a

1. pier­wsza li­te­ra al­fa­be­tu pol­skie­go;
2. sa­mo­gło­ska ustna;
3. szó­sty dźwięk w dia­to­nicz­nym sze­re­gu pod­sta­wo­wym; la;
4. spój­nik;
5. par­ty­ku­ła;
6. wy­krzy­knik; aa, aaa;
7. oz­na­cze­nie prze­drost­ka "atto-";
8. sym­bol ara, jed­nost­ki po­wierzch­ni grun­tu;
9. skrót od: avan­cer;
10. sym­bol przy­spie­sze­nia li­nio­we­go


SJP.pl

spój­nik uży­wa­ny przy wpro­wa­dza­niu

 (1.1) …uzu­peł­nia­nia

 (1.2) …prze­ciw­staw­no­ści

 (1.3) …wy­ni­ka­nia

 (1.4) …ob­ja­śnień

par­ty­ku­ła

 (2.1) …wzmac­nia­ją­ca

wy­krzy­knik

 (3.1) wyraz za­sko­cze­nia, zdzi­wie­nia

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (4.1) jęz. pier­wsza li­te­ra pol­skie­go al­fa­be­tu;

Wiktionary

A (mi­nu­sku­ła: a) – pier­wsza li­te­ra al­fa­be­tu ła­ciń­skie­go i al­fa­be­tów na nim opar­tych, w tym al­fa­be­tu pol­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ala ma Asa (psa o imie­niu As), a As ma kość.

 (1.2) Jego „prawa ręka”, Wo­ło­dy­myr Hor­bu­lin, ukuł wtedy hasło, że w po­li­ty­ce za­gra­nicz­nej Kucz­ma jest na­cjo­na­li­stą, w wew­nętrz­nej — li­be­ra­łem, a w spo­łecz­nej — so­cjal­de­mo­kra­tą.

 (1.2) Ala lubi Asa, a ja (go) nie (lubię).

 (1.3) As po­gryzł Alę, a to oz­na­cza wście­kliz­nę.

 (1.4) Ala ma Asa, a jest to mądry pies.

 (2.1) A nie mó­wi­łem!

 (3.1) A, to znowu on!

 (4.1) To małe a na­pi­sa­łeś okrop­nie ko­śla­wo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: a, AS: a

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

 od A do Z • od a do zet • ABC

etymologia.

 (1.1-2) W polszczyźnie od XIII wieku; ogsłow. (por. czes. a 'i', rzadziej 'a', ros. а 'a, ale, lecz, i', serb.-chorw. a 'a, i', scs. a 'a, ale, i, chociaż, jakkolwiek') z etym|prasłow|*a. – partykuła wzmacniająca i nawiązująca, prapokrewne z litew. õ 'i, a' oraz staroind. ât 'potem, i, tak'.

uwagi.

 (4.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* amerykański język migowy: (4.1) 30px

* angielski: (1.1) and; (1.2) but; (1.3) which; (1.4) that

* chakaski: (1.1) чи

* chiński standardowy: (1.1) 然后 (ránhòu)

* czeski: (1.1) a, ale

* duński: (1.1) og; (1.2) men, og; (1.3) og

* esperanto: (1.1) kaj, sed; (4.1) a

* estoński: (2.1) aga

* francuski: (1.1) et; (1.2) et; (1.3) et; (1.4) et; (3.1) ah!; (4.1) a

* górnołużycki: (1.1) a

* hiszpański: (1.1) y; (1.2) y; (1.3) y; (1.4) y; (4.1) a ż.

* islandzki: (1.1) og; (1.2) en, og; (1.3) og

* kaszubski: (1.1) ë; (1.2) a

* koreański: (3.1) 아이구

* łaciński: (3.1) a; (4.1) a

* łotewski: (1.1) un; (1.2) bet

* niderlandzki: (1.1) en

* niemiecki: (1.1) und; (1.2) aber, und; (1.3) und; (4.1) A n.

* nowogrecki: (1.1) και; (1.2) και; (1.3) και; (1.4) και

* polski język migowy: PJM-ukryj| (4.1) 50px, w zapisie SignWriting: {{PJM|A.}}

* rosyjski: (1.1) а; (1.2) а; (1.3) а; (1.4) а; (2.1) а

* szwedzki: (1.1) och; (1.2) men, och; (1.3) och

* ukraiński: (1.1) а; (1.2) а; (1.3) а; (1.4) а; (2.1) а

źródła.

== a (język afar.) ==

wymowa.

 IPA|ʌ.

znaczenia.

litera

 (1.1) a, minuskuła pierwszej litery alfabetu afarskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

 (1.1) majuskuła: A

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) i, oraz

 (1.2) ale, natomiast, zaś

 (1.3) więc

 (1.4) przy czym

 (3.1) o!

Wiktionary


a'tomek

po­stać z ko­mik­sów Hen­ry­ka Chmie­lew­skie­go "Tytus, Romek i A'Tomek"


SJP.pl


a-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na za­prze­cze­nie lub brak ja­kiejś cechy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Był to aspo­łecz­ny typ o aty­po­wych za­in­te­re­so­wa­niach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: a, AS: a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nie-, bez-

Wiktionary


a-a

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca nu­ce­nie przy ko­ły­sa­niu do snu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nucąc a-a, pró­bo­wał go uśpić.

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== a-a (język północnolapoński.) ==

wymowa.

znaczenia.

wykrzyknik

 (1.1) nie (wyraża brak zgody)

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) a-a-a

Wiktionary


a-a-a

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca nu­ce­nie przy ko­ły­sa­niu do snu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nucąc a-a-a, pró­bo­wa­ła ją uśpić.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) a-a

Wiktionary


a-dur

w mu­zy­ce: gama lub to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali du­ro­wej, roz­po­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku "a"


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. gama lub to­na­cja du­ro­wa za­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku a (w za­pi­sie nu­to­wym z trze­ma krzy­ży­ka­mi);

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. akord du­ro­wy opar­ty na to­ni­ce to­na­cji A-dur (1.1)

Wiktionary

A-dur – du­ro­wa gama mu­zycz­na, któ­rej to­ni­ką jest a.

Jej dźwię­ki to: a, h, cis, d, e, fis, gis. To­na­cja A-dur za­wie­ra trzy krzy­ży­ki.

Po­krew­ną jej mo­lo­wą to­na­cją pa­ra­lel­ną jest fis-moll, jed­no­i­mien­ną mo­lo­wą – a-moll.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trę­bacz z łat­wo­ścią prze­tran­spo­no­wał utwór do to­na­cji A-dur.

 (2.1) Aby za­grać tę pio­sen­kę, wy­star­czy znać trzy akor­dy – A-dur, D-dur i E-dur.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈa‿dur, AS: a‿dur

Wiktionary


a-ha

nor­we­ski ze­spół mu­zycz­ny gra­ją­cy pop i jego od­mia­ny


SJP.pl

a"-h"a (wy­mo­wa:) – nor­we­ski ze­spół mu­zycz­ny wy­ko­nu­ją­cy mu­zy­kę pop, bę­dą­cą wy­pad­ko­wą sty­lów rock, synth pop oraz new wave. Ze­spół pow­stał w 1982 z ini­cja­ty­wy wo­ka­li­sty Mor­te­na Har­ke­ta, gi­ta­rzy­sty Påla Wa­ak­ta­a­ra oraz kla­wi­szow­ca Magne Fu­ru­hol­me­na.

Grupa ucho­dzi za jeden z naj­le­piej sprze­da­ją­cych się ze­spo­łów eu­ro­pej­skich; do tej pory sprze­dał na całym świe­cie ponad 50 mi­lio­nów płyt, które osią­gnę­ły sta­tus pla­ty­no­wych i mul­ti­pla­ty­no­wych, zło­tych oraz srebr­nych.

Wikipedia


a-klasowy

na­le­żą­cy do klasy ja­ko­ści A


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) na­le­żą­cy do klasy ja­ko­ści A

Wiktionary


a-moll

w mu­zy­ce: gama lub to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali mo­lo­wej, roz­po­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku "a"


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. gama lub to­na­cja mo­lo­wa za­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku a (w za­pi­sie nu­to­wym bez zna­ków przy­klu­czo­wych);

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. akord mo­lo­wy opar­ty na to­ni­ce to­na­cji a-moll (1.1)

Wiktionary

a-moll – to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali mo­lo­wej, któ­rej to­ni­ką jest dźwięk a. Gama a-moll w od­mia­nie na­tu­ral­nej za­wie­ra dźwię­ki: a, h, c, d, e, f, g. W za­pi­sie to­na­cji a-moll, po­dob­nie jak w C-dur, nie wy­stę­pu­ją znaki przy­klu­czo­we. Rów­no­le­głą gamą du­ro­wą jest C-dur, jed­no­i­mien­ną du­ro­wą – A-dur.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wolf­gang Ama­de­usz Mo­zart skom­po­no­wał „Marsz tu­rec­ki” w to­na­cji a-moll.

 (2.1) Akord a-moll skła­da się z dźwię­ków a, c, e.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈa‿mɔl, AS: a‿mol

Wiktionary


a.

1. skrót od: ana (napis na re­cep­tach: po równo);
2. skrót od: albo;
3. skrót od: anno (w roku)


SJP.pl

skrót, spój­nik

 (1.1) = albo

skrót, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) = muz. alt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wielu cza­sow­ni­kach moż­li­we są obocz­ne formy wie­lo­krot­ne (np.: ogo­ła­cać a. oga­ła­cać; odo­sob­niać a. odo­sab­niać; upo­dob­niać a. upo­dab­niać) (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalbɔ, AS: albo

Wiktionary


a.a.c.

skrót od ła­ciń­skie­go: anno ante Chri­stum - w roku przed Chry­stu­sem; A.A.C., a.a.Ch.


SJP.pl


a.a.ch.

skrót od ła­ciń­skie­go: anno ante Chri­stum - w roku przed Chry­stu­sem; A.A.C., a.a.C.


SJP.pl


a.b.c.

grupa mło­dzie­ży z ONR-u (Obozu Na­ro­do­wo-Ra­dy­kal­ne­go)


SJP.pl

A.B.C. (tytuł ory­gi­nal­ny "The ABC Mur­ders") – po­wieść de­tek­ty­wi­stycz­na bry­tyj­skiej pi­sar­ki Agat­hy Chri­stie wy­da­na w 1936 roku.

Wikipedia


a.c.

skrót od ła­ciń­skie­go: ante Chri­stum - przed Chry­stu­sem; a.Ch., a.Chr.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = anno cur­ren­te → w roku bie­żą­cym

Wiktionary


a.c.n.

skrót od ła­ciń­skie­go: ante Chri­stum natum - w roku przed na­ro­dze­niem Chry­stu­sa; a.Ch.n.


SJP.pl


a.ch.

skrót od ła­ciń­skie­go: ante Chri­stum - przed Chry­stu­sem; a.C., a.Chr.


SJP.pl


a.ch.n.

skrót od ła­ciń­skie­go: ante Chri­stum natum - w roku przed na­ro­dze­niem Chry­stu­sa; a.C.n.


SJP.pl


a.chr.

skrót od ła­ciń­skie­go: ante Chri­stum - przed Chry­stu­sem; a.C., a.Ch.


SJP.pl


a.d.

skrót od: łac. Anno Do­mi­ni - w roku Pań­skim (czy­ta­ny jako całe, od­mien­ne wy­ra­że­nie); AD


SJP.pl


a.f.

skrót od: łac. anni fu­tu­ri (roku przysz­łe­go, w przysz­łym roku)


SJP.pl


a.h.

skrót od: łac. ad ho­no­res (dla za­szczy­tu, dla ucz­cze­nia)


SJP.pl


a.i.

skrót od: ad in­te­rim - tym­cza­so­wo, za­stęp­czo; ad int.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = ad in­te­rim → tym­cza­so­wo, za­stęp­czo

Wiktionary


a.m.

[czy­taj: ej-EM] A.M.;
1. skrót od: ante me­ri­diem (przed po­łud­niem), uży­wa­ny w ję­zy­ku an­giel­skim przy oz­na­cza­niu go­dzi­ny;
2. skrót od: w roku świa­ta (tzn. li­czo­nym od stwo­rze­nia świa­ta)


SJP.pl


a.m.d.g.

z ła­ci­ny: ad ma­io­rem Dei glo­riam - ku więk­szej chwa­le bożej (de­wi­za za­ko­nu je­zu­i­tów); AMDG


SJP.pl


a.n.c.

skrót od ła­ciń­skie­go: ante na­ti­vi­ta­tem Chri­sti - przed na­ro­dze­niem Chry­stu­sa; a.n.Chr., a.n.Ch.


SJP.pl


a.n.ch.

skrót od ła­ciń­skie­go: ante na­ti­vi­ta­tem Chri­sti - przed na­ro­dze­niem Chry­stu­sa; a.n.Chr., a.n.C.


SJP.pl


a.n.chr.

skrót od ła­ciń­skie­go: ante na­ti­vi­ta­tem Chri­sti - przed na­ro­dze­niem Chry­stu­sa; a.n.Ch., a.n.C.


SJP.pl


a.p.c.

z ła­ci­ny, skrót od: anno post Chri­stum; roku po Chry­stu­sie, na­szej ery; a.p.C, a.p.Ch.


SJP.pl


a.p.ch.

z ła­ci­ny, skrót od: anno post Chri­stum; roku po Chry­stu­sie, na­szej ery; a.p.C, a.p.C.


SJP.pl


a.s.c.

skrót od: akta stanu cy­wil­ne­go


SJP.pl


a.t.

skrót od: a tergo (z ła­ci­ny: od tyłu)


SJP.pl


a.u.c.

skrót od: ab urbe con­di­ta (z ła­ci­ny: od za­ło­że­nia mia­sta)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = ab urbe con­di­ta

Wiktionary


a4

for­mat ar­ku­sza pa­pie­ru o wy­mia­rach 210 x 297mm


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • A4 – znor­ma­li­zo­wa­ny for­mat ar­ku­sza pa­pie­ru (210×297 mm)
  • A4 – kod IATA linii lot­ni­czych So­ut­hern Winds
  • A4 – w sy­ste­mie GMDSS ob­szar morza nie wcho­dzą­cy w skład ob­sza­rów A1, A2 i A3; w prak­ty­ce więk­szość ob­sza­rów pod­bie­gu­no­wych
  • A4–A1 – nie­miec­ka ra­kie­ta znana po­wszech­nie pod nazwą V2
  • A-4 Sky­hawk – ame­ry­kań­ski po­kła­do­wy sa­mo­lot sztur­mo­wy
  • Au­to­stra­da A4
  • Audi A4 – sa­mo­chód oso­bo­wy
  • A04 – kod grupy leków prze­ciw­wy­miot­nych i prze­ciw nud­no­ściom w sy­ste­mie ATC
  • A 4 – tor­pe­do­wiec
  • Apple A4 – pro­ce­sor firmy Apple

Wikipedia


a6w

ze­staw sze­ściu ćwi­czeń na mię­śnie brzu­cha; a6w, szóst­ka We­i­de­ra


SJP.pl

skrót

 (1.1) = sport. ae­ro­bicz­na szóst­ka We­i­de­ra

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szóstka Weidera; war. A6W

Wiktionary


aa

1. wy­krzy­knie­nie sy­gna­li­zu­ją­ce różne stany emo­cjo­nal­ne, m.in. że mó­wią­cy do­wie­dział się wła­śnie cze­goś, co zmie­nia jego ocenę sy­tu­a­cji (np. "Aa, tu cię boli."); aaa
2. ro­dzaj lawy blo­ko­wej z rzad­ki­mi, du­ży­mi pę­che­rzy­ka­mi ga­zo­wy­mi


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) …wy­ra­ża­ją­cy za­sko­cze­nie

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) geol. typ spły­wa­ją­cej lawy ba­zal­to­wej o chro­po­wa­tej, po­szar­pa­nej po­wierzch­ni;

skró­to­wiec

 (3.1) = ad acta, (zło­żyć) do akt (/ar­chi­wum)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aa – wieś w Esto­nii
  • Aa – nazwa rzek
  • Aa – rzeka we Fran­cji
  • Aa – rzeka w Szwaj­ca­rii
  • Aa – rzeka w Ho­lan­dii
  • Aa – rzeka w Bel­gii
  • Aa – po­dro­dzaj lą­do­wych śli­ma­ków
  • Aa – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych
  • Aa! – ja­poń­ska J-po­po­wa grupa mu­zycz­na
  • Aa (Big A Litt­le a) – ame­ry­kań­ska grupa roc­ko­wa
  • aa – jeden z głów­nych typów spły­wa­ją­cej lawy
  • język afar (kod aa) – język afro­az­ja­tyc­ki

Wikipedia

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

sy­no­ni­my.

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

po­krew­ne.

fra­ze­o­lo­gia.

 (3.1) odło­żyć ad acta

ety­mo­lo­gia.

 (2.1) etym|haw|ʻaʻā. → ka­mien­na lawa, palić się, pło­mień

uwagi.

 (3.1) Mimo po­wszech­no­ści formy źle|a/a. w pis­mach urzę­do­wych, źró­dła nor­ma­tyw­ne uz­na­ją taki zapis za nie­pra­wi­dło­wy.

tłu­ma­cze­nia.

* an­giel­ski: (2.1) aa, a'a

* fran­cu­ski: (2.1) aa

* ha­waj­ski: (2.1) ʻaʻā

* is­landz­ki: (2.1) apalh­ra­un

* nie­miec­ki: (2.1) Aa-Lava

źró­dła.

== aa (język ale­mań­ski.) ==

wy­mo­wa.

zna­cze­nia.

przy­i­mek

 (1.1) na, przy

od­mia­na.

przy­kła­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: at‿ˈakta, AS: at‿akta

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

 (3.1) odłożyć ad acta

etymologia.

 (2.1) etym|haw|ʻaʻā. → kamienna lawa, palić się, płomień

uwagi.

 (3.1) Mimo powszechności formy źle|a/a. w pismach urzędowych, źródła normatywne uznają taki zapis za nieprawidłowy.

tłumaczenia.

* angielski: (2.1) aa, a'a

* francuski: (2.1) aa

* hawajski: (2.1) ʻaʻā

* islandzki: (2.1) apalhraun

* niemiecki: (2.1) Aa-Lava

źródła.

== aa (język alemański.) ==

wymowa.

znaczenia.

przyimek

 (1.1) na, przy

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

 (1.1) a dem aa

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

 (3.1) odłożyć ad acta

etymologia.

 (2.1) etym|haw|ʻaʻā. → kamienna lawa, palić się, płomień

uwagi.

 (3.1) Mimo powszechności formy źle|a/a. w pismach urzędowych, źródła normatywne uznają taki zapis za nieprawidłowy.

tłumaczenia.

* angielski: (2.1) aa, a'a

* francuski: (2.1) aa

* hawajski: (2.1) ʻaʻā

* islandzki: (2.1) apalhraun

* niemiecki: (2.1) Aa-Lava

źródła.

== aa (język alemański.) ==

wymowa.

znaczenia.

przyimek

 (1.1) na, przy

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

 (1.1) a dem aa

synonimy.

Wiktionary


aa-owiec

czło­nek klubu Ano­ni­mo­wych Al­ko­ho­li­ków; ao­wiec


SJP.pl


aaa

1. wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy głów­nie poz­na­nie cze­goś, co zmie­nia sy­tu­a­cję (np. "Aaa, ro­zu­miem, ro­zu­miem."); aa;
2. wy­krzy­knik ma­ją­cy cha­rak­ter usy­pia­ją­cy, ko­ły­san­ko­wy


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca zie­wa­nie

 (1.2) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca krzyk

 (1.3) wyraz za­sko­cze­nia, zdzi­wie­nia (w prze­dłu­żo­nym wa­rian­cie)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­fred An­ge­lo At­ta­na­sio – ame­ry­kań­ski autor fan­ta­sy i scien­ce fic­tion
  • Ze­spół All­gro­ve’a – (ze­spół AAA) rzad­ki, uwa­run­ko­wa­ny ge­ne­tycz­nie ze­spół o dzie­dzi­cze­niu au­to­so­mal­nym re­ce­syw­nym
  • Ame­ri­can Aca­de­my of Ac­tu­a­ries – (ang. AAA) or­ga­ni­za­cja re­pre­zen­tu­ją­ca i zrze­sza­ją­ca ame­ry­kań­skich ak­tu­a­riu­szy
  • Ame­ri­can Anth­ro­po­lo­gi­cal As­so­cia­tion – ame­ry­kań­ska or­ga­ni­za­cja zrze­sza­ją­ca an­tro­po­lo­gów
  • Ame­ri­can Au­to­mo­bi­le As­so­cia­tion – ame­ry­kań­ski ogól­no­kra­jo­wy au­to­mo­bil­klub
  • Ar­chi­ves of Ame­ri­can Art – ar­chi­wum w Wa­szyng­to­nie, poś­wię­co­ne hi­sto­rii sztuk pla­stycz­nych w Sta­nach Zjed­no­czo­nych
  • Asi­sten­cia Asesoría y Ad­mi­ni­stra­ción – mek­sy­kań­ska fe­de­ra­cja wrest­lin­go­wa
  • Az­ja­tyc­kie Sto­wa­rzy­sze­nie Lek­ko­at­le­tycz­ne – mię­dzy­na­ro­do­wa or­ga­ni­za­cja zrze­sza­ją­ca na­ro­do­we związ­ki lek­ko­at­le­tycz­ne z kra­jów az­ja­tyc­kich
  • Anti-Au­ste­ri­ty Al­lian­ce – an­ty­ka­pi­ta­li­stycz­na par­tia po­li­tycz­na w Ir­lan­dii
  • An­ty­ko­mu­ni­stycz­ny So­jusz Ar­gen­tyń­ski (hiszp. Alian­za An­ti­co­mu­ni­sta Ar­gen­ti­na, AAA lub Tri­ple A – szwa­dron śmier­ci w Ar­gen­ty­nie
  • AAA – ja­poń­ska grupa mu­zycz­na
  • Ama­zing Ato­mic Ac­ti­vi­ty – ósmy stu­dyj­ny album pol­skiej grupy Acid Drin­kers

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ma­ciek ziew­nął: – Aaa… – za­ra­ża­jąc wszyst­kich.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aa

Wiktionary


aachen

[czy­taj: achen] mia­sto nie­miec­kie; w pol­skich tek­stach na­le­ży uży­wać spo­lo­ni­zo­wa­nej nazwy: Ak­wiz­gran


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. zob. Ak­wiz­gran.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aa­chen (pol. Ak­wiz­gran) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia Pół­noc­na-West­fa­lia
    • Aa­chen Ha­upt­bahn­hof, Aa­chen-Rothe Erde, Aa­chen Schanz, Aa­chen West – sta­cje i przy­stan­ki ko­le­jo­we w Ak­wiz­gra­nie
  • Ak­wiz­gran – po­wiat w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia Pół­noc­na-West­fa­lia, funk­cjo­nu­ją­cy w la­tach 1972–2009
  • Aa­chen – po­wiat w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia Pół­noc­na-West­fa­lia, funk­cjo­nu­ją­cy w la­tach 1815–1971
  • Hans von Aa­chen – nie­miec­ki ma­larz
  • Maria Jo­han­na von Aa­chen – nie­miec­ka ak­tor­ka
  • Udo z Aa­chen – po­stać fik­cyj­na
  • Achen
  • Städteregion Aa­chen

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Król Karol wjeż­dża­jąc do Aa­chen na koniu, w oto­cze­niu mnó­stwa szlach­ty i służ­by, ol­śnił sobą całe mia­sto.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaxɛ̃n, AS: aχẽn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Akwizgran

Wiktionary


aak

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) żegl. pła­sko zbu­do­wa­ny, jed­no­masz­to­wy ża­glo­wiec, za­o­krą­glo­ny na obyd­wu koń­cach, uży­wa­ny do po­cząt­ków XX w. wy­łącz­nie na ka­na­łach ho­len­der­skich i Renie jako śro­dek tran­spor­to­wy;

Wiktionary

Aak – pła­sko­den­ny sta­tek, uży­wa­ny w że­glu­dze tran­spor­to­wej po Renie (prze­de wszyst­kim do prze­wo­zu wina).

Wikipedia

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

sy­no­ni­my.

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

po­krew­ne.

fra­ze­o­lo­gia.

ety­mo­lo­gia.

uwagi.

tłu­ma­cze­nia.

* cze­ski: (1.1) aak

* ni­der­landz­ki: (1.1) aak

* nie­miec­ki: (1.1) Aak

* ukra­iń­ski: (1.1) аа́к m.

źró­dła.

== aak (język gren­landz­ki.) ==

thumb|aak (1.1)

wy­mo­wa.

 IPA|²a:k.

zna­cze­nia.

rze­czow­nik

 (1.1) biol. krew

od­mia­na.

przy­kła­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaːk, AS: •ak

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* czeski: (1.1) aak

* niderlandzki: (1.1) aak

* niemiecki: (1.1) Aak

* ukraiński: (1.1) аа́к m.

źródła.

== aak (język grenlandzki.) ==

thumb|aak (1.1)

wymowa.

 IPA|²a:k.

znaczenia.

rzeczownik

 (1.1) biol. krew

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* czeski: (1.1) aak

* niderlandzki: (1.1) aak

* niemiecki: (1.1) Aak

* ukraiński: (1.1) аа́к m.

źródła.

== aak (język grenlandzki.) ==

thumb|aak (1.1)

wymowa.

 IPA|²a:k.

znaczenia.

rzeczownik

 (1.1) biol. krew

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary


aalborg

mia­sto w Danii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Danii;

Wiktionary

Aal­borg, Ålborg (wym.,) – mia­sto w Danii, sie­dzi­ba re­gio­nu Jut­lan­dia Pół­noc­na i gminy Aal­borg. W ję­zy­ku duń­skim funk­cjo­nu­ją dwie rów­no­praw­ne formy pi­sow­ni: Aal­borg i Ålborg.

Jest to czwar­te pod wzglę­dem wiel­ko­ści mia­sto Kró­le­stwa Danii (po Ko­pen­ha­dze, Aar­hus i Oden­se) i dru­gie co do wiel­ko­ści mia­sto Pół­wy­spu Jut­landz­kie­go. Po­ło­żo­ne jest w naj­węż­szym punk­cie fior­du Limf­jor­den, łą­czą­ce­go Morze Pół­noc­ne z cie­śni­ną Kat­te­gat i od­ci­na­ją­ce­go od lądu pół­noc­ną część Jut­lan­dii – Nørrejyske Ø.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aal­borg to czwar­te pod wzglę­dem wiel­ko­ści mia­sto Danii.

 (1.1) Gren­landz­cy ry­ba­cy po­ła­wia­ją dor­sza, któ­re­go zam­ra­ża­ją i wy­sy­ła­ją do Aal­bor­ga.

 (1.1) Pro­fe­sor Jen­sen roz­po­czął swoją ka­rie­rę aka­de­mic­ką na Uni­wer­sy­te­cie w Aal­bor­gu, gdzie stu­dio­wał ję­zy­ki nor­dyc­kie, a póź­niej wy­kła­dał ję­zy­koz­naw­stwo po­rów­naw­cze.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aalborski

Wiktionary


aalborski

→ Aal­borg (mia­sto w Danii)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Aal­bor­giem (mia­stem w Danii)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aalborg mrz.

Wiktionary


aalen

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. naj­star­szy wiek jury środ­ko­wej;

 (1.2) geol. naj­niż­sze pię­tro jury środ­ko­wej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aalen – mia­sto w kraju związ­ko­wym Ba­de­nia-Wir­tem­ber­gia, w po­wie­cie Ostalb
  • ^ Aalen – sta­cja ko­le­jo­wa w Aalen
  • Aalen – wspól­no­ta ad­mi­ni­stra­cyj­na w kraju związ­ko­wym Ba­de­nia-Wir­tem­ber­gia, w po­wie­cie Ostalb
  • aalen – pię­tro stra­ty­gra­ficz­ne środ­ko­wej jury
  • Ahlen
  • Alen

Wikipedia


aalst

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. bel­gij­skie mia­sto w pro­win­cji Flan­dria Wschod­nia, po­ło­żo­ne nad rzeką Den­der

Wiktionary

Aalst (fr. "Alost") – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Bel­gii, w Re­gio­nie Fla­mandz­kim, w pro­win­cji Flan­dria Wschod­nia, w okrę­gu Aalst. Leży nad rzeką Den­der. Po­ło­żo­ne jest po­mię­dzy Bruk­se­lą a Gan­da­wą.

Mia­sto jest waż­nym oś­rod­kiem prze­my­słu włó­kien­ni­cze­go i ma­szy­no­we­go (ma­szy­ny włó­kien­ni­cze). Poza tym roz­wi­nię­ty jest prze­mysł che­micz­ny i skó­rza­no-obuw­ni­czy. Do­mi­nu­je han­del chmie­lem (wiel­kie plan­ta­cje w oko­li­cy) i kwia­ta­mi. Jest także po­pu­lar­nym oś­rod­kiem tu­ry­stycz­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W wieku 77 lat zmarł w bel­gij­skim Aalst jeden z naj­słyn­niej­szych tre­ne­rów pił­kar­skich na świe­cie, Ho­len­der Rinus Mi­chels.

Wiktionary


aalto

[czy­taj: alto] naz­wi­sko


SJP.pl


aam

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) dawna nie­miec­ka i ho­len­der­ska miara ob­ję­to­ści cie­czy;

Wiktionary

Aam – jed­nost­ka miary.

Dawna miara nie­miec­ka i ho­len­der­ska do po­mia­ru ob­ję­to­ści cie­czy. Nazwa wy­wo­dzi się od ła­ciń­skiej nazwy wia­dra ("ama"). Obej­mo­wa­ła w Ho­lan­dii od 143 do 157 li­trów, na­to­miast w Niem­czech 134 do 174,75 li­trów. Na okre­śle­nie tej jed­nost­ki uży­wa­no też nazwy Ohm.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nazwa aam wy­wo­dzi się od ła­ciń­skiej nazwy wia­dra.

Wiktionary


aan

Ar­chi­wum Akt No­wych


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = Ar­chi­wum Akt No­wych;

Wiktionary


aap

skrót od: Au­stra­lian As­so­cia­ted Press (au­stra­lij­ska agen­cja pra­so­wa)


SJP.pl


aar

[czy­taj: Ar] rzeka w Szwaj­ca­rii; Aare, Aara


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Niem­czech;

 (1.2) geogr. Aare, rzeka w Szwaj­ca­rii;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aar – rzeka, do­pływ Renu
  • Aar – rzeka, do­pływ Renu
  • AAR
  • Aar-Ein­rich
  • De Aar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aar jest do­pły­wem Renu.

 (1.2) W szwaj­car­skich gó­rach jest jedna ka­ska­da / gdzie Aar wody błę­kit­ny­mi spada.

Wiktionary


aara

[czy­taj: Ara] rzeka w Szwaj­ca­rii; Aare, Aar


SJP.pl


aardvark

czcion­ka kom­pu­te­ro­wa


SJP.pl


aare

[czy­taj: Ar] rzeka w Szwaj­ca­rii; Aar, Aara


SJP.pl

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Szwaj­ca­rii, lewy do­pływ Renu;

Wiktionary

Aare (niem. "Aare", fr. "Aar", ret. "Ara") – rzeka w Szwaj­ca­rii, lewy i naj­dłuż­szy do­pływ Renu na te­re­nie Szwaj­ca­rii – 295 km (pły­nie w ca­ło­ści w jej gra­ni­cach), i drugi lewy w skali całej rzeki pod wzglę­dem dłu­go­ści po Mo­ze­li, a jed­no­cze­śnie naj­bar­dziej za­sob­ny w wodę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aare jest naj­dłuż­szym do­pły­wem Renu na te­re­nie Szwaj­ca­rii.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Aar, Aara

Wiktionary


aargau

mia­sto w Szwaj­ca­rii; Arni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geogr. zob. Ar­go­wia.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aar­gau (pol. Ar­go­wia) – kan­ton
  • Aar­gau – pla­ne­ta z uni­wer­sum Gwiezd­nych wojen

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kan­ton Aar­gau jest po­dzie­lo­ny na je­de­na­ście okrę­gów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈːrɡaw, AS: •argau̯

Wiktionary


aarhus

mia­sto w Danii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Danii;

Wiktionary

Aar­hus (od 1948 do 1 stycz­nia 2011 obo­wią­zy­wał zapis Århus;) – dru­gie pod wzglę­dem wiel­ko­ści mia­sto Danii. Ważny port mor­ski i węzeł ko­le­jo­wy. Aar­hus po­ło­żo­ny jest na Pół­wy­spie Jut­landz­kim w re­gio­nie Jut­lan­dia Środ­ko­wa (d. okręg Århus Amt). Sie­dzi­ba gminy Aar­hus, a także pol­skie­go kon­su­la­tu ho­no­ro­we­go. Mia­sto leży na tra­sie Eu­ro­pej­skie­go Szla­ku Go­ty­ku Ce­gla­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Głę­bo­kie przy­brze­że Fre­de­ri­cii poz­wa­la na za­wi­ja­nie do jej portu stat­kom oce­a­nicz­nym: już dzi­siaj stała się ona głów­nym cen­trum im­por­tu paliw, obok Ko­pen­ha­gi i Aar­hus.

Wiktionary


aaron

1. po­stać bi­blij­na;
2. bi­skup kra­kow­ski w la­tach 1046-1059


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) śrpol. bot. obraz­ki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aaron – bi­skup kra­kow­ski 1046–1059
  • Aaron – opat klasz­to­ru Sankt Mar­tin w Ko­lo­nii
  • Aaron – herb
  • Aaron – he­braj­skie imię mę­skie
  • Aaron – po­stać bi­blij­na
  • Tho­mas Dean Aaron – ame­ry­kań­ski gol­fi­sta
  • Petru Aaron, bi­skup unic­ki
  • Aaron ben Eli­jah Ka­ra­i­ta – znany przed­sta­wi­ciel fi­lo­zo­fii ka­ra­ic­kiej
  • Aaron ben Ja­a­kow z Kar­li­na (ina­czej Aaron z Kar­li­na, Aaron Wiel­ki z Kar­li­na) – za­ło­ży­ciel dy­na­stii ca­dy­ków z Kar­li­na
  • Aaron ben Josef ha-Lewi z Bar­ce­lo­ny – tal­mu­dy­sta ży­ją­cy na prze­ło­mie XIII/XIV wieku
  • Aaron ben Meir z Brze­ścia Li­tew­skie­go (ok. 1750-1807) – znany tal­mu­dy­sta z Brze­ścia
  • Aaron ben Mosze ha-Lewi Ho­ro­wic zwany Ca­dy­kiem Sta­ro­siel­skim (ina­czej Ho­ro­wic Aaron ben Mosze ha-Lewi ze Sta­re­go Sioła) – cadyk, przed­sta­wi­ciel kie­run­ku cha­bad

Wikipedia


aaronek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. od imie­nia Aaron

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miesz­ka­li tam po są­siedz­ku kil­ku­let­ni Aa­ro­nek z ro­dzi­ną i pani Julia z synem, dzia­ła­czem Or­ga­ni­za­cji Ukra­iń­skich Na­cjo­na­li­stów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aaron mos., Aaronita mos.

 przym. Aaronowy

Wiktionary


aaronita

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bibl. etn. po­to­mek Aa­ro­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do Aa­ro­ni­tów na­le­ża­ły też ko­bie­ty, które jed­nak nie mogły peł­nić żad­nych funk­cji li­tur­gicz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aaron mos., Aaronek mos.

Wiktionary


aaronowy

taki jak u Aa­ro­na, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Aa­ro­na


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Aa­ro­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tyś krzak Moj­że­szów bo­skim ogniem go­re­ją­ca, / Tyś różdż­ka Aa­ro­no­wa, ślicz­ny kwiat ro­dzą­ca.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aaron mos., Aaronek mos.

Wiktionary


aasen

naz­wi­sko, m.in. Ivar Aasen (1813-1896) poeta i ję­zy­koz­naw­ca nor­we­ski


SJP.pl


ab

skrót od: Księ­ga Ab­dia­sza - jedna z ksiąg bi­blij­nych, wcho­dzą­ca w skład Sta­re­go Te­sta­men­tu


SJP.pl

skrót

 (1.1) = bibl. Księ­ga Ab­dia­sza

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ab – w mi­to­lo­gii egip­skiej kon­cep­cja serca-duszy
  • Ab – je­de­na­sty mie­siąc ka­len­da­rza ży­dow­skie­go
  • Ab – cząst­ka wy­ra­zo­wa w he­braj­skich imio­nach
  • ab – w stan­dar­dzie ISO 639 kod ję­zy­ka ab­cha­skie­go
  • Ab – po­wszech­nie uży­wa­ny skrót od wy­ra­zu prze­ciw­cia­ło (ang. an­ti­bo­dy)
  • Ab – si­glum bi­blij­ne Księ­gi Ab­dia­sza
  • AB

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ab 1,20

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈcɕɛ̃ŋɡa ːbˈdʲjaʃa, AS: ḱśẽŋg• abdʹi ̯aša

Wiktionary


aba

sze­ro­ki płaszcz w kra­jach mu­zuł­mań­skich; abaja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) odzież. arab­ski sze­ro­ki luźny płaszcz bez rę­ka­wów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aba – mia­sto w Ni­ge­rii
  • Aba – miej­sco­wość na Wę­grzech
  • Abaj – rów­nież Aba, sta­ro­żyt­ne mia­sto w Fo­ki­dzie
  • Aba – mia­sto w Karii
  • Aba – żeń­skie imię afry­kań­skie oz­na­cza­ją­ce uro­dzo­na w czwar­tek
  • Aba – imię wę­gier­skie oz­na­cza­ją­ce oj­ciec
  • wer­sja ara­mej­skie­go imie­nia i ty­tu­łu Boga – Abba
  • Aba – rzeka w Rosji, w do­rze­czu Obu
  • Aba – ro­dzaj pła­szcza
  • Aba – ród wę­gier­ski
  • Aba – król wę­gier­ski
  • Aba – wład­czy­ni mia­sta Olba

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ubrał brą­zo­wą abę i po­szedł do me­cze­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaba, AS: aba

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

 etym|arab|عباءة.

uwagi.

tłumaczenia.

 (1.1) zobtłum|abaja.

źródła.

== aba (język angielski.) ==

wymowa.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-aba.wav. audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-aba2.wav.

znaczenia.

rzeczownik policzalny lub niepoliczalny

 (1.1) odzież. aba

odmiana.

 (1.1) lp. aba; lm. abas

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

 (1.1) abaya

antonimy.

hiperonimy.

 (1.1) garment

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abaja

Wiktionary


abachit

bar­dzo ela­stycz­na, wie­lo­war­stwo­wa elek­tro­da, sto­so­wa­na w fo­to­wol­ta­i­ce


SJP.pl


abachum

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Rzy­mie przy Via Cor­ne­lia mę­czeń­stwo szla­chet­nej ro­dzi­ny per­skiej Ma­ry­u­sza i Marty wraz z ich sy­na­mi Au­di­fak­sem i Aba­chu­mem za pa­no­wa­nia ce­sa­rza Kla­u­dy­u­sza.

Wiktionary


abacja

mia­sto w Chor­wa­cji; Opa­ti­ja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. mia­sto w Chor­wa­cji;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeź­dzi­ła aż do Aba­cyi,
Po temat do kon­wer­sa­cyi.
sic.

Wiktionary


abacki

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. osied­le w Rosji, w ob­wo­dzie tiu­meń­skim, nad Iszy­mem;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) w za­gad­kach: umow­na osoba o naz­wi­sku wy­wie­dzio­nym od li­te­ry A

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Pan Abac­ki jest dwa razy star­szy od pana Ba­bac­kie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. abacki

Wiktionary


abacysta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. mat. rach­mistrz, li­czą­cy na abaku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabaˈt͡sɨsta, AS: abacysta

Wiktionary


abadan

mia­sto w Ira­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto por­to­we w Ira­nie;

Wiktionary

Aba­dan ( ‏آبادان‎) – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­nim Ira­nie (Chu­ze­stan), przy gra­ni­cy z Ira­kiem, po­ło­żo­ne w pół­noc­nej czę­ści wyspy o tej samej naz­wie, le­żą­cej w del­cie rzeki Szatt al-Arab (bę­dą­cej prze­dłu­że­niem Ty­gry­su i Eu­fra­tu).

Jeden z waż­niej­szych na świe­cie por­tów naf­to­wych po­ło­żo­ny 50 km od Za­to­ki Per­skiej oraz ważna ra­fi­ne­ria (w la­tach 70.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trud­no jest zna­leźć ja­kie­kol­wiek zdję­cie Aba­da­nu z Aba­dan­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbadãn, AS: abadãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abadańczyk mos., Abadanka ż.

 przym. abadański

Wiktionary


abadanka

miesz­kan­ka Aba­da­nu (mia­sta w Ira­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Aba­dan­ka. (miesz­kan­ka Aba­da­nu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabaˈdãnka, AS: abadãnka

Wiktionary


abadańczyk

miesz­ka­niec Aba­da­nu (mia­sta w Ira­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Aba­dań­czyk. (miesz­ka­niec Aba­da­nu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabaˈdãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: abadãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary


abadański

→ Aba­dan


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Aba­da­nem, do­ty­czą­cy Aba­da­nu

Wiktionary

Patrz:

Abadan

Wymowa:

IPA: ˌabaˈdãj̃sʲci, AS: abadãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abadan mrz., Abadańczyk mos., Abadanka ż.

Wiktionary


abaddon

1. anioł za­gła­dy opi­sa­ny w Apo­ka­lip­sie świę­te­go Jana;
2. pol­ski ze­spół


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Abad­don – anioł za­gła­dy opi­sa­ny w Apo­ka­lip­sie św. Jana
  • Abad­don – pol­ski ze­spół gra­ją­cy mu­zy­kę pun­ko­wą i hard­co­re
  • Abad­don – fiń­ski muzyk two­rzą­cy mu­zy­kę SID-ową, czło­nek ze­spo­łu Da­ma­ge
  • Ab­ba­do­na

Wikipedia


abadyci

odłam is­la­mu pow­sta­ły w 674 roku; iba­dy­ci


SJP.pl


abadyta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. zob. iba­dy­ta.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ibadyta

Wiktionary


abaja

sze­ro­ki płaszcz w kra­jach mu­zuł­mań­skich; aba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kraw. kult. wierzch­nie okry­cie no­szo­ne w kra­jach mu­zuł­mań­skich;

Wiktionary

Abaja, aba ( ‏عَبَايَة‎) – wierzch­nie okry­cie no­szo­ne w kra­jach mu­zuł­mań­skich, z wy­glą­du przy­po­mi­na­ją długą suk­ma­nę bez rę­ka­wów.

Sze­ro­ki, luźny płaszcz bez rę­ka­wów, wy­ra­bia­ny jest z wełny wiel­błą­dziej lub ko­ziej. Wy­ra­bia­ny jest w ko­lo­rach: jasno- lub ciem­no­brą­zo­wym, czar­nym, bia­łym, w pasy czar­no-białe lub biało-brą­zo­we. Szyty jest z dwóch ka­wał­ków ma­te­ria­łu (ok. 70 cm sze­ro­ko­ści i 2,8 m dłu­go­ści).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Abaja była naj­bar­dziej po­pu­lar­na wśród Be­du­i­nów.

 (1.1) Hi­dżab, nikab i abaja to ele­men­ty gar­de­ro­by no­szo­ne przez mu­zuł­man­ki je­dy­nie poza domem i w to­wa­rzy­stwie męż­czyzn nie bę­dą­cych bli­ski­mi krew­ny­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbaja, AS: abai ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aba

Wiktionary


abak

u sta­ro­żyt­nych Gre­ków i Rzy­mian: deska do li­cze­nia, pier­wow­zór li­czy­dła; aba­kus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj daw­ne­go li­czy­dła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈabak, AS: abak

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abakus

Wiktionary


abaka

twar­de, wo­do­od­por­ne włó­kno z liści ba­na­na ma­nil­skie­go, słu­żą­ce np. do wy­ro­bu wy­so­ko­ga­tun­ko­wych lin okrę­to­wych, sieci ry­bac­kich lub pa­pie­ru; ma­ni­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. lek­kie, wy­trzy­ma­łe włó­kno z po­chew li­ścio­wych ba­na­na ma­nil­skie­go wy­ko­rzy­sty­wa­ne do spo­rzą­dza­nia lin, zwła­szcza w że­glar­stwie;

Wiktionary

Abaka, ma­ni­la – lek­kie, twar­de i wy­trzy­ma­łe włó­kno wy­dzie­la­ne z po­chew li­ścio­wych ba­na­na ma­nil­skie­go ("Musa tex­ti­lis" Nee). Jego dłu­gość wy­no­si 0,7–3,6 m. Cha­rak­te­ry­zu­je się od­por­no­ścią na dzia­ła­nie drob­no­u­stro­jów i wody mor­skiej. Sto­so­wa­na jest do wy­ro­bu ple­cio­nek, gru­bych tka­nin, lin okrę­to­wych (lep­sze ga­tun­ki) oraz pa­pie­ru i płyt bu­dow­la­nych (gor­sze ga­tun­ki).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Włó­kna abaki, znane po­wszech­nie jako ko­no­pie ma­nil­skie, są wy­jąt­ko­wo wszech­stron­ne w za­sto­so­wa­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbaka, AS: abaka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) manila

Wiktionary


abakan

(od naz­wi­ska M. Aba­ka­no­wicz) prze­strzen­ny, mo­nu­men­tal­ny go­be­lin o re­lie­fo­wej, bo­ga­tej fak­tu­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tka­ni­na ar­ty­stycz­na o uroz­ma­i­co­nej fak­tu­rze, wy­glą­da­ją­ca jak pła­sko­rzeź­ba;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aba­kan – rzeka w Rosji
  • Aba­kan – ro­syj­skie mia­sto le­żą­ce u uj­ścia rzeki Aba­kan
  • Aba­kan – ro­syj­ski port lot­ni­czy
  • aba­kan – nazwa stepu w Kraju Kras­no­jar­skim
  • Aba­kan – pro­gram kom­pu­te­ro­wy przet­wa­rza­ją­cy gra­fi­kę
  • Aba­kan – kom­po­zy­cje prze­strzen­ne Mag­da­le­ny Aba­ka­no­wicz
  • Pro­jekt Aba­kan – współ­czes­ny ro­syj­ski ka­ra­bin sztur­mo­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cała pra­cow­nia Ste­fa­na wy­stro­jo­na była aba­ka­na­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbakãn, AS: abakãn

Wiktionary


abakanka

miesz­kan­ka Aba­ka­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Aba­kan­ka. (miesz­kan­ka Aba­ka­nu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabaˈkãnka, AS: abakãnka

Wiktionary


abakanowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aba­ka­no­wicz – pol­skie naz­wi­sko
  • Mag­da­le­na Aba­ka­no­wicz – pol­ska rzeź­biar­ka, la­u­re­at­ka licz­nych na­gród
  • Piotr Aba­ka­no­wicz – pod­puł­kow­nik, pilot Woj­ska Pol­skie­go, czło­nek Na­ro­do­wych Sił Zbroj­nych
  • Bruno Aba­ka­no­wicz – ma­te­ma­tyk, wy­na­laz­ca i elek­tro­tech­nik pol­ski
  • Aba­ka­no­wi­czo­wie herbu Ab­dank – pol­ska ro­dzi­na szla­chec­ka po­cho­dze­nia ta­tar­skie­go, gałąź rodu Krze­czow­skich
  • Aba­kan (in­sta­la­cja) – ro­dzaj tka­ni­ny ar­ty­stycz­nej bę­dą­cej mo­nu­men­tal­ną kom­po­zy­cją prze­strzen­ną zbli­żo­ną do rzeź­by, au­tor­stwa Mag­da­le­ny Aba­ka­no­wicz

Wikipedia


abakawir

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, nu­kle­o­zy­do­wy in­hi­bi­tor od­wrot­nej tran­skryp­ta­zy;

Wiktionary

Aba­ka­wir – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek, bę­dą­cy nu­kle­o­zy­do­wym in­hi­bi­to­rem od­wrot­nej tran­skryp­ta­zy, sto­so­wa­ny w po­łą­cze­niu z in­ny­mi le­ka­mi w le­cze­niu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aba­ka­wir jest ana­lo­giem gu­a­no­zy­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabaˈkavʲir, AS: abakavʹir

Wiktionary


abakańczyk

miesz­ka­niec Aba­ka­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Aba­kań­czyk. (miesz­ka­niec Aba­ka­nu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabaˈkãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: abakãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary


abakański

→ Aba­kan


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. do­ty­czą­cy Aba­ka­nu, zwią­za­ny z Aba­ka­nem (mia­stem lub rzeką)

rze­czow­nik

 (2.1) jęz. ma­kro­ję­zyk z pod­gru­py pół­noc­no-wschod­niej (sy­be­ryj­skiej) albo – we­dług innej kla­sy­fi­ka­cji – pół­noc­nej (a daw­niej wschod­niej) ję­zy­ków tu­rec­kich, uży­wa­ny nad rzeką Aba­kan w Kraju Kras­no­jar­skim

Wiktionary

Patrz:

Abakan

Przykłady

 (1.1) Aba­kań­skie ogie­ry cie­szy­ły się […] po­wo­dze­niem na Ał­ta­ju, gdzie z ich po­mo­cą ulep­szo­no i usz­la­chet­nio­no miej­sco­wą rasę koni, pra­wie wy­ra­dza­ją­cą się i zdrob­nia­łą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabaˈkãj̃sʲci, AS: abakãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abakan mrz., Abakańczyk mos., Abakanka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) jenisejo-turecki, turko-jenisejski, przest. chakaski, jenisejski

Wiktionary


abakowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. wy­ty­cza­nie spław­nej drogi na wo­dzie

Wiktionary

Powiązane:

 czas. abakować ndk.

Wiktionary


abakować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­ba­ko­wać)

 (1.1) daw. wy­ty­czać spław­ną drogę na wo­dzie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabaˈkɔvat͡ɕ, AS: abakovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abakowanie n.

Wiktionary


abakuk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aba­kuk jest moim przy­ja­cie­lem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbakuk, AS: abakuk

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Habakuk

Wiktionary


abakus

1. kwa­dra­to­wa płyta sta­no­wią­ca górną część gło­wi­cy ko­lum­ny
2. u sta­ro­żyt­nych Gre­ków i Rzy­mian: deska do li­cze­nia, pier­wow­zór li­czy­dła; abak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. kwa­dra­to­wa płyta sta­no­wią­ca górną część gło­wi­cy ko­lum­ny;

 (1.2) przy­rząd do li­cze­nia w po­sta­ci deski z row­ka­mi na po­szcze­gól­ne ro­dza­je jed­no­stek licz­bo­wych, uży­wa­ny przez sta­ro­żyt­nych Gre­ków i Rzy­mian, także w za­chod­niej Eu­ro­pie do XVIII w.; pier­wow­zór li­czy­deł;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • aba­kus (ar­chi­tek­tu­ra) – czwo­ro­bocz­na płyta bę­dą­ca naj­wyż­szą czę­ścią gło­wi­cy ko­lum­ny
  • Aba­kus (klub) – pier­wszy pol­ski klub mi­kro­kom­pu­te­ro­wy
  • aba­kus (li­czy­dło) – przo­dek li­czy­dła i ma­szyn li­czą­cych
  • aba­kus (wy­po­sa­że­nie wnętrz) – pro­sto­kąt­ne płyty i ta­bli­ce, uży­wa­ne w sta­ro­żyt­no­ści jako stoły bu­fe­to­we i ozdob­ne.
  • aba­kus (sto­lik) – sto­lik do gier

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na aba­ku­sie spo­czy­wa naj­niż­sza część bel­ko­wa­nia, czyli ar­chi­traw.

 (1.2) Pier­wszym aba­ku­sem była praw­do­po­dob­nie taca po­kry­ta pia­skiem, na któ­rej urzęd­nik li­czył od­ci­ski pal­ców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbakus, AS: abakus

Wiktionary

Powiązane:

 przym. abakusowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) tabliczka Pitagorasa, war. abak

Wiktionary


abakusowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aba­ku­sem, do­ty­czą­cy aba­ku­sa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abakus m.

Wiktionary


abalasa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bia­ły­stok. gruba żerdź od płotu

Wiktionary

Aba­la­sa ( ‏أباليسا‎) – osied­le na Sa­ha­rze, w po­łud­nio­wej Al­gie­rii, w pro­win­cji Ta­man­ras­set.

Wikipedia


abalienacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. praw. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie zu­peł­ne od­stą­pie­nie włas­no­ści;

 (1.2) daw. po­zby­wa­nie się

Wiktionary

Aba­lie­na­cja – w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie było to zu­peł­ne od­stą­pie­nie włas­no­ści, czyli rze­czy po­sia­da­nych przez oby­wa­te­la rzym­skie­go, jak nie­wol­ni­ków, bydła, grun­tu, drogą sprze­da­ży, lub innym spo­so­bem. Nazwę "jus aba­lie­nan­di", także w pra­wie póź­niej­szym, nosi prawo od­stę­po­wa­nia swo­jej włas­no­ści dru­gie­mu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Na in­di­ge­na­tus, fry­mar­ki, do­na­cy­je i aba­li­je­na­cy­je dóbr kró­lew­skich żadni w Ko­ro­nie poz­wa­lać nie mają.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabalʲjɛ̃ˈnat͡sʲja, AS: abalʹi ̯ẽnacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. daw. abalienowanie, daw. abaliowanie

Wiktionary


abalietas

za­leż­ność od cze­goś in­ne­go


SJP.pl


abalone

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ro­dzaj lo­gicz­nej gry plan­szo­wy­an­szo­wej;

Wiktionary

Aba­lo­ne – lo­gicz­na gra plan­szo­wa dla dwóch gra­czy, to­czą­ca się na sze­ścio­kąt­nej plan­szy z wgłę­bie­nia­mi na pion­ki (bile).

Obaj gra­cze roz­po­czy­na­ją roz­gryw­kę mając do dy­spo­zy­cji po 14 bil (zwy­kle ko­lo­rów bia­łe­go i czar­ne­go) na plan­szy. Gra­cze na prze­mian po­py­cha­ją swoje bile tak, aby wypch­nąć poza plan­szę 6 bil prze­ciw­ni­ka.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌabaˈlɔ̃nɛ, AS: abalõne

Wiktionary


abana

rzeka w Syrii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. rzeka w Syrii, prze­pły­wa­ją­ca przez Da­ma­szek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czyż Abana i Par­par, rzeki Da­masz­ku, nie są lep­sze od wszyst­kich wód Iz­ra­e­la?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Barada

Wiktionary


abandon

forma umowy ubez­pie­cze­nio­wej (ubez­pie­czo­ny zrze­ka się po­zba­wio­ne­go war­to­ści w wy­ni­ku wy­pad­ku stat­ku lub jego ła­dun­ku na rzecz firmy ubez­pie­cze­nio­wej, za­cho­wu­jąc przy tym prawo do peł­ne­go odsz­ko­do­wa­nia)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. mors. zrze­cze­nie się na rzecz ubez­pie­czy­cie­la praw do stat­ku, który stra­cił swoją war­tość hand­lo­wą;

Wiktionary

Aban­don (fr. "aban­don", 'opu­szcze­nie, od­stą­pie­nie') – w pra­wie mor­skim jest to zrze­cze­nie się przez ar­ma­to­ra praw włas­no­ści do ubez­pie­czo­nej rze­czy (ła­dun­ku lub stat­ku) ob­ję­te­go ochro­ną ubez­pie­cze­nio­wą na rzecz ubez­pie­czy­cie­la, które na­stę­pu­je po zgło­sze­niu wy­pad­ku ob­ję­te­go umową ubez­pie­cze­nio­wą, jeśli ubez­pie­czo­ne­mu przy­słu­gu­je prawo cał­ko­wi­te­go odsz­ko­do­wa­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W razie za­gi­nię­cia (…) stat­ku lub znaj­du­ją­ce­go się na nim ła­dun­ku ter­min dla zgło­sze­nia aban­do­nu bie­gnie od dnia, w któ­rym sta­tek był spo­dzie­wa­ny w naj­bliż­szym por­cie, do któ­re­go go skie­ro­wa­no.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbãndɔ̃n, AS: abãndõn

Wiktionary


abandonware

rze­czow­nik zbio­ro­wy, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. opro­gra­mo­wa­nie kom­pu­te­ro­we, które nie jest dłu­żej wspie­ra­ne ani re­kla­mo­wa­ne, uwa­ża­ne za po­rzu­co­ne przez jego twór­ców;

Wiktionary

Aban­don­wa­re – opro­gra­mo­wa­nie, któ­re­go twór­ca już nie sprze­da­je i nie za­pew­nia dla niego ob­słu­gi. Spo­ty­ka się rów­nież uży­cie tego okre­śle­nia w sto­sun­ku do opro­gra­mo­wa­nia, któ­re­go twór­ca świa­do­mie za­prze­stał roz­wo­ju i wspar­cia pro­duk­tu. Okre­śle­nie „aban­don­wa­re” nie jest uży­wa­ne w od­nie­sie­niu do star­szych wer­sji da­ne­go opro­gra­mo­wa­nia, które już nie są sprze­da­wa­ne i wspie­ra­ne, o ile pro­du­cent nadal wspie­ra i sprze­da­je opro­gra­mo­wa­nie, które sta­no­wi kon­ty­nu­a­cję tych wer­sji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta gra to aban­don­wa­re od do­brych dzie­się­ciu lat.

Wiktionary


abaris

po­stać mi­to­lo­gicz­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aba­ris – po­stać w mi­to­lo­gii grec­kiej. Był miesz­kań­cem Ka­u­ka­zu, prze­by­wał na dwo­rze Ce­fe­u­sza, króla Etio­pii i zo­stał za­bi­ty przez Per­se­u­sza wraz z etiop­ski­mi wo­dza­mi.
  • Aba­ris – po­stać w mi­to­lo­gii grec­kiej. Był jed­nym z Do­lio­nów, zo­stał za­bi­ty przez Ja­zo­na pod­czas bitwy Do­lio­nów z Ar­go­na­u­ta­mi.
  • Aba­ris – jeden z Hi­per­bo­re­a­dów.
  • Aba­ris – żoł­nierz wy­stę­pu­ją­cy w Ene­i­dzie Wer­gi­liu­sza (IX. 344). Po­cho­dził z armii Tur­nu­sa, króla Ru­tu­lów. Zo­stał za­bi­ty przez Tro­jań­czy­ka Eu­ry­a­lo­sa

Wikipedia


abarognozja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. brak od­czu­wa­nia cię­ża­ru przed­mio­tów trzy­ma­nych w ręku;

Wiktionary

Aba­ro­gnoz­ja ( aba­ro­gno­sis) – zmniej­sze­nie lub cał­ko­wi­ty brak czu­cia uci­sku oraz od­czu­wa­nia cię­ża­ru przed­mio­tów trzy­ma­nych w rę­kach w sy­tu­a­cji, gdy pod­sta­wo­we zmy­sły są nie­na­ru­szo­ne. Aba­ro­gnoz­ja spo­wo­do­wa­na jest usz­ko­dze­niem prze­ciw­le­głe­go płata cie­mie­nio­we­go.

Wikipedia


abarot

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) gwara. więz. z po­wro­tem

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) gwara. więz. skie­ro­wa­nie obel­gi z po­wro­tem do osoby, która wy­po­wie­dzia­ła ją pier­wsza

Wiktionary

Wymowa:

IPA: abaˈrɔt, AS: abarot

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. abarotno

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) kołowrót

Wiktionary


abasiofilia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bu­rze­nie pre­fe­ren­cji sek­su­al­nych po­le­ga­ją­ce na od­czu­wa­niu po­cią­gu sek­su­al­ne­go do osób z dys­funk­cja­mi na­rzą­dów ruchu;

Wiktionary

Aba­sio­fi­lia (z gr. "abaz­ja" „nie­moż­ność cho­dze­nia” i "phi­lia" „mi­łość”) – za­bu­rze­nie pre­fe­ren­cji sek­su­al­nych po­le­ga­ją­ce na od­czu­wa­niu po­cią­gu sek­su­al­ne­go do osób z dys­funk­cja­mi na­rzą­dów ruchu, w szcze­gól­no­ści tych, które uży­wa­ją urzą­dzeń or­to­pe­dycz­nych ta­kich jak kule czy wózki in­wa­lidz­kie. Wyraz "aba­sio­fi­lia" zo­stał użyty po raz pier­wszy przez ame­ry­kań­skie­go psy­cho­lo­ga i sek­su­o­lo­ga Johna Mo­ne­ya w 1990 roku w pracy na temat pa­ra­fi­lii.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌabasʲiɔˈfʲilʲja, AS: abas'iofʹilʹi ̯a

Wiktionary


abass

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. abaz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abaz, abazi, abbaz

Wiktionary


abassi

rze­czow­nik

 (1.1) miara masy (360 gra­mów) sto­so­wa­na w Per­sji do po­cząt­ku XX wieku

 (1.2) srebr­na mo­ne­ta zdaw­ko­wa;

Wiktionary

Abas­si ( ‏عباسی‎), Abbaz – per­ska mo­ne­ta srebr­na (po­cząt­ko­wo także złota) oraz miara masy (360 gra­mów) sto­so­wa­na w Per­sji do po­cząt­ku XX wieku.

Mo­ne­ta zo­sta­ła wpro­wa­dzo­na przez sza­cha Per­sji Ab­ba­sa I z dy­na­stii Sa­fa­wi­dów w la­tach 1615–1620. Mo­ne­ty te nie miały wy­bi­tych na sobie no­mi­na­łów, a ich ryn­ko­wa war­tość wy­ni­ka­ła z wagi i czy­sto­ści krusz­cu.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.2) abbaz

Wiktionary


abat

daw­niej: prze­ło­żo­ny opact­wa; opat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. opat

 (1.2) daw. du­chow­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈabat, AS: abat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abatysa ż., abbowie m., abbuś m.

Wiktionary


abatacept

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek bio­lo­gicz­ny o dzia­ła­niu im­mu­no­su­pre­syj­nym, re­kom­bi­no­wa­ne roz­pu­szczal­ne biał­ko fu­zyj­ne;

Wiktionary

Aba­ta­cept – lek bio­lo­gicz­ny o dzia­ła­niu im­mu­no­su­pre­syj­nym, re­kom­bi­no­wa­ne roz­pu­szczal­ne biał­ko fu­zyj­ne skła­da­ją­ce się z zew­nątrz­ko­mór­ko­we­go frag­men­tu an­ty­ge­nu 4 zwią­za­ne­go z ludz­kim lim­fo­cy­tem T (CTLA-4) po­łą­czo­ne­go ze zmo­dy­fi­ko­wa­nym frag­men­tem Fc ludz­kiej im­mu­no­glo­bu­li­ny IgG1.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aba­ta­cept jest sto­so­wa­ny u do­ro­słych pa­cjen­tów w le­cze­niu ak­tyw­ne­go re­u­ma­to­i­dal­ne­go za­pa­le­nia sta­wów o umiar­ko­wa­nym lub cięż­kim prze­bie­gu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabaˈtat͡sɛpt, AS: abatacept

Wiktionary


abaton

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. hist. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji sy­pial­nia dla pa­cjen­tów ocze­ku­ją­cych cu­dow­ne­go uz­dro­wie­nia pod­czas snu;

 (1.2) ar­chit. hist. świę­te miej­sce, zaz­wy­czaj okręg sa­kral­ny lub po­dziem­ne po­mie­szcze­nie przy świą­ty­ni grec­kiej, do któ­re­go do­stęp mieli wy­łącz­nie ka­pła­ni;

Wiktionary

Aba­ton (gr. ἄβατος ábatos – nie­do­stęp­ny) – ter­min ar­chi­tek­to­nicz­ny o od­mien­nych zna­cze­niach:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈbatɔ̃n, AS: abatõn

Wiktionary


abatysa

daw­niej: prze­ło­żo­na klasz­to­ru żeń­skie­go w niek­tó­rych klasz­to­rach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. prze­ło­żo­na klasz­to­ru żeń­skie­go

 (1.2) daw. ksie­ni, opat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabaˈtɨsa, AS: abatysa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abat mos., abbowie mos., abbuś mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeorysza

 (1.2) ksieni, opatka

Wiktionary


abaz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nu­mizm. srebr­na mo­ne­ta, daw­niej funk­cjo­nu­ją­ca na te­re­nie Cha­na­tu Chiwy, Gruz­ji, Per­sji oraz cha­na­tu gan­dżyń­skie­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Eli­za­bet­po­lu są prócz tego w obie­gu dawne mo­ne­ty gan­dżyń­skie: dże­wat­chań­ski rubel albo besz-abaz (71 kop. sr.) on-szagi (42 kop.) besz-szagi (21 kop.) abaz (17 kop.).

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abass, abazi, abbaz

Wiktionary


abaza

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. język aba­zyń­ski

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Abaza – mia­sto w Rosji, w Cha­ka­sji
  • Alek­sandr Abaza
  • Alek­siej Abaza
  • Aziz Abaza
  • My­ko­ła Abaza
  • Ołena Abaza

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈbaza, AS: abaza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abazyńczyk mos., Abazynka ż., abazyjski m., abazyński m.

 przym. abazyjski, abazyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) (język) abazyjski, abazyński, abazyńszczyzna

Wiktionary


abazi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. abaz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abaz, abass, abbaz

Wiktionary


abazja

utra­ta zdol­no­ści cho­dze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. utra­ta moż­li­wo­ści cho­dze­nia, prze­waż­nie na sku­tek scho­rzeń sy­ste­mu ner­wo­we­go;

Wiktionary

Abaz­ja ( aba­sia, αβασία) – objaw kli­nicz­ny po­le­ga­ją­cy na nie­moż­no­ści cho­dze­nia, po­ru­sza­nia ca­ło­ścią lub czę­ścią koń­czy­ny dol­nej, nie­do­wła­dzie lub cał­ko­wi­tym po­ra­że­niu spo­wo­do­wa­nym ura­zem, cza­sa­mi łączy się z innym ob­ja­wem – astaz­ją. Objaw wy­stę­pu­je jako ele­ment za­bu­rzeń dy­so­cja­cyj­nych lub scho­rzeń ne­u­ro­lo­gicz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cho­rzy z abaz­ją za­cho­wu­ją pełną czyn­ność koń­czyn dol­nych w po­zy­cji ho­ry­zon­tal­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbazʲja, AS: abazʹi ̯a

Wiktionary


abazyjczycy

rdzen­na lud­ność pół­noc­ne­go Ka­u­ka­zu, bli­sko spo­krew­nio­na z Czer­kie­sa­mi; Aba­zy­ni, Aba­zyń­czy­cy


SJP.pl


abazyjski

przy­miot­nik

 (1.1) zob. aba­zyń­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. abazyński

 rzecz. abazyński mrz., abaza n.

Wiktionary


abazyni

rdzen­na lud­ność pół­noc­ne­go Ka­u­ka­zu, bli­sko spo­krew­nio­na z Czer­kie­sa­mi; Aba­zyj­czy­cy, Aba­zyń­czy­cy


SJP.pl

Aba­zy­ni, Aba­zo­wie, Aba­zyj­czy­cy, Aba­zyń­czy­cy (abaz. абаза, "abaza"; ros. абазины, "aba­zi­ny") – rdzen­na lud­ność (grupa et­nicz­na) pół­noc­ne­go Ka­u­ka­zu, bli­sko spo­krew­nio­na z Czer­kie­sa­mi. Za­miesz­ku­ją pół­noc­ne stoki Ka­u­ka­zu, głów­nie w Ka­ra­cza­jo-Czer­kie­sji (ok. 27,5 tys. osób), a także w nie­wiel­kich gru­pach w Ady­gei w oko­li­cach Ki­sło­wodz­ka. Około 60% to lud­ność wiej­ska.

Wikipedia


abazyńczycy

rdzen­na lud­ność pół­noc­ne­go Ka­u­ka­zu, bli­sko spo­krew­nio­na z Czer­kie­sa­mi; Aba­zy­ni, Aba­zyj­czy­cy


SJP.pl


abazyński

język aba­zyń­ski - język ka­u­ka­ski uży­wa­ny przez Aba­zyń­czy­ków, jeden z ję­zy­ków urzę­do­wych Rosji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Aba­zyń­czy­ków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język na­le­żą­cy do pół­noc­no-za­chod­niej (ab­cha­sko-ady­gej­skiej) grupy ję­zy­ków ka­u­ka­skich;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ab­cha­ski jest bli­sko spo­krew­nio­ny z ję­zy­kiem aba­zyń­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abaza n., Abazyńczyk mos., Abazynka ż.

 przym. abazyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) abaza

Wiktionary


abażur

osło­na na lampę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) osło­na na lampę lub świecz­nik, tłu­mią­ca zbyt ja­skra­we świa­tło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aba­żur był w ko­lo­rze ciem­no­czer­wo­nym, dzię­ki temu w po­ko­ju pa­no­wał przy­jem­ny półm­rok.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbaʒur, AS: abažur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. abażurek mrz.

 przym. abażurowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) umbrelka, przest. umbra

Wiktionary


abażura

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. aba­żur

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabaˈʒura, AS: abažura

Wiktionary


abażurek

mały aba­żur


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: aba­żur

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lamp­ka miała czer­wo­ny aba­żu­rek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabaˈʒurɛk, AS: abažurek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abażur mrz.

 przym. abażurkowy

Wiktionary


abażurkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aba­żur­kiem, do­ty­czą­cy aba­żur­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abażurek m.

Wiktionary


abażurowy

→ aba­żur


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­o­pa­trzo­ny w aba­żur; zwią­za­ny z aba­żu­rem; taki jak aba­żur, przy­po­mi­na­ją­cy aba­żur

Wiktionary

Patrz:

abażur

Przykłady

 (1.1) Włosy gęste, zło­ta­we, prze­ślicz­nie utrzy­ma­ne, fry­zo­wa­ne w modne aba­żu­ro­wych kształ­tów splo­ty, od­sła­nia­ły kark rów­nie mło­dzień­czy, pełny i biały.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abażur mrz.

Wiktionary


abb

[czy­taj: a-be-BE] Asea Brown Bo­ve­ri - przed­się­bior­stwo


SJP.pl

ABB Ltd ("Asea Brown Bo­ve­ri") – mię­dzy­na­ro­do­wy kon­cern z sie­dzi­bą głów­ną w Zu­ry­chu. Dzia­ła w ta­kich bran­żach jak au­to­ma­ty­ka, ro­bo­ty­ka i ener­ge­ty­ka; pro­du­cent sta­cji i sy­ste­mów elek­tro­e­ner­ge­tycz­nych, apa­ra­tu­ry elek­trycz­nej, apa­ra­tur roz­dziel­czych wy­so­kich, śred­nich oraz ni­skich na­pięć.

Wikipedia


abba

daw­niej: tytuł bi­sku­pów lub uczo­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ABBA – ze­spół mu­zycz­ny
  • abba, ojcze – słowo po­cho­dze­nia ara­mej­skie­go,
  • Abba – ro­dzaj pa­ją­ków
  • abba – manga au­tor­stwa Tsu­to­mu Nihei
  • Abba'el – król pań­stwa Jam­chad w Syrii
  • Abba – stru­mień w Au­stra­lii, w sta­nie Au­stra­lia Za­chod­nia

Wikipedia


abbacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. opact­wo, klasz­tor

Wiktionary

Wymowa:

IPA: abˈːat͡sʲja, AS: a•bacʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abbacyja

Wiktionary


abbacyja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. opact­wo, klasz­tor

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abbacja

Wiktionary


abbandonasi

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: swo­bod­nie, bez skrę­po­wa­nia; ab­ban­do­na­ta­men­te


SJP.pl


abbandonatamente

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: swo­bod­nie, bez skrę­po­wa­nia; ab­ban­do­na­si


SJP.pl


abbas

naz­wi­sko


SJP.pl

Abbas (Abbas Ibn Abd Al Mut­ta­lib, ur. ok. 565, zm. ok. 653) – wódz arab­ski, stryj pro­ro­ka Ma­ho­me­ta.

Wikipedia


abbasyda

czło­nek dy­na­stii 37 ka­li­fów, pa­nu­ją­cej w la­tach 750-1258 w im­pe­rium mu­zuł­mań­skim, ma­ją­cym sto­li­cę w Bag­da­dzie


SJP.pl


abbasydzi

czło­nek dy­na­stii 37 ka­li­fów, pa­nu­ją­cej w la­tach 750-1258 w im­pe­rium mu­zuł­mań­skim, ma­ją­cym sto­li­cę w Bag­da­dzie


SJP.pl

Ab­ba­sy­dzi – jedna z dwóch naj­więk­szych (li­czą­ca 37 ka­li­fów) sun­nic­kich dy­na­stii im­pe­rium mu­zuł­mań­skie­go, rzą­dzą­ca Ka­li­fa­tem Bag­da­du. Prze­ję­ła wła­dzę w 750, po po­ko­na­niu po­przed­nio rzą­dzą­cych Umaj­ja­dów; prze­ży­wa­ła rozk­wit przez dwa na­stęp­ne stu­le­cia, potem zna­la­zła się w cie­niu po­li­tycz­nej do­mi­na­cji Bu­ji­dów, a na­stęp­nie Sel­dżu­ków, aż w końcu upa­dła po za­ję­ciu i zbu­rze­niu Bag­da­du przez Mon­go­łów.

Wikipedia


abbasydzki

→ Ab­ba­sy­da, → Ab­ba­sy­dzi


SJP.pl

Patrz:

Abbasyda, → Abbasydzi

abbazia

[czy­taj: aba­cja] daw­niej: Aba­cja (mia­sto w Chor­wa­cji)


SJP.pl


abbe

naz­wi­sko, m.in. Ernst Abbe (1840-1905), fizyk nie­miec­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­ro­ta Abbe (ur. 1973) – pol­ska ak­tor­ka
  • Ernst Abbe (1840–1905) – nie­miec­ki fizyk
  • Hen­ryk Abbe (1920–2003) – pol­ski aktor
  • (5224) Abbe – pla­ne­to­i­da z grupy pasa głów­ne­go aste­ro­id
  • Abbe – kra­ter na Księ­ży­cu
  • Abe
  • Abee

Wikipedia


abbeville

[czy­taj: abWIL] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Fran­cji nad Sommą;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ab­be­vil­le – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji
  • Abbéville-la-Rivière – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji
  • Abbéville-lès-Con­flans – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji
  • Ab­be­vil­le-Saint-Lu­cien – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji
  • Okręg Ab­be­vil­le – okręg w pół­noc­no-wschod­niej Fran­cji
  • Ab­be­vil­le – mia­sto w sta­nie Ala­ba­ma, w hrab­stwie Henry
  • Ab­be­vil­le – mia­sto w sta­nie Ge­or­gia, w hrab­stwie Wil­cox
  • Ab­be­vil­le – mia­sto w sta­nie Lu­iz­ja­na, w pa­ra­fii Ver­mi­lion
  • Ab­be­vil­le – miej­sco­wość w sta­nie Mis­si­si­pi, w hrab­stwie La­fa­y­et­te
  • Ab­be­vil­le – mia­sto w sta­nie Ka­ro­li­na Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Ab­be­vil­le
  • hrab­stwo Ab­be­vil­le (ang. Ab­be­vil­le Co­un­ty) – hrab­stwo w sta­nie Ka­ro­li­na Po­łud­nio­wa
  • Ab­be­vil­le – w Ka­na­dzie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Bor­de­a­ux ciało za­bój­cy wie­sza­no za nogi, w Ab­be­vil­le włó­czo­no je po uli­cach, w Lille zmar­łe­go wie­sza­no, zmar­łą pa­lo­no.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abwilczyk mos., Abwilka ż.

 przym. abwilski

Wiktionary


abbot

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Char­les Gre­e­ley Abbot (1872–1973) – ame­ry­kań­ski astro­fi­zyk i astro­nom
  • Ge­or­ge Abbot (1562–1633) – du­chow­ny an­gli­kań­ski, ar­cy­bi­skup Can­ter­bu­ry
  • John Abbot (1751–1840 lub 1841) – ame­ry­kań­ski en­to­mo­log i or­ni­to­log
  • Ro­bert Abbot (1560–1617) – du­chow­ny an­gli­kań­ski, bi­skup Sa­lis­bu­ry
  • Henry Abbot – XVI-wiecz­ny mę­czen­nik an­giel­ski
  • Abbot – kra­ter na Księ­ży­cu
  • Abbot – mia­sto w sta­nie Maine, w hrab­stwie Pi­sca­ta­qu­is
  • FV433 Abbot – bry­tyj­ska sa­mo­bież­na ha­u­bi­co­ar­ma­ta ka­li­bru 105 mm
  • USS „Abbot” – nazwa ame­ry­kań­skich okrę­tów

Wikipedia


abbott

naz­wi­sko, m.in.: Be­re­ni­ce Ab­bott, ame­ry­kań­ska ar­tyst­ka fo­to­gra­fik


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ab­bott – mia­sto w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Hill
  • gmina Ab­bott () – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Pot­ter
  • Ab­bott – marka sa­mo­cho­du
  • Ab­bott La­bo­ra­to­ries – ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo far­ma­ce­u­tycz­ne
  • Tony Ab­bott – au­stra­lij­ski po­li­tyk
  • Diane Ab­bott – bry­tyj­ska po­li­tyk
  • Jeff Ab­bott – ame­ry­kań­ski pi­sarz
  • – ame­ry­kań­ski pro­du­cent te­a­tral­ny, re­ży­ser fil­mo­wy, dra­ma­turg i sce­na­rzy­sta
  • Wil­liam Louis Ab­bott – ame­ry­kań­ski le­karz, od­kryw­ca i or­ni­to­log

Wikipedia


abbowie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) daw. opaci, księ­ża

Wiktionary

Wymowa:

IPA: abˈːɔvʲjɛ, AS: a•bovʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abat mos., abatysa ż., abbuś mos.

Wiktionary


abbozzo

[czy­taj: ab­boc­co] szki­co­wy zarys dzie­ła sztu­ki; aboz­zo


SJP.pl


abbreviatura

abre­wia­tu­ra;
1. skró­ty sto­so­wa­ne w no­ta­cji mu­zycz­nej (np. b - bemol, # - krzy­żyk);
2. sy­stem skró­tów sto­so­wa­ny w sta­ro­żyt­nych i śred­nio­wiecz­nych pis­mach;
3. w po­li­gra­fii: znak za­stę­pu­ją­cy jakiś wyraz (np. $)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. abre­wia­tu­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabːrɛvʲjaˈtura, AS: a•brevʹi ̯atura

Wiktionary


abbrewiator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. se­kre­tarz lub no­ta­riusz w kan­ce­la­rii pa­pie­skiej

 (1.2) rel. urzęd­nik so­bo­ro­wy

Wiktionary

Ab­bre­wia­to­ro­wie – se­kre­ta­rze lub no­ta­riu­sze w kan­ce­la­rii pa­pie­skiej, a także urzęd­nik so­bo­ro­wy.

Pier­wsze in­for­ma­cje o tej funk­cji po­cho­dzą z po­cząt­ku XIV wieku. Za cza­sów pa­pie­ża Pawła II urząd był znie­sio­ny. W póź­niej­szym okre­sie po przy­wró­ce­niu urzę­du ab­bre­wia­to­ro­wie ho­no­ro­wa­ni byli pra­ła­tu­rą.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌabrɛˈvʲjatɔr, AS: abrevʹi ̯ator

Wiktionary


abbuś

daw­niej, po­gard­li­wie o księ­dzu; labuś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. ksiądz

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈabːuɕ, AS: a•buś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abat mos., abatysa ż., abbowie mos., labuś mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) katabas, klecha, księżulo, labuś

Wiktionary


abbé

naz­wi­sko, m.in. Ernst Abbe (1840-1905), fizyk nie­miec­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) tytuł ho­no­ro­wy we fran­cu­skim Ko­ście­le ka­to­lic­kim;

Wiktionary


abc

[czy­taj: a-be-CE] ABC;
1. pod­sta­wo­we, naj­waż­niej­sze za­sa­dy, in­for­ma­cje z ja­kiejś dzie­dzi­ny; abe­ca­dło, al­fa­bet, ele­men­tarz;
2. książ­ka z pod­sta­wo­wy­mi, naj­waż­niej­szy­mi za­sa­da­mi, in­for­ma­cja­mi z ja­kiejś dzie­dzi­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przen. pod­sta­wy cze­goś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • abc – sieć skle­pów
  • abc – za­gad­nie­nie z te­o­rii liczb
  • ABC

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pre­zen­to­wać bę­dzie­my w ko­lej­nych od­cin­kach abc ma­kro­bio­ty­ki (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: a‿bɛ‿ˈt͡sɛ, AS: a‿be‿ce

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) a b c, ABC

Wiktionary


abcalong

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. spła­ta

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. rata

Wiktionary


abcas

rze­czow­nik

 (1.1) daw. obcas

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abzas

Wiktionary


abchaski

→ Ab­chaz­ja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ab­chaz­ją, do­ty­czą­cy Ab­chaz­ji lub jej miesz­kań­ców

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język uży­wa­ny w Ab­chaz­ji;

Wiktionary

Patrz:

Abchazja

Przykłady

 (1.1) Pod­czas wojny do­mo­wej w Gruz­ji wła­dze ro­syj­skie przy­czy­ni­ły się w de­cy­du­ją­cym stop­niu do przetr­wa­nia nie­za­leż­ne­go pań­stwa ab­cha­skie­go po­przez wspar­cie mi­li­tar­ne i fi­nan­so­we.

 (2.1) Ab­cha­ski jest bli­sko spo­krew­nio­ny z ję­zy­kiem aba­zyń­skim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈxasʲci, AS: apχasʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abchazja ż., Abchaz mos., Abchazka ż., abchaskość ż.

Wiktionary


abchaskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem ab­cha­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem ab­cha­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku ab­cha­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈxaskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: apχaskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


abchaskość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest ab­cha­skie; cecha tych, któ­rzy są ab­cha­scy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abchazja ż., Abchaz m., Abchazka ż., abchaski mrz.

 przym. abchaski

Wiktionary


abchaz

miesz­ka­niec Ab­chaz­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ab­chaz­ji;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­pię­cie mię­dzy Ab­cha­za­mi a ab­cha­ski­mi Gru­zi­na­mi sta­rał się ła­go­dzić pier­wszy gru­ziń­ski pre­zy­dent Zwiad Gam­sa­chur­dia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈapxas, AS: apχas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abchazja ż., abchaski mrz.

:: fż. Abchazka ż.

 przym. abchaski

Wiktionary


abchazja

re­pu­bli­ka au­to­no­micz­na w Gruz­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. adm. for­mal­nie re­pu­bli­ka au­to­no­micz­na wcho­dzą­ca w skład Gruz­ji;

Wiktionary

Ab­chaz­ja ( Аҧсны – "Apsny", აფხაზეთი – "Ap­cha­ze­ti", Абха́зия – "Ab­cha­zi­ja") – te­ry­to­rium na wschod­nim wy­brze­żu Morza Czar­ne­go, for­mal­nie część Gruz­ji, fak­tycz­nie pań­stwo czę­ścio­wo uz­na­wa­ne (uz­na­ne przez 4 pań­stwa na świe­cie, w tym Rosję) ze sto­li­cą w Su­chu­mi, po­ło­żo­ne nad Mo­rzem Czar­nym i na za­chod­nim Ka­u­ka­zie. Zaj­mu­je po­wierzch­nię 8550 km², za­miesz­ku­je je ponad 240 tys. osób.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Se­pa­ra­ty­stycz­ny rząd Ab­chaz­ji przyj­mu­je, że jest ona nie­pod­le­głym pań­stwem – jed­no­stron­na pro­kla­ma­cja nie­pod­le­gło­ści na­stą­pi­ła w 1992 roku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈxazʲja, AS: apχazʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abchaski mrz., Abchaz mos., Abchazka ż., abchaskość ż.

 przym. abchaski

Wiktionary


abchazka

miesz­kan­ka Ab­chaz­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ab­chaz­ji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈxaska, AS: apχaska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abchazja ż., abchaskość ż., abchaski mrz.

:: fm. Abchaz mos.

 przym. abchaski

Wiktionary


abcug

daw­niej:
1. od­stęp mię­dzy sze­re­ga­mi;
2. w kar­tach: wyj­ście, po­cią­gnię­cie; dziś zwy­kle w po­tocz­nym wy­ra­że­niu "w krót­kich ab­cu­gach" lub "w szyb­kich ab­cu­gach" - szyb­ko, na­tych­miast


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. od­stęp, od­le­głość, dy­stans

 (1.2) daw. karc. wyj­ście, po­cią­gnię­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Idą mar­szał­ki, damy, urzęd­ni­ki, / W rów­nych ab­cu­gach: pier­wszy, drugi, czwar­ty (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈapt͡suk, AS: apcuk

Wiktionary

Powiązane:

 czas. abcugować

Wiktionary


abcugować

cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) daw. po­trą­cić lub po­trą­cać z pen­sji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szczęs­ny na­ka­zał tu wprost, aby „ab­szej­ty wstrzy­ma­ne były, a dla łat­wiej­sze­go tych utrzy­ma­nia for­szus… nie jest im ab­cu­go­wa­ny”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abcug m.

Wiktionary


abcybilder

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. na­klej­ka

Wiktionary


abcybinder

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. na­klej­ka

Wiktionary


abcyjbilder

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. na­klej­ka

Wiktionary


abcyksymab

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek prze­ciw­płyt­ko­wy bę­dą­cy frag­men­tem Fab prze­ciw­cia­ła mo­no­klo­nal­ne­go prze­ciw re­cep­to­ro­wi GPIIb/IIIa na po­wierzch­ni ludz­kich pły­tek krwi;

Wiktionary

Ab­cyk­sy­mab, ab­cik­si­mab (wcze­śniej znany jako c7E3 Fab; ATC: B01 AC 13) – lek prze­ciw­płyt­ko­wy bę­dą­cy frag­men­tem Fab chi­me­rycz­ne­go mo­no­klo­nal­ne­go prze­ciw­cia­ła 7E3, skie­ro­wa­ne­go prze­ciw­ko re­cep­to­rom GP IIb/IIIa znaj­du­ją­cym się na płyt­kach krwi. Re­cep­to­ry GP IIb/IIIa są czę­ścią re­cep­to­rów ad­he­zyj­nych z ro­dzi­ny in­te­gryn i głów­ny­mi re­cep­to­ra­mi po­wierzch­nio­wy­mi od­gry­wa­ją­cy­mi rolę w zja­wi­sku agre­ga­cji pły­tek.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ab­cyk­sy­mab sto­su­je się u pa­cjen­tów pod­da­wa­nych przez­skór­nym in­ter­wen­cjom wień­co­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapt͡sɨˈksɨ̃map, AS: apcyksỹmap

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abciksimab, c7E3 Fab; nazwa handlowa: ReoPro

Wiktionary


abdallah

1. po­pu­lar­ne imię mu­zuł­mań­skie;
2. naz­wi­sko, m.in. Ab­de­re­ma­ne Ahmed Ab­dal­lah (1918-1989) - po­li­tyk Ko­mo­rów, pre­zy­dent


SJP.pl


abdaniec

pol­ski herb szla­chec­ki; Ab­dank, Hab­dank, Aw­da­niec


SJP.pl


abdank

pol­ski herb szla­chec­ki; Hab­dank, Ab­da­niec, Aw­da­niec


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ab­dank – pol­ski herb szla­chec­ki.
  • Ab­dank II – pol­ski herb szla­chec­ki.
  • Aba­ka­no­wi­czo­wie herbu Ab­dank
  • Ab­czyń­scy herbu Ab­dank
  • Abła­mo­wi­czo­wie herbu Ab­dank
  • Abra­mo­wi­czo­wie herbu Ab­dank
  • Bia­ło­brze­scy herbu Ab­dank
  • Bu­czac­cy herbu Ab­dank
  • Gasz­toł­do­wie herbu Ab­dank
  • Gro­chol­scy herbu Ab­dank
  • Ja­zło­wiec­cy herbu Ab­dank
  • Ko­wal­scy herbu Ab­dank

Wikipedia


abdankowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) śrpol. zwal­nia­nie ze służ­by

Wiktionary

Powiązane:

 czas. abdankować

Wiktionary


abdankować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) śrpol. od­pra­wić, zwol­nić z obo­wiąz­ków, roz­pu­ścić woj­sko

 (1.2) śrpol. od­pra­wić, po­że­gnać się (z kimś)

 (1.3) śrpol. po­rzu­cać, zo­sta­wiać w spo­ko­ju

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabdãŋˈkɔvat͡ɕ, AS: abdãŋkovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abdankowanie n., habdank mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) war. habdankować

Wiktionary


abdera

sta­ro­żyt­ne mia­sto grec­kie nad Mo­rzem Egej­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. miej­sco­wość w Gre­cji, w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Ma­ce­do­nia-Tra­cja;

 (1.2) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto, ko­lo­nia grec­ka w po­łud­nio­wej Tra­cji nad Mo­rzem Egej­skim, nie­da­le­ko uj­ścia rzeki Ne­stos

 (1.3) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto por­to­we, ko­lo­nia kar­ta­giń­ska, znaj­du­ją­ca się na po­łud­nio­wym wy­brze­żu Pół­wy­spu Ibe­ryj­skie­go; ; obec­nie od­po­wia­da miej­sco­wo­ści

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ab­de­ra – współ­czes­na miej­sco­wość i sta­ro­żyt­ne mia­sto na te­re­nie obec­nej Gre­cji
  • Ab­de­ra – gmina w Gre­cji, w re­gio­nie Ma­ce­do­nia Wschod­nia i Tra­cja
  • Ab­de­ra – Abra, ko­lo­nia fe­nic­ka na Pół­wy­spie Ibe­ryj­skim
  • Ab­de­ra – dawne bi­skup­stwo w rzym­skiej pro­win­cji Rho­do­pe­ia

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wedle świa­dect­wa prze­ka­za­ne­go przez Plu­tar­cha fi­lo­zof z Ab­de­ry jed­noz­nacz­nie uj­mo­wał wza­jem­ny sto­su­nek sztu­ki oraz przy­ro­dy: czło­wiek stał się ucz­niem zwie­rząt i na­śla­du­jąc pa­ją­ka, ja­skół­kę, ła­bę­dzia czy sło­wi­ka, zna­lazł me­to­dy tka­nia, bu­do­wa­nia, śpie­wu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abderyta mos., abderytka ż.

 przym. abderycki

Wiktionary


abderycki

→ Ab­de­ra


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z Ab­de­rą, do­ty­czą­cy Ab­de­ry, po­cho­dzą­cy z Ab­de­ry

Wiktionary

Patrz:

Abdera

Wymowa:

IPA: ˌabdɛˈrɨt͡sʲci, AS: abderycʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abdera ż., abderyta mos., abderytka ż.

Wiktionary


abderyta

prze­no­śnie: głu­pek, pro­stak, nieuk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. etn. miesz­ka­niec mia­sta Ab­de­ra w Tra­cji ucho­dzą­cy w opi­nii sta­ro­żyt­nych Gre­ków za uo­so­bie­nie głu­po­ty, fi­li­ster­stwa i koł­tuń­stwa

 (1.2) książk. przen. głu­piec, pro­stak, nieuk

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabdɛˈrɨta, AS: abderyta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abdera ż.

:: fż. abderytka ż.

 przym. abderycki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głupiec, prostak, nieuk

Wiktionary


abderytka

prze­no­śnie: ko­bie­ta nie­wyksz­tał­co­na, pro­stacz­ka, nieuk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. miesz­kan­ka mia­sta Ab­de­ra w Tra­cji

 (1.2) książk. przen. ko­bie­ta głu­pia, nie­wyksz­tał­co­na, pro­stacz­ka, nieuk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abdera ż.

:: fm. abderyta mos.

 przym. abderycki

Wiktionary


abdest

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. nazwa ry­tu­al­nych ob­my­wań u mu­zuł­ma­nów, bez któ­rych nie wolno od­pra­wiać zwy­kłych pię­ciu mod­litw dzien­nych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ab­dest sta­no­wi ważny przed­miot róż­ni­cy i nie­na­wi­ści mię­dzy Sun­ni­ta­mi i Szy­i­ta­mi, z któ­rych jedni twier­dzą, że wodę lać trze­ba od pal­ców do łok­cia, dru­dzy zaś że prze­ciw­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈabdɛst, AS: abdest

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wudu

Wiktionary


abdiasz

pro­rok bi­blij­ny; Oba­diasz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. po­stać bi­blij­na, pro­rok;

 (1.2) rzad. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ab­diasz (pro­rok)
  • Ab­diasz (imię) – imię po­cho­dze­nia he­braj­skie­go
  • Ab­diasz z Melku – po­stać fik­cyj­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O Ab­dia­szu nie ma pra­wie żad­nych wia­do­mo­ści, jego krót­ka księ­ga nie za­wie­ra żad­nych da­nych o au­to­rze, poza pier­wszym wer­sem, gło­szą­cym, że jest ona „wi­dze­niem Ab­dia­sza”.

 (1.2) Mam na imię Ab­diasz i po­cho­dzę z Li­ba­nu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Abdiaszowy

Wiktionary


abditorium

skrzy­nia na re­lik­wie w ko­ścio­łach rzym­sko-ka­to­lic­kich


SJP.pl


abdomen

1. w ana­to­mii: brzuch;
2. w zo­o­lo­gii: od­włok


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. brzuch

 (1.2) zool. od­włok

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • w ana­to­mii: brzuch (jama brzusz­na, mię­śnie brzu­cha)
  • w zo­o­lo­gii: od­włok u owa­dów

Wikipedia

Wymowa:

IPA: abˈdɔ̃mɛ̃n, AS: abdõmẽn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. abdominalny

Wiktionary


abdominalny

1. brzusz­ny;
2. od­wło­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. brzusz­ny

 (1.2) zool. od­wło­ko­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabdɔ̃mʲĩˈnalnɨ, AS: abdõmʹĩnalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abdomen mrz.

Wiktionary


abdominoplastyka

ope­ra­cyj­na ko­rek­cja nad­mia­ru i wiot­ko­ści skóry brzu­cha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. chi­rur­gicz­ny za­bieg kos­me­tycz­ny po­pra­wia­ją­cy wy­gląd brzu­cha po­przez skró­ce­nie mię­śni oraz usu­nię­cie nad­mia­ru tłu­szczu i skóry;

Wiktionary

Ab­do­mi­no­pla­sty­ka ( ab­do­mi­no­pla­sty), na­zy­wa­na rów­nież pla­sty­ką brzu­cha – roz­le­gły za­bieg ma­ją­cy na celu lik­wi­da­cję wy­sta­ją­ce­go fałdu brzusz­ne­go po­przez na­pię­cie mię­śni po­przecz­nych brzu­cha przy jed­no­czes­nym po­zby­ciu się nad­mia­ru skóry i tkan­ki tłu­szczo­wej. W wy­ni­ku prze­pro­wa­dze­nia za­bie­gu znacz­nej po­pra­wie ulega wy­gląd brzu­cha, mi­nu­sem ope­ra­cji jest po­przecz­nie prze­bie­ga­ją­ca spo­rych roz­mia­rów bliz­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W przy­pad­ku cał­ko­wi­tej ab­do­mi­no­pla­sty­ki sto­su­je się znie­czu­le­nie ogól­ne, czyli pełne uś­pie­nie pod kon­tro­lą ane­stez­jo­lo­ga.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabdɔ̃ˈmʲĩnɔˈplastɨka, AS: abdõmʹĩnoplastyka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apronektomia, plastyka brzucha

Wiktionary


abdon

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Abdon (imię) – se­mic­kie imię mę­skie
  • Abdon – sę­dzia bi­blij­ny
  • Abdon – mia­sto bi­blij­ne
  • Abdon – wieś w An­glii

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na cmen­ta­rzu św. Pon­cja­na znaj­du­ją się fre­ski przy­najm­niej z VII w. przed­sta­wia­ją­ce Boga, jako star­ca ko­ro­nu­ją­ce­go kwia­ta­mi mę­czen­ni­ków Ab­do­na i Sen­ne­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈabdɔ̃n, AS: abdõn

Wiktionary


abdukcja

1. w fiz­jo­lo­gii: od­chy­le­nie koń­czy­ny od osi ciała; od­wo­dze­nie;
2. u Ary­sto­te­le­sa: ro­zu­mo­wa­nie opar­te na sy­lo­giz­mie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. od­chy­le­nie koń­czy­ny od osi ciała;

 (1.2) log. ro­dzaj sy­lo­giz­mu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ab­duk­cja – ruch koń­czy­ny
  • ro­zu­mo­wa­nie ab­duk­cyj­ne

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) We­dług tra­dy­cyj­ne­go ro­zu­mie­nia ab­duk­cja jest zwy­kłym sy­lo­giz­mem, za­wie­ra jed­nak pewną miarę nie­pew­no­ści, co jest sy­tu­a­cją czę­stą nie tylko w my­śle­niu na­u­ko­wym, ale w my­śle­niu w ogóle.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: abˈdukt͡sʲja, AS: abdukcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abduktor

 przym. abdukcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odwodzenie

 (1.2) rozumowanie abdukcyjne

Wiktionary


abdukcyjny

→ ab­duk­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. anat. zwią­za­ny z ab­duk­cją

 (1.2) log. zwią­za­ny z ab­duk­cją

Wiktionary

Patrz:

abdukcja

Powiązane:

 rzecz. abdukcja ż., abduktor m.

Wiktionary


abduktor

w ana­to­mii: mię­sień od­cią­ga­ją­cy koń­czy­nę od osi ciała; od­wo­dzi­ciel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. mię­sień od­cią­ga­ją­cy koń­czy­nę od ciała;

Wiktionary

Ab­duk­tor (łac. "ab­duc­tor" od "ab­du­ce­re" – od­cią­gać, od­wo­dzić) – nazwa ana­to­micz­na każ­de­go mię­śnia od­cią­ga­ją­ce­go koń­czy­nę (od­wo­dzi­cie­la) od osi ciała lub jego czę­ści. W obrę­bie koń­czy­ny gór­nej ab­duk­to­ra­mi są mię­śnie od­wo­dzą­ce pal­ców o linii poś­rod­ko­wej dłoni i mię­śnie od­wo­dzą­ce koń­czy­ny gór­nej (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W obrę­bie koń­czy­ny gór­nej ab­duk­to­ra­mi są mię­śnie od­wo­dzą­ce pal­ców o linii poś­rod­ko­wej dłoni i mię­śnie od­wo­dzą­ce koń­czy­ny gór­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: abˈduktɔr, AS: abduktor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abdukcja ż.

 przym. abdukcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odwodziciel

Wiktionary


abdul

1. w gwa­rze ucz­niow­skiej: osoba głu­pia, nie­roz­gar­nię­ta; tuman, bez­móz­go­wiec, przy­głup;
2. w gwa­rze prze­stęp­czej: Arab


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­sterz Abdul z Da­ge­sta­nu ma trzy żony i je­de­na­ścio­ro dzie­ci.

Wiktionary


abdullah

po­pu­lar­ne imię mu­zuł­mań­skie


SJP.pl

Ab­dul­lah, Ab­dal­lah, Abd Allah ( ‏عبد ﷲ‎) to po­pu­lar­ne wśród mu­zuł­ma­nów imię po­cho­dze­nia arab­skie­go oz­na­cza­ją­ce "sługa Al­la­ha". Jest ono czę­sto przy­bie­ra­ne przez osoby nowo na­wró­co­ne na islam.

Wikipedia


abdykacja

zrze­cze­nie się wła­dzy przez pa­nu­ją­ce­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zrze­cze­nie się wła­dzy, re­zy­gna­cja mo­nar­chy z tronu; ; Glo­ger.

Wiktionary

Ab­dy­ka­cja (łac. "ab­di­ca­tio" – zrze­cze­nie się) – przedw­czes­na re­zy­gna­cja pa­nu­ją­ce­go mo­nar­chy z tronu i zrze­cze­nie się przy­słu­gu­ją­cych mu z tego ty­tu­łu praw. Może być do­bro­wol­na, np. ce­sa­rza rzym­skie­go Dio­kle­cja­na, ce­sa­rza Ka­ro­la V, kró­lo­wych Ni­der­lan­dów Wil­hel­mi­ny, Ju­lia­ny i Be­a­try­cze, króla Jana Ka­zi­mie­rza, lub wy­mu­szo­na przez oko­licz­no­ści, unie­moż­li­wia­ją­ce dal­sze sku­tecz­ne spra­wo­wa­nie wła­dzy, np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wia­do­mość o ab­dy­ka­cji Jana Ka­zi­mie­rza i o nie­po­do­bień­stwie od­sie­czy dosz­ła przez szlach­tę do nie­wiast […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabdɨˈkat͡sʲja, AS: abdykacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abdykowanie n.

 czas. abdykować dk./ndk.

 przym. abdykacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abdykowanie, dymisja, rezygnacja, zrzeczenie się

Wiktionary


abdykacyjny

przy­miot­nik od: ab­dy­ka­cja (np. akt ab­dy­ka­cyj­ny, pisma ab­dy­ka­cyj­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ab­dy­ka­cją, do­ty­czą­cy ab­dy­ka­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 8 grud­nia 1936 król pod­jął de­cyz­ję o ab­dy­ka­cji, a dwa dni póź­niej pod­pi­sał do­ku­men­ty ab­dy­ka­cyj­ne w Fort Bel­ve­de­re […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabdɨkaˈt͡sɨjnɨ, AS: abdykacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abdykacja ż., abdykowanie n.

 czas. abdykować dk./ndk.

Wiktionary


abdykowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. re­zy­gno­wa­nie ze spra­wo­wa­nia wła­dzy przez mo­nar­chę, zrze­ka­nie się tronu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabdɨkɔˈvãɲɛ, AS: abdykovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abdykacja ż.

 czas. abdykować dk./ndk.

 przym. abdykacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rezygnowanie, ustępowanie, zrzekanie się

Wiktionary


abdykować

zrzec lub zrze­kać się tronu


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ab­dy­ko­wać)

 (1.1) polit. zrze­kać się wła­dzy mo­nar­szej; do­ko­ny­wać ab­dy­ka­cji

 (1.2) przen. re­zy­gno­wać z cze­goś

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ab­dy­ko­wać)

 (2.1) polit. zrzec się wła­dzy mo­nar­szej; do­ko­nać ab­dy­ka­cji

 (2.2) przen. zre­zy­gno­wać z cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Król ab­dy­ko­wał na rzecz swo­je­go brata.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabdɨˈkɔvat͡ɕ, AS: abdykovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abdykowanie n., abdykacja ż.

 przym. abdykacyjny

Wiktionary


abdżad

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. ogól­na nazwa pism al­fa­be­tycz­nych sto­so­wa­nych do za­pi­su niek­tó­rych ję­zy­ków, po­sia­da­ją­cych lub sto­su­ją­cych tylko znaki na oz­na­cze­nie spół­gło­sek;

Wiktionary

Ab­dżad, ina­czej pismo spół­gło­sko­we – ogól­na nazwa pism al­fa­be­tycz­nych sto­so­wa­nych do za­pi­su niek­tó­rych ję­zy­ków, po­sia­da­ją­cych lub sto­su­ją­cych tylko znaki na oz­na­cze­nie spół­gło­sek. Słowo „ab­dżad” opie­ra się na pier­wszych li­te­rach al­fa­be­tu (w upro­szczo­nej tran­skryp­cji: a, b, g, d) wy­stę­pu­ją­cych we wszyst­kich ję­zy­kach se­mic­kich, ta­kich jak fe­nic­ki, sy­ryj­ski, arab­ski i he­braj­ski.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sa­mo­gło­ski krót­kie są w pi­śmie arab­skim po­mi­ja­ne, dla­te­go jest ono kla­sy­fi­ko­wa­ne jako ab­dżad.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈabd͡ʒat, AS: abǯat

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pismo spółgłoskowe

Wiktionary


abe

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Åbe – wa­loń­ska nazwa gminy Aubel
  • Abe − rzeka
  • Abe − wo­do­spad
  • Abbe
  • Abee

Wikipedia


abecadlarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. po­cząt­ko­wa uczen­ni­ca

 (1.2) daw. lek­cew. na­u­czy­ciel­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­ry­sia jest abe­cad­lar­ką, ca­ły­mi dnia­mi sie­dzi nad ele­men­ta­rzem.

 (1.2) Idę dziś na wy­wia­dów­kę. Po­roz­ma­wiam sobie z tą abe­cad­lar­ką Jasia na temat zbyt trud­nych prac do­mo­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɛt͡saˈdlarka, AS: abecadlarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abecadło, abecadlarz, abecedariusz, abecadlnik

 przym. abecadłowy, abecadlny

 przysł. abecadłowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) belferka

Wiktionary


abecadlarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. po­cząt­ko­wy uczeń

 (1.2) daw. lek­cew. na­u­czy­ciel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) przest. sko­ro­widz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jaś jest abe­cad­la­rzem, wła­śnie poz­na­je pier­wsze li­ter­ki.

