty, oszczęd­ny, su­ro­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Jej se­ce­syj­na fa­sa­da kon­tra­stu­je z asce­tycz­nym w ar­chi­tek­to­nicz­nej for­mie ko­ścio­łem pro­te­stanc­kim, od któ­re­go wy­wo­dzi się nazwa ulicy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asceza ż., ascetyzm mrz., asceta mos., ascetka ż.

 przysł. ascetycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) spartański

Wiktionary


ascetyka

dział etyki chrze­ści­jań­skiej do­ty­czą­cy asce­zy; asce­tyzm


SJP.pl

Asce­ty­ka (z ἄσκησις, aske­sis - ćwi­cze­nie) – dział te­o­lo­gii, który zaj­mu­je się kształ­to­wa­niem po­sta­wy du­cho­wej chrze­ści­ja­ni­na po­przez asce­zę. Jest to, jak po­da­je Mały słow­nik te­o­lo­gicz­ny: "dy­scy­pli­na te­o­lo­gicz­na, która zaj­mu­je się sy­tu­a­cją i za­da­nia­mi kon­kret­ne­go życia chrze­ści­jań­skie­go w aspek­cie jego in­dy­wi­du­al­nej re­a­li­za­cji [...], co każe ją odróż­nić za­rów­no od mi­sty­ki, jak i od te­o­lo­gii mo­ral­nej."

Wikipedia


ascetyzm

asce­za;
1. re­zy­gna­cja z dóbr i wielu ak­tyw­no­ści ży­cio­wych w celu uzy­ska­nia świę­to­ści i zba­wie­nia duszy,
2. su­ro­wy tryb życia bez przy­jem­no­ści i wygód; wstrze­mięź­li­wość;
3. prze­no­śnie: pro­sto­ta, brak ozdób i uroz­ma­i­ceń; skrom­ność, su­ro­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fi­lo­zo­fia i prak­ty­ki asce­tów

Wiktionary

Asce­tyzm, asce­za ( ἄσκησις "aske­sis" – pier­wot­nie „ćwi­cze­nie, tre­ning”) – prak­ty­ko­wa­nie do­bro­wol­ne­go wy­rze­cze­nia się pew­nych dóbr, war­to­ści i ak­tyw­no­ści ży­cio­wych w celu osią­gnię­cia świę­to­ści, czy­sto­ści i do­sko­na­ło­ści du­cho­wej oraz zba­wie­nia. Po­tocz­nie asce­tyzm ko­ja­rzy się z ogra­ni­cze­niem doś­wiad­cza­nia przy­jem­no­ści oraz za­spo­ka­ja­nia po­trzeb cie­les­nych, jak je­dze­nie czy sen, a także z dy­scy­pli­ną wew­nętrz­ną.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. asceza ż., asceta mos., ascetka ż.

 przym. ascetyczny

 przysł. ascetycznie

Wiktionary


asceza

asce­tyzm;
1. re­zy­gna­cja z dóbr i wielu ak­tyw­no­ści ży­cio­wych w celu uzy­ska­nia świę­to­ści i zba­wie­nia duszy,
2. su­ro­wy tryb życia bez przy­jem­no­ści i wygód; wstrze­mięź­li­wość;
3. prze­no­śnie: pro­sto­ta, brak ozdób i uroz­ma­i­ceń; skrom­ność, su­ro­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. po­sta­wa po­le­ga­ją­ca na wy­rze­cze­niu się ra­do­ści życia w celu uzy­ska­nia zba­wie­nia w nie­bie lub oś­wie­ce­nia du­cho­we­go

 (1.2) su­ro­wy tryb życia bez przy­jem­no­ści i wygód

 (1.3) psych. me­cha­nizm obron­ny prze­ja­wią­cy się np. opo­rem wobec włas­nej sek­su­al­no­ści, uni­ka­niem to­wa­rzy­stwa, bra­kiem ak­cep­ta­cji włas­ne­go ciała, bu­li­mią, ano­rek­sją, wzbra­nia­niem się przed wy­próż­nia­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1,2) Współ­czes­na asce­za może oka­zać się sy­no­ni­mem cięż­kiej pracy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: asˈt͡sɛza, AS: asceza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asceta mos., ascetka ż., ascetyzm mrz.

 przym. ascetyczny

 przysł. ascetycznie

Wiktionary


aschaffenburg

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Niem­czech;

Wiktionary

As­chaf­fen­burg (nazwa lo­kal­na: "As­che­bersch") – mia­sto bę­dą­ce sie­dzi­bą jed­ne­go z po­wia­tów ba­war­skie­go okrę­gu Dolna Fran­ko­nia. Ob­szar ten wcho­dzi także w skład re­gio­nu me­tro­po­li­tal­ne­go Frank­furt/Ren-Men.

Z bli­sko 70 tys. miesz­kań­ca­mi As­chaf­fen­burg jest naj­więk­szym mia­stem ba­war­skie­go od­cin­ka Dol­ne­go Menu, a dru­gim po Würzburgu naj­lud­niej­szym oś­rod­kiem miej­skim re­gio­nu Dolna Fran­ko­nia. Znaj­du­ją się tutaj sie­dzi­by urzę­du po­wia­to­we­go oraz uczel­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie zżyła się z tym As­chaf­fen­bur­giem.

Wiktionary


ascii

(skrót od: Ame­ri­can Stan­dard Code for In­for­ma­tion In­ter­chan­ge); Ame­ry­kań­ski Znor­ma­li­zo­wa­ny Kod Wy­mia­ny In­for­ma­cji - sy­stem ko­do­wa­nia zna­ków


SJP.pl

Zo­bacz też: pla­ne­to­i­da (3568) ASCII.

ASCII (czyt. /ˈæski/, skrót od Ame­ri­can Stan­dard Code for In­for­ma­tion In­ter­chan­ge) – sied­mio­bi­to­wy sy­stem ko­do­wa­nia zna­ków, uży­wa­ny we współ­czes­nych kom­pu­te­rach oraz sie­ciach kom­pu­te­ro­wych, a także in­nych urzą­dze­niach wy­po­sa­żo­nych w mi­kro­pro­ce­sor.

Wikipedia


ascon

[czy­taj: askon] naj­prost­szy typ planu bu­do­wy do­ro­słych gąbek, w któ­rym war­stwa me­zo­glei jest sto­sun­ko­wo cien­ka, a cho­a­no­cy­ty (ko­mór­ki koł­nie­rzy­ko­wa­te) wy­stę­pu­ją wy­łącz­nie w dość dużej jamie pa­ra­ga­stral­nej, łą­czą­cej się ze śro­do­wi­skiem zew­nętrz­nym przez otwór wy­rzu­to­wy oraz licz­ne ka­na­li­ki w ścia­nie ciała


SJP.pl


ascona

[czy­taj: asko­na] model sa­mo­cho­du marki Opel


SJP.pl

Asco­na (lmo. "Scona"; niem. "Asch­gu­nen", "Asch­go­nen") – gmina w po­łud­nio­wej Szwaj­ca­rii, w kan­to­nie Ti­ci­no, w okrę­gu ("di­stret­to") Lo­car­no, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na po­wia­tu ("cir­co­lo") Isole. Leży nad je­zio­rem Lago Mag­gio­re. Jest atrak­cją tu­ry­stycz­ną.

Wikipedia


ascot

Ascot – wieś w Wiel­kiej Bry­ta­nii, w An­glii, w hrab­stwie ce­re­mo­nial­nym Berks­hi­re, 10 km na po­łud­nie od zamku kró­lew­skie­go Wind­sor i około 45 km na za­chód od cen­trum Lon­dy­nu.

Ascot jest znane z racji roz­gry­wa­nych tutaj wy­ści­gów kon­nych Royal Ascot Ra­ce­co­ur­se.

Wikipedia


asdic

[czy­taj: azdik] urzą­dze­nie do wy­kry­wa­nia okrę­tów pod­wod­nych; azdyk


SJP.pl


asean

[czy­taj: aSEan] skrót od: As­so­cia­tion of East Asian Na­tions - Sto­wa­rzy­sze­nie Na­ro­dów Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej


SJP.pl


aseitas

w fi­lo­zo­fii: ist­nie­nie przez sie­bie; sa­mo­ist­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. teol. nie­za­leż­ność bytu od ni­cze­go in­ne­go

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) samoistność

Wiktionary


asejsmiczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest asejs­micz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. asejsmiczny

 przysł. asejsmicznie

Wiktionary


asejsmiczny

taki, na któ­rym nie od­no­to­wu­je się trzę­sień ziemi (np. pas asejs­micz­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geol. nie wy­ka­zu­ją­cy żad­nej ak­tyw­no­ści sejs­micz­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asejsmiczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niesejsmiczny

Wiktionary


aseks

po­tocz­nie: asek­su­a­li­sta; as


SJP.pl


aseksualista

męż­czyz­na nie­od­czu­wa­ją­cy po­cią­gu sek­su­al­ne­go; as, aseks


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) seks. osoba, która nie od­czu­wa po­cią­gu sek­su­al­ne­go do in­nych ludzi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Asek­su­a­li­sta może wcho­dzić w związ­ki ro­man­tycz­ne, choć bez po­trze­by kon­tak­tów sek­su­al­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aseksualizm mrz., aseksualność ż.

 przym. aseksualny

Wiktionary


aseksualistka

ko­bie­ta nie­od­czu­wa­ją­ca po­cią­gu sek­su­al­ne­go


SJP.pl


aseksualizm

cał­ko­wi­te lub czę­ścio­we nie­od­czu­wa­nie po­cią­gu sek­su­al­ne­go wobec in­nych osób; asek­su­al­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. okre­śle­nie osób nie­od­czu­wa­ją­cych po­żą­da­nia sek­su­al­ne­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) można po­wie­dzieć, że de­mi­sek­su­a­lizm leży w po­ło­wie drogi mię­dzy sek­su­a­liz­mem a asek­su­a­liz­mem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɛksuˈwalʲism̥, AS: aseksuu̯alʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. seks mrz., aseksualność ż., aseksualista m., aseksualistka ż.

 przym. aseksualny

 przysł. aseksualnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aseksualność

Wiktionary


aseksualność

cał­ko­wi­te lub czę­ścio­we nie­od­czu­wa­nie po­cią­gu sek­su­al­ne­go wobec in­nych osób; asek­su­a­lizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) seks. trwa­łe nie­od­czu­wa­nie po­cią­gu sek­su­al­ne­go wobec in­nych osób

 (1.2) cecha tego, co asek­su­al­ne; cecha tych, któ­rzy są asek­su­al­ni

Wiktionary

Asek­su­al­ność, ina­czej asek­su­a­lizm – cał­ko­wi­ty lub czę­ścio­wy brak po­cią­gu sek­su­al­ne­go w stro­nę in­nych osób. Może być uz­na­wa­na za orien­ta­cję sek­su­al­ną lub za jej brak. Czę­sto de­fi­nio­wa­na jest sze­rzej jako spek­trum obej­mu­ją­ce różne od­mia­ny toż­sa­mo­ści asek­su­al­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aseksualizm m., seks mrz., aseksualista mos.

 przym. aseksualny

 czas. seksować

Wiktionary


aseksualny

obo­jęt­ny na spra­wy płci, nie­pod­kre­śla­ją­cy cech płcio­wych, nie­od­czu­wa­ją­cy po­pę­du płcio­we­go


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. po­zba­wio­ny seksu, zmy­sło­wo­ści

 (1.2) seks. obo­jęt­ny na spra­wy płci i seksu, nie­od­czu­wa­ją­cy po­cią­gu sek­su­al­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Part­ne­rzy oce­nia­ją zwią­zek jako atrak­cyj­ny, opar­ty na więzi uczu­cio­wej, do­brym po­ro­zu­mie­niu, ale asek­su­al­ny z po­wo­du za­bu­rzeń part­ner­ki. Zda­rza się, że trwa to la­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɛksuˈwalnɨ, AS: aseksuu̯alny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. seks mrz., aseksualność ż., aseksualizm m., aseksualista m., aseksualistka ż.

 przysł. aseksualnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezpłciowy

Wiktionary


asekuracja

1. za­bez­pie­cze­nie się przed innym roz­wo­jem wy­pad­ków, niż spo­dzie­wa­ny;
2. w gim­na­sty­ce, al­pi­niz­mie itp.: za­bez­pie­cze­nie się za po­mo­cą od­po­wied­nich urzą­dzeń i/lub ko­rzy­sta­nie z po­mo­cy in­nych ludzi w celu uni­knię­cia nie­szczę­śli­we­go wy­pad­ku; także: sprzęt albo lu­dzie chro­nią­cy przed tym wy­pad­kiem; 4. daw­niej: typ ubez­pie­cze­nia w to­wa­rzy­stwie ubez­pie­cze­nio­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) umowa za­wie­ra­na z od­po­wied­nią in­sty­tu­cją, która roz­po­rzą­dza pie­niędz­mi ubez­pie­czo­nych, po­kry­wa­jąc ich po­trze­by na okre­ślo­nych wa­run­kach

 (1.2) za­bez­pie­cze­nie przed skut­ka­mi ry­zy­kow­nych dzia­łań

 (1.3) za­bez­pie­cze­nie pod­czas wy­ko­ny­wa­nia nie­bez­piecz­nych czyn­no­ści jak np. wspi­nacz­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • We wspi­nacz­ce ase­ku­ra­cja to dzia­ła­nia pro­wa­dzą­ce do mi­ni­ma­li­za­cji skut­ków od­pad­nię­cia;
  • W eko­no­mii ase­ku­ra­cja to za­pew­nie­nie ubez­pie­czo­ne­mu odsz­ko­do­wa­nia, zo­bacz ubez­pie­cze­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) (…) Tu­cha­czew­ski mu­siał włą­czyć się do roz­wi­nię­tej już współ­pra­cy z Niem­ca­mi. Z uwagi na silną ger­ma­no­fo­bię, wy­nie­sio­ną prze­de wszyst­kim z nie­wo­li, przysz­ło mu to z pew­no­ścią nie­zbyt łatwo, niem­niej ro­zu­miał, iż po­li­ty­ka ra­pal­leń­ska sta­no­wi je­dy­ną szan­sę szyb­kie­go uzy­ska­nia no­wo­czes­ne­go uz­bro­je­nia, zaś zbli­że­nie z Re­pu­bli­ką We­i­mar­ską – dobrą ase­ku­ra­cję stra­te­gicz­ną ZSRS.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asekuranctwo n., asekurant mos., asekurowanie n., asekuracyj ż.

 przym. asekuracyjny

 czas. asekurować

Wiktionary


asekuracyj

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ubez­pie­cze­nie

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. opła­ta za ubez­pie­cze­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asekuracja ż., asekurowanie n.

 czas. asekurować ndk.

 przym. asekuracyjny

Wiktionary


asekuracyjny

1. za­bez­pie­cza­ją­cy kogoś (np. lina ase­ku­ra­cyj­na, sprzęt ase­ku­ra­cyj­ny);
2. do­ty­czą­cy pew­ne­go typu ubez­pie­czeń (np. to­wa­rzy­stwo ase­ku­ra­cyj­ne, po­li­sa ase­ku­ra­cyj­na)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zob. ubez­pie­cze­nio­wy.

 (1.2) ubez­pie­cza­ją­cy, ma­ją­cy za­pew­nić bez­pie­czeń­stwo

 (1.3) ostroż­ny, uni­ka­ją­cy ry­zy­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asekuracja ż., asekuracyj ż., asekuranctwo n., asekurant mos., asekurowanie n.

 czas. asekurować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ochronny

 (1.3) zachowawczy

Wiktionary


asekurancki

nad­mier­nie ostroż­ny, uni­ka­ją­cy ry­zy­ka i osta­tecz­nych de­cyz­ji, tchórz­li­wy (np. ase­ku­ranc­kie za­cho­wa­nie, ase­ku­ranc­ka po­sta­wa)


SJP.pl


asekuranctwo

czy­nie­nie za­strze­żeń, nie­ry­zy­ko­wa­nie, prze­sad­nie ostroż­ne po­stę­po­wa­nie; ase­ku­ran­tyzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­ra­cho­wa­ne po­stę­po­wa­nie ma­ją­ce za­bez­pie­czyć przed po­no­sze­niem od­po­wie­dzial­no­ści za spra­wę, któ­rej wynik nie jest je­szcze wia­do­my

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­więk­szą przesz­ko­dą dla współ­pra­cy pol­sko-cze­skiej było roz­po­czę­te przez Ma­sa­ry­ka kunk­ta­tor­stwo cze­skiej po­li­ty­ki za­gra­nicz­nej, skłon­ność do uni­ka­nia ry­zy­ka i ase­ku­ranct­wo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɛkuˈrãnt͡stfɔ, AS: asekurãnctfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asekurant m., asekurantka ż., asekuracja ż., asekurantyzm m., asekurowanie n., zaasekurowanie n.

 czas. asekurować ndk., zaasekurować dk.

 przym. asekurancki, asekuracyjny

 przysł. asekurancko, asekuracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asekurantyzm; pot. ostrożniactwo

Wiktionary


asekurant

osoba czy­nią­ca za­strze­że­nia, nie­ry­zy­ku­ją­ca, stale się ase­ku­ru­ją­ca, bę­dą­ca "in­te­li­gent­nym tchó­rzem"


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś nad­mier­nie ostroż­ny, oba­wia­ją­cy się trud­nych de­cyz­ji

 (1.2) sport. osoba ubez­pie­cza­ją­ca pod­czas wy­ko­ny­wa­nia nie­bez­piecz­nych ewo­lu­cji

 (1.3) przest. ktoś kto ochra­nia, za­pew­nia komuś bez­pie­czeń­stwo

Wiktionary

Ase­ku­rant – po­przez po­ję­cie ase­ku­ran­ta ro­zu­mie­my osobę, która od­ma­wia uczest­nict­wa w grze spra­wied­li­wej. Prze­ci­wień­stwem ta­kiej osoby jest ha­zar­dzi­sta.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌasɛˈkurãnt, AS: asekurãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asekuranctwo m., asekurantyzm m., asekuracja ż., asekurowanie n., zaasekurowanie n.

:: fż. asekurantka ż.

 czas. asekurować ndk., zaasekurować dk.

 przym. asekurancki, asekuracyjny

 przysł. asekurancko, asekuracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) asekurator

Wiktionary


asekurantka

→ ase­ku­rant


SJP.pl

Patrz:

asekurant

asekurantyzm

czy­nie­nie za­strze­żeń, nie­ry­zy­ko­wa­nie, prze­sad­nie ostroż­ne po­stę­po­wa­nie; ase­ku­ranct­wo


SJP.pl


asekurator

1. osoba ubez­pie­cza­ją­ca kogoś przy trud­nych ćwi­cze­niach gim­na­stycz­nych; ase­ku­rant;
2. osoba po­dej­mu­ją­ca zo­bo­wią­za­nie ubez­pie­cze­nio­we wobec osoby ubez­pie­cza­ją­cej się


SJP.pl


asekuratorka

1. ko­bie­ta ubez­pie­cza­ją­ca kogoś przy trud­nych ćwi­cze­niach gim­na­stycz­nych; ase­ku­rant­ka;
2. ko­bie­ta po­dej­mu­ją­ca zo­bo­wią­za­nie ubez­pie­cze­nio­we wobec osoby ubez­pie­cza­ją­cej się


SJP.pl


asekurowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) udzie­la­nie po­mo­cy w cza­sie wy­ko­ny­wa­nia trud­nych i ry­zy­kow­nych czyn­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaasekurowanie n., asekuracja ż., asekuranctwo n., asekurant m., asekurantka ż., asekurantyzm m., asekuracyj ż.

 czas. asekurować ndk., zaasekurować dk.

 przym. asekuracyjny, asekurancki

 przysł. asekuracyjnie, asekurancko

Wiktionary


asekurować

1. za­pew­niać ase­ku­ra­cję;
2. ase­ku­ro­wać się:
a) ase­ku­ro­wać wza­jem­nie jeden dru­gie­go;
b) czy­nić za­strze­że­nia, zo­sta­wiać sobie moż­li­wość zmia­ny zda­nia, de­cyz­ji, za­bez­pie­czać się na wy­pa­dek in­ne­go prze­bie­gu wy­da­rzeń niż spo­dzie­wa­ny


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­se­ku­ro­wać)

 (1.1) chro­nić lub za­bez­pie­czać przed ry­zy­kiem albo nie­bez­pie­czeń­stwem

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ase­ku­ro­wać się (dk. za­se­ku­ro­wać się)

 (2.1) ase­ku­ro­wać sie­bie sa­me­go

 (2.2) ase­ku­ro­wać sie­bie naw­za­jem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asekuranctwo n., asekuracyj ż., asekuracja ż., asekurant mos., asekurowanie n.

 czas. zasekurować dk.

 przym. asekuracyjny

 przysł. asekuracyjnie

Wiktionary


aselepia

ga­tu­nek ro­śli­ny na­le­żą­cy do ro­dzi­ny go­rycz­ko­wa­tych; go­rycz­ka tro­je­ścio­wa


SJP.pl


asemantyczność

→ ase­man­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

asemantyczny

asemantyczny

nie­uwz­ględ­nia­ją­cy zna­cze­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie nio­są­cy zna­cze­nia; bez tre­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Słowa na końcu tam­te­go zda­nia czyli „bla bla bla” są ase­man­tycz­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asemantyczność ż.

Wiktionary


asembler

pro­sty język pro­gra­mo­wa­nia; as­sem­bler


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. pro­gram tłu­ma­czą­cy kod ję­zy­ka asem­ble­ra na język ma­szy­no­wy;

 (1.2) in­form. zob. język asem­ble­ra.

Wiktionary

Asem­bler ( as­sem­bler) – ter­min in­for­ma­tycz­ny zwią­za­ny z pro­gra­mo­wa­niem i two­rze­niem kodu ma­szy­no­we­go dla pro­ce­so­rów. W ję­zy­ku pol­skim oz­na­cza on pro­gram two­rzą­cy kod ma­szy­no­wy na pod­sta­wie kodu źró­dło­we­go (tzw. "asem­bla­cja") wy­ko­na­ne­go w ni­sko­po­zio­mo­wym ję­zy­ku pro­gra­mo­wa­nia ba­zu­ją­cym na pod­sta­wo­wych ope­ra­cjach pro­ce­so­ra zwa­nym ję­zy­kiem asem­ble­ra, po­pu­lar­nie na­zy­wa­nym rów­nież "asem­ble­rem".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wśród trans­la­to­rów można wy­róż­nić dwie głów­ne grupy: kom­pi­la­to­ry i asem­ble­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈsɛ̃mblɛr, AS: asẽmbler

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asemblacja ż., deasembler m.

 czas. asemblować ndk.

 przym. asemblerowy

Wiktionary


asemblerowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) in­form. zwią­za­ny z asem­ble­rem, do­ty­czą­cy asem­ble­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asemblacja ż., asembler mrz., deasembler mrz.

 czas. asemblować ndk.

Wiktionary


asenat

po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu


SJP.pl

Ase­nat, Ase­neth (hebr. אָסְנַת; imię po­cho­dze­nia egip. "poś­wię­co­na Neit") – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu, we­dług Księ­gi Ro­dza­ju córka egip­skie­go ka­pła­na Poti Fery (Pe­te­fre­sa, Pen­te­fre­sa) z On, po­ślu­bio­na przez fa­ra­o­na Jó­ze­fo­wi. Uro­dzi­ła mu dwóch synów, Ma­nas­se­sa i Efra­i­ma.

Wikipedia


asenizacja

1. usu­wa­nie płyn­nych nie­czy­sto­ści z ja­kie­goś te­re­nu;
2. prze­sta­rza­łe: po­pra­wa wa­run­ków zdro­wot­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) usłu­ga usu­wa­nia nie­czy­sto­ści cie­kłych;

Wiktionary

Ase­ni­za­cja (ang. "sa­ni­ta­tion", fr. "as­sa­i­nis­se­ment") – za­bieg sa­ni­tar­ny po­le­ga­ją­cy na opróż­nia­niu zbior­ni­ków be­zod­pły­wo­wych lub osad­ni­ków w in­sta­la­cjach przy­do­mo­wych oczy­szczal­ni ście­ków i tran­spor­tu nie­czy­sto­ści cie­kłych za po­mo­cą po­ja­zdów ase­ni­za­cyj­nych, do sta­cji zlew­nych, z któ­rych nie­czy­sto­ści tra­fia­ją sie­cią ka­na­li­za­cyj­ną do oczy­szczal­ni ście­ków.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌasɛ̃ɲiˈzat͡sʲja, AS: asẽńizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asenizator m., asenizowanie n., zasenizowanie n.

 czas. asenizować ndk., zasenizować dk.

 przym. asenizacyjny

Wiktionary


asenizacyjny

zwią­za­ny z ase­ni­za­cją, słu­żą­cy ase­ni­za­cji (np. becz­ko­wóz ase­ni­za­cyj­ny, pola ase­ni­za­cyj­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ase­ni­za­cją, do­ty­czą­cy ase­ni­za­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Raz w mie­sią­cu za­war­tość po­wi­nien wy­bie­rać wóz ase­ni­za­cyj­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɛ̃ɲizaˈt͡sɨjnɨ, AS: asẽńizacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asenizacja ż., asenizator m., asenizowanie n.

 czas. asenizować

Wiktionary


asenizator

osoba zaj­mu­ją­ca się ase­ni­za­cją (usu­wa­niem płyn­nych nie­czy­sto­ści z ja­kie­goś te­re­nu)


SJP.pl


asenizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) usu­wa­nie nie­czy­sto­ści płyn­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asenizacja ż., asenizator m.

 czas. asenizować

 przym. asenizacyjny

Wiktionary


asenizować

usu­wać płyn­ne nie­czy­sto­ści z ja­kie­goś te­re­nu


SJP.pl


asenterować

cza­sow­nik

 (1.1) po­bie­rać do woj­ska

Wiktionary


asenterunek

daw­niej: bran­ka, pobór re­kru­ta do woj­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. przy­mu­so­wy pobór do woj­ska;

 (1.2) daw. gwara. prze­gląd i re­je­stra­cja koni

Wiktionary

Asen­te­ru­nek (od austr. "As­sen­tie­rung") – sy­stem przy­mu­so­we­go po­bo­ru re­kru­ta, względ­nie koni sto­so­wa­ny w Au­strii, a póź­niej w Au­stro-Wę­grzech (asen­te­run­ko­wy – po­bo­ro­wy w woj­sku au­stro-wę­gier­skim, ko­mi­sja asen­te­run­ko­wa – ko­mi­sja po­bo­ro­wa).

Na pod­sta­wie spi­sów lud­no­ści wyz­na­cza­no od­po­wied­ni kon­tyn­gent re­kru­tów z każ­dej z pro­win­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) — I gdzież ucie­kłeś? — Wprost do Prze­my­śla na plac asen­te­run­ku. Za­cią­gną­łem się do woj­ska. — I słu­ży­łeś? — Całe czte­ry lata.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɛ̃ntɛˈrũnɛk, AS: asẽnterũnek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) branka

Wiktionary


asenterunkowy

→ asen­te­ru­nek


SJP.pl

Patrz:

asenterunek

aseptycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) hig. med. mi­kro­biol. w spo­sób wolny od drob­no­u­stro­jów, czyli za­cho­wu­jąc wa­run­ki ste­ryl­ne, które za­po­bie­ga­ją za­nie­czy­szcze­niu przez mi­kro­or­ga­niz­my

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­duk­cja leków od­by­wa się asep­tycz­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aseptyczność ż., aseptyka ż.

 przym. aseptyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jałowo, sterylnie

Wiktionary


aseptyczność

→ asep­tycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest asep­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są asep­tycz­ni

Wiktionary

Patrz:

aseptyczny

Powiązane:

 przym. aseptyczny

 przysł. aseptycznie

Wiktionary


aseptyczny

ste­ryl­ny, od­ka­żo­ny, wy­ja­ło­wio­ny (np. asep­tycz­ny ban­daż, asep­tycz­ne po­mie­szcze­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. po­zba­wio­ny drob­no­u­stro­jów cho­ro­bot­wór­czych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aseptyka ż., aseptyczność ż.

 przysł. aseptycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jałowy, sterylny, odkażony

Wiktionary


aseptyka

1. po­stę­po­wa­nie za­pew­nia­ją­ce wy­klu­cze­nie do­stę­pu drob­no­u­stro­jów cho­ro­bot­wór­czych do ja­kie­goś śro­do­wi­ska;
2. ste­ryl­ne, po­zba­wio­ne drob­no­u­stro­jów wa­run­ki śro­do­wi­ska, zwła­szcza pod­czas ope­ra­cji i za­bie­gów chi­rur­gicz­nych; ja­ło­wość bak­te­rio­lo­gicz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ze­spół środ­ków i dzia­łań ma­ją­cych na celu za­po­bie­ga­nie za­ka­że­niom po­przez utrzy­my­wa­nie ja­ło­wo­ści w oto­cze­niu, na na­rzę­dziach, skó­rze i po­wierzch­niach pod­czas za­bie­gów me­dycz­nych lub la­bo­ra­to­ryj­nych

Wiktionary

Nie mylić z: An­ty­sep­ty­ka.

Asep­ty­ka – po­stę­po­wa­nie ma­ją­ce na celu dą­że­nie do ja­ło­wo­ści po­mie­szczeń, na­rzę­dzi, leków, ma­te­ria­łów opa­trun­ko­wych i in­nych przed­mio­tów w celu nie­do­pu­szcze­nia drob­no­u­stro­jów do okre­ślo­ne­go śro­do­wi­ska, np. ot­war­tej rany. Jest to za­pew­nio­ne po­przez do­kład­ne mycie i de­zyn­fe­ko­wa­nie dłoni oraz sto­so­wa­nie przez ze­spół ope­ra­cyj­ny wy­ja­ło­wio­nych far­tu­chów, rę­ka­wi­czek, na­rzę­dzi oraz od­po­wied­nie przy­go­to­wa­nie sali ope­ra­cyj­nej (mycie, ste­ry­li­za­cja po­przez naś­wiet­la­nie pro­mie­nia­mi ul­tra­fio­le­to­wy­mi, po­wie­trze jest prze­pu­szcza­ne przez filtr, zanim trafi do sali ope­ra­cyj­nej) i pola ope­ra­cyj­ne­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przysł. aseptycznie

 przym. aseptyczny

Wiktionary


asercja

1 w lo­gi­ce: włas­ność sądów, któ­rych praw­dzi­wo­ści jest pewny wy­po­wia­da­ją­cy je;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: część tre­ści zda­nia wy­ra­ża­ją­cej pewne twier­dze­nie i pod­le­ga­ją­cej ne­ga­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) log. akt uz­na­nia da­ne­go sądu lub zda­nia za praw­dzi­we

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aser­cja (in­for­ma­ty­ka)
  • Aser­cja (lo­gi­ka)

Wikipedia


asert

osoba aser­tyw­na


SJP.pl


asertoryczność

wła­ści­wość zdań orze­ka­ją­cych o fak­tach, twier­dzą­cych lub prze­czą­cych


SJP.pl


asertoryczny

książ­ko­wo: twier­dzą­cy, stwier­dza­ją­cy, za­pew­nia­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) stwier­dza­ją­cy, pot­wier­dza­ją­cy, twier­dzą­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɛrtɔˈrɨt͡ʃnɨ, AS: asertoryčny

Wiktionary


asertywnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób aser­tyw­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asertywność ż.

 przym. asertywny

Wiktionary


asertywnieć

sta­wać się aser­tyw­nym (takim, który umie wy­ra­żać swoje po­glą­dy i jed­no­cze­śnie sza­nu­je zda­nie i po­trze­by in­nych ludzi)


SJP.pl


asertywność

po­sta­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się wy­ra­ża­niem swo­ich po­glą­dów w jasny i ot­war­ty spo­sób oraz dba­niem o jak naj­lep­sze za­spo­ko­je­nie swo­ich po­trzeb, ale z po­sza­no­wa­niem zda­nia i po­trzeb in­nych ludzi; do­ma­ga­nie się re­spek­to­wa­nia swo­ich praw, ale nie kosz­tem in­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. po­sia­da­nie włas­ne­go zda­nia, włas­nych uczuć i umie­jęt­ność ich wy­ra­ża­nia i eg­zek­wo­wa­nia z po­sza­no­wa­niem praw in­nych ludzi;

Wiktionary

Aser­tyw­ność – po­sia­da­nie i wy­ra­ża­nie włas­ne­go zda­nia oraz bez­poś­red­nie wy­ra­ża­nie emo­cji i po­staw w gra­ni­cach nie­na­ru­sza­ją­cych praw i psy­chicz­ne­go te­ry­to­rium in­nych osób oraz włas­nych, bez za­cho­wań agre­syw­nych, a także obro­na włas­nych praw w sy­tu­a­cjach spo­łecz­nych. Jest to umie­jęt­ność na­by­ta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­ka­zał się dziś taką aser­tyw­no­ścią, o jaką się nawet nie po­dej­rze­wał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɛrˈtɨvnɔɕt͡ɕ, AS: asertyvność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. asertywny

 przysł. asertywnie

Wiktionary


asertywny

wy­ra­ża­ją­cy swoje po­glą­dy w jasny i ot­war­ty spo­sób i dba­ją­cy o jak naj­lep­sze za­spo­ko­je­nie swo­ich po­trzeb, ale przy tym sza­nu­ją­cy zda­nie i po­trze­by in­nych ludzi; do­ma­ga­ją­cy się re­spek­to­wa­nia swo­ich praw, ale nie kosz­tem in­nych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) umie­ją­cy wy­ra­żać włas­ne opi­nie, kry­ty­ki i po­trze­by

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) On nie jest aser­tyw­ny, nie umie po­wie­dzieć „nie”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɛrˈtɨvnɨ, AS: asertyvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asertywność ż.

 przysł. asertywnie

Wiktionary


asesor

1. urzęd­nik sądu, pro­ku­ra­tu­ry lub no­ta­ria­tu, który odbył wy­ma­ga­ną apli­ka­cję i zdał od­po­wied­nie eg­za­mi­ny, lecz nie uzy­skał je­szcze no­mi­na­cji;
2. czło­nek pre­zy­dium ze­bra­nia, ko­le­gium są­do­we­go itp.;
3. w daw­nej Pol­sce:
a) urzęd­nik to­wa­rzy­szą­cy sę­dzie­mu lub mar­szał­ko­wi sej­mi­ku;
b) uczest­nik roz­pra­wy są­do­wej m.in. w są­dzie nad­wor­nym (ase­so­rii);
4. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: czło­nek ko­le­gium do­ra­dza­ją­ce­go przy urzęd­ni­kach ma­ją­cych wła­dzę są­dow­ni­czą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. urzęd­nik w są­dach ad­mi­ni­stra­cyj­nych, pro­ku­ra­tu­rze, no­ta­ria­cie lub izbach ko­mor­ni­czych, który zdał już eg­za­min za­wo­do­wy, ale nie otrzy­mał je­szcze no­mi­na­cji na sta­no­wi­sko;

 (1.2) hist. praw. urzęd­nik są­do­wy w I Rze­czy­po­spo­li­tej

 (1.3) hist. praw. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: czło­nek ciała do­rad­cze­go przy urzęd­ni­kach ma­ją­cych wła­dzę są­dow­ni­czą

Wiktionary

Ase­sor ("prawn.") – urząd w są­dach po­wszech­nych i woj­sko­wych, są­dach ad­mi­ni­stra­cyj­nych, po­wszech­nych jed­nost­kach or­ga­ni­za­cyj­nych pro­ku­ra­tu­ry, kan­ce­la­riach no­ta­rial­nych i ko­mor­ni­czych oraz Urzę­dzie Pa­ten­to­wym RP, który po na­by­ciu od­po­wied­nich kwa­li­fi­ka­cji (naj­czę­ściej w wy­ni­ku zda­nia eg­za­mi­nu za­wo­do­we­go) obej­mo­wa­ny jest w celu od­by­cia stażu za­wo­do­we­go, sta­no­wią­ce­go za­ra­zem swo­i­sty okres próby, zwany ase­su­rą, przed mia­no­wa­niem bez­ter­mi­no­wo na do­ce­lo­wy urząd.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. asesura ż.

:: fż. asesorka ż.

 przym. asesorski

Wiktionary


asesoria

w daw­nej Pol­sce: sąd wyż­szej in­stan­cji


SJP.pl


asesorka

→ ase­sor


SJP.pl

Patrz:

asesor

asesorski

→ ase­sor


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) praw. zwią­za­ny z osobą lub urzę­dem ase­so­ra

Wiktionary

Patrz:

asesor

Powiązane:

 rzecz. asesor mos.

Wiktionary


asesorstwo

urząd, god­ność ase­so­ra; ase­su­ra


SJP.pl


asesura

sta­no­wi­sko, urząd ase­so­ra


SJP.pl


asf

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = wet. APŚ, afry­kań­ski pomór świń

 (1.2) in­form. for­mat pli­ków mul­ti­me­dial­nych firmy Mi­cro­soft;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ad­van­ced Sy­stems For­mat – kon­te­ner mul­ti­me­dial­ny stwo­rzo­ny przez firmę Mi­cro­soft
  • Audi Space Frame – rama prze­strzen­na sto­so­wa­na w sa­mo­cho­dach marki Audi
  • afry­kań­ski pomór świń ()
  • ato­mo­wy czyn­nik roz­pra­sza­nia ()
  • Port lot­ni­czy Astra­chań-Na­ri­ma­no­wo – któ­re­go kod IATA to ASF
  • ASF s.c. – pol­ski pro­du­cent gier kom­pu­te­ro­wych
  • Au­to­ro­u­tes du sud de la Fran­ce, ASF (pl. Au­to­stra­dy Po­łud­nia) – jedno z fran­cu­skich przed­się­biorstw za­rzą­dza­ją­cych au­to­stra­da­mi

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Praw­dzi­wą przy­czy­ną roz­wo­ju ASF w Pol­sce jest bo­wiem brak bio­a­se­ku­ra­cji i nie­wy­star­cza­ją­ca kon­tro­la sa­ni­tar­na w bran­ży trzo­dy chlew­nej.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) APŚ

Wiktionary


asfalciarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. mar. jed­nost­ka pły­wa­ją­ca wy­po­sa­żo­na w urzą­dze­nia poz­wa­la­ją­ce na pro­duk­cję i ukła­da­nie war­stwy as­fal­tu na dnie lub skar­pach ak­we­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym ty­god­niu as­fal­ciar­ka uło­ży­ła na dnie portu 1000 me­trów kwa­dra­to­wych as­fal­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasfalʲˈt͡ɕarka, AS: asfalʹćarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asfalt mrz., asfaltówka ż., asfaltownia ż., asfaltowanie n., asfalcik mrz.

 czas. asfaltować ndk., wyasfaltować dk., zaasfaltować dk., zaasfaltowywać ndk.

 przym. asfaltowy

Wiktionary


asfalciarski

→ as­fal­ciarz


SJP.pl

Patrz:

asfalciarz

asfalciarz

pra­cow­nik za­trud­nio­ny przy as­fal­to­wa­niu drogi, ulicy itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. pra­cow­nik fi­zycz­ny za­trud­nio­ny w ukła­da­niu i roz­pro­wa­dza­niu as­fal­tu na dro­gach, chod­ni­kach lub par­kin­gach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asfaltówka ż.

Wiktionary


asfalcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od as­falt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie as­falt, lecz tylko cien­ki as­fal­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asfalt m., asfalciarka ż.

 czas. asfaltować

Wiktionary


asfalt

1. osa­do­wa skała po­cho­dze­nia or­ga­nicz­ne­go;
2. sub­stan­cja otrzy­my­wa­na z ropy naf­to­wej do pro­duk­cji papy, la­kie­rów i ma­te­ria­łów izo­la­cyj­nych oraz na­wierzch­ni dróg;
3. po­tocz­na nazwa as­fal­to­be­to­nu;
4. na­wierzch­nia z as­fal­to­be­to­nu na jezd­niach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. pół­płyn­ny lub stały ma­te­riał po­cho­dze­nia na­tu­ral­ne­go;

 (1.2) środ. sport. strze­lect­wo guma na rę­ka­wi­cach i kurt­ce

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) po­gard. męż­czyz­na o czar­nej skó­rze

Wiktionary

As­falt – ma­te­riał (lepka ciecz lub skała) po­cho­dze­nia na­tu­ral­ne­go (as­falt na­tu­ral­ny) lub otrzy­my­wa­ny jako jedna z frak­cji prze­ro­bu ropy naf­to­wej (as­falt po­naf­to­wy), o kon­sy­sten­cji sta­łej lub pół­sta­łej o bar­wie od ciem­no­brą­zo­wej do czar­nej. Jest on ukła­dem ko­lo­i­dal­nym o dużej trwa­ło­ści, skła­da­ją­cym się z dwóch faz: roz­pro­szo­nej (as­fal­te­ny) i roz­pra­sza­ją­cej (oleje).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do wy­rów­ny­wa­nia as­fal­tu na jezd­ni używa się wal­ców.

 (2.1) Cza­sem na­zy­wa­ją mnie Mu­rzyn Bambo, as­falt, adi­das, Kunta Kinte - mówi Kon­gij­czyk Fo­ster, który od 1987 r. miesz­ka w na­szym kraju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈasfalt, AS: asfalt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asfalciarka ż., asfaltówka ż., asfaltownia ż., asfaltowanie n., asfalcik mrz.

 czas. asfaltować ndk., wyasfaltować dk.

 przym. asfaltowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) bambo, bambus, murzyn, czarny, czarnuch, brudas, smoluch, pastowaniec, czarna małpa

Wiktionary


asfalten

zwią­zek or­ga­nicz­ny wy­stę­pu­ją­cy w as­fal­cie, ropie naf­to­wej i wielu bi­tu­mi­nach


SJP.pl


asfalteny

zwią­zek or­ga­nicz­ny wy­stę­pu­ją­cy w as­fal­cie, ropie naf­to­wej i wielu bi­tu­mi­nach


SJP.pl

As­fal­te­ny – skład­ni­ki or­ga­nicz­ne as­fal­tów, wy­stę­pu­ją­ce rów­nież w ropie naf­to­wej i wielu in­nych bi­tu­mi­nach, twar­de, barwy czar­nej lub czar­no­bru­nat­nej, nie­roz­pu­szczal­ne w ni­sko­czą­stecz­ko­wych al­ka­nach, roz­pu­szczal­ne w to­lu­e­nie oraz dwu­siarcz­ku i (przy­najm­niej czę­ścio­wo) czte­roch­lor­ku węgla. Są nie­to­pli­we, a po­wy­żej 300 °C się roz­kła­da­ją (z wyt­wo­rze­niem koksu i gazu).

Wikipedia


asfaltobeton

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bud. beton z wy­peł­nia­czem w po­sta­ci as­fal­tu;

Wiktionary

As­fal­to­be­ton, AC (ang. "asp­halt con­cre­te"), pot. „as­falt” – mie­szan­ka mi­ne­ral­no-as­fal­to­wa skła­da­ją­ca się z mie­sza­ni­ny kru­szy­wa (m.in. kru­szy­wa gru­be­go i drob­ne­go, pia­sku, wy­peł­nia­cza (np. mącz­ki ka­mien­nej)) i as­fal­tu jako le­pi­szcza. Wraz z be­to­nem ce­men­to­wym (na­wierzch­nia sztyw­na) na­le­żą do dwóch naj­bar­dziej po­pu­lar­nych mie­sza­nin wy­ko­rzy­sty­wa­nych do wy­ko­ny­wa­nia na­wierzch­ni dro­go­wej[].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W fa­bry­ce wyt­wa­rza się as­fal­to­be­ton i inne ma­te­ria­ły bu­dow­la­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. asfaltobetonowy

Wiktionary


asfaltobetonowy

zwią­za­ny z as­fal­to­be­to­nem


SJP.pl


asfaltoguma

bud. two­rzy­wo skła­da­ją­ce się z as­fal­tu i ze spe­cjal­nej gumy


SJP.pl


asfaltowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­kry­wa­nie na­wierzch­ni drogi as­fal­tem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asfalt m., asfalciarka ż.

 czas. asfaltować

 przym. asfaltowy

Wiktionary


asfaltować

1. po­kry­wać na­wierzch­nię dro­go­wą as­fal­tem;
2. pow­le­kać rury lub inne przed­mio­ty że­liw­ne lub sta­lo­we la­kie­rem as­fal­to­wym (bi­tu­micz­nym) w celu za­bez­pie­cze­nia ich przed ko­roz­ją


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­as­fal­to­wać)

 (1.1) po­kry­wać po­wierzch­nię as­fal­tem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod domem as­fal­tu­ją drogę, więc śmier­dzi, ale potem bę­dzie równo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asfalciarka ż., asfalt m., asfalcik m., asfaltówka ż., asfaltowanie n., wyasfaltowanie n., zaasfaltowanie n.

 czas. wyasfaltować dk., zaasfaltować dk.

 przym. asfaltowy

 przysł. asfaltowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kłaść asfalt

Wiktionary


asfaltowi

forma przy­miot­ni­ka.

 (1.1) M. i W. mos. lm. od: as­fal­to­wy

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) C. lp. od: as­falt

Wiktionary


asfaltownia

wyt­wór­nia as­fal­tu


SJP.pl


asfaltowo-betonowy

zło­żo­ny z as­fal­tu i be­to­nu (np. na­wierzch­nia as­fal­to­wo-be­to­no­wa)


SJP.pl


asfaltowy

1. ma­ją­cy na­wierzch­nię z as­fal­tu;
2. la­kie­ry as­fal­to­we - la­kie­ry bi­tu­micz­ne, two­rzą­ce bar­dzo trwa­łe po­wło­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny z as­fal­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Więk­szość jezd­ni w Pol­sce jest as­fal­to­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasfalˈtɔvɨ, AS: asfaltovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asfaltówka ż., asfalt m., asfaltowanie n., wyasfaltowanie n., asfalciarka ż.

 czas. asfaltować ndk., wyasfaltować dk.

Wiktionary


asfaltoza

1. wy­stę­po­wa­nie w prze­strze­ni pu­blicz­nej zbyt wielu miejsc, któ­rych po­wierzch­nię po­kry­to as­fal­tem;
2. płyn­na sub­stan­cja che­micz­na, którą roz­pro­wa­dza się na po­wierzch­ni drogi, przy­go­to­wu­jąc ją do po­kry­cia wierzch­nią war­stwą as­fal­tu


SJP.pl


asfaltyt

od­mia­na as­fal­tu na­tu­ral­ne­go


SJP.pl

As­fal­tyt – skała osa­do­wa po­cho­dze­nia or­ga­nicz­ne­go, wy­stę­pu­ją­ca w zło­żach na po­wierzch­ni sko­ru­py ziem­skiej lub w jej są­siedzt­wie, od­mia­na as­fal­tu na­tu­ral­ne­go barwy czar­nej, twar­da, o szkli­stym po­ły­sku, odz­na­cza­ją­ca się wy­so­ką tem­pe­ra­tu­rą to­pli­wo­ści, pra­wie nie­za­wie­ra­ją­ca do­mie­szek mi­ne­ral­nych.

Wikipedia


asfaltówka

1. po­tocz­nie: droga as­fal­to­wa;
2. śro­do­wi­sko­wo: czer­wo­na wy­syp­ka na no­gach, wy­stę­pu­ją­ca u piel­grzy­mów idą­cych roz­grza­ny­mi dro­ga­mi as­fal­to­wy­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. jezd­nia as­fal­to­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Minął park i skrę­cił w bocz­ną as­fal­tów­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asfalciarz mos., asfalt mrz., asfalciarka ż.

 czas. asfaltować ndk.

 przym. asfalciarski, asfaltowy

Wiktionary


asferyczny

nie­bę­dą­cy od­cin­kiem sfery


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie­bę­dą­cy od­cin­kiem sfery

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świa­tło prze­cho­dzą­ce przez so­czew­ki as­fe­rycz­ne może być sku­pia­ne całą po­wierzch­nią w jed­nym punk­cie, co nie jest moż­li­we przy za­sto­so­wa­niu tra­dy­cyj­nych so­cze­wek, które ina­czej ogni­sku­ją świa­tło prze­cho­dzą­ce przez ich śro­dek i brze­gi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasfɛˈrɨt͡ʃnɨ, AS: asferyčny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sferyczny

Wiktionary


asfiksja

ostre za­bu­rze­nie od­dy­cha­nia; za­mart­wi­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. za­mart­wi­ca.

Wiktionary

As­fik­sja (z gr. ἀσφυξία, ἀ "bez", σφύξη "tętno"), za­mart­wi­ca – stan ostre­go nie­do­bo­ru tlenu i nad­mia­ru dwut­len­ku węgla w or­ga­niz­mie. Jeśli nie po­dej­mie się na­tych­mia­sto­wych czyn­no­ści ra­tow­ni­czych, pro­wa­dzi do szyb­kiej utra­ty przy­tom­no­ści i śmier­ci. Prze­dłu­ża­ją­ca się as­fik­sja, jeśli nie za­koń­czy się śmier­cią, może pro­wa­dzić do usz­ko­dze­nia mózgu. Jeśli wy­stą­pi ona przy uro­dze­niu, nowo na­ro­dzo­ne­mu dziec­ku grozi po­ra­że­nie móz­go­we.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) zamartwica

Wiktionary


asfiksjofilia

de­wia­cja sek­su­al­na po­le­ga­ją­ca na pod­nie­ca­niu się pod­czas pod­du­sza­nia part­ne­ra lub part­ner­ki


SJP.pl


asfodel

ro­śli­na z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych; zło­to­włos


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. pot. ro­śli­na z ro­dza­ju zło­to­głów, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Asp­ho­de­lus|L|ref=tak.

Wiktionary

As­fo­del, zło­to­głów, złot­nik ("Asp­ho­de­lus" L.) – ro­dzaj ro­ślin z po­dro­dzi­ny lub ro­dzi­ny (w za­leż­no­ści od uję­cia) zło­to­gło­wo­wych. Obej­mu­je 18 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na­tu­ral­nie w po­łud­nio­wej Eu­ro­pie, pół­noc­nej Afry­ce i po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji. Jako in­tro­du­ko­wa­ne rosną w Eu­ro­pie Środ­ko­wej (Niem­cy), w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i Po­łud­nio­wej, na po­łud­nio­wym krań­cu Afry­ki, w Au­stra­lii i Nowej Ze­lan­dii.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. asfodelus m.

 przym. asfodelowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) złotogłów, złotowłos, asfodelus

Wiktionary


asfodelowate

ro­dzi­na ro­ślin jed­no­li­ścien­nych; zło­to­gło­wo­wa­te


SJP.pl


asfodelowaty

o ce­chach as­fo­de­lo­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny as­fo­de­lo­wa­tych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asfodelowate nmos.

Wiktionary


asfodelowy

1. przy­miot­nik od: as­fo­del;
2. w mi­to­lo­gii grec­kiej: as­fo­de­lo­we łąki - łąki w świe­cie po­dziem­nych, gdzie prze­cha­dza­ją się cie­nie zmar­łych


SJP.pl


asg

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Air Soft Gun – urzą­dze­nie re­kre­a­cyj­no-spor­to­we w po­sta­ci re­pli­ki broni strze­lec­kiej
  • Aka­de­mia Szta­bu Ge­ne­ral­ne­go – woj­sko­wa uczel­nia Sił Zbroj­nych PRL
  • ASG-EUPOS – Ak­tyw­na Sieć Ge­o­de­zyj­na EUPOS

Wikipedia


asgard

w mi­to­lo­gii nor­dyc­kiej: jedna z Dzie­wię­ciu Krain za­miesz­ka­na przez bogów Asów i Wanów


SJP.pl

As­gard (duń. i szw. "Asgård", bokmål "Åsgard", ny­norsk "As­ga­ard", sta­ro­nord. "Asgarðr", sta­ro­ang. "Ōsgeard"; "as" – „bóg”, "garth" – „dwór, gród”, „ogrom­na prze­strzeń”) – w mi­to­lo­gii nor­dyc­kiej jedna z Dzie­wię­ciu Krain za­miesz­ka­na przez dwa szcze­py bogów: Asów i (po za­war­ciu z nimi po­ko­ju) Wanów. Nazwa po­ja­wia się w Ed­dzie po­e­tyc­kiej i pie­śniach is­landz­kie­go skal­da. Skald ten stwier­dza, że Thor z wiel­ką mocą bro­nił As­gar­du.