 (1.2) Idę dziś na wy­wia­dów­kę. Po­roz­ma­wiam sobie z tym abe­cad­la­rzem na temat wy­rzu­ca­nia ucz­niów z lek­cji.

 (2.1) W abe­cad­la­rzu nie ma wszyst­kich naz­wisk

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɛˈt͡sadlaʃ, AS: abecadlaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abecadlarka ż., abecadlnik mrz., abecadło n., abecedariusz mos./mrz.

 przym. abecadlny, abecadłowy

 przysł. abecadłowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abecedariusz

 (1.2) belfer

Wiktionary


abecadlnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. ele­men­tarz, książ­ka wpro­wa­dza­ją­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Muszę kupić abe­cadl­nik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɛˈt͡sadlʲɲik, AS: abecadlʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abecadlarka ż., abecadlarz mos./mrz., abecadło n., abecedariusz mos./mrz.

 przym. abecadłowy, abecadlny

 przysł. abecadłowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) elementarz

Wiktionary


abecadlny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. uło­żo­ny we­dług ko­lej­no­ści liter w abe­cad­le

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lista jest abe­cadl­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɛˈt͡sadlnɨ, AS: abecadlny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abecadlarka ż., abecadlarz mos./mrz., abecadlnik mrz., abecadło n., abecedariusz mos./mrz.

 przym. abecadłowy

 przysł. abecadłowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. alfabetyczny

Wiktionary


abecadło

1. prze­sta­rza­łe: ze­staw liter, czyli sym­bo­li gra­ficz­nych dźwię­ków da­ne­go ję­zy­ka, uło­żo­ny w po­rząd­ku tra­dy­cyj­nym; al­fa­bet;
2. pod­sta­wo­we, naj­waż­niej­sze za­sa­dy, in­for­ma­cje do­ty­czą­ce ja­kiejś dzie­dzi­ny; abc, ABC


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. zbiór wszyst­kich liter uło­żo­ny w ogól­nie przy­ję­tym po­rząd­ku

 (1.2) przen. ele­men­tar­ne pod­sta­wy ja­kiejś dzie­dzi­ny wie­dzy, rze­mio­sła, itp.

 (1.3) gra to­wa­rzy­ska w XVIII wieku, obec­nie znana jako „pań­stwa i mia­sta”

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pol­skie abe­ca­dło skła­da się z 32 liter.

 (1.1) Abe­ca­dło z pieca spa­dło (…)

 (1.1) Jaś musi się je­szcze podsz­ko­lić w abe­cad­le.

 (1.2) Pan chce zo­stać pro­fe­sjo­na­li­stą, jak pan nawet nie zna kom­pu­te­ro­we­go abe­ca­dła?

 (1.3) Gra­li­śmy wczo­raj w abe­ca­dło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɛˈt͡sadwɔ, AS: abecadu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abecadlarka ż., abecadlarz mos./mrz., abecadlnik mrz., abecedariusz mos./mrz.

 przym. abecadłowy, abecadlny

 przysł. abecadłowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alfabet, daw. abiecadło, obiecadło

 (1.2) ABC

Wiktionary


abecadłowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) we­dług al­fa­be­tu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɛt͡sadˈwɔvɔ, AS: abecadu̯ovo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abecadlarka ż., abecadlarz mos./mrz., abecadlnik mrz., abecadło n., abecedariusz mos./mrz.

 przym. abecadlny, abecadłowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alfabetycznie

Wiktionary


abecadłowy

→ abe­ca­dło; al­fa­be­tycz­ny, al­fa­be­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) uło­żo­ny we­dług ko­lej­no­ści liter w abe­cad­le

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) In­dek­sy są abe­ca­dło­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɛt͡sadˈwɔvɨ, AS: abecadu̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abecadlarka ż., abecadlarz mos./mrz., abecadlnik mrz., abecadło n., abecedariusz mos./mrz.

 przym. abecadlny

 przysł. abecadłowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alfabetyczny

Wiktionary


abecedariusz

w li­te­ra­tu­rze: utwór, naj­czę­ściej o cha­rak­te­rze żar­to­bli­wym, w któ­rym ko­lej­ne wy­ra­zy, wersy lub stro­fy za­czy­na­ją się od ko­lej­nych liter al­fa­be­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­cząt­ko­wy uczeń

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) sko­ro­widz

 (2.2) liter. wiersz, w któ­rym ko­lej­ne ele­men­ty za­czy­na­ją się ko­lej­ny­mi li­te­ra­mi al­fa­be­tu;

Wiktionary

Abe­ce­da­riusz, wiersz abe­ca­dło­wy (z łac. "abe­ce­da­rius", "al­fa­be­tycz­ny") – utwór li­te­rac­ki, w któ­rym ko­lej­ne wy­ra­zy, wersy lub stro­fy za­czy­na­ją się ko­lej­ny­mi li­te­ra­mi al­fa­be­tu.

Abe­ce­da­riusz jest szcze­gól­ną od­mia­ną akro­sty­chu (czyli ut­wo­ru wer­so­wa­ne­go po­zio­mo, w któ­rym jed­no­cze­śnie okre­ślo­ne pio­no­we grupy zna­ków po­sia­da­ją włas­ne zna­cze­nie).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jan jest abe­ce­da­riu­szem.

 (2.1) W abe­ce­da­riu­szu nie ma wszyst­kich naz­wisk.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɛt͡sɛˈdarʲjuʃ, AS: abecedarʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abecadlarka ż., abecadlarz mos./mrz., abecadlnik mrz., abecadło n.

 przym. abecadlny, abecadłowy

 przysł. abecadłowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abecadlarz

 (2.1) skorowidz

 (2.2) wiersz abecadłowy

Wiktionary


abel

po­stać bi­blij­na; syn Adama i Ewy, za­mor­do­wa­ny przez swego brata Kaina


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

 (1.2) bibl. drugi syn Adama i Ewy, brat Kaina

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Abel – imię mę­skie
  • Abel z Metzu – świę­ty Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go
  • Abel z Reims – świę­ty Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go
  • Abel – po­stać bi­blij­na, syn Adama, brat Kaina
  • Abel – król duń­ski w la­tach 1250–1252
  • Abel – ar­cy­bi­skup lu­bel­ski i chełm­ski
  • Abel (przed 1757–1831) – ro­syj­ski mnich
  • Abel Tas­man – że­glarz ho­len­der­ski
  • Ca­spar Abel – nie­miec­ki te­o­log, hi­sto­ryk i poeta
  • Chri­stian Fer­di­nand Abel – wir­tu­oz gry na violi da gamba
  • Cla­mor He­in­rich Abel – nie­miec­ki kom­po­zy­tor i muzyk
  • Fre­de­rick Abel – an­giel­ski che­mik i wy­na­laz­ca

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moja przy­ja­ciół­ka upar­ła się, żeby swo­je­go syna naz­wać Abel.

 (1.2) A Abel był pa­ste­rzem owiec, a Kain ora­czem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈabɛl, AS: abel

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

 etym|łac|Abel. < etym|gr|Ἅβελ. < etym|hebr|הבל. (hɛḇɛl) → tchnienie, opar, przen. nicość, marność; ewentualnie z etym|akadyjski|𒌉𒍑. (ablu) → syn pierworodny

uwagi.

 (1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Abel; (1.2) Abel

* arabski: (1.1) هابيل m.

* baskijski: (1.1) Abel

* czeski: (1.1) Ábel, Abel

* esperanto: (1.1) Habelo

* fiński: (1.1) Aapeli

* francuski: (1.1) Abel m.

* hiszpański: (1.1) Abel m.

* islandzki: (1.1) Abel

* jidysz: (1.2) הבֿל m. (hewl)

* łaciński: (1.1) Abel m.

* niderlandzki: (1.1) Abel

* niemiecki: (1.1) Abel m.

* norweski (bokmål): (1.1) Abel; (1.2) Abel

* norweski (nynorsk): (1.1) Abel; (1.2) Abel

* nowogrecki: (1.1) Άβελ m.

* portugalski: (1.1) Abel m.; (1.2) Abel m.

* rosyjski: (1.1) Авель m.

* słowacki: (1.1) Ábel m.; (1.2) Ábel m.

* słoweński: (1.1) Abel m.

* starogrecki: (1.1) Ἀβέλ m., Ἅβελ m.; (1.2) Ἀβέλ m., Ἅβελ m.

* szwedzki: (1.1) Abel

* ukraiński: (1.1) А́вель m.; (1.2) А́вель m.

* węgierski: (1.1) Ábel; (1.2) Ábel

* włoski: (1.1) Abele m.; (1.2) Abele m.

źródła.

== Abel (język angielski.) ==

wymowa.

 amer. IPA|ˈeɪ.bəl.

 homofony|able.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Naomi Persephone Amethyst (NaomiAmethyst)-Abel.wav.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

 (1.1) bibl. imię|angielski|m. Abel

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

 etym|łac|Abel. < etym|gr|Ἅβελ. < etym|hebr|הבל. (hɛḇɛl) → tchnienie, opar, przen. nicość, marność; ewentualnie z etym|akadyjski|𒌉𒍑. (ablu) → syn pierworodny

uwagi.

 (1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Abel; (1.2) Abel

* arabski: (1.1) هابيل m.

* baskijski: (1.1) Abel

* czeski: (1.1) Ábel, Abel

* esperanto: (1.1) Habelo

* fiński: (1.1) Aapeli

* francuski: (1.1) Abel m.

* hiszpański: (1.1) Abel m.

* islandzki: (1.1) Abel

* jidysz: (1.2) הבֿל m. (hewl)

* łaciński: (1.1) Abel m.

* niderlandzki: (1.1) Abel

* niemiecki: (1.1) Abel m.

* norweski (bokmål): (1.1) Abel; (1.2) Abel

* norweski (nynorsk): (1.1) Abel; (1.2) Abel

* nowogrecki: (1.1) Άβελ m.

* portugalski: (1.1) Abel m.; (1.2) Abel m.

* rosyjski: (1.1) Авель m.

* słowacki: (1.1) Ábel m.; (1.2) Ábel m.

* słoweński: (1.1) Abel m.

* starogrecki: (1.1) Ἀβέλ m., Ἅβελ m.; (1.2) Ἀβέλ m., Ἅβελ m.

* szwedzki: (1.1) Abel

* ukraiński: (1.1) А́вель m.; (1.2) А́вель m.

* węgierski: (1.1) Ábel; (1.2) Ábel

* włoski: (1.1) Abele m.; (1.2) Abele m.

źródła.

== Abel (język angielski.) ==

wymowa.

 amer. IPA|ˈeɪ.bəl.

 homofony|able.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Naomi Persephone Amethyst (NaomiAmethyst)-Abel.wav.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

 (1.1) bibl. imię|angielski|m. Abel

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary


abel-mechola

we­dług Sta­re­go Te­sta­men­tu, jest to miej­sco­wość gdzie miesz­kał pro­rok Eli­ze­usz


SJP.pl

Abel-Me­cho­la (potok tańca) – sta­ro­żyt­na miej­sco­wość po­ło­żo­na w Do­li­nie Jor­da­nu, do­kład­na lo­ka­li­za­cja nie jest znana. We­dług Bi­blii na­le­ża­ła do po­ko­le­nia Is­sa­cha­ra, a jej nazwa zo­sta­ła poś­wiad­czo­na przez Sdz 7,22, 1 Krl 4,12 oraz 1 Krl 19,16.

W Księ­dze Sę­dziów 7,22 nazwa Abel-Me­cho­la po­ja­wi­ła się w kon­tek­ście uciecz­ki Mi­dia­ni­tów przed woj­skiem Ge­de­o­na (XI wiek p.n.e.).

Wikipedia


abelard

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Abe­lard – imię mę­skie za­pew­ne po­cho­dze­nia fran­cu­skie­go (pro­wan­sal­skie­go), któ­re­go pier­wot­ne zna­cze­nie wy­wo­dzo­ne jest od wy­ra­zu pro­wan­sal­skie­go "abel­ha", oz­na­cza­ją­ce­go „pszcze­la­rza”. Jed­nak bywa ono także łą­czo­ne z nie­miec­ki­mi imio­na­mi "Adal­hard" (dosł. „szla­chet­na siła”) bądź też "Eber­hard" (dosł. „silny jak dzik”).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój ko­le­ga po­sta­no­wił, że jeśli uro­dzi mu się syn, to da mu na imię Abe­lard.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbɛlart, AS: abelart

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Abelardowy

Wiktionary


abelardowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Abe­lar­da lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. na­le­żą­cy do Abe­lar­da

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abelard mos.

Wiktionary


abele

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu po­nie­wie­skim;

Wiktionary

Abele ( Obe­liai) – mia­sto na Lit­wie, w okrę­gu po­nie­wie­skim, w re­jo­nie ra­ki­szec­kim, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na gminy Abele. W 2011 roku li­czy­ło 1074 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) ko­lo­ka­cje miej­sco­wość|D=Abeli|Ms=Abe­lach.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. abelski

Wiktionary


abelek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śrpol. wy­pra­wio­na skóra cie­lę­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. war. habelek mrz., chabelek mrz.

 przym. abelkowy

Wiktionary


abelia

ozdob­na ro­śli­na z ro­dzi­ny prze­wiert­nio­wa­tych, np. abe­lia wie­lok­wia­to­wa, abe­lia ko­re­ań­ska


SJP.pl

Zo­bacz też: "Abe­lia" – ro­dzaj ro­ślin.

Abe­lia – rzad­kie imię żeń­skie po­cho­dze­nia he­braj­skie­go, oz­na­cza­ją­ce "od­dech, tchnie­nie". W ję­zy­ku fran­cu­skim jest żeń­ską formą imie­nia Abel. Może wy­stę­po­wać w po­sta­ciach Abel­la i Abel­le.

Wikipedia


abelit

mie­sza­ni­na wy­bu­cho­wa zło­żo­na z azo­ta­nu amonu, tri­ni­tro­to­lu­e­nu i soli ku­chen­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. ma­te­riał wy­bu­cho­wy skła­da­ją­cy się z azo­ta­nu amonu, tri­ni­tro­to­lu­e­nu, soli ka­mien­nej i in­nych skład­ni­ków;

Wiktionary

Abe­lit – mie­sza­ni­na wy­bu­cho­wa amo­no­wo-sa­le­trza­na (ama­tol) zło­żo­na z azo­ta­nu amonu, tro­ty­lu, dwu­ni­tro­ben­ze­nu i soli ka­mien­nej. Swą nazwę zaw­dzię­cza bry­tyj­skie­mu che­mi­ko­wi i wy­na­laz­cy Fre­de­ric­ko­wi Au­gu­stu­so­wi Abe­lo­wi. Jest uży­wa­ny i sto­so­wa­ny w gór­nict­wie jako kru­szą­cy ma­te­riał wy­bu­cho­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Abe­li­tu używa się w gór­nict­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbɛlʲit, AS: abelʹit

Wiktionary


abelita

czło­nek sekty wczes­no­chrze­ści­jań­skiej pow­sta­łej w IV wieku w Afry­ce


SJP.pl


abelizaur

przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny di­no­za­u­rów ga­dzio­mied­nicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pa­le­ont. ro­dzaj di­no­za­u­ra ży­ją­ce­go w póź­nej kre­dzie w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej (Ar­gen­ty­na);

Wiktionary

Abe­li­za­ur ("Abe­li­sa­u­rus") – ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny abe­li­za­u­rów ży­ją­ce­go, w póź­nej kre­dzie w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej (Ar­gen­ty­na). Był dwu­noż­nym mię­so­żer­cą, mie­rzą­cym praw­do­po­dob­nie około 7-9 me­trów dłu­go­ści. Wiel­kość okre­śla­na jest tylko na pod­sta­wie badań nad czasz­ką, je­dy­ną znaną czę­ścią szkie­le­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jedna je­dy­na zna­le­zio­na czasz­ka abe­li­za­u­ra jest nie­kom­plet­na (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɛˈlʲizawr, AS: abelʹizau̯r

Wiktionary


abelizauroid

przed­sta­wi­ciel na­dro­dzi­ny di­no­za­u­rów z in­fra­rzę­du ce­ra­to­za­u­rów


SJP.pl


abelizauroidy

na­dro­dzi­na di­no­za­u­rów z in­fra­rzę­du ce­ra­to­za­u­rów


SJP.pl

Abe­li­za­u­ro­i­dy (Abe­li­sa­u­ro­i­dea) – na­dro­dzi­na te­ro­po­dów z grupy ce­ra­to­za­u­rów (Ce­ra­to­sa­u­ria). De­fi­nio­wa­na jako naj­węż­szy klad obej­mu­ją­cy ga­tun­ki "Car­no­ta­u­rus sa­strei" i "No­a­sa­u­rus leali", lub jako klad obej­mu­ją­cy "Car­no­ta­u­rus sa­strei" i wszyst­kie te­ro­po­dy bli­żej spo­krew­nio­ne z nim niż z "Ce­ra­to­sa­u­rus na­si­cor­nis".

Wikipedia


abelizaury

ro­dzi­na di­no­za­u­rów ga­dzio­mied­nicz­nych


SJP.pl

Abe­li­za­u­ry (Abe­li­sa­u­ri­dae) – ma­ją­cy rangę ro­dzi­ny klad te­ro­po­dów z grupy ce­ra­to­za­u­rów. Za­miesz­ki­wa­ły one dawny po­łud­nio­wy su­per­kon­ty­nent Gond­wa­nę od środ­ko­wej jury do końca kredy. Ich ska­mie­nia­ło­ści od­naj­dy­wa­no w dzi­siej­szych Afry­ce, Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej, na Sub­kon­ty­nen­cie In­dyj­skim, na Ma­da­ga­ska­rze i w Eu­ro­pie.

Wikipedia


abelkowy

przy­miot­nik

 (1.1) śrpol. zwią­za­ny z abel­kiem; wy­ko­na­ny z abel­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abelek mrz.

Wiktionary


abelowy

w ma­te­ma­ty­ce: grupa abe­lo­wa (prze­mien­na) - grupa, w któ­rej dzia­ła­nie jest prze­mien­ne


SJP.pl


abelsonit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał or­ga­nicz­ny od­kry­ty w 1975 roku;

Wiktionary

Abel­so­nit – mi­ne­rał or­ga­nicz­ny pier­wszy raz wy­kry­ty w 1975 roku w prób­kach łup­ków bi­tu­micz­nych po­cho­dzą­cych z Green River For­ma­tion w hrab­stwie Uin­tah. Spo­ty­ka­ny także w Ko­lo­ra­do. Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska od­kryw­cy Phi­li­pa Hauge’a Abel­so­na, ame­ry­kań­skie­go fi­zy­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Abel­so­nit po­sia­da trój­sko­śny układ kry­sta­lo­gra­ficz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɛlˈsɔ̃ɲit, AS: abelsõńit

Wiktionary


abenceragowie

ród gre­nadz­ki, po­tęż­ny w XV w.


SJP.pl


abentajer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. fał­szy­wy ka­mień, po­drób­ka ka­mie­nia szla­chet­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wszyst­koć to szma­ragd, co się zie­le­ni, naj­dziesz i aben­ta­jer, co wnet farbę zmie­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɛ̃nˈtajɛr, AS: abẽntai ̯er

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obentajer, abentair

Wiktionary


abercjusz

imię mę­skie


SJP.pl


aberdeen

[czy­taj: Aber­din] mia­sto w Szko­cji i w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki lub rzad. męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej Szko­cji (Wiel­ka Bry­ta­nia);

 (1.2) geogr. nazwy kilku in­nych miej­sco­wo­ści na świe­cie

Wiktionary

Aber­de­en (wym. ; Ai­ber­de­en; Obar Dhe­at­ha­in, wym.) – mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej Szko­cji (Wiel­ka Bry­ta­nia), w jed­nost­ce ad­mi­ni­stra­cyj­nej (co­un­cil area) Aber­de­en City. W 2020 roku za­miesz­ka­ne przez 198 590 osób.

Po­ło­żo­ne jest nad uj­ściem rzek Don i Dee do Morza Pół­noc­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aber­de­en po­ło­żo­ne jest nad uj­ściem rzek Don i Dee do Morza Pół­noc­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aberdyńczyk mos., Aberdynka ż.

 przym. aberdyński

Wiktionary


aberdynka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Aber­dyn­ka. (miesz­kan­ka Aber­de­en)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɛrˈdɨ̃ŋka, AS: aberdỹŋka

Wiktionary


aberdyńczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Aber­dyń­czyk. (miesz­ka­niec Aber­de­en)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɛrˈdɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: aberdỹĩ ̯ṇčyk

Wiktionary


aberdyński

przy­miot­nik

 (1.1) od rze­czow­ni­ka Aber­de­en, zwią­za­ny z Aber­de­en

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɛrˈdɨ̃j̃sʲci, AS: aberdỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aberdeen, Aberdyńczyk, Aberdynka

Wiktionary


abernathyit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. rzad­ki, uwod­nio­ny mi­ne­rał za­wie­ra­ją­cy tlen­ki uranu

Wiktionary

Aber­nat­hy­it – rzad­ki, uwod­nio­ny mi­ne­rał za­wie­ra­ją­cy tlen­ki uranu.

Pier­wszy raz wy­do­by­ty ze złóż uranu nie­da­le­ko Moab w sta­nie Utah.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aber­nat­hy­it po raz pier­wszy zo­stał wy­do­by­ty ze złóż uranu nie­da­le­ko Moab w sta­nie Utah.

Wiktionary


aberracja

1. od­chy­le­nie od stanu nor­mal­ne­go; nie­pra­wi­dło­wość, nie­nor­mal­ność, de­wia­cja;
2. w astro­no­mii: po­zor­ne od­chy­le­nie po­ło­że­nia ciała nie­bie­skie­go wy­ni­ka­ją­ce z ruchu ob­ser­wa­to­ra;
3. w op­ty­ce: wada ukła­du op­tycz­ne­go po­wo­du­ją­ca znieksz­tał­ce­nie lub za­bar­wie­nie obra­zu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) erud. od­chy­le­nie od nor­mal­ne­go stanu; nie­pra­wi­dło­wość;

 (1.2) astr. po­zor­ne od­chy­le­nie ciał nie­bie­skich od ich rze­czy­wi­ste­go po­ło­że­nia wy­wo­ła­ne ru­chem Ziemi po or­bi­cie albo jej obro­tem;

 (1.3) opt. wada so­cze­wek po­wo­du­ją­ca nie­o­strość, za­bar­wie­nie bądź znieksz­tał­ce­nie obra­zu; wada odw­zo­ro­wy­wa­nia obra­zu przez ukła­dy op­tycz­ne;

 (1.4) genet. zmia­na w struk­tu­rze chro­mo­so­mów wy­stę­pu­ją­ca sa­mo­rzut­nie w wa­run­kach na­tu­ral­nych, a także wy­wo­ły­wa­na sztucz­nie dzia­ła­niem pro­mie­nio­wa­nia jo­ni­zu­ją­ce­go, róż­nych związ­ków che­micz­nych itp., po­wo­du­ją­ca dzie­dzicz­ne zmia­ny cech or­ga­niz­mu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • aber­ra­cja chro­mo­so­mo­wa,
  • aber­ra­cja (ge­ne­tycz­na lub fe­no­ty­po­wa) – osob­nik (lub osob­ni­ki) róż­nią­cy się od po­zo­sta­łych przed­sta­wi­cie­li ga­tun­ku,
  • aber­ra­cja op­tycz­na,
  • aber­ra­cja w psy­cho­lo­gii,
  • aber­ra­cja świa­tła – w astro­no­mii jest to zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na po­zor­nym ruchu po­ło­że­nia ką­to­we­go ciał nie­bie­skich.
  • aber­ra­cja chro­ma­tycz­na
  • zmien­ność

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) De­wia­cja jest aber­ra­cją.

 (1.2) Aber­ra­cja do­bo­wa ciała astral­ne­go.

 (1.3) Aber­ra­cję zmniej­sza się, sto­su­jąc za­miast po­je­dyn­czej so­czew­ki ze­spół so­cze­wek wy­ko­na­nych z róż­nych ga­tun­ków szkła (…)

 (1.4) Aber­ra­cje po­pro­mien­ne chro­mo­so­mów mogą być po­tę­go­wa­ne przez czyn­ni­ki zew­nętrz­ne, np. tem­pe­ra­tu­rę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɛrˈːat͡sʲja, AS: abe•racʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aberracyjność ż.

 przym. aberracyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anomalia, dewiacja, odchylenie, nienormalność, nieprawidłowość, zboczenie

 (1.2) aberracja astronomiczna, aberracja gwiezdna, aberracja światła, anomalia, odchylenie

 (1.3) aberracja optyczna, chromatyzm

 (1.4) aberracja chromosomowa

Wiktionary


aberracyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest aber­ra­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są aber­ra­cyj­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) On nie za­cho­wu­je się nor­mal­nie. Mamy tu do czy­nie­nia z jakąś aber­ra­cyj­no­ścią.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aberracja ż.

 przym. aberracyjny

 przysł. aberracyjnie

Wiktionary


aberracyjny

przy­miot­nik od: aber­ra­cja (np. aber­ra­cyj­ne po­my­sły; od­chy­le­nie aber­ra­cyj­ne; czyn­ni­ki aber­ra­cyj­ne; aber­ra­cyj­ne pod­wo­je­nie od­cin­ka chro­mo­so­mu)


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nie­pra­wi­dło­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam dość jego aber­ra­cyj­ne­go za­cho­wa­nia!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɛrːaˈt͡sɨjnɨ, AS: abe•racyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aberracja ż., aberracyjność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieprawidłowy

Wiktionary


aberratywny

przy­miot­nik

 (1.1) przest. rzad. aber­ra­cyj­ny

Wiktionary


aberrometr

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. dia­gno­stycz­ne urzą­dze­nie la­se­ro­we słu­żą­ce do po­mia­ru aber­ra­cji ukła­du op­tycz­ne­go oka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aberroskop

Wiktionary


aberroskop

dia­gno­stycz­ne urzą­dze­nie la­se­ro­we słu­żą­ce do po­mia­ru aber­ra­cji ukła­du op­tycz­ne­go oka; aber­ro­metr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dia­gno­stycz­ne urzą­dze­nie la­se­ro­we słu­żą­ce do po­mia­ru aber­ra­cji ukła­du op­tycz­ne­go oka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aberrometr

Wiktionary


abertam

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. ro­dzaj sera wyt­wa­rza­ne­go z mleka ow­cze­go w Cze­chach;

Wiktionary

Aber­tam – ro­dzaj sera wyt­wa­rza­ne­go z mleka ow­cze­go w Cze­chach. Pro­du­ku­je się go w Kar­lo­wych Wa­rach.

Jest to ser twar­dy, o ostrym smaku, wyt­wa­rza się na nim na­tu­ral­na żółta lub po­ma­rań­czo­wa skór­ka. Za­war­tość tłu­szczu wy­no­si 45%. Ser ten doj­rze­wa dwa mie­sią­ce.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aber­tam to ser twar­dy, o ostrym smaku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbɛrtãm, AS: abertãm

Wiktionary


abetalipoproteinemia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba ge­ne­tycz­na, dzie­dzi­czo­na au­to­so­mal­nie re­ce­syw­nie, spo­wo­do­wa­na nie­do­bo­rem apoB;

Wiktionary

Abe­ta­li­po­pro­te­i­ne­mia, ze­spół Bas­se­na-Kornz­we­i­ga) – cho­ro­ba ge­ne­tycz­na, dzie­dzi­czo­na au­to­so­mal­nie re­ce­syw­nie, spo­wo­do­wa­na mu­ta­cja­mi genu ko­du­ją­ce­go biał­ko MTP ("mi­cro­so­mal tri­gly­ce­ri­de trans­fer pro­te­in"). Wy­ni­kiem tego jest nie­do­bór cho­le­ste­ro­lu i trój­gli­ce­ry­dów oraz cał­ko­wi­ty brak chy­lo­mi­kro­nów, LDL i VLDL w oso­czu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Abe­ta­li­po­pro­te­i­ne­mia to cho­ro­ba dzie­dzicz­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɛtalʲipɔprɔtɛjĩˈnɛ̃mʲja, AS: abetalʹipoprotei ̯ĩnẽmʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zespół Bassena-Kornzweiga, skr. ABL

Wiktionary


abewilski

→ Ab­be­vil­le (mia­sto we Fran­cji); ab­wil­ski


SJP.pl


abfal

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. błąd

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. od­pa­dek

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. pejor. głu­pek

 (1.4) gw-pl|Górny Śląsk. ano­ma­lia, nie­pra­wi­dło­wość

Wiktionary


abgarowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ab­ga­ro­wi­czo­wie – ro­dzi­na or­miań­ska
  • Ab­ga­ro­wicz (herb szla­chec­ki)
  • Ka­je­tan Ab­ga­ro­wicz (1856-1909) – pi­sarz
  • Ka­zi­mierz Ab­ga­ro­wicz (1888-1968) – pol­ski fi­lo­log kla­sycz­ny
  • Łu­kasz Ab­ga­ro­wicz (ur. 1949) – po­li­tyk

Wikipedia


abherenty

środ­ki prze­ciw przy­wie­ra­niu sty­ka­ją­cych się po­wierzch­ni (np. talk, puder for­mier­ski)


SJP.pl


abhezyjny

taki, który za­po­bie­ga łą­cze­niu się po­wierzch­nio­wych warstw dwóch róż­nych ciał zet­knię­tych ze sobą; an­ty­ad­he­zyj­ny, prze­ci­wad­he­zyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. za­po­bie­ga­ją­cy przy­wie­ra­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Talk jest środ­kiem ab­he­zyj­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abhezja ż., abherent m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwadhezyjny, częściowo nieprzyczepny

Wiktionary


abhorencja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. niez­go­da na coś, sprze­ciw

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapxɔˈrɛ̃nt͡sʲja, AS: apχorẽncʹi ̯a

Wiktionary


abi

skró­to­wiec

 (1.1) = praw. ad­mi­ni­stra­tor bez­pie­czeń­stwa in­for­ma­cji

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Åbî – wa­loń­ska nazwa miej­sco­wo­ści Auby-sur-Se­mo­is
  • Abi – rzeka
  • Abi – miej­sco­wość
  • Abi – nie­miec­kie cza­so­pis­mo
  • Abi – imię żeń­skie
  • ABI

Wikipedia

Wymowa:

IPA: a‿bɛ‿ˈi, AS: a‿be‿i

Wiktionary


abiasz

imię, m.in.: Abiasz, król Judy; Abij­jam


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. bi­blij­ne imię mę­skie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Abiasz – syn Be­che­ra, wnuk Be­nia­mi­na
  • Abiasz – ka­płan za cza­sów króla Da­wi­da
  • Abiasz – syn sę­dzie­go Sa­mu­e­la
  • Abiasz – ka­płan, któ­re­mu przy­dzie­lo­no ósmą grupę ka­płań­ską.
  • Abiasz – kró­le­wicz iz­ra­el­ski, syn Je­ro­bo­a­ma I
  • Abiasz – zm. ok. 911 p.n.e., król Judy
  • Abiasz – imię mę­skie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oj­ciec, Za­cha­riasz, był z ka­płań­skie­go rodu Abia­sza , a matka, Elż­bie­ta, z rodu Aa­ro­na.

Wiktionary


abiatar

po­stać bi­blij­na, ar­cy­ka­płan, syn Achi­me­le­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. ar­cy­ka­płan za cza­sów króla Da­wi­da;

Wiktionary

Abia­tar – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu.

Syn Achi­me­le­ka, ka­pła­na za cza­sów króla Saula. Kiedy kró­lem zo­stał Dawid, Abia­tar zo­stał ar­cy­ka­pła­nem wspól­nie z Sa­do­kiem. Po śmier­ci Da­wi­da brał udział w spi­sku, by osa­dzić na tro­nie Ado­nia­sza, a nie Sa­lo­mo­na. Zo­stał uka­ra­ny wy­gna­niem. Abia­tar miesz­kał w Nob, opo­dal Je­ro­zo­li­my. Jego losy są przed­sta­wio­ne w Pier­wszej i Dru­giej Księ­dze Sa­mu­e­la oraz Pier­wszej Księ­dze Kró­lew­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten przez swo­ich po­słań­ców - ka­pła­nów Sa­do­ka i Abia­ta­ra - prze­ko­nał lud, aby przy­wró­cić mu rządy.

Wiktionary


abidżan

mia­sto w Wy­brze­żu Kości Sło­nio­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sie­dzi­ba rządu Wy­brze­ża Kości Sło­nio­wej;

Wiktionary

Abi­dżan (fr. "Abid­jan") – naj­więk­sze mia­sto, głów­ny oś­ro­dek go­spo­dar­czy, na­u­ko­wo-kul­tu­ral­ny i tu­ry­stycz­ny Wy­brze­ża Kości Sło­nio­wej, po­ło­żo­ny na po­łud­niu kraju, do 1983 roku sto­li­ca pań­stwa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mię­dzy Lagos i Abi­dża­nem żyje w nich 70 mln ludzi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈabʲid͡ʒãn, AS: abʹiǯãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abidżańczyk mos., Abidżanka ż.

 przym. abidżański

Wiktionary


abidżanka

miesz­kan­ka Abi­dża­nu (mia­sta w Wy­brze­żu Kości Sło­nio­wej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Abi­dżan­ka. (miesz­kan­ka Abi­dża­nu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈd͡ʒãnka, AS: abʹiǯãnka

Wiktionary


abidżańczyk

miesz­ka­niec Abi­dża­nu (mia­sta w Wy­brze­żu Kości Sło­nio­wej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Abi­dżań­czyk. (miesz­ka­niec Abi­dża­nu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈd͡ʒãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: abʹiǯãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary


abidżański

→ Abi­dżan (mia­sto w Wy­brze­żu Kości Sło­nio­wej)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z Abi­dża­nem, do­ty­czą­cy Abi­dża­nu, po­cho­dzą­cy z Abi­dża­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Warto zo­ba­czyć abi­dżań­ski park na­ro­do­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈd͡ʒãj̃sʲci, AS: abʹiǯãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abidżan mrz., Abidżańczyk mos., Abidżanka ż.

Wiktionary


abiecadło

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. abe­ca­dło (zbiór liter)

 (1.2) daw. przen. abe­ca­dło (pod­sta­wy)

 (1.3) daw. abe­ca­dło (gra to­wa­rzy­ska)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Al­fa­beth, abie­ca­dło, ze­bra­nie liter, z któ­rych się skła­da­ią słowa każ­de­go ję­zy­ka. sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabʲjɛˈt͡sadwɔ, AS: abʹi ̯ecadu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. daw. abiecadlarz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) daw. obiecadło

Wiktionary


abietyna

sub­stan­cja ży­wicz­na z drzew igla­stych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. sub­stan­cja ży­wicz­na otrzy­my­wa­na z drzew igla­stych głów­nie z jodły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Abie­ty­na jest nie­roz­pu­szczal­na w wo­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabʲjɛˈtɨ̃na, AS: abʹi ̯etỹna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. abietynowy

Wiktionary


abietynowy

po­cho­dzą­cy od kwasu abie­ty­no­we­go


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. od­no­szą­cy się do abie­ty­ny, zwią­za­ny z abie­ty­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kwas abie­ty­no­wy roz­pu­szcza się w eta­no­lu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabʲjɛtɨ̃ˈnɔvɨ, AS: abʹi ̯etỹnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abietyna ż.

Wiktionary


abigail

[czy­taj: Abi­gejl]
1. imię żeń­skie;
2. nazwa pol­skie­go ze­spo­łu me­ta­lo­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Abi­ga­il, Abi­gajl – imię żeń­skie po­cho­dze­nia bi­blij­ne­go. Wy­wo­dzi się od he­braj­skie­go imie­nia אביגיל "Awi­ga­jil" zna­czą­ce­go „ra­dość ojca”, „mój oj­ciec się ura­do­wał”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiedy Abi­ga­il spo­strze­gła Da­wi­da, szyb­ko zsia­dła z osła i upadł­szy na twarz przed Da­wi­dem, od­da­ła mu po­kłon aż do ziemi.

Wiktionary

Powiązane:

 zdrobn. Abi

Wiktionary


abihu

po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu, syn Aa­ro­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Abihu (hebr. אביהוא, "on jest ojcem") – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu (Księ­ga Wyj­ścia), syn Aa­ro­na i Eli­sze­by.

Uro­dził się w Egip­cie, skąd wy­szedł z całym na­ro­dem iz­ra­el­skim. Miał trzech braci: Na­da­ba, Ele­a­za­ra i Ita­ma­ra. Ze swym star­szym bra­tem Na­de­bem i 70 in­ny­mi Iz­ra­e­li­ta­mi oraz Aa­ro­nem i Moj­że­szem zo­stał wez­wa­ny na górę Synaj, gdzie uj­rzał wizję Jahwe.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wstą­pił Moj­żesz wraz z Aa­ro­nem, Na­da­bem, Abihu i sie­dem­dzie­się­ciu star­szy­mi Iz­ra­e­la.

Wiktionary


abijjam

imię, m.in.: Abij­jam, król Judy; Abiasz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zob. Abiasz.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Syn jego Abij­jam zo­stał w jego mie­ście kró­lem.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Abiasz, Abiam, Abijahu, Abijasz

Wiktionary


abila

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Abila – nazwa mia­sta Abel Bet-Maaka (Abel, Abel-Maim, Abi­le­na, Abi­le­na Li­za­nia­sza) w okre­sie hel­le­ni­stycz­nym
  • Abila – nazwa Abel-Szi­tim (Szi­tim) w cza­sach rzym­skich

Wikipedia


abilena

re­gion po­ło­żo­ny na pół­noc­ny za­chód od Da­masz­ku


SJP.pl


abimelek

król iz­ra­el­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Abi­me­lek – król Ge­ra­ru (Księ­ga Ro­dza­ju)
  • Abi­me­lek – syn Ge­de­o­na
  • Abi­me­lek – sługa Je­re­mia­sza (4 Księ­ga Ba­ru­cha)

Wikipedia


abiogeneza

we­dług po­pu­lar­ne­go w sta­ro­żyt­no­ści i śred­nio­wie­czu po­glą­du: sa­mo­rzut­ne pow­sta­nie niż­szych or­ga­niz­mów z nie­or­ga­nicz­nej lub or­ga­nicz­nej ma­te­rii nie­o­ży­wio­nej (np. much ze zgni­łe­go mięsa, żab z mułu rzecz­ne­go); sa­mo­rództ­wo, au­to­go­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. spon­ta­nicz­ne pow­sta­wa­nie życia z ma­te­rii nie­o­ży­wio­nej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pier­wszym kro­kiem oba­la­ją­cym te­o­rię ary­sto­te­low­skiej abio­ge­ne­zy było wy­ka­za­nie przez Wło­cha Fran­ce­sco Re­die­go w 1668, że ro­ba­ki ob­ser­wo­wa­ne w gni­ją­cym mię­sie nie pow­sta­ją sa­mo­ist­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabʲjɔɡɛ̃ˈnɛza, AS: abʹi ̯ogẽneza

Wiktionary

Powiązane:

 przym. abiogenny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) samorództwo

Wiktionary


abiogenezo

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: zob. abio­ge­ne­za.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabʲjɔɡɛ̃ˈnɛzɔ, AS: abʹi ̯ogẽnezo

Wiktionary


abiogenny

w bio­lo­gii: od­no­szą­cy się do abio­ge­ne­zy (sa­mo­rództ­wa); sa­mo­rod­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. po­wo­du­ją­cy pow­sta­wa­nie niż­szych or­ga­niz­mów z sub­stan­cji nie­or­ga­nicz­nej; w od­nie­sie­niu do niż­szych or­ga­niz­mów: pow­sta­ją­cy z sub­stan­cji nie­or­ga­nicz­nej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabʲjɔˈɡɛ̃nːɨ, AS: abʹi ̯ogẽ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abiogeneza ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) samorodny

Wiktionary


abiologia

nauka o cia­łach nie­or­ga­nicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o cia­łach nie­or­ga­nicz­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój przy­ja­ciel in­te­re­su­je się abio­lo­gią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabʲjɔˈlɔɟja, AS: abʹi ̯oloǵi ̯a

Wiktionary


abiologiczny

do­ty­czą­cy abio­lo­gii


SJP.pl


abioseston

drob­ne czą­stecz­ki mi­ne­ral­ne zwie­trza­łych skał i ro­zło­żo­nych szcząt­ków or­ga­nicz­nych, wy­stę­pu­ją­ce w po­sta­ci za­wie­si­ny w zbior­ni­kach wod­nych i two­rzą­ce osady denne; tryp­ton


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) drob­ne czą­stecz­ki mi­ne­ral­ne zwie­trza­łych skał i ro­zło­żo­nych szcząt­ków or­ga­nicz­nych, wy­stę­pu­ją­ce w po­sta­ci za­wie­si­ny w zbior­ni­kach wod­nych i two­rzą­ce osady denne;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Abio­se­ston jest za­wie­si­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabʲjɔˈsɛstɔ̃n, AS: abʹi ̯osestõn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trypton

Wiktionary


abiotyczny

w bio­lo­gii: zwią­za­ny z nie­o­ży­wio­ny­mi ele­men­ta­mi śro­do­wi­ska; nie­o­ży­wio­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) nie­o­ży­wio­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każdy or­ga­nizm żyje w okre­ślo­nym śro­do­wi­sku, w eko­sy­ste­mie, na który skła­da­ją się ele­men­ty […] abio­tycz­ne oraz wszyst­kie za­sied­la­ją­ce je or­ga­niz­my […].

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ, AS: abʹi ̯otyčny

Wiktionary


abioza

stan cał­ko­wi­te­go za­ha­mo­wa­nia funk­cji ży­cio­wych or­ga­niz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stan cał­ko­wi­te­go wstrzy­ma­nia pro­ce­sów ży­cio­wych;

Wiktionary

Abio­za – cał­ko­wi­te za­trzy­ma­nie wszel­kich pro­ce­sów ży­cio­wych.

Wiąże się to także z cał­ko­wi­tą inak­ty­wa­cją en­zy­mów oraz zlik­wi­do­wa­niem (za­bi­ciem lub usu­nię­ciem) wszel­kich mi­kro­or­ga­niz­mów.

Pro­ces ten jest wy­ko­rzy­sty­wa­ny w za­pew­nia­niu bez­pie­czeń­stwa zdro­wot­ne­go żyw­no­ści. Pro­wa­dzi do za­ha­mo­wa­nia roz­wo­ju mi­kro­or­ga­niz­mów w po­ży­wie­niu, a także do wy­dłu­że­nia lag­fa­zy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈbʲjɔza, AS: abʹi ̯oza

Wiktionary


abiram

po­stać bi­blij­na


SJP.pl


abisag

po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu; Abi­szag


SJP.pl


abisal

stre­fa wód mor­skich i oce­a­nów roz­cią­ga­ją­ca się od ok. 1700 do ok. 6000 me­trów po­ni­żej lu­stra wody; bezś­wietl­na, o ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze i wy­so­kim ci­śnie­niu wody; aby­sal; stre­fa głę­bi­no­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. naj­głęb­sza stre­fa wód oce­a­nicz­nych po­ni­żej 1700 m wraz z dnem, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się bra­kiem świa­tła sło­necz­ne­go;

Wiktionary

Abi­sal, aby­sal, stre­fa głę­bi­no­wa, stre­fa aby­sal­na (od gr. "ábyssos" – be­zden­na głę­bia, ot­chłań) – stre­fa głę­bo­ko­ścio­wa mórz, oce­a­nów i głę­bo­kich je­zior po­mię­dzy stre­fą ba­tial­ną a ha­dal­ną (głę­bo­ko­ści od ok. 1700 m pod po­zio­mem lu­stra wody). Jest na­ju­boż­sza w skład­ni­ki po­kar­mo­we, po­zba­wio­na świa­tła, cha­rak­te­ry­zu­je się niską tem­pe­ra­tu­rą (ok. 3 °C) i wy­so­kim ci­śnie­niem wody (ok. 300-600 at­mos­fer).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Fauna abi­sa­lu ce­chu­je się za­ni­kiem lub nad­mier­nym roz­wo­jem na­rzą­dów wzro­ku w po­sta­ci or­ga­nów świetl­nych, wyt­wo­rze­niem de­li­kat­nych na­rzą­dów do­ty­ku oraz niez­wy­kły­mi kształ­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbʲisal, AS: abʹisal

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abysal mrz.

 przym. abisalny, abysalny, abisalowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abysal, strefa abisalna, strefa abysalna, strefa głębinowa

Wiktionary


abisalny

głę­bo­ko­mor­ski, denny; aby­sal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z abi­sa­lem, do­ty­czą­cy abi­sa­lu lub w nim ist­nie­ją­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na rów­ni­nach abi­sal­nych znaj­du­ją się złoża kon­kre­cji po­li­me­ta­licz­nych – brył zbu­do­wa­nych ze związ­ków man­ga­nu, niklu, że­la­za, ko­bal­tu, mie­dzi z do­miesz­ka­mi in­nych me­ta­li, bę­dą­ce obiek­tem za­in­te­re­so­wa­nia ze stro­ny ludzi pod kątem ich go­spo­dar­cze­go wy­ko­rzy­sta­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈsalnɨ, AS: abʹisalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abisal, abysal

 przym. abysalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abysalny, pot. głębinowy, głębokomorski, głębokowodny, denny

Wiktionary


abisalowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z abi­sa­lem, do­ty­czą­cy abi­sa­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abisal m.

Wiktionary


abisobental

część skła­do­wa abi­sa­lu, głę­bo­kie dno ba­se­nu oce­a­nicz­ne­go się­ga­ją­ce prze­cięt­nie 2000-6000 m głę­bo­ko­ści; aby­so­ben­tal


SJP.pl


abisobiont

abi­so­fil; zwie­rzę ży­ją­ce w abi­sa­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zool. zwie­rzę ży­ją­ce w stre­fie abi­sa­lu;

Wiktionary

Abi­so­biont – zwie­rzę ży­ją­ce w stre­fie abi­sa­lu, wy­stę­pu­je w nie­wiel­kim za­gę­szcze­niu. Pa­nu­ją­ce tam wa­run­ki śro­do­wi­sko­we, jak cał­ko­wi­ty brak świa­tła, wy­so­kie ci­śnie­nie, względ­nie stała tem­pe­ra­tu­ra, stałe za­so­le­nie, spra­wia­ją, że jest to or­ga­nizm cu­dzo­żyw­ny. Jed­no­rod­ność śro­do­wi­sko­wa po­wo­du­je ich słabe ge­o­gra­ficz­ne zróż­ni­co­wa­nie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈsɔbʲjɔ̃nt, AS: abʹisobʹi ̯õnt

Wiktionary


abisofil

abi­so­biont; zwie­rzę ży­ją­ce w abi­sa­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. zob. abi­so­biont.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abisobiont

Wiktionary


abisopelagial

część abi­sa­lu, toń wodna się­ga­ją­ca do 6000 m głę­bo­ko­ści; obej­mu­je wody, w któ­rych pa­nu­je cał­ko­wi­ta ciem­ność


SJP.pl


abisyn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|War­sza­wa. żyd

Wiktionary


abisynia

dawna nazwa Etio­pii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. daw. Etio­pia;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Abi­sy­nia jest wpraw­dzie pań­stwem chrze­ści­jań­skiem, ale po­łud­nio­we dzi­kie ple­mię­e­mio­na są albo po­gań­skie, albo wyz­na­ją islam (…). sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈsɨ̃ɲja, AS: abʹisỹńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abisyńczyk mos., abisyńczyk mzw., Abisynka ż., abisynka ż.

 przym. abisyński

Wiktionary


abisyniak

ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny kru­ko­wa­tych


SJP.pl

Abi­sy­niak ("Za­vat­ta­rior­nis stre­se­man­ni") – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny kru­ko­wa­tych (Cor­vi­dae). Wy­stę­pu­je en­de­micz­nie na po­łud­niu Etio­pii, za­sied­la­jąc nie­wiel­ki ob­szar wzdłuż jed­ne­go z pasm Wy­ży­ny Abi­syń­skiej. Za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem ze wzglę­du na ocie­pla­nie się kli­ma­tu i nie­wiel­ki areał wy­stę­po­wa­nia.

Wikipedia


abisynka

1. ro­dzaj stud­ni;
2. her­bat­nik;
3. mie­szan­ka kawy zbo­żo­wej i cy­ko­rii;
4. pompa ręcz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) syst. icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Nan­na­et­hiops., ro­dzaj ryb z ro­dzi­ny prost­ni­ko­wa­tych (abi­sy­no­wa­tych)

 (1.2) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tri­ti­cum abys­si­ni­cum|ref=tak., ga­tu­nek psze­ni­cy

 (1.3) pot. stud­nia abi­syń­ska, stud­nia z pompą ru­ro­wą wbi­ja­na lub wkrę­ca­na, słu­żą­ca do do­by­wa­nia nie­wiel­kiej ilo­ści wody z głę­bo­ko­ści 5-7 m, na­pę­dza­na ręcz­nie dźwi­gnią

 (1.4) daw. ciem­no­brą­zo­wy her­bat­nik pro­du­ko­wa­ny przez Za­kła­dy Prze­my­słu Cu­kier­ni­cze­go „22 Lipca” w War­sza­wie

 (1.5) daw. ro­dzaj kawy zbo­żo­wej mie­sza­nej z cy­ko­rią

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) U moich dziad­ków na wsi wodę no­szo­no wia­dra­mi ze sta­rej abi­syn­ki na pod­wó­rzu.

 (1.4) Do za­mó­wio­nej kawy da­wa­li­śmy klien­tom za­wsze abi­syn­kę lub wa­fe­lek.

 (1.5) Pa­mię­tam z dzie­ciń­stwa smak abi­syn­ki z mle­kiem do bułki z dże­mem na śnia­da­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈsɨ̃nka, AS: abʹisỹnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abisynka ż., Abisynia ż., abisynowate nmos., Abisyńczyk mos.

 przym. abisyński

 przysł. abisyńsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pszenica abisyńska

 (1.3) studnia abisyńska

Wiktionary


abisyńczyk

po­tocz­nie: kot abi­syń­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. zool. fe­li­nol. kot abi­syń­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obec­nie uszy abi­syń­czy­ków są bar­dzo duże, sze­ro­kie u pod­sta­wy, lekko za­o­krą­glo­ne na końcu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abisynia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kot abisyński

Wiktionary


abisyński

1. → Abi­sy­nia;
2. stud­nia abi­syń­ska - stud­nia w po­sta­ci sta­lo­wej rury wbi­tej w zie­mię, z ręcz­ną pompą, słu­żą­ca do po­bie­ra­nia nie­wiel­kich ilo­ści wody


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Abi­sy­nią (współcz. Etio­pia)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Włosi do­ko­na­li zbroj­nej pro­wo­ka­cji na gra­ni­cy abi­syń­skiej pod Ual-ual, pod­czas któ­rej zgi­nę­ło ponad stu żoł­nie­rzy abi­syń­skich i sześć­dzie­się­ciu wło­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈsɨ̃j̃sʲci, AS: abʹisỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abisynia ż., Abisynka ż., abisynka ż., Abisyńczyk mos.

Wiktionary


abiszag

po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu; Abi­sag


SJP.pl

Abi­szag (X w. p.n.e.) – pię­kna dziew­czy­na z Szu­nem, która opie­ko­wa­ła się Da­wi­dem u schył­ku jego lat.

Wikipedia


abiszaj

po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu


SJP.pl

Abi­szaj – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu.

Spo­krew­nio­ny z kró­lem Da­wi­dem, brat Joaba; jeden z ge­ne­ra­łów Da­wi­da. Patrz: 1 Sm 26,6-12 i 2 Sm 10,910; 16,9.11-12; 18,2.

Wikipedia


abitella

od­mia­na wło­skie­go sera twa­ro­go­we­go z oko­lic Pie­mon­tu


SJP.pl

rze­czow­nik

 (1.1) od­mia­na wło­skie­go sera twa­ro­go­we­go z oko­lic Pie­mon­tu

Wiktionary


abituria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. rzad. świa­dect­wo doj­rza­ło­ści, ma­tu­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszy­scy ucz­nio­wie otrzy­ma­li abi­tu­rię.

 (1.1) (…) kre­dy­tów za re­li­gię nie wli­cza się do ogól­nej licz­by 160 kre­dy­tów, wy­ma­ga­nych do abi­tu­rii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈturʲja, AS: abʹiturʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abiturientka ż., abiturient mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) matura

Wiktionary


abituriencki

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z abi­tu­rien­ta­mi (ma­tu­rzy­sta­mi); przez­na­czo­ny dla nich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świet­nie się ba­wi­łam na balu abi­tu­rienc­kim.

Wiktionary


abiturient

książ­ko­wo: uczeń koń­czą­cy szko­łę, zwy­kle śred­nią, do­pu­szczo­ny do ma­tu­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. uczeń koń­czą­cy szko­łę śred­nią, przy­stę­pu­ją­cy do ma­tu­ry;

Wiktionary

Abi­tu­rient – ma­tu­rzy­sta, osoba, która zbli­ża się do ukoń­cze­nia szko­ły śred­niej i zo­sta­ła do­pu­szczo­na do ma­tu­ry.

Abi­tu­rient po ukoń­cze­niu szko­ły śred­niej staje się ab­sol­wen­tem i ma wów­czas wyksz­tał­ce­nie śred­nie. Zda­nie eg­za­mi­nu ma­tu­ral­ne­go umoż­li­wia uzy­ska­nie świa­dect­wa doj­rza­ło­ści, które jest rze­czą do­dat­ko­wą w sto­sun­ku do wyksz­tał­ce­nia śred­nie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W na­szej szko­le do ma­tu­ry przy­stą­pi­ło stu abi­tu­rien­tów.

 (1.1) Praw­dzi­wa ma­tu­ra roz­pocz­nie się 4 maja. Tego dnia abi­tu­rien­ci będą zda­wać eg­za­min z ję­zy­ka pol­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈturʲjɛ̃nt, AS: abʹiturʹi ̯ẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abituria ż.

:: fż. abiturientka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) maturzysta

Wiktionary


abiturientka

uczen­ni­ca koń­czą­ca szko­łę śred­nią, do­pu­szczo­na do ma­tu­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uczen­ni­ca koń­czą­ca szko­łę, naj­czę­ściej śred­nią, przy­stę­pu­ją­ca do ma­tu­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W na­szej szko­le do ma­tu­ry przy­stą­pi­ło sto abi­tu­rien­tek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabʲiturʲˈjɛ̃ntka, AS: abʹiturʹi ̯ẽntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abituria ż.

:: fm. abiturient mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) maturzystka

Wiktionary


abituryna

książ­ko­wo: przyz­wy­cza­je­nie, ru­ty­na, co­dzien­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. rzad. ru­ty­na, przyz­wy­cza­je­nie

Wiktionary


abiudykacja

od­mo­wa uz­na­nia praw włas­no­ści, orze­czo­na przez sąd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. po­sta­no­wie­nie od­po­wied­nie­go sądu o od­mo­wie przyz­na­nia prawa włas­no­ści

Wiktionary

Abiu­dy­ka­cja (z łac. "abiu­di­ca­re" – "od­są­dzić") – wyrok, po­zba­wia­ją­cy stro­nę prawa do rze­czy. Prze­ci­wień­stwem jest adiu­dy­ka­cja, czyli przyz­na­nie komuś tego prawa.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌabʲjudɨˈkat͡sʲja, AS: abʹi ̯udykacʹi ̯a

Wiktionary


abiuracja

pu­blicz­ne wy­par­cie swo­ich za­pa­try­wań


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. pu­blicz­ne wy­rze­cze­nie się swo­ich prze­ko­nań

Wiktionary

Abiu­ra­cja (łac. "abiu­ra­re", „od­przy­się­gać się”, „wy­pie­rać”) − pu­blicz­ne wy­par­cie się swo­ich do­tych­cza­so­wych prze­ko­nań, zwła­szcza na tle re­li­gij­nym. Pro­ce­du­ra znana już w sta­ro­żyt­no­ści, ale szcze­gól­nie roz­wi­nię­ta w śred­nio­wie­czu, w cza­sach na­si­lo­nych walk z he­re­ty­ka­mi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌabʲjuˈrat͡sʲja, AS: abʹi ̯uracʹi ̯a

Wiktionary


abkracer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. daw. że­laz­na wy­cie­racz­ka do butów

Wiktionary


abl.

skrót od: abla­ti­vus, abla­ti­wus


SJP.pl


ablacja

1. ni­szcze­nie po­wierzch­ni lądu albo lo­dow­ca wsku­tek dzia­ła­nia czyn­ni­ków zew­nętrz­nych (de­szczu, słoń­ca);
2. w chi­rur­gii: usu­nię­cie (cał­ko­wi­te lub czę­ścio­we) ja­kie­goś or­ga­nu, tka­nek lub ciała ob­ce­go;
3. spo­sób chło­dze­nia po­wierzch­ni stat­ków kos­micz­nych, umoż­li­wia­ją­cy im prze­kra­cza­nie ba­rie­ry ciepl­nej w cza­sie po­wro­tu na Zie­mię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. ni­szcze­nie po­wierzch­ni lądu albo lo­dow­ca wsku­tek dzia­ła­nia czyn­ni­ków zew­nętrz­nych

 (1.2) geol. abla­cja de­szczo­wa: spłu­ki­wa­nie zwie­trze­li­ny skal­nej przez spły­wa­ją­ce po stoku wody opa­do­we

 (1.3) med. chi­rur­gicz­ne usu­nię­cie (cał­ko­wi­te lub czę­ścio­we) ja­kie­goś or­ga­nu, tka­nek lub ciała ob­ce­go

 (1.4) astro­na­ut. spo­sób chło­dze­nia po­wierzch­ni stat­ków kos­micz­nych, umoż­li­wia­ją­cy im prze­kra­cza­nie ba­rie­ry ciepl­nej w cza­sie po­wro­tu na Zie­mię

 (1.5) astr. ni­szcze­nie warstw po­wierzch­nio­wych me­te­o­ry­tu pod­czas przej­ścia przez at­mos­fe­rę

 (1.6) astro­na­ut. ni­szcze­nie ma­te­ria­łu po­wierzch­nio­we­go w ko­mo­rze za­pło­no­wej stat­ku kos­micz­ne­go pod­czas jego wej­ścia w at­mos­fe­rę

 (1.7) lotn. to­pie­nie się po­wierzch­ni stat­ku po­wietrz­ne­go

 (1.8) lotn. ba­da­nia nad zmniej­sze­niem ob­cią­żeń ciepl­nych pow­sta­łych w cza­sie lotu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • abla­cja – pro­ces top­nie­nia lo­dow­ca lub śnie­gu
  • abla­cja – usu­wa­nie się po­wierzch­nio­wych warstw me­te­o­ro­i­du (lub stat­ku kos­micz­ne­go pod­czas jego prze­cho­dze­nia przez at­mos­fe­rę)
  • abla­cja – chło­dze­nie po­wierzch­ni szyb­kich stat­ków prze­mie­szcza­ją­cych się w gę­stych war­stwach at­mos­fe­ry
  • abla­cja de­szczo­wa – pro­ces ge­o­lo­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na spłu­ki­wa­niu (zmy­wa­niu) zwie­trze­li­ny skal­nej przez wody opa­do­we
  • abla­cja la­se­ro­wa – tech­ni­ka obrób­ki
  • abla­cja – pro­ce­du­ra me­dycz­na, po­le­ga­ją­ca na usu­nię­ciu okre­ślo­nej tkan­ki lub na­rzą­du
  • abla­cja ter­micz­na – me­to­da le­cze­nia no­wot­wo­rów
  • abla­cja krio­ge­nicz­na – me­to­da le­cze­nia no­wot­wo­rów oraz aryt­mii serca
  • abla­cja przez­skór­na – me­to­da le­cze­nia za­bu­rzeń rytmu serca

Wikipedia

Wymowa:

IPA: abˈlat͡sʲja, AS: ablacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ablatyw mrz.

 przym. ablacyjny

 przysł. ablacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) topnienie

 (1.2) spłukiwanie

 (1.3) amputacja

 (1.4) chłodzenie ablacyjne

Wiktionary


ablacyjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) geol. med. astro­na­ut. lotn. w spo­sób abla­cyj­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ablacja ż., ablatyw mrz.

 przym. ablacyjny

Wiktionary


ablacyjny

przy­miot­nik od: abla­cja (np. war­stwa abla­cyj­na, chło­dze­nie abla­cyj­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geol. med. astro­na­ut. lotn. zwią­za­ny z abla­cją, do­ty­czą­cy abla­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ablacja ż., ablatyw mrz.

 przysł. ablacyjnie

Wiktionary


ablaktacja

1. spo­sób szcze­pie­nia ro­ślin po­le­ga­ją­cy na na­cię­ciu i po­łą­cze­niu ga­łą­zek dwóch obok sie­bie ros­ną­cych drzew, krze­wów i od­cię­ciu zrazu do­pie­ro po ich zro­śnię­ciu się;
2. za­prze­sta­nie kar­mie­nia mło­de­go zwie­rzę­cia przez matkę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. ogrod. me­to­da szcze­pie­nia ro­ślin przez złą­cze­nie ros­ną­cych obok sie­bie ro­ślin;

 (1.2) zool. za­prze­sta­nie kar­mie­nia mło­de­go przez matkę

Wiktionary

Ablak­ta­cja (zbli­że­nie) – me­to­da szcze­pie­nia drzew owo­co­wych, ro­ślin ozdob­nych i wi­no­ro­śli, po­przez po­łą­cze­nie dwóch ros­ną­cych obok sie­bie ro­ślin (pod­kład­ki i zrazu), a po ich zro­śnię­ciu, od­cię­cie jed­nej z nich (zrazu) od włas­ne­go sy­ste­mu ko­rze­nio­we­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W cza­sie pro­ce­su ablak­ta­cji łączy się dwie ros­ną­ce koło sie­bie ro­śli­ny, a po zro­śnię­ciu od­ci­na się jedną od sy­ste­mu ko­rze­nio­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌablakˈtat͡sʲja, AS: ablaktacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ablaktowanie n.

 czas. ablaktować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zbliżenie

Wiktionary


ablaktowalny

o ro­śli­nach: taki, u któ­re­go ablak­ta­cja jest sku­tecz­ną me­to­dą szcze­pie­nia; na­da­ją­cy się do ablak­ta­cji


SJP.pl


ablaktowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ogrod. szcze­pie­nie ro­ślin me­to­dą ablak­ta­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌablaktɔˈvãɲɛ, AS: ablaktovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ablaktacja ż.

 czas. ablaktować ndk.

Wiktionary


ablaktować

sto­so­wać ablak­ta­cję


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) ogrod. szcze­pić ro­śli­ny, sto­su­jąc ablak­ta­cję

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌablakˈtɔvat͡ɕ, AS: ablaktovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ablaktacja ż., ablaktowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stosować ablaktację

Wiktionary


ablativus

w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­pa­dek de­kli­na­cji ła­ciń­skiej, zbli­żo­ny do pol­skie­go na­rzęd­ni­ka; abla­ti­wus; abla­tyw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. zob. abla­tyw.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy­ta­łam ar­ty­kuł na­u­ko­wy na temat abla­ti­vu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌablaˈtʲivus, AS: ablatʹivus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ablatyw mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ablatyw; war. ablatiwus

Wiktionary


ablatiwus

w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­pa­dek de­kli­na­cji ła­ciń­skiej, zbli­żo­ny do pol­skie­go na­rzęd­ni­ka; abla­ti­vus; abla­tyw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. zob. abla­tyw.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy­ta­łam ar­ty­kuł na­u­ko­wy na temat abla­ti­wu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ablatyw; war. ablativus

Wiktionary


ablatyw

w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­pa­dek de­kli­na­cji ła­ciń­skiej, zbli­żo­ny do pol­skie­go na­rzęd­ni­ka; abla­ti­wus; abla­ti­vus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. przy­pa­dek gra­ma­tycz­ny wy­ra­ża­ją­cy od­cho­dze­nie i od­dzie­la­nie się od cze­goś, a w ła­ci­nie speł­nia­ją­cy także inne role, m.in. na­rzęd­ni­ka i miej­scow­ni­ka;

Wiktionary

Abla­tyw (łac. "abla­ti­vus," w ję­zy­ku pol­skim na­zy­wa­ny także po­chod­ni­kiem lub od­dal­ni­kiem) – przy­pa­dek w ję­zy­kach aglu­ty­na­cyj­nych i niek­tó­rych flek­syj­nych, wy­ra­ża od­cho­dze­nie i od­dzie­la­nie się od cze­goś (od­wrot­nie niż al­la­tyw).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy­ta­łam ar­ty­kuł na­u­ko­wy na temat abla­ty­wu w ję­zy­ku ta­tar­skim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: abˈlatɨf, AS: ablatyf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ablacja ż., ablativus mrz.

 przym. ablatywny, ablacyjny

 przysł. ablacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pochodnik, ablativus, ablatiwus, częściowo narzędnik

Wiktionary


ablatywny

→ abla­ti­wus, → abla­ti­vus


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) gram. zwią­za­ny z przy­pa­de­kiem gra­ma­tycz­nym abla­ty­wem

Wiktionary

Patrz:

ablatiwus, → ablativus

Powiązane:

 rzecz. ablatyw mrz.

Wiktionary


ablać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) żart. mówić po hisz­pań­sku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ablanie n.

Wiktionary


ablegat

1. nadz­wy­czaj­ny poseł pa­pie­ski;
2. daw­niej: wy­słan­nik, de­le­gat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. nadz­wy­czaj­ny poseł pa­pie­ski

 (1.2) przest. de­le­gat, wy­słan­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­cho­wa­ny w Ko­le­gium szla­chec­kim, Pio Boc­ca­ne­ra raz tylko wy­je­chał z Rzymu, wy­sła­ny do Pa­ry­ża, jako able­gat do­rę­czyć ma­ją­cy ka­pe­lusz kar­dy­nal­ski świe­żo mia­no­wa­ne­mu dy­gni­ta­rzo­wi Ko­ścio­ła. sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: abˈlɛɡat, AS: ablegat

Wiktionary


ableger

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. od­nóż­ka

Wiktionary


ablegier

w ogrod­nict­wie: od­kład, sa­dzon­ka pow­sta­ła przez uko­rze­nie­nie bocz­ne­go pędu; aple­gier


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ogrod. ro­dzaj sa­dzon­ki pow­sta­łej z bocz­ne­go pędu przy­sy­pa­ne­go zie­mią i od­cię­te­go po uko­rze­nie­niu;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: abˈlɛɟɛr, AS: ableǵer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ablegrowanie n.

:: zdrobn. ablegierek mos./mrz.

 czas. ablegrować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odkład

Wiktionary


ablegierek

1. zdrob­nie­nie od: able­gier;
2. daw­niej, prze­no­śnie: po­to­mek, dziec­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. able­gier

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przen. żart. po­to­mek, dziec­ko

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌablɛˈɟɛrɛk, AS: ableǵerek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ablegier mrz., ablegrowanie n.

 czas. ablegrować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) latorośl

Wiktionary


ablegrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ogrod. rozm­na­ża­nie ro­ślin za po­mo­cą able­grów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Morwa rozm­na­ża się przez pro­ste sa­dze­nie la­to­ro­śli (…), przez wy­rost­ki z ko­rze­nia pu­szcza­ne i przez able­gro­wa­nie (czyli ka­błon­ko­wa­nie, od­kła­da­nie); na­ko­niec przez na­sie­nie. sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌablɛɡrɔˈvãɲɛ, AS: ablegrovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ablegier mrz., ablegierek mos./mrz.

 czas. ablegrować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odkładanie, daw. kabłonkowanie

Wiktionary


ablegrować

we­ge­ta­tyw­nie rozm­na­żać ro­śli­ny przez przy­sy­py­wa­nie zie­mią bocz­nych pędów; od­kła­dać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) ogrod. rozm­na­żać ro­śli­ny za po­mo­cą able­grów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌablɛˈɡrɔvat͡ɕ, AS: ablegrovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ablegier mrz., ablegierek mos./mrz., ablegrowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odkładać

Wiktionary


ableizm

[czy­taj: ej­blizm] dy­skry­mi­na­cja osób nie­peł­no­spraw­nych; ablizm, di­sa­blizm, han­di­ca­pizm, han­di­ka­pizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) so­cjol. dy­skry­mi­na­cja, nie­chęć, po­gar­da lub wro­gość skie­ro­wa­ne wobec osób uwa­ża­nych za nie­peł­no­spraw­ne;

Wiktionary

Able­izm (z -able w di­sa­ble – nie­peł­no­spraw­ny oraz -ism w ra­cism, se­xism), in. han­di­ca­pizm/han­di­ka­pizm, (z han­di­cap – nie­peł­no­spraw­ność, przesz­ko­da) – dy­skry­mi­na­cja, nie­chęć, wro­gość wzglę­dem osób nie­peł­no­spraw­nych. Able­izm de­fi­niu­je osoby nie­peł­no­spraw­ne przez ich nie­peł­no­spraw­ność, cha­rak­te­ry­zu­jąc je jako gor­sze i po­drzęd­ne wobec osób peł­no­spraw­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Różne ro­dza­je dy­skry­mi­na­cji (sek­sizm, he­te­ro-sek­sizm, ra­sizm, kla­sizm, age­izm, able­izm oraz spe­cyzm) wy­wo­dzą się z tych sa­mych, fał­szy­wych za­ło­żeń sto­ją­cych u pod­staw kul­tu­ry pa­triar­chal­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ableistyczny

 przysł. ableistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) handicapizm, handikapizm, kapacytyzm

Wiktionary


ablena

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. ryba mor­ska z ro­dzi­ny be­lo­no­wa­tych;

Wiktionary

Able­na ("Ablen­nes hians") – ryba mor­ska z ro­dzi­ny be­lo­no­wa­tych, je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju "Ablen­nes". Po­ła­wia­na w węd­kar­stwie i na nie­wiel­ką skalę go­spo­dar­czo.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Able­na spo­ty­ka­na jest w tro­pi­kal­nych i cie­płych wo­dach ca­łe­go świa­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: abˈlɛ̃na, AS: ablẽna

Wiktionary


ablizm

[czy­taj: ej­blizm] dy­skry­mi­na­cja osób nie­peł­no­spraw­nych; able­izm, di­sa­blizm, han­di­ca­pizm, han­di­ka­pizm


SJP.pl


ablucja

1. obrzęd re­li­gij­ny po­le­ga­ją­cy na ob­my­ciu ciała lub przed­mio­tu kultu;
2. (zwy­kle w licz­bie mno­giej) żar­to­bli­wie: mycie się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ry­tu­al­ne ob­my­cie;

 (1.2) przen. żart. ob­my­cie, umy­cie

Wiktionary

Ablu­cja ( ablu­tio – ob­my­cie) – wy­stę­pu­ją­ce w róż­nych sy­ste­mach re­li­gij­nych rze­czy­wi­ste lub sym­bo­licz­ne ob­my­cie ry­tu­al­ne ciała lub jego czę­ści (naj­czę­ściej rąk), przed­mio­tów kul­to­wych lub na­rzę­dzi ofiar­ni­czych. Ablu­cji do­ko­nu­je się zwy­kle za po­mo­cą wody, rza­dziej wina lub pia­sku, a także mleka (u In­dian po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­skich).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) U daw­nych Sło­wian były znane niek­tó­re formy ablu­cji je­szcze przed wpro­wa­dze­niem chrze­ści­jań­stwa (…).

 (1.2) Ze snu przed­nie­go zbu­dzon przez pa­choł­ka,
Zdjął imć­pan bur­mistrz przy­o­dzie­wek z kołka,
Wzuł żółte buty o pod­ków­kach srebr­nych,
Do­ko­nał zac­nie ablu­cyj po­trzeb­nych
I przy ka­gań­cu, co się żywo pali,
Po­czął do­kład­nie ubie­rać się daléj.
sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: abˈlut͡sʲja, AS: ablucʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ablucyjny

 rzecz. ablucyjny ż.

Wiktionary


ablucje

po­tocz­nie: mycie się; ablu­cja


SJP.pl


ablucyjny

→ ablu­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ablu­cji

Wiktionary

Patrz:

ablucja

Przykłady

 (1.1) (…) ko­pu­ła jest przesz­klo­na i unosi się nad pię­tro­wą fon­tan­ną ablu­cyj­ną (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ablucja ż.

Wiktionary


ablutofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed my­ciem się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. cho­ro­bli­wy lęk przed ką­pie­lą;

Wiktionary

Ablu­to­fo­bia (z łac. "ablu­tio" 'mycie; ką­piel' od "ablu­e­re" 'ob­my­wać, spłu­kać, oczy­ścić') – cho­ro­bo­wy, stały i nie­u­za­sad­nio­ny lęk przed ką­pie­lą, my­ciem lub czy­szcze­niem włas­ne­go ciała. Ten ro­dzaj fobii za­li­cza się do fobii sy­tu­a­cyj­nej (fobii spe­cy­ficz­nych). Ablu­to­fo­bia wy­da­je się wy­stę­po­wać czę­ściej u dzie­ci i ko­biet niż u męż­czyzn.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jego syna nie można spo­koj­nie wy­ką­pać; chyba cier­pi na ablu­to­fo­bię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌablutɔˈfɔbʲja, AS: ablutofobʹi ̯a

Wiktionary


ablutomania

na­tręct­wo, mania cią­głe­go mycia się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­bli­wie czę­ste mycie rąk;

Wiktionary

Ablu­to­ma­nia ( folie de la­ve­ment) – jeden z naj­częst­szych i naj­bar­dziej zna­nych ob­ja­wów za­bu­rze­nia ob­se­syj­no-kom­pul­syj­ne­go, po­le­ga­ją­cy na nie­pow­strzy­ma­nej po­trze­bie zbyt czę­ste­go mycia rąk. W cięż­szych przy­pad­kach może do­pro­wa­dzić do pow­sta­nia ran na rę­kach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W skraj­nych przy­pad­kach osoby cier­pią­ce na ablu­to­ma­nię tak czę­sto i do­kład­nie szo­ru­ją ręce, że za­czy­na­ją się na nich po­ja­wiać si­nia­ki oraz rany.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌablutɔ̃ˈmãɲja, AS: ablutõmãńi ̯a

Wiktionary


ablyger

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ogrod. sa­dzon­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) flancka, szczypek, szczypka

Wiktionary


ablyjger

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ogrod. sa­dzon­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) flancka, szczypek, szczypka

Wiktionary


abnegaci

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) M. i W. lm. od: ab­ne­gat

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabnɛˈɡat͡ɕi, AS: abnegaći

Wiktionary


abnegacja

1. wy­rze­cze­nie się cze­goś w imię war­to­ści wyż­szych;
2. nied­ba­łość o włas­ny wy­gląd i włas­ne wy­go­dy;
3. brak pod­sta­wo­wych wia­do­mo­ści na jakiś temat; igno­ran­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. wy­rze­cze­nie się, re­zy­gna­cja z ko­rzy­ści dla dobra in­nych

 (1.2) książk. za­nied­ba­nie cze­goś np. wy­glą­du, nied­ba­łość, niech­luj­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1)  Córka, isto­ta wątła, słaba, bez tchu; sto­krot­ka polna prze­nie­sio­na do piw­ni­cy, po­sia­da­ła kilka dziel­nych cnót matki, ale ani zbli­ża­ła się do niej w sile ab­ne­ga­cji.

 (1.2) Prze­ra­ża mnie jego ab­ne­ga­cja, zu­peł­nie prze­stał o sie­bie dbać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabnɛˈɡat͡sʲja, AS: abnegacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. negacja ż., abnegat mos., abnegatka ż.

 przym. abnegacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) niechlujstwo, tumiwisizm

Wiktionary


abnegacki

→ ab­ne­gat


SJP.pl

Patrz:

abnegat

abnegat

czło­wiek wy­rze­ka­ją­cy się wygód, ko­rzy­ści, nied­ba­ją­cy o sie­bie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek, który nie dba o swój wy­gląd

 (1.2) czło­wiek nie­po­sia­da­ją­cy pod­sta­wo­wej wie­dzy z danej dzie­dzi­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten czło­wiek wy­glą­da na ab­ne­ga­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: abˈnɛɡat, AS: abnegat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. negacja ż., abnegacja ż.

:: fż. abnegatka ż.

 przym. abnegacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) flejtuch, pot. pejor. niechluj; pot. pejor. brudas, fleja, kocmołuch, niedbalec

 (1.2) ignorant

Wiktionary


abnegatka

1. ko­bie­ta wy­rze­ka­ją­ca się cze­goś w imię war­to­ści wyż­szych;
2. ko­bie­ta nied­ba­ją­ca o włas­ny wy­gląd i włas­ne wy­go­dy;
3. ko­bie­ta nie­ma­ją­ca pod­sta­wo­wych wia­do­mo­ści na jakiś temat; igno­rant­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta nied­ba­ją­ca o swój wy­gląd

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W co ubra­ła się ta ab­ne­gat­ka?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abnegacja ż.

:: fm. abnegat mos.

 przym. abnegacki

Wiktionary


abner

obce imię mę­skie


SJP.pl

Abner (hebr. אבנר), syn Nera (zm. ok. 1010 p.n.e.) – po­stać bi­blij­na wy­stę­pu­ją­ca w 1 Księ­dze Sa­mu­e­la i 2 Księ­dze Sa­mu­e­la, wspo­mi­na­ny w 1 Księ­dze Kró­lew­skiej. Do­wód­ca wojsk Saula i Isz­ba­a­la. Za­mor­do­wa­ny przez Joaba.

We­dług 17 roz­dzia­łu 1 Księ­gi Sa­mu­e­la Abner przed­sta­wił Sa­u­lo­wi Da­wi­da po jego zwy­cię­stwie nad Go­lia­tem.

Wikipedia


abo

daw­niej (dziś tylko gwa­ro­wo): albo


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) stpol., dziś gw-pl|Poz­nań, Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski, Za­ol­zie, Ma­zo­wsze, księ­stwo ło­wic­kie. albo

 (1.2) reg. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Za­ol­zie. czy

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. może

 (1.4) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. bo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) gwara lu­bli­niec­ka: Dzi­siej abo jutro przi­je­dzie Ecik. → Dzi­siaj albo jutro przy­je­dzie Edek.

 (1.2) gwara dą­brow­ska: Idzies abo nie idzies? → Idziesz czy nie idziesz?

 (1.3) gwara cie­szyń­ska: Pójmy abo do karcz­my. → Może pój­dzie­my do karcz­my.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈa.bɔ

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

 (1.1-3) etym|prasł|*abo.; źródłosłów dla źródło dla|ros|або.

 (1.4) pol. gw. księstwo łowickie a + bo

uwagi.

tłumaczenia.

 (1.1) zobtłum|albo.

 (1.2) zobtłum|czy.

 (1.3) zobtłum|może.

 (1.4) zobtłum|bo.

źródła.

== abo (język angielski.) ==

wymowa.

 audioAU|En-au-abo.ogg.

 austral. IPA|ˈæb.əʉ., SAMPA|"{b.@.}, enPR|ă'bō.

 bryt. enPR|ă'bō., IPA|ˈæb.əʊ., SAMPA|"{b.@U.

 amer. enPR|ă'bō., IPA|ˈæb.oʊ., SAMPA|"{b.oU.

znaczenia.

rzeczownik

 (1.1) austral. slang. obraź. aborygen

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. neutr. albo, lub; gw. Górny Śląsk lebo

Wiktionary


abobra

abo­bra cien­ko­list­na - ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych, po­cho­dzą­ca z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej


SJP.pl


abociem

spój­nik

 (1.1) stpol. al­bo­wiem, bo­wiem, bo, gdyż

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbɔt͡ɕɛ̃m, AS: aboćẽm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aboim, abojem, abowiem

Wiktionary


aboim

spój­nik

 (1.1) śrpol. al­bo­wiem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbɔjĩm, AS: aboi ̯ĩm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śrpol. abociem, abocim, abojem; współcz. albowiem

Wiktionary


abolicja

w pra­wie:
1. usta­wo­wy, po­wszech­ny akt łaski;
2. znie­sie­nie ja­kie­goś prawa, usta­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. usta­wo­wy, po­wszech­ny akt łaski, po­le­ga­ją­cy na za­ka­zie wszczę­cia lub na­ka­zie umo­rze­nia po­stę­po­wa­nia kar­ne­go w sto­sun­ku do pew­nych ro­dza­jów prze­stępstw lub ka­te­go­rii prze­stęp­ców;

 (1.2) umo­rze­nie długu, kary, zo­bo­wią­zań

Wiktionary

Abo­li­cja (z abo­li­tio – znie­sie­nie, umo­rze­nie) – de­cyz­ja z dzie­dzi­ny po­li­ty­ki prawa kar­ne­go po­le­ga­ją­ca na od­stą­pie­niu od ści­ga­nia okre­ślo­nej ka­te­go­rii prze­stępstw. Może od­no­sić się do prze­stępstw o cha­rak­te­rze po­li­tycz­nym. Obej­mu­je nakaz niew­szczy­na­nia po­stę­po­wa­nia kar­ne­go lub umo­rze­nia po­stę­po­wa­nia już wszczę­te­go. Jest to więc da­ro­wa­nie i pu­szcze­nie w nie­pa­mięć za­rów­no tych prze­stępstw, któ­rych spraw­cy zo­sta­li ujaw­nie­ni, lecz je­szcze nie osą­dze­ni, jak i tych, któ­rych spraw­cy są niez­na­ni (lub nie ujęci).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Abo­li­cja uchwa­la­na jest przez par­la­ment w for­mie zwy­kłej usta­wy, zgod­nie z pro­ce­du­rą obo­wią­zu­ją­cą w po­stę­po­wa­niu usta­wo­daw­czym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɔˈlʲit͡sʲja, AS: abolʹicʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abolicjonizm mrz., abolicjonista mos., abolicjonistka ż.

 przym. abolicyjny, abolicjonistyczny

 przysł. abolicyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) unieważnienie, zniesienie

 (1.2) umorzenie

Wiktionary


abolicjonista

1. zwo­len­nik abo­li­cjo­niz­mu, ruchu spo­łecz­ne­go do­ma­ga­ją­ce­go się znie­sie­nia ja­kie­goś prawa;
2. w XVIII-XIX w.: zwo­len­nik ruchu dą­żą­ce­go do znie­sie­nia nie­wol­nict­wa i sprze­ci­wia­ją­ce­go się dy­skry­mi­na­cji ra­so­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik abo­li­cjo­niz­mu, ruchu spo­łecz­ne­go do­ma­ga­ją­ce­go się znie­sie­nia ja­kie­goś prawa

 (1.2) hist. w XVIII–XIX w.: zwo­len­nik ruchu dą­żą­ce­go do znie­sie­nia nie­wol­nict­wa i sprze­ci­wia­ją­ce­go się dy­skry­mi­na­cji ra­so­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Stał się czę­stym mówcą na spot­ka­niach w krę­gach abo­li­cjo­ni­stów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɔlʲit͡sʲjɔ̇̃ˈɲista, AS: abolʹicʹi ̯o̊̃ńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abolicja ż., abolicjonizm mrz.

:: fż. abolicjonistka ż.

 przym. abolicjonistyczny, abolicyjny

 przysł. abolicyjnie

Wiktionary


abolicjonistka

1. zwo­len­nicz­ka znie­sie­nia ja­kie­goś prawa;
2. w XVIII i XIX wieku: uczest­nicz­ka ruchu na rzecz znie­sie­nia nie­wol­nict­wa i dy­skry­mi­na­cji ra­so­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka abo­li­cjo­niz­mu, ruchu spo­łecz­ne­go do­ma­ga­ją­ce­go się znie­sie­nia ja­kie­goś prawa

 (1.2) hist. w XVIII–XIX w.: zwo­len­nicz­ka ruchu dą­żą­ce­go do znie­sie­nia nie­wol­nict­wa i sprze­ci­wia­ją­ce­go się dy­skry­mi­na­cji ra­so­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Lucy Lar­com była zde­kla­ro­wa­ną abo­li­cjo­nist­ką i cie­szy­ła się, że Abra­ham Lin­coln zo­stał pre­zy­den­tem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abolicja ż., abolicjonizm mrz.

:: fm. abolicjonista mos.

 przym. abolicjonistyczny, abolicyjny

 przysł. abolicyjnie

Wiktionary


abolicjonistyczny

do­ty­czą­cy abo­li­cjo­niz­mu, abo­li­cjo­ni­sty (np. ruch abo­li­cjo­ni­stycz­ny, ten­den­cje abo­li­cjo­ni­stycz­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z abo­li­cjo­niz­mem, do­ty­czą­cy abo­li­cjo­niz­mu lub abo­li­cjo­ni­stów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wybór Lin­col­na, któ­re­go po­dej­rze­wa­no o sprzy­ja­nie ru­chom abo­li­cjo­ni­stycz­nym, bu­dził obawy na Po­łud­niu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abolicjonista mos., abolicjonistka ż., abolicja ż., abolicjonizm mrz.

 przym. abolicyjny

 przysł. abolicyjnie

Wiktionary


abolicjonizm

1. ruch spo­łecz­ny do­ma­ga­ją­cy się znie­sie­nia ja­kie­goś prawa
2. osiem­na­sto- i dzie­więt­na­sto­wiecz­ny ruch do­ma­ga­ją­cy się znie­sie­nia nie­wol­nict­wa i dy­skry­mi­na­cji ra­so­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. ruch po­li­tycz­ny w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, który dążył do znie­sie­nia nie­wol­nict­wa;

 (1.2) ruch spo­łecz­ny, do­ma­ga­ją­cy się znie­sie­nia ja­kie­goś prawa

Wiktionary

Abo­li­cjo­nizm (z abo­li­tio „znie­sie­nie, umo­rze­nie” i "-izm" z gr. ισμός "ismos" „wie­dza”) – w XVIII i XIX w. ruch spo­łecz­no-po­li­tycz­ny i ide­o­wy w Eu­ro­pie (głów­nie w Wiel­kiej Bry­ta­nii oraz Fran­cji) i obu Ame­ry­kach (głów­nie w Sta­nach Zjed­no­czo­nych), sta­wia­ją­cy sobie za za­da­nie znie­sie­nie nie­wol­nict­wa i zwią­za­ne­go z nim hand­lu ludź­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Abo­li­cjo­nizm był ru­chem spo­łecz­no-po­li­tycz­nym i ide­o­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɔlʲiˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥, AS: abolʹicʹi ̯o̊̃ńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abolicja ż., abolicjonista mos., abolicjonistka ż.

 przym. abolicjonistyczny, abolicyjny

Wiktionary


abolicyjny

przy­miot­nik od: abo­li­cja (np. ruch abo­li­cyj­ny, de­kret abo­li­cyj­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) praw. zwią­za­ny z abo­li­cją, do­ty­czą­cy abo­li­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abolicja ż., abolicjonista mos., abolicjonistka ż., abolicjonizm mrz.

 przysł. abolicyjnie

 przym. abolicjonistyczny

Wiktionary


abominacja

uczu­cie wstrę­tu, nie­chę­ci, obrzy­dze­nia; odra­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. obrzy­dze­nie, wstręt, odra­za

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja mama czuje silną abo­mi­na­cję za każ­dym razem, gdy widzi mysz.

 (1.1) Aż zda­rzy­ła się chwi­la, gdy do po­ło­wi­cy swej po­czuł taką abo­mi­na­cję niez­no­śną, a za­ra­zem wez­bra­ło w nim tyle na­głej, po­ryw­czej, iście best­jal­skiej tęs­kno­ty do sa­mot­nej włó­czę­gi na prze­łaj, wszyst­kie­mi mo­rza­mi po­lar­ne­mi, — że z kry, na któ­rej po­dróż po­ślub­ną od­by­wa­li, spełzł cich­cem do morza i dał stu­łok­cio­we­go nura. sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɔ̃mʲĩˈnat͡sʲja, AS: abõmʹĩnacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. abominacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obrzydzenie, odraza, wstręt

Wiktionary


abominacyjny

→ abo­mi­na­cja


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) książk. obrzyd­li­wy, wstręt­ny

Wiktionary

Patrz:

abominacja

Przykłady

 (1.1) Od po­cząt­ku do końca jest więc taki sam – abo­mi­na­cyj­ny i oble­śny, czy­niąc z włas­nych kom­plek­sów oręż prze­ciw świa­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɔ̃mʲĩnaˈt͡sɨjnɨ, AS: abõmʹĩnacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abominacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) budzący odrazę, obrzydliwy, odrażający, wstrętny

Wiktionary


abonamencik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: abo­na­ment

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie abo­na­ment, lecz tylko ta­niut­ki abo­na­men­cik.

 (1.1) Sto­su­je­my zni­żek sy­stem za abo­na­men­cik świń­stew. Kto rąk nie chce kalać, zań je po­ka­la tanio drań.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abonament mrz., abonent mos., abonentka ż., abonowanie n., zaabonowanie n.

 czas. abonować ndk., zaabonować dk.

 przym. abonamentowy, abonencki

Wiktionary


abonament

opła­ta, usta­no­wio­na zwy­kle umową, za sy­ste­ma­tycz­ne otrzy­my­wa­nie pro­duk­tu lub ko­rzy­sta­nie z usłu­gi; także: prawo otrzy­my­wa­nia (ko­rzy­sta­nia) wy­ni­ka­ją­ce z ta­kiej umowy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) re­gu­lar­na opła­ta za ko­rzy­sta­nie z usłu­gi (np. in­ter­ne­tu);

 (1.2) re­gu­lar­na od­gór­na opła­ta za otrzy­my­wa­nie ksią­żek lub cza­so­pism

Wiktionary

Abo­na­ment – opła­co­ne prawo do ko­rzy­sta­nia z okre­ślo­ne­go świad­cze­nia, zaz­wy­czaj wy­ku­pio­ne przed­ter­mi­no­wo przez abo­nen­ta na pe­wien okres. Naj­czę­ściej spo­ty­ka­ny jest abo­na­ment mie­sięcz­ny – płat­ny „z góry”. Przyj­mu­je formę kar­ne­tu bę­dą­ce­go pi­sem­ną formą umowy za­war­tą mię­dzy dwoma pod­mio­ta­mi: abo­nen­tem, a firmą świad­czą­cą usłu­gi stałe w cza­sie lub cy­klicz­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ope­ra­tor ob­ni­żył mój abo­na­ment o 15 pro­cent.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt, AS: abõnãmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abonent mos., abonentka ż., abonowanie n., zaabonowanie n.

:: zdrobn. abonamencik mrz.

 czas. abonować ndk., zaabonować dk.

 przym. abonamentowy, abonencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) prenumerata, przedpłata

Wiktionary


abonamentowy

do­ty­czą­cy abo­na­men­tu (np. sprze­daż abo­na­men­to­wa, kar­net abo­na­men­to­wy)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z abo­na­men­tem, do­ty­czą­cy abo­na­men­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aby ofer­ta ope­ra­to­rów do­star­cza­ją­cych in­ter­net abo­na­men­to­wy była nadal atrak­cyj­na, „dar­mo­wy in­ter­net” ma mieć ob­ni­żo­ne pa­ra­me­try (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɔ̃nãmɛ̃nˈtɔvɨ, AS: abõnãmẽntovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abonamencik mrz., abonament mrz., abonent mos., abonentka ż., abonowanie n., zaabonowanie n.

 czas. abonować ndk., zaabonować dk.

 przym. abonencki

Wiktionary


abondance

[czy­taj: abą­dąs] fran­cu­ska rasa bydła mlecz­no-mięs­ne­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Abon­dan­ce – gmina
  • Abon­dan­ce – fran­cu­ska rasa bydła
  • Abon­dan­ce – fran­cu­ski ser
  • Opact­wo w Abon­dan­ce

Wikipedia


abonencki

→ abo­nent


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z abo­nen­tem, osobą opła­ca­ją­cą abo­na­ment

Wiktionary

Patrz:

abonent

Przykłady

 (1.1) Ist­nie­ją też nu­me­ry abo­nenc­kich usług spe­cjal­nych […].

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abonent mos., abonentka ż., abonament mrz., abonamencik mrz., abonowanie n., zaabonowanie n.

 czas. abonować ndk., zaabonować dk.

 przym. abonamentowy

Wiktionary


abonent

osoba opła­ca­ją­ca abo­na­ment


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba pła­cą­ca stałą opła­tę, abo­na­ment;

Wiktionary

Abo­nent (niem. "Abon­nent", fr. "Abonné") – osoba ma­ją­ca prawo do ko­rzy­sta­nia z usłu­gi (e-booka, par­ko­wa­nia w stre­fie), urzą­dze­nia (radia, te­le­fo­nu) lub otrzy­my­wa­nia cze­goś (ga­ze­ta, obia­dy) na za­sa­dzie ui­szcza­nia sta­łej, re­gu­lar­nej opła­ty (tzw. abo­na­men­tu).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z tym abo­nen­tem są wiecz­ne kło­po­ty, za­wsze spóź­nia się z opła­tą abo­na­men­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbɔ̃nɛ̃nt, AS: abõnẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abonament mrz., abonamencik mrz., abonowanie n., zaabonowanie n.

:: fż. abonentka ż.

 czas. abonować ndk., zaabonować dk.

 przym. abonencki, abonamentowy

Wiktionary


abonentka

ko­bie­ta opła­ca­ją­ca abo­na­ment


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta pła­cą­ca stałą opła­tę, abo­na­ment

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z tą abo­nent­ką są wiecz­ne kło­po­ty, za­wsze spóź­nia się z opła­tą abo­na­men­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɔ̃ˈnɛ̃ntka, AS: abõnẽntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abonamencik mrz., abonament mrz., abonowanie n., zaabonowanie n.

:: fm. abonent mos.

 czas. abonować ndk., zaabonować dk.

 przym. abonamentowy, abonencki

Wiktionary


abonowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ko­rzy­sta­nie z ja­kie­goś pro­duk­tu lub usłu­gi po opła­ce­niu abo­na­men­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szczę­ściem były dla niego na­u­ko­we za­ję­cia, ku­po­wa­nie ksią­żek, abo­no­wa­nie pism pe­rio­dycz­nych (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɔ̃nɔˈvãɲɛ, AS: abõnovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abonamencik mrz., abonament mrz., abonent mos., abonentka ż., zaabonowanie n.

 czas. abonować ndk., zaabonować dk.

 przym. abonamentowy, abonencki

Wiktionary


abonować

ko­rzy­stać z cze­goś lub otrzy­my­wać coś w za­mian za ui­szcza­nie sta­łej opła­ty abo­nenc­kiej, pła­ce­nie abo­na­men­tu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) ko­rzy­stać z abo­na­men­tu – usłu­gi otrzy­my­wa­nia pro­duk­tu w za­mian za ui­szcza­nie re­gu­lar­nej opła­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wal­ter Kridl, re­cep­cjo­ni­sta z ho­te­lu „Kärntnerhof” usiadł za ladą i odru­cho­wo się­gnął po ga­ze­ty, które abo­no­wał wła­ści­ciel ho­te­lu pan Al­fred An­ha­u­ser.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: abõnovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abonament mrz., abonamencik mrz., abonent mos., abonentka ż., abonowanie n., zaabonowanie n.

 czas. zaabonować dk.

 przym. abonamentowy, abonencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) subskrybować

Wiktionary


aboralny

przy­miot­nik

 (1.1) biol. prze­ciw­gę­bo­wy, le­żą­cy po prze­ciw­nej stro­nie ciała w sto­sun­ku do oral­ne­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɔˈralnɨ, AS: aboralny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. oralny

Wiktionary


aborcja

przer­wa­nie ciąży; za­bieg, skro­ban­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg przer­wa­nia ciąży; sztucz­ne wy­wo­ła­nie po­ro­nie­nia;

Wiktionary

Abor­cja ( abor­tus lub abor­tio „po­ro­nie­nie za­mie­rzo­ne, wy­wo­ła­nie po­ro­nie­nia”) – za­mie­rzo­ne za­koń­cze­nie ciąży w wy­ni­ku in­ter­wen­cji zew­nętrz­nej, np. dzia­łań le­kar­skich, w j. ła­ciń­skim "abor­tus pro­vo­ca­tus". Prze­waż­nie w efek­cie do­cho­dzi do śmier­ci za­rod­ka lub płodu ludz­kie­go (łac. "na­sci­tu­rus").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dla czę­ści ludzi abor­cja jest zwy­czaj­nym za­bie­giem, inni uwa­ża­ją ją za dzie­cio­bój­stwo.

 (1.1) Inną istot­ną formą kon­tro­li uro­dzeń jest abor­cja. Więk­szość mu­zuł­mań­skich uczo­nych zez­wa­la na abor­cję, cho­ciaż różny jest w ich opi­nii mo­ment roz­wo­ju płodu, w któ­rym abor­cja staje się za­ka­za­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbɔrt͡sʲja, AS: aborcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aborcjonista mos., aborcjonistka ż., abort mrz., aborter mos.

 czas. abortować ndk./dk.

 przym. aborcjonistyczny, aborcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) interrupcja; pot. skrobanka, abort, łyżeczkowanie; przest. spędzenie płodu

Wiktionary


aborcjonalista

zwo­len­nik prawa do prze­ry­wa­nia ciąży; abor­cjo­ni­sta


SJP.pl


aborcjonista

1. osoba prze­pro­wa­dza­ją­ca za­bieg przer­wa­nia ciąży; abor­ter;
2. zwo­len­nik prawa do prze­ry­wa­nia ciąży; abor­cjo­na­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik do­pu­szczal­no­ści abor­cji

 (1.2) do­ko­nu­ją­cy abor­cji, zob. abor­ter.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszyst­kie grupy – mał­żeń­stwa, jak i związ­ki ho­mo­sek­su­al­ne, zwo­len­ni­cy na­tu­ral­nych metod pla­no­wa­nie­a­no­wa­nia ro­dzi­ny i an­ty­kon­cep­cji, obro­ny dziec­ka po­czę­te­go i abor­cjo­ni­ści – sta­ra­ją się mieć swo­ich re­pre­zen­tan­tów w świe­cie po­li­ty­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aborcja ż., aborter mos.

:: fż. aborcjonistka ż.

 przym. aborcjonistyczny, aborcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) proaborcjonista, aborter

Wiktionary


aborcjonistka

1. ko­bie­ta pod­da­ją­ca się za­bie­go­wi przer­wa­nia ciąży; abor­ter­ka;
2. ko­bie­ta prze­pro­wa­dza­ją­ca za­bieg przer­wa­nia ciąży; abor­ter­ka;
3. zwo­len­nicz­ka do­pu­szczal­no­ści za­bie­gu prze­ry­wa­nia ciąży


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka do­pu­szczal­no­ści abor­cji

 (1.2) med. prze­pro­wa­dza­ją­ca abor­cję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aborcja ż., aborter mos.

:: fm. aborcjonista mos.

 przym. aborcjonistyczny, aborcyjny

Wiktionary


aborcjonistyczny

→ abor­cjo­ni­sta


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy abor­cjo­ni­sty

Wiktionary

Patrz:

aborcjonista

Powiązane:

 rzecz. aborcjonistka ż., aborcjonista mos., aborcja ż.

Wiktionary


aborcjonizm

po­pie­ra­nie prawa do prze­ry­wa­nia ciąży


SJP.pl


aborcyjny

→ abor­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) książk. zwią­za­ny z abor­cją

Wiktionary

Patrz:

aborcja

Przykłady

 (1.1) Ruta wy­wo­łu­je dzia­ła­nie po­ron­ne, z tego też wzglę­du daw­niej była uży­wa­na jako śro­dek abor­cyj­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɔrˈt͡sɨjnɨ, AS: aborcyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aborterka ż., aborcjonistka ż., aborcjonista mos., abort mrz., aborcja ż.

Wiktionary


abordaż

1. zdo­by­wa­nie okrę­tu nie­przy­ja­cie­la przez scze­pie­nie okrę­tów i walkę wręcz na po­kła­dzie;
2. zde­rze­nie się dwóch stat­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mors. hist. spo­sób walki mor­skiej po­le­ga­ją­cy na zet­knię­ciu się dwóch okrę­tów i pro­wa­dze­niu walki wręcz na ich po­kła­dach w celu zdo­by­cia wro­gie­go okrę­tu lub jego póź­niej­sze­go za­to­pie­nia;

 (1.2) sf. od­po­wied­nik abor­da­żu (1.1) w prze­strze­ni kos­micz­nej mię­dzy dwoma stat­ka­mi kos­micz­ny­mi

Wiktionary

Abor­daż (fr. "abor­da­ge") – spo­sób walki mor­skiej po­le­ga­ją­cy na zet­knię­ciu się dwóch okrę­tów i pro­wa­dze­niu walki wręcz na ich po­kła­dach w celu zdo­by­cia wro­gie­go okrę­tu lub jego póź­niej­sze­go za­to­pie­nia. Sto­so­wa­ny od po­cząt­ku że­glu­gi, był pod­sta­wo­wym spo­so­bem walki mor­skiej w epoce okrę­tów ża­glo­wych do XVII wieku i, mimo wzro­stu zna­cze­nia ar­ty­le­rii okrę­to­wej, po­zo­stał jed­nym z pod­sta­wo­wych spo­so­bów walki do po­cząt­ku XIX wieku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dla celów abor­da­żu okrę­ty oprócz ma­ry­na­rzy za­bie­ra­ły rów­nież żoł­nie­rzy pie­cho­ty mor­skiej, któ­rzy wraz z czę­ścią za­ło­gi do­sta­wa­li się na okręt nie­przy­ja­cie­la.

 (1.2) Z tego wzglę­du ce­lo­wo wy­brał bar­dziej ukrad­ko­we po­dej­ście, czyli abor­daż ka­no­nier­ki, za­miast fron­tal­ne­go ataku za ste­ra­mi „Wście­kłe­go Psa”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbɔrdaʃ, AS: abordaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abordażowanie n.

 czas. abordażować ndk.

 przym. abordażowy

Wiktionary


abordażowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mors. hist. ata­ko­wa­nie in­ne­go okrę­tu przy po­mo­cy abor­da­żu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abordaż m.

 czas. abordażować

 przym. abordażowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abordaż

Wiktionary


abordażować

scze­piać swój okrę­tu z nie­przy­ja­ciel­skim i wtar­gnąć na po­kład


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) mors. hist. ata­ko­wać inny okręt przy po­mo­cy abor­da­żu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bry­tyj­czy­cy po­cząt­ko­wo za­mie­rza­li abor­da­żo­wać „von Ro­e­de­ra” przez ni­szczy­ciel „Fox­ho­und”, lecz, szczę­śli­wie dla nich, „Fox­ho­und” zo­stał ostrze­la­ny z broni ma­szy­no­wej z brze­gu i za­wró­cił, uni­ka­jąc usz­ko­dze­nia w wy­bu­chu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abordaż mrz., abordażowanie n.

 przym. abordażowy

Wiktionary


abordażowy

do­ty­czą­cy abor­da­żu, słu­żą­cy do­ko­na­niu abor­da­żu (np. od­dział abor­da­żo­wy, broń abor­da­żo­wa)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wojsk. mar. zwią­za­ny z abor­da­żem, przez­na­czo­ny do abor­da­żu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­ło­ga za­trzy­ma­ne­go stat­ku ot­wo­rzy­ła za­wo­ry denne celem sa­mo­za­to­pie­nia, lecz wy­sła­ny z krą­żow­ni­ka od­dział abor­da­żo­wy za­po­biegł temu i ura­to­wał jed­nost­kę jako zdo­bycz wo­jen­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɔrdaˈʒɔvɨ, AS: abordažovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abordaż m., abordażowanie n.

 czas. abordażować

Wiktionary


aborożniak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) daw. ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Me­lo­lont­ha me­lo­lont­ha|Lin­na­e­us|ref=tak., chra­bąszcz ma­jo­wy

Wiktionary


abort

abor­tus;
1. przer­wa­nie ciąży, po­ro­nie­nie;
2. przedw­cze­śnie uro­dzo­ny, mart­wy płód


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. po­ro­nie­nie

 (1.2) rzad. przer­wa­nie ciąży

 (1.3) rzad. skro­ban­ka

Wiktionary

Abort – za­trzy­ma­nie dzia­ła­nia pro­gra­mu lub pro­ce­su.

Ope­ra­cja abort naj­czę­ściej po­dej­mo­wa­na jest przez sy­stem ope­ra­cyj­ny w przy­pad­ku, gdy przez okre­ślo­ny czas nie bę­dzie mógł ko­mu­ni­ko­wać się z pro­ce­sem (ti­me­o­ut). Na­dzo­ro­wa­nie prze­bie­gu dzia­ła­nia pro­gra­mu przez czło­wie­ka może do­pro­wa­dzić do przer­wa­nia tego dzia­ła­nia, jeśli dzia­ła­nie to trwa za długo lub otrzy­my­wa­ne są błęd­ne dane wyj­ścio­we.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈabɔrt, AS: abort

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aborcja ż.

 przym. aborcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abortus, poronienie

 (1.2) aborcja

 (1.3) pot. skrobanka, łyżeczkowanie, abrazja, aborcja

Wiktionary


aborter

osoba prze­pro­wa­dza­ją­ca za­bieg przer­wa­nia ciąży; abor­cjo­ni­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik do­pu­szczal­no­ści abor­cji

 (1.2) do­ko­nu­ją­cy abor­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aborcjonista mos., aborcjonistka ż.

:: fż. aborterka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aborcjonista

 (1.2) aborcjonista

Wiktionary


aborterka

abor­cjo­nist­ka;
1. ko­bie­ta pod­da­ją­ca się za­bie­go­wi przer­wa­nia ciąży;
2. ko­bie­ta prze­pro­wa­dza­ją­ca za­bieg przer­wa­nia ciąży


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pejor. gi­ne­ko­loż­ka wy­ko­nu­ją­ca za­bieg abor­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aborter mos., aborcja ż.

 przym. aborcyjny

Wiktionary


abortomat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie, w któ­rym do­stęp­ne są ta­blet­ki abor­cyj­ne

Wiktionary


abortować

prze­pro­wa­dzać (prze­pro­wa­dzić) za­bieg przer­wa­nia ciąży


SJP.pl


abortus

abort;
1. przer­wa­nie ciąży, po­ro­nie­nie;
2. przedw­cze­śnie uro­dzo­ny, mart­wy płód


SJP.pl


aborygen

rdzen­ny miesz­ka­niec da­ne­go ob­sza­ru; au­toch­ton, tu­by­lec, tu­zie­miec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. pier­wot­ny miesz­ka­niec ja­kie­goś ob­sza­ru lub kraju

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Abo­ry­ge­ni pu­sty­ni do­sko­na­le znają każdą gwia­zdę na fir­ma­men­cie, od pier­wszej, aż do czwar­tej wiel­ko­ści i więk­szość z nich, o ile nie wszyst­kie, ma zwią­za­ny z sobą od­po­wied­ni mit.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɔˈrɨɡɛ̃n, AS: aborygẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aborygen mos., Aborygenka ż.

:: fż. aborygenka ż.

 przym. aborygeński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) autochton, tubylec; daw. krajowiec

Wiktionary


aborygenek

rdzen­na miesz­kan­ka da­ne­go ob­sza­ru; au­toch­ton­ka, tu­ziem­ka, tu­byl­ka, tu­byl­czy­ni


SJP.pl


aborygeni

rdzen­ny miesz­ka­niec da­ne­go ob­sza­ru; au­toch­ton, tu­by­lec, tu­zie­miec


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • abo­ry­ge­ni – ter­min, któ­rym okre­śla się ludy rdzen­ne róż­nych re­gio­nów
  • Abo­ry­ge­ni – zbior­cza nazwa rdzen­nych ludów Au­stra­lii
    • Abo­ry­ge­ni – tra­dy­cyj­na nazwa rdzen­nych ludów kon­ty­nen­tu au­stra­lij­skie­go, Tas­ma­nii i niek­tó­rych przy­le­głych wysp
      • Abo­ry­ge­ni au­stra­lij­scy – rdzen­na lud­ność kon­ty­nen­tu au­stra­lij­skie­go
      • Abo­ry­ge­ni tas­mań­scy – rdzen­na lud­ność Tas­ma­nii
    • Rdzen­na lud­ność Wysp w Cie­śni­nie Tor­re­sa
  • Abo­ry­ge­ni taj­wań­scy – zbior­cza nazwa rdzen­nych ludów Taj­wa­nu
  • Abo­ry­ge­no­wie (łac. Abo­ri­gi­nes) – we­dług mi­to­lo­gii rzym­skiej rdzen­na lud­ność środ­ko­wej Ita­lii
  • „Abo­ry­gen” – pio­sen­ka ze­spo­łu Wilki

Wikipedia


aborygenka

rdzen­na miesz­kan­ka da­ne­go ob­sza­ru; au­toch­ton­ka, tu­ziem­ka, tu­byl­ka, tu­byl­czy­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rdzen­na miesz­kan­ka Au­stra­lii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trze­ba bo­wiem pa­mię­tać, że Fre­e­man prze­de wszyst­kim czuła się Abo­ry­gen­ką, a do­pie­ro potem Au­stra­lij­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aborygen mos., aborygenka ż.

:: fm. Aborygen mos.

 przym. aborygeński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aborygenka australijska

Wiktionary


aborygeński

przy­miot­nik od: Abo­ry­gen


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Abo­ry­ge­na­mi, do­ty­czą­cy Abo­ry­ge­nów

 (1.2) zwią­za­ny z pier­wot­ny­mi miesz­kań­ca­mi da­ne­go miej­sca

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do Abo­ry­ge­na lub Abo­ry­ge­nów, bę­dą­cy jego lub ich włas­no­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­dy­ną osadą na wy­spie jest miej­sco­wość wspól­no­ty abo­ry­geń­skiej, Mi­lin­gim­bi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aborygen mos., aborygen mos., Aborygenka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) tubylczy, miejscowy, rdzenny, autochtoniczny, tuziemczy

Wiktionary


abowiem

spój­nik

 (1.1) stpol. al­bo­wiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A gdy się ocią­gał, uięli mę­żo­wie oni rękę iego, i rękę żony iego, i rękę dwu córek iego, (abo­wiem mu Pan fol­go­wał,) i wy­wied­li go, i po­sta­wi­li go przed mia­stem. sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbɔvʲjɛ̃m, AS: abovʹi ̯ẽm

Wiktionary


abowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Abo­wem, do­ty­czą­cy Abowa, kra­i­ny na Sło­wa­cji

 (1.2) daw. zwią­za­ne z mia­stem Åbo (współcz. Turku)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abow mrz.

Wiktionary


abozzo

[czy­taj: aboc­co] szki­co­wy zarys dzie­ła sztu­ki; ab­boz­zo


SJP.pl


aboś

spój­nik

 (1.1) stpol. ale, jed­nak

 (1.2) stpol. może, po­dob­no

 (1.3) stpol. czy, czyż, czy może

 (1.4) daw. abo je­steś

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Aboś ty co za­ro­bił dzi­siaj?

 (1.4) Aboś ty ociec, abo ja! — wrzas­nął na końcu groź­nie i spoj­rzał ku drzwiom.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈabɔɕ, AS: aboś

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) alboś

Wiktionary


abp

skrót od: ar­cy­bi­skup (od­czy­ty­wa­ny jako cały, od­mien­ny wyraz); ar­cybp


SJP.pl

skrót

 (1.1) = rel. ar­cy­bi­skup

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ad­block Plus
  • Ar­cy­bi­skup
  • biał­ko wią­żą­ce al­do­ste­ron
  • biał­ko wią­żą­ce an­dro­ge­ny
  • hol­ter ci­śnie­nio­wy
  • ci­śnie­nie tęt­ni­cze
  • biał­ka wią­żą­ce ak­ty­nę

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) 7 czerw­ca 1952 r. przy­jął świę­ce­nia ka­płań­skie z rąk abpa Wa­len­te­go Dymka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌart͡sɨˈbʲiskup, AS: arcybʹiskup

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. biskupa ż.

Wiktionary


abpstwo

skrót od: ar­cy­bi­skup­stwo (od­czy­ty­wa­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = ar­cy­bi­skup­stwo

Wiktionary


abradowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geol. o kli­fie: ule­ga­nie ni­szcze­niu wsku­tek dzia­ła­nia fal

 (1.2) med. ły­żecz­ko­wa­nie jamy ma­ci­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abrazja ż.

 czas. abradować ndk.

 przym. abrazyjny

Wiktionary


abradować

po­wo­do­wać abraz­ję


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) geol. po­wo­do­wać abraz­ję, ni­szczyć klif wsku­tek dzia­ła­nia fal

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abradowanie n., abrazja ż.

 przym. abrazyjny

Wiktionary


abraham

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pięć­dzie­sią­te uro­dzi­ny, pięć­dzie­siąt­ka

Wiktionary

Abra­ham ( ‏אַבְרָהָם‎ "’Awrāhām", akad. A-bi-ra-mu, ‏إِبْرَاهِيمُ‎ "Ibrāhīm", dosł. „ko­cha­ją­cy oj­ciec”) pier­wot­nie zwany Abra­mem – pier­wszy z he­braj­skich pa­triar­chów. Wśród hi­sto­ry­ków nie ma kon­sen­su­su, czy fak­tycz­nie ist­niał. Naj­praw­do­po­dob­niej żył na po­cząt­ku II ty­siąc­le­cia p.n.e. We­dług re­la­cji bi­blij­nych był pra­oj­cem na­ro­du ży­dow­skie­go, arab­skie­go, edo­mic­kie­go i także in­nych. Z woli Boga Jahwe wy­ru­szył z Me­zo­po­ta­mii do Pa­le­sty­ny. Mąż Sary i Hagar, oj­ciec Iza­a­ka i Iz­ma­e­la.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Coś do­stoł na abra­ha­ma od Any i Giela?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abraham mos., abrahamowiny nmos.

 przym. abrahamiczny, Abrahamowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk abrahamowiny

Wiktionary


abrahamek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Abra­ham

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — W do­dat­ku dasz matce sy­no­wą Rojzę.
— Ona ma na imię Róża.
— Po ży­dow­sku Rojza… i wnuka, ja­kie­goś Abra­ham­ka, albo Iza­a­ka, bo ci mil­jo­ne­rzy lubią hi­sto­rycz­ne imio­na
. sic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abraham mos.

 przym. Abrahamowy

Wiktionary


abrahamiczny

1. wy­wo­dzą­cy się od Abra­ha­ma; abra­ha­mo­wy;
2. re­li­gie abra­ha­micz­ne - re­li­gie ma­ją­ce ko­rze­nie w prze­ka­zach Tory o pa­triar­sze Abra­ha­mie; re­li­gie abra­ha­mo­we


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. wy­wo­dzą­cy się od Abra­ha­ma

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ate­i­ści tacy jak Sam Har­ris ar­gu­men­tu­ją, że po­le­ga­nie re­li­gii abra­ha­micz­nych na bo­skim au­to­ry­te­cie skła­nia je w kie­run­ku au­to­ry­ta­ryz­mu i dog­ma­tyz­mu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abraham mos., abraham mrz., abrahamizm mrz.

 przym. Abrahamowy, abrahamowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abrahamowy

Wiktionary


abrahamizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) teol. rel. mo­no­te­izm abra­ha­micz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abraham mos.

 przym. Abrahamowy, abrahamowy, abrahamiczny

Wiktionary


abrahamowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Abra­ha­mo­wicz ("Abra­mo­wicz") – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Ja­strzę­biec.

Wikipedia


abrahamowiny

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pięć­dzie­sią­te uro­dzi­ny, pięć­dzie­siąt­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abraham mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk abraham

Wiktionary


abrahamowy

1. taki jak u Abra­ha­ma, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Abra­ha­ma;
2. re­li­gie abra­ha­mo­we - re­li­gie ma­ją­ce ko­rze­nie w prze­ka­zach Tory o pa­triar­sze Abra­ha­mie; re­li­gie abra­ha­micz­ne


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. wy­wo­dzą­cy się od Abra­ha­ma

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trze­ma głów­ny­mi re­li­gia­mi abra­ha­mo­wy­mi są ju­da­izm, chrze­ści­jań­stwo i islam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabraxãˈmɔvɨ, AS: abraχãmovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abraham m., abrahamizm mrz.

 przym. Abrahamowy, abrahamiczny, przedabrahamowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abrahamiczny

Wiktionary


abrakadabra

po­tocz­nie: coś nie­jas­ne­go, niez­ro­zu­mia­łe­go; chiń­szczyz­na, czar­na magia


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) słowo nie­o­kre­ślo­ne­go zna­cze­nia, rze­ko­ma ma­gicz­na for­mu­ła;

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) przen. coś niez­ro­zu­mia­łe­go; wy­po­wiedź bez­sen­sow­na lub zag­mat­wa­na

Wiktionary

Abra­ka­da­bra ("Abra­ca­da­bra, Abra­xas, Abra­sax") – po­cho­dzą­cy praw­do­po­dob­nie z ję­zy­ka ara­mej­skie­go ("Abəra kaDavəra") wyraz nie­ma­ją­cy zna­cze­nia. Od schył­ku sta­ro­żyt­no­ści, w śred­nio­wie­czu i we wczes­nej no­wo­żyt­no­ści po­słu­gi­wa­no się nim jako for­mu­łą ma­gicz­ną, tj. wy­ra­zem, który (od­po­wied­nio) wy­po­wie­dzia­ny ma rze­ko­mą moc wpły­wa­nia na rze­czy­wi­stość. Obec­nie słowo "abra­ka­da­bra" sto­su­je się jako (żar­to­bli­we) okre­śle­nie wy­po­wie­dzi po­zba­wio­nej sensu, niez­ro­zu­mia­łej, zag­mat­wa­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Ma­te­ma­ty­ka za­wsze była dla mnie wiel­ką abra­ka­da­brą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabrakaˈdabra, AS: abrakadabra

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czary-mary, hokus-pokus, bim sala bim

Wiktionary


abraksas

dawny ta­liz­man (amu­let) z wi­ze­run­kiem Abrak­sa­sa - bó­stwa gno­styc­kie­go póź­nej sta­ro­żyt­no­ści; abra­xas


SJP.pl


abram

obce imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Abram – pier­wot­ne imię pa­triar­chy bi­blij­ne­go Abra­ha­ma
  • Abram – bi­skup kop­tyj­ski
  • Abram – miej­sco­wość w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie piotr­kow­skim
  • Abram – miej­sco­wość w An­glii, w hrab­stwie Wiel­ki Man­che­ster
  • Abram – jed­nost­ka osad­ni­cza w USA, w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Hi­dal­go
  • Abram – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Bihor, w gmi­nie Abram
  • Abram – gmina w Ru­mu­nii, w okrę­gu Bihor

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie bę­dziesz więc odtąd na­zy­wał się Abram, lecz imię twoje bę­dzie Abra­ham, bo uczy­nię cie­bie ojcem mnó­stwa na­ro­dów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈabrãm, AS: abrãm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abramowice lm nm.

:: zdrobn. Abramek mos.

 przym. Abramowy

Wiktionary


abramczuk

naz­wi­sko


SJP.pl


abramczyk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Abram­czyk – pol­skie naz­wi­sko
  • Bar­ba­ra Mor­ci­nek-Abram­czyk – glot­to­dy­dak­tycz­ka, li­te­ra­tu­roz­naw­czy­ni.
  • Mi­ko­ła Abram­czyk – bia­ło­ru­ski pu­bli­cy­sta i po­li­tyk emi­gra­cyj­ny,
  • Józef Abram­czyk ps. To­masz – żoł­nierz Ba­ta­lio­nów Chłop­skich,
  • Ha­li­na Abram­czyk – pol­ska fi­zycz­ka i che­micz­ka
  • Rüdiger Abram­czik – nie­miec­ki pił­karz i tre­ner
  • Enea Abram­czyk Asto­ria Byd­goszcz
  • Abram­czyk Po­lo­nia Byd­goszcz

Wikipedia


abramek

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Abram

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Abra­mek (ur. 1962) – pol­ski kom­po­zy­tor, pro­du­cent mu­zycz­ny, mul­tiin­stru­men­ta­li­sta
  • Wik­tor Abra­mek (ur. 1947) – pol­ski in­ży­nier bu­dow­nict­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Abram­ku, pomóż babci przy­wie­sić me­zu­zę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abram mos., Abramowice nmos.

 przym. Abramowy

Wiktionary


abramow

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­sandr Abra­mow (1913-1993) – ro­syj­ski tre­ner pił­kar­ski;
  • An­driej Abra­mow (1935-1994) – ro­syj­ski bok­ser;
  • Bar­ba­ra Abra­mow-Ne­wer­ly (1909-1973) – pol­ska ak­tor­ka i re­ży­ser te­a­tral­na, żona Igora Ne­wer­le­go;
  • Fio­dor Abra­mow (1870-1963) – ro­syj­ski woj­sko­wy, emi­gra­cyj­ny dzia­łacz an­ty­ko­mu­ni­stycz­ny;
  • Fio­dor Abra­mow (1920-1983) – ro­syj­ski i ra­dziec­ki pi­sarz, li­te­ra­tu­roz­naw­ca, pu­bli­cy­sta;
  • Igor Abra­mow-Ne­wer­ly (1903-1987) – pol­ski pi­sarz i pe­da­gog;
  • Ja­ro­sław Abra­mow-Ne­wer­ly (ur. 1933) – pol­ski pi­sarz, kom­po­zy­tor, dzien­ni­karz, syn Igora Ne­wer­le­go;
  • Kon­stan­tin Abra­mow (1920-2001) – ra­dziec­ki hi­sto­ryk;
  • Kon­stan­tin Abra­mow (1912-1998) – ra­dziec­ki ge­ne­rał puł­kow­nik;
  • Kon­stan­tin Abra­mow (1906-1952) – ra­dziec­ki ge­ne­rał major;
  • Ni­ko­łaj Abra­mow (1950-2005) – ra­dziec­ki pił­karz i tre­ner;
  • Ni­ko­łaj Abra­mow (1897-1964) – ra­dziec­ki kon­trad­mi­rał, do­wód­ca pol­skiej Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej od sierp­nia do grud­nia 1945 roku;

Wikipedia


abramowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Abra­mo­wia­nin. (miesz­ka­niec Abra­mo­wa)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabrãmɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: abrãmovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary


abramowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Abra­mo­wian­ka. (miesz­kan­ka Abra­mo­wa)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabrãmɔˈvʲjãŋka, AS: abrãmovʹi ̯ãŋka

Wiktionary


abramowice

1. przy­sió­łek w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, gmina Jo­dłow­nik;
2. dziel­ni­ca Lu­bli­na;
3. Abra­mo­wi­ce Pry­wat­ne - wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, gmina Głusk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. dziel­ni­ca Lu­bli­na;

 (1.2) geogr. przy­sió­łek w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Abra­mo­wi­ce – część mia­sta Lu­blin
  • Abra­mo­wi­ce – przy­sió­łek wsi Szczy­rzyc w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Jo­dłow­nik
  • Abra­mo­wi­ce – wieś za­gi­nio­na w daw­nym pow. sie­radz­kim, wzmian­ko­wa­na od XIV do XVI w..
  • Abra­mo­wi­ce Ko­ściel­ne
  • Abra­mo­wi­ce Pry­wat­ne
  • Abra­mów, Abra­my, Je­bram­ki, Miecz­ki-Abra­my
  • Ulica Abra­mo­wic­ka w Lu­bli­nie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cie­ka­wost­ką jest, że Szpi­tal Ne­u­rop­sy­chia­trycz­ny im. prof. Mie­czy­sła­wa Ka­czyń­skie­go, po­wszech­nie znany jako szpi­tal w Abra­mo­wi­cach, oraz pętla tro­lej­bu­so­wa Abra­mo­wi­ce nie znaj­du­ją się na te­re­nie tej dziel­ni­cy, ale w dziel­ni­cy Dzie­sią­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabrãmɔˈvʲit͡sɛ, AS: abrãmovʹice

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abram mos., Abramek mos.

Wiktionary


abramowicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Abra­mo­wi­ca­mi Ko­ściel­ny­mi, do­ty­czą­cy Abra­mo­wic Ko­ściel­nych

 (1.2) zwią­za­ny z Abra­mo­wi­ca­mi Pry­wat­ny­mi, do­ty­czą­cy Abra­mo­wic Pry­wat­nych

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. Abramowice Kościelne

:: rzecz. Abramowice Prywatne

Wiktionary


abramowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Abra­mo­wicz – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Lu­bicz
  • Adam Abra­mo­wicz (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Alak­sandr Abra­mo­wicz (1944–2018) – bia­ło­ru­ski praw­nik i po­li­tyk,
  • An­drzej Abra­mo­wicz (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Al­fred Abra­mo­wicz (1919-1999) – ame­ry­kań­ski bi­skup ka­to­lic­ki pol­skie­go po­cho­dze­nia,
  • Bro­ni­sław Abra­mo­wicz (1837–1912) – pol­ski ma­larz,
  • Danny Abra­mo­wicz (ur. 1945) – ame­ry­kań­ski fut­bo­li­sta i tre­ner pol­skie­go po­cho­dze­nia,
  • Dmi­trij Abra­mo­wicz (1873-1955) – ro­syj­ski, a na­stęp­nie ra­dziec­ki hi­sto­ryk li­te­ra­tu­ry i li­te­ra­tu­roz­naw­ca,
  • Ed­ward Abra­mo­wicz – pol­ski po­li­tyk, poseł na Sejm Usta­wo­daw­czy,
  • Her­ku­lan Abra­mo­wicz (1805–1873) – ofi­cer wojsk ro­syj­skich, dy­rek­tor te­a­tru w Wil­nie,
  • Igna­cy Abra­mo­wicz (1793–1867) – ro­syj­ski ge­ne­rał,
  • Jan Sta­ni­sła­wo­wicz Abra­mo­wicz (?-1602) – wo­je­wo­da smo­leń­ski i miń­ski, jeden z przy­wód­ców kal­wi­niz­mu w Wiel­kim Księ­stwie Li­tew­skim

Wikipedia


abramowski

przy­miot­nik od: Abra­mów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Abra­mo­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabrãˈmɔfsʲci, AS: abrãmofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abramów m., Abramowianin m., Abramowianka ż.

Wiktionary


abramowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Abra­ma

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwró­ci­łeś uwagę na coraz dłuż­sze frędz­le w Abra­mo­wym ta­li­cie?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abram mos., Abramek mos.

Wiktionary


abramski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Abram­ski (1922-2003) – pol­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki
  • Krzysz­tof Abram­ski (ur. 1948) – pol­ski in­ży­nier elek­tro­ni­ki, pro­fe­sor nauk tech­nicz­nych
  • Paweł Abram­ski (ur. 1947) – pol­ski po­li­tyk, praw­nik, poseł

Wikipedia


abramy

wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, gmina Ka­łu­szyn


SJP.pl

Zo­bacz też: Abra­my (rejon mia­dziel­ski).

Abra­my – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie miń­skim, w gmi­nie Ka­łu­szyn.

Wieś pry­wat­na Kró­le­stwa Kon­gre­so­we­go, po­ło­żo­na była w 1827 roku w po­wie­cie sien­nic­kim, ob­wo­dzie sta­ni­sła­wow­skim wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wikipedia


abramów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lm. od Abram

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Abra­mów – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. bił­go­raj­skim, w gmi­nie Goraj
  • Abra­mów – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Abra­mów
  • Abra­mów – część wsi By­chaw­ka Druga-Ko­lo­nia w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie By­cha­wa
  • Abra­mów – dawna gmina
  • Abra­mów – dawna gro­ma­da
  • Abra­mów – szczyt w Be­ski­dzie Ży­wiec­kim
  • Abra­mów – potok, do­pływ Ciap­ko­wa
  • Abra­mo­wi­ce, Abra­my

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We­e­kend spę­dzi­my u babci w Abra­mo­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: abˈrãmuf, AS: abrãmuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abramowianin m., Abramowianka ż.

 przym. abramowski

Wiktionary


abraxas

dawny ta­liz­man (amu­let) z wi­ze­run­kiem Abra­xa­sa - bó­stwa gno­styc­kie­go póź­nej sta­ro­żyt­no­ści; abrak­sas


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Abra­xas – pol­ska grupa roc­ko­wa
  • Abra­xas – sym­bo­licz­ny ter­min po­ja­wia­ją­cy się daw­nych ma­soń­skich ry­tu­a­łach stop­ni wyż­szych
  • Abra­xas – bó­stwo z mi­to­lo­gii per­skiej, okre­śle­nie Naj­wyż­sze­go Bó­stwa
  • Abra­xas – album mu­zycz­ny Car­lo­sa San­ta­ny z 1970 r.
  • Abra­xas gemma

Wikipedia


abrazja

1. w ge­o­lo­gii: pro­ces ni­szcze­nia brze­gów przez fale;
2. w me­dy­cy­nie: usu­nię­cie z jamy ma­ci­cy tka­nek zmie­nio­nych cho­ro­bo­wo, jaja pło­do­we­go lub jego resz­tek; skro­ban­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. ście­ra­nie po­dło­ża skal­ne­go przez luźny ma­te­riał skal­ny prze­mie­szcza­ny przez wodę;

 (1.2) med. usu­wa­nie próch­ni­cy przy uży­ciu stru­mie­nia po­wie­trza wzbo­ga­co­ne­go ła­dun­kiem ścier­ni­wa o róż­nej gra­nu­la­cji;

 (1.3) med. w gi­ne­ko­lo­gii: za­bieg ły­żecz­ko­wa­nia ma­ci­cy

 (1.4) techn. pro­ces zu­ży­cia ścier­ne­go zwią­za­ny z ubyt­kiem po­wierzch­nio­wym ele­men­tów ma­szyn lub urzą­dzeń wsku­tek od­dzia­ły­wa­nia na niego luź­nych lub umo­co­wa­nych za­rów­no su­chych, jak i wil­got­nych ziarn mi­ne­ral­nych

 (1.5) kos­met. złu­szcza­nie na­skór­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • abraz­ja (sto­ma­to­lo­gia)
  • abraz­ja (gi­ne­ko­lo­gia) – ina­czej ły­żecz­ko­wa­nie ma­ci­cy
  • abraz­ja (ge­o­lo­gia)
  • abraz­ja (tech­ni­ka)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Abraz­ja może pro­wa­dzić do pow­sta­wa­nia kli­fów.

 (1.2) Abraz­ją po­wietrz­ną pier­wszy za­in­te­re­so­wał się dr Ro­bert Black.

 (1.3) Le­karz stwier­dził, że pa­cjent­ka po­win­na zo­stać pod­da­na za­bie­go­wi abraz­ji.

 (1.4) Ma­szy­na na sku­tek abraz­ji prze­sta­ła być wy­daj­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: abˈrazʲja, AS: abrazʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abradowanie n.

 czas. abradować ndk.

 przym. abrazyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) skrobanka

Wiktionary


abrazo

forma wi­ta­nia się męż­czyzn, przy­ję­ta w Ame­ry­ce Ła­ciń­skiej


SJP.pl


abrazyjny

zwią­za­ny z abraz­ją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geol. / med. / techn. zwią­za­ny z abraz­ją, do­ty­czą­cy abraz­ji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­wierzch­nię przez­na­czo­ną do la­ko­wa­nia na­le­ży oczy­ścić me­cha­nicz­nie przy po­mo­cy wier­tła typu szczo­tecz­ka na koń­ców­kę mi­kro­sil­ni­ka lub użyć pia­skar­ki abra­zyj­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abradowanie n., abrazja ż.

 czas. abradować ndk.

Wiktionary


abrenuncjacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. praw. zrze­cze­nie się prawa do ma­jąt­ku po ro­dzi­cach przez córkę po otrzy­ma­niu od nich po­sa­gu

Wiktionary


abrewiacja

skrót wy­ra­zu lub grupy wy­ra­zów w pi­śmie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. spec. skrót wy­ra­zu lub grupy wy­ra­zów w pi­śmie, szcze­gól­nie w od­nie­sie­niu do daw­nych rę­ko­pi­sów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabrɛˈvʲjat͡sʲja, AS: abrevʹi ̯acʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abrewiatura ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrót

Wiktionary


abrewiacyjny

przy­miot­nik od: abre­wia­cja


SJP.pl


abrewiator

prze­sta­rza­le: osoba do­ko­nu­ją­ca skró­tów ja­kie­goś tek­stu


SJP.pl


abrewiatura

ab­bre­via­tu­ra;
1. skró­ty sto­so­wa­ne w no­ta­cji mu­zycz­nej (np. b - bemol, # - krzy­żyk);
2. sy­stem skró­tów sto­so­wa­ny w sta­ro­żyt­nych i śred­nio­wiecz­nych pis­mach;
3. w po­li­gra­fii: znak za­stę­pu­ją­cy jakiś wyraz (np. $)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. sy­stem skró­tów naj­czę­ściej uży­wa­nych wy­ra­żeń, sto­so­wa­ny w sta­ro­żyt­no­ści i śred­nio­wie­czu;

 (1.2) muz. skrót za­pi­su mu­zycz­ne­go

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „Abre­wia­cja”. Zo­bacz też: skrót.

Abre­wia­tu­ra, abre­wia­cja (śrdw.-łac. "ab­bre­via­tu­ra", "ab­bre­via­tio"; od łac. "bre­vis" – "krót­ki") – umow­ny skrót uży­wa­ny w sta­ro­żyt­nych i śred­nio­wiecz­nych tek­stach w celu skró­ce­nia ich za­pi­su.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Licz­ne abre­wia­tu­ry w tym śred­nio­wiecz­nym ma­nu­skryp­cie utrud­nia­ją od­czy­ta­nie tek­stu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabrɛvʲjaˈtura, AS: abrevʹi ̯atura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abrewiacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. abbreviatura

 (1.2) war. abbreviatura

Wiktionary


abrewiaturalny

do­ty­czą­cy abre­wia­tu­ry


SJP.pl


abrewiologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o skró­ce­niach ję­zy­ko­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ist­nie­je nawet nauka o skró­ce­niach ję­zy­ko­wych zwana przez ję­zy­koz­naw­ców abre­wio­lo­gią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabrɛvʲjɔˈlɔɟja, AS: abrevʹi ̯oloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abrewiolog m.

 przym. abrewiologiczny

Wiktionary


abricoter

[czy­taj: abrikoTE] pod­kład pod masę cze­ko­la­do­wą z dżemu mo­re­lo­we­go


SJP.pl


abriktozaur

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. pa­le­ont. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Abric­to­sa­u­rus|Hop­son., ro­dzaj dwu­noż­ne­go, ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny he­te­ro­don­to­za­u­rów, or­ni­to­pod wy­glą­dem przy­po­mi­na­ją­cy he­te­ro­don­to­za­u­ra;

Wiktionary

Abrik­to­za­ur, abryk­to­za­ur ("Abric­to­sa­u­rus") (z greki „zbu­dzo­ny ja­szczur”) – dwu­noż­ny, ro­śli­no­żer­ny di­no­za­ur z ro­dzi­ny he­te­ro­don­to­za­u­rów, or­ni­to­pod wy­glą­dem przy­po­mi­na­ją­cy he­te­ro­don­to­za­u­ra.

Abrik­to­za­ur był bar­dzo po­dob­ny do he­te­ro­don­to­za­u­ra. Odróż­niał go brak zębów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Abrik­to­za­ur był bar­dzo po­dob­ny do he­te­ro­don­to­za­u­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabrʲikˈtɔzawr, AS: abrʹiktozau̯r

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abryktozaur

Wiktionary


abrogacja

uchy­le­nie, od­wo­ła­nie lub znie­sie­nie uchwa­ły czy aktu praw­ne­go bez za­stą­pie­nia go innym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. uchy­le­nie ure­gu­lo­wa­nia praw­ne­go lub wy­ro­ku

 (1.2) rel. uchy­le­nie, znie­sie­nie za­sa­dy re­li­gij­nej

Wiktionary

Abro­ga­cja – uchy­le­nie, od­wo­ła­nie lub znie­sie­nie uchwa­ły czy aktu praw­ne­go bez za­stą­pie­nia go innym.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌabrɔˈɡat͡sʲja, AS: abrogacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abrogowanie n., derogacja ż.

 czas. abrogować ndk.

Wiktionary


abrogacyjny

→ abro­ga­cja


SJP.pl

Patrz:

abrogacja

abrogowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) praw. uchy­le­nie aktu praw­ne­go lub wy­ro­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abrogacja ż.

 czas. abrogować ndk.

Wiktionary


abrogować

znieść lub zno­sić usta­wę, prze­pis praw­ny, wyrok itp.


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) praw. uchy­lić moc aktu praw­ne­go lub wy­ro­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „A gdzie­by się przy­tra­fi­ło — oś­wiad­cza Z. Au­gust w kon­sty­tu­cji sej­mo­wej 1550 r. — iżby albo przez nas, albo przez kogo in­sze­go stało się co ta­kie­go tym to pra­wom, sta­tu­tom, da­ni­nam, przy­wi­le­jom, li­stom, swo­bo­dam i wol­no­ściam prze­ciw­ne­go, albo iż­by­śmy im de­ro­go­wać (uwła­czać), albo abro­go­wać (zno­sić) sami przez się czym chcie­li, tedy to wszyst­ko żad­nej mocy, ani waż­no­ści nie ma”. sic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abrogacja ż., abrogowanie n.

Wiktionary


abros

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) nazwa stopu odz­na­cza­ją­ce­go się dość dużym opo­rem elek­trycz­nym oraz od­por­no­ścią na czyn­ni­ki zew­nętrz­ne;

Wiktionary

Abros – nazwa stopu odz­na­cza­ją­ce­go się dość dużym opo­rem elek­trycz­nym oraz od­por­no­ścią na czyn­ni­ki zew­nętrz­ne (np. ko­roz­ję). Skła­da się z niklu (88%), chro­mu (10%) i man­ga­nu (ok. 2%). Jest wy­ko­rzy­sty­wa­ny m.in. do pro­duk­cji ele­men­tów grzej­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Abros wy­ko­rzy­sty­wa­ny jest m.in. do pro­duk­cji ele­men­tów grzej­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈabrɔs, AS: abros

Wiktionary


abroseksualizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. neol. zmien­na lub płyn­na orien­ta­cja sek­su­al­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abroseksualista mos., abroseksualistka ż., abroseksualność ż.

 przym. abroseksualny

Wiktionary


abrupcja

nagłe przer­wa­nie mu­zy­ki w celu osią­gnię­cia od­po­wied­nie­go wra­że­nia dra­ma­tycz­ne­go


SJP.pl


abruzja

re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w cen­tral­nych Wło­szech nad Mo­rzem Adria­tyc­kim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w cen­tral­nych Wło­szech nad Mo­rzem Adria­tyc­kim;

Wiktionary

Abruz­ja (wł. "Abruz­zo") – re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny we Wło­szech, le­żą­cy w cen­tral­nej czę­ści Pół­wy­spu Ape­niń­skie­go, nad Mo­rzem Adria­tyc­kim. Gra­ni­czy z re­gio­na­mi Mar­che, La­cjum i Mo­li­se.

Waż­niej­sze mia­sta: Pe­sca­ra (głów­ny port), Chie­ti, Te­ra­mo.

Więk­szą część po­wierzch­ni obej­mu­ją Ape­ni­ny Środ­ko­we (Corno Gran­de 2912 m n.p.m. oraz Monte Amaro 2795 m n.p.m.). Głów­ny­mi rze­ka­mi są Vo­ma­no, Pe­sca­ra, San­gro i Tri­gno. W Ape­ni­nach znaj­du­je się je­zio­ro Fu­ci­no.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Abruz­ja jest re­gio­nem rol­ni­czo-prze­my­sło­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: abˈruzʲja, AS: abruzʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abruzyjczyk mos., Abruzyjka ż.

 przym. abruzyjski

Wiktionary


abruzyjczyk

miesz­ka­niec Abruz­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Abruz­ji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Paolo jest Abru­zyj­czy­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabruˈzɨjt͡ʃɨk, AS: abruzyi ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abruzja ż.

:: fż. Abruzyjka ż.

 przym. abruzyjski

Wiktionary


abruzyjka

oby­wa­tel­ka Abruz­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Abruz­ji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aria­na ma wło­skie ko­rze­nie, jest pół-Sy­cy­lij­ką i pół-Abru­zyj­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabruˈzɨjka, AS: abruzyi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abruzja ż.

:: fm. Abruzyjczyk mos.

 przym. abruzyjski

Wiktionary


abruzyjski

→ Abruz­ja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Abruz­ją

Wiktionary

Patrz:

Abruzja

Przykłady

 (1.1) Jedną z abru­zyj­skich atrak­cji są fe­sty­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabruˈzɨjsʲci, AS: abruzyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abruzja ż., Abruzyjczyk mos., Abruzyjka ż.

Wiktionary


abruzzy

naj­wyż­sza część Ape­nin, po­ło­żo­na we Wło­szech; Ape­nin Abru­zyj­ski


SJP.pl


abrychta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. masz. stru­gar­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk abrychtmaszina

Wiktionary


abrychtmaszina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. masz. stru­gar­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk abrychta

Wiktionary


abrykosa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Bu­ko­wi­na. mo­re­la

Wiktionary


abrys

daw­niej: szkic, ry­su­nek, pro­jekt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. wstęp­ny szkic, zarys

 (1.2) daw. (w XVIII i na pocz. XIX w.) plan ar­chi­tek­to­nicz­ny

Wiktionary

Abrys – ter­min uży­wa­ny w daw­nych cza­sach na okre­śle­nie szki­cu, za­ry­su, pro­jek­tu ar­chi­tek­to­nicz­ne­go. Był szcze­gól­nie po­pu­lar­ny w XVIII i na po­cząt­ku XIX wieku, kiedy to peł­nił funk­cję tech­nicz­ne­go ry­sun­ku kon­tu­ro­we­go, czę­sto wy­ko­rzy­sty­wa­ne­go w sztu­ce, ar­chi­tek­tu­rze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) Król Ło­kie­tek na po­dzię­ko­wa­nie Bogu za swoje zwy­cięzt­wa po­sta­no­wił ufun­do­wać pię­kny ko­ściół w Wi­śli­cy; tym koń­cem kazał zro­bić abrys, który mu się bar­dzo po­do­bał; otóż po­dług tego abry­su zgo­dził się z maj­strem, aby ko­ściół wy­sta­wił. sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈabrɨs, AS: abrys

Wiktionary

Powiązane:

 czas. abrysować

Wiktionary


abrysować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. abry­so­wać)

 (1.1) daw. spo­rzą­dzić abrys; nasz­ki­co­wać, za­pro­jek­to­wać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. abry­so­wać)

 (2.1) daw. spo­rzą­dzać abrys; szki­co­wać, pro­jek­to­wać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abrys mrz., abrysowanie n.

Wiktionary


abs

[czy­taj: a-be-ES]
1. skrót od: Anti-Bloc­kier-Sy­stem - sa­mo­cho­do­wy sy­stem za­po­bie­ga­ją­cy blo­ko­wa­niu się kół w cza­sie ha­mo­wa­nia;
2. ter­mo­pla­stycz­ne two­rzy­wo sztucz­ne o dużej od­por­no­ści na ście­ra­nie;
3. po­tocz­nie:
a) wyć­wi­czo­ne mię­śnie brzu­cha; sze­ścio­pak, six-pack, ka­lo­ry­fer;
b) tre­ning mię­śni brzu­cha


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) mot. układ prze­ciw­po­śliz­go­wy;

 (1.2) slang. żart. (= Ab­so­lut­ny Brak Sut­ków) mały biust

 (1.3) slang. żart. (= Ab­so­lut­ny Brak Szyi) ktoś bar­dzo umię­śnio­ny

 (1.4) slang. żart. (= Ab­so­lut­ny Brak Szyi) ktoś ubra­ny w dres

Wiktionary

Zo­bacz też: ABS.

Abs (arab. عبس) – mia­sto w Je­me­nie, w mu­ha­fa­zie Hadż­dża. W 2004 roku li­czy­ło 15 568 miesz­kań­ców. W mie­ście znaj­du­je się port lot­ni­czy Abs.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dłu­gość drogi ha­mo­wa­nia po­ja­zdu wy­po­sa­żo­ne­go w sy­stem ABS w po­rów­na­niu do iden­tycz­ne­go po­ja­zdu bez tego sy­ste­mu uza­leż­nio­na jest od kilku czyn­ni­ków.

 (1.2) Nie łudź się, nie masz u niego szans. On nie uma­wia się z ABS-ami.

 (1.3) Na siłce jest mnó­stwo ABS-ów.

 (1.4) Nie cho­dzę tam wie­czo­ra­mi. Boję się, że na­pa­to­czy się jakiś ABS.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: a‿bɛ‿ˈːs, AS: a‿b•‿es

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) układ przeciwpoślizgowy

 (1.2) deska

 (1.3) paker

 (1.4) dresiarz

Wiktionary


absalom

obca forma pol­skie­go imie­nia Ab­sa­lon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. po­stać bi­blij­na, syn króla Da­wi­da;

 (1.2) rzad. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ab­sa­lom (cza­sem w for­mie Ab­sa­lon) – he­braj­skie imię mę­skie
  • Ab­sa­lom – w Bi­blii: jeden z synów Da­wi­da
  • Ab­sa­lom Whit­ley 1937 – sy­no­nim ro­dza­ju ryb Pan­to­la­bus

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wieść o śmier­ci Ab­sa­lo­ma bar­dzo zas­mu­ci­ła Da­wi­da.

 (1.2) Na­zy­wam się Ab­sa­lom Win­kler i je­stem ze­gar­mi­strzem z Lu­bar­to­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈsalɔ̃m, AS: apsalõm

Wiktionary


absalon

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zob. Ab­sa­lom.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ab­sa­lon, ina­czej Ab­sa­lom – imię mę­skie
  • Ab­sa­lon – bi­skup duń­ski (1128–1201; zob. też Kanut VI)
  • Ab­sa­lon (Ab­sa­lom) – syn króla iz­ra­el­skie­go, Da­wi­da, prze­ciw­sta­wia­ją­cy się ojcu; po­stać bi­blij­na
  • Ju­lien Ab­sa­lon – fran­cu­ski ko­larz gór­ski
  • Okrę­ty wspar­cia typu Ab­sa­lon

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Roz­wój osady za­czął się 100 lat póź­niej, kiedy to król duń­ski Wal­de­mar I po­da­ro­wał ją bi­sku­po­wi Ab­sa­lo­no­wi.

Wiktionary


absces

otor­bio­ny zbior­nik ropy, czę­sto spo­wo­do­wa­ny za­ka­że­niem bak­te­ryj­nym; ro­pień


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. ro­pień

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tu i ow­dzie for­mo­wa­ły się wzdę­te, ciem­ne ab­sce­sy. Chory przy­glą­dał się tym swoim ranom przez chwi­lę (…) sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈapst͡sɛs, AS: apsces

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ropień, wrzód

Wiktionary


abscysyna

hor­mon ro­ślin­ny uczest­ni­czą­cy w pro­ce­sach opa­da­nia liści i doj­rza­łych owo­ców, ha­mu­ją­cy wzrost ło­dy­gi, two­rze­nie kwia­tów, ot­wie­ra­nie się pąków i kieł­ko­wa­nie na­sion; kwas ab­scy­sy­no­wy, dor­mi­na


SJP.pl


abscysynowy

kwas ab­scy­sy­no­wy - hor­mon ro­ślin­ny uczest­ni­czą­cy w pro­ce­sach opa­da­nia liści i doj­rza­łych owo­ców, ha­mu­ją­cy wzrost ło­dy­gi, two­rze­nie kwia­tów, ot­wie­ra­nie się pąków i kieł­ko­wa­nie na­sion


SJP.pl


absencja

nie­o­bec­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­o­bec­ność w danym miej­scu, zwła­szcza w pracy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po kil­kud­nio­wej ab­sen­cji cho­ro­bo­wej pre­zy­dent wró­cił do pracy. - Po­wo­li wraca do obo­wiąz­ków.

 (1.1) Ka­dro­wa od­no­to­wa­ła ab­sen­cję pra­cow­ni­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈsɛ̃nt͡sʲja, AS: apsẽncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absenteista mos., absenteistka ż., absenteizm mrz., absentowanie n.

 czas. absentować się ndk.

 przym. absencyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieobecność, brak

Wiktionary


absencyjny

przy­miot­nik od: ab­sen­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ab­sen­cją, nie­o­bec­no­ścią, do­ty­czą­cy ab­sen­cji, nie­o­bec­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z po­wo­du licz­nych nie­o­bec­no­ści na moich za­ję­ciach stu­dent musi za­li­czyć ko­lok­wium ab­sen­cyj­ne, aby zo­stać do­pu­szczo­nym do sesji eg­za­mi­na­cyj­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absencja ż., absenteista mos., absenteistka ż., absenteizm mrz., absentowanie n.

 czas. absentować się ndk.

Wiktionary


absenteista

czło­wiek uchy­la­ją­cy się od wy­peł­nia­nia obo­wiąz­ków spo­łecz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek, który uchy­la się od wy­peł­nia­nia obo­wiąz­ków spo­łecz­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absencja ż., absenteizm mrz., absentowanie n.

:: fż. absenteistka ż.

 czas. absentować się ndk.

 przym. absencyjny

Wiktionary


absenteistka

ko­bie­ta uchy­la­ją­ca się od wy­peł­nia­nia obo­wiąz­ków spo­łecz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która uchy­la się od wy­peł­nia­nia obo­wiąz­ków spo­łecz­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absencja ż., absenteizm mrz., absentowanie n.

:: fm. absenteista mos.

 czas. absentować się ndk.

 przym. absencyjny

Wiktionary


absenteizm

uchy­la­nie się od wy­peł­nia­nia obo­wiąz­ków spo­łecz­nych, np. od uczest­nict­wa w wy­bo­rach, ze­bra­niach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) uchy­la­nie się od wy­peł­nia­nia obo­wiąz­ków spo­łecz­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ce­cho­wał go to­tal­ny, a przez to niez­no­śny ab­sen­te­izm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapsɛ̃nˈtɛjism̥, AS: apsẽntei ̯ism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absencja ż., absenteista mos., absenteistka ż., absentowanie n.

 czas. absentować się ndk.

 przym. absencyjny

Wiktionary


absentowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. uchy­la­nie się

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absencja ż., absenteizm m., absenteista m., absenteistka ż.

 czas. absentować się, absentować ndk.

 przym. absencyjny

Wiktionary


absentować

daw­niej: ab­sen­to­wać się - być nie­o­bec­nym, wy­mi­gi­wać się od cze­goś


SJP.pl


absmaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od abs­mak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absmak m.

Wiktionary


absmak

nies­mak, absz­mak;
1. odra­za, wstręt, obrzy­dze­nie;
2. przy­kry smak w ustach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­kry, nie­przy­jem­ny smak

 (1.2) przen. przy­kre wra­że­nie, uczu­cie nie­za­do­wo­le­nia z cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Po roz­mo­wach z ojcem za­wsze od­czu­wa­ła abs­mak.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈapsmak, AS: apsmak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abszmak m., smak m.

:: zdrobn. absmaczek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niesmak; daw. abszmak

 (1.2) niesmak, niechęć, odraza; daw. abszmak

Wiktionary


absolucja

1. w pra­wie, prze­sta­rza­le: uwol­nie­nie od oskar­że­nia;
2. w re­li­gii: od­pu­szcze­nie grze­chów; także for­mu­ła, za po­mo­cą któ­rej udzie­la się roz­grze­sze­nia;
3. książ­ko­wo: wy­ba­cze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. roz­grze­sze­nie, zdję­cie kląt­wy ko­ściel­nej, od­pu­szcze­nie grze­chów;

 (1.2) przest. uwol­nie­nie, wyrok są­do­wy uwal­nia­ją­cy oskar­żo­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­na­ją­cy otrzy­mał ab­so­lu­cję.

 (1.2) Ska­za­ne­mu udzie­lo­no ab­so­lu­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapsɔˈlut͡sʲja, AS: apsolucʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

 czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

 przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

 przysł. absolutnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozgrzeszenie

Wiktionary


absolut

1. w fi­lo­zo­fii: byt sa­mo­ist­ny, nie­za­leż­ny, nie­o­gra­ni­czo­ny;
2. książ­ko­wo: war­tość naj­wyż­sza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) to, co ist­nia­ło samo przez się, ab­so­lut­ny duch, Bóg;

 (1.2) zob. ole­jek ab­so­lut­ny.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) stpol. dyk­ta­tor, de­spo­ta

mo­du­lant

 (3.1) uczn. zu­peł­nie

Wiktionary

Ab­so­lut ( ab­so­lu­tus „bez­wa­run­ko­wy, niez­wią­za­ny”) – oso­bo­wy lub be­zo­so­bo­wy pier­wot­ny byt, do­sko­na­ły, naj­wyż­szy, pełny, cał­ko­wi­cie nie­za­leż­ny, nie­u­wa­run­ko­wa­ny i ni­czym nie­o­gra­ni­czo­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bóg jest ab­so­lu­tem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈsɔlut, AS: apsolut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absolucja ż., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

 czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

 przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

 przysł. absolutnie

Wiktionary


absolutnie

przy­słó­wek stop­nia

 (1.1) cał­ko­wi­cie, nie­za­leż­nie od ni­cze­go, nie do­pu­szcza­jąc wy­jąt­ków

przy­słó­wek spo­so­bu

 (2.1) niek­we­stio­no­wa­nie, nie bu­dząc za­strze­żeń

 (2.2) filoz. obiek­tyw­nie, nie­za­leż­nie od cze­goś, bezwz­ględ­nie

 (2.3) hist. polit. mając nie­o­gra­ni­czo­ną wła­dzę, po­sia­da­jąc wła­dzę ab­so­lut­ną

Wiktionary

Ab­so­lut­nie – so­lo­wy album mu­zycz­ny pol­skie­go gi­ta­rzy­sty i wo­ka­li­sty Ta­de­u­sza Na­le­py.

Na­gra­nia na LP za­re­je­stro­wa­no w Stu­diu "Ton­press" w War­sza­wie. Mu­zy­kę do wszyst­kich ut­wo­rów na­pi­sał Ta­de­usz Na­le­pa, tek­sty pio­se­nek – Bog­dan Loebl. Wi­ny­lo­wy LP i CD zo­sta­ły wy­da­ne przez Pol­skie Na­gra­nia „Muza” w 1991. Na pły­cie wi­ny­lo­wej jest tylko dzie­sięć na­grań, wy­da­nie kom­pak­to­we po­sze­rzo­no o ut­wo­ry "Co tam jest" i "Ucisz lęki".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ab­so­lut­nie się na to nie zga­dzam!

 (2.1) Ana­li­zy sta­ty­stycz­ne są ab­so­lut­nie nie­zbęd­ną czę­ścią za­rów­no epi­de­mio­lo­gicz­nych, jak i bio­lo­gicz­nych badań.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapsɔˈlutʲɲɛ, AS: apsolutʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

 czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

 przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) całkowicie, bezwzględnie, bezwarunkowo, kategorycznie, totalnie, w zupełności, w całej rozciągłości, zupełnie

Wiktionary


absolutniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ab­so­lut­nie


SJP.pl


absolutność

1. nie­za­leż­ność od ja­kich­kol­wiek wa­run­ków; bezwz­ględ­ność;
2. daw­niej: sa­mo­wład­ność, nie­pod­le­ga­nie żad­nej wła­dzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bezwz­ględ­ność, nie­za­leż­ność od wszel­kie­go uwa­run­ko­wa­nia

 (1.2) daw. sa­mo­wład­ność, nie­pod­le­ga­nie żad­nej wła­dzy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

 czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

 przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

 przysł. absolutnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) swawola

Wiktionary


absolutny

1. cał­ko­wi­ty, zu­peł­ny (np. ab­so­lut­na cisza);
2. do­ty­czą­cy ab­so­lu­tu, ist­nie­ją­cy nie­za­leż­nie i obiek­tyw­nie (np. praw­da ab­so­lut­na);
3. od­no­szą­cy się do ab­so­lu­tyz­mu (np. wład­ca ab­so­lut­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) cał­ko­wi­ty, zu­peł­ny, bezwz­ględ­ny

 (1.2) niek­we­stio­no­wa­ny

 (1.3) filoz. ist­nie­ją­cy obiek­tyw­nie

 (1.4) polit. opar­ty na za­sa­dach ab­so­lu­tyz­mu lub rzą­dzą­cy we­dług tych zasad

 (1.5) fiz. o tem­pe­ra­tu­rze: wy­ra­żo­na w skali Kel­vi­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uży­wa­nie Mocy w celu wpły­wa­nia na świec­ki wszechś­wiat nie­u­chron­nie ko­rum­pu­je, więc wszy­scy użyt­kow­ni­cy jas­nej stro­ny albo stają się dro­biaz­go­wy­mi żan­dar­ma­mi, albo ucie­ka­ją się do ta­o­i­stycz­nej me­dy­ta­cji w po­szu­ki­wa­niu ab­so­lut­nej praw­dy.

 (1.4) Iwan jest wład­cą ab­so­lut­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapsɔˈlutnɨ, AS: apsolutny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

 czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

 przym. absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

 przysł. absolutnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) całkowity, kompletny, zupełny, totalny, pełny

 (1.2) niewątpliwy, niepodważalny, bezwzględny, bezdyskusyjny, bezwyjątkowy, wszechstronny

 (1.4) absolutystyczny, samowładny, nieograniczony, wszechwładny, despotyczny, autokratyczny, dyktatorski, dążący do samowładztwa

 (1.5) bezwzględny

Wiktionary


absolutorium

1. akt par­la­men­tu uz­na­ją­cy na pod­sta­wie spra­wo­zda­nia pra­wi­dło­wość wy­ko­na­nia przez rząd bu­dże­tu za rok po­przed­ni,
2. ukoń­cze­nie stu­diów wyż­szych bez uzy­ska­nia dy­plo­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ofic. zat­wier­dze­nie spra­wo­zda­nia z dzia­łal­no­ści, zwy­kle fi­nan­so­wej;

 (1.2) ofic. zwol­nie­nie od od­po­wie­dzial­no­ści

 (1.3) ofic. ukoń­cze­nie stu­diów wyż­szych bez dy­plo­mu;

Wiktionary

Ab­so­lu­to­rium (łac. "ab­so­lu­to­rium" – zwol­nie­nie, unie­waż­nie­nie) – okre­śle­nie aktu praw­ne­go, który do­ko­ny­wa­ny jest po­przez organ upraw­nio­ny (np. par­la­ment) na pod­sta­wie przed­sta­wio­ne­go spra­wo­zda­nia ra­chun­ko­we­go. Udzie­le­nie ab­so­lu­to­rium oz­na­cza stwier­dze­nie pra­wi­dło­wo­ści dzia­ła­nia fi­nan­so­we­go or­ga­nu wy­ko­naw­cze­go (w tym przy­pad­ku rządu) w okre­ślo­nym prze­dzia­le cza­so­wym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rada na­dzor­cza otrzy­ma­ła ab­so­lu­to­rium.

 (1.2) Pre­zes zy­skał ab­so­lu­to­rium od za­rzą­du.

 (1.3) Stu­dent otrzy­mał ab­so­lu­to­rium na wy­dzia­le hi­sto­rii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapsɔluˈtɔrʲjũm, AS: apsolutorʹi ̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

 czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

 przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

 przysł. absolutnie

Wiktionary


absolutoryjny

przy­miot­nik od: ab­so­lu­to­rium


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ofic. zwią­za­ny z ab­so­lu­to­rium, do­ty­czą­cy ab­so­lu­to­rium

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

 czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

 przym. absolutny, absolutystyczny, absolwencki

 przysł. absolutnie

Wiktionary


absolutysta

zwo­len­nik ab­so­lu­tyz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. zwo­len­nik ab­so­lu­tyz­mu – ustro­ju pań­stwo­we­go

 (1.2) filoz. zwo­len­nik ab­so­lu­tyz­mu – dok­try­ny fi­lo­zo­ficz­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

:: fż. absolutystka ż.

 czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

 przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

 przysł. absolutnie

Wiktionary


absolutystka

zwo­len­nicz­ka ab­so­lu­tyz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. zwo­len­nicz­ka ab­so­lu­tyz­mu – ustro­ju pań­stwo­we­go

 (1.2) filoz. zwo­len­nicz­ka ab­so­lu­tyz­mu – dok­try­ny fi­lo­zo­ficz­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

:: fż. absolutysta mos.

 czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

 przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

 przysł. absolutnie

Wiktionary


absolutystyczny

do­ty­czą­cy ab­so­lu­tyz­mu, od­no­szą­cy się do sfery ab­so­lu­tu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) polit. opar­ty na za­sa­dach ab­so­lu­tyz­mu (ustro­ju pań­stwo­we­go)

 (1.2) filoz. na­ce­cho­wa­ny ab­so­lu­tyz­mem (dok­try­ną fi­lo­zo­ficz­ną)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

 czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

 przym. absolutny, absolutoryjny, absolwencki

 przysł. absolutnie

Wiktionary


absolutyzacja

trak­to­wa­nie cze­goś jako rze­czy ab­so­lut­nej, bezwz­ględ­nie słusz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) trak­to­wa­nie cze­goś jako rze­czy ab­so­lut­nej, niez­mien­nej, sta­łej, bezwz­ględ­nej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapsɔlutɨˈzat͡sʲja, AS: apsolutyzacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

 czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

 przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

 przysł. absolutnie

Wiktionary


absolutyzm

1. forma rzą­dów, w któ­rej nie­o­gra­ni­czo­na wła­dza na­le­ży do jed­ne­go czło­wie­ka i jest spra­wo­wa­na poza ja­ką­kol­wiek kon­tro­lą spo­łecz­ną; sa­mo­władzt­wo, je­dy­no­władzt­wo, au­to­kra­tyzm, au­to­kra­cja, au­tar­chia (rza­dziej);
2. w fi­lo­zo­fii: po­gląd za­kła­da­ją­cy niez­mien­ność, wiecz­ność i nie­za­leż­ność od czło­wie­ka ta­kich war­to­ści, jak dobro, pię­kno, praw­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. mo­nar­chia nie­o­gra­ni­czo­na;

 (1.2) filoz. po­gląd, we­dług któ­re­go takie war­to­ści, jak praw­da, dobro, pię­kno są niez­mien­ne, wiecz­ne i nie­za­leż­ne od czło­wie­ka;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ab­so­lu­tyzm w fi­lo­zo­fii
    • ab­so­lu­tyzm poz­naw­czy
    • ab­so­lu­tyzm mo­ral­ny
  • ab­so­lu­tyzm wła­dzy
    • ab­so­lu­tyzm kla­sycz­ny
    • mo­nar­chia ab­so­lut­na
    • ab­so­lu­tyzm oś­wie­co­ny
    • sa­mo­dzier­ża­wie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sy­stem ba­chow­ski bywa na­zy­wa­ny rów­nież ne­o­ab­so­lu­tyz­mem, co jest upraw­nio­ne w tym sen­sie, że rze­czy­wi­ście – w po­rów­na­niu z ab­so­lu­tyz­mem Met­ter­ni­cha – oka­zał się no­wo­cze­śniej­szy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapsɔˈlutɨsm̥, AS: apsolutysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

 czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

 przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

 przysł. absolutnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) samowładztwo, jedynowładztwo, samodzierżawie, autokratyzm, autokracja, autarchia

Wiktionary


absolutyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) trak­to­wa­nie cze­goś jako rze­czy bezwz­ględ­nej, niez­mien­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Inni wska­zu­ją, że ab­so­lu­ty­zo­wa­nie uz­na­wa­nych przez sie­bie norm mo­ral­nych i trak­to­wa­nie ich jako po­wszech­nych i bezwz­ględ­nie obo­wią­zu­ją­cych jest źró­dłem fa­na­tyz­mu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

 czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

 przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

 przysł. absolutnie

Wiktionary


absolutyzować

uz­na­wać coś za bezwz­ględ­nie słusz­ne, ide­al­ne (np. Nie­bez­piecz­nie jest ab­so­lu­ty­zo­wać pro­fe­sjo­na­lizm - za­wo­do­wy oszust i mor­der­ca to także pro­fe­sjo­na­li­sta.)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) trak­to­wać coś jako rzecz ab­so­lut­ną, niez­mien­ną, bezwz­ględ­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­o­i­ści ab­so­lu­ty­zu­ją prze­moc (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

 czas. absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

 przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

 przysł. absolutnie

Wiktionary


absolwencki

zwią­za­ny z ab­sol­wen­ta­mi (np. staż ab­sol­wenc­ki, an­kie­ta ab­sol­wenc­ka)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ab­sol­wen­ta­mi, do­ty­czą­cy ab­sol­wen­tów; przez­na­czo­ny dla ab­sol­wen­tów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Pepsi on Stage prócz kon­cer­tów od­by­wa­ją się także mię­dzy in­ny­mi kon­fe­ren­cje, im­pre­zy ro­zda­nia na­gród, zja­zdy ab­sol­wenc­kie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

 czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

 przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny

 przysł. absolutnie

Wiktionary


absolwenckość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ab­sol­wenc­kie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

 czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

 przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

 przysł. absolutnie

Wiktionary


absolwent

osoba, która ukoń­czy­ła szko­łę, uczel­nię lub kurs


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która ukoń­czy­ła szko­łę, uczel­nię, kurs;

Wiktionary

Ab­sol­went (z ab­sol­vens „koń­czą­cy”) – osoba, która ukoń­czy­ła szko­łę, uczel­nię lub kurs.

Ab­sol­wen­ci stu­diów w Pol­sce otrzy­mu­ją dy­plom ukoń­cze­nia stu­diów na okre­ślo­nym kie­run­ku i pro­fi­lu pot­wier­dza­ją­cy wyksz­tał­ce­nie wyż­sze oraz tytuł za­wo­do­wy:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jan jest już ab­sol­wen­tem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈsɔlvɛ̃nt, AS: apsolvẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

:: fż. absolwentka ż.

 czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

 przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

 przysł. absolutnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wychowanek

Wiktionary


absolwentka

uczen­ni­ca, która ukoń­czy­ła szko­łę lub uczel­nię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dziew­czy­na lub ko­bie­ta, która ukoń­czy­ła szko­łę, uczel­nię, kurs

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hania wła­śnie skoń­czy­ła stu­dia. Jest ab­sol­went­ką Uni­wer­sy­te­tu Wroc­ław­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapsɔlˈvɛ̃ntka, AS: apsolvẽntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

:: fm. absolwent mos.

 czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

 przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

 przysł. absolutnie

Wiktionary


absolwowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. udzie­la­nie roz­grze­sze­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapsɔlvɔˈvãɲɛ, AS: apsolvovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., zabsolutyzowanie n.

 czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

 przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

 przysł. absolutnie

Wiktionary


absolwować

prze­sta­rza­le:
1. roz­grze­szać;
2. uwal­niać od oskar­że­nia


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) rel. udzie­lać ab­so­lu­cji, roz­grze­sze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zo­sta­łem ab­sol­wo­wa­ny przez księ­dza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapsɔlˈvɔvat͡ɕ, AS: apsolvovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

 czas. absolutyzować ndk., zabsolutyzować dk.

 przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

 przysł. absolutnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozgrzeszać

Wiktionary


absorbancja

w fi­zy­ce: współ­czyn­nik cha­rak­te­ry­zu­ją­cy po­chła­nia­nie świa­tła w oś­rod­ku op­tycz­nym; gę­stość op­tycz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. wiel­kość fi­zycz­na, współ­czyn­nik po­chła­nia­nia pro­mie­nio­wa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ab­sor­ban­cja jest miarą ab­sorp­cji pro­mie­nio­wa­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adsorpcja ż., adsorber mrz., adsorbent mrz., adsorbat mrz., absorbent mrz., absorpcja ż.

 czas. adsorbować

 przym. adsorpcyjny

Wiktionary


absorbat

skład­nik ga­zo­wy po­chła­nia­ny przez ciecz lub ciało stałe w pro­ce­sie ab­sorp­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. skład­nik ga­zo­wy po­chła­nia­ny przez ab­sor­bent pod­czas ab­sorp­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ab­sor­bat był do­pro­wa­dza­ny do skru­be­ra od dołu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈsɔrbat, AS: apsorbat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absorpcja ż., absorpcyjność ż., absorber m., absorbent m., sorpcja ż., sorbent mrz., sorbowanie n., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorpcja ż.

 czas. absorbować, adsorbować

 przym. adsorpcyjny

Wiktionary


absorbent

ciecz lub ciało stałe po­chła­nia­ją­ce skład­nik ga­zo­wy w pro­ce­sie ab­sorp­cji; po­chła­niacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sub­stan­cja, która po­chła­nia wgłęb­nie (ab­sor­bu­je) inną (ab­sor­bat)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­czas ek­spe­ry­men­tu ab­sor­bent był do­pro­wa­dza­ny do skru­be­ra od góry.

 (1.1) Nad­man­ga­nian po­ta­su jest ab­sor­ben­tem ety­le­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈsɔrbɛ̃nt, AS: apsorbẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absorbancja ż., absorbat mrz., absorber mrz., absorbowanie n., absorpcja ż., absorpcyjność ż., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorbowanie n., adsorpcja ż., desorber mrz., desorpcja ż., resorbowanie n., sorbat mrz., sorbent mrz., sorbowanie n., sorpcja ż., zaabsorbowanie n., zaadsorbowanie n., zabsorbowanie n., zresorbowanie n.

 czas. absorbować ndk., adsorbować ndk., resorbować ndk., sorbować ndk., zaabsorbować dk., zaadsorbować dk., zabsorbować dk., zresorbować dk.

 przym. absorbowalny, absorbujący, absorpcyjny, adsorbowalny, adsorpcyjny, desorpcyjny, sorpcyjny, zresorbowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pochłaniacz, substancja absorbująca

Wiktionary


absorber

urzą­dze­nie do wchła­nia­nia sub­stan­cji lub ener­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. techn. sprzęt la­bo­ra­to­ryj­ny lub urzą­dze­nie prze­my­sło­we, słu­żą­ce do po­chła­nia­nia (ab­sorp­cji) niek­tó­rych skład­ni­ków mie­sza­ni­ny ga­zo­wej przez ciecz;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gaz do­pro­wa­dza­ny był do ab­sor­be­rów sto­ją­cych wzdłuż ścia­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈsɔrbɛr, AS: apsorber

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absorpcja ż., absorpcyjność ż., absorbat m., absorbent m., sorpcja ż., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorpcja ż.

 czas. absorbować, adsorbować

 przym. absorpcyjny, adsorpcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aparat absorpcyjny, turyl, skruber, płuczka

Wiktionary


absorbowalny

da­ją­cy się wchło­nąć


SJP.pl


absorbowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fiz. po­chła­nia­nie sub­stan­cji

 (1.2) za­przą­ta­nie uwagi, myśli

 (1.3) po­zy­ski­wa­nie i wy­ko­rzy­sty­wa­nie środ­ków fi­nan­so­wych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapsɔrbɔˈvãɲɛ, AS: apsorbovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absorpcja ż., absorbent mrz., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorpcja ż.

 czas. adsorbować, absorbować ndk.

 przym. absorpcyjny, adsorpcyjny

Wiktionary


absorbować

1. po­chła­niać cał­ko­wi­cie czy­jąś uwagę, zaj­mo­wać komuś czas;
2. wią­zać che­micz­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) chem. fiz. po­chła­niać sub­stan­cję, ener­gię; wią­zać che­micz­nie

 (1.2) przen. cał­ko­wi­cie po­chła­niać czy­jeś myśli, uwagę, czas; zaj­mo­wać kogoś

 (1.3) po­zy­ski­wać i wy­ko­rzy­sty­wać środ­ki fi­nan­so­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed­mio­ty barwy czar­nej łatwo ab­sor­bu­ją pro­mie­nie sło­necz­ne.

 (1.1) To po­kry­cie nie ab­sor­bu­je pro­mie­ni sło­necz­nych.

 (1.2) Stu­dia bar­dzo go ab­sor­bu­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapsɔrˈbɔvat͡ɕ, AS: apsorbovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absorbat m., absorbent m., absorber m., absorbowanie n., absorpcja ż., sorpcja ż., sorbent mrz., sorbowanie n., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorpcja ż.

 przym. absorpcyjny, adsorpcyjny

 czas. adsorbować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wchłaniać, pochłaniać, chłonąć

 (1.2) interesować, zaprzątać, zajmować, pochłaniać, angażować, frapować

Wiktionary


absorbujący

żywo kogoś zaj­mu­ją­cy, po­chła­nia­ją­cy czy­jąś uwagę


SJP.pl


absorpcja

wchła­nia­nie; m.in. chem. po­chła­nia­nie gazu przez ciecz, fiz. po­chła­nia­nie pro­mie­nio­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. chem. pro­ces wni­ka­nia czą­stek do wnę­trza innej sub­stan­cji two­rzą­cej do­wol­ną fazę cią­głą;

 (1.2) opt. pro­ces po­chła­nia­nia ener­gii fali przez ciało;

 (1.3) ekon. adm. wy­ko­rzy­sta­nie za­so­bów fi­nan­so­wych lub go­spo­dar­czych

 (1.4) jęz. pro­ces łą­cze­nia się przy­rost­ka z za­koń­cze­niem pod­sta­wy sło­wot­wór­czej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • fi­zy­ka
    • ab­sorp­cja ne­u­tro­nów
    • ab­sorp­cja rent­ge­now­ska
    • ab­sorp­cja pro­mie­nio­wa­nia alfa
    • ab­sorp­cja pro­mie­nio­wa­nia beta
    • ab­sorp­cja ze sta­nów wzbu­dzo­nych
    • ab­sorp­cja ter­micz­na
    • ab­sorp­cja (op­ty­ka) – pro­ces po­chła­nia­nia ener­gii fali przez ciało
    • po­chła­nia­nie (aku­sty­ka) – pro­ces ab­sor­bo­wa­nia ener­gii fali dźwię­ko­wej przez ciała fi­zycz­ne
  • che­mia fi­zycz­na
    • ab­sorp­cja (che­mia fi­zycz­na) – zja­wi­sko oraz pro­ces po­chła­nia­nia sub­stan­cji ga­zo­wej w całą ob­ję­tość sub­stan­cji cie­kłej lub sta­łej, lub też sub­stan­cji cie­kłej w całą ob­ję­tość sub­stan­cji sta­łej.
  • ab­sorp­cja kra­jo­wa – popyt kra­jo­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od­dy­cha­nie jest pro­ce­sem ab­sorp­cji tlenu do krwi.

 (1.1) Na­le­ży pa­mię­tać, że ad­sorp­cja jest zja­wi­skiem róż­nym od ab­sorp­cji, która po­le­ga na prze­ni­ka­niu sub­stan­cji z jed­nej fazy w głąb innej w pro­ce­sie dy­fuz­ji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈsɔrpt͡sʲja, AS: apsorpcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adsorpcja ż., adsorber mrz., adsorbent mrz., adsorbat mrz., absorber m., absorbancja ż., absorpcyjność ż., absorbat m., absorbent m., sorpcja ż., absorbowanie n.

 czas. absorbować, adsorbować

 przym. absorpcyjny, adsorpcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pochłanianie, wchłanianie

 (1.3) absorbowanie, wykorzystanie, zużytkowanie

Wiktionary


absorpcjometria

me­to­dy che­micz­nej ana­li­zy in­stru­men­tal­nej opar­te na ba­da­niu i po­mia­rach ab­sorp­cji pro­mie­nio­wa­nia w za­kre­sie od ul­tra­fio­le­tu do pod­czer­wie­ni (spek­tro­fo­to­me­tria, ko­lo­ry­me­tria)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ab­sorp­cjo­me­tria – me­to­dy ana­li­zy spek­tral­nej, w któ­rych mie­rzo­ny jest sto­pień ab­sorp­cji pro­mie­nio­wa­nia elek­tro­ma­gne­tycz­ne­go przez ana­lit.
  • ab­sorp­cjo­me­tria – w ra­dio­lo­gii, po­miar stop­nia roz­pro­sze­nia przez tkan­ki pro­mie­nio­wa­nia emi­to­wa­ne­go przez ra­dio­i­zo­to­py.

Wikipedia


absorpcyjność

1. wchła­nial­ność sub­stan­cji lub ener­gii;
2. w eko­no­mii: zdol­ność do ko­rzy­sta­nia z zew­nętrz­nych za­so­bów fi­nan­so­wych lub go­spo­dar­czych


SJP.pl


absorpcyjny

→ ab­sorp­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ab­sorp­cją

Wiktionary

Patrz:

absorpcja

Przykłady

 (1.1) (…) sta­łość roz­czy­nów ko­lo­i­dal­nych, ich lep­kość, dzia­ła­nie ab­sorp­cyj­ne i zdol­ność do pęcz­nie­nia za­leż­ne są (…) od ja­ko­ści i ilo­ści obec­nych jonów (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapsɔrpˈt͡sɨjnɨ, AS: apsorpcyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adsorpcja ż., adsorber mrz., adsorbent mrz., adsorbat mrz., absorbent mrz., sorbowanie n., sorbent mrz., absorpcja, absorber, absorbowanie

 czas. absorbować, adsorbować

 przym. adsorpcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pochłaniający

Wiktionary


absta

śro­do­wi­sko­wo: stan głodu nar­ko­tycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. u nar­ko­ma­nów: ze­spół ab­sty­nen­cyj­ny od nar­ko­ty­ków, głód nar­ko­tycz­ny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głód narkotyczny

Wiktionary


abstrahowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. ce­lo­we i świa­do­me po­mi­ja­nie w roz­wa­ża­niach ja­kiejś cechy lub aspek­tu, aby ułat­wić ana­li­zę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapstraxɔˈvãɲɛ, AS: apstraχovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abstrakcyjność ż., abstrakcja ż., abstrakt mrz., abstrakcjonista mos., abstrakcjonistka ż., abstrakcjonizm mrz., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

 czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

 przym. abstrakcyjny, abstraktowy, abstrakcjonistyczny

 przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary


abstrahować

1. po­mi­jać coś w roz­mo­wie na rzecz cze­goś waż­niej­sze­go, świa­do­mie cze­goś nie uwz­ględ­niać;
2. two­rzyć ogól­ne po­ję­cia, wy­o­dręb­niać cechy istot­ne od nie­i­stot­nych w danym zja­wi­sku czy przed­mio­cie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) filoz. do­ko­ny­wać wy­o­dręb­nie­nia w ja­kimś za­gad­nie­niu, zja­wi­sku lub przed­mio­cie, jego róż­nych cech lub okre­ślać re­la­cje mię­dzy nimi w celu stwo­rze­nia po­ję­cia ogól­ne­go

 (1.2) książk. ce­lo­wo i świa­do­mie po­mi­jać w roz­wa­ża­niach jakąś cechę lub aspekt, żeby ułat­wić ana­li­zę; nie uwz­ględ­niać cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ab­stra­hu­jąc od za­pa­chu, skunks jest bar­dzo miłym zwie­rząt­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapstraˈxɔvat͡ɕ, AS: apstraχovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abstrahowanie n., abstrakcyjność ż., abstrakcja ż., abstrakt mrz., abstrakcjonizm mrz., abstrakcjonista mos., abstrakcjonistka ż., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

 czas. wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

 przym. abstrakcyjny, abstraktowy, abstrakcjonistyczny

 przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pomijać

Wiktionary


abstrakcja

1. po­gląd, twier­dze­nie słabo zwią­za­ne z rze­czy­wi­sto­ścią, nie­o­par­te na fak­tach;
2. coś nie­kon­kret­ne­go, trud­ne­go do zro­zu­mie­nia;
3. po­mysł nie­moż­li­wy do zre­a­li­zo­wa­nia;
4. po­ję­cie nie­ma­ją­ce od­po­wied­ni­ka w kon­kret­nym przed­mio­cie, np. pię­kno; ab­strakt;
5. two­rze­nie ta­kich pojęć; ab­stra­ho­wa­nie;
6. dzie­ło sztu­ki nie­ma­ją­ce bez­poś­red­nie­go od­nie­sie­nia do form i przed­mio­tów ob­ser­wo­wa­nych w na­tu­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­re­al­ny po­gląd

 (1.2) coś trud­ne­go do zre­a­li­zo­wa­nia lub zde­fi­nio­wa­nia

 (1.3) po­ję­cie ogól­ne

 (1.4) pro­ces two­rze­nia pojęć ogól­nych;

 (1.5) szt. kom­po­zy­cja barw i kształ­tów bez wi­docz­ne­go związ­ku z rze­czy­wi­sto­ścią;

 (1.6) in­form. pro­ces upra­szcza­nia pro­ble­mu re­a­li­zo­wa­ny m.in. przez se­pa­ro­wa­nie in­ter­fej­su i im­ple­men­ta­cji;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ab­strak­cja (sztu­ka)
  • ab­strak­cja (pro­gra­mo­wa­nie)
  • ab­strak­cja (fi­lo­zo­fia)
  • ab­strak­cja (ma­te­ma­ty­ka)
  • ab­strak­cja (psy­cho­lo­gia)
  • ab­strak­cja ge­o­me­trycz­na
  • ab­strak­cja te­o­re­tycz­na

Wikipedia

Wymowa:

IPA: apsˈtrakt͡sʲja, AS: apstrakcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abstrahowanie n., abstrakcyjność ż., abstrakt mrz., abstrakcjonista mos., abstrakcjonistka ż., abstrakcjonizm mrz., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

 czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

 przym. abstrakcyjny, abstraktowy, abstrakcjonistyczny

 przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) abstrakt

Wiktionary


abstrakcjonista

1. ar­ty­sta two­rzą­cy we­dług zasad ab­strak­cjo­niz­mu;
2. czło­wiek ope­ru­ją­cy ab­strak­cja­mi w ro­zu­mo­wa­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ar­ty­sta two­rzą­cy dzie­ła zgod­nie z za­ło­że­nia­mi ab­strak­cjo­niz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W na­szej ga­le­rii trwa prze­gląd prac fran­cu­skich ab­strak­cjo­ni­stów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapstrakt͡sʲjɔ̇̃ˈɲista, AS: apstrakcʹi ̯o̊̃ńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abstrahowanie n., abstrakcyjność ż., abstrakcja ż., abstrakt mrz., abstrakcjonizm mrz., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

:: fż. abstrakcjonistka ż.

 czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

 przym. abstrakcyjny, abstraktowy, abstrakcjonistyczny

 przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary


abstrakcjonistka

1. ar­tyst­ka two­rzą­ca we­dług zasad ab­strak­cjo­niz­mu;
2. ko­bie­ta ope­ru­ją­ca ab­strak­cja­mi w ro­zu­mo­wa­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­tyst­ka two­rzą­ca dzie­ła zgod­nie z za­ło­że­nia­mi ab­strak­cjo­niz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­mień trzy ma­lar­ki-ab­strak­cjo­nist­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abstrahowanie n., abstrakcyjność ż., abstrakcja ż., abstrakt mrz., abstrakcjonizm mrz., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

:: fm. abstrakcjonista mos.

 czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

 przym. abstrakcyjny, abstraktowy, abstrakcjonistyczny

 przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary


abstrakcjonistyczny

przy­miot­nik od: ab­strak­cjo­nizm


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) szt. zwią­za­ny z ab­strak­cjo­niz­mem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lek­cja ro­man­tyz­mu dała nowy im­puls eg­zo­tyz­mo­wi i przy­go­to­wa­ła grunt pod przysz­łe jego kształ­ty: se­ce­syj­ne, mo­der­ni­stycz­ne, im­pre­sjo­ni­stycz­ne, fre­u­dow­skie, na­dre­a­li­stycz­ne i ab­strak­cjo­ni­stycz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapstrakt͡sʲjɔ̇̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: apstrakcʹi ̯o̊̃ńistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abstrahowanie n., abstrakcyjność ż., abstrakcja ż., abstrakt mrz., abstrakcjonizm mrz., abstrakcjonista mos., abstrakcjonistka ż., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

 czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

 przym. abstrakcyjny, abstraktowy

 przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary


abstrakcjonizm

cha­rak­te­ry­stycz­na dla sztu­ki XX wieku ten­den­cja po­le­ga­ją­ca na re­zy­gna­cji z odt­wa­rza­nia rze­czy­wi­sto­ści i po­słu­gi­wa­niu się for­ma­mi pla­stycz­ny­mi pow­sta­ły­mi z po­łą­cze­nia figur ge­o­me­trycz­nych, kom­po­zy­cji ko­lo­ro­wych pła­szczyzn i plam


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. kie­ru­nek w sztu­ce XX wieku, w któ­rym cha­rak­te­ry­stycz­ne jest wy­e­li­mi­no­wa­nie wszel­kich bez­poś­red­nich od­nie­sień do form lub przed­mio­tów ob­ser­wo­wa­nych w na­tu­rze;

Wiktionary

Ab­strak­cjo­nizm ( ab­strac­tio „oder­wa­nie”) – kie­ru­nek we współ­czes­nych sztu­kach pla­stycz­nych, który cha­rak­te­ry­zu­je się wy­e­li­mi­no­wa­niem wszel­kich przed­sta­wień ma­ją­cych bez­poś­red­nie od­nie­sie­nie do form lub przed­mio­tów ob­ser­wo­wa­nych w rze­czy­wi­sto­ści. Jest to sztu­ka ab­strak­cyj­na, bez­przed­mio­to­wa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tej ga­le­rii więk­szość prac to kla­sycz­ny ab­strak­cjo­nizm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapstrakˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥, AS: apstrakcʹi ̯o̊̃ńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abstrahowanie n., abstrakcyjność ż., abstrakcja ż., abstrakt mrz., abstrakcjonista mos., abstrakcjonistka ż., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

 czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

 przym. abstrakcyjny, abstraktowy, abstrakcjonistyczny

 przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary


abstrakcyjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ab­strak­cyj­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abstrahowanie n., abstrakcyjność ż., abstrakcja ż., abstrakt mrz., abstrakcjonizm mrz., abstrakcjonista mos., abstrakcjonistka ż., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

 czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

 przym. abstrakcyjny, abstraktowy, abstrakcjonistyczny

Wiktionary


abstrakcyjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ab­strak­cyj­nie


SJP.pl


abstrakcyjność

1. cecha cze­goś trud­ne­go do po­ję­cia lub uz­na­nia za rze­czy­wi­ste;
2. cecha cze­goś bę­dą­ce­go kom­po­zy­cją linii, plam itp.;
3. cecha cze­goś opie­ra­ją­ce­go się na wy­o­dręb­nia­niu naj­waż­niej­szych cech pew­nej grupy obiek­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ab­strak­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są ab­strak­cyj­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No­wo­czes­nym ar­ty­stom czę­sto za­rzu­ca się ab­strak­cyj­ność.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abstrahowanie n., abstrakcja ż., abstrakt mrz., abstrakcjonista mos., abstrakcjonistka ż., abstrakcjonizm mrz., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

 czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

 przym. abstrakcyjny, abstraktowy, abstrakcjonistyczny

 przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary


abstrakcyjny

1. nie­ma­ją­cy związ­ku z rze­czy­wi­sto­ścią lub słabo z nią zwią­za­ny;
2. w fi­lo­zo­fii: bę­dą­cy wy­ni­kiem ab­stra­ho­wa­nia;
3. od­no­szą­cy się do ab­strak­cjo­niz­mu (np. ma­lar­stwo ab­strak­cyj­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nie ma­ją­cy związ­ku z rze­czy­wi­sto­ścią

 (1.2) niez­ro­zu­mia­ły lub nie­wy­ko­nal­ny

 (1.3) bę­dą­cy wy­ni­kiem wy­dzie­le­nia cech ogól­nych

 (1.4) ty­po­wy dla ab­strak­cjo­niz­mu

 (1.5) ab­stra­ho­wa­ny od pew­nych wy­bra­nych włas­no­ści da­ne­go obiek­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.4) Czy odt­wa­rza­nie burzy (ła­ma­nie się drze­wa, wiatr, chmu­ry, morze), — czy ideał ab­strak­cyj­ny sztu­ki?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapstrakˈt͡sɨjnɨ, AS: apstrakcyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abstrahowanie n., abstrakcyjność ż., abstrakcja ż., abstrakt mrz., abstrakcjonizm mrz., abstrakcjonista mos., abstrakcjonistka ż., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

 czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

 przym. abstraktowy, abstrakcjonistyczny

 przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) abstrakcjonistyczny

Wiktionary


abstrakt

1. po­ję­cie oder­wa­ne, ab­strak­cyj­ne; ab­strak­cja;
2. stre­szcze­nie do­ku­men­tu pier­wot­ne­go, ma­ją­ce słu­żyć jak naj­szer­sze­mu jego zo­bra­zo­wa­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. po­ję­cie ogól­ne ut­wo­rzo­ne w wy­ni­ku ab­stra­ho­wa­nia, nie­ma­ją­ce od­po­wied­ni­ka w kon­kret­nym rze­czy­wi­stym przed­mio­cie

 (1.2) książk. zwię­zły wy­ciąg z tek­stu na­u­ko­we­go lub do­ku­men­tu, pu­bli­ko­wa­ny naj­czę­ściej w ję­zy­ku an­giel­skim

Wiktionary

Ab­strakt – stre­szcze­nie pu­bli­ka­cji na­u­ko­wej lub książ­ki, w któ­rym w for­mie mak­sy­mal­nie skon­den­so­wa­nej z jak naj­więk­szą licz­bą słów klu­czo­wych, za­war­te są pod­sta­wo­we in­for­ma­cje o tezie ar­ty­ku­łu, me­to­dy­ce prze­pro­wa­dzo­nych badań, naj­waż­niej­szych wy­ni­kach oraz wnio­skach. Jest pu­bli­ka­cją po­ja­wia­ją­cą się okre­so­wo w celu skró­to­we­go przed­sta­wie­nia wy­ni­ków badań w ja­kiejś dzie­dzi­nie nauki w jed­nym lub kilku kra­jach. Ab­strakt liczy zwy­kle od 150 do 600 słów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈapstrakt, AS: apstrakt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abstrahowanie n., abstrakcyjność ż., abstrakcja ż., abstrakcjonista mos., abstrakcjonistka ż., abstrakcjonizm mrz., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

 czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

 przym. abstrakcyjny, abstraktowy, abstrakcjonistyczny

 przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abstrakcja

 (1.2) wyciąg, streszczenie

Wiktionary


abstraktowy

zwią­za­ny z ab­strak­tem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ab­strak­tem, do­ty­czą­cy ab­strak­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abstrahowanie n., abstrakcyjność ż., abstrakcja ż., abstrakt mrz., abstrakcjonizm mrz., abstrakcjonista mos., abstrakcjonistka ż., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

 czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

 przym. abstrakcyjny, abstrakcjonistyczny

 przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary


abstynencja

świa­do­me pow­strzy­my­wa­nie się od cze­goś, prze­de wszyst­kim od uży­wa­nia al­ko­ho­lu, ty­to­niu, nar­ko­ty­ków itp.; wstrze­mięź­li­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. pow­strzy­my­wa­nie się głów­nie przed pi­ciem al­ko­ho­lu; w szer­szym zna­cze­niu także od wszel­kich uży­wek, seksu itp.;

 (1.2) ekon. pow­strzy­my­wa­nie się od kon­sump­cji

Wiktionary

Ab­sty­nen­cja ( ab­sti­nen­tia ‘pow­ścią­gli­wość’) – pow­strzy­my­wa­nie się od cze­goś, naj­czę­ściej od przyj­mo­wa­nia sub­stan­cji psy­cho­ak­tyw­nych (psy­cho­tro­po­wych, po­wo­du­ją­cych cza­so­we zmia­ny po­strze­ga­nia, na­stro­ju, świa­do­mo­ści i za­cho­wa­nia), czę­sto skut­ku­ją­ce­go uza­leż­nie­niem – tzw. uży­wek (np. al­ko­ho­lu, nar­ko­ty­ków, pa­pie­ro­sów), także leków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy piwo be­zal­ko­ho­lo­we prze­ry­wa ab­sty­nen­cję?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nt͡sʲja, AS: apstỹnẽncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abstynent m., abstynentka ż.

 przym. abstynencyjny, abstynencki

Wiktionary


abstynencki

taki, któ­re­go za­ło­że­niem jest pow­strzy­my­wa­nie się od picia al­ko­ho­lu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ab­sty­nen­ta­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abstynentka ż., abstynencja ż., abstynent mos.

Wiktionary


abstynencyjny

przy­miot­nik od: ab­sty­nen­cja (np. al­ko­ho­lo­wy ze­spół ab­sty­nen­cyj­ny, ob­ja­wy ab­sty­nen­cyj­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pow­strzy­my­wa­niem się od używ­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abstynentka ż., abstynent mos., abstynencja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odstawienny

Wiktionary


abstynent

męż­czyz­na pow­strzy­mu­ją­cy się od picia al­ko­ho­lu; także: ktoś pow­strzy­mu­ją­cy się od cze­goś in­ne­go (zwy­kle po­wszech­nie czy­nio­ne­go i przy­jem­ne­go)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba nie pi­ją­ca na­po­jów al­ko­ho­lo­wych

 (1.2) osoba wstrze­mięź­li­wa, pow­ścią­gli­wa, pow­strzy­mu­ją­ca się od cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Marek jest ab­sty­nen­tem, nie pije nawet szam­pa­na.

 (1.2) On jest ab­sty­nen­tem sek­su­al­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apsˈtɨ̃nɛ̃nt, AS: apstỹnẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abstynencja ż.

:: fż. abstynentka ż.

 przym. abstynencki, abstynencyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niepijący

Wiktionary


abstynentka

ko­bie­ta pow­strzy­mu­ją­ca się od picia al­ko­ho­lu; także: ko­bie­ta pow­strzy­mu­ją­ca się od cze­goś in­ne­go (zwy­kle po­wszech­nie czy­nio­ne­go i przy­jem­ne­go)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta nie pi­ją­ca na­po­jów al­ko­ho­lo­wych

 (1.2) ko­bie­ta wstrze­mięź­li­wa, pow­ścią­gli­wa, pow­strzy­mu­ją­ca się od cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od czasu wy­pad­ku Julia jest ab­sty­nent­ką, nie pije nawet szam­pa­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abstynencja ż.

:: fm. abstynent mos.

 przym. abstynencki, abstynencyjny

Wiktionary


absurd

1. to, co jest po­zba­wio­ne sensu; nie­do­rzecz­ność, non­sens;
2. w lo­gi­ce: wy­ra­że­nie wew­nętrz­nie sprzecz­ne;
3. w fi­lo­zo­fii: bez­sen­sow­ność świa­ta i ludz­kie­go życia wy­da­ją­ce­go się zmie­rzać do­ni­kąd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) non­sens, coś bez lo­gicz­ne­go uza­sad­nie­nia

 (1.2) log. wy­ra­że­nie wew­nętrz­nie sprzecz­ne;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ab­surd – po­ję­cie w fi­lo­zo­fii
  • Ab­surd – nie­miec­ki ze­spół mu­zycz­ny
  • Ab­surd – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Ab­surd – album mu­zycz­ny pol­skie­go ze­spo­łu Ab­surd
  • Ab­surd – sin­gel ze­spo­łu Guns N’ Roses
  • Teatr ab­sur­du – ro­dzaj te­a­tru

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) „W opa­rach ab­sur­du” to dzie­ło dwóch pol­skich hu­mo­ry­stów.

 (1.1) „To jakiś ab­surd!” – krzy­czał wście­kły klient, gdy aresz­to­wa­no go za próbę kra­dzie­ży trzech sło­i­ków ma­jo­ne­zu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈapsurt, AS: apsurt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absurdalność ż., absurdalista m., absurdalizacja ż., absurdalizowanie n.

:: zdrobn. absurdzik m.

 czas. absurdalizować ndk.

 przym. absurdalny

 przysł. absurdalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) absurdalność, bezsensowność, bezsens, niedorzeczność, nonsensowność; pot. bzdurność; daw. absurdum

Wiktionary


absurdalista

autor ut­wo­ru li­te­rac­kie­go opar­te­go na ab­sur­dzie, np. Sa­mu­el Bec­kett - twór­ca te­a­tru ab­sur­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która two­rzy, myśli lub dzia­ła w duchu ab­sur­du

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Io­ne­sco to znany ab­sur­da­li­sta te­a­tru XX wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absurd mrz., absurdalizm mrz.

:: fż. absurdalistka ż.

 przym. absurdalny

Wiktionary


absurdalizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uczy­nie­nie cze­goś ab­sur­dal­nym, spro­wa­dze­nie do ab­sur­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absurd mrz., absurdalista mos., absurdalność ż., absurdyzm mrz.

 czas. absurdalizować ndk.

 przym. absurdalny, absurdystyczny

 przysł. absurdalnie, absurdystycznie

Wiktionary


absurdalizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. do­pro­wa­dza­nie do ab­sur­du, spro­wa­dza­nie do ab­sur­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absurd m., absurdzik m., absurdalność ż., absurdalista m.

 czas. absurdalizować

 przym. absurdalny

 przysł. absurdalnie

Wiktionary


absurdalizować

1. pom­niej­szać zna­cze­nie cze­goś;
2. po­wo­do­wać, że coś staje się ab­sur­dal­ne


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) czy­nić coś ab­sur­dal­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absurdyzm mrz., absurdalizacja ż., absurd mrz., absurdzik mrz., absurdalność ż., absurdalizowanie n., zabsurdalizowanie n.

 czas. zabsurdalizować dk.

 przym. absurdalny

 przysł. absurdalnie

Wiktionary


absurdalnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ab­sur­dal­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obaj do­sko­na­le wiemy, że po­są­dze­nie pań­stwa o han­del nar­ko­ty­ka­mi brzmi ab­sur­dal­nie, ale z dru­giej stro­ny…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapsurˈdalʲɲɛ, AS: apsurdalʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absurdyzm mrz., absurdalizacja ż., absurd m., absurdzik m., absurdalność ż., absurdalizowanie n.

 przym. absurdalny

 czas. absurdalizować

Wiktionary


absurdalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ab­sur­dal­nie


SJP.pl


absurdalniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ab­sur­dal­ny


SJP.pl


absurdalność

coś ab­sur­dal­ne­go, nie­ma­ją­ce­go sensu; nie­do­rzecz­ność, non­sens


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest ab­sur­dal­ne, nie­do­rzecz­ność

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uba­wi­ła mnie ab­sur­dal­ność tej sy­tu­a­cji.

 (1.1) Dzi­siaj, kiedy już spo­koj­niej pa­trzał na to, co było przed ro­kiem, mógł trzeź­wo oce­nić całą ab­sur­dal­ność ów­czes­ne­go po­sta­no­wie­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absurdyzm mrz., absurd m., absurdalizowanie n., absurdalizacja ż.

 przym. absurdalny

 przysł. absurdalnie

 czas. absurdalizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezsensowność, bezsens, nonsens

Wiktionary


absurdalny

bez­sen­sow­ny, nie­lo­gicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie pod­le­ga­ją­cy lo­gicz­ne­mu wy­ja­śnie­niu

 (1.2) log. wew­nętrz­nie sprzecz­ny

 (1.3) pot. ogrom­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) NFZ w ab­sur­dal­ny spo­sób roz­li­cza się ze szpi­ta­la­mi.

 (1.3) Za­pła­ci­łam za tę tak­sów­kę ab­sur­dal­ną sumę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapsurˈdalnɨ, AS: apsurdalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absurdyzm mrz., absurdalizacja ż., absurdalista mos., absurd m., absurdzik m., absurdalność ż., absurdalizowanie n.

 czas. absurdalizować

 przysł. absurdalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezsensowny, bzdurny, niedorzeczny, nonsensowny, poroniony

 (1.2) bezsensowny, niekoherentny, nielogiczny, niespójny, nonsensowny

 (1.3) astronomiczny, groteskowy, horrendalny, niebotyczny

Wiktionary


absurdum

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. zob. ab­surd.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poj­mu­ję bić się za ko­bie­tę, bo sama się nie obro­ni; ale o ko­bie­tę! Ab­sur­dum!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. absurd

Wiktionary


absurdyczny

przy­miot­nik

 (1.1) daw. ab­sur­dal­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) ta ab­sur­dycz­na za­sa­da ry­cer­skie­go ho­no­ru, na­ka­zu­je lu­dziom wie­rzą­cym w nią, dla pier­wszej lep­szej nę­dzo­ty bić się jak glad­ja­to­rom. sic.

Wiktionary


absurdysta

1. zwo­len­nik ab­sur­dyz­mu (po­glą­du uz­na­ją­ce­go rze­czy­wi­stość za ab­sur­dal­ną);
2. ar­ty­sta ak­cen­tu­ją­cy w swej sztu­ce ab­sur­dal­ność ota­cza­ją­cej nas rze­czy­wi­sto­ści


SJP.pl


absurdyzm

po­gląd uz­na­ją­cy rze­czy­wi­stość za ab­sur­dal­ną oraz kie­ru­nek w sztu­ce usi­łu­ją­cy tę ab­sur­dal­ność po­ka­zać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny, zgod­nie z któ­rym rze­czy­wi­stość jest po­zba­wio­na sensu, a ludz­kie próby jej zro­zu­mie­nia są da­rem­ne;

 (1.2) liter. przed­sta­wia­nie sy­tu­a­cji ab­sur­dal­nych, po­zba­wio­nych lo­gi­ki i sensu

Wiktionary

Ab­sur­dyzm – po­gląd uz­na­ją­cy rze­czy­wi­stość za ab­sur­dal­ną, a ludz­kie dzia­ła­nia ma­ją­ce na celu zro­zu­mie­nie rze­czy­wi­sto­ści za nie­mo­gą­ce osią­gnąć swego celu. Jest zwią­za­ny z ni­hi­liz­mem i eg­zy­sten­cja­liz­mem.

Ab­sur­dyzm zo­stał po­ru­szo­ny m.in. w mi­kro­po­wie­ści "Obcy" fran­cu­skie­go pi­sa­rza i no­bli­sty Al­ber­ta Ca­mu­sa, przed­sta­wia­ją­cej losy czło­wie­ka wy­ob­co­wa­ne­go w świe­cie zła i hi­po­kryz­ji.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. absurd mrz., absurdalista mos., absurdalizacja ż., absurdalność ż.

 czas. absurdalizować ndk.

 przym. absurdalny, absurdystyczny

 przysł. absurdalnie, absurdystycznie

Wiktionary


absurdzik

zdrob­nie­nie od: ab­surd


SJP.pl


absyd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. zob. ap­sy­da.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ab­sy­dzie tym, na pod­wyż­sze­niu, modli się ksiądz na pul­pit skło­nio­ny i z za­kry­tą twa­rzą.

Wiktionary


absyda

ap­sy­da;
1. ko­ściel­ne po­mie­szcze­nie za­my­ka­ją­ce pre­zbi­te­rium lub nawę
2. punkt mi­ni­mal­nej lub mak­sy­mal­nej od­le­gło­ści ciał nie­bie­skich wzglę­dem sie­bie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. ap­sy­da.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) ozdo­bio­no pó­ło­krą­głe ab­sy­dy no­we­mi ko­lu­mien­ka­mi w stylu daw­nych or­na­men­tów (…). sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈsɨda, AS: apsyda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apsyda ż.

Wiktionary


absydalny

→ ab­sy­da; ab­sy­do­wy, ap­sy­dal­ny, ap­sy­dial­ny, ap­sy­do­wy


SJP.pl


absydowy

→ ab­sy­da; ab­sy­dal­ny, ap­sy­dal­ny, ap­sy­dial­ny, ap­sy­do­wy


SJP.pl


absyncik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ab­synt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absynt m.

 przym. absyntowy

Wiktionary


absynt

na­lew­ka spi­ry­tu­so­wa na pio­łu­nie i in­nych zio­łach; pio­łu­nów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. na­lew­ka spi­ry­tu­so­wa na pio­łu­nie i in­nych zio­łach aro­ma­tycz­nych;

Wiktionary

Ab­synt (Ab­sint­he, Ab­sinth) – wy­so­ko­pro­cen­to­wy napój al­ko­ho­lo­wy otrzy­my­wa­ny w pro­ce­sie ek­strak­cji kwia­tów i liści pio­łu­nu ("Ar­te­mi­sia ab­sint­hium"), anyżu i kopru wło­skie­go oraz mniej­szych ilo­ści in­nych ziół. Ab­synt za­li­cza­ny jest do wódek sma­ko­wych. Zda­rza się, że jest błęd­nie kla­sy­fi­ko­wa­ny jako ro­dzaj na­lew­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kon­sump­cja ab­syn­tu przez pol­ską muzę ka­ba­re­to­wą była znacz­na.

 (1.1) Ogniem ci swoim stopi wszyst­kie mrozy / Ab­synt nad wszyst­kie wyż­szy al­ko­ho­le!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈapsɨ̃nt, AS: apsỹnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absyncik mrz.

 przym. absyntowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) piołunówka, zielona wróżka

Wiktionary


absyntowy

→ ab­synt


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ab­syn­tem; za­wie­ra­ją­cy ab­synt

Wiktionary

Patrz:

absynt

Powiązane:

 rzecz. absynt mrz., absyncik mrz.

Wiktionary


abszach

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. szach. szach, za­sza­cho­wa­nie

Wiktionary

W tym ar­ty­ku­le użyto no­ta­cji al­ge­bra­icz­nej w celu opi­sa­nia sza­cho­wych po­su­nięć.

Ab­szach – szcze­gól­na od­mia­na sza­cha w par­tii sza­chów, w któ­rej król jest za­gro­żo­ny bi­ciem w na­stęp­nym po­su­nię­ciu; przy czym sy­tu­a­cja ta nie na­stą­pi­ła w wy­ni­ku prze­su­nię­cia fi­gu­ry sza­chu­ją­cej, ale po­przez jej od­sło­nię­cie, gdy na dro­dze do bicia stała wcze­śniej inna fi­gu­ra o tym samym ko­lo­rze, co fi­gu­ra sza­chu­ją­ca.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) współcz. szach

Wiktionary


abszicfajer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reg-pl|Górny Śląsk. stud­niów­ka, uro­czy­stość, za­ba­wa

 (1.2) reg-pl|Górny Śląsk. przy­ję­cie po­że­gnal­ne

Wiktionary


abszlag

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. ozdob­na wy­pust­ka

 (1.2) stpol. obra­mo­wa­nie

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. od­mo­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈapʃlak, AS: apšlak

Wiktionary


abszmak

nies­mak, abs­mak; prze­sta­rza­le:
1. odra­za, wstręt, obrzy­dze­nie;
2. przy­kry smak w ustach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. abs­mak.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mie­wa­łem cza­sem w roz­ko­szy „absz­mak“ pio­łu­nu, na myśl o panu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈapʃmak, AS: apšmak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absmak mrz.

Wiktionary


abszminka

śro­do­wi­sko­wo o szmin­ce słu­żą­cej do usu­wa­nia cha­rak­te­ry­za­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. teatr. szmin­ka uży­wa­na do usu­wa­nia cha­rak­te­ry­za­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: apˈʃmʲĩnka, AS: apšmʹĩnka

Wiktionary


absznyt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reg. techn. pier­wsza deska ob­cię­ta z kloca drze­wa

 (1.2) gwara. techn. obła, wąska po­wierzch­nia po bo­kach tar­ci­cy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) oblina, oflis

Wiktionary


absztychowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. dy­mi­sjo­no­wa­nie

Wiktionary

Powiązane:

 czas. absztychować ndk.

Wiktionary


absztyfikancki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z absz­ty­fi­kan­tem, do­ty­czą­cy absz­ty­fi­kan­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absztyfikant m.

Wiktionary


absztyfikant

po­tocz­nie: męż­czyz­na za­bie­ga­ją­cy o wzglę­dy ko­bie­ty; za­lot­nik, kon­ku­rent, wiel­bi­ciel, epu­zer


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. żart. osoba sta­ra­ją­ca się o wzglę­dy ko­bie­ty; kon­ku­rent, za­lot­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­dzia­łam tego jej absz­ty­fi­kan­ta, jak szedł do niej wczo­raj.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapʃtɨˈfʲikãnt, AS: apštyfʹikãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absztyfikowanie n.

 czas. absztyfikować się ndk.

 przym. absztyfikancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adorator, amant, konkurent, uwodziciel, wielbiciel, pot. bawidamek, kochaś, lowelas

Wiktionary


absztyfikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) absz­ty­fi­ko­wa­nie się: żart. za­le­ca­nie się, wdzię­cze­nie się, nad­ska­ki­wa­nie, przy­poch­le­bia­nie się

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absztyfikant mos.

 czas. absztyfikować się ndk.

Wiktionary


absztymować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. gw-pl|Górny Śląsk, War­mia. gło­so­wać, od­da­wać głos

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No jo, za nie­ca­łe dzie nie­dzie­le ban­dzie­wa absz­ty­mo­wać. Każdy mo na zy­cher juz swo­ich fa­wo­ry­tów, swoje łu­lu­bioz­ne par­ty­je abo po­li­ty­kie­rów.

 (1.1) Można se ło­bej­rzeć pro­po­no­wa­ne sztre­ki (trasy) i absz­ty­mo­wać na stro­nie Ga­ze­ty Łolsz­tyń­skiej, chtó­ra je naj­lep­sza.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. głosować.

Wiktionary


abszyt

1. daw­niej: zwol­nie­nie ze służ­by;
2. re­gio­nal­nie: kwi­tek, świa­dect­wo, do­ku­ment


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. zwol­nie­nie ze służ­by, głów­nie woj­sko­wej

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. wyrok są­do­wy

Wiktionary

Ab­szyt – akt dy­mi­sji; ter­min uży­wa­ny zwła­szcza w daw­nej biu­ro­wo­ści woj­sko­wej, z nie­miec­kie­go "Abs­chied" (po­że­gna­nie).