Wikipedia


ashby

[czy­taj: ESZbi] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ca­ro­le Ashby – bry­tyj­ska ak­tor­ka
  • Ashby – mia­sto w sta­nie Mas­sa­chu­setts, w hrab­stwie Midd­le­sex
  • Ashby – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Grant
  • Ashby (ang. Ashby Town) – gmina w sta­nie Mas­sa­chu­setts, w hrab­stwie Midd­le­sex
  • Ashby (ang. Ashby Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Het­tin­ger
  • Ashby – miej­sco­wość w hrab­stwie Lin­colns­hi­re (An­glia)
  • Ashby – miej­sco­wość w hrab­stwie Suf­folk (An­glia)
  • Ashby by Part­ney – miej­sco­wość w hrab­stwie Lin­colns­hi­re (An­glia)

Wikipedia


ashley

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ash­ley – imię
  • Ash­ley – dawne bry­tyj­skie przed­się­bior­stwo mo­to­ry­za­cyj­ne
  • Ash­ley – mia­sto w sta­nie Nowa Po­łud­nio­wa Walia
  • Ash­ley – mia­sto w re­gio­nie Can­ter­bu­ry
  • Ash­ley – wieś w An­glii, w hrab­stwie Cam­brid­ges­hi­re
  • Ash­ley – wieś w An­glii, w hrab­stwie Ches­hi­re
  • Ash­ley – osada w An­glii, w hrab­stwie Dor­set
  • Ash­ley – wieś w An­glii, w hrab­stwie Glo­u­ce­sters­hi­re
  • Ash­ley – osada w An­glii, w hrab­stwie Kent
  • Ash­ley – wieś w An­glii, w hrab­stwie Hamps­hi­re, w dy­stryk­cie New Fo­rest
  • Ash­ley – wieś w An­glii, w hrab­stwie Nort­hamp­tons­hi­re
  • Ash­ley – wieś w An­glii, w hrab­stwie Staf­fords­hi­re

Wikipedia


ashton

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ash­ton – mia­sto w Re­pu­bli­ce Po­łud­nio­wej Afry­ki, w Pro­win­cji Przy­ląd­ko­wej Za­chod­niej
  • Ash­ton – mia­sto w sta­nie Idaho, w hrab­stwie Fre­mont
  • Ash­ton – wieś w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Lee
  • Ash­ton – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Osce­o­la
  • Ash­ton – wieś w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Sher­man
  • Ash­ton – mia­sto w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Spink
  • Ash­ton (ang. Ash­ton Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Lee
  • Ash­ton (ang. Ash­ton Towns­hip) – gmina w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Mo­no­na
  • Ash­ton – miej­sco­wość w hrab­stwie Cam­brid­ges­hi­re (An­glia)
  • Ash­ton – miej­sco­wość w hrab­stwie Ches­hi­re (An­glia)
  • Ash­ton – miej­sco­wość w hrab­stwie Devon (An­glia)
  • Ash­ton (East Nort­hamp­tons­hi­re) – miej­sco­wość w hrab­stwie Nort­hamp­tons­hi­re (An­glia)

Wikipedia


ashwagandha

[czy­taj: asz­wa­gan­da] ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny psian­ko­wa­tych; żeń-szeń in­dyj­ski, wi­ta­nia ospa­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. zob. wi­ta­nia ospa­ła.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W jed­nym ba­da­niu z udzia­łem 75 nie­płod­nych męż­czyzn grupa le­czo­na ash­wa­gand­hą wy­ka­za­ła zwięk­szo­ną licz­bę i ruch­li­wość plem­ni­ków.

Wiktionary


asia

zdrob­nie­nie od: Jo­an­na (imię żeń­skie); Aśka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. imię|pol­ski|ż., po­u­fa­ła forma imie­nia Jo­an­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Asia – bry­tyj­ska grupa mu­zycz­na
    • Asia – album grupy mu­zycz­nej Asia
  • Asia – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 67
  • Asia (Azja mniej­sza) – ła­ciń­ska nazwa Ana­to­lii
  • Asia - pro­win­cja rzym­ska
  • Asia (Azja, Asja) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Ne­re­id
  • Asia (Azja, Asja) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Oke­a­nid
  • Asia – wieś w dy­stryk­cie Fa­ma­gu­sta, na Cy­prze
  • Asia – wie­żo­wiec w Miami
  • Asia – zdrob­nie­nie imie­nia Jo­an­na
  • Asia Minor – fran­cu­sko-tu­rec­ka grupa mu­zycz­na
  • Asia Mo­tors – ko­re­ań­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­pro­si­łem Asię, żeby po­mo­gła mi przy sprzą­ta­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaɕa, AS: aśa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Jan mos., Joanna ż.

 przym. Janowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Joasia, Joaśka, Aśka, Asieńka

Wiktionary


asiento

[czy­taj: asjen­to] daw­niej: prawo hand­lu czar­ny­mi nie­wol­ni­ka­mi


SJP.pl

Asien­to ("Asien­to de ne­gros") – przyz­na­wa­ne przez Kró­le­stwo Hisz­pa­nii w cza­sach no­wo­żyt­nych upraw­nie­nie do mo­no­po­li­stycz­ne­go hand­lu nie­wol­ni­ka­mi z ko­lo­nia­mi w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej.

Po raz pier­wszy przyz­nał je Karol V Habs­burg w 1518 roku. Aż do końca XVII wieku przy­wi­le­jem cie­szy­ła się Por­tu­ga­lia – długo naj­sil­niej­sza po Hisz­pa­nii po­tę­ga mor­ska.

Wikipedia


asik

zdrob­nie­nie od: as


SJP.pl


asimov

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Isaac Asi­mov – ame­ry­kań­ski pi­sarz fan­ta­sty­ki na­u­ko­wej
  • (5020) Asi­mov – pla­ne­to­i­da
  • Asi­mov’s Scien­ce Fic­tion – cza­so­pis­mo li­te­rac­kie z dzie­dzi­ny fan­ta­sty­ki

Wikipedia


asindziej

dawny skrót od: asan do­bro­dziej, zwy­kle jako zwrot kie­ro­wa­ny do roz­mów­cy; asan­dziej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. zwrot grzecz­no­ścio­wy, od­po­wied­nik zwro­tów: wasz­mość, pan, do­bro­dziej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pan Jezus przy dzie­cię­ciu! – za­wo­łał pod­ko­mo­rzy – a asin­dziej tu co ro­bisz?!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. asindziejka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pan, dobrodziej, waszmość

Wiktionary


asir

pro­win­cja w Ara­bii Sa­u­dyj­skiej nad Mo­rzem Czer­wo­nym


SJP.pl

Asir (arab. "عسير") – jedna z 13 pro­win­cji Ara­bii Sa­u­dyj­skiej. Znaj­du­je się na po­łud­niu kraju.

Wikipedia


asińdźka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. asańdź­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oj­ciec mach­nął parę razy ręką i po­wia­da: »Siedź asińdź­ka, siedź — to ta mruk — cią­gle tak cho­dzi i myśli — przy­da­ło­by mu się tro­chę czy­śca, ale cóż, za­wsze to per­so­na!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acan mos., acanek mos., acani ż., acanka ż., acanna ż., acaństwo n., acpan mos., acpani mos., aćpan mos., aćpani ż., asanna ż., asaństwo n., aspan mos., aspani ż., aspanna ż., wacan ż., wacani ż., wacanna ż., waćpan mos., waćpani ż., waćpanna ż., waćpaństwo n., wasan mos., wasani ż., wasanna ż., wasaństwo n., waspan mos., waspani ż., waspanna ż., waspanowanie n., waszmość pan mos., waszmość pani ż., waszmość panna ż., waszmość państwo n., asańdźka ż., asynćka ż., aśćka ż., asani ż.

 czas. waspanować ndk.

 przym. waćpanowy, waćpański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asańdźka, asynćka, aśćka, acpani, acanna, wasani, waspanna, wacanna, aspani, aspanna, waćpani, waćpanna, waspani, waspanna, waszmość pani, waszmość panna

Wiktionary


asjetka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. sa­la­ter­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk terinka

Wiktionary


aska

śro­do­wi­sko­wo: ko­bie­ta asek­su­al­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dumna dziew­czy­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. as mos.

Wiktionary


askalon

mia­sto w Iz­ra­e­lu; Asz­ke­lon


SJP.pl


askaloński

1. → Aska­lon (mia­sto w Iz­ra­e­lu);
2. czos­nek aska­loń­ski - ce­bu­lo­wa ro­śli­na wa­rzyw­na z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych; sza­lot­ka


SJP.pl


askaniusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. po­stać mi­to­lo­gii grec­kiej i rzym­skiej, syn Ene­a­sza;

 (1.2) rzad. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Aska­niusz (gr. Ἀσκάνιος Askánios, łac. Asca­nius) – po­stać mi­to­lo­gii rzym­skiej i grec­kiej.

Wy­pro­wa­dzo­ny przez ojca z pło­ną­cej Troi, to­wa­rzy­szył mu w wę­drów­ce do Ita­lii. Syn Ene­a­sza i tro­jan­ki Kre­u­zy, oj­ciec Sil­viu­sa, po śmier­ci ojca król La­ty­nów i za­ło­ży­ciel Alby Longi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pa­nu­jąc nad La­ty­na­mi Aska­niusz przy­brał imię Julus.

Wiktionary


askar

aska­rys, asker;
1. w XVIII wieku: żoł­nierz stra­ży oso­bi­stej suł­ta­na Ma­ro­ka;
2. w XIX i XX wieku: żoł­nierz nie­miec­kich i wło­skich wojsk ko­lo­nial­nych w Afry­ce;
3. uz­bro­jo­ny au­toch­ton w Afry­ce Wschod­niej, chro­nią­cy ka­ra­wa­ny


SJP.pl


askarioza

cho­ro­ba in­wa­zyj­na prze­wo­du po­kar­mo­we­go wy­wo­ła­na przez gli­stę ludz­ką; aska­ry­do­za; glist­ni­ca


SJP.pl


askaryda

ni­cień pa­so­ży­tu­ją­cy w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym; gli­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. ni­cień pa­so­ży­tu­ją­cy w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym krę­gow­ców

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. askarydoza ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) glista

Wiktionary


askarydoza

po­spo­li­ta na całym świe­cie cho­ro­ba jelit czło­wie­ka i zwie­rząt; glist­ni­ca, aska­rio­za


SJP.pl


askarys

askar, asker;
1. w XVIII wieku: żoł­nierz stra­ży oso­bi­stej suł­ta­na Ma­ro­ka;
2. w XIX i XX wieku: żoł­nierz nie­miec­kich i wło­skich wojsk ko­lo­nial­nych w Afry­ce;
3. uz­bro­jo­ny au­toch­ton w Afry­ce Wschod­niej, chro­nią­cy ka­ra­wa­ny


SJP.pl


askaryt

stały ab­sor­bent tlen­ku węgla


SJP.pl


askenazy

naz­wi­sko, m.in. Szy­mon Aske­na­zy (1865- 1935) - pol­ski hi­sto­ryk i dy­plo­ma­ta


SJP.pl


askenazyjczyk

Żyd asz­ke­na­zyj­ski, Żyd wy­wo­dzą­cy się z dia­spo­ry osia­dłej we wschod­niej, cen­tral­nej i czę­ścio­wo za­chod­niej czę­ści Eu­ro­py; asz­ke­na­zyj­czyk


SJP.pl


askenazyjka

→ aske­na­zyj­czyk


SJP.pl

Patrz:

askenazyjczyk

askenazyjski

→ aske­na­zyj­czyk; asz­ke­na­zyj­ski


SJP.pl


asker

askar, aska­rys;
1. w XVIII wieku: żoł­nierz stra­ży oso­bi­stej suł­ta­na Ma­ro­ka;
2. w XIX i XX wieku: żoł­nierz nie­miec­kich i wło­skich wojsk ko­lo­nial­nych w Afry­ce;
3. uz­bro­jo­ny au­toch­ton w Afry­ce Wschod­niej, chro­nią­cy ka­ra­wa­ny


SJP.pl

Asker – nor­we­skie mia­sto i gmina le­żą­ca w re­gio­nie Akers­hus.

Asker jest 241. nor­we­ską gminą pod wzglę­dem po­wierzch­ni lą­do­wej.

Wikipedia


askier

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Ma­zo­wsze. daw. bot. ja­skier

Wiktionary


asklepiadejski

1. wiersz as­kle­pia­dej­ski - w me­try­ce kla­sycz­nej: wers skła­da­ją­cy się z tro­che­jów i dak­ty­li
2. przy­miot­nik od: As­kle­pia­des, sta­ro­żyt­ny poeta grec­ki z Samos


SJP.pl


asklepiades

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • As­kle­pia­des z Tra­gi­los (IV wiek p.n.e.) – grec­ki pi­sarz
  • As­kle­pia­des z Samos (IV/III wiek p.n.e.) – poeta grec­ki
  • As­kle­pia­des z Fliun­tu (ok. 350 - ok. 270 p.n.e.) – fi­lo­zof grec­ki
  • As­kle­pia­des z Prusy/As­kle­pia­des z Bi­ty­nii (ok. 124 lub 129 p.n.e. - zm. w 40 p.n.e.) – rzym­ski le­karz i fi­lo­zof grec­kie­go po­cho­dze­nia
  • As­kle­pia­des z An­tio­chii (zm. ok. 218) – pa­triar­cha An­tio­chii, świę­ty ka­to­lic­ki i pra­wo­sław­ny
  • As­kle­pia­des – imię

Wikipedia


asklepiejon

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: kom­pleks do­mostw i schro­nień wokół As­kle­pie­jo­nu, świą­ty­ni boga As­kle­pio­sa, w któ­rych udzie­la­no po­mo­cy przy­by­wa­ją­cym tam cho­rym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. mit. sta­ro­żyt­na świą­ty­nia grec­ka poś­wię­co­na As­kle­pio­so­wi, cza­sem po­łą­czo­na ze szpi­ta­lem lub szko­łą me­dycz­ną;

Wiktionary

As­kle­pie­jon – świą­ty­nia As­kle­pio­sa wraz z oś­rod­kiem kul­to­wej me­dy­cy­ny i te­ra­pii, sto­su­ją­cym prak­ty­ki przy­ro­do­lecz­ni­cze i dia­gno­stycz­ną in­ku­ba­cję.

Po­cząt­ko­wo była to stud­nia lub źró­dło z oł­ta­rzem w świę­tym gaju; póź­niej okręg sa­kral­ny ze świą­ty­nią bó­stwa, przy któ­rej funk­cjo­no­wa­ły lecz­ni­ce, bu­dyn­ki szpi­tal­ne i por­ty­ki dla cho­rych ocze­ku­ją­cych na przy­ję­cie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Asklepios m., asklepiad mos., Asklepiaje mrz. lm.; Asklepiades m., asklepiadej mrz., asklepiadyna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asklepion

Wiktionary


asklepion

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. mit. sta­ro­żyt­na świą­ty­nia grec­ka poś­wię­co­na As­kle­pio­so­wi, cza­sem po­łą­czo­na ze szpi­ta­lem lub szko­łą me­dycz­ną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asklepios m., asklepiejon m., asklepiodyna ż., asklepiadyna ż., Asklepiades m., asklepiad m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asklepiejon

Wiktionary


asklepios

w mi­to­lo­gii grec­kiej: bóg zdro­wia i przy­wra­ca­nia życia, syn Apol­li­na, od­po­wied­nik rzym­skie­go Esku­la­pa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bóg sztu­ki le­kar­skiej przed­sta­wia­ny jako doj­rza­ły, bro­da­ty męż­czyz­na w dłu­giej sza­cie, trzy­ma­ją­cy w ręce laskę owi­nię­tą wężem, utoż­sa­mia­ny z rzym­skim Esku­la­pem; syn Apol­li­na i Ko­ro­nis, córki Fle­gia­sa; oj­ciec Hi­giei, Pa­na­cei, Iaso, Ajgle, Akeso, Po­da­lej­rio­sa i Ma­cha­o­na;

Wiktionary

As­kle­pios, Esku­lap (gr. Ἀσκληπιός Asklēpiós, Asc­le­pius, Ae­scu­la­pius) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bóg sztu­ki le­kar­skiej (me­dy­cy­ny); jeden z he­ro­sów.

Jego rzym­skim od­po­wied­ni­kiem był Esku­lap. [].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Atry­bu­ta­mi As­kle­pio­sa były: laska As­kle­pio­sa, wąż, kogut i kruk.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: asˈklɛpʲjɔs, AS: asklepʹi ̯os

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asklepiades mos., asklepion m., asklepiejon m., asklepiodyna ż., asklepiadyna ż., asklepiad m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Eskulap

Wiktionary


askochytoza

Asko­chy­to­za – grupa grzy­bo­wych cho­rób ro­ślin wy­wo­ła­na przez mi­kro­sko­pij­ne grzy­by, z ro­dza­ju "Asco­chy­ta". Póź­niej w wy­ni­ku zmian w tak­so­no­mii niek­tó­re z nich prze­nie­sio­ne zo­sta­ły do ro­dza­ju "Di­dy­mel­la".

Cha­rak­te­ry­stycz­ny­mi ob­ja­wa­mi asko­chy­to­zy są wy­stę­pu­ją­ce na li­ściach, strą­kach i ło­dy­gach okrą­głe, jas­no­bru­nat­ne, nieco wgłę­bio­ne plamy z ciem­ną ob­wód­ką.

Wikipedia


askogon

jed­no­ko­mór­ko­wy lub wie­lo­ko­mór­ko­wy organ rozm­na­ża­nia płcio­we­go u grzy­bów wor­kow­ców


SJP.pl


askon

w bio­lo­gii: naj­pry­mi­tyw­niej­szy typ bu­do­wy do­ro­słych gąbek, przy­po­mi­na­ją­cy przyt­wier­dzo­ną do po­dło­ża ga­stru­lę


SJP.pl

Askon, ascon – jeden z mor­fo­lo­gicz­nych typów gąbek (Po­ri­fe­ra), cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się naj­prost­szą bu­do­wą. Są to prze­de wszyst­kim pry­mi­tyw­ne formy gąbek wa­pien­nych z ro­dza­jów "Le­u­co­so­le­nia" i "Clath­ri­na".

Osob­nik do­ro­sły przy­po­mi­na przyt­wier­dzo­ną do po­dło­ża ga­stru­lę.

Wikipedia


askorbinaza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. spoż. enzym za­war­ty w niek­tó­rych owo­cach, roz­kła­da­ją­cy kwas askor­bi­no­wy (wi­ta­mi­nę C)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. askorbinian m.

 przym. askorbinowy

Wiktionary


askorbinian

1. askor­bi­nian sodu - re­gu­la­tor kwa­so­wo­ści i sta­bi­li­za­tor (sym­bol E201);
2. askor­bi­nian wap­nia - re­gu­la­tor kwa­so­wo­ści i sta­bi­li­za­tor (sym­bol E202)


SJP.pl


askorbinowy

kwas askor­bi­no­wy - wi­ta­mi­na C, nietr­wa­ły zwią­zek or­ga­nicz­ny za­war­ty w wielu owo­cach, wa­rzy­wach oraz w wą­tro­bie, ważny w ut­le­nia­niu ko­mór­ko­wym, wzma­ga od­por­ność, utrzy­mu­je we wła­ści­wym sta­nie tkan­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bio­chem. zwią­za­ny z wi­ta­mi­ną C czyli kwa­sem askor­bi­no­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spo­ży­wa­nie pro­duk­tów askor­bi­no­wych po­ma­ga w pro­fi­lak­ty­ce szkor­bu­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. askorbinaza ż.

Wiktionary


askospora

ha­plo­i­dal­ny za­rod­nik grzy­bów z gro­ma­dy wor­kow­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. ha­plo­i­dal­ny za­rod­nik wor­kow­ca;

Wiktionary

Asko­spo­ra, za­rod­nik wor­ko­wy – ha­plo­i­dal­ny za­rod­nik (me­jo­spo­ra), ty­po­wy dla wor­kow­ców. Pow­sta­je w wor­kach w wy­ni­ku rozm­na­ża­nia płcio­we­go zwa­ne­go asko­ga­mią. Przed wyt­wo­rze­niem asko­spor na­stę­pu­je ka­rio­ga­mia, a po niej me­jo­za. Asko­spo­ry pow­sta­ją wew­nątrz worka (en­do­ge­nicz­nie) w wy­ni­ku tzw. swo­bod­ne­go wyt­wa­rza­nia ko­mó­rek (tj. po po­dzia­le jąder niez­wią­za­nym ści­śle z po­dzia­łem cy­to­plaz­my).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zwy­kle w worku pow­sta­je osiem asko­spor.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaskɔˈspɔra, AS: askospora

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlamydospora ż., bazydiospora

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zarodnik workowy

Wiktionary


asmara

sto­li­ca Ery­trei


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Ery­trei;

 (1.2) geogr. mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Sa­ha­ry Za­chod­niej

Wiktionary

As­ma­ra ( ኣስመራ, As­me­ra) – sto­li­ca Ery­trei, na Wy­ży­nie Abi­syń­skiej, na wy­so­ko­ści 2340 m n.p.m. Sta­no­wi bar­dzo ważny węzeł ko­le­jo­wy. W As­ma­rze znaj­du­je się mię­dzy­na­ro­do­we lot­ni­sko zbu­do­wa­ne w 1962 po­ło­żo­ne 4 km od cen­trum. Mia­sto ce­chu­je duży wzrost licz­by lud­no­ści: z 296 tys. miesz­kań­ców w 1986 roku przez 500,6 tys. w roku 2002 do 578,9 tys. w 2006.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: asˈmara, AS: asmara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asmarczyk mos., Asmarka ż.

 przym. asmarski

Wiktionary


asmarczyk

miesz­ka­niec As­ma­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|As­mar­czyk. (miesz­ka­niec As­ma­ry)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: asˈmart͡ʃɨk, AS: asmarčyk

Wiktionary


asmarka

miesz­kan­ka As­ma­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|As­mar­ka. (miesz­kan­ka As­ma­ry)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈsmarka, AS: asmarka

Wiktionary


asmarski

→ As­ma­ra (sto­li­ca Ery­trei)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do As­ma­ry, sto­li­cy Ery­trei

Wiktionary

Wymowa:

IPA: asˈmarsʲci, AS: asmarsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asmara ż., Asmarczyk mos., Asmarka ż.

Wiktionary


asmodeusz

demon, upa­dły anioł znany głów­nie z bi­blij­nej Księ­gi To­bia­sza; przed upad­kiem przy­na­le­żał do chóru Se­ra­fi­nów


SJP.pl

As­mo­de­usz lub As­mo­de­us (także Az­mo­dan) – demon, upa­dły anioł znany głów­nie z de­u­te­ro­ka­no­nicz­nej Księ­gi To­bia­sza. Poza tym wzmian­ki o nim spo­ty­ka się w de­mo­no­lo­gii i w niek­tó­rych le­gen­dach tal­mu­dycz­nych, do któ­rych tra­fił praw­do­po­dob­nie z zo­ro­a­stria­niz­mu w cza­sie, gdy te­ry­to­ria Żydów przesz­ły w ręce per­skich Ache­me­ni­dów. Przed upad­kiem przy­na­le­żał do Chóru Se­ra­fi­nów. We­dług MacGregora Mat­her­sa As­mo­de­usz jest ka­zi­rod­czym dziec­kiem Tubal-Kaina i jego sio­stry Naami.

Wikipedia


asmr

[czy­taj: ejesemAR lub aesemER] przy­jem­ne mro­wie­nie skóry, zwy­kle w oko­li­cach głowy i szyi, wy­wo­ła­ne przez różne bodź­ce zew­nętrz­ne, naj­czę­ściej słu­cho­we; asmr


SJP.pl

ASMR ( au­to­no­mo­us sen­so­ry me­ri­dian re­spon­se, czę­sto tłu­ma­czo­ne niez­god­nie z ety­mo­lo­gią jako „sa­mo­ist­na od­po­wiedź me­ri­dia­nów czu­cio­wych”) – zja­wi­sko przy­jem­ne­go mro­wie­nia w oko­li­cach głowy, szyi i in­nych ob­sza­rach ludz­kie­go ciała. Zja­wi­sko to może zo­stać wy­wo­ła­ne po­przez wi­zu­al­ne, słu­cho­we, do­ty­ko­we i za­pa­cho­we bodź­ce zew­nętrz­ne.

Wikipedia


asnyk

naz­wi­sko


SJP.pl


aso

w Bi­blii: król Judy z dy­na­stii Da­wi­da


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aso – mia­sto w Ja­po­nii
  • Aso – rzeka we Wło­szech
  • Aso – wul­kan w Ja­po­nii
  • „Aso” – nazwa ja­poń­skich okrę­tów
    • „Aso” – ja­poń­ski krą­żow­nik, dawny ro­syj­ski „Bajan”
  • ASO – au­to­ry­zo­wa­na sta­cja ob­słu­gi (warsz­tat sa­mo­cho­do­wy)
  • ASO – al­ter­na­tyw­ny sy­stem obro­tu
  • ASO – od­czyn an­ty­strep­to­li­zy­no­wy (ba­da­nie dia­gno­stycz­ne)
  • ASO – ang. Ama­u­ry Sport Or­ga­ni­sa­tion (fran­cu­ska or­ga­ni­za­cja spor­to­wa)
  • ASO – kod IATA portu lot­ni­cze­go Asosa
  • Tarō Asō – po­li­tyk ja­poń­ski, pre­mier Ja­po­nii w la­tach 2008–2009

Wikipedia


asocjacja

1. w psy­cho­lo­gii: łą­cze­nie się ze sobą wra­żeń, wy­o­bra­żeń,
2. w róż­nych dzie­dzi­nach: ugru­po­wa­nie, zbio­ro­wi­sko, ze­spół
3. chem. zja­wi­sko sprzę­ga­nia się czą­ste­czek che­micz­nych w więk­sze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sa­mo­rzut­ne na­su­wa­nie się ko­lej­nych sko­ja­rzeń albo obra­zów na pod­sta­wie po­przed­nich

 (1.2) zbio­ro­wi­sko, ze­spół, grupa

 (1.3) chem. łą­cze­nie się czą­stek po­je­dyn­czych w zło­żo­ne (aso­cja­ty)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aso­cja­cja czą­ste­czek
  • Aso­cja­cja (psy­cho­lo­gia)
  • Aso­cja­cja (sta­ty­sty­ka)
  • Aso­cja­cja (pro­gra­mo­wa­nie obiek­to­we)
  • Aso­cja­cja gwia­zdo­wa w astro­no­mii
  • Aso­cja­cja (ge­ne­ty­ka)
  • Aso­cja­cja – ze­spół ro­ślin­ny w fi­to­so­cjo­lo­gii

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. asocjowanie n.

 czas. asocjować

 przym. asocjacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kojarzenie

Wiktionary


asocjacjonista

zwo­len­nik aso­cja­cjo­niz­mu


SJP.pl


asocjacjonistka

→ aso­cja­cjo­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

asocjacjonista

asocjacjonistyczny

→ aso­cja­cjo­nizm


SJP.pl

Patrz:

asocjacjonizm

asocjacjonizm

kie­ru­nek w psy­cho­lo­gii kła­dą­cy na­cisk na pro­ce­sy ko­ja­rze­nia jako głów­ny czyn­nik funk­cjo­no­wa­nia świa­do­mo­ści, za­ne­go­wa­ny w XX wieku przez psy­cho­lo­gię po­sta­ci, wska­zu­ją­cą na rolę struk­tu­ry psy­chicz­nej czło­wie­ka w poz­na­wa­niu przez niego świa­ta, a nie tylko na me­cha­nicz­ne sko­ja­rze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. psych. kie­ru­nek w fi­lo­zo­fii i psy­cho­lo­gii, we­dług któ­re­go myśli, po­ję­cia łączą się w umy­śle dzię­ki sko­ja­rze­niom (aso­cja­cjom) pow­sta­ją­cym na pod­sta­wie doś­wiad­cze­nia

Wiktionary

Aso­cja­cjo­nizm (psy­cho­lo­gia aso­cja­cjo­ni­stycz­na, aso­cja­cyj­na, ato­mi­stycz­na) – za­po­cząt­ko­wa­ny w XIX wieku w fi­lo­zo­fii an­giel­skiej.

Naj­waż­niej­szą tezą psy­cho­lo­gii aso­cja­cjo­ni­stycz­nej jest to, że wszyst­kie zło­żo­ne akty psy­chicz­ne (spo­strze­ga­nie, ucze­nie się, przy­po­mi­na­nie, akty woli, uczu­cia) two­rzą się po­przez aso­cja­cję (ko­ja­rze­nie) z wra­żeń, po­dob­nie jak czą­stecz­ki z ato­mów (dla­te­go psy­cho­lo­gię aso­cja­cjo­ni­stycz­ną zwano też ato­mi­stycz­ną).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. asocjacyjny

 czas. asocjować

Wiktionary


asocjacyjność

→ aso­cja­cyj­ny


SJP.pl

Patrz:

asocjacyjny

asocjacyjny

do­ty­czą­cy aso­cja­cji, opar­ty na za­sa­dzie ko­ja­rze­nia (np. aso­cja­cyj­ne związ­ki mię­dzy po­ję­cia­mi)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z aso­cja­cją

 (1.2) psych. zwią­za­ny z aso­cja­cjo­niz­mem

 (1.3) daw. sto­wa­rzy­sze­nio­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asocjacja ż., asocjacjonizm mrz.

 czas. asocjować

Wiktionary


asocjalność

→ aso­cjal­ny


SJP.pl

Patrz:

asocjalny

asocjalny

rzad­ko: obo­jęt­ny na spra­wy spo­łecz­ne; aspo­łecz­ny, nie­spo­łecz­ny


SJP.pl


asocjata

w che­mii: nietr­wa­łe po­łą­cze­nie czą­stek


SJP.pl


asocjatywność

wła­ści­wość dzia­łań aso­cja­tyw­nych (do­da­wa­nie i mno­że­nie), wy­ra­ża­ją­ca się tzw. pra­wem łącz­no­ści, oz­na­cza­ją­cym, iż na wynik tych dzia­łań nie ma wpły­wu roz­sta­wie­nie na­wia­sów w danym wy­ra­że­niu; łącz­ność


SJP.pl


asocjatywny

1. w psy­cho­lo­gii: od­no­szą­cy się aso­cja­cji, zwią­za­ny z pro­ce­sa­mi aso­cja­cji (np. aso­cja­tyw­ne struk­tu­ry świa­do­mo­ści, pro­ce­sy aso­cja­tyw­ne); aso­cja­cyj­ny, sko­ja­rze­nio­wy;
2. w ma­te­ma­ty­ce: łącz­ny


SJP.pl


asocjowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|aso­cjo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asocjacja ż.

 czas. asocjować ndk.

Wiktionary


asocjować

rzad­ko:
1. łą­czyć różne fakty, po­ję­cia, nawet słabo ze sobą po­wią­za­ne;
2. aso­cjo­wać się - być aso­cjo­wa­nym


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) ko­ja­rzyć, łą­czyć wra­że­nia, fakty, obra­zy

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny aso­cjo­wać się

 (2.1) być ko­ja­rzo­nym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɔˈt͡sʲjɔvat͡ɕ, AS: asocʹi ̯ovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asocjowanie n., asocjacjonizm, asocjacjonista, asocjacja

 przym. asocjacyjny, asocjacjonistyczny

 przysł. asocjacyjnie

Wiktionary


asomatognozja

cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na nie­roz­poz­na­wa­niu czę­ści ciała i stron


SJP.pl


asomatyczny

bez­cie­les­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. bez­cie­les­ny

Wiktionary


asonancja

rym nie­peł­ny, po­le­ga­ją­cy na toż­sa­mo­ści lub po­do­bień­stwie sa­mo­gło­sek w za­koń­cze­niach wy­ra­zów; aso­nans


SJP.pl


asonans

nie­do­kład­ny rym po­le­ga­ją­cy na po­do­bień­stwie lub iden­tycz­no­ści sa­mo­gło­sek w za­koń­cze­niu wy­ra­zów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. rym po­le­ga­ją­cy na iden­tycz­no­ści tylko sa­mo­gło­sek

Wiktionary

Aso­nans (fr. "as­so­nan­ce", z łac. "as­so­na­re" – „odbrz­mie­wać, współbrz­mieć”) – pow­tó­rze­nie jed­na­ko­wych sa­mo­gło­sek w wy­ra­zach zaj­mu­ją­cych usta­lo­ną po­zy­cję w obrę­bie wersu (w po­ez­ji) lub zda­nia.

Na­zy­wa­ny rymem nie­peł­nym, wyksz­tał­cił się w li­ry­ce eu­ro­pej­skiej przed rymem. Miał za­sto­so­wa­nie w ję­zy­kach po­prze­dza­ją­cych dzi­siej­szy fran­cu­ski, gdzie wy­star­czy­ło pow­tó­rze­nie jed­nej sa­mo­gło­ski, by za­ist­nia­ło wi­docz­ne po­do­bień­stwo wy­ra­zów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chwi­la­mi w miej­sce czę­sto­chow­skie­go rymu za­ska­ki­wał dziw­ny aso­nans.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. asonansowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rym niedokładny

Wiktionary


asonansowy

zwią­za­ny z aso­nan­sem


SJP.pl


asonoryzacja

ogół za­bie­gów zmie­rza­ją­cych do wy­ci­sze­nia źró­dła ha­ła­su lub za­bez­pie­cze­nia wnę­trza przed ha­ła­sa­mi z zew­nątrz; oddź­wię­ko­wie­nie


SJP.pl


asortyment

ze­staw dóbr ofe­ro­wa­nych na sprze­daż przez sklep, za­kład, pla­ców­kę itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hand. wybór to­wa­rów lub usług, który jest pro­po­no­wa­ny klien­tom;

 (1.2) wybór cech, środ­ków, przed­mio­tów itp., ja­ki­mi ktoś dy­spo­nu­je

Wiktionary

Asor­ty­ment – wybór, ze­staw, ze­sta­wie­nie pro­du­ko­wa­nych wy­ro­bów, świad­czo­nych usług lub ofe­ro­wa­nych to­wa­rów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasza firma ma w asor­ty­men­cie wy­so­kiej ja­ko­ści meble ogro­do­we z to­po­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɔrˈtɨ̃mɛ̃nt, AS: asortỹmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sortyment m.

 przym. asortymentowy

 przysł. asortymentowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sortyment

Wiktionary


asortymentowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z asor­ty­men­tem, to­wa­ra­mi i usłu­ga­mi sta­no­wią­cy­mi stałą ofer­tę hand­lo­wą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asortyment mrz.

Wiktionary


asowy

→ as


SJP.pl

Patrz:

as

asp

[czy­taj: a-es-PE] skrót od: Aka­de­mia Sztuk Pię­knych


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = eduk. aka­de­mia sztuk pię­knych;

 (1.2) = techn. au­to­ry­zo­wa­ny ser­wis pro­du­cen­ta

 (1.3) = med. bio­chem. aspa­ra­gi­na­za

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ASP – aka­de­mia sztuk pię­knych
  • ASP – To­wa­rzy­stwo Astro­no­micz­ne Pa­cy­fi­ku
  • ASP – nie­miec­ka grupa mu­zycz­na
  • ASP – au­to­ry­zo­wa­ny ser­wis pro­du­cen­ta
  • ASP – wy­na­jem apli­ka­cji przez In­ter­net (ang. ap­pli­ca­tion ser­vi­ce pro­vi­der)
  • ASP – jeden z pro­fi­li stan­dar­du MPEG-4 (ang. ad­van­ced sim­ple pro­fi­le)
  • ASP – tech­ni­ka two­rze­nia stron in­ter­ne­to­wych (ang. Ac­ti­ve Ser­ver Pages)
  • Asp – kwas aspa­ra­gi­no­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie do­sta­łem się na ASP, ale za rok znów będę pró­bo­wał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: a‿ɛs‿ˈpɛ, AS: a‿es‿pe

Wiktionary


asp.

skrót od: aspi­rant; aspir.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = aspi­rant

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­szym dziel­ni­co­wym jest od nie­daw­na asp. Jacek Ko­wal­ski.

Wiktionary


aspan

daw­niej: tytuł grzecz­no­ścio­wy, skrót od wy­ra­że­nia "wasz­mość pan", zwy­kle jako zwrot kie­ro­wa­ny wprost do roz­mów­cy, od­po­wia­da­ją­cy dzi­siej­sze­mu "pan", "wy" (zwy­kle z od­cie­niem lek­ce­wa­że­nia); aćpan, acpan, wać­pan, wac­pan, wa­span, asan, acan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. zob. wasz­mość pan.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za poz­wo­le­niem, czy to aspan je­steś ów czło­wiek, co to przy­był z Ebe­ne­ze­rem?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspanna ż.

:: fż. aspani ż.

Wiktionary


aspani

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. zob. wasz­mość pani.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Wi­dzisz aspa­ni — rzekł zimno urzęd­nik w wi­ce­mun­du­rze — gdy­byś asani nie wie­dzia­ła istot­nie, co się z nim dzie­je i gdzie on jest, to byś się strwo­ży­ła ser­cem matki, do­wia­du­jąc się, że ra­nio­ny…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspanna ż.

:: fm. aspan m.

Wiktionary


asparagina

ami­nok­was en­do­gen­ny peł­nią­cy istot­ną rolę w bio­syn­te­zie amo­nia­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. jeden z pod­sta­wo­wych ami­nok­wa­sów, amid kwasu aspa­ra­gi­no­we­go, uczest­ni­czą­cy w cyklu mocz­ni­ko­wym i syn­te­zie gli­ko­pro­te­in

Wiktionary

Aspa­ra­gi­na, #PATRZ Asn, N – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ami­nok­wa­sów en­do­gen­nych. Amid kwasu aspa­ra­gi­no­we­go, po­wszech­ny skład­nik bia­łek. Wy­stę­pu­je w du­żych ilo­ściach w na­sio­nach, a także w sta­nie wol­nym w pły­nach ko­mór­ko­wych. Sta­no­wi ma­ga­zyn amo­nia­ku w tkan­kach zwie­rzę­cych i ro­ślin­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aspa­ra­gi­na to en­do­gen­ny ami­nok­was.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrót: Asn, N

Wiktionary


asparaginaza

na­tu­ral­ny enzym wy­i­zo­lo­wa­ny z m.in. bak­te­rii Es­che­ri­chia coli wy­ka­zu­ją­cy dzia­ła­nie cy­to­sta­tycz­ne w sto­sun­ku do ko­mó­rek no­wot­wo­ro­wych, sto­so­wa­ny w le­cze­niu ostrych bia­ła­czek u dzie­ci i do­ro­słych


SJP.pl

Aspa­ra­gi­na­za – enzym roz­kła­da­ją­cy aspa­ra­gi­nę. Jest wy­ko­rzy­sty­wa­ny jako lek cy­to­sta­tycz­ny ("El­spar") w le­cze­niu ostrej bia­łacz­ki lim­fo­bla­stycz­nej (ALL).

Jej dzia­ła­nie ba­zu­je na fak­cie, że zmu­to­wa­ne ko­mór­ki bia­łacz­ko­we nie są zdol­ne do syn­te­zy aspa­ra­gi­ny, pod­czas gdy zdro­we ko­mór­ki – tak.

Wikipedia


asparaginowy

zwią­za­ny z aspa­ra­gi­ną


SJP.pl


asparagus

ro­śli­na z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ca w licz­nych ga­tun­kach w Eu­ro­pie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. szpa­rag pie­rza­sty, de­ko­ra­cyj­na ro­śli­na sto­so­wa­na w kwia­ciar­stwie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaspaˈraɡus, AS: asparagus

Wiktionary


aspartam

sztucz­ny sło­dzik, który nie po­wo­du­je wzro­stu po­zio­mu cukru we krwi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. spoż. syn­te­tycz­ny, ni­sko­ka­lo­rycz­ny śro­dek sło­dzą­cy

Wiktionary

Aspar­tam – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ester me­ty­lo­wy di­pep­ty­du Asp-Phe. Na pro­duk­tach spo­żyw­czych oz­na­cza­ny jest kodem E951.

Sto­so­wa­ny jako sztucz­ny śro­dek sło­dzą­cy (sło­dzik) w pro­duk­tach spo­żyw­czych, zwła­szcza ta­kich jak na­po­je ni­sko­ka­lo­rycz­ne, guma do żucia, dra­żet­ki odś­wie­ża­ją­ce od­dech.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Pol­sce doz­wo­lo­ne jest sto­so­wa­nie sło­dzi­ków ta­kich jak aspar­tam (E951), sor­bi­tol (E420), ksy­li­tol (E967) i mal­ti­tol (E421).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: asˈpartãm, AS: aspartãm

Wiktionary


aspazja

prze­no­śnie: am­bit­na, in­te­li­gent­na i pię­kna ko­bie­ta


SJP.pl

Aspaz­ja (gr. Ἀσπασία, ur. ok. 470, zm. ok. 400 p.n.e.) – miesz­kan­ka Mi­le­tu, fi­lo­zof­ka, którą uz­na­je się, że za­sły­nę­ła swym związ­kiem z Pe­ry­kle­sem, ateń­skim mężem stanu. We­dług niek­tó­rych au­to­rów była jego żoną.

Nie­wie­le wia­do­mo o szcze­gó­łach jej życia. Więk­szą część do­ro­słych lat spę­dzi­ła w Ate­nach, praw­do­po­dob­nie wy­wie­ra­jąc wpływ na Pe­ry­kle­sa i ateń­ską po­li­ty­kę. Jest o niej mowa w dzie­łach Pla­to­na, Ary­sto­fa­ne­sa, Kse­no­fon­ta i in­nych au­to­rów tego czasu.

Wikipedia


aspazjusz

imię mę­skie


SJP.pl

Aspaz­jusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się słowa "aspa­sios" oz­na­cza­ją­ce­go „po­wi­ta­nie”. Imię to ma obocz­ną wer­sję Aspa­zy.

Jego pa­tro­nem jest św. Aspaz­jusz, bi­skup, ży­ją­cy w VI wieku.

Wikipedia


aspekcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od aspekt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie aspekt, lecz tylko mały aspek­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspekt m.

Wiktionary


aspekt

1. uję­cie, ro­dzaj, punkt wi­dze­nia spra­wy;
2. okre­śle­nie ro­dza­ju czyn­no­ści (do­ko­na­nej, nie­do­ko­na­nej) wy­ra­żo­nej cza­sow­ni­kiem;
3. wza­jem­ne po­ło­że­nie pla­net i gwiazd (zo­dia­kal­nych), wg któ­re­go ukła­da­no ho­ro­sko­py


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) punkt wi­dze­nia, kon­tekst, w któ­rym dana kwe­stia jest roz­pa­try­wa­na da­ta­def|od 2. poł. XVI w..

 (1.2) gram. cecha cza­sow­ni­ka okre­śla­ją­ca jego do­ko­na­nie lub nie­do­ko­na­nie;

 (1.3) astr. po­ło­że­nie gwiazd wzglę­dem sie­bie i zna­ków zo­dia­ku;

 (1.4) daw. prze­po­wied­nia, wróż­ba

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • aspekt (astro­no­mia) – po­ję­cie astro­no­micz­ne
  • aspekt (bo­ta­ni­ka) – po­ję­cie bo­ta­nicz­ne
  • aspekt (fi­lo­zo­fia) – cecha przed­mio­tu, lub punkt wi­dze­nia, z któ­re­go uj­mu­je się dany przed­miot
  • aspekt (ję­zy­koz­naw­stwo) – ka­te­go­ria gra­ma­tycz­na
  • aspekt (re­li­gia) – po­ję­cie re­li­gij­ne
  • Aspekt (cza­so­pis­mo) – cza­so­pis­mo
  • aspekt w in­for­ma­ty­ce – pro­gra­mo­wa­nie aspek­to­we
  • Aspekt buddy
  • Aspekt Pol­ski

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Roz­patrz­my cha­rak­ter tego słow­ni­ka w aspek­tach ję­zy­koz­naw­czym i praw­nym.

 (1.2) Oba aspek­ty pol­skich cza­sow­ni­ków mają swoje formy be­zo­ko­licz­ni­ko­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaspɛkt, AS: aspekt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. aspekcik mrz.

 czas. aspektować

 przym. aspektowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kontekst, światło, strona

Wiktionary


aspektowy

zwią­za­ny z aspek­tem (w zna­cze­niu ka­te­go­rii gra­ma­tycz­nej cza­sow­ni­ka), np. pary aspek­to­we


SJP.pl


aspektywa

w sztu­ce egip­skiej spo­sób przed­sta­wia­nia trój­wy­mia­ro­wo­ści na pła­szczyź­nie


SJP.pl


asperger

po­tocz­nie: ze­spół Asper­ge­ra


SJP.pl

rze­czow­nik

 (1.1) pot. ze­spół Asper­ge­ra;

 (1.2) pot. osoba z ze­spo­łem Asper­ge­ra

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Hans Asper­ger – au­striac­ki pe­dia­tra, psy­chia­tra
  • ze­spół Asper­ge­ra – za­bu­rze­nie roz­wo­ju
  • Asperg – mia­sto w Niem­czech

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zdia­gno­zo­wa­no u niego asper­ge­ra

 (1.2) Krzy­siek to asper­ger!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: asˈpɛrɡɛr, AS: asperger

Wiktionary


aspergerek

ko­bie­ta lub dziew­czyn­ka z ze­spo­łem Asper­ge­ra


SJP.pl


aspergerka

ko­bie­ta lub dziew­czyn­ka z ze­spo­łem Asper­ge­ra


SJP.pl


aspergerowiec

osoba z ze­spo­łem Asper­ge­ra; aspik, asper­ger


SJP.pl


aspergillus

grzyb z klasy wor­kow­ców; kro­pid­lak


SJP.pl

Asper­gil­lus P. Mi­che­li ex Hal­ler (kro­pid­lak) – ro­dzaj grzy­bów z rzędu kro­pid­la­kow­ców ("Eu­ro­tia­les").

Wikipedia


aspergiloza

grzy­bi­ca wy­stę­pu­ją­ca głów­nie u pta­ków, ata­ku­ją­ca wole i drogi od­de­cho­we; kro­pid­la­ko­wi­ca


SJP.pl

Asper­gi­lo­za (łac. "asper­gil­lo­sis") jest za­ka­że­niem lub re­ak­cją aler­gicz­ną wy­wo­ły­wa­ną przez grzy­by z ro­dza­ju "Asper­gil­lus" (kro­pid­lak). Po­sta­cie asper­gi­lo­zy o naj­więk­szym zna­cze­niu to po­waż­ne in­fek­cje płuc­ne u pa­cjen­tów z ob­ni­żo­ną od­por­no­ścią, ta­kich jak cho­rzy na AIDS, le­cze­ni che­mio­te­ra­pią lub an­ty­bio­ty­ka­mi przez dłuż­szy czas. W aler­giach "Asper­gil­lus" od­gry­wa mniej­szą rolę.

Wikipedia


aspermia

brak sper­my lub nie­moż­ność jej wy­da­la­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. brak sper­my albo plem­ni­ków w sper­mie;

Wiktionary

Asper­mia – brak eja­ku­la­cji pod­czas ko­pu­la­cji oraz in­nych czyn­no­ści sek­su­al­nych, bę­dą­cy przy­czy­ną mę­skiej nie­płod­no­ści. Po­mi­mo iż erek­cja utrzy­mu­je się sto­sun­ko­wo długo, or­gazm zaz­wy­czaj nie wy­stę­pu­je. Asper­mii nie na­le­ży mylić z azo­o­sper­mią, w któ­rej przy nie­kie­dy pra­wi­dło­wej ob­ję­to­ści eja­ku­la­tu, stwier­dza się brak plem­ni­ków.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. sperma ż.

Wiktionary


aspersja

po­kro­pie­nie wodą świę­co­ną w nie­dzie­lę przed sumą


SJP.pl

Asper­sja (Asper­ges) (z łac. "asper­ge­re – po­kro­pić") – w ła­ciń­skiej tra­dy­cji li­tur­gicz­nej eu­cha­ry­stycz­ny akt po­ku­ty po­le­ga­ją­cy na po­kro­pie­niu przez ce­le­bran­sa wodą świę­co­ną ludzi zgro­ma­dzo­nych na li­tur­gii.

Akt ten jest bez­poś­red­nim na­wią­za­niem do bi­blij­ne­go Psal­mu 51 (50), który jest psal­mem po­kut­nym, za­wie­ra­ją­cym słowa:

Wikipedia


aspersorium

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. na­czy­nie na wodę świę­co­ną umie­szczo­ne w ścia­nie ko­ścio­ła;

Wiktionary

Asper­so­rium:

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) kropielnica

Wiktionary


asperula

szcze­ci­nia­sto owło­sio­na by­li­na z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych; ma­rza­na, ma­rzan­na


SJP.pl


aspidistra

ro­śli­na z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. ro­śli­na z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych, po­cho­dzą­ca z Azji, po­tocz­nie na­zy­wa­na „że­laz­nym li­ściem”;

Wiktionary

Aspi­di­stra ("Aspi­di­stra" Ker Gaw.) – ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych ("Aspa­ra­ga­ce­ae"), daw­niej kla­sy­fi­ko­wa­ny do kon­wa­lio­wa­tych ("Con­val­la­ria­ce­ae"), my­szo­pło­cho­wa­tych ("Ru­sca­ce­ae"), je­szcze daw­niej do li­lio­wa­tych ("Li­lia­ce­ae"). Wy­stę­pu­ją na dnie lasów wschod­niej Azji od wschod­nich Indii, po­przez In­do­chi­ny, Chiny, po Ja­po­nię.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Flo­ry­ści uży­wa­ją do kom­po­zy­cji liści aspi­di­stry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaspʲiˈdʲistra, AS: aspʹidʹistra

Wiktionary


aspik

po­tocz­nie: osoba z ze­spo­łem Asper­ge­ra; asper­ger, asper­ge­ro­wiec


SJP.pl


aspir.

skrót od: aspi­rant; asp.


SJP.pl


aspiracja

1. w me­dy­cy­nie:
a) usu­wa­nie za po­mo­cą spe­cjal­nych apa­ra­tów próż­nio­wych gazów lub cie­czy na­gro­ma­dzo­nych w jamie ciała wsku­tek cho­ro­by;
b) wchła­nia­nie przez drogi od­de­cho­we zew­nętrz­nych sub­stan­cji;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: do­da­wa­nie "h" przy ar­ty­ku­la­cji gło­sek i wy­ra­zów; przy­dech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dą­że­nie do cze­goś, pra­gnie­nie zro­bie­nia lub do­ko­na­nia cze­goś

 (1.2) fonet. przy­dech

 (1.3) med. od­cią­gnię­cie tłocz­ka strzy­kaw­ki w celu spraw­dze­nia czy jest się w świet­le żyły

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • aspi­ra­cja – przy­dech w ję­zy­koz­naw­stwie
  • aspi­ra­cje – (w psy­cho­lo­gii) ze­spół dążeń jed­nost­ki
  • aspi­ra­cja – za­chły­śnię­cie, przy­pad­ko­we po­bra­nie z wde­chem płynu, kęsu po­kar­mo­we­go lub ciała ob­ce­go pod­czas po­ły­ka­nia. Pro­wa­dzi do groź­nych ob­ja­wów ostrej nie­droż­no­ści od­de­cho­wej.
  • aspi­ra­cja (tech­ni­ka) – wen­ty­la­cja me­cha­nicz­na sto­so­wa­na w prze­my­śle (m.in. mły­nar­skim, ener­ge­ty­ce), czę­sto przy po­mo­cy zło­żo­nych in­sta­la­cji, ma­ją­ca na celu jed­no­czes­ne od­py­la­nie, usu­wa­nie pary wod­nej,...

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Remis trwał aż do ostat­niej mi­nu­ty, kiedy to Ro­dri­gu­ez, strza­łem spoza pola kar­ne­go przy­pie­czę­to­wał aspi­ra­cje na­szej dru­ży­ny do zdo­by­cia mi­strzo­stwa ligi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaspʲiˈrat͡sʲja, AS: aspʹiracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspirant m., aspirantura ż., aspirata ż., aspirowanie n., aspirantka ż.

 przym. aspiracyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ambicja

Wiktionary


aspiracje

dą­że­nia, plany, am­bi­cje danej osoby, zwła­szcza takie do­ty­czą­ce osią­gnię­cia am­bit­nych celów w ja­kiejś dzie­dzi­nie nauki, sztu­ki lub życia pu­blicz­ne­go


SJP.pl

Aspi­ra­cje – ze­spół dążeń uksz­tał­to­wa­nych na pod­sta­wie hie­rar­chii war­to­ści wła­ści­wych jed­nost­ce. Aspi­ra­cje za­le­żą od sa­mo­poz­na­nia, sa­mo­o­ce­ny i sa­mo­o­kre­śle­nia jed­nost­ki, a także od sy­tu­a­cji spo­łecz­nej. Jeśli jed­nost­ka traf­nie okre­śli swoją sy­tu­a­cję spo­łecz­ną, po­tra­fi także okre­ślić swoje aspi­ra­cje.

Wikipedia


aspiracyjny

1. w me­dy­cy­nie i tech­ni­ce: zwią­za­ny z aspi­ra­cją (np. urzą­dze­nia aspi­ra­cyj­ne);
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: wy­ma­wia­ny z przy­de­chem (np. gło­ski aspi­ra­cyj­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aspi­ra­cją, do­ty­czą­cy aspi­ra­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspiracja ż., aspirantura ż., aspirata ż., aspirowanie n., aspirantka ż.

Wiktionary


aspirancki

od­no­szą­cy się do aspi­ran­ta, wła­ści­wy aa­spi­ran­tom


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aspi­ran­tem, do­ty­czą­cy aspi­ran­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspirant mos.

Wiktionary


aspirant

1. osoba dą­żą­ca do osią­gnię­cia am­bit­nych celów, zwła­szcza zwią­za­nych z za­ję­ciem ja­kie­goś sta­no­wi­ska;
2. sto­pień ofi­cer­ski w po­li­cji i stra­ży po­żar­nej; także: osoba ma­ją­ca ten sto­pień;
3. daw­niej słowo o wielu in­nych zna­cze­niach, któ­rych wspól­nym ele­men­tem było: sta­ra­nie, ubie­ga­nie się o coś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto się o coś ubie­ga, np. o sta­no­wi­sko

 (1.2) sto­pień ofi­cer­ski w stra­ży po­żar­nej lub w po­li­cji

 (1.3) rel. nie­o­fi­cjal­ny sto­pień mi­ni­stran­ta

 (1.4) rel. męż­czyz­na chcą­cy wstą­pić do za­ko­nu lub zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • aspi­rant – sto­pień w kor­pu­sie aspi­ran­tów w Pań­stwo­wej Stra­ży Po­żar­nej
  • aspi­rant – sto­pień w Po­li­cji
  • aspi­rant – sto­pień po­do­fi­cer­ski w Woj­sku Pol­skim we Fran­cji (1939–1940)
  • aspi­rant – sto­pień woj­sko­wy we Fran­cu­skich Si­łach Zbroj­nych
  • aspi­rant – naj­niż­szy sto­pień ofi­cer­ski w Stra­ży Gra­nicz­nej w la­tach 1928–1939
  • aspi­ran­tu­ra

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Wi­ka­ry po­je­chał z aspi­ran­ta­mi zmie­rzyć ko­meż­ki.

 (1.4) Nie dosz­ło do spot­ka­nia pro­win­cja­ła z aspi­ran­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈspʲirãnt, AS: aspʹirãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspiracja ż.

:: fż. aspirantka ż.

 czas. aspirować ndk.

 przym. aspirancki

Wiktionary


aspirantka

→ aspi­rant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która się o coś ubie­ga, np. o sta­no­wi­sko

 (1.2) ko­bie­cy sto­pień ofi­cer­ski w stra­ży po­żar­nej lub w po­li­cji

 (1.3) rel. nie­o­fi­cjal­ny sto­pień w mi­ni­stran­tu­rze żeń­skiej

 (1.4) rel. ko­bie­ta chcą­ca wstą­pić do za­ko­nu lub zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go

Wiktionary

Patrz:

aspirant

Przykłady

 (1.3) Na pier­wszej zbiór­ce aspi­ran­tek w na­szej pa­ra­fii sta­wi­ło się sie­dem dziew­czyn z pod­sta­wów­ki.

 (1.4) Matka pro­win­cjal­na spot­ka­ła się z aspi­rant­ka­mi w Cie­szy­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspiracja ż.

:: fm. aspirant m.

 czas. aspirować ndk.

 przym. aspiracyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) kandydatka

 (1.4) kandydatka

Wiktionary


aspirantura

okres peł­nie­nia funk­cji aspi­ran­ta w za­kła­dzie na­u­ko­wym


SJP.pl

Aspi­ran­tu­ra (łac. "aspi­rans" – ubie­ga­ją­cy się o coś) – stu­dia dok­to­ranc­kie w Rosji, na Ukra­i­nie, w daw­nym ZSRR i niek­tó­rych pań­stwach pow­sta­łych po jego roz­pa­dzie; w la­tach 1951–1958 także w PRL.

Po uzy­ska­niu ty­tu­łu ma­gi­stra lub rów­no­waż­ne­go mu ty­tu­łu za­wo­do­we­go osoba, która pra­gnę­ła na­pi­sać dok­to­rat w ZSRR, kie­ro­wa­na była na "aspi­ran­tu­rę" i odtąd miała sta­tus stu­den­ta stu­diów dok­to­ranc­kich (ros.

Wikipedia


aspirata

spół­gło­ska wy­ma­wia­na z przy­de­chem, czyli na­stę­pu­ją­cym po niej dźwię­kiem przy­po­mi­na­ją­cym krót­kie 'h'; spół­gło­ska przy­de­cho­wa; spół­gło­ska aspi­ro­wa­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. gło­ska wy­ma­wia­na z aspi­ra­cją, przy­de­chem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W przy­pad­ku formy οἶσθα dane fi­lo­lo­gicz­ne nie pod­par­ły jed­noz­nacz­nie żad­nej z pro­po­no­wa­nych te­o­rii wy­ja­śnia­ją­cych aspi­ra­tę jako cechę in­no­wa­cyj­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspiracja ż.

 przym. aspiracyjny

Wiktionary


aspiratamente

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: jakby wzdy­cha­jąc


SJP.pl


aspirator

spe­cjal­ny apa­rat próż­nio­wy słu­żą­cy:
a) w me­dy­cy­nie - do usu­wa­nia gazów lub cie­czy na­gro­ma­dzo­nych w jamie ciała wsku­tek cho­ro­by;
b) w tech­ni­ce i ana­li­zach la­bo­ra­to­ryj­nych - do usu­wa­nia pyłu i in­nych drob­nych za­nie­czy­szczeń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. sprzęt do za­sy­sa­nia (od­sy­sa­nia) po­wie­trza, cie­czy lub drob­nych czą­stek

 (1.2) techn. med. urzą­dze­nie uży­wa­ne do od­sy­sa­nia wy­dzie­lin

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • urzą­dze­nie la­bo­ra­to­ryj­ne do po­bie­ra­nia pró­bek po­wie­trza lub in­nych gazów
  • urzą­dze­nie do oczy­szcza­nia po­wie­trza z pyłów
  • urzą­dze­nie do od­sy­sa­nia pły­nów i gazów z ciała, m.in. pod­czas ope­ra­cji chi­rur­gicz­nych
  • drob­ne urzą­dze­nie me­dycz­ne słu­żą­ce do oczy­szcza­nia wy­dzie­lin no­so­wych u ma­łych dzie­ci
  • pomp­ka wodna

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaspʲiˈratɔr, AS: aspʹirator

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ssak

Wiktionary


aspirowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|aspi­ro­wać.

Wiktionary

Aspi­ro­wa­nie (łac. "aspi­ra­tio") – zas­sa­nie tre­ści płyn­nej, np. krwi do strzy­kaw­ki, czy tre­ści do sondy, czy cew­ni­ka. Pod­czas iniek­cji do­mię­śnio­wych po wkłu­ciu igły pra­wi­dło­wo po­win­no się wy­ko­nać próbę aspi­ra­cji przed po­da­niem za­war­to­ści strzy­kaw­ki w celu spraw­dze­nia, czy ko­niec igły nie znaj­du­je się w na­czy­niu krwio­no­śnym.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. aspirować

 rzecz. aspiracja ż.

 przym. aspiracyjny

Wiktionary


aspirować

1. sta­rać się o coś, ubie­gać się o sta­no­wi­sko, po­zy­cję itp.;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: wy­ma­wiać gło­ski z przy­de­chem


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) sta­rać się, ubie­gać się o coś

 (1.2) przest. wzdy­chać do cze­goś

 (1.3) jęz. wy­ma­wiać gło­ski z przy­de­chem

 (1.4) med. wy­cią­ga­nie pły­nów z jam ciała za po­mo­cą aspi­ra­to­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspirant mos., aspirantka ż., aspirowanie n.

Wiktionary


aspiryna

po­chod­na kwasu sa­li­cy­lo­we­go, po­pu­lar­ny śro­dek o dzia­ła­niu prze­ciw­bó­lo­wym, prze­ciw­go­rącz­ko­wym i prze­ciw­za­pal­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. kwas ace­ty­lo­sa­li­cy­lo­wy uży­wa­ny jako lek; pa­styl­ka lub płyn z tą sub­stan­cją;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Le­karz za­le­cił mi wzię­cie aspi­ry­ny przed snem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaspʲiˈrɨ̃na, AS: aspʹirỹna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aspirynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aspirin, polopiryna

Wiktionary


aspirynowy

→ aspi­ry­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aspi­ry­ną, do­ty­czą­cy aspi­ry­ny

Wiktionary

Patrz:

aspiryna

Powiązane:

 rzecz. aspiryna ż.

Wiktionary


asport

nagłe zni­knię­cie przed­mio­tu w trud­ny do wy­tłu­ma­cze­nia spo­sób i po­ja­wie­nie się w innym miej­scu


SJP.pl


asportowy

nie­u­pra­wia­ją­cy spor­tu lub nie­in­te­re­su­ją­cy się spor­tem


SJP.pl


aspołecznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób izo­lu­ją­cy się od spo­łe­czeń­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­cho­wy­wał się aspo­łecz­nie i nie brał udzia­łu w ze­bra­niach.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aspołeczny

 rzecz. aspołeczność ż.

Wiktionary


aspołeczność

ter­min od­no­szo­ny do za­cho­wań, po­staw lub cech oso­bo­wo­ści, cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się uni­ka­niem za­an­ga­żo­wa­nia jed­nost­ki w związ­ki gru­po­we i (lub) re­a­li­za­cje celów gru­po­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest aspo­łecz­ne; cecha tych, któ­rzy są aspo­łecz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aspołeczny

 przysł. aspołecznie

Wiktionary


aspołeczny

obo­jęt­ny dla spraw spo­łecz­nych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) obo­jęt­ny dla spraw spo­łecz­nych, który wy­łą­cza się z życia spo­łecz­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na mojej spra­wie roz­wo­do­wej czu­łem się jak jakiś naj­gor­szy ele­ment aspo­łecz­ny. Sę­dzi­na mnie pyta, czy piłka nożna jest dla mnie waż­niej­sza niż moja żona.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aspołeczność ż.

 przysł. aspołecznie

 przym. społeczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asocjalny

Wiktionary


aspoń

par­ty­ku­ła

 (1.1) gw-pl|Pod­ha­le,Orawa,Śląsk Cie­szyń­ski,Spisz. cho­ciaż, przy­najm­niej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zdrów, Jo­han­ku! Niech ci to Pon Bó­czek wy­na­gro­dzi (…). Tyn aspoń czło­wie­ko­wi do­ży­czy (…)

Wiktionary


aspramente

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: szorst­ko, cierp­ko


SJP.pl


aspóń

par­ty­ku­ła

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. cho­ciaż, przy­najm­niej

Wiktionary


asr

skrót od: Ac­ce­le­ra­tion Slip Re­gu­la­tion - sy­stem kon­tro­li trak­cji za­po­bie­ga­ją­cy po­śliz­go­wi kół na­pę­do­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. trze­cia (spoś­ród pię­ciu) mod­lit­wa mu­zuł­mań­ska w ciągu dnia, od­ma­wia­na po po­łud­niu;

Wiktionary

Asr – mod­lit­wa mu­zuł­mań­ska – trze­cia w ciągu dnia spoś­ród mod­litw salat, od­ma­wia­na po. Obej­mu­je czte­ry obo­wiąz­ko­we ra­ka­ty.

Wikipedia


assai

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: bar­dzo; wy­stę­pu­je razem z in­ny­mi okre­śle­nia­mi tempa i cha­rak­te­ru ut­wo­ru, np. ada­gio assai, al­le­gro assai


SJP.pl


assam

her­ba­ta ga­tun­ku Assam


SJP.pl

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pro­win­cja w pół­noc­no-wschod­nich In­diach;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­win­cja Assam sły­nie z prze­pysz­nych ga­tun­ków her­ba­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈasːãm, AS: a•sãm

Wiktionary


assamczak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ca­pro­la­gus|Blyth|ref=tak., ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny za­ją­co­wa­tych

 (1.2) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ca­pro­la­gus hi­spi­dus|Pe­ar­son|ref=tak., ga­tu­nek z ro­dza­ju as­sam­cza­ków (1.1)

 (1.3) zool. ssak z ga­tun­ku as­sam­cza­ków (1.2)

Wiktionary

As­sam­czak ("Ca­pro­la­gus") – ro­dzaj ssaka z ro­dzi­ny za­ją­co­wa­tych (Le­po­ri­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) As­sam­cza­ki wy­stę­pu­ją m.in. w Ne­pa­lu.

Wiktionary


assamski

język as­sam­ski - jeden z ję­zy­ków urzę­do­wych Indii; język asam­ski


SJP.pl


assamskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem asam­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem asam­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku asam­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: asˈːãmskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: a•sãmskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


assapan

ro­dzaj gry­zo­nia z po­dro­dzi­ny wie­wió­rek


SJP.pl

As­sa­pan ("Gla­u­co­mys") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny wie­wió­rek (Sciu­ri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych (Sciu­ri­dae). W pol­skiej li­te­ra­tu­rze zo­o­lo­gicz­nej nazwa zwy­cza­jo­wa „as­sa­pan” uży­wa­na była dla oz­na­cze­nia ga­tun­ku "Gla­u­co­mys vo­lans". Osta­tecz­nie w wy­da­nej w 2015 roku przez Mu­ze­um i In­sty­tut Zo­o­lo­gii Pol­skiej Aka­de­mii Nauk pu­bli­ka­cji „Pol­skie na­zew­nict­wo ssa­ków świa­ta” ga­tun­ko­wi przy­pi­sa­no as­sa­pan po­łud­nio­wy, re­zer­wu­jąc nazwę as­sa­pan dla ro­dza­ju "Gla­u­co­mys".

Wikipedia


assel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. pier­wszy, naj­star­szy wiek ci­su­ra­lu (wczes­ne­go permu), trwa­ją­cy 299 – 294,6 mi­lio­nów lat temu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Assel – wieś w gmi­nie Bous-Wald­bre­di­mus, w kan­to­nie Re­mich
  • Assel – dziel­ni­ca Apel­do­or­nu
  • Assel – dziel­ni­ca Ot­tern­dor­fu
  • assel – wiek ge­o­lo­gicz­ny
  • Assel – pol­skie przed­się­bior­stwo z bran­ży usług Elec­tro­nics Ma­nu­fac­tu­ring Ser­vi­ces[w in­nych ję­zy­kach] (EMS), z sie­dzi­bą w Pru­szczu Gdań­skim
  • Asel
  • As­seln

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈasːɛl, AS: a•sel

Wiktionary


assemblage

[czy­taj: asąbLAŻ lub asambLAŻ] prze­strzen­na kom­po­zy­cja ut­wo­rzo­na z róż­ne­go ro­dza­ju przed­mio­tów; asam­blaż


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. trój­wy­mia­ro­wy kolaż z go­to­wych przed­mio­tów;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ob­wie­sza­ła mi po­cze­kal­nię as­sem­bla­ge’ami ja­kiejś awan­gar­do­wej ar­tyst­ki z Je­le­niej Góry.

Wiktionary


assembler

pro­sty język pro­gra­mo­wa­nia; asem­bler


SJP.pl


assemblé

[czy­taj: asemBLE] ro­dzaj skoku w tańcu kla­sycz­nym


SJP.pl


asser

imię mę­skie


SJP.pl

Asser (zm. 908/909) – wa­lij­ski mnich z St David’s w kró­le­stwie Dyfed. W la­tach 875–879 był bi­sku­pem Sher­bor­ne. Około 885 Al­fred Wiel­ki po­pro­sił go, by opu­ścił St David’s i do­łą­czył do kręgu uczo­nych mężów, któ­rych Al­fred gro­ma­dził na swym dwo­rze. Po rocz­nym po­by­cie w Ca­er­went spo­wo­do­wa­nym cho­ro­bą, Asser przy­jął za­pro­sze­nie.

Wikipedia


assieme

[czy­taj: as­sje­me] mu­zycz­ne okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: razem, wspól­nie


SJP.pl


assiniboine

(daw­niej Stone In­dian River) rzeka w Ka­na­dzie


SJP.pl

As­si­ni­bo­i­ne – rzeka w Ka­na­dzie, w pro­win­cjach Sa­skat­che­wan i Ma­ni­to­ba, o dłu­go­ści 1 070 ki­lo­me­trów. Rzeka naz­wa­na od As­si­ni­bo­i­nów, rdzen­nych miesz­kań­ców tej oko­li­cy.

Wikipedia


assoluta

śro­do­wi­sko­wo o pri­ma­don­nie, pri­ma­ba­le­ri­nie: naj­lep­sza, naj­wyż­szej klasy


SJP.pl


assos

Assos (gr. "Άσσος") – sta­ro­żyt­ne mia­sto grec­kie w pół­noc­no-za­chod­niej Azji Mniej­szej, na te­re­nie Tro­a­dy, obec­nie w tu­rec­kiej pro­win­cji Çanakkale. Współ­cze­śnie na jego te­re­nie znaj­du­je się wieś Beh­ram­ka­le. Oj­czyz­na fi­lo­zo­fa sto­ic­kie­go Kle­an­te­sa.

Za­ło­żo­ne w VII wieku p.n.e.

Wikipedia


assunta

1. w sztu­ce go­tyc­kiej: przed­sta­wie­nie Marii Wnie­bow­zię­tej w ko­ro­nie gwiazd i z księ­ży­cem u stóp;
2. w sztu­ce wło­skiej: scena wnie­bow­zię­cia Najś­więt­szej Marii Panny


SJP.pl


assyż

daw­niej: Asyż (mia­sto we Wło­szech)


SJP.pl


ast

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = teatr. eduk. aka­de­mia sztuk te­a­tral­nych

 (1.2) = med. bio­chem. ami­no­trans­fe­ra­za aspa­ra­gi­nia­no­wa

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) = kynol. ame­ry­kań­ski Staf­fords­hi­re ter­rier, am­staf

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Balt­ha­sar van der Ast, ma­larz ho­len­der­ski
  • Marek Ast, lu­bu­ski sa­mo­rzą­do­wiec, poseł na Sejm RP
  • AST (ang. At­lan­tic Stan­dard Time) – czas at­lan­tyc­ki
  • Aka­de­mia Sztuk Te­a­tral­nych im. Sta­ni­sła­wa Wy­spiań­skie­go w Kra­ko­wie
  • Ar­ty­ści Spa­lo­ne­go Te­a­tru, ze­spół mu­zycz­ny
  • Ame­ri­can Staf­fords­hi­re Ter­rier
  • ami­no­trans­fe­ra­za aspa­ra­gi­nia­no­wa
  • drze­wo AST
  • Ar­ty­le­ryj­ska lor­ne­ta no­ży­co­wa AST
  • Den Ast – mu­ze­um w Bel­gii

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Na­le­ży za­cho­wać ostroż­ność u cho­rych z za­bu­rze­nia­mi czyn­no­ści wą­tro­by w wy­wia­dzie lub z niez­nacz­nym zwięk­sze­niem ak­tyw­no­ści en­zy­mów wą­tro­bo­wych (AST i ALT do po­zio­mu trzy­krot­nej gór­nej gra­ni­cy normy) lub zwięk­sze­niem stę­że­nia bi­li­ru­bi­ny i (lub) ak­tyw­no­ści gam­ma­glu­ta­my­lo­tran­fe­ra­zy.

 (2.1) Dzia­ła­cze fun­da­cji na rzecz rott­we­i­le­rów (Rott­ka) czy bul­lo­wa­tych (AST) od­wie­dza­ją Krzycz­ki, pró­bu­jąc wy­cią­gnąć stam­tąd psy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) AspAT

 (2.1) amstaf

Wiktionary


asta

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. gałąź, konar

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Asta (1041 Asta) – pla­ne­to­i­da nr 1041
  • Asta – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych
  • Asta Niel­sen – duń­ska ak­tor­ka fil­mo­wa
  • Sal­va­to­re Asta – dy­plo­ma­ta wa­ty­kań­ski
  • TV Asta – lo­kal­na sta­cja te­le­wi­zyj­na mia­sta Piła
  • Asta-Net – re­gio­nal­ny do­staw­ca usług te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych
  • Asto­ria Byd­goszcz – przy­do­mek klubu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (gwara.) Na asta usiodł gryf­ny szpok.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astka ż.

Wiktionary


astana

sto­li­ca Ka­zach­sta­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Ka­zach­sta­nu;

Wiktionary

Asta­na (kaz. cyr. i ros. Астана; 1824–1961 Ak­mo­lińsk, 1961–1992 Ce­li­no­grad, 1992–1998 Ak­mo­ła, 1998–2019, i po­now­nie od 2022 r. Asta­na, 2019–2022 Nur-Suł­tan) – sto­li­ca i dru­gie co do licz­by lud­no­ści mia­sto w Ka­zach­sta­nie, po­ło­żo­ne nad rzeką Iszym, w pół­noc­no-środ­ko­wej czę­ści kraju na Po­gó­rzu Ka­zach­skim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po zwie­dze­niu Ałma Aty po­je­cha­li­śmy do Asta­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstãna, AS: astãna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Astańczyk mos., Astanka ż.

 przym. astański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Akmolińsk, hist. Celinograd, hist. Akmoła, hist. Nur-Sułtan

Wiktionary


astanka

miesz­kan­ka Asta­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Astan­ka. (miesz­kan­ka Asta­ny)

Wiktionary


astarte

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Astar­te lub Asz­tar­te – imię fe­nic­kiej i ka­na­nej­skiej bo­gi­ni mi­ło­ści, płod­no­ści i wojny
  • Astar­te – grec­ka grupa mu­zycz­na wy­ko­nu­ją­ca black metal
  • (672) Astar­te – pla­ne­to­i­da z grupy pasa głów­ne­go aste­ro­id
  • Astar­te – ro­dzaj małży z ro­dzi­ny astar­to­wa­tych
  • Astar­te bo­re­a­lis – ga­tu­nek małża z ro­dzi­ny astar­to­wa­tych (Astar­ti­dae)
  • Astar­te el­lip­ti­ca – ga­tu­nek małża z ro­dzi­ny astar­to­wa­tych (Astar­ti­dae)

Wikipedia


astat

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu At, pro­mie­niot­wór­czy nie­me­tal


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu At i licz­bie ato­mo­wej 85;

Wiktionary

Astat (At, asta­ti­num z gr. "άστατός" ‘nietr­wa­ły’ od "ά" ‘bez’ i "στατός" ‘trwa­ły, stały’) – pro­mie­niot­wór­czy pier­wia­stek che­micz­ny z grupy flu­o­row­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma astat?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈastat, AS: astat

Wiktionary

Powiązane:

 przym. astatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) At

Wiktionary


astatowy

→ astat


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy asta­tu

Wiktionary

Patrz:

astat

Powiązane:

 rzecz. astat m.

Wiktionary


astatyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest asta­tycz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. astatyczny

 przysł. astatycznie

Wiktionary


astatyczny

ru­cho­my; nie­sta­ły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. nie­po­sia­da­ją­cy sta­łej po­zy­cji ani kie­run­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astatyczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niestały, ruchomy, zmienny

Wiktionary


astazja

w me­dy­cy­nie: nie­moż­ność cho­dze­nia, sta­nia na sku­tek za­bu­rzeń w oś­rod­ko­wym ukła­dzie ner­wo­wym, cza­sem w błęd­ni­ku


SJP.pl

Astaz­ja – objaw ne­u­ro­lo­gicz­ny, po­le­ga­ją­cy na nie­moż­no­ści utrzy­ma­nia po­zy­cji sto­ją­cej.

Wikipedia


astańczyk

miesz­ka­niec Asta­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Astań­czyk. (miesz­ka­niec Asta­ny)

Wiktionary


astański

→ Asta­na (sto­li­ca Ka­zach­sta­nu)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Asta­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstãj̃sʲci, AS: astãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Astana ż., Astańczyk mos., Astanka ż.

Wiktionary


asteizm

dow­cip­ne, celne po­wie­dze­nie świad­czą­ce o to­wa­rzy­skiej ogła­dzie mó­wią­ce­go


SJP.pl

Aste­izm (fr. "astéisme", gr. "asteíos" – dow­cip­ny, wyksz­tał­co­ny, miej­ski) – iro­nicz­ny lub au­to­i­ro­nicz­ny zwrot świad­czą­cy o zręcz­no­ści kra­so­mów­czej, zna­jo­mo­ści sa­vo­ir-vivre i ogła­dzie to­wa­rzy­skiej.

Znany z wy­ko­rzy­sty­wa­nia aste­iz­mów w swo­jej twór­czo­ści jest Igna­cy Kra­sic­ki (mię­dzy in­ny­mi w sa­ty­rach "Pi­jań­stwo" oraz "Świat zep­su­ty").

Wikipedia


astelia

jed­no­li­ścien­na ro­śli­na z rzędu szpa­ra­gow­ców


SJP.pl


astenia

stan ogól­nej sła­bo­ści fi­zycz­nej i psy­chicz­nej or­ga­niz­mu, bę­dą­cy na­stęp­stwem prze­by­tej cięż­kiej cho­ro­by, prze­żyć psy­chicz­nych lub dłu­gotr­wa­łe­go nie­do­ży­wie­nia; także utra­ta sił, osła­bie­nie to­wa­rzy­szą­ce de­pre­sji i ner­wi­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. stan sła­bo­ści, zmniej­sze­nie lub brak od­por­no­ści fi­zycz­nej i psy­chicz­nej;

Wiktionary

Aste­nia ( ast­he­nia, z "ἀσθένεια") – stan sła­bo­ści fi­zycz­nej i psy­chicz­nej or­ga­niz­mu.

Wikipedia


asteniczka

w psy­cho­lo­gii: ko­bie­ta odz­na­cza­ją­ca się smu­kłą i wątłą bu­do­wą ciała, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się ego­cen­trycz­nym uspo­so­bie­niem, nie­uf­no­ścią w sto­sun­ku do ludzi, nie­śmia­ło­ścią i draż­li­wo­ścią; typ aste­nicz­ny; lep­to­so­ma­tycz­ka


SJP.pl


asteniczny

w psy­cho­lo­gii: ma­ją­cy bu­do­wę ciała i uspo­so­bie­nie cha­rak­te­ry­stycz­ne dla aste­ni­ka; lep­to­so­micz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wątły, o sła­bej bu­do­wie ciała lub od­por­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Afekt, do któ­re­go do­pro­wa­dzi­ła czło­wie­ka np. roz­pacz czy strach, może być ste­nicz­ny albo aste­nicz­ny w za­leż­no­ści od tego, czy po­bu­dził ak­tyw­ność ru­cho­wą czło­wie­ka, czy też po­dzia­łał na nią ha­mu­ją­co.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astenik m., asteniczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) leptosomiczny

Wiktionary


astenik

w psy­cho­lo­gii: czło­wiek odz­na­cza­ją­cy się smu­kłą i wątłą bu­do­wą ciała, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się ego­cen­trycz­nym uspo­so­bie­niem, nie­uf­no­ścią w sto­sun­ku do ludzi, nie­śmia­ło­ścią i draż­li­wo­ścią; typ aste­nicz­ny; lep­to­so­ma­tyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek o smu­kłej i wą­tłej bu­do­wie ciała, odz­na­cza­ją­cy się nie­śmia­ło­ścią i draż­li­wo­ścią

Wiktionary

Powiązane:

 przym. asteniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) słabeusz

Wiktionary


astenka

asten­ka gę­siów­ka - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl


astenopia

osła­bie­nie wzro­ku pow­sta­ją­ce wsku­tek nie sko­ry­go­wa­nej oku­la­ra­mi wady wzro­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zmę­cze­nie wzro­ku

Wiktionary

Aste­no­pia – su­biek­tyw­ne uczu­cie osła­bie­nia oczu, spo­wo­do­wa­ne naj­czę­ściej przez nie­wy­rów­na­ne wady wzro­ku lub nie­wła­ści­we oś­wiet­le­nie. Ob­ja­wia się mię­dzy in­ny­mi bólem oraz za­czer­wie­nie­niem oczu, łza­wie­niem, bó­la­mi głowy, za­ma­za­nym lub pod­wój­nym wi­dze­niem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oku­li­sta za­le­cił przer­wy w pracy przy kom­pu­te­rze, aby zmniej­szyć aste­no­pię.

Wiktionary


astenosfera

jedna ze sfer gór­nej czę­ści pła­szcza Ziemi, po­dat­na na prze­mie­szcze­nia i odksz­tał­ce­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. war­stwa pła­szcza ziem­skie­go;

Wiktionary

Aste­nos­fe­ra (war­stwa Gu­ten­ber­ga) – war­stwa o gru­bo­ści około 100 km, po­ło­żo­na w gór­nej czę­ści pła­szcza ziem­skie­go, tuż pod li­tos­fe­rą.

Górna gra­ni­ca aste­nos­fe­ry leży na głę­bo­ko­ści od 10 do 100 km, dolna na głę­bo­ko­ści 350-400 km (górna 50-70 km pod oce­a­na­mi i do 120 km pod kon­ty­nen­ta­mi, dolna od­po­wied­nio 400 i 250 km.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Górna gra­ni­ca aste­nos­fe­ry leży na głę­bo­ko­ści od 10 do 100 km.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastɛ̃nɔˈsfɛra, AS: astẽnosfera

Wiktionary


astenospermia

upo­śle­dze­nie ja­ko­ści na­sie­nia męż­czyz­ny


SJP.pl


astenotymia

stan, w któ­rym czło­wiek jest prze­wraż­li­wio­ny na punk­cie włas­nej osoby, po­wo­du­ją­cy nad­mie­rą ostroż­ność i nie­uf­ność


SJP.pl


astenotymiczka

ko­bie­ta prze­wraż­li­wio­na na punk­cie włas­nej osoby, za­cho­wu­ją­ca re­zer­wę wobec ludzi


SJP.pl


astenotymik

czło­wiek prze­wraż­li­wio­ny na punk­cie włas­nej osoby, za­cho­wu­ją­cy re­zer­wę wobec ludzi


SJP.pl


aster

1. ro­śli­na ros­ną­ca dziko lub ho­do­wa­na w ogro­dach, ma­ją­ca białe, ró­żo­we, fio­le­to­we lub pur­pu­ro­we kwia­ty, które w kli­ma­cie umiar­ko­wa­nym zak­wi­ta­ją je­sie­nią;
2. od­mia­na ziem­nia­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na ogro­do­wa o pię­knych róż­no­ko­lo­ro­wych kwia­tach;

Wiktionary

Aster ("Aster" L. 1753) – ro­dzaj ro­ślin na­sien­nych z ro­dzi­ny astro­wa­tych. W tra­dy­cyj­nym, sze­ro­kim uję­ciu za­li­cza­no tu kil­ka­set, do ty­sią­ca ga­tun­ków, które mimo po­do­bień­stwa oka­za­ły się być czę­sto od­le­gle spo­krew­nio­ne. Po ich wy­łą­cze­niu w osob­ne ro­dza­je (m.in.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na ra­ba­cie po­sa­dzi­my po­piel­ni­ki, astry i stu­dent­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈastɛr, AS: aster

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrowate nmos.

 przym. astralny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. astra

Wiktionary


astereognozja

za­bu­rze­nie w roz­poz­na­wa­niu kształ­tu do­ty­ka­nych przed­mio­tów


SJP.pl

 "Osob­ny ar­ty­kuł: Agnoz­ja."

Aste­re­o­gnoz­ja (ang. "aste­re­o­gno­sis") – za­bu­rze­nie po­le­ga­ją­ce na nie­moż­no­ści roz­poz­na­nia przed­mio­tów za po­mo­cą do­ty­ku, mimo braku za­bu­rzeń czu­cia. Jest formą agnoz­ji czu­cio­wej.

Ter­min "aste­re­o­gnoz­ja" bywa uży­wa­ny za­mien­nie z ter­mi­nem "agnoz­ja do­ty­ko­wa".

Wikipedia


asteria

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. matka He­ka­te; żona ty­ta­na Per­se­sa oraz sio­stra Leto; córka Ko­jo­sa i Fojbe; jedna z ty­ta­nid dru­gie­go po­ko­le­nia;

 (1.2) mitgr. jedna z córek Da­na­o­sa

 (1.3) mitgr. jedna z córek gi­gan­ta Al­ky­o­ne­u­sa

 (1.4) mitgr. córka Te­u­kro­sa, syna Te­la­mo­na

 (1.5) imię|pol­ski|ż.;

 (1.6) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 658, z pasa głów­ne­go pla­ne­to­id, od­kry­ta w 1908 r.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aste­ria (Delos) – grec­ka wyspa na Morzu Egej­skim
  • Aste­ria – imię żeń­skie
  • Aste­ria – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 658
  • Aste­ria – w mi­to­lo­gii grec­kiej córka Te­u­kro­sa
  • Aste­ria – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Al­ky­o­nid
  • Aste­ria – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Da­na­id
  • Aste­ria – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z ty­ta­nid, sio­stra Leto
  • „Aste­ria” – wło­ski okręt pod­wod­ny z okre­su II wojny świa­to­wej
  • Aste­rion (Aste­rios, Aste­rius) – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Aste­riusz – imię mę­skie

Wikipedia

Przykłady

 (1.6) Aste­ria po­ru­sza się w ob­sza­rze mię­dzy or­bi­ta­mi Marsa i Jo­wi­sza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstɛrʲja, AS: asterʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Asteriusz mos.

Wiktionary


asteriusz

imię mę­skie


SJP.pl

Aste­riusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go od Αστέριος: ἀστήρ – „gwia­zda”. Stąd ἀστέριος to „gwiaź­dzi­sty, jasny, lśnią­cy, nie­bie­ski”. Ha­gio­gra­fia zna ośmiu świę­tych o tym imie­niu: m.in. nosił je Aste­riusz z Ce­za­rei Pa­le­styń­skiej, ży­ją­cy w pier­wszej po­ło­wie III wieku.

Wikipedia


asterix

ASTERIX (ang. "All Pur­po­se Struc­tu­red EUROCONTROL Sur­ve­il­lan­ce In­for­ma­tion EXchange") – ze­staw spe­cy­fi­ka­cji (do­ku­men­tów) opi­su­ją­cych na po­zio­mie „bit po bicie” spo­sób ko­do­wa­nia i wy­mia­ny in­for­ma­cji zwią­za­nych z do­zo­rem ("sur­ve­il­lan­ce") oraz in­ny­mi za­sto­so­wa­nia­mi w ATM ("Air Traf­fic Ma­na­ge­ment"); for­mat wy­mia­ny da­nych do­zo­ro­wych w wy­ma­ga­niach in­te­ro­pe­ra­cyj­no­ści dla sy­ste­mów na­ziem­ne­go do­zo­ru i pro­wa­dze­nia ruchu na lot­ni­sku (A-SMGCS), m.in.

Wikipedia


asteroid

1. w astro­no­mii: ciało nie­bie­skie nie­wiel­kich roz­mia­rów po­ru­sza­ją­ce się do­o­ko­ła Słoń­ca, głów­nie mię­dzy or­bi­ta­mi Marsa i Jo­wi­sza; pla­ne­to­i­da;
2. w ge­o­me­trii: krzy­wa w kształ­cie gwia­zdy czte­ro­ra­mien­nej


SJP.pl


asteroida

1. w astro­no­mii: ciało nie­bie­skie nie­wiel­kich roz­mia­rów po­ru­sza­ją­ce się do­o­ko­ła Słoń­ca, głów­nie mię­dzy or­bi­ta­mi Marsa i Jo­wi­sza; pla­ne­to­i­da;
2. w ge­o­me­trii: krzy­wa w kształ­cie gwia­zdy czte­ro­ra­mien­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. ciało nie­bie­skie o ma­łych roz­mia­rach (od kilku me­trów do cza­sem ponad 1000 km), obie­ga­ją­ce gwia­zdę cen­tral­ną (Słoń­ce);

 (1.2) mat. krzy­wa o spe­cy­ficz­nym kształ­cie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • aste­ro­i­da – w astro­no­mii: inne okre­śle­nie pla­ne­to­i­dy
  • aste­ro­i­da – w ge­o­me­trii: ro­dzaj krzy­wej pła­skiej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ge­o­lo­dzy od­kry­li kra­ter, który pow­stał w wy­ni­ku upad­ku aste­ro­i­dy 66 mi­lio­nów lat temu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastɛˈrɔjda, AS: asteroi ̯da

Wiktionary

Powiązane:

 przym. astralny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) planetoida, planetka

Wiktionary


asteroidalny

→ aste­ro­i­da


SJP.pl

Patrz:

asteroida

asterokalamit

wy­mar­ły skrzyp z ro­dzi­ny ar­che­o­ka­la­mi­to­wa­tych, ży­ją­cy w póź­nym de­wo­nie i we wczes­nym kar­bo­nie; ar­che­o­ka­la­mit


SJP.pl


asteroksylon

ko­pal­ny pra­wi­dła­ko­wiec po­sia­da­ją­cy cechy psy­lo­fi­tów i wi­dła­ków


SJP.pl

Aste­rok­sy­lon ("Aste­ro­xy­lon mac­kiei") – wy­mar­ła ro­śli­na opi­sa­na po raz pier­wszy z Rhy­nie Chert – sta­no­wi­ska pa­le­on­to­lo­gicz­ne­go od­kry­te­go w Szko­cji w 1912 r., da­to­wa­ne­go na wczes­ny dewon (ok. 400 mln lat temu). Ska­mie­nia­ło­ści tego ga­tun­ku znane są od póź­ne­go sy­lu­ru do końca de­wo­nu. Po­cząt­ko­wo ro­śli­na opi­sa­na zo­sta­ła jako przed­sta­wi­ciel ry­nio­fi­tów "Rhy­niop­hy­ta", póź­niej jed­nak uz­na­na zo­sta­ła za przed­sta­wi­cie­la rzędu pra­wi­dła­kow­ców.

Wikipedia


asteronim

ro­dzaj kryp­to­gra­mu zło­żo­ne­go ze zna­ków w kształ­cie gwiazd­ki


SJP.pl

Aste­ro­nim (z gr. ἀστήρ „gwia­zda” + ὄνομα „imię”, ros. астроним) – pse­u­do­nim, ro­dzaj kryp­to­gra­mu, pod­pis, skła­da­ją­cy się z jed­nej lub kilku aste­ry­sków (*), sto­so­wa­ny w miej­sce naz­wi­ska au­to­ra. Licz­ba gwia­zdek bywa zróż­ni­co­wa­na – od jed­nej do sied­miu – a ich układ w pod­pi­sie może przyj­mo­wać różne formy, takie jak linia pro­sta (np. ** ***), trój­kąt (⁂) czy romb.

Wikipedia


asterysk

znak dru­kar­ski w kształ­cie gwiazd­ki, uży­wa­ny naj­czę­ściej jako od­sy­łacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­ligr. znak pi­sar­ski w kształ­cie gwiazd­ki (*), naj­czę­ściej pię­cio- lub sze­ścio­ra­mien­nej, umie­szcza­ny w przy­bli­że­niu po­mię­dzy śred­nią i górną linią pisma, sto­so­wa­ny m.in. jako znak umow­ny, sym­bol od­sy­ła­cza do przy­pi­su, wie­loz­nacz­nik ogól­ny, se­pa­ra­tor tek­stu oraz jako ele­ment ozdob­ny;

Wiktionary

Aste­rysk aste­rysk

Aste­rysk ( aste­ri­scus „gwiazd­ka”, od ἀστερίσκος "asterískos" „gwiazd­ka”) – znak pi­sar­ski w kształ­cie gwiazd­ki, naj­czę­ściej pię­cio- lub sze­ścio­pro­mien­nej, umie­szczo­ny w przy­bli­że­niu po­mię­dzy śred­nią i górną linią pisma. Sto­so­wa­ny do róż­nych celów – naj­czę­ściej jako znak umow­ny (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie po­win­no tu być żad­ne­go aste­ry­sku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstɛrɨsk, AS: asterysk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrowate nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwiazdka

Wiktionary


asteryzm

w mi­ne­ra­lo­gii: efekt gwia­zdy w świet­le od­bi­tym lub prze­cho­dzą­cym przez niek­tó­re krysz­ta­ły; gwiaz­dzi­stość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) znak „⁂”, sto­so­wa­ny w celu zwró­ce­nia szcze­gól­nej uwagi na frag­ment tek­stu;

 (1.2) astr. układ gwiazd two­rzą­cy na nie­bie pe­wien wi­docz­ny zbiór, nie­bę­dą­cy gwia­zdo­zbio­rem;

 (1.3) miner. efekt op­tycz­ny po­le­ga­ją­cy na pow­sta­niu pro­mie­ni świetl­nych na mi­ne­ra­le wsku­tek jego spe­cy­ficz­nych wła­ści­wo­ści;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • aste­ryzm w astro­no­mii – układ gwiazd nie­bę­dą­cy ofi­cjal­nym gwia­zdo­zbio­rem
  • aste­ryzm w mi­ne­ra­lo­gii – zja­wi­sko op­tycz­ne po­wo­du­ją­ce pow­sta­nie smug świa­tła w kształ­cie gwia­zdy
  • aste­ryzm w ty­po­gra­fii (⁂)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We współ­czes­nych tek­stach rzad­ko używa się aste­ryz­mu.

 (1.2) Wiel­ki Wóz jest naj­bar­dziej zna­nym aste­ryz­mem.

 (1.3) Zda­rza­ją się mi­ne­ra­ły, na któ­rych można za­ob­ser­wo­wać aż 12 pro­mie­ni aste­ryz­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstɛrɨsm̥, AS: asterysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. astralny

Wiktionary


astiages

ostat­ni wład­ca pań­stwa Medów (585-550 p.n.e.); Asty­a­ges


SJP.pl


astika

sy­stem fi­lo­zo­ficz­no-re­li­gij­ny uz­na­ją­cy au­to­ry­tet Wed oraz ist­nie­nie świa­ta tran­scen­dent­ne­go


SJP.pl

Asti­ka ( आस्तिक) – po­ję­cie po­cho­dzą­ce z hin­du­iz­mu oz­na­cza­ją­ce osobę bądź szko­łę fi­lo­zo­ficz­ną ak­cep­tu­ją­cą au­to­ry­tet "Wed". Prze­ci­wień­stwem po­ję­cia "asti­ka" jest "na­sti­ka". Para „asti­ka – na­sti­ka” jest nie­ja­ko ana­lo­gią pary „teizm – ate­izm”.

Wikipedia


astilbe

ro­śli­na wie­lo­let­nia z ro­dzi­ny skal­ni­co­wa­tych, po­cho­dzą­ca z Chin, Ja­po­nii i Pół­wy­spu Ko­re­ań­skie­go; ta­wuł­ka


SJP.pl


astka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ga­łąz­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asta ż.

Wiktionary


astma

cho­ro­ba ukła­du od­de­cho­we­go, czę­sto o po­dło­żu aler­gicz­nym, po­le­ga­ją­ca na przew­le­kłym za­pa­le­niu os­krze­li­ków płuc­nych, ob­ja­wia­ją­ca się sil­ny­mi na­pa­da­mi dusz­no­ści, sa­pa­niem, uczu­ciem uci­sku w klat­ce pier­sio­wej; dy­cha­wi­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. stan, w któ­rym do­mi­nu­ją­cym ob­ja­wem jest ostra dusz­ność po­wią­za­na ze świ­szczą­cym od­de­chem;

Wiktionary

Astma ( asth­ma, pol­ski ter­min to dy­cha­wi­ca) – przew­le­kła cho­ro­ba za­pal­na dróg od­de­cho­wych z na­dre­ak­tyw­no­ścią os­krze­li, pro­wa­dzą­ca do na­wra­ca­ją­cych epi­zo­dów świ­szczą­ce­go od­de­chu, dusz­no­ści, uczu­cia ści­ska­nia w klat­ce pier­sio­wej i kasz­lu, wy­stę­pu­ją­cych szcze­gól­nie w nocy lub nad ranem. Do­mi­nu­ją­cym ob­ja­wem astmy jest ostra dusz­ność po­wią­za­na ze świ­szczą­cym od­de­chem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­go­mość był tęgi, czer­wo­ny na twa­rzy, i miał widać astmę, bo sapał cięż­ko i po­kasz­li­wał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈastma, AS: astma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astmatyk m., astmatyczka ż., astmosan m.

 przym. astmatyczny

 przysł. astmatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dusznica, dychawica

Wiktionary


astmatyczka

ko­bie­ta, dziew­czy­na chora na astmę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ko­bie­ta cier­pią­ca na astmę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bo­że­na jest ast­ma­tycz­ką, musi je­chać do sa­na­to­rium.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastmaˈtɨt͡ʃka, AS: astmatyčka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astma ż.

:: fm. astmatyk m.

 przym. astmatyczny

 przysł. astmatycznie

Wiktionary


astmatyczny

zwią­za­ny z astmą, wła­ści­wy ast­mie, cier­pią­cy na astmę (np. ast­ma­tycz­ny ka­szel, ast­ma­tycz­ne dziec­ko)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z astmą, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla astmy, dy­cha­wi­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astma ż., astmatyczka ż., astmatyk mos.

Wiktionary


astmatyk

czło­wiek chory na astmę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. czło­wiek cier­pią­cy na astmę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla­cze­go wśród wy­bit­nych spor­tow­ców jest tylu ast­ma­ty­ków?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstmatɨk, AS: astmatyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astma ż.

:: fż. astmatyczka ż.

 przym. astmatyczny

Wiktionary


astmosan

nazwa hi­sto­rycz­ne­go pre­pa­ra­tu zio­ło­we­go sto­so­wa­ne­go w cho­ro­bach dróg od­de­cho­wych


SJP.pl


aston

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aston – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Midi-Pyrénées, w de­par­ta­men­cie Ariège
  • Aston – miej­sco­wość w hrab­stwie Berks­hi­re (An­glia)
  • Aston – miej­sco­wość w Cla­ver­ley, w hrab­stwie Shrops­hi­re (An­glia)
  • Aston – miej­sco­wość w Der­bys­hi­re Dales, w hrab­stwie Der­bys­hi­re (An­glia)
  • Aston – miej­sco­wość w hrab­stwie He­re­fords­hi­re (An­glia)
  • Aston – miej­sco­wość w hrab­stwie Hert­fords­hi­re (An­glia)
  • Aston – miej­sco­wość w High Peak, w hrab­stwie Der­bys­hi­re (An­glia)
  • Aston – miej­sco­wość w New­cast­le-under-Lyme, w hrab­stwie Staf­fords­hi­re (An­glia)
  • Aston – miej­sco­wość w hrab­stwie Ox­fords­hi­re (An­glia)
  • Aston – miej­sco­wość w hrab­stwie South Yorks­hi­re (An­glia)
  • Aston – miej­sco­wość w Tel­ford and Wre­kin, w hrab­stwie Shrops­hi­re (An­glia)
  • Aston – miej­sco­wość w Wem Rural, w hrab­stwie Shrops­hi­re (An­glia)

Wikipedia


astor

Astor – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Flo­ry­da, w hrab­stwie Lake.

Wikipedia


astoria

mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ore­gon


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Asto­ria – mia­sto w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Ful­ton
  • Asto­ria – mia­sto w sta­nie Ore­gon, w hrab­stwie Clat­sop
  • Asto­ria – miej­sco­wość w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Deuel
  • Asto­ria (ang. Asto­ria Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Ful­ton
  • Asto­ria Byd­goszcz – byd­go­ski klub wie­lo­sek­cyj­ny
  • Asto­ria Byd­goszcz (ko­szy­ków­ka) - klub ko­szy­kar­ski wy­stę­pu­ją­cy w pol­skiej ek­stra­kla­sie
  • Asto­ria – rzeka w Ka­na­dzie
  • Asto­ria – sta­cja metra w Bu­da­pesz­cie
  • Asto­ria – bio­gra­ficz­na książ­ka Was­hing­to­na Ir­vin­ga poś­wię­co­na Joh­no­wi Ja­co­bo­wi Asto­ro­wi
  • USS Asto­ria – okrę­ty US Navy
  • Wal­dorf=Asto­ria – grupa luk­su­so­wych ho­te­li wcho­dzą­ca w skład sieci Hil­ton
  • Hotel Wal­dorf-Asto­ria – hotel w Nowym Jorku

Wikipedia


astr.

skrót od: astro­lo­gia, astro­lo­gicz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl


astra

re­gio­nal­nie: aster (ro­śli­na ros­ną­ca dziko lub ho­do­wa­na w ogro­dach, ma­ją­ca białe, ró­żo­we, fio­le­to­we lub pur­pu­ro­we kwia­ty, które w kli­ma­cie umiar­ko­wa­nym zak­wi­ta­ją je­sie­nią)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mot. sa­mo­chód typu Opel Astra

 (1.2) reg. bot. zob. aster.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. od: aster (także. B. lp. jeśli mzw.)

Wiktionary

Astra – ze­spół osiem­na­stu sa­te­li­tów te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych, na­le­żą­cych do kon­sor­cjum SES ASTRA z sie­dzi­bą w Luk­sem­bur­gu, znaj­du­ją­cy się na or­bi­cie ge­o­sta­cjo­nar­nej nad rów­ni­kiem. Obec­nie na or­bi­cie pra­cu­je trzy­na­ście z nich.

Sa­te­li­ty te na­da­ją sy­gnał sta­cji te­le­wi­zyj­nych i ra­dio­wych do od­bior­ców w Eu­ro­pie oraz czę­ścio­wo w Afry­ce Pół­noc­nej i na Bli­skim Wscho­dzie, tylko w prze­ka­zie cy­fro­wym. Prze­ka­zy ana­lo­go­we (w sy­ste­mie PAL) zo­sta­ły wy­łą­czo­ne 29 kwiet­nia 2012 roku.

Wikipedia


astrachan

ro­dzaj plu­szu


SJP.pl


astrachanka

miesz­kan­ka Astra­cha­nia (mia­sta w Rosji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Astra­chan­ka. (miesz­kan­ka Astra­cha­nia)

Wiktionary

Astra­chan­ka ( Астраханка) – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie za­po­ro­skim, w re­jo­nie me­li­to­pol­skim, w hro­ma­dzie Myrne. W 2001 li­czy­ła 1223 miesz­kań­ców, spoś­ród któ­rych 148 wska­za­ło jako oj­czy­sty język ukra­iń­ski, 1067 ro­syj­ski, 2 bia­ło­ru­ski, 5 or­miań­ski, a 1 inny.

Wikipedia


astrachanowy

zwią­za­ny z astra­cha­nem


SJP.pl


astrachań

mia­sto w Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wej czę­ści eu­ro­pej­skiej Rosji, po­ło­żo­ne nad Wołgą, sto­li­ca ob­wo­du;

Wiktionary

Astra­chań ( Астрахань, tat. "Әстерхан") – mia­sto w Rosji, po­ło­żo­ne w del­cie Wołgi, około 100 km od Morza Ka­spij­skie­go i 1534 km od Mosk­wy. Sto­li­ca ob­wo­du astra­chań­skie­go. W 2021 roku za­miesz­ka­ny przez 475 629 osób. Po­wierzch­nia mia­sta wy­no­si 208,7 km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Astra­chań leży w del­cie Wołgi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstraxãɲ, AS: astraχãń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrachan m., astrachań ż., astrachanit m., astrakanit m., Astrachańczyk mos., Astrachanka ż.

 przym. astrachański

Wiktionary


astrachańczyk

miesz­ka­niec Astra­cha­nia (mia­sta w Rosji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Astra­chań­czyk. (miesz­ka­niec Astra­cha­nia)

Wiktionary


astrachański

→ Astra­chań (mia­sto w Rosji)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Astra­cha­nia, zwią­za­ny z Astra­cha­niem, po­cho­dzą­cy z Astra­cha­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastraˈxãj̃sʲci, AS: astraχãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Astrachań m., Astrachańczyk mos., Astrachanka ż.

Wiktionary


astrafobia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. cho­ro­bli­wy lęk przed bły­ska­wi­ca­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastraˈfɔbʲja, AS: astrafobʹi ̯a

Wiktionary


astragal

1. pół­wy­pu­kły or­na­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny zło­żo­ny z na­prze­mien­nie uło­żo­nych pa­łe­czek i krąż­ków;
2. kość sko­ko­wa;
3. ro­śli­na zie­lo­na z ro­dzi­ny mo­tyl­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. kość od wew­nętrz­nej stro­ny stopy po­mię­dzy wgłę­bie­niem a kost­ką;

 (1.2) ar­chit. or­na­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny zło­żo­ny z na­prze­mien­nie uło­żo­nych pa­łe­czek i krąż­ków;

 (1.3) hist. zwie­rzę­ca kość śród­sto­pia (lub jej na­śla­dow­nict­wo) uży­wa­na do gry w sta­ro­żyt­nej Gre­cji i Rzy­mie;

 (1.4) bot. ro­dzaj ro­ślin by­li­no­wych (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Astra­ga­lus|L.|ref=tak.) z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych;

Wiktionary

Astra­gal albo pe­reł­ko­wa­nie – ro­dzaj uwy­pu­klo­ne­go or­na­men­tu cią­głe­go ut­wo­rzo­ne­go z pasma pe­re­łek (ku­li­stych bądź owal­nych) od­dzie­lo­nych pio­no­wy­mi krąż­ka­mi („ce­ki­na­mi”) w po­sta­ci pod­wój­nych so­cze­wek (rza­dziej pa­łecz­ka­mi). Naj­czę­ściej pła­sko­rzeź­bio­ny, (nie­kie­dy ma­lo­wa­ny).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gdy upadł z ro­we­ru, doz­nał zła­ma­nia astra­ga­lu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstraɡal, AS: astragal

Wiktionary

Powiązane:

 przym. astragalowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kość nadpiętowa, kość pęcinowa, kość skokowa

 (1.2) perełkowanie

 (1.4) traganek

Wiktionary


astragalomancja

wró­że­nie z kości pę­ci­no­wych


SJP.pl

Astra­ga­lo­man­cja, astra­gy­ro­man­cja – me­to­da wró­że­nia za po­mo­cą ko­stek, ka­my­ków lub ka­wał­ków drew­na. Nazwa po­cho­dzi od słowa astra­gal, oz­na­cza­ją­ce­go kość sko­ko­wą.

Hi­sto­rycz­nie, po­dob­nie jak w grach w kości, „kości” zaz­wy­czaj były kość­mi sta­wo­wy­mi lub in­ny­mi ma­ły­mi kość­mi czwo­ro­no­gów.