W daw­nej Pol­sce zwol­nie­nie ze służ­by woj­sko­wej, z nie­miec­kie­go "Abs­chied", "Abs­chied neh­men". Na Ślą­sku ab­szyt oz­na­czał także wyrok sądu. W ję­zy­ku po­tocz­nym funk­cjo­no­wa­ło na­to­miast po­wie­dze­nie: dać ab­szyt, co oz­na­cza­ło „od­pra­wić kogoś z kwit­kiem“, rów­nież w przy­pad­ku sta­rań o rękę nie­wia­sty.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈapʃɨt, AS: apšyt

Wiktionary

Powiązane:

 czas. abszytować

 rzecz. abszytowanie n.

 przym. abszytowy

Wiktionary


abszytowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. zwal­nia­nie ze służ­by, prze­de wszyst­kim woj­sko­wej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapʃɨtɔˈvãɲɛ, AS: apšytovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abszyt m.

 czas. abszytować

Wiktionary


abszytować

daw­niej:
1. zwal­niać ze służ­by, zwy­kle woj­sko­wej, dy­mi­sjo­no­wać;
2. ab­szy­to­wać się - zwol­nić się ze służ­by, zwy­kle woj­sko­wej


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) daw. dawać ab­szyt; od­pra­wiać, zwal­niać ze służ­by, głów­nie woj­sko­wej

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ab­szy­to­wać się (dk. brak)

 (2.1) daw. uzy­ski­wać ab­szyt; zwal­niać się z woj­ska, ze służ­by

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌapʃɨˈtɔvat͡ɕ, AS: apšytovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abszyt mrz., abszytowanie n.

 przym. abszytowy

Wiktionary


abszytowy

daw­niej: zwią­za­ny ze zwol­nie­niem ze służ­by


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) daw. zwy­kle wojsk. zwol­nio­ny ze służ­by, do­ty­czą­cy zwol­nie­nia ze służ­by

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abszyt mrz.

 czas. abszytować

Wiktionary


abt

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju ni­ja­kie­go

 (1.1) = ang. Ab­do­mi­nal, But­tocks, Thighs → brzuch, uda, po­ślad­ki (ro­dzaj ćwi­czeń fi­zycz­nych ujędr­nia­ją­cych mię­śnie brzu­cha, ud i po­ślad­ków)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) ABT jest po­le­ca­ne dla rzeź­bie­nia i wzmac­nia­nia ciała.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) BNP

Wiktionary


abucht

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) stpol. węd­li­na spo­ży­wa­na przez żoł­nie­rzy w te­re­nie ok. XVII wieku albo ro­dzaj sal­ce­so­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Abuch­tem zwano w żoł­nier­skim ję­zy­ku ka­wał­ki wę­dzo­ne­go mięsa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈabuxt, AS: abuχt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ambucht (błędnie, u Piekarskiego w 1665 r.)

Wiktionary


abudża

sto­li­ca Ni­ge­rii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Ni­ge­rii;

Wiktionary

Abu­dża (ang. "Abuja") – mia­sto w Ni­ge­rii, od 1991 sto­li­ca tego pań­stwa, leży w sta­nie Fe­de­ral­ne Te­ry­to­rium Sto­łecz­ne. Sie­dzi­ba rządu fe­de­ral­ne­go Ni­ge­rii, w któ­rej znaj­du­ją się naj­waż­niej­sze in­sty­tu­cje pań­stwo­we, za­byt­ki i bu­dyn­ki roz­sia­ne po ponad 50 dy­stryk­tach. 12 grud­nia 1991 r. mia­sto za­stą­pi­ło Lagos (naj­lud­niej­sze mia­sto w Ni­ge­rii) jako sto­li­cę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szko­ła pod­sta­wo­wa […] w Abu­dży […] otrzy­ma­ła dar w po­sta­ci trzy­stu lap­to­pów […].

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbud͡ʒa, AS: abuǯa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abudżańczyk mos., Abudżanka mos., Abudżyjka ż.

 przym. abudżański, abudżyjski

Wiktionary


abudżanka

miesz­kan­ka Abu­dży (sto­li­cy Ni­ge­rii); Abu­dżyj­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Abu­dżan­ka. (miesz­kan­ka Abu­dży)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabuˈd͡ʒãnka, AS: abuǯãnka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abudżyjka

Wiktionary


abudżańczyk

miesz­ka­niec Abu­dży (sto­li­cy Ni­ge­rii); Abu­dżyj­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Abu­dżań­czyk. (miesz­ka­niec Abu­dży)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabuˈd͡ʒãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: abuǯãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary


abudżański

→ Abu­dża; abu­dżyj­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Abu­dża

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabuˈd͡ʒãj̃sʲci, AS: abuǯãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abudża ż., Abudżańczyk mos., Abudżanka ż., Abudżyjczyk mos., Abudżyjka ż.

 przym. abudżyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abudżyjski

Wiktionary


abudżyjczyk

miesz­ka­niec Abu­dży (sto­li­cy Ni­ge­rii); Abu­dżań­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Abu­dżyj­czyk. (miesz­ka­niec Abu­dży)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabuˈd͡ʒɨjt͡ʃɨk, AS: abuǯyi ̯čyk

Wiktionary


abudżyjka

miesz­kan­ka Abu­dży (sto­li­cy Ni­ge­rii); Abu­dżan­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Abu­dżyj­ka. (miesz­kan­ka Abu­dży)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabuˈd͡ʒɨjka, AS: abuǯyi ̯ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abudżanka

Wiktionary


abudżyjski

→ Abu­dża; abu­dżań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Abu­dża

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabuˈd͡ʒɨjsʲci, AS: abuǯyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abudża, Abudżańczyk, Abudżanka, Abudżyjczyk, Abudżyjka

 przym. abudżański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abudżański

Wiktionary


abugida

w ję­zy­kach in­dyj­skich (np. ben­gal­ski, ty­be­tań­ski): al­fa­bet, w któ­rym jedna li­te­ra oz­na­cza sy­la­bę z sa­mo­gło­ską do­myśl­ną; al­fa­bet sy­la­bicz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. al­fa­bet sy­la­bicz­ny

Wiktionary


abulia

cho­ro­bli­we osła­bie­nie lub brak woli w po­dej­mo­wa­niu de­cyz­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. cho­ro­bli­we osła­bie­nie lub brak woli w po­dej­mo­wa­niu de­cyz­ji

Wiktionary

Abu­lia ( ἀβουλία = brak woli) – objaw kli­nicz­ny pod po­sta­cią za­bu­rze­nia ak­tyw­no­ści, po­le­ga­ją­cy na cho­ro­bli­wym nie­do­stat­ku lub braku woli, który prze­ja­wia się w nie­moż­no­ści po­dej­mo­wa­nia de­cyz­ji i dzia­ła­nia nawet przy po­dej­mo­wa­niu drob­nych de­cyz­ji, zmniej­sze­niem re­ak­tyw­no­ści emo­cjo­nal­nej i spon­ta­nicz­nych wy­po­wie­dzi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈbulʲja, AS: abulʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abulik m., abuliczka ż.

 przym. abuliczny

Wiktionary


abuliczka

ko­bie­ta cier­pią­ca na abu­lię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta cier­pią­ca na abu­lię

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabuˈlʲit͡ʃka, AS: abulʹička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abulia ż.

:: fm. abulik mos.

 przym. abuliczny

Wiktionary


abuliczny

do­ty­czą­cy abu­lii (np. abu­licz­ne ob­ja­wy, abu­licz­ne osła­bie­nie woli)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) psych. zwią­za­ny z abu­lią, do­ty­czą­cy abu­lii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abulia ż., abuliczka ż., abulik mos.

Wiktionary


abulik

osoba cier­pią­ca na abu­lię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba cier­pią­ca na abu­lię

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbulʲik, AS: abulʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abulia ż.

:: fż. abuliczka ż.

 przym. abuliczny

Wiktionary


abundancja

1. w astro­fi­zy­ce: czę­stość wy­stę­po­wa­nia da­ne­go pier­wiast­ka che­micz­ne­go we wszechś­wie­cie;
2. abun­dan­cja izo­to­pu, abun­dan­cja na­tu­ral­na – pro­cen­to­wa za­war­tość da­ne­go izo­to­pu pier­wiast­ka w pier­wiast­ku wy­stę­pu­ją­cym na­tu­ral­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stan, w któ­rym cze­goś jest wię­cej niż po­trze­ba

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • bio­lo­gii do okre­śla­nia ilo­ści gę­sto­ści wy­stę­po­wa­nia or­ga­niz­mów na ja­kimś ob­sza­rze
  • astro­fi­zy­ce do okre­śla­nia czę­sto­ści wy­stę­po­wa­nia pier­wiast­ków we wszechś­wie­cie
  • abun­dan­cja izo­to­pu w fi­zy­ce ją­dro­wej i che­mii oz­na­cza pro­cen­to­wą za­war­tość da­ne­go izo­to­pu w na­tu­ral­nie wy­stę­pu­ją­cym pier­wiast­ku
  • Abun­dan­cja – imię
  • (151) Abun­dan­tia – pla­ne­to­i­da

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Życie w abun­dan­cji widać ją krze­pi…

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostatek, nadmiar, obfitość, przeładowanie, przepych

Wiktionary


abundiusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziad­ka Abun­diu­sza po­wo­ła­no do woj­ska w 1912.

Wiktionary


abundyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zool. forma me­la­niz­mu po­le­ga­ją­ca na pow­sta­wa­niu no­wych, czar­nych lub ciem­nych ele­men­tów de­se­nia w ubar­wie­niu zwie­rząt;

Wiktionary

Abun­dyzm – forma me­la­niz­mu, na­zy­wa­na też pse­u­do­me­la­niz­mem, po­le­ga­ją­ca na pow­sta­wa­niu no­wych, czar­nych lub ciem­nych ele­men­tów de­se­nia w ubar­wie­niu zwie­rząt. Jest efek­tem wzro­stu ciem­nej pig­men­ta­cji w po­wło­ce ciała. Przy znacz­nym za­ciem­nie­niu ja­śniej­szych de­se­ni ubar­wie­nie zwie­rzę­cia daje wra­że­nie me­la­ni­stycz­ne­go, stąd nazwa "pse­u­do­me­la­nizm".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈbũndɨsm̥, AS: abũndysm̦

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pseudomelanizm

Wiktionary


abur

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. kość sło­nio­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈabur, AS: abur

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ebor, ebur

Wiktionary


abutilon

ro­śli­na ziel­na lub krzew z ro­dzi­ny śla­zo­wa­tych; za­ślaz, klo­nik


SJP.pl


abuz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) w twór­czo­ści Adama Mic­kie­wi­cza: na­du­ży­cie

Wiktionary


abuzabijczyk

miesz­ka­niec Abu Zabi (mia­sta); Za­bij­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Abu­za­bij­czyk. (miesz­ka­niec Abu Zabi (mia­sta))

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabuzaˈbʲijt͡ʃɨk, AS: abuzabʹii ̯čyk

Wiktionary


abuzabijka

miesz­kan­ka Abu Zabi (mia­sta); Za­bij­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Abu­za­bij­ka. (miesz­kan­ka Abu Zabi (mia­sta))

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabuzaˈbʲijka, AS: abuzabʹii ̯ka

Wiktionary


abuzabijski

do­ty­czą­cy mia­sta lub emi­ra­tu Abu Zabi; za­bij­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Abu Zabi

 (1.2) od­no­szą­cy się do emi­ra­tu Abu Zabi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabuzaˈbʲijsʲci, AS: abuzabʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abu Zabi n., Abuzabijka ż., Abuzabijczyk mos.

Wiktionary


abuzywność

→ abu­zyw­ny; nie­doz­wo­lo­ność


SJP.pl


abuzywny

nie­doz­wo­lo­ny, np. kla­u­zu­la abu­zyw­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) praw. na­ru­sza­ją­cy za­sa­dy współ­ży­cia spo­łecz­ne­go, sta­no­wią­cy na­du­ży­cie, za­wie­ra­ją­cy za­ka­za­ne za­pi­sy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kla­u­zu­le nie­doz­wo­lo­ne (ina­czej kla­u­zu­le abu­zyw­ne) – są to po­sta­no­wie­nia wzor­ców umów (np. re­gu­la­mi­nów skle­pów in­ter­ne­to­wych, ogól­nych wa­run­ków umowy itp.), które kształ­tu­ją prawa i obo­wiąz­ki kon­su­men­ta w spo­sób niez­god­ny z po­wszech­nie obo­wią­zu­ją­cym pra­wem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abuzywność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedozwolony

Wiktionary


abw

[czy­taj: a-be-WU] skrót od: Agen­cja Bez­pie­czeń­stwa Wew­nętrz­ne­go


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = adm. Agen­cja Bez­pie­czeń­stwa Wew­nętrz­ne­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W so­bo­tę, gdy ko­mi­sja prze­słu­chi­wa­ła Lesz­ka Mil­le­ra, w jej po­mie­szcze­niach po­ja­wi­li się funk­cjo­na­riu­sze ABW.

Wiktionary


abwehra

[czy­taj: ab­we­ra] nie­miec­ki wy­wiad i kontr­wy­wiad w la­tach 1921-1944; ab­we­ra, Ab­weh­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. nie­miec­ki wy­wiad i kontr­wy­wiad dzia­ła­ją­cy przed i w trak­cie dru­giej wojny świa­to­wej;

Wiktionary

Ab­weh­ra, właśc. Ab­wehr (niem. "Ab­wehr" – „obro­na”) – nazwa nie­miec­kie­go or­ga­nu wy­wia­du i kontr­wy­wia­du woj­sko­we­go w la­tach 1921–1944.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hans Kloss, w któ­re­go po­stać wcie­lił się Sta­ni­sław Mi­kul­ski, był pod­wój­nym agen­tem, pol­skie­go wy­wia­du i Ab­weh­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: abˈvɛra, AS: abvera

Wiktionary

Powiązane:

 przym. abwehrowski

Wiktionary


abwehrowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ab­weh­rą, do­ty­czą­cy Ab­weh­ry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abwehra ż.

Wiktionary


abwera

nie­miec­ki wy­wiad i kontr­wy­wiad w la­tach 1921-1944; Ab­weh­ra, ab­weh­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zob. Ab­weh­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: abˈvɛra, AS: abvera

Wiktionary


abwilczyk

miesz­ka­niec Ab­be­vil­le


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ab­wil­czyk. (miesz­ka­niec Ab­be­vil­le)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: abˈvʲilt͡ʃɨk, AS: abvʹilčyk

Wiktionary


abwilka

miesz­kan­ka Ab­be­vil­le


SJP.pl


abwilski

→ Ab­be­vil­le (mia­sto we Fran­cji); abe­wil­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ab­be­vil­le, do­ty­czą­cy Ab­be­vil­le

 (1.2) zwią­za­ny z kul­tu­rą ab­wil­ską (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Prze­ja­wi­ło ono w wyksz­tał­ce­niu pro­to­pię­ścia­ków, a na­stęp­nie pię­ścia­ków typu ab­wil­skie­go oraz w roz­wo­ju na­rzę­dzi odłup­ko­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: abˈvʲilsʲci, AS: abvʹilsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abbeville n., Abwilczyk mos., Abwilka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abewilski, abbewilski, daw. szelski

 (1.2) abewilski, abbewilski

Wiktionary


aby

1. spój­nik łą­czą­cy zda­nia; żeby;
2. par­ty­ku­ła:
a) wy­ra­ża­ją­ce ży­cze­nie (np. Aby do wios­ny!); byle ;
b) wy­ra­ża­ją­ca wąt­pli­wość (np. Aby nie za późno na tłu­ma­cze­nia?)


SJP.pl

spój­nik mię­dzy­zda­nio­wy

 (1.1) …wpro­wa­dza­ją­cy zda­nie po­drzęd­ne: celu

 (1.2) …wpro­wa­dza­ją­cy zda­nie po­drzęd­ne: skut­ku

 (1.3) …wpro­wa­dza­ją­cy zda­nie po­drzęd­ne: do­peł­nie­nia

 (1.4) stpol. choć­by

par­ty­ku­ła

 (2.1) gw-pl|Ma­zo­wsze, Ma­ło­pol­ska, Wiel­ko­pol­ska, księ­stwo ło­wic­kie. je­dy­nie, tylko, za­led­wie

 (2.2) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. cho­ciaż

Wiktionary

Aby – wieś w An­glii, w hrab­stwie Lin­colns­hi­re, w dy­stryk­cie East Lind­sey. Leży 45 km na wschód od Lin­coln i 198 km na pół­noc od Lon­dy­nu. Aby jest wspom­nia­na w Do­mes­day Book (1086) jako "Abi".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­cią­gną­łem rękę, aby się przy­wi­tać z przy­ja­cie­lem.

 (1.2) Za stary je­stem, aby cho­dzić po gó­rach.

 (1.3) Nie chciał­bym, abyś cier­pia­ła z mojej winy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈabɨ, AS: aby

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

 aby-aby • aby tylko • aby zbyć • czy aby • przysłowiowe: żeby, aby, to byłyby żaby

etymologia.

 w użyciu od XIV w.; od etym|prasł|*aby. → byleby, byleby tylko (partykuła ograniczająca, wtórnie jako spójnik warunkowy, celowy i dopełnieniowy), złożenie z etym|prasł|*a|*by. (zob. by., por. aż, żeby)

tłumaczenia.

 zobtłum|żeby.

* białoruski: (1.1) абы, каб; (1.2) абы, каб; (1.3) абы, каб

* chiński standardowy: (1.1) 来 (lái)

* esperanto: por ke

* francuski: (1.1) afin de, pour, à, si seulment

* hiszpański: a fin de que

* jidysz: (1.1) כּדי (kedej)

* kaszubski: (1.1) cobë, bë, żebë; (1.2) cobë, bë, żebë; (1.3) cobë, bë, żebë

* łaciński: (1.1) ut, uti

* ukraiński: (1.1) щоб; (1.2) аби; (1.3) щоб

* wilamowski: dos

źródła.

== aby (język czeski.) ==

wymowa.

 audio|LL-Q9056 (ces)-HondaCivic175-aby.wav. audio|LL-Q9056 (ces)-Akronos123-aby.wav. audio|LL-Q9056 (ces)-Ghost4Man-aby.wav.

znaczenia.

spójnik

 (1.1) aby, żeby

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żeby, ażeby, by, iżby

 (2.1) gw. księstwo łowickie jaby, jyno

Wiktionary


aby-aby

nie przy­kła­da­jąc się, nie­sta­ran­nie; aby tylko, byle jak


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) pot. byle jak, bez więk­szej sta­ran­no­ści

 (1.2) gwara pa­łuc­ka: led­wie, ledwo, z led­wo­ścią, z tru­dem

par­ty­ku­ła

 (2.1) gwara pa­łuc­ka: led­wie, za­led­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wpraw­dzie przy­ję­to go tu do pracy, ale widać, że stara się aby-aby.

 (1.2) To żeś wpin­da­czy­ła do ty zupy uo­kra­sy, a ino aby-aby chaps ka­pu­sty. → To żeś wrzu­ci­ła do tej zupy sło­ni­ny, a tylko led­wie kęs ka­pu­sty.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aby zbyć, aby dalej

Wiktionary


abydos

sta­ro­żyt­ne mia­sto po­ło­żo­ne w Azji Mniej­szej


SJP.pl

U23-D58-N26:O49

Abdżu – nazwa miej­sco­wa za­pi­sa­na hie­ro­gli­ficz­nie

Aby­dos (eg. "Abdżu", arab. "Ara­bat el-Mad­fur­nah" – "Po­grze­ba­ny Ara­bat") – sta­ro­żyt­ne mia­sto w Gór­nym Egip­cie, obec­nie mała wio­ska na za­chod­nim brze­gu Nilu. W sta­ro­żyt­no­ści w po­bli­żu znaj­do­wa­ło się mia­sto Tinis, z któ­re­go zgod­nie z prze­ka­zem miał po­cho­dzić fa­ra­on Nar­mer.

Wikipedia


abysal

stre­fa wód oce­a­nicz­nych i mor­skich roz­cią­ga­ją­ca się od ok. 1700 do ok. 6000 me­trów po­ni­żej lu­stra wody; stre­fa bezś­wietl­na, o ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze i wy­so­kim ci­śnie­niu wody; abi­sal; stre­fa głę­bi­no­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. zob. abi­sal.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈbɨsal, AS: abysal

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abisal

 przym. abisalny, abysalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abisal

Wiktionary


abysalny

głę­bi­no­wy (abi­sal­ny), denny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zob. abi­sal­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌabɨˈsalnɨ, AS: abysalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abisal, abysal

 przym. abisalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abisalny, pot. głębinowy, głębokomorski, głębokowodny

Wiktionary


abzac

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. obcas

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Abzac (Ży­ron­da) – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Ak­wi­ta­nia
  • Abzac (Cha­ren­te) – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Po­i­tou-Cha­ren­tes

Wikipedia


abélard

imię mę­skie


SJP.pl


ac

sym­bol ak­ty­nu, pier­wiast­ka che­micz­ne­go


SJP.pl

skrót

 (1.1) = akr

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Che­mia
    • Ac – sym­bol ak­ty­nu (pier­wiast­ka)
    • Ac – grupa ace­ty­lo­wa
    • AC – na­tow­skie oz­na­cze­nie cy­ja­no­wo­do­ru
    • AC – ade­ny­lo­cy­kla­za
  • Ma­te­ma­ty­ka
    • AC (z ) – skrót uży­wa­ny na oz­na­cze­nie ak­sjo­ma­tu wy­bo­ru (w te­o­rii mno­go­ści)
  • Tech­ni­ka
    • AC (z ang. ) – prąd prze­mien­ny, oz­na­cze­nie sto­so­wa­ne także dla urzą­dzeń przy­sto­so­wa­nych do tego typu za­si­la­nia, w odróż­nie­niu od prądu sta­łe­go (DC)
    • AC (z ang. ) – kli­ma­ty­za­cja
  • AC (z ) – „przed na­ro­dze­niem Chry­stu­sa” (przed naszą erą, p.n.e.)
  • AC – ubez­pie­cze­nie au­to­ca­sco

Wikipedia

Wymowa:

IPA: at͡s, AS: ac

Wiktionary


ac.

skrót od: a conto; ac, a.c.


SJP.pl


acai

ga­tu­nek jagód po­cho­dzą­cy z Ama­zo­nii, po­pu­lar­ny su­ple­ment diety


SJP.pl


acajou

[czy­taj: akaŻU]
1. owoc na­ner­cza za­chod­nie­go;
2. drew­no drzew z ro­dza­ju Khaya; mahoń afry­kań­ski


SJP.pl


acan

daw­niej: tytuł grzecz­no­ścio­wy, skrót od wy­ra­że­nia "wasz­mość pan", zwy­kle jako zwrot kie­ro­wa­ny wprost do roz­mów­cy, od­po­wia­da­ją­cy dzi­siej­sze­mu "pan", "wy" (zwy­kle z od­cie­niem lek­ce­wa­że­nia); aćpan, acpan, aspan, wać­pan, wac­pan, wa­span, acan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. zwrot grzecz­no­ścio­wy adre­so­wa­ny do męż­czyz­ny, cza­sa­mi z od­cie­niem lek­ce­wa­że­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale mój mężu, da­li­bóg wbi­ja­ją acanu ja­kieś duby w głowę, a ty wie­rzysz.

 (1.1) Panie Rzec­ki… panie Igna­cy!… co acan naj­lep­sze­go wy­ra­biasz?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈat͡sãn, AS: acãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acanka ż., acanna ż., acaństwo mos.

:: fż. acani ż.

:: zdrobn. acanek m.

Wiktionary


acanek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. zdrobn. od: acan (zwrot grzecz­no­ścio­wy)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acan mos., acanna ż., acaństwo n., acpan mos., acpani mos., aćpan mos., aćpani ż., asan mos., asani ż., asanna ż., asaństwo n., aspan mos., aspani ż., aspanna ż., wacan ż., wacani ż., wacanna ż., waćpan mos., waćpani ż., waćpanna ż., waćpaństwo n., wasan mos., wasani ż., wasanna ż., wasaństwo n., waspan mos., waspani ż., waspanna ż., waspanowanie n., waszmość pan mos., waszmość pani ż., waszmość panna ż., waszmość państwo n.

:: fż. acani ż., acanka ż.

 czas. waspanować ndk.

 przym. waćpanowy, waćpański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) acan, asan, asindziej; współcz. pan

Wiktionary


acani

uży­wa­ny daw­niej skrót od: wasz­mość pani; asani


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. zob. wasz­mość pani.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Acani do­bro­dziej­ka je­steś je­dy­ną i je­ne­ral­ną for­tu­ny nie­bo­szczy­ka dzie­dzicz­ką…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acanka ż., acanna ż., acaństwo mos.

:: fm. acan m.

Wiktionary


acanka

daw­niej: tytuł grzecz­no­ścio­wy, skrót od wy­ra­że­nia "wasz­mość pani", zwy­kle jako zwrot kie­ro­wa­ny wprost do roz­mów­czy­ni, od­po­wia­da­ją­cy dzi­siej­sze­mu "pani", "wy" (cza­sem z od­cie­niem lek­ce­wa­że­nia)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. fż. od: acan

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acani ż., acanna ż., acaństwo n., acpan mos., acpani mos., aćpan mos., aćpani ż., asan mos., asani ż., asanna ż., asaństwo n., aspan mos., aspani ż., aspanna ż., wacan ż., wacani ż., wacanna ż., waćpan mos., waćpani ż., waćpanna ż., waćpaństwo n., wasan mos., wasani ż., wasanna ż., wasaństwo n., waspan mos., waspani ż., waspanna ż., waspanowanie n., waszmość pan mos., waszmość pani ż., waszmość panna ż., waszmość państwo n.

:: fm. acan mos., acanek mos.

 czas. waspanować ndk.

 przym. waćpanowy, waćpański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) acani, asanka, waćpani, wasani, wasanna, waszmość pani; współcz. pani

Wiktionary


acanna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. zob. wasz­mość panna.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Cóż mi to acan­na tak rano przy­no­sisz? — uśmiech­nął się stary. — Wszak to nie twoja go­dzi­na?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acan m., acanek m., acani ż., acanka ż., acaństwo mos.

Wiktionary


acapulco

[czy­taj: aka­pul­ko] mia­sto w Mek­sy­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. Aca­pul­co de Juárez, mia­sto w Mek­sy­ku;

Wiktionary

Aca­pul­co de Juárez – mia­sto, port i ku­rort w Mek­sy­ku (stan Gu­er­re­ro) nad Oce­a­nem Spo­koj­nym. Licz­ba miesz­kań­ców: 673 tys. (2010). Ze­spół miej­ski około 1,1 mln miesz­kań­ców.

Aca­pul­co jest głów­nym por­tem w sta­nie Gu­er­re­ro, u wy­brze­ży Oce­a­nu Spo­koj­ne­go w Mek­sy­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spę­dzi­li swój mio­do­wy mie­siąc w Aca­pul­co.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakaˈpulkɔ, AS: akapulko

Wiktionary


acariasis

[czy­taj: aka­rias-is] na­ro­śle spo­wo­do­wa­ne przez bar­dzo drob­ne pa­ję­cza­ki (Aca­ri­na), pa­so­ży­tu­ją­ce na ro­śli­nach


SJP.pl


acaństwo

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) daw. zob. wasz­mość pań­stwo.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Praw­dzi­wie po­wia­dam acań­stwu, że chyba czary jakie w tem; pić jej co dali, czy ja­kie­go licha zro­bi­li, że ni­czem z głowy wybić tego ho­ły­sza…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acan m., acanek m., acani ż., acanka ż., acanna ż.

Wiktionary


acc.

skrót od: ac­cu­sa­ti­vus (aku­za­ti­wus, aku­za­tyw)


SJP.pl


acc.c.inf.

łac. Ac­cu­sa­ti­vus cum in­fi­ni­ti­vo


SJP.pl


accabadora

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. hist. w tra­dy­cyj­nej spo­łecz­no­ści Sar­dy­nii, ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się eu­ta­naz­ją nie­u­le­czal­nie cho­rych i cier­pią­cych w za­mian za jał­muż­nę;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) femmina accabadora

Wiktionary


accel.

skród od: ac­ce­le­ran­do


SJP.pl


accelerando

[czy­taj: acz­cze­le­ran­do] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: przyś­pie­sza­jąc


SJP.pl

rze­czow­nik

 (1.1) muz. w no­ta­cji mu­zycz­nej oz­na­cze­nie przy­spie­sze­nia tempa;

 (1.2) muz. frag­ment ut­wo­ru mu­zycz­ne­go wy­ko­ny­wa­ne­go w taki spo­sób

przy­miot­nik

 (2.1) muz. (okre­śle­nie wy­ko­naw­cze) przy­spie­sza­ją­cy, coraz szyb­szy

przy­słó­wek spo­so­bu

 (3.1) muz. (okre­śle­nie wy­ko­naw­cze) przy­spie­sza­jąc, coraz szyb­ciej

Wiktionary

Ac­ce­le­ran­do (wł. "przy­spie­sza­jąc") – w no­ta­cji mu­zycz­nej oz­na­cze­nie przy­spie­sze­nia tempa. Przy­spie­sze­nie na­stę­pu­je stop­nio­wo na prze­strze­ni jed­ne­go lub kilku tak­tów. Po­wrót do ory­gi­nal­ne­go tempa może na­stą­pić przez stop­nio­we zwal­nia­nie "ri­tar­dan­do" lub rap­tow­nie po znaku "a tempo".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɛlɛˈrãndɔ, AS: akcelerãndo

Wiktionary


accent

[czy­taj: ak­sent] model sa­mo­cho­du marki Hy­un­dai


SJP.pl


accentato

[czy­taj: acz­czen­ta­to] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: ak­cen­tu­jąc, z na­ci­skiem


SJP.pl


access

[czy­taj: akses] pro­gram kom­pu­te­ro­wy do ob­słu­gi re­la­cyj­nych baz da­nych w śro­do­wi­sku Win­dows


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mi­cro­soft Ac­cess – pro­gram kom­pu­te­ro­wy
  • Ac­cess – mię­dzy­na­ro­do­wa or­ga­ni­za­cja dzia­ła­ją­ca w ob­sza­rze praw cy­fro­wych

Wikipedia


acciaccato

[czy­taj: acz­cziak­ka­to] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: miaż­dżą­co, szorst­ko


SJP.pl


acciaccatura

[czy­taj: acz­cziak­ka­tu­ra lub acz­czak­ka­tu­ra] ro­dzaj zdob­ni­ka mu­zycz­ne­go nie­po­sia­da­ją­ce­go włas­nej war­to­ści ryt­micz­nej, zmniej­sza­ją­ce­go war­tość nuty, przy któ­rym stoi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ozdob­nik, przed­nut­ka zmniej­sza­ją­ca war­tość nuty, przed którą stoi;

Wiktionary


accompagnato

[czy­taj: ak­kom­pa­nia­to] w mu­zy­ce: ro­dzaj re­cy­ta­ty­wu


SJP.pl


accord

[czy­taj: akord] model sa­mo­cho­du marki Honda


SJP.pl

Ac­cord – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Ul­ster.

Wikipedia


accordare

[czy­taj: ak­kor­da­re] z wło­skie­go - stro­ić in­stru­ment


SJP.pl


account

[czy­taj: ekAłnt] ra­chu­nek lub zle­ce­nie, rów­nież prace wy­ko­ny­wa­ne przez agen­cję re­kla­mo­wą dla re­kla­mo­daw­cy lub okre­ślo­nej marki


SJP.pl


accountant

[czy­taj: ekałn­tent] pra­cow­nik dzia­łu księ­go­wo­ści; księ­go­wy


SJP.pl


accusativus

[czy­taj: aku­za­ti­wus] aku­za­ti­wus, aku­za­tyw, bier­nik; w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. czwar­ty przy­pa­dek w pol­skiej de­kli­na­cji, od­po­wia­da­ją­cy na py­ta­nia: kogo? co?, który w zda­niu pełni funk­cję do­peł­nie­nia bliż­sze­go;
2. forma wy­ra­zo­wa tego przy­pad­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. zob. bier­nik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakuzaˈtʲivus, AS: akuzatʹivus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akuzatiwus mrz., akuzatyw mrz.

 skr. A.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akuzatiwus, akuzatyw

Wiktionary


acedia

apa­tia, obo­jęt­ność, bez­tro­ska, wy­czer­pa­nie; ake­dia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. stan apa­tii, smut­ku i wy­czer­pa­nia, w śred­nio­wie­czu uwa­ża­ny za grzech;

Wiktionary

Ace­dia (gr. "akēdía", "akedeía" – „brak tro­ski o włas­ny byt i ist­nie­nie, obo­jęt­ność” od "kēdía" (tro­ska) lub we­dług Hi­po­kra­te­sa i Ga­le­na "aci­di­tas", czyli "kwa­śność" czar­nej żółci, me­lan­cho­lia) – w te­o­lo­gii wy­pa­le­nie re­li­gij­ne, apa­tia (psy­cho­lo­gia) i obo­jęt­ność, tzw. cho­ro­ba mni­chów, „de­pre­sja” du­cho­wa, nie­kie­dy utoż­sa­mia­na rów­nież z le­ni­stwem lub gnu­śno­ścią.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lu­dzie znaj­du­ją­cy się w sta­nie ace­dii prze­sta­ją cie­szyć się tym, co po­sia­da­ją i czym żyją.

Wiktionary


acefalia

wada roz­wo­jo­wa płodu, po­le­ga­ją­ca na nie­wyksz­tał­ce­niu głowy lub wyksz­tał­ce­niu jej w for­mie szcząt­ko­wej; bez­gło­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. le­tal­na wada wro­dzo­na płodu o cha­rak­te­rze mal­for­ma­cji, po­le­ga­ją­ca na nie­wyksz­tał­ce­niu głowy lub wyksz­tał­ce­niu jej w for­mie zre­du­ko­wa­nej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ace­fa­lia (me­dy­cy­na)
  • ace­fa­lia (bio­lo­gia)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ace­fa­lia jest bar­dzo rzad­ką wadą, czę­ściej wy­stę­pu­je bez­móz­go­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌat͡sɛˈfalʲja, AS: acefalʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mikrocefalia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezgłowość

Wiktionary


acena

acena sina - ame­ry­kań­ska ro­śli­na dar­nio­wa z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych, w Pol­sce upra­wia­na jako ro­śli­na ozdob­na


SJP.pl

Acena ("Aca­e­na") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych. Obej­mu­je od około 40 do około 100 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one na róż­nych kon­ty­nen­tach, głów­nie pół­ku­li po­łud­nio­wej. Sze­reg ga­tun­ków jest upra­wia­nych jako ro­śli­ny ozdob­ne. Brak w tym ro­dza­ju ga­tun­ków ro­dzi­mych dla flory Pol­ski, niek­tó­re ga­tun­ki znaj­du­ją się w ko­lek­cjach ogro­dów bo­ta­nicz­nych, niek­tó­re są upra­wia­ne jako ro­śli­ny ozdob­ne, jako efe­me­ro­fit wy­stę­pu­je acena sina.

Wikipedia


acenaften

trój­pier­ście­nio­wy wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny wy­stę­pu­ją­cy w smole wę­glo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­li­cy­klicz­ny wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny

Wiktionary

Ace­naf­ten – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­li­cy­klicz­ny wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny, skład­nik smoły wę­glo­wej.

Jest to be­zbarw­ny, kry­sta­licz­ny trój­pier­ście­nio­wy wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny. Po­chod­ne ace­naf­te­nu są sto­so­wa­ne do syn­tez or­ga­nicz­nych m.in. leków, barw­ni­ków, two­rzyw sztucz­nych, środ­ków grzy­bo­bój­czych i owa­do­bój­czych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌat͡sɛ̃ˈnaftɛ̃n, AS: acẽnaftẽn

Wiktionary


acenokumarol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. med. farm. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek prze­ciw­za­krze­po­wy bę­dą­cy po­chod­ną ku­ma­ry­ny, an­ta­go­ni­sta wi­ta­mi­ny K;

Wiktionary

Ace­no­ku­ma­rol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek prze­ciw­za­krze­po­wy bę­dą­cy po­chod­ną ku­ma­ry­ny, an­ta­go­ni­sta wi­ta­mi­ny K. Ha­mu­je syn­te­zę pro­trom­bi­ny w wą­tro­bie. Sto­so­wa­ny w le­cze­niu i pre­wen­cji po­wi­kłań za­krze­po­wo-za­to­ro­wych w ta­kich jed­nost­kach cho­ro­bo­wych jak m.in. mi­go­ta­nie przed­sion­ków oraz za­krze­pi­ca żył głę­bo­kich.

Wikipedia


acenol

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­bó­lo­we­go i prze­ciw­go­rącz­ko­we­go, za­wie­ra­ją­ce­go pa­ra­ce­ta­mol; Apap, Pa­na­dol


SJP.pl


acer

marka kom­pu­te­rów i firma


SJP.pl

Acer (IPA:) – przed­się­bior­stwo za­ło­żo­ne w 1976 r. na Taj­wa­nie, ofe­ru­ją­ce sprzęt, opro­gra­mo­wa­nie i usłu­gi z sek­to­ra IT. Zaj­mu­je się także ba­da­nia­mi, pro­jek­to­wa­niem, mar­ke­tin­giem, sprze­da­żą i ob­słu­gą pos­prze­da­żo­wą sprzę­tu kom­pu­te­ro­we­go i urzą­dzeń mo­bil­nych. Ofer­ta Acer kie­ro­wa­na jest do użyt­kow­ni­ków in­dy­wi­du­al­nych, przed­się­biorstw oraz do sek­to­ra edu­ka­cji. Piąty co do wiel­ko­ści pro­du­cent kom­pu­te­rów oso­bi­stych na świe­cie (za Le­no­vo, HP i Del­lem).

Wikipedia


acerodon

ro­dzaj nie­to­pe­rzy z ro­dzi­ny ru­daw­ko­wa­tych


SJP.pl

Ace­ro­don ("Ace­ro­don") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny Pte­ro­po­di­nae w obrę­bie ro­dzi­ny ru­daw­ko­wa­tych (Pte­ro­po­di­dae).

Wikipedia


acerola

ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny mal­pi­gio­wa­tych, o ja­dal­nych czer­wo­nych owo­cach; mal­pi­gia gra­na­to­list­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mal­pig­hia gla­bra|L.|ref=tak., mal­pi­gia gra­na­to­list­na

 (1.2) kulin. owoc ace­ro­li (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Czę­sto pijam her­ba­tę z ace­ro­lą, bo to po­dob­no zdro­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌat͡sɛˈrɔla, AS: acerola

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadgwiazdka granatolistna, wiśnia z Barbados

Wiktionary


acerra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) skrzyn­ka z brązu lub mar­mu­ru, słu­żą­ca w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie do prze­cho­wy­wa­nia ka­dzi­dła do ofiar;

 (1.2) mały, prze­no­śny oł­ta­rzyk, usta­wia­ny przed zmar­łym, na któ­rym pa­lo­no per­fu­my, uży­wa­ny też jako prze­no­śny oł­tarz w cza­sie uro­czy­sto­ści po­grze­bo­wych;

Wiktionary

Acer­ra (łac. "Acer­rae") – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Kam­pa­nia, w pro­win­cji Ne­a­pol, nad rzeką Cia­nis.

We­dług da­nych z 2026 r. gminę za­miesz­ki­wa­ło 58 585 osób, 822,2 os./km².

Wikipedia


acesulfam

ace­sul­fam k, ace­sul­fam po­ta­so­wy - zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako sło­dzik (sym­bol E950)


SJP.pl


acetabularia

glon mor­ski z ga­tun­ku zie­le­nic


SJP.pl

Ace­ta­bu­la­ria, pa­ra­so­lo­wiec ("Ace­ta­bu­la­ria") – ro­dzaj jed­no­ko­mór­ko­wych i jed­no­ją­drza­stych glo­nów mor­skich do­ra­sta­ją­cych do ogrom­nych roz­mia­rów (jak na or­ga­niz­my jed­no­ko­mór­ko­we), na­le­żą­cy do zie­le­nic.

Wikipedia


acetabulum

1. owal­ne lub okrą­głe za­głę­bie­nie w kości, two­rzą­ce część stawu, w któ­rej znaj­du­je się głów­ka innej kości; pa­new­ka;
2. u przywr, ta­siem­ców i pi­ja­wek: pro­sta przys­saw­ka w po­sta­ci umię­śnio­ne­go za­głę­bie­nia w ciele;
3. u owa­dów: pa­new­ka sta­wo­wa od­nó­ża


SJP.pl


acetal

zwią­zek che­micz­ny pow­sta­ły wsku­tek dzia­ła­nia al­ko­ho­lu na al­de­hyd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny otrzy­my­wa­ny w wy­ni­ku dzia­ła­nia al­ko­ho­lu na al­de­hyd lub keton, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w prze­my­śle far­ma­ce­u­tycz­nym i per­fu­me­ryj­nym oraz w syn­te­zie or­ga­nicz­nej;

 (1.2) chem. skr. ace­tal die­ty­lo­wy al­de­hy­du oc­to­we­go – jeden z czę­ściej spo­ty­ka­nych ace­ta­li (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ace­ta­le otrzy­my­wa­ne z ke­to­nów na­zy­wa­ne są ke­ta­la­mi.

 (1.2) Ace­tal jest cie­czą o wła­ści­wo­ściach usy­pia­ją­cych i nar­ko­tycz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈt͡sɛtal, AS: acetal

Wiktionary

Powiązane:

 przym. acetalowy

Wiktionary


acetaldehyd

al­de­hyd oc­to­wy; eta­nal


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. CH3CHO, or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­de­hy­dów;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ace­tal­de­hyd jest be­zbarw­ną cie­czą.

 (1.1) Ace­tal­de­hyd roz­pu­szcza się w wo­dzie i roz­pu­szczal­ni­kach or­ga­nicz­nych.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aldehyd octowy

Wiktionary


acetalowy

→ ace­tal


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. zwią­za­ny z ace­ta­lem, od­no­szą­cy się do ace­ta­li

Wiktionary

Patrz:

acetal

Przykłady

 (1.1) Two­rzy­wa ace­ta­lo­we wy­ko­rzy­sty­wa­ne są w prze­my­śle.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌat͡sɛtaˈlɔvɨ, AS: acetalovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acetal m.

Wiktionary


acetamid

zwią­zek or­ga­nicz­ny, amid kwasu oc­to­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy ami­dów o wzo­rze su­ma­rycz­nym C2H5NO, po­chod­na kwasu oc­to­we­go, be­zbarw­ne kry­sta­licz­ne ciało stałe, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w prze­my­śle two­rzyw sztucz­nych, w spa­wal­nict­wie oraz do pro­duk­cji la­kie­rów i ma­te­ria­łów wy­bu­cho­wych;

Wiktionary

Ace­ta­mid, eta­no­a­mid – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ami­dów, po­chod­na kwasu oc­to­we­go. W śro­do­wi­sku za­sa­do­wym i kwa­śnym łatwo hy­dro­li­zu­je.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ace­ta­mid otrzy­my­wa­ny jest po­przez ogrze­wa­nie oc­ta­nu amonu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌat͡sɛˈtãmʲit, AS: acetãmʹit

Wiktionary

Powiązane:

 przym. acetamidowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) etanoamid, amid kwasu octowego

Wiktionary


acetaminofen

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny w le­kach prze­ciw­bó­lo­wych i prze­ciw­go­rącz­ko­wych; pa­ra­ce­ta­mol


SJP.pl


acetanilid

zwią­zek or­ga­nicz­ny, po­chod­na ani­li­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny o wzo­rze su­ma­rycz­nym wzór che­micz­ny|C8H9NO., po­chod­na ani­li­ny, be­zbarw­na sub­stan­cja kry­sta­licz­na, wy­ko­rzy­sty­wa­ny do pro­duk­cji leków i barw­ni­ków;

Wiktionary

Ace­ta­ni­lid, an­ty­fe­bry­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ace­ty­lo­wa po­chod­na ani­li­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ace­ta­ni­lid słabo roz­pu­szcza się w wo­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌat͡sɛtãˈɲilʲit, AS: acetãńilʹit

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyfebryna

Wiktionary


acetarsol

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek sto­so­wa­ny głów­nie w le­cze­niu rzę­sist­ko­wi­cy i czer­won­ki peł­za­ko­wej


SJP.pl

Ace­tar­sol – ar­se­no­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy kwa­sów ar­so­no­wych, sto­so­wa­ny jako lek o dzia­ła­niu m.in. kręt­ko­bój­czym, czer­wio­bój­czym. Obec­nie sto­so­wa­ny w lecz­nict­wie bar­dzo rzad­ko (w gi­ne­ko­lo­gii w le­cze­niu rzę­sist­ko­wi­cy). Jego swo­i­stą od­trut­ką jest BAL (di­mer­ka­prol).

Wikipedia


acetat

pół­syn­te­tycz­ne włó­kno ce­lu­lo­zo­we


SJP.pl


acetator

zbior­nik ze stali kwa­so­od­por­nej, wy­ko­rzy­sty­wa­ny do pro­duk­cji octu z al­ko­ho­lu ety­lo­we­go


SJP.pl

Ace­ta­tor – zbior­nik ze stali kwa­so­od­por­nej, uży­wa­ny do pro­duk­cji octu z roz­cień­czo­ne­go al­ko­ho­lu ety­lo­we­go. Przy pro­duk­cji ace­ta­to­rem wy­ko­rzy­stu­je się me­to­dę fer­men­ta­cji wgłęb­nej.

Wikipedia


acetatowy

→ ace­tat


SJP.pl

Patrz:

acetat

acetobacter

[czy­taj: ace­to­bak­ter] ro­dzaj bak­te­rii kwasu oc­to­we­go


SJP.pl

Ace­to­bac­ter – ro­dzaj bezwz­ględ­nie tle­no­wych bak­te­rii kwasu oc­to­we­go prze­pro­wa­dza­ją­cych fer­men­ta­cję oc­to­wą.

Są to gra­mu­jem­ne pa­łecz­ki o wy­mia­rach 0,6–0,8 × 1,0–4,0 µm. Wy­stę­pu­ją po­je­dyn­czo, w pa­rach lub w for­mie łań­cusz­ków. Mogą być pe­ty­try­chal­nie urzę­sio­ne (oko­ło­rzę­se) lub nie­ruch­li­we.

Wikipedia


acetobakteria

kwa­so­lub­na bak­te­ria


SJP.pl


acetofenon

naj­prost­szy keton ali­fa­tycz­no-aro­ma­tycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy ke­to­nów o wzo­rze su­ma­rycz­nym C8H8O, naj­prost­szy keton al­ki­lo-aro­ma­tycz­ny, ciecz o przy­jem­nym za­pa­chu, wy­ko­rzy­sty­wa­ny do pro­duk­cji leków, sub­stan­cji za­pa­cho­wych oraz jako roz­pu­szczal­nik;

Wiktionary

Ace­to­fe­non – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ke­to­nów (cza­sem oz­na­cza­ny skró­tem PhAc), jeden z naj­prost­szych ke­to­nów aro­ma­tycz­nych. Ma dość in­ten­syw­ny, przy­jem­ny za­pach ko­ja­rzą­cy się z za­su­szo­ny­mi ró­ża­mi. Jest waż­nym pre­kur­so­rem uży­wa­nym w pro­duk­cji związ­ków za­pa­cho­wych i żywic.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ace­to­fe­non ma in­ten­syw­ny za­pach ko­ja­rzą­cy się z su­szo­ny­mi ró­ża­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌat͡sɛtɔˈfɛ̃nɔ̃n, AS: acetofẽnõn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) acetylobenzen, fenylometyloketon, metylofenyloketon, keton fenylowo-metylowy

Wiktionary


acetoina

zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny w aro­ma­tach spo­żyw­czych, aro­ma­tach do e-pa­pie­ro­sów


SJP.pl


acetometr

przy­rząd do okre­śla­nia za­war­to­ści kwasu oc­to­we­go w rozt­wo­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zob. oc­to­mierz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) octomierz

Wiktionary


aceton

zwią­zek or­ga­nicz­ny, naj­prost­szy keton ali­fa­tycz­ny, be­zbarw­na, lotna ciecz znaj­du­ją­ca sze­ro­kie za­sto­so­wa­nie w prze­my­śle i go­spo­dar­stwie do­mo­wym, np. jako zmy­wacz do paz­nok­ci


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny, naj­prost­szy przed­sta­wi­ciel grupy ke­to­nów o wzo­rze C3H6O, be­zbarw­na, łat­wo­pal­na i tok­sycz­na ciecz o ostrym za­pa­chu, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w syn­te­zie che­micz­nej i jako roz­pu­szczal­nik;

Wiktionary

Ace­ton, pro­pan-2-on – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ke­to­nów, naj­prost­szy keton ali­fa­tycz­ny. Ma ostry, cha­rak­te­ry­stycz­ny za­pach. Mie­sza się w każ­dych pro­por­cjach z wodą, eta­no­lem, ete­ra­mi i in­ny­mi ke­to­na­mi o ni­skiej masie czą­stecz­ko­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zni­szczy­łam sobie paz­nok­cie usu­wa­jąc z nich la­kier zmy­wa­czem z ace­to­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈt͡sɛtɔ̃n, AS: acetõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acetonemia ż.

 przym. acetonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) propanon, dimetyloketon, dwumetyloketon

Wiktionary


acetonemia

gro­ma­dze­nie się we krwi ciał ace­to­no­wych świad­czą­ce o nie­pra­wi­dło­wej prze­mia­nie ma­te­rii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. gro­ma­dze­nie się we krwi ciał ace­to­no­wych, świad­czą­ce o nie­pra­wi­dło­wej prze­mia­nie ma­te­rii

Wiktionary

Ace­to­ne­mia – me­dycz­ne okre­śle­nie pod­wyż­szo­ne­go po­zio­mu ace­to­nu w su­ro­wi­cy krwi. Pow­sta­je pod­czas cu­krzy­cy lub w okre­sie dłu­gotr­wa­łe­go głodu, wsku­tek wzmo­żo­ne­go ka­ta­bo­liz­mu tłu­szczów. Jej ob­ja­wa­mi są: wy­mio­ty, od­wod­nie­nie, kwa­si­ca ke­to­no­wa, ace­to­nu­ria, a także cha­rak­te­ry­stycz­ny za­pach wy­dy­cha­ne­go po­wie­trza, przy­po­mi­na­ją­cy woń fer­men­tu­ją­cych ja­błek.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aceton mrz.

Wiktionary


acetonemiczny

→ ace­to­ne­mia; ke­to­ne­micz­ny


SJP.pl


acetonitryl

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, naj­prost­szy ni­tryl; ni­tryl kwasu oc­to­we­go


SJP.pl

Na tę stro­nę wska­zu­je „ACN”. Zo­bacz też: ar­ty­kuł o przed­się­bior­stwie ACN.

Ace­to­ni­tryl, cy­ja­no­me­tan, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, naj­prost­szy ni­tryl (ni­tryl kwasu oc­to­we­go). Ace­to­ni­tryl jest łat­wo­pal­ny, ma ete­ro­wy za­pach, bez ogra­ni­czeń mie­sza się z wodą. Jest mało re­ak­tyw­ny dla­te­go jest po­pu­lar­nie sto­so­wa­ny jako roz­pu­szczal­nik m.in. w chro­ma­to­gra­fii (LC, HPLC), elek­tro­che­mii, syn­te­zie or­ga­nicz­nej i nie­or­ga­nicz­nej.

Wikipedia


acetonowy

przy­miot­nik od: ace­ton


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z ace­to­nem, za­wie­ra­ją­cy ace­ton

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aceton mrz.

Wiktionary


acetonuria

obec­ność ciał ke­to­no­wych w moczu, wy­stę­pu­ją­cy przy ace­to­ne­mii


SJP.pl


acetyl

rod­nik kwasu oc­to­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. ro­dzaj grupy funk­cyj­nej typu acy­lo­we­go wy­wo­dzą­cej się z kwasu oc­to­we­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ace­tyl wy­stę­pu­je na­tu­ral­nie w wielu związ­kach or­ga­nicz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acetylen mrz., acetylenownia ż., acetylacja ż., acetylenek mrz., acetylowanie n.

 czas. acetylować ndk.

 przym. acetylenowy, acetylowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grupa acetylowa

Wiktionary


acetylacja

przy­łą­cze­nie resz­ty kwasu oc­to­we­go i for­my­la­cja


SJP.pl


acetylen

zwy­cza­jo­wa nazwa etynu, łat­wo­pal­ny gaz uży­wa­ny w pal­ni­kach tle­no­wo-ace­ty­le­no­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zob. etyn.

 (1.2) chem. pot. alkin

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ace­ty­len jest be­zbarw­nym i bez­won­nym gazem.

 (1.2) Ace­ty­le­ny to zwy­cza­jo­wa nazwa al­ki­nów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌat͡sɛˈtɨlɛ̃n, AS: acetylẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acetylenownia ż., acetyl mrz., acetylacja ż., acetylenek mrz., acetylowanie n.

 czas. acetylować ndk.

 przym. acetylenowy, acetylowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) etin, etyn, narcylen

 (1.2) alkin

Wiktionary


acetylenek

sól ace­ty­le­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zwią­zek otrzy­ma­ny z ace­ty­le­nu w wy­ni­ku za­stą­pie­nia w nim wo­do­ru me­ta­lem;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acetyl mrz., acetylacja ż., acetylen mrz., acetylenownia ż., acetylowanie n.

 czas. acetylować ndk.

 przym. acetylenowy, acetylowy

Wiktionary


acetylenki

sól ace­ty­le­nu


SJP.pl

Ace­ty­len­ki, M–C≡C–M i M–C≡C–~ (gdzie M = atom do­wol­ne­go me­ta­lu) – grupa związ­ków me­ta­lo­or­ga­nicz­nych, kom­plek­sy al­ki­lo­we al­ki­nów. Na ogół nietr­wa­łe. W związ­kach tych jeden lub oba atomy wo­do­ru z ace­ty­le­nu są za­stą­pio­ne ato­ma­mi do­wol­ne­go me­ta­lu. Pod­wój­nie pod­sta­wio­ne po­chod­ne ace­ty­le­nu można także uwa­żać za ro­dzaj wę­gli­ków, gdyż za­wie­ra­ją wy­łącz­nie atomy węgla i me­ta­lu.

Wikipedia


acetylenownia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym ek­splo­a­to­wa­na jest wyt­wor­ni­ca ace­ty­le­nu


SJP.pl


acetylenowy

→ ace­ty­len, np. pal­nik ace­ty­le­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. lub techn. do­ty­czą­cy ace­ty­le­nu, za­wie­ra­ją­cy ace­ty­len, wy­ko­rzy­stu­ją­cy ace­ty­len do dzia­ła­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acetyl mrz., acetylen mrz., acetylenek mrz.

Wiktionary


acetyloaceton

be­zbarw­na ciecz o cha­rak­te­ry­stycz­nym za­pa­chu; tem­pe­ra­tu­ra wrze­nia 139°C; wy­stę­pu­je jako mie­sza­ni­na dwu od­mian: ke­to­no­wej i eno­lo­wej


SJP.pl

Ace­ty­lo­a­ce­ton, 2,4-pen­ta­no­dion – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ke­to­nów, po­chod­na ace­to­nu, naj­prost­szy β-di­ke­ton (zwią­zek po­sia­da­ją­cy dwie grupy ke­to­no­we roz­dzie­lo­ne jed­nym ato­mem).

Wikipedia


acetyloacetonowy

przy­miot­nik od: ace­ty­lo­a­ce­ton


SJP.pl


acetyloceluloid

ina­czej octan ce­lu­lo­zo­wy


SJP.pl


acetyloceluloidowy

przy­miot­nik od: ace­ty­lo­ce­lu­lo­id


SJP.pl


acetyloceluloza

ester ce­lu­lo­zy i kwasu oc­to­we­go; octan ce­lu­lo­zy; cel­lit; celit


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny otrzy­ma­ny z bez­wod­ni­ka kwasu oc­to­we­go i ce­lu­lo­zy (błon­ni­ka), uży­wa­ny do wy­ro­bu fil­mów i sztucz­ne­go jed­wa­biu;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) octan celulozy

Wiktionary


acetylocholina

ne­u­ro­hor­mon zbu­do­wa­ny z cho­li­ny i kwasu oc­to­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. ne­u­ro­prze­kaź­nik wy­stę­pu­ją­cy u ludzi i zwie­rząt, ester kwasu oc­to­we­go i cho­li­ny;

Wiktionary

Ace­ty­lo­cho­li­na, ACh – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ester kwasu oc­to­we­go i cho­li­ny. Jest ne­u­ro­prze­kaź­ni­kiem syn­te­ty­zo­wa­nym w ne­u­ro­nach cho­li­ner­gicz­nych. Wy­stę­pu­je w: po­łą­cze­niach ner­wo­wo-mię­śnio­wych, sy­nap­sach przedz­wo­jo­wych ukła­du współ­czul­ne­go, za­koń­cze­niach zaz­wo­jo­wych ukła­du przyw­spół­czul­ne­go, a także w róż­nych struk­tu­rach móz­go­wia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ne­u­ro­prze­kaź­ni­ki, takie jak ace­ty­lo­cho­li­na, se­ro­to­ni­na, do­pa­mi­na, en­dor­fi­na, re­gu­lu­ją sen i czu­wa­nie, na­da­ją ton ma­rze­niom i barwę ha­lu­cy­na­cjom, sty­mu­lu­ją na­strój i ułat­wia­ją bieg myśli.

Wiktionary


acetylocholinoesteraza

este­ra­za ace­ty­lo­cho­li­no­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. enzym, który roz­kła­da ace­ty­lo­cho­li­nę na cho­li­nę;

Wiktionary

Ace­ty­lo­cho­li­no­e­ste­ra­za, este­ra­za ace­ty­lo­cho­li­no­wa, hy­dro­la­za ace­ty­lo­cho­li­no­wa, AChE (EC 3.1.1.7) – enzym roz­kła­da­ją­cy jeden z pod­sta­wo­wych ne­u­ro­prze­kaź­ni­ków, ace­ty­lo­cho­li­nę, na cho­li­nę i resz­tę kwasu oc­to­we­go.

Znaj­du­je się głów­nie w za­koń­cze­niu płyt­ki mo­to­rycz­nej i w sy­nap­sach cho­li­ner­gicz­nych w cen­tral­nym ukła­dzie ner­wo­wym.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) esteraza acetylocholinowa, AchE

Wiktionary


acetylocholinowy

przy­miot­nik od: ace­ty­lo­cho­li­na


SJP.pl


acetylokoenzym

ace­ty­lo­ko­en­zym A - or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny bio­rą­cy udział w me­ta­bo­liz­mie ko­mó­rek


SJP.pl


acetylooctowy

kwas ace­ty­lo­oc­to­wy - po­chod­na kwasu oc­to­we­go, w któ­rej jeden z ato­mów wo­do­ru przy węglu alfa zo­stał pod­sta­wio­ny rod­ni­kiem ace­ty­lo­wym


SJP.pl


acetylosalicylowy

kwas ace­ty­lo­sa­li­cy­lo­wy - aspi­ry­na (lek prze­ciw­go­rącz­ko­wy)


SJP.pl


acetylowanie

re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­cą na wpro­wa­dze­niu do czą­stecz­ki związ­ku che­micz­ne­go grupy ace­ty­lo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. re­ak­cja pod­sta­wia­nia atomu wo­do­ru w czą­stecz­kach związ­ku or­ga­nicz­ne­go grupą ace­ty­lo­wą (CH3CO–);

Wiktionary

Nie mylić z: Acy­lo­wa­nie.

Ace­ty­lo­wa­nie, ace­ty­la­cja – re­ak­cja che­micz­na typu acy­lo­wa­nia, po­le­ga­ją­ca na pod­sta­wie­niu atomu wo­do­ru w czą­stecz­ce związ­ku or­ga­nicz­ne­go przez grupę ace­ty­lo­wą. Zwy­kle ace­ty­lo­wa­niu ule­ga­ją związ­ki che­micz­ne za­wie­ra­ją­ce ugru­po­wa­nie z la­bil­nym ato­mem wo­do­ru (np. –O–H, >N–H, –S–H).

Wikipedia

Powiązane:

 czas. acetylować ndk.

 rzecz. acetyl mrz., acetylen mrz., acetylenek mrz., acetylacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) acetylacja

Wiktionary


acetylować

wpro­wa­dzać (wpro­wa­dzić) do czą­stecz­ki związ­ku che­micz­ne­go grupę ace­ty­lo­wą


SJP.pl


acetylowy

grupa ace­ty­lo­wa - ro­dzaj grupy funk­cyj­nej typu acy­lo­we­go wy­wo­dzą­cej się z kwasu oc­to­we­go; ace­tyl


SJP.pl


ach

wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy po­dziw, za­chwyt


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) …słu­żą­cy wy­ra­ża­niu sta­nów uczu­cio­wych, ta­kich jak m.in.: za­chwyt, za­sko­cze­nie, prze­strach, iry­ta­cja, po­dziw, zdzi­wie­nie, pra­gnie­nie

w uży­ciu rze­czow­ni­ko­wym, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) zwy­kle w wy­ra­że­niu: achy i ochy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ach – rzeka, do­pływ Innu
  • Ach – rzeka, do­pływ Sin­gol­du
  • Ach – rzeka, do­pływ Blau
  • ach – byt du­cho­wy w mi­to­lo­gii sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu
  • ACh − ace­ty­lo­cho­li­na
  • Ad­van­ced Com­bat Hel­met – hełm Uni­ted Sta­tes Army
  • Aach

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ach, jakże chciał­bym tam być!

 (1.1) Ach, jak tu ład­nie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ax, AS: aχ

Wiktionary

Powiązane:

 czas. achać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) och, ojej, ależ

Wiktionary


ach.

skrót od: ar­cha­izm, ar­cha­icz­ny


SJP.pl


acha

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 3. os. lp. ter. od: achać

Wiktionary

Acha z Deiry (żyła na prze­ło­mie VI i VII wieku) – księż­nicz­ka Deiry. Acha była córką Elli, pier­wsze­go zna­ne­go z imie­nia wład­cy Deiry, i sio­strą Ed­wi­na, który w 616 roku za­siadł na tro­nie Nor­tum­brii. W 604 roku zo­sta­ła żoną Etel­fry­da z Ber­ni­cji, który po­przez ten zwią­zek chciał sobie za­pew­nić po­par­cie w spo­łe­czeń­stwie dla swych rzą­dów w De­i­rze.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈaxa, AS: aχa

Wiktionary


achab

Achab (?-851 p.n.e.), król Iz­ra­e­la od roku 873


SJP.pl

Achab (pan. 874–853 p.n.e.) – siód­my król pół­noc­ne­go kró­le­stwa Iz­ra­e­la; syn króla Om­rie­go, kon­ty­nu­o­wał po­li­ty­kę ojca, dążąc do zjed­no­cze­nia kraju.

Wikipedia


achacjusz

imię mę­skie


SJP.pl


achacjuszostwo

Acha­cjusz z mał­żon­ką; Acha­cju­szo­wie


SJP.pl


achacjuszowie

Acha­cjusz z mał­żon­ką; Acha­cju­szo­stwo


SJP.pl


achacjuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Acha­cju­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


achacostwo

Acha­cy z mał­żon­ką; Acha­co­wie


SJP.pl


achacowie

Acha­cy z mał­żon­ką; Acha­co­stwo


SJP.pl


achacowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Acha­ce­go lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


achacy

imię mę­skie


SJP.pl

Acha­cy – imię mę­skie naj­praw­do­po­dob­niej po­cho­dze­nia grec­kie­go. W takim przy­pad­ku po­cho­dzi ono od wy­ra­zu "achátēs" – „agat”. Może rów­nież po­cho­dzić od grec­kie­go imie­nia Ἀκακίος "Aka­kios" (od ἀκακός "aka­kos" – „nie­win­ny”, „niez­na­ją­cy zła”), albo od grec­kie­go wy­ra­zu ἀγαθός "agat­hos" – „dobry”. Jego żeń­skim od­po­wied­ni­kiem są Acha­cja i Aka­cja.

Wikipedia


achaj

po­tocz­nie: za­chwy­cać się prze­sad­nie; wy­krzy­ki­wać "ach"


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­nek ple­mię­e­mie­nia sta­ro­żyt­nej Achai

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po wstęp­nych wal­kach Acha­jo­wie wy­pra­wi­li do Troi po­słów, Me­ne­la­o­sa i Ody­se­u­sza, żeby za wy­da­nie He­le­ny i za­bra­ne­go przez nią do­byt­ku ofia­ro­wać pokój.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaxaj, AS: aχai ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Achaja ż., Achajczyk mos.

:: fż. Achajka ż.

 przym. achajski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Achajczyk

Wiktionary


achaja

kra­i­na hi­sto­rycz­na w Gre­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na w Gre­cji;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Achaj

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Acha­ja – nomos i kra­i­na hi­sto­rycz­na w Gre­cji.
  • Acha­ja – pro­win­cja rzym­ska
  • Acha­ja – śred­nio­wiecz­ne księ­stwo za­ło­żo­ne przez uczest­ni­ków IV kru­cja­ty po zdo­by­ciu Bi­zan­cjum
  • Acha­ja – po­wieść An­drze­ja Zie­miań­skie­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W skład Pe­lo­po­ne­zu wcho­dzą mniej­sze kra­i­ny: Acha­ja, Ar­ka­dia, Ar­go­li­da, Elida, Me­se­nia i La­ko­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈxaja, AS: aχai ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Achaj mos., Achajczyk mos., Achajka ż.

 przym. achajski

Wiktionary


achajczycy

sta­ro­żyt­ne ple­mię grec­kie; Acha­jo­wie


SJP.pl


achajczyk

czło­nek jed­ne­go ze sta­ro­żyt­nych ple­mion grec­kich; Achaj


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Achai

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W przy­wo­ła­nej tu przed chwi­lą szó­stej księ­dze Ilia­dy Gla­u­kos, sprzy­mie­rzo­ny z Tro­ja­na­mi przy­wód­ca li­kij­ski, opo­wia­da Achaj­czy­ko­wi Dio­me­de­so­wi, spot­ka­ne­mu na polu bitwy (za­miast wal­czyć wy­mie­nią mię­dzy sobą zbro­je), o Sy­zy­fie i in­nych swo­ich przod­kach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈxajt͡ʃɨk, AS: aχai ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Achaja ż., Achaj mos.

:: fż. Achajka ż.

 przym. achajski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Achaj

Wiktionary


achajka

1. miesz­kan­ka Achai (kra­i­ny grec­kiej), albo Gre­cji (Gre­czyn­ka);
2. człon­ki­ni grec­kie­go ple­mie­nia Acha­jów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Achai

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈxajka, AS: aχai ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Achaja ż., Achaj mos., Achajczyk mos.

 przym. achajski

Wiktionary


achajowie

sta­ro­żyt­ne ple­mię grec­kie; Achaj­czy­cy


SJP.pl

Acha­jo­wie (stgr. Ἀχαιοί "Achaioí") – ogól­ne okre­śle­nie Gre­ków wal­czą­cych pod Troją, uży­wa­ne przez Ho­me­ra (rza­dziej sto­so­wa­ne: Ar­gi­wi/Ar­gi­wo­wie i Da­na­jo­wie) w jego epo­sach "Ilia­da" i "Ody­se­ja".

We­dług tra­dy­cyj­nych po­glą­dów hi­sto­ry­ków było to pier­wsze ple­mię grec­kie, które przy­by­ło na ob­sza­ry kon­ty­nen­tal­nej Gre­cji około 2000 lat p.n.e., pod­bi­ja­jąc Te­sa­lię i miej­sco­wych Pe­laz­gów, jed­nak teza ta zo­sta­ła odrzu­co­na wraz z te­o­rią o trzech in­waz­jach ludów grec­kich (achaj­skiej, joń­skiej, do­ryc­kiej).

Wikipedia


achajski

przy­miot­nik od grec­kiej kra­i­ny hi­sto­rycz­nej: Acha­ja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) odrzecz. Acha­ja, Achaj, Achaj­czyk, Achaj­ka

 (1.2) sta­ro­grec­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tu­ki­dy­des po­da­je, że ple­mię­e­mio­na achaj­skie zaj­mo­wa­ły się kor­sar­stwem i wy­bu­do­wa­ły po­tęż­ną flotę, która stała się groź­ną kon­ku­ren­cją dla Kre­teń­czy­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈxajsʲci, AS: aχai ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Achaja ż., Achaj mos., Achajczyk mos., Achajka ż.

Wiktionary


achalazja

acha­laz­ja prze­ły­ku - cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na utrud­nie­niu po­ły­ka­nia spo­wo­do­wa­nym przez pa­to­lo­gicz­ny, trwa­ły skurcz dol­ne­go zwie­ra­cza prze­ły­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na za­bu­rze­niu roz­kur­czu dol­ne­go zwie­ra­cza prze­ły­ku i za­bu­rzo­nej pe­ry­stal­ty­ki po­zo­sta­łych od­cin­ków prze­ły­ku

Wiktionary


achalciche

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Gruz­ji, sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto re­gio­nu Samc­che-Dża­wa­che­tia;

Wiktionary

Achal­ci­che ( ახალციხე) – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Gruz­ji, sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto re­gio­nu Samc­che-Dża­wa­che­tia. Leży w Małym Ka­u­ka­zie, w Gó­rach Mes­chec­kich, nad rzeką Poc­cho­wic­ka­li. Miej­sco­wość uz­dro­wi­sko­wa, funk­cjo­nu­ją­ca w opar­ciu o kom­pleks źró­deł ter­mal­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nazwa bóż­ni­cy wy­wo­dzi się od miej­sco­wo­ści Achal­ci­che w Tur­cji, skąd po­cho­dzi­li jej fun­da­to­rzy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. achalcyski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Achalcyche

Wiktionary


achalcyski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Achal­ci­chem, do­ty­czą­cy Achal­ci­cha

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Achalciche n.

Wiktionary


achanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. wy­ra­ża­nie za­chwy­tu w eg­zal­to­wa­ny spo­sób

Wiktionary

Powiązane:

 czas. achać ndk.

Wiktionary


achates

imię po­sta­ci z mi­to­lo­gii grec­kiej oraz rzym­skiej


SJP.pl

Acha­tes – w mi­to­lo­gii grec­kiej oraz rzym­skiej: miesz­ka­niec Troi, żoł­nierz, bli­ski przy­ja­ciel lub gier­mek Ene­a­sza, da­rzą­cy go bezwz­ględ­nym za­u­fa­niem i przy­wią­za­niem, za­bój­ca Pro­te­si­la­o­sa (pier­wsze­go wo­jow­ni­ka achaj­skie­go).

Od imie­nia tej po­sta­ci pow­stał rze­czow­nik po­spo­li­ty oz­na­cza­ją­cy po­plecz­ni­ka, stron­ni­ka, wzo­ro­we­go przy­ja­cie­la.

Wikipedia


achatina

ro­dzaj afry­kań­skich śli­ma­ków


SJP.pl

Acha­ti­na – ro­dzaj afry­kań­skich, ro­śli­no­żer­nych śli­ma­ków lą­do­wych z ro­dzi­ny Acha­ti­ni­dae, obej­mu­ją­cy naj­więk­sze lą­do­we śli­ma­ki świa­ta. Ich ja­jo­wa­ta, wy­dłu­żo­na musz­la osią­ga roz­mia­ry 6–10 cm (u acha­ti­ny zwy­czaj­nej do 12 cm), a masa ciała 0,5 kg. Niek­tó­re ga­tun­ki są zbie­ra­ne w ce­lach kon­sump­cyj­nych, a także ho­do­wa­ne jako zwie­rzę­ta do­mo­we.

Wikipedia


achaz

po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu


SJP.pl

Achaz ( ‏אָחָז‎, skró­co­na forma imie­nia Jo­a­chaz: „oby Jahwe uchwy­cił”) − król Judy w la­tach ok. 734−728 p.n.e. (daty spor­ne), współ­rzą­dził od 735 lub wcze­śniej.

Był synem Jo­ta­ma. Po śmier­ci ojca zo­stał kró­lem. Wyz­na­wał re­li­gię ka­na­nej­ską (po­gań­ską) i „nawet syna swego prze­pro­wa­dził przez ogień”.

Wikipedia


achać

po­tocz­nie: za­chwy­cać się prze­sad­nie; wy­krzy­ki­wać "ach"


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. za­chwy­cać się czymś w spo­sób afek­to­wa­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaxat͡ɕ, AS: aχać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ach mrz., achanie n., och mrz.

 wykrz. ach, och

Wiktionary


acheiropita

obraz z po­do­biz­ną twa­rzy Marii, Chry­stu­sa lub świę­tych, uwa­ża­ny za pow­sta­ły w cu­dow­ny spo­sób; achi­ro­pi­ta, ache­i­ro­po­ie­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) plast. wi­ze­ru­nek po­sta­ci uwa­ża­ny za pow­sta­ły w nad­na­tu­ral­ny, cu­dow­ny spo­sób;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) acheiropoietos

Wiktionary


acheiropoieta

obraz z po­do­biz­ną twa­rzy Marii, Chry­stu­sa lub świę­tych, uwa­ża­ny za pow­sta­ły w cu­dow­ny spo­sób; ache­i­ro­pi­ta, achi­ro­pi­ta


SJP.pl


acher

naz­wi­sko


SJP.pl


acheron

w mi­to­lo­gii grec­kiej: jedna z rzek w Ha­de­sie; Ache­ront


SJP.pl

Ache­ron (także Ache­ront; gr. Ἀχέρων Achérōn, łac. Ache­ron) – w mi­to­lo­gii grec­kiej uo­so­bie­nie rzeki w Ha­de­sie.

Jedna z pię­ciu rzek Ha­de­su. Zwana rzeką smut­ku, choć "Ache­ron" zna­czy „La­ment”. Po­sia­da dwa do­pły­wy: Py­ri­fle­ge­ton („Pa­lą­cy jak ogień”) i Ko­ky­tos („Oskar­żo­ny”). Po­zo­sta­łe rzeki Ha­de­su to Styks i Lete („Za­pom­nie­nie”).

Wikipedia


acheront

w mi­to­lo­gii grec­kiej: jedna z rzek w Ha­de­sie; Ache­ron


SJP.pl


acheson

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­chi­bald Ache­son (2. hra­bia Gos­ford) (1776-1849) – bry­tyj­ski ary­sto­kra­ta, gu­ber­na­tor ge­ne­ral­ny Bry­tyj­skiej Ka­na­dy
  • Dean Ache­son (1893-1971) – ame­ry­kań­ski po­li­tyk i dy­plo­ma­ta
  • Ed­ward Go­o­drich Ache­son (1856-1931) – ame­ry­kań­ski in­ży­nier i che­mik, wy­na­laz­ca kar­bo­run­du i me­to­dy otrzy­my­wa­nia gra­fi­tu
  • Kenny Ache­son (ur. 1957) – bry­tyj­ski kie­row­ca wy­ści­go­wy

Wikipedia


achiasz

Achiasz z Szilo (hebr. Achij­ja­hu – "brat Jahwe") – ży­ją­cy w X wieku p.n.e. pro­rok iz­ra­el­ski, prze­ciw­nik króla Iz­ra­e­la Sa­lo­mo­na, który pod­bu­rzył ro­bot­ni­ka Je­ro­bo­a­ma, syna Ne­ba­ta, do pow­sta­nia prze­ciw wład­cy. Wspom­nia­ny w Pier­wszej Księ­dze Kró­lew­skiej (1Krl 11,29-39).

Wikipedia


achil

w mi­to­lo­gii grec­kiej: bo­ha­ter "Ilia­dy" Ho­me­ra, syn Te­ty­dy i Pe­le­u­sa, czczo­ny w niek­tó­rych re­jo­nach Gre­cji jako heros; Achil­les


SJP.pl


achillea

ro­śli­na z ro­dzi­ny zło­żo­nych, o pie­rza­stych li­ściach i bia­łych lub ró­żo­wych kwia­tach ze­bra­nych w ko­szycz­ki, ma­ją­ca wła­ści­wo­ści lecz­ni­cze; krwaw­nik


SJP.pl


achilles

po­tocz­nie: ścię­gno Achil­le­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) środ. pot. zob. ścię­gno Achil­le­sa.

Wiktionary

Achil­les (gr. Ἀχιλλεύς, "Achilleús"; Achil­les) – w mi­to­lo­gii grec­kiej heros i bo­ha­ter wojny tro­jań­skiej (wódz Myr­mi­do­nów).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Achil­les to czę­ste miej­sce kon­tuz­ji bie­ga­czy.

 (1.1) Jeden z ba­da­czy zwra­ca nawet uwagę na płeć i do­wo­dzi, że męż­czyź­ni czę­ściej niż ko­bie­ty prze­cią­ża­ją „achil­le­sa” w sto­sun­ku 6:1.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈxʲilːɛs, AS: aχʹi•les

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Achilles mos., Achillesek mos., Achil mos., achillesowość ż.

 przym. Achillesowy, achillesowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ścięgno Achillesa

Wiktionary


achillesowy

taki jak u Achil­le­sa, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Achil­le­sa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy zwią­zek z mi­tycz­nym Achil­le­sem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Achilles mzw./mos.

Wiktionary


achim

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|pol­ski|m. po­u­fa­ła forma imie­nia Jo­a­chim

Wiktionary

Achim – mia­sto w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Dolna Sak­so­nia, w po­wie­cie Ver­den, nad rzeką We­ze­rą. W 2023 roku mia­sto li­czy­ło 32 926 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­zder­ku­sie! Ale sie z Achi­ma zro­bił szwar­ny synek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Joachim mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Joachim, gw. Górny Śląsk Chimek

Wiktionary


achimaas

Achi­ma­as – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu, ar­cy­ka­płan.

Syn Sa­do­ka, ar­cy­ka­pła­na. Ry­zy­ko­wał ży­ciem jako szpieg dla króla Da­wi­da w cza­sie re­be­lii Ab­sa­lo­ma. 2 Sm 17,17 nn.; 18.

Wikipedia


achimelech

bi­blij­ne imię mę­skie; Achi­me­lek


SJP.pl


achimelek

bi­blij­ne imię mę­skie; Achi­me­lech


SJP.pl

Achi­me­lek − po­stać bi­blij­na z Pier­wszej Księ­gi Sa­mu­e­la.

Był to ka­płan z Nob, który po­mógł Da­wi­do­wi w cza­sie jego uciecz­ki przed kró­lem Sa­u­lem. Dał Da­wi­do­wi chleb z oł­ta­rza i miecz Go­lia­ta. Kiedy Saul do­wie­dział się o tym, kazał zgła­dzić Achi­me­le­ka, współ­pra­cu­ją­cych z nim ka­pła­nów oraz wszyst­kich ludzi z Nob.

Wikipedia


achimenes

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny ostro­jo­wa­tych


SJP.pl

Achi­me­nes, ogni­płon ("Achi­me­nes") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ostro­jo­wa­tych ("Ges­ne­ria­ce­ae"). Obej­mu­je 24 ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce w tro­pi­kach Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej. Niek­tó­re ga­tun­ki upra­wia­ne są jako ro­śli­ny ozdob­ne (np. achi­me­nes szkar­łat­ny, a. ró­żo­wy "A. erec­ta").

Wikipedia


achira

ga­tu­nek małej ryby flą­droksz­tałt­nej; ję­zy­czek słod­ko­wod­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • achi­ra, ina­czej ję­zy­czek słod­ko­wod­ny (Tri­nec­tes ma­cu­la­tus) – ga­tu­nek ryby
  • Achi­ra (islam)

Wikipedia


achiralność

cecha związ­ku che­micz­ne­go, któ­re­go lu­strza­ne od­bi­cie wy­glą­da iden­tycz­nie


SJP.pl

Achi­ral­ność (gr. "ἀ-","a-" – prze­dro­stek prze­czą­cy, "χείρ", "cheir" - ręka) – wła­ści­wość przed­mio­tu, po­le­ga­ją­ca na jego iden­tycz­no­ści z włas­nym od­bi­ciem lu­strza­nym. W prze­ci­wień­stwie do obiek­tów chi­ral­nych (ta­kich jak dłoń), przed­miot achi­ral­ny i jego od­bi­cie w zwier­ciad­le pła­skim dają ten sam, da­ją­cy się na­ło­żyć na sie­bie obraz.

Wikipedia


achiralny

iden­tycz­ny z włas­nym od­bi­ciem lu­strza­nym


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. iden­tycz­ny z od­bi­ciem lu­strza­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. achiralność ż.

Wiktionary


achiropita

obraz z po­do­biz­ną twa­rzy Marii, Chry­stu­sa lub świę­tych, uwa­ża­ny za pow­sta­ły w cu­dow­ny spo­sób; ache­i­ro­pi­ta, ache­i­ro­po­ie­ta


SJP.pl


achitofel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. po­stać bi­blij­na, do­rad­ca króla Da­wi­da, przy­łą­czył się do jego zbun­to­wa­ne­go syna Ab­sa­lo­ma;

Wiktionary

Achi­to­fel z Gilo (XI/X w. p.n.e.) – po­stać bi­blij­na, do­rad­ca Da­wi­da, króla Iz­ra­e­la.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaxʲiˈtɔfɛl, AS: aχʹitofel

Wiktionary


achlorhydria

brak kwasu sol­ne­go (chlo­ro­wo­do­ru) w soku żo­łąd­ko­wym; wy­stę­pu­je przy raku żo­łąd­ka i nie­dokr­wi­sto­ści zło­śli­wej


SJP.pl

Ach­lor­hy­dria, bezk­wa­śność – brak kwasu sol­ne­go w soku żo­łąd­ko­wym. Stan ten wy­stę­pu­je w przy­pad­ku za­ni­ko­we­go nie­ży­tu żo­łąd­ka, no­wot­wo­rach żo­łąd­ka oraz w cho­ro­bie Ad­di­so­na-Bier­me­ra (nie­dokr­wi­stość zło­śli­wa). Spo­wo­do­wa­ny za­ni­kiem ko­mó­rek ślu­zów­ki żo­łąd­ka od­po­wie­dzial­nych za wyt­wa­rza­nie tego kwasu.

Wikipedia


achmatowa

Anna Ach­ma­to­wa (wła­ści­wie Anna A. Go­rien­ko) (1889-1966), po­et­ka ro­syj­ska


SJP.pl


achnąć

rzad­ko: za­chwy­cić się czymś prze­sad­nie, wy­krzy­knąć "ach"


SJP.pl


acholia

usta­nie wy­dzie­la­nia żółci przez wą­tro­bę


SJP.pl

Acho­lia – okre­śle­nie cał­ko­wi­te­go lub czę­ścio­we­go braku od­pły­wu żółci do je­li­ta cien­kie­go, spo­wo­do­wa­ne­go przesz­ko­da­mi me­cha­nicz­ny­mi (tymi sa­my­mi, które wy­wo­łu­ją żół­tacz­kę me­cha­nicz­ną). Cho­ro­bę tę dia­gno­zu­je się po­przez od­bar­wio­ne, gli­nia­ste (tzw. „acho­licz­ne”) stol­ce o bar­dzo nie­przy­jem­nym za­pa­chu. Za­wie­ra­ją one wiele niew­chło­nię­tych kwa­sów tłu­szczo­wych.

Wikipedia


acholiczny

→ acho­lia


SJP.pl

Patrz:

acholia

achondroplazja

cho­ro­ba wro­dzo­na, któ­rej isto­tą jest za­bu­rze­nie kost­nie­nia śród­chrzęst­ne­go, jedna z naj­częst­szych przy­czyn kar­ło­wa­to­ści (ni­skie­go wzro­stu) u ludzi; chon­dro­dy­stro­fia, chon­dro­dy­splaz­ja, kar­ło­wa­tość chon­dro­dy­stro­ficz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wro­dzo­na cho­ro­ba ge­ne­tycz­na kości, dzie­dzi­czo­na au­to­so­mal­nie do­mi­nu­ją­co (jako mu­ta­cja genu FGFR3), na­le­żą­ca do grupy dy­splaz­ji szkie­le­to­wych, która po­wo­du­je ogra­ni­czo­ny wzrost kości dłu­gich i ni­sko­ro­słość przy pra­wi­dło­wej wiel­ko­ści tu­ło­wia i głowy

Wiktionary

Achon­dro­plaz­ja, chon­dro­dy­stro­fia – ge­ne­tycz­nie uwa­run­ko­wa­na, wro­dzo­na cho­ro­ba (o dzie­dzi­cze­niu au­to­so­mal­nym do­mi­nu­ją­cym) pro­wa­dzą­ca do nie­pra­wi­dło­we­go kost­nie­nia śród­chrzęst­ne­go, co po­wo­du­je za­bu­rze­nie roz­wo­ju pew­nych kości w or­ga­niz­mie i kar­ło­wa­tość.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Le­cze­nie achon­dro­plaz­ji jest ob­ja­wo­we i wspo­ma­ga­ją­ce roz­wój fi­zycz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. achondroplastyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) karłowatość chondrodystroficzna

Wiktionary


achondryt

me­te­o­ryt ka­mien­ny po­zba­wio­ny ku­li­stych kry­sta­licz­nych sku­pień


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. astr. me­te­o­ryt ka­mien­ny skła­da­ją­cy się głów­nie z pi­rok­se­nów i pla­gio­kla­zów

Wiktionary

Achon­dryt – me­te­o­ryt ka­mien­ny skła­da­ją­cy się głów­nie z pi­rok­se­nów i pla­gio­kla­zów, w czym przy­po­mi­na ziem­ski ba­zalt. W prze­ci­wień­stwie do chon­dry­tów uległ prze­to­pie­niu. Wy­róż­nia się achon­dry­ty pry­mi­tyw­ne, któ­rych ma­te­ria ule­gła prze­to­pie­niu, ale nie dy­fe­ren­cja­cji i achon­dry­ty, któ­rych ma­te­ria ule­gła prze­to­pie­niu i dy­fe­ren­cja­cji.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈxɔ̃ndrɨt, AS: aχõndryt

Wiktionary


achramowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


achrodekstryna

dek­stry­na nie­wy­ka­zu­ją­ca za­bar­wie­nia w obec­no­ści jodu


SJP.pl


achroit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. be­zbarw­na od­mia­na tur­ma­li­nu;

Wiktionary

Achro­it (gr. "achro­os" – be­zbarw­ny) – mi­ne­rał za­li­cza­ny do grupy tur­ma­li­nów nazwa zo­sta­ła na­da­na przez d'An­dra­da w 1800 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Achro­it wy­ko­rzy­sty­wa­ny jest w ju­bi­ler­stwie jako ka­mień szla­chet­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: axˈrɔjit, AS: aχroi ̯it

Wiktionary


achromat

ro­dzaj obiek­ty­wu re­du­ku­ją­ce­go aber­ra­cję chro­ma­tycz­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) opt. fot. fiz. układ op­tycz­ny, ze­staw dwóch so­cze­wek zro­bio­nych z ga­tun­ków szkła o róż­nej dy­sper­sji po­łą­czo­nych razem;

Wiktionary

Achro­mat, du­blet achro­ma­tycz­ny – układ op­tycz­ny (np. obiek­tyw) skła­da­ją­cy się z dwóch so­cze­wek, sku­pia­ją­cej i roz­pra­sza­ją­cej, wy­ko­na­nych z ga­tun­ków szkła o róż­nej dy­sper­sji (np. szkła kro­no­we­go i flin­to­we­go) po­łą­czo­nych razem. Poz­wa­la na ko­rek­cję aber­ra­cji chro­ma­tycz­nej dla świa­tła o dwóch okre­ślo­nych dłu­go­ściach fal (zaz­wy­czaj dla świa­tła czer­wo­ne­go i nie­bie­skie­go). Dla in­nych dłu­go­ści fal aber­ra­cja nie zo­sta­je cał­ko­wi­cie wy­e­li­mi­no­wa­na, lecz znacz­nie zmniej­szo­na – jest to tzw. chro­ma­tyzm wtór­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: axˈrɔ̃mat, AS: aχrõmat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. achromatoptyk mos., achromatop mos., achromatopsja ż., achromatyczność ż., achromatyna ż., achromatyzacja ż., achromatyzm mrz.

 przym. achromatyczny, achromatyzacyjny

Wiktionary


achromatop

w me­dy­cy­nie: osob­nik nie­zdol­ny do odróż­nia­nia okiem niek­tó­rych barw; dal­to­ni­sta, dys­chro­ma­top


SJP.pl


achromatopsja

nie­zdol­ność do odróż­nia­nia okiem niek­tó­rych barw; dal­to­nizm, dys­chro­ma­top­sja, bar­wo­śle­po­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. duża lub cał­ko­wi­ta nie­moż­ność roz­poz­na­wa­nia barw;

Wiktionary

Achro­ma­top­sja (cał­ko­wi­ta śle­po­ta barw­na) – rzad­ka, ge­ne­tycz­nie uwa­run­ko­wa­na,

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. achromat mrz., achromatop mos., achromatyczność ż., achromatyna ż., achromatyzacja ż., achromatyzm mrz., achromatoptyk m.

 przym. achromatyczny, achromatyzacyjny

Wiktionary


achromatoptyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. osoba, która nie widzi ko­lo­rów, cier­pi na achro­ma­top­sję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. achromatopsja ż., achromat m., achromatop m., achromatyczność ż., achromatyna ż., achromatyzacja ż., achromatyzm m.

 przym. achromatyczny, achromatyzacyjny

Wiktionary


achromatyczność

brak roz­szcze­pie­nia na barwy wid­mo­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. opt. cecha, wła­ści­wość achro­ma­tycz­nych ukła­dów op­tycz­nych, po­le­ga­ją­ca na tym, że za­ła­mu­jąc świa­tło nie roz­kła­da­ją go na czę­ści skła­do­we

Wiktionary

Achro­ma­tycz­ność – be­zbarw­ność w ro­zu­mie­niu braku do­mi­nan­ty ja­kiej­kol­wiek barwy, a więc coś, co może być białe, czar­ne. Świa­tło achro­ma­tycz­ne to świa­tło białe, acz­kol­wiek jego skład może wy­no­sić od dwóch (barwy do­peł­nia­ją­ce) do nie­skoń­czo­no­ści barw skła­do­wych, na­to­miast sub­stan­cje ma­te­rial­ne o bar­wach achro­ma­tycz­nych to sub­stan­cje o bar­wie bia­łej lub czar­nej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. achromatoptyk mos., achromat mrz., achromatop mos., achromatopsja ż., achromatyna ż., achromatyzacja ż., achromatyzm mrz.

 przym. achromatyczny, achromatyzacyjny

Wiktionary


achromatyczny

be­zbarw­ny, nie za­bar­wio­ny; o ukła­dzie op­tycz­nym: nie da­ją­cy roz­szcze­pie­nia na barwy wid­mo­we


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. o ukła­dzie op­tycz­nym: nie­da­ją­cy roz­cze­pie­nia na barwy wid­mo­we

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. achromatoptyk mos., achromat mrz., achromatop mos., achromatopsja ż., achromatyczność ż., achromatyna ż., achromatyzacja ż., achromatyzm mrz.

 przym. achromatyzacyjny

Wiktionary


achromatyna

trud­no barw­li­wy ele­ment jądra ko­mór­ko­we­go


SJP.pl


achromatyzacja

zmniej­sze­nie aber­ra­cji chro­ma­tycz­nej przez ze­sta­wie­nie so­cze­wek o od­po­wied­nio do­bra­nych pa­ra­me­trach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) opt. pro­ces usu­wa­nia lub ko­ry­go­wa­nia aber­ra­cji chro­ma­tycz­nej po­przez ze­sta­wie­nie so­cze­wek o od­po­wied­nio do­bra­nych pa­ra­me­trach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. achromatyzm mrz., achromatyczność ż., achromatoptyk mos., achromat mrz., achromatopsja ż.

 przym. achromatyczny

Wiktionary


achromatyzacyjny

przy­miot­nik od: achro­ma­ty­za­cja


SJP.pl


achromatyzm

wła­ści­wość ukła­dów op­tycz­nych po­le­ga­ją­ca na tym, że za­ła­mu­jąc świa­tło nie roz­kła­da­ją go na czę­ści skła­do­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. zob. achro­ma­top­sja.

 (1.2) fiz. opt. zob. achro­ma­tycz­ność.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Achro­ma­top­sja – wada wzro­ku
  • Achro­ma­tyzm (gra­fi­ka) – przed­sta­wie­nie ele­men­tu gra­ficz­ne­go tylko w dwóch bar­wach (czerń i biel)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. achromatoptyk mos., achromat mrz., achromatop mos., achromatopsja ż., achromatyczność ż., achromatyna ż., achromatyzacja ż.

 przym. achromatyczny, achromatyzacyjny

Wiktionary


achromycyna

an­ty­bio­tyk, jedna z hand­lo­wych nazw te­tra­cy­kli­ny


SJP.pl


achtel

daw­niej:
1. nie­wiel­ka becz­ka;
2. miara ciał płyn­nych i syp­kich, ósma część becz­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. jedna ósma miary więk­szej ob­ję­to­ści, rza­dziej dłu­go­ści i po­wierzch­ni; ósma część becz­ki;

 (1.2) przest. nie­wiel­ka becz­ka

Wiktionary

Ach­tel – dawna jed­nost­ka miary ob­ję­to­ści, rza­dziej dłu­go­ści, zaz­wy­czaj 1/8 miary więk­szej.

W Pol­sce w XVI-XVII w. sto­so­wa­ny na ogół jako miara ob­ję­to­ści piwa.

Ach­tel kra­kow­ski sta­no­wił 1/2 becz­ki i za­wie­rał 62 garn­ce, co od­po­wia­da­ło ok. 134–140 l.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kufy z sie­bie i piwne ro­bi­cie ach­te­le / Cały dzień z nocą lejąc w be­zden­ne gar­dzie­le.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaxtɛl, AS: aχtel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dwuachtel mrz.

:: zdrobn. achtelek mrz., aktelik mrz., achtylik mrz.

 przym. achtelowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jachtel, aftel, antałek, ośmina, ósmak

Wiktionary


achtelik

naz­wi­sko


SJP.pl


achterdek

po­wierzch­nia po­kła­du na stat­ku w czę­ści ru­fo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. po­kład ru­fo­wy;

 (1.2) żegl. część po­kła­du za kok­pi­tem

Wiktionary

Ach­ter­dek, po­kład ru­fo­wy (ang. qu­ar­ter­deck) – po­wierzch­nia po­kła­du na stat­ku w czę­ści ru­fo­wej. Na jach­cie znaj­du­je się za kok­pi­tem. Na ża­glow­cu ach­ter­dek roz­cią­ga się od grot­masz­tu do ru­fów­ki.

Naj­czę­ściej pod ach­ter­de­kiem znaj­du­je się ła­dow­nia ru­fo­wa na­zy­wa­na ach­ter­pi­kiem.

Wikipedia


achterluk

otwór w po­kła­dzie na rufie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. luk w ru­fo­wej czę­ści po­kła­du

Wiktionary

Wymowa:

IPA: axˈtɛrluk, AS: aχterluk

Wiktionary


achterpik

wo­do­szczel­na ko­mo­ra zde­rze­nio­wa na rufie stat­ku; af­ter­pik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. po­mie­szcze­nie pod po­kła­dem na rufie, mie­szczą­ce zaz­wy­czaj ma­ga­zyn bos­mań­ski lub kuch­nię, od­dzie­lo­ne wo­do­szczel­ną prze­gro­dą

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrajnik rufowy

Wiktionary


achtersztag

lina sta­lo­wa bie­gną­ca od topu masz­tu do rufy; af­tersz­tag


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. sta­lo­wa lina bie­gną­ca od topu masz­tu do rufy, za­po­bie­ga­ją­ca wy­gi­na­niu się masz­tu do przo­du;

Wiktionary

Ach­tersz­tag (ina­czej af­tersz­tag) – lina oli­no­wa­nia sta­łe­go, bie­gną­ca od topu lub gór­nej czę­ści masz­tu w kie­run­ku rufy, a tam za­mo­co­wa­na na po­kła­dzie. Sta­bi­li­zu­je maszt prze­ciw­dzia­ła­jąc siłom po­chy­la­ją­cym go do przo­du. Ach­tersz­tag bie­gnie w pła­szczyź­nie sy­me­trii jed­nost­ki pły­wa­ją­cej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Forsz­tag i ach­tersz­tag nie są za­li­cza­ne do wanty.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aftersztag

Wiktionary


achtliczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pieszcz. acht­lik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. achtlik mrz.

Wiktionary


achtlik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ósma (1/8) część cze­goś

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski, Za­ol­zie. jed­nost­ka ob­ję­to­ści: jedna ósma (1/8) litra

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. kie­li­szek wódki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. achtliczek mrz.

Wiktionary


achtopol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Buł­ga­rii, po­ło­żo­ne na wy­brze­żu Morza Czar­ne­go, przy gra­ni­cy z Tur­cją;

Wiktionary

Ach­to­pol (bułg. Ахтопол, "Ach­to­poł"; gr. Αγαθούπολις, "Aga­tu­po­lis") – naj­bar­dziej wy­su­nię­te na po­łud­nie mia­sto-ku­rort nad Mo­rzem Czar­nym w Buł­ga­rii. Mia­sto po­ło­żo­ne jest na ska­li­stym pół­wy­spie u pod­nó­ża łań­cu­cha gór­skie­go Stran­dża. Znaj­du­je się 14 km na po­łud­nie od Ca­re­wa i 5 km na pół­noc od uj­ścia rzeki We­le­ka.

Wikipedia


achtuba

rzeka w Rosji (dłu­gość 537 km), lewa od­no­ga dol­nej Wołgi ucho­dzą­ca do Morza Ka­spij­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, lewa od­no­ga dol­nej Wołgi, od któ­rej od­dzie­la się nad Woł­go­gra­dem; ucho­dzi do Morza Ka­spij­skie­go;

Wiktionary

Ach­tu­ba – rzeka w Rosji (dłu­gość 537 km). Jest lewą od­no­gą dol­nej Wołgi, od któ­rej od­dzie­la się nad Woł­go­gra­dem. Ucho­dzi do Morza Ka­spij­skie­go.

Wikipedia


achund

per­ski du­chow­ny zaj­mu­ją­cy się spra­wa­mi praw­ny­mi; akond


SJP.pl


achwaski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Achwa­cha­mi, do­ty­czą­cy Achwa­chów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język achwa­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Achwachowie lm m.

Wiktionary


achy

po­tocz­nie: prze­sad­ny za­chwyt; zwy­kle w wy­ra­że­niu: achy i ochy (ochy i achy) - westch­nie­nia za­chwy­tu, ra­do­ści itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zob. ach.

Wiktionary

Achy – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Hauts-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Oise.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 319 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 25 osób/km² (wśród 2293 gmin Pi­kar­dii Achy pla­su­je się na 681. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 287.).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈaxɨ, AS: aχy

Wiktionary


achylia

stan nie­wy­dzie­la­nia soku żo­łąd­ko­we­go przez za­ni­kłą lub usz­ko­dzo­ną błonę ślu­zo­wą żo­łąd­ka; bez­socz­ność


SJP.pl


acid.

skrót od: aci­dum (z ła­ci­ny: kwas)


SJP.pl


acidhouse'owy

→ acid house [czy­taj: as-id­hał­so­wy lub es-id­hał­so­wy]


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) muz. ma­ją­cy cechy acid house'u

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acid house

 przym. acid house, acidhousowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) acid house, acidhousowy

Wiktionary


acidhousowy

przy­miot­nik

 (1.1) muz. ma­ją­cy cechy acid house'u

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acid house

 przym. acid house, acidhouse'owy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) acid house, acidhouse'owy

Wiktionary


acidjazzowy

→ acid jazz [czy­taj: as-id­dże­zo­wy lub es-id­dże­zo­wy]


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) muz. ma­ją­cy cechy acid jazzu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acid jazz

 przym. acid jazz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) acid jazz

Wiktionary


acidofil

[czy­taj: ac-ido­fil] or­ga­nizm znaj­du­ją­cy op­ty­mal­ne wa­run­ki roz­wo­ju w wo­dach lub gle­bach kwa­śnych; acy­do­fil


SJP.pl


acidofilny

[czy­taj: ac-ido­fil­ny]
1. o or­ga­niz­mach ro­ślin­nych lub zwie­rzę­cych: ży­ją­cy i naj­le­piej roz­wi­ja­ją­cy się w śro­do­wi­sku kwa­śnym; acy­do­fil­ny;
2. mleko aci­do­fil­ne - fer­men­to­wa­ny napój z mleka kro­wie­go; mleko acy­do­fil­ne


SJP.pl


acidofit

ro­śli­na ży­ją­ca tylko w śro­do­wi­sku kwa­śnym; acy­do­fit, kal­cy­fob


SJP.pl


acidrockowy

→ acid rock [czy­taj: as-idro­ko­wy lub es-idro­ko­wy]


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) muz. ma­ją­cy cechy acid rocka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acid rock

Wiktionary


acidum

[czy­taj: ac-idum] z ła­ci­ny: kwas, np. aci­dum fo­li­cum - kwas fo­lio­wy


SJP.pl


acis

w mi­to­lo­gii grec­ko-rzym­skiej: syn boga Pana (Fauna), śmier­tel­nik, któ­re­go po­ko­cha­ła ne­re­i­da Ga­la­tea


SJP.pl

Acis – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych, obej­mu­ją­cy 9 ga­tun­ków, wy­stę­pu­ją­cych w kra­jach ba­se­nu Morza Śró­dziem­ne­go: Por­tu­ga­lii, Hisz­pa­nii, Fran­cji, Al­ba­nii, Gre­cji, Tu­nez­ji, Al­gie­rii i Ma­ro­ku oraz na wy­spach Ba­le­a­rach, Kor­sy­ce, Sar­dy­nii i Sy­cy­lii. Więk­szość ga­tun­ków jest en­de­mi­ta­mi nie­wiel­kich ob­sza­rów.

Wikipedia


aciu

wy­krzy­knik

 (1.1) gw-pl|Au­gu­stów,Litwa. in­fant. dzię­ku­ję

 (1.2) gw-pl|Po­le­sie, Za­kli­ków, Wie­lą­cza. …uży­wa­ny przy od­pę­dza­niu świń

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) gw-pl|Litwa. in­fant. kul­tu­ral­na forma po­wi­ta­nia, po­że­gna­nia lub po­dzię­ko­wa­nia

przy­słó­wek

 (3.1) gw-pl|Kramsk. in­fant. na dwór, na zew­nątrz, na spa­cer

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Daj aciu temu panu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. aću

Wiktionary


ackerman

[czy­taj: Aker­man] naz­wi­sko, m.in. Nat­han Ward Ac­ker­man (1908-1971) - psy­chia­tra ame­ry­kań­ski, pio­nier te­ra­pii ro­dzin­nej


SJP.pl

Ac­ker­man – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Mis­si­si­pi, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na hrab­stwa Choc­taw.

Wikipedia


ackermann

[czy­taj: Aker­man] naz­wi­sko, m.in. Kon­rad Ernst Ac­ker­mann (1712-1771) - aktor nie­miec­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anton Ac­ker­mann – nie­miec­ki po­li­tyk ko­mu­ni­stycz­ny
  • Else Ac­ker­mann – nie­miec­ka po­li­tyk
  • Franz Ac­ker­mann – nie­miec­ki ma­larz
  • Frie­drich Ac­ker­mann – nad­bur­mistrz Szcze­ci­na w la­tach 1907–1931
  • Gu­stav Adolph Ac­ker­mann – nie­miec­ki praw­nik
  • Jens Ac­ker­mann – nie­miec­ki po­li­tyk, czło­nek FDP
  • Josef Ac­ker­mann – szwaj­car­ski ban­kier i me­ne­dżer
  • Klaus Ac­ker­mann – nie­miec­ki pił­karz
  • Lo­u­i­se-Vic­to­ri­ne Ac­ker­mann – fran­cu­ska po­et­ka
  • Kon­rad Ernst Ac­ker­mann – nie­miec­ki aktor i dy­rek­tor te­a­tru
  • Max Ac­ker­mann – nie­miec­ki ma­larz ab­strak­cjo­ni­sta
  • Ronny Ac­ker­mann – nie­miec­ki nar­ciarz

Wikipedia


acmiola

[czy­taj: ak­mio­la] hand­lo­wa nazwa dźwię­ko­we­go stołu mon­ta­żo­we­go do pro­duk­cji filmu


SJP.pl


acodin

[czy­taj: ako­din] nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­kasz­lo­we­go za­wie­ra­ją­ce­go dek­stro­me­tor­fan


SJP.pl


aconcagua

[czy­taj: akon­ka­gua] naj­wyż­szy szczyt Ame­ry­ki, w An­dach Po­łud­nio­wych, w Ar­gen­ty­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. szczyt w An­dach;

Wiktionary

Acon­ca­gua, Cerro Acon­ca­gua (w ję­zy­ku ke­czua: "Ac­con­ca­hu­ac" – "Ka­mien­ny Straż­nik") – naj­wyż­szy szczyt Andów, Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej oraz całej Ame­ry­ki (także pół­kul za­chod­niej i po­łud­nio­wej) o wy­so­ko­ści 6960,8 m n.p.m. Leży w An­dach Po­łud­nio­wych, w Kor­dy­lie­rze Głów­nej, na ob­sza­rze Ar­gen­ty­ny, nieco ponad 110 km na pół­noc­ny za­chód od mia­sta Men­do­za.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Acon­ca­gua jest naj­wyż­szym szczy­tem Andów.