Wikipedia


astragalowy

zwią­za­ny z astra­ga­lem


SJP.pl


astral

w okul­tyz­mie, astro­lo­gii i spi­ry­tyz­mie: świat nie­ma­te­rial­ny, nie­wi­dzial­ny, mi­stycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. ezot. świat ciał astral­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈastral, AS: astral

Wiktionary

Powiązane:

 przym. astralny

Wiktionary


astralność

→ astral­ny


SJP.pl

Patrz:

astralny

astralny

1. zwią­za­ny z gwia­zda­mi (np. astral­ne od­le­gło­ści);
2. prze­no­śnie: nie­re­al­ny, wy­du­ma­ny (czę­sto w kon­tek­ście po­e­tyc­kim lub w sen­sie ne­ga­tyw­nym), np. astral­na mi­łość, astral­ne po­my­sły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) gwiezd­ny

 (1.2) zaś­wia­to­wy, nie­ma­te­rial­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstralnɨ, AS: astralny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astral m., asteryzm m., asteroid m., asteroida ż., astronom m., astronomia ż., astronauta m., aster m.

Wiktionary


astralon

ela­stycz­ne, przez­ro­czy­ste two­rzy­wo sztucz­ne, od­por­ne na świa­tło; sto­so­wa­ne w ge­o­dez­ji, po­li­gra­fii i kar­to­gra­fii


SJP.pl

Astra­lon – za­strze­żo­na nazwa włas­na przez­ro­czy­ste­go two­rzy­wa sztucz­ne­go firmy Dy­na­mit Nobel, bę­dą­ce­go ko­po­li­me­rem chlor­ku wi­ny­lu i akry­la­nu me­ty­lu, któ­re­go za­sad­ni­czą cechą jest wy­so­ka sta­bil­ność wy­mia­ro­wa przy jed­no­czes­nym za­cho­wa­niu ela­stycz­no­ści oraz od­por­ność na świa­tło. Jest to two­rzy­wo od­por­ne che­micz­nie, gład­kie, łatwo zmy­wal­ne, dzię­ki czemu można na nim na­no­sić tym­cza­so­we ry­sun­ki oraz sto­so­wać nietr­wa­łe przy­kle­ja­nie in­nych ele­men­tów.

Wikipedia


astrapia

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny cu­do­wro­nek


SJP.pl

Astra­pia – ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny cu­do­wro­nek (Pa­ra­di­sa­e­i­dae).

Wikipedia


astrapoteria

Astra­po­te­ria, "Astra­pot­he­ria" – rząd wy­mar­łych ssa­ków ko­pyt­nych z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i An­tark­ty­dy. Żyły od pa­le­o­ce­nu do mio­ce­nu. Ewo­lu­cja tej grupy jest enig­ma­tycz­na, wy­da­je się jed­nak słusz­ne za­kla­sy­fi­ko­wać je do grupy Me­riun­gu­la­ta. Tą z kolei za­li­cza się do przetr­wa­łe­go kladu La­u­ra­siat­he­ria.

Wikipedia


astrea

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Astrea (Astra­ea, Astra­ia, Astra­ja) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bo­gi­ni spra­wied­li­wo­ści
  • Astrea – mia­sto w Ko­lum­bii, e de­par­ta­men­cie Cesar
  • Astrea – cza­so­pis­mo uka­zu­ją­ce się w la­tach 1821–1825 oraz w roku 1924
  • Astrea – loża wol­no­mu­lar­ska w War­sza­wie w la­tach 1816–1821
  • Astrea (fr. L’Astrée) – ro­mans pa­ster­ski d’Urfégo
  • Astrea – ro­dzaj śli­ma­ków z ro­dzi­ny tur­ba­nów
  • „Astrea” – kor­po­ra­cja aka­de­mic­ka za­ło­żo­na w Lu­bli­nie w 1923 roku
  • Astra­ea

Wikipedia


astrefowość

→ astre­fo­wy


SJP.pl

Patrz:

astrefowy

astrefowy

niez­wią­za­ny ze stre­fą, niet­wo­rzą­cy stre­fy


SJP.pl


astrid

obce imię żeń­skie


SJP.pl


astro

re­gio­nal­nie: aster (ro­śli­na ros­ną­ca dziko lub ho­do­wa­na w ogro­dach, ma­ją­ca białe, ró­żo­we, fio­le­to­we lub pur­pu­ro­we kwia­ty, które w kli­ma­cie umiar­ko­wa­nym zak­wi­ta­ją je­sie­nią)


SJP.pl

Astro – bry­dżo­wa kon­wen­cja li­cy­ta­cyj­na, jedna w wielu form obro­ny po ot­war­ciu 1BA prze­ciw­ni­ka, opra­co­wa­li ją bry­dży­ści Al­lin­ger, Stern i Ros­ler. Wej­ścia "Astro" wy­glą­da­ją na­stę­pu­ją­co:

Wikipedia


astro-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z cia­ła­mi nie­bie­ski­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈastrɔ, AS: astro

Wiktionary


astroaeronautyka

nauka zaj­mu­ją­ca się pod­sta­wa­mi te­o­re­tycz­ny­mi i re­a­li­za­cją ewen­tu­al­nych lotów mię­dzy­pla­ne­tar­nych


SJP.pl


astrobalistyka

dział ba­li­sty­ki zaj­mu­ją­cy się ana­li­zą ru­chów ciał w prze­strze­ni kos­micz­nej


SJP.pl


astrobiolog

uczo­ny spe­cja­li­zu­ją­cy się w astro­bio­lo­gii (nauce ba­da­ją­cej moż­li­wość wy­stę­po­wa­nia życia poza Zie­mią); kos­mo­bio­log, eg­zo­bio­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem moż­li­wo­ści ist­nie­nia życia poza Zie­mią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrobiologia ż.

 przym. astrobiologiczny

Wiktionary


astrobiologia

dzie­dzi­na bio­lo­gii, nauka ba­da­ją­ca moż­li­wość wy­stę­po­wa­nia życia poza Zie­mią; eg­zo­bio­lo­gia, kos­mo­bio­lo­gia, kse­no­bio­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem moż­li­wo­ści ist­nie­nia życia poza Zie­mią;

Wiktionary

Astro­bio­lo­gia, eg­zo­bio­lo­gia, kos­mo­bio­lo­gia, kse­no­bio­lo­gia – dział bio­lo­gii ba­da­ją­cy spe­ku­lo­wa­ne życie po­za­ziem­skie: jego roz­po­wszech­nie­nie, po­cho­dze­nie, ewo­lu­cję i przysz­łość.

Przed­mio­tu astro­bio­lo­gii do­tych­czas nie wy­kry­to, przez co sku­pia się ona na zwięk­sza­niu szans ta­kiej ob­ser­wa­cji.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. astrobiolog

 przym. astrobiologiczny

Wiktionary


astrobiologiczny

→ astro­bio­lo­gia; kos­mo­bio­lo­gicz­ny, eg­zo­bio­lo­gicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) astr. biol. zwią­za­ny z astro­bio­lo­gią lub astro­bio­lo­ga­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrobiologia ż., astrobiolog m.

Wiktionary


astrobiolożka

→ astro­bio­log


SJP.pl

Patrz:

astrobiolog

astroblem

za­głę­bie­nie pow­sta­łe w wy­ni­ku upad­ku me­te­o­ro­i­du; kra­ter me­te­o­ry­to­wy


SJP.pl


astrobotanika

nauka ba­da­ją­ca ist­nie­nie ro­ślin­no­ści na in­nych pla­ne­tach, głów­nie na Mar­sie


SJP.pl

Astro­bo­ta­ni­ka – wy­o­dręb­nia­na w XX wieku część astro­bio­lo­gii, która zaj­mo­wać się miała ba­da­nia­mi hi­po­te­tycz­ne­go życia ro­ślin­ne­go na in­nych pla­ne­tach. Za twór­cę ter­mi­nu uwa­ża­ny jest ro­syj­ski na­u­ko­wiec Ga­wrił Ti­chow, który opra­co­wał hi­po­te­zę o ist­nie­niu mar­sjań­skiej szaty ro­ślin­nej.

Wikipedia


astrochemia

nauka obej­mu­ją­ca ba­da­nia wy­stę­pu­ją­cych we Wszechś­wie­cie pier­wiast­ków che­micz­nych; kos­mo­che­mia


SJP.pl

Astro­che­mia – nauka o związ­kach che­micz­nych i re­ak­cjach che­micz­nych za­cho­dzą­cych w prze­strze­ni kos­micz­nej.

Związ­ki che­micz­ne i ich re­ak­cje wy­stę­pu­ją zwy­kle w luź­nych obło­kach mo­le­ku­lar­ne­go gazu w prze­strze­ni mię­dzyg­wiezd­nej. Nauka ta obej­mu­je jed­nak też prze­mia­ny che­micz­ne za­cho­dzą­ce na obrze­żach gwiazd. Jako taka łączy ze sobą dwie dzie­dzi­ny: astro­no­mię i che­mię.

Wikipedia


astrochemiczny

→ astro­che­mia; kos­mo­che­micz­ny


SJP.pl


astrocoaching

[czy­taj: astro­koł­czing] szko­le­nie zwią­za­ne z roz­wo­jem oso­bi­stym z wy­ko­rzy­sta­niem wie­dzy astro­lo­gicz­nej


SJP.pl


astrocyty

naj­więk­sze ko­mór­ki gle­jo­we, wy­stę­pu­ją­ce w obrę­bie oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się nie­re­gu­lar­nym kształ­tem


SJP.pl


astrofizyczka

→ astro­fi­zyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spe­cja­list­ka w za­kre­sie astro­fi­zy­ki

Wiktionary

Patrz:

astrofizyk

Przykłady

 (1.1) Pol­ska astro­fi­zycz­ka od­kry­ła po­tęż­ny „apa­rat rent­ge­now­ski” na krań­cach wszechś­wia­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrofizyka ż., astrofizyczność ż.

:: fm. astrofizyk mos.

 przym. astrofizyczny

 przysł. astrofizycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) astrofizyk

Wiktionary


astrofizycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób astro­fi­zycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrofizyka ż., astrofizyk mos., astrofizyczka ż.

 przym. astrofizyczny

Wiktionary


astrofizyczny

→ astro­fi­zy­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy astro­fi­zy­ki, zwią­za­ny z astro­fi­zy­ką

Wiktionary

Patrz:

astrofizyka

Wymowa:

IPA: ˌastrɔfʲiˈzɨt͡ʃnɨ, AS: astrofʹizyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrofizyka ż., astrofizyk mos., astrofizyczka ż.

 przysł. astrofizycznie

Wiktionary


astrofizyk

na­u­ko­wiec ba­da­ją­cy wła­ści­wo­ści fi­zycz­ne ciał nie­bie­skich i ma­te­rii roz­pro­szo­nej w prze­strze­ni kos­micz­nej; kos­mo­fi­zyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w za­kre­sie astro­fi­zy­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Astro­fi­zy­cy od dawna prze­wi­dy­wa­li ist­nie­nie tego ro­dza­ju ga­zo­wych dy­sków.

 (1.1) Grupa astro­fi­zy­ków wy­sła­ła sondę kos­micz­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔˈfʲizɨk, AS: astrofʹizyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrofizyka ż., astrofizyczność ż.

:: fż. astrofizyczka ż.

 przym. astrofizyczny

 przysł. astrofizycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosmofizyk

Wiktionary


astrofizyka

dział astro­no­mii ba­da­ją­cy wła­ści­wo­ści fi­zycz­ne ciał nie­bie­skich i ma­te­rii roz­pro­szo­nej w prze­strze­ni kos­micz­nej; kos­mo­fi­zy­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. dział astro­no­mii, nauka o bu­do­wie, ewo­lu­cji, wła­ści­wo­ściach che­micz­nych i fi­zycz­nych ciał nie­bie­skich oraz ma­te­rii roz­pro­szo­nej w prze­strze­ni poza Zie­mią;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: astro­fi­zyk

Wiktionary

Astro­fi­zy­ka – nauka z po­gra­ni­cza fi­zy­ki i astro­no­mii, cza­sem uz­na­wa­na za dział tej dru­giej, ba­da­ją­ca ciała nie­bie­skie, takie jak gwia­zdy, czar­ne dziu­ry, ga­lak­ty­ki i ma­te­ria mię­dzyg­wia­zdo­wa – ich bu­do­wę, wza­jem­ne od­dzia­ły­wa­nie, prawa nimi rzą­dzą­ce oraz pro­ce­sy fi­zycz­ne w skali kos­micz­nej. Astro­fi­zy­ka bada ewo­lu­cję za­rów­no po­je­dyn­czych gwiazd, jak i ca­łe­go Wszechś­wia­ta – dział zaj­mu­ją­cy się tą skalą to kos­mo­lo­gia fi­zycz­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W roku 2007 do grupy mię­dzy­na­ro­do­wych olim­piad przed­mio­to­wych do­łą­czy­ła olim­pia­da z astro­no­mii i astro­fi­zy­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔˈfʲizɨka, AS: astrofʹizyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrofizyk mos., astrofizyczka ż., astrofizyczność ż.

 przym. astrofizyczny

 przysł. astrofizycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosmofizyka

Wiktionary


astrofotograf

fo­to­graf uwiecz­nia­ją­cy obiek­ty astro­no­micz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) fot. fo­to­graf wy­ko­nu­ją­cy zdję­cia ciał nie­bie­skich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zdję­cie pol­skie­go astro­fo­to­gra­fa zo­sta­ło na­gro­dzo­ne przez NASA.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrofotografia ż.

Wiktionary


astrofotografia

fo­to­gra­fia astro­no­micz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fot. dział fo­to­gra­fii zaj­mu­ją­cy się utr­wa­la­niem zja­wisk i obiek­tów wi­docz­nych na nie­bie;

Wiktionary

Astro­fo­to­gra­fia (astro­gra­fia) – dzie­dzi­na fo­to­gra­fii, która zaj­mu­je się zdję­cia­mi sfery nie­bie­skiej oraz wszyst­kich wy­stę­pu­ją­cych na niej obiek­tów, ta­kich jak np. pla­ne­ty, ga­lak­ty­ki czy mgła­wi­ce. Astro­fo­to­gra­fię wy­ko­rzy­stu­je się czę­sto, by uj­rzeć obiek­ty zbyt słabe do oglą­da­nia gołym okiem bądź za po­mo­cą nie­wiel­kich te­le­sko­pów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czas ek­spo­zy­cji w astro­fo­to­gra­fii liczy się w dzie­siąt­kach minut, a nawet w go­dzi­nach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔfɔtɔˈɡrafʲja, AS: astrofotografʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrofotograf mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) astrografia

Wiktionary


astrofotograficzny

→ astro­fo­to­gra­fia


SJP.pl

Patrz:

astrofotografia

astrofotografka

fo­to­graf­ka uwiecz­nia­ją­ca obiek­ty astro­no­micz­ne


SJP.pl


astrofotometr

fo­to­metr słu­żą­cy do po­mia­rów astro­no­micz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. fo­to­metr uży­wa­ny do po­mia­ru na­tę­że­nia świa­tła ciał nie­bie­skich;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔfɔˈtɔ̃mɛtr̥, AS: astrofotõmetr̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrofotometria ż.

Wiktionary


astrofotometria

dział astro­fi­zy­ki obej­mu­ją­cy me­to­dy wyz­na­cza­nia bla­sku gwiazd i jas­no­ści po­wierzch­nio­wej ciał nie­bie­skich oraz ich barw


SJP.pl


astrognozja

zna­jo­mość wi­dzial­nych na nie­bie gołym okiem gwiazd i gwia­zdo­zbio­rów


SJP.pl

Astro­gnoz­ja (gr. ἀστήρ "aster" ‘gwia­zda’ i γνῶσις "gnó­sis" ‘wie­dza, poz­na­nie’) – po­ję­cie książ­ko­we okre­śla­ją­ce umie­jęt­ność roz­poz­na­wa­nia na nie­bie gwiazd i gwia­zdo­zbio­rów.

Wikipedia


astrograf

przy­rząd do fo­to­gra­fo­wa­nia ciał nie­bie­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lu­ne­ta astro­no­micz­na uży­wa­na do fo­to­gra­fo­wa­nia ciał nie­bie­skich;

Wiktionary

Astro­graf – te­le­skop słu­żą­cy do fo­to­gra­fo­wa­nia nieba. W sze­ro­kim ro­zu­mie­niu jest to fo­to­gra­ficz­ny re­je­stra­tor zja­wisk sfery nie­bie­skiej, skła­da­ją­cy się z obiek­ty­wu i kli­szy fo­to­gra­ficz­nej, obec­nie za­stę­po­wa­ny de­tek­to­ra­mi CCD. Astro­graf ce­chu­je szcze­gól­ny tryb pracy w tech­ni­ce dłu­gich cza­sów naś­wiet­la­nia, z kom­pen­so­wa­niem ruchu obro­to­we­go Ziemi za po­mo­cą tzw.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈstrɔɡraf, AS: astrograf

Wiktionary


astrografia

To jest stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca. Po­ni­żej znaj­du­ją się różne zna­cze­nia hasła „Astro­gra­fia”.

Wikipedia


astrokamera

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) apa­rat do fo­to­gra­fo­wa­nia ciał nie­bie­skich

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔkãˈmɛra, AS: astrokãmera

Wiktionary


astrokompas

przy­rząd słu­żą­cy do wyz­na­cza­nia kursu stat­ku (la­ta­ją­ce­go lub wod­ne­go) na pod­sta­wie wi­zu­al­ne­go na­mia­ru na okre­ślo­ne ciało nie­bie­skie


SJP.pl

Astro­kom­pas – przy­rząd astro­no­micz­ny do wyz­na­cza­nia kursu po­ja­zdu na pod­sta­wie na­mia­ru na okre­ślo­ne ciało nie­bie­skie.

Po­miar astro­kom­pa­sem za­czy­na się od od­czy­ta­nia z ta­blic współ­rzęd­nych ciała nie­bie­skie­go, ko­rzy­sta­jąc ze zna­jo­mo­ści mo­men­tu po­mia­ru i sze­ro­ko­ści ge­o­gra­ficz­nej. Na od­czy­ta­ny punkt na­sta­wia się prze­zier­nik przy­rzą­du, a na­stęp­nie obra­ca się nim aż okre­ślo­ne ciało nie­bie­skie bę­dzie wi­docz­ne w prze­zier­ni­ku. Na skali astro­kom­pa­su od­czy­tu­je się kurs.

Wikipedia


astrol.

skrót od: astro­lo­gia


SJP.pl


astrolab

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. przest. na­rzę­dzie ma­te­ma­tycz­ne

 (1.2) astr. przest. na­rzę­dzie do mie­rze­nia wy­so­ko­ści ciał nie­bie­skich

 (1.3) geod. na­rzę­dzie do po­mia­rów ge­o­de­zyj­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstrɔlap, AS: astrolap

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrolabia ż., astrolabium n.

Wiktionary

Synonimy:

 astrolabium

Wiktionary


astrolabia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. na­rzę­dzie ma­te­ma­tycz­ne

 (1.2) przest. na­rzę­dzie do mie­rze­nia wy­so­ko­ści ciał nie­bie­skich

 (1.3) przest. na­rzę­dzie do po­mia­rów ge­o­de­zyj­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔˈlabʲja, AS: astrolabʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrolab m., astrolabium n.

Wiktionary


astrolabium

dawny przy­rząd do wyz­na­cza­nia po­ło­że­nia ciał nie­bie­skich, a póź­niej do po­mia­rów ge­o­de­zyj­nych, po­przed­nik sek­stan­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) astr. hist. na­rzę­dzie do mie­rze­nia wy­so­ko­ści ciał nie­bie­skich

 (1.2) mat. hist. na­rzę­dzie ma­te­ma­tycz­ne

 (1.3) geod. hist. na­rzę­dzie do po­mia­rów ge­o­de­zyj­nych

Wiktionary

Astro­la­bium (gr. "ἁστρολάβον", astro­la­bon 'chwy­ta­ją­cy gwia­zdy') – pro­sty po­mia­ro­wy prze­zier­ni­ko­wy przy­rząd astro­no­micz­ny uży­wa­ny w na­wi­ga­cji do po­cząt­ku XVIII wieku, słu­żą­cy do wyz­na­cza­nia po­ło­że­nia ciał nie­bie­skich nad ho­ry­zon­tem, po­przed­nik sek­stan­tu. Nazwy "astro­la­bium" używa się rów­nież w od­nie­sie­niu do współ­czes­ne­go in­stru­men­tu astro­me­trycz­ne­go (astro­la­bium pryz­ma­tycz­ne), wy­na­le­zio­ne­go przez fran­cu­skie­go astro­no­ma André Dan­jo­na.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌastrɔˈlabʲjũm, AS: astrolabʹi ̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrolab m., astrolabia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 astrolab

Wiktionary


astrolatria

kult gwiazd i pla­net uwa­ża­nych za de­mo­ny, bó­stwa lub ich sie­dzi­bę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kult ciał nie­bie­skich uwa­ża­nych za bó­stwa, de­mo­ny lub ich za sie­dzi­by;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Astro­la­tria wy­stę­po­wa­ła w wielu re­li­giach sta­ro­żyt­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔˈlatrʲja, AS: astrolatrʹi ̯a

Wiktionary


astrolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie astro­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek zaj­mu­ją­cy się astro­lo­gią, prze­po­wia­da­ją­cy przysz­łość z po­ło­że­nia ciał nie­bie­skich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Astro­log prze­po­wia­da przysz­łość z po­ło­że­nia pla­ne­ta­a­net, Słoń­ca i Księ­ży­ca na tle zo­dia­ku.

 (1.1) Jutro pójdę do astro­lo­ga.

 (1.1) Pan Adam zna się na spra­wach po­za­ziem­skich, po­nie­waż jest astro­lo­giem i nu­me­ro­lo­giem.

 (1.1) Ry­siek jest astro­lo­giem z za­wo­du i z za­mi­ło­wa­nia.

 (1.1) Astro­lo­dzy od­czy­tu­ją i in­ter­pre­tu­ją losy czło­wie­ka lub spo­łe­czeń­stwa na pod­sta­wie po­ło­że­nia ciał nie­bie­skich.

 (1.1) […] dzię­ki wy­ko­ny­wa­niu wielu do­kład­nych ob­ser­wa­cji ciał nie­bie­skich astro­lo­go­wie sta­ro­żyt­ni i śred­nio­wiecz­ni przy­czy­ni­li się do roz­wo­ju astro­no­mii.

 (1.1) Nikt nie wie, ilu jest obec­nie w Pol­sce prak­ty­ku­ją­cych astro­lo­gów, ta­ro­ci­stów, chi­ro­man­tów, wró­żek i jas­no­wi­dzów.

 (1.1) Jak to jest być astro­nom­ką. Śmie­ją się, kiedy ktoś myli je z astro­lo­ga­mi i prosi, żeby po­sta­wi­ły ho­ro­skop.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstrɔlɔk, AS: astrolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrologia ż., astrologowanie n., astrologiczność ż.

:: fż. astrolożka ż.

 czas. astrologować ndk.

 przym. astrologiczny, astrologski

 przysł. astrologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. rzad. gwiazdarz; przest. rzad. gwiaździarz; rzad. gwiaźdarz, gwiazdziarz, gwiazdoznawca

Wiktionary


astrologia

ba­da­nie po­ło­że­nia ciał nie­bie­skich w celu zna­le­zie­nia po­wią­zań mię­dzy ich kon­fi­gu­ra­cją a cha­rak­te­rem i losem czło­wie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ezot. wró­że­nie z po­ło­że­nia ciał nie­bie­skich; pa­ra­na­u­ka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem związ­ku mię­dzy po­ło­że­niem ciał nie­bie­skich na nie­bie a wy­da­rze­nia­mi na Ziemi i lo­sa­mi czło­wie­ka;

Wiktionary

Astro­lo­gia (gr. αστρολογία "astrología" = άστρον "ástron" + λόγος "lógos", „nauka o gwia­zdach”) – wróż­biar­stwo po­le­ga­ją­ce na pró­bach prze­wi­dy­wa­nia przysz­ło­ści po­szcze­gól­nych ludzi i wy­da­rzeń na Ziemi na pod­sta­wie po­ło­że­nia ciał nie­bie­skich na nie­bos­kło­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wspól­no­ty chrze­ści­jań­skie miały do astro­lo­gii sto­su­nek zde­cy­do­wa­nie kry­tycz­ny (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔˈlɔɟja, AS: astroloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrolog m., astrolożka ż., astrologowanie n., astrologiczność ż.

 czas. astrologować ndk.

 przym. astrologiczny, astrologski

 przysł. astrologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. rzad. gwiaździarstwo

Wiktionary


astrologiczny

→ astro­lo­gia, np. prze­po­wied­nie astro­lo­gicz­ne, po­glą­dy astro­lo­gicz­ne


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy astro­lo­gii, opar­ty na astro­lo­gii, zwią­za­ny z astro­lo­gią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spe­cja­li­zu­ję się w do­radzt­wie astro­lo­gicz­nym i nieź­le na tym za­ra­biam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: astroloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrologia ż., astrolog mos., astrolożka ż., astrologowanie n., astrologiczność ż.

 czas. astrologować ndk.

 przym.

:: stpol. astrologski

 przysł. astrologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. astrologski

Wiktionary


astrologio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: astro­lo­gia

Wiktionary


astrologowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bycie astro­lo­giem, wy­ko­ny­wa­nie jego czyn­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrologia ż., astrolog mos., astrolożka ż., astrologiczność ż.

 czas. astrologować ndk.

 przym. astrologiczny, astrologski

 przysł. astrologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wróżenie, przepowiadanie

Wiktionary


astrologować

cza­sow­nik

 (1.1) przest. wró­żyć, prze­po­wia­dać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Całą noc astro­lo­go­wa­łem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔlɔˈɡɔvat͡ɕ, AS: astrologovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrologia ż., astrolog mos., astrolożka ż., astrologowanie n., astrologiczność ż.

 przym. astrologiczny, astrologski

 przysł. astrologicznie

Wiktionary


astrolożka

→ astro­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się astro­lo­gią, prze­po­wia­da­ją­ca przysz­łość z po­ło­że­nia ciał nie­bie­skich

Wiktionary

Patrz:

astrolog

Przykłady

 (1.1) Wróż­ka, ka­ba­lar­ka, astro­loż­ka, prze­po­wia­dacz­ka przysz­ło­ści – to zawód?

 (1.1) Jutro pójdę do astro­loż­ki.

 (1.1) Pani Maria zna się na spra­wach po­za­ziem­skich, po­nie­waż jest astro­loż­ką i nu­me­ro­loż­ką.

 (1.1) Basia jest astro­loż­ką z za­wo­du i z za­mi­ło­wa­nia.

 (1.1) Astro­loż­ki prze­po­wia­da­ją przysz­łość z po­ło­że­nia pla­ne­ta­a­net, Słoń­ca i Księ­ży­ca na tle zo­dia­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrologia ż., astrologiczność ż., astrologowanie n., astrologiczność ż.

:: fm. astrolog mos.

 czas. astrologować ndk.

 przym. astrologiczny, astrologski

 przysł. astrologicznie

Wiktionary


astromancja

wró­że­nie z gwiazd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wró­że­nie z gwiazd

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔ̃ˈmãnt͡sʲja, AS: astrõmãncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astromantka ż., astromanta mos.

Wiktionary


astromechaniczny

droid astro­me­cha­nicz­ny — droid od­po­wie­dzial­ny mię­dzy in­ny­mi za pi­lo­to­wa­nie my­śliw­ców, wy­stę­pu­ją­cy w sadze "Gwiezd­ne wojny" Ge­or­ge'a Lu­ca­sa


SJP.pl


astrometr

astro­no­micz­ny przy­rząd do okre­śla­nia po­ło­że­nia ciał nie­bie­skich


SJP.pl


astrometria

Astro­me­tria, astro­no­mia po­zy­cyj­na – naj­star­szy dział astro­no­mii zaj­mu­ją­cy się po­mia­ra­mi po­zor­nych po­ło­żeń i ru­chów ciał nie­bie­skich. Dzie­li się na astro­no­mię sfe­rycz­ną, za­wie­ra­ją­cą ma­te­ma­tycz­ną te­o­rię po­trzeb­ną do opi­sy­wa­nia ru­chów ciał na sfe­rze nie­bie­skiej oraz astro­no­mię prak­tycz­ną, obej­mu­ją­cą te­o­rię przy­rzą­dów astro­me­trycz­nych, me­to­dy ob­ser­wa­cji i ich opra­co­wy­wa­nia.

Wikipedia


astrometryczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) astr. zwią­za­ny z astro­me­trią, do­ty­czą­cy astro­me­trii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrometria ż.

Wiktionary


astron

urzą­dze­nie słu­żą­ce do prze­pro­wa­dza­nia badań ter­mo­ją­dro­wych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Astron – sa­te­li­ta astro­no­micz­ny
  • Astron – urzą­dze­nie do wyt­wa­rza­nia plaz­my
  • Astron – wyt­wór­nia pły­to­wa
  • ASTRON – Ho­len­der­ski In­sty­tut Ra­dio­a­stro­no­mii

Wikipedia


astron.

skrót od: astro­na­u­ty­ka, astro­na­u­tycz­ny


SJP.pl


astronauta

osoba od­po­wied­nio przy­go­to­wa­na i wysz­ko­lo­na do od­by­wa­nia lotów kos­micz­nych; kos­mo­na­u­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) astr. zaw. osoba zaj­mu­ją­ca się lo­ta­mi w kos­mos i ba­da­niem prze­strze­ni kos­micz­nej

Wiktionary

Astro­na­u­ta ( ástron + naútēs) – osoba przesz­ko­lo­na, od­po­wied­nio wy­po­sa­żo­na i wy­sła­na w prze­strzeń kos­micz­ną w ra­mach za­ło­go­we­go lotu kos­micz­ne­go, aby słu­żyć jako do­wód­ca lub czło­nek za­ło­gi na po­kła­dzie stat­ku kos­micz­ne­go. Ter­min ten jest zaz­wy­czaj za­re­zer­wo­wa­ny dla pro­fe­sjo­na­li­stów, cza­sa­mi jed­nak jest on sto­so­wa­ny w sto­sun­ku do każ­de­go, kto po­dró­żu­je w prze­strzeń kos­micz­ną, w tym na­u­kow­ców, po­li­ty­ków, dzien­ni­ka­rzy i kos­micz­nych tu­ry­stów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po wy­lą­do­wa­niu astro­na­u­ta był wi­ta­ny jak bo­ha­ter.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔ̃ˈnawta, AS: astrõnau̯ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astronautyka ż.

:: fż. astronautka ż.

 przym. astronautyczny, astralny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosmonauta

Wiktionary


astronautka

ko­bie­ta od­po­wied­nio przy­go­to­wa­na i wysz­ko­lo­na do od­by­wa­nia lotów kos­micz­nych; kos­mo­na­ut­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która zaj­mu­je się lo­ta­mi w kos­mos

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔ̃ˈnawtka, AS: astrõnau̯tka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astronautyka ż.

:: fm. astronauta mos.

 przym. astronautyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosmonautka

Wiktionary


astronautyczny

zwią­za­ny z astro­na­u­ty­ką, astro­na­u­ta­mi (np. loty astro­na­u­tycz­ne, ba­da­nia astro­na­u­tycz­ne); kos­mo­na­u­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z astro­na­u­ty­ką lub astro­na­u­ta­mi, do­ty­czą­cy astro­na­u­ty­ki lub astro­na­u­tów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astronautyka ż., astronauta mos., astronautka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosmonautyczny

Wiktionary


astronautyka

ze­spół nauk zaj­mu­ją­cych się re­a­li­za­cją lotów kos­micz­nych, także ba­da­niem moż­li­wo­ści po­dró­ży w prze­strze­ni mię­dzy­pla­ne­tar­nej, poz­na­wa­niem jej i znaj­du­ją­cych się tam obiek­tów; kos­mo­na­u­ty­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. ze­spół nauk zaj­mu­ją­cy się lo­ta­mi poza at­mos­fe­rą Ziemi;

Wiktionary

Astro­na­u­ty­ka (lub kos­mo­na­u­ty­ka) – ze­spół nauk zaj­mu­ją­cych się wy­sy­ła­niem stat­ków kos­micz­nych oraz sztucz­nych sa­te­li­tów poza at­mos­fe­rę ziem­ską, w prze­strzeń kos­micz­ną celem jej ek­splo­ra­cji. Wy­ko­ny­wa­nie lotów kos­micz­nych jest jed­nym głów­nych za­sto­so­wań astro­na­u­ty­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj w Aka­de­mii Astro­na­u­ty­ki – głos spi­ke­ra te­le­wi­zyj­ne­go był wy­mo­de­lo­wa­ny i sta­ran­ny – od­by­ła się pro­mo­cja osiem­dzie­się­ciu te­go­rocz­nych ab­sol­wen­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔ̃ˈnawtɨka, AS: astrõnau̯tyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astronauta m., astronautka ż.

 przym. astronautyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosmonautyka

Wiktionary


astronawigacja

jedna z metod na­wi­ga­cji mor­skiej: wyz­na­cza­nie kursu stat­ku na pod­sta­wie gwiazd


SJP.pl

Astro­na­wi­ga­cja – oz­na­cza­nie po­zy­cji stat­ku lub sa­mo­lo­tu na pod­sta­wie po­mia­rów po­ło­że­nia niek­tó­rych ciał nie­bie­skich.

Wikipedia


astronawigacyjny

przy­miot­nik od: astro­na­wi­ga­cja (np. przy­rzą­dy astro­na­wi­ga­cyj­ne, po­mia­ry astro­na­wi­ga­cyj­ne)


SJP.pl


astronim

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa pla­ne­ta­a­ne­ty, gwia­zdy lub in­ne­go ciała nie­bie­skie­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstrɔ̃ɲĩm, AS: astrõńĩm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosmonim

Wiktionary


astronom

czło­wiek zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem ciał nie­bie­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) nauk. spe­cja­li­sta w za­kre­sie astro­no­mii;

 (1.2) pot. mi­ło­śnik i znaw­ca astro­no­mii

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) nauk. ko­bie­ta, spe­cja­list­ka w za­kre­sie astro­no­mii

 (2.2) pot. mi­ło­śnicz­ka i znaw­czy­ni astro­no­mii

Wiktionary

Astro­nom lub astro­fi­zyk – na­u­ko­wiec, któ­re­go ob­sza­rem badań jest astro­no­mia lub astro­fi­zy­ka.

Zaj­mu­je się ba­da­niem kos­mo­su oraz ota­cza­ją­ce­go go świa­ta w prze­strze­ni kos­micz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jan He­we­liusz, gdań­ski astro­nom, ucho­dzi za twór­cę no­wo­żyt­nej se­le­no­gra­fii.

 (1.1) Mi­ko­łaj Ko­per­nik był wy­bit­nym pol­skim astro­no­mem, który „wstrzy­mał Słoń­ce, ru­szył Zie­mię, (…)”.

 (1.1) Astro­no­mo­wie od­kry­li je­de­na­ście no­wych pla­ne­ta­a­net.

 (1.1) Pol­skie To­wa­rzy­stwo Astro­no­micz­ne (PTA) jest or­ga­ni­za­cją zrze­sza­ją­cą za­wo­do­wych astro­no­mów.

 (1.1-2) Pol­skie To­wa­rzy­stwo Mi­ło­śni­ków Astro­no­mii to or­ga­ni­za­cja zrze­sza­ją­ca astro­no­mów i astro­no­mów ama­to­rów (…).

 (1.2) Astro­nom ama­tor od­krył nową ko­me­tę.

 (1.2) Krzy­siek jest le­ka­rzem z za­wo­du i astro­no­mem z za­mi­ło­wa­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstrɔ̃nɔ̃m, AS: astrõnõm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astronomia ż., astronomiczność ż.

:: fż. astronomka ż.

 przym. astronomiczny, astralny

 przysł. astronomicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. nieboznawca

 (2.1) astronomka

 (2.2) astronomka

Wiktionary


astronom.

skrót od: astro­no­micz­ny


SJP.pl


astronomia

jedna z naj­star­szych nauk przy­rod­ni­czych, któ­rej przed­mio­tem badań są ciała nie­bie­skie, ich roz­mie­szcze­nie i ruchy w prze­strze­ni, po­cho­dze­nie, bu­do­wa oraz ewo­lu­cja, a także Wszechś­wiat jako ca­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem kos­mo­su;

Wiktionary

Zo­bacz też: ma­ga­zyn po­pu­lar­no­na­u­ko­wy „Astro­no­mia”.

Astro­no­mia (gr. ἀστρονομία "astronomía" od άστρον "ástron" + νομός "nomos", „prawo rzą­dzą­ce gwia­zda­mi”) – nauka przy­rod­ni­cza zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ciał nie­bie­skich (np. gwiazd, pla­net, komet, mgła­wic, gro­mad i ga­lak­tyk) oraz zja­wisk, które za­cho­dzą poza Zie­mią, jak rów­nież tych, które od­dzia­łu­ją w jej at­mos­fe­rze, wnę­trzu lub na po­wierzch­ni, a są po­cho­dze­nia po­za­pla­ne­tar­ne­go (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moją pasją jest astro­no­mia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja, AS: astrõnõmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astronom mos., astronomka ż.

 przym. astralny, astronomiczny

 przysł. astronomicznie

Wiktionary


astronomicznie

przy­słó­wek

 (1.1) astr. do­ty­czą­cy astro­no­mii

 (1.2) przen. w znacz­ny spo­sób, niez­wy­kle dużo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rok astro­no­micz­nie za­czy­na się w mo­men­cie prze­si­le­nia zi­mo­we­go.

 (1.2) Ceny miesz­kań w cen­trum mia­sta są astro­no­micz­nie wy­so­kie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astronom mos., astronomia ż., astronomka ż.

 przym. astronomiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kolosalnie, nadzwyczajnie, niebotyczny, ogromnie

Wiktionary


astronomiczno-fizyczny

do­ty­czą­cy astro­no­mii i fi­zy­ki (np. ta­bli­ce astro­no­micz­no-fi­zycz­ne)


SJP.pl


astronomiczny

1. do­ty­czą­cy astro­no­mii (np. ba­da­nia astro­no­micz­ne);
2. astro­no­micz­na wios­na, zima, je­sień, lato - pory roku wyz­na­cza­ne ze wzglę­du na przej­ście Słoń­ca z jed­ne­go znaku zo­dia­ku w inny;
3. prze­no­śnie, o kwo­tach pie­nięż­nych: bar­dzo wiel­ki (np. astro­no­micz­na suma, astro­no­micz­ne wy­dat­ki)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) astr. do­ty­czą­cy astro­no­mii, zwią­za­ny z astro­no­mią

 (1.2) przen. nie­sa­mo­wi­cie duży, wiel­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 23 wrze­śnia roz­po­czy­na się astro­no­micz­na je­sień.

 (1.2) Ropa osią­ga astro­no­micz­ne ceny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ, AS: astrõnõmʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astronomia ż., astronom mos., astronomka ż.

 przysł. astronomicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ogromny, olbrzymi, wielki, zawrotny

Wiktionary


astronomio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: astro­no­mia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲjɔ, AS: astrõnõmʹi ̯o

Wiktionary


astronomka

ko­bie­ta astro­nom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. spe­cja­list­ka w za­kre­sie astro­no­mii

 (1.2) mi­ło­śnicz­ka i znaw­czy­ni astro­no­mii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak to jest być astro­nom­ką. Śmie­ją się, kiedy ktoś myli je z astro­lo­ga­mi i prosi, żeby po­sta­wi­ły ho­ro­skop.

 (1.2) Astro­nom­ka ama­tor­ka od­kry­ła nową pla­ne­to­i­da­a­ne­to­i­dę.

 (1.2) Ania jest eko­no­mist­ką z za­wo­du i astro­nom­ką z za­mi­ło­wa­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mka, AS: astrõnõmka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astronomia ż., astronomiczność ż.

:: fm. astronom mos.

 przym. astronomiczny

 przysł. astronomicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) astronom

 (1.2) astronom

Wiktionary


astroorientacja

okre­śla­nie po­ło­że­nia stat­ku kos­micz­ne­go w kos­mo­sie we­dług gwiazd


SJP.pl


astropsycholog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie do­cie­kań ko­rzy­sta­ją­cej z nauk astro­lo­gii i psy­cho­lo­gii


SJP.pl


astrosfera

Astros­fe­ra, aster, gwia­zda po­dzia­ło­wa – gwiaź­dzi­sty układ mi­kro­tu­bul ma­ją­cych swój po­czą­tek w cen­tro­so­mie. Po­ja­wiaj się we wczes­nej pro­fa­zie mi­to­zy i me­jo­zy. Wyz­na­cza bie­gu­ny wrze­cio­na po­dzia­ło­we­go.

Wikipedia


astrospektograf

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spek­to­graf astro­no­micz­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔspɛkˈtɔɡraf, AS: astrospektograf

Wiktionary


astrospektrograf

przy­rząd słu­żą­cy do fo­to­gra­fo­wa­nia widm ciał nie­bie­skich; spek­tro­graf astro­no­micz­ny


SJP.pl


astrospektroskop

przy­rząd uży­wa­ny w astro­spek­tro­sko­pii do wyz­na­cza­nia tem­pe­ra­tu­ry i skła­du che­micz­ne­go gwiazd, pla­net, komet i ma­te­rii mię­dzyg­wiezd­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spek­tro­skop astro­no­micz­ny;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastrɔspɛkˈtrɔskɔp, AS: astrospektroskop

Wiktionary


astrospektroskopia

dział astro­no­mii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem widm ciał nie­bie­skich; spek­tro­sko­pia astro­no­micz­na


SJP.pl


astrotaksja

re­ak­cja ru­cho­wa bę­dą­ca wyż­szą formą re­ak­cji kom­pa­so­wej, poz­wa­la­ją­ca zwie­rzę­tom utrzy­my­wać stały kąt toru ruchu wzglę­dem świa­tła po­cho­dzą­ce­go od ciała nie­bie­skie­go (Słoń­ca, Księ­ży­ca), zmie­nia­ją­ce­go w ciągu doby swe po­ło­że­nie na nie­bie


SJP.pl

Astro­tak­sja – me­cha­nizm orien­ta­cji prze­strzen­nej zwie­rząt wzglę­dem ciał nie­bie­skich (Księ­ży­ca, Słoń­ca), wy­stę­pu­je m.in. u pta­ków.

Wikipedia


astroturfer

[czy­taj: astro­ter­fer] uczest­nik po­zor­nie spon­ta­nicz­nych dzia­łań ma­ją­cych wy­ra­zić po­par­cie spo­łecz­ne lub sprze­ciw dla ja­kiejś prak­ty­ki, usłu­gi, idei itp.


SJP.pl


astroturfing

[czy­taj: astro­ter­fing] po­zor­nie spon­ta­nicz­ne dzia­ła­nie ma­ją­ce wy­ra­zić po­par­cie spo­łecz­ne lub sprze­ciw dla ja­kiejś prak­ty­ki, usłu­gi, idei itp.


SJP.pl

Astro­tur­fing, kła­dze­nie sztucz­nej trawy ["wym." astro­ter­fink] – okre­śle­nie słu­żą­ce do naz­wa­nia po­zor­nie od­dol­nych oby­wa­tel­skich akcji lub ini­cja­tyw po­dej­mo­wa­nych w celu wy­ra­że­nia po­par­cia albo sprze­ci­wu dla idei, po­li­ty­ki, usłu­gi, pro­duk­tu, wy­da­rze­nia. Kam­pa­nia tego typu ma spra­wiać wra­że­nie nie­za­leż­nej re­ak­cji spo­łecz­nej, pod­czas gdy rze­czy­wi­sta toż­sa­mość jej ini­cja­to­ra i jego in­ten­cje po­zo­sta­ją ukry­te.

Wikipedia


astroturfingowy

[czy­taj: astro­ter­fin­go­wy] zwią­za­ny z po­zor­nie spon­ta­nicz­ny­mi dzia­ła­nia­mi ma­ją­cy­mi wy­ra­zić po­par­cie spo­łecz­ne lub sprze­ciw dla ja­kiejś prak­ty­ki, usłu­gi, idei itp.


SJP.pl


astroturysta

osoba upra­wia­ją­ca formę tu­ry­sty­ki, któ­rej głów­nym celem jest ob­ser­wo­wa­nie noc­ne­go nieba


SJP.pl


astroturystka

ko­bie­ta upra­wia­ją­ca formę tu­ry­sty­ki, któ­rej głów­nym celem jest ob­ser­wo­wa­nie noc­ne­go nieba


SJP.pl


astroturystyka

forma tu­ry­sty­ki, któ­rej głów­nym celem jest ob­ser­wo­wa­nie noc­ne­go nieba


SJP.pl


astrowate

o ce­chach astro­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Aste­ra­ce­ae|Dum.|ref=tak., jedna z ro­dzin ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu astrow­ców;

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) plu­ral|astro­wa­ty.

Wiktionary

Astro­wa­te ("Aste­ra­ce­ae") lub zło­żo­ne ("Com­po­si­tae") – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu astrow­ców ("Aste­ra­les"). Jedna z naj­licz­niej­szych ro­dzin ro­ślin na­czy­nio­wych – na­le­ży do niej około 24,7–25 tys. ga­tun­ków gru­po­wa­nych w 1620 ro­dza­jach (druga ro­dzi­na ro­ślin na­czy­nio­wych pod wzglę­dem zróż­ni­co­wa­nia ga­tun­ko­we­go).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aster m., asterysk m., astrowce nmos.

 przym. astrowy, astrowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. złożone

Wiktionary


astrowaty

o ce­chach astro­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sa­ła­ta na­le­ży do ro­dzi­ny astro­wa­tych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astrowate nmos.

Wiktionary


astrowe

1. → aster;
2. o ce­chach astro­wych (grupa ro­ślin)


SJP.pl

Astro­we – grupa ro­ślin, która w za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go sta­no­wi tak­son okre­ślo­nej rangi sy­ste­ma­tycz­nej lub klad spo­krew­nio­nych (po­cho­dzą­cych od wspól­ne­go przod­ka) ro­ślin w kla­do­gra­mie tak­so­no­mii fi­lo­ge­ne­tycz­nej, bez okre­ślo­nej rangi sy­ste­ma­tycz­nej.

Wikipedia


astrowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych z kladu astro­wych


SJP.pl


astrowieżyczka

przeź­ro­czy­sta ko­pu­ła na ka­dłu­bie sa­mo­lo­tu, umoż­li­wia­ją­ca wy­ko­ny­wa­nie po­mia­rów astro­na­wi­ga­cyj­nych


SJP.pl


astrowirusy

Astro­wi­ru­sy (łac. "Astro­vi­ri­dae", z łac. "astrum" - gwia­zda) – ro­dzi­na wi­ru­sów, cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się na­stę­pu­ją­cy­mi ce­cha­mi:

W obrę­bie tej ro­dzi­ny wy­róż­nia się jeden ro­dzaj:

Astro­wi­ru­sy ludz­kie wy­stę­pu­ją w po­sta­ci kilku se­ro­ty­pów i wy­wo­łu­ją głów­nie trwa­ją­ce 2-3 dni cho­ro­by bie­gun­ko­we, przy­po­mi­na­ją­ce ła­god­ne cho­ro­by ro­ta­wi­ru­so­we.

Wikipedia


astrowy

1. → aster;
2. o ce­chach astro­wych (grupa ro­ślin)


SJP.pl


astrych

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śrpol. bud. mie­sza­ni­na ro­złu­pa­nych ka­mie­ni, cegły i wapna, z któ­rej bu­do­wa­no po­dło­gi

 (1.2) śrpol. po­sadz­ka z astry­chu (1.1)

 (1.3) śrpol. strop drew­nia­ny

 (1.4) zob. ja­strych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈastrɨx, AS: astryχ

Wiktionary


astryda

imię żeń­skie


SJP.pl

Astry­da – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go, zło­żo­ne ze sta­ro­nor­we­skich wy­ra­zów "áss" – „bóg” i "fríðr" – „pię­kna” (mogło zatem oz­na­czać „pię­kna jak bóg”). Pa­tron­ką tego imie­nia jest bł. Astry­da.

Wikipedia


astrydyt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. miner. ciem­no­zie­lo­na od­mia­na ja­de­i­tu, bo­ga­ta w chrom

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈstrɨdɨt, AS: astrydyt

Wiktionary


astryld

ga­tu­nek ptaka z rzędu wró­blo­wych, z re­gu­ły nie­wiel­kich roz­mia­rów, o krę­pej syl­wet­ce i krót­kim, za­o­strzo­nym dzio­bie, wy­stę­pu­ją­cy w po­łud­nio­wej Afry­ce, Azji i Au­stra­lii


SJP.pl


astryldowate

ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Estril­di­dae|Bo­na­par­te|ref=tak., ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych;

Wiktionary

Astryl­do­wa­te (Estril­di­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes), obej­mu­ją­ca około stu trzy­dzie­stu ga­tun­ków, wy­stę­pu­ją­cych w tro­pi­kach Sta­re­go Świa­ta oraz Au­stra­laz­ji.

Są to małe ptaki, po­sia­da­ją­ce krót­kie i mocne dzio­by przy­sto­so­wa­ne do miaż­dże­nia zia­ren. Więk­szość ga­tun­ków wy­ka­zu­je po­dob­ne za­cho­wa­nie oraz po­dob­ną bu­do­wę ciała, róż­nią się na­to­miast znacz­nie pod wzglę­dem ubar­wie­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Astryl­do­wa­te wy­stę­pu­ją w tro­pi­kach Sta­re­go Świa­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astryld mzw., astryldy lm. nmos.

Wiktionary


astryldowaty

o ce­chach astryl­do­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


astryldy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Estril­di­nae|Bo­na­par­te|ref=tak., po­dro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny astryl­do­wa­tych;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: astryld

Wiktionary

Astryl­dy (Estril­di­nae) – po­dro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny astryl­do­wa­tych (Estril­di­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Każdy z ga­tun­ków wdó­wek pa­so­ży­tu­je na innym ga­tun­ku astryl­dów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astryld mzw., astryldowate nmos.

Wiktionary


asturia

re­gion i kra­i­na hi­sto­rycz­na w Hisz­pa­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na ge­o­gra­ficz­na po­ło­żo­na w pół­noc­nej Hisz­pa­nii nad Za­to­ką Bi­skaj­ską, w śred­nio­wie­czu nie­za­leż­ne kró­le­stwo

 (1.2) geogr. adm. wspól­no­ta au­to­no­micz­na i pro­win­cja Hisz­pa­nii;

Wiktionary

Astu­ria, Księ­stwo Astu­rii (hiszp. "Astu­rias, Prin­ci­pa­do de Astu­rias", ast. "Astu­ries, Principáu d’Astu­ries") – re­gion hi­sto­rycz­no-ge­o­gra­ficz­ny, wspól­no­ta au­to­no­micz­na i pro­win­cja w Hisz­pa­nii.

Pod­czas rzą­dów gen. Fran­co Astu­ria na­zy­wa­na była "pro­win­cją Ovie­do", jej hi­sto­rycz­na nazwa zo­sta­ła przy­wró­co­na za cza­sów de­mo­kra­tycz­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Asturyjczyk mos., Asturyjka ż., asturyjski mrz., Asturowie lm m.

 przym. asturyjski, asturski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Księstwo Asturii

Wiktionary


asturias

naz­wi­sko


SJP.pl


asturowie

lud cel­ty­be­ryj­ski za­miesz­ku­ją­cy w cza­sach sta­ro­żyt­nych pół­noc­no-za­chod­nie te­re­ny Pół­wy­spu Ibe­ryj­skie­go


SJP.pl

Astu­ro­wie – in­do­e­u­ro­pej­ski lud cel­tyc­ki, za­miesz­ku­ją­cy w cza­sach sta­ro­żyt­nych pół­noc­no-za­chod­nie te­re­ny Pół­wy­spu Ibe­ryj­skie­go – dzi­siej­szą Astu­rię, pro­win­cję León, za­chod­nią część pro­win­cji Lugo, i pół­noc­ną pro­win­cji Za­mo­ra w Hisz­pa­nii oraz re­gion Trás-os-Mon­tes w pół­noc­no-wschod­niej Por­tu­ga­lii.

Wikipedia


asturski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z Astu­rią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asturia ż., asturyjski mrz.

 przym. asturyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asturyjski

Wiktionary


asturyjczyk

miesz­ka­niec Astu­rii (wspól­no­ty au­to­no­micz­nej w Hisz­pa­nii)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Astu­rii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asturia ż., asturyjski mrz.

:: fż. Asturyjka ż.

 przym. asturyjski

Wiktionary


asturyjka

miesz­kan­ka Astu­rii (re­gio­nu w Hisz­pa­nii)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Astu­rii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asturia ż.

:: fm. Asturyjczyk mos.

 przym. asturyjski

Wiktionary


asturyjski

przy­miot­nik od: Astu­ria


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Astu­rii, zwią­za­ny z Astu­rią

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język za­chod­nio­ro­mań­ski uży­wa­ny w kilku hisz­pań­skich pro­win­cjach;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastuˈrɨjsʲci, AS: asturyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asturia ż., Asturyjczyk mos., Asturyjka ż.

 przym. asturski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. asturski

Wiktionary


asturyjskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem astu­ryj­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem astu­ryj­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku astu­ryj­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastuˈrɨjskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: asturyi ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


astygmat

obiek­tyw fo­to­gra­ficz­ny odz­na­cza­ją­cy się astyg­ma­tyz­mem


SJP.pl


astygmatyczka

ko­bie­ta z wadą wzro­ku po­le­ga­ją­cą na nie­o­strym wi­dze­niu


SJP.pl


astygmatyczny

zwią­za­ny z astyg­ma­tyz­mem (np. astyg­ma­tycz­ne ukła­dy op­tycz­ne, astyg­ma­tycz­ne oko)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z astyg­ma­tyz­mem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oko astyg­ma­tycz­ne ma owal­ny kształt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌastɨɡmaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: astygmatyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astygmatyzm m., astygmatyczność ż., astygmat m., astygmatyk m., astygmatyczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niezborny

Wiktionary


astygmatyk

czło­wiek z wadą wzro­ku po­le­ga­ją­cą na nie­o­strym wi­dze­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. osoba ma­ją­ca astyg­ma­tyzm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astygmatyzm m.

:: fż. astygmatyczka ż.

 przym. astygmatyczny

Wiktionary


astygmatyzm

1. wada so­cze­wek spo­wo­do­wa­na ich nie­jed­na­ko­wym wy­gię­ciem w róż­nych miej­scach;
2. nie­o­stre wi­dze­nie spo­wo­do­wa­ne znieksz­tał­ce­niem ro­gów­ki oka; nie­zbor­ność oka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) opt. wada so­cze­wek, w któ­rej pro­mie­nie pa­da­ją­ce w dwóch pła­szczyz­nach pro­sto­pa­dłych są ogni­sko­wa­ne w róż­nych punk­tach, co daje nie­o­stry i znieksz­tał­co­ny obraz;

 (1.2) med. wada wzro­ku z wi­dze­niem obra­zu nie­o­stre­go i róż­nie znieksz­tał­co­ne­go;

Wiktionary

Astyg­ma­tyzm – wada ukła­du op­tycz­ne­go, po­le­ga­ją­ca na tym, że pro­mie­nie pa­da­ją­ce w dwóch pro­sto­pa­dłych pła­szczyz­nach są ogni­sko­wa­ne w róż­nych punk­tach. Wy­wo­łu­je ona obraz nie­o­stry i znieksz­tał­co­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Wśród osób z astyg­ma­tyz­mem je­dy­nie 12 pro­cent ko­rzy­sta z od­po­wied­nich szkieł kon­tak­to­wych, czyli so­cze­wek to­rycz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. astygmatyk mos., astygmatyczka ż.

 przym. astygmatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) niezborność (wzrokowa)

Wiktionary


asuan

mia­sto w Egip­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na po­łud­niu Egip­tu, na wschod­nim brze­gu Nilu, przy pier­wszej ka­ta­rak­cie;

 (1.2) geogr. adm. mu­ha­fa­za w po­łud­nio­wym Egip­cie;

Wiktionary

Asuan ( ‏أسوان‎, "Aswan, Aswān" [ʔɑsˈwɑːn]; kopt. Ⲥⲟⲩⲁⲛ "Souan" [swɑn]) – mia­sto na po­łud­niu Egip­tu i za­ra­zem sto­li­ca gu­ber­na­tor­stwa o tej samej naz­wie. Mia­sto po­ło­żo­ne jest na wschod­nim brze­gu Nilu, przy pier­wszej ka­ta­rak­cie i jest z tego po­wo­du celem wy­cie­czek oraz waż­nym cen­trum lo­kal­nej tu­ry­sty­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tak więc noc w Asu­a­nie prze­spa­łem pod naj­praw­dzi­wszą mo­ski­tie­rą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asuańczyk mos., asuanka ż., Assuan m.

 przym. asuański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. Assuan; hist. Syena, Syene

Wiktionary


asuanka

miesz­kan­ka Asu­a­nu, mia­sta w Egip­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Asu­a­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asuan mrz.

:: fm. asuańczyk mos.

 przym. asuański

Wiktionary


asuańczyk

miesz­ka­niec Asu­a­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Asu­a­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asuan mrz.

:: fż. asuanka ż.

 przym. asuański

Wiktionary


asuański

→ Asuan


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Asu­a­nem, do­ty­czą­cy Asu­a­nu

Wiktionary

Patrz:

Asuan

Powiązane:

 rzecz. Asuan mrz., asuańczyk mos., asuanka ż.

Wiktionary


asubstancjalny

nie­po­sia­da­ją­cy włas­nej isto­ty, ist­nie­ją­cy je­dy­nie w czy­imś umy­śle


SJP.pl


asumpcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od asumpt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asumpt m.

Wiktionary


asumpcjonista

czło­nek mę­skie­go za­ko­nu rzym­sko­ka­to­lic­kie­go opar­te­go na re­gu­le św. Au­gu­sty­na, za­ło­żo­ne­go w 1843 roku w Nîmes


SJP.pl


asumpt

prze­sta­rza­łe: im­puls, po­bud­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. powód lub za­chę­ta do zro­bie­nia cze­goś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈasũmpt, AS: asũmpt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. asumpcik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zachęta

Wiktionary


asuncionka

[czy­taj: asunSJONka] miesz­kan­ka Asun­ción (sto­li­cy Pa­rag­wa­ju)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Asun­ció­nu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasũw̃ˈsʲjɔ̃ŋka, AS: asũũ̯sʹi ̯õŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asunción, asunciończyk

 przym. asuncioński

Wiktionary


asunciończyk

[czy­taj: asun­sjoń­czyk] miesz­ka­niec Asun­ción (sto­li­cy Pa­rag­wa­ju)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Asun­ció­nu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasũw̃ˈsʲjɔ̇̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: asũũ̯sʹi ̯o̊̃ĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asunción

:: fż. asuncionka ż.

 przym. asuncioński

Wiktionary


asuncioński

[czy­taj: asun­sjoń­ski] przy­miot­nik od: Asun­ción (sto­li­ca Pa­rag­wa­ju; Asun­cion)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Asun­ción

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasũw̃ˈsʲjɔ̇̃j̃sʲci, AS: asũũ̯sʹi ̯o̊̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asunción mrz., asuncionka ż., asunciończyk mos.

Wiktionary


asunción

[czy­taj: asunSJON] sto­li­ca Pa­rag­wa­ju


SJP.pl

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Pa­rag­wa­ju;

Wiktionary

Asun­ción (wym. []) – sto­li­ca Pa­rag­wa­ju, po­ło­żo­na nad rzeką Pa­rag­waj na za­chod­nim skra­ju Wy­ży­ny Bra­zy­lij­skiej, przy gra­ni­cy z Ar­gen­ty­ną.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. asunciończyk mos., asuncionka ż.

 przym. asuncioński

Wiktionary


asura

w mi­to­lo­gii in­dyj­skiej: po­tęż­na isto­ta nad­ludz­ka; rów­nież demon, który był prze­ciw­ni­kiem bogów: dewów


SJP.pl

Asura ("także: as­su­ra, asa­u­ra, aszu­ra"; san. "asu" – „od­dech Pra­dźa­pa­ti” lub "as" – „być”) – po­tęż­ne i złe isto­ty wy­stę­pu­ją­ce w hin­du­iz­mie i bud­dyz­mie, prze­ciw­ni­cy dewów.

Wikipedia


asurbanipal

asy­ryj­ski wład­ca, 669-631 p.n.e.


SJP.pl


asus

marka sprzę­tu kom­pu­te­ro­we­go i elek­tro­ni­ki użyt­ko­wej oraz firma


SJP.pl

ASUS, ofi­cjal­nie ASUSTeK Com­pu­ter Inc. – taj­wań­skie przed­się­bior­stwo zaj­mu­ją­ce się pro­duk­cją elek­tro­ni­ki, głów­nie: płyt głów­nych, kart gra­ficz­nych, lap­to­pów, smart­fo­nów, ta­ble­tów, kom­pu­te­rów sta­cjo­nar­nych oraz na­pę­dów op­tycz­nych.

Wikipedia


asybilacja

w ję­zy­koz­naw­stwie: wyt­wa­rza­nie się w koń­co­wej fazie ar­ty­ku­la­cji spół­gło­ski zwar­tej szcze­li­ny, któ­rej re­zul­ta­tem są np. pol­skie spół­gło­ski ć, dź


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fonet. do­łą­cze­nie się dźwię­ku świ­szczą­ce­go (szcze­li­no­we­go) do spół­gło­ski zwar­tej w cza­sie wy­mo­wy, w wy­ni­ku czego pow­sta­je spół­gło­ska sy­czą­ca

Wiktionary

Asy­bi­la­cja – pro­ces fo­ne­tycz­ny, w wy­ni­ku któ­re­go spół­gło­ski zwar­te zmie­nia­ją się w zwar­to-szcze­li­no­we i szcze­li­no­we. Czę­sto na­stę­pu­je wraz z pa­la­ta­li­za­cją. Np. t > ć (język pol­ski), k > č` > c > s (ła­ci­na), k > č` lub c` (język pra­sło­wiań­ski).

Wikipedia


asygmatyczny

ut­wo­rzo­ny bez su­fik­su -s-


SJP.pl


asygnacja

w ban­ko­wo­ści: zle­ce­nie wy­pła­ty okre­ślo­nej sumy pie­nięż­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pismo pot­wier­dza­ją­ce przy­dzie­le­nie cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mi­ni­ster­stwo wy­da­ło asy­gna­cję na zakup sprzę­tu kom­pu­te­ro­we­go.

Wiktionary


asygnacyjny

1. w ban­ko­wo­ści: zwią­za­ny z asy­gna­cją, do­wo­dzą­cy asy­gna­cji (np. kwit asy­gna­cyj­ny);
2. prze­sta­rza­łe, o pie­nią­dzu: pa­pie­ro­wy, w prze­ci­wień­stwie do krusz­co­we­go (np. ruble asy­gna­cyj­ne)


SJP.pl


asygnata

1. do­ku­ment w for­mie kwitu ka­so­we­go bę­dą­cy do­wo­dem do­ko­ny­wa­nych wpłat lub wy­płat;
2. pa­pie­ro­wy pie­niądz, ban­knot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fi­nans. do­ku­ment ka­so­wy pot­wier­dza­ją­cy ope­ra­cję go­tów­ko­wą

 (1.2) hand. zaś­wiad­cze­nie upraw­nia­ją­ce do kupna na od­mien­nych, czę­sto pre­fe­ren­cyj­nych wa­run­kach

 (1.3) przest. bank. pie­niądz pa­pie­ro­wy, wczes­na po­stać ban­kno­tu;

 (1.4) przest. fi­nans. pa­pier war­to­ścio­wy, czę­sto opro­cen­to­wa­ny, wy­da­wa­ny w za­mian za świad­cze­nia ma­te­rial­ne dla pań­stwa, z obli­giem spła­ty go­tów­ko­wej; ro­dzaj obli­ga­cji

Wiktionary

Asy­gna­ta (z łac. "as­si­gna­tus" – wyz­na­czo­ny, przyz­na­ny) – ro­dzaj in­stru­men­tu fi­nan­so­we­go uży­wa­ne­go hi­sto­rycz­nie jako pie­niądz pa­pie­ro­wy na prze­ło­mie XVIII i XIX wieku, m.in. we Fran­cji (1789-1796), Wło­szech (1798-1799) i Rosji (1769-1817).

W cza­sach okre­su mię­dzy­wo­jen­ne­go w II Rze­czy­po­spo­li­tej asy­gna­ta była pier­wszym skar­bo­wym pa­pie­rem dłuż­nym wy­e­mi­to­wa­nym 1 li­sto­pa­da 1918 roku, peł­nią­ca re­al­nie funk­cję obli­ga­cji skar­bo­wych – ofi­cjal­ną nazwą wy­e­mi­to­wa­nych asy­gnat była „5% Po­życz­ka Pań­stwo­wa z 1918 r.”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Podał Dow­mun­to­wi żółty ar­ku­sik pa­pie­ru. Była to asy­gna­ta do kasy fa­brycz­nej pod­pi­sa­na przez Bie­law­skie­go, a po­le­ca­ją­ca wy­pła­cić panu Ma­ria­no­wi Za­cha­re­wi­czo­wi pięć ty­się­cy zło­tych za „prace spe­cjal­ne“.

 (1.2) Tam po roz­mo­wie w biu­rze ja­kie­goś waż­ne­go urzęd­ni­ka dano mi asy­gna­tę na włócz­kę, po którą uda­łem się do spół­dziel­ni za Kra­ko­wem.

 (1.2) Lu­dzie wie­dzą, że gór­ni­cy w grud­niu do­sta­li i wy­pła­tę, i bar­bór­kę, a w stycz­niu do­sta­ną asy­gna­ty na wę­giel i 14-stki. (z In­ter­ne­tu)

 (1.3) Pu­gi­la­res nied­ba­le rzu­co­ny rozt­wo­rzył się sze­rzej, na mar­mu­ro­wą płytę wy­pa­dło zeń kilka asy­gnat róż­nej war­to­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɨɡˈnata, AS: asygnata

Wiktionary

Powiązane:

 czas. asygnować

 rzecz. asygnowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pokwitowanie, dowód, kwit

 (1.2) przydział

 (1.3) asygnacja

Wiktionary


asygnatka

zdrob­nie­nie od: asy­gna­ta


SJP.pl


asygnowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przez­na­cza­nie ja­kiejś kwoty na dany cel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asygnata ż.

 czas. asygnować

Wiktionary


asygnować

1. przez­na­czać, przez­na­czyć na coś pewną sumę pie­nię­dzy;
2. w ban­ko­wo­ści: zle­cać, zle­cić wy­pła­ce­nie okre­ślo­nej sumy pie­nię­dzy


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­a­sy­gno­wać)

 (1.1) przez­na­czać, przy­dzie­lać środ­ki (zwła­szcza pie­nią­dze) na okre­ślo­ny cel

 (1.2) bank. wy­da­wać po­le­ce­nie wy­pła­ty pie­nię­dzy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asygnowanie n., asygnata ż.

Wiktionary


asylabiczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest asy­la­bicz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. asylabiczny

 przysł. asylabicznie

Wiktionary


asylabiczny

naj­czę­ściej o wier­szu, lub ut­wo­rze li­te­rac­kim, nie­me­licz­nym, któ­re­go licz­ba sylab w jed­nym wer­sie nie jest równa licz­bie sylab wersu na­stęp­ne­go


SJP.pl


asylabizm

brak ry­go­ru co do jed­na­ko­wej licz­by sylab w wer­sach, np. w wier­szach nie­re­gu­lar­nych, wol­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) w po­ez­ji: brak sta­łej bu­do­wy wier­sza

Wiktionary

Powiązane:

 przym. asylabiczny

Wiktionary


asymetria

brak rów­no­wa­gi w danym ukła­dzie prze­strzen­nym lub re­la­cjach, do­mi­na­cja war­to­ści, za­cho­wań, środ­ków, da­nych itp. pew­ne­go typu; asy­me­trycz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geom. brak wza­jem­nej od­po­wied­nio­ści czę­ści wzglę­dem osi, punk­tu lub pła­szczyz­ny

 (1.2) przen. nie­rów­no­mier­ny roz­kład cech, war­to­ści, sił lub za­so­bów w re­la­cji, sy­ste­mie czy struk­tu­rze

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • asy­me­tria – brak lub za­kłó­ce­nie sy­me­trii
  • Asy­me­tria – po­wieść Lisy Hal­li­day
  • Asy­me­tria – pol­ski film z 2020 w re­ży­se­rii Kon­ra­da Nie­wol­skie­go
  • asy­me­tria do­rze­cza
  • asy­me­tria in­for­ma­cji
  • asy­me­tria na­pię­cia
  • asy­me­tria po­li­ty­ki fi­skal­nej
  • dzia­ła­nia asy­me­trycz­ne
  • sy­me­tria i asy­me­tria ludz­kie­go ciała

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Flą­dry cha­rak­te­ry­zu­ją się asy­me­trią bu­do­wy ciała.

 (1.2) Re­la­cja le­karz–pa­cjent nie jest spot­ka­niem rów­no­rzęd­nych stron, lecz cha­rak­te­ry­zu­je się asy­me­trią, w któ­rej to le­karz zaz­wy­czaj znaj­du­je się w po­zy­cji wła­dzy.

 (1.2) Spe­cy­fi­ka ryn­ków fi­nan­so­wych sprzy­ja wy­stę­po­wa­niu znacz­nej asy­me­trii in­for­ma­cyj­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symetryczność ż., asymetryczność ż.

 przym. asymetryczny

 przysł. asymetrycznie

Wiktionary


asymetrycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób nie­sy­me­trycz­ny, o nie­rów­nych pro­por­cjach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rzeź­bę usta­wio­no asy­me­trycz­nie, aby nadać dy­na­mi­ki wnę­trzu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symetryczność ż., asymetria ż., asymetryczność ż.

 przym. asymetryczny

Wiktionary


asymetryczność

brak rów­no­wa­gi w danym ukła­dzie prze­strzen­nym lub re­la­cjach, do­mi­na­cja war­to­ści, za­cho­wań, środ­ków, da­nych itp. pew­ne­go typu; asy­me­tria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest asy­me­trycz­ne; cecha tych, któ­rzy są asy­me­trycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symetryczność ż., asymetria ż.

 przym. asymetryczny

 przysł. asymetrycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niesymetryczność, asymetria

Wiktionary


asymetryczny

wy­róż­nia­ją­cy się bra­kiem sy­me­trii (np. asy­me­trycz­na fi­gu­ra, asy­me­trycz­ne re­la­cje w mał­żeń­stwie)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie­bę­dą­cy sy­me­trycz­nym, nie­ma­ją­cy sy­me­trii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lu­dzie mają w rze­czy­wi­sto­ści asy­me­trycz­ny kształt twa­rzy.

 (1.1) W ba­da­niu tym można wy­ka­zać zwy­kle asy­me­trycz­ny prze­rost lewej ko­mo­ry, o ce­chach uo­gól­nio­ne­go lub od­cin­ko­we­go po­gru­bie­nia ścia­ny lewej ko­mo­ry (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɨ̃mɛˈtrɨt͡ʃnɨ, AS: asỹmetryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symetryczność ż., asymetria ż., asymetryczność ż.

 przysł. asymetrycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niesymetryczny, nieregularny, krzywy, nierówny

Wiktionary


asymilacja

1. zu­peł­ne przy­sto­so­wa­nie się do cze­goś, np. do wa­run­ków życia w obcym kraju;
2. w bio­lo­gii: prze­mia­na sub­stan­cji po­bra­nych z zew­nątrz na skład­ni­ki da­ne­go or­ga­niz­mu; przys­wa­ja­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­sto­so­wa­nie się do życia w obcej spo­łecz­no­ści

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Asy­mi­la­cja kul­tu­ro­wa
  • Asy­mi­la­cja na­ro­do­wa
  • Asy­mi­la­cja pań­stwo­wa
  • Asy­mi­la­cja (bio­lo­gia) – zob. też asy­mi­la­cja węgla, asy­mi­la­ty
  • Asy­mi­la­cja (psy­cho­lo­gia)
  • Asy­mi­la­cja da­nych – pro­ces uży­wa­ny w nu­me­rycz­nych mo­de­lach po­go­dy
  • Asy­mi­la­cja fo­ne­tycz­na
  • Asy­mi­la­cja akcji
  • Asy­mi­la­cja mag­mo­wa – por. kse­no­lit

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. asymilowanie n.

 czas. asymilować ndk., zasymilować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) upodobnienie, przyswajanie

Wiktionary


asymilacyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest asy­mi­la­cyj­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. asymilacyjny

 przysł. asymilacyjnie

Wiktionary


asymilacyjny

przy­miot­nik od: asy­mi­la­cja (np. po­li­ty­ka asy­mi­la­cyj­na, pro­ce­sy asy­mi­la­cyj­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) so­cjol. zwią­za­ny z asy­mi­la­cją

 (1.2) biol. zwią­za­ny z asy­mi­la­cją

 (1.3) jęz. zwią­za­ny z asy­mi­la­cją

 (1.4) psych. zwią­za­ny z asy­mi­la­cją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asymilacyjność ż., asymilowanie n.

 czas. asymilować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) przystosowawczy

Wiktionary


asymilant

zwo­len­nik i pro­pa­ga­tor po­li­ty­ki przy­sto­so­wa­nia się, przys­wo­je­nia obcej kul­tu­ry; asy­mi­la­tor


SJP.pl


asymilat

bez­poś­red­ni pro­dukt przys­wo­je­nia przez or­ga­nizm sub­stan­cji po­bra­nej z zew­nątrz


SJP.pl


asymilator

zwo­len­nik i pro­pa­ga­tor po­li­ty­ki przy­sto­so­wa­nia się, przys­wo­je­nia obcej kul­tu­ry; asy­mi­lant


SJP.pl


asymilatorka

zwo­len­nicz­ka i pro­pa­ga­tor­ka po­li­ty­ki przy­sto­so­wa­nia się, przys­wo­je­nia obcej kul­tu­ry


SJP.pl


asymilatorski

→ asy­mi­la­tor


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z asy­mi­la­to­rem, asy­mi­la­to­ra­mi, do­ty­czą­cy asy­mi­la­to­ra

Wiktionary

Patrz:

asymilator

Powiązane:

 rzecz. asymilator mos. / mrz.

Wiktionary


asymilowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) so­cjol. przys­wa­ja­nie sobie kul­tu­ry, oby­cza­jów, cech wła­ści­wych obcej gru­pie

 (1.2) so­cjol. po­wo­do­wa­nie, że obca grupa lub osoba przys­wa­ja sobie kul­tu­rę, oby­cza­je, cechy wła­ści­we ja­kiejś gru­pie

 (1.3) przys­wa­ja­nie sobie no­wych tre­ści oraz włą­cze­nie ich do zdo­by­te­go wcze­śniej doś­wiad­cze­nia i wie­dzy

 (1.4) biol. po­bie­ra­nie z zew­nątrz sub­stan­cji i przet­wa­rza­nie ich na po­trze­by włas­ne­go or­ga­niz­mu

 (1.5) jęz. upo­dob­nia­nie się pod wzglę­dem ar­ty­ku­la­cyj­nym danej gło­ski do są­sied­niej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zasymilowanie n., asymilacja ż., asymilator m., asymilatorka ż., asymilat m., asymilant m.

 czas. asymilować ndk., zasymilować dk.

 przym. asymilacyjny, asymilatorski

 przysł. asymilacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) przyswajanie

Wiktionary


asymilować

1. ule­gać asy­mi­la­cji, upo­dab­niać, przy­sto­so­wy­wać coś do cze­goś;
2. w bio­lo­gii: prze­mie­niać sub­stan­cje po­bra­ne z zew­nątrz na skład­ni­ki da­ne­go or­ga­niz­mu; przys­wa­jać;
3. asy­mi­lo­wać się - przy­sto­so­wy­wać się do cze­goś, np. do wa­run­ków życia w obcym kraju


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­sy­mi­lo­wać)

 (1.1) przy­sto­so­wy­wać do oto­cze­nia

 (1.2) po­bie­rać z oto­cze­nia

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny asy­mi­lo­wać się (dk. za­sy­mi­lo­wać się)

 (2.1) przy­sto­so­wy­wać się do oto­cze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Imi­gran­ci stop­nio­wo asy­mi­lu­ją się z lo­kal­ną spo­łecz­no­ścią.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asymilacja ż., asymilowanie n.

 przym. asymilacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przyswajać

Wiktionary


asymina

drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny fla­szow­co­wa­tych


SJP.pl

Asy­mi­na, urod­lin ("Asi­mi­na" Adans.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny fla­szow­co­wa­tych ("An­no­na­ce­ae"). Obej­mu­je 8–11 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na­tu­ral­nie we wschod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej – w kli­ma­cie od zwrot­ni­ko­we­go do umiar­ko­wa­ne­go. Przy czym tylko jeden – asy­mi­na trój­kla­po­wa ma sze­ro­ki za­sięg obej­mu­ją­cy te­re­ny od On­ta­rio po Flo­ry­dę i Tek­sas, a resz­ta ro­śnie tylko na Flo­ry­dzie i w są­sied­niej Ge­or­gii. Ro­śli­ny te rosną w la­sach i za­ro­ślach.

Wikipedia


asymptomatyczny

nie­wy­ka­zu­ją­cy symp­to­mów, nie­da­ją­cy ob­ja­wów; be­zob­ja­wo­wy


SJP.pl


asymptota

pro­sta, któ­rej od­le­głość od danej pro­stej nie­o­gra­ni­cze­nie ma­le­je w miarę po­su­wa­nia się po tej pro­stej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. pro­sta, do któ­rej dąży dana krzy­wa lub wy­kres danej funk­cji;

Wiktionary

Asymp­to­ta krzy­wej (gr. ἀσύμπτοτη – nie sty­kać się) – ro­dzaj pro­stej zwią­za­nej z niek­tó­ry­mi krzy­wy­mi, ści­śle de­fi­nio­wa­ny po­ję­ciem gra­ni­cy funk­cji. Pro­sta jest asymp­to­tą danej krzy­wej, jeśli od­le­głość punk­tów tej krzy­wej od tej pro­stej dąży do zera.

Roz­wa­ża­na krzy­wa może być w szcze­gól­no­ści wy­kre­sem funk­cji. Wtedy asymp­to­tę tego wy­kre­su na­zy­wa się też asymp­to­tą funk­cji. Ten typ asymp­tot dzie­li się na po­zio­me, uko­śne i pio­no­we, opi­sa­ne niżej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oś rzęd­nych jest asymp­to­tą co­tan­gen­sa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɨ̃mpˈtɔta, AS: asỹmptota

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. asymptotycznie

Wiktionary


asymptotycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) mat. jako asymp­to­ta

 (1.2) przen. zbli­ża­jąc się do ja­kiejś gra­ni­cy, ale nigdy jej nie osią­ga­jąc w pełni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Funk­cja ro­śnie asymp­to­tycz­nie do pro­stej y = 1.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asymptota ż.

 przym. asymptotyczny

Wiktionary


asymptotyczny

1. do­ty­czą­cy asymp­to­ty;
2. zbli­ża­ją­cy się do cze­goś, ale nie­mo­gą­cy tego osią­gnąć


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) mat. od­no­szą­cy się do asymp­to­ty; zbli­ża­ją­cy się do pew­nej gra­ni­cy lub krzy­wej, ale nigdy jej nie­o­sią­ga­ją­cy

 (1.2) zbli­ża­ją­cy się do cze­goś, ale nie­mo­gą­cy tego nigdy osią­gnąć

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. asymptotycznie

Wiktionary


asynchron

w gwa­rze śro­do­wi­sko­wej: ro­zbież­ność obra­zu i dźwię­ku w fil­mie, asyn­chro­nizm


SJP.pl


asynchronia

1. nie­zbież­ność w cza­sie kilku zja­wisk, czyn­no­ści, pro­ce­sów; asyn­chro­nizm
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: nie­jed­no­czes­ność ru­chów na­rzą­dów mowy przy ar­ty­ku­la­cji gło­sek


SJP.pl


asynchroniczność

→ asyn­chro­nicz­ny


SJP.pl

Asyn­chro­nicz­ność, trans­mi­sja asyn­chro­nicz­na (ang. "asyn­chro­nic," "asyn­chro­no­us trans­mis­sion") – prze­ci­wień­stwo syn­chro­nicz­no­ści, a także spo­sób prze­sy­ła­nia da­nych poz­wa­la­ją­cy na nie­re­gu­lar­ne ich wy­sy­ła­nie, przy czym po­czą­tek i ko­niec trans­mi­sji oz­na­cza­ne są wy­dzie­lo­nym (usta­lo­nym) sym­bo­lem. Trans­mi­sja asyn­chro­nicz­na jest znacz­nie bar­dziej ela­stycz­na od trans­mi­sji syn­chro­nicz­nej, choć w przy­pad­ku łączy da­nych może ogra­ni­czać nieco uży­tecz­ne pasmo (prze­pu­sto­wość) łącza.

Wikipedia

Patrz:

asynchroniczny

asynchroniczny

1. nie­jed­no­czes­ny, nie­zbie­ga­ją­cy się w cza­sie;
2. sil­nik asyn­chro­nicz­ny - sil­nik elek­trycz­ny na prąd zmien­ny, któ­re­go licz­ba obro­tów na jed­nost­kę czasu zmie­nia się w za­leż­no­ści od ob­cią­że­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który nie za­cho­dzi rów­no­cze­śnie z innym pro­ce­sem lub zda­rze­niem; prze­bie­ga­ją­cy nie­za­leż­nie w cza­sie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nauka asyn­chro­nicz­na poz­wa­la ucz­niom uczyć się w do­wol­nym cza­sie, nie­za­leż­nie od sie­bie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asynchron mrz., asynchronia ż., asynchroniczność ż., asynchronizm mrz.

 przysł. asynchronicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niejednoczesny

Wiktionary


asynchronizm

1. nie­zbież­ność w cza­sie kilku zja­wisk, czyn­no­ści, pro­ce­sów; asyn­chro­nia
2. ro­zbież­ność obra­zu i dźwię­ku w fil­mie spo­wo­do­wa­na błę­dem tech­nicz­nym lub wpro­wa­dzo­na świa­do­mie dla celów ar­ty­stycz­nych


SJP.pl


asyndeton

kon­struk­cja skład­nio­wa zbu­do­wa­na z sze­re­gu współ­rzęd­nych czło­nów lub zdań nie­po­łą­czo­nych spój­ni­kiem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na łą­cze­niu wy­ra­zów bez spój­ni­ka;

Wiktionary

Asyn­de­ton (gr. ἀσύνδετον "asýndeton", od ἀσύνδετος "asýndetos" – „nie­po­łą­czo­ny, bez spój­ni­ków”) – kon­struk­cja skład­nio­wa za­li­cza­na do figur re­to­rycz­nych po­le­ga­ją­ca na łą­cze­niu zdań lub ich czę­ści bez uży­cia spój­ni­ka. Np.: "Przy­by­łem, zo­ba­czy­łem, zwy­cię­ży­łem"; "Mia­sto. Masa. Ma­szy­na"; "Wol­ność, rów­ność, bra­ter­stwo".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌasɨ̃nˈdɛtɔ̃n, AS: asỹndetõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. asyndetyczny

Wiktionary


asyndetyczny

w ję­zy­koz­naw­stwie: po­łą­czo­ny bez uży­cia spój­ni­ka; bez­spój­ni­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) gram. zob. bez­spój­ni­ko­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asyndeton m.

Wiktionary


asynergia

za­bu­rze­nie ko­or­dy­na­cji ru­chów wsku­tek usz­ko­dze­nia móżdż­ku, po­le­ga­ją­ce na braku współ­dzia­ła­nia grup mię­śnio­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. brak współ­dzia­ła­nia mię­śni, które nor­mal­nie po­win­ny pra­co­wać razem w spo­sób zhar­mo­ni­zo­wa­ny

Wiktionary


asynt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. adm. wojsk. pobór, bran­ka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. asyntyrować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asyntyrunek

Wiktionary


asyntyrować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. brać do woj­ska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asynt mrz.

Wiktionary


asyntyrunek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. adm. wojsk. pobór

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asynt

Wiktionary


asynćka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. asańdź­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acan mos., acanek mos., acani ż., acanka ż., acanna ż., acaństwo n., acpan mos., acpani mos., aćpan mos., aćpani ż., asanna ż., asaństwo n., aspan mos., aspani ż., aspanna ż., wacan ż., wacani ż., wacanna ż., waćpan mos., waćpani ż., waćpanna ż., waćpaństwo n., wasan mos., wasani ż., wasanna ż., wasaństwo n., waspan mos., waspani ż., waspanna ż., waspanowanie n., waszmość pan mos., waszmość pani ż., waszmość panna ż., waszmość państwo n., asańdźka ż., asińdźka ż., aśćka ż., asani ż.

 czas. waspanować ndk.

 przym. waćpanowy, waćpański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asańdźka, asińdźka, aśćka, acpani, acanna, wasani, waspanna, wacanna, aspani, aspanna, waćpani, waćpanna, waspani, waspanna, waszmość pani, waszmość panna

Wiktionary


asyria

sta­ro­żyt­ne pań­stwo se­mic­kie w pół­noc­nej Me­zo­po­ta­mii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. sta­ro­żyt­ne pań­stwo se­mic­kie w pół­noc­nej Me­zo­po­ta­mii;

Wiktionary

Asy­ria (akad. "māt Aššur"ki) – sta­ro­żyt­ne pań­stwo se­mic­kie w pół­noc­nej Me­zo­po­ta­mii ist­nie­ją­ce od dru­giej po­ło­wy III ty­siąc­le­cia p.n.e. do pier­wszej po­ło­wy I ty­siąc­le­cia p.n.e.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Asy­ria pro­wa­dzi­ła licz­ne wojny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈsɨrʲja, AS: asyrʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asyryjski mrz., asyrologia ż., asyriologia ż., Asyryjczyk mos., Asyryjka ż.

 przym. asyryjski

Wiktionary


asyriolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie asy­rio­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie asy­rio­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asyrologia ż., asyriologia ż.

:: fż. asyriolożka ż.

 przym. asyriologiczny

Wiktionary


asyriologia

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem za­byt­ków pisma kli­no­we­go, kul­tu­ry du­cho­wej i ma­te­rial­nej ludów Me­zo­po­ta­mii: Asy­ryj­czy­ków, Ba­bi­loń­czy­ków i Su­me­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. nauka ba­da­ją­ca sta­ro­żyt­ną kul­tu­rę du­cho­wą i kul­tu­rę ma­te­rial­ną ludów Me­zo­po­ta­mii;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asyrologia ż., asyrolog m., asyriolog m., asyrolożka ż., asyriolożka ż., Asyria ż., Syria ż., Asyryjczyk m., Asyryjka ż., Syryjczyk m., Syryjka ż., syryjskość ż., asyryjskość ż., asyryjski m.

 przym. asyryjski, syryjski, asyriologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asyrologia

Wiktionary


asyriologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ar­che­ol. zwią­za­ny z asy­rio­lo­gią, do­ty­czą­cy asy­rio­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asyrologia ż., asyriologia ż., asyriolog mos.

Wiktionary


asyrolog

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) na­u­ko­wiec zaj­mu­ją­cy się sta­ro­żyt­ną Asy­rią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asyriologia ż., asyrologia

Wiktionary


asyrologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. nauka ba­da­ją­ca sta­ro­żyt­ną kul­tu­rę du­cho­wą i kul­tu­rę ma­te­rial­ną ludów Me­zo­po­ta­mii;

Wiktionary

Asy­ro­lo­gia, asy­rio­lo­gia – nauka ba­da­ją­ca pi­śmien­nict­wo oraz kul­tu­rę du­cho­wą i ma­te­rial­ną ludów Me­zo­po­ta­mii: Su­me­rów, Aka­dów, Ba­bi­loń­czy­ków i Asy­ryj­czy­ków; w prak­ty­ce obej­mu­je ca­łość wie­dzy o ję­zy­kach, hi­sto­rii i kul­tu­rze ludów sta­ro­żyt­ne­go Bli­skie­go Wscho­du, które po­słu­gi­wa­ły się pis­mem kli­no­wym.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. asyriologia ż., asyrolog m., asyriolog m., asyrolożka ż., asyriolożka ż., Asyria ż., Syria ż., Asyryjczyk m., Asyryjka ż., Syryjczyk m., Syryjka ż., syryjskość ż., asyryjskość ż., asyryjski m.

 przym. asyryjski, syryjski, asyriologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asyriologia

Wiktionary


asyryjczyk

miesz­ka­niec Asy­rii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel se­mic­kie­go na­ro­du za­miesz­ku­ją­ce­go pół­noc­ny Irak, Iran, po­łud­nio­wą Tur­cję i Syrię;

 (1.2) miesz­ka­niec Asy­rii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Asy­ryj­czy­cy są prze­śla­do­wa­ni i mor­do­wa­ni przez Kur­dów oraz szy­i­tów i sun­ni­tów. Setki ty­się­cy ucie­kło do Syrii, Jor­da­nii, Tur­cji i Li­ba­nu.

 (1.2) Miesz­kań­ców Asy­rii na­zy­wa­my Asy­ryj­czy­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɨˈrɨjt͡ʃɨk, AS: asyryi ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asyria ż.

:: fż. Asyryjka ż.

 przym. asyryjski

Wiktionary


asyryjka

miesz­kan­ka Asy­rii


SJP.pl


asyryjski

→ Asy­ria


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Asy­rii, zwią­za­ny z Asy­rią, po­cho­dzą­cy z Asy­rii

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. sta­roż. dia­lekt asy­ryj­ski ję­zy­ka aka­dyj­skie­go;

 (2.2) jęz. język asy­ryj­ski;

Wiktionary

Patrz:

Asyria

Przykłady

 (1.1) Król asy­ryj­ski oto­czył ją woj­skiem i dwu­krot­nie – raz przez po­słów, a drugi raz li­stow­nie – wzy­wał Eze­chia­sza do ka­pi­tu­la­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌasɨˈrɨjsʲci, AS: asyryi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asyrologia ż., asyriologia ż., Asyria ż., Asyryjczyk mos.

Wiktionary


asyski

→ Asyż (mia­sto we Wło­szech)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Asy­żem, do­ty­czą­cy Asyżu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obraz przed­sta­wiał asy­skie­go pa­tro­na.

 (1.1) We wrze­śniu zwie­dzi­li­śmy asy­skie za­byt­ki.

 (1.1) Ze swego za­o­ce­a­nicz­ne­go miej­sca po­by­tu Witt­lin pisał 30 grud­nia 1959 roku: „Strasz­ną rze­czą jest dla pi­sa­rza sta­rzeć się w obcym świe­cie i to w do­dat­ku w Nowym Jorku, bę­dą­cym chyba osta­tecz­ną an­ty­po­dą Asyżu i wszyst­kie­go, co asy­skie”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asyż mrz., asyżanin mos., asyżanka ż.

Wiktionary


asyst.

skrót od:
1. asy­stent;
2. asy­stenc­ki


SJP.pl


asysta

1. grupa osób to­wa­rzy­szą­cych; eskor­ta; świta; po­czet; ob­sta­wa;
2. to­wa­rzy­sze­nie komuś;
3. w spor­cie: wspó­łu­dział przy zdo­by­ciu punk­tu lub punk­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. osoba lub grupa osób to­wa­rzy­szą­ca komuś

 (1.2) książk. obec­ność przy kimś lub przy czymś; asy­sto­wa­nie

 (1.3) sport. w piłce noż­nej, ko­szy­ków­ce, ho­ke­ju: po­da­nie, po któ­rym na­stę­pu­je strzał za­koń­czo­ny golem

 (1.4) wojsk. uczest­nict­wo żoł­nie­rzy w pod­nio­słym wy­da­rze­niu w umun­du­ro­wa­niu re­pre­zen­ta­cyj­nym

Wiktionary

Asy­sta – po­da­nie do za­wod­ni­ka z tej samej dru­ży­ny, po któ­rym zo­sta­ją zdo­by­te punk­ty lub jest zdo­by­ta bram­ka (tzw. gol).

Ter­min "asy­sta" wy­stę­pu­je w grach ze­spo­ło­wych, mię­dzy in­ny­mi w ko­szy­ków­ce czy w ho­ke­ju, zaz­wy­czaj w zdo­by­tych bram­kach (go­lach) lub ko­szach (punk­ty) z akcji. Nie wy­stę­pu­ją na­to­miast w rzu­tach kar­nych, roż­nych czy rzu­tach oso­bi­stych. W piłce noż­nej po­ję­cie to po­ja­wi­ło się nie­daw­no.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. asystowanie n., asystent m., asystentka ż.

 przym. asystencki

 czas. asystować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) towarzystwo

Wiktionary


asystencja

1. obec­ność okre­ślo­nych osób przy spo­rzą­dza­niu do­ku­men­tu;
2. daw­niej: obec­ność przy kimś; asy­sto­wa­nie, asy­sta;
3. daw­niej: grupa osób to­wa­rzy­szą­ca komuś


SJP.pl


asystencki

od­no­szą­cy się do asy­sten­ta, wła­ści­wy asy­sten­to­wi


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z osobą lub funk­cją asy­sten­ta

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do asy­sten­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asysta ż., asystent mos./mrz.

Wiktionary


asystencyjny

→ asy­sten­cja


SJP.pl

Patrz:

asystencja

asystent

1. osoba bę­dą­ca obec­ną i po­ma­ga­ją­ca przy tym (zwy­kle spe­cja­li­ście przy jego pracy);
2. młod­szy pra­cow­nik na­u­ko­wo-dy­dak­tycz­ny w szko­le wyż­szej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba po­ma­ga­ją­ca spe­cja­li­ście przy wy­ko­ny­wa­nej przez niego pracy

 (1.2) stud. sta­no­wi­sko na wyż­szej uczel­ni lub w in­sty­tu­cie na­u­ko­wym niż­sze od adiunk­ta; także. osoba zaj­mu­ją­ca to sta­no­wi­sko

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) in­form. pro­gram ułat­wia­ją­cy użyt­kow­ni­ko­wi wy­ko­na­nie okre­ślo­nej pro­ce­du­ry

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • asy­stent – naj­niż­sze rangą sta­no­wi­sko na­u­ko­we lub na­u­ko­wo-dy­dak­tycz­ne na uczel­ni
  • asy­stent – sto­pień w służ­bie bi­blio­tecz­nej oraz mu­ze­al­nict­wie
  • asy­stent – po­moc­ni­cze sta­no­wi­sko pracy. W ję­zy­ku po­tocz­nym oz­na­cza po­moc­ni­ka, pod­le­głe­go współ­pra­cow­ni­ka
  • dok­tor-asy­stent – sto­pień w woj­sko­wej służ­bie le­kar­skiej
  • asy­stent – ina­czej kre­a­tor w in­for­ma­ty­ce

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Asy­stent bur­mi­strza kon­tak­tu­je się z me­dia­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asysta ż., asystowanie n.

:: fż. asystentka ż.

 czas. asystować

 przym. asystencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pomocnik, pomagier, prawa ręka

 (2.1) kreator

Wiktionary


asystentka

→ asy­stent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta asy­stent

Wiktionary

Patrz:

asystent

Przykłady

 (1.1) Dziś je­stem zwy­cięz­cą, dziś je­stem zdo­byw­cą – pow­ta­rzał w my­ślach i po kilku mi­nu­tach zna­lazł się już w aucie ze swoją asy­stent­ką i kie­row­cą. – Dokąd teraz sze­fie? – za­py­tał męż­czyz­na za kie­row­ni­cą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asysta ż., asystowanie n.

:: fm. asystent

 czas. asystować ndk.

 przym. asystencki

Wiktionary


asystentura

sta­no­wi­sko asy­sten­ta (zwła­szcza na uczel­ni wyż­szej)


SJP.pl


asystolia

nagłe za­trzy­ma­nie krą­że­nia, usta­nie elek­trycz­nej i me­cha­nicz­ne ak­tyw­no­ści serca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. brak czyn­no­ści elek­trycz­nej serca;

Wiktionary

Asy­sto­lia (łac. z gr. "asy­sto­le") – brak elek­trycz­nej i me­cha­nicz­nej czyn­no­ści serca lub czyn­ność serca o czę­stot­li­wo­ści mniej­szej niż 10/min. Jest czę­stym wtór­nym me­cha­niz­mem za­trzy­ma­nia krą­że­nia. W za­pi­sie EKG ob­ja­wia się w po­sta­ci pra­wie pła­skiej linii, zbli­żo­nej do linii izo­e­lek­trycz­nej w co najm­niej dwóch są­sia­du­ją­cych od­pro­wa­dze­niach EKG[].

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌasɨˈstɔlʲja, AS: asystolʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. asystoliczny

Wiktionary


asystoliczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. do­ty­czą­cy asy­sto­lii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obrz­mie­nie żył szyj­nych, po­dług pana Beau, wska­zu­je na asy­sto­licz­ny stan serca [...]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asystolia ż.

Wiktionary


asystowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wspo­ma­ga­nie spe­cja­li­sty w trak­cie wy­ko­ny­wa­nych przez niego zadań

 (1.2) to­wa­rzy­sze­nie, naj­czę­ściej bier­ne, przy ja­kichś czyn­no­ściach

 (1.3) sport. w piłce noż­nej: wy­ko­na­nie po­da­nia do strzel­ca bram­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asysta ż., asystent m., asystentka ż.

 czas. asystować

 przym. asystencki

Wiktionary


asystowany

wspo­ma­ga­ny przez kogoś lub coś


SJP.pl


asystować

1. to­wa­rzy­szyć komuś jako eskor­ta;
2. być obec­nym i po­ma­gać przy tym;
3. w spor­cie: mieć udział przy zdo­by­ciu punk­tu lub punk­tów;
4. prze­sta­rza­łe: za­bie­gać o czy­jeś wzglę­dy; ado­ro­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) być obec­nym, to­wa­rzy­szyć przy czym

 (1.2) po­ma­gać przy czym

 (1.3) daw. sta­rać się o czy­jeś wzglę­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Zanim sam za­czął szlach­to­wać, młody Karol asy­sto­wał przy za­bi­ja­niu zwie­rząt w rzeź­ni.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. współasystować

 rzecz. asysta ż., asystent mos., asystentka ż., asystentura ż., asystowanie n.

 przym. asystencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) towarzyszyć

 (1.2) pomagać

Wiktionary


asyż

mia­sto i gmina we Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Wło­szech, w Um­brii;

Wiktionary

Asyż ( As­si­si) – mia­sto i gmina we Wło­szech, po­ło­żo­ne na po­łud­nio­wy wschód od Pe­ru­gii, w re­gio­nie Um­bria, w pro­win­cji Pe­ru­gia.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ły 24 443 osoby, 131,4 os./km². W sta­ro­żyt­no­ści ist­nia­ła na tym te­re­nie nie­wiel­ka osada etru­ska.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­bar­dziej zna­nym miesz­kań­cem Asyżu jest nie­wąt­pli­wie św. Fran­ci­szek, przez wielu ko­ja­rzo­ny z za­ło­ży­cie­lem za­ko­nu fran­cisz­ka­nów.

 (1.1) Woj­tek z Ada­mem zna­leź­li noc­leg w ja­kiejś wio­sce pod Asy­żem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈasɨʃ, AS: asyš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asyżanin m., asyżanka ż.

 przym. asyski

Wiktionary


asyżanin

miesz­ka­niec Asyżu (mia­sta we Wło­szech)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Asyżu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ra­dos­ny tłum asy­żan prze­szedł uli­ca­mi mia­sta.

 (1.1) Asy­ża­nie, gdy go zo­ba­czy­li w mie­ście, uczy­ni­li wiel­kie zbie­go­wi­sko, drwiąc i szy­dząc z Fran­cisz­ka jak z obłą­ka­ne­go, nie szczę­dząc mu przy tym razów ki­ja­mi i ka­mie­nia­mi.

 (1.1) W tym okre­ślo­nym wy­pad­ku, w roku ty­siąc trzy­sta dzie­więć­dzie­sią­tym dzie­wią­tym (nie żył już San Fran­ce­sco, nie żyła Santa Chia­ra, oboje, któ­rych głosy przy­wo­dzi­ły do zgody, do opa­mię­ta­nia) asy­ża­nie, bę­dą­cy w woj­nie z Pe­ru­gią, zdo­by­li i zni­szczy­li opact­wo, w któ­rym schro­ni­li się oblę­że­ni. Nie oca­la­ły ani ko­bie­ty, ani dzie­ci.

 (1.1) (…) Chry­stus (…) rzekł był wy­raź­nie pew­ne­mu mło­de­mu asy­ża­ni­no­wi, klę­czą­ce­mu w dusz­nej roz­ter­ce w roz­pa­da­ją­cej się w gruzy pu­stej ka­plicz­ce San Da­mia­no za mu­ra­mi jego ro­dzin­ne­go mia­sta: „Fran­cisz­ku, na­praw mój dom, który jest w ru­i­nie”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asyż m.

:: fż. asyżanka ż.

 przym. asyski

Wiktionary


asyżanka

miesz­kan­ka Asyżu (mia­sta we Wło­szech)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Asyżu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­dzię­ko­wa­li­śmy asy­żan­kom za ich go­ści­nę.

 (1.1) Ja­ło­wiec uczuł, że znowu w gło­wie mu się za­krę­ci­ło, bo oto sam jeden sie­dzi na ka­mie­niu, owszem, lecz to jest ka­mien­ne obra­mo­wa­nie na­ru­szo­nej przez czas, ale bę­dą­cej je­szcze w co­dzien­nym użyt­ku rzym­skiej cy­ster­ny, w któ­rej dzi­siej­sze asy­żan­ki tak samo chęt­nie piorą bie­liz­nę jak tamte nie­wia­sty asy­skie sprzed wie­ków, iluż to?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Asyż m.

:: fm. asyżanin m.

 przym. asyski

Wiktionary


asza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­piół

Wiktionary

Asza ( Аша) – mia­sto w Rosji w ob­wo­dzie cze­la­biń­skim, sto­li­ca ad­mi­ni­stra­cyj­na re­jo­nu aszyń­skie­go. Po­ło­żo­ne jest w po­bli­żu Cze­la­biń­ska i znaj­du­je się w nim sta­cja Kolei Trans­sy­be­ryj­skiej.

Wikipedia


aszantowie

afry­kań­ski lud za­miesz­ku­ją­cy Togo, cen­tral­ne re­jo­ny Ghany oraz przy­le­głe ob­sza­ry Wy­brze­ża Kości Sło­nio­wej


SJP.pl


aszarycki

→ asza­ryzm


SJP.pl

Patrz:

aszaryzm

aszaryzm

prąd w te­o­lo­gii mu­zuł­mań­skiej stwo­rzo­ny przez Al-Asza­rie­go i roz­wi­ja­ny w X i XI w.


SJP.pl


aszchabad

sto­li­ca Turk­me­ni­sta­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Turk­me­ni­sta­nu;

Wiktionary

Asz­cha­bad ( Aşgabat; Ашхабад) – sto­li­ca Turk­me­ni­sta­nu le­żą­ca na po­łud­niu kraju. Asz­cha­bad jest mia­stem na pra­wach wi­la­je­tu. W 2022 roku li­czy­ło ok. 1,03 mln miesz­kań­ców.

Kra­jo­we głów­ne cen­trum prze­my­sło­we. Funk­cjo­nu­je tu prze­mysł ma­szy­no­wy, me­ta­lo­wy, elek­tro­tech­nicz­ny, che­micz­ny, ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych, szklar­ski, włó­kien­ni­czy oraz spo­żyw­czy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aʃˈxabat, AS: ašχabat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aszchabadczyk mos., aszchabadka ż.

 przym. aszchabadzki

Wiktionary


aszchabadczyk

miesz­ka­niec Asz­cha­ba­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Asz­cha­ba­du, osoba po­cho­dzą­ca z Asz­cha­ba­du

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaʃxaˈbaṭt͡ʃɨk, AS: ašχabaṭčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aszchabad m.

:: fż. aszchabadka ż.

 przym. aszchabadzki

Wiktionary


aszchabadka

miesz­kan­ka Asz­cha­ba­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Asz­cha­ba­du, ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Asz­cha­ba­du

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaʃxaˈbatka, AS: ašχabatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aszchabad m.

:: fm. aszchabadczyk m.

 przym. aszchabadzki

Wiktionary


aszchabadzki

→ Asz­cha­bad (sto­li­ca Turk­me­ni­sta­nu)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Asz­cha­bad

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­star­czy­ło wziąć ja­ką­kol­wiek fo­to­gra­fię Ser­da­ra, choć­by wy­drzeć ją z ga­ze­ty i odw­zo­ro­wać na płót­nie czy kar­to­nie – z roz­rzew­nie­niem wspo­mi­na Kamil Wa­liach­me­dow, asz­cha­badz­ki ma­larz pej­za­ży­sta.

 (1.1) Dziś do­ra­bia do eme­ry­tu­ry, kon­tro­lu­jąc ja­kość mięsa na asz­cha­badz­kich ba­za­rach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaʃxaˈbat͡sʲci, AS: ašχabacʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aszchabad mrz., aszchabadczyk mos., aszchabadka ż.

Wiktionary


aszdod

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Iz­ra­e­lu, w Dy­stryk­cie Po­łud­nio­wym, nad Mo­rzem Śró­dziem­nym;

Wiktionary

( ‏אשדוד‎; ‏إسدود/أشدود‎, "Isdud") – mia­sto po­ło­żo­ne w Dy­stryk­cie Po­łud­nio­wym w Iz­ra­e­lu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W po­bli­żu Asz­dod ter­ro­ry­ści wy­cię­li 8 ty­się­cy drzew po­ma­rań­czo­wych w ży­dow­skich plan­ta­cjach.

 (1.1) Ręka Pań­ska za­cią­ży­ła nad miesz­kań­ca­mi Asz­do­du i prze­ra­zi­ła ich.

Wiktionary


aszelski

kul­tu­ra aszel­ska - jedna z naj­star­szych kul­tur dol­ne­go pa­le­o­li­tu, wy­stę­pu­ją­ca na te­re­nach Afry­ki, Azji i Eu­ro­py


SJP.pl


aszera

w mi­to­lo­gii uga­ryc­kiej i he­braj­skiej: bo­gi­ni wy­brze­ża mor­skie­go


SJP.pl

Asze­ra (uga­ryc­kie: ’ṯrt, ‏אֲשֵׁרָה‎, inne formy: At­hi­rat, Aszi­rat, Elat) – w mi­to­lo­gii uga­ryc­kiej bo­gi­ni wy­brze­ża mor­skie­go, utoż­sa­mia­na z pla­ne­tą Wenus i jej aspek­tem jako Gwia­zda Po­ran­na, matka bogów, po­cząt­ko­wo żona naj­wyż­sze­go boga Ela, póź­niej żona Baala. Przesz­ła także do lu­do­wej mi­to­lo­gii he­braj­skiej wraz z ten­den­cja­mi syn­kre­tycz­ny­mi, zwal­cza­ny­mi przez or­to­dok­syj­ny nurt bro­nią­cy ra­dy­kal­ne­go mo­no­te­iz­mu Iz­ra­e­li­tów na­ka­za­ne­go w De­ka­lo­gu.