Wiktionary


aconitum

[czy­taj: ako­ni­tum] tru­ją­ca by­li­na z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych, ma­ją­ca za­sto­so­wa­nie w far­ma­cji; ako­nit, tojad


SJP.pl


acosta

[czy­taj: aKOSta] naz­wi­sko


SJP.pl


acpan

daw­niej: tytuł grzecz­no­ścio­wy, skrót od wy­ra­że­nia "wasz­mość pan", zwy­kle jako zwrot kie­ro­wa­ny wprost do roz­mów­cy, od­po­wia­da­ją­cy dzi­siej­sze­mu "pan", "wy" (zwy­kle z od­cie­niem lek­ce­wa­że­nia); aćpan, aspan, wać­pan, wac­pan, wa­span, asan, acan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. zob. wasz­mość pan.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tu się koń­czy moje prze­wod­nict­wo. Dalej sobie ac­pa­no­wie radź­cie sami…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. acpani ż.

Wiktionary


acpani

sta­ro­pol­ski tytuł grzecz­no­ścio­wy kie­ro­wa­ny do ko­bie­ty, skrót zwro­tu: wasz­mość pani


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. zob. wasz­mość pani.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zo­ba­czy­wszy dzie­dzicz­kę, hu­knął swym gru­bym gło­sem: — A ac­pa­ni tu co ro­bisz? co to za kon­szach­ty, do stu dja­błów!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. acpan m.

Wiktionary


acre

[czy­taj: AKre] stan w Bra­zy­lii


SJP.pl

Acre () – jest jed­nym z 26 sta­nów Bra­zy­lii, po­ło­żo­nym w za­chod­niej czę­ści kraju w Re­gio­nie Pół­noc­nym. Od za­cho­du gra­ni­czy z Peru, od po­łud­nia z Bo­li­wią, od pół­no­cy ze sta­nem Ama­zo­nas, od wscho­du ze sta­nem Rondônia.

W 2010 roku stan li­czył 733 559 miesz­kań­ców; dla po­rów­na­nia, w 1970 było ich 203,9 tys. Ek­splo­a­ta­cja lasów rów­ni­ko­wych (ka­u­czu­ko­wiec). Po­wierzch­nia rów­nin­na.

Wikipedia


acro-joga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. ro­dzaj tre­nin­gu, który łączy ele­men­ty jogi, ma­sa­żu taj­skie­go i akro­ba­ty­ki

Wiktionary


acrojoga

joga w po­łą­cze­niu z akro­ba­ty­ką spor­to­wą; AcroYoga, acro­y­o­ga


SJP.pl


acroyoga

[czy­taj: akro­jo­ga] joga w po­łą­cze­niu z akro­ba­ty­ką spor­to­wą; AcroYoga, acro­jo­ga


SJP.pl


acta

[czy­taj: akta] skrót od: Anti-Co­un­ter­fe­i­ting Trade Agre­e­ment - umowa hand­lo­wa do­ty­czą­ca zwal­cza­nia obro­tu to­wa­ra­mi po­dra­bia­ny­mi


SJP.pl


acth

hor­mon wyt­wa­rza­ny przez przed­ni płat przy­sad­ki; kor­ty­ko­tro­pi­na, adre­no­kor­ty­ko­tro­pi­na


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju ni­ja­kie­go

 (1.1) = ang. adre­no­cor­ti­co­tro­pic hor­mo­ne → biol. hor­mon adre­no­kor­ty­ko­tro­po­wy, kor­ty­ko­tro­pi­na;

Wiktionary


acting-out

[czy­taj: ek­ting ałt] w psy­cho­a­na­li­zie: za­cho­wa­nie uzew­nętrz­nia­ją­ce kon­flik­ty prze­ży­wa­ne przez daną osobę, ma­ją­ce na celu odre­a­go­wa­nie; wy­ła­do­wa­nie


SJP.pl

Ac­ting-out – za­cho­wa­nie, nad któ­rym osoba nie ma kon­tro­li, a które ro­zła­do­wu­je na­gro­ma­dzo­ne na­pię­cie wy­wo­ła­ne nie­uś­wia­do­mio­ny­mi im­pul­sa­mi i ży­cze­nia­mi ale nie jest skie­ro­wa­ne na po­trze­bę i bo­dziec, które to uczu­cie wy­wo­łu­ją. Ro­zła­do­wa­nie na­pię­cia od­by­wa się w spo­sób pa­to­lo­gicz­ny i de­kon­struk­tyw­ny.

Wikipedia


actio

[czy­taj: aktio] w pra­wie rzym­skim: śro­dek pro­ce­so­wy przy­słu­gu­ją­cy oso­bie po­krzyw­dzo­nej, któ­rej upraw­nie­nia zo­sta­ły na­ru­szo­ne


SJP.pl

Actio (od łac. "agere" – po­ga­niać, gnać) – dzia­ła­nie, w pra­wie rzym­skim oz­na­cza­ło skar­gę są­do­wą, po­wództ­wo, tj. czyn­ność pro­ce­so­wą, za po­mo­cą któ­rej powód ("actor") wszczy­nał prze­ciw poz­wa­ne­mu ("reus") pro­ces oraz zmie­rzał do re­a­li­za­cji swych ro­szczeń. Jako że w pra­wie rzym­skim po­dział na prawo ma­te­rial­ne i pro­ce­so­we nie miał tak istot­ne­go zna­cze­nia jak obec­nie, "actio" było sy­no­ni­mem prawa pod­mio­to­we­go (ro­szcze­nia chro­nio­ne­go skar­gą).

Wikipedia


activum

[czy­taj: ak­ti­wum] w ję­zy­koz­naw­stwie: stro­na czyn­na w od­mia­nie cza­sow­ni­ków


SJP.pl


acumen

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. w po­ez­ji ba­ro­ko­wej mo­ment prze­ci­na­nia się dwóch róż­nych metod ro­zu­mo­wa­nia, pro­wa­dzą­cy do za­sko­cze­nia i prze­ży­cia este­tycz­ne­go;

Wiktionary

Acu­men (z łac. "ostrze", "wierz­cho­łek", przen. "by­strość", "dow­cip") – w ut­wo­rze li­te­rac­kim miej­sce zet­knię­cia się dwóch prze­ciw­staw­nych metod ro­zu­mo­wa­nia ma­ją­ce wy­wo­łać za­rów­no za­sko­cze­nie jak i prze­ży­cie este­tycz­ne. Sprzecz­ność ta opie­ra się na pa­ra­dok­sie i pro­wa­dzi do ujaw­nie­nia za­ska­ku­ją­cej po­in­ty, naj­czę­ściej po­przez nie­ty­po­wy kształt sty­li­stycz­ny wy­po­wie­dzi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Acu­men stał się waż­nym po­ję­ciem dla ro­syj­skich ak­me­i­stów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈkũmɛ̃n, AS: akũmẽn

Wiktionary


acydemia

za­bu­rze­nie rów­no­wa­gi kwa­so­wo-za­sa­do­wej w or­ga­niz­mie czło­wie­ka, pod­wyż­szo­ny po­ziom kwa­śnych ele­men­tów prze­mia­ny ma­te­rii lub za­ni­żo­ny po­ziom zasad; kwa­si­ca, acy­do­za


SJP.pl


acydofil

or­ga­nizm znaj­du­ją­cy op­ty­mal­ne wa­run­ki roz­wo­ju w wo­dach lub gle­bach kwa­śnych; aci­do­fil


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. or­ga­nizm kwa­so­lub­ny

Wiktionary

Acy­do­fil – or­ga­nizm to­le­ru­ją­cy bądź pre­fe­ru­ją­cy życie w śro­do­wi­sku kwa­śnym (tj. o ni­skim pH, nawet po­ni­żej 2, choć za acy­do­fil­ne uważa się też or­ga­niz­my ży­ją­ce w śro­do­wi­sku o od­czy­nie zbli­żo­nym do 5,5 – ty­po­wym dla je­zior dy­stro­ficz­nych). Do acy­do­fi­li na­le­żą głów­nie wy­bra­ne ga­tun­ki bak­te­rii, grzy­bów (np.

Wikipedia


acydofilia

dą­że­nie or­ga­niz­mów do prze­by­wa­nia w miej­scu, gdzie jest kwa­śna gleba lub zak­wa­szo­na woda


SJP.pl


acydofilność

→ acy­do­fil­ny; kwa­so­lub­ność


SJP.pl


acydofilny

1. o or­ga­niz­mach ro­ślin­nych lub zwie­rzę­cych: ży­ją­cy i naj­le­piej roz­wi­ja­ją­cy się w śro­do­wi­sku kwa­śnym; aci­do­fil­ny;
2. mleko acy­do­fil­ne - fer­men­to­wa­ny napój z mleka kro­wie­go; mleko aci­do­fil­ne


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. o ro­śli­nach i zwie­rzę­tach: naj­le­piej roz­wi­ja­ją­cy się w gle­bach lub wo­dach kwa­śnych, uni­ka­ją­ce wapna

 (1.2) zob. mleko acy­do­fil­ne.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) acidofilny, kwasolubny

Wiktionary


acydofit

ro­śli­na ży­ją­ca tylko w śro­do­wi­sku kwa­śnym; aci­do­fit, kal­cy­fob


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na acy­do­fil­na, kwa­so­lub­na, ros­ną­ca na gle­bach kwa­śnych

Wiktionary


acydofob

kal­cy­fit, ro­śli­na wa­pie­nio­lub­na uni­ka­ją­ca sied­lisk kwa­śnych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na uni­ka­ją­ca po­dło­ża kwa­śne­go;

Wiktionary

Acy­do­fob – or­ga­nizm nie­roz­wi­ja­ją­cy się w sied­li­sku zak­wa­szo­nym, z re­gu­ły acy­do­fo­ba­mi są ro­śli­ny wa­pie­nio­lub­ne. Acy­do­fo­by czę­sto są al­ka­li­fi­la­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) z re­gu­ły acy­do­fo­ba­mi są ro­śli­ny wa­pie­nio­lub­ne.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kalcyfit

Wiktionary


acydofobia

nie­zdol­ność or­ga­niz­mu do przy­sto­so­wa­nia się do kwa­śne­go śro­do­wi­ska


SJP.pl


acydoliza

pro­ces roz­kła­du estrów pod wpły­wem moc­nych kwa­sów bezt­le­no­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. re­ak­cja roz­kła­du związ­ku che­micz­ne­go pod wpły­wem kwasu

Wiktionary

Acy­do­li­za – re­ak­cja che­micz­na roz­kła­du związ­ku che­micz­ne­go pod wpły­wem kwasu. Zaz­wy­czaj prze­pro­wa­dza­na w wa­run­kach bez­wod­nych w celu nie­do­pu­szcze­nia do hy­dro­li­zy ka­ta­li­zo­wa­nej przez kwas.

Naj­czę­ściej spo­ty­ka­nym typem acy­do­li­zy jest tran­se­stry­fi­ka­cja – w tym przy­pad­ku wy­mia­na resz­ty kwa­so­wej w estrze:

Wikipedia


acydometria

mia­recz­ko­we oz­na­cza­nie za­war­to­ści kwasu w rozt­wo­rze


SJP.pl


acydoza

za­bu­rze­nie rów­no­wa­gi kwa­so­wo-za­sa­do­wej w or­ga­niz­mie czło­wie­ka, pod­wyż­szo­ny po­ziom kwa­śnych ele­men­tów prze­mia­ny ma­te­rii lub za­ni­żo­ny po­ziom zasad; kwa­si­ca, acy­de­mia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. kwa­si­ca.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) acydemia, kwasica

Wiktionary


acydymetria

me­to­da oz­na­cza­nia ob­ję­to­ści kwa­sów w ana­li­zie che­micz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. dział che­micz­nej ana­li­zy ilo­ścio­wej (mia­recz­ko­wej), po­da­ją­cy spo­so­by ilo­ścio­we­go oz­na­cza­nia kwa­sów

Wiktionary


acykliczność

brak okre­so­wo­ści, sta­łej pow­ta­rzal­no­ści wy­bra­nej cechy pro­ce­sów, zja­wisk itp.; nie­cy­klicz­ność


SJP.pl

Acy­klicz­ność to włas­ność pre­fe­ren­cji i in­nych re­la­cji dwucz­ło­no­wych, która wy­ma­ga aby prze­ciw­sy­me­trycz­na część re­la­cji nie za­wie­ra­ła cykli.

Wikipedia


acykliczny

1. książ­ko­wo: nie­pod­le­ga­ją­cy cy­klicz­nym (pow­ta­rzal­nym) zmia­nom; nie­cy­klicz­ny;
2. zwią­zek acy­klicz­ny - zwią­zek or­ga­nicz­ny o nie­zam­knię­tym łań­cu­chu wę­glo­wym; zwią­zek ali­fa­tycz­ny, zwią­zek łań­cu­cho­wy, zwią­zek tłu­szczo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) nie­cy­klicz­ny

 (1.2) mat. nie­po­sia­da­ją­cy cykli

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykl mrz., cykliczność ż., acykliczność ż.

 przym. cykliczny

 przysł. cyklicznie, acyklicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niecykliczny

Wiktionary


acyklowir

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako lek prze­ciw­wi­ru­so­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek prze­ciw­wi­ru­so­wy na za­ka­że­nia her­pes­wi­ru­sa­mi; ana­log gu­a­no­zy­ny

Wiktionary

Acy­klo­wir ( acic­lo­vi­rum) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek prze­ciw­wi­ru­so­wy, z grupy ana­lo­gów nu­kle­o­zy­do­wych, sto­so­wa­ny prze­de wszyst­kim w le­cze­niu za­ka­żeń wi­ru­sem opryszcz­ki po­spo­li­tej oraz wi­ru­sem ospy wietrz­nej i pół­pa­śca. Inne za­sto­so­wa­nia obej­mu­ją za­po­bie­ga­nie za­ka­że­niom wi­ru­sem cy­to­me­ga­lii po tran­splan­ta­cji i cięż­kie po­wi­kła­nia za­ka­że­nia wi­ru­sem Ep­ste­i­na-Barr. Lek może być przyj­mo­wa­ny do­ust­nie, sto­so­wa­ny jako krem lub w po­sta­ci wstrzy­knięć.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta­blet­ki acy­klo­wi­ru są białe i okrą­głe.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wzór sumaryczny C8H11N5O3; nazwy handlowe: Aciclovir, Acix, Axoviral, Hascovir, Herpex, Heviran, Viru-POS, Zovirax Intensive

Wiktionary


acyl

or­ga­nicz­ny rod­nik kwa­so­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. or­ga­nicz­ny rod­nik kwa­so­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acylowanie n.

Wiktionary


acylacja

che­micz­na mo­dy­fi­ka­cja bia­łek


SJP.pl


acyloglicerole

Acy­lo­gli­ce­ro­le, zwy­cza­jo­wo: gli­ce­ry­dy – or­ga­nicz­ne związ­ki che­micz­ne, estry acy­lo­we gli­ce­ro­lu. Po­nie­waż w gli­ce­ro­lu 1, 2 lub wszyst­kie 3 grupy hy­drok­sy­lo­we (#PATRZ) mogą być ze­stry­fi­ko­wa­ne kwa­sa­mi kar­bok­sy­lo­wy­mi, w za­leż­no­ści od stop­nia estry­fi­ka­cji wy­róż­nia się mono-, di- i tria­cy­lo­gli­ce­ro­le:

Wikipedia


acylowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­ca na pod­sta­wie­niu grupy acy­lo­wej do czą­stecz­ki związ­ku che­micz­ne­go w miej­sce atomu wo­do­ru;

Wiktionary

Nie mylić z: Ace­ty­lo­wa­nie.

Acy­lo­wa­nie, acy­la­cja – re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­ca na wpro­wa­dze­niu do czą­stecz­ki związ­ku che­micz­ne­go grupy acy­lo­wej. Acy­lo­wa­nie jest ważną re­ak­cją w che­mii or­ga­nicz­nej, wy­ko­rzy­sty­wa­ną do otrzy­my­wa­nia po­chod­nych acy­lo­wych (np. ke­to­nów, estrów lub ami­dów), za­bez­pie­cza­nia in­nych grup funk­cyj­nych (szcze­gól­nie grup ami­no­wych i grup hy­drok­sy­lo­wych).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. acyl m., acylacja ż.

 czas. acylować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) acylacja

Wiktionary


acylować

wpro­wa­dzać grupę acy­lo­wą do czą­stecz­ki


SJP.pl


acylowy

→ acyl


SJP.pl

Patrz:

acyl

acz

daw­niej: acz­kol­wiek


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) przest. książk. spój­nik wy­ra­ża­ją­cy łącz­ność tre­ści prze­ciw­staw­nych lub znacz­nie róż­nią­cych się

 (1.1.1) … może łą­czyć dwa zda­nia po­drzęd­nie zło­żo­ne, także gdy zda­nie po­drzęd­ne jest wtrą­co­ne

 (1.1.2) … może wpro­wa­dzać wy­ra­że­nie uzu­peł­nia­ją­ce lub wtrą­co­ne

 (1.1.3) … może łą­czyć czę­ści zda­nia, prze­de wszyst­kim oko­licz­ni­ki lub przy­daw­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1.1) W ko­ście­le w mia­stecz­ku Turku jest dzwo­nek, który acz nie ma najm­niej­szej skazy ani znaku usz­ko­dze­nia, prze­cież żad­ne­go nie wy­da­je głosu.

 (1.1.2) Tym­cza­sem po­piół, acz w małej ilo­ści, za­czy­nał już padać na nasze głowy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: at͡ʃ, AS: ač

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aczkolwiek, ale, choć, jednak

Wiktionary


aczaria

mistrz, na­u­czy­ciel w hin­du­iz­mie; aćar­ja


SJP.pl


aczby

daw­niej: spój­nik "acz" wraz z cząst­ką trybu przy­pu­szcza­ją­ce­go; choć­by, cho­ciaż­by


SJP.pl


aczci

spój­nik

 (1.1) stpol. …wpro­wa­dza­ją­cy wy­po­wie­dze­nie oko­licz­ni­ko­we wa­run­ku; je­że­li

 (1.2) śrpol. …wpro­wa­dza­ją­cy wy­po­wie­dze­nie oko­licz­ni­ko­we przyz­wo­le­nia; choć, cho­ciaż

 (1.3) śrpol. …wpro­wa­dza­ją­cy wy­po­wie­dze­nie oko­licz­ni­ko­we przy­czy­ny; bo, po­nie­waż

 (1.4) śrpol. …wpro­wa­dza­ją­cy współ­rzęd­ne wy­po­wie­dze­nie wy­ni­ko­we; prze­cież, wszak

par­ty­ku­ła

 (2.1) śrpol. …wpro­wa­dza­ją­ca do­dat­ko­wą in­for­ma­cję na oma­wia­ny temat; i to, na do­da­tek

 (2.2) śrpol. …wy­ra­ża­ją­ca na­dzie­ję mó­wią­ce­go; oby

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈat͡ʃʲt͡ɕi, AS: ačʹći

Wiktionary


aczkole

spój­nik

 (1.1) stpol. cho­ciaż, acz­kol­wiek

 (1.2) stpol. je­że­li zaś, jeśli

Wiktionary

Wymowa:

IPA: at͡ʃˈkɔlɛ, AS: ačkole

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aczkakole, aczkoli, aczkolić, aczle

 (1.2) aczkoliby

Wiktionary


aczkolwiek

spój­nik łą­czą­cy wy­ra­że­nia prze­ciw­staw­ne, nie­o­cze­ki­wa­ne w tym ze­sta­wie­niu


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) … wpro­wa­dza­ją­cy treść prze­ciw­staw­ną lub znacz­nie się róż­nią­cą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nikt nie wie­rzył sło­wom świad­ka, acz­kol­wiek była to praw­da.

 (1.1) Po­go­da dzi­siaj, acz­kol­wiek rano pa­da­ło, jest wy­śmie­ni­ta.

 (1.1) Przyz­nał się do winy, acz­kol­wiek nie­chęt­nie.

 (1.1) Po­mysł ten, acz­kol­wiek bły­skot­li­wy, jed­nak nie spo­do­ba się sze­fo­wi.

 (1.1) Był gruby, acz­kol­wiek zwin­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: at͡ʃˈkɔlvʲjɛk, AS: ačkolvʹi ̯ek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jednak, ale, choć, mimo że

Wiktionary


aczle

spój­nik

 (1.1) stpol. choć, cho­ciaż

 (1.2) stpol. acz­kol­wiek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈat͡ʃlɛ, AS: ačle

Wiktionary


aczytalny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który nie na­da­je się do czy­ta­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szczę­śli­wie „Fin­ne­ga­nów tren” funk­cjo­nu­je jako żar­to­bli­wy przy­kład sno­bi­stycz­nej, aczy­tal­nej li­te­ra­tu­ry, więc praw­do­po­do­bień­stwo, że ktoś choć raz na do­wol­ny frag­ment po­wie­ści tra­fił, jest wyż­sze niż w przy­pad­ku sto­sun­ko­wo słabo zna­ne­go Pe­re­ca.

Wiktionary


aczyńsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w sy­be­ryj­skiej czę­ści Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim, nad Czu­ły­mem;

Wiktionary

Aczyńsk ( Ачинск) – mia­sto w Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim, przy Kolei Trans­sy­be­ryj­skiej, nad Czu­ły­mem (do­pływ rzeki Ob).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. aczyński

Wiktionary


aczyński

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Aczyń­ska, zwią­za­ny z Aczyń­skiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aczyńsk mrz.

Wiktionary


ad

do... (ad 1, ad 2 itd.)


SJP.pl

przy­i­mek

 (1.1) w od­nie­sie­niu do

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • .ad – do­me­na in­ter­ne­to­wa przy­pi­sa­na dla Księ­stwa An­do­ry
  • ad (łac.), do – słowo roz­po­czy­na­ją­ce od­no­śni­ki do punk­tów wy­mie­nio­nych wcze­śniej w tek­ście, np. Ad 1.
  • Ad – mi­tycz­ny lud arab­ski
  • A.D. () – roku Pań­skie­go, rów­no­waż­ne oz­na­cze­niu n.e. (na­szej ery)
  • AD – oz­na­cze­nie ko­do­we pań­stwa An­do­ra (we­dług ISO 3166-1)
  • AD – au­to­ry­zo­wa­ny do­rad­ca rynku NewConnect
  • AD – ka­te­go­ria odz­na­cze­nia Dame of Order of Au­stra­lia
  • AD () – cho­ro­ba Alz­he­i­me­ra
  • AD (ang. ) – de­pre­sja aty­po­wa
  • AD (ang. ) – hie­rar­chicz­na baza da­nych dla sy­ste­mów Win­dows
  • „AD” – akro­nim cza­so­pis­ma „Ar­chi­tec­tu­ral Di­gest”, uży­wa­ny za­mien­nie z pełną nazwą
  • A/D (ang. ) – przet­wor­nik ana­lo­go­wo-cy­fro­wy

Wikipedia

Wymowa:

IPA: at, AS: at

Wiktionary


ad-dauha

sto­li­ca Ka­ta­ru; Dauha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Ka­ta­ru;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przez wiele lat Ad-Dauha było waż­nym por­tem, jed­nak płyt­kie wody i rafy ko­ra­lo­we po­wo­do­wa­ły, że w por­cie nie mogły cu­mo­wać duże jed­nost­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ad‿ˈːawxa, AS: a•‿dau̯χa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dauhańczyk m., dauhanka ż.

 przym. dauhański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Doha, przest. Dauha, hist. Al-Bida

Wiktionary


ad.

skrót od: adiunkt


SJP.pl


ada

1. imię żeń­skie;
2. zdrob­nie­nie od imion żeń­skich: Adrian­na, Adria­na, Adela, Ade­laj­da, Ade­li­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) zdrobn. Ade­laj­da, Adela, Ade­li­na, Adria­na, Adrian­na

 (1.3) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 523;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ada – imię żeń­skie
  • Ada – wład­czy­ni Karii
  • Ada – język pro­gra­mo­wa­nia
  • (523) Ada – pla­ne­to­i­da w Ukła­dzie Sło­necz­nym
  • Ada – małej wiel­ko­ści kra­ter ude­rze­nio­wy na Mar­sie
  • Ada albo Żar – po­wieść Vla­di­mi­ra Na­bo­ko­va
  • Ada – al­bań­ski film z 2013 roku
  • Ada – po­stać bi­blij­na, żona La­me­cha
  • Ada – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych
  • de­a­mi­na­za ade­no­zy­ny
  • AdA – pier­wszy na świe­cie zde­rzacz czą­stek i an­ty­czą­stek
  • ADA – Ame­ri­can Den­tal As­so­cia­tion

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ada jest moją sio­strą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈada, AS: ada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adam mos./mrz., Adelajda ż., Adela ż., Adelina ż., Adriana ż., Adrianna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Adunia, Adeczka, Adzia, Adusia, Adzik, Adula, Adka, Adeńka

Wiktionary


adad

Adad – bóg burzy, wia­tru, de­szczu i pio­ru­nów oraz siły ni­szczy­ciel­skiej, jedno z waż­niej­szych bóstw w mi­to­lo­gii ba­bi­loń­skiej. Ge­ne­za Adada sięga okre­su su­me­ryj­skie­go. Był on utoż­sa­mia­ny z pom­niej­szym bó­stwem w pan­te­o­nie su­me­ryj­skim – Isz­ku­rem, któ­re­go cechy roz­wi­nę­ły się w okre­sie ba­bi­loń­skim, a na­stęp­nie asy­ryj­skim, gdy Ada­do­wi przy­pi­sa­no atry­bu­ty i cechy woj­sko­we. O ran­dze Adada świad­czy włą­cza­nie jego imie­nia do imion kró­lów.

Wikipedia


adadżio

ada­gio;
1. tempo mu­zycz­ne po­wol­ne, szyb­sze niż lento i wol­niej­sze niż an­dan­te;
2. utwór mu­zycz­ny utrzy­ma­ny w tem­pie ada­dżio;
3. wolny, li­rycz­ny ta­niec w ba­le­cie kla­sycz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) cho­re­ogr. li­rycz­ny ta­niec dwoj­ga so­li­stów, prze­cho­dze­nie z pozy do pozy oraz pod­no­sze­nie tan­cer­ki przez part­ne­ra;

 (1.2) muz. po­wo­li wy­ko­ny­wa­ny utwór mu­zycz­ny lub jego część

 (1.3) muz. po­wol­ne tempo

przy­miot­nik

 (2.1) muz. wolny, po­wol­ny

przy­słó­wek spo­so­bu

 (3.1) muz. wolno, po­wo­li

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈdad͡ʒʲjɔ, AS: adaǯʹi ̯o

Wiktionary


adagietto

[czy­taj: adadż­jet­to] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: dość wolno; tempo nieco szyb­sze niż ada­gio


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) muz. dość wolno; tempo wy­ko­na­nia ut­wo­ru nieco szyb­sze niż ada­gio

Wiktionary


adagio

ada­dżio;
1. tempo mu­zycz­ne po­wol­ne, szyb­sze niż lento i wol­niej­sze niż an­dan­te;
2. utwór mu­zycz­ny utrzy­ma­ny w tem­pie ada­gio;
3. wolny, li­rycz­ny ta­niec w ba­le­cie kla­sycz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. zob. ada­dżio.

przy­miot­nik

 (2.1) muz. zob. ada­dżio.

przy­słó­wek

 (3.1) muz. zob. ada­dżio.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ada­gio (mu­zy­ka) – w mu­zy­ce tempo wolne (66-76 BPM); zo­bacz też: tempo
  • Ada­gio (balet) – ro­dzaj tańca ba­le­to­we­go
  • Ada­gio 62126 – pol­ski ra­dio­od­bior­nik
  • Ada­gio (fran­cu­ska grupa mu­zycz­na) – grupa mu­zycz­na z Fran­cji (pro­gre­syw­ny, sym­fo­nicz­ny metal)
  • Ada­gio (bra­zy­lij­ska grupa mu­zycz­na) – grupa mu­zycz­na z Bra­zy­lii (doom, death metal)
  • Ada­gio (pro­gram kom­pu­te­ro­wy) – pro­gram kom­pu­te­ro­wy dzia­ła­ją­cy w sieci Gnu­tel­la2

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈdad͡ʒʲjɔ, AS: adaǯʹi ̯o

Wiktionary


adagissimo

[czy­taj: adaDŻIss-imo] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: jak naj­wol­niej


SJP.pl


adagium

1. daw­niej: przy­sło­wie;
2. sen­ten­cja, for­mu­ła bli­ska przy­sło­wiu, prze­ka­zu­ją­ca myśl ogól­ną; kla­sycz­ną re­a­li­za­cją ada­giów są "Ada­gia" Eraz­ma z Rot­ter­da­mu


SJP.pl

Ada­gium – czę­sto utoż­sa­mia­na z przy­sło­wiem ("pro­ver­bium") for­mu­ła ma­ją­ca wy­ra­zić pewną praw­dę ogól­ną. W okre­sie śred­nio­wie­cza oraz w okre­sie re­ne­san­su po­pu­lar­nym było sto­so­wa­nie roz­róż­nie­nia po­ję­cio­we­go: "ada­gium"/"pro­ver­bium" – pier­wszym z tych ter­mi­nów okre­śla­jąc przy­sło­wia i sen­ten­cje po­cho­dzą­ce ze sta­ro­żyt­no­ści po­gań­skiej; dru­gim z nich, na­to­miast: przy­sło­wia po­cho­dzą­ce z Pisma Świę­te­go, np.

Wikipedia


adaks

ssak pa­rzy­sto­ko­pyt­ny z ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych, za­li­cza­ny do an­ty­lop; ad­daks


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Addax|La­u­ril­lard|ref=tak., ro­dzaj ssaka pa­rzy­sto­ko­pyt­ne­go z po­dro­dzi­ny an­ty­lo­pow­ców;

 (1.2) zool. an­ty­lo­pa z ro­dza­ju adaks (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gar­ni­tur chro­mo­so­mo­wy adak­sa two­rzy 29 par chro­mo­so­mów.

 (1.2) Na­szy­mi adak­sa­mi opie­ku­ją się dzie­ci z Cie­szy­na.

Wiktionary


adalat

nazwa hand­lo­wa leku sto­so­wa­ne­go w nad­ci­śnie­niu i dła­wi­cy pier­sio­wej, za­wie­ra­ją­ce­go ni­fe­dy­pi­nę


SJP.pl


adalberg

naz­wi­sko


SJP.pl


adalbert

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Adal­bert, Adel­bert – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Wy­wo­dzi się od słów oz­na­cza­ją­cych "adal" (ród szla­chec­ki) i "be­raht" (jasny, bły­szczą­cy), oz­na­cza­ło „po­cho­dzą­ce­go ze szla­chet­ne­go rodu”. Wy­stę­pu­je w wielu od­mia­nach, np.: Al­bert, Ol­bracht.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) I ten ro­dził się gdzieś w Sak­so­nii, uczył po świe­cie a przy­był prak­tycz­ne stud­ja koń­czyć przy słyn­nym Adal­ber­cie, któ­re­go naukę wy­so­ko cenił.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈdalbɛrt, AS: adalbert

Wiktionary


adalin

nazwa hand­lo­wa hi­sto­rycz­ne­go leku uspo­ka­ja­ją­ce­go i na­sen­ne­go, za­wie­ra­ją­ce­go kar­bro­mal


SJP.pl

Ada­lin – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Sălaj, w gmi­nie Dragu. W 2011 roku li­czy­ła 193 miesz­kań­ców.

Wikipedia


adalina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. farm. ureid kwasu bro­mod­wu­e­ty­lo­oc­to­we­go, biały kry­sta­licz­ny pro­szek, śro­dek uspo­ka­ja­ją­cy i ła­god­nie na­sen­ny

Wiktionary


adaltonid

kry­sta­licz­ny zwią­zek che­micz­ny nie­speł­nia­ją­cy prawa sta­ło­ści skła­du; zwią­zek nie­ste­chio­me­trycz­ny, ber­to­lid


SJP.pl


adam

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. we­dług Księ­gi Ro­dza­ju imię pier­wsze­go czło­wie­ka na Ziemi oraz pro­to­pla­sty rodu ludz­kie­go;

 (1.2) imię|pol­ski|m.;

 (1.3) daw. gw-pl|War­sza­wa. mi­li­cjant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. mia­sto w min­ta­ka­cie Al-Min­ta­kat ad-Da­chi­lij­ja w Oma­nie

 (2.2) geogr. wznie­sie­nie na te­re­nie Czech w Gó­rach Or­lic­kich;

 (2.3) rel. mia­sto bi­blij­ne le­żą­ce nie­o­po­dal Sar­tan, utoż­sa­mia­ne z miej­sco­wo­ścią Tall ad-Da­mi­ja w Jor­da­nii;

Wiktionary

Adam – imię mę­skie po­cho­dze­nia se­mic­kie­go. W ję­zy­ku he­braj­skim אדום "adom" oz­na­cza „czer­wo­ny”, od ko­lo­ru ziemi, z któ­rej Adam był ule­pio­ny. Bar­dziej jed­nak praw­do­po­dob­ne, że "Adam" wy­wo­dzi się od he­braj­skie­go słowa "ada­mah", które oz­na­cza „zie­mię, rolę”, wtedy zna­czy­ło­by „rol­nik”, albo „że czło­wiek, z ziemi pow­sta­ły, do ziemi wróci”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Adam i Ewa umie­szcze­ni przez Boga w raju, zo­sta­li z niego wy­pę­dze­ni po­no­sząc karę za ule­głość sza­ta­no­wi i nie­po­słu­szeń­stwo Bogu (…), a także utra­ci­li nie­śmier­tel­ność; (…) sy­na­mi Adama i Ewy byli Abel, Kain i Set; (…).

 (1.1) Już Adam do­stał to czego chciał, za jedno żebro Bóg ko­bie­tę mu dał.

 (1.2) Mam na imię Adam i je­stem na­u­czy­cie­lem z War­sza­wy.

 (1.2) Na 24 grud­nia przy­pa­da­ją imie­ni­ny Adama i Ewy.

 (1.2) Ewa wysz­ła za mąż za Adama.

 (1.2) Panie Ada­mie, pro­szę nas jutro od­wie­dzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈadãm, AS: adãm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adamowa ż., Adamówna ż., Adamostwo lm m., Adamkowa ż., Adamkówna ż., adamita m., adamitka ż., adamian m., Adamów m., Adamowo n., Adamowizna ż., Adamówka ż., Adamierz m., adamin m., adamit m., Adamina ż., Adaminowo n., Adamica ż., Adameczek m., Adameczkowa ż., Adameczkówna ż.

:: zdrobn. Adamek m., Adaś m., Adaśko m.

:: fż. Ada ż.

 przym. Adamowy, Adamkowy, Adasiowy, Adaśkowy, adamowy, adamitowy, adamicki, adamowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zdrobn. Adamek, Adaś, Adaśko, Adamuś

Wiktionary


adamantan

zwią­zek or­ga­nicz­ny uży­wa­ny do wyt­wa­rza­nia leków i po­li­me­rów akry­lo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. farm. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, tri­cy­klicz­ny wę­glo­wo­dór na­sy­co­ny;

Wiktionary

Ada­man­tan – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, tri­cy­klicz­ny wę­glo­wo­dór na­sy­co­ny.

W tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej jest bia­łym, kry­sta­licz­nym cia­łem o za­pa­chu przy­po­mi­na­ją­cym kam­fo­rę. Nie­wiel­kie ilo­ści ada­man­ta­nu wy­stę­pu­ją w ropie naf­to­wej i niek­tó­rych mi­ne­ra­łach.

Wikipedia


adamastor

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ada­ma­stor – jeden z bo­ha­te­rów ut­wo­ru Luísa de Camõesa Luz­ja­dy.
  • Ada­ma­stor – krą­żow­nik por­tu­gal­skiej ma­ry­nar­ki wo­jen­nej
  • Ada­ma­stor – ze­ga­rek firmy Swatch

Wikipedia


adamaszek

dwu­stron­na tka­ni­na jed­wab­na lub ba­weł­nia­na o bły­szczą­cym wzo­rze na ma­to­wym tle


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) włók. wzo­rzy­sta tka­ni­na dwu­stron­na, z jed­nej stro­ny ma­to­wa, z dru­giej bły­szczą­ca; ; Glo­ger.

 (1.2) stpol. ak­sa­mit

Wiktionary

Ada­ma­szek (łac. "ada­ma­scus", franc. "damas") – tka­ni­na ża­kar­do­wa, dwu­stron­na, naj­czę­ściej jed­wab­na, zwy­kle jed­no­barw­na, z wzo­rem ma­to­wym na bły­szczą­cym tle (lub od­wrot­nie), uzy­ski­wa­nym przez od­po­wied­nie do­bra­nie splo­tów tkac­kich, naj­czę­ściej atła­so­wych i sko­śnych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ciem­no­zie­lo­na, lekko wy­cię­ta su­knia z ada­masz­ku spły­wa­ła gład­ko wzdłuż wy­nio­słej po­sta­ci […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadãˈmaʃɛk, AS: adãmašek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. adamaszkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) aksament, aksemit, eksamit, jaksamit

Wiktionary


adamaszkowy

→ ada­ma­szek, np. ada­masz­ko­wy obrus


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ada­masz­kiem, do­ty­czą­cy ada­masz­ku, wy­ko­na­ny z ada­masz­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W zbio­rach mu­ze­um mamy za­byt­ko­wy ornat ada­masz­ko­wy z ko­lum­ną z mory i hie­ro­gra­mem IHS.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adamaszek mrz., Damaszek mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. damaskowy

Wiktionary


adamawa

wy­ży­na w Afry­ce Za­chod­niej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wy­ży­na w Afry­ce;

 (1.2) geogr. re­gion w Ka­me­ru­nie;

 (1.3) hist. hi­sto­rycz­ne pań­stwo na te­re­nie dzi­siej­sze­go środ­ko­we­go Ka­me­ru­nu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ada­ma­wa – wy­ży­na w Afry­ce Za­chod­niej na te­ry­to­rium Ka­me­ru­nu
  • Ada­ma­wa – hi­sto­rycz­ne pań­stwo na te­re­nie dzi­siej­sze­go środ­ko­we­go Ka­me­ru­nu
  • Ada­ma­wa – re­gion Ka­me­ru­nu
  • Ada­ma­wa – stan Ni­ge­rii

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­ży­na Ada­ma­wa sta­no­wi ob­szar źró­dło­wy dla rzek Benue, Sa­na­ga i Logon.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadãˈmava, AS: adãmava

Wiktionary


adamczak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ali­cja Adam­czak (ur. 1949) – pol­ska praw­nicz­ka
  • Da­mian Adam­czak (ur. 1991) – pol­ski żuż­lo­wiec
  • Jacek Adam­czak (ur. 1955) – pol­ski re­ży­ser
  • Ja­nusz Adam­czak (ur. 1964) – pol­ski ge­ne­rał
  • Ka­zi­mierz Adam­czak (1954-1994) – pol­ski żuż­lo­wiec
  • Mał­go­rza­ta Adam­czak (ur. 1971) – pol­ska po­li­tyk
  • Mi­ro­sław Adam­czak (ur. 1954) – pol­ski po­li­tyk
  • Mo­ni­que Adam­czak (ur. 1983) – au­stra­lij­ska te­ni­sist­ka
  • Ro­bert Adam­czak – pol­ski pia­ni­sta
  • Sta­ni­sław Adam­czak (ur. 1948) – pol­ski in­ży­nier, pro­fe­sor nauk tech­nicz­nych
  • Ste­fan Adam­czak (1892-1939) – pol­ski lek­ko­at­le­ta

Wikipedia


adamczewski

naz­wi­sko


SJP.pl


adamczuk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­riusz Adam­czuk (ur. 1969) – pol­ski pił­karz
  • To­masz Lu­cjan Adam­czuk (1953–1993) – pol­ski po­li­tyk lu­do­wy, rol­nik, poseł na Sejm PRL IX ka­den­cji i se­na­tor III ka­den­cji

Wikipedia


adamczyk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Adam­czyk (ur. 1950) – pol­ski ju­do­ka
  • Alek­san­der Adam­czyk (ur. 1959) – pol­ski aktor, mim oraz ar­ty­sta ka­ba­re­to­wy
  • An­drzej Adam­czyk (ur. 1959) – pol­ski po­li­tyk
  • Ar­ka­diusz Adam­czyk (ur. 1969) – pol­ski hi­sto­ryk i po­li­to­log
  • Bar­tosz Adam­czyk (ur. 1973) – pol­ski aktor te­a­tral­ny i te­le­wi­zyj­ny
  • Bog­dan Adam­czyk (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Da­riusz Adam­czyk (ur. 1975) – pol­ski lek­ko­at­le­ta
  • Ed­ward Adam­czyk (1921–1993) – pol­ski lek­ko­at­le­ta
  • Eryk Adam­czyk (ur. 1933) – pol­ski praw­nik
  • Fer­dy­nand Adam­czyk (1896–1988) – pol­ski dzia­łacz ple­bi­scy­to­wy na Gór­nym Ślą­sku
  • Fran­ci­szek Adam­czyk (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Iza­be­la Adam­czyk (ur. 1986) – pol­ska ju­docz­ka

Wikipedia


adamek

1. zdrob­nie­nie od: Adam (imię mę­skie);
2. naz­wi­sko pol­skie


SJP.pl

Zo­bacz też: Ada­mek w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Ada­mek – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ko­nec­kim, w gmi­nie Stą­por­ków. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


adamellit

mag­mo­wa skała głę­bi­no­wa, od­mia­na gra­ni­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­mia­na gra­ni­tu;

Wiktionary

Ada­mel­lit (ina­czej gra­nit mon­zo­ni­to­wy) – kwa­śna skała głę­bi­no­wa, jedna z od­mian gra­ni­tu.

Skład: bio­tyt, horn­blen­da, kwarc, mika, nie­kie­dy złoto, pla­gio­klaz, ska­leń po­ta­so­wy, rza­dziej też pi­rok­sen.

Wy­stę­pu­je w po­sta­ci roz­le­głych ma­sy­wów lub drob­nych in­truz­ji. W Pol­sce można go zna­leźć w ma­sy­wach gra­ni­to­wych na Dol­nym Ślą­sku (m.in. w Kar­ko­no­szach, Strze­li­nie, Strze­go­miu). Ma za­sto­so­wa­nie w ka­mie­niar­stwie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ada­mel­lit może być brą­zo­wy, po­ma­rań­czo­wy, czar­ny, szary lub be­żo­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. adamellitowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) granit monzonitowy

Wiktionary


adamellitowy

przy­miot­nik od: ada­mel­lit


SJP.pl


adamiak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Ada­miak (1960–2020) – pol­ski gi­ta­rzy­sta ba­so­wy
  • Bar­ba­ra Ada­miak (ur. 1949) – pol­ska praw­nicz­ka
  • Elż­bie­ta Ada­miak (ur. 1955) – pol­ska pio­sen­kar­ka
  • Elż­bie­ta Ada­miak (ur. 1964) – pol­ska te­o­loż­ka
  • Fran­ci­szek Ada­miak (1936–2022) – pol­ski we­te­ry­narz i dzia­łacz po­li­tycz­ny
  • Jan Ada­miak (ur. 1948) – pol­ski agro­nom i po­li­tyk
  • Ka­ta­rzy­na Ada­miak-Sro­czyń­ska (ur. 1975) – pol­ska dzien­ni­kar­ka
  • Ma­riusz Ada­miak (ur. 1961) – pol­ski pro­mo­tor mu­zy­ki jaz­zo­wej
  • Ry­szard Ada­miak – pol­ski che­mik
  • Sta­ni­sław Ada­miak (ur. 1932) – pol­ski rol­nik i po­li­tyk
  • Sta­ni­sław Ada­miak (ur. 1949) – pol­ski in­ży­nier i przed­się­bior­ca, kon­sul ho­no­ro­wy Ukra­i­ny
  • Sta­ni­sław Ada­miak (ur. 1980) – pol­ski du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki i hi­sto­ryk

Wikipedia


adamianin

czło­nek sekty gło­szą­cej nie­win­ność raj­ską; ada­mi­ta


SJP.pl


adamianka

→ ada­mia­nin; ada­mit­ka


SJP.pl


adamici

sekta ist­nie­ją­ca na prze­ło­mie II i III w., gło­szą­ca po­wrót do raj­skiej czy­sto­ści


SJP.pl

Ada­mi­ci, ada­mia­nie – zwo­len­ni­cy wspól­no­ty, która dą­ży­ła do odt­wo­rze­nia raj­skiej nie­win­no­ści. Uwa­ża­li na­gość za na­tu­ral­ny stan czło­wie­ka i znak wol­no­ści od grze­chu. Pod­czas ze­brań wy­stę­po­wa­li bez odzie­ży, wie­rząc, że je­dy­nie osoby wy­zby­te cie­les­nych sła­bo­ści po­tra­fią pa­trzeć na nagie ciało bez po­żą­da­nia. Ru­cho­wi przy­pi­sy­wa­no roz­wią­złość oby­cza­jo­wą oraz odrzu­ca­nie wszel­kich norm i na­ka­zów spo­łecz­nych, czyli po­sta­wę an­ty­no­mi­stycz­ną.

Wikipedia


adamiec

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ada­miec – pol­skie naz­wi­sko
  • Da­niel Ada­miec – pol­ski pię­ściarz
  • Fran­ci­szek Ada­miec – dzia­łacz spo­łecz­ny i kul­tu­ral­ny. Po­pu­la­ry­za­tor tra­dy­cji Ślą­ska Opol­skie­go
  • Iwona Ada­miec-Wój­cik – pol­ska na­u­ko­wiec, pro­fe­sor nauk tech­nicz­nych, pro­fe­sor zwy­czaj­ny Aka­de­mii Tech­nicz­no-Hu­ma­ni­stycz­nej w Biel­sku-Bia­łej
  • Ja­nusz Ada­miec – pol­ski ho­ke­i­sta, trzy­krot­ny olim­pij­czyk
  • Józef Ada­miec – pol­ski pił­karz, gra­ją­cy na po­zy­cji obroń­cy
  • Kry­sty­na Ada­miec – pol­ska ak­tor­ka te­a­tral­na, fil­mo­wa i te­le­wi­zyj­na
  • Marek Ada­miec – hi­sto­ryk li­te­ra­tu­ry, kry­tyk li­te­rac­ki, pra­cow­nik na­u­ko­wy Uni­wer­sy­te­tu Gdań­skie­go
  • Ma­rian Ada­miec – dzia­łacz pań­stwo­wy, wi­ce­wo­je­wo­da słup­ski
  • Mi­chał Ada­miec – dzia­łacz spo­łecz­ny, poseł na Sejm PRL V ka­den­cji
  • Po­li­karp Ada­miec – pol­ski pilot szy­bow­co­wy i sa­mo­lo­to­wy, urzęd­nik ad­mi­ni­stra­cji pu­blicz­nej
  • To­masz Ada­miec – pol­ski ju­do­ka, brą­zo­wy me­da­li­sta mi­strzostw Eu­ro­py

Wikipedia


adamiecki

naz­wi­sko


SJP.pl


adamik

naz­wi­sko


SJP.pl


adamin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. rzad­ki mi­ne­rał z grupy ar­se­nia­nów;

Wiktionary

Ada­min (ada­mit) – bar­dzo rzad­ki mi­ne­rał z grupy ar­se­nia­nów. Jego nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska fran­cu­skie­go mi­ne­ra­lo­ga Gil­ber­ta Jo­sep­ha Adama (1795–1881).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈdãmʲĩn, AS: adãmʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adam mrz./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adamit

Wiktionary


adamina

imię żeń­skie


SJP.pl

Ada­mi­na – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia/naz­wi­ska Adam. Imie­ni­ny 6 kwiet­nia, 16 maja i 24 grud­nia. Imię po­cho­dzi z ję­zy­ka he­braj­skie­go i oz­na­cza ono „czło­wiek”, a w zna­cze­niu bi­blij­nym „pier­wszy czło­wiek od Boga”.

Osoby no­szą­ce to naz­wi­sko: Ju­a­ni­ta Ada­mi­na (, żona Ro­ber­ta Eg­ger­sa Ada­mi­ny).

Wikipedia


adamita

czło­nek sekty gło­szą­cej nie­win­ność raj­ską; ada­mia­nin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­nek sekty gno­sty­ków gło­szą­cej po­wrót do raj­skiej nie­win­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adam mos./mrz.

Wiktionary


adamitka

→ ada­mi­ta; ada­mian­ka


SJP.pl


adamiuk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ada­miuk – pol­skie naz­wi­sko
  • An­to­ni Ada­miuk – pol­ski bi­skup rzym­sko­ka­to­lic­ki,
  • Emi­lian Ada­miuk – le­karz oku­li­sta po­cho­dze­nia bia­ło­ru­skie­go,
  • Wo­ło­dy­myr Ada­miuk – ukra­iń­ski pił­karz.

Wikipedia


adamkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­bert Adam­kie­wicz – pol­ski le­karz pa­to­log, ne­u­ro­log i ne­u­ro­a­na­tom
  • Fran­ci­szek Adam­kie­wicz – pol­ski in­ży­nier, po­li­tyk
  • Jad­wi­ga Adam­kie­wicz-Ja­now­ska – pol­ska lek­ko­at­let­ka
  • Jan Krzysz­tof Adam­kie­wicz – pol­ski poeta
  • Jerzy Adam­kie­wicz – pol­ski dy­plo­ma­ta
  • Ma­ciej Adam­kie­wicz – pol­ski przed­się­bior­ca
  • Ma­ciej Adam­kie­wicz – pol­ski ko­szy­karz
  • Mał­go­rza­ta Adam­kie­wicz – pol­ska przed­się­bior­czy­ni
  • Marek Adam­kie­wicz – pol­ski dzia­łacz opo­zy­cyj­ny w PRL
  • Marek Adam­kie­wicz – pol­ski fi­lo­zof i etyk, pro­fe­sor Woj­sko­wej Aka­de­mii Tech­nicz­nej w War­sza­wie

Wikipedia


adamkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


adamkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Adam­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


adamkus

naz­wi­sko


SJP.pl


adamostwo

Adam z mał­żon­ką; Ada­mo­wie


SJP.pl


adamowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ada­mo­wia­nin. (miesz­ka­niec Ada­mo­wa)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadãmɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: adãmovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary


adamowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ada­mo­wian­ka. (miesz­kan­ka Ada­mo­wa)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadãmɔˈvʲjãŋka, AS: adãmovʹi ̯ãŋka

Wiktionary


adamowice

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ada­mo­wi­ce – część mia­sta Strzel­ce Opol­skie
  • Ada­mo­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. kut­now­skim, w gmi­nie Kutno
  • Ada­mo­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. mie­chow­skim, w gmi­nie Goł­cza
  • Ada­mo­wi­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ży­rar­dow­skim, w gmi­nie Mszczo­nów
  • Ada­mo­wi­ce – wieś w woj. ślą­skim, w pow. ryb­nic­kim, w gmi­nie Lyski
  • Ada­mo­wi­ce – gro­ma­da
  • Ada­mek, Ada­mierz, Adam­ka, Adam­ki, Adam­ków­ka, Ada­mo­wiz­na, Ada­mo­wo, Ada­mów, Ada­mó­wek, Ada­mów­ka, Ada­mów-Ko­lo­nia, Adam­pol, Adamy

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌadãmɔˈvʲit͡sɛ, AS: adãmovʹice

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adamowiczanin m., Adamowiczanka ż.

 przym. adamowicki

Wiktionary


adamowicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ada­mo­wic

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadãmɔˈvʲit͡sʲci, AS: adãmovʹicʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adamowice nmos., Adamowiczanin m., Adamowiczanka ż.

Wiktionary


adamowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Fer­dy­nand Ada­mo­wicz
  • Aleś Ada­mo­wicz
  • Alek­san­der Ada­mo­wicz
  • Anna Ada­mo­wicz
  • Bo­gu­sław Ada­mo­wicz
  • Bo­le­sław Ada­mo­wicz
  • Bra­cia Ada­mo­wicz
  • Elż­bie­ta Ada­mo­wicz
  • Irena Ada­mo­wicz
  • Jerzy Ada­mo­wicz
  • Józef Ada­mo­wicz
  • Le­szek Ada­mo­wicz

Wikipedia


adamowiczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ada­mo­wi­cza­nin. (miesz­ka­niec Ada­mo­wic)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadãmɔvʲiˈt͡ʃãɲĩn, AS: adãmovʹičãńĩn

Wiktionary


adamowiczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ada­mo­wi­czan­ka. (miesz­kan­ka Ada­mo­wic)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadãmɔvʲiˈt͡ʃãŋka, AS: adãmovʹičãŋka

Wiktionary


adamowie

Adam z mał­żon­ką; Ada­mo­stwo


SJP.pl


adamowo

nazwa kil­ku­na­stu wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ada­mo­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. brod­nic­kim, w gmi­nie Ja­bło­no­wo Po­mor­skie
  • Ada­mo­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. lip­now­skim, w gmi­nie Chrost­ko­wo
  • Ada­mo­wo – ko­lo­nia w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. sę­po­leń­skim, w gmi­nie Więc­bork
  • Ada­mo­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ma­kow­skim, w gmi­nie Czer­won­ka
  • Ada­mo­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. mław­skim, w gmi­nie Strze­go­wo
  • Ada­mo­wo – część wsi Chrcyn­no w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie Na­sielsk
  • Ada­mo­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoń­skim, w gmi­nie Jo­niec
  • Ada­mo­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoń­skim, w gmi­nie Nowe Mia­sto
  • Ada­mo­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sier­pec­kim, w gmi­nie Mo­cho­wo
  • Ada­mo­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wysz­kow­skim, w gmi­nie Dłu­go­sio­dło
  • Ada­mo­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. żu­ro­miń­skim, w gmi­nie Bie­żuń
  • Ada­mo­wo – część wsi Guty w woj. pod­la­skim, w pow. gra­jew­skim, w gmi­nie Szczu­czyn

Wikipedia


adamowski

przy­miot­nik od: Ada­mów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Ada­mo­wa, zwią­za­ny z Ada­mo­wem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­riusz Ada­mow­ski – pol­ski poeta, tłu­macz
  • Leon Ada­mow­ski – poseł Sejmu I ka­den­cji 1952-1956

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌadãˈmɔfsʲci, AS: adãmofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adam mrz./mos., Adamów m., Adamowianin m., Adamowianka ż.

Wiktionary


adamowy

wła­ści­wy Ada­mo­wi, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Adama


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z bi­blij­nym Ada­mem, do­ty­czą­cy bi­blij­ne­go Adama

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadãˈmɔvɨ, AS: adãmovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adam mos., Adaś mos.

 przym. Adamowy

Wiktionary


adampol

wieś w Tur­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nazwa miej­sco­wo­ści w Pol­sce;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam­pol – część mia­sta Świd­nik
  • Adam­pol – osada w woj. lu­bel­skim, w pow. wło­daw­skim, w gmi­nie Wy­ry­ki
  • Adam­pol – ko­lo­nia w woj. lu­bel­skim, w pow. wło­daw­skim, w gmi­nie Wy­ry­ki
  • Adam­pol – osada leśna w woj. lu­bel­skim, w pow. wło­daw­skim, w gmi­nie Wy­ry­ki
  • Adam­pol – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wę­grow­skim, w gmi­nie Ko­ryt­ni­ca
  • Adam­pol – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Jadów
  • Adam­pol – gro­ma­da
  • Adam­pol – dawny fol­wark na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie osz­miań­skim, w siel­so­wie­cie No­wo­siół­ki.
  • Adam­pol – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie wo­ło­żyń­skim, w siel­so­wie­cie Dory
  • Polonezköy (Adam­pol) – wieś w Tur­cji
  • Adam­pol – wieś na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie chmiel­nic­kim
  • Ada­mek, Ada­mierz, Adam­ka, Adam­ki, Adam­ków­ka, Ada­mo­wi­ce, Ada­mo­wiz­na, Ada­mo­wo, Ada­mów, Ada­mó­wek, Ada­mów­ka, Ada­mów-Ko­lo­nia, Adamy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) — Prze­pra­szam pana — odez­wał się nad­cho­dzą­cy — czy nie mo­żesz mi pan po­wie­dzieć, jak da­le­ko znaj­du­ję się od Adam­po­la?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈdãmpɔl, AS: adãmpol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adampolanin m., Adampolanka ż.

 przym. adampolski

Wiktionary


adampolanin

miesz­ka­niec Adam­po­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Adam­po­la­nin. (miesz­ka­niec Adam­po­la)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadãmpɔˈlãɲĩn, AS: adãmpolãńĩn

Wiktionary


adampolanka

miesz­kan­ka Adam­po­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Adam­po­lan­ka. (miesz­kan­ka Adam­po­la)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadãmpɔˈlãnka, AS: adãmpolãnka

Wiktionary


adampolski

przy­miot­nik od: Adam­pol


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Adam­po­la, zwią­za­ny z Adam­po­lem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Potem, po Pow­sta­niu Wę­gier­skim i woj­nie krym­skiej, we wsi po­ja­wi­ło się wię­cej osób, które dały po­czą­tek adam­pol­skim ro­dzi­nom ży­ją­cym tam do dziś.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadãmˈpɔlsʲci, AS: adãmpolsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adampol m., Adampolanin m., Adampolanka ż.

Wiktionary


adams

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adams – ame­ry­kań­ska firma pro­jek­tu­ją­ca i kon­stru­u­ją­ca sa­mo­cho­dy wy­ści­go­we
  • ADAMS – ja­poń­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Adams – kra­ter mar­sjań­ski
  • USS „Adams” – nazwa ame­ry­kań­skich okrę­tów
  • Wyspa Adams – jedna z sied­miu wysp two­rzą­cych ar­chi­pe­lag Auc­kland
  • (1996) Adams – pla­ne­to­i­da z pasa głów­ne­go aste­ro­id
  • Bryan Adams – ka­na­dyj­ski pio­sen­karz
  • Do­u­glas Adams – bry­tyj­ski pi­sarz scien­ce-fic­tion
  • Gerry Adams – ir­landz­ki po­li­tyk, przy­wód­ca Sinn Féin
  • John Adams – 2. pre­zy­dent USA
  • John Adams – ame­ry­kań­ski kom­po­zy­tor
  • John Couch Adams (1819-1892) – an­giel­ski astro­nom

Wikipedia


adamski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam­ski (ur. 1967) – pse­u­do­nim Adama Tin­le­ya, bry­tyj­skie­go mu­zy­ka house i tech­no
  • Adam Adam­ski (ur. 1976) – pol­ski kul­tu­ry­sta i model
  • An­drzej Adam­ski (ur. 1939) – pol­ski sza­chi­sta
  • Ed­ward Adam­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Fe­liks Adam­ski (1897–1940) – pol­ski żoł­nierz, ka­wa­ler VM, ofia­ra zbrod­ni ka­tyń­skiej
  • Filip Kamil Adam­ski (ur. 1983) – nie­miec­ki wio­ślarz
  • Fran­ci­szek Adam­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Igna­cy Adam­ski (1886–1940) – pol­ski le­karz, major WP i ofia­ra zbrod­ni ka­tyń­skiej
  • Ire­ne­usz Adam­ski (ur. 1974) – pol­ski pił­karz, obroń­ca
  • Jakub Adam­ski (ur. 1987) – pol­ski lek­ko­at­le­ta, sprin­ter
  • Jan Adam­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Jerzy Adam­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)

Wikipedia


adamson

naz­wi­sko


SJP.pl


adamstown

[czy­taj: Adam­stałn] sto­li­ca Wysp Pit­ca­irn


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki lub męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Pit­ca­ir­nu;

 (1.2) nazwy kilku miej­sco­wo­ści na świe­cie;

Wiktionary

Adam­stown – je­dy­na miej­sco­wość na wy­spie Pit­ca­irn, wcho­dzą­cej w skład Wysp Pit­ca­irn – bry­tyj­skie­go te­ry­to­rium za­leż­ne­go. W Adam­stown w 2008 miesz­ka­ło 48 miesz­kań­ców – cała po­pu­la­cja wyspy. Niek­tó­rzy miesz­kań­cy wyspy emi­gru­ją do Nowej Ze­lan­dii, przez co licz­ba miesz­kań­ców wyspy spada.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W zesz­łym roku po­pły­nę­li­śmy do Adam­stown – najm­niej­szej sto­li­cy na świe­cie.

Wiktionary


adamsyt

zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy arsen, gaz bo­jo­wy o dzia­ła­niu draż­nią­cym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. wojsk. zwią­zek ar­se­no­or­ga­nicz­ny sto­so­wa­ny jako du­szą­cy bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy z pod­gru­py ster­ni­tów;

Wiktionary

Adam­syt (chlo­rek fe­nar­sa­zy­ny) – ar­se­no­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako gaz łza­wią­cy, draż­nią­cy bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy z pod­gru­py ster­ni­tów. Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska ame­ry­kań­skie­go che­mi­ka Ro­ge­ra Adam­sa, który go po raz pier­wszy otrzy­mał.

W sta­nie czy­stym adam­syt jest sub­stan­cją kry­sta­licz­ną, ko­lo­ru żół­te­go. Pro­dukt tech­nicz­ny ma barwę zie­lo­ną. Adam­syt nie roz­pu­szcza się w wo­dzie, słabo w roz­pu­szczal­ni­kach or­ga­nicz­nych (pod­grze­wa­nie zwięk­sza roz­pu­szczal­ność).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Adam­syt dzia­ła draż­nią­co na błony ślu­zo­we oczu i gór­nych dróg od­de­cho­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈdãmsɨt, AS: adãmsyt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. adamsytowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chlorek fenarsazyny, DM

Wiktionary


adamsytowy

→ adam­syt


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. zwią­za­ny z adam­sy­tem, za­wie­ra­ją­cy adam­syt

Wiktionary

Patrz:

adamsyt

Powiązane:

 rzecz. adamsyt mrz.

Wiktionary


adamus

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Ada­mus (ur. 1949) – pol­ski pił­karz
  • An­drzej Ada­mus (1949-2004) – pol­ski wy­daw­ca
  • Artur Ada­mus (ur. 1971) – pol­ski pił­karz
  • Da­riusz Ada­mus (ur. 1957) – pol­ski lek­ko­at­le­ta
  • Hen­ryk Ada­mus (1880-1950) – pol­ski kom­po­zy­tor
  • Ja­go­da Ada­mus (1958-2014) – pol­ska pro­fe­sor sztuk pla­stycz­nych
  • Jan Ada­mus (1896-1962) – pol­ski hi­sto­rio­graf
  • Ma­rian Ada­mus (ur. 1924) – pol­ski fi­lo­log
  • Sła­wo­mir Ada­mus (ur. 1961) – pol­ski pił­karz
  • DJ Ada­mus
  • Ada­mus Po­lo­nus
  • Ada­mu­sy

Wikipedia


adamów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. B. lm. od Adam

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ada­mów – ko­lo­nia w pow. chełm­skim, w gmi­nie Re­jo­wiec
  • Ada­mów – wieś w pow. łę­czyń­skim, w gmi­nie Cyców
  • Ada­mów – wieś w pow. łu­kow­skim, w gmi­nie Ada­mów
  • Ada­mów – wieś w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Ada­mów
  • Ada­mów – ko­lo­nia w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Beł­cha­tów
  • Ada­mów – osada w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Kle­szczów
  • Ada­mów – wieś w pow. brze­ziń­skim, w gmi­nie Brze­zi­ny
  • Ada­mów – część wsi Krę­ciesz­ki w pow. kut­now­skim, w gmi­nie Bedl­no
  • Ada­mów – wieś w pow. kut­now­skim, w gmi­nie Kutno
  • Ada­mów – część wsi Janów w pow. kut­now­skim, w gmi­nie Opo­rów
  • Ada­mów – część ko­lo­nii Nowa Że­laz­na w pow. łę­czyc­kim, w gmi­nie Da­szy­na
  • Ada­mów – wieś w pow. opo­czyń­skim, w gmi­nie Opocz­no

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈdãmuf, AS: adãmuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adam mrz./mos., Adamowianin m., Adamowianka ż.

 przym. adamowski

Wiktionary


adamówczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ada­mów­cza­nin. (miesz­ka­niec Ada­mów­ki)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadãmufˈt͡ʃãɲĩn, AS: adãmufčãńĩn

Wiktionary


adamówczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ada­mów­czan­ka. (miesz­kan­ka Ada­mów­ki)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadãmufˈt͡ʃãŋka, AS: adãmufčãŋka

Wiktionary


adamówecki

przy­miot­nik od: Ada­mów­ka, mia­sto gmin­ne w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od rze­czow­ni­ka Ada­mów­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadãmuˈvɛt͡sʲci, AS: adãmuvecʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adamówka, Adamówczanin, Adamówczanka

Wiktionary


adamówek

nazwa dwóch wsi w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ada­mó­wek – część wsi Świe­rzy­ny w woj. łódz­kim, w pow. zduń­sko­wol­skim, w gmi­nie Za­po­li­ce
  • Ada­mó­wek – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie Czos­nów
  • Ada­mó­wek – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ży­rar­dow­skim, w gmi­nie Mszczo­nów
  • Ada­mó­wek – część wsi Rus­só­wek w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ka­li­skim, w gmi­nie Że­laz­ków
  • Ada­mó­wek – część mia­sta Ozor­ków
  • Ada­mek, Ada­mierz, Adam­ka, Adam­ki, Adam­ków­ka, Ada­mo­wi­ce, Ada­mo­wiz­na, Ada­mo­wo, Ada­mów, Ada­mów­ka, Ada­mów-Ko­lo­nia, Adam­pol, Adamy

Wikipedia


adamówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ada­mów­ka – część mia­sta So­cha­czew
  • Ada­mów­ka – część mia­sta Sta­szów
  • Ada­mów­ka – część wsi Wro­no­wi­ce w woj. lu­bel­skim, w pow. hru­bie­szow­skim, w gmi­nie Werb­ko­wi­ce
  • Ada­mów­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. kras­no­staw­skim, w gmi­nie Żół­kiew­ka
  • Ada­mów­ka – część wsi Wola Kar­czew­ska w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ot­woc­kim, w gmi­nie Wią­zow­na
  • Ada­mów­ka – część wsi Tu­czem­py w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Ja­ro­sław
  • Ada­mów­ka – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. prze­wor­skim, w gmi­nie Ada­mów­ka
  • Ada­mów­ka – część wsi Czy­żo­wi­ce w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ka­zi­mier­skim, w gmi­nie Bej­sce
  • Ada­mów­ka – osada leśna w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. sta­szow­skim, w gmi­nie Ryt­wia­ny
  • Ada­mów­ka – wieś w ob­wo­dzie chmiel­nic­kim, w re­jo­nie de­raż­niań­skim
  • Ada­mów­ka – wieś w ob­wo­dzie chmiel­nic­kim, w re­jo­nie woń­ko­wiec­kim
  • Ada­mów­ka – wieś w ob­wo­dzie chmiel­nic­kim, w re­jo­nie ka­mie­niec­kim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wa­ka­cje spę­dzam każ­de­go roku u babci w Ada­mów­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadãˈmufka, AS: adãmufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adam mrz./mos., Adamówczanin, Adamówczanka

 przym. adamówecki

Wiktionary


adana

mia­sto w Tur­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Tur­cji;

 (1.2) geogr. pro­win­cja w Tur­cji;

Wiktionary

Adana – mia­sto w Azji, w po­łud­nio­wej Tur­cji nad rzeką Se­y­han, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny ilu Adana.

Adana to oś­ro­dek prze­my­sło­wo-hand­lo­wy (tek­sty­lia) w re­gio­nie upra­wy ba­weł­ny i psze­ni­cy oraz węzeł dro­go­wy.

Znaj­du­je się tam sta­cja ko­le­jo­wa Adana, port lot­ni­czy i uni­wer­sy­tet.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈdãna, AS: adãna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adańczyk mos., Adanka ż.

 przym. adański

Wiktionary


adanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Adan­ka. (miesz­kan­ka Adany)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈdãŋka, AS: adãŋka

Wiktionary


adapciak

śro­do­wi­sko­wo: wy­jazd in­te­gra­cyj­ny dla no­wych stu­den­tów


SJP.pl


adaptabilność

zdol­ność ko­mó­rek, tka­nek i na­rzą­dów or­ga­niz­mu do re­a­go­wa­nia przy­sto­so­waw­cze­go na wszel­kie zmia­ny wa­run­ków jego śro­do­wi­ska zew­nętrz­ne­go i wew­nętrz­ne­go; przy­sto­so­waw­czość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. zdol­ność do fiz­jo­lo­gicz­ne­go re­a­go­wa­nia przy­sto­so­waw­cze­go ko­mó­rek, tka­nek, na­rzą­dów or­ga­niz­mu na zmia­ny wa­run­ków jego śro­do­wi­ska;

Wiktionary

Adap­ta­bil­ność, przy­sto­so­waw­czość – zdol­ność do adap­ta­cji fiz­jo­lo­gii ko­mó­rek, tka­nek oraz na­rzą­dów do zmian wa­run­ków śro­do­wi­ska wew­nętrz­ne­go i zew­nętrz­ne­go.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) przystosowawczość

Wiktionary


adaptabilny

zdol­ny do re­a­go­wa­nia na zmia­ny wa­run­ków śro­do­wi­ska


SJP.pl


adaptacja

1. przy­sto­so­wa­nie cze­goś do in­ne­go uży­cia niż było przez­na­czo­ne;
2. przy­sto­so­wa­nie, przet­wo­rze­nie dzie­ła li­te­rac­kie­go na utwór in­ne­go ro­dza­ju, np. po­wie­ści na film, a także utwór w ten spo­sób przy­sto­so­wa­ny;
3. przy­sto­so­wy­wa­nie się do okre­ślo­nych wa­run­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­sto­so­wa­nie do no­we­go spo­so­bu użyt­ko­wa­nia, prze­rób­ka

 (1.2) efekt (dzie­ło, przed­miot, bu­dy­nek) do­ko­na­nej adap­ta­cji (1.1)

 (1.3) biol. przy­sto­so­wa­nie się or­ga­niz­mu do no­wych wa­run­ków;

 (1.4) do­sto­so­wa­nie się or­ga­nów do sy­tu­a­cji

 (1.5) psych. przy­sto­so­wa­nie się do nowej sy­tu­a­cji

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • adap­ta­cja (bio­lo­gia)
  • adap­ta­cja (psy­cho­lo­gia)
    • adap­ta­cja sen­so­rycz­na
  • adap­ta­cja (so­cjo­lo­gia)
  • adap­ta­cja (ar­chi­tek­tu­ra)
  • adap­ta­cja (sztu­ka)
    • adap­ta­cja fil­mo­wa
  • Adap­ta­cja – film z 2002 roku w re­ży­se­rii Spike’a Jonze’a z Ni­co­la­sem Cage’em w roli głów­nej
  • Adap­ta­cja (ze­spół mu­zycz­ny)

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Owady wy­stę­pu­ją w tak wiel­kich licz­bach nie tylko przez łat­wość adap­ta­cji do naj­róż­niej­szych wa­run­ków, ale także dzię­ki swo­jej fan­ta­stycz­nej płod­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadapˈtat͡sʲja, AS: adaptacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adaptacyjność ż., adaptator m., adaptatorka ż., adaptowanie n., zaadaptowanie n.

 czas. adaptować ndk., zaadaptować dk.

 przym. adaptacyjny, adaptatywny, adaptatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) przeróbka

Wiktionary


adaptacjonizm

po­gląd w ra­mach ewo­lu­cjo­niz­mu, we­dług któ­re­go wszyst­kie fe­no­ty­po­we cechy or­ga­niz­mów wy­ni­ka­ją z bez­poś­red­nie­go dzia­ła­nia do­bo­ru na­tu­ral­ne­go; se­lek­cjo­nizm


SJP.pl

Adap­ta­cjo­nizm – po­gląd w ra­mach ewo­lu­cjo­niz­mu, przyj­mu­ją­cy, że wszel­kie cechy fe­no­ty­po­we or­ga­niz­mów mają cha­rak­ter adap­ta­cji i pow­sta­ły w dro­dze do­bo­ru na­tu­ral­ne­go.

Wikipedia


adaptacyjno-rehabilitacyjny

słu­żą­cy za­rów­no adap­ta­cji, jak i re­ha­bi­li­ta­cji (np. oś­ro­dek adap­ta­cyj­no-re­ha­bi­li­ta­cyj­ny)


SJP.pl


adaptacyjność

zdol­ność przy­sto­so­wy­wa­nia się do zmie­nia­ją­cych się wa­run­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) łat­wość do­sto­so­wy­wa­nia się

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adaptacja ż.

Wiktionary


adaptacyjny

przy­miot­nik od: adap­ta­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­tra­fi się zmie­niać, do­sto­so­wy­wać do wy­ma­gań albo do oto­cze­nia

 (1.2) techn. układ albo al­go­rytm, który po­tra­fi sam prze­stra­jać swoje pa­ra­me­try

 (1.3) środ. taki, który do­ko­nu­je adap­ta­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­dob­ne pro­ble­my adap­ta­cyj­ne prze­ży­wa­ły ko­bie­ty, które wy­ko­ny­wa­ły za­wo­dy za­strze­żo­ne dotąd dla męż­czyzn, jak elek­tro­mon­ter, suw­ni­co­wy czy chi­rurg.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adaptatorka ż., adaptacja ż., adaptowanie n.

 czas. adaptować ndk.

 przym. adaptatorski, adaptatywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) samostrojący się

Wiktionary


adaptator

osoba do­ko­nu­ją­ca adap­ta­cji, naj­czę­ściej ar­ty­sta (re­ży­ser, pi­sarz), który adap­tu­je utwór li­te­rac­ki; adap­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba do­ko­nu­ją­ca adap­ta­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój ko­le­ga był zdol­nym adap­ta­to­rem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadapˈtatɔr, AS: adaptator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adaptatorka ż., adaptacja ż., adaptowanie n.

 czas. adaptować

 przym. adaptatorski

Wiktionary


adaptatorka

ko­bie­ta do­ko­nu­ją­ca adap­ta­cji, naj­czę­ściej ar­tyst­ka (re­ży­ser, pi­sar­ka), która adap­tu­je utwór li­te­rac­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: adap­ta­tor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adaptacja ż., adaptowanie ż.

:: fm. adaptator m.

 czas. adaptować ndk.

 przym. adaptacyjny, adaptatorski

Wiktionary


adaptatorski

zwią­za­ny z adap­ta­to­rem lub adap­ta­tor­ką (np. doś­wiad­cze­nie adap­ta­tor­skie, in­ge­ren­cja adap­ta­tor­ska)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z adap­ta­to­rem, do­ty­czą­cy adap­ta­to­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adaptacja ż., adaptator m., adaptatorka ż., adaptowanie ż.

 czas. adaptować ndk.

 przym. adaptacyjny

Wiktionary


adaptatywny

ra­dia­cja adap­ta­tyw­na - jedna z form roz­prze­strze­nia­nia się zwie­rząt w celu za­sied­le­nia no­wych śro­do­wisk i osią­gnię­cia przy­sto­so­wa­nia ewo­lu­cyj­ne­go


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­sia­da­ją­cy umie­jęt­ność łat­wej adap­ta­cji do zmien­nych wa­run­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adaptacja ż.

 przym. adaptacyjny

Wiktionary


adapter

1. urzą­dze­nie w gra­mo­fo­nie do od­czy­ty­wa­nia dźwię­ku z płyt gra­mo­fo­no­wych;
2. po­tocz­nie: gra­mo­fon;
3. urzą­dze­nie lub pro­gram łą­czą­ce dwa różne urzą­dze­nia, stan­dar­dy, for­ma­ty, w celu za­pew­nie­nia ich pra­wi­dło­wej współ­pra­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. głów­ka odt­wa­rza­ją­ca w gra­mo­fo­nie elek­trycz­nym, za­stę­pu­ją­ca mem­bra­nę – wkład­ka gra­mo­fo­no­wa

 (1.2) pot. techn. gra­mo­fon

 (1.3) techn. ele­ment urzą­dze­nia umoż­li­wia­ją­cy za­sto­so­wa­nie go do in­nych celów, niż zo­sta­ło ono prze­wi­dzia­ne

 (1.4) roln. wy­mien­ny ze­spół ro­bo­czy w ma­szy­nach rol­ni­czych, np. część przy­sto­so­wu­ją­ca kom­bajn rol­ni­czy do zbio­ru ku­ku­ry­dzy

Wiktionary

Adap­ter (w ję­zy­ku an­giel­skim także "adap­tor"), po­tocz­nie przej­ściów­ka; ele­ment adap­tu­ją­cy tj. przy­sto­so­wu­ją­cy – ele­ment umoż­li­wia­ją­cy za­sto­so­wa­nie urzą­dze­nia do in­nych celów niż zo­sta­ło to pier­wot­nie prze­wi­dzia­ne.

Sze­rzej rzecz uj­mu­jąc jest to ele­ment, lub ze­spół ele­men­tów, łą­czą­cy dwa lub wię­cej ze­spo­łów ja­kie­goś urzą­dze­nia, lub jedno urzą­dze­nie z dru­gim, umoż­li­wia­ją­cy ich współ­pra­cę lub peł­nie­nie okre­ślo­nej funk­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Po uzy­ska­niu zgody mamy, pew­ne­go po­po­łud­nia przy­ja­ciół­ki za­ta­szczy­ły na wieżę pie­cyk elek­trycz­ny, ma­te­rac dmu­cha­ny, koce, lampę, adap­ter „Mi­ster Hit”, stos płyt, gar­nek, grzał­kę do wody, pacz­kę her­ba­ty, cu­kier, ły­żecz­ki, kubki – no, i oczy­wi­ście, książ­ki i ze­szy­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈdaptɛr, AS: adapter

Wiktionary

Powiązane:

 przym. adapterowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) gramofon, odtwarzacz

Wiktionary


adapterowy

→ adap­ter, np. me­cha­nizm adap­te­ro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy adap­te­ru, zwią­za­ny z adap­te­rem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­gra­ny zo­stał on na pły­cie wo­sko­wej, star­szej sio­strze czar­nej płyty adap­te­ro­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadaptɛˈrɔvɨ, AS: adapterovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adapter

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gramofonowy

Wiktionary


adaptogen

sub­stan­cja na­tu­ral­na zwięk­sza­ją­ca zdol­no­ści adap­ta­cyj­ne or­ga­niz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. nie­tok­sycz­na sub­stan­cja po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go ma­ją­ca zwięk­szać od­por­ność na stres i wspo­ma­gać utrzy­ma­nie ho­me­o­sta­zy or­ga­niz­mu;

Wiktionary

Adap­to­gen, ziele adap­ta­cyj­ne, sub­stan­cja adap­to­gen­na ( adaptō ‘przy­sto­so­wać się’; γένος "genos" ‘ród’, ‘po­cho­dze­nie’) – sub­stan­cja po­cho­dze­nia na­tu­ral­ne­go lub su­ro­wiec ro­ślin­ny o ko­rzyst­nym dla zdro­wia nies­wo­i­stym dzia­ła­niu, po­ma­ga­ją­ce w adap­ta­cji or­ga­niz­mu do sze­ro­ko po­ję­te­go ob­cią­że­nia stre­sem, wspo­ma­ga­ją­ce utrzy­ma­nie ho­me­o­sta­zy or­ga­niz­mu i nie­wy­ka­zu­ją­ce dzia­ła­nia mo­du­lu­ją­ce­go ani skut­ków ubocz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Adap­to­ge­ny nie są ma­gicz­nym roz­wią­za­niem na każdy pro­blem. Nie za­stą­pią leków, dzia­ła­ją ra­czej jako wspar­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. adaptogenny

 przysł. adaptogennie

Wiktionary


adaptogenny

zwięk­sza­ją­cy zdol­no­ści adap­ta­cyj­ne or­ga­niz­mu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy adap­to­ge­nu, zwią­za­ny z adap­to­ge­nem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adaptogen m.

Wiktionary


adaptometr

przy­rząd do ba­da­nia zdol­no­ści przy­sto­so­wa­nia się wzro­ku do ciem­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. przy­rząd oku­li­stycz­ny ba­da­ją­cy zdol­ność przy­sto­so­wy­wa­nia się wzro­ku do ciem­no­ści;

Wiktionary

Adap­to­metr – urzą­dze­nie słu­żą­ce do ba­da­nia adap­ta­cji prę­ci­ków w siat­ków­ce. Ba­da­nia takie prze­pro­wa­dza się w cał­ko­wi­tej ciem­no­ści, po uprzed­nim wpa­try­wa­niu się ba­da­ne­go w źró­dło moc­ne­go świa­tła. Trwa ono około go­dzi­ny. W jego trak­cie stop­nio­wo zmniej­sza się na­tę­że­nie świa­tła, okre­śla­jąc tym samym zdol­ność oka do jego roz­poz­na­wa­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) J. B. Feld­man z Fi­la­del­fii opi­sał przy­rząd, zwany adap­to­me­trem, za któ­re­go po­mo­cą można stwier­dzić kurzą śle­po­tę w ciągu kilku minut.

Wiktionary


adaptor

osoba do­ko­nu­ją­ca adap­ta­cji, naj­czę­ściej ar­ty­sta (re­ży­ser, pi­sarz), który adap­tu­je utwór li­te­rac­ki; adap­ta­tor


SJP.pl


adaptorowy

→ adap­tor


SJP.pl

Patrz:

adaptor

adaptowalność

moż­li­wość za­a­dap­to­wa­nia


SJP.pl


adaptowalny

da­ją­cy się adap­to­wać


SJP.pl


adaptowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­ko­ny­wa­nie adap­ta­cji, przy­sto­so­wy­wa­nie cze­goś do in­ne­go niż pier­wot­ny celu

 (1.2) teatr. film. do­ko­ny­wa­nie zmian w ut­wo­rze li­te­rac­kim w celu wy­sta­wie­nia go w te­a­trze albo ze­kra­ni­zo­wa­nia

 (1.3) biol. przy­sto­so­wy­wa­nie się or­ga­niz­mów do zmien­nych wa­run­ków śro­do­wi­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wpad­li­śmy na po­mysł adap­to­wa­nia stry­chu, bę­dzie­my mieć trzy do­dat­ko­we po­ko­je.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadaptɔˈvãɲɛ, AS: adaptovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adaptatorka ż., adaptacja ż., adaptator m., zaadaptowanie n.

 czas. adaptować ndk., zaadaptować dk.

 przym. adaptacyjny, adaptatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) adaptacja

Wiktionary


adaptować

1. do­ko­ny­wać (do­ko­nać) adap­ta­cji (np. Wobec braku środ­ków na za­ło­że­nie ga­le­rii w cen­trum mia­sta, za­czę­li adap­to­wać opu­szczo­ne hale na przed­mie­ściach. Adap­to­wał po­wieść na po­trze­by te­le­wiz­ji.);
2. adap­to­wać się - przy­sto­so­wy­wać się do no­wych wa­run­ków (np. Ro­śli­ny szyb­ko adap­to­wa­ły się do su­ro­we­go kli­ma­tu.)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny lub do­ko­na­ny (dk. za­a­dap­to­wać)

 (1.1) do­sto­so­wać/do­sto­so­wy­wać do in­ne­go użyt­ku

 (1.2) biol. o or­ga­niz­mach: przy­sto­so­wać się/przy­sto­so­wy­wać się w ciągu roz­wo­ju ewo­lu­cyj­ne­go do zmie­nio­nych wa­run­ków śro­do­wi­ska

 (1.3) do­sto­so­wać/do­sto­so­wy­wać utwór li­te­rac­ki, np. do po­ka­za­nia go na ekra­nie, na sce­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny adap­to­wać się (dk. za­a­dap­to­wać się)

 (2.1) przy­sto­so­wać się do nowej sy­tu­a­cji, no­wych wa­run­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasz domek zro­bił się dla nas za cias­ny, więc adap­to­wa­li­śmy strych.

 (1.1) Szko­ła adap­to­wa­ła pa­wi­lon na halę.

 (2.1) Tomek z łat­wo­ścią adap­to­wał się w nowej szko­le.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadapˈtɔvat͡ɕ, AS: adaptovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adaptatorka ż., adaptowanie ż., zaadaptowanie ż., adaptacja ż., adaptator m.

 czas. zaadaptować dk.

 przym. adaptacyjny, adaptatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) dostosowywać się / dostosować się

Wiktionary


adasieczek

zdrob­nie­nie od: Adam; Adaś


SJP.pl


adasiowie

Adaś z mał­żon­ką


SJP.pl


adasiowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ada­sia lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


adaszewski

naz­wi­sko


SJP.pl


adat

nie­pi­sa­ne prawo mu­zuł­mań­skie opie­ra­ją­ce się na zwy­cza­ju albo umo­wie ust­nej, obo­wią­zu­ją­ce na ja­kimś te­re­nie


SJP.pl

Na tę stro­nę wska­zu­je „adat”. Zo­bacz też: Ma­gne­to­fon ADAT.

Adat ( ‏ﻋﺎﺪة‎ "ʿāda") – prawa zwy­cza­jo­we lub tra­dy­cje, na któ­rych opie­ra się funk­cjo­no­wa­nie wielu spo­łecz­no­ści lo­kal­nych.

Słowo adat po­cho­dzi z ję­zy­ka arab­skie­go i oz­na­cza przyz­wy­cza­je­nia, czyny, za­sa­dy pow­ta­rza­ne przez długi okres. Uży­wa­ne było przez spo­łecz­no­ści, które przyj­mo­wa­ły islam, dla odróż­nie­nia daw­nych, lo­kal­nych prak­tyk od no­wych, im­ple­men­to­wa­nych wraz z nową re­li­gią.[]

Wikipedia


adaukt

imię mę­skie


SJP.pl

Ada­ukt – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od łac. "Ada­uc­tus", od cza­sow­ni­ka "ada­u­geo", 'po­więk­szam, pom­na­żam'.

Wikipedia


adańczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Adań­czyk. (miesz­ka­niec Adany)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈdãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: adãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary


adański

→ Adana (mia­sto w Tur­cji)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od rze­czow­ni­ka Adana

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈdãj̃sʲci, AS: adãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adana ż., Adańczyk mos., Adanka ż.

Wiktionary


adaś

(zwy­kle w lm - ada­sie) po­tocz­nie: but marki Adi­das; Adi­das


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. wśród szo­fe­rów mło­tek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adaś – skocz­nia nar­ciar­ska, naz­wa­na na cześć Adama Ma­ły­sza
  • pom­nik Adama Mic­kie­wi­cza w Kra­ko­wie – po­tocz­nie zwany Ada­siem

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈadaɕ, AS: adaś

Wiktionary


adblock

[czy­taj: ad­blok] roz­sze­rze­nie do prze­glą­dar­ki in­ter­ne­to­wej blo­ku­ją­ce re­kla­my; ad­bloc­ker


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ad­block Plus – wtycz­ka dla prze­glą­da­rek wy­da­na w 2006 roku
  • AdBlock – wtycz­ka dla prze­glą­da­rek wy­da­na w 2009 roku

Wikipedia


adblocker

[czy­taj: ad­blo­ker] roz­sze­rze­nie do prze­glą­dar­ki in­ter­ne­to­wej blo­ku­ją­ce re­kla­my; ad­block


SJP.pl


adcult

[czy­taj: ed­kalt] kul­tu­ra re­kla­my


SJP.pl


addaks

ssak pa­rzy­sto­ko­pyt­ny z ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych, za­li­cza­ny do an­ty­lop; adaks


SJP.pl

Ad­daks, Addax, Addac (zm. 418) — wład­ca (król) Ala­nów prze­by­wa­ją­cych na Pół­wy­spie Ibe­ryj­skim.

Wikipedia


addar

imię mę­skie


SJP.pl

Addar – imię mę­skie po­cho­dze­nia bi­blij­ne­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „wspa­nia­ły”.

Wikipedia


addend

rzad­ko:
1. jon lub elek­trycz­nie obo­jęt­na czą­stecz­ka po­łą­czo­ne w związ­kach kom­plek­so­wych z jonem cen­tral­nym za po­mo­cą spe­cjal­ne­go typu wią­za­nia che­micz­ne­go; li­gand;
2. skład­nik sumy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. jon lub elek­trycz­nie obo­jęt­na czą­stecz­ka po­łą­czo­ne w związ­kach kom­plek­so­wych z jonem cen­tral­nym za po­mo­cą spe­cjal­ne­go typu wią­za­nia che­micz­ne­go;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ligand

Wiktionary


addenda

rzad­ko:
1. jon lub elek­trycz­nie obo­jęt­na czą­stecz­ka po­łą­czo­ne w związ­kach kom­plek­so­wych z jonem cen­tral­nym za po­mo­cą spe­cjal­ne­go typu wią­za­nia che­micz­ne­go; li­gand;
2. skład­nik sumy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) do­dat­ki i uzu­peł­nie­nia do tek­stu pu­bli­ko­wa­ne­go, takie jak anek­sy i ap­pen­dik­sy

 (1.2) za­łącz­ni­ki do pisma urzę­do­we­go lub po­da­nia

Wiktionary

Ad­den­da (z łac. "ad­de­re" 'do­da­wać') – do­dat­ki i uzu­peł­nie­nia do tek­stu pu­bli­ko­wa­ne­go, takie jak anek­sy i ap­pen­dik­sy.

W przy­pad­ku książ­ki do­dat­ki takie mogą przyj­mo­wać formę przy­pi­sów, które za­wie­ra­ją źró­dła tre­ści za­war­tych w pu­bli­ka­cji. Aneks wy­ja­śnia lub ak­tu­a­li­zu­je in­for­ma­cje, zwła­szcza te, które wy­kry­te były zbyt późno, aby po­pra­wić pracę głów­ną. Może także in­for­mo­wać czy­tel­ni­ka o wy­stę­pu­ją­cych błę­dach (er­ra­ta).

Wikipedia


addendum

ad­den­da;
1. do­da­tek uzu­peł­nia­ją­cy treść dzie­ła książ­ko­we­go, np. przy­pis, aneks, za­łącz­nik;
2. ob­ja­śnie­nie, ko­men­tarz wy­ja­śnia­ją­cy jakiś tekst


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wszel­kie do­dat­ki uzu­peł­nia­ją­ce treść dzie­ła książ­ko­we­go – przy­pi­sy, do­dat­ki, za­łącz­ni­ki, su­ple­men­ty, anek­sy itp.

 (1.2) za­łącz­ni­ki do pisma urzę­do­we­go (np. do umowy, po­da­nia)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ad­den­da – do­dat­ki i uzu­peł­nie­nia do tek­stu pu­bli­ko­wa­ne­go.
  • Ze­it­ge­ist: Ad­den­dum – film (2008)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: adˈːɛ̃ndũm, AS: a•dẽndũm

Wiktionary


addio

[czy­taj: ad­di­jo] że­gnaj, bądź zdrów


SJP.pl


addisabebczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ad­di­sa­beb­czyk. (miesz­ka­niec Addis Abeby; osoba z tego mia­sta)

Wiktionary


addisabebka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ad­di­sa­beb­ka. (miesz­kan­ka Addis Abeby; ko­bie­ta z tego mia­sta)

Wiktionary


addisabebski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z Addis Abebą, do­ty­czą­cy Addis Abeby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znaj­dzie­my tu rów­nież ob­szer­ne przy­kła­dy li­te­ra­tu­ry pię­knej: pier­wszo­rzęd­ną prozę Syb­ha­ta Gebre Yg­zia­by­he­ra, zmar­łe­go w 2012 skan­da­li­sty i bo­ha­te­ra ad­di­sa­beb­skiej bo­he­my […].

 (1.1) Pier­wszy am­har­ski dra­mat, »Fa­bu­la. Je ał­rie­łocz ko­me­di­ja« (Fa­bu­ła. Ko­me­dia zwie­rzę­ca), na­pi­sał Tekle Ha­łar­jat w 1911 lub 1912 roku, a wy­sta­wio­no go po raz pier­wszy w roku 1920 lub 1921 w jed­nym z ad­di­sa­beb­skich ho­te­li - nie było je­szcze wów­czas w Etio­pii te­a­tru.

 (1.1) Wczo­raj po­li­cja ad­di­sa­beb­ska zło­ży­ła przy­się­gę na wier­ność Wło­chom.

 (1.1) Syl­via Pank­hurst […] w la­tach 1943—1944 i 1951—1952 po­dró­żo­wa­ła po Etio­pii, w 1956 roku zaś prze­nio­sła się tam na stałe. Po­cho­wa­no ją w ad­di­sa­beb­skiej ka­te­drze św. Trój­cy obok sym­bo­licz­nych gro­bow­ców bo­ha­te­rów etiop­skie­go ruchu oporu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Addis Abeba ż., Addisabebczyk mos., Addisabebka ż.

Wiktionary


addison

naz­wi­sko, np. Tho­mas Ad­di­son (1793-1860), an­giel­ski le­karz, ana­to­mo­pa­to­log


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ad­di­son – naz­wi­sko an­giel­skie oz­na­cza­ją­ce „syn Adama”
  • Jo­seph Ad­di­son – an­giel­ski pi­sarz i dzien­ni­karz XVIII-wiecz­ny.
  • Tho­mas Ad­di­son – an­giel­ski le­karz, ana­to­mo­pa­to­log (1793 - 1860)
  • Ad­di­son – de­biu­tanc­ki album stu­dyj­ny ame­ry­kań­skiej pio­sen­kar­ki Ad­di­son Rae
  • Ad­di­son – miej­sco­wość w sta­nie Ala­ba­ma, w hrab­stwie Win­ston
  • Ad­di­son – wieś w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie DuPage
  • Ad­di­son – wieś w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Le­na­wee
  • Ad­di­son – miej­sco­wość w sta­nie Maine, w hrab­stwie Was­hing­ton
  • Ad­di­son – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Ste­u­ben
  • Ad­di­son – wieś w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Ste­u­ben
  • Ad­di­son – mia­sto w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie So­mer­set
  • Ad­di­son – miej­sco­wość w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Dal­las

Wikipedia


additionality

[czy­taj: adi­szi­na­li­ty] za­sa­da mó­wią­ca o tym, że fun­du­sze przez­na­czo­ne przez Unię Eu­ro­pej­ską na roz­wój państw człon­kow­skich mogą być tylko do­dat­ko­wym, a nie głów­nym źró­dłem fi­nan­so­wa­nia pro­gra­mów roz­wo­ju re­a­li­zo­wa­nych przez dane pań­stwo; do­dat­ko­wość


SJP.pl


addolcendo

[czy­taj: ad­dol­czen­do] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: słod­ko, miło


SJP.pl


addolorato

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: bo­le­śnie, smut­no


SJP.pl


addukcja

ruch koń­czy­ny skie­ro­wa­ny ku środ­ko­wej osi ciała; przy­wo­dze­nie


SJP.pl

Ad­duk­cja (przy­wo­dze­nie) – ruch koń­czy­ny w kie­run­ku osi ciała lub jego czę­ści. Przy­kła­dem może być ruch pal­ców koń­czy­ny gór­nej w cza­sie za­my­ka­nia dłoni lub ruch całej koń­czy­ny w stro­nę klat­ki pier­sio­wej. W koń­czy­nie dol­nej są to ruchy pal­ców w stro­nę stopy.

Wikipedia


addukcyjny

→ ad­duk­cja


SJP.pl

Patrz:

addukcja

addukt

po­łą­cze­nie dwóch lub wię­cej związ­ków che­micz­nych np. na sku­tek pow­sta­wa­nia wią­zań wo­do­ro­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. in­dy­wi­du­um czą­stecz­ko­we pow­sta­łe przez po­łą­cze­nie naj­czę­ściej dwóch od­dziel­nych in­dy­wi­du­ów w taki spo­sób, że nie do­cho­dzi do utra­ty ato­mów w obrę­bie czą­ste­czek two­rzą­cych je;

Wiktionary

Ad­dukt – in­dy­wi­du­um czą­stecz­ko­we pow­sta­łe przez po­łą­cze­nie naj­czę­ściej dwóch od­dziel­nych in­dy­wi­du­ów w taki spo­sób, że nie do­cho­dzi do utra­ty ato­mów w obrę­bie czą­ste­czek two­rzą­cych ad­dukt. Ad­duk­ty mogą two­rzyć się z dwóch lub wię­cej in­dy­wi­du­ów mo­le­ku­lar­nych, jak rów­nież po­mię­dzy dwie­ma gru­pa­mi ato­mów w obrę­bie tej samej czą­stecz­ki che­micz­nej (ad­duk­ty wew­nątrz­czą­stecz­ko­we). Przy­kła­da­mi ad­duk­tów są po­łą­cze­nia ut­wo­rzo­ne po­mię­dzy kwa­sa­mi i za­sa­da­mi Le­wi­sa (ad­duk­ty Le­wi­sa), #PATRZ i, czy też.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Me­cha­nizm ak­ty­wa­cji ok­sa­li­pla­ty­ny i kar­bo­pla­ty­ny jest po­dob­ny do me­cha­niz­mów in­nych po­chod­nych pla­ty­na­a­ty­ny, które wy­wo­łu­ją efek­ty cy­to­tok­sycz­ne przez for­mo­wa­nie ad­duk­tów DNA.

 (1.1) Z temiż fe­no­la­mi dają ciem­no za­bar­wio­ne kry­sta­licz­ne pro­duk­ty ad­dy­cji, zwane chin­hy­dro­na­mi od po­łą­cze­nia ben­zo­chi­no­nu z hy­dro­chi­no­nem: wzór che­micz­ny|C6H4O2C6H4(OH)2.. Po­dob­ne ad­duk­ty two­rzą chi­no­ny i z sze­re­giem in­nych związ­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. addycja, addytywność, addycyjność, addukcja, adduktor

 przym. addytywny, addycyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) związek addycyjny, związek addytywny

Wiktionary


adduktor

mię­sień przy­wo­dzą­cy; przy­wo­dzi­ciel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. mię­sień przy­wo­dzą­cy koń­czy­nę do osi ciała;

Wiktionary

Ad­duk­tor, przy­wo­dzi­ciel – mię­sień zbli­ża­ją­cy koń­czy­nę do linii poś­rod­ko­wej ciała lub jego czę­ści. Ruch w kie­run­ku osi ciała na­zy­wa się ad­duk­cją (ruch w kie­run­ku prze­ciw­nym to ab­duk­cja). U czło­wie­ka w obrę­bie koń­czy­ny gór­nej ad­duk­to­ra­mi są mię­śnie zbli­ża­ją­ce kciuk do linii poś­rod­ko­wej dłoni i mię­śnie zbli­ża­ją­ce koń­czy­nę górną do linii poś­rod­ko­wej ciała.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. addukt mrz., addukcja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przywodziciel

Wiktionary


addycja

łą­cze­nie się ze sobą ato­mów lub czą­ste­czek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. mu­ta­cja po­le­ga­ją­ca na wsta­wie­niu jed­nej lub więk­szej licz­by zasad

 (1.2) chem. re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­ca na przy­łą­cze­niu jed­nej czą­stecz­ki do dru­giej, w wy­ni­ku czego pow­sta­je tylko jeden pro­dukt, bez pro­duk­tów ubocz­nych;

Wiktionary

Ad­dy­cja, przy­łą­cze­nie – re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­ca na przy­łą­cze­niu jed­nej czą­stecz­ki do dru­giej, w wy­ni­ku czego pow­sta­je tylko jeden pro­dukt, bez żad­nych pro­duk­tów ubocz­nych. W che­mii or­ga­nicz­nej ad­dy­cja prze­bie­ga zwy­kle z ro­zer­wa­niem wią­za­nia wie­lo­krot­ne­go wę­giel-wę­giel lub wę­giel-he­te­ro­a­tom. Ist­nie­ją jed­nak pro­ste re­ak­cje ad­dy­cji, które za­cho­dzą bez zry­wa­nia wią­zań wie­lo­krot­nych, na przy­kład re­kom­bi­na­cja rod­ni­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Za­cho­dze­nie re­ak­cji ad­dy­cji zgod­nie z re­gu­łą Mar­kow­ni­ko­wa wska­zu­je, że ma ona cha­rak­ter elek­tro­fi­lo­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. addukt mrz.

 przym. addycyjny

Wiktionary


addycyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ad­dy­cyj­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. addycyjny

 przysł. addycyjnie

 rzecz. addukt mrz.

Wiktionary


addycyjny

pow­sta­ły w wy­ni­ku su­mo­wa­nia skład­ni­ków; ad­dy­tyw­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ni­ka­ją­cy z sumy cze­goś, z po­łą­cze­nia skła­do­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy sto­su­je­cie si­li­kon ad­dy­cyj­ny do wy­ko­ny­wa­nia od­le­wów i form do wyt­wa­rza­nia mo­de­li?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. addycyjność ż., addukt mrz., addycja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. addytywny

Wiktionary


addytywnie

→ ad­dy­tyw­ny


SJP.pl

Patrz:

addytywny

addytywność

jedna z włas­no­ści całki oz­na­czo­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ad­dy­tyw­ne

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ad­dy­tyw­ność – w ar­chi­tek­tu­rze oz­na­cza typ struk­tu­ry obiek­tu, w któ­rym po­szcze­gól­ne ele­men­ty skła­do­we są wy­raź­nie roz­poz­na­wal­ne,
  • ad­dy­tyw­ność – w fi­zy­ce,
  • ad­dy­tyw­ność – włas­ność funk­cji ma­te­ma­tycz­nych po­le­ga­ją­ca, na za­cho­wy­wa­niu do­da­wa­nia w zbio­rze war­to­ści,
  • ad­dy­tyw­ność – włas­ność funk­cji aryt­me­tycz­nych w te­o­rii liczb,
  • ad­dy­tyw­ność funk­cji o war­to­ściach rze­czy­wi­stych okre­ślo­nych na cia­łach zbio­rów.
  • po­dad­dy­tyw­ność
  • funk­cja ad­dy­tyw­na

Wikipedia

Powiązane:

 przym. addytywny

 rzecz. addukt mrz.

Wiktionary


addytywny

pow­sta­ły w wy­ni­ku su­mo­wa­nia skład­ni­ków; ad­dy­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z do­da­wa­niem, pow­sta­ją­cy przez do­da­wa­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. addukt mrz., addytywność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sumowalny, dodawalny

Wiktionary


adeemowski

przy­miot­nik od: ADM (Ad­mi­ni­stra­cja Domów Miesz­kal­nych); ADM-owski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ADM (Ad­mi­ni­stra­cją Domów Miesz­kal­nych)

Wiktionary

Powiązane:

 skr. ADM

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ADM-owski

Wiktionary


adehadowiec

osoba z ADHD


SJP.pl


adehadowy

→ ADHD


SJP.pl

Patrz:

ADHD

adekwatnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób adek­wat­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­da­nia były przy­dzie­la­ne adek­wat­nie do wy­ko­ny­wa­ne­go za­wo­du.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adekwatność ż.

 przym. adekwatny

Wiktionary


adekwatniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: adek­wat­nie


SJP.pl


adekwatniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: adek­wat­ny; bar­dziej adek­wat­ny


SJP.pl


adekwatność

zgod­ność z czymś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­po­wied­niość

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadɛˈkfatnɔɕt͡ɕ, AS: adekfatność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. adekwatny

 przysł. adekwatnie

Wiktionary


adekwatny

od­po­wied­ni, zgod­ny z czymś


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­kład­nie cze­muś od­po­wia­da­ją­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie po­tra­fi­łem zna­leźć adek­wat­ne­go przy­kła­du.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadɛˈkfatnɨ, AS: adekfatny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adekwatność ż.

 przysł. adekwatnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zgodny, odpowiedni, analogiczny, stosowny

Wiktionary


adela

1. imię żeń­skie
2. zdrob­nie­nie od: Ade­laj­da, Ade­li­na (imio­na żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Adela – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Jest ono skró­co­ną formą dwucz­ło­no­wych imion ta­kich jak Adal­ber­ga, Adal­gun­da, Ade­laj­da, Ade­lin­da, tj. imion z pier­wszym czło­nem "adal" oz­na­cza­ją­cym „szla­chet­ny ród”, „szla­chet­ny stan”. Skró­ce­nie to pow­sta­ło na grun­cie ję­zy­ka fran­cu­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moja bab­cia miała na imię Adela.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈdɛla, AS: adela

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adelajda

:: zdrobn. Adelcia, Adelka

Wiktionary


adelaida

imię żeń­skie


SJP.pl


adelaide

[czy­taj: Ade­lejt] mia­sto w Au­stra­lii; Ade­laj­da


SJP.pl

Ade­la­i­de (wym.), eg­zo­nim wa­rian­to­wy: Ade­laj­da – mia­sto w Au­stra­lii, sto­li­ca stanu Au­stra­lia Po­łud­nio­wa, po­ło­żo­ne nad Za­to­ką Świę­te­go Win­cen­te­go bę­dą­cą czę­ścią Oce­a­nu In­dyj­skie­go, u uj­ścia rzeki Tor­rens. Piąte co do wiel­ko­ści mia­sto w Au­stra­lii z licz­bą lud­no­ści wy­no­szą­cą 1,45 mln miesz­kań­ców. Mia­sto leży w stre­fie kli­ma­tu sub­tro­pi­kal­ne­go typu śró­dziem­no­mor­skie­go, tem­pe­ra­tu­ry w dzień wa­ha­ją się od 15 °C w lipcu do około 29 °C w stycz­niu.