Wikipedia


aszet

ład­nie wy­da­na, ilu­stro­wa­na ksią­żecz­ka dla dzie­ci, zwy­kle re­pre­zen­tu­ją­ca jakiś cykl wy­daw­ni­czy


SJP.pl


aszkelon

mia­sto w Iz­ra­e­lu; Aska­lon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Iz­ra­e­lu, w Dy­stryk­cie Po­łud­nio­wym, nad Mo­rzem Śró­dziem­nym;

Wiktionary

( ‏אֲשְׁקֶלוֹן‎; ‏ٲشكلون‎, rów­nież عسقلان) – mia­sto po­ło­żo­ne w Dy­stryk­cie Po­łud­nio­wym w Iz­ra­e­lu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) I miesz­kań­cy Asz­do­du, Asz­ke­lo­nu i Gazy prze­lę­kli się bar­dzo.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aszkeloński

Wiktionary


aszkeloński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Asz­ke­lo­nem, do­ty­czą­cy Asz­ke­lo­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aszkelon mrz.

Wiktionary


aszkenazi

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Asz­ke­na­zi – Żydzi asz­ke­na­zyj­scy
  • Asz­ke­na­zi – ro­syj­skie i ży­dow­skie naz­wi­sko. Osoby o tym naz­wi­sku:
    • Wła­di­mir Asz­ke­na­zi
    • Goga Asz­ke­na­zi
    • Gabi Asz­ke­na­zi
    • Bat-Szewa Ofra Chaza-Asz­ke­na­zi
    • Li’or Asz­ke­na­zi
    • Abra­ham Natan Ben­ja­min ben Eli­sza Cha­jim Asz­ke­na­zi
    • Izaak ben Szlo­mo Luria Asz­ke­na­zi
    • Se­ve­ryn Ash­ke­na­zy
  • Sy­na­go­ga Ari Asz­ke­na­zi w Sa­fe­dzie

Wikipedia


aszkenazim

naz­wi­sko


SJP.pl


aszkenazyjczyk

Żyd wy­wo­dzą­cy się z dia­spo­ry osia­dłej we wschod­niej, cen­tral­nej i czę­ścio­wo za­chod­niej czę­ści Eu­ro­py; Żyd asz­ke­na­zyj­ski, aske­na­zyj­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wyz­naw­ca ju­da­iz­mu w rycie asz­ke­na­zyj­skim

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aszkenazyjczyk mos., aszkenazyjskość ż.

 przym. aszkenazyjski

 przysł. aszkenazyjsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. askenazyjczyk

Wiktionary


aszkenazyjka

→ asz­ke­na­zyj­czyk


SJP.pl

Patrz:

aszkenazyjczyk

aszkenazyjski

→ asz­ke­na­zyj­czyk; aske­na­zyj­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Asz­ka­na­zem, do­ty­czą­cy Asz­ka­na­za

 (1.2) zwią­za­ny z kra­jem Asz­ke­naz, do­ty­czą­cy kraju Asz­ke­naz

 (1.3) zwią­za­ny z Asz­ke­ne­zyj­czy­ka­mi, do­ty­czą­cy Asz­ke­na­zyj­czy­ków

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaʃkɛ̃naˈzɨjsʲci, AS: aškẽnazyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aszkenazyjczyk mos., Aszkenazyjczyk m., Aszkenazyjka ż., Aszkenaz m., Aszkenazka ż., Aszkanaz m.

Wiktionary


aszkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


aszkiełowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


aszkun

język z grupy ję­zy­ków nu­ri­stań­skich


SJP.pl


aszram

asz­ra­ma, aś­ra­ma, aśram;
1. każde z czte­rech sta­diów życia człon­ków trzech wyż­szych sta­nów spo­łe­czeń­stwa in­dyj­skie­go (warna);
2. pu­stel­nia, erem


SJP.pl


aszrama

aś­ra­ma, aśram, asz­ram;
1. każde z czte­rech sta­diów życia człon­ków trzech wyż­szych sta­nów spo­łe­czeń­stwa in­dyj­skie­go (warna);
2. pu­stel­nia, erem


SJP.pl


asztarot

Asz­ta­rot (Asz­te­rot Kar­na­im, Kar­na­im, Kar­nion) – mia­sto na Wzgó­rzach Golan, utoż­sa­mia­ne przez ba­da­czy z Tell Asz­ta­ra nad rzeką Jar­muk.

Nazwa mia­sta zo­sta­ła poś­wiad­czo­na przez źró­dła egip­skie: tek­sty zło­rze­czą­ce (XX–XVIII wiek p.n.e.), list Tot­me­sa III (XV wiek p.n.e.)

Wikipedia


asztarte

w mi­to­lo­gii fe­nic­kiej: bo­gi­ni mi­ło­ści i płod­no­ści, opie­kun­ka wo­jow­ni­ków; Astar­te


SJP.pl


aszur

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto w pół­noc­nej Me­zo­po­ta­mii, współ­cze­śnie sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) mit. asy­ryj­ski bóg opie­kuń­czy mia­sta Aszur (1.1);

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (3.1) D. lm. od Aszu­ra

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aszur (bóg)
  • Aszur (mia­sto)
  • Aszur – wieś w Syrii, w mu­ha­fa­zie Alep­po
  • Assur (po­stać bi­blij­na)

Wikipedia


aszura

w mu­zuł­mań­skim ka­len­da­rzu księ­ży­co­wym: dzie­sią­ty dzień pier­wsze­go mie­sią­ca roku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) rel. mu­zuł­mań­skie świę­to przy­pa­da­ją­ce dzie­sią­te­go dnia mie­sią­ca mu­har­ram;

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­o­so­bo­wy.

 (2.1) D. i B. od Aszur

Wiktionary

Aszu­ra (arab. عاشوراء, "āšūrā’", aram. "asu­rya" „de­ka­da”) – is­lam­skie świę­to ob­cho­dzo­ne 10. dnia pier­wsze­go mie­sią­ca (mu­har­ram). Jest jed­nym z naj­waż­niej­szych świąt szy­i­tów, ina­czej jest in­ter­pre­to­wa­ne przez sun­ni­tów. Przez sza­cu­nek do mu­zuł­ma­nów i ich tra­dy­cji, na Bli­skim Wscho­dzie czy w In­diach, świę­to jest nie­kie­dy ob­cho­dzo­ne także przez wyz­naw­ców in­nych re­li­gii, na przy­kład przez niek­tó­re grupy hin­du­i­stycz­ne, bud­dyj­skie czy chrze­ści­jań­skie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jed­nym z bar­dziej wi­docz­nych ele­men­tów Aszu­ry są pu­blicz­ne pro­ce­sje, w trak­cie któ­rych tłum nie­sie re­pli­kę sar­ko­fa­gu Hu­saj­na oraz śpie­wa ele­gie ku czci trze­cie­go Imama.

Wiktionary


aszurnasirpal

imię kró­lów Asy­rii


SJP.pl


aszyk

lu­do­wy poeta i pie­śniarz w kra­jach az­ja­tyc­kich; akyn, ozan, żyrau


SJP.pl

Aszyk (azer. aşıq; tur. âşık; pers. عاشیق, "aszigh"; gruz. აშუღი, "aszug­hi"; orm. աշուղ, "aszugh") – muzyk wy­ko­nu­ją­cy tra­dy­cyj­ne ut­wo­ry lu­do­we naj­czę­ściej przy akom­pa­nia­men­cie sazu w kra­jach Bli­skie­go Wscho­du – Ar­me­nii, Azer­bej­dża­nie, Ira­nie i Tur­cji.

W 2009 roku sztu­ka azer­skich aszy­ków zo­sta­ła wpi­sa­na na listę nie­ma­te­rial­ne­go dzie­dzict­wa UNESCO.

Wikipedia


aszynbecher

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­piel­nicz­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kaj zaś sie po­dzioł ten aszyn­be­cher?

Wiktionary


asłuchalny

po­tocz­nie: nie­da­ją­cy się słu­chać


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który nie na­da­je się do słu­cha­nia albo któ­re­go bar­dzo trud­no lub nie­przy­jem­nie się słu­cha

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie­co­dzien­ne po­łą­cze­nie na po­cząt­ku spra­wia­ło wra­że­nie asłu­chal­ne­go i nie­przy­jem­ne­go, jed­nak z cza­sem na­bra­ło swego ro­dza­ju uroku i dziś jest nie­o­dłącz­nym ele­men­tem twór­czo­ści ra­pe­ra.

Wiktionary


at

la­o­tań­ski grosz, 1/100 kipa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) monet. w La­o­sie, 1/100 kipa;

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) znak gra­ficz­ny @

wy­krzy­knik

 (3.1) wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy nie­cier­pli­wość, po­bła­ża­nie, lek­ce­wa­że­nie, itp.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • at – jedno z po­le­ceń sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go Unix
  • @ – znak wy­ko­rzy­sty­wa­ny w adre­sach pocz­ty elek­tro­nicz­nej, tzw. małpa
  • at – jed­nost­ka mo­ne­tar­na uży­wa­na w La­o­sie; 100 atów = 1 kip
  • at – skrót jed­nost­ki miary: at­mos­fe­ra tech­nicz­na
  • At – sym­bol che­micz­ny pier­wiast­ka astat
  • an­ty­trom­bi­na
  • AT
  • Ath

Wikipedia

Wymowa:

IPA: at, AS: at

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) małpa

 (3.1) och, a tam, ot tak

Wiktionary


ata

la­o­tań­ski grosz, 1/100 kipa


SJP.pl

skrót

 (1.1) = at­mos­fe­ra ab­so­lut­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aka­de­mic­kie To­wa­rzy­stwo An­dra­go­gicz­ne
  • Ame­ry­kań­skie Sto­wa­rzy­sze­nie Te­ma­ty­ków (ang. Ame­ri­can To­pi­cal As­so­cia­tion)
  • Ad­van­ced Tech­no­lo­gy At­tach­ments – in­ter­fejs sy­ste­mo­wy w kom­pu­te­rach klasy PC, znany też jako IDE
  • Air Tran­sport Au­xi­lia­ry – bry­tyj­ska służ­ba po­moc­ni­cza Royal Air Force
  • ana­log te­lep­ho­ne adap­ter (bram­ka VoIP)
  • port lot­ni­czy Anta-Co­man­dan­te FAP Ger­man Arias Gra­zia­ni – kod IATA
  • ATA Air­li­nes
  • ATA – kod ISO 3166-1 alfa-3 dla An­tark­ty­ki
  • Áta – wieś i gmina na Wę­grzech
  • SATA

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W przy­to­czo­nym przy­kła­dzie ci­śnie­nie by­ło­by po­da­ne jako 3 atn lub 4 ata.

Wiktionary


atacama

[czy­taj: ata­ka­ma] pu­sty­nia w Chile; Ata­ka­ma


SJP.pl


ataczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od atak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wzru­szy mnie ata­czek ani zgry­wa, ten pi­sto­le­cik scho­waj pro­szę, tfu!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atak m.

Wiktionary


atahualpa

Ata­hu­al­pa kecz. Ataw Wall­pa – "Szczę­śli­wy Ptak", zwany rów­nież Ata­ba­li­pa lub Ata­wall­pa, (ur. ok. 1502, zm. 26 lipca 1533 w Ca­ja­mar­ca) – trzy­na­sty wład­ca im­pe­rium Inków (Ta­wan­tin­su­yu), syn Hu­a­y­ny Ca­pa­ca i księż­nicz­ki z Quito o imie­niu Tocto Coca (Toc­tol­lo).

Wikipedia


atak

1. na­tar­cie, ude­rze­nie na prze­ciw­ni­ka;
2. nagłe po­ja­wie­nie się ob­ja­wów cho­ro­by;
3. za­wod­ni­cy przez­na­cze­ni do dzia­łań ofen­syw­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. dzia­ła­nie za­czep­ne prze­ciw wro­go­wi

 (1.2) med. nie­prze­wi­dzia­ne po­ja­wie­nie się ob­ja­wów cho­ro­bo­wych

 (1.3) ostry i nagły prze­jaw emo­cji

 (1.4) agre­syw­ne wy­stą­pie­nie prze­ciw komuś lub cze­muś

 (1.5) gwał­tow­ne po­gor­sze­nie się po­go­dy

 (1.6) sport. nagła akcja ma­ją­ca na celu zdo­by­cie prze­wa­gi nad ry­wa­lem

 (1.7) sport. grupa za­wod­ni­ków wyz­na­czo­na do ataku (1.6)

 (1.8) szach. ro­dzaj de­biu­tu sza­cho­we­go o ofen­syw­nym cha­rak­te­rze

Wiktionary

Atak – etap dzia­łań tak­tycz­nych wojsk lą­do­wych, lot­nict­wa, sił spe­cjal­nych i ma­ry­nar­ki wo­jen­nej, po­le­ga­ją­cy na gwał­tow­nym ude­rze­niu na prze­ciw­ni­ka i szyb­kim, po­łą­czo­nym z umie­jęt­nym ma­ne­wrem i ogniem, po­su­wa­niu się w głąb jego ugru­po­wa­nia. Atak jest po­cząt­ko­wym, de­cy­du­ją­cym eta­pem na­tar­cia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Armia Czer­wo­na prze­pro­wa­dzi­ła atak na Ber­lin.

 (1.2) Z tyłu ko­ścio­ła sły­chać atak kasz­lu.

 (1.2) Leki lik­wi­du­ją ataki dusz­no­ści.

 (1.2) Mój dzia­dek umarł na atak serca.

 (1.4) Słow­ny atak zmie­nił jego punkt wi­dze­nia.

 (1.5) Nagły atak zimy znowu za­sko­czył dro­gow­ców.

 (1.6) Dru­ży­na prze­pro­wa­dzi­ła atak na bram­kę prze­ciw­ni­ka zdo­by­wa­jąc przy tym ko­lej­ny punkt.

 (1.7) Tre­ner wy­mie­nił po­ło­wę skła­du ataku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈatak, AS: atak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atakowanie n., zaatakowanie n., atakujący m.

:: zdrobn. ataczek m.

 czas. atakować ndk., zaatakować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofensywa, natarcie, uderzenie, działania zaczepne

 (1.2) napad

 (1.3) napad

 (1.5) uderzenie

 (1.7) napastnicy, pierwsza linia

Wiktionary


atakama

pu­sty­nia w Chile; Ata­ca­ma


SJP.pl

Ata­ka­ma (Ata­ca­ma, De­sier­to de Ata­ca­ma) – pu­sty­nia mgli­sta w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej. Na­le­ży do naj­such­szych ob­sza­rów na świe­cie. Leży w pół­noc­nej czę­ści Chile, mię­dzy Kor­dy­lie­rą Nad­brzeż­ną a Kor­dy­lie­rą Za­chod­nią. Znaj­du­je się w obrę­bie dwóch chi­lij­skich pro­win­cji Norte Chico i Norte Gran­de.

Wikipedia


atakamit

mi­ne­rał, za­sa­do­wy chlo­rek mie­dzio­wy


SJP.pl

Ata­ka­mit – mi­ne­rał z grupy ha­lo­gen­ków, chlo­ro­wo­do­rot­le­nek mie­dzi(II).

Jego nazwa po­cho­dzi od do miej­sca po­cho­dze­nia. Jest nim po­ło­żo­na na pół­no­cy Chile pu­sty­nia Ata­ka­ma, jedno z naj­such­szych miejsc na Ziemi. Ata­ka­mit wy­stę­pu­je w po­sta­ci krysz­ta­łów w ukła­dzie słup­ko­wym, rom­bo­wym lub ta­blicz­ko­wym.

Wikipedia


atakamski

→ Ata­ka­ma (pu­sty­nia w Chile)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ata­ka­mą, do­ty­czą­cy Ata­ka­my

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atakama ż., atakamit mrz.

Wiktionary


ataki

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) M., B. i W. lm. od: atak

Wiktionary


atakowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przy­pu­szcza­nie ataku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atak m., atakujący mos.

 czas. atakować ndk.

Wiktionary


atakować

1. pro­wa­dzić zor­ga­ni­zo­wa­ne, za­czep­ne dzia­ła­nia wo­jen­ne skie­ro­wa­ne prze­ciw­ko siłom nie­przy­ja­ciel­skim;
2. gwał­tow­nie na­pa­dać, na­cie­rać;
3. sze­rzyć się w ja­kimś śro­do­wi­sku, dzia­łać ni­szczą­co na coś;
4. usi­ło­wać pobić re­kord, pró­bo­wać po­ko­nać prze­ciw­ni­ka


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pro­wa­dzić walkę za­i­ni­cjo­wa­ną przez sie­bie

 (1.2) wy­stę­po­wać w spo­sób agre­syw­ny prze­ciw komuś lub cze­muś

 (1.3) o cho­ro­bach: do­ty­czyć pew­ne­go or­ga­nu, ukła­du

 (1.4) o cho­ro­bach, szkod­ni­kach i in­nych pla­gach: sze­rzyć się w okre­ślo­nym śro­do­wi­sku

 (1.5) dzia­łać ni­szczą­co

 (1.6) po­dej­mo­wać ener­gicz­ne dzia­ła­nia

 (1.7) pot. zwra­cać się do kogoś

 (1.8) sport. pró­bo­wać zdo­być prze­wa­gę

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ata­ko­wać się

 (2.1) ata­ko­wać (1.2) wza­jem­nie jeden dru­gie­go

 (2.2) ata­ko­wać (1.2) sie­bie sa­me­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niem­cy ata­ku­ją Pol­skę bez wy­po­wie­dze­nia wojny.

 (1.2) Ata­ko­wał nas cią­gle na ze­bra­niu.

 (1.3) Cu­krzy­ca bar­dzo czę­sto ata­ku­je układ ner­wo­wy.

 (1.4) Ro­ta­wi­rus ata­ku­je prze­de wszyst­kim małe dzie­ci.

 (1.4) Zima znów ata­ku­je.

 (1.5) Ko­roz­ja mię­dzy­kry­sta­licz­na ata­ku­je stale nier­dzew­ne wzdłuż gra­nic zia­ren.

 (1.6) Anna Ro­gow­ska ata­ku­je re­kord świa­ta w ha­lo­wym skoku o tycz­ce.

 (1.7) Mo­żesz z tym pro­ble­mem ata­ko­wać help­desk, to w końcu ich praca.

 (2.1) Prze­stań­cie się cią­gle ata­ko­wać, po­trzeb­na jest tutaj współ­pra­ca!

 (2.2) On ma strasz­ne kom­plek­sy, ata­ku­je się sam przy byle okaz­ji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌataˈkɔvat͡ɕ, AS: atakovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atak m., atakowanie n., atakujący mos.

 czas. zaatakować

 przym. atakowany

 przysł. atakująco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) najeżdżać (na) B., napadać (na) B., dokonywać agresji na B., dokonywać inwazji na B., szturmować B., przypuszczać szturm na B.

 (1.2) najeżdżać na B., napadać na B.

Wiktionary


ataksja

upo­śle­dze­nie ru­cho­we; nie­zbor­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bu­rze­nie ko­or­dy­na­cji ru­chów

Wiktionary

Atak­sja, nie­zbor­ność ru­chów (gr. ἀταξία "ataxiā", ata­xia) – ze­spół ob­ja­wów okre­śla­ją­cych za­bu­rze­nia ko­or­dy­na­cji ru­cho­wej ciała. Sta­no­wi jedną z ma­ni­fe­sta­cji wielu cho­rób oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go. Jej isto­ta po­le­ga na nie­pra­wi­dło­wym współ­dzia­ła­niu mię­śni ago­ni­stów i an­ta­go­ni­stów w za­kre­sie ich syn­chro­nii i re­gu­la­cji na­pię­cia mię­śnio­we­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Osoba z atak­sją ma pro­ble­my z pre­cy­zyj­nym wy­ko­ny­wa­niem ru­chów, utrzy­ma­niem rów­no­wa­gi i sta­bil­ną po­sta­wą.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ataktyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niezborność ruchowa, niezborność ruchów

Wiktionary


ataksyt

me­te­o­ryt że­laz­ny o bar­dzo wy­so­kim udzia­le pro­cen­to­wym niklu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. me­te­o­ryt że­laz­ny o bar­dzo wy­so­kiej za­war­to­ści niklu;

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ataksytowy

Wiktionary


ataktowy

w mu­zy­ce: bez po­dzia­łu na takty


SJP.pl


ataktyczny

→ atak­sja


SJP.pl

Patrz:

ataksja

atakujący

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od: ata­ko­wać

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) sport. w siat­ków­ce: za­wod­nik koń­czą­cy akcję ata­kiem po wy­sta­wie­niu piłki przez roz­gry­wa­ją­ce­go;

Wiktionary

Ata­ku­ją­cy, pra­wos­krzy­dło­wy, skrzy­dło­wy (ang. "op­po­si­te hit­ter", "right-side hit­ter") – po­zy­cja na bo­i­sku w siat­ków­ce. Za­da­nie ata­ku­ją­ce­go po­le­ga na koń­cze­niu akcji ata­kiem po wy­sta­wie­niu piłki przez roz­gry­wa­ją­ce­go.

W usta­wie­niu na bo­i­sku gra po prze­kąt­nej z roz­gry­wa­ją­cym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­dy­nym ata­ku­ją­cym świa­to­wej klasy, ja­kie­go miała re­pre­zen­ta­cja, był Wla­zły.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atak m., atakowanie n.

 czas. atakować ndk., zaatakować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) skrzydłowy

Wiktionary


atala

ty­tu­ło­wa bo­ha­ter­ka no­we­li François Cha­te­a­u­brian­da, półkr­wi In­dian­ka


SJP.pl

Atala – wło­ska za­wo­do­wa grupa ko­lar­ska pow­sta­ła w 1908. W 1912 ze­spół ten, który wów­czas two­rzy­li Luigi Ganna, Carlo Ga­let­ti, Gio­van­ni Mi­che­lot­to i Ebe­rar­do Pa­ve­si zwy­cię­żył w kla­sy­fi­ka­cji ge­ne­ral­nej Giro d’Ita­lia. Był to je­dy­ny przy­pa­dek w hi­sto­rii wy­ści­gu, w któ­rym nie pro­wa­dzo­no kla­sy­fi­ka­cji in­dy­wi­du­al­nej.

Wikipedia


atalanta

w mi­to­lo­gii grec­kiej: he­ro­i­na be­oc­ka


SJP.pl

Ata­lan­ta (gr. Ἀταλάντη Atalántē) – w mi­to­lo­gii grec­kiej pię­kna uczest­nicz­ka łowów ka­li­doń­skich, któ­rej Me­le­a­ger przyz­nał głowę dzika.

Wikipedia


atalia

1. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych; palma bra­zy­lij­ska; mią­gli­na;
2. prze­plat­ka ata­lia - ga­tu­nek mo­ty­la dzien­ne­go z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych


SJP.pl

Ata­lia ( ‏עֲתַלְיָה‎, "Atal­ja"; Γοθολία, "Gotholía"; At­ha­lia, zm. 835 p.n.e.) – córka króla Iz­ra­e­la Acha­ba i kró­lo­wej Ize­bel (lub, we­dług in­nych in­ter­pre­ta­cji, króla Om­rie­go), żona króla Judy Jo­ra­ma. Była kró­lo­wą-matką za pa­no­wa­nia swo­je­go syna Ochoz­ja­sza, a po jego śmier­ci prze­ję­ła wła­dzę i rzą­dzi­ła sa­mo­dziel­nie jako kró­lo­wa Judy w la­tach ok. 841–835 p.n.e. Była je­dy­ną ko­bie­tą za­sia­da­ją­cą na tro­nie w Je­ro­zo­li­mie.

Wikipedia


ataman

ko­zac­ki przy­wód­ca spra­wu­ją­cy funk­cje woj­sko­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) hist. wojsk. woj­sko­wy do­wód­ca, czę­sto też bę­dą­cy po­li­tycz­nym przy­wód­cą ko­za­ków;

Wiktionary

Ata­man, ukr. отаман ("wa­ta­man, va­ta­man, ota­man") – ko­zac­ki przy­wód­ca peł­nią­cy funk­cje po­li­tycz­ne i woj­sko­we; także do­wód­ca woj­sko­wy od­dziel­ne­go po­dod­dzia­łu, ma­ją­cy wła­dzę woj­sko­wą lub ad­mi­ni­stra­cyj­no-woj­sko­wą, względ­nie przy­wód­ca nie­za­leż­ne­go od ja­kiej­kol­wiek wła­dzy od­dzia­łu, nie­jed­no­krot­nie o cha­rak­te­rze ro­zbój­ni­czym.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈtãmãn, AS: atãmãn

Wiktionary

Powiązane:

 czas. atamanować

 przym. atamański

Wiktionary


atamanka

ko­zac­ka przy­wód­czy­ni spra­wu­ją­ca funk­cje woj­sko­we


SJP.pl


atamanować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) hist. do­wo­dzić od­dzia­łem ko­zac­kim jako ata­man

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pan Za­cha­riasz za­czął naj­przód od uor­ga­ni­zo­wa­nia siły zbroj­nej: Za­jącz­kow­ski sta­nął nad mi­li­cją, Bia­ło­stoc­ki nad dra­go­nią, Wa­ry­wo­da ata­ma­no­wał mo­łoj­com spro­wa­dzo­nym z Kuny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ataman m., atamanka ż., atamaństwo n.

 czas. atamanić ndk.

 przym. atamański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) atamanić

Wiktionary


atamański

do­ty­czą­cy ata­ma­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z osobą lub urzę­dem ata­ma­na, do­ty­czą­cy ata­ma­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ataman mos.

 czas. atamanować

Wiktionary


atamaństwo

sto­pień, ranga ata­ma­na


SJP.pl


atanazja

daw­niej: nie­śmier­tel­ność


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ata­naz­ja – imię
  • Ata­naz­ja – świę­ta
  • Ata­naz­ja – ro­śli­na
  • Ata­naz­ja (zm. po 1921) – ro­syj­ska mnisz­ka pra­wo­sław­na
  • Ata­naz­ja (ur. 1939) – ro­syj­ska mnisz­ka pra­wo­sław­na
  • Ata­naz­ja (1885-1931) – ro­syj­ska mnisz­ka pra­wo­sław­na

Wikipedia


atanazjański

→ ata­naz­ja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. rel. zwią­za­ny z dok­to­rem Ko­ścio­ła Ata­na­zym Wiel­kim

Wiktionary

Patrz:

atanazja

Przykłady

 (1.1) Au­tor­stwo sym­bo­lu ata­naz­jań­skie­go przy­pi­sy­wa­ne jest pa­triar­sze alek­san­dryj­skie­mu Ata­na­ze­mu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atanazy m., Atanazja ż.

Wiktionary


atanazowie

Ata­na­zy z żoną


SJP.pl


atanazy

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Ata­na­zy – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „nie­śmier­tel­ny” ( Αθανάσιος).

Ata­na­zy imie­ni­ny ob­cho­dzi: 2 maja, 15 maja, 23 czerw­ca, 4 lipca, 5 lipca, 15 lipca.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kurt­ka Ata­na­ze­go wisi na wie­sza­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atanazja ż.

 przym. atanazjański

Wiktionary


atandzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|atan­dzić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. atandzić

Wiktionary


atandzić

cza­sow­nik

 (1.1) gwara wię­zien­na pukać, ło­mo­tać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtãɲd͡ʑit͡ɕ, AS: atãńʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atandzenie n.

Wiktionary


atanor

piec al­che­micz­ny; at­ha­nor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ezot. spe­cjal­ny piec do celów al­che­micz­nych;

Wiktionary

Ata­nor, at­ha­nor (arab. "tan­nur" = „piec”) − piec przez­na­czo­ny do celów al­che­micz­nych, prze­de wszyst­kim do spo­rzą­dza­nia ka­mie­nia fi­lo­zo­ficz­ne­go. Znaj­do­wa­ło się w nim jajo fi­lo­zo­ficz­ne z wła­ści­wy­mi re­a­gen­ta­mi (zło­tem i sre­brem oraz tynk­tu­rą). Ogień pło­ną­cy w ata­no­rze po­wi­nien być „umiar­ko­wa­ny, stały, słaby, równy, wil­got­ny i cie­pły [...] nie­wy­czer­pa­ny i przez na­tu­rę je­dy­nie sto­so­wa­ny”. Ata­nor opa­la­ny był zwy­kle wę­glem.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. tandoor m.

Wiktionary


atapask

czło­nek grupy ple­mion Ame­ry­ki Pół­noc­nej po­słu­gu­ją­cej się ję­zy­ka­mi ata­pa­skań­ski­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. czło­nek in­diań­skie­go ple­mię­e­mie­nia z Ame­ry­ki Pół­noc­nej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ore­gon i Ka­li­for­nię za­miesz­ku­ją grupy mó­wią­ce sied­mio­ma ję­zy­ka­mi Ata­pa­sków Za­chod­nie­go Wy­brze­ża.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atapaskijski mrz.

 przym. atapaskański

Wiktionary


atapaskański

→ Ata­pa­sko­wie; ata­pa­skij­ski


SJP.pl


atapaskijka

człon­ki­ni grupy ple­mion Ame­ry­ki Pół­noc­nej po­słu­gu­ją­cej się ję­zy­ka­mi ata­pa­skań­ski­mi


SJP.pl


atapaskijski

→ Ata­pa­sko­wie; ata­pa­skań­ski


SJP.pl


atapaskowie

grupa ple­mion Ame­ry­ki Pół­noc­nej po­słu­gu­ją­ca się ję­zy­ka­mi ata­pa­skań­ski­mi


SJP.pl


atapi

skrót od: Ad­van­ced Tech­no­lo­gy At­tach­ment Pac­ket In­ter­fa­ce, złą­cze od­po­wie­dzial­ne za ko­mu­ni­ka­cję kom­pu­te­ra z urzą­dze­nia­mi in­ny­mi niż dyski twar­de


SJP.pl

ATAPI (ang. "Ad­van­ced Tech­no­lo­gy At­tach­ment Pac­ket In­ter­fa­ce") – in­ter­fejs sy­ste­mo­wy w kom­pu­te­rach klasy PC przez­na­czo­ny do ko­mu­ni­ka­cji z urzą­dze­nia­mi pa­mię­ci ma­so­wych. ATAPI to "de facto" roz­sze­rzo­na wer­sja stan­dar­du ATA, wpro­wa­dza­ją­ca wiele uspraw­nień pod kątem ob­słu­gi wy­mien­nych me­diów.

Wikipedia


atar

ole­jek ró­ża­ny, skład­nik kos­me­ty­ków


SJP.pl

Atar ( ‏أطار‎) – mia­sto w za­chod­niej Ma­u­re­ta­nii, w oazie, na skra­ju Sa­ha­ry, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny dy­stryk­tu Atar i re­gio­nu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go Adrar. Około 33 tys. miesz­kań­ców.

Cho­ciaż przez wiele wie­ków zna­cze­nie Ataru jako oś­rod­ka po­li­tycz­ne­go i re­li­gij­ne­go po­zo­sta­wa­ło w tym re­gio­nie nie­wiel­kie, a prym wiódł w tych dzie­dzi­nach po­bli­ski Szin­kit, obec­nie wła­śnie tutaj kon­cen­tru­je się han­del i mie­ści się sie­dzi­ba władz.

Wikipedia


ataraksja

sta­roż. obo­jęt­ność wobec świa­ta, nie­u­le­ga­nie emo­cjom - za­sa­da fi­lo­zo­ficz­na gło­szo­na gł. przez szko­łę sto­ic­ką i epi­ku­rej­ską


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­roż. filoz. spo­kój ducha

Wiktionary

Ata­rak­sja ( αταραξια – brak za­mę­tu, nie­po­ko­ju) – po­sta­wa niewz­ru­szo­no­ści, rów­no­wa­gi i spo­ko­ju ducha, ideał spo­ko­ju wew­nętrz­ne­go czło­wie­ka. Jedna z cech mędr­ca we­dług fi­lo­zo­fów hel­le­ni­stycz­nych.

Wikipedia


ataraktyczny

1. lek ata­rak­tycz­ny - lek psy­cho­tro­po­wy o dzia­ła­niu prze­ciw­lę­ko­wym, zmniej­sza­ją­cy nie­po­kój, na­pię­cie emo­cjo­nal­ne; lek prze­ciw­lę­ko­wy, ank­sjo­li­tyk;
2. zwią­za­ny z ata­rak­sją, sta­ro­żyt­ną kon­cep­cją fi­lo­zo­ficz­ną, za­kła­da­ją­cą obo­jęt­ność wobec świa­ta, nie­u­le­ga­nie emo­cjom


SJP.pl


ataraktyk

lek psy­cho­tro­po­wy o dzia­ła­niu prze­ciw­lę­ko­wym, zmniej­sza­ją­cy nie­po­kój, na­pię­cie emo­cjo­nal­ne; lek ata­rak­tycz­ny, ank­sjo­li­tyk


SJP.pl


atargatis

mi­to­lo­gia sy­ryj­ska: bo­gi­ni mi­ło­ści i płod­no­ści, opie­kun­ka wo­jow­ni­ków; bo­gi­ni utoż­sa­mia­na z Asz­tar­te


SJP.pl

Atar­ga­tis ( ‏אתרעתה‎) – sy­ryj­ska bo­gi­ni płod­no­ści.

Jej naj­słyn­niej­sze sank­tu­a­rium znaj­do­wa­ło się w Man­bidż (zna­nym jako Hie­ra­po­lis-Bam­by­ke). O jej kul­cie pisze Lu­kian z Sa­mo­sa­ty w "De Dea Syria". Wg. prze­sła­nek epi­gra­ficz­nych jej kult był roz­prze­strze­nio­ny w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go. Świą­ty­nia Atar­ga­tis znaj­do­wa­ła się też na hel­le­ni­stycz­nym Delos oraz w par­tyj­skiej Dura Eu­ro­pos.

Wikipedia


atari

marka kom­pu­te­rów i kon­sol do gier oraz firma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) tak­tycz­na sy­tu­a­cja przy­mu­su w grze w go, w któ­rej grupa ka­mie­ni ma tylko jeden od­dech i może zo­stać zbita w na­stęp­nym ruchu

 (1.2) in­form. mi­kro­kom­pu­ter marki Atari

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Atari – ame­ry­kań­ski pro­du­cent sprzę­tu i gier kom­pu­te­ro­wych
  • Atari – fran­cu­ski pro­du­cent sprzę­tu i gier kom­pu­te­ro­wych
  • atari – sy­tu­a­cja w grze „go”, zo­bacz też: atari-go
  • Atari Te­e­na­ge Riot – nie­miec­ka grupa mu­zycz­na
  • Atari – wieś na Łot­wie, w kra­i­nie Li­wo­nia, w gmi­nie Ādaž
  • Gali Atari – iz­ra­el­ska ak­tor­ka

Wikipedia


atarot

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ata­rot – zbu­do­wa­ne w XIII wieku p.n.e. mia­sto Ga­dy­tów
  • Ata­rot – nie­zi­den­ty­fi­ko­wa­ne mia­sto Efra­i­ma
  • Ata­rot – nie­ist­nie­ją­cy od 1948 roku mo­szaw w Man­da­cie Pa­le­sty­ny

Wikipedia


atarynka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żart. pot. jeden z kom­pu­te­rów firmy Atari, zwy­kle ośmio­bi­to­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W na­szej kla­sie to­czył się za­ja­dły spór mię­dzy po­sia­da­cza­mi ata­ry­nek i komód.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌataˈrɨ̃ŋka, AS: atarỹŋka

Wiktionary


ataszat

urząd attaché; at­ta­chat


SJP.pl


atatürk

naz­wi­sko


SJP.pl


atawistycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ata­wi­stycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atawizm m., atawistyczność ż.

 przym. atawistyczny

Wiktionary


atawistyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ata­wi­stycz­ne; cecha tych, któ­rzy są ata­wi­stycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. atawistyczny

 przysł. atawistycznie

Wiktionary


atawistyczny

1. w bio­lo­gii: do­ty­czą­cy ata­wiz­mu, bę­dą­cy ata­wiz­mem (np. ata­wi­stycz­ne owło­sie­nie ca­łe­go ciała);
2. prze­no­śnie: zwią­za­ny z ata­wiz­mem psy­chicz­nym (np. ata­wi­stycz­ne skłon­no­ści)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o ce­chach po­dob­nych jak u od­le­głych przod­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pani od bio­lo­gii pro­si­ła dzie­ci, by po­szu­ka­ły u sie­bie ata­wi­stycz­nych cech. Ja zna­la­złem chrzą­stecz­ki za usza­mi.

 (1.1) Lęk przed za­cho­ro­wa­niem – lub no­zo­fo­bia – jest lę­kiem ata­wi­stycz­nym, po­dob­nie jak strach przed śmier­cią i sza­leń­stwem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatavʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: atavʹistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atawizm m., atawistyczność ż.

 przysł. atawistycznie

Wiktionary


atawizm

1. w bio­lo­gii: wy­stę­po­wa­nie u osob­ni­ka cech jego od­le­głych przod­ków;
2. prze­no­śnie: wy­stę­po­wa­nie u kogoś pier­wot­nych cech psy­chicz­nych (zwy­kle ne­ga­tyw­nych)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­stę­po­wa­nie cech pier­wot­nych, pry­mi­tyw­nych, spo­ty­ka­nych u daw­nych przod­ków

Wiktionary

Ata­wizm ( ata­vus – przo­dek) – re­gre­sja ewo­lu­cyj­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Męż­czyz­na – mówię o praw­dzi­wych męż­czyz­nach, a nie o za­pi­tych byd­la­kach – na­sta­wio­ny wi­nien być, i to też jest ata­wizm, na ochro­nę ko­bie­ty, na opie­kuń­czość.

 (1.1) Ata­wiz­my są poś­red­nim do­wo­dem ewo­lu­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtavʲism̥, AS: atavʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. atawistyczny

 przysł. atawistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) regresja ewolucyjna, regres

Wiktionary


atbaj

góry zrę­bo­we w Egip­cie i Su­da­nie; Góry Czer­wo­no­mor­skie


SJP.pl

Atbaj, ‘Atbāy, Góry Czer­wo­no­mor­skie, daw­niej Itbaj – góry zrę­bo­we w Egip­cie i Su­da­nie, cią­gną­ce się wzdłuż Morza Czer­wo­ne­go. Naj­wyż­szym szczy­tem jest Dża­bal Uda (2259 m n.p.m.). Są mocno rozcz­łon­ko­wa­ne su­chy­mi do­li­na­mi ucho­dzą­cy­mi ku Morzu Czer­wo­ne­mu i do­li­nie Nilu.

Wikipedia


atbara

1. mia­sto i dy­strykt w Su­da­nie;
2. rzeka w Su­da­nie i Etio­pii


SJP.pl

At­ba­ra (arab. عطبرة "Aṭbara") – mia­sto w pół­noc­no-wschod­nim Su­da­nie, w wi­la­je­cie Nahr an-Nil, przy uj­ściu rzeki At­ba­ra do Nilu. Około 87,8 tys. miesz­kań­ców. Oś­ro­dek hand­lo­wy re­gio­nu rol­ni­cze­go; prze­mysł ce­men­to­wy, spo­żyw­czy; węzeł ko­le­jo­wy; sie­dzi­ba bi­skup­stwa kop­tyj­skie­go.

Wikipedia


ate

nie­po­ha­mo­wa­na am­bi­cja, ślepy im­puls, siła fa­tal­na


SJP.pl

Ate (gr. Ἄτη "Átē", łac. "Nefas", "Error") – w mi­to­lo­gii grec­kiej córka Zeusa albo (w in­nych mi­tach) córka bo­gi­ni niez­go­dy Eris.

Jest uo­so­bie­niem za­śle­pie­nia pro­wa­dzą­ce­go do zbrod­ni, jak i kary za złe czyny. W te­a­trze an­tycz­nym jeden z ele­men­tów kon­cep­cji tra­giz­mu: „pycha”, „za­śle­pie­nie”.

Wikipedia


atebryna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. farm. pre­pa­rat prze­ciw­ma­la­rycz­ny, syn­te­tycz­ny al­ka­lo­id; za­mien­nik chi­ni­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Usz­ko­dze­nia skóry pod wpły­wem środ­ków che­micz­nych pow­sta­ją w wy­ni­ku zew­nętrz­ne­go ich sto­so­wa­nia lub po­da­wa­nia do wew­nątrz. Z tych ostat­nich na plan pier­wszy wy­su­wa­ją się po­kar­my (…) oraz leki po­da­wa­ne do wew­nątrz (an­ty­pi­ry­na, aspi­ry­na, ate­bry­na, (…))

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mepakryna, kwinakryna

Wiktionary


ateista

nie­wie­rzą­cy w ist­nie­nie Boga lub bogów, zwo­len­nik ate­iz­mu; ate­usz (książ­ko­wo)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek odrzu­ca­ją­cy wiarę w ist­nie­nie bogów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do ate­i­stów za­li­cza się za­rów­no ludzi odrzu­ca­ją­cych wiarę w bogów, jak i za­prze­cza­ją­cych ich ist­nie­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɛˈjista, AS: atei ̯ista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateizm mrz., ateusz mos., ateizacja ż., ateistyczność ż., ateizowanie n.

:: fż. ateistka ż.

 czas. ateizować ndk.

 przym. ateistyczny, ateuszowy

 czas. ateizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niewierzący; pot. niedowiarek; przest. ateusz, libertyn; przest. pejor. bezbożnik

Wiktionary


ateistka

→ ate­i­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta nie wie­rzą­ca w ist­nie­nie bogów, odrzu­ca­ją­ca wiarę w ist­nie­nie bogów

Wiktionary

Patrz:

ateista

Przykłady

 (1.1) Oni będą brać tylko ślub cy­wil­ny, bo Jola jest ate­ist­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɛˈjistka, AS: atei ̯istka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateizm mrz., ateizacja ż., ateistyczność ż.

:: fm. ateista mos.

 czas. ateizować ndk.

 przym. ateistyczny, ateuszowy

Wiktionary


ateistycznie

przy­słó­wek

 (1.1) filoz. rel. w my­śle­niu ate­i­stycz­nym; ne­gu­jąc ist­nie­nie Boga

 (1.2) przen. bez wiary; poza tra­dy­cją re­li­gij­ną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateusz mos., ateizm mrz., ateistyczność ż.

 przym. ateistyczny, ateuszowy

 czas. ateizować

Wiktionary


ateistyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. cecha tego, co ate­i­stycz­ne lub tego, kto ate­i­stycz­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɛjiˈstɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: atei ̯istyčność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateusz mos., ateizm mrz., ateista mos., ateistka ż., ateizacja ż.

 przym. ateistyczny, ateuszowy

 przysł. ateistycznie

 czas. ateizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) laickość, niereligijność, niewiara, niedowiarstwo

Wiktionary


ateistyczny

zwią­za­ny z ate­iz­mem, wy­ra­ża­ją­cy ate­izm (np. ate­i­stycz­ne kon­cep­cje w fi­lo­zo­fii, ate­i­stycz­ne po­glą­dy)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. zwią­za­ny z ate­iz­mem lub ate­i­sta­mi, zgod­ny z ate­iz­mem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ide­o­lo­gię tę, w naj­głęb­szych fun­da­men­tach ate­i­stycz­ną, trud­no po­go­dzić z wiarą i na­u­cza­niem Ko­ścio­ła uz­na­ją­ce­go, że umysł ludz­ki, ba­da­jąc rze­czy­wi­stość bio­lo­gicz­ną, od­naj­du­je w niej jej Stwór­cę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɛjiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: atei ̯istyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateusz mos., ateizm mrz., ateista mos., ateistka ż., ateistyczność ż., ateizacja ż., ateizowanie n.

 czas. ateizować

 przysł. ateistycznie

 przym. ateuszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pejor. bezbożny

Wiktionary


ateizacja

pro­pa­go­wa­nie po­glą­du o nie­ist­nie­niu Boga, sze­rze­nie się tego po­glą­du w spo­łe­czeń­stwie, sta­wa­nie się ate­i­stą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sze­rze­nie ate­iz­mu, pro­pa­go­wa­nie ate­iz­mu

 (1.2) sta­wa­nie się ate­i­stą

Wiktionary

Ate­i­za­cja – pro­ces po­le­ga­ją­cy na upo­wszech­nia­niu po­staw ne­gu­ją­cych ist­nie­nie Boga oraz za­prze­cza­ją­cy ist­nie­niu wszel­kich sił nad­przy­ro­dzo­nych.

W Pol­sce po­dob­nie jak w Eu­ro­pie na­si­le­nie pro­ce­su ate­i­za­cji na­stą­pi­ło po 1944 r. i wią­za­ło się ze wspie­ra­niem i pro­mo­wa­niem ate­i­za­cji przez tzw. wła­dzę lu­do­wą. W tym celu pow­sta­ło m.in. Sto­wa­rzy­sze­nie Ate­i­stów i Wol­no­my­śli­cie­li, któ­re­go głów­nym celem była:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌatɛjiˈzat͡sʲja, AS: atei ̯izacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateusz mos., ateista mos., ateistka ż., ateizm mrz., ateistyczność ż., ateizowanie n.

 przym. ateistyczny, ateuszowy

 czas. ateizować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sekularyzacja, laicyzacja

Wiktionary


ateizacyjny

→ ate­i­za­cja


SJP.pl

Patrz:

ateizacja

ateizm

po­gląd odrzu­ca­ją­cy wiarę w Boga, za­prze­cza­ją­cy ist­nie­niu Boga; ate­u­szo­stwo (prze­sta­rza­łe)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. po­gląd w jed­noz­nacz­ny spo­sób odrzu­ca­ją­cy wiarę w ist­nie­nie Boga lub bogów;

Wiktionary

Ate­izm (z gr. ἄθεος „be­zboż­ny” – ἀ- "a-", „bez” oraz θεός, "theos", „bóg”) – po­gląd za­prze­cza­ją­cy ist­nie­niu Boga lub bogów, odrzu­ce­nie wiary w Stwór­cę; ewen­tu­al­nie brak wiary w Boga. Może uz­na­wać re­li­gię za sprzecz­ną z nauką, sprzecz­ną z ro­zu­mem lub nie­po­trzeb­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 1689 roku na rynku w War­sza­wie szlach­cic pol­ski Ka­zi­mierz Ły­szczyń­ski zgod­nie z wy­ro­kiem sej­mo­wym zo­stał stra­co­ny za ate­izm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtɛjism̥, AS: atei ̯ism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateista mos., ateistka ż., ateusz mos., ateuszka ż., ateuszostwo n., ateizacja ż., ateistyczność ż., ateizowanie n.

 czas. ateizować ndk.

 przym. ateistyczny, ateuszowski, ateuszowy

 przysł. ateistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pejor. bezbożność, bezbożnictwo; daw. bezbożeństwo, ateuszostwo

Wiktionary


ateizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sze­rze­nie ate­iz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateizacja ż., ateizm mrz., ateista mos., ateistka ż., ateuszostwo n., ateusz m., ateuszka ż.

 czas. ateizować ndk.

 przym. ateistyczny, ateuszowski, ateuszowy

Wiktionary


ateizować

1. sze­rzyć po­gląd o nie­ist­nie­niu Boga (ate­izm), czy­nić kogoś nie­wie­rzą­cym w Boga;
2. ate­i­zo­wać się - sta­wać się nie­wie­rzą­cym w Boga


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­te­i­zo­wać)

 (1.1) sze­rzyć ate­izm, pro­pa­go­wać ate­izm

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɛjiˈzɔvat͡ɕ, AS: atei ̯izovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateusz mos., ateizacja ż., ateizm mrz., ateista mos., ateistka ż., ateistyczność ż., ateizowanie n.

 przym. ateistyczny, ateuszowy

 przysł. ateistycznie

Wiktionary


atelier

[czy­taj: ateLJE]
1. ze­spół spe­cjal­nie urzą­dzo­nych po­mie­szczeń, w któ­rych na­krę­ca się filmy;
2. pra­cow­nia ar­ty­sty (ma­la­rza, fo­to­gra­fi­ka itp.) z od­po­wied­nim wy­po­sa­że­niem i oś­wiet­le­niem, bę­dą­ca czę­stym te­ma­tem w ma­lar­stwie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. pra­cow­nia ar­ty­sty (ma­la­rza, fo­to­gra­fi­ka itp.) z od­po­wied­nim wy­po­sa­że­niem i oś­wiet­le­niem, bę­dą­ca czę­stym te­ma­tem w ma­lar­stwie

 (1.2) film. ze­spół spe­cjal­nie urzą­dzo­nych po­mie­szczeń, w któ­rych kręci się filmy

Wiktionary

Zo­bacz też: pra­cow­nia.

(wym. pol. upro­szczo­na: atel­je) – po­mie­szcze­nie lub ze­spół po­mie­szczeń, sta­no­wią­cych miej­sce pracy twór­czej jed­ne­go lub kilku ar­ty­stów, do­sto­so­wa­nych do ich in­dy­wi­du­al­nych upo­do­bań i cha­rak­te­ru wy­ko­ny­wa­nej pro­fe­sji (fo­to­gra­fa, ma­la­rza, rzeź­bia­rza).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dro­dze po­wrot­nej moje mo­bil­ne ate­lier od­wie­dzi­ło dzie­sięć mo­de­lek, ale tylko jedna zgo­dzi­ła się na po­zo­wa­nie.

Wiktionary


atelierowy

przy­miot­nik od: ate­lier


SJP.pl


atellan

w sta­ro­żyt­nym te­a­trze rzym­skim: lu­do­wa farsa, krót­ka im­pro­wi­zo­wa­na scen­ka z udzia­łem ty­po­wych po­sta­ci z ma­ska­mi


SJP.pl


atellana

lu­do­we wi­do­wi­ska w Kam­pa­nii, we Wło­szech, ma­ją­ce naj­czę­ściej cha­rak­ter kam­pa­nii po­li­tycz­nych


SJP.pl


atematyczny

1. nie­ma­ją­cy te­ma­tu, po­zba­wio­ny tre­ści;
2.w ję­zy­koz­naw­stwie: cza­sow­ni­ki ate­ma­tycz­ne - cza­sow­ni­ki, do któ­rych rdze­nia nie jest do­da­wa­ny przy­ro­stek


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. bez te­ma­tu; nie ma­ją­cy rdze­nia od­mia­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­re cza­sow­ni­ki lub rze­czow­ni­ki w ję­zy­kach sta­ro­żyt­nych (np. w san­skry­cie czy grece kla­sycz­nej) są ate­ma­tycz­ne.

Wiktionary


atemi

w ja­poń­skich sztu­kach walki: ude­rze­nie w wi­tal­ny punkt ludz­kie­go ciała


SJP.pl

Atemi (jap. 当て身) – słowo w ję­zy­ku ja­poń­skim, oz­na­cza­ją­ce ude­rze­nie w wi­tal­ny punkt ludz­kie­go ciała, ude­rze­nie no­ka­u­tu­ją­ce.

W ja­poń­skich sztu­kach walki ciosy za­da­wa­ne ręką i nogą, w odróż­nie­niu od wy­krę­ceń, du­szeń, trzy­mań. Ka­ra­te jest ty­po­wą sztu­ką walki sku­pia­ją­cą się na atemi. Niek­tó­re ude­rze­nia w wi­tal­ne or­ga­ny mogą zabić albo po­zba­wić prze­ciw­ni­ka zdol­no­ści do walki: w splot sło­necz­ny, skroń, oczy, ge­ni­ta­lia, pod nos lub pod­bró­dek.

Wikipedia


atena

w mi­to­lo­gii grec­kiej: bo­gi­ni mą­dro­ści, rze­mio­sła i sztu­ki wo­jen­nej, córka Zeusa (wy­sko­czy­ła z jego ot­war­tej głowy)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni mą­dro­ści, wojny spra­wied­li­wej i rę­ko­dzie­ła, utoż­sa­mia­na z rzym­ską Mi­ner­wą;

 (1.2) imię|pol­ski|ż.; imię mi­to­lo­gicz­ne

Wiktionary

Atena (gr. Ἀθηνή At­he­ne, Ἀθηναίη At­he­na­ie, łac. Mi­ner­va) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bo­gi­ni mą­dro­ści, sztu­ki, spra­wied­li­wej wojny oraz opie­kun­ka miast, m.in. Aten i Spar­ty. Jest jedną z dwu­na­stu głów­nych bogów olim­pij­skich. Jej atry­bu­ta­mi są: włócz­nia, tar­cza i łuk. Jej świę­tym zwie­rzę­ciem jest sowa, a ro­śli­ną – oliw­ka. Jej rzym­skim od­po­wied­ni­kiem jest Mi­ner­wa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We­dług mitu Atena wy­sko­czy­ła z głowy swo­je­go ojca Zeusa.

 (1.1) Atry­bu­ta­mi Ateny były: egida, hełm, włócz­nia, sowa i oliw­ka.

 (1.1) Uwień­cza­no także po­są­gi bogów, zwy­kle ro­śli­na­mi, jakie były im poś­wię­co­ne, np. wa­wrzyn Apol­li­no­wi, dąb Ze­u­so­wi, mirt Afro­dy­cie, wi­no­rośl albo pla­tan Dio­ni­zo­so­wi, kłosy zboża De­me­ter, oliw­ka Ate­nie.