Wikipedia


adelajda

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) geogr. mia­sto w Au­stra­lii;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ade­laj­da – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go
  • Ade­laj­da – księż­nicz­ka z dy­na­stii Lu­dol­fin­gów, opat­ka
  • Ade­laj­da – pier­wsza żona Dy­pol­da III, hra­bie­go Voh­bur­ga, Nab­bur­ga i Cham
  • Ade­laj­da – pol­ski eg­zo­nim wa­rian­to­wy mia­sta Ade­la­i­de w Au­stra­lii
  • Ade­la­i­de (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Świę­ta Ade­laj­da

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ade­laj­da to imię mojej naj­lep­szej ko­le­żan­ki.

 (1.2) On miesz­ka w Ade­laj­dzie już dwa lata.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadɛˈlajda, AS: adelai ̯da

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adelina, Adela, Ada

 przym. adelajdzki

Wiktionary


adelajdziny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ade­laj­dy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


adelajdzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ade­laj­dą (Ade­la­i­de), do­ty­czą­cy Ade­laj­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adelajda ż., Adelaide

Wiktionary


adelbert

imię mę­skie


SJP.pl


adelczyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Adeli lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


adelfofagia

Adel­fo­fa­gia (łac. "adelp­hop­ha­gia") – ro­dzaj ka­ni­ba­liz­mu, odży­wia­nie się za­rod­ka­mi lub osob­ni­ka­mi tego sa­me­go miotu lub in­nych mio­tów tego sa­me­go lub po­krew­ne­go ga­tun­ku, zja­da­nie osob­ni­ków młod­szych przez star­sze lub samca przez sa­mi­cę w trak­cie albo po ko­pu­la­cji.

Wikipedia


adelina

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ade­li­na – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go
  • Ade­li­na – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny czar­nu­cho­wa­tych i ple­mie­nia bo­rze­wek
  • Ade­li­na – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. hru­bie­szow­skim, w gmi­nie Werb­ko­wi­ce
  • Ade­li­na – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. opol­skim, w gmi­nie Cho­del
  • Ade­li­na – spe­cjal­ny ob­szar ochro­ny sied­lisk sieci Na­tu­ra 2000, na te­re­nie wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Świę­ta Ade­li­na była wnucz­ką Wil­hel­ma Zdo­byw­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadɛˈlʲĩna, AS: adelʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ada ż., Adelajda ż.

Wiktionary


adelininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ade­li­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


adeliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Adeli lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


adelka

zdrob­nie­nie od: Adela (imię żeń­skie)


SJP.pl


aden

mia­sto w Je­me­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­nim Je­me­nie, nad Za­to­ką Adeń­ską;

Wiktionary

Aden (arab. عدن, Adan) – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­nim Je­me­nie, nad Za­to­ką Adeń­ską (Morze Arab­skie), ok. 170 km na wschód od cie­śni­ny Bab al-Man­dab.

Jest głów­nym oś­rod­kiem ad­mi­ni­stra­cyj­nym mu­ha­fa­zy Adenu.

Licz­ba lud­no­ści Adenu w 2026 roku sza­co­wa­na była na 1 194 160 osób. W 2004 mia­sto li­czy­ło 588 938 miesz­kań­ców (dru­gie pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści mia­sto Je­me­nu, po Sanie). W prze­cią­gu 17 lat (od 1987 do 2004 roku) w Ade­nie od­no­to­wa­no in­ten­syw­ny ponad 71% wzrost licz­by miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­mach na Bali na­stą­pił do­kład­nie w drugą rocz­ni­cę zde­to­no­wa­nia przez ter­ro­ry­stów sa­mo­bój­ców bomby przy bur­cie ame­ry­kań­skie­go ni­szczy­cie­la "Cole" w je­meń­skim por­cie Aden.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈadɛ̃n, AS: adẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adeńczyk mos., Adenka ż.

 przym. adeński

Wiktionary


adenauer

[czy­taj: ade­na­łer] naz­wi­sko nie­miec­kie, m.in. Kon­rad Ade­na­u­er (1876-1967) - nie­miec­ki po­li­tyk, praw­nik


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Kon­rad Ade­na­u­er (1876-1967) – po­li­tyk nie­miec­ki, kanc­lerz RFN
  • Gina-Maria Ade­na­u­er (ur. 1985) – nie­miec­ka za­wod­nicz­ka star­tu­ją­ca w wy­ści­gach sa­mo­cho­do­wych

Wikipedia


adenina

zwią­zek or­ga­nicz­ny, za­sa­da pu­ry­no­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny, skład­nik nu­kle­o­ty­dów two­rzą­cych kwasy nu­kle­i­no­we;

Wiktionary

Ade­ni­na, 6-ami­no­pu­ry­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy puryn, jedna z pię­ciu zasad azo­to­wych, wcho­dzą­cych w skład pod­sta­wo­wych nu­kle­o­ty­dów kwa­sów nu­kle­i­no­wych (DNA i RNA). W dwu­ni­cio­wych kwa­sach nu­kle­i­no­wych ade­ni­na two­rzy parę kom­ple­men­tar­ną z ty­mi­ną lub ura­cy­lem za po­mo­cą dwóch wią­zań wo­do­ro­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W DNA ade­ni­na łączy się z ty­mi­ną, a w RNA – z ura­cy­lem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. adeninowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. A, Ade, przest. witamina B4

Wiktionary


adeninowy

→ ade­ni­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bio­chem. zwią­za­ny z ade­ni­ną, do­ty­czą­cy ade­ni­ny

Wiktionary

Patrz:

adenina

Powiązane:

 rzecz. adenina ż.

Wiktionary


adenium

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych


SJP.pl

Ade­nium ("Ade­nium" Roem. & Schult.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych. Obej­mu­je w za­leż­no­ści od uję­cia 5–6 ga­tun­ków lub tylko jeden ga­tu­nek z 5 pod­ga­tun­ka­mi. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej Afry­ce kon­ty­nen­tal­nej (poza Kot­li­ną Konga) oraz na Pół­wy­spie Arab­skim i wy­spie So­ko­tra. Zwią­za­ne są z sied­li­ska­mi su­chy­mi i dla­te­go są kse­ro­fi­ta­mi o zgru­bia­łych, gru­bo­szo­wa­tych pniach.

Wikipedia


adenka

miesz­kan­ka Adenu (mia­sta w Je­me­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Aden­ka. (miesz­kan­ka Adenu)

Wiktionary


adenoid

mig­da­łek gar­dło­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. zob. mig­da­łek gar­dło­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadɛ̃ˈnɔjit, AS: adẽnoi ̯it

Wiktionary

Powiązane:

 przym. adenoidalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) migdałek gardłowy

Wiktionary


adenoidalny

→ ade­no­id


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ade­no­i­dem, do­ty­czą­cy ade­no­i­du

Wiktionary

Patrz:

adenoid

Powiązane:

 rzecz. adenoid mrz.

Wiktionary


adenomyoma

ła­god­ny no­wot­wór skła­da­ją­cy się z tkan­ki gru­czo­ło­wej i tkan­ki mię­śnio­wej gład­kiej; gru­czo­la­ko­mię­śniak


SJP.pl


adenopatia

cho­ro­bo­we po­więk­sze­nie lub obrzęk wę­złów chłon­nych wsku­tek in­fek­cji lub na tle no­wot­wo­ro­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. scho­rze­nie wę­złów chłon­nych

Wiktionary


adenotom

przy­rząd me­dycz­ny do usu­wa­nia mig­dał­ka gar­dło­we­go


SJP.pl


adenotomia

chi­rur­gicz­ne usu­nię­cie mig­dał­ka gar­dło­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. chi­rur­gicz­ny za­bieg la­ryn­go­lo­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu lub ścię­ciu prze­ro­śnię­te­go mig­dał­ka gar­dło­we­go;

Wiktionary

Ade­no­to­mia, ade­no­i­dek­to­mia – chi­rur­gicz­ny za­bieg la­ryn­go­lo­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu (przy­cię­ciu) prze­ro­śnię­te­go mig­dał­ka gar­dło­we­go. Za­bieg prze­pro­wa­dza się głów­nie u dzie­ci po­wy­żej 3 roku życia, w znie­czu­le­niu ogól­nym z in­tu­ba­cją. Czę­sto jest prze­pro­wa­dza­ny razem z ton­sil­lo­to­mią (ton­sy­lo­to­mią, przy­cię­ciem mig­dał­ków pod­nie­bien­nych) lub ton­sil­lek­to­mią (ton­sy­lek­to­mią, cał­ko­wi­tym usu­nię­ciem mi­dał­ków pod­nie­bien­nych).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) - Ade­no­to­mia może być nie­bez­piecz­na, jeśli np. jest prze­pro­wa­dza­na w znie­czu­le­niu miej­sco­wym lub w znie­czu­le­niu ogól­nym, ale bez in­tu­ba­cji, czyli bez wpro­wa­dza­nia do tcha­wi­cy spe­cjal­nej rurki umoż­li­wia­ją­cej od­dy­cha­nie pod­czas za­bie­gu.

Wiktionary


adenowirus

wirus sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny w przy­ro­dzie, wy­stę­pu­ją­cy w wielu od­mia­nach, u czło­wie­ka naj­czę­ściej wy­wo­łu­ją­cy ła­god­ne in­fek­cje dróg od­de­cho­wych o ob­ja­wach prze­zię­bie­nia; ma­sta­de­no­wi­rus


SJP.pl


adenowirusowy

→ ade­no­wi­rus


SJP.pl

Patrz:

adenowirus

adenozyna

na­tu­ral­ny nu­kle­o­zyd wy­stę­pu­ją­cy we wszyst­kich ko­mór­kach or­ga­niz­mu, od­gry­wa ważną rolę w wielu pro­ce­sach bio­che­micz­nych, jest m.in. no­śni­kiem ener­gii, prze­ka­zu­je in­for­ma­cję ge­ne­tycz­ną, roz­sze­rza na­czy­nia krwio­no­śne, sto­so­wa­ny jako lek prze­ciw­ko aryt­mii serca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. nu­kle­o­zyd pu­ry­no­wy zło­żo­ny z ade­ni­ny i ry­bo­zy, peł­nią­cy ważne funk­cje bio­lo­gicz­ne, m.in. jako skład­nik ATP, ADP, AMP oraz jako ne­u­ro­prze­kaź­nik; wzór che­micz­ny|C10H13N5O4.;

Wiktionary

Ade­no­zy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy nu­kle­o­zy­dów, zbu­do­wa­ny z ade­ni­ny po­łą­czo­nej z pier­wszym wę­glem pier­ście­nia ry­bo­zy wią­za­niem β-"N"9-gli­ko­zy­do­wym.

Ade­no­zy­na od­gry­wa ważną rolę w wielu pro­ce­sach bio­che­micz­nych:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ade­no­zy­na sty­mu­lu­jąc cy­kla­zę ade­ny­lo­wą po­wo­du­je wzrost cAMP w płyt­kach i w ten spo­sób ha­mu­je ich ak­ty­wa­cję.

Wiktionary


adenozynodifosforan

zwią­zek or­ga­nicz­ny, nu­kle­o­tyd zło­żo­ny z ry­bo­zy, ade­ni­ny i dwóch grup fos­fo­ra­no­wych


SJP.pl


adenozynodifosforowy

kwas ade­no­zy­no­di­fos­fo­ro­wy (ADP), nu­kle­o­tyd bę­dą­cy po­łą­cze­niem kwasu ade­no­zy­no­mo­no­fos­fo­ro­we­go (AMP) z resz­tą kwasu fos­fo­ro­we­go wią­za­niem wy­so­ko­e­ner­ge­tycz­nym, uczest­ni­czą­cy w pro­ce­sach prze­mia­ny ener­gii u wszyst­kich or­ga­niz­mów


SJP.pl


adenozynodwufosforowy

kwas ade­no­zy­no­di­fos­fo­ro­wy (ADP) - nu­kle­o­tyd bę­dą­cy po­łą­cze­niem kwasu ade­no­zy­no­mo­no­fos­fo­ro­we­go (AMP) z resz­tą kwasu fos­fo­ro­we­go wią­za­niem wy­so­ko­e­ner­ge­tycz­nym, uczest­ni­czą­cy w pro­ce­sach prze­mia­ny ener­gii u wszyst­kich or­ga­niz­mów


SJP.pl


adenozynotrifosforan

nu­kle­o­tyd za­wie­ra­ją­cy trzy resz­ty kwasu or­to­fos­fo­ro­we­go, resz­tę ade­ni­no­wą i ry­bo­zę, jeden z pod­sta­wo­wych związ­ków ener­ge­tycz­nych ko­mó­rek ży­wych; ade­no­zy­no­trój­fos­fo­ran


SJP.pl


adenozynotrifosforowy

kwas ade­no­zy­no­tri­fos­fo­ro­wy (ATP), nu­kle­o­tyd bę­dą­cy po­łą­cze­niem kwasu ade­no­zy­no­di­fos­fo­ro­we­go z resz­tą kwasu fos­fo­ro­we­go wią­za­niem wy­so­ko­e­ner­ge­tycz­nym, uczest­ni­czą­cy w pro­ce­sach prze­mia­ny ener­gii u or­ga­niz­mów


SJP.pl


adenozynotrójfosforan

nu­kle­o­tyd za­wie­ra­ją­cy trzy resz­ty kwasu or­to­fos­fo­ro­we­go, resz­tę ade­ni­no­wą i ry­bo­zę, jeden z pod­sta­wo­wych związ­ków ener­ge­tycz­nych ko­mó­rek ży­wych; ade­no­zy­no­tri­fos­fo­ran


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. nu­kle­o­tyd ade­ni­no­wy zbu­do­wa­ny z trzech reszt kwasu or­to­fos­fo­ro­we­go, resz­ty ade­ni­no­wej i ry­bo­zy;

Wiktionary

Powiązane:

 przym. adenozynotrójfosforowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adenozynotrifosforan; skr. ATP

Wiktionary


adenozynotrójfosforowy

kwas ade­no­zy­no­tri­fos­fo­ro­wy (ATP) - nu­kle­o­tyd bę­dą­cy po­łą­cze­niem kwasu ade­no­zy­no­di­fos­fo­ro­we­go z resz­tą kwasu fos­fo­ro­we­go wią­za­niem wy­so­ko­e­ner­ge­tycz­nym, uczest­ni­czą­cy w pro­ce­sach prze­mia­ny ener­gii u or­ga­niz­mów


SJP.pl


adenozynowy

→ ade­no­zy­na


SJP.pl

Patrz:

adenozyna

adept

1. czło­wiek kształ­cą­cy się w ja­kiejś dzie­dzi­nie;
2. zwo­len­nik dok­try­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która się kształ­ci, szcze­gól­nie osoba zdo­by­wa­ją­ca wie­dzę prak­tycz­ną

 (1.2) zwo­len­nik ja­kiejś idei, dok­try­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • adept – osoba kształ­cą­ca się
  • adept – zwo­len­nik ja­kiejś idei
  • Adept – skała na Zamku Ogro­dzie­niec w miej­sco­wo­ści Po­dzam­cze
  • Adept – szwedz­ki ze­spół mu­zycz­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mło­dzi adep­ci sztu­ki bar­mań­skiej po­bie­ra­li nauki od mi­strza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈadɛpt, AS: adept

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. adeptka ż.

Wiktionary


adeptka

1. ko­bie­ta kształ­cą­ca się w ja­kiejś dzie­dzi­nie;
2. zwo­len­nicz­ka dok­try­ny fi­lo­zo­ficz­nej, kie­run­ku po­li­tycz­ne­go itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. szt. fant. ko­bie­ta zdo­by­wa­ją­ca wie­dzę, w szcze­gól­no­ści prak­tycz­ną, ta­jem­ną lub ma­gicz­ną

 (1.2) książk. filoz. rel. zwo­len­nicz­ka ja­kiejś idei, dok­try­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈdɛptka, AS: adeptka

Wiktionary

Powiązane:

:: fm. adept m.

Wiktionary


adermina

zwią­zek che­micz­ny z grupy związ­ków he­te­ro­cy­klicz­nych, po­chod­na pi­ry­dy­ny; pi­ry­dok­sy­na; pi­ry­dok­sal


SJP.pl


adeńczyk

miesz­ka­niec Adenu (mia­sta w Je­me­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Adeń­czyk. (miesz­ka­niec Adenu)

Wiktionary


adeński

→ Aden


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ade­nem, do­ty­czą­cy Adenu (mia­sta w Je­me­nie)

Wiktionary

Patrz:

Aden

Powiązane:

 rzecz. Aden mrz., Adeńczyk mos., Adenka ż.

Wiktionary


adh

hor­mon syn­te­ty­zo­wa­ny w podwz­gó­rzu, dzia­ła­ją­cy kur­czą­co na na­czy­nia krwio­no­śne, zwięk­sza­ją­cy ci­śnie­nie krwi i za­trzy­mu­ją­cy wodę w ustro­ju; an­ty­diu­re­ty­na, hor­mon an­ty­diu­re­tycz­ny, wa­zo­pre­sy­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Hor­mon an­ty­diu­re­tycz­ny – hor­mon
  • De­hy­dro­ge­na­za al­ko­ho­lo­wa – enzym
  • Aty­po­wa hi­per­plaz­ja prze­wo­do­wa (od ang. Aty­pi­cal duc­tal hy­per­pla­sia) – ła­god­ne scho­rze­nie pier­si
  • Port lot­ni­czy Ałdan – kod IATA, portu lot­ni­cze­go Ałdan, koło Ja­kuc­ka (Rosja)

Wikipedia


adhan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. mu­zuł­mań­skie wez­wa­nie do mod­lit­wy, wy­gła­sza­ne m.in. przez mu­e­zi­na z mi­na­re­tu;

Wiktionary

Adhan (arab. أذان "adhan") – wez­wa­nie wyz­naw­ców is­la­mu do mod­lit­wy (salat), która na­le­ży do obo­wiąz­ków każ­de­go mu­zuł­ma­ni­na. Adhan zo­stał przy­ję­ty przez twór­cę i pro­ro­ka Ma­ho­me­ta ok. roku 624. Wy­gła­sza­ny jest z mi­na­re­tu przez mu­e­zi­na, który pięć razy w ciągu dnia wzywa do mod­lit­wy. Wy­po­wia­da­nie i de­kla­ma­cja adhan skła­da się z 7 for­muł:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mar­ra­kesz – ko­ściół obok me­cze­tu w dziel­ni­cy Gu­e­liz, dzwo­ny obok ad­ha­nu, a dalej ho­te­le w ca­ło­ści wy­peł­nio­ne ży­da­mi i ser­wu­ją­ce ko­szer­ne je­dze­nie pod­czas świę­ta Pas­chy.

Wiktionary


adhd

skrót od: At­ten­tion De­fi­cit Hy­pe­rac­ti­vi­ty Di­sor­der - ze­spół nad­po­bud­li­wo­ści psy­cho­ru­cho­wej z za­bu­rze­nia­mi kon­cen­tra­cji uwagi


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = med. psych. At­ten­tion De­fi­cit Hy­pe­rac­ti­vi­ty Di­sor­der → ze­spół nad­po­bud­li­wo­ści psy­cho­ru­cho­wej

Wiktionary

ADHD (od at­ten­tion de­fi­cit hy­pe­rac­ti­vi­ty di­sor­der), ze­spół nad­po­bud­li­wo­ści psy­cho­ru­cho­wej z de­fi­cy­tem uwagi, ze­spół nad­po­bud­li­wo­ści psy­cho­ru­cho­wej z bra­kiem kon­cen­tra­cji uwagi, w kla­sy­fi­ka­cji ICD-10 jako za­bu­rze­nia hi­per­ki­ne­tycz­ne – ze­spół ne­u­ro­roz­wo­jo­wych za­bu­rzeń psy­chicz­nych ob­ja­wia­ją­cy się znacz­ny­mi pro­ble­ma­mi z funk­cja­mi wy­ko­naw­czy­mi (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nawet jeśli uzna się ist­nie­nie ADHD, po­zo­sta­je py­ta­nie, jak le­czyć?

Wiktionary


adherencja

1. sta­wa­nie po czy­jejś stro­nie, po­pie­ra­nie kogoś;
2. w bio­lo­gii: zdol­ność grzy­bów, bak­te­rii do przy­le­ga­nia do ko­rzyst­ne­go dla nich po­dło­ża


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) so­li­da­ry­zo­wa­nie się z kimś, po­pie­ra­nie kogoś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ad­he­ren­cja (ochro­na zdro­wia)
  • Ad­he­ren­cja (mi­kro­bio­lo­gia)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. adherent mos., adherentka ż.

Wiktionary


adherent

zwo­len­nik, stron­nik, po­plecz­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. stron­nik

Wiktionary

Wymowa:

IPA: atˈxɛrɛ̃nt, AS: atχerẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adherentka ż., adherencja

Wiktionary


adherentka

książ­ko­wo: czy­jaś zwo­len­nicz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. zwo­len­nicz­ka ja­kiejś idei, dok­try­ny, osoby lub ugru­po­wa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zdzi­sła­wa była gor­li­wą ad­he­rent­ką idei nie­pod­le­gło­ścio­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adherencja ż.

:: fm. adherent mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) entuzjastka, popleczniczka, rzeczniczka, stronniczka, sympatyczka, wyznawczyni, zwolenniczka

Wiktionary


adhezja

1. daw­niej: przy­stą­pie­nie, przy­łą­cze­nie się do cze­goś (np. do par­tii, sto­wa­rzy­sze­nia);
2. zja­wi­sko łą­cze­nia się po­wierzch­nio­wych warstw dwóch róż­nych ciał zet­knię­tych ze sobą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. przy­cią­ga­nie się wza­jem­ne czą­ste­czek sty­ka­ją­cych się po­wierzch­ni róż­nych ciał;

 (1.2) biol. spe­cy­ficz­ne lub nie­spe­cy­ficz­ne przy­cze­pia­nie się mi­kro­or­ga­niz­mów do po­dło­ża lub in­nych ko­mó­rek

 (1.3) daw. przy­łą­cze­nie się, przy­stą­pie­nie do cze­goś

Wiktionary

Ad­hez­ja (łac. "ad­ha­e­sio" – przy­le­ga­nie) – łą­cze­nie się ze sobą po­wierzch­nio­wych warstw ciał fi­zycz­nych lub faz (sta­łych lub cie­kłych).

Ad­hez­ji nie na­le­ży mylić z ko­hez­ją, gdyż ko­hez­ja jest zja­wi­skiem zwią­za­nym z od­dzia­ły­wa­nia­mi mię­dzy­czą­stecz­ko­wy­mi wy­stę­pu­ją­cy­mi wew­nątrz ciała, pod­czas gdy ad­hez­ja do­ty­czy od­dzia­ły­wań po­wierzch­nio­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dobry klej cha­rak­te­ry­zu­je się mniej wię­cej rów­ny­mi si­ła­mi ad­hez­ji i ko­hez­ji.

 (1.2) […] klu­czo­wym pro­ble­mem w stwo­rze­niu mo­de­lu skóry jest pro­duk­cja trój­wy­mia­ro­wych rusz­to­wań, które za­pew­nią ko­mór­kom od­po­wied­nie wa­run­ki do ad­hez­ji, pro­li­fe­ra­cji i róż­ni­co­wa­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adhezyjność ż.

 przym. adhezyjny

 przysł. adhezyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyczepność, przyleganie

Wiktionary


adhezyjność

→ ad­he­zyj­ny


SJP.pl

Patrz:

adhezyjny

adhezyjny

1. zwią­za­ny z ad­hez­ją (np. zja­wi­ska ad­he­zyj­ne)
2. umowa ad­he­zyj­na - w pra­wie: umowa, którą na­le­ży w ca­ło­ści przy­jąć lub odrzu­cić, nie­pod­le­ga­ją­ca ne­go­cja­cjom


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. zwią­za­ny z ad­hez­ją, do­ty­czą­cy ad­hez­ji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adhezja ż.

Wiktionary


adhokracja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ustrój or­ga­ni­za­cyj­ny cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się tym­cza­so­wo­ścią i zre­du­ko­wa­ną do mi­ni­mum struk­tu­rą for­mal­ną;

 (1.2) pań­stwo lub or­ga­ni­za­cja cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się ad­ho­kra­tycz­nym za­rzą­dem

Wiktionary

Ad­ho­kra­cja (ang. "ad­ho­cra­cy") – okre­śle­nie or­ga­ni­za­cji cha­rak­te­ry­zu­ją­cej się tym­cza­so­wo­ścią (łac. "ad hoc „do tego”") i zre­du­ko­wa­ną do mi­ni­mum struk­tu­rą for­mal­ną, na którą skła­da­ją się ze­spo­ły po­wo­ły­wa­ne w celu re­a­li­za­cji kon­kret­ne­go za­da­nia lub roz­wią­za­nia kon­kret­ne­go pro­ble­mu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W nie­sta­bil­nych wa­run­kach oto­cze­nia naj­bar­dziej spraw­dza­ją się struk­tu­ry pro­ste i tzw. ad­ho­kra­cja, czyli or­ga­ni­za­cje skła­da­ją­ce się z ze­spo­łów po­wo­ły­wa­nych ad hoc (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzad. adhokrata m., adhokratyczność ż.

 przym. adhokratyczny

 przysł. adhokratycznie

Wiktionary


adhortacja

pa­pie­ski do­ku­ment skie­ro­wa­ny do ka­pła­nów i wier­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. za­chę­ta

 (1.2) daw. upom­nie­nie

Wiktionary

Ad­hor­ta­cja ( ad­hor­ta­tio – upom­nie­nie, na­pom­nie­nie, za­chę­ta) – do­ku­ment zwy­czaj­ne­go na­u­cza­nia pa­pie­skie­go o cha­rak­te­rze dusz­pa­ster­skim, adre­so­wa­ny do okre­ślo­nej grupy osób (na przy­kład za­kon­ni­ków, ro­dzin) albo do ca­łe­go Ko­ścio­ła. Naj­czę­ściej sta­no­wi pod­su­mo­wa­nie Sy­no­du Bi­sku­pów i ze­sta­wie­nie wnio­sków, jakie wy­pły­wa­ją z sy­no­du. Ad­hor­ta­cje wy­da­wa­ne są co kilka lat po za­koń­cze­niu da­ne­go sy­no­du.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. adhortacyjny

Wiktionary


adhortacyjny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ad­hor­ta­cją, do­ty­czą­cy ad­hor­ta­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adhortacja ż.

Wiktionary


adi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. imię|pol­ski|m. Adrian

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • adi – tytuł re­li­gij­ny
  • Adi – szczyt w Pi­re­ne­jach
  • Adi – wieś w Iz­ra­e­lu
  • ADI (die­te­ty­ka) – (od ang. ac­cep­ta­ble daily in­ta­ke) – do­pu­szczal­ne dzien­ne spo­ży­cie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) - Twoje zdro­wie, Adi - mówił Ko­wal­ski, po­pi­ja­jąc becz­ko­wy ży­wiec, który sma­ko­wał tak samo jak gdzie in­dziej, ale był pięć razy droż­szy.

Wiktionary


adi.

skrót od: adiec­ti­vum (w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­miot­nik)


SJP.pl


adi.poss.

skrót od: adiec­ti­vum pos­ses­si­vum (w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­miot­nik dzier­żaw­czy); adi. poss.


SJP.pl


adiabata

linia na wy­kre­sie przed­sta­wia­ją­ca pro­ces prze­bie­ga­ją­cy bez wy­mia­ny cie­pła z oto­cze­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. krzy­wa odz­wier­cied­la­ją­ca pro­ces adia­ba­tycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] w obie­gu po­rów­naw­czym słu­żą­cym do oceny rze­czy­wi­ste­go pro­ce­su na­le­ży w miej­sce wy­kład­ni­ków adia­ba­ty wpro­wa­dzić wy­kład­ni­ki po­li­tro­py, które za­wie­ra­ją także wy­mia­nę cie­pła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadʲjaˈbata, AS: adʹi ̯abata

Wiktionary

Powiązane:

 przym. adiabatyczny

 przysł. adiabatycznie

Wiktionary


adiabatycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) fiz. w spo­sób adia­ba­tycz­ny, bez wy­mia­ny cie­pła z oto­cze­niem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adiabata ż.

 przym. adiabatyczny

Wiktionary


adiabatyczny

pro­ces adia­ba­tycz­ny, prze­mia­na adia­ba­tycz­na: pro­ces ter­mo­dy­na­micz­ny, pod­czas któ­re­go nie za­cho­dzi wy­mia­na cie­pła mię­dzy ukła­dem a oto­cze­niem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. taki, który prze­bie­ga bez wy­mia­ny cie­pła z oto­cze­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W każ­dym pro­ce­sie od­wra­cal­nym za­cho­dzą­cym w ukła­dzie adia­ba­tycz­nym zmia­na en­tro­pii jest równa zero.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adiabata ż.

 przysł. adiabatycznie

Wiktionary


adiabatyzm

w fi­zy­ce, che­mii: pro­ces zmia­ny ob­ję­to­ści ciała bez wy­mia­ny cie­pła z oto­cze­niem


SJP.pl


adiacencki

opła­ta adia­cenc­ka - opła­ta ui­szcza­na przez wła­ści­cie­la nie­ru­cho­mo­ści, któ­rej war­tość wzro­sła wsku­tek zmia­ny struk­tu­ry (sca­le­nia, po­dzia­łu) lub ro­zbu­do­wy in­fra­struk­tu­ry tech­nicz­nej, np. do­pro­wa­dze­nia wody, gazu, ka­na­li­za­cji itp.


SJP.pl


adiacent

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. wła­ści­ciel, użyt­kow­nik lub na­jem­ca nie­ru­cho­mo­ści lub dział­ki, która przy­le­ga do cze­goś (np. ulicy, drogi, ścież­ki, plaży, szla­ku wod­ne­go)

Wiktionary


adiafora

1. w fi­lo­zo­fii: to, co jest mo­ral­nie obo­jęt­ne (nie­o­ce­nia­ne w ka­te­go­riach: dobro - zło);
2. w fi­lo­zo­fii: obo­jęt­ność wobec świa­ta zew­nętrz­ne­go;
3. w re­li­gii: ce­re­mo­niał, obrzą­dek lub zwy­czaj, który jest do­pu­szczal­ny, ale nie na­ka­za­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. rzecz, po­ję­cie, które jest obo­jęt­ne pod wzglę­dem mo­ral­nym (ani dobre ani złe);

 (1.2) ry­tu­ał re­li­gij­ny, który jest spra­wą su­mie­nia danej osoby; taki, który nie jest na­ka­za­ny ani za­ka­za­ny

Wiktionary

Adia­fo­ra (l.mn. od ἀδιάφορον, "adiap­ho­ron" – obo­jęt­ne) – rzecz czy kwe­stia mo­ral­nie obo­jęt­na. Po­ję­cie wy­wo­dzi się z fi­lo­zo­fii sta­ro­żyt­nej. Na­stęp­nie zo­sta­ło prze­ję­te przez chrze­ści­jań­stwo, gdzie oz­na­cza obrzą­dek, zwy­czaj, ce­re­mo­niał, który jest do­pu­szczal­ny, ale nie na­ka­za­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌadʲjaˈfɔra, AS: adʹi ̯afora

Wiktionary


adiaforyczny

→ adia­fo­ra


SJP.pl

Patrz:

adiafora

adiantowate

ro­dzi­na pa­pro­ci


SJP.pl


adiantowaty

o ce­chach adian­to­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny adian­to­wa­tych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adiantowate nmos.

Wiktionary


adiantum

ga­tu­nek pa­pro­ci z ro­dzi­ny adian­to­wa­tych, po­cho­dzą­cej z tro­pi­kal­nej dżun­gli Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej


SJP.pl

Adian­tum, nie­kro­pień, zło­to­włos ("Adian­tum") – ro­dzaj pa­pro­ci. Liczy ponad 230 ga­tun­ków. Są to pa­pro­cie na­ziem­ne i na­skal­ne. Naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ne są w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej. Je­dy­nym ga­tun­kiem ros­ną­cym dziko w Eu­ro­pie jest adian­tum wła­ści­we "A. ca­pil­lus-ve­ne­ris". W pol­skiej flo­rze ga­tu­nek ten ma sta­tus tylko przej­ścio­wo dzi­cze­ją­ce­go z upraw (efe­me­ro­fi­ta).

Wikipedia


adiantyt

ko­pal­na pa­proć na­sien­na


SJP.pl


adiaterma

daw­niej: adia­ba­ta - linia na wy­kre­sie przed­sta­wia­ją­ca pro­ces prze­bie­ga­ją­cy bez wy­mia­ny cie­pła z oto­cze­niem


SJP.pl


adidas

1. po­tocz­nie: but spor­to­wy;
2. eu­fe­mi­stycz­nie:
a) AIDS;
b) osoba chora na AIDS


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. sport. obuw. but spor­to­wy z twar­dą po­desz­wą (w szcze­gól­no­ści wy­pro­du­ko­wa­ny przez firmę Adi­das) (zwy­kle w licz­bie mno­giej)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) slang. uczn. pejor. AIDS

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (3.1) slang. uczn. pejor. osoba chora na AIDS

Wiktionary

Adi­das AG – nie­miec­kie przed­się­bior­stwo pro­du­ku­ją­ce obu­wie i odzież spor­to­wą, za­ło­żo­ne w 1924 przez braci Adol­fa i Ru­dol­fa Dass­le­rów w domu ich matki w He­rzo­ge­na­u­rach jako "Gebrüder Dass­ler Schuh­fa­brik" (tłum". Fa­bry­ka obu­wia braci Dass­ler)".

Nazwa po­cho­dzi od zdrob­nie­nia imie­nia Adol­fa ("„Adi”") i trzech pier­wszych liter naz­wi­ska ("„Das”").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam nową parę adi­da­sów do bie­ga­nia.

 (2.1) Adam za­ra­ził się adi­da­sem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈdʲidas, AS: adʹidas

Wiktionary


adidasek

zdrob­nie­nie od: adi­das (po­tocz­nie: but spor­to­wy)


SJP.pl


adidasowy

→ adi­das


SJP.pl

Patrz:

adidas

adidasy

po­tocz­nie: obu­wie spor­to­we


SJP.pl


adideacja

in­ter­pre­ta­cja zna­cze­nia wy­ra­zu przez sko­ja­rze­nie go z innym po­dob­nym wy­ra­zem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. zmia­na zna­cze­nia wy­ra­że­nia po­przez sko­ja­rze­nie z wy­ra­że­niem o po­dob­nej for­mie;

Wiktionary

Adi­de­a­cja – pro­ces przeksz­tał­ce­nia wy­ra­zu dla osią­gnię­cia no­we­go zna­cze­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy naz­wa­nie „ABW” w gwa­rze po­li­cyj­nej „ab­we­rą” to adi­de­a­cja?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadʲidɛˈat͡sʲja, AS: adʹideacʹi ̯a

Wiktionary


adiectivum

[czy­taj: ad­jek­ti­wum] w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­miot­nik


SJP.pl


adiektywizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. przeksz­tał­ca­nie się in­nych czę­ści mowy w przy­miot­ni­ki;

Wiktionary

Adiek­ty­wi­za­cja – pro­ces two­rze­nia przy­miot­ni­ków od wy­ra­zów in­nych ka­te­go­rii gra­ma­tycz­nych lub wy­ra­żeń.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. adiektywizowanie n.

Wiktionary


adiektywizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. przeksz­tał­ca­nie w przy­miot­nik, na­da­wa­nie cech przy­miot­ni­ko­wych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adiektywizacja ż.

 czas. adiektywizować ndk.

Wiktionary


adiektywizować

przeksz­tał­cać w przy­miot­nik; ad­jek­ty­wi­zo­wać


SJP.pl


adiektywny

od­no­szą­cy się do przy­miot­ni­ka


SJP.pl


adieu

[czy­taj: adJE] forma po­że­gna­nia; bądź zdrów, do wi­dze­nia, że­gnaj


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) książk. zwrot uży­wa­ny przy po­że­gna­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Adieu! To wi­dzi­my się w pią­tek!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bez względu na porę: do zobaczenia, do jutra; wieczorem lub nocą: dobranoc; zwroty potoczne i familiarne: cześć, pa, żegnaj, na razie, narka, nara, narazicho; między osobami religijnymi: z Bogiem; przez telefon lub do radiosłuchaczy: do usłyszenia

Wiktionary


adinol

skała me­ta­mor­ficz­na skła­da­ją­ca się głów­nie z al­bi­tu i kwar­cu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. ro­dzaj skały zło­żo­nej głów­nie z al­bi­tu i kwar­cu;

Wiktionary

Adi­nol, adi­no­lit – ro­dzaj skały me­ta­mor­ficz­nej.

Skła­da się głów­nie z al­bi­tu i kwar­cu (drob­no­kry­sta­licz­ne­go). Adi­nol ma barwę jas­no­sza­rą, jest twar­dy, ma prze­łam musz­lo­wy.

Pow­sta­je na sku­tek me­ta­mor­fo­zy skał osa­do­wych, zaz­wy­czaj ila­stych, pod wpły­wem in­truz­ji skał za­sa­do­wych lub go­rą­cych rozt­wo­rów pro­we­nien­cji mag­mo­wej, bo­ga­tych w sole so­do­we i krze­mion­kę. Two­rzy się w spągu skał wy­lew­nych lub na kon­tak­tach z in­truz­ja­mi hi­pa­by­sal­ny­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Adi­nol ma barwę jas­no­sza­rą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈdʲĩnɔl, AS: adʹĩnol

Wiktionary


adios

[czy­taj: adi­jos] po­tocz­nie: że­gnaj, do zo­ba­cze­nia


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) pot. do wi­dze­nia, do zo­ba­cze­nia

Wiktionary

Adios – je­de­na­sty album stu­dyj­ny nie­miec­kie­go ze­spo­łu in­du­strial­ne­go KMFDM, wy­da­ny 20 kwiet­nia 1999 roku przez Wax Trax! Re­cords. Po wy­da­niu al­bu­mu ze­spół się roz­padł - człon­ko­wie En Esch i Günter Schulz za­ło­ży­li ze­spół Slick Idiot. "Adios" zo­stał na­gra­ny w Se­att­le w USA (stan Wa­szyng­ton). Po roz­pa­dzie, lider KMFDM Sas­cha Ko­nietz­ko za­ło­żył ze­spół MDFMK, po czym w 2002 roku po­no­wił dzia­łal­ność KMFDM. Wer­sja zre­ma­ste­ro­wa­na zo­sta­ła wy­da­na 8 maja 2007 roku.

Wikipedia


adipocyt

ko­mór­ka tłu­szczo­wa; ady­po­cyt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. ko­mór­ka syn­te­ty­zu­ją­ca i ma­ga­zy­nu­ją­ca trój­gli­ce­ry­dy (tłu­szcze pro­ste)

Wiktionary

Adi­po­cyt (ady­po­cyt, ko­mór­ka tłu­szczo­wa) – głów­ny ro­dzaj ko­mó­rek, z któ­rych zbu­do­wa­na jest tkan­ka tłu­szczo­wa. Pod­sta­wo­wą rolą adi­po­cy­tu jest syn­te­za i ma­ga­zy­no­wa­nie ener­gii pod po­sta­cią tłu­szczów pro­stych (trój­gli­ce­ry­dy).

Adi­po­cy­ty mogą się roz­ra­stać w dwo­ja­ki spo­sób: na sku­tek hi­per­tro­fii (zwięk­sze­nie roz­mia­ru ko­mó­rek), hi­per­plaz­ji (zwięk­sze­nie licz­by ko­mó­rek).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌadʲiˈpɔt͡sɨt, AS: adʹipocyt

Wiktionary


adirato

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: gniew­nie, z wście­kło­ścią


SJP.pl


adirondack

[czy­taj: adeRONdak] ob­szar wy­żyn­no-gór­ski w USA


SJP.pl

mar­gin-left: auto; mar­gin-right:auto;">

Wikipedia


adiu

[czy­taj: adju] tylko w żar­to­bli­wych kon­tek­stach: prze­pa­dło, skoń­czy­ło się, nic z tego nie bę­dzie (z fra­ze­o­lo­giz­mu "adiu Fru­ziu")


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) tylko żart. Adiu Fru­ziu: wy­ra­że­nie wy­krzy­kni­ko­we oz­na­cza­ją­ce, że coś prze­pa­dło, grozi jakaś stra­ta, szko­da itp.

Wiktionary


adiudykacja

1. są­do­we przyz­na­nie prawa włas­no­ści;
2. przy­są­dze­nie nie­ru­cho­mo­ści na pu­blicz­nej li­cy­ta­cji są­do­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. de­cyz­ja są­do­wa, przyz­na­ją­ca prawo włas­no­ści

 (1.2) na­by­cie prawa włas­no­ści w dro­dze li­cy­ta­cji;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adiu­dy­ka­cja – w pra­wie cy­wil­nym przyz­na­nie prawa włas­no­ści
  • Adiu­dy­ka­cja – w sto­sun­kach mię­dzy­na­ro­do­wych spo­sób na­by­cia te­ry­to­rium pań­stwo­we­go
  • Adiu­dy­ka­cja – tryb są­do­wy roz­strzy­ga­nia spo­rów

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌadʲjudɨˈkat͡sʲja, AS: adʹi ̯udykacʹi ̯a

Wiktionary


adiunkt

1. pra­cow­nik na­u­ko­wo-dy­dak­tycz­ny w szko­łach wyż­szych i pla­ców­kach na­u­ko­wo-ba­daw­czych;
2. w niek­tó­rych za­wo­dach: osoba zaj­mu­ją­ca śred­nie w hie­rar­chii za­wo­do­wej sta­no­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sta­no­wi­sko w in­sty­tu­cji na­u­ko­wej zaj­mo­wa­ne przez pra­cow­ni­ków po­sia­da­ją­cych co najm­niej sto­pień dok­to­ra;

 (1.2) tytuł za­wo­do­wy w bi­blio­te­kar­stwie oraz w do­ku­men­ta­cji i in­for­ma­cji na­u­ko­wej

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) ko­bie­ta za­trud­nio­na jako adiunkt (1.1)

 (2.2) ko­bie­ta za­trud­nio­na jako adiunkt (1.2)

Wiktionary

Adiunkt (z niem. od adiunc­tus „przy­przę­żo­ny” od ad + iungo „przy­przę­gam, przy­łą­czam”) – sta­no­wi­sko w pol­skich szko­łach wyż­szych i pla­ców­kach na­u­ko­wo-ba­daw­czych dla pra­cow­ni­ków na­u­ko­wych lub na­u­ko­wo-dy­dak­tycz­nych po­sia­da­ją­cych co najm­niej sto­pień na­u­ko­wy dok­to­ra.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈadʲjũŋkt, AS: adʹi ̯ũŋkt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adiunktura ż.

:: fż. adiunktka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1-2) skrót ad.

Wiktionary


adiunktka

→ adiunkt


SJP.pl

Patrz:

adiunkt

adiunktowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. żona adiunk­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chcie­li pro­sić adiunk­to­wą z jej kasz­la­nym kwi­czy­so­pra­nem i z p. Dur­ską do akom­pa­nia­men­tu, ale im wy­pers­wa­do­wa­łem, że nikt nie przyj­dzie na kon­cert w takim razie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadʲjũŋˈktɔva, AS: adʹi ̯ũŋktova

Wiktionary


adiunktowski

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. do­ty­czą­cy osoby lub sta­no­wi­ska adiunk­ta

Wiktionary


adiunktura

1. tytuł lub sta­no­wi­sko adiunk­ta na uczel­ni;
2. ogół adiunk­tów na uczel­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tytuł, funk­cja lub sta­no­wi­sko adiunk­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adiunkt mos., adiunktka ż.

Wiktionary


adiuretyna

ciało czyn­ne wy­wo­łu­ją­ce skurcz mię­śni gład­kich na­czyń krwio­no­śnych


SJP.pl


adiustacja

przy­go­to­wa­nie tek­stu do druku, opra­co­wa­nie sty­li­stycz­ne, gra­ficz­ne, or­to­gra­ficz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) opra­co­wa­nie tek­stu do druku, w tym or­to­gra­fii, in­ter­punk­cji i ukła­du

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta ko­bie­ta od adiu­sta­cji tek­stu nie na­da­je się do swo­jej pracy, zła­ma­ła słowo "prze­wód" po li­te­rze "w".

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adiustator mos., adiustatorka ż., adiustowanie n., adiustatorskość ż.

 czas. adiustować ndk., zaadiustować dk., zadiustować dk.

 przym. adiustacyjny, adiustatorski

Wiktionary


adiustacyjny

przy­miot­nik od: adiu­sta­cja (np. po­praw­ki adiu­sta­cyj­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z adiu­sta­cją, do­ty­czą­cy adiu­sta­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adiustacja ż., adiustator mos., adiustatorka ż., adiustowanie n., adiustatorskość ż.

 czas. adiustować ndk., zaadiustować dk., zadiustować dk.

 przym. adiustatorski

Wiktionary


adiustator

osoba do­ko­nu­ją­ca adiu­sta­cji, przy­go­to­wa­nia tek­stu do druku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba do­ko­nu­ją­ca adiu­sta­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adiustacja ż., adiustowanie n., adiustatorskość ż.

:: fż. adiustatorka ż.

 czas. adiustować ndk., zaadiustować dk., zadiustować dk.

 przym. adiustacyjny, adiustatorski

Wiktionary


adiustatorka

ko­bie­ta do­ko­nu­ją­ca adiu­sta­cji (przy­go­to­wa­nia tek­stu do druku, opra­co­wa­nia sty­li­stycz­ne­go, gra­ficz­ne­go, or­to­gra­ficz­ne­go)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: adiu­sta­tor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adiustacja ż., adiustowanie n., adiustatorskość ż.

:: fm. adiustator mos.

 czas. adiustować ndk., zaadiustować dk., zadiustować dk.

 przym. adiustacyjny, adiustatorski

Wiktionary


adiustatorski

zwią­za­ny z adiu­sta­to­rem lub adiu­sta­tor­ką (np. ze­spół adiu­sta­tor­ski)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy adiu­sta­to­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Praca nad rę­ko­pi­sem miała cha­rak­ter adiu­sta­tor­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adiustowanie n., adiustacja ż., adiustator mos., adiustatorka ż.

 czas. adiustować ndk.

 przym. adiustacyjny

Wiktionary


adiustowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przy­go­to­wy­wa­nie tek­stu do druku pod wzglę­dem or­to­gra­ficz­nym, in­ter­punk­cyj­nym, sty­li­stycz­nym i gra­ficz­nym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadʲjustɔˈvãɲɛ, AS: adʹi ̯ustovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adiustacja ż., adiustator m., adiustatorka ż.

 czas. adiustować ndk., zadiustować dk.

 przym. adiustacyjny, adiustatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adiustacja

Wiktionary


adiustować

do­ko­ny­wać adiu­sta­cji (przy­go­to­wy­wać tekst do druku)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) druk. wy­ko­ny­wać adiu­sta­cję, przy­go­to­wy­wać tekst na po­trze­by póź­niej­sze­go druku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jed­no­cze­śnie pla­no­wa­ća­no­wał numer na na­stęp­ny dzień, po be­ne­dyk­tyń­sku kre­śląc na ma­kie­cie układ stron, i przy­go­to­wy­wał piąt­ko­wy ma­ga­zyn – czy­ta­jąc oraz adiu­stu­jąc tek­sty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadʲjuˈstɔvat͡ɕ, AS: adʹi ̯ustovać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zadiustować dk.

 rzecz. adiustacja ż., adiustowanie n., zadiustowanie n., adiustator m., adiustatorka ż.

 przym. adiustacyjny, adiustatorski

Wiktionary


adiutancik

żar­to­bli­wie lub po­gard­li­wie: adiu­tant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: adiu­tant

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adiutant mos., adiutantostwo n., adiutantowanie n., adiutantura ż.

:: fż. adiutantka ż.

 czas. adiutantować ndk.

 przym. adiutancki

Wiktionary


adiutancki

→ adiu­tant, np. służ­ba adiu­tanc­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze sta­no­wi­skiem adiu­tan­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adiutantka ż., adiutantostwo n., adiutancik mos., adiutant mos., adiutantowanie n., adiutantura ż.

 czas. adiutantować

Wiktionary


adiutant

ofi­cer przy­bocz­ny wyż­sze­go do­wód­cy lub do­wództ­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. żoł­nierz asy­stu­ją­cy do­wód­cy;

 (1.2) pot. osoba, która cią­gle komuś to­wa­rzy­szy, nad­ska­ku­je

Wiktionary

W Pol­sce, za Sta­ni­sła­wa Au­gu­sta, fli­ge­la­diu­tan­ci no­si­li mun­dur biały z nie­bie­ski­mi wy­ło­ga­mi, ka­mi­zel­kę i spod­nie nie­bie­skie, ozdo­by złote. Za Księ­stwa War­szaw­skie­go było czte­rech fli­ge­la­diu­tan­tów (płk Hi­po­lit Błe­szyń­ski, płk Fran­ci­szek Pasz­kow­ski, płk Cze­sław Pa­kosz i mjr Piotr Strzy­żew­ski), któ­rzy no­si­li mun­dur adiu­tan­tów po­lo­wych ze srebr­ną szar­fecz­ką na pra­wym ra­mie­niu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sta­nę­li­śmy i przez chwi­lę za­le­gła taka cisza, że sły­chać było tę­tent siwej kla­czy do­pę­dza­ją­ce­go nas adiu­tan­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈdʲjutãnt, AS: adʹi ̯utãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adiutantowanie n.

:: zdrobn. adiutancik mos.

:: fż. adiutantka ż.

 czas. adiutantować

 przym. adiutancki

Wiktionary


adiutantka

→ adiu­tant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: adiu­tant

Wiktionary

Patrz:

adiutant

Przykłady

 (1.1) Ko­bie­ty uczest­ni­czy­ły w pow­sta­niu stycz­nio­wym, peł­niąc funk­cje łącz­ni­czek, zwia­dow­czyń, ku­rie­rek, adiu­tan­tek, sa­ni­ta­riu­szek.

 (1.1) Nawet sio­stry Stel­li, które za­wsze oka­zy­wa­ły jej praw­dzi­wą sym­pa­tię, teraz, wi­docz­nie zra­żo­ne zepch­nię­ciem ich w pół­fi­na­le do roli adiu­tan­tek Magdy, uśmie­cha­ły się do niej z przy­mu­sem i nie­szcze­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadʲjuˈtãntka, AS: adʹi ̯utãntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adiutancik m., adiutantura ż., adiutantowanie n.

:: fm. adiutant m.

 czas. adiutantować ndk.

 przym. adiutancki

Wiktionary


adiutantostwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) peł­nie­nie służ­by adiu­tan­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adiutant mos., adiutancik mos., adiutantka ż., adiutantowanie n., adiutantura ż.

 czas. adiutantować ndk.

 przym. adiutancki

Wiktionary


adiutantowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) peł­nie­nie służ­by adiu­tan­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adiutant mos., adiutancik mos., adiutantka ż., adiutantostwo n., adiutantura ż.

 czas. adiutantować ndk.

 przym. adiutancki

Wiktionary


adiutantować

w woj­sku: peł­nić obo­wiąz­ki adiu­tan­ta


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) być adiu­tan­tem, peł­nić służ­bę obo­wiąz­ki adiu­tan­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adiutancik mos., adiutant mos., adiutantka ż., adiutantostwo n., adiutantowanie n., adiutantura ż.

 przym. adiutancki

Wiktionary


adiutantura

1. sta­no­wi­sko, funk­cja adiu­tan­ta;
2. miej­sce pracy adiu­tan­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urząd, sta­no­wi­sko, miej­sce pracy adiu­tan­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adiutancik mos., adiutant mos., adiutantka ż., adiutantostwo n., adiutantowanie n.

 czas. adiutantować ndk.

 przym. adiutancki

Wiktionary


adiuwant

sub­stan­cja sto­so­wa­na w szcze­pion­kach, wzma­ga­ją­ca dzia­ła­nie an­ty­ge­nu; ad­ju­want


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • adiu­want w im­mu­no­lo­gii
  • adiu­want w rol­nict­wie
  • le­cze­nie adiu­wan­to­we

Wikipedia


adjani

[czy­taj: ad-żaNI] naz­wi­sko


SJP.pl


adjektywizować

przeksz­tał­cać w przy­miot­nik; adiek­ty­wi­zo­wać


SJP.pl


adjutoryzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. obo­pól­na pomoc ga­tun­ków tego sa­me­go po­zio­mu tro­ficz­ne­go;

Wiktionary

Ad­ju­to­ryzm (łac. "ad­ju­tor" lub "adiu­tor" – „po­moc­nik”) – wza­jem­na pomoc ga­tun­ków tego sa­me­go po­zio­mu tro­ficz­ne­go (wspól­ne po­lo­wa­nia róż­nych ga­tun­ków pta­ków dra­pież­nych)

Ter­min ar­cha­icz­ny, rzad­ko obec­nie uży­wa­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌadʲjuˈtɔrɨsm̥, AS: adʹi ̯utorysm̦

Wiktionary


adjuwant

sub­stan­cja sto­so­wa­na w szcze­pion­kach, wzma­ga­ją­ca dzia­ła­nie an­ty­ge­nu; adiu­want


SJP.pl


adjuwantowy

→ ad­ju­want


SJP.pl

Patrz:

adjuwant

adjónk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. prak­ty­kant na ad­mi­ni­stra­to­ra pry­wat­ne­go ma­jąt­ku ziem­skie­go

Wiktionary


adlatus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. po­moc­nik, przy­bocz­ny, za­u­fa­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈdlatus, AS: adlatus

Wiktionary


adler

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adler (niem. orzeł) – daw­niej po­pu­lar­ny sym­bol św. Jana Ewan­ge­li­sty
  • Adler – nie­miec­ka mię­dzy­wo­jen­na fa­bry­ka sa­mo­cho­dów
  • Adler – nie­miec­ka lo­ko­mo­ty­wa
  • Adler – kryp­to­nim pla­no­wa­nej ofen­sy­wy Luft­waf­fe na Wiel­ką Bry­ta­nię pod­czas II wojny świa­to­wej
  • Adler-32 – al­go­rytm sumy kon­trol­nej opra­co­wa­ny przez Marka Ad­le­ra
  • Adler – herb szla­chec­ki
  • Adler Mann­he­im – klub spor­to­wy (Orzeł)
  • Adler von Lübeck – XVI-wiecz­ny ga­le­on na­le­żą­cy do han­ze­a­tyc­kie­go mia­sta Lu­be­ki
  • (11519) Adler – pla­ne­to­i­da
  • Port lot­ni­czy Soczi-Adler – mię­dzy­na­ro­do­wy port lot­ni­czy w Adler, koło Soczi
  • Adler – miej­sco­wość koło Soczi, w Kraju Kras­no­dar­skim, w Rosji
  • Adler – ame­ry­kań­ski ze­spół har­droc­ko­wy

Wikipedia


adleryzm

kie­ru­nek w psy­cho­a­na­li­zie trak­tu­ją­cy spo­łecz­ną ak­tyw­ność czło­wie­ka jako formę kom­pen­sa­cji kom­plek­su niż­szo­ści pow­sta­łe­go w dzie­ciń­stwie na sku­tek sła­bo­ści dziec­ka wobec do­ro­słych i ota­cza­ją­ce­go je świa­ta, uz­na­ją­cy nie­moż­ność ta­kiej kom­pen­sa­cji za pro­wa­dzą­cą do ner­wi­cy


SJP.pl


adm

[czy­taj: a-de-EM] skrót od: Ad­mi­ni­stra­cja Domów Miesz­kal­nych


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) = Ad­mi­ni­stra­cja Domów Miesz­kal­nych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ADM 305/1 – Adap­ter mię­dzy­ma­szy­no­wy ADM 305/1
  • Am­ster­dam Dance Mis­sion - im­pre­za mu­zycz­na
  • Ar­chi­wum Do­ku­men­ta­cji Me­cha­nicz­nej
  • Ato­mic De­mo­li­tion Mu­ni­tion – mina ją­dro­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­sta­no­wił więc, że jutro z sa­me­go rana, jak tylko przyj­dzie do pracy, pier­wszą rze­czą, jaką zrobi, bę­dzie te­le­fon do ADM-u.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. adeemowski, ADM-owski

Wiktionary


adm-owski

→ ADM (Ad­mi­ni­stra­cja Domów Miesz­kal­nych); ade­e­mow­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ADM (Ad­mi­ni­stra­cją Domów Miesz­kal­nych)

Wiktionary

Powiązane:

 skr. ADM

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adeemowski

Wiktionary


adm.

skrót od:
1. ad­mi­ni­stra­tor, ad­mi­ni­stra­cja, ad­mi­ni­stra­cyj­ny; ad­mi­nistr.;
2. ad­mi­rał


SJP.pl


adma

Adma – we­dług Księ­gi Ro­dza­ju (Rdz 10,19) mia­sto w Rowie Jor­da­nu, zlo­ka­li­zo­wa­ne na gra­ni­cy Ka­na­a­nu, zgła­dzo­ne zgod­nie z prze­ka­zem Księ­gi Pow­tó­rzo­ne­go Prawa (Pwt 29,24) wraz z So­do­mą i Go­mo­rą. Zgod­nie z re­la­cją Księ­gi Ro­dza­ju (Rdz 14,1–10) król Admy Szi­nab zo­stał po­ko­na­ny przez ela­mic­kie­go króla Ke­dor­la­o­me­ra.

Wikipedia


admet

Admet (gr. Ἄδμητος Ádmētos, łac. Ad­me­tus) – po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej, syn Fe­re­sa i Kli­me­ny, który pa­no­wał w Te­sa­lii jako król mia­sta Feraj. Był uczest­ni­kiem wy­pra­wy Ar­go­na­u­tów oraz słyn­ne­go po­lo­wa­nia na dzika ka­li­doń­skie­go.

W mi­to­lo­gii grec­kiej opi­sa­ny jest jako go­spo­darz, na któ­re­go dwo­rze przez dzie­więć lat mu­siał spę­dzić Apol­lo, uwię­zio­ny tam przez Zeusa za za­bi­cie Cy­klo­pa i słu­żyć jako pa­sterz-nie­wol­nik.

Wikipedia


admin

po­tocz­nie: ad­mi­ni­stra­tor (osoba za­rzą­dza­ją­ca czymś)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. in­form. zob. ad­mi­ni­stra­tor.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tomek jest ad­mi­nem dwóch ser­wi­sów mu­zycz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈadmʲĩn, AS: admʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adminowanie n.

:: fż. adminka ż.

 przym. admiński, administracyjny

 przysł. administracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sysop

Wiktionary


administr.

adm.; skrót od:
1. ad­mi­ni­stra­cja;
2. ad­mi­ni­stra­tor;
3. ad­mi­ni­stra­cyj­ny


SJP.pl


administracja

1. or­ga­ny wła­dzy pań­stwo­wej lub sa­mo­rzą­do­wej;
2. kie­row­nict­wo ja­kiejś in­sty­tu­cji, przed­się­bior­stwa itp.;
3. bu­dy­nek, w któ­rym mie­ści się kie­row­nict­wo ja­kiejś in­sty­tu­cji, przed­się­bior­stwa itp.;
4. za­rzą­dza­nie czymś; ad­mi­ni­stro­wa­nie;
5. rząd Sta­nów Zjed­no­czo­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sy­stem or­ga­nów pań­stwo­wych i sa­mo­rzą­do­wych, słu­żą­cy spra­wo­wa­niu wła­dzy wy­ko­naw­czej w pań­stwie;

 (1.2) kie­row­nict­wo ja­kiejś in­sty­tu­cji, przed­się­bior­stwa itp.

 (1.3) za­rzą­dza­nie czymś, ad­mi­ni­stro­wa­nie

Wiktionary

Ad­mi­ni­stra­cja ( ad­mi­ni­stra­re – być po­moc­nym, ob­słu­gi­wać, za­rzą­dzać, mi­ni­stra­re – słu­żyć) – dzia­łal­ność or­ga­ni­za­tor­ska re­a­li­zo­wa­na przy po­mo­cy apa­ra­tu urzęd­ni­cze­go, obej­mu­ją­ca za­kres spraw o cha­rak­te­rze pu­blicz­nym, re­gu­lo­wa­na przez ogól­ne normy praw­ne. W innym uję­ciu może także oz­na­czać za­rzą­dza­nie ja­ki­mi­kol­wiek spra­wa­mi, włas­ny­mi (np. go­spo­dar­stwem do­mo­wym) lub cu­dzy­mi (np. czy­imś przed­się­bior­stwem).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przez ad­mi­ni­stra­cję pu­blicz­ną ro­zu­mie się za­rów­no ad­mi­ni­stra­cję rzą­do­wą, jak i sa­mo­rzą­do­wą.

 (1.2) Le­piej za­wsze wie­szać psy na ad­mi­ni­stra­cji niż zo­stać za­rząd­cą i wobec są­sia­dów od­po­wia­dać za wszyst­ko, od wy­wo­zu śmie­ci po­czą­wszy, a na re­mon­cie ge­ne­ral­nym skoń­czy­wszy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadmʲĩɲiˈstrat͡sʲja, AS: admʹĩńistracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. administratura ż., administrator mos., administratorka ż., administratywista mos., administratywistka ż., administrowanie n., administratorstwo n.

 przym. administracyjny, administratywistyczny

 czas. administrować

 przysł. administracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pejor. biurokracja

 (1.2) centrala, dyrekcja, kierownictwo, szefostwo, zarząd, management; pot. góra, naczalstwo, wierchuszka; przest. książk. zwierzchność

 (1.3) administrowanie, zarządzanie, management

Wiktionary


administracyjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) pod wzglę­dem ad­mi­ni­stra­cji

 (1.2) na pod­sta­wie ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go za­rzą­dze­nia, z po­mi­nię­ciem drogi są­do­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed laty Gopło ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. admin mos./mrz., administracja ż., administrator mos., administratorka ż., administratorskość ż., administratorstwo n., administratura ż., administratywista mos., administratywistka ż., administratywistyka ż., administrowanie n., adminka ż.

 czas. administrować ndk.

 przym. administracyjny, administratorski, administratywistyczny, admiński

Wiktionary


administracyjno-prawny

do­ty­czą­cy prawa i ad­mi­ni­stra­cji


SJP.pl


administracyjnoprawny

do­ty­czą­cy prawa ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od prawo ad­mi­ni­stra­cyj­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wobec 13 pod­mio­tów go­spo­dar­czych już wszczę­to sank­cje ad­mi­ni­stra­cyj­no­praw­ne.

 (1.1) Skut­ki te na­le­żą do etapu na­zy­wa­ne­go wy­ko­na­niem de­cyz­ji, za­rów­no do­bro­wol­nym (pod­po­rząd­ko­wa­nie się de­cyz­ji przez jej adre­sa­ta), jak i przy­mu­so­wym (eg­ze­ku­cja ad­mi­ni­stra­cyj­no­praw­na).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadmʲĩɲistrat͡sɨjnɔˈpravnɨ, AS: admʹĩńistracyi ̯nopravny

Wiktionary


administracyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ad­mi­ni­stra­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są ad­mi­ni­stra­cyj­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. administracyjny

 przysł. administracyjnie

Wiktionary


administracyjny

przy­miot­nik od: ad­mi­ni­stra­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ad­mi­ni­stra­cją i ad­mi­ni­stro­wa­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pie­mont to jeden z dwu­dzie­stu re­gio­nów ad­mi­ni­stra­cyj­nych Włoch.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadmʲĩɲistraˈt͡sɨjnɨ, AS: admʹĩńistracyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. admin mos./mrz., administracja ż., administrator mos., administratorka ż., administratorskość ż., administratorstwo n., administratura ż., administratywista mos., administratywistka ż., administratywistyka ż., administrowanie n., adminka ż.

 czas. administrować ndk.

 przym. administratorski, administratywistyczny, admiński

 przysł. administracyjnie

Wiktionary


administrator

męż­czyz­na, który ad­mi­ni­stru­je, za­rzą­dza czymś; za­rząd­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba za­rzą­dza­ją­ca czymś

 (1.2) in­form. osoba lub grupa osób na­dzo­ru­ją­ca sy­stem kom­pu­te­ro­wy lub sieć kom­pu­te­ro­wą, zwy­kle też przy­dzie­la­ją­ca ich użyt­kow­ni­kom konta i prawa do­stę­pu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ad­mi­ni­stra­tor nie­ru­cho­mo­ści – za­rząd­ca danej po­se­sji.
  • ad­mi­ni­stra­tor rządu – za­rząd­ca da­nych te­ry­to­riów w kra­jach człon­kow­skich Wspól­no­ty Na­ro­dów.
  • ad­mi­ni­stra­tor – w in­for­ma­ty­ce, za­rząd­ca da­ne­go sy­ste­mu in­for­ma­tycz­ne­go (zo­bacz też: root).
    • ad­mi­ni­stra­tor sieci in­for­ma­tycz­nej
    • ad­mi­ni­stra­tor bazy da­nych
  • ad­mi­ni­stra­tor pod­mio­tu w przy­mu­so­wej re­struk­tu­ry­za­cji
  • ad­mi­ni­stra­tor da­nych oso­bo­wych
  • ad­mi­ni­stra­tor apo­stol­ski, ad­mi­ni­stra­tor die­cez­jal­ny, ad­mi­ni­stra­tor pa­ra­fii – za­rząd­ca da­ne­go te­ry­to­rium Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go
  • Ad­mi­ni­stra­tor – słu­cho­wi­sko ra­dio­we Pol­skie­go Radia
  • Ad­mi­ni­stra­to­rzy Wi­ki­pe­dii

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Peł­nię rolę ad­mi­ni­stra­to­ra.

 (1.2) Ad­mi­ni­stra­tor ogło­sił na por­ta­lu in­ter­ne­to­wym przer­wę tech­nicz­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadmʲĩɲiˈstratɔr, AS: admʹĩńistrator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. administracja ż., administrowanie n., administratorstwo n.

:: fż. administratorka ż.

 czas. administrować ndk.

 przym. administratorski, administracyjny

 przysł. administracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zarządca

Wiktionary


administratorka

ko­bie­ta, która ad­mi­ni­stru­je, za­rzą­dza czymś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która jest ad­mi­ni­stra­to­rem, za­rzą­dza­ją­ca czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zu zo­sta­ła naszą nową ad­mi­ni­stra­tor­ką.

 (1.1) Basia jest ad­mi­ni­stra­tor­ką stro­ny in­ter­ne­to­wej To­wa­rzy­stwa Mu­zycz­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadmʲĩɲistraˈtɔrka, AS: admʹĩńistratorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. administrowanie n., administratorstwo n., administracja ż.

:: fm. administrator mos.

 czas. administrować ndk.

 przym. administratorski, administracyjny

 przysł. administracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adminka

Wiktionary


administratorski

→ ad­mi­ni­stra­tor, np. upraw­nie­nia ad­mi­ni­stra­tor­skie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ad­mi­ni­stra­to­ra

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadmʲĩɲistraˈtɔrsʲci, AS: admʹĩńistratorsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. administrowanie n., administratura ż., administratorstwo n., administrator m., administratorka ż.

 przysł. administracyjnie

 przym. administracyjny

 czas. administrować

Wiktionary


administratorstwo

za­rzą­dza­nie, ad­mi­ni­stro­wa­nie czymś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­rzą­dza­nie, ad­mi­ni­stro­wa­nie czymś, także. upraw­nie­nia do wy­ko­ny­wa­nia ta­kich czyn­no­ści

 (1.2) ad­mi­ni­stra­tor z żoną

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadmʲĩɲistraˈtɔrstfɔ, AS: admʹĩńistratorstfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. administrator mos., administratorka ż.; administracja ż., administrowanie n., administratura ż.

 czas. administrować ndk.

 przym. administratorski, administracyjny

 przysł. administratorsko, administracyjnie

Wiktionary


administratura

prze­sta­rza­łe okre­śle­nie na urząd ad­mi­ni­stra­to­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urząd ad­mi­ni­stra­to­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) God­ność eg­zar­chy peł­nił do lik­wi­da­cji tejże ad­mi­ni­stra­tu­ry ko­ściel­nej w 1990 (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. admin mos./mrz., administracja ż., administrator mos., administratorka ż., administratorskość ż., administratorstwo n., administratywista mos., administratywistka ż., administratywistyka ż., administrowanie n., adminka ż.

 czas. administrować ndk.

 przym. administracyjny, administratorski, administratywistyczny, admiński

 przysł. administracyjnie

Wiktionary


administratywista

spe­cja­li­sta w za­kre­sie prawa ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. spe­cja­li­sta w za­kre­sie prawa ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. administratywistka ż.

 przysł. administracyjnie

 przym. administracyjny

Wiktionary


administratywistka

→ ad­mi­ni­stra­ty­wi­sta


SJP.pl

Patrz:

administratywista

administrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­ko­ny­wa­nie czyn­no­ści za­rząd­czych, na­le­żą­cych do ad­mi­ni­stra­to­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ad­mi­ni­stro­wa­nie pań­stwem jest sztu­ką o wiele trud­niej­szą i bar­dziej skom­pli­ko­wa­ną niż szpie­go­wa­nie czy prze­śla­do­wa­nie prze­ciw­ni­ków po­li­tycz­nych: prze­cież ci nowi mia­no­wań­cy nie dy­spo­nu­ją wie­dzą eko­no­micz­ną ani nie mają po­ję­cia o pro­ble­mach spo­łecz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadmʲĩɲistrɔˈvãɲɛ, AS: admʹĩńistrovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. administratorstwo n., administrator mos., administratorka ż., administracja ż., administratywistyka ż., administratywista mos., administratywistka ż., administratura ż.

 czas. administrować ndk.

 przym. administracyjny, administratorski, administratywistyczny

 przysł. administracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) administracja, zarządzanie

Wiktionary


administrować

za­rzą­dzać czymś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) spra­wo­wać za­rząd, kie­ro­wać jakąś wy­o­dręb­nio­ną dzie­dzi­ną dzia­łal­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stro­na in­ter­ne­to­wa Par­la­men­tu Ka­na­dy jest ad­mi­ni­stro­wa­na przez in­sty­tu­cje par­la­men­tar­ne, to jest przez Senat i Izbę niż­szą Par­la­men­tu wspól­nie z par­la­men­tar­ną Bi­blio­te­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadmʲĩɲiˈstrɔvat͡ɕ, AS: admʹĩńistrovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. administratura ż., administracja ż., administratorstwo n., administrator m., administratorka ż., administrowanie

 przym. administracyjny, administratorski

 przysł. administracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zarządzać, zawiadywać

Wiktionary


adminka

po­tocz­nie: ad­mi­ni­stra­tor­ka (ko­bie­ta za­rzą­dza­ją­ca czymś)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: admin

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mirka jest ad­min­ką dwóch ser­wi­sów ko­bie­cych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: adˈmʲĩŋka, AS: admʹĩŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adminowanie n., administratura ż.

:: fm. admin mos.

 przym. admiński, administracyjny

 przysł. administracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) administratorka

Wiktionary


admiracja

książ­ko­wo: po­dziw, uwiel­bie­nie, za­chwyt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. daw. prze­jaw po­dzi­wu i uwiel­bie­nia dla kogoś lub cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. admirator mos., admiratorka ż., admirowanie n.

 czas. admirować ndk.

 przym. admiracyjny

 przysł. admiracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podziw, uwielbienie, zachwyt

Wiktionary


admiracyjny

przy­miot­nik od: ad­mi­ra­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. zwią­za­ny z ad­mi­ra­cją, do­ty­czą­cy ad­mi­ra­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. admiracja ż., admirator mos., admiratorka ż., admirowanie n.

 czas. admirować ndk.

 przysł. admiracyjnie

Wiktionary


admiralicja

1. grupa naj­wyż­szych rangą ofi­ce­rów ma­ry­nar­ki wo­jen­nej;
2. w wielu kra­jach (np. w Wlk. Bry­ta­nii): kie­row­nict­wo ma­ry­nar­ki wo­jen­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wła­dze na­czel­ne ma­ry­nar­ki wo­jen­nej

 (1.2) kor­pus ad­mi­ra­łów

 (1.3) bu­dy­nek mie­szczą­cy ad­mi­ra­li­cję (1.1)

Wiktionary

Ad­mi­ra­li­cja – urząd spra­wu­ją­cy zwierzch­nict­wo nad ma­ry­nar­ką wo­jen­ną, zaj­mu­ją­cy się mię­dzy in­ny­mi pla­no­wa­niem roz­wo­ju sił mor­skich, a także kor­pus ad­mi­ra­łów.

Jest to także nazwa włas­na m.in. bry­tyj­skie­go i fran­cu­skie­go kie­row­nict­wa ma­ry­nar­ki wo­jen­nej (zob. ad­mi­ra­li­cja bry­tyj­ska). W niek­tó­rych pań­stwach (m.in. Wiel­ka Bry­ta­nia) ad­mi­ra­li­cja pełni funk­cję mi­ni­ster­stwa sił mor­skich.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌadmʲiraˈlʲit͡sʲja, AS: admʹiralʹicʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. admirał m., admirałowa ż., admiralstwo n.

 przym. admiralski

Wiktionary


admiralicyjny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z ad­mi­ra­li­cją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. admirał mzw./mos.

Wiktionary


admiralski

→ ad­mi­rał, np. flaga ad­mi­ral­ska


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze sta­no­wi­skiem ad­mi­ra­ła, na­le­żą­cy do ad­mi­ra­ła

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. admiralicja ż., admirał mzw./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) admirałowy

Wiktionary


admiralstwo

tytuł, god­ność ad­mi­ra­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mar. urząd, god­ność ad­mi­ra­ła

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. admiralicja ż., admirałowa ż., admirał mos., admirałówna ż.

 przym. admiralski, admiralicyjny

Wiktionary


admirator

wiel­bi­ciel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. wiel­bi­ciel

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwu­dzie­sto­wiecz­ny pi­sarz zy­skał wielu ad­mi­ra­to­rów i na­śla­dow­ców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadmʲiˈratɔr, AS: admʹirator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. admiracja ż., admirowanie n.

:: fż. admiratorka ż.

 czas. admirować ndk.

 przym. admiracyjny

 przysł. admiracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wielbiciel, miłośnik

Wiktionary


admiratorka

ko­bie­ta ad­mi­ru­ją­ca (da­rzą­ca po­dzi­wem) kogoś lub coś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. wiel­bi­ciel­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. admiracja ż., admirowanie n.

:: fm. admirator mos.

 czas. admirować ndk.

 przym. admiracyjny

 przysł. admiracyjnie

Wiktionary


admirał

naj­wyż­szy sto­pień w ma­ry­nar­ce wo­jen­nej; ofi­cer ma­ją­cy ten sto­pień


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mar. naj­wyż­szy sto­pień (do­wód­ca) w ma­ry­nar­ce wo­jen­nej, rów­no­waż­ny stop­nio­wi ge­ne­ra­ła broni w armii lą­do­wej, na­czel­ny wódz floty;

 (1.2) mar. ofi­cer ma­ją­cy sto­pień ad­mi­ra­ła (1.1)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ent. ru­sał­ka ad­mi­rał, motyl z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych

Wiktionary

Ad­mi­rał (adm.) – woj­sko­wy sto­pień ofi­cer­ski w pol­skiej ma­ry­nar­ce wo­jen­nej, od­po­wia­da­ją­cy ge­ne­ra­ło­wi w Woj­skach Lą­do­wych i Si­łach Po­wietrz­nych. Jego od­po­wied­ni­ki znaj­du­ją się także w ma­ry­nar­kach wo­jen­nych in­nych państw.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) A gdy­by­śmy wnie­śli skar­gę w spra­wie śmier­ci ad­mi­ra­ła Oz­ze­la, sir?

 (2.1) Za­sięg wy­stę­po­wa­nia ad­mi­ra­ła jest ogrom­ny i roz­cią­ga się na całej pół­ku­li pół­noc­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: adˈmʲiraw, AS: admʹirau̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. admiralicja ż., admirałowa ż., admirałówna ż., admiralstwo n.

 przym. admiralski, admiralicyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) rusałka admirał

Wiktionary


admirałostwo

ad­mi­rał z mał­żon­ką


SJP.pl


admirałowa

mał­żon­ka ad­mi­ra­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona ad­mi­ra­ła

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. admirał m., admirałówna ż., admiralicja ż., admiralstwo n.

 przym. admiralski

Wiktionary


admirałowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ad­mi­ra­łem

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do ad­mi­ra­ła

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) admiralski

Wiktionary


admirowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. albo podn. po­dzi­wia­nie, uwiel­bia­nie kogoś lub cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 czas. admirować ndk.

 rzecz. admiracja ż., admirator mos., admiratorka ż.

 przym. admiracyjny

Wiktionary


admirować

prze­sta­rza­łe: po­dzi­wiać, uwiel­biać kogoś lub coś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) przest. książk. po­dzi­wiać kogoś, uwiel­biać go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. admiracja ż., admirator mos., admiratorka ż., admirowanie n.

 przym. admiracyjny

 przysł. admiracyjnie

Wiktionary


admisja

daw­niej: do­pu­szcze­nie do cze­goś, zwła­szcza do ja­kiejś czyn­no­ści praw­nej; przy­ję­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. do­pu­szcze­nie; wzglę­dy u kogoś

Wiktionary


admisyjny

→ ad­mi­sja


SJP.pl

Patrz:

admisja

admitancja

prze­wod­ność czyn­na w rów­no­le­głych ukła­dach elek­trycz­nych R, L, C (re­zy­stor, cewka, kon­den­sa­tor)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. wiel­kość fi­zycz­na bę­dą­ca od­wrot­no­ścią im­pe­dan­cji, cał­ko­wi­ta prze­wod­ność elek­trycz­na w ob­wo­dach prądu prze­mien­ne­go;

Wiktionary

Ad­mi­tan­cja, droż­ność, prze­wod­ność elek­trycz­na po­zor­na – wiel­kość fi­zycz­na w ob­wo­dach prądu prze­mien­ne­go, od­wrot­ność im­pe­dan­cji:

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) przewodność pozorna, drożność; symbol. Y

Wiktionary


admitancyjny

→ ad­mi­tan­cja


SJP.pl

Patrz:

admitancja

admonicja

prze­sta­rza­łe: po­u­cze­nie, na­pom­nie­nie, na­ga­na, re­pry­men­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. na­ga­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadmɔ̃ˈɲit͡sʲja, AS: admõńicʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. admonicyja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przygana, upomnienie, reprymenda

Wiktionary


admonicyja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) śrpol. upom­nie­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadmɔ̃ɲiˈt͡sɨja, AS: admõńicyi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. admonicja ż.

Wiktionary


adn

skrót od: All­ge­me­i­ner De­uts­cher Na­chrich­ten­dienst - agen­cja in­for­ma­cyj­na byłej NRD


SJP.pl


adnominalny

w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. łą­czą­cy się z rze­czow­ni­kiem; przy­rze­czow­ni­ko­wy;
2. przy­pa­dek ad­no­mi­nal­ny - przy­pa­dek, któ­rym rzą­dzi rze­czow­nik, np. do­peł­niacz: dom ojca


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. zob. przy­rze­czow­ni­ko­wy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyrzeczownikowy

Wiktionary


adnotacja

krót­ka, do­dat­ko­wa no­tat­ka, in­for­ma­cja; do­pi­sek, przy­pis, przy­pi­sek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uwaga, do­pi­sek, przy­pi­sek, no­tat­ka

 (1.2) in­form. w Javie: me­ta­da­ne do­da­wa­ne na po­zio­mie kodu źró­dło­we­go do klas, metod, zmien­nych, pa­kie­tów i pa­ra­me­trów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Urzęd­nicz­ka zro­bi­ła ad­no­ta­cję na dole stro­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadnɔˈtat͡sʲja, AS: adnotacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adnotowanie n.

 czas. adnotować ndk.

Wiktionary


adnotacyjny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ad­no­ta­cją; ma­ją­cy cha­rak­ter ad­no­ta­cji, przy­pi­su

Wiktionary


adnotowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pi­sa­nie ad­no­ta­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adnotacja ż.

 czas. adnotować ndk.

Wiktionary


adnotować

pisać no­tat­ki, przy­pi­sy, do­dat­ko­we uwagi


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pisać ad­no­ta­cje, no­tat­ki, uwagi, przy­pi­sy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adnotacja ż., adnotowanie n.

Wiktionary


adnumeratywny

ope­ra­tor ad­nu­me­ra­tyw­ny - lek­sem nie­sa­mo­dziel­ny skład­nio­wo, two­rzą­cy zwią­zek z li­czeb­ni­kiem, np. ponad, nie­speł­na, około; przy­li­czeb­nik


SJP.pl


adobe

[czy­taj: edoł­bi] ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo kom­pu­te­ro­we, pro­du­cent opro­gra­mo­wa­nia gra­ficz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ar­chit. bud. su­szo­na na słoń­cu, nie­wy­pa­la­na cegła

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • adobe – cegła su­szo­na na słoń­cu
  • Adobe Inc. – pro­du­cent opro­gra­mo­wa­nia

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) glinobitka

Wiktionary


adolescencja

wiek mło­dzień­czy, mło­dość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wiek mło­dzień­czy;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) na stu­dia idą lu­dzie naj­czę­ściej dzie­więt­na­sto­let­ni, czyli bę­dą­cy w okre­sie póź­nej ado­le­scen­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adolescent mos.

 przym. adolescencyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dojrzewanie, dorastanie

Wiktionary


adolescencyjny

→ ado­le­scen­cja; mło­dzień­czy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) książk. mło­dzień­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adolescencja ż., adolescent mos.

Wiktionary


adolescent

do­ra­sta­ją­cy mło­dzie­niec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) do­ra­sta­ją­ca osoba

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadɔˈlɛst͡sɛ̃nt, AS: adolescẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adolescencja ż.

 przym. adolescencyjny

Wiktionary


adolescentka

→ ado­le­scent


SJP.pl

Patrz:

adolescent

adoleskaria

sta­dium w roz­wo­ju niek­tó­rych przywr, np. mo­ty­li­cy wą­tro­bo­wej, kiedy cer­ka­rie w wo­dzie two­rzą osło­nę przetr­wal­ni­ko­wą


SJP.pl

Ado­le­ska­ria – typ me­ta­cer­ka­rii (tj. larw przywr wnętrz­nia­ków), któ­rych wy­stę­po­wa­nie ogra­ni­czo­ne jest wy­łącz­nie do śro­do­wi­ska zew­nętrz­ne­go.

Wikipedia


adolf

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. lek­cew. Nie­miec

Wiktionary

Adolf – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Wy­wo­dzi się od słów: "adal" – „szla­chet­ny” oraz "wolf" – „wilk”. W Pol­sce imię to spo­ty­ka­ne jest od XII–XIII w. Inne formy: Adulf, Odolf. Od tego imie­nia wy­wo­dzi się także imię Ado (Adon, Addo, Addon), bę­dą­ce jego zdrob­nie­niem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Opy­li­łem dwóm adol­fom wagon fajek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adolf mos., Adolfek mos.

Wiktionary


adolfa

imię żeń­skie


SJP.pl

Adol­fa – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Adolf (o zna­cze­niu „szla­chet­ny wilk”).

Adol­fa imie­ni­ny ob­cho­dzi: 11 lu­te­go, 14 lu­te­go, 19 kwiet­nia, 17 czerw­ca, 8 lipca i 21 sierp­nia.

Wikipedia


adolfek

zdrob­nie­nie od: Adolf


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrob­nia­ła, po­u­fa­ła forma mę­skie­go imie­nia Adolf

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A któż to jest ten mały dzi­dziuś w kaf­ta­ni­ku? • Toż to mały Adol­fek, syn pań­stwa Hit­le­rów!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adolf m., Adolfa ż., Adolfik m., adolf m., Dodek m.

 przym. Adolfowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Adolfik, Dodek

Wiktionary


adolfik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: Adolf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adolf mos., Adolfek mos.

Wiktionary


adolfina

imię żeń­skie


SJP.pl

Adol­fi­na – żeń­ski od­po­wied­nik (obok Adol­fy) imie­nia Adolf.

Adol­fi­na imie­ni­ny ob­cho­dzi: 9 lipca, na pa­miąt­kę św. Adol­fi­ny Diercks.

Wikipedia


adolfininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Adol­fi­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


adolfiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Adol­fy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


adolfostwo

Adolf z mał­żon­ką; Adol­fo­wie


SJP.pl


adolfowie

Adolf z mał­żon­ką; Adol­fo­stwo


SJP.pl


adolfowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Adol­fa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


adonai

jedno z za­stęp­czych imion Boga wy­stę­pu­ją­ce w Sta­rym Te­sta­men­cie, uży­wa­ne w li­tur­gii ży­dow­skiej (spo­ra­dycz­nie rów­nież w chrze­ści­jań­skiej) za­miast szcze­gól­nie czczo­ne­go imie­nia Jahwe; Ado­naj


SJP.pl

Ado­nai lub Ado­naj ( ‏אדוני‎ „Mój Pan”; jid. Ado­noj) – okre­śle­nie Boga Jahwe od­da­wa­ne w prze­kła­dach jako "Pan" lub "[Wszech­wład­ny] Pan". Okre­śle­nie "Ado­nai" wy­wo­dzo­ne jest od he­braj­skie­go słowa "adon", sto­so­wa­ne­go do oz­na­cze­nia osoby spra­wu­ją­cej wła­dzę. Naj­czę­ściej bywa ono tłu­ma­czo­ne jako „pan”.

Wikipedia


adonaj

jedno z za­stęp­czych imion Boga wy­stę­pu­ją­ce w Sta­rym Te­sta­men­cie, uży­wa­ne w li­tur­gii ży­dow­skiej (spo­ra­dycz­nie rów­nież w chrze­ści­jań­skiej) za­miast szcze­gól­nie czczo­ne­go imie­nia Jahwe; Ado­nai


SJP.pl


adoniasz

Ado­niasz (?-970 p.n.e.), syn Da­wi­da, zgła­dzo­ny na roz­kaz swego brata - Sa­lo­mo­na, ry­wa­la do tronu Iz­ra­e­la


SJP.pl

Ado­niasz (hebr. "אדוניה", "Panem jest Jah") (ur. po 1010 p.n.e. w He­bro­nie, zm. ok. 970 p.n.e.) – syn Da­wi­da, króla Iz­ra­e­la i Judy. U schył­ku życia ojca ry­wa­li­zo­wał o suk­ce­sję ze swoim przy­rod­nim bra­tem Sa­lo­mo­nem. Po śmier­ci ojca i ob­ję­ciu rzą­dów przez Sa­lo­mo­na zo­stał na po­le­ce­nie tego ostat­nie­go stra­co­ny.

Wikipedia


adoniczny

wiersz ado­nicz­ny - wiersz w po­ez­ji an­tycz­nej uży­wa­ny w in­wo­ka­cjach do Ado­ni­sa; wiersz ado­nij­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) liter. w wer­sy­fi­ka­cji: skła­da­ją­cy się z dak­ty­la i tro­che­ja (lub dak­ty­li i tro­che­jów)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adonis mos., adonis mos./mrz./mzw.

 przym. adonijski, Adonisowy, adonisowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adonijski

Wiktionary


adonidyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny wy­stę­pu­ją­cy w miłku wio­sen­nym, lek na­ser­co­wy


SJP.pl


adonijski

wiersz ado­nij­ski - wiersz w po­ez­ji an­tycz­nej uży­wa­ny w in­wo­ka­cjach do Ado­ni­sa; wiersz ado­nicz­ny


SJP.pl


adonik

wiersz ado­nij­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. wiersz ado­nicz­ny (ado­nij­ski)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adonis mos., adonis mzw./mos./mrz.

 przym. adoniczny, adonijski

Wiktionary


adonis

pię­kny, zad­ba­ny męż­czyz­na nad­ska­ku­ją­cy ko­bie­tom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przen. książk. żart. lub iron. pię­kny, przy­stoj­ny, zwy­kle młody męż­czyz­na prze­sad­nie dba­ją­cy o swoją urodę

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ent. zob. mo­dra­szek ado­nis.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) bot. zob. miłek.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ado­nis – w mi­to­lo­gii grec­kiej uko­cha­ny bo­gi­ni Afro­dy­ty
  • Ado­nis (miłek) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych
  • Ado­nis – naj­star­sze znane ży­ją­ce drze­wo Eu­ro­py
  • Ado­nis – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 2101
  • Ado­nis – po­e­mat epic­ki Giam­bat­ti­sty Ma­ri­na
  • Ado­nis – po­e­mat Jeana de La Fon­ta­i­ne
  • Ado­nis (Ali Ahmad Sa’id Isbir) – poeta arab­ski
  • Ado­nis – grupa mu­zycz­na
  • Ado­nis – gra kom­pu­te­ro­wa dla Com­mo­do­re 64
  • Ado­nis – dawny za­ścia­nek. Te­re­ny, na któ­rych był po­ło­żo­ny, leżą obec­nie na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie bra­sław­skim
  • ADONIS – pro­gram do mo­de­lo­wa­nia i za­rzą­dza­nia pro­ce­sa­mi biz­ne­so­wy­mi
  • ado­nis ża­glo­płet­wy (Acant­hi­cus ado­nis) – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny zbroj­ni­ko­wa­tych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Łysy ado­nis już po­chwy­cił białą jej rącz­kę i wy­ci­skał na niej ru­mia­nych warg swych pie­czę­cie, oczy i po­licz­ki śmia­ły mu się z ra­do­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈdɔ̃ɲis, AS: adõńis

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adonis mos., Adonie nmos., adonik mrz., adoniczność ż.

 przym. adonisowy, Adonisowy, adoniczny, adonijski

 przysł. adonijsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przystojniak

 (3.1) miłek

Wiktionary


adonisowy

przy­miot­nik od: ado­nis


SJP.pl


adopciak

po­tocz­nie: adop­to­wa­ne zwie­rzę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. adop­to­wa­ny pies lub kot

Wiktionary


adopciny

żar­to­bli­wie: rocz­ni­ca dnia adop­cji zwie­rzę­cia do­mo­we­go


SJP.pl


adopcja

1. akt praw­ny do­ty­czą­cy uz­na­nia cu­dze­go dziec­ka za włas­ne; przy­spo­so­bie­nie, usy­no­wie­nie; adop­ta­cja;
2. przy­ję­cie ob­ce­go prawa za prawo obo­wią­zu­ją­ce w danym kraju;
3. daw­niej: przy­ję­cie do rodu szla­chec­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. praw­ne uz­na­nie ob­ce­go dziec­ka za włas­ne;

 (1.2) przy­gar­nię­cie zwie­rzę­cia (np. be­zdom­ne­go, ze schro­ni­ska)

 (1.3) praw. przy­ję­cie przez jeden kraj prawa in­ne­go kraju

 (1.4) daw. przy­ję­cie do rodu, stanu ry­cer­skie­go itp.

Wiktionary

Adop­cja (łac. "adop­tio"), przy­spo­so­bie­nie, usy­no­wie­nie – forma przy­ję­cia do ro­dzi­ny osoby obcej, stwa­rza­ją­ca sto­su­nek po­dob­ny do po­kre­wień­stwa. Jest to przy­bra­nie dziec­ka (czę­sto w wieku dzie­cię­cym) za swoje.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Współ­cze­śnie w pol­skim pra­wie adop­cja wy­stę­pu­je pod nazwą przy­spo­so­bie­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈdɔpt͡sʲja, AS: adopcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adoptowanie n., adoptacja ż.

 czas. adoptować ndk., zaadoptować dk.

 przym. adopcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przysposobienie, usynowienie, adoptacja

Wiktionary


adopcjanizm

dok­try­na te­o­lo­gicz­na z końca II wieku gło­szą­ca, że Chry­stus stał się Synem Bożym do­pie­ro w wy­ni­ku adop­cji przez Boga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. po­gląd te­o­lo­gicz­ny we­dług któ­re­go Jezus nie był na­tu­ral­nym Synem Bożym a zo­stał usy­no­wio­ny do­pie­ro po na­ro­dzi­nach lub po chrzcie w Jor­da­nie albo tuż przed śmier­cią;

Wiktionary

Adop­cja­nizm – zróż­ni­co­wa­ny ze­spół po­glą­dów te­o­lo­gicz­nych gło­szą­cych, że Jezus był tylko adop­to­wa­nym, a nie na­tu­ral­nym Synem Bożym, zbli­żo­ny do mo­nar­chia­niz­mu, przez Ko­ściół ka­to­lic­ki uz­na­ny za he­rez­ję. Po raz pier­wszy wy­stą­pił u ebio­ni­tów, na­stęp­nie w te­o­lo­gii an­tio­cheń­skiej (np. u Pawła z Sa­mo­sa­ty), w VIII-wiecz­nej Hisz­pa­nii i na XII-wiecz­nym Za­cho­dzie. W XVI i XVII w. po­glą­dy adop­cja­ni­stycz­ne przy­ję­li Bra­cia Pol­scy (m.in. Szy­mon Budny i Faust Socyn).

Wikipedia


adopcyjny

przy­miot­nik od: adop­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z adop­cją, do­ty­czą­cy adop­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pier­wszy w Pol­sce pro­to­ty­po­wy oś­ro­dek adop­cyj­ny pow­stał w 1960 roku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adopcja ż., adoptowanie n., adoptacja ż.

 czas. adoptować ndk. dk.

Wiktionary


adoptacja

w pra­wie: akt praw­ny, na mocy któ­re­go adop­to­wa­ne dziec­ko na­by­wa praw do naz­wi­ska i do dzie­dzi­cze­nia; przy­spo­so­bie­nie, usy­no­wie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. adop­cja, usy­no­wie­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adopcja ż., adoptowanie n., zaadoptowanie n.

 czas. adoptować ndk., zaadoptować dk.

 przym. adopcyjny

Wiktionary


adoptowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­ko­ny­wa­nie lub do­ko­na­nie adop­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Adop­to­wa­nie dziec­ka stało się mo­men­tem prze­ło­mo­wym w ich życiu.

 (1.1) Adop­to­wa­nie psa z tego schro­ni­ska nic nie kosz­tu­je.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadɔptɔˈvãɲɛ, AS: adoptovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adopcja ż., adoptacja ż.

 czas. adoptować ndk./dk., zaadoptować dk.

 przym. adopcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adopcja

Wiktionary


adoptować

do­ko­ny­wać (do­ko­nać) adop­cji


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) do­ko­ny­wać / do­ko­nać adop­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na żą­da­nie adop­to­wa­ne­go i za zgodą adop­tu­ją­ce­go sąd opie­kuń­czy orze­ka, że adop­to­wa­ny bę­dzie nosił naz­wi­sko dwucz­ło­no­we – zło­żo­ne z jego do­tych­cza­so­we­go naz­wi­ska i naz­wi­ska osoby go adop­tu­ją­cej.

 (1.1) Po roku adop­to­wa­li dziew­czyn­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadɔpˈtɔvat͡ɕ, AS: adoptovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adopcja ż., adoptacja ż., adoptowanie n.

 czas. zaadoptować dk.

 przym. adopcyjny

Wiktionary


adoracja

1. uwiel­bie­nie, po­dzi­wia­nie, wy­ra­ża­ne w wi­docz­ne dla in­nych lub ado­ro­wa­nej osoby spo­sób;
2. w re­li­gii: od­da­wa­nie czci Bogu lub świę­tym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. za­chwyt kimś wy­ra­ża­ny w taki spo­sób, aby ten ktoś to wi­dział

 (1.2) rel. ce­re­mo­nia od­da­wa­nia czci Bogu lub świę­tym

 (1.3) szt. rel. motyw w sztu­ce re­li­gij­nej przed­sta­wia­ją­cy od­da­wa­nie czci nowo na­ro­dzo­ne­mu Chry­stu­so­wi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • oka­zy­wa­nie uwiel­bie­nia, za­chwy­tu, po­dzi­wu; prze­ja­wy czci
  • w re­li­giach: ce­re­mo­nial­ne od­da­wa­nia czci Bogu
    • Ado­ra­cja Najś­więt­sze­go Sa­kra­men­tu
    • Wie­czy­sta ado­ra­cja
  • Ado­ra­cja Dzie­ciąt­ka – obraz Step­ha­na Loch­ne­ra
  • Ado­ra­cja Dzie­ciąt­ka – obraz Hie­ro­ni­ma Bos­cha
  • Ado­ra­cja Dzie­ciąt­ka Jezus – dzie­ło ano­ni­mo­we­go ar­ty­sty, zwa­ne­go Mi­strzem Oł­ta­rza z Trze­bo­ni
  • Ado­ra­cja Dzie­ciąt­ka przez Trzech Króli (Ado­ra­cja Dzie­ciąt­ka) – obraz ano­ni­mo­we­go ar­ty­sty
  • Ado­ra­cja Dzie­ciąt­ka – obraz Lo­ren­za Lotta
  • Ado­ra­cja Mi­stycz­ne­go Ba­ran­ka (Oł­tarz Gan­daw­ski)
  • Ado­ra­cja Pa­ste­rzy – obraz Do­me­ni­ca Ghir­lan­da­ia
  • Ado­ra­cja Chry­stu­sa – in­sta­la­cja Jacka Mar­kie­wi­cza

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Panie z so­da­li­cji ma­riań­skiej posz­ły na ado­ra­cję eu­cha­ry­stycz­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadɔˈrat͡sʲja, AS: adoracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adorator mos., adorant mos., adoratorka ż., adorowanie n.

 czas. adorować ndk.

 przym. adoracyjny

Wiktionary


adoracyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ado­ra­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są ado­ra­cyj­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. adoracyjny

 przysł. adoracyjnie

Wiktionary


adoracyjny

przy­miot­nik od: ado­ra­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ado­ro­wa­niem kogoś lub czego

 (1.2) rel. zwią­za­ny z ado­ra­cją Najś­więt­sze­go Sa­kra­men­tu, uży­wa­ny pod­czas ado­ra­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Czu­wa­nie bę­dzie miało cha­rak­ter ado­ra­cyj­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adoratorka ż., adorowanie n., adorator mos., adoracja ż., adoracyjność ż.

 czas. adorować ndk.

Wiktionary


adorant

w ma­lar­stwie i rzeź­bie: po­stać (naj­czę­ściej wy­o­bra­ża­ją­ca fun­da­to­ra) ze zło­żo­ny­mi rę­ka­mi w ge­ście uwiel­bie­nia (ado­ra­cji), klę­czą­ca u stóp Chry­stu­sa lub Marii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) szt. rel. w sztu­ce sa­kral­nej po­stać klę­czą­ca u stóp Chry­stu­sa lub Maryi w ge­ście uwiel­bie­nia;

Wiktionary

Ado­rant – w ma­lar­stwie lub rzeź­bie sa­kral­nej po­stać klę­czą­ca u stóp po­sta­ci Je­zu­sa Chry­stu­sa lub Marii, skła­da­ją­ca ręce w ge­ście uwiel­bie­nia, czyli ado­ra­cji.

Naj­czę­ściej w tej po­sta­ci można się do­pa­trzeć fun­da­to­ra dzie­ła. W iko­no­gra­fii chrze­ści­jań­skiej ele­ment ten po­ja­wia się w okre­sie sztu­ki bi­zan­tyj­skiej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. adoratorka ż., adorowanie n., adorator mos., adoracja ż.

 czas. adorować

Wiktionary


adorator

książ­ko­wo: męż­czyz­na za­bie­ga­ją­cy o wzglę­dy ko­bie­ty; amant, wiel­bi­ciel, uwo­dzi­ciel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na za­bie­ga­ją­cy o wzglę­dy dru­giej osoby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasza nowa prak­ty­kant­ka jest za­wsze oto­czo­na przez grono ado­ra­to­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadɔˈratɔr, AS: adorator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adoracja ż., adorowanie n., adorant m.

:: fż. adoratorka ż.

 czas. adorować ndk.

 przym. adoracyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amant, konkurent, uwodziciel, wielbiciel; pot. absztyfikant

Wiktionary


adoratorka

1. książ­ko­wo: ko­bie­ta za­bie­ga­ją­ca o wzglę­dy męż­czyz­ny; amant­ka, wiel­bi­ciel­ka, uwo­dzi­ciel­ka;
2. człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr Ado­ra­to­rek Krwi Chry­stu­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: ado­ra­tor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­iw­na ziem­ska ado­ra­tor­ka nie po­win­na była za­pu­szczać żu­ra­wia w jego przesz­łość.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadɔraˈtɔrka, AS: adoratorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adoracja ż., adorowanie n., adorant m.

:: fm. adorator m.

 czas. adorować ndk.

 przym. adoracyjny

Wiktionary


adoratorki

1. książ­ko­wo: ko­bie­ta za­bie­ga­ją­ca o wzglę­dy męż­czyz­ny; amant­ka, wiel­bi­ciel­ka, uwo­dzi­ciel­ka;
2. człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr Ado­ra­to­rek Krwi Chry­stu­sa


SJP.pl


adorno

The­o­dor Ador­no (wła­ści­wie The­o­dor Wie­sen­grund) (1903-69), nie­miec­ki fi­lo­zof, so­cjo­log i mu­zy­ko­log


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­niot­to de Botta-Ador­no – wło­ski woj­sko­wy.
  • Omar Ador­no − por­to­ry­kań­ski bok­ser, olim­pij­czyk
  • The­o­dor Ador­no (właśc. The­o­dor Lud­wig Wie­sen­grund) – nie­miec­ki fi­lo­zof, so­cjo­log, te­o­re­tyk mu­zy­ki i kom­po­zy­tor.

Wikipedia


adornowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. ozda­bia­nie

 (1.2) daw. po­więk­sza­nie, uzu­peł­nia­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadɔrnɔˈvãɲɛ, AS: adornovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adornacja ż.

 czas. adornować ndk.

Wiktionary


adornować

daw­niej:
1. upięk­szać, de­ko­ro­wać, zdo­bić;
2. po­więk­szać, uzu­peł­niać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) daw. ozda­biać, de­ko­ro­wać; ozdo­bić, ude­ko­ro­wać

 (1.2) daw. po­więk­szać, uzu­peł­niać; po­więk­szyć, uzu­peł­nić

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadɔrˈnɔvat͡ɕ, AS: adornovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adornowanie n., adornacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ozdabiać/ozdobić, przyozdabiać/przyozdobić, dekorować/udekorować, upiększać/upiększyć

Wiktionary


adorowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) uwiel­bia­nie kogoś, za­chwy­ca­nie się kimś, ota­cza­nie kogoś uwiel­bie­niem

 (1.2) rel. od­da­wa­nie czci Bogu lub obiek­tom kultu re­li­gij­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Myślę, że Krzyś­ko­wi w końcu znu­dzi się ado­ro­wa­nie Basi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadɔrɔˈvãɲɛ, AS: adorovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adoracja ż., adorant m., adorator m., adoratorka ż.

 czas. adorować ndk.

 przym. adoracyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adoracja

Wiktionary


adorować

1. sta­rać się o czy­jeś wzglę­dy, za­chwy­cać się kimś lub czymś; ad­mi­ro­wać;
2. od­da­wać cześć re­li­gij­ną


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) uwiel­biać kogoś, za­chwy­cać się kimś, ota­czać go uwiel­bie­niem

 (1.2) rel. od­da­wać cześć Bogu lub obiek­tom kultu re­li­gij­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pro­szę księ­dza, mam takie jedno py­tan­ko, jak ado­ru­je się Najś­więt­szy Sa­kra­ment?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadɔˈrɔvat͡ɕ, AS: adorovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adoracja ż., adorowanie n., adorator m., adoratorka ż., adorant m.

 przym. adoracyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) emablować, wielbić, ubóstwiać

 (1.2) czcić

Wiktionary


adp

[czy­taj: a-de-pe] ade­no­zy­no­di­fos­fo­ran


SJP.pl


adra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ja­śniej­sza lub ciem­niej­sza żyła na ka­mie­niu albo na drze­wie, na­tu­ral­na lub sztucz­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adra – arab­skie imię żeń­skie
  • Adra – wieś w Esto­nii, w pro­win­cji Harju, w gmi­nie Harku
  • Adra – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Almería, w An­da­luz­ji
  • Adra – mia­sto w Syrii w mu­ha­fa­zie Da­ma­szek

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. adrowanie n.

 czas. adrować

Wiktionary


adrar

1. mia­sto i oaza w środ­ko­wej Al­gie­rii;
2. pu­styn­ny pła­sko­wyż w Ma­u­re­ta­nii


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adrar – mia­sto w Al­gie­rii
  • Adrar – pro­win­cja Al­gie­rii
  • Adrar – masyw gór­ski w Al­gie­rii
  • Adrar Afao – szczyt gór­ski w Al­gie­rii
  • Adrar – pła­sko­wyż w pół­noc­nej Ma­u­re­ta­nii
  • Adrar – re­gion Ma­u­re­ta­nii
  • Adrar des Ifo­ras – pła­sko­wyż w pół­noc­no-wschod­nim Mali

Wikipedia


adrastea

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) astr. jeden z księ­ży­ców Jo­wi­sza;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adra­stea – nimfa, opie­kun­ka gór, bo­gi­ni spra­wied­li­wo­ści, pia­stun­ka Zeusa.
  • Nazwa Adra­stea była sto­so­wa­na, zwła­szcza przez or­fi­ków, jako za­mien­nik lub przy­do­mek ta­kich bóstw jak Rea, Ky­be­le, Anan­ke, Ne­me­zis, Dike.
  • Adra­stea – księ­życ Jo­wi­sza
  • (239) Adra­stea – pla­ne­to­i­da

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Adra­stea jest najm­niej­szym z czte­rech wew­nętrz­nych księ­ży­ców Jo­wi­sza.

Wiktionary


adrenalina

hor­mon, me­dia­tor ukła­du ner­wo­we­go na­le­żą­cy do ka­te­cho­la­min, wyt­wa­rza­ny przez rdzeń nad­ner­czy i za­koń­cze­nia włó­kien po­zaz­wo­jo­wych współ­czul­ne­go ukła­du ner­wo­we­go; su­pra­re­ni­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. hor­mon wy­dzie­la­ny w sy­tu­a­cjach za­gro­że­nia i stre­su;

Wiktionary

Adre­na­li­na, epi­ne­fry­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, hor­mon zwie­rzę­cy i ne­u­ro­prze­kaź­nik ka­te­cho­la­mi­no­wy wyt­wa­rza­ny przez gru­czo­ły do­krew­ne po­cho­dzą­ce z grze­bie­nia ner­wo­we­go (rdzeń nad­ner­czy, ciał­ka przyz­wo­jo­we, ko­mór­ki C tar­czy­cy) i wy­dzie­la­ny na za­koń­cze­niach włó­kien współ­czul­ne­go ukła­du ner­wo­we­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Skoki na bun­gee pod­wyż­sza­ją po­ziom adre­na­li­ny w or­ga­niz­mie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadrɛ̃naˈlʲĩna, AS: adrẽnalʹĩna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) epinefryna

Wiktionary


adrenalinowy

→ adre­na­li­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bio­chem. zwią­za­ny z adre­na­li­ną, do­ty­czą­cy dzia­ła­nia adre­na­li­ny

Wiktionary

Patrz:

adrenalina

adrenergiczny

w fiz­jo­lo­gii: dzia­ła­ją­cy dzię­ki adre­na­li­nie lub no­ra­dre­na­li­nie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) farm. za­wie­ra­ją­cy lub wy­dzie­la­ją­cy adre­na­li­nę

Wiktionary


adrenokortykotropina

hor­mon wyt­wa­rza­ny przez przed­ni płat przy­sad­ki; kor­ty­ko­tro­pi­na; ACTH


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. hor­mon po­bu­dza­ją­cy korę nad­ner­czy do wyt­wa­rza­nia przez nią hor­mo­nów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Adre­no­kor­ty­ko­tro­pi­na jest klu­czo­wym hor­mo­nem w ukła­dzie podwz­gó­rze-przy­sad­ka-nad­ner­cza, który re­gu­lu­je wiele pro­ce­sów fiz­jo­lo­gicz­nych, zwła­szcza w od­po­wie­dzi na stres.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. adrenokortykotropowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kortykotropina, hormon adrenokortykotropowy, skr. ACTH

Wiktionary


adrenokortykotropowy

→ adre­no­kor­ty­ko­tro­pi­na


SJP.pl

Patrz:

adrenokortykotropina

adres

1. okre­śle­nie miej­sca za­miesz­ka­nia;
2. ciąg zna­ków kie­ru­ją­cy na czy­jąś stro­nę w sieci kom­pu­te­ro­wej;
3. do­kład­nie okre­ślo­ne miej­sce prze­cho­wy­wa­nia da­nych w pa­mię­ci elek­tro­nicz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) poczt. urz. in­for­ma­cje o tym, gdzie znaj­du­je się jakiś bu­dy­nek lub gdzie ktoś miesz­ka

 (1.2) in­form. numer ko­mór­ki pa­mię­ci kom­pu­te­ra

 (1.3) in­form. ciąg zna­ków iden­ty­fi­ku­ją­cy urzą­dze­nie, konto E-mail, stro­nę WWW itp. w sieci kom­pu­te­ro­wej, w szcze­gól­no­ści w In­ter­ne­cie

 (1.4) przest. zbio­ro­wa pe­ty­cja do władz lub jej wy­so­kie­go przed­sta­wi­cie­la

 (1.5) daw. zręcz­ność, spryt

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • adres pocz­to­wy (pocz­ty tra­dy­cyj­nej)
  • adres pocz­ty elek­tro­nicz­nej
  • adres elek­tro­nicz­ny (ter­min praw­ni­czy)
  • adres stro­ny in­ter­ne­to­wej (URL)
  • adres IP (w sie­ciach kom­pu­te­ro­wych, w In­ter­ne­cie)
  • adres pa­mię­ci (w pa­mię­ci kom­pu­te­ro­wej)
  • adres fi­zycz­ny (pa­mię­ci fi­zycz­nej kom­pu­te­ra, karty sie­cio­wej)
  • MAC adres (adres fi­zycz­ny karty sie­cio­wej)
  • adres bezwz­ględ­ny (w pa­mię­ci kom­pu­te­ro­wej, w ar­ku­szu kal­ku­la­cyj­nym, w sy­ste­mie pli­ków, w In­ter­ne­cie)
  • adres jako pismo po­li­tycz­ne
  • adres hoł­dow­ni­czy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wsta­ję i ru­szam w drogę zgod­nie z adre­sem, który na szczę­ście za­no­to­wa­łam, spo­rzą­dza­jąc do­kład­ny szkic ze strzał­ka­mi.

 (1.1) Po­pro­si­łem o adres firmy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈadrɛs, AS: adres

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adresant mos., adresantka ż., adresat mos., adresatka ż., adresarka ż., adresograf mrz., adresografia ż., adresówka ż., adresowanie n., zaadresowanie n., adresatywność ż., adresacja ż., adresowalność ż.

:: zdrobn. adresik mrz.

 czas. adresować ndk., zaadresować dk.

 przym. adresowy, adresatywny

 przyim. pod adresem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miejsce stałego pobytu, miejsce zamieszkania

Wiktionary


adresacja

w in­for­ma­ty­ce: przy­dzie­la­nie adre­su IP


SJP.pl


adresant

osoba wy­sy­ła­ją­ca list; na­daw­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, kto wy­sy­ła prze­kaz, wia­do­mość, list, itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Adre­san­tem tej wia­do­mo­ści jest lo­kal­na ad­mi­ni­stra­cja.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adres mrz., adresat mos., adresatka ż.

:: fż. adresantka ż.

 czas. adresować, zaadresować

 przym. adresowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadawca

Wiktionary


adresantka

→ adre­sant


SJP.pl

Patrz:

adresant

adresarka

ma­szy­na do dru­ko­wa­nia adre­sów na prze­sył­kach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. ma­szy­na do dru­ko­wa­nia adre­sów na ma­so­wych prze­sył­kach;

Wiktionary

Adre­sar­ka, adre­ma, adre­so­graf, adre­sa­tor, ma­szy­na adre­su­ją­ca – ma­szy­na do dru­ko­wa­nia krót­kich tek­stów (zwy­kle adre­sów) na ma­so­wych prze­sył­kach.

W kla­sycz­nej wer­sji tek­sty do na­dru­ko­wa­nia wy­tła­cza­ne były na me­ta­lo­wych płyt­kach (cyn­ko­wych lub alu­mi­nio­wych), wy­bie­ra­nych w adre­sar­ce ze spe­cjal­ne­go po­daj­ni­ka. W naj­no­wszych roz­wią­za­niach jest to ro­dzaj ste­ro­wa­nej kom­pu­te­rem dru­kar­ki typu "heavy duty".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌadrɛˈsarka, AS: adresarka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. adresować

 rzecz. adresik mrz., zaadresowanie n., adres, adresowanie

Wiktionary


adresat

od­bior­ca;
1. osoba, do któ­rej jest adre­so­wa­ny list, prze­sył­ka itp.;
2. grupa osób, okre­ślo­ne śro­do­wi­sko, do któ­re­go kie­ro­wa­na jest wy­po­wiedź, utwór li­te­rac­ki, fil­mo­wy itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) poczt. osoba, do któ­rej ktoś wy­sy­ła list, prze­sył­kę itp.

 (1.2) osoba, do któ­rej ktoś kie­ru­je słowa, dla któ­rej jest przez­na­czo­ny jakiś utwór, odez­wa itp.

Wiktionary

Adre­sat (od fr. "adres­se" – adres) – pod­miot wska­za­ny przez na­daw­cę jako od­bior­ca prze­sył­ki pocz­to­wej lub kwoty pie­nięż­nej okre­ślo­nej w prze­ka­zie pocz­to­wym. Osoba, do któ­rej ktoś wy­sy­ła list, prze­sył­kę, kart­kę pocz­to­wą; od­bior­ca.

Aby prze­sył­ka pocz­to­wa do­tar­ła do adre­sa­ta, musi zo­stać opa­trzo­na jego adre­sem pocz­to­wym. Pol­ski urzę­do­wy wzór adre­so­wa­nia za­wie­ra: imię i naz­wi­sko adre­sa­ta lub nazwę in­sty­tu­cji, ulicę, numer bu­dyn­ku, numer miesz­ka­nia, miej­sco­wość za­miesz­ka­nia oraz kod pocz­to­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) List zo­stał do­star­czo­ny do adre­sa­ta.

 (1.2) Adre­sa­ta­mi tego ut­wo­ru są wszy­scy Po­la­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈdrɛsat, AS: adresat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adres m., adresowanie n.

:: fż. adresatka ż.

 czas. adresować ndk., zaadresować dk.

 przym. adresowy

Wiktionary


adresatka

od­bior­czy­ni;
1. ko­bie­ta, do któ­rej jest adre­so­wa­ny list, prze­sył­ka itp.;
2. ko­bie­ta, do któ­rej coś jest skie­ro­wa­ne, np. film, wy­po­wiedź, pro­jekt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, do któ­rej coś jest adre­so­wa­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ślicz­ne córki na­u­czy­cie­la śpie­wa­ły do wtóru oj­cow­skim skrzyp­kom. Star­szej, Pe­la­gii, prze­lot­nej sym­pa­tii (bo czo­ło­wą adre­sat­ką „tęs­knot” gim­naz­ja­li­stów była panna Olim­pia Drwę­ska, o iście olim­pij­skiej uro­dzie), wpi­sał 19-letni Janek w imion­nik dwa wier­sze „Bądź silną i mężną”, „Bądź Polką”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadrɛˈsatka, AS: adresatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adres m., adresowanie n.

:: fm. adresat m.

 czas. adresować ndk., zaadresować dk.

 przym. adresowy

Wiktionary


adresatywny

do­ty­czą­cy bez­poś­red­nio adre­sa­ta, np. forma adre­sa­tyw­na


SJP.pl


adresik

zdrob­nie­nie od: adres


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: adres

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adres m., adresat mos., adresatka ż., adresarka ż., adresówka ż., adresowalność ż., adresowanie n., zaadresowanie n., adresatywność ż., adresacja ż.

 czas. adresować ndk., zaadresować dk.

 przym. adresowy, adresatywny

Wiktionary


adresograf

urzą­dze­nie do dru­ko­wa­nia adre­sów; adre­sar­ka


SJP.pl


adresografia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. me­to­da na­dru­ko­wy­wa­nia adre­sów na prze­sył­kach

 (1.2) dział przed­się­bior­stwa zaj­mu­ją­cy się gro­ma­dze­niem da­nych adre­so­wych osób i in­sty­tu­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Dział adre­so­gra­fii musi dbać o po­praw­ność da­nych adre­so­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adres mrz.

Wiktionary


adresomania

mania skła­da­nia adre­sów (pism zbio­ro­wych wy­sto­so­wa­nych do władz lub osób wy­bit­nych, zaj­mu­ją­cych wy­so­kie sta­no­wi­sko)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. mania skła­da­nia adre­sów (zbio­ro­wych pe­ty­cji do władz lub jej wy­so­kich przed­sta­wi­cie­li)

Wiktionary


adresowalność

→ adre­so­wal­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest adre­so­wal­ne

Wiktionary

Patrz:

adresowalny

Powiązane:

 przym. adresowalny

 przysł. adresowalnie

 rzecz. zaadresowanie n., adres mrz., adresowanie n., adresik mrz.

Wiktionary


adresowalny

spe­cjal­ny, zin­dy­wi­du­a­li­zo­wa­ny, np. re­kla­my adre­so­wal­ne


SJP.pl


adresowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) umie­szcza­nie adre­su na li­ście lub innej prze­sył­ce

 (1.2) przen. od­no­sze­nie, kie­ro­wa­nie cze­goś do ja­kiejś osoby lub pod­mio­tu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadrɛsɔˈvãɲɛ, AS: adresovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaadresowanie n., adres m., adresik m., adresówka ż., adresarka ż., adresat m., adresatka ż., adresowalność ż.

 czas. adresować ndk., zaadresować dk.

 przym. adresowy

Wiktionary


adresować

1. wpi­sy­wać adres
2. kie­ro­wać do kogoś wy­po­wiedź, utwór li­te­rac­ki, fil­mo­wy itp.


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) umie­szczać adres na li­ście, prze­sył­kę

 (1.2) od­no­sić się, zwra­cać się do okre­ślo­nej osoby lub grupy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pocz­ta ape­lu­je: pod­pi­suj się swoim praw­dzi­wym imie­niem i naz­wi­skiem oraz pra­wi­dło­wo adre­suj listy.

 (1.2) Obej­rzy­my sztu­kę, która – choć adre­so­wa­na do mło­dych wi­dzów – do­ro­słym pój­dzie w pięty!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadrɛˈsɔvat͡ɕ, AS: adresovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adresant mos., adresik mrz., adres m., adresat m., adresatka ż., adresówka ż., adresarka ż., adresowanie n., zaadresowanie n.

 czas. zaadresować dk.

 przym. adresowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kierować, zwracać się

Wiktionary


adresownik

notes do za­pi­sy­wa­nia adre­sów


SJP.pl


adresowo-wysyłkowy

zwią­za­ny z adre­so­wa­niem, jak i wy­sył­ką (np. adre­so­wo-wy­sył­ko­we usłu­gi)


SJP.pl


adresowy

zwią­za­ny z adre­sem, do­ty­czą­cy adre­su


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy adre­su, zwią­za­ny z adre­sem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadrɛˈsɔvɨ, AS: adresovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adresant mos., adresik mrz., adresatka ż., zaadresowanie n., adres m., adresowanie n., adresat mos., adresówka ż.

 czas. adresować ndk.

Wiktionary


adresówka

1. mały iden­ty­fi­ka­tor zwie­rzę­cia do­mo­we­go, do­cze­pia­ny do obro­ży;
2. śro­do­wi­sko­wo: fir­mo­wa pie­cząt­ka z adre­sem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mały iden­ty­fi­ka­tor z imie­niem zwie­rzę­cia do­mo­we­go (psa, kota, rza­dziej fret­ki), adre­sem za­miesz­ka­nia i/lub nu­me­rem te­le­fo­nu jego opie­ku­na do­cze­pia­ny do obro­ży zwie­rzę­cia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Adre­sów­ka po­ma­ga w iden­ty­fi­ka­cji zwie­rzę­cia w razie jego za­gi­nię­cia.

 (1.1) Psy bez adre­só­wek tra­fia­ją do schro­nisk (…). Wielu ta­kich sy­tu­a­cji można uni­knąć po­przez pro­sty sy­stem: za­wiesz­ka przy obro­ży.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadrɛˈsufka, AS: adresufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adres m., adresat m., adresatka ż., zaadresowanie n., adresowanie n., zaadresowanie n.

:: zdrobn. adresik m.

 czas. adresować ndk., zaadresować dk.

 przym. adresowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zawieszka

Wiktionary


adret

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. stok góry lub wzgó­rza bę­dą­cy bar­dziej na­sło­necz­nio­ny w sto­sun­ku do prze­ciw­ne­go stoku tego sa­me­go wznie­sie­nia bądź pasma gór­skie­go;

Wiktionary

Adret ("do­sło­necz­ny stok") – ter­min ge­o­gra­ficz­ny okre­śla­ją­cy stok góry lub wzgó­rza bę­dą­ce bar­dziej na­sło­necz­nio­ne w sto­sun­ku do prze­ciw­ne­go stoku tego sa­me­go wznie­sie­nia bądź pasma gór­skie­go. Na pół­ku­li pół­noc­nej są to stoki po­łud­nio­we (ek­spo­no­wa­ne na po­łud­nie), na­to­miast na pół­ku­li po­łud­nio­wej – pół­noc­ne (ek­spo­no­wa­ne na pół­noc).

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) stok dosłoneczny

Wiktionary


adria

tka­ni­na weł­nia­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj tka­ni­ny weł­nia­nej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adria – mia­sto we Wło­szech
  • Adria – imię żeń­skie, zdrob­nie­nie imion Adria­na, Adrian­na
  • adria – tka­ni­na weł­nia­na
  • Adria – lokal w War­sza­wie ot­war­ty w 1931
  • Adria – dawne kina w Łodzi
  • Adria – ki­no­te­atr w Byd­go­szczy
  • Adria Air­wa­ys – sło­weń­skie na­ro­do­we linie lot­ni­cze, na­le­żą­ce do so­ju­szu Star Al­lian­ce
  • Adria Mobil – sło­weń­skie przed­się­bior­stwo pro­du­ku­ją­ce przy­cze­py kem­pin­go­we i sa­mo­cho­dy typu kam­per
  • Wiel­ka Adria – kon­ty­nent znaj­du­ją­cy się pod Eu­ro­pą
  • SMS „Adria” – nazwa au­stro-wę­gier­skich okrę­tów

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Adria ż., Adriatyk mrz.

 przym. adriatycki

Wiktionary


adrian

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: Adria­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adrian – imię mę­skie
  • „Adrian” – fa­bry­ka raj­stop w Zgie­rzu
  • Adrian – typ fran­cu­skich heł­mów
  • Adrian – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Ma­ru­sza, w gmi­nie Gurg­hiu
  • Adrian – pa­triar­cha mo­skiew­ski i całej Rusi
  • Adrian (ur. 1952) – du­chow­ny pra­wo­sław­ny w ju­rys­dyk­cji Pa­triar­cha­tu Kon­stan­ty­no­po­li­tań­skie­go
  • Adrian (1951-2005) – zwierzch­nik Ro­syj­skiej Pra­wo­sław­nej Cerk­wi Sta­ro­o­brzę­do­wej
  • Adrian (ur. 1943) – bi­skup Ko­ścio­ła Pra­wo­sław­ne­go Ukra­i­ny
  • Adrian (ur. 1951) – ro­syj­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • Adrian – mia­sto w sta­nie Ge­or­gia, w hrab­stwie Ema­nu­el
  • Adrian – mia­sto w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Le­na­wee
  • Adrian – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie No­bles

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spot­ka­łem Adria­na i umó­wi­li­śmy się na krę­gle.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈadrʲjãn, AS: adrʹi ̯ãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adrianowa ż.

:: fż. Adriana ż.

:: zdrobn. Adrianek m., Adek m., Aduś m.

Wiktionary


adriana

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Adrian

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adria­na (Adrian­na) – imię żeń­skie
  • Adria­na – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wil­czom­le­czo­wa­tych
  • Adria­na – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 820

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈdrʲjãna, AS: adrʹi ̯ãna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: war. Adrianna ż.

:: zdrobn. Adrianka ż., Ada ż., Adusia ż., Adunia ż.

:: fm. Adrian mos.

 przym. przest. gwara. Adrianin, Adrianowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Adrianna; zdrobn. Adrianka, Ada, Adusia, Adunia

Wiktionary


adrianeczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. od: Adrian

Wiktionary


adrianek

zdrob­nie­nie od: Adrian (imię mę­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: Adrian

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adrian mos.

Wiktionary


adrianiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Adria­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


adrianna

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Adrian­na, Adria­na – imię żeń­skie; żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Adrian, które po­ja­wi­ło się w śred­nio­wie­czu. Po­cho­dzi od mę­skie­go imie­nia Ha­drian lub Adrian, to zna­czy "na­le­żą­cy do mia­sta Ha­drii" w Pi­ce­num (Wło­chy). Czę­ściej – w for­mie Adrian – na­da­wa­no je chłop­com. Jako imię żeń­skie w za­pi­skach po raz pier­wszy zna­la­zło się około 1350 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ro­dzi­ce Adrian­ny do­brze o tym wie­dzą, bo po­zo­sta­ją z nim w kon­tak­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈdrʲjãnːa, AS: adrʹi ̯ã•na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adriana ż.

:: fm. Adrian mos.

:: zdrobn. Adrianka, Ada, Adusia, Adunia

Wiktionary


adrianniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Adrian­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


adrianopol

mia­sto w eu­ro­pej­skiej czę­ści Tur­cji (tu­rec­ka nazwa: Edir­ne)


SJP.pl


adrianopolski

→ Adria­no­pol (dawna nazwa Edir­ne, mia­sta w Tur­cji)


SJP.pl


adrianostwo

Adrian z mał­żon­ką; Adria­no­wie


SJP.pl


adrianowie

Adrian z mał­żon­ką; Adria­no­stwo


SJP.pl


adrianowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Adria­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


adriatycki

→ Adria­tyk


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Adria­ty­ku, zwią­za­ny z Adria­ty­kiem (Mo­rzem Adria­tyc­kim)

Wiktionary

Patrz:

Adriatyk

Powiązane:

 rzecz. adria ż., Adriatyk mrz., Adria ż.

Wiktionary


adriatyk

Morze Adria­tyc­kie; morze u po­łud­nio­wych wy­brze­ży Eu­ro­py


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. zob. Morze Adria­tyc­kie.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do Adria­ty­ku ucho­dzą rzeki Pad i Ne­ret­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈdrʲjatɨk, AS: adrʹi ̯atyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adria ż., Adria ż.

 przym. adriatycki

Wiktionary


adrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­ko­ny­wa­nie sztucz­nych adr, in­kru­sto­wa­nie wy­ro­bów sto­lar­skich drze­wem lub me­ta­lem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adra ż.

 czas. adrować ndk.

Wiktionary


adrować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) wy­ko­ny­wać sztucz­ne adry, in­kru­sto­wać wy­ro­by sto­lar­skie drze­wem lub me­ta­lem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adra ż., adrowanie n.

Wiktionary


adryjański

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. adria­tyc­ki

Wiktionary


adryjski

przy­miot­nik od: Adria (mia­sto we Wło­szech)


SJP.pl


adscripticii

[czy­taj: ad­skrip­tic-i-i] w śred­nio­wie­czu pod­da­ni chło­pi, któ­rzy nie mogli opu­ścić ziemi bez zgody pana


SJP.pl


adsl

[czy­taj: a-de-es-EL] skrót an­giel­skie­go: Asym­me­tric Di­gi­tal Subs­cri­ber Line - od­mia­na tech­no­lo­gii DSL, umoż­li­wia­ją­ca asy­me­trycz­ny do­stęp do In­ter­ne­tu (prze­sył da­nych do użyt­kow­ni­ka od­by­wa się z więk­szą pręd­ko­ścią niż od użyt­kow­ni­ka)


SJP.pl


adsorbat

sub­stan­cja, która ulega ad­sorp­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sub­stan­cja ule­ga­ją­ca za­gę­szcze­niu w pro­ce­sie ad­sorp­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absorbancja ż., absorbat mrz., absorbent mrz., absorber mrz., absorbowanie n., absorpcja ż., absorpcyjność ż., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorbowanie n., adsorpcja ż., desorber mrz., desorpcja ż., resorbowanie n., sorbat mrz., sorbent mrz., sorbowanie n., sorpcja ż., zaabsorbowanie n., zaadsorbowanie n., zabsorbowanie n., zresorbowanie n.

 czas. absorbować ndk., adsorbować ndk., resorbować ndk., sorbować ndk., zaabsorbować dk., zaadsorbować dk., zabsorbować dk., zresorbować dk.

 przym. absorbowalny, absorbujący, absorpcyjny, adsorbowalny, adsorpcyjny, desorpcyjny, sorpcyjny, zresorbowany

Wiktionary


adsorbent

sub­stan­cja stała, na któ­rej po­wierzch­ni za­cho­dzi ad­sorp­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sub­stan­cja, na któ­rej po­wierzch­ni za­cho­dzi ad­sorp­cja

Wiktionary

Ad­sor­bent – ciało o bar­dzo roz­wi­nię­tej po­wierzch­ni, na któ­rej za­cho­dzi pro­ces po­le­ga­ją­cy na po­wierzch­nio­wym wią­za­niu czą­ste­czek płynu (cie­czy lub gazu) przez cząst­ki cie­czy lub ciała sta­łe­go, zwany ad­sorp­cją. Po­wo­du­je to za­tę­ża­nie sub­stan­cji roz­cień­czo­nej (ad­sor­ba­tu). Ad­sor­ben­ty można po­dzie­lić we­dług róż­nych cech:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: atˈsɔrbɛ̃nt, AS: atsorbẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absorbancja ż., absorbat mrz., absorbent mrz., absorber mrz., absorbowanie n., absorpcja ż., absorpcyjność ż., adsorbat mrz., adsorber mrz., adsorbowanie n., adsorpcja ż., desorber mrz., desorpcja ż., resorbowanie n., sorbat mrz., sorbent mrz., sorbowanie n., sorpcja ż., zaabsorbowanie n., zaadsorbowanie n., zabsorbowanie n., zresorbowanie n.

 czas. absorbować ndk., adsorbować ndk., resorbować ndk., sorbować ndk., zaabsorbować dk., zaadsorbować dk., zabsorbować dk., zresorbować dk.

 przym. absorbowalny, absorbujący, absorpcyjny, adsorbowalny, adsorpcyjny, desorpcyjny, sorpcyjny, zresorbowany

Wiktionary


adsorber

urzą­dze­nie prze­my­sło­we wy­ko­rzy­sty­wa­ne w pro­ce­sie ad­sorp­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. urzą­dze­nie słu­żą­ce do od­dzie­la­nia skład­ni­ków z mie­sza­ni­ny ga­zo­wej lub cie­kłej

Wiktionary

Ad­sor­ber – urzą­dze­nie słu­żą­ce do pro­wa­dze­nia pro­ce­su ad­sorp­cji.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. absorbancja ż., absorbat mrz., absorbent mrz., absorber mrz., absorbowanie n., absorpcja ż., absorpcyjność ż., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorbowanie n., adsorpcja ż., desorber mrz., desorpcja ż., resorbowanie n., sorbat mrz., sorbent mrz., sorbowanie n., sorpcja ż., zaabsorbowanie n., zaadsorbowanie n., zabsorbowanie n., zresorbowanie n.

 czas. absorbować ndk., adsorbować ndk., resorbować ndk., sorbować ndk., zaabsorbować dk., zaadsorbować dk., zabsorbować dk., zresorbować dk.

 przym. absorbowalny, absorbujący, absorpcyjny, adsorbowalny, adsorpcyjny, desorpcyjny, sorpcyjny, zresorbowany

Wiktionary


adsorbowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. fiz. sku­pia­nie, wią­za­nie czą­stecz­ki cie­czy lub gazu na po­wierzch­ni ciała sta­łe­go

Wiktionary

Powiązane:

 czas. adsorbować

 rzecz. absorbent mrz., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorpcja ż.

 przym. adsorpcyjny

Wiktionary


adsorbować

wią­zać cząst­ki cie­czy lub gazu; do­ko­ny­wać ad­sorp­cji


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) chem. wią­zać czą­stecz­ki cie­czy lub gazu na po­wierzch­ni ciała sta­łe­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absorbancja ż., absorbat mrz., absorbent mrz., absorber mrz., absorbowanie n., absorpcja ż., absorpcyjność ż., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorbowanie n., adsorpcja ż., desorber mrz., desorpcja ż., resorbowanie n., sorbat mrz., sorbent mrz., sorbowanie n., sorpcja ż., zaabsorbowanie n., zaadsorbowanie n., zabsorbowanie n., zresorbowanie n.

 czas. absorbować ndk., resorbować ndk., sorbować ndk., zaabsorbować dk., zaadsorbować dk., zabsorbować dk., zresorbować dk.

 przym. absorbowalny, absorbujący, absorpcyjny, adsorbowalny, adsorpcyjny, desorpcyjny, sorpcyjny, zresorbowany

Wiktionary


adsorpcja

1. wią­za­nie czą­ste­czek cie­czy lub gazu przez ciało stałe;
2. jeden z eta­pów in­fek­cji wi­ru­so­wej po­le­ga­ją­cy na przyl­gnię­ciu wi­ru­sa do zew­nętrz­nej stro­ny błony ko­mór­ko­wej ko­mór­ki ży­wi­cie­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. fiz. gro­ma­dze­nie się sub­stan­cji roz­pu­szczo­nych w cie­czy lub obec­nych w gazie na po­wierzch­ni ciała sta­łe­go lub cie­czy;

Wiktionary

Ad­sorp­cja – pro­ces wią­za­nia się czą­ste­czek, ato­mów lub jonów na po­wierzch­ni lub gra­ni­cy faz fi­zycz­nych, po­wo­du­ją­cy lo­kal­ne zmia­ny stę­że­nia. Ad­sorp­cji nie na­le­ży mylić z ab­sorp­cją, która jest pro­ce­sem wni­ka­nia do wnę­trza fazy. Ad­sorp­cję, ab­sorp­cję i wy­mia­nę jo­no­wą przy­ję­ło się wspól­nie na­zy­wać pro­ce­sa­mi sorp­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­le­ży pa­mię­tać, że ad­sorp­cja jest zja­wi­skiem róż­nym od ab­sorp­cji, która po­le­ga na prze­ni­ka­niu sub­stan­cji z jed­nej fazy w głąb innej w pro­ce­sie dy­fuz­ji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: atˈsɔrpt͡sʲja, AS: atsorpcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. absorbancja ż., absorbat mrz., absorbent mrz., absorber mrz., absorbowanie n., absorpcja ż., absorpcyjność ż., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorbowanie n., desorber mrz., desorpcja ż., resorbowanie n., sorbat mrz., sorbent mrz., sorbowanie n., sorpcja ż., zaabsorbowanie n., zaadsorbowanie n., zabsorbowanie n., zresorbowanie n.

 czas. absorbować ndk., adsorbować ndk., resorbować ndk., sorbować ndk., zaabsorbować dk., zaadsorbować dk., zabsorbować dk., zresorbować dk.

 przym. absorbowalny, absorbujący, absorpcyjny, adsorbowalny, adsorpcyjny, desorpcyjny, sorpcyjny, zresorbowany

Wiktionary


adsorpcyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ad­sorp­cyj­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. adsorpcyjny

 przysł. adsorpcyjnie

Wiktionary


adsorpcyjny

→ ad­sorp­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z ad­sorp­cją, do­ty­czą­cy ad­sorp­cji

Wiktionary

Patrz:

adsorpcja

Powiązane:

 rzecz. adsorpcyjność ż., absorbancja ż., absorbat mrz., absorbent mrz., absorber mrz., absorbowanie n., absorpcja ż., absorpcyjność ż., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorbowanie n., adsorpcja ż., desorber mrz., desorpcja ż., resorbowanie n., sorbat mrz., sorbent mrz., sorbowanie n., sorpcja ż., zaabsorbowanie n., zaadsorbowanie n., zabsorbowanie n., zresorbowanie n.

 czas. absorbować ndk., adsorbować ndk., resorbować ndk., sorbować ndk., zaabsorbować dk., zaadsorbować dk., zabsorbować dk., zresorbować dk.

 przym. absorbowalny, absorbujący, absorpcyjny, adsorbowalny, desorpcyjny, sorpcyjny, zresorbowany

Wiktionary


adstrat

ro­dzaj ję­zy­ka, z któ­re­go bie­rze się za­po­ży­cze­nia w pań­stwach wie­lo­ję­zycz­nych


SJP.pl


adstryngencja

Ad­stryn­gen­cja – miara skłon­no­ści garb­ni­ka do wią­za­nia się z biał­kiem skóry. Są to wła­ści­wo­ści ścią­ga­ją­ce, cha­rak­te­ry­stycz­ne dla garb­ni­ków ro­ślin­nych. Ina­czej po­wi­no­wact­wo che­micz­ne garb­ni­ka do skóry.

Garb­ni­ki, które po­sia­da­ją małą ad­stryn­gen­cję prze­ni­ka­ją po­wo­li przez splot włó­kien, w przy­pad­ku dużej ad­stryn­gen­cji garb­ni­ki szyb­ko wiążą się z biał­kiem i nie prze­ni­ka­ją w głąb splo­tu ko­la­ge­no­we­go. War­tość ad­stryn­gen­cji za­le­ży od stop­nia jego stę­że­nia, jego ła­dun­ku elek­trycz­ne­go danej skóry.

Wikipedia


adsubstantywny

ope­ra­tor ad­sub­stan­ta­tyw­ny - lek­sem ma­ją­cy cechy wła­ści­we li­czeb­ni­kom, jed­nak wcho­dzą­cy w związ­ki z przy­im­ka­mi w wy­ra­że­niach przy­im­ko­wych, np. tuż, zaraz, gdzieś; przy­wy­ra­zek


SJP.pl


adua

mia­sto w Etio­pii


SJP.pl

Zo­bacz też: Adua (wul­kan).

Adua (także: Adowa, Adwa, Aduwa) – mia­sto w pół­noc­nej Etio­pii, w pro­win­cji Ti­graj (dawna nazwa Tigre), na wy­so­ko­ści 2000 m n.p.m. Była sto­li­ca Etio­pii. Liczy ok. 25 tys. miesz­kań­ców (1994). Oś­ro­dek okrę­gu o rol­ni­czym cha­rak­te­rze.

Wikipedia


aduański

przy­miot­nik od: Adua (mia­sto w Etio­pii)


SJP.pl


adukat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Ma­ło­pol­ska,Bu­ko­wi­na,Hu­cul­szczyz­na, Spisz. ad­wo­kat

Wiktionary


adular

przez­ro­czy­sty, be­zbarw­ny mi­ne­rał, od­mia­na or­to­kla­zu, nazwa po­cho­dzą­ca od gór Adula w Al­pach gdzie zo­stał zna­le­zio­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów;

Wiktionary

Nie mylić z: Adu­mar.

Adu­lar – mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów, przez­ro­czy­sta i be­zbarw­na od­mia­na ska­le­nia po­ta­so­we­go. Na­le­ży do mi­ne­ra­łów rzad­kich.

Nazwa po­cho­dzi od gór Adula w Al­pach (oko­li­ce Prze­łę­czy Św. Go­tar­da w Szwaj­ca­rii).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈdular, AS: adular

Wiktionary


adularowy

→ adu­lar


SJP.pl

Patrz:

adular

adulator

daw­niej: poch­leb­ca


SJP.pl


adulterium

daw­niej: cu­dzo­łó­stwo, czyli sto­su­nek płcio­wy z cudzą żoną lub cu­dzym mężem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. cu­dzo­łó­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bezs­przecz­nie hra­bia do­pu­szczał się adul­te­riów, a ona cier­pia­ła, nie wie­dząc, co po­cząć.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cudzołóstwo, zdrada

Wiktionary


adultyzm

[czy­taj: adul­tyzm lub edol­tyzm] dy­skry­mi­na­cja mło­dych ze wzglę­du na wiek


SJP.pl

Adul­tyzm – ro­dzaj dy­skry­mi­na­cji ze wzglę­du na wiek. Od age­iz­mu różni się tym, że skie­ro­wa­ny jest prze­ciw­ko mło­dym do­ro­słym, na­sto­lat­kom, a nawet dzie­ciom.

Adul­tyz­mem bar­dzo czę­sto okre­śla się po­strze­ga­nie do­ro­słych (szcze­gól­nie tych, któ­rzy peł­no­let­niość osią­gnę­li sto­sun­ko­wo nie­daw­no) jako osób nie­doj­rza­łych.

Wikipedia


aduś

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. od: Adrian

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adrian mos.

Wiktionary


adv.

skrót od: ad­ver­bium (w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­słó­wek)


SJP.pl


adverbium

w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­słó­wek; ad­wer­bium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gram. przy­słó­wek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adwerbium n.

 przym. adwerbialny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przysłówek, war. adwerbium

Wiktionary


advocaat

[czy­taj: ad­wo­kat] gęsty li­kier z żół­tek, cukru, śmie­ta­ny i aro­ma­tu wa­ni­lio­we­go; ad­vo­cat, ad­wo­kat, ajer­ko­niak, ja­jecz­nik


SJP.pl

Ad­vo­ca­at [wym. ad­wo­kat], ad­wo­kat – ho­len­der­ski li­kier o dużej lep­ko­ści, któ­re­go głów­ny­mi skład­ni­ka­mi są jajka, cu­kier i bran­dy. Tru­nek zo­stał wy­na­le­zio­ny przez Ho­len­dra Eu­ge­na Ver­po­or­te­na w He­ins­ber­gu (dzi­siej­sza Na­dre­nia Pół­noc­na-West­fa­lia). Pro­du­ko­wa­ny z bran­dy o ni­skiej mocy (15-25%), cukru lub miodu, żół­tek jaj, śmie­ta­ny (lub skon­den­so­wa­ne­go mleka) oraz aro­ma­tu wa­ni­lio­we­go. Naj­bar­dziej zna­ny­mi pro­du­cen­ta­mi ad­vo­ca­a­tu są Bols, DeKuyper i Ver­po­or­ten.

Wikipedia


advocat

[czy­taj: ad­wo­kat] gęsty li­kier z żół­tek, cukru, śmie­ta­ny i aro­ma­tu wa­ni­lio­we­go; ad­vo­ca­at, ad­wo­kat, ajer­ko­niak, ja­jecz­nik


SJP.pl


adw.

skrót

 (1.1) = ad­wo­kat

 (1.2) = ad­wo­kac­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pozew prze­ciw­ko oskar­żo­ne­mu wniósł adw. Jerzy Kwa­śniew­ski.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mec.

Wiktionary


adwaita

kon­cep­cja mo­ni­stycz­nej fi­lo­zo­fii in­dyj­skiej, we­dług któ­rej dusza in­dy­wi­du­al­na two­rzy nie­ro­zer­wal­ną ca­łość z brah­ma­nem, a świat wi­dzial­ny jest tylko jego od­bi­ciem; ad­waj­ta


SJP.pl


adwajta

kon­cep­cja mo­ni­stycz­nej fi­lo­zo­fii in­dyj­skiej, we­dług któ­rej dusza in­dy­wi­du­al­na two­rzy nie­ro­zer­wal­ną ca­łość z brah­ma­nem, a świat wi­dzial­ny jest tylko jego od­bi­ciem; ad­wa­i­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mo­ni­stycz­ny kie­ru­nek we­dan­ty;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Także kon­cep­cję ad­waj­ty, we­dług któ­rej Bóg i świat "nie są dwoma" (ad­waj­ta) uważa za zgod­ną z chrze­ści­jań­ską wizją stwo­rze­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. war. adwajtawedanta ż., war. adwaita ż.

Wiktionary


adware

[czy­taj: adłer] ro­dzaj opro­gra­mo­wa­nia utrzy­my­wa­ne­go z re­klam


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. opro­gra­mo­wa­nie roz­po­wszech­nia­ne za darmo, któ­re­go pro­du­cent otrzy­mu­je wy­na­gro­dze­nie za wyś­wiet­la­nie re­klam zle­ca­nych przez spon­so­rów;

 (1.2) in­form. ro­dzaj szkod­li­we­go opro­gra­mo­wa­nia, które w na­tręt­ny spo­sób wyś­wiet­la nie­po­żą­da­ne przez od­bior­cę re­kla­my;

Wiktionary

Ad­wa­re (opro­gra­mo­wa­nie re­kla­mo­we) – spo­sób dy­stry­bu­cji opro­gra­mo­wa­nia. Ad­wa­re jest opro­gra­mo­wa­niem roz­po­wszech­nia­nym za darmo, któ­re­go pro­du­cent otrzy­mu­je wy­na­gro­dze­nie za wyś­wiet­la­nie re­klam zle­ca­nych przez spon­so­rów.

Mia­nem "ad­wa­re" okre­śla się rów­nież ro­dzaj szkod­li­we­go opro­gra­mo­wa­nia, które w na­tręt­ny spo­sób wyś­wiet­la nie­po­żą­da­ne przez od­bior­cę re­kla­my.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. adware'owy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) oprogramowanie reklamowe

Wiktionary


adwekcja

na­pływ prze­mie­szcza­ją­cych się po­zio­mo mas po­wie­trza at­mos­fe­rycz­ne­go nad okre­ślo­ne ob­sza­ry, bę­dą­cy jedną z przy­czyn zmian po­go­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. po­zio­my ruch mas po­wie­trza o in­nych wła­ści­wo­ściach niż po­wie­trze uprzed­nio za­le­ga­ją­ce;

 (1.2) fiz. w me­cha­ni­ce pły­nów: uno­sze­nie sub­stan­cji przez prze­pły­wa­ją­cy płyn, tak że pręd­kość uno­szo­nej sub­stan­cji jest równa pręd­ko­ści prze­pły­wa­ją­ce­go płynu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ad­wek­cja w me­cha­ni­ce pły­nów,
  • ad­wek­cja w me­te­o­ro­lo­gii.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. adwekcyjny

Wiktionary


adwekcyjny

przy­miot­nik od: ad­wek­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) me­te­o­rol. / fiz. zwią­za­ny z ad­wek­cją, do­ty­czą­cy ad­wek­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adwekcja ż.

Wiktionary


adwena

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. przy­cho­dzień, przy­bysz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Wi­gi­lię od­wie­dził nas ad­we­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: adˈvɛ̃na, AS: advẽna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adwent, adwentnik, adwentysta, adwentystka

 przym. adwentowy

Wiktionary


adwent

w li­tur­gii rzym­sko­ka­to­lic­kiej: okres czte­rech ty­god­ni po­prze­dza­ją­cych świę­to Bo­że­go Na­ro­dze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kult. rel. w ka­len­da­rzu chrze­ści­jań­skim okres około czte­rech ty­god­ni (daw­niej czter­dzie­stu dni) przed Bożym Na­ro­dze­niem, przy­go­to­wu­ją­cy do uro­czy­sto­ści Na­ro­dze­nia Pań­skie­go, sym­bo­li­zu­ją­cy ocze­ki­wa­nie na przyj­ście Me­sja­sza; ; Glo­ger.

 (1.2) przest. dzień Bo­że­go Na­ro­dze­nia

Wiktionary

Zo­bacz też: Ad­went (po­wieść).

Ad­went ( ad­ven­tus – przyj­ście) – w Ko­ścio­łach za­chod­nich (ła­ciń­skim, an­gli­kań­skim i pro­te­stanc­kich) okres li­tur­gicz­ny, po­prze­dza­ją­cy uro­czy­stość Bo­że­go Na­ro­dze­nia. Ad­went poś­wię­co­ny jest ocze­ki­wa­niu na pow­tór­ne przyj­ście Je­zu­sa Chry­stu­sa, a jed­no­cze­śnie przy­po­mi­na hi­sto­rycz­ne ocze­ki­wa­nie na Me­sja­sza. Ten okres li­tur­gicz­ny jest także cza­sem „ra­dos­ne­go ocze­ki­wa­nia na przyj­ście Chry­stu­sa”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ad­went po­cząt­ko­wo miał cha­rak­ter głów­nie po­kut­ny.

 (1.1) Obec­nie ad­went obej­mu­je czte­ry nie­dzie­le przed Bożym Na­ro­dze­niem.

 (1.1) Mi­nę­ła je­sień, minął zwy­kłą ko­le­ją rze­czy ad­went, na­stą­pił kar­na­wał.

 (1.1) Sym­bo­la­mi ad­wen­tu są: wie­niec ad­wen­to­wy, ka­len­darz ad­wen­to­wy, lam­pion ro­rat­ny i ro­rat­ka.

 (1.1) W li­tur­gii ka­to­lic­kiej fio­let sym­bo­li­zu­je skru­chę, post, po­wa­gę i dla­te­go jest barwą ad­wen­tu.

 (1.1) Z pier­wszą nie­dzie­lą ad­wen­tu za­czy­na się rok ko­ściel­ny.

 (1.1) W ad­wen­cie cho­dzi­my przed świ­tem na ro­ra­ty.

 (1.2) Ad­went jest waż­nym dniem w roku ko­ściel­nym.

 (1.2) Daw­niej ad­wen­tem sam dzień Bo­że­go Na­ro­dze­nia zwano (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈadvɛ̃nt, AS: advẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adwentowość ż., adwentnik mrz., adwentowiec mrz./mzw., adwentówka ż., adwentysta mos., adwentystka ż., adwentyzm mrz., adwentystyczność ż., adwena mos.

 przym. adwentowy, adwentystyczny

 przysł. adwentowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. adwynt, reg. śl. adwenta

Wiktionary


adwenta

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ad­went

Wiktionary


adwentnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. gru­dzień

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ad­went­nik w tym roku był srogi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: adˈvɛ̃ntʲɲik, AS: advẽntʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adwent m., adwena m., adwentysta m., adwentystka ż.

 przym. adwentowy

Wiktionary


adwentowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


adwentowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ad­wen­to­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adwent mrz.

 przym. adwentowy

Wiktionary


adwentowy

→ ad­went, np. spot­ka­nie ad­wen­to­we


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) kult. rel. zwią­za­ny z ad­wen­tem, do­ty­czą­cy ad­wen­tu, od­by­wa­ją­cy się w ad­wen­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Niem­czech spe­cjal­nie na tę okaz­ję wy­da­wa­ne są ka­len­da­rze ad­wen­to­we które po­wo­li także do­cie­ra­ją do Pol­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadvɛ̃nˈtɔvɨ, AS: advẽntovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adwent m., adwentowość ż., adwentnik m., adwentowiec m., adwentówka ż., adwentysta m., adwentystka ż., adwentyzm m., adwentystyczność ż., adwena m.

 przym. adwentystyczny

 przysł. adwentowo

Wiktionary


adwentura

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Lon­dyn. przy­go­da

Wiktionary


adwentysta

czło­nek jed­nej z chrze­ści­jań­skich wspól­not re­li­gij­nych gło­szą­cych ry­chły ko­niec świa­ta i pow­tór­ne na­dej­ście Chry­stu­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. czło­nek pro­te­stanc­kie­go Ko­ścio­ła chrze­ści­jań­skie­go, gło­szą­ce­go bli­skie po­now­ne przyj­ście Chry­stu­sa, chrzest tylko do­ro­słych, so­bo­tę jako dzień świę­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jan jest po­boż­nym ad­wen­ty­stą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadvɛ̃nˈtɨsta, AS: advẽntysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adwent m., adwena ż., adwentnik m., adwentownik m.

:: fż. adwentystka ż.

 przym. adwentowy, adwentystyczny

Wiktionary


adwentystka

człon­ki­ni jed­nej z chrze­ści­jań­skich wspól­not re­li­gij­nych gło­szą­cych ry­chły ko­niec świa­ta i pow­tór­ne na­dej­ście Chry­stu­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. człon­ki­ni pro­te­stanc­kie­go Ko­ścio­ła chrze­ści­jań­skie­go, gło­szą­ce­go bli­skie po­now­ne przyj­ście Chry­stu­sa, chrzest tylko do­ro­słych, so­bo­tę jako dzień świę­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żona mo­je­go ko­le­gi jest ad­wen­tyst­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadvɛ̃nˈtɨstka, AS: advẽntystka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adwent m., adwena ż., adwentnik m., adwentownik m.

:: fm. adwentysta m.

 przym. adwentowy, adwentystyczny

Wiktionary


adwentystyczny

→ ad­wen­ty­sta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z ad­wen­ty­sta­mi, do­ty­czą­cy ad­wen­ty­stów

Wiktionary

Patrz:

adwentysta

Powiązane:

 rzecz. adwentysta mos., adwentystka ż., adwentyzm mrz., adwent mrz.

 przym. adwentowy

Wiktionary


adwentyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. chrze­ści­jań­ski ruch pod­kre­śla­ją­cy zbli­ża­ją­ce się pow­tór­ne przyj­ście Chry­stu­sa na Zie­mię;

Wiktionary

Ad­wen­tyzm (z ad­ven­tus: „przyj­ście”) – Ko­ścio­ły i inne wspól­no­ty chrze­ści­jań­skie wy­wo­dzą­ce się lub na­wią­zu­ją­ce do XIX-wiecz­ne­go ame­ry­kań­skie­go prze­bu­dze­nia es­cha­to­lo­gicz­no-me­sja­ni­stycz­ne­go w łonie ewan­ge­li­ka­liz­mu, któ­re­mu prze­wo­dził Wil­liam Mil­ler. Cechą wy­róż­nia­ją­cą ad­wen­tyzm na tle chrze­ści­jań­skie­go ogółu jest ak­cen­to­wa­nie zbli­ża­ją­ce­go się pow­tór­ne­go przyj­ścia Je­zu­sa Chry­stu­sa na Zie­mię, które za­koń­czy hi­sto­rię obec­ne­go świa­ta. Wyz­naw­cy ad­wen­tyz­mu to ad­wen­ty­ści.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. adwentysta mos., adwentystka ż., adwent mrz.

 przym. adwentowy, adwentystyczny

Wiktionary


adwentyści

grupa pro­te­stanc­kich związ­ków wyz­na­nio­wych gło­szą­cych ry­chły ko­niec świa­ta i pow­tór­ne na­dej­ście Chry­stu­sa


SJP.pl


adwerbalny

w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. łą­czą­cy się z cza­sow­ni­kiem; przy­cza­sow­ni­ko­wy;
2. przy­pa­dek ad­wer­bal­ny - przy­pa­dek, któ­rym rzą­dzi cza­sow­nik, np. bier­nik: czy­tam książ­kę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. zob. przy­cza­sow­ni­ko­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adwerbium n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyczasownikowy

Wiktionary


adwerbializacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. pro­ces ję­zy­ko­wy, w któ­rym inne czę­ści mowy przeksz­tał­ca­ją się w przy­słów­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To rzad­ki przy­kład ad­wer­bia­li­za­cji rze­czow­ni­ka w tym ję­zy­ku.

Wiktionary


adwerbialność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ad­wer­bial­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. adwerbialny

 przysł. adwerbialnie

Wiktionary


adwerbialny

w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­słów­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. zob. przy­słów­ko­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adverbium n., adwerbialność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przysłówkowy

Wiktionary


adwerbium

w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­słó­wek; ad­ver­bium


SJP.pl


adwersarka

prze­sta­rza­łe: prze­ciw­nicz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­ciw­nicz­ka w spo­rze

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. adwersarz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antagonistka, dyskutantka, oponentka, opozycjonistka, polemistka

Wiktionary


adwersarz

prze­ciw­nik, zwła­szcza w dy­sku­sji lub spo­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. opo­nent, rywal

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­czas dy­sku­sji moi ad­wer­sa­rze nie sku­pia­li się na me­ry­to­rycz­nej isto­cie spra­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: adˈvɛrsaʃ, AS: adversaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. adwersarka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwnik, polemista

Wiktionary


adwokacik

zdrob­nie­nie od ad­wo­kat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: ad­wo­kat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adwokat mos., adwokatura ż., adwokatowa ż., adwokatowanie n.

:: fż. adwokatka ż.

 czas. adwokatować ndk.

 przym. adwokacki

 przysł. adwokacko

Wiktionary


adwokacina

ek­spre­syw­nie: ad­wo­kat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. kiep­ski ad­wo­kat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­gra­łem spra­wę, bo ten ad­wo­ka­ci­na nie umiał wy­ko­rzy­stać do­wo­dów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adwokat mos., adwokatka ż., adwokatura ż.

 przym. adwokacki

Wiktionary


adwokacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. opie­ka wład­cy świec­kie­go nad Ko­ścio­łem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadvɔˈkat͡sʲja, AS: advokacʹi ̯a

Wiktionary


adwokacki

przy­miot­nik od: ad­wo­kat


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ad­wo­ka­tem lub ad­wo­ka­tu­rą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­ra­da ze­spo­łu ad­wo­kac­kie­go od­by­ła się wczo­raj.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adwokat mos., adwokatka ż., adwokatura ż., adwokatowa ż., adwokacik ż., adwokacina mos., adwokatowanie n.

 czas. adwokatować ndk.

 przysł. adwokacko

Wiktionary


adwokacko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób ad­wo­kac­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adwokatura ż., adwokacik mos., adwokat mos./mrz., adwokatka ż., adwokatowa ż., adwokatowanie n.

 czas. adwokatowaćndk.

 przym. adwokacki

Wiktionary


adwokat

1. praw­nik zaj­mu­ją­cy się pro­wa­dze­niem spraw w są­dzie; obroń­ca są­do­wy
2. osoba wy­stę­pu­ją­ca w obro­nie lub wsta­wia­ją­ca się za kimś lub za czymś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. praw­nik udzie­la­ją­cy porad i pro­wa­dzą­cy spra­wy klien­tów w są­dzie;

 (1.2) przen. rzecz­nik ja­kiejś spra­wy

 (1.3) środ. uczn. grzecz­ny uczeń

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) kulin. ro­dzaj li­kie­ru ja­jecz­ne­go;

Wiktionary

Ad­wo­kat (łac. "ad­vo­ca­tus" „przy­wo­ła­ny [do po­mo­cy]”) – zawód za­u­fa­nia pu­blicz­ne­go, praw­nik świad­czą­cy pomoc praw­ną, upraw­nio­ny do wy­stę­po­wa­nia przed or­ga­na­mi ści­ga­nia, są­da­mi i urzę­da­mi, udzie­la­niu porad praw­nych, spo­rzą­dza­niu opi­nii praw­nych, opra­co­wy­wa­niu pro­jek­tów aktów praw­nych, two­rze­niem umów, sta­tu­tów a także in­nych do­ku­men­tów, ma­ją­cych cha­rak­ter praw­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­na­ją­łem ad­wo­ka­ta do re­pre­zen­to­wa­nia mnie przed sądem.

 (1.2) Nie po­trze­bu­ję ad­wo­ka­ta, żeby wy­tłu­ma­czyć się przed ro­dzi­ca­mi.

 (2.1) Lubię wypić sobie kie­li­szek ad­wo­ka­ta po ko­la­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: adˈvɔkat, AS: advokat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adwokatura ż., adwokatowa ż., adwokatowanie n.

:: fż. adwokatka ż.

:: zdrobn. adwokacik mos.

 czas. adwokatować ndk.

 przym. adwokacki

 przysł. adwokacko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. mecenas, obrońca, obrona; daw. pierca, pierczyk; pejor. kauzyperda; pot. papuga, najmimorda

 (1.2) rzecznik

 (2.1) ajerkoniak

Wiktionary


adwokata

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D., B. lp. od: ad­wo­kat

Wiktionary


adwokatka

→ ad­wo­kat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. ko­bie­ta ad­wo­kat

Wiktionary

Patrz:

adwokat

Powiązane:

 rzecz. adwokatowa ż., adwokatowanie n.

:: fm. adwokat mos.

::: zdrobn. adwokacik mos.

 czas. adwokatować ndk.

 przym. adwokacki

 przysł. adwokacko

Wiktionary


adwokatowa

prze­sta­rza­le: żona ad­wo­ka­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona ad­wo­ka­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adwokatura ż., adwokacik mos., adwokat mos., adwokatka ż., adwokatowanie n.

 czas. adwokatować ndk.

 przym. adwokacki

 przysł. adwokacko

Wiktionary


adwokatowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bra­nie kogoś w obro­nę, uj­mo­wa­nie się za kimś

 (1.2) pot. wy­ko­ny­wa­nie za­wo­du ad­wo­ka­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adwokatura ż., adwokacik mos., adwokat mos., adwokatka ż., adwokatowa ż.

 czas. adwokatować ndk.

 przym. adwokacki

 przysł. adwokacko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wstawianie się

Wiktionary


adwokatować

1. w zna­cze­niu po­tocz­nym: być ad­wo­ka­tem;
2. prze­no­śnie: bro­nić kogoś, ad­wo­ka­to­wać komuś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pot. praw. być ad­wo­ka­tem, peł­nić rolę, obo­wiąz­ki ad­wo­ka­ta

 (1.2) przen. wsta­wiać się za kimś, wy­stę­po­wać w czy­jejś obro­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adwokatura ż., adwokacik mos., adwokat mos./mrz., adwokatka ż., adwokatowa ż., adwokatowanie n.

 przym. adwokacki

 przysł. adwokacko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. patronować

Wiktionary


adwokatowy

→ ad­wo­kat (li­kier)


SJP.pl


adwokatura

1. za­ję­cie ad­wo­ka­ta;
2. ogół ad­wo­ka­tów; pa­le­stra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) peł­nie­nie czyn­no­ści ad­wo­ka­ta, zawód, pro­fe­sja, sta­no­wi­sko ad­wo­ka­ta

 (1.2) ze­spół ad­wo­ka­tów

Wiktionary

Ad­wo­ka­tu­ra (tra­dy­cyj­nie pa­le­stra) – ogół ad­wo­ka­tów i apli­kan­tów ad­wo­kac­kich.

W sta­ro­żyt­nym Rzy­mie, w cza­sie re­pu­bli­ki, ad­wo­ka­tem ( ad­vo­ca­ti) zwano po­moc­ni­ka stro­ny (który po­cząt­ko­wo nie mógł wy­stę­po­wać za­miast niej) sta­wia­ją­ce­go wnio­ski pro­ce­so­we (łac.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. adwokacina mos., adwokacik mos., adwokat mos., adwokatka ż., adwokatowa ż., adwokatowanie n.

 czas. adwokatować ndk.

 przym. adwokacki

 przysł. adwokacko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) palestra

Wiktionary


adwynt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. ad­went (okres)

Wiktionary


ady

[czy­taj: Odi] naz­wi­sko


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) gw-pl|Poz­nań,Ze­brzy­do­wi­ce,Ku­ja­wy,Ka­li­skie,Kie­lec­kie,Szo­łaj­dy,Opocz­no. sącz.fakt. ale, prze­cież

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co?! – ję­knął Wło­das, pa­trząc z nie­do­wie­rza­niem na Pu­cha­łę. – Ady pier­do­lą źli lu­dzie, jak pra­gnę zdro­wia, pier­do­lą.

Wiktionary


adyfenina

śro­dek dzia­ła­ją­cy roz­kur­cza­ją­co na mię­śnie gład­kie


SJP.pl


adyga

1. rzeka we Wło­szech;
2. Try­dent-Górna Adyga: re­gion au­to­no­micz­ny we Wło­szech; Górna Adyga; Tyrol Wło­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w pół­noc­nych Wło­szech ucho­dzą­ca do Za­to­ki We­nec­kiej;

Wiktionary

Adyga (wł. "Adige"; łac. "At­he­sis"; niem. "Etsch") – rzeka w pół­noc­nych Wło­szech o dłu­go­ści 409 km i po­wierzch­ni do­rze­cza 12,1 tys. km².

Wy­pły­wa ze źró­deł koło prze­łę­czy Res­chen­pass w Al­pach Ötztalskich, w po­bli­żu gra­ni­cy z Au­strią, pły­nie przez Alpy i Ni­zi­nę Pa­dań­ską, a na po­łud­nie od mia­sta Chiog­gia ucho­dzi do Za­to­ki We­nec­kiej (Morze Adria­tyc­kie). Two­rzy nad­da­tek delty Padu stycz­ny od jej stro­ny pół­noc­nej. Adyga że­glow­na jest na dłu­go­ści 300 km, znaj­du­ją się na niej elek­trow­nie wodne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) «Wi­cen­tyń­skie Alpy», grupa gór­ska w Po­łud­nio­wych Al­pach Wa­pien­nych, mię­dzy do­li­ną Su­gań­ską a Adygą, wy­so­kie do 2341 m (…)

Wiktionary


adygea

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zob. Ady­ge­ja.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­dró­żo­wał po Ukra­i­nie, do­tarł do po­łud­nio­wej Rosji i re­pu­blik na pół­noc­nym Ka­u­ka­zie (Ady­gea, Ose­tia Pół­noc­na), a także do Tur­cji.

Wiktionary


adygeja

au­to­no­micz­na re­pu­bli­ka w Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. au­to­no­micz­na re­pu­bli­ka w skła­dzie Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, le­żą­ca na po­łud­niu jej eu­ro­pej­skiej czę­ści; sto­li­cą jest Maj­kop;

Wiktionary

Ady­ge­ja (cza­sem okre­śla­na także jako "Ady­gea"; oficj. Re­pu­bli­ka Ady­gei, Республика Адыгея, "Rie­spu­bli­ka Ady­gie­ja", , "Adygè Re­spu­blik") – au­to­no­micz­na re­pu­bli­ka wcho­dzą­ca w skład Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, le­żą­ca na po­łud­niu jej eu­ro­pej­skiej czę­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie­o­mal na­tych­miast za­czę­ło się zbie­ra­nie pod­pi­sów w re­pu­bli­kach Basz­ki­rii i Ady­gei.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adygejsk mrz., adygejski mrz., Adygejczyk mos., Adygejka ż.

 przym. adygejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Republika Adygei

Wiktionary


adygejczyk

1. czło­nek rdzen­ne­go ludu za­chod­nie­go Ka­u­ka­zu;
2. miesz­ka­niec Ady­gei


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­nek na­ro­du Ady­gej­czy­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adygeja ż., adygejski mrz.

:: fż. Adygejka ż.

 przym. adygejski

Wiktionary


adygejka

1. człon­ki­ni rdzen­ne­go ludu za­chod­nie­go Ka­u­ka­zu;
2. miesz­kan­ka Ady­gei


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. człon­ki­ni na­ro­du Ady­gej­czy­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adygeja ż., adygejski mrz.

:: fm. Adygejczyk mos.

 przym. adygejski

Wiktionary


adygejsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Rosji, w Ady­gei;

Wiktionary

Ady­gejsk ( Адыгейск, ) – mia­sto w Rosji, w Re­pu­bli­ce Ady­gei, 100 km na pół­noc­ny za­chód od Maj­ko­pu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Adygeja ż., adygejski mrz.

 przym. adygejski

Wiktionary


adygejski

1. przy­miot­nik od:
a) Ady­ge­ja (re­pu­bli­ka na­le­żą­ca do Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej; Re­pu­bli­ka Ady­gei);
b) Adyga (rzeka we Wło­szech);
2. język ady­gej­ski - język na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ję­zy­ków ab­cha­sko-ady­gij­skich, uży­wa­ny głów­nie w Re­pu­bli­ce Ady­gei; ady­gej­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Ady­gei lub Ady­gej­czy­ków

 (1.2) od­no­szą­cy się do Ady­gej­ska

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ady­gej­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adygejka ż., Adygejczyk mos., Adygeja ż., Adygejsk mrz.

Wiktionary


adygejskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem ady­gej­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem ady­gej­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku ady­gej­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadɨˈɡɛjskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: adygei ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


adygijski

przy­miot­nik

 (1.1) daw. jęz. o ro­dzi­nie ję­zy­ko­wej ady­gej­ski

Wiktionary


adynamia

utra­ta siły, sła­bość wy­wo­ła­na sta­ro­ścią, przew­le­kłą cho­ro­bą, gło­dem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. czę­ścio­wa lub cał­ko­wi­ta utra­ta sił fi­zycz­nych

Wiktionary

Ady­na­mia (gr. "bez­sil­ność") – zja­wi­sko utra­ty sił lub sła­bo­ści spo­wo­do­wa­nej roz­ma­i­ty­mi czyn­ni­ka­mi na­tu­ral­ny­mi lub pa­to­lo­gicz­ny­mi, jak sta­rość, głód lub cho­ro­ba (np. ze­spół Cus­hin­ga, ze­spół She­e­ha­na).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Guz płata czo­ło­we­go może po­wo­do­wać […] je­dy­nie ady­na­mię, która może imi­to­wać spo­wol­nie­nie ru­cho­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌadɨ̃ˈnãmʲja, AS: adỹnãmʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niemoc

Wiktionary


adynamiczny

→ ady­na­mia


SJP.pl

Patrz:

adynamia

adynata

w li­te­ra­tu­rze fa­bu­lar­nej: ab­sur­dal­ne mo­ty­wy uka­zu­ją­ce nie­moż­li­we i nie­wy­tłu­ma­czal­ne zda­rze­nia, sy­tu­a­cje


SJP.pl

Ady­na­ta – wy­stę­pu­ją­ce w ut­wo­rach fa­bu­lar­nych mo­ty­wy non­se­now­ne, gro­te­sko­we, rze­czy nie­moż­li­we, kłó­cą­ce się ze zdro­wym roz­sąd­kiem (np. Baron Münchhausen wy­cią­ga­ją­cy się sam za włosy z bagna). Ady­na­ta wy­stę­pu­ją naj­czę­ściej w opo­wie­ściach hu­mo­ry­stycz­nych, li­te­ra­tu­rze lu­do­wej i li­te­ra­tu­rze so­wiz­drzal­skiej.

Wikipedia


adypinian

sól kwasu ady­pi­no­we­go


SJP.pl


adypinowy

kwas ady­pi­no­wy - ali­fa­tycz­ny kwas di­kar­bok­sy­lo­wy


SJP.pl


adypocyt

ko­mór­ka tłu­szczo­wa; adi­po­cyt


SJP.pl


adyton

po­mie­szcze­nie w grec­kim sank­tu­a­rium bę­dą­ce miej­scem prze­cho­wy­wa­nia świę­to­ści do­stęp­nych tylko ka­pła­nom bądź oso­bom wy­bra­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. ukry­ta prze­strzeń w sank­tu­a­rium grec­kim (np. w świą­ty­ni, gaju, gro­cie), do­stęp­na tylko dla ka­pła­nów i osób wy­bra­nych, które przesz­ły obrzęd oczy­szcze­nia, gdzie prze­cho­wy­wa­ne były świę­to­ści: posąg bó­stwa, przed­mio­ty kultu i dary dla niego, cza­sem mie­ści­ła się tam także wy­rocz­nia;

Wiktionary

Ady­ton ( ἄδυτον "nie­do­stęp­ny") – miej­sce świę­te, ukry­ta część sta­ro­żyt­ne­go sank­tu­a­rium, świą­ty­ni, gaju świę­te­go lub groty, do któ­rej do­stęp mieli wy­łącz­nie ka­pła­ni i osoby wy­bra­ne. Prze­cho­wy­wa­no w nim naj­cen­niej­sze świę­to­ści (cu­dow­ne wi­ze­run­ki, re­lik­wie). Zwy­kle mie­ści­ło też kul­to­wy posąg bó­stwa, a cza­sa­mi było miej­scem wy­rocz­ni. Ady­ton zaz­wy­czaj mie­ścił się w tyl­nej czę­ści naosu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Apo­kry­ficz­na li­te­ra­tu­ra ży­dow­ska i he­re­tyc­ka wzór swój brała z ta­jem­ni­czych ksiąg po­ga­niz­mu, które miały po­cho­dzić bez­poś­red­nio od bogów (…) Księ­gi te, za­pi­su­ją­ce ce­re­mon­je ka­płań­skie, tłu­ma­czą­ce zna­cze­nie mytów, zaj­mu­ją­ce się zja­wi­ska­mi na­tu­ry, były księ­ga­mi przy­stęp­ne­mi tylko dla ka­pła­nów i wta­jem­ni­czo­nych (…) Po więk­szej czę­ści cho­wa­no je w najświętszém miej­scu świą­ty­ni, w tak nazwaném ady­ton.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈdɨtɔ̃n, AS: adytõn

Wiktionary


adziamski

przy­miot­nik

 (1.1) daw. per­ski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) perski, irański

Wiktionary


adziny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ady lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


adzuki

fa­so­la adzu­ki - ro­śli­na z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych o na­sio­nach po­dob­nych do fa­so­li; fa­so­la azuki


SJP.pl


adźiwika

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. hist. jeden z nur­tów fi­lo­zo­ficz­no-re­li­gij­nych w In­diach gło­szą­cy de­ter­mi­nizm, asce­tyzm i swo­i­sty ate­izm

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lo­ka­ja­ta byli ra­cjo­na­li­sta­mi i ma­te­ria­li­sta­mi, pod­czas gdy adźi­wi­ka, dżi­nizm i gym­no­zo­fia były re­li­gia­mi asce­tycz­ny­mi, odrzu­ca­ją­cy­mi przy­o­dzie­wek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. adźiwikowie m. lm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adźiwikowie

Wiktionary


adźwa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji prze­du­ral­skiej, prawy do­pływ Usy w do­rze­czu Pe­czo­ry

Wiktionary


adżanta

1. miej­sco­wość w In­diach;
2. pasmo gór­skie w In­diach


SJP.pl


adżantyjski

przy­miot­nik od: Adżan­ta (miej­sco­wość w In­diach)


SJP.pl


adżar

miesz­ka­niec Adża­rii (au­to­no­micz­nej re­pu­bli­ki w Gruz­ji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. miesz­ka­niec Adża­rii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­ciw­nie, bar­dzo jest im wdzięcz­ny, bo w wy­bo­rach pre­zy­denc­kich gło­so­wa­li wła­śnie na niego (sami ich do tego na­ma­wia­li­śmy), a na przy­kład Or­mia­nie i Adża­ro­wie na ko­mu­ni­stów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adżaria ż.

:: fż. Adżarka ż.

 przym. adżarski

Wiktionary


adżaria

au­to­no­micz­na re­pu­bli­ka w Gruz­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. re­pu­bli­ka au­to­no­micz­na w Gruz­ji, le­żą­ca nad Mo­rzem Czar­nym;

Wiktionary

Adża­ria, Adżar­ska Re­pu­bli­ka Au­to­no­micz­na ( აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა, "Acz’aris Awt’ono­miu­ri Resp’ublik’a") – re­pu­bli­ka au­to­no­micz­na w Gruz­ji, le­żą­ca nad Mo­rzem Czar­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ba­tu­mi jest sto­li­cą au­to­no­micz­nej re­pu­bli­ki Adża­rii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adżar mos., Adżarka ż.

 przym. adżarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Adżarska Republika Autonomiczna

Wiktionary


adżarka

miesz­kan­ka Adża­rii (au­to­no­micz­nej re­pu­bli­ki w Gruz­ji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. miesz­kan­ka Adża­rii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adżaria ż.

:: fm. Adżar mos.

 przym. adżarski

Wiktionary


adżarski

→ Adża­ria


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Adża­rią lub Adża­ra­mi

Wiktionary

Patrz:

Adżaria

Powiązane:

 rzecz. Adżaria ż., Adżar mos., Adżarka ż.

Wiktionary


adżika

pasta z czer­wo­nej pa­pry­ki oraz czosn­ku i ziół; adży­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. zob. adży­ka.

Wiktionary

Adżi­ka, adży­ka (z abch. „sól”) – do­da­tek ku­li­nar­ny wy­wo­dzą­cy się z kuch­ni ka­u­ka­skiej i po­pu­lar­ny w Gruz­ji (we­dług źró­deł gru­ziń­skich po­cho­dzi z Me­gre­lii i Ab­chaz­ji), Ar­me­nii, Tur­cji oraz Rosji[]. Jest to pasta z czer­wo­nej pa­pry­ki z do­dat­kiem soli, czosn­ku, ziół (w tym chme­li-su­ne­li) oraz orze­chów wło­skich.

Wikipedia


adżman

1. emi­rat w Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tach Arab­skich;
2. mia­sto w Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tach Arab­skich


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adż­man – emi­rat Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tów Arab­skich
  • Adż­man – mia­sto w Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tach Arab­skich

Wikipedia


adżmanin

miesz­ka­niec Adż­ma­nu (emi­ra­tu w Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tach Arab­skich)


SJP.pl


adżmanka

miesz­kan­ka Adż­ma­nu (emi­ra­tu w Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tach Arab­skich)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Adż­ma­nu, emi­ra­tu w ZEA

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adżman mrz.

:: fm. Adżmanin mos.

 przym. adżmański

Wiktionary


adżmański

przy­miot­nik od: Adż­man (emi­rat w Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tach Arab­skich)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Adż­ma­nem, do­ty­czą­cy Adż­ma­nu (mia­sta lub emi­ra­tu w ZEA)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adżman mrz., Adżmanin mos., Adżmanka ż.

Wiktionary


adżmer

mia­sto w In­diach


SJP.pl


adżmerski

przy­miot­nik od: Adż­mer (mia­sto w In­diach)


SJP.pl


adżwan

ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych, uży­wa­ny jako przy­pra­wa w kuch­ni in­dyj­skiej; ajo­wan, chro­pa­wiec wonny, kmi­nek in­dyj­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tra­chy­sper­mum ammi|ref=tak., ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych po­cho­dzą­cy z Indii;

Wiktionary


adżyka

pasta z czer­wo­nej pa­pry­ki oraz czosn­ku i ziół; adżi­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. pasta z czer­wo­nej pa­pry­ki z do­dat­kiem soli, czosn­ku, ziół oraz orze­cha wło­skie­go, po­cho­dzą­ca z kuch­ni ka­u­ka­skiej;

Wiktionary


ae

[czy­taj: a-E] skrót od: Aka­de­mia Eko­no­micz­na


SJP.pl

Zo­bacz też:.ae, AE.

Ae wy­stę­pu­je mię­dzy in­ny­mi w ła­ci­nie i od­po­wia­da współ­cze­śnie wy­mo­wie /e/, w ła­ci­nie kla­sycz­nej zbli­żo­ne do nie­miec­kie­go ei, a w ar­cha­icz­nej /aj/. Bywa też za­stę­po­wa­ne li­ga­tu­rą æ. W ję­zy­ku nie­miec­kim za­stę­pu­je "ä" przy braku od­po­wied­nich czcio­nek i/lub kla­wia­tu­ry. Po­nad­to ła­ciń­skie­mu "ae" od­po­wia­da nie­miec­kie "ä".

Wikipedia


aecjusz

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ae­cjusz – imię mę­skie
  • Ae­cjusz z An­tio­chii (ok. 313–365 lub 367) – du­chow­ny ariań­ski
  • Ae­cjusz Fla­wiusz (ok. 390–454) – po­li­tyk i wódz rzym­ski
  • Ae­cjusz, ostat­ni Rzy­mia­nin – po­wieść Te­o­do­ra Par­nic­kie­go

Wikipedia


aecki

do­ty­czą­cy Aetów, rdzen­nej lud­no­ści Fi­li­pin


SJP.pl


aedicula

[czy­taj: edi­ku­la] edy­kuł, edy­ku­ła;
1. w sta­ro­żyt­no­ści:
a) mi­nia­tu­ro­wa bu­dow­la wzo­ro­wa­na na kla­sycz­nych świą­ty­niach;
b) nisza w ścia­nach bu­dyn­ku, tło dla po­są­gu lub wazy;
2. póź­niej: kla­sycz­ny model bu­dow­li lub motyw de­ko­ra­cyj­ny wy­glą­da­ją­cy jak taka bu­dow­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. ar­chit. zob. edy­kuł.

Wiktionary

Ae­di­cu­la, edy­ku­ła (łac. "aedes" – świą­ty­nia, bu­dy­nek, wym. edi­ku­la), edy­ku­ła, edy­kuł – kom­po­zy­cja skła­da­ją­ca się z dwóch fi­la­rów, ko­lumn lub pi­la­strów pod­trzy­mu­ją­cych bel­ko­wa­nie, cza­sa­mi z fron­to­nem – o kilku zna­cze­niach:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛdʲiˈkula, AS: edʹikula

Wiktionary


aedon

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. ko­bie­ta prze­mie­nio­na przez bogów w sło­wi­ka;

Wiktionary

Aedon (gr. "Ἀηδών – sło­wik") – po­stać w mi­to­lo­gii grec­kiej.

We­dług "Ody­sei" była córką Pan­da­re­o­sa i żoną Ze­to­sa oraz matką Ity­lo­sa. Miała tylko jed­ne­go po­tom­ka i zaz­dro­ści­ła swo­jej szwa­gier­ce Niobe, przez co pró­bo­wa­ła zabić jej naj­star­sze­go syna Ama­le­u­sa, gdy spał. Omył­ko­wo za­bi­ła jed­nak swo­je­go syna. Zroz­pa­czo­na ko­bie­ta ubła­ga­ła bogów, by za­mie­ni­li ją w sło­wi­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nazwa pla­ne­to­i­da­a­ne­to­i­dy po­cho­dzi od Ade­o­ny, w mi­to­lo­gii rzym­skiej bo­gi­ni chro­nią­cej dzie­ci.

Wiktionary


aeg

[czy­taj: a-e-GIE] All­ge­me­i­ne Elektricitäts-Ge­sells­chaft - firma nie­miec­ka; pro­dukt tej firmy


SJP.pl

AEG (niem. "All­ge­me­i­ne Elektricitäts-Ge­sells­chaft") – nie­miec­ki kon­cern elek­tro­tech­nicz­ny, za­ło­żo­ny przez prze­my­słow­ca nie­miec­kie­go Emila Rat­he­na­ua, na bazie ist­nie­ją­cej od 1883 r. spół­ki ak­cyj­nej "De­uts­che Edi­son-Ge­sells­chaft für an­ge­wand­te Elektrizität", która zaj­mo­wa­ła się pro­duk­cją urzą­dzeń dla prze­my­słu elek­tro­tech­nicz­ne­go na bazie kilku pa­ten­tów Tho­ma­sa Edi­so­na.

Wikipedia


aegidienberger

[czy­taj: egi­dien­ber­ger] silny koń śred­niej wiel­ko­ści w typie kuca is­landz­kie­go, wy­ho­do­wa­ny w Niem­czech


SJP.pl

Bu­do­wa, po­krój, ek­ste­rier.

Ae­gi­dien­ber­ger – mocny koń śred­niej wiel­ko­ści w typie kuca is­landz­kie­go ze swo­bo­dą cho­dów konia paso. Wy­so­kie na 140-150 cm ko­ni­ki wy­stę­pu­ją ra­czej w ciem­nych ma­ściach. Głowa szla­chet­nej bu­do­wy o pro­stym pro­fi­lu, koń­czy­ny mocne.

Wikipedia


aegikranion

[czy­taj: egi­kra­nion] sta­ro­żyt­ny ele­ment de­ko­ra­cyj­ny w po­sta­ci głowy kozy lub ba­ra­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. w sta­ro­żyt­no­ści: ele­ment de­ko­ra­cyj­ny w kształ­cie głowy kozy lub ba­ra­na

Wiktionary

Ae­gi­kra­nion (z grec­kie­go: "αίγα" - ko­zioł, "κρανιο" - czasz­ka) – ele­ment de­ko­ra­cyj­ny sto­so­wa­ny głów­nie w sta­ro­żyt­no­ści w for­mie pła­sko­rzeź­by na me­to­pach fry­zów w po­sta­ci uję­tej fron­tal­nie czasz­ki kozła lub ba­ra­na sym­bo­li­zu­ją­ce­go zwie­rzę ofiar­ne. Motyw sto­so­wa­ny jako ele­ment ozdob­ny an­tycz­nych oł­ta­rzy poś­wię­co­nych bó­stwom opie­ku­ją­cych się rol­nict­wem, oraz w kręgu se­pul­kral­nym. Zo­stał prze­ję­ty przez or­na­men­ty­kę no­wo­żyt­ną, po­pu­lar­ny w me­blar­stwie XVIII wieku.

Wikipedia


aelowiec

czło­nek AL (Armii Lu­do­wej); alo­wiec; AL-owiec


SJP.pl


aelowski

od­no­szą­cy się do Armii Lu­do­wej; AL-owski; alow­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z AL (Armią Lu­do­wą)

Wiktionary

Powiązane:

 skr. AL

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) AL-owski, alowski

Wiktionary


aeolipila

wy­drą­żo­na kula obra­ca­ją­ca się wsku­tek re­ak­cji pary wy­pły­wa­ją­cej z jej wnę­trza wy­gię­ty­mi ob­wo­do­wo rur­ka­mi; pier­wow­zór tur­bi­ny pa­ro­wej re­ak­cyj­nej; bania He­ro­na, tur­bi­na He­ro­na, ae­o­li­pi­le


SJP.pl


aeolipile

wy­drą­żo­na kula obra­ca­ją­ca się wsku­tek re­ak­cji pary wy­pły­wa­ją­cej z jej wnę­trza wy­gię­ty­mi ob­wo­do­wo rur­ka­mi; pier­wow­zór tur­bi­ny pa­ro­wej re­ak­cyj­nej; bania He­ro­na, tur­bi­na He­ro­na, ae­o­li­pi­le


SJP.pl


aeolodikon

in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy idio­fo­nów ję­zycz­ko­wych, skon­stru­o­wa­ny przez Au­gu­sta Fi­de­li­sa Brun­ne­ra i uwa­ża­ny za po­przed­ni­ka fis­har­mo­nii; ae­o­lo­dion, ae­o­lo­me­lo­di­kon


SJP.pl


aeolodion

in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy idio­fo­nów ję­zycz­ko­wych, skon­stru­o­wa­ny przez Au­gu­sta Fi­de­li­sa Brun­ne­ra i uwa­ża­ny za po­przed­ni­ka fis­har­mo­nii; ae­o­lo­di­kon, ae­o­lo­me­lo­di­kon


SJP.pl


aeolomelodikon

in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy idio­fo­nów ję­zycz­ko­wych, skon­stru­o­wa­ny przez Au­gu­sta Fi­de­li­sa Brun­ne­ra i uwa­ża­ny za po­przed­ni­ka fis­har­mo­nii; ae­o­lo­dion, ae­o­lo­di­kon


SJP.pl


aeolopantaleon

po­łą­cze­nie for­te­pia­nu z eo­li­me­lo­di­co­nem, opa­ten­to­wa­ne w 1824 roku przez Jó­ze­fa Dłu­go­sza w War­sza­wie; eo­li­pan­ta­lion


SJP.pl


aeracja

1. na­tu­ral­na wen­ty­la­cja po­mie­szczeń, wpro­wa­dza­nie po­wie­trza; na­po­wie­trza­nie;
2. wy­mia­na po­wie­trza at­mos­fe­rycz­ne­go z po­wie­trzem znaj­du­ją­cym się w gle­bie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­po­wie­trza­nie;

Wiktionary

Ae­ra­cja – na­po­wie­trza­nie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrat͡sʲja, AS: aeracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aerator m.

Wiktionary


aeracyjny

→ ae­ra­cja


SJP.pl

Patrz:

aeracja

aeral

stop alu­mi­nium z mie­dzią, man­ga­nem i ma­gne­zem


SJP.pl

Aeral – stop skła­da­ją­cy się z alu­mi­nium z do­dat­kiem mie­dzi, man­ga­nu oraz ma­gne­zu.

Ma za­sto­so­wa­nie prze­de wszyst­kim w prze­my­śle lot­ni­czym i sa­mo­cho­do­wym.

Wikipedia


aerator

1. na­rzę­dzie ogrod­ni­cze do spulch­nia­nia gleby;
2. urzą­dze­nie do na­sy­ca­nia wody po­wie­trzem; na­po­wie­trzacz, per­la­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ręcz­ne lub au­to­ma­tycz­ne urzą­dze­nie ogrod­ni­cze do na­po­wie­trza­nia gleby, któ­re­go głów­ną czę­ścią jest wał z kol­ca­mi lub ka­wał­ka­mi bla­chy tną­cy­mi darń pod­czas obra­ca­nia się;

 (1.2) urzą­dze­nie do na­po­wie­trza­nia wody

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ae­ra­tor – ręcz­ne na­rzę­dzie do prze­wie­trza­nia gleby, ni­szcze­nia sko­ru­py i sie­wek chwa­stów.
  • Ae­ra­tor – urzą­dze­nie słu­żą­ca do ae­ra­cji traw­ni­ków.
  • Ae­ra­tor – urzą­dze­nie do na­po­wie­trza­nia wody.
  • Ae­ra­tor – urzą­dze­nie do na­po­wie­trza­nia wina.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaɛˈratɔr, AS: aerator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aeracja

Wiktionary


aerenchyma

tkan­ka mię­ki­szo­wa odz­na­cza­ją­ca się sil­nie ro­zbu­do­wa­ny­mi prze­stwo­ra­mi mię­dzy­ko­mór­ko­wy­mi, czę­sto w po­sta­ci komór i ka­na­łów wy­peł­nio­nych po­wie­trzem; tkan­ka po­wietrz­na, mię­kisz po­wietrz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. typ tkan­ki mię­ki­szo­wej u ro­ślin wod­nych i pod­mo­kłych, za­wie­ra­ją­ca duże prze­strze­nie po­wietrz­ne mię­dzy ko­mór­ka­mi

Wiktionary


aeria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. świe­że po­wie­trze

 (1.2) stpol. po­go­da

 (1.3) stpol. pora (np. de­szczo­wa)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ach, jaka wonna aerja!.

Wiktionary


aero-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z po­wie­trzem, ru­chem w po­wie­trzu, lot­nict­wem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɛrɔ, AS: aero

Wiktionary


aeroakustyka

nauka ba­da­ją­ca wła­ści­wo­ści dźwię­ku wyt­wa­rza­ne­go przez obiek­ty po­ru­sza­ją­ce się w po­wie­trzu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. fiz. dział nauki zaj­mu­ją­cy się pow­sta­wa­niem i pro­pa­ga­cją dźwię­ków w prze­pły­wach po­wie­trza lub gazów

Wiktionary

Ae­ro­a­ku­sty­ka – nauka zaj­mu­ją­ca się zja­wi­ska­mi wyt­wa­rza­nia dźwię­ku przez prze­pływ gazu oraz po­ru­sza­ją­cych się w nim ciał.

Nauka ta znaj­du­je za­sto­so­wa­nie mię­dzy in­ny­mi przy pro­jek­to­wa­niu sa­mo­lo­tów odrzu­to­wych, gdzie dąży się do zmniej­sza­nia po­zio­mu ha­ła­su wy­da­wa­ne­go przez gazy wy­rzu­ca­ne przez sil­ni­ki.

Wikipedia


aerob

or­ga­nizm, naj­czę­ściej drob­no­u­strój, mo­gą­cy żyć i roz­wi­jać się je­dy­nie w obec­no­ści tlenu at­mos­fe­rycz­ne­go; ae­ro­biont, tle­no­wiec, ok­sy­biont


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. zob. ae­ro­biont.

Wiktionary

Aerob, tle­no­wiec, ae­ro­biont, ok­sy­biont (gr. "aër, aëros – po­wie­trze"; "βίος (bios) – życie; łac. "oxy­ge­nium" – tlen") – or­ga­nizm wy­ma­ga­ją­cy do życia do­stę­pu wol­ne­go tlenu, który wy­ko­rzy­stu­je w pro­ce­sie od­dy­cha­nia jako osta­tecz­ny ak­cep­tor pro­to­nów i elek­tro­nów (te­o­ria che­mios­mo­tycz­na Mit­chel­la).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈɛrɔp, AS: aerop

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aerobowy, anaerobowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aerobiont, oksybiont, tlenowiec

Wiktionary


aerobic

[czy­taj: ae­ro­bik] ćwi­cze­nia gim­na­stycz­no-ta­necz­ne wy­ko­ny­wa­ne w rytm mu­zy­ki dy­sko­te­ko­wej, np. w celu po­bu­dze­nia pracy ukła­du krą­że­nia i od­dy­cha­nia, po­pra­wy kon­dy­cji albo ogól­nej spraw­no­ści fi­zycz­nej; ae­ro­bik


SJP.pl


aerobik

ćwi­cze­nia gim­na­stycz­no-ta­necz­ne wy­ko­ny­wa­ne w rytm mu­zy­ki dy­sko­te­ko­wej, np. w celu po­bu­dze­nia pracy ukła­du krą­że­nia i od­dy­cha­nia, po­pra­wy kon­dy­cji albo ogól­nej spraw­no­ści fi­zycz­nej; ae­ro­bic


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) forma ćwi­czeń wy­ko­ny­wa­na w rytm mu­zy­ki;

Wiktionary

Ae­ro­bik "(ang. ae­ro­bics z gr. aér, aéros - po­wie­trze + bíos - życie)" – sy­stem tre­nin­gu opar­te­go na in­ten­syw­nej wy­mia­nie tle­no­wej.

Opra­co­wa­ny przez Ken­net­ha Co­o­pe­ra, kon­sul­tan­ta pro­gra­mu spraw­no­ścio­we­go ame­ry­kań­skich astro­na­u­tów. Wszyst­kie formy ruchu, pod­czas któ­rych zwięk­sza się wy­mia­na tle­no­wa w or­ga­niz­mie na­zy­wa­my ae­ro­bo­wy­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Magda co­dzien­nie cho­dzi na ae­ro­bik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrɔbʲik, AS: aerobʹik

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aerobikowy

Wiktionary


aerobikowy

→ ae­ro­bik


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ae­ro­bi­kiem, do­ty­czą­cy ae­ro­bi­ku

Wiktionary

Patrz:

aerobik

Powiązane:

 rzecz. aerobik m.

Wiktionary


aerobiolog

spe­cja­li­sta ba­da­ją­cy czą­stecz­ki bio­lo­gicz­ne w po­wie­trzu at­mos­fe­rycz­nym


SJP.pl


aerobiologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem czą­ste­czek bio­lo­gicz­nych znaj­du­ją­cych się w po­wie­trzu at­mos­fe­rycz­nym;

Wiktionary

Ae­ro­bio­lo­gia ("aero-" + "bio­lo­gia" – gr. "bíos" ‘życie’ + "lógos" ‘nauka’) - nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem czą­ste­czek bio­lo­gicz­nych w po­wie­trzu at­mos­fe­rycz­nym. Jest to nauka in­ter­dy­scy­pli­nar­na zwią­za­na z róż­ny­mi dzie­dzi­na­mi wie­dzy m.in. bo­ta­ni­ką, pa­li­no­lo­gią, my­ko­lo­gią, fe­no­lo­gią, me­te­o­ro­lo­gią i aler­go­lo­gią.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔbʲjɔˈlɔɟja, AS: aerobʹi ̯oloǵi ̯a

Wiktionary


aerobiologiczny

→ ae­ro­bio­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

aerobiologia

aerobiont

or­ga­nizm, naj­czę­ściej drob­no­u­strój, mo­gą­cy żyć i roz­wi­jać się je­dy­nie w obec­no­ści tlenu at­mos­fe­rycz­ne­go; aerob, tle­no­wiec, ok­sy­biont


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. or­ga­nizm mo­gą­cy żyć tylko w obec­no­ści tlenu at­mos­fe­rycz­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aerobowy

 rzecz. aerobioza ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aerob, oksybiont, tlenowiec

Wiktionary


aerobioza

ok­sy­bio­za; życie w śro­do­wi­sku za­wie­ra­ją­cym tlen


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. życie w wa­run­kach tle­no­wych; stan życia w at­mos­fe­rze z tle­nem

 (1.2) fizj. pro­ces za­cho­dzą­cy w or­ga­niz­mie w obec­no­ści tlenu

Wiktionary

Ae­ro­bio­za, ok­sy­bio­za (gr. "aḗr" ‘po­wie­trze’, "bíos" ‘życie’) – pro­ce­sy ży­cio­we za­cho­dzą­ce w śro­do­wi­sku za­wie­ra­ją­cym tlen.

W ae­ro­bio­zie żyje więk­szość or­ga­niz­mów (tle­now­ce), u któ­rych tlen at­mos­fe­rycz­ny jest zu­ży­wa­ny w prze­mia­nach che­micz­nych sta­no­wią­cych pod­sta­wo­we źró­dło ener­gii.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aerobiont mzw.

 przym. aerobowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) oksybioza

Wiktionary


aeroboks

ae­ro­bik z ele­men­ta­mi sztuk walki, np. boksu, ka­ra­te itp.; ae­ro­box, ae­ro­bo­xing, ae­ro­bok­sing


SJP.pl


aeroboksing

[czy­taj: ae­ro­boks-ink] ae­ro­bik z ele­men­ta­mi sztuk walki, np. boksu, ka­ra­te itp.; ae­ro­box, ae­ro­bo­xing, ae­ro­boks


SJP.pl


aerobowy

taki, który służy dot­le­nie­niu or­ga­niz­mu (np. tre­ning ae­ro­bo­wy)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fizj. wy­ma­ga­ją­cy obec­no­ści tlenu do prze­mian me­ta­bo­licz­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Więk­szość stwo­rzeń roz­wi­ja się w wa­run­kach ae­ro­bo­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aerob mzw., aerobiont mzw., aerobioza ż.

 przym. anaerobowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tlenowy

Wiktionary


aerobox

ae­ro­bik z ele­men­ta­mi sztuk walki, np. boksu, ka­ra­te itp.; ae­ro­boks, ae­ro­bo­xing, ae­ro­bok­sing


SJP.pl


aeroboxing

ae­ro­bik z ele­men­ta­mi sztuk walki, np. boksu, ka­ra­te itp.; ae­ro­box, ae­ro­boks, ae­ro­bok­sing


SJP.pl


aerobus

kil­ku­se­to­so­bo­wy sa­mo­lot pa­sa­żer­ski lub śmi­gło­wiec wy­ko­rzy­sty­wa­ny do prze­wo­zu dużej licz­by pa­sa­że­rów lub znacz­ne­go ła­dun­ku na ma­łych od­le­gło­ściach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. sta­tek po­wietrz­ny, naj­czę­ściej śmi­gło­wiec, prze­wo­żą­cy na ma­łych od­le­gło­ściach duże ilo­ści pa­sa­że­rów;

 (1.2) lotn. sa­mo­lot pa­sa­żer­ski mo­gą­cy prze­wo­zić ponad pięć­set osób;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ae­ro­bus – ro­dzaj stat­ku po­wietrz­ne­go.
  • ae­ro­bus – pod­wie­sza­na ko­lej­ka miej­ska.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uczest­ni­ków kon­gre­su z lot­ni­ska do ho­te­lu prze­wo­ził ae­ro­bus.

 (1.2) Ten ol­brzy­mi ae­ro­bus może prze­wieźć przez At­lan­tyk ponad 550 osób.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrɔbus, AS: aerobus

Wiktionary


aerocasco

[czy­taj: ae­ro­ka­sko] ubez­pie­cze­nie sa­mo­lo­tu na wy­pa­dek ro­zbi­cia


SJP.pl


aerodrom

daw­niej: lot­ni­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. lot­ni­sko, szcze­gól­nie tra­wia­ste

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ae­ro­plan wy­lą­do­wał na ae­ro­dro­mie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrɔdrɔ̃m, AS: aerodrõm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lotnisko

Wiktionary


aerodyna

daw­niej: sta­tek po­wietrz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. sta­tek po­wietrz­ny

Wiktionary

Ae­ro­dy­na – sta­tek po­wietrz­ny utrzy­mu­ją­cy się w po­wie­trzu dzię­ki sile no­śnej, pow­sta­ją­cej przez dy­na­micz­ne od­dzia­ły­wa­nie po­wie­trza na nie­ru­cho­me lub ru­cho­me płaty nośne.

Do ae­ro­dyn z nie­ru­cho­my­mi pła­ta­mi no­śny­mi za­li­cza się sa­mo­lo­ty, szy­bow­ce, lot­nie i pa­ra­lot­nie, na­to­miast do ae­ro­dyn z ru­cho­my­mi pła­ta­mi no­śny­mi na­le­żą śmi­głow­ce i wia­tra­kow­ce wy­po­sa­żo­ne w wi­ru­ją­ce płaty nośne oraz skrzy­dłow­ce.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aerodynamika ż.

Wiktionary


aerodynamiczność

cecha, jaką wy­ka­zu­ją ciała ae­ro­dy­na­micz­ne w ruchu w po­wie­trzu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ae­ro­dy­na­micz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aerodynamiczny

 przysł. aerodynamicznie

 rzecz. aerodynamik mos.

Wiktionary


aerodynamiczny

→ ae­ro­dy­na­mi­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. zwią­za­ny z ae­ro­dy­na­mi­ką

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) o ła­god­nie za­o­krą­glo­nych kształ­tach, wpły­wa­ją­cych na zmniej­sze­nie oporu po­wie­trza w cza­sie ruchu

Wiktionary

Patrz:

aerodynamika

Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɨ, AS: aerodỹnãmʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aerodynamik mos., aerodynamika ż., aerodynamiczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) opływowy

Wiktionary


aerodynamik

spe­cja­li­sta w za­kre­sie ae­ro­dy­na­mi­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) nauk. fiz. spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ae­ro­dy­na­mi­ką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ze­spo­le pra­co­wa­li kon­struk­to­rzy i ae­ro­dy­na­mi­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲik, AS: aerodỹnãmʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aerodynamiczność ż., aerodynamika ż.

 przym. aerodynamiczny

 przysł. aerodynamicznie

Wiktionary


aerodynamika

dział ae­ro­me­cha­ni­ki zaj­mu­ją­cy się wza­jem­nym od­dzia­ły­wa­niem ciał sta­łych i ota­cza­ją­cych je gazów, znaj­du­ją­cych się w ruchu względ­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. dział fi­zy­ki zaj­mu­ją­cy się ru­chem gazów;

 (1.2) pot. włas­no­ści ae­ro­dy­na­micz­ne ciała

Wiktionary

Ae­ro­dy­na­mi­ka (z grec­kie­go: "aēr" dpn. "aéros" – „po­wie­trze” i "dy­na­mi­kós" – „ma­ją­cy siłę, silny”) – dział fi­zy­ki, me­cha­ni­ki pły­nów, zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem zja­wisk zwią­za­nych z ru­chem gazów, a także ruchu ciał sta­łych w oś­rod­ku ga­zo­wym i sił dzia­ła­ją­cych na te ciała.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ae­ro­dy­na­mi­ka zaj­mu­je się ba­da­niem zja­wisk zwią­za­nych z ru­chem gazów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika, AS: aerodỹnãmʹika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aerodynamik mos., aerodyna ż.

 przym. aerodynamiczny

Wiktionary


aeroelastyczność

dział me­cha­ni­ki, któ­re­go przed­mio­tem są zja­wi­ska wy­ni­ka­ją­ce z wza­jem­ne­go od­dzia­ły­wa­nia sił ae­ro­dy­na­micz­nych, sił bez­wład­no­ści i re­ak­cji sprę­ży­stych opły­wa­ne­go ciała; ae­ro­sprę­ży­stość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. wła­ści­wość ma­te­ria­łu i kon­struk­cji, która poz­wa­la na prze­wi­dy­wa­nie i ana­li­zę od­dzia­ły­wa­nia sił ae­ro­dy­na­micz­nych, sił bez­wład­no­ści i sprę­ży­stych re­ak­cji kon­struk­cji; zdol­ność obiek­tu do odksz­tał­ca­nia się pod wpły­wem sił ae­ro­dy­na­micz­nych

 (1.2) nauk. techn. dzie­dzi­na me­cha­ni­ki, która zaj­mu­je się zja­wi­ska­mi wy­ni­ka­ją­cy­mi ze wza­jem­ne­go od­dzia­ły­wa­nia mię­dzy si­ła­mi ae­ro­dy­na­micz­ny­mi, si­ła­mi bez­wład­no­ści a odksz­tał­ca­niem się kon­struk­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skrzy­dło sa­mo­lo­tu ma dobrą ae­ro­e­la­stycz­ność.

 (1.2) Ae­ro­e­la­stycz­ność to po­łą­cze­nie ae­ro­dy­na­mi­ki i ela­stycz­no­ści ma­te­ria­łów (me­cha­ni­ki ciała sta­łe­go).

Wiktionary


aeroembolizm

cho­ro­ba nur­ków i ro­bot­ni­ków ke­so­no­wych wy­wo­ła­na zbyt gwał­tow­ny­mi zmia­na­mi ci­śnie­nia at­mos­fe­rycz­ne­go, po­le­ga­ją­ca na two­rze­niu się pę­che­rzy­ków azo­to­wych po­wo­du­ją­cych za­to­ry w drob­nych na­czy­niach krwio­no­śnych; cho­ro­ba de­kom­pre­syj­na, cho­ro­ba ke­so­no­wa


SJP.pl


aeroenergetyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. ener­gia wia­tru

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) energetyka wiatrowa, energia wiatru

Wiktionary


aerofagia

nad­mier­ne ły­ka­nie po­wie­trza, zwy­kle pod­czas je­dze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bu­rze­nie czyn­no­ścio­we prze­wo­du po­kar­mo­we­go po­le­ga­ją­ce na nad­mier­nym po­ły­ka­niu po­wie­trza pod­czas je­dze­nia;

Wiktionary

Ae­ro­fa­gia (ły­ka­wi­ca, łac. i ang. "ae­rop­ha­gia") – za­bu­rze­nie czyn­no­ścio­we prze­wo­du po­kar­mo­we­go, po­le­ga­ją­ce na po­ły­ka­niu po­wie­trza pro­wa­dzą­cym do od­bi­ja­nia; objaw cho­ro­bo­wy, po­ja­wia­ją­cy się czę­sto u osób cho­rych na ner­wi­cę.

Od­bi­ja­nie po­wie­trza w ae­ro­fa­gii jest zwy­kle nieś­wia­do­me.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔˈfaɟja, AS: aerofaǵi ̯a

Wiktionary


aerofiltr

filtr po­wietrz­ny słu­żą­cy do oczy­szcza­nia ście­ków


SJP.pl


aerofiniszer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. urzą­dze­nie sto­so­wa­ne do skra­ca­nia do­bie­gu sa­mo­lo­tu i jego wy­ha­mo­wa­nia, wy­ko­rzy­sty­wa­ne głów­nie na po­kła­dach lot­ni­skow­ców;

Wiktionary

Ae­ro­fi­ni­szer (z ang. "ae­ro­fi­nis­her") – ro­dzaj ła­pa­cza sa­mo­lo­tu, urzą­dze­nia sto­so­wa­ne­go do skra­ca­nia do­bie­gu sa­mo­lo­tu i jego wy­ha­mo­wa­nia wy­ko­rzy­sty­wa­ny głów­nie na po­kła­dach lot­ni­skow­ców, ale także na lot­ni­skach lą­do­wych. Ze­spół ae­ro­fi­ni­sze­ra skła­da się z kilku gru­bych lin sta­lo­wych, zaz­wy­czaj czte­rech, za­mo­co­wa­nych w po­przek po­kła­du star­to­we­go do spe­cjal­nych tłu­mi­ków hy­dra­u­licz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zwy­kle ae­ro­fi­ni­szer ma po­stać roz­pię­tych lin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔfʲĩˈɲiʃɛr, AS: aerofʹĩńišer

Wiktionary


aerofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed po­wie­trzem, prze­cią­ga­mi, wia­trem, la­ta­niem w po­wie­trzu itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­bli­wy lęk przed po­wie­trzem (np. prze­cią­gi, wiatr) lub przed ru­chem w po­wie­trzu (np. po­dróż sa­mo­lo­tem)

Wiktionary

Ae­ro­fo­bia – ro­dzaj fobii, cho­ro­bli­wy lęk przed po­wie­trzem, naj­czę­ściej przed tzw. za­wia­niem (prze­cią­gi, wiatr). Cho­ro­ba ta może ob­ja­wiać się rów­nież lę­kiem przed pio­no­wym po­ru­sza­niem w po­wie­trzu (np. wzno­sze­nie się i opa­da­nie w win­dzie, ko­lej­ce li­no­wej lub sa­mo­lo­cie).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔˈfɔbʲja, AS: aerofobʹi ̯a

Wiktionary


aerofon

w mu­zy­ce: in­stru­ment mu­zycz­ny wy­da­ją­cy brzmie­nie na sku­tek dęcia, dmu­cha­nia; in­stru­ment dęty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. in­stru­ment dęty

Wiktionary


aerofony

w mu­zy­ce: in­stru­ment mu­zycz­ny wy­da­ją­cy brzmie­nie na sku­tek dęcia, dmu­cha­nia; in­stru­ment dęty


SJP.pl

Ae­ro­fo­ny ( aeros = po­wie­trze, phonē = głos) – w kla­sy­fi­ka­cji na­u­ko­wej grupa in­stru­men­tów mu­zycz­nych, w któ­rych pod­sta­wo­wym źró­dłem dźwię­ku (wi­bra­to­rem) jest drga­ją­ce po­wie­trze. Grupa ae­ro­fo­nów obej­mu­je in­stru­men­ty dęte (dźwięk pow­sta­je w nich w wy­ni­ku za­dę­cia), w któ­rych po­wie­trze ogra­ni­czo­ne jest ka­na­łem for­mu­ją­cym tzw. słup po­wie­trza (np. w trąb­ce, klar­ne­cie, oboju i fle­cie), oraz in­stru­men­ty, w któ­rych po­wie­trze drga w prze­strze­ni nie­o­gra­ni­czo­nej (np. bat, czu­ryn­ga, fis­har­mo­nia, akor­de­on, regał).