 (1.2) Mam na imię Atena i je­stem córką pol­skich emi­gran­tów w Gre­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtɛ̃na, AS: atẽna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ateneum n., ateneum n., Ateny nmos., ateńczyk mos., atenka ż.

:: zdrobn. Atenka ż.

 przym. ateński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Minerwa, Pallada, Pallas

Wiktionary


atencja

1. prze­sta­rza­le: sza­cu­nek, re­spekt, po­wa­ża­nie;
2. daw­niej: uwaga, czuj­ność, ba­cze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. sza­cu­nek, re­spekt, po­wa­ża­nie oka­zy­wa­ne komuś lub cze­muś

 (1.2) daw. uwaga

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtɛ̃nt͡sʲja, AS: atẽncʹi ̯a

Wiktionary


atencjonalny

pełen aten­cji, wy­ra­ża­ją­cy szcze­gól­ny sza­cu­nek


SJP.pl


atencjusz

po­tocz­nie: osoba sta­ra­ją­ca się być cią­gle w cen­trum uwagi, zwra­ca­ją­ca na sie­bie uwagę w ne­ga­tyw­ny lub kon­tro­wer­syj­ny spo­sób


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. osoba usil­nie za­bie­ga­ją­ca o aten­cję

Wiktionary


atencjuszka

→ aten­cjusz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta za­bie­ga­ją­ca o aten­cję

Wiktionary

Patrz:

atencjusz

atencyjka

żar­to­bli­wie: oka­za­nie komuś szcze­gól­ne­go sza­cun­ku, wzglę­dów; sza­no­wan­ko, usza­no­wan­ko


SJP.pl


atencyjny

śro­do­wi­sko­wo: pró­bu­ją­cy zwró­cić na sie­bie uwagę swoim pro­wo­ku­ją­cym za­cho­wa­niem


SJP.pl


ateneum

prze­no­śnie: w róż­nych cza­sach i miej­scach - in­sty­tu­cja kul­tu­ral­na lub na­u­ko­wa, naj­czę­ściej szko­ła wyż­sza lub śred­nia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cza­so­pis­ma:
    • „Ate­ne­um” – war­szaw­skie cza­so­pis­mo (1876–1901), red. nacz. Igna­cy Ba­ra­now­ski
    • „Ate­ne­um” – cza­so­pis­mo wy­da­wa­ne w War­sza­wie w la­tach 1903-1908, red. Emil Wa­y­del, Ce­za­ry Jel­len­ta
    • „Ate­ne­um” – war­szaw­skie cza­so­pis­mo (1938–1939), red. Ste­fan Na­pier­ski
    • „Ate­ne­um Ka­płań­skie” – cza­so­pis­mo te­o­lo­gicz­ne
  • po­ję­cia zwią­za­ne z te­a­trem:
    • Teatr Ate­ne­um im. Ste­fa­na Ja­ra­cza w War­sza­wie
    • Ślą­ski Teatr Lalki i Ak­to­ra „Ate­ne­um” w Ka­to­wi­cach
    • Ga­le­ria Ate­ne­um – ga­le­ria Ślą­skie­go Te­a­tru Lalki i Ak­to­ra Ate­ne­um w Ka­to­wi­cach
  • inne:
    • Ate­ne­um (sta­ro­żyt­ny Rzym) – szko­ła w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie
    • Ate­ne­um – Szko­ła Wyż­sza w Gdań­sku

Wikipedia


atenka

miesz­kan­ka Aten (mia­sta)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Aten

 (1.2) mebl. trój­noż­ny sto­lik pod miskę ze zdo­bie­nia­mi sty­li­zo­wa­ny­mi na an­tycz­ne

Wiktionary

Aten­ka (fr. "athénienne", od "Athénienne" – Aten­ka lub "athénien" – ateń­ski) – ro­dzaj nie­wiel­kie­go mebla w po­sta­ci trój­no­gu, po­pu­lar­ne­go w dru­giej po­ło­wie XVIII i na po­cząt­ku XIX wieku.

Pier­wszy jego pro­jekt z 1757 (opu­bli­ko­wa­ny w 1762) był dzie­łem szkoc­kie­go ar­ty­sty i ba­da­cza sta­ro­żyt­no­ści Ja­me­sa Stu­ar­ta, zwa­ne­go „Ateń­czy­kiem” i zna­ne­go jako po­pu­la­ry­za­tor sztu­ki kla­sycz­nej. We Fran­cji po­ja­wi­ła się w okre­sie pa­no­wa­nia Lud­wi­ka XVI jako użyt­ko­we na­śla­dow­nict­wo trój­no­gów an­tycz­nych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈtɛ̃nka, AS: atẽnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atenka ż., Ateny nmos., Ateńczyk mos., Atena ż.

:: fm. ateńczyk mos.

 przym. ateński

Wiktionary


atentat

za­mach na czy­jeś życie z przy­czyn po­li­tycz­nych


SJP.pl


atenuacja

pro­ces otrzy­my­wa­nia wi­ru­sów lub bak­te­rii o ob­ni­żo­nej cho­ro­bot­wór­czo­ści, słu­żą­cych do pro­duk­cji szcze­pio­nek; ate­nu­o­wa­nie


SJP.pl

Ate­nu­a­cja – sztucz­ne otrzy­my­wa­nie od­mian pa­to­ge­nów (wi­ru­sów, grzy­bów, bak­te­rii) o znacz­nie ob­ni­żo­nej wi­ru­len­cji przy rów­no­czes­nym za­cho­wa­niu ich od­dzia­ły­wa­nia im­mu­no­lo­gicz­ne­go na or­ga­nizm. Sto­su­je się ją w celu wy­pro­du­ko­wa­nia szcze­pion­ki.

Ate­nu­o­wa­ny ustrój cho­ro­bot­wór­czy jest nadal żywy, ale nie­zdol­ny do wy­wo­ła­nia cho­ro­by.

Wikipedia


atenuowanie

otrzy­my­wać (otrzy­mać) wi­ru­sy lub bak­te­rie o ob­ni­żo­nej cho­ro­bot­wór­czo­ści, słu­żą­ce do pro­duk­cji szcze­pio­nek


SJP.pl


atenuowany

przy­miot­nik

 (1.1) po­zba­wio­ny zjad­li­wo­ści (o pa­to­ge­nach)

Wiktionary


atenuować

otrzy­my­wać (otrzy­mać) wi­ru­sy lub bak­te­rie o ob­ni­żo­nej cho­ro­bot­wór­czo­ści, słu­żą­ce do pro­duk­cji szcze­pio­nek


SJP.pl


ateny

sto­li­ca Gre­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca współ­czes­nej Gre­cji;

 (1.2) hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto-pań­stwo

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. oraz M., B. i W. lm. od: Atena

Wiktionary

Ateny (no­wogr. Αθήνα, "Athī́na" (trl.), "Atina" (trb.); st.gr. Ἀθῆναι, "Athēnai"; At­he­nae) – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Gre­cji, jeden z naj­waż­niej­szych oś­rod­ków tu­ry­stycz­nych Eu­ro­py z za­byt­ka­mi kul­tu­ry an­tycz­nej i za­ra­zem dzie­sią­ty co do wiel­ko­ści ze­spół miej­ski w Unii Eu­ro­pej­skiej na po­zio­mie 3,5 mln miesz­kań­ców (cała me­tro­po­lia ma bli­sko 4 mi­lio­ny miesz­kań­ców).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od ponad roku miesz­kam w Ate­nach, w miesz­ka­niu z wi­do­kiem na akro­pol.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtɛ̃nɨ, AS: atẽny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateńczyk mos., Ateńczyk mos., atenka ż., Atenka ż., ateneum n., Atena ż.

 przym. ateński, podateński, panateński, proateński, antyateński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) reg. śl. Atyny

Wiktionary


aterogenny

wy­wo­łu­ją­cy miaż­dży­cę; miaż­dży­co­rod­ny, miaż­dży­co­gen­ny


SJP.pl


ateroskleroza

rzad­ko: cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na od­kła­da­niu się cho­le­ste­ro­lu (i in­nych sub­stan­cji) na wew­nętrz­nych ścian­kach tęt­nic; miaż­dży­ca tęt­nic, ar­te­rios­kle­ro­za


SJP.pl


ateryna

ga­tu­nek małej ryby mor­skiej z ro­dzi­ny ate­ry­no­wa­tych


SJP.pl

Ate­ry­na ("At­he­ri­na pres­by­ter") – ga­tu­nek mor­skiej ryby z ro­dzi­ny ate­ry­no­wa­tych (At­he­ri­ni­dae).

Wikipedia


aterynka

ga­tu­nek słod­ko­wod­nej ryby z rzędu ate­ry­noksz­tałt­nych; be­do­cja


SJP.pl


aterynokształtne

rząd ryb pro­mie­nio­płet­wych


SJP.pl

Ate­ry­noksz­tałt­ne (At­he­ri­ni­for­mes) – rząd ryb pro­mie­nio­płet­wych (Ac­ti­nop­te­ry­gii).

Wikipedia


aterynokształtny

o ce­chach ate­ry­noksz­tałt­nych (rząd ryb)


SJP.pl


aterynowate

o ce­chach ate­ry­no­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl

Ate­ry­no­wa­te (At­he­ri­ni­dae) – ro­dzi­na ryb ate­ry­noksz­tałt­nych. Kilka ga­tun­ków z tej ro­dzi­ny ma zna­cze­nie go­spo­dar­cze oraz hob­by­stycz­ne (ho­dow­la w ak­wa­riach). Wy­stę­pu­ją w mor­skich wo­dach przy­brzeż­nych w kli­ma­tach zwrot­ni­ko­wym, podz­wrot­ni­ko­wym i umiar­ko­wa­nym, więk­szość w In­do­pa­cy­fi­ku, a trzy ga­tun­ki w Oce­a­nie At­lan­tyc­kim. Ga­tun­ki z ro­dza­ju "Cra­te­ro­cep­ha­lus" za­sied­la­ją wody słod­kie Au­stra­lii.

Wikipedia


aterynowaty

o ce­chach ate­ry­no­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


atest

do­ku­ment poś­wiad­cza­ją­cy, że coś (naj­czę­ściej wyrób prze­my­sło­wy) speł­nia normy i może być sprze­da­wa­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. do­ku­ment poś­wiad­cza­ją­cy, zaś­wiad­cza­ją­cy

 (1.2) techn. wy­sta­wia­ny przez in­sty­tu­cję upo­waż­nio­ną do oceny ja­ko­ści wy­ro­bów do­ku­ment pot­wier­dza­ją­cy zgod­ność wy­ko­na­nia pro­duk­tu z nor­ma­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z rynku wy­co­fa­no za­baw­ki po­zba­wio­ne ate­stów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈatɛst, AS: atest

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atestacja ż., atestat m., atestowanie n., ateścik mrz.

 czas. atestować

 przym. atestacyjny

Wiktionary


atestacja

1. kon­tro­la koń­czą­ca się na­da­niem ate­stu;
2. kon­tro­lo­wa­nie sta­no­wisk pracy pod wzglę­dem ich przy­dat­no­ści w za­kła­dzie;
3. daw­niej: zaś­wiad­cze­nie, świa­dect­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ba­da­nie i ocena cze­goś pod wzglę­dem speł­nia­nia norm

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kon­tek­ście ję­zy­ko­wym ate­sta­cja oz­na­cza pro­ces pot­wier­dza­nia uży­cia da­ne­go słowa lub formy w tek­ście.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. atestować ndk.

 przym. atestacyjny

 rzecz. atest mrz., atestowanie n.

Wiktionary


atestacyjny

przy­miot­nik od: ate­sta­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ate­sta­cją, ate­sto­wa­niem, do­ty­czą­cy ate­sta­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atest mrz., atestacja ż., atestat m., atestowanie n., ateścik mrz.

 czas. atestować ndk.

Wiktionary


atestat

prze­sta­rza­łe: ate­sta­cja, świa­dect­wo


SJP.pl


atestator

osoba lub pod­miot prze­pro­wa­dza­ją­cy ate­sta­cję (we­ry­fi­ka­cję i zgod­ność z nor­ma­mi)


SJP.pl


atestowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) we­ry­fi­ko­wa­nie, czy pro­dukt od­po­wia­da obo­wią­zu­ją­cym nor­mom

 (1.2) spraw­dza­nie, czy ja­kieś pro­ce­du­ry są zgod­ne z nor­ma­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atest m., atestacja ż., atestat m.

 czas. atestować

 przym. atestacyjny

Wiktionary


atestować

1. do­ko­nać, do­ko­ny­wać kon­tro­li koń­czą­cej się na­da­niem ate­stu;
2. skon­tro­lo­wać, kon­tro­lo­wać sta­no­wi­ska pracy pod wzglę­dem ich przy­dat­no­ści w za­kła­dzie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) urz. nadać lub na­da­wać pro­duk­to­wi atest po stwier­dze­niu, że speł­nia on od­po­wied­nie normy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­li­cja, a w szcze­gól­no­ści Ko­men­da Głów­na nie opi­niu­je i nie ate­stu­je ta­kich urzą­dzeń, nie mo­że­my zo­stać wcią­gnię­ci w sy­stem pro­mo­cji lub re­kla­my.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atestowanie n., atest m., atestacja ż.

 przym. atestacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ndk. certyfikować

Wiktionary


atetotyczny

→ ate­to­za


SJP.pl

Patrz:

atetoza

atetoza

mi­mo­wol­ne skręt­ne ruchy, zwła­szcza w oko­li­cach koń­czyn gór­nych, wy­stę­pu­ją­ce przy móz­go­wym po­ra­że­niu dzie­cię­cym


SJP.pl

Ate­to­za (gr. ατηετηορ = nie­u­po­rząd­ko­wa­ny) – za­bu­rze­nie ne­u­ro­lo­gicz­ne po­le­ga­ją­ce na wy­stę­po­wa­niu nie­za­leż­nych od woli, nie­ryt­micz­nych, cią­głych, po­wol­nych ru­chów ciała.

Wikipedia


ateusz

prze­sta­rza­łe: zwo­len­nik ate­iz­mu; ate­i­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. ate­i­sta, be­zboż­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtɛwuʃ, AS: ateu̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateuszostwo n., ateizowanie n., zateizowanie n., ateista mos., ateistka ż., ateizm mrz., ateizacja ż., ateistyczność ż.

:: fż. ateuszka ż.

 czas. ateizować ndk., zateizować dk.

 przym. ateistyczny, ateuszowski, ateuszowy

 przysł. ateistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ateista

Wiktionary


ateuszka

prze­sta­rza­łe: zwo­len­nicz­ka ate­iz­mu; ate­ist­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. ate­ist­ka, be­zboż­ni­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateizm mrz., ateizowanie n., ateusz mos.

 przym. ateuszowski, ateuszowy

Wiktionary


ateuszostwo

prze­sta­rza­le: ate­izm - nie­uz­na­wa­nie ist­nie­nia Boga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­sta­wa ne­gu­ją­ca ist­nie­nie Boga

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɛwuˈʃɔstfɔ, AS: ateu̯ušostfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateizm mrz., ateizowanie n., ateusz mos.

 przym. ateuszowski, ateuszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ateizm, bezbożność, bezbożeństwo, bezbożnictwo

Wiktionary


ateuszowski

→ ate­usz


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przest. do­ty­czą­cy ate­u­sza

Wiktionary

Patrz:

ateusz

Powiązane:

 rzecz. ateizowanie n., ateizm mrz., ateusz mos., ateuszka ż., ateuszostwo n.

 przym. ateuszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ateistyczny

Wiktionary


ateuszowy

przy­miot­nik

 (1.1) przest. ate­i­stycz­ny, be­zboż­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jurek odrzu­cił pro­po­zy­cję, ale już bez tej ate­u­szo­wej pew­no­ści sie­bie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɛwuˈʃɔvɨ, AS: ateu̯ušovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ateusz mos., ateuszostwo n., ateizowanie n., zateizowanie n., ateista mos., ateistka ż., ateizm mrz., ateizacja ż., ateistyczność ż.

:: fż. ateuszka ż.

 czas. ateizować ndk., zateizować dk.

 przym. ateistyczny, ateuszowski

 przysł. ateistycznie

Wiktionary


ateńczyk

miesz­ka­niec Aten (mia­sta)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Aten

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ateń­czy­cy wy­bra­li go na bur­mi­strza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: atẽĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atena ż., Ateny nmos., Ateńczyk m., Atenka ż., ateneum n.

:: fż. atenka ż.

 przym. ateński

Wiktionary


ateński

przy­miot­nik od: Ateny (sto­li­ca Gre­cji i sta­ro­żyt­ne pań­stwo)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ate­na­mi, do­ty­czą­cy Aten – mia­sta, me­tro­po­lii lub sta­ro­żyt­nej polis

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ba­da­cze z Uni­wer­sy­te­tu Ateń­skie­go od­kry­li, że elek­tro­nicz­ny pa­pie­ros może szko­dzić na­szym płu­com.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtɛ̃j̃sʲci, AS: atẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ateny nmos., Atena ż., Ateńczyk mos., ateńczyk mos., Atenka ż., atenka ż., ateneum n.

 przym. panateński

Wiktionary


ateścik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od atest

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atest m.

 przym. atestacyjny

Wiktionary


athabaska

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • At­ha­ba­ska – rzeka w Ka­na­dzie, do­pływ Rzeki Nie­wol­ni­czej
  • At­ha­ba­ska – je­zio­ro w Ka­na­dzie
  • At­ha­ba­ska – góra w Parku Na­ro­do­wym Ja­sper (w Co­lum­bia Ice­field)
  • Dy­strykt At­ha­ba­ska

Wikipedia


athabaskański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z At­ha­ba­ską, do­ty­czą­cy At­ha­ba­ski (rzeki lub je­zio­ra)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­ję­te tam normy emi­sji w za­sa­dzie dysk­wa­li­fi­ku­ją pa­li­wa po­cho­dzą­ce z ek­splo­a­ta­cji at­ha­ba­skań­skich pia­sków ro­po­no­śnych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Athabaska ż.

Wiktionary


athanor

[czy­taj: ata­nor] piec al­che­micz­ny; ata­nor


SJP.pl


atharwaweda

At­har­wa­we­da (sanskr. trl. "At­har­va­ve­da") – jeden z czte­rech zbio­rów (san­hi­ta) hym­nów, wcho­dzą­cych w skład Wed, za­wie­ra głów­nie tek­sty ma­gicz­ne (for­mu­ły ma­gicz­ne, za­klę­cia i eg­zor­cyz­my) i tek­sty zwią­za­ne z ry­tu­a­ła­mi (kró­lew­ski­mi i od­no­szą­cy­mi się do ogni­ska do­mo­we­go).

Wikipedia


athleisure

[czy­taj: ATleiżer] no­sze­nie na co dzień ubrań spor­to­wych


SJP.pl


athlon

[czy­taj: atlon] linia pro­ce­so­rów firmy AMD


SJP.pl


athos

pół­wy­sep w Gre­cji; Ajon Oros


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pół­wy­sep w pół­noc­nej Gre­cji sta­no­wią­cy część Pół­wy­spu Chal­cy­dyc­kie­go

 (1.2) geogr. góra na pół­wy­spie Athos (1.1);

 (1.3) geogr. za­to­ka w pół­noc­nej Gre­cji, mię­dzy pół­wy­spem Athos (1.1) a Sit­ho­nią;

 (1.4) rel. adm. re­li­gij­na en­kla­wa na pół­wy­spie Athos (1.1) o sta­tu­sie okrę­gu au­to­no­micz­ne­go sta­no­wią­ca cen­trum mo­na­stycz­ne pra­wo­sła­wia;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) mitgr. mi­tycz­ny gi­gant zgła­dzo­ny przez Po­sej­do­na pod­czas gi­gan­to­ma­chii, przy­wa­lo­ny ol­brzy­mią skałą na pół­wy­spie Athos (1.1)

Wiktionary

Athos, także Świę­ta Góra (no­wogr. Άγιο Όρος – Agio Oros, grec. sta­roż. Ἅγιον Ὄρος – Agion Oros) – wspól­no­ta mni­chów pra­wo­sław­nych w Gre­cji, po­sia­da­ją­ca sta­tus re­gio­nu au­to­no­micz­ne­go (tzw. Au­to­no­micz­ne Pań­stwo Klasz­tor­ne) rów­ne­go jed­nost­kom ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej, z te­ry­to­rium obej­mu­ją­cym dal­szą od na­sa­dy część pół­wy­spu Athos wraz z górą Athos, nad za­to­ką Athos. W 2011 r. wspól­no­ta li­czy­ła 1811 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. atonita m.

 przym. athoski, atonicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Święta Góra

Wiktionary


athoski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z górą Athos, do­ty­czą­cy góry Athos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Athos n., Atos mos., atonita mos.

 przym. atonicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) atonicki

Wiktionary


athyr

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. we­dług na­zew­nict­wa grec­kie­go, trze­ci mie­siąc pier­wszej sta­ro­e­gip­skiej pory roku achet, pory wy­le­wu Nilu;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) atyr

Wiktionary


atimia

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: kara po­zba­wie­nia czci oraz praw oby­wa­tel­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­roż. wy­klu­cze­nie z życia pu­blicz­ne­go w sta­ro­żyt­nej Gre­cji;

Wiktionary

Ati­mia ( ατιμία od "a" „brak” i "time" „war­tość; honor”) – w sta­ro­żyt­nej Gre­cji forma wy­klu­cze­nia z życia pu­blicz­ne­go po­przez po­zba­wie­nie praw oby­wa­tel­skich, oz­na­cza­ją­ca w prak­ty­ce zakaz po­ja­wia­nia się na zgro­ma­dze­niach i w świą­ty­niach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ska­za­ne­go na ati­mię po­zba­wia­no praw oby­wa­tel­skich.

Wiktionary


atina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

 (1.2) geogr. mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie La­cjum;

Wiktionary

Atina – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie La­cjum, w pro­win­cji Fro­si­no­ne.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 4480 osób, 154,5 os./km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Atina i je­stem córką pol­skich emi­gran­tów z Aten.

 (1.2) Pizzo Corno, skraj­nie le­wos­krzy­dło­wą po­zy­cję Linii Hit­le­ra, dzie­li­ło od Atiny tylko dzie­sięć ki­lo­me­trów; lecz dzie­sięć ki­lo­me­trów w gó­rach to zu­peł­nie coś in­ne­go niż dzie­sięć ki­lo­me­trów rów­ni­ną. Na­tar­cie ku Ati­nie od­by­wa­ło­by się w ope­ra­cyj­nym oder­wa­niu od głów­ne­go kie­run­ku ofen­sy­wy. Suk­ce­su od­dzia­łów, jakie ewen­tu­al­nie prze­bi­ły­by się jakoś na Atinę nie można by roz­wi­nąć ani nawet ochro­nić ude­rze­niem sił pan­cer­nych, jak to się dzia­ło po wła­ma­niu w do­li­nę Liri, po­nie­waż nie było tutaj do­god­ne­go dla nich szla­ku.

Wiktionary


atk

[czy­taj: a-te-KA] skrót od: Aka­de­mia Te­o­lo­gii Ka­to­lic­kiej


SJP.pl

skró­to­wiec, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = eduk. Aka­de­mia Te­o­lo­gii Ka­to­lic­kiej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ATK – Aka­de­mia Te­o­lo­gii Ka­to­lic­kiej, dawna nazwa Uni­wer­sy­te­tu Kar­dy­na­ła Ste­fa­na Wy­szyń­skie­go
  • ATK (in­for­ma­ty­ka) – bi­blio­te­ka pro­gra­mi­stycz­na od­po­wie­dzial­na za ułat­wie­nia do­stęp­no­ści w śro­do­wi­sku gra­ficz­nym GNOME
  • ATK – ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo zbro­je­nio­we, spe­cja­li­zu­ją­ce się głów­nie w tech­no­lo­giach ra­kie­to­wych
  • ATK – in­dyj­ski klub pił­kar­ski

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasz or­dy­na­riusz wy­kła­dał na ATK.

Wiktionary


atka

po­tocz­nie: znak @; at, małpa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Atka – po­pu­lar­na nazwa znaku @
  • Atka – wyspa w sta­nie Ala­ska, w USA
  • Atka – mia­sto na wy­spie Atka
  • Atka – osied­le typu miej­skie­go w Rosji, w ob­wo­dzie ma­ga­dań­skim.

Wikipedia


atkinson

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alia At­kin­son (ur. 1988) − ja­maj­ska pły­wacz­ka
  • Amy At­kin­son (ur. 1989) – gu­am­ska lek­ko­at­let­ka
  • Ash­lie At­kin­son (ur. 1977) − ame­ry­kań­ska ak­tor­ka fil­mo­wa
  • Chris At­kin­son (ur. 1979) – au­stra­lij­ski kie­row­ca raj­do­wy
  • Co­urt­ney At­kin­son (ur. 1979) – au­stra­lij­ski triath­lo­ni­sta
  • Da­lian At­kin­son (ur. 1968) – an­giel­ski pił­karz
  • Harry At­kin­son (1831–1892) – no­wo­ze­landz­ki po­li­tyk
  • James At­kin­son (1929–2010) – ame­ry­kań­ski bobs­le­i­sta
  • Ja­ni­ce At­kin­son (ur. 1962) – bry­tyj­ska po­li­tyk
  • Jayne At­kin­son (ur. 1959) – bry­tyj­ska ak­tor­ka
  • Jeff At­kin­son (ur. 1963) – ame­ry­kań­ski lek­ko­at­le­ta
  • John At­kin­son Grims­haw (1836–1893) – an­giel­ski ma­larz wik­to­riań­ski

Wikipedia


atl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ATL, ang. Above The Line – pol. Po­wy­żej linii – jedna ze stra­te­gii dzia­łań mar­ke­tin­go­wych
  • ATL, ang. Ac­ti­ve Tem­pla­te Li­bra­ry
  • ATL – film ko­me­dio­wy z 2006
  • ATLAS Trans­for­ma­tion Lan­gu­a­ge
  • Am­pe­rex Tech­no­lo­gy Li­mi­ted
  • Port lot­ni­czy At­lan­ta – Harts­field-Jack­son
  • All Time Low – ame­ry­kań­ski ze­spół mu­zycz­ny

Wikipedia


atlancki

→ At­lan­ta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ar­chit. zwią­za­ny z at­lan­ta­mi

 (1.2) geogr. zwią­za­ny z At­lan­tą (mia­stem w Sta­nach Zjed­no­czo­nych)

 (1.3) zwią­za­ny z At­lan­ta­mi lub At­lan­ty­dą

Wiktionary

Patrz:

Atlanta

Przykłady

 (1.3) Za­cząt­ków swa­sty­ki na­le­ża­ło­by szu­kać w kul­tu­rze nor­dyc­ko-at­lanc­kiej; wę­drów­ki nor­dyc­kiej pra­ra­sy w od­le­głej przesz­ło­ści roz­po­wszech­ni­ły swa­sty­kę po świe­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atlanta ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) atlantycki

Wiktionary


atlant

pod­po­ra ar­chi­tek­to­nicz­na bę­dą­ca po­są­giem mu­sku­lar­ne­go męż­czyz­ny dźwi­ga­ją­ce­go na ra­mio­nach lub na gło­wie ele­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny, np. bal­kon; atlas; te­la­mon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ar­chit. posąg at­le­tycz­ne­go męż­czyz­ny jako pod­po­ra ar­chi­tek­to­nicz­na, np. bal­ko­nu;

Wiktionary

At­lant (lm. at­lan­ty; także gi­gant, te­la­mon, her­ku­lant, gr. "átlas", "átlantos") – po­stać mu­sku­lar­ne­go męż­czyz­ny pod­trzy­mu­ją­ce­go głową, bar­ka­mi lub rę­ka­mi ele­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny (np. bel­ko­wa­nie, strop, bal­kon itp.), pod­po­ra za­stę­pu­ją­ca filar, ko­lum­nę.

At­lant znany był już w ar­chi­tek­tu­rze sta­ro­żyt­nej jako męski od­po­wied­nik ka­ria­ty­dy, a roz­po­wszech­nio­ny zo­stał w epoce ba­ro­ku. Po­cho­dze­nie nazwy łączy ją z mi­tycz­nym ty­ta­nem At­la­sem dźwi­ga­ją­cym skle­pie­nie nieba.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ozdob­ny bal­kon pod­trzy­my­wa­ły po­są­gi at­le­tycz­nych męż­czyzn, zwane at­la­sa­mi lub at­lan­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈatlãnt, AS: atlãnt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) atlas

Wiktionary


atlanta

pod­po­ra ar­chi­tek­to­nicz­na bę­dą­ca po­są­giem mu­sku­lar­ne­go męż­czyz­ny dźwi­ga­ją­ce­go na ra­mio­nach lub na gło­wie ele­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny, np. bal­kon; atlas; te­la­mon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. sto­li­ca i jed­no­cze­śnie naj­lud­niej­sze mia­sto ame­ry­kań­skie­go stanu Ge­or­gia;

Wiktionary

At­lan­ta – sto­li­ca i jed­no­cze­śnie naj­bar­dziej za­lud­nio­ne mia­sto ame­ry­kań­skie­go stanu Ge­or­gia, z po­pu­la­cją li­czą­cą 510,8 tys. miesz­kań­ców (2023). At­lan­ta sta­no­wi kul­tu­ral­ne i eko­no­micz­ne cen­trum ob­sza­ru me­tro­po­li­tal­ne­go At­lan­ta, za­miesz­ki­wa­ne­go przez 6,3 mi­lio­na osób, a także naj­waż­niej­szy kom­po­nent roz­ra­sta­ją­ce­go się me­ga­po­lis, zna­ne­go jako.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈtlãnta, AS: atlãnta

Wiktionary

Powiązane:

 przym. atlancki

Wiktionary


atlantic

[czy­taj: at­lan­tik] krój czcion­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • RMS „At­lan­tic”
  • kino „At­lan­tic” w War­sza­wie
  • At­lan­tic – lo­ko­mo­ty­wa pa­ro­wa
  • At­lan­tic Re­cords – wyt­wór­nia pły­to­wa
  • At­lan­tic – sin­giel grupy Keane
  • At­lan­tic – marka szwaj­car­skich ze­gar­ków
  • At­lan­tic – przed­się­bior­stwo odzie­żo­we
  • At­lan­tic – sta­cja koń­co­wa zło­tej linii metra w Los An­ge­les w mie­ście East Los An­ge­les
  • At­lan­tic – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Cass
  • At­lan­tic – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ka­ro­li­na Pół­noc­na, w hrab­stwie Car­te­ret
  • At­lan­tic – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Craw­ford
  • At­lan­tic – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Wir­gi­nia, w hrab­stwie Ac­co­mack

Wikipedia


atlantis

prom kos­micz­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • gr. Atlantìs nēsos – At­lan­ty­da
  • At­lan­tis – wa­ha­dło­wiec kos­micz­ny NASA
  • At­lan­tis – mia­sto w Po­łud­nio­wej Afry­ce
  • At­lan­tis – mia­sto w sta­nie Flo­ry­da, w hrab­stwie Palm Beach
  • At­lan­tis (ur. 1962) – mek­sy­kań­ski lu­cha­dor
  • At­lan­tis – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny mu­zy­ki disco-polo
  • At­lan­tis – album Wayne’a Shor­te­ra
  • At­lan­tis – album szwaj­car­skie­go ze­spo­łu Lu­na­ti­ca, na­gra­ny w 2000 roku
  • At­lan­tis – film duń­ski z 1913 roku
  • At­lan­tis – film do­ku­men­tal­ny Luca Bes­so­na
  • Star­ga­te: At­lan­tis (Gwiezd­ne wrota: At­lan­ty­da) – se­rial te­le­wi­zyj­ny scien­ce fic­tion
  • At­lan­ty­da – Za­gi­nio­ny ląd – film ani­mo­wa­ny z 2001 roku

Wikipedia


atlantycki

1. przy­miot­nik od: At­lan­tyk;
2. po­li­ty­ka: zwią­za­ny z NATO


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geogr. do­ty­czą­cy At­lan­ty­ku

 (1.2) polit. do­ty­czą­cy państw NATO

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasi ry­ba­cy wy­pły­nę­li na at­lan­tyc­kie ło­wi­ska.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatlãnˈtɨt͡sʲci, AS: atlãntycʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atlantyńczyk mos., Atlantyk m., atlantyzm m., atlantyckość ż.

 przym. zaatlantycki

Wiktionary


atlantyckość

→ at­lan­tyc­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest at­lan­tyc­kie; cecha tych, któ­rzy są at­lan­tyc­cy

Wiktionary

Patrz:

atlantycki

Powiązane:

 przym. atlantycki

 przysł. atlantycko

Wiktionary


atlantyda

le­gen­dar­na wiel­ka wyspa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mit. mi­tycz­na wyspa cał­ko­wi­cie zni­szczo­na przez trzę­sie­nie ziemi, le­żą­ca we­dług Pla­to­na na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim na­prze­ciw Słu­pów He­ra­kle­sa;

 (1.2) mitgr. każda z He­spe­ryd, Hiad i Ple­jad, córek At­la­sa;

Wiktionary

At­lan­ty­da, At­lan­tis (gr. Ἀτλαντὶς νῆσος "Atlantìs nēsos") – mi­tycz­na kra­i­na, która miała być miej­scem ist­nie­nia roz­wi­nię­tej cy­wi­li­za­cji zni­szczo­nej przez serię trzę­sień ziemi i za­to­pio­nej przez wody mor­skie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­sej­do­no­wi poś­wię­co­na była ba­jecz­na wyspa At­lan­ty­da, którą wła­da­li jego po­tom­ko­wie.

 (1.1) Fakty nie za­prze­cza­ją ist­nie­niu At­lan­ty­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatlãnˈtɨda, AS: atlãntyda

Wiktionary

Powiązane:

 przym. atlantydzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Wyspa Atlasa

Wiktionary


atlantydy

miesz­kań­cy At­lan­ty­dy (mi­tycz­ne­go pań­stwa)


SJP.pl

At­lan­ty­dy (gr. Ατλαντίδες Atlantídes, łac. At­lan­ti­des ‘córki At­lan­ta’, ‘córki At­la­sa’) – w mi­to­lo­gii grec­kiej nimfy: He­spe­ry­dy, Hiady i Ple­ja­dy; córki ty­ta­na At­la­sa (At­lan­ta; gr. Átlas, Átlantos).

Wikipedia


atlantydzi

miesz­kań­cy At­lan­ty­dy (mi­tycz­ne­go pań­stwa)


SJP.pl


atlantydzki

przy­miot­nik od: At­lan­ty­da


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) mit. zwią­za­ny z At­lan­ty­dą, do­ty­czą­cy At­lan­ty­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atlantyńczyk mos., Atlantyda ż.

Wiktionary


atlantyk

Ocen At­lan­tyc­ki; drugi we­dług wiel­ko­ści po Oce­a­nie Spo­koj­nym ob­szar wodny świa­ta, znaj­du­ją­cy się mię­dzy Eu­raz­ją, Afry­ką, An­tark­ty­dą i Ame­ry­ką


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pot. zob. Ocean At­lan­tyc­ki.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) w Pa­ry­żu, Wied­niu, Rzy­mie, Ber­li­nie czy Lon­dy­nie znaj­do­wa­li się ci sami lu­dzie, te same oby­cza­je, te same sprzę­ty, a nawet te same po­tra­wy: zupy z wo­do­ro­stów Oce­a­nu Spo­koj­ne­go, ostry­gi z Morza Pół­noc­ne­go, ryby z At­lan­ty­ku albo z Morza Śró­dziem­ne­go, zwie­rzy­na ze wszyst­kich kra­jów, owoce ze wszyst­kich czę­ści świa­ta (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtlãntɨk, AS: atlãntyk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. atlantycki

 rzecz. Atlantyńczyk mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ocean Atlantycki

Wiktionary


atlantysta

zwo­len­nik in­te­gra­cji Eu­ro­py re­a­li­zo­wa­nej przez NATO


SJP.pl


atlantyzm

1. kon­cep­cja in­te­gra­cji Eu­ro­py re­a­li­zo­wa­na przez NATO;
2. po­li­tycz­na łącz­ność z ce­la­mi NATO


SJP.pl

At­lan­tyzm ( at­lan­ti­cism), znany rów­nież jako tran­sat­lan­tyzm – ide­o­lo­gia po­li­tycz­na po­stu­lu­ją­ca ści­sły so­jusz mię­dzy pań­stwa­mi Ame­ry­ki Pół­noc­nej (Sta­na­mi Zjed­no­czo­ny­mi i Ka­na­dą) a Eu­ro­pą w kwe­stiach po­li­tycz­nych, go­spo­dar­czych i obron­nych. Ter­min wy­wo­dzi się od Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go. Jest to ide­o­lo­gia ge­o­po­li­tycz­na w tym samym sen­sie co eu­raz­ja­tyzm.

Wikipedia


atlantyńczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec mi­tycz­nej At­lan­ty­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atlantyda ż., Atlantyk m.

 przym. atlantydzki, atlantycki

Wiktionary


atlas

1. zbiór map wy­bra­nych te­ma­tycz­nie, wy­da­ny w for­mie al­bu­mu;
2. przy­rząd tre­nin­go­wy do ćwi­czeń si­ło­wych;
3. pier­wszy kręg szyj­ny; kręg szczy­to­wy; dźwi­gacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zbiór map, rycin, ta­be­li wy­da­ny w po­sta­ci książ­ki lub al­bu­mu;

 (1.2) anat. kręg szyj­ny, na któ­rym opie­ra się czasz­ka;

 (1.3) sport. wie­lo­funk­cyj­ny przy­rząd do ćwi­czeń róż­nych par­tii mię­śni uży­wa­ny w si­łow­ni;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ar­chit. posąg at­le­tycz­ne­go męż­czyz­ny pod­pie­ra­ją­ce­go bal­kon, pod­po­ra ar­chi­tek­to­nicz­na;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Atlas – w mi­to­lo­gii grec­kiej tytan dźwi­ga­ją­cy skle­pie­nie nie­bie­skie
  • Atlas – pasmo gór­skie w pół­noc­no-za­chod­niej Afry­ce
  • Atlas – pu­bli­ka­cja za­wie­ra­ją­ca zbiór map, wy­kre­sów, rycin, ilu­stra­cji, np. atlas ge­o­gra­ficz­ny, hi­sto­rycz­ny, atlas grzy­bów, atlas ana­to­micz­ny i inne
  • Atlas barw sto­so­wa­ny w tech­ni­ce
  • SM-65 Atlas – pier­wszy ame­ry­kań­ski po­cisk mię­dzy­kon­ty­nen­tal­ny
  • Atlas – w ana­to­mii to nazwa ła­ciń­ska pier­wsze­go kręgu szyj­ne­go – kręgu szczy­to­we­go, na któ­rym spo­czy­wa czasz­ka
  • Atlas – w ar­chi­tek­tu­rze rzeź­ba w po­sta­ci mu­sku­lar­ne­go męż­czyz­ny pod­trzy­mu­ją­ca skle­pie­nie za­miast ko­lum­ny
  • Atlas – księ­życ Sa­tur­na
  • Atlas – ra­kie­ta kos­micz­na
  • Atlas – po­ję­cie al­ge­bra­icz­ne
  • ATLAS – język pro­gra­mo­wa­nia
  • ATLAS – kom­pu­ter

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Atlas wi­ki­pe­dy­stów po­da­je miej­sca po­by­tu (nauki, za­miesz­ka­nia lub pracy) pol­sko­ję­zycz­nych wi­ki­pe­dy­stek i wi­ki­pe­dy­stów.

 (1.1) Ot­wórz­cie at­la­sy na mapie Pol­ski!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈatlas, AS: atlas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atlasik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dźwigacz

 (2.1) atlant

Wiktionary


atlasik

zdrob­nie­nie od: atlas (album)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od atlas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie atlas, lecz tylko mały at­la­sik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atlas m.

Wiktionary


atlaski

→ Atlas (góry w pół­noc­no-za­chod­niej Afry­ce)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z At­la­sem, do­ty­czą­cy At­la­su (gór w Afry­ce)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atlas mrz.

Wiktionary


atlasowy

→ atlas


SJP.pl

Patrz:

atlas

atlatl

broń mio­ta­ją­ca uży­wa­na od cza­sów gór­ne­go pa­le­o­li­tu; mio­tacz oszcze­pów


SJP.pl

Mio­tacz oszcze­pów, at­latl (z az­tec­kie­go "aht­latl") – broń mio­ta­ją­ca w po­sta­ci wy­drą­żo­ne­go lub pła­skie­go ka­wał­ka drew­na z za­głę­bie­niem na jed­nym z koń­ców, sto­so­wa­na na całym świe­cie od cza­sów gór­ne­go pa­le­o­li­tu. Naj­star­szy, od­na­le­zio­ny we Fran­cji at­latl, wy­ko­na­ny był z po­ro­ża je­le­nia i jest da­to­wa­ny na około 27 ty­się­cy lat.

Wikipedia


atleta

1. czło­wiek do­brze zbu­do­wa­ny i o dużej sile fi­zycz­nej;
2. spor­to­wiec upra­wia­ją­cy spor­ty si­ło­we (np. za­pa­sy)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. za­wod­nik dy­scy­plin si­ło­wych;

 (1.2) czło­wiek po­staw­ny, silny, z roz­wi­nię­tą mu­sku­la­tu­rą

Wiktionary

At­le­ta (łac. "ath­le­ta": za­pa­śnik z gr. "ἀθλητής") – osoba o po­nad­prze­cięt­nej bu­do­wie ciała, sile fi­zycz­nej, zręcz­no­ści i wy­trzy­ma­ło­ści.

Po raz pier­wszy po­ję­cie to zo­sta­ło wpro­wa­dzo­ne w sta­ro­żyt­nej Gre­cji (gr. "άθλος, ath­los": kon­kurs), miało okre­ślać osobę bio­rą­cą udział w za­wo­dach spor­to­wych. Słowo to współ­cze­śnie ma po­dob­ne zna­cze­nie, choć mia­nem at­le­ty zwy­kło się okre­ślać głów­nie za­wod­ni­ków bio­rą­cych udział w za­wo­dach lek­ko­at­le­tycz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Dwóch na­pa­ko­wa­nych i wy­ta­tu­o­wa­nych at­le­tów pró­bo­wa­ło mnie na­stra­szyć, kiedy wy­sze­dłem na chwi­lę z pracy po je­dze­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtlɛta, AS: atleta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atletyka ż., atletyk m., atletyzm m.

:: fż. atletka ż.

 przym. atletyczny

 przysł. atletycznie

Wiktionary


atletico

[czy­taj: at­le­ti­ko] klub pił­kar­ski z Ma­dry­tu; także nazwa (lub człon nazwy) wielu klu­bów hisz­pań­skich i po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­skich


SJP.pl


atletka

ko­bie­ta o wiel­kiej sile fi­zycz­nej lub mo­ral­nej; si­łacz­ka; za­pa­śnicz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. za­wod­nicz­ka dy­scy­plin si­ło­wych

 (1.2) ko­bie­ta po­staw­na, silna, z roz­wi­nię­tą mu­sku­la­tu­rą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtlɛtka, AS: atletka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atleta mos., atletyka ż., atletyk m., atletyzm m.

 przym. atletyczny

 przysł. atletycznie

Wiktionary

Synonimy:

 siłaczka

Wiktionary


atleto

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: at­le­ta

Wiktionary


atletycznie

przy­słó­wek

 (1.1) z wyć­wi­czo­ną mu­sku­la­tu­rą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atleta mos., atletka ż., atletyka ż.

 przym. atletyczny

Wiktionary


atletyczność

bycie at­le­tą, spraw­ność fi­zycz­na


SJP.pl


atletyczny

1. silny, do­brze zbu­do­wa­ny (np. at­le­tycz­ny wy­gląd, at­le­tycz­na bu­do­wa ciała);
2. zwią­za­ny z ćwi­cze­nia­mi spor­to­wy­mi, zwła­szcza z za­pa­sa­mi, pod­no­sze­niem cię­ża­rów (np. po­ka­zy at­le­tycz­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) do­brze zbu­do­wa­ny, roz­wi­nię­ty fi­zycz­nie

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) sport. od­no­szą­cy się do at­le­ty­ki, zwią­za­ny z at­le­ty­ką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bal­kon pod­trzy­mu­ją po­są­gi at­le­tycz­nych męż­czyzn, zwane at­las­mi lub at­lan­ta­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atleta m., atletka ż., atletyka ż., atletyzm m.

 przysł. atletycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) barczysty, herkulesowy, muskularny, postawny, umięśniony

 (2.1) gimnastyczny, kulturystyczny, zapaśniczy

Wiktionary


atletyk

w psy­cho­lo­gii: czło­wiek odz­na­cza­ją­cy się mu­sku­lar­ną bu­do­wą ciała, wy­so­ki i silny, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się uf­no­ścią w sto­sun­ku do ludzi, ot­war­to­ścią i śmia­ło­ścią; typ prze­ciw­staw­ny aste­ni­ko­wi


SJP.pl


atletyka

ćwi­cze­nia spor­to­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wszyst­kie ćwi­cze­nia spor­to­we

Wiktionary

At­le­ty­ka – dzie­dzi­na spor­tu, która wy­o­dręb­ni­ła się w XIX wieku. W skład at­le­ty­ki wcho­dzą dy­scy­pli­ny, w któ­rych pod­sta­wą jest wy­ko­rzy­sty­wa­nie przez za­wod­ni­ków włas­nej siły fi­zycz­nej, m.in.: pod­no­sze­nie cię­ża­rów, strong­man, trój­bój si­ło­wy i kul­tu­ry­sty­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasza szko­ła ma wy­so­kie osią­gnię­cia w at­le­ty­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtlɛtɨka, AS: atletyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atleta m., atletka ż., atletyk m., atletyzm m.

 przym. atletyczny

 przysł. atletycznie

Wiktionary


atletyzm

bycie at­le­tą, spraw­ność fi­zycz­na


SJP.pl


atm

sym­bol at­mos­fe­ry fi­zycz­nej - jed­nost­ki ci­śnie­nia (od­czy­ty­wa­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ATM – pol­skie przed­się­bior­stwo te­le­in­for­ma­tycz­ne
  • ATM Grupa – pol­skie przed­się­bior­stwo pro­du­ku­ją­ce pro­gra­my te­le­wi­zyj­ne
  • ATM Roz­ryw­ka – kanał te­le­wi­zyj­ny o cha­rak­te­rze roz­ryw­ko­wym.
  • ki­na­za ATM – ki­na­za biał­ko­wa se­ry­no­wo-tre­o­ni­no­wa, ak­ty­wo­wa­na przez przer­wa­nia obu nici pod­wój­nej he­li­sy DNA
  • – , sze­ro­ko­pas­mo­wa tech­no­lo­gia ko­mu­ni­ka­cyj­na.
  • () – ban­ko­mat
  • – – prak­ty­ka sek­su­al­na zwią­za­na z BDSM
  • atm – at­mos­fe­ra fi­zycz­na, po­za­u­kła­do­wa jed­nost­ka miary ci­śnie­nia

Wikipedia


atma

willa Ka­ro­la Szy­ma­now­skie­go (jed­ne­go z naj­wy­bit­niej­szych pol­skich kom­po­zy­to­rów) w Za­ko­pa­nem, gdzie miesz­kał w la­tach 1930-1935; w 1975 roku ut­wo­rzo­no w niej Mu­ze­um Ka­ro­la Szy­ma­now­skie­go (od­dział Mu­ze­um Na­ro­do­we­go w Kra­ko­wie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. szt. willa w Za­ko­pa­nem, w któ­rej miesz­kał Karol Szy­ma­now­ski, mie­szczą­ca współ­cze­śnie mu­ze­um bio­gra­ficz­ne tego kom­po­zy­to­ra;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • atma – dusza jed­nost­ko­wa w fi­lo­zo­fii in­dyj­skiej
  • Atma – mu­ze­um Ka­ro­la Szy­ma­now­skie­go w willi „Atma” w Za­ko­pa­nem
  • Atma – miej­sco­wość w pół­noc­no-za­chod­niej Syrii, w mu­ha­fa­zie Id­li­bu
  • Atma – album Mi­chał Ur­ba­niak
  • Atma – tytuł po­wie­ści Marii Ro­dziew­czów­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szy­ma­now­ski tylko w Atmie czuł się na­praw­dę u sie­bie, był do­sko­na­łym, ser­decz­nym go­spo­da­rzem, uprzej­mym i go­ścin­nym. Toteż Atma była za­wsze pełna roz­ma­i­tych gości (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈatma, AS: atma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atman m.

Wiktionary


atman

w fi­lo­zo­fii in­dyj­skiej: fun­da­men­tal­ne "ja", naj­głęb­sza, du­cho­wa isto­ta bytu ludz­kie­go; "mi­kro­kos­micz­ny" od­po­wied­nik brah­ma­na


SJP.pl

Atman (de­wa­na­ga­ri आत्म "ātman", sanskr. "od­dech", आत्मा) – w hin­du­iz­mie okre­śle­nie duszy ro­zu­mia­nej jako in­dy­wi­du­al­na jaźń, obec­na w każ­dej żywej isto­cie. Atman wcie­la się w ko­lej­nych ży­wo­tach (idea re­in­kar­na­cji) w ko­lej­ne ciała, pod­le­ga­jąc prawu karmy. Pier­wsze wzmian­ki o "at­ma­nie" zna­leźć można już w Upa­ni­sza­dach.

Wikipedia


atmofil

pier­wia­stek bę­dą­cy skład­ni­kiem sko­ru­py ziem­skiej prze­cho­dzą­cy w du­żych ilo­ściach do at­mos­fe­ry lub hy­dros­fe­ry


SJP.pl


atmolityczny

→ at­mo­li­za


SJP.pl

Patrz:

atmoliza

atmoliza

roz­dzie­la­nie mie­sza­ni­ny gazów na po­szcze­gól­ne skład­ni­ki


SJP.pl


atmometr

przy­rząd do mie­rze­nia szyb­ko­ści pa­ro­wa­nia wody z po­wierzch­ni zbior­ni­ków wod­nych lub grun­tu; ewa­po­ro­metr


SJP.pl

At­mo­metr (też ewa­po­ro­metr lub ewa­po­ry­metr; grec. "atmós" = para + "metréō" = mie­rzę) – jest to urzą­dze­nie do po­mia­ru szyb­ko­ści pa­ro­wa­nia wody z po­wierzch­ni grun­tu lub ot­war­tej po­wierzch­ni wod­nej i tran­spi­ra­cja ro­ślin do at­mos­fe­ry.

Przy­rząd ten jest czę­sto wy­ko­rzy­sty­wa­ny w rol­nict­wie do po­mia­ru ewa­po­tran­spi­ra­cji w obrę­bie upra­wia­ne­go pola.

Wikipedia


atmoradiograf

apa­rat ra­dio­fo­nicz­ny słu­żą­cy do no­to­wa­nia wy­ła­do­wań at­mos­fe­rycz­nych


SJP.pl


atmosfera

1. sfera gazów ota­cza­ją­ca Zie­mię lub inne ciało nie­bie­skie;
2. po­wie­trze wy­peł­nia­ją­ce jakąś ogra­ni­czo­ną prze­strzeń;
3. prze­no­śnie: ja­kość sto­sun­ków mię­dzy­ludz­kich pa­nu­ją­ca w danym miej­scu, kli­mat psy­chicz­ny tego miej­sca, śro­do­wi­ska, oto­cze­nia itp.;
4. at­mos­fe­ra tech­nicz­na - dawna jed­nost­ka ci­śnie­nia;
5. at­mos­fe­ra fi­zycz­na - jed­nost­ka ci­śnie­nia równa 101325 pa­ska­lom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. me­te­o­rol. po­wło­ka ga­zo­wa ota­cza­ją­ca Zie­mię lub inne ciało nie­bie­skie;

 (1.2) po­wie­trze wy­peł­nia­ją­ce ja­kieś po­mie­szcze­nie

 (1.3) przen. kli­mat psy­chicz­ny w ja­kimś śro­do­wi­sku, miej­scu, oto­cze­niu itd.

 (1.4) miar. fiz. jed­nost­ka miary ci­śnie­nia

Wiktionary

At­mos­fe­ra – ga­zo­wa po­wło­ka ota­cza­ją­ca ciało nie­bie­skie o masie wy­star­cza­ją­cej do utrzy­my­wa­nia war­stwy gazów w wy­ni­ku dzia­ła­nia gra­wi­ta­cji. At­mos­fe­ry znaj­du­ją się na pla­ne­tach typu ziem­skie­go i naj­więk­szych księ­ży­cach pla­net; w przy­pad­ku pla­net ol­brzy­mów ta­kich jak Jo­wisz oraz gwiazd (por.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Księ­życ nie ma at­mos­fe­ry, co po­wo­du­je m.in. to, że w jego po­wierzch­nię ude­rza bar­dzo wiele me­te­o­ry­tów oraz to, że pa­nu­ją na nim bar­dzo duże wa­ha­nia tem­pe­ra­tu­ry

 (1.2) Nie lubił at­mos­fe­ry tej sali: du­cho­ty i go­rą­ca.

 (1.3) W biu­rze pa­no­wa­ła ro­dzin­na at­mos­fe­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatmɔˈsfɛra, AS: atmosfera

Wiktionary

Powiązane:

 przym. atmosferyczny

 rzecz. sfera ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) klimat, pogoda, aura, powietrze

 (1.3) duch, klimat, aura, nastrój, poczucie

Wiktionary


atmosferka

zdrob­nie­nie od: at­mos­fe­ra


SJP.pl


atmosferologia

nauka o zja­wi­skach at­mos­fe­rycz­nych


SJP.pl


atmosferycznie

→ at­mos­fe­rycz­ny


SJP.pl

Patrz:

atmosferyczny

atmosferyczny

do­ty­czą­cy at­mos­fe­ry (w zna­cze­niu po­wło­ki ga­zo­wej), ma­ją­cy miej­sce w at­mos­fe­rze (np. zja­wi­ska at­mos­fe­rycz­ne, wy­ła­do­wa­nia at­mos­fe­rycz­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z at­mos­fe­rą ziem­ską

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzi­siaj jest wy­jąt­ko­wo ni­skie ci­śnie­nie at­mos­fe­rycz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatmɔsfɛˈrɨt͡ʃnɨ, AS: atmosferyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sfera ż., atmosfera ż.

Wiktionary


atmosferyk

1. ro­dzaj kotła lub pieca ga­zo­we­go;
2. po­tocz­nie: utwór, zaz­wy­czaj mu­zycz­ny, o cha­rak­te­rze na­stro­jo­wym, no­stal­gicz­nym, ro­man­tycz­nym


SJP.pl


atmosferyki

fale elek­tro­ma­gne­tycz­ne o dłu­go­ści od 15 me­trów do 1500 ki­lo­me­trów, wy­wo­ła­ne wy­ła­do­wa­nia­mi at­mos­fe­rycz­ny­mi mię­dzy chmu­ra­mi lub mię­dzy chmu­rą a zie­mią, bę­dą­ce źró­dłem za­kłó­ca­ją­cych trza­sków w od­bior­ni­kach ra­dio­wych


SJP.pl

At­mos­fe­ry­ki – zwy­cza­jo­wa nazwa fal ra­dio­wych od dłu­go­ściach od 15 do 1 500 000 me­trów (czę­stot­li­wo­ści 20MHz-200Hz) pow­sta­ją­cych w at­mos­fe­rze Ziemi. Po­cho­dze­nie at­mos­fe­ry­ków jest na­tu­ral­ne, z wy­ła­do­wań elek­trycz­nych za­cho­dzą­cych w at­mos­fe­rze - sta­no­wią więc na­tu­ral­ne szumy przy od­bio­rze fal ra­dio­wych. Ob­ser­wa­cje at­mos­fe­ry­ków służą ba­da­niom jo­nos­fe­ry i ma­gne­tos­fe­ry.

Wikipedia


atoksyczność

→ atok­sycz­ny


SJP.pl

Patrz:

atoksyczny

atoksyczny

nie­tru­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie tru­ją­cy; niesz­kod­li­wy dla or­ga­niz­mu lub śro­do­wi­ska

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nietoksyczny

Wiktionary


atol

wyspa ko­ra­lo­wa w kształ­cie pier­ście­nia, ota­cza­ją­ca la­gu­nę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. typ pła­skiej wyspy ko­ra­lo­wej w kształ­cie pier­ście­nia pow­sta­łej na sku­tek za­pad­nię­cia się wul­ka­nu oto­czo­ne­go przez rafę ko­ra­lo­wą;

Wiktionary

Atol – pła­ska wyspa ko­ra­lo­wa, zwy­kle skła­da­ją­ca się z rafy ko­ra­lo­wej w kształ­cie pier­ście­nia ota­cza­ją­ce­go cen­tral­ną de­pre­sję, na­zy­wa­ną la­gu­ną. Może ona sta­no­wić odręb­ny zbior­nik wodny lub być po­łą­czo­na z mo­rzem.

Atol pow­sta­je wsku­tek kilku pro­ce­sów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Atol pow­sta­je na sku­tek przy­ra­sta­nia rafy ko­ra­lo­wej wokół wyspy wul­ka­nicz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈatɔl, AS: atol

Wiktionary


atoli

daw­niej: mimo to, jed­nak, wszak­że; spój­nik przy­łą­cza­ją­cy zda­nie (rza­dziej inne wy­ra­że­nie) o tre­ści prze­ciw­nej do tej, którą można wyw­nio­sko­wać z wcze­śniej­sze­go kon­tek­stu, np.: Wie­rzyć nie chciał, w końcu atoli uwie­rzyć mu­siał.


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) przest. jed­nak, na­to­miast, ale

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od atol

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­śnię­cie było atoli nie­mo­żeb­nie utrud­nio­ne, toć pot­wor­ny jaz­got i wycie uru­cho­mio­nej przez całą noc przebrz­mia­łej, nad­szarp­nię­tej zębem czasu przed­po­to­po­wej ma­szy­ne­rii, sta­cji dy­skie­tek i kon­sol w po­łą­cze­niu z ogrom­nym za­chwy­tem za­war­tym w nich za­byt­ko­wym opro­gra­mo­wa­niem nie sprzy­ja za­sy­pia­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtɔlʲi, AS: atolʹi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aliści, jakkolwiek, jednakowoż, jednakże, lecz, mimo tego, mimo to, pomimo tego, pomimo to, przecież, toż, wszak, wszakże

Wiktionary


atolowy

→ atol


SJP.pl

Patrz:

atol

atolówka

ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny me­wo­wa­tych; ry­bit­wa biała


SJP.pl


atom

1. najm­niej­sza część pier­wiast­ka che­micz­ne­go za­cho­wu­ją­ca jego wła­ści­wo­ści;
2. prze­no­śnie: najm­niej­sza, pod­sta­wo­wa cząst­ka cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. fiz. najm­niej­szy ele­ment ma­te­rii, dla któ­re­go można je­szcze wy­róż­niać pier­wiast­ki;

Wiktionary

Atom – pod­sta­wo­wy skład­nik ma­te­rii. Skła­da się z ma­łe­go do­dat­nio na­ła­do­wa­ne­go jądra o dużej gę­sto­ści i ota­cza­ją­cej go chmu­ry elek­tro­no­wej o ujem­nym ła­dun­ku elek­trycz­nym.

Słowo "atom" po­cho­dzi z grec­kie­go ἄτομος – "átomos" (od α-, „nie-” + τέμνω – "temno", „ciąć”), oz­na­cza­ją­ce­go coś, czego nie da się prze­ciąć ani po­dzie­lić.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Azot­ki glinu, galu i indu przyj­mu­ją dia­men­to­po­dob­ną struk­tu­rę wur­cy­tu, w któ­rej atomy zaj­mu­ją te­tra­e­drycz­ne po­ło­że­nia.

 (1.1) Czą­stecz­ka wody za­wie­ra trzy atomy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈatɔ̃m, AS: atõm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atomistyka ż., atomista mos., atomówka ż., atomizowanie n.

 czas. atomizować ndk.

 przym. atomowy

 przysł. atomowo

Wiktionary


atomal

marka pa­pie­ru świa­tło­czu­łe­go


SJP.pl


atomista

1. w sta­ro­żyt­no­ści: fi­lo­zof, zwo­len­nik te­o­rii fi­lo­zo­ficz­nej - ato­miz­mu;
2. spe­cja­li­sta w za­kre­sie ato­mi­sty­ki;
3. po­tocz­nie o zwo­len­ni­ku sze­ro­kie­go za­sto­so­wa­nia ener­gii ją­dro­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) filoz. fi­lo­zof bę­dą­cy zwo­len­ni­kiem ato­miz­mu – po­glą­du o ist­nie­niu najm­niej­szych skład­ni­ków ma­te­rii

 (1.2) fiz. ba­dacz zaj­mu­ją­cy się ato­mi­sty­ką – nauką o najm­niej­szych skład­ni­kach ma­te­rii, która dała po­czą­tek fi­zy­ce ją­dro­wej

 (1.3) pra­cow­nik prze­my­słu wy­ko­rzy­stu­ją­ce­go ener­gię ją­dro­wą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɔ̃ˈmʲista, AS: atõmʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atomistyka ż., atomizm m., atom m., atomizowanie n.

:: fż. atomistka ż.

 czas. atomizować ndk.

 przym. atomistyczny, atomowy

 przysł. atomowo

Wiktionary


atomistka

→ ato­mi­sta


SJP.pl

Patrz:

atomista

atomistyczny

→ ato­mi­sty­ka, → ato­mizm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) filoz. od­no­szą­cy się do ato­miz­mu

Wiktionary

Patrz:

atomistyka, → atomizm

Powiązane:

 rzecz. atomizm mrz., atomista mos., atomistyka ż.

Wiktionary


atomistyka

1. ogół badań na­u­ko­wych i prac tech­nicz­nych zwią­za­nych z uzy­ski­wa­niem i wy­ko­rzy­sty­wa­niem ener­gii ją­dro­wej;
2. an­tycz­na te­o­ria fi­lo­zo­ficz­na gło­szą­ca, że przy­ro­da skła­da się z ato­mów, któ­rych po­wszech­ną wła­ści­wo­ścią jest ruch w próż­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem wła­ści­wo­ści, struk­tu­ry i za­cho­wa­nia ato­mów oraz ich za­sto­so­wa­nia­mi w róż­nych tech­no­lo­giach

 (1.2) hist. filoz. te­o­ria, która za­kła­da­ła, że wszyst­ko we wszechś­wie­cie skła­da się z ma­łych, nie­po­dziel­nych jed­no­stek zwa­nych ato­ma­mi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ener­ge­ty­ka ją­dro­wa
  • fi­zy­ka ją­dro­wa
  • ochro­na ra­dio­lo­gicz­na
  • ato­mizm
  • Ato­mi­sty­ka – album Elek­trycz­nych Gitar

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. atom mrz., atomista mos., atomizm mrz., atomizowanie n.

 przym. atomistyczny

 przysł. atomistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) atomizm

Wiktionary


atomizacja

1. ro­zbi­cie lub roz­pad cze­goś na drob­ne czą­stecz­ki;
2. roz­py­le­nie cie­czy w po­sta­ci drob­nych kro­pel;
3. prze­sad­na, dro­biaz­go­wa ana­li­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. roz­dzie­le­nie sub­stan­cji na drob­ne ele­men­ty

 (1.2) ana­li­zo­wa­nie do skraj­nych szcze­gó­łów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • w tech­ni­ce – roz­py­la­nie (np. cie­czy - woda, metal, olej itp.) na drob­ne kro­pel­ki w celu zwięk­sze­nia po­wierzch­ni kon­tak­tu tego czyn­ni­ka z gazem
  • w so­cjo­lo­gii – roz­pad więzi spo­łecz­nych wy­ni­ka­ją­cy z nad­mier­ne­go in­dy­wi­du­a­liz­mu lub alie­na­cji zbyt wielu człon­ków spo­łe­czeń­stwa
  • ato­mi­za­cja – zja­wi­sko roz­drob­nie­nia struk­tur po­li­tycz­nych
  • Ato­mi­za­cja – pro­ces wyt­wo­rze­nia wol­nych ato­mów w ato­mi­ze­rze

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ato­mi­za­cja pa­li­wa w sil­ni­ku poz­wa­la na lep­sze spa­la­nie.

Wiktionary


atomizator

opry­ski­wacz sil­ni­ko­wy, drob­no­kro­pli­sty do zwal­cza­nia szkod­ni­ków i cho­rób ro­ślin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie słu­żą­ce do ro­zbi­ja­nia cie­czy na bar­dzo drob­ne kro­ple i ich roz­py­la­nia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpylacz, opryskiwacz, rozpryskiwacz, spryskiwacz; war. atomizer

Wiktionary


atomizer

przy­rząd do roz­py­la­nia pły­nów, zwła­szcza per­fum i le­karstw; roz­py­lacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­rząd, który roz­py­la ciecz, ro­zbi­ja ją na stru­mień kro­pe­lek

 (1.2) jeden z ele­men­tów e-pa­pie­ro­sa, w któ­rym li­qu­id jest pod­grze­wa­ny przez grzał­kę i za­mie­nia się w dym

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Czy ten ato­mi­zer robi dużą chmu­rę?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɔ̃ˈmʲizɛr, AS: atõmʹizer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atomizowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpylacz

 (1.2) parownik

Wiktionary


atomizm

1. sta­ro­żyt­na te­o­ria fi­lo­zo­ficz­na przed­sta­wia­ją­ca ma­te­rię zbu­do­wa­ną z drob­nych, nie­po­dziel­nych czą­stek - ato­mów;
2. po­gląd w na­u­kach spo­łecz­nych uz­na­ją­cy moż­li­wość po­dzia­łu ba­da­nych obiek­tów, po­dob­nie jak ma­te­rii, na najm­niej­sze skład­ni­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. fiz. te­o­ria na­u­ko­wa, zgod­nie z którą ma­te­ria skła­da się z ato­mów

 (1.2) hist. filoz. sta­ro­żyt­na dok­try­na gło­szą­ca, że cała rze­czy­wi­stość skła­da się z próż­ni i nie­po­dziel­nych, niez­mien­nych czą­stek – ato­mów

 (1.3) filoz. log. po­gląd, że całą praw­dę o rze­czy­wi­sto­ści można wy­ra­zić za po­mo­cą ele­men­tar­nych zdań (sądów), które opi­su­ją pro­ste, jed­nost­ko­we fakty

Wiktionary

Ato­mizm fi­zy­kal­ny – te­o­ria o ziar­ni­stej, nie­cią­głej struk­tu­rze ma­te­rii, twier­dze­nie, że ma­te­ria skła­da się z nie­po­dziel­nych ele­men­tów, nieg­dyś ato­mów, a współ­cze­śnie: czą­stek ele­men­tar­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. atomista mos., atomistyka ż.

 przym. atomistyczny

Wiktionary


atomizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ro­zbi­ja­nie na atomy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atom m., atomizer m., atomistyka ż., atomista m.

 czas. atomizować ndk.

 przym. atomowy

Wiktionary


atomizować

ro­zbi­jać coś na drob­ne ele­men­ty, skład­ni­ki, także coś ab­strak­cyj­ne­go


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­to­mi­zo­wać)

 (1.1) techn. roz­drab­niać na bar­dzo drob­ne cząst­ki

 (1.2) przen. po­wo­do­wać roz­pad więk­szej ca­ło­ści na ele­men­ty

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ato­mi­zo­wać się (dk. za­to­mi­zo­wać się)

 (2.1) dzie­lić się na nie­wiel­kie ele­men­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atomizowanie n., atom mrz., atomista mos.

 czas. zatomizować dk.

Wiktionary


atomowiec

1. prze­no­śnie: uczo­ny, który zaj­mu­je się fi­zy­ką ją­dro­wą;
2. zwo­len­nik wy­ko­rzy­sty­wa­nia badań ato­mo­wych do pro­duk­cji bomb


SJP.pl


atomowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) fiz. na po­zio­mie ato­mów

 (1.2) wojsk. uży­wa­jąc broni ato­mo­wej

 (1.3) pot. bar­dzo mocno; w znacz­nej licz­bie lub ilo­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Re­ak­cja prze­bie­ga ato­mo­wo.

 (1.2) Pań­stwo dy­spo­nu­je moż­li­wo­ścią od­po­wie­dzieć ato­mo­wo na agre­sję.

 (1.3) Kamil za­bu­jał się w Oli, słał jej wir­tu­al­ne bu­zia­ki ato­mo­wo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atom mrz., atomista mos.

 przym. atomowy

Wiktionary


atomowość

w in­for­ma­ty­ce: nie­po­dziel­ność ope­ra­cji w ba­zach da­nych


SJP.pl


atomowy

1. do­ty­czą­cy ato­mów, zwią­za­ny z ato­ma­mi (np. jądro ato­mo­we, masa ato­mo­wa);
2. wy­ko­rzy­stu­ją­cy ener­gię ją­dro­wą, za­bez­pie­cza­ją­cy przed skut­ka­mi uży­cia broni wy­ko­rzy­stu­ją­cej tę ener­gię (np. bomba ato­mo­wa, schron ato­mo­wy)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla atomu, od­no­szą­cy się do atomu

 (1.2) wy­ko­rzy­stu­ją­cy ener­gię pow­sta­ją­cą przy roz­szcze­pie­niu jądra ato­mo­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Biz­mut to pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Bi i licz­bie ato­mo­wej 83.

 (1.2) Prasa opi­sa­ła ka­ta­stro­fę ato­mo­we­go okrę­tu pod­wod­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɔ̃ˈmɔvɨ, AS: atõmovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atom m., atomista mos., atomizowanie n.

 przysł. atomowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) jądrowy, nuklearny

Wiktionary


atomóweczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ato­mów­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atomówka ż.

Wiktionary


atomówka

1. po­tocz­nie: bomba ato­mo­wa;
2. po­tocz­nie: elek­trow­nia ato­mo­wa (ją­dro­wa);
3. każda z trzech dziew­czy­nek bę­dą­cych bo­ha­ter­ka­mi se­ria­lu ani­mo­wa­ne­go pt. "Ato­mów­ki"


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. bomba ato­mo­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatɔ̃ˈmufka, AS: atõmufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atomóweczka ż., atom m.

Wiktionary


aton

w mi­to­lo­gii egip­skiej: wi­dzial­ny prze­jaw boga Re


SJP.pl

Aton (także Aten – w ję­zy­ku egip­skim ỉtn oz­na­cza tar­czę sło­necz­ną) – bóg egip­ski. Po­cząt­ko­wo, w III ty­siąc­le­ciu p.n.e. był jed­nym z wielu bogów wyz­na­wa­nych w Egip­cie. Aton był tar­czą sło­necz­ną – do­kład­niej, bo­giem pro­mie­nio­wa­nia żaru tar­czy sło­necz­nej – uwa­ża­ny wów­czas za ema­na­cję boga Re.

Wikipedia


atonalista

muzyk two­rzą­cy ut­wo­ry mu­zycz­ne o cha­rak­te­rze ato­nal­nym, sto­su­ją­cy za­sa­dę ato­nal­no­ści


SJP.pl


atonalistka

→ ato­na­li­sta


SJP.pl

Patrz:

atonalista

atonalizm

kon­struk­cja dźwię­ko­wa o braku za­leż­no­ści po­mię­dzy dźwię­ka­mi i to­na­mi od cen­trum to­nal­ne­go; ato­nal­ność


SJP.pl


atonalnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ato­nal­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atonalność ż.

 przym. atonalny

Wiktionary


atonalność

kon­struk­cja dźwię­ko­wa o braku za­leż­no­ści po­mię­dzy dźwię­ka­mi i to­na­mi od cen­trum to­nal­ne­go; ato­na­lizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha ut­wo­ru, który jest ato­nal­ny

Wiktionary

Mi­stycz­ny akord Alek­san­dra Skria­bi­na

Wikipedia

Powiązane:

 przym. atonalny

 przysł. atonalnie

Wiktionary


atonalny

o mu­zy­ce: wpro­wa­dza­ją­cy rów­no­u­praw­nie­nie wszyst­kich 12 dźwię­ków ok­ta­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­zba­wio­ny tonu

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. atonalnie

 rzecz. atonalność ż.

Wiktionary


atonia

ob­ni­że­nie pra­wi­dło­we­go na­pię­cia mię­śni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zanik lub zmniej­sze­nie zdol­no­ści do skur­czu mię­śni;

Wiktionary

Ato­nia – zanik lub zmniej­sze­nie zdol­no­ści do skur­czu mię­śni gład­kich lub mię­śni po­przecz­nie prąż­ko­wa­nych. Jej skut­ka­mi są po­waż­ne za­bu­rze­nia w czyn­no­ściach da­ne­go na­rzą­du, np. za­trzy­ma­nie akcji po­ro­do­wej (ato­nia ma­ci­cy), usta­nie ru­chów pe­ry­stal­tycz­nych jelit (ato­nia jelit).

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) zwiodczenie

Wiktionary


atoniczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ato­nicz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. atoniczny

 przysł. atonicznie

Wiktionary


atoniczny

1. bezdź­więcz­ny;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: nie­ma­ją­cy włas­ne­go ak­cen­tu;
3. dot­knię­ty ato­nią, spo­wo­do­wa­ny ato­nią


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. po­wią­za­ny z ato­nią, ob­ni­że­niem lub bra­kiem na­pię­cia mię­śnio­we­go

 (1.2) jęz. zob. nie­ak­cen­to­wa­ny.

 (1.3) książk. bezdź­więcz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Kli­ty­ka to wyraz ato­nicz­ny, tzn. po­zba­wio­ny włas­ne­go ak­cen­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atoniczność ż.

Wiktionary


atonon

wyraz nie­po­sia­da­ją­cy włas­ne­go ak­cen­tu


SJP.pl


atopia

ge­ne­tycz­nie uwa­run­ko­wa­na, nie­pra­wi­dło­wa re­ak­cja ukła­du im­mu­no­lo­gicz­ne­go na na­tu­ral­ny kon­takt z sub­stan­cją uczu­la­ją­cą (an­ty­gen)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dzie­dzicz­na skłon­ność or­ga­niz­mu do nad­mier­nej re­ak­cji aler­gicz­nej na po­wszech­nie wy­stę­pu­ją­ce czyn­ni­ki śro­do­wi­sko­we

Wiktionary

Ato­pia ( ατοπία) – grupa dzie­dzicz­nych cho­rób aler­gicz­nych. Za­bu­rze­nia te cha­rak­te­ry­zu­ją się na­tych­mia­sto­wym me­cha­niz­mem. Wy­ni­ka­ją z nie­pra­wi­dło­wej od­po­wie­dzi im­mu­no­lo­gicz­nej na małe dawki an­ty­ge­nów, w wy­ni­ku któ­rej do­cho­dzi do nad­mier­ne­go wyt­wa­rza­nia im­mu­no­glo­bu­lin E (IgE) skie­ro­wa­nych głów­nie prze­ciw­ko tym aler­ge­nom. Pow­sta­je w ten spo­sób re­ak­cja za­pal­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ato­pia jest czę­stą przy­czy­ną wy­stę­po­wa­nia astmy i eg­ze­my u dzie­ci.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. atopowy

Wiktionary


atopik

osoba dot­knię­ta ato­pią


SJP.pl


atopowy

w me­dy­cy­nie:
1. wy­wo­ła­ny przez aler­gię (np. astma ato­po­wa, ato­po­we za­pa­le­nie skóry);
2. skłon­ny do aler­gii (np. osoby ato­po­we)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z ato­pią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atopia ż.

Wiktionary


atorwastatyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy sta­tyn, nor­ma­li­zu­ją­cy stę­że­nie li­pi­dów we krwi


SJP.pl

Ator­wa­sta­ty­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek na­le­żą­cy do grupy syn­te­tycz­nych sta­tyn. Jest wy­biór­czym in­hi­bi­to­rem re­duk­ta­zy 3-hy­drok­sy-3-me­ty­lo-glu­ta­ry­lo-ko­en­zy­mu A (re­duk­ta­zy HMG-CoA).

Wikipedia


atos

bo­ha­ter po­wie­ści "Trzej musz­kie­te­ro­wie", "Dwa­dzie­ścia lat póź­niej" i "Wi­ceh­ra­bia de Bra­ge­lon­ne" au­tor­stwa Alek­san­dra Du­ma­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (1.1) zo­o­nim imię dla psa

Wiktionary

Atos, wła­ści­wie "Oli­vier hra­bia de la Fère" (ur. ok. 1595, zm. 1661) – jeden z bo­ha­te­rów cyklu po­wie­ści Ale­xan­dre’a Du­ma­sa-ojca: "Trzej musz­kie­te­ro­wie", "W dwa­dzie­ścia lat póź­niej", "Wi­ceh­ra­bia de Bra­ge­lon­ne". Wy­stę­pu­je rów­nież w po­wie­ści "D’Ar­ta­gnan" au­to­ra Henry'ego Bed­for­da-Jo­ne­sa. Po­stać za­in­spi­ro­wa­na była m.in. Ar­man­dem de Sillègue d’Athos d’Au­te­viel­le, ur. ok. 1615, zm. 21 grud­nia 1643 r. w Pa­ry­żu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ka­ro­li­na naz­wa­ła psa Atos.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈatɔs, AS: atos

Wiktionary


atp

1. [czy­taj: a-te-pe] ade­no­zy­no­trój­fos­fo­ran;
2. [czy­taj: ej-ti-PI] skrót an­giel­skie­go: As­so­cia­tion of Ten­nis Pro­fes­sio­nals - Sto­wa­rzy­sze­nie Te­ni­si­stów Pro­fe­sjo­nal­nych, or­ga­ni­za­cja ut­wo­rzo­na w 1972 roku w celu ochro­ny in­te­re­sów te­ni­si­stów, or­ga­ni­za­tor cyklu mę­skich roz­gry­wek te­ni­so­wych pod nazwą ATP Tour


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ade­no­zy­no-5′-tri­fos­fo­ran (ATP) – głów­ny no­śnik ener­gii w ko­mór­kach
  • Sto­wa­rzy­sze­nie Te­ni­si­stów Za­wo­do­wych (ang. As­so­cia­tion of Ten­nis Pro­fes­sio­nals)
  • kon­wen­cja ATP – umowa mię­dzy­na­ro­do­wa do­ty­czą­ca prze­wo­zu szyb­ko psu­ją­cych się to­wa­rów ży­wie­nio­wych
  • ATP – biuro ar­chi­tek­to­nicz­ne z sie­dzi­bą w Inns­bruc­ku w Au­strii

Wikipedia


atrakcja

1. uroz­ma­i­ce­nie, roz­ryw­ka, nie­spo­dzian­ka;
2. coś, co po­cią­ga niez­wy­kło­ścią; coś szcze­gól­nie in­te­re­su­ją­ce­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. coś wy­jąt­ko­wo in­te­re­su­ją­ce­go, do­star­cza­ją­ce­go przy­jem­no­ści lub roz­ryw­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­dat­ko­we atrak­cje to im­po­nu­ją­ca ko­lek­cja drzew w przy­zam­ko­wym ar­bo­re­tum, zbio­ry Bi­blio­te­ki Kór­nic­kiej, te­re­ny re­kre­a­cyj­ne, bo­gact­wo lasów.

 (1.1) Atrak­cją wie­czo­ru był wy­stęp zna­nej pio­sen­kar­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtrakt͡sʲja, AS: atrakcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrakcyjność ż., atraktant m., uatrakcyjnianie n., uatrakcyjnienie n.

 czas. uatrakcyjniać ndk., uatrakcyjnić dk.

 przym. atrakcyjny

 przysł. atrakcyjnie

Wiktionary


atrakcyjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób atrak­cyj­ny, czyli przy­cią­ga­ją­cy uwagę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ofer­ta jest przed­sta­wio­na atrak­cyj­nie, więc na pewno przy­cią­gnie wielu klien­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atraktant mrz., atrakcja ż., atrakcyjność ż.

 przym. atrakcyjny

Wiktionary


atrakcyjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: atrak­cyj­nie


SJP.pl


atrakcyjniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: atrak­cyj­ny; bar­dziej atrak­cyj­ny


SJP.pl


atrakcyjność

→ atrak­cyj­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wzbu­dza­nie za­in­te­re­so­wa­nia wy­glą­dem, sty­lem, ogó­łem wła­ści­wo­ści

 (1.2) wy­wo­ły­wa­nie po­żą­da­nia sen­su­al­ne­go i sek­su­al­ne­go

Wiktionary

Atrak­cyj­ność, także atrak­cja – wła­ści­wość po­wo­du­ją­ca za­in­te­re­so­wa­nie, po­żą­da­nie lub przy­cią­ga­nie do cze­goś lub kogoś. "Atrak­cja" może rów­nież od­no­sić się do sa­me­go obiek­tu atrak­cji tak jak w przy­pad­ku "atrak­cji tu­ry­stycz­nej."

Wikipedia

Patrz:

atrakcyjny

Przykłady

 (1.1) Bez atrak­cyj­no­ści mo­gła­by się tam w ogóle nie po­ja­wiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatrakˈt͡sɨjnɔɕt͡ɕ, AS: atrakcyi ̯ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrakcja ż., atraktant mrz.

 przym. atrakcyjny

 przysł. atrakcyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czar, piękno, urok

 (1.2) seksapil

Wiktionary


atrakcyjny

1. wzbu­dza­ją­cy za­in­te­re­so­wa­nie; in­te­re­su­ją­cy, cie­ka­wy;
2. wzbu­dza­ją­cy po­żą­da­nie; po­cią­ga­ją­cy, po­nęt­ny, po­wab­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o czło­wie­ku: przy­stoj­ny (w od­nie­sie­niu do męż­czyz­ny), ładny (o ko­bie­cie)

 (1.2) in­te­re­su­ją­cy, dobry, ko­rzyst­ny, war­to­ścio­wy, godny przy­ję­cia/roz­wa­że­nia (o po­ję­ciu, rze­czy, obiek­cie, ofer­cie itd.)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Atrak­cyj­ny part­ner jest dla wielu ko­biet po­wo­dem do dumy.

 (1.2) Atrak­cyj­na ofer­ta in­we­sty­cyj­na przy­cią­gnę­ła klien­tów z za­gra­ni­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatrakˈt͡sɨjnɨ, AS: atrakcyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrakcja ż., atrakcyjność ż., atraktant mrz.

 czas. uatrakcyjnić dk., uatrakcyjniać ndk.

 przysł. atrakcyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pociągający, seksowny

Wiktionary


atraks

duży, bar­dzo ja­do­wi­ty i agre­syw­ny pająk au­stra­lij­ski


SJP.pl

Atraks, ptasz­nik au­stra­lij­ski ("Atrax ro­bu­stus") – ga­tu­nek pa­ją­ka z in­fra­rzę­du ptasz­ni­ków i ro­dzi­ny Atra­ci­dae. Jest en­de­mi­tem au­stra­lij­skiej Nowej Po­łud­nio­wej Walii.

Wikipedia


atraktant

1. che­micz­ny śro­dek dzia­ła­ją­cy wa­bią­co na owady i szkod­ni­ki; śro­dek wa­bią­cy;
2. sy­gnał wy­da­wa­ny przez zwie­rzę­ta w celu zwa­bie­nia part­ne­ra sek­su­al­ne­go lub ofia­ry;
3. czyn­nik wa­bią­cy u ro­ślin, przy­cią­ga­ją­cy ga­tun­ki za­py­la­ją­ce kwia­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zool. sy­gnał wa­bią­cy ofia­rę lub part­ne­ra

 (1.2) bot. bo­dziec wa­bią­cy do za­py­le­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrakcja ż., atrakcyjność ż.

 przym. atrakcyjny

 przysł. atrakcyjnie

Wiktionary


atraktor

punkt lub zbiór punk­tów, który w trak­cie pew­ne­go pro­ce­su "przy­cią­ga" punk­ty le­żą­ce w jego oto­cze­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wędk. do­da­tek sma­ko­wy, śro­dek wa­bią­cy ryby

 (1.2) mat. fiz. stan ukła­du dy­na­micz­ne­go, do któ­re­go dąży ten układ w miarę upły­wu czasu;

 (1.3) psych. pe­wien stały po­ziom szczę­śli­wo­ści, do któ­re­go dąży umysł

Wiktionary

Atrak­tor ("łac. at­tra­he­re – przy­cią­ga"ć) – stan ukła­du dy­na­micz­ne­go, do któ­re­go w miarę upły­wu czasu dąży ten układ. Atrak­tor jest po­ję­ciem po­krew­nym punk­tu sta­łe­go dla funk­cji. Atrak­to­rem może być np. punkt, zam­knię­ta krzy­wa (cykl gra­nicz­ny), czy frak­tal (dziw­ny atrak­tor). Atrak­tor jest jed­nym z pod­sta­wo­wych pojęć uży­wa­nych w te­o­rii cha­o­su.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. atraktorowy

Wiktionary


atraktorowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z atrak­to­rem, do­ty­czą­cy atrak­to­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atraktor m.

Wiktionary


atramencik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od atra­ment

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrament m.

Wiktionary


atrament

barw­ny rozt­wór o róż­no­rod­nym skła­dzie che­micz­nym, słu­żą­cy do pi­sa­nia przy uży­ciu pióra, lub dru­ko­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rozt­wór wody i barw­ni­ka, zaz­wy­czaj gra­na­to­we­go, uży­wa­ny do pi­sa­nia lub dru­ko­wa­nia;

 (1.2) środ. prze­stęp­cze tanie wino owo­co­we

Wiktionary

Atra­ment ( atra­men­tum, czer­ni­dło) – śro­dek bar­wią­cy w po­sta­ci rozt­wo­ru barw­ni­ka w roz­pu­szczal­ni­ku z ewen­tu­al­nym do­dat­kiem sub­stan­cji za­gę­szcza­ją­cych (np. że­lu­ją­cych). Wy­ko­rzy­sty­wa­ny jest w sze­re­gu przy­bo­rów pi­sar­skich (dłu­go­pi­sy, fla­ma­stry, mar­ke­ry, wiecz­ne pióra) oraz w druku atra­men­to­wym (dru­kar­ki atra­men­to­we, plo­te­ry).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ucz­nio­wie nie­mi­le po­trak­to­wa­li no­we­go, wle­wa­jąc mu atra­ment do tor­ni­stra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtrãmɛ̃nt, AS: atrãmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atramentówka ż., atramentki nmos.

:: zdrobn. atramencik m.

 przym. atramentowy

 przysł. atramentowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) inkaust; gw. Górny Śląsk tinta

Wiktionary


atramentowy

zwią­za­ny z atra­men­tem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy atra­men­tu, zwią­za­ny z atra­men­tem

 (1.2) gra­na­to­wy kolor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na spot­ka­niu w uz­na­niu już wy­pra­co­wa­nych suk­ce­sów wrę­czył Szy­mo­no­wi nie­spo­dzian­kę – dru­kar­kę atra­men­to­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatrãmɛ̃nˈtɔvɨ, AS: atrãmẽntovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrament m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) inkaustowy

Wiktionary


atramentówka

po­tocz­nie: dru­kar­ka atra­men­to­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. in­form. dru­kar­ka atra­men­to­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie je­stem za­do­wo­lo­ny z mojej atra­men­tów­ki, bo jest droga w ek­splo­a­ta­cji i bar­dzo wolna.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrament mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) środ. plujka

Wiktionary


atramyntowy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ko­pio­wy (o ołów­ku)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kar­lik na­pi­soł atra­myn­to­wym ołów­kym i roz­ma­za­ło sie.

Wiktionary


atranzytywność

cecha re­la­cji, która nigdy nie za­cho­dzi mię­dzy X i Z, jeśli za­cho­dzi mię­dzy X i Y oraz Y i Z; prze­ciw­prze­chod­niość


SJP.pl


atranzytywny

1. sta­ją­cy się rze­czą, cechą lub obo­wiąz­kiem innej osoby;
2. w lo­gi­ce: ce­chu­ją­cy re­la­cję, która nigdy nie za­cho­dzi mię­dzy przed­mio­ta­mi "x" i "z", jeśli za­cho­dzi mię­dzy "x" i "y" oraz "y" i "z"


SJP.pl


atrapa

1. imi­ta­cja przed­mio­tu lub puste opa­ko­wa­nie np. na wy­sta­wie skle­po­wej jako re­kla­ma;
2. osło­na chłod­ni­cy sa­mo­cho­do­wej;
3. prze­no­śnie o in­sty­tu­cji lub zja­wi­sku, które są za­led­wie imi­ta­cją cze­goś, nie mają do­dat­nich war­to­ści pier­wow­zo­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) imi­ta­cja ja­kie­goś przed­mio­tu;

 (1.2) przen. coś, co jest po­zba­wio­ne war­to­ści, spra­wia­ją­ce pozór bycia czymś, czym w rze­czy­wi­sto­ści nie jest

 (1.3) osło­na chłod­ni­cy sa­mo­cho­do­wej

Wiktionary

Atra­pa ( at­tra­pe) – ma­kie­ta lub przed­miot słu­żą­cy do oszu­ka­nia ob­ser­wa­to­ra, imi­ta­cja. Po­ję­cie od­no­szo­ne cza­sem do pojęć ab­strak­cyj­nych (np. „Wła­dza, która jest tylko atra­pą”).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W wielu skle­pach wy­sta­wia się tylko atra­py te­le­fo­nów z po­wo­du kra­dzie­ży.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtrapa, AS: atrapa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. atrapowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) grill

Wiktionary


atrapowy

zwią­za­ny z atra­pą


SJP.pl


atraumatyczny

nie­tra­u­ma­tycz­ny


SJP.pl


atrazyna

zwią­zek che­micz­ny, her­bi­cyd do zwal­cza­nia chwa­stów w upra­wie ku­ku­ry­dzy


SJP.pl

Atra­zy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy tria­zyn. Sto­so­wa­na jako her­bi­cyd (tzw. her­bi­cyd tria­zy­no­wy) do zwal­cza­nia chwa­stów w upra­wie ku­ku­ry­dzy.

Uży­cie atra­zy­ny zo­sta­ło za­ka­za­ne na te­re­nie państw Unii Eu­ro­pej­skiej z po­cząt­kiem roku 2005 ze wzglę­du na prze­kro­cze­nie norm stę­żeń tego pe­sty­cy­du w wo­dach grun­to­wych.

Wikipedia


atrebateński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Atre­ba­tem, do­ty­czą­cy Atre­ba­tu (współcz. Arras)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Atrebat mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. arraski

Wiktionary


atrek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w pół­noc­no-wschod­nim Ira­nie i po­łud­nio­wo-za­chod­nim Turk­me­ni­sta­nie;

Wiktionary

Atrek ( ‏اترک‎, Etrek) – rzeka w pół­noc­no-wschod­nim Ira­nie i po­łud­nio­wo-za­chod­nim Turk­me­ni­sta­nie. Jej dłu­gość wy­no­si 669 km, a jej do­rze­cze zaj­mu­je po­wierzch­nię 27,3 tys. km².

Jej źró­dła znaj­du­ją się na po­łud­nio­wych sto­kach gór Köpetdag, nie­da­le­ko mia­sta Ghu­czan.

Wikipedia


atrepsja

stan skraj­ne­go wy­ni­szcze­nia u nie­mow­ląt roz­wi­ja­ją­cy się wsku­tek przew­le­kłych za­bu­rzeń w odży­wia­niu lub przew­le­kłych scho­rzeń, ob­ja­wia­ją­cy się znacz­nym wy­chu­dze­niem, upo­śle­dze­niem wzro­stu i roz­wo­ju oraz za­bu­rze­nia­mi czyn­no­ści na­rzą­dów wew­nętrz­nych


SJP.pl

Atrep­sja – stan znacz­ne­go wy­ni­szcze­nia or­ga­niz­mu dziec­ka, prze­ja­wia­ją­cy się wy­chu­dze­niem, a także za­bu­rze­niem roz­wo­ju fi­zycz­ne­go oraz in­te­lek­tu­al­ne­go. Jego przy­czy­ną jest naj­czę­ściej nie­od­po­wied­nia pie­lę­gna­cja dziec­ka oraz nie­do­sta­tecz­ne odży­wia­nie (za­rów­no ilo­ścio­we, jak i ja­ko­ścio­we), nie­do­star­cza­ją­ce or­ga­niz­mo­wi nie­zbęd­nej ilo­ści biał­ka.

Wikipedia


atrezja

brak świa­tła na­rzą­du ru­ro­wa­te­go (np. od­by­tu, dróg żół­cio­wych, dwu­nast­ni­cy); za­ro­śnię­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. za­ro­śnię­cie.

Wiktionary

Atrez­ja, za­ro­śnię­cie ( atre­sia, z gr. ατρετος = bez ot­wo­ru) – ter­min me­dycz­ny oz­na­cza­ją­cy naj­czę­ściej wro­dzo­ny brak ot­wo­ru np. w za­staw­ce trój­dziel­nej lub świa­tła na­rzą­du ru­ro­wa­te­go (np. od­by­tu, prze­ły­ku, po­chwy), rzad­ko może być wtór­na do in­nych cho­rób.

Wikipedia


atrezyjny

→ atrez­ja


SJP.pl

Patrz:

atrezja

atrialny

przy­miot­nik od: atrium; cha­rak­te­ry­stycz­ny dla atrium, mie­szczą­cy się w atrium lub w jakiś inny spo­sób zwią­za­ny z atrium


SJP.pl


atrium

1. cen­tral­ne po­mie­szcze­nie w sta­ro­żyt­nych do­mach rzym­skich, oś­wiet­la­ne przez otwór w dachu, pod któ­rym był basen na wodę de­szczo­wą;
2. dzie­dzi­niec w ba­zy­li­kach sta­ro­chrze­ści­jań­skich;
3. przed­sio­nek serca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ar­chit. hist. głów­ne po­mie­szcze­nie domu rzym­skie­go, z ot­wo­rem da­cho­wym i po­dło­go­wym ba­se­nem na de­szczów­kę ;

 (1.2) ar­chit. współcz. wew­nętrz­ny dzie­dzi­niec bloku miesz­kal­ne­go lub za­da­szo­ny szkla­nym prze­kry­ciem w bu­dyn­kach biu­ro­wych i usłu­go­wych

 (1.3) anat. przed­sio­nek serca

Wiktionary

Atrium (od łac. "ater" – czar­ny) – naj­czę­ściej nie­za­da­szo­ne (hy­pe­tral­ne) po­mie­szcze­nie wew­nętrz­ne.

W ar­chi­tek­tu­rze jest to zam­knię­ta prze­strzeń, nie­ko­niecz­nie wy­rów­na­na w pio­nie, prze­cho­dzą­ca przez dwie lub wię­cej kon­dy­gna­cji w obiek­cie bu­dow­la­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­kon­sul roz­ma­wiał w atrium z se­na­to­rem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈatrʲjũm, AS: atrʹi ̯ũm

Wiktionary


atrofia

za­ni­ka­nie tka­nek lub or­ga­nów; zanik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zanik lub zmniej­sze­nie się tka­nek lub na­rzą­dów;

 (1.2) psych. zanik wraż­li­wo­ści

Wiktionary

Atro­fia ( ἀτροφία "atrop­hia"), zanik, wiąd – stop­nio­we zmniej­sza­nie się ob­ję­to­ści ko­mór­ki, tkan­ki, na­rzą­du lub czę­ści ciała. Wy­róż­nia się zanik fiz­jo­lo­gicz­ny i pa­to­lo­gicz­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W pa­to­mor­fo­lo­gii atro­fia za­li­cza­na jest do zmian wstecz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtrɔfʲja, AS: atrofʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. atroficzny

Wiktionary


atroficzny

za­ni­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z atro­fią, do­ty­czą­cy atro­fii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrofia ż.

Wiktionary


atropina

sil­nie tru­ją­cy zwią­zek or­ga­nicz­ny, al­ka­lo­id wy­stę­pu­ją­cy w niek­tó­rych ro­śli­nach (m.in. w owo­cach po­krzy­ku wil­czej ja­go­dy), dzia­ła­ją­cy na układ ner­wo­wy przyw­spół­czul­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­lo­i­dów tro­pa­no­wych o su­ma­rycz­nym wzo­rze wzór che­micz­ny|C17H23NO3., sto­so­wa­na jako lek roz­kur­czo­wy i śro­dek roz­sze­rza­ją­cy źre­ni­ce;

Wiktionary

Atro­pi­na ( atro­pi­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­lo­i­dów tro­pa­no­wych, ester 3-hy­drok­sy­tro­pa­nu i kwasu 3-hy­drok­sy-2-fe­ny­lo­pro­pa­no­we­go. An­ta­go­ni­sta po­zaz­wo­jo­wych re­cep­to­rów mu­ska­ry­no­wych M1-M2. Nie wy­ka­zu­je istot­ne­go dzia­ła­nia na po­zo­sta­łe re­cep­to­ry mu­ska­ry­no­we.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. atropinowy

Wiktionary


atropinowy

zwią­za­ny z atro­pi­ną


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z atro­pi­ną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atropina ż.

Wiktionary


atropos

Atro­pos (gr. Ἄτροπος "Átropos", łac. "Atro­pos", "Morta" – „Nie­od­wra­cal­na”) – trze­cia z Mojr, w mi­to­lo­gii grec­kiej bogiń losu.

Atro­pos wyz­na­cza­ła kres życia każ­de­go z ludzi. Kiedy nad­cho­dził ich czas, prze­ci­na­ła nić swo­i­mi no­ży­ca­mi. Atro­pos była naj­star­szą z sióstr.

Wikipedia


atrybucik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od atry­but

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrybut m.

Wiktionary


atrybucja

1. po­łą­cze­nie rze­czow­ni­ka z przy­miot­ni­kiem, gdzie przy­miot­nik pełni funk­cję przy­daw­ki;
2. przy­pi­sa­nie au­tor­stwa dzie­ła sztu­ki, o nie­jed­noz­nacz­nym po­cho­dze­niu, ar­ty­ście na pod­sta­wie zgro­ma­dzo­nych wia­do­mo­ści źró­dło­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­pi­sy­wa­nie (cze­goś komuś lub cze­muś)

 (1.2) jęz. po­łą­cze­nie rze­czow­ni­ka z przy­miot­ni­kiem peł­nią­cym funk­cję atry­bu­tu – przy­daw­ki

 (1.3) psych. wnio­sko­wa­nie, wy­ja­śnia­nie czy­ichś za­cho­wań, zja­wisk, in­ten­cji po­ma­ga­ją­ce prze­wi­dy­wać zda­rze­nia i zwięk­szyć moż­li­wość wpły­wa­nia na nie

 (1.4) szt. przy­pi­sa­nie au­tor­stwa dzie­ła sztu­ki, do­ko­ny­wa­ne gdy dzie­ło nie jest pod­pi­sa­ne lub ist­nie­ją wąt­pli­wo­ści co do au­ten­tycz­no­ści pod­pi­su au­to­ra

 (1.5) jęz. bez­spój­ni­ko­we po­łą­cze­nie zdań lub czę­ści zda­nia

Wiktionary

Atry­bu­cja – przy­pi­sy­wa­nie komuś lub cze­muś pew­nych cech. W psy­cho­lo­gii po­ję­cie atry­bu­cji od­no­si się do tego, jak lu­dzie wy­ja­śnia­ją przy­czy­ny swo­je­go bądź cu­dze­go za­cho­wa­nia, tzw. "na­iw­ne te­o­rie przy­czy­no­wo­ści". Ter­min ten funk­cjo­nu­je rów­nież w gra­ma­ty­ce ję­zy­ka pol­skie­go oraz ist­nie­je w dzie­dzi­nie mar­ke­tin­gu biz­ne­so­we­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rady szyb­ko roz­sze­rzy­ły swe pier­wot­ne atry­bu­cje kie­row­ni­ków straj­ków i stały się za­ląż­kiem nowej wła­dzy, która za­gar­nia­ła rządy w kraju i wpro­wa­dza­ła w życie swoje po­sta­no­wie­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌatrɨˈbut͡sʲja, AS: atrybucʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrybut m.

 przym. atrybucyjny

Wiktionary


atrybucyjny

przy­miot­nik od: atry­bu­cja


SJP.pl


atrybut

1. istot­na cecha, wła­ści­wość;
2. fi­lo­zo­fia: cha­rak­te­ry­stycz­na wła­ści­wość przed­mio­tu, bez któ­rej nie mógł­by on ist­nieć; przy­miot;
3. ję­zy­koz­naw­stwo: część zda­nia (wyraz lub ich grupa) okre­śla­ją­ca rze­czow­nik lub za­i­mek rze­czow­ny; przy­daw­ka;
4. sztu­ka: okre­ślo­ny, sym­bo­licz­ny przed­miot, do­da­wa­ny jako znak roz­poz­naw­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzecz lub cecha ty­po­wa dla cze­goś lub kogoś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • atry­but w sztu­ce – okre­ślo­ny przed­miot o cha­rak­te­rze sym­bo­licz­nym zwią­za­ny z ży­ciem danej po­sta­ci
    • atry­bu­ty świę­tych
  • atry­but w fi­lo­zo­fii – wła­ści­wość rze­czy, która fak­tycz­nie jest nie­od­dziel­na od jej isto­ty
  • atry­but w skład­ni – inna nazwa przy­daw­ki
  • atry­but w kar­to­gra­fii – cha­rak­te­ry­sty­ka obiek­tu mapy cy­fro­wej
  • W in­for­ma­ty­ce:
    • atry­but pliku – pa­ra­metr, który okre­śla stan pliku
    • atry­but znacz­ni­ka w ję­zy­kach znacz­ni­ków, ta­kich jak SGML bądź XML – pa­ra­metr za­wie­ra­ją­cy do­dat­ko­we in­for­ma­cje o ele­men­cie struk­tu­ry lo­gicz­nej iden­ty­fi­ko­wa­nym przez dany znacz­nik
    • atry­but (pro­gra­mo­wa­nie) – ele­ment skład­ni da­ne­go ję­zy­ka pro­gra­mo­wa­nia, okre­śla­ją­cy kon­kret­ną wła­ści­wość ele­men­tu kodu (np. typ, re­pre­zen­ta­cję w pa­mię­ci, roz­mie­szcze­nie w pa­mię­ci, za­kres wi­docz­no­ści, s...
      • atry­but roz­mie­szcze­nia – atry­but okre­śla­ją­cy po­ło­że­nie danej zmien­nej w pa­mię­ci ope­ra­cyj­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Atry­bu­tem naj­więk­sze­go z grec­kich bogów – Zeusa, zwa­ne­go gro­mo­wład­nym – był pio­run.

 (1.1) Atry­bu­tem Nep­tu­na był trój­ząb, któ­rym wzbu­rzał morze i wstrzą­sał zie­mią.

 (1.1) Ta płyta była w moim śro­do­wi­sku tak nie­zbęd­nym atry­bu­tem doj­rze­wa­nia jak trą­dzik i ma­stur­ba­cja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈtrɨbut, AS: atrybut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. atrybucik mrz., atrybucja ż.

Wiktionary


atrybutowy

→ atry­but


SJP.pl

Patrz:

atrybut

atrybutywny

uży­wa­ny jako przy­daw­ka


SJP.pl


atrycja

uby­tek twar­dej tkan­ki zęba w na­stęp­stwie kon­tak­tu zęba z zębem, bez in­ter­wen­cji ob­cych sub­stan­cji


SJP.pl

Atry­cja ( at­tri­tion) – po­stę­pu­ją­ce z wie­kiem zu­ży­cie twar­dych tka­nek zęba w na­stęp­stwie kon­tak­tu zęba z zębem, bez in­ter­wen­cji ob­cych sub­stan­cji. Atry­cja wy­stę­pu­je pod­czas za­ci­ska­nia zębów, a pow­sta­ją­ca de­struk­cja ma­ni­fe­stu­je się na po­wierzch­niach żu­ją­cych i siecz­nych oraz stycz­nych. Może być fiz­jo­lo­gicz­na lub pa­to­lo­gicz­na.

Wikipedia


atryda

po­to­mek Atre­u­sa, króla Myken


SJP.pl


atsd

skrót od: a tak swoją drogą; btw, BTW


SJP.pl


att

[czy­taj: ej ti and TI] skrót od: Ame­ri­can Te­lep­ho­ne and Te­le­graph, ame­ry­kań­ska firma te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­na


SJP.pl


attacca

[czy­taj: at­tak­ka] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: ata­kuj (na­tych­miast); wska­zów­ka, że nie na­le­ży robić przer­wy mię­dzy czę­ścia­mi ut­wo­ru; at­tac­ca su­bi­to


SJP.pl

At­tac­ca [z wł. "ata­kuj"; także at­tac­ca su­bi­to, z wł. "ata­kuj na­tych­miast"] – ter­min mu­zycz­ny, tek­sto­wy ele­ment no­ta­cji mu­zycz­nej bę­dą­cy oz­na­cze­niem i wska­zów­ką wy­ko­naw­czą na­ka­zu­ją­cą wy­ko­na­nie są­sia­du­ją­cych ze sobą czę­ści (prze­waż­nie w kom­po­zy­cjach o for­mie cy­klicz­nej) lub wy­dzie­lo­nych frag­men­tów ut­wo­ru mu­zycz­ne­go bez zaz­na­cze­nia przer­wy mię­dzy nimi.

Wikipedia


attachat

[czy­taj: aTAszat] urząd attaché; ata­szat


SJP.pl


attaché

[czy­taj: ataSZE] dy­plo­ma­ta od­de­le­go­wa­ny na pla­ców­kę dy­plo­ma­tycz­ną, dzia­ła­ją­cy w danej dzie­dzi­nie (np. attaché kul­tu­ral­ny, attaché woj­sko­wy)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) polit. dypl. naj­niż­szy sto­pień człon­ka per­so­ne­lu dy­plo­ma­tycz­ne­go – urzęd­nik dy­plo­ma­tycz­ny przy­dzie­lo­ny do po­sel­stwa jako spe­cja­li­sta w danej dzie­dzi­nie;

Wiktionary

(czyt. "ata­sze", z fr.: "przy­dzie­lo­ny", "do­cze­pio­ny") – naj­niż­szy sto­pień dy­plo­ma­tycz­ny człon­ka per­so­ne­lu dy­plo­ma­tycz­ne­go pań­stwa wy­sy­ła­ją­ce­go w pań­stwie przyj­mu­ją­cym. Wy­jąt­kiem jest attaché woj­sko­wy, który – za­cho­wu­jąc tra­dy­cyj­ną nazwę – ma wy­so­ki sto­pień dy­plo­ma­tycz­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zo­stał on wła­śnie mia­no­wa­nym attaché przy ja­kiejś wiel­kiej am­ba­sa­dzie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ataszat m., attachat m.

Wiktionary