Wikipedia


aerofor

urzą­dze­nie do­pro­wa­dza­ją­ce po­wie­trze nur­kom do od­dy­cha­nia pod wodą


SJP.pl


aerofoto

1. fo­to­gra­fia przed­sta­wia­ją­ca roz­le­głą pa­no­ra­mę wi­dzia­ną z lotu ptaka, zdję­cie lot­ni­cze;
2. apa­ra­tu­ra do ae­ro­fo­to­gra­me­trii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. zob. ae­ro­fo­to­gra­me­tria.

 (1.2) pot. apa­ra­tu­ra do ae­ro­fo­to­gra­me­trii

 (1.3) pot. lu­dzie pra­cu­ją­cy nad ae­ro­fo­to­gra­me­trią

Wiktionary


aerofotografia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fot. lotn. dzie­dzi­na fo­to­gra­fi po­le­ga­ją­ca na ro­bie­niu zdjęć po­wierzch­ni ziemi z du­żych wy­so­ko­ści

Wiktionary

Ae­ro­fo­to­gra­fia (fo­to­gra­fia lot­ni­cza, zdję­cia lot­ni­cze) – dzie­dzi­na wy­ko­rzy­sty­wa­nia fo­to­gra­fii, po­le­ga­ją­ca na wy­ko­ny­wa­niu zdjęć z "lotu ptaka": ba­lo­nów, sa­mo­lo­tów, he­li­kop­te­rów, sa­te­li­tów, spa­do­chro­nów, la­taw­ców (fo­to­gra­fia la­taw­co­wa) oraz mo­de­li zdal­nie ste­ro­wa­nych.

Wikipedia


aerofotograficzny

przy­miot­nik od: ae­ro­fo­to­gra­fia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z fo­to­gra­fią lot­ni­czą, ae­ro­fo­to­gra­fią

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lotniczo-fotograficzny

Wiktionary


aerofotogrametria

dział ge­o­dez­ji zaj­mu­ją­cy się spo­rzą­dza­niem map i pla­nów na pod­sta­wie zdjęć lot­ni­czych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spo­rzą­dza­nie map i pla­nów ge­o­de­zyj­nych na pod­sta­wie zdjęć lot­ni­czych

Wiktionary

Ae­ro­fo­to­gra­me­tria (gr. aér = po­wie­trze + phos = świa­tło + grámma = zapis, ry­su­nek + me­tre­in = mie­rzyć) jest to wy­ko­ny­wa­nie i opra­co­wy­wa­nie zdjęć lot­ni­czych w celu spo­rzą­dze­nia map i pla­nów; fo­to­gra­me­tria z po­wie­trza za po­mo­cą sa­mo­lo­tów albo ba­lo­nów.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. aerofotogrametryczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fotogrametria lotnicza

Wiktionary


aerofotogrametryczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ae­ro­fo­to­gra­me­trią, fo­to­gra­me­trią lot­ni­czą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aerofotogrametria ż.

Wiktionary


aerofłot

ro­syj­skie linie lot­ni­cze


SJP.pl

Nie mylić z: Ae­ro­lot.

Ae­ro­fłot ("Ae­ro­flot – Ro­syj­skie Linie Lot­ni­cze Pu­blicz­na S.A.", Публичное акционерное общество „Аэрофлот – российские авиалинии”) – na­ro­do­wy prze­woź­nik i naj­więk­sza linia lot­ni­cza Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej.

Wikipedia


aerograf

przy­rząd do roz­py­la­nia farb pod wpły­wem ci­śnie­nia sprę­żo­ne­go po­wie­trza (np. przy re­tu­szu zdjęć fo­to­gra­ficz­nych)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie ma­lar­skie roz­py­la­ją­ce farbę za po­mo­cą sprę­żo­ne­go po­wie­trza;

Wiktionary

Ae­ro­graf – mi­nia­tu­ro­wy „pi­sto­let” do ma­lo­wa­nia pre­cy­zyj­ne­go uży­wa­ny w tech­ni­ce ma­lar­skiej air­brush. Ręcz­ne na­rzę­dzie nie­wiel­kich roz­mia­rów, słu­żą­ce do ma­lo­wa­nia me­to­dą roz­py­la­nia farby przez stru­mień po­wie­trza. Ślad farby cha­rak­te­ry­zu­je się rów­no­mier­nym kry­ciem z roz­my­ty­mi brze­ga­mi.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aerografia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pędzel powietrzny

Wiktionary


aerografia

tech­ni­ka re­tu­szo­wa­nia sta­rych fo­to­gra­fii po­przez roz­py­la­nie płyn­nej farby za po­mo­cą ae­ro­gra­fu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. fot. tech­ni­ka re­tu­szo­wa­nia fo­to­gra­fii za po­mo­cą ae­ro­gra­fu

 (1.2) techn. rzem. tech­ni­ka zdo­bie­nia ce­ra­micz­ne­go za po­mo­cą ae­ro­gra­fu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aerograf mrz.

Wiktionary


aerograficzny

→ ae­ro­gra­fia


SJP.pl

Patrz:

aerografia

aerografit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. syn­te­tycz­na piana zbu­do­wa­na z siat­ki pu­stych wę­glo­wych na­no­ru­rek, jeden z najl­żej­szych na świe­cie ma­te­ria­łów;

Wiktionary

Ae­ro­gra­fit – najl­żej­szy ma­te­riał na świe­cie opra­co­wa­ny przez uczo­nych z Uni­wer­sy­te­tu Tech­nicz­ne­go Ham­burg-Har­burg oraz Uni­wer­sy­te­tu Chri­stia­na-Al­brech­ta w Ki­lo­nii.

Gę­stość ae­ro­gra­fi­tu wy­no­si 0,2 mg/cm³. Zbu­do­wa­ny jest z siat­ki pu­stych w środ­ku wę­glo­wych rurek, dzię­ki czemu może prze­nieść ob­cią­że­nie 40 000 razy więk­sze od swo­jej masy. Jest do­brym prze­wod­ni­kiem prądu elek­trycz­ne­go.

Wikipedia


aerokinetyczny

→ ae­ro­ki­ne­ty­ka


SJP.pl

Patrz:

aerokinetyka

aerokinetyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział fi­zy­ki zaj­mu­ją­cy się ru­chem gazów

Wiktionary


aeroklub

or­ga­ni­za­cja zrze­sza­ją­ca ama­to­rów upra­wia­nia lot­nict­wa spor­to­we­go: pi­lo­tów szy­bow­co­wych, ba­lo­no­wych, sa­mo­lo­to­wych, śmi­głow­co­wych i lot­nio­wych, skocz­ków spa­do­chro­no­wych, mo­de­la­rzy lot­ni­czych oraz sym­pa­ty­ków lot­nict­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) or­ga­ni­za­cja, któ­rej człon­ka­mi są pi­lo­ci spor­to­wi, skocz­ko­wie spa­do­chro­no­wi, lot­nia­rze, pa­ra­lot­nia­rze, mo­de­la­rze lot­ni­czy oraz mi­ło­śni­cy lot­nict­wa

Wiktionary

Ae­ro­klub – sto­wa­rzy­sze­nie lot­nict­wa spor­to­wo-tu­ry­stycz­ne­go. Zaj­mu­je się szko­le­niem, tre­nin­giem i wy­czy­nem we wszyst­kich dzie­dzi­nach lot­nict­wa spor­to­we­go: mo­de­lar­stwie, szy­bow­nict­wie, akro­ba­cji lot­ni­czej, spor­cie sa­mo­lo­to­wym, lot­nio­wym, pa­ra­lot­nio­wym, mi­kro­lo­to­wym, spa­do­chro­no­wym, ba­lo­no­wym, w dzia­łal­no­ści ama­to­rów kon­struk­to­rów lot­ni­czych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mówią "bie­lut­kie chmur­ki" za­miast bia­lut­kie, "are­o­klub" za­miast ae­ro­klub, "are­o­bik" za­miast ae­ro­bik, że bę­dzie "zero stop­ni" za­miast zero.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aeroklubowy

Wiktionary


aeroklubowy

zwią­za­ny z ae­ro­klu­bem, do­ty­czą­cy ae­ro­klu­bu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ae­ro­klu­bem, do­ty­czą­cy ae­ro­klu­bu

 (1.2) na­le­żą­cy do ae­ro­klu­bu; zrze­szo­ny w ae­ro­klu­bie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aeroklub mrz.

Wiktionary


aerolit

me­te­o­ryt ka­mien­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) astr. me­te­o­ryt ka­mien­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrɔlʲit, AS: aerolʹit

Wiktionary


aerolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie ae­ro­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ae­ro­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aerologia ż.

:: fż. aerolożka ż.

 przym. aerologiczny

Wiktionary


aerologia

nauka do­ty­czą­ca zja­wisk i pro­ce­sów, za­cho­dzą­cych w at­mos­fe­rze swo­bod­nej (na wy­so­ko­ści od kil­ku­dzie­się­ciu me­trów do 30 ki­lo­me­trów), oraz metod po­mia­ru ele­men­tów me­te­o­ro­lo­gicz­nych w tej war­stwie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem gór­nych warstw at­mos­fe­ry;

Wiktionary

Ae­ro­lo­gia – dział me­te­o­ro­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem pro­ce­sów i zja­wisk za­cho­dzą­cych w gór­nych war­stwach at­mos­fe­ry, gdzie nie wy­stę­pu­je wpływ tar­cia po­wie­trza o nie­rów­ny teren.

Obej­mu­je ba­da­nia prze­strzen­ne­go roz­kła­du:

Ba­da­nia pro­wa­dzo­ne są za po­mo­cą róż­nych typów me­te­o­ro­gra­fów i ra­dio­me­te­o­ro­gra­fów, które wy­no­si się na duże wy­so­ko­ści sa­mo­lo­ta­mi, ba­lo­na­mi lub ra­kie­ta­mi. Otrzy­my­wa­ne dane służą do opra­co­wy­wa­nia map to­po­gra­fii ba­rycz­nej, dia­gra­mów ter­mo­dy­na­micz­nych i da­nych ba­li­stycz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W la­bo­ra­to­rium ae­ro­lo­gii wy­ko­ny­wa­li­śmy po­miar pręd­ko­ści prze­pły­wu po­wie­trza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔˈlɔɟja, AS: aeroloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aerolog mos.

 przym. aerologiczny

Wiktionary


aerologiczny

przy­miot­nik

 (1.1) me­te­o­rol. zwią­za­ny z ae­ro­lo­gią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aerolog mos., aerologia ż.

Wiktionary


aeromagnetometria

spo­sób po­szu­ki­wa­nia złóż po­le­ga­ją­cy na wy­ko­rzy­sta­niu sondy ma­gne­tycz­nej umie­szcza­nej na sa­mo­lo­cie lub sztucz­nym sa­te­li­cie


SJP.pl


aeromancja

wró­że­nie na pod­sta­wie ob­ser­wa­cji po­wie­trza i po­go­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ezot. wró­że­nie z po­wie­trza

Wiktionary

Ae­ro­man­cja (z grec­kie­go "aero", „po­wie­trze” i "man­te­ia", „wróż­ba”) – prze­po­wia­da­nie przysz­ło­ści na pod­sta­wie po­go­dy, naj­czę­ściej z bły­ska­wic, grzmo­tów, kształ­tu chmur oraz kie­run­ku i siły wia­tru. Jest to jedna z naj­star­szych metod wró­że­nia, sto­so­wa­na była już w sta­ro­żyt­no­ści przez ba­bi­loń­skich ka­pła­nów.

Wikipedia


aeromechaniczny

przy­miot­nik od: ae­ro­me­cha­ni­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. zwią­za­ny z ae­ro­me­cha­ni­ką, do­ty­czą­cy ae­ro­me­cha­ni­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aeromechanika ż.

Wiktionary


aeromechanika

nauka o rów­no­wa­dze i ruchu oś­rod­ków ga­zo­wych oraz znaj­du­ją­cych się w nich ciał sta­łych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. dział me­cha­ni­ki zaj­mu­ją­cy się rów­no­wa­gą i ru­chem gazów oraz znaj­du­ją­cych się w nich ciał sta­łych

Wiktionary

Ae­ro­me­cha­ni­ka – dział me­cha­ni­ki pły­nów zaj­mu­ją­cy się rów­no­wa­gą oraz ru­chem gazów i zja­wi­ska­mi zwią­za­ny­mi ze znaj­du­ją­cy­mi się w nich cia­ła­mi sta­ły­mi. Jest po­dzie­lo­na na ae­ro­sta­ty­kę i ae­ro­dy­na­mi­kę. Na ae­ro­me­cha­ni­ce opie­ra się te­o­ria lotów każ­de­go ro­dza­ju stat­ków po­wietrz­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. aeromechaniczny

Wiktionary


aerometr

przy­rząd do mie­rze­nia gę­sto­ści po­wie­trza; ga­zo­mierz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. przy­rząd do po­mia­ru gę­sto­ści gazu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrɔ̃mɛtr̥, AS: aerõmetr̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aerometria ż.

Wiktionary


aerometria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. nauka zaj­mu­ją­ca się po­mia­ra­mi gazów, w szcze­gól­no­ści po­wie­trza

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔ̃ˈmɛtrʲja, AS: aerõmetrʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aerometr mrz.

 przym. aerometryczny

Wiktionary


aerometro

szyb­ka kolej na­po­wietrz­na


SJP.pl


aerometryczny

→ ae­ro­metr


SJP.pl

Patrz:

aerometr

aeromobilny

woj­ska ae­ro­mo­bil­ne - woj­ska po­wietrz­no­de­san­to­we, de­san­to­wo-sztur­mo­we, ka­wa­le­ria po­wietrz­na i lot­nict­wo wojsk lą­do­wych


SJP.pl


aeronauta

daw­niej: pilot lub pa­sa­żer stat­ku po­wietrz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. ba­lo­niarz, osoba la­ta­ją­ca ba­lo­nem

 (1.2) przest. lot­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwaj bry­tyj­scy ae­ro­na­u­ci, któ­rzy chcą okrą­żyć Zie­mię ba­lo­nem bez mię­dzy­lą­do­wa­nia, prze­le­cie­li wczo­raj nad Cza­dem w Afry­ce ko­rzy­sta­jąc z at­mos­fe­rycz­nych prą­dów stru­mie­nio­wych.

 (1.2) (…) Z pow­sta­łej w 1930 roku szko­ły szko­lą­cej przysz­łych ae­ro­na­u­tów wysz­ło kilka po­ko­leń kadry lot­ni­czej, któ­rej po­ka­zy po­dzi­wia­no na całym świe­cie (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔ̃ˈnawta, AS: aerõnau̯ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aeronautyka ż.

:: fż. aeronautka ż.

 przym. aeronautyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) awiator

Wiktionary


aeronautka

daw­niej: pi­lot­ka lub pa­sa­żer­ka stat­ku po­wietrz­ne­go


SJP.pl


aeronautyczny

→ ae­ro­na­u­ty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. lub przest. lot­ni­czy

Wiktionary

Patrz:

aeronautyka

Powiązane:

 rzecz. aeronauta m., aeronautka ż., aeronautyka ż.

Wiktionary


aeronautyka

1. tran­sport ludzi i to­wa­rów drogą po­wietrz­ną;
2. prze­sta­rza­le: że­glu­ga po­wietrz­na, lot­nict­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. lot­nict­wo

Wiktionary

Ae­ro­na­u­ty­ka (gr. "aḗr –" „po­wie­trze”, "nautikḗ" – „że­glar­stwo”) – nauka zaj­mu­ją­ca się sze­ro­ko po­ję­tym lot­nict­wem, obej­mu­ją­ca swoim za­kre­sem kon­struk­cję stat­ków po­wietrz­nych, ae­ro­dy­na­mi­kę, ma­te­ria­łoz­naw­stwo, tech­no­lo­gię pro­duk­cji i ek­splo­a­ta­cji, dy­na­mi­kę lotu, za­gad­nie­nia au­to­ma­ty­ki i ste­ro­wa­nia, wy­po­sa­że­nie po­kła­do­we, na­wi­ga­cję, łącz­ność oraz ry­zy­ko i nie­za­wod­ność. Zwana jest także awia­cją.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔ̃ˈnawtɨka, AS: aerõnau̯tyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aeronauta m., aeronautka ż.

 przym. aeronautyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) awiacja, lotnictwo

Wiktionary


aeronawigacja

na­wi­ga­cja lot­ni­cza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lotn. na­wi­ga­cja lot­ni­cza

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aeronawigacyjny

Wiktionary


aeronawigacyjny

przy­miot­nik od: ae­ro­na­wi­ga­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ae­ro­na­wi­ga­cją, na­wi­ga­cją lot­ni­czą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aeronawigacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lotniczo-nawigacyjny

Wiktionary


aeronomia

nauka ba­da­ją­ca che­micz­ne i fi­zycz­ne wła­ści­wo­ści wyż­szych warstw at­mos­fe­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka ba­da­ją­ca wła­ści­wo­ści fi­zycz­ne i che­micz­ne gór­nych warstw at­mos­fe­ry;

Wiktionary

Ae­ro­no­mia – dział me­te­o­ro­lo­gii i fi­zy­ki at­mos­fe­ry ba­da­ją­cy górne war­stwy at­mos­fe­ry, wyż­sze niż stra­tos­fe­ra.

Ae­ro­no­mia bada at­mos­fe­ry nie tylko Ziemi, ale też in­nych pla­net. Jej na­rzę­dzia­mi ba­daw­czy­mi są ra­kie­ty son­da­żo­we, sztucz­ne sa­te­li­ty i ob­ser­wa­cje na­ziem­ne.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔ̃ˈnɔ̃mʲja, AS: aerõnõmʹi ̯a

Wiktionary


aeronomiczny

przy­miot­nik od: ae­ro­no­mia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) me­te­o­rol. zwią­za­ny z ae­ro­no­mią

Wiktionary


aeropiktura

ma­lar­skie przed­sta­wie­nie zmie­nia­ją­cych się pej­za­ży pod­czas lotu sa­mo­lo­tem, cha­rak­te­ry­stycz­ne dla fu­tu­ryz­mu; ae­ro­pit­tu­ra


SJP.pl


aeropittura

ma­lar­skie przed­sta­wie­nie zmie­nia­ją­cych się pej­za­ży pod­czas lotu sa­mo­lo­tem, cha­rak­te­ry­stycz­ne dla fu­tu­ryz­mu; ae­ro­pik­tu­ra


SJP.pl


aeroplan

1. daw­niej: nie­wiel­ki sa­mo­lot spor­to­wy;
2. prze­sta­rza­le: sa­mo­lot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest., gw-pl|Spisz. sa­mo­lot

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dawna nazwa sa­mo­lo­tu
  • Aero-Plan – płyta Ewe­li­ny Li­sow­skiej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Le­cia­łem ae­ro­pla­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrɔplãn, AS: aeroplãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) samolot

Wiktionary


aeroplankton

ze­spół drob­nych or­ga­niz­mów ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych uno­szą­cych się bier­nie w po­wie­trzu; ane­mo­plank­ton


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. drob­ne or­ga­niz­my ro­ślin­ne i zwie­rzę­ce uno­szą­ce się w po­wie­trzu

Wiktionary

Ae­ro­plank­ton, ane­mo­plank­ton, plank­ton po­wietrz­ny, plank­ton eo­licz­ny (gr. "aer" „po­wie­trze”, "plank­tós" „błą­ka­ją­cy się”) – ogół or­ga­niz­mów uno­szo­nych ru­cha­mi po­wie­trza w at­mos­fe­rze. Do or­ga­niz­mów ta­kich za­li­cza­ne są bak­te­rie, za­rod­ni­ki grzy­bów, drob­ne pa­ję­cza­ki, owady i inne dro­bin­ki or­ga­nicz­ne.

Wikipedia


aeroplanktonowy

→ ae­ro­plank­ton


SJP.pl

Patrz:

aeroplankton

aeroplanowy

→ ae­ro­plan


SJP.pl

Patrz:

aeroplan

aeroponiczny

→ ae­ro­po­ni­ka


SJP.pl

Patrz:

aeroponika

aeroponika

upra­wa ro­ślin me­to­dą umie­szcza­nia ko­rze­ni nie w ziemi, lecz w mie­sza­ni­nach gazów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogrod. roln. me­to­da upra­wy ro­ślin, w któ­rej ko­rze­nie po­zo­sta­ją za­wie­szo­ne w po­wie­trzu i są okre­so­wo zra­sza­ne mgieł­ką wodną z roz­pu­szczo­ny­mi skład­ni­ka­mi odżyw­czy­mi;

Wiktionary

Ae­ro­po­ni­ka – sy­stem pro­duk­cji ro­ślin­nej bez za­sto­so­wa­nia śro­do­wi­ska sta­łe­go (upra­wa ziem­na) lub cie­kłe­go (hy­dro­po­ni­ka).

Ro­śli­ny umie­szczo­ne są w pły­tach z two­rzyw sztucz­nych, tak że ich ko­rze­nie znaj­du­ją się w po­wie­trzu. Woda i sole mi­ne­ral­ne są roz­py­la­ne bez­poś­red­nio na ko­rze­nie ro­ślin w po­sta­ci ae­ro­zo­lu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W no­wo­czes­nej szklar­ni za­sto­so­wa­no ae­ro­po­ni­kę do upra­wy sa­ła­ty.

Wiktionary


aeroport

prze­sta­rza­le: port lot­ni­czy, lot­ni­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. lotn. port lot­ni­czy, lot­ni­sko

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ae­ro­port – lot­ni­sko
  • Ae­ro­port – dziel­ni­ca Mosk­wy
  • Ae­ro­port – sta­cja metra w Mosk­wie
  • Ae­ro­port – sta­cja ko­le­jo­wa w Mosk­wie
  • Ae­ro­port – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Pe­ters­bur­gu, w Rosji

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na bło­niach pla­no­wa­ća­no­wa­no zbu­do­wać ae­ro­port.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrɔpɔrt, AS: aeroport

Wiktionary


aeropres

AeroPress, ae­ro­press;
1. nie­du­ży przy­rząd do ręcz­ne­go za­pa­rza­nia kawy;
2. kawa przy­go­to­wa­na za po­mo­cą tego przy­rzą­du


SJP.pl


aeropress

[czy­taj: ae­ro­pres] AeroPress, ae­ro­pres;
1. nie­du­ży przy­rząd do ręcz­ne­go za­pa­rza­nia kawy;
2. kawa przy­go­to­wa­na za po­mo­cą tego przy­rzą­du


SJP.pl

AeroPress – nazwa włas­na urzą­dze­nia do ręcz­ne­go za­pa­rza­nia na­pa­ru kawy, skon­stru­o­wa­ne­go w 2005 roku przez Ame­ry­ka­ni­na Alana Ad­le­ra.

AeroPress skła­da się z cy­lin­dra za­pa­rza­ją­ce­go z sit­kiem oraz tłoka za­koń­czo­ne­go uszczel­ką. Ze­staw jest uzu­peł­nio­ny mie­sza­deł­kiem, lej­kiem oraz miar­ką do kawy.

Wikipedia


aerosanie

po­jazd na pło­zach, wy­po­sa­żo­ny w sil­nik ze śmi­głem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) transp. sanie na­pę­dza­ne sil­ni­kiem ze śmi­głem

Wiktionary

Ae­ro­sa­nie – po­jazd na pło­zach wy­po­sa­żo­ny w sil­nik ze śmi­głem (zwy­kle pcha­ją­cym), ro­dzaj sań na­pę­dza­nych, po­dob­nie jak sku­ter śnież­ny przez sil­nik spa­li­no­wy, słu­żą­cy do po­ru­sza­nia się po te­re­nie po­kry­tym śnie­giem lub lodem. Pręd­kość tego po­ja­zdu w za­leż­no­ści od kon­struk­cji wy­no­si od 25 do 140 km/h.

Wikipedia


aerosiew

w rol­nict­wie: siew rzu­to­wy z sa­mo­lo­tu lub śmi­głow­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roln. siew rzu­to­wy (lub na­wo­że­nie) z sa­mo­lo­tu lub śmi­głow­ca

Wiktionary

Ae­ro­siew – siew rzu­to­wy z sa­mo­lo­tu lub śmi­głow­ca, sto­so­wa­ny głów­nie do ro­ślin ja­rych wczes­ne­go siewu. Szcze­gól­nie przy­dat­ny w la­tach o nad­mier­nej wil­got­no­ści gleby, gdy unie­moż­li­wia ona siew w op­ty­mal­nym ter­mi­nie. Głów­nym ogra­ni­cze­niem dla ae­ro­sie­wu jest wiatr – nie pro­wa­dzi się go przy pręd­ko­ści po­wy­żej 5 m/s.

Wikipedia


aeroskop

pier­wsza ręcz­na ka­me­ra fil­mo­wa z ży­ro­sko­pem, uży­wa­na m. in. w cza­sie I wojny świa­to­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fot. pier­wsza ręcz­na ka­me­ra fo­to­gra­ficz­na z me­cha­niz­mem zdję­cio­wym po­ru­sza­nym za po­mo­cą sprę­żo­ne­go po­wie­trza

Wiktionary

Ae­ro­skop (ang. i fr. "Ae­ro­sco­pe") – pier­wsza na świe­cie ręcz­na ka­me­ra fil­mo­wa o na­pę­dzie au­to­ma­tycz­nym ze sta­bi­li­za­cją obra­zu, skon­stru­o­wa­na w 1908 przez pol­skie­go wy­na­laz­cę i kon­struk­to­ra, Ka­zi­mie­rza Pró­szyń­skie­go. Ze wzglę­du na swoje za­le­ty, takie jak pro­sto­ta ob­słu­gi, mo­bil­ność oraz nie­za­leż­ny sy­stem za­o­pa­trze­nia w ener­gię, ka­me­ra ta przy­czy­ni­ła się bez­poś­red­nio do roz­wo­ju wczes­nych fil­mów do­ku­men­tal­nych, przy­rod­ni­czych oraz re­por­ta­ży.

Wikipedia


aerosmith

ame­ry­kań­ski ze­spół roc­ko­wy


SJP.pl

Ae­ros­mith – ame­ry­kań­ski ze­spół roc­ko­wy po­cho­dzą­cy z Bo­sto­nu w Mas­sa­chu­setts i gra­ją­cy w cha­rak­te­ry­stycz­nym stylu, bę­dą­cym mie­szan­ką hard rocka i blu­e­sa.

Sza­co­wa­ny na­kład ze sprze­da­ży wszyst­kich al­bu­mów ze­spo­łu na całym świe­cie wy­no­si 150 mi­lio­nów eg­zem­pla­rzy.

Wikipedia


aerosol

ae­ro­zol;
1. układ ko­lo­i­do­wy pow­sta­ły na sku­tek roz­pro­sze­nia ciał sta­łych bądź cie­czy w oś­rod­ku ga­zo­wym
2. me­ta­lo­wy po­jem­nik z farbą, de­zo­do­ran­tem lub inną sub­stan­cją, która może być roz­py­la­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. ae­ro­zol.

Wiktionary


aerosolowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) roln. sto­so­wa­nie ae­ro­so­li w po­sta­ci mgły su­chej lub mo­krej do ochro­ny ro­ślin

Wiktionary


aerosolować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) roln. sto­so­wać ae­ro­so­le w po­sta­ci mgły su­chej lub mo­krej do ochro­ny ro­ślin

Wiktionary


aerosolowy

→ ae­ro­sol; ae­ro­zo­lo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przest. ae­ro­zo­lo­wy

Wiktionary


aerosprężystość

dział me­cha­ni­ki, któ­re­go przed­mio­tem są zja­wi­ska wy­ni­ka­ją­ce z wza­jem­ne­go od­dzia­ły­wa­nia sił ae­ro­dy­na­micz­nych, sił bez­wład­no­ści i re­ak­cji sprę­ży­stych opły­wa­ne­go ciała; ae­ro­e­la­stycz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. techn. dział me­cha­ni­ki i ae­ro­dy­na­mi­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem wza­jem­ne­go od­dzia­ły­wa­nia sił ae­ro­dy­na­micz­nych i odksz­tał­ceń sprę­ży­stych kon­struk­cji

 (1.2) fiz. techn. zdol­ność kon­struk­cji do re­a­go­wa­nia na ob­cią­że­nia ae­ro­dy­na­micz­ne po­przez ugię­cia, skrę­ca­nie i drga­nia, które z kolei wpły­wa­ją na prze­pływ po­wie­trza

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aerosprężysty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) aeroelastyczność

Wiktionary


aerosprężysty

ce­chu­ją­cy się ła­god­ną po­dat­no­ścią na dzia­ła­nie stru­mie­ni ga­zo­wych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. zwią­za­ny ze sprę­ży­sto­ścią ciał w prze­pły­wie po­wie­trza lub gazu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aerosprężystość ż.

Wiktionary


aerostar

[czy­taj: aErostar] model sa­mo­cho­du marki Ford


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ae­ro­star – ru­muń­skie przed­się­bior­stwo lot­ni­czo-zbro­je­nio­we
  • Ae­ro­na­u­tics Ae­ro­star – iz­ra­el­ski bez­za­ło­go­wy apa­rat la­ta­ją­cy (UAV)
  • Ford Ae­ro­star – sa­mo­chód pro­du­ko­wa­ny przez Ford Motor Com­pa­ny w la­tach 1985-1997
  • Piper Ae­ro­star – ame­ry­kań­ski sa­mo­lot cy­wil­ny

Wikipedia


aerostat

każdy sta­tek po­wietrz­ny la­ta­ją­cy dzię­ki wy­peł­nie­niu gazem lżej­szym od po­wie­trza (np. ste­ro­wiec, balon)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. sta­tek po­wietrz­ny lżej­szy od po­wie­trza, które sobą wy­pie­ra;

Wiktionary

Ae­ro­stat – sta­tek po­wietrz­ny na­peł­nio­ny gazem lżej­szym od po­wie­trza (wodór, hel), uno­szą­cy się w po­wie­trzu dzię­ki sile wy­po­ru opi­sa­nej przez prawo Ar­chi­me­de­sa. Do ae­ro­sta­tów za­li­cza się ba­lo­ny i ste­row­ce.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrɔstat, AS: aerostat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aerostatyka ż.

 przym. aerostatyczny

Wiktionary


aerostata

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. lot­nik

Wiktionary


aerostatek

obiekt przez­na­czo­ny do la­ta­nia w po­wie­trzu


SJP.pl


aerostatyczny

→ ae­ro­sta­ty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ae­ro­sta­ty­ką, do­ty­czą­cy ae­ro­sta­ty­ki

Wiktionary

Patrz:

aerostatyka

Powiązane:

 rzecz. aerostat mrz., aerostatyka ż.

Wiktionary


aerostatyka

dział fi­zy­ki obej­mu­ją­cy za­gad­nie­nia rów­no­wa­gi gazów i za­nu­rzo­nych w nich nie­ru­cho­mych ciał sta­łych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. nauka o rów­no­wa­dze gazów i za­nu­rzo­nych w nich cia­łach sta­łych

Wiktionary

Ae­ro­sta­ty­ka – dział me­cha­ni­ki pły­nów zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem stanu rów­no­wa­gi gazów z uwz­ględ­nie­niem sił gra­wi­ta­cji i bez­wład­no­ści oraz za­nu­rzo­nych w nich nie­po­ru­sza­ją­cych się lub po­ru­sza­ją­cych się bar­dzo wolno ciał sta­łych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aerostat mrz.

 przym. aerostatyczny

Wiktionary


aerostep

ćwi­cze­nia gim­na­stycz­ne, pod­czas któ­rych używa się spe­cjal­ne­go schod­ka


SJP.pl


aerotaksja

ruch drob­nych or­ga­niz­mów skie­ro­wa­ny w stro­nę wyż­sze­go stę­że­nia tlenu w śro­do­wi­sku (ae­ro­tak­sja do­dat­nia) lub w stro­nę prze­ciw­ną (ae­ro­tak­sja ujem­na)


SJP.pl


aeroterapeutyczny

→ ae­ro­te­ra­pia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z ae­ro­te­ra­pią

Wiktionary

Patrz:

aeroterapia

aeroterapia

le­cze­nie pew­nych cho­rób za po­mo­cą po­wie­trza at­mos­fe­rycz­ne­go o róż­nym ci­śnie­niu, wil­go­ci, tem­pe­ra­tu­rze itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. le­cze­nie lub wspo­ma­ga­nie zdro­wia po­przez kon­takt z po­wie­trzem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ae­ro­te­ra­pia w gór­skim uz­dro­wi­sku po­pra­wi­ła stan zdro­wia pa­cjen­tów z przew­le­kły­mi scho­rze­nia­mi płuc.

Wiktionary


aerotermiczny

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. zwią­za­ny z cie­płem gazu (w szcze­gól­no­ści po­wie­trza)

Wiktionary


aerotermochemia

nauka ba­da­ją­ca zja­wi­ska za­cho­dzą­ce w at­mos­fe­rze przy pręd­ko­ściach po­naddź­wię­ko­wych


SJP.pl


aerotermodynamiczny

przy­miot­nik od: ae­ro­ter­mo­dy­na­mi­ka


SJP.pl


aerotermodynamika

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. fiz. dzie­dzi­na nauki łą­czą­ca ae­ro­dy­na­mi­kę i ter­mo­dy­na­mi­kę, ba­da­ją­ca zja­wi­ska ciepl­ne za­cho­dzą­ce przy prze­pły­wie po­wie­trza (lub gazu) wokół ciała po­ru­sza­ją­ce­go się z dużą pręd­ko­ścią

Wiktionary

Ae­ro­ter­mo­dy­na­mi­ka bądź też ga­zo­dy­na­mi­ka – dzie­dzi­na nauki, jedna z ka­te­go­rii ae­ro­dy­na­mi­ki ba­da­ją­ca za­cho­wa­nie gazów w po­bli­żu opły­wa­nych z du­ży­mi pręd­ko­ścia­mi (naddź­wię­ko­wy­mi) po­wierzch­ni ciał sta­łych oraz wza­jem­ne od­dzia­ły­wa­nie ter­micz­ne mię­dzy nimi z uwz­ględ­nie­niem zmian fi­zycz­no-che­micz­nych, np.: abla­cji, dy­so­cja­cji, jo­ni­za­cji, re­kom­bi­na­cji itp. Przy­kła­dem obiek­tu badań ae­ro­ter­mo­dy­na­mi­ki jest ob­ser­wa­cja wy­strze­lo­ne­go z broni pal­nej po­ci­sku.

Wikipedia


aerotriangulacja

me­to­da wyz­na­cza­nia współ­rzęd­nych punk­tów w te­re­nie za po­mo­cą po­mia­ru kątów na fo­to­gra­me­trycz­nych zdję­ciach lot­ni­czych, sto­so­wa­na w fo­to­gra­me­trii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­trol. wyz­na­cza­nie współ­rzęd­nych punk­tów w te­re­nie po­przez po­miar kątów na zdję­ciach lot­ni­czych

Wiktionary

Ae­ro­trian­gu­la­cja – pro­ces obli­cze­nio­wy zmie­rza­ją­cy do pre­cy­zyj­ne­go okre­śle­nia po­ło­że­nia wy­ko­na­nych zdjęć lot­ni­czych w prze­strze­ni. Okre­śla­ne są współ­rzęd­ne dużej licz­by punk­tów te­re­no­wych, przez co ae­ro­trian­gu­la­cję okre­śla się także jako ka­me­ral­ne za­gę­szcze­nie os­no­wy ge­o­de­zyj­nej.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. aerotriangulacyjny

Wiktionary


aerotriangulacyjny

→ ae­ro­trian­gu­la­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ae­ro­trian­gu­la­cją, do­ty­czą­cy ae­ro­trian­gu­la­cji

Wiktionary

Patrz:

aerotriangulacja

Powiązane:

 rzecz. aerotriangulacja ż.

Wiktionary


aerotropizm

ruch or­ga­niz­mu wy­wo­ła­ny od­dzia­ły­wa­niem prą­dów po­wie­trza (np. wy­gię­cie pnia)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. wzrost or­ga­niz­mu w kie­run­ku źró­dła tlenu lub w prze­ciw­ną stro­nę

Wiktionary


aerotyczność

brak zmy­sło­wo­ści, ero­tyz­mu


SJP.pl


aerotyczny

przy­miot­nik

 (1.1) nie za­wie­ra­ją­cy ero­ty­ki, niez­my­sło­wy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieerotyczny

Wiktionary


aerozoiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. po­trze­bu­ją­cy do życia po­wie­trza

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aerobowy

Wiktionary


aerozol

ae­ro­sol;
1. układ ko­lo­i­do­wy pow­sta­ły na sku­tek roz­pro­sze­nia ciał sta­łych bądź cie­czy w oś­rod­ku ga­zo­wym
2. me­ta­lo­wy po­jem­nik z farbą, de­zo­do­ran­tem lub inną sub­stan­cją, która może być roz­py­la­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. chem. rozt­wór ko­lo­i­do­wy pow­sta­ją­cy w wy­ni­ku roz­pro­sze­nia ciał sta­łych lub cie­czy w oś­rod­ku ga­zo­wym

 (1.2) pot. me­ta­lo­wy po­jem­nik za­wie­ra­ją­cy sub­stan­cję, która znaj­du­je się pod ci­śnie­niem i może być roz­py­la­na

Wiktionary

Ae­ro­zol – układ ko­lo­i­dal­ny, w któ­rym oś­rod­kiem roz­pra­sza­ją­cym jest gaz (czę­sto po­wie­trze), a cząst­ka­mi ko­lo­i­dal­ny­mi są sub­stan­cje cie­kłe lub stałe. Ae­ro­zo­le dzie­li się na mgły (cząst­ki cie­kłe) i dymy (cząst­ki stałe).

Przy­kła­da­mi ae­ro­zo­li są: ae­ro­zol soli mor­skiej, sadza, pyły mi­ne­ral­ne, smog. Na­to­miast mgła, kro­ple chmu­ro­we, krysz­ta­ły lodu są przy­kła­da­mi hy­dro­me­te­o­rów i nie są zwy­cza­jo­wo kla­sy­fi­ko­wa­ne jako ae­ro­zo­le w me­te­o­ro­lo­gii i fi­zy­ce at­mos­fe­ry, mimo że mie­szczą się w po­wyż­szej de­fi­ni­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) wdy­cha­ny przez użyt­kow­ni­ków e-pa­pie­ro­sów ae­ro­zol nie jest, jak się po­wszech­nie uważa, cał­ko­wi­cie ne­u­tral­ny dla zdro­wia – może za­wie­rać szkod­li­we, ra­kot­wór­cze związ­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrɔzɔl, AS: aerozol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aerozolowanie n.

 przym. aerozolowy

 czas. aerozolować

Wiktionary


aerozoloterapia

me­to­da le­cze­nia ukła­du od­de­cho­we­go z za­sto­so­wa­niem lecz­ni­czych sub­stan­cji lot­nych zmie­sza­nych z parą wodną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. me­to­da te­ra­pe­u­tycz­na wy­ko­rzy­stu­ją­ca in­ha­la­cje do po­da­wa­nia sub­stan­cji lecz­ni­czych wziew­nie w po­sta­ci ae­ro­zo­lu

Wiktionary


aerozolowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) agrot. zwal­cza­nie szkod­ni­ków za po­mo­cą che­micz­nych środ­ków ochro­ny ro­ślin roz­py­la­nych w po­sta­ci ae­ro­zo­lu (mgły)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aerozol m.

 czas. aerozolować

 przym. aerozolowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zamgławianie

Wiktionary


aerozolować

pod­da­wać coś dzia­ła­niu sub­stan­cji roz­py­la­nych w po­sta­ci ae­ro­zo­lu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pod­da­wać dzia­ła­niu ae­ro­zo­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aerozol mrz., aerozolizacja ż., aerozolowanie n.

 przysł. aerozolowy

 przym. aerozolowy

Wiktionary


aerozolowy

→ ae­ro­zol; ae­ro­so­lo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ae­ro­zo­la­mi, do­ty­czą­cy ae­ro­zo­li

 (1.2) ma­ją­cy formę ae­ro­zo­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aerozol mrz., aerozolowanie n.

 czas. aerozolować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. aerosolowy

 (1.2) w aerozolu; przest. aerosolowy

Wiktionary


aeroślizg

sta­tek po­wietrz­ny po­ru­sza­ją­cy się nisko nad po­wierzch­nią lądu lub wody; po­dusz­ko­wiec


SJP.pl


aerożel

ma­te­riał o małej gę­sto­ści, zbu­do­wa­ny w 90-99,8% z po­wie­trza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. techn. po­ro­wa­ty, ul­tra­lek­ki ma­te­riał bę­dą­cy ro­dza­jem sztyw­nej piany o wy­jąt­ko­wo małej gę­sto­ści;

Wiktionary

Ae­ro­żel – ma­te­riał bę­dą­cy ro­dza­jem sztyw­nej piany o wy­jąt­ko­wo małej gę­sto­ści. Na jego masę skła­da się w 90–99,8% po­wie­trze, resz­tę sta­no­wi po­ro­wa­ty ma­te­riał two­rzą­cy jego struk­tu­rę.

Pier­wsze ae­ro­że­le, ma­ją­ce ten­den­cję do za­pa­da­nia się, otrzy­mał Sa­mu­el Step­hens Kist­ler w 1931, jed­nak bar­dzo długo nie zna­la­zły one żad­ne­go prak­tycz­ne­go za­sto­so­wa­nia i zo­sta­ły w dużym stop­niu za­pom­nia­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ucze­ni sza­cu­ją, że w spe­cjal­ny ae­ro­żel udało się zła­pać około mi­lio­na dro­bi­nek ko­me­tar­ne­go oraz mię­dzyg­wiezd­ne­go pyłu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrɔʒɛl, AS: aerožel

Wiktionary


aerożelowy

→ ae­ro­żel


SJP.pl

Patrz:

aerożel

aeta

przed­sta­wi­ciel rdzen­nej lud­no­ści Fi­li­pin


SJP.pl


aetka

przed­sta­wi­ciel­ka rdzen­nej lud­no­ści Fi­li­pin


SJP.pl


aetowie

rdzen­na lud­ność Fi­li­pin


SJP.pl

Ae­to­wie ("Aeta") – rdzen­na lud­ność Fi­li­pin, za­miesz­ku­ją­ca pół­noc­ne i środ­ko­we wyspy ar­chi­pe­la­gu (ok. 50 tys.). Ich wie­rze­nia są słabo poz­na­ne, mają cha­rak­ter ani­mi­stycz­ny. Pro­wa­dzą wę­drow­ny tryb życia. Pod­sta­wą utrzy­ma­nia jest zbie­ract­wo, my­śli­stwo i ry­bact­wo. Od XIX w. także upra­wa ryżu na po­let­kach uzy­ska­nych tech­ni­ką ża­ro­wą. Brak or­ga­ni­za­cji ro­do­wej. Wspól­no­ta lo­kal­na two­rzy luźne ze­spo­ły ko­czow­ni­cze.

Wikipedia


aetozaury

rząd gadów na­czel­nych


SJP.pl

Ae­to­za­u­ry (Ae­to­sa­u­ria – od αετός "aetos" – orzeł i σαυρος "sa­u­ros" – ja­szczur) – tak­son gadów (rząd Ae­to­sa­u­ria, ro­dzi­na Sta­go­no­le­pi­di­dae, syn. Ae­to­sa­u­ri­dae) o wy­glą­dzie przy­po­mi­na­ją­cym współ­czes­ne pan­cer­ni­ki i póź­niej­sze od nich an­ky­lo­za­u­ry.

Były najw­cze­śniej­szy­mi ro­śli­no­żer­ny­mi ar­cho­za­u­ra­mi z kladu Cru­ro­tar­si.

Wikipedia


af

skrót od:
1. Air Force;
2. Air Fran­ce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • atrial fi­bril­la­tion, mi­go­ta­nie przed­sion­ków
  • Am­nio­tic fluid, wody pło­do­we
  • atrial flut­ter, trze­po­ta­nie przed­sion­ków
  • ani­so­tro­pic fil­te­ring, fil­tro­wa­nie ani­zo­tro­po­we (gra­fi­ka kom­pu­te­ro­wa)
  • Air Fran­ce
  • au­to­fo­cus (fo­to­gra­fia)
  • Af­ga­ni­stan, (oz­na­cze­nie ko­do­we ISO 3166-1)
  • .af – do­me­na in­ter­ne­to­wa Af­ga­ni­sta­nu
  • język afri­ka­ans (oz­na­cze­nie ISO 639-1)
  • AF – w me­dy­cy­nie oz­na­cza an­gio­gra­fię flu­o­re­sce­i­no­wą

Wikipedia


afa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. gw-pl|Górny Śląsk. małpa

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. głu­pia mina

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. wulg. żeń­ski na­rząd roz­rod­czy

Wiktionary

Afa (kors. "Afà") – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Kor­sy­ka, w de­par­ta­men­cie Kor­sy­ka Po­łud­nio­wa.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 1726 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 146 osób/km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jak pój­dy­my do zoo, to ci po­ko­ża, jakie tam są sro­gie afy.

 (1.2) Erwin durś szczy­lo afy.

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

 (1.1-3) etym|niem|Affe. → małpa m.

uwagi.

tłumaczenia.

 (1.1) zobtłum|małpa.

 (1.2) zobtłum|mina.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

 (1.1-3) etym|niem|Affe. → małpa m.

uwagi.

tłumaczenia.

 (1.1) zobtłum|małpa.

 (1.2) zobtłum|mina.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary


afabularność

→ afa­bu­lar­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. film. teatr. cecha ut­wo­ru li­te­rac­kie­go, fil­mo­we­go, te­a­tral­ne­go, która po­le­ga na braku tra­dy­cyj­nej fa­bu­ły

Wiktionary

Patrz:

afabularny

Przykłady

 (1.1) Za­u­waż­cie afa­bu­lar­ność wła­śnie w fil­mach An­drie­ja Tar­kow­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. afabularny

Wiktionary


afabularny

nie­ma­ją­cy fa­bu­ły, np. afa­bu­lar­ne wi­do­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który nie ma fa­bu­ły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afabularność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezfabularny

Wiktionary


afagia

cho­ro­bli­wa nie­moż­ność po­ły­ka­nia


SJP.pl

Afa­gia – nie­zdol­ność po­ły­ka­nia za­rów­no po­sił­ków, jak i pły­nów. Może być na­stęp­stwem zmian cho­ro­bo­wych do­ty­czą­cych prze­wo­du po­kar­mo­we­go, cho­rób ukła­du ner­wo­we­go lub mię­śni, nie­droż­no­ści prze­ły­ku na sku­tek za­bie­gów me­dycz­nych. Sta­no­wi naj­bar­dziej za­a­wan­so­wa­ny sto­pień dys­fa­gii.

Wikipedia


afaik

skrót od: As Far As I Know - z tego, co wiem; afaik, ZTCW (ztcw)


SJP.pl


afair

skrót od: As Far As I Re­mem­ber - o ile do­brze pa­mię­tam; afair, OIDP


SJP.pl


afanasjew

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Afa­na­sjew – ro­syj­ski ba­dacz fol­klo­ru i li­te­ra­tu­ry
  • Alina Afa­na­sjew – pol­ska ar­tyst­ka, sce­no­graf
  • Ar­ka­dij Afa­na­sjew – ra­dziec­ki pił­karz, wy­stę­po­wał m.in. w Po­go­ni Szcze­cin
  • Jerzy Afa­na­sjew – pi­sarz, poeta i re­ży­ser
  • Jurij Afa­na­sjew – hi­sto­ryk i po­li­tyk ro­syj­ski
  • Wik­tor Afa­na­sjew – ujed­noz­nacz­nie­nie
  • Mi­cha­ił Afa­na­sjeu

Wikipedia


afanazy

imię mę­skie


SJP.pl


afantazja

nie­zdol­ność do wy­o­bra­ża­nia obra­zów w umy­śle


SJP.pl

Afan­taz­ja – nie­zdol­ność do wy­o­bra­ża­nia obra­zów w umy­śle. Po raz pier­wszy od­kry­ta przez Fran­ci­sa Gal­to­na w 1880.

Sza­cu­je się, że ta przy­pa­dłość do­ty­ka od 2,5 do 4 pro­cent spo­łe­czeń­stwa. Zaz­wy­czaj jest wro­dzo­na, cho­ciaż może także po­ja­wić się pod wpły­wem udaru, urazu głowy lub de­pre­sji. Prze­ci­wień­stwem afan­taz­ji jest hi­per­fan­taz­ja (czyli zdol­ność do wy­o­bra­ża­nia obra­zów tak ży­wych jak wi­dzia­nych ocza­mi).

Wikipedia


afanza

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gwara. więz. straż­nik wię­zien­ny

Wiktionary


afar

język urzę­do­wy Etio­pii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. język uży­wa­ny w Afa­rze;

Wiktionary

Afar (amh. አፋር) – re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny we wschod­niej Etio­pii, z sie­dzi­bą władz w mie­ście Asaj­ta. Są­sia­du­je z Ery­treą na pół­noc­nym wscho­dzie, Dżi­bu­ti na wscho­dzie, z re­gio­na­mi: Ti­graj na pół­noc­nym za­cho­dzie, Am­ha­rą na za­cho­dzie, Dyrie Daua na po­łud­nio­wym wscho­dzie, So­ma­li na po­łud­nio­wym wscho­dzie i z Oro­mią na po­łud­niu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Afar mrz. mos., afarski mrz., Afarka ż., afarszczyzna ż., Afaryjczyk mos., Afaryjka ż.

 przym. afaryjski, afarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) afarski, afarszczyzna, adal, danakil, danakilski, war. afaryjski; kod ISO 639-3, kod ISO 639-2: aar, kod ISO 639-1: aa

Wiktionary


afarski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) etn. geogr. do­ty­czą­cy Afaru lub jego miesz­kań­ców

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. zob. język afar.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Afar mrz. mos., afar mrz., Afarka ż., afarszczyzna ż., Afaryjczyk mos., Afaryjka ż.

 przym. afaryjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. afaryjski

 (2.1) afar, afarszczyzna, adal, danakil, danakilski, war. afaryjski; kod ISO 639-3, kod ISO 639-2: aar, kod ISO 639-1: aa

Wiktionary


afatyczka

ko­bie­ta dot­knię­ta afaz­ją


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ko­bie­ta cier­pią­ca na afaz­ję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afazja ż.

:: fm. afatyk mos.

 przym. afatyczny

Wiktionary


afatyczny

od­no­szą­cy się do afaz­ji, czyli utra­ty zdol­no­ści mowy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z afaz­ją; cier­pią­cy na afaz­ję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afazja ż., afatyczka ż., afatyk mos.

Wiktionary


afatyk

w me­dy­cy­nie: osoba cier­pią­ca na afaz­ję (za­bu­rze­nie mowy)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. osoba cier­pią­ca na afaz­ję

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈfatɨk, AS: afatyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afazja ż.

:: fm. afatyczka ż.

 przym. afatyczny

Wiktionary


afazja

za­bu­rze­nia mowy pow­sta­ją­ce wsku­tek usz­ko­dze­nia niek­tó­rych oko­lic mózgu (przy za­cho­wa­niu spraw­no­ści apa­ra­tu ar­ty­ku­la­cyj­ne­go)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bu­rze­nia mowy lub ro­zu­mie­nia mowy na sku­tek usz­ko­dze­nia mózgu;

Wiktionary

Afaz­ja ( αφασία – brak mowy) – za­bu­rze­nie mowy pow­sta­łe w wy­ni­ku usz­ko­dze­nia mózgu, po­le­ga­ją­ce na utra­cie zdol­no­ści do wy­sła­wia­nia się lub ro­zu­mie­nia mowy in­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stwo­rzy­ła ne­u­ro­cy­ber­ne­tycz­ny model przet­wa­rza­nia wy­o­bra­żeń zło­żo­nych sy­tu­a­cji lę­kot­wór­czych u cho­rych z afaz­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈfazʲja, AS: afazʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afatyk mos., afatyczka ż.

 przym. afatyczny

Wiktionary


afazyjny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy afaz­ji

Wiktionary


afekcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od afekt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie afekt, lecz tylko mały afek­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afekt m.

Wiktionary


afekcja

daw­niej:
1. skłon­ność, afekt;
2. po­bu­dze­nie, po­draż­nie­nie;
3. cho­ro­bli­we za­a­ta­ko­wa­nie ja­kie­goś or­ga­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. afekt, skłon­ność ku komu lub czemu

 (1.2) daw. roz­draż­nie­nie, nad­po­bud­li­wość

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈfɛkt͡sʲja, AS: afekcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afektacja ż., afekt mrz.

 czas. afektować

 przym. afektowany, afektowny, afektywny, afektacyjny

 przysł. afektacyjnie

Wiktionary


afekcjonalny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. pełen uczu­cia, wy­ra­ża­ją­cy uczu­cie

Wiktionary


afekt

1. krót­kotr­wa­łe i silne pod­nie­ce­nie, wzbu­rze­nie;
2. ek­spre­sja emo­cji pa­cjen­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. wszel­kie po­ru­sze­nie lub wzru­sze­nie umy­słu

 (1.2) przest. na­mięt­ność, silne uczu­cie

Wiktionary

Afekt ( af­fec­tus) – ob­ser­wo­wa­na przez ba­da­ją­ce­go ek­spre­sja emo­cji. Ek­spre­sja ta nie za­wsze współ­gra z opi­sem emo­cji po­da­wa­nym w wy­wia­dzie przez pa­cjen­ta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Rozum męż­czyz­ną, bia­ło­gło­wą afekt rzą­dzi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈafɛkt, AS: afekt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afektacja ż., afektowanie n., afektonim m., afekcja ż.

:: zdrobn. afekcik mrz.

 czas. afektować ndk.

 przym. afektowany, afektywny, afektowny, afektacyjny

 przysł. afektowanie, afektacyjnie

Wiktionary


afektacja

prze­sa­da, nie­na­tu­ral­ność, zwła­szcza w wy­ra­ża­niu uczuć; eg­zal­ta­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­sa­da w oka­zy­wa­niu uczuć, eg­zal­ta­cja; wy­ra­ża­nie uczuć (po­przez za­cho­wy­wa­nie się, wy­po­wia­da­nie się) w spo­sób prze­sad­ny, sztucz­ny, afek­to­wa­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafɛkˈtat͡sʲja, AS: afektacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afekcja ż., afekt mrz.

 czas. afektować

 przym. afektowany, afektowny, afektywny, afektacyjny

 przysł. afektacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) egzaltacja

Wiktionary


afektacyjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) książk. z afek­ta­cją, z prze­sa­dą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afekcja ż., afekt mrz., afektacja ż., afektowanie n.

 czas. afektować ndk.

 przym. afektacyjny, afektowany, afektowny, afektywny

 przysł. afektowanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nienaturalnie, przesadnie

Wiktionary


afektacyjny

→ afek­ta­cja; nie­na­tu­ral­ny, prze­sad­ny, sztucz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) nie­na­tu­ral­ny, prze­sad­ny, afek­to­wa­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afekcja ż., afekt mrz., afektacja ż., afektowanie n.

 czas. afektować ndk.

 przym. afektowany, afektowny, afektywny

 przysł. afektacyjnie, afektowanie

Wiktionary


afektonim

czułe przez­wi­sko uży­wa­ne w sy­tu­a­cjach szcze­gól­nych za­ży­ło­ści mię­dzy part­ne­ra­mi ży­cio­wy­mi, człon­ka­mi ro­dzi­ny, bli­ski­mi przy­ja­ciół­mi itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz lub zwrot sto­so­wa­ny w sy­tu­a­cjach szcze­gól­nych za­ży­ło­ści, np. „złot­ko”, „dziub­dziuś”, „misio” itp.;

Wiktionary

Afek­to­nim – wyraz lub zwrot sto­so­wa­ny w sy­tu­a­cjach szcze­gól­nych za­ży­ło­ści, np. mię­dzy mał­żon­ka­mi, na­rze­czo­ny­mi, ko­chan­ka­mi. Przy­kła­da­mi afek­to­ni­mów są zwro­ty: misiu, ko­cha­nie, kotku, żabko, złot­ko, sło­necz­ko, wa­ria­cie, dziu­buś, srocz­ko itp.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. afekt mrz.

Wiktionary


afektoterapeuta

spe­cja­li­sta le­czą­cy przez od­dzia­ły­wa­nie na stan emo­cjo­nal­ny pa­cjen­ta


SJP.pl


afektoterapeutka

→ afek­to­te­ra­pe­u­ta


SJP.pl

Patrz:

afektoterapeuta

afektoterapeutyczny

→ afek­to­te­ra­pia


SJP.pl

Patrz:

afektoterapia

afektoterapia

le­cze­nie po­le­ga­ją­ce na od­dzia­ły­wa­niu na stan emo­cjo­nal­ny pa­cjen­ta


SJP.pl


afektowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|afek­to­wać.

przy­słó­wek spo­so­bu

 (2.1) książk. w afek­to­wa­ny spo­sób

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafɛktɔˈvãɲɛ, AS: afektovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afekt m.

 przym. afektowany, afektacyjny

 czas. afektować

 przysł. afektacyjnie

Wiktionary


afektowany

eg­zal­to­wa­ny;
1. nie­na­tu­ral­ny, wy­ra­ża­ny w prze­sad­ny spo­sób;
2. ma­ją­cy skłon­no­ści do ta­kie­go wy­ra­ża­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) prze­sad­ny, sztucz­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafɛktɔˈvãnɨ, AS: afektovãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afekt mrz., afektowanie, afektacja ż., afekcja ż.

 czas. afektować

 przym. afektowny, afektywny, afektacyjny

 przysł. afektowanie, afektacyjnie

Wiktionary


afektować

1. za­cho­wy­wać się w spo­sób prze­sad­ny, nie­na­tu­ral­ny; prze­sa­dzać;
2. wy­ra­żać silne za­in­te­re­so­wa­nie, za­chwyt lub uwiel­bie­nie;
3. przy­cią­gać uwagę, bu­dząc silne za­in­te­re­so­wa­nie, za­chwyt lub uwiel­bie­nie


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) prze­sa­dzać, żądać, pra­gnąć

 (1.2) za­cho­wy­wać się w spo­sób nie­na­tu­ral­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafɛkˈtɔvat͡ɕ, AS: afektovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afekt mrz., afektowanie, afekcja ż., afektacja ż.

 przym. afektowany, afektowny, afektywny, afektacyjny

 przysł. afektowanie, afektacyjnie

Wiktionary


afektowny

daw­niej: uczu­cio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) daw. uczu­cio­wy

 (1.2) daw. pełen uczuć, na­mięt­ny, żar­li­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafɛkˈtɔvnɨ, AS: afektovny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afektacja ż., afekcja ż., afekt mrz.

 czas. afektować

 przym. afektowany, afektywny, afektacyjny

 przysł. afektacyjnie

Wiktionary


afektywność

→ afek­tyw­ny


SJP.pl

Patrz:

afektywny

afektywny

zwią­za­ny z afek­tem, emo­cjo­nal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) psych. uczu­cio­wy, emo­cjo­nal­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wbrew po­wszech­nym opi­niom, elek­trow­strzą­sy to bar­dzo sku­tecz­na i bar­dzo bez­piecz­na me­to­da le­cze­nia za­bu­rzeń afek­tyw­nych za­rów­no jed­no­bie­gu­no­wych (de­pre­sja), jak i dwu­bie­gu­no­wych (ChAD).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafɛkˈtɨvnɨ, AS: afektyvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afektacja ż., afekcja ż., afekt mrz.

 czas. afektować

 przym. afektowny, afektowany, afektacyjny

 przysł. afektacyjnie

Wiktionary


afelandra

afe­lan­dra ster­czą­ca - ozdob­na ro­śli­na do­nicz­ko­wa z ro­dzi­ny akan­to­wa­tych


SJP.pl

Afe­lan­dra ("Ap­he­lan­dra" R. Br.) – ro­dzaj ro­ślin ziel­nych lub krze­wów z ro­dzi­ny akan­to­wa­tych ("Acant­ha­ce­ae"). Na­le­ży do niego 199 ga­tun­ków po­cho­dzą­cych z tro­pi­kal­nych ob­sza­rów Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Ame­ry­ki Środ­ko­wej. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest "Ap­he­lan­dra pul­cher­ri­ma" (Jacq.) Kunth.

Wikipedia


afeliczny

→ afe­lium


SJP.pl

Patrz:

afelium

afelium

naj­bar­dziej od­da­lo­ny od Słoń­ca punkt or­bi­ty oko­ło­sło­necz­nej ciała nie­bie­skie­go; ap­he­lium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) astr. zob. ap­he­lium.

Wiktionary


afelzina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zob. ap­fel­zi­na.

Wiktionary


afemia

utra­ta zdol­no­ści mó­wie­nia


SJP.pl


afera

1. ogól­nie znane wy­da­rze­nie, awan­tu­ra;
2. nie­ucz­ci­we przed­sięw­zię­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­da­rze­nie, które wy­wo­ła­ło skan­dal;

 (1.2) pot. awan­tu­ra

 (1.3) gwara wię­zien­na nie­słusz­ne po­są­dze­nie o na­ru­sze­nie zasad pa­nu­ją­cych wśród gryp­su­ją­cych

 (1.4) gwara wię­zien­na prze­stęp­stwo

Wiktionary

Afera – kon­tro­wer­syj­ne zda­rze­nie praw­ne, zwią­za­ne z prze­stęp­stwem, czę­sto upu­blicz­nio­ne w me­diach, o dużym za­się­gu od­dzia­ły­wa­nia.

Na wzór "afery Wa­ter­ga­te" nazwy niek­tó­rych afer two­rzy się do­da­jąc słowo gate (z ang. dosł. brama), np. "Ry­win­ga­te", "Or­len­ga­te", "Be­ger­ga­te", "Vi­sa­ga­te".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Afera ta po­waż­nie nad­szarp­nę­ła dal­szą ka­rie­rę po­li­tycz­ną pre­zy­den­ta USA .

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈfɛra, AS: afera

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aferowanie n., aferowicz mos., aferzysta mos., aferzystka ż., zaaferowanie n.

:: zdrobn. aferka ż.

 czas. aferować ndk., zaaferować dk.

 przym. zaaferowany, aferowy, aferalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skandal

Wiktionary


aferalność

afe­ral­ny cha­rak­ter ja­kie­goś wy­da­rze­nia


SJP.pl


aferalny

ma­ją­cy zna­mio­na afery, zwła­szcza afery kry­mi­nal­nej


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z afe­ra­mi, uczest­ni­czą­cy w afe­rach, ma­ją­cy zna­mio­na afery

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aferzysta mos., afera ż.

Wiktionary


aferał

pe­jo­ra­tyw­nie: osoba za­mie­sza­na w afery kry­mi­nal­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. osoba za­mie­sza­na w afery

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aferzysta mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aferowicz

Wiktionary


afereza

1. w ję­zy­koz­naw­stwie: zanik po­cząt­ko­wej zgło­ski w wy­ra­zie;
2. za­bieg uzy­ski­wa­nia kon­cen­tra­tu pły­tek krwi lub kon­cen­tra­tu krwi­nek bia­łych z krwi peł­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg uzy­ski­wa­nia kon­cen­tra­tu pły­tek krwi lub bia­łych krwi­nek;

 (1.2) jęz. zanik gło­ski lub gło­sek w wy­ra­zie;

Wiktionary

Afe­re­za – za­bieg uzy­ski­wa­nia kon­cen­tra­tu pły­tek krwi, bia­łych krwi­nek lub krwi­nek czer­wo­nych po­przez od­se­pa­ro­wa­nie ich z krwi peł­nej czło­wie­ka.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌafɛˈrɛza, AS: afereza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. hemafereza ż.

Wiktionary


aferka

zdrob­nie­nie od: afera; drob­na afera


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: afera

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aferzysta mos., afera ż.

 przym. aferowy

Wiktionary


aferogenny

sprzy­ja­ją­cy pow­sta­wa­niu afer


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zob. afe­rot­wór­czy.

Wiktionary


aferomania

prze­sad­ne fa­scy­no­wa­nie się afe­ra­mi


SJP.pl


aferotwórczy

przy­miot­nik

 (1.1) po­wo­du­ją­cy, sprzy­ja­ją­cy pow­sta­wa­niu afery

 (1.2) wy­my­śla­ją­cy, wyt­wa­rza­ją­cy afery (np. na po­trze­by ar­ty­ku­łu w ga­ze­cie)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aferogenny

Wiktionary


aferowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|afe­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. aferować ndk.

 rzecz. afera ż.

 przym. aferowy

Wiktionary


aferować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. zaj­mo­wać czymś, nie­po­ko­ić

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafɛˈrɔvat͡ɕ, AS: aferovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aferowanie n., zaaferowanie n., afera ż., aferzysta mos., aferzystka ż., aferowicz mos.

 czas. zaaferować dk.

 przym. aferowy, zaaferowany

Wiktionary


aferowicz

czło­wiek zaj­mu­ją­cy się afe­ra­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. czło­wiek zaj­mu­ją­cy się afe­ra­mi, zna­ją­cy się na spra­wach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Józef jest afe­ro­wi­czem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafɛˈrɔvʲit͡ʃ, AS: aferovʹič

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aferzysta m., aferzystka ż., afera ż.

 czas. aferować, zaaferować

 przym. aferowy

Wiktionary


aferowy

zwią­za­ny z aferą


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aferą, do­ty­czą­cy afery

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afera ż., aferowanie n., aferowicz mos., aferzysta mos., aferzystka ż., zaaferowanie n.

:: zdrobn. aferka ż.

 czas. aferować ndk., zaaferować dk.

 przym. zaaferowany

Wiktionary


aferzysta

męż­czyz­na szu­ka­ją­cy zysku w przed­sięw­zię­ciach nie­ucz­ci­wych, zwy­kle niez­god­nych z pra­wem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek uczest­ni­czą­cy dla zysku w nie­ucz­ci­wych, ka­ral­nych przed­sięw­zię­ciach

 (1.2) pot. osoba wy­wo­łu­ją­ca lub za­mie­sza­na w skan­da­le, afery to­wa­rzy­skie

 (1.3) pot. osoba do­szu­ku­ją­ca się sen­sa­cji we wszyst­kim

 (1.4) daw. czło­wiek in­te­re­su, biz­nes­men

Wiktionary

Afe­rzy­sta (oryg. fr. "Un homme d’af­fa­i­res") – opo­wia­da­nie Ho­no­riu­sza Bal­za­ka z 1844, na­le­żą­ce do "Scen z życia pa­ry­skie­go" cyklu "Ko­me­dia ludz­ka". W 1845 uka­za­ła się jego zmie­nio­na (za­rów­no przez wy­daw­cę, jak i sa­me­go au­to­ra) wer­sja, za­wie­ra­ją­cą de­dy­ka­cję dla słyn­ne­go ban­kie­ra Rot­szyl­da.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Afe­rzy­ści i zło­dzie­je cho­dzą wolni, a urząd skar­bo­wy ściga czło­wie­ka, który ra­tu­je ludz­kie życie.

 (1.4) Czym ty się wła­ści­wie zaj­mu­jesz w War­sza­wie? – Ja je­stem tym, co na­zy­wa­ją „afe­rzy­sta”. Mam dom ko­mi­so­wo-hand­lo­wy na spół­kę z nie­ja­kim Bi­gie­lem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafɛˈʒɨsta, AS: afežysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afera ż., zdrobn. aferka ż.; aferowicz mos., aferał mos., aferalność ż., aferomania ż.

:: fż. aferzystka ż.

 czas. zaaferować, aferować

 przym. aferalny, aferowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hochsztapler, kombinator, szwindlarz, oszust, spekulant, szalbierz

 (1.2) skandalista

 (1.3) sensat

Wiktionary


aferzystka

ko­bie­ta szu­ka­ją­ca zysku w przed­sięw­zię­ciach nie­ucz­ci­wych, zwy­kle niez­god­nych z pra­wem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta za­mie­sza­na w aferę kry­mi­nal­ną

 (1.2) ko­bie­ta wy­wo­łu­ją­ca lub za­mie­sza­na w skan­da­le i afery oby­cza­jo­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Afe­rzyst­ka z Amber Gold bę­dzie żyć w celi jak kró­lo­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafɛˈʒɨstka, AS: afežystka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afera ż., aferowicz m.

:: fm. aferzysta m.

 czas. aferować ndk., zaaferować dk.

 przym. aferowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hochsztaplerka

 (1.2) skandalistka

Wiktionary


affabile

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: po­god­nie, z wdzię­kiem


SJP.pl


affanasowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


affanato

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: bez tchu, dy­sząc


SJP.pl


affannoso

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: ża­ło­śnie, z przy­gnę­bie­niem


SJP.pl


affenpinczer

rasa psa z grupy pin­cze­rów; pin­czer małpi


SJP.pl


affettuoso

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: tkli­wie, na­mięt­nie, czule


SJP.pl


affidavit

[czy­taj: efi­dej­wit] z an­giel­skie­go:
1. do­bro­wol­ne, pi­sem­ne oś­wiad­cze­nie zło­żo­ne pod przy­się­gą;
2. de­kla­ra­cja po­dat­ko­wa skła­da­na pod przy­się­gą przez ob­co­kra­jow­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. do­bro­wol­ne, urzę­do­we, pi­sem­ne oś­wiad­cze­nie pod przy­się­gą

Wiktionary


affirmatim

z ła­ci­ny: twier­dzą­co


SJP.pl


affogato

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. wło­ski deser z gałki lodów obla­nej go­rą­cą kawą espres­so

Wiktionary

Af­fo­ga­to – wło­ski deser (kla­sy­fi­ko­wa­ny rów­nież jako napój ka­wo­wy) skła­da­ją­cy się z gałki lodów za­la­nej go­rą­cym espres­so.

Jego pełna nazwa to "af­fo­ga­to al caffe", co po wło­sku oz­na­cza "za­to­pio­ny w kawie" (ni­czym kulka lodów w espres­so). Deser ten nie jest kla­sy­fi­ko­wa­ny jako kawa mro­żo­na, gdyż uży­wa­na w nim kawa musi wedle prze­pi­su być go­rą­ca tak, aby po­wo­li topić lody; do tego nie sto­su­je się w nim lodu.

Wikipedia


affrettando

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: przy­spie­sza­jąc


SJP.pl


affreux

[czy­taj: afRÖ] biały na­jem­nik na żoł­dzie kraju afry­kań­skie­go


SJP.pl


afg.

skrót od: af­gań­ski


SJP.pl


afgan

1. rasa psa; chart af­gań­ski;
2. ko­bie­rzec z Azji Środ­ko­wej;
3. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Af­ga­ni­sta­nu (1 afgan = 100 puli); af­ga­ni, afg­ha­ni;
4. śro­do­wi­sko­wo: mocna od­mia­na ha­szy­szu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ­ko­wo­az­ja­tyc­ki ko­bie­rzec o ge­o­me­trycz­nych i ro­ślin­nych or­na­men­tach, w któ­rych prze­wa­ża­ją ko­lo­ry: czer­wo­ny, gra­na­to­wy i czar­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. chart af­gań­ski

 (2.2) pot. ha­szysz po­cho­dzą­cy z Af­ga­ni­sta­nu

Wiktionary

Zo­bacz też: Af­gan­sy­ah Reza (Afgan) – pio­sen­karz.

Afgan, także ko­bie­rzec af­gań­ski – ro­dzaj ko­bier­ca turk­meń­skie­go gęsto wią­za­ne­go i krót­ko strzy­żo­ne­go ce­chu­ją­ce­go się wy­stę­po­wa­niem pow­ta­rza­ją­ce­go się mo­ty­wu ośmio­bocz­ne­go me­da­lio­nu.

Wyt­wa­rza­ny głów­nie przez ple­mię Er­sa­ri za­miesz­ku­ją­ce ob­sza­ry Turk­me­nii nad rzeką Amu-daria od po­cząt­ku XVII wieku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈavɡãn, AS: avgãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Afganistan

Wiktionary


afgani

jed­nost­ka mo­ne­tar­na Af­ga­ni­sta­nu (1 af­ga­ni = 100 puli); afg­ha­ni, afgan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski lub ni­ja­ki

 (1.1) monet. wa­lu­ta Af­ga­ni­sta­nu;

przy­miot­nik

 (2.1) af­gań­ski

Wiktionary

Af­ga­ni (Afg­ha­ni) – jed­nost­ka mo­ne­tar­na Af­ga­ni­sta­nu. 1 af­ga­ni (Af) = 100 pul (p).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ob­cię­cie trzech zer do­pro­wa­dzić ma do więk­szej kon­tro­li nad kur­sem af­ga­ni, który obec­nie jest bar­dzo niski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: avˈɡãɲi, AS: avgãńi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. afgański, afganistański

 rzecz. afgański m., Afganistan, Afgańczyk, Afganka, afganiec

Wiktionary


afganiec

lek­ce­wa­żą­co o Af­gań­czy­ku, oby­wa­te­lu Af­ga­ni­sta­nu; Af­ga­niec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) lek­cew. Af­gań­czyk

 (1.2) pot. z ro­syj­skie­go: ra­dziec­ki we­te­ran wojny w Af­ga­ni­sta­nie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) go­rą­cy i suchy wiatr pu­styn­ny, wie­ją­cy latem w Ta­dży­ki­sta­nie

Wiktionary

Af­ga­niec – pu­styn­ny, go­rą­cy i suchy, po­łud­nio­wo-za­chod­ni lo­kal­ny wiatr, wie­ją­cy w środ­ko­wej Azji na po­gra­ni­czu af­gań­sko-ta­dżyc­kim w gór­nym biegu Amu-darii. Latem czę­sto wy­wo­łu­je burze pia­sko­we. Pręd­kość 17-25 m/s. W Ter­mez wieje przez 40 do 70 dni w roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ro­sja­nie sza­nu­ją swo­ich af­gań­ców, jak po­tocz­nie na­zy­wa­ją we­te­ra­nów tam­tej wojny.

 (1.2) Ka­pi­tan Armii Czer­wo­nej, Wi­ta­lij Ka­ga­no­wicz, dwu­krot­ny ka­wa­ler Or­de­ru Bo­ha­te­ra Związ­ku Ra­dziec­kie­go, stary „af­ga­niec”, we­te­ran kilku pom­niej­szych kon­flik­tów, nie odry­wa­jąc wzro­ku od pe­ry­sko­pu ob­ser­wa­cyj­ne­go, rzu­cił le­ni­wie do in­ter­ko­mu: „Wpie­riod”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: avˈɡãɲɛt͡s, AS: avgãńec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afgański m., Afganistan m., Afgańczyk m., Afganka ż., afgani m. n.

 przym. afgański, afganistański

Wiktionary


afganistan

pań­stwo w Azji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Azji Środ­ko­wej ze sto­li­cą w Ka­bu­lu;

Wiktionary

Af­ga­ni­stan – śród­lą­do­we pań­stwo uni­tar­ne po­ło­żo­ne w Azji Po­łud­nio­wej, ze sto­li­cą w Ka­bu­lu. Gra­ni­czy pod wzglę­dem dłu­go­ści gra­nic ko­lej­no z: Pa­ki­sta­nem, Ira­nem, Ta­dży­ki­sta­nem, Turk­me­ni­sta­nem, Uzbe­ki­sta­nem i Chi­na­mi. Af­ga­ni­stan jest "de facto" kon­tro­lo­wa­ny przez ta­li­bów jako Is­lam­ski Emi­rat Af­ga­ni­sta­nu od 15 sierp­nia 2021, czyli od upad­ku Is­lam­skiej Re­pu­bli­ki Af­ga­ni­sta­nu, uz­na­wa­nej na are­nie mię­dzy­na­ro­do­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Af­ga­ni­stan jest kra­jem az­ja­tyc­kim.

 (1.1) W Af­ga­ni­sta­nie roz­po­czę­ły się sza­fra­no­we żniwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌavɡãˈɲistãn, AS: avgãńistãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afgański mrz., afgan mzw./mrz., Afgańczyk mos., afganiec mos., Afganka ż., afgani mrz./n., afgańskość ż.

 przym. afgański, afganistański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Islamskie Państwo Afganistanu

Wiktionary


afganistański

przy­miot­nik od: Af­ga­ni­stan; af­gań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Af­ga­ni­sta­nu (pań­stwa na Środ­ko­wym Wscho­dzie)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌavɡãɲiˈstãj̃sʲci, AS: avgãńistãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. afgański

 rzecz. afgański m., Afganistan, Afgańczyk, Afganka, afganiec, afgani

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) afgański

Wiktionary


afganka

oby­wa­tel­ka Af­ga­ni­sta­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Af­ga­ni­sta­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Raz nawet się roz­pła­kał, gdy pewna Af­gan­ka opo­wia­da­ła, jak ta­li­bo­wie [fa­na­tycz­ni is­lam­scy wo­jow­ni­cy, któ­rzy wy­gra­li wojnę do­mo­wą w Af­ga­ni­sta­nie – red.] na­cho­dzi­li jej ro­dzi­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: avˈɡãŋka, AS: avgãŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afgański mrz., Afganistan mrz., afganiec mos., afgani

:: fm. Afgańczyk mos.

 przym. afganistański, afgański

Wiktionary


afgańczyk

oby­wa­tel Af­ga­ni­sta­nu; Afgan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Af­ga­ni­sta­nu

Wiktionary

Af­gań­czyk (ang. "The Afg­han") – po­wieść sen­sa­cyj­na bry­tyj­skie­go pi­sa­rza Fre­de­ric­ka For­syt­ha z roku 2006.

Fa­bu­ła do­ty­czy wspól­nej akcji MI6, CIA oraz ISI prze­ciw­ko Al-Ka­i­dzie. Głów­ny bo­ha­ter Mike Mar­tin po­ja­wił już się wcze­śniej w po­wie­ści "Pięść Boga".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W kon­sek­wen­cji po­li­tycz­nej ka­ta­stro­fy Grud­nia 1981 sta­li­śmy się co praw­da do­sko­na­łym mię­sem ar­mat­nim zim­nej wojny, pra­wie tak samo po­żyw­nym jak Af­gań­czy­cy, ale nie by­li­śmy jej pod­mio­tem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: avˈɡãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: avgãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afgański mrz., Afganistan mrz., afganiec mos., afgani

:: fż. Afganka

 przym. afganistański, afgański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lekcew. afganiec

Wiktionary


afgański

1. przy­miot­nik od: Af­ga­ni­stan; af­ga­ni­stań­ski;
2. przy­miot­nik od: Afgan, Af­gań­czyk


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Af­gań­czy­ków lub Af­ga­ni­sta­nu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. nie­po­praw­na, po­tocz­na nazwa ję­zy­ka pasz­to uży­wa­ne­go przez Pasz­tu­nów w Pa­ki­sta­nie i Af­ga­ni­sta­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z je­zio­ra wy­pły­wa rzeka Pamir, która dalej sta­no­wi gra­ni­cę af­gań­sko-ta­dżyc­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: avˈɡãj̃sʲci, AS: avgãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. afganistański

 rzecz. Afganistan m., Afgańczyk m., Afganka ż., afganiec m., afgani m./n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) afganistański

Wiktionary


afghani

[czy­taj: af­ga­ni] jed­nost­ka mo­ne­tar­na Af­ga­ni­sta­nu (1 af­ga­ni = 100 puli); af­ga­ni, afgan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski lub ni­ja­ki

 (1.1) monet. zob. af­ga­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: avˈɡãɲi, AS: avgãńi

Wiktionary


afibrynogenemia

w me­dy­cy­nie: nie­do­bór fi­bry­no­ge­nu, ob­ja­wia­ją­cy się krwa­wie­nia­mi i krwo­to­ka­mi


SJP.pl


aficionado

[czy­taj: afis-io­na­do] en­tuz­ja­stycz­ny zwo­len­nik cze­goś, za­pa­le­niec, mi­ło­śnik, ama­tor


SJP.pl


aficyd

śro­dek owa­do­bój­czy do zwal­cza­nia mszyc


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śro­dek mszy­co­o­bój­czy, uniesz­kod­li­wia­ją­cy mszy­ce (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ap­hi­do­morp­ha.);

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Afi­cyd ten swoją pełną ak­tyw­ność osią­ga do­pie­ro po około 5 dniach.

Wiktionary


afiguralny

taki, który nie ma wy­raź­nych gra­nic


SJP.pl


afiks

cząst­ka sło­wot­wór­cza wy­ra­zu wy­stę­pu­ją­ca przed rdze­niem, po rdze­niu lub wew­nątrz rdze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. mor­fem bę­dą­cy czę­ścią skła­do­wą wy­ra­zu, różny od rdze­nia, zro­stek;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈafʲiks, AS: afʹiks

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. fiksum n., fiksat mos., fiksacja ż., afiksacja ż., fiks mrz.

 przym. afiksalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zrostek

Wiktionary


afiksacja

two­rze­nie wy­ra­zów po­chod­nych przez do­da­wa­nie afik­sów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. two­rze­nie no­wych wy­ra­zów z in­nych, już ist­nie­ją­cych;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafʲiˈksat͡sʲja, AS: afʹiksacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prefiks mrz., postfiks mrz., fiksum n., fiksat mos., afiks m., fiks mrz., sufiks mrz., fiksacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) derywacja

Wiktionary


afiksalny

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. do­ty­czą­cy afik­sów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ję­zy­ku pol­skim two­rze­nie rze­czow­ni­ków od­cza­sow­ni­ko­wych jest zwy­kle afik­sal­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afiks mrz.

Wiktionary


afiliacja

1. przy­ję­cie ja­kiejś osoby lub or­ga­ni­za­cji do dzia­ła­ją­ce­go już sto­wa­rzy­sze­nia;
2. po­wią­za­nie przez poś­red­nie związ­ki;
3. na­wią­zy­wa­nie i utrzy­my­wa­nie bli­skich sto­sun­ków z in­ny­mi;
4. miej­sce za­trud­nie­nia au­to­ra pracy na­u­ko­wej;
5. daw­niej: przy­ję­cie do ro­dzi­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­ję­cie osoby lub or­ga­ni­za­cji do dzia­ła­ją­ce­go już sto­wa­rzy­sze­nia

 (1.2) zwią­zek przez poś­red­nie ogni­wa

Wiktionary

Afi­lia­cja ( af­fi­la­tio – „usy­no­wie­nie”, „włą­cze­nie do ro­dzi­ny”) – za­cho­wa­nie po­le­ga­ją­ce na na­wią­za­niu i pod­trzy­ma­niu po­zy­tyw­nych kon­tak­tów i współ­pra­cy przez jed­nost­kę lub grupę, or­ga­ni­za­cję z in­ny­mi gru­pa­mi i or­ga­ni­za­cja­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pot­wier­dzi­li swoją afi­lia­cję do or­ga­ni­za­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafʲiˈlʲjat͡sʲja, AS: afʹilʹi ̯acʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afiliowanie n.

 czas. afiliować ndk.

 przym. afiliacyjny

Wiktionary


afiliacyjny

→ afi­lia­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z afi­lia­cją, do­ty­czą­cy afi­lia­cji

Wiktionary

Patrz:

afiliacja

Powiązane:

 rzecz. afiliacja ż., afiliowanie n.

 czas. afiliować ndk.

Wiktionary


afiliowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) two­rze­nie filii

 (1.2) przeksz­tał­ca­nie do­tych­czas sa­mo­dziel­nej in­sty­tu­cji w filię

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afiliacja ż.

 czas. afiliować ndk.

 przym. afiliacyjny

Wiktionary


afiliować

1. ut­wo­rzyć, two­rzyć filię ja­kiejś in­sty­tu­cji albo przy­łą­czyć, przy­łą­czać jakąś in­sty­tu­cję jako filię;
2. rzad­ko: przy­jąć, przyj­mo­wać osobę lub or­ga­ni­za­cję do dzia­ła­ją­ce­go sto­wa­rzy­sze­nia


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) ut­wo­rzyć filię ja­kiejś in­sty­tu­cji, przy­jąć już ist­nie­ją­cą in­sty­tu­cję jako filię innej

 (1.2) daw. do­ko­nać afi­lia­cji, przy­łą­czyć do ro­dzi­ny, herbu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afiliacja ż., afiliowanie n.

 przym. afiliacyjny

Wiktionary


afinacja

oczy­szcza­nie sub­stan­cji z do­mie­szek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. techn. oczy­szcza­nie sub­stan­cji z ob­cych do­mie­szek

Wiktionary

Afi­na­cja ( af­fi­ner) – oczy­szcza­nie sub­stan­cji z do­mie­szek. Pro­ces sto­so­wa­ny głów­nie w cu­krow­niach do oczy­szcza­nia krysz­ta­łów cukru z sy­ro­pu cu­kro­we­go, a także do wy­do­by­wa­nia z rudy me­ta­li szla­chet­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. afinowanie n.

 czas. afinować ndk.

Wiktionary


afiniczny

w ma­te­ma­ty­ce:
a) przeksz­tał­ce­nie afi­nicz­ne - przeksz­tał­ce­nie wza­jem­nie jed­noz­nacz­ne za­cho­wu­ją­ce współ­li­nio­wość punk­tów;
b) ge­o­me­tria afi­nicz­na - dział ge­o­me­trii obej­mu­ją­cy włas­no­ści figur w przeksz­tał­ce­niach afi­nicz­nych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) mat. zwią­za­ny z przeksz­tał­ce­nia­mi afi­nicz­ny­mi, czyli wza­jem­nie jed­noz­nacz­ny­mi przesz­tał­ce­nia­mi ge­o­me­trycz­ny­mi, odw­zo­ro­wu­ją­cy­mi pro­ste na pro­ste

Wiktionary


afinowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. oczy­szcza­nie sub­stan­cji z ob­cych do­mie­szek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afinacja ż.

 czas. afinować

Wiktionary


afinować

w che­mii: oczy­szczać sub­stan­cje z ob­cych do­mie­szek


SJP.pl


afirmacja

1. zgoda na coś, pot­wier­dze­nie, uz­na­nie cze­goś za dobre; apro­ba­ta, ak­cep­ta­cja;
2. w fi­lo­zo­fii:
a) po­zy­tyw­ny sto­su­nek do życia mimo roz­cza­ro­wań;
b) stwier­dze­nie praw­dy, ist­nie­nia cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot­wier­dze­nie, ut­wier­dze­nie, ak­cep­ta­cja

 (1.2) uz­na­nie cze­goś za dobre, słusz­ne

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Afir­ma­cja (lo­gi­ka)
  • Afir­ma­cja (psy­cho­lo­gia)
  • Afir­ma­cja – de­biu­tanc­ki album yo­u­tu­be­ra Ka­me­rzy­sty wy­da­ny w 2019
  • Afir­ma­cja - płyta wo­ka­list­ki AniKi Dą­brow­skiej

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌafʲirˈmat͡sʲja, AS: afʹirmacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afirmatywa ż., afirmant m., afirmowanie n., afirmatysta mos.

 czas. afirmować ndk.

 przym. afirmatywny, afirmacyjny

 przysł. afirmatywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) aprobata

Wiktionary


afirmacyjnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób afir­ma­cyj­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afirmatysta mos.

 przysł. afirmatywnie

Wiktionary


afirmacyjny

po­zy­tyw­ny, przy­chyl­ny; afir­ma­tyw­ny, apro­ba­tyw­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ra­ża­ją­cy zgodę, przyz­wo­le­nie, po­par­cie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afirmacja ż., afirmatywa ż., afirmowanie n., afirmatysta mos.

 przym. afirmatywny

 przysł. afirmatywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) afirmatywny

Wiktionary


afirmant

osoba apro­bu­ją­ca, pot­wier­dza­ją­ca lub uz­na­ją­ca coś


SJP.pl


afirmatysta

osoba afir­mu­ją­ca coś, zga­dza­ją­ca się na coś, po­pie­ra­ją­ca coś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. ten, kto afir­mu­je, pot­wier­dza coś, zga­dza się na coś, po­pie­ra coś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afirmacja ż., afirmant mos., afirmatywa ż.

 przym. afirmacyjny, afirmatywny

 przysł. afirmacyjnie, afirmatywnie

Wiktionary


afirmatywa

daw­niej: głos po­par­cia pod­czas gło­so­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. głos pot­wier­dza­ją­cy w gło­so­wa­niu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafʲirmaˈtɨva, AS: afʹirmatyva

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afirmacja ż., afirmacja ż., afirmant m., afirmowanie n., afirmatysta mos.

 przym. afirmatywny, afirmacyjny

 przysł. afirmatywnie

Wiktionary


afirmatywnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób afir­ma­tyw­ny; twier­dzą­co, pot­wier­dza­ją­co, apro­bu­ją­co, po­zy­tyw­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afirmowanie n., afirmacja ż., afirmant mos., afirmatysta mos., afirmatywa ż.

 przym. afirmacyjny, afirmatywny

 przysł. afirmacyjnie

Wiktionary


afirmatywny

apro­bu­ją­cy coś, pot­wier­dza­ją­cy, po­zy­tyw­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) książk. apro­bu­ją­cy coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Łu­kasz cha­rak­te­ry­zo­wał się afir­ma­tyw­nym sto­sun­kiem do rze­czy­wi­sto­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafʲirmaˈtɨvnɨ, AS: afʹirmatyvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afirmatysta mos., afirmatywa ż., afirmacja ż., afirmant m., afirmowanie n.

 czas. afirmować ndk.

 przym. afirmacyjny

 przysł. afirmatywnie

Wiktionary


afirmowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|afir­mo­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy afir­mo­wa­nie nie jest wma­wia­niem sobie nie­praw­dy?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafʲirmɔˈvãɲɛ, AS: afʹirmovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afirmacja ż., afirmant m., afirmatywa ż.

 czas. afirmować ndk.

 przym. afirmacyjny, afirmatywny

 przysł. afirmatywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) afirmacja

Wiktionary


afirmować

od­no­sić się do cze­goś z uz­na­niem, wy­ra­żać apro­ba­tę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) uz­na­wać ist­nie­nie cze­goś i ak­cep­to­wać to

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeśli bę­dzie afir­mo­wał obo­wią­zek po­dat­ku, to sta­nie po stro­nie po­gań­skie­go ce­sa­rza; jeśli nie bę­dzie go afir­mo­wał, to Go de­nun­cju­ją u rzym­skiej wła­dzy oku­pa­cyj­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafʲirˈmɔvat͡ɕ, AS: afʹirmovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afirmacja, afirmowanie

 przym. afirmatywny

Wiktionary


afirmująco

→ afir­mu­ją­cy


SJP.pl

Patrz:

afirmujący

afisz

ogło­sze­nie, zwy­kle dru­ko­wa­ne, umie­szcza­ne w miej­scach wi­docz­nych, po­wia­da­mia­ją­ce o im­pre­zie pu­blicz­nej lub ma­ją­ce cha­rak­ter re­kla­mo­wy; pla­kat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­ligr. pla­kat in­for­mu­ją­cy o ja­kiejś im­pre­zie pu­blicz­nej lub akcji, na­wo­łu­ją­cy do cze­goś; ; Glo­ger.

Wiktionary

Afisz – ro­dzaj wy­ro­bu po­li­gra­ficz­ne­go za­li­cza­ny do ak­cy­den­sów in­for­ma­cyj­nych. Druk jed­no­stron­ny, ra­czej du­że­go for­ma­tu, o cha­rak­te­rze in­for­ma­cyj­nym, pro­pa­gan­do­wym lub re­kla­mo­wym, słu­żą­cy do umie­szcza­nia w sta­łych, pu­blicz­nych miej­scach (roz­kle­ja­ny, umie­szcza­ny w wi­try­nach). Prze­ka­zu­je in­for­ma­cje przy uży­ciu tek­stu, uni­ka­jąc uroz­ma­i­ceń ar­ty­stycz­nych. Naj­po­pu­lar­niej­szy stał się afisz te­a­tral­ny, który na­stęp­nie stał się in­spi­ra­cją do two­rze­nia pla­ka­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na słu­pie ogło­sze­nio­wym wi­siał afisz naj­no­wsze­go przed­sta­wie­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈafʲiʃ, AS: afʹiš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afiszer mos., afiszowanie n., afiszówka ż.

 czas. afiszować ndk., afiszować się ndk.

 przym. afiszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) plakat, poster

Wiktionary


afiszer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. roz­no­si­ciel, roz­le­piacz afi­szów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afisz mrz., afiszowanie n.

 czas. afiszować ndk.

 przym. afiszowy

Wiktionary


afiszowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pu­blicz­ne ek­spo­no­wa­nie swo­je­go wy­glą­du, za­cho­wa­nia itp. w celu zwró­ce­nia na sie­bie uwagi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mó­wi­łam ci, co sądzę o afi­szo­wa­niu się bo­gact­wem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafʲiʃɔˈvãɲɛ, AS: afʹišovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. afiszować

 rzecz. afiszer mos., afisz

Wiktionary


afiszować

1. roz­gła­szać, osten­ta­cyj­nie uka­zy­wać coś;
2. afi­szo­wać się - ob­no­sić się z czymś prze­sad­nie, zwra­cać po­wszech­ną uwagę na swoje cechy, ko­nek­sje itp.


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) ujaw­niać, po­ka­zy­wać, ogła­szać coś w spo­sób osten­ta­cyj­ny

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny afi­szo­wać się (dk. brak)

 (2.1) zwra­cać na sie­bie uwagę oto­cze­nia swoim za­cho­wa­niem; po­pi­sy­wać się; prze­sad­nie coś ujaw­niać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafʲiˈʃɔvat͡ɕ, AS: afʹišovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afisz mrz., afiszowanie n., afiszer mos.

 przym. afiszowy

Wiktionary


afiszowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest afi­szo­we; cecha tych, któ­rzy są afi­szo­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. afiszowy

 przysł. afiszowo

Wiktionary


afiszowy

zwią­za­ny z afi­szem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z afi­szem; taki jak na afi­szach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afisz mrz., afiszer mos., afiszowość ż.

 czas. afiszować

Wiktionary


afk

skrót od: Away From Ke­y­bo­ard - z dala od kla­wia­tu­ry; afk


SJP.pl


aflaston

ozdob­na fi­gu­ra na dzio­bie stat­ku; ga­lion


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. ga­lion

Wiktionary


aflatoksyna

ra­kot­wór­cza mi­ko­tok­sy­na syn­te­ty­zo­wa­na przez grzy­by z ga­tun­ku Asper­gil­lus fla­vus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. chem. ra­kot­wór­cza tok­sy­na wyt­wa­rza­na przez grzy­by z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Asper­gil­lus|ref=tak.;

Wiktionary


afleksyjność

→ aflek­syj­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. brak flek­sji; cecha nie­po­sia­da­nia od­mia­ny wy­ra­zów

Wiktionary

Patrz:

afleksyjny

Przykłady

 (1.1) Aflek­syj­ność ję­zy­ka chiń­skie­go spra­wia, że zna­cze­nie za­le­ży głów­nie od szyku wy­ra­zów.

Wiktionary


afleksyjny

o ję­zy­ku: nie ma­ją­cy flek­sji, zwła­szcza flek­sji koń­ców­ko­wej


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. o ję­zy­ku, który nie ma od­mia­ny wy­ra­zów, nie ma form flek­syj­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaflɛˈksɨjnɨ, AS: afleksyi ̯ny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezfleksyjny, niefleksyjny

Wiktionary


afodos

w sta­ro­żyt­nym te­a­trze grec­kim: zej­ście chóru ze sceny po za­koń­cze­niu dra­ma­tu; ap­ho­dos


SJP.pl


afonia

utra­ta dźwięcz­no­ści głosu wy­stę­pu­ją­ca naj­czę­ściej na sku­tek cho­rób krta­ni i strun gło­so­wych; bez­głos


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bu­rze­nie po­le­ga­ją­ce na braku głosu;

Wiktionary

 "Zo­bacz też: Afo­nia (film)."

Afo­nia (bez­głos) – utra­ta dźwięcz­no­ści głosu. Przy­czy­ną mogą być za­bu­rze­nia czyn­no­ści krta­ni (po­ra­że­nie ner­wów krta­nio­wych lub za­bu­rze­nia ner­wi­co­we), albo znieksz­tał­ce­nia fał­dów gło­so­wych spo­wo­do­wa­ne przez cho­ro­by za­pal­ne lub no­wot­wo­ro­we krta­ni. Czę­ścio­wa lub cał­ko­wi­ta afo­nia jest czę­stym ob­ja­wem ner­wi­cy lę­ko­wej. Skraj­ny sto­pień hi­ste­rycz­nej afo­nii z zu­peł­ną utra­tą mowy (nawet szep­ta­nej) to ap­si­ty­ria.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jej afo­nię na­le­ży tłu­ma­czyć hi­ste­rią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈfɔ̃ɲja, AS: afõńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. afoniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezgłos

Wiktionary


afoniczny

bezdź­więcz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bezdź­więcz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afonia ż.

Wiktionary


afordancja

w psy­cho­lo­gii: moż­li­wo­ści od­dzia­ły­wa­nia na obiek­ty


SJP.pl


aforysta

ten, kto ukła­da afo­ryz­my; twór­ca afo­ryz­mów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) twór­ca afo­ryz­mów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aforystyczność ż., aforystyka ż., aforyzm mrz.

:: fż. aforystka ż.

 przym. aforystyczny, aforyzmowy

 przysł. aforystycznie

Wiktionary


aforystka

pi­sar­ka two­rzą­ca afo­ryz­my


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) twór­czy­ni afo­ryz­mów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aforystyczność ż., aforystyka ż., aforyzm mrz.

:: fm. aforysta mos.

 przym. aforystyczny, aforyzmowy

 przysł. aforystycznie, aforyzmowo

Wiktionary


aforystycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) od: afo­ry­stycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aforystyczność ż., aforysta mos., aforystka ż., aforystyka ż., aforyzm mrz.

 przym. aforystyczny, aforyzmowy

 przysł. aforyzmowo

Wiktionary


aforystyczność

→ afo­ry­stycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co afo­ry­stycz­ne

Wiktionary

Patrz:

aforystyczny

Powiązane:

 rzecz. aforysta mos., aforystka ż., aforystyka ż., aforyzm mrz.

 przym. aforystyczny, aforyzmowy

 przysł. aforystycznie, aforyzmowo

Wiktionary


aforystyczny

ma­ją­cy cechy afo­ryz­mu: zwię­zły, bły­skot­li­wy, uj­mu­ją­cy sedno spra­wy (np. afo­ry­stycz­ny wstęp)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy afo­ryz­mów, zwią­za­ny z afo­ryz­ma­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aforystyczność ż., aforysta mos., aforystka ż., aforystyka ż., aforyzm mrz.

 przym. aforyzmowy

 przysł. aforystycznie, aforyzmowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aforyzmowy

Wiktionary


aforystyka

pi­sa­nie afo­ryz­mów; także: zbiór afo­ryz­mów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pi­sa­nie afo­ryz­mów

 (1.2) zbiór afo­ryz­mów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Grze­gorz zaj­mo­wał się afo­ry­sty­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafɔˈrɨstɨka, AS: aforystyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aforysta m., aforystka ż., aforyzm mrz., aforystyczność ż.

 przym. aforystyczny, aforyzmowy

 przysł. aforystycznie

Wiktionary


aforyzm

mak­sy­ma, sen­ten­cja, złota myśl; zwię­zła wy­po­wiedź, for­mu­łu­ją­ca w bły­skot­li­wej for­mie ogól­ne spo­strze­że­nie, myśl fi­lo­zo­ficz­ną, mo­ral­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zwię­zła, la­pi­dar­na, prze­waż­nie jed­no­zda­nio­wa wy­po­wiedź, wy­ra­ża­ją­ca ogól­ną praw­dę fi­lo­zo­ficz­ną lub mo­ral­ną, w spo­sób za­ska­ku­ją­cy i bły­skot­li­wy;

Wiktionary

Afo­ryzm ( ap­ho­ris­mus, gr. "ap­ho­ris­mós"), złota myśl, sen­ten­cja, mak­sy­ma, gnoma, apof­teg­mat – zwię­zła, la­pi­dar­na, prze­waż­nie jed­no­zda­nio­wa wy­po­wiedź, wy­ra­ża­ją­ca ogól­ną praw­dę fi­lo­zo­ficz­ną lub mo­ral­ną, w spo­sób za­ska­ku­ją­cy i bły­skot­li­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Myśli, afo­ryz­my za­czerp­nię­te z wy­po­wie­dzi i li­stów św. Le­o­pol­da sta­wa­ły się czę­sto pow­ta­rza­ny­mi sen­ten­cja­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈfɔrɨsm̥, AS: aforysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aforystka ż., aforystyka ż., aforysta m., aforystyczność ż.

 przym. aforystyczny, aforyzmowy

 przysł. aforystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sentencja, złota myśl, maksyma

Wiktionary


aforyzmowy

→ afo­ryzm


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zob. afo­ry­stycz­ny.

Wiktionary

Patrz:

aforyzm

Powiązane:

 rzecz. aforystyczność ż., aforysta mos., aforystka ż., aforystyka ż., aforyzm mrz.

 przym. aforystyczny

 przysł. aforystycznie, aforyzmowo

Wiktionary


afotyczny

przy­miot­nik

 (1.1) po­zba­wio­ny świa­tła, nie­wy­star­cza­ją­co oś­wiet­lo­ny; bez do­stę­pu świa­tła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wody po­ni­żej 1000 m two­rzą war­stwę afo­tycz­ną, w któ­rej brak fo­to­syn­te­zy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afotyczność ż.

Wiktionary


afp

[czy­taj: a-ef-PE] skrót od:
a) Agen­ce Fran­ce Pres­se (ofi­cjal­na fran­cu­ska agen­cja pra­so­wa);
b) alfa-fe­to­pro­te­i­na (biał­ko pło­do­we)


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = franc. Agen­ce Fran­ce-Pres­se → Fran­cu­ska Agen­cja Pra­so­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adobe Flash Pla­y­er
  • Agen­ce Fran­ce Pres­se
  • aku­stycz­na fala po­wierzch­nio­wa
  • α-fe­to­pro­te­i­na
  • Anar­chi­stycz­na Fe­de­ra­cja Pol­ski
  • Anti Fun­gal Pro­te­in
  • Apple Fi­ling Pro­to­col
  • Associação Fonográfica Por­tu­gu­e­sa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We­dług AFP spoś­ród 140 tys. Żydów ży­ją­cych wów­czas w Ho­lan­dii, 102 tys. nie prze­ży­ło wojny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: a‿ɛf‿ˈpɛ, AS: a‿ef‿pe

Wiktionary


afr.

skrót od: afry­kań­ski


SJP.pl

skrót

 (1.1) = afry­kań­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Afryka ż.

Wiktionary


afra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Afra – wczes­ny prze­kład Bi­blii na ła­ci­nę
  • Afra – imię żeń­skie
  • Afra z Augs­bur­ga – mę­czen­ni­ca za cza­sów pa­no­wa­nia ce­sa­rza rzym­skie­go Dio­kle­cja­na
  • Afra – linie lot­ni­cze w Gha­nie
  • Afra – miej­sco­wość w Syrii

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Afryka ż.

Wiktionary


afrakta

flota stat­ków wio­sło­wych sta­ro­żyt­nej Gre­cji, ma­ją­cych po­stać galer z od­kry­ty­mi sta­no­wi­ska­mi dla wio­śla­rzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) żegl. hist. po­zba­wio­ne po­kła­du sta­ro­żyt­ne stat­ki grec­kie po­ru­sza­ne za po­mo­cą wio­seł, od­kry­te ga­le­ry;

Wiktionary

Afrak­ta (l.mn. od gr. ἄφρακτος áphraktos – dosł. „nie­o­gro­dzo­ny, nie­za­bez­pie­czo­ny”) – okre­śle­nie grec­kich bez­po­kła­do­wych stat­ków wio­sło­wych, uży­wa­nych w sta­ro­żyt­no­ści.

Ter­min ten w od­nie­sie­niu do bar­dzo daw­nych jed­no­stek mor­skich użyty zo­stał przez Tu­ki­dy­de­sa w "Woj­nie pe­lo­po­ne­skiej" (I 10, 4). Okręt lub sta­tek z kry­tym (peł­nym) po­kła­dem Grecy okre­śla­li jako "naus ka­taph­rak­tos" (ναῦς κατάφρακτος); przez Rzy­mian jed­nost­ki takie były na­zy­wa­ne "ca­taph­rac­tae" lub "tec­tae".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: afˈrakta, AS: afrakta

Wiktionary


aframon

ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny im­bi­ro­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Afra­mo­mum|K.Schum|ref=tak., ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny im­bi­ro­wa­tych;

 (1.2) bot. by­li­na z ro­dza­ju afra­mon (1.1)

 (1.3) spoż. aro­ma­tycz­na przy­pra­wa z zia­ren niek­tó­rych afra­mo­nów (1.2), głów­nie afra­mo­nu ma­da­ga­skar­skie­go

Wiktionary

Afra­mon, afra­mo­nek ("Afra­mo­mum" K.Schum) – ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny im­bi­ro­wa­tych. Liczy ok. 55 ga­tun­ków, ros­ną­cych dziko w tro­pi­kal­nej sfe­rze Afry­ki i na Ma­da­ga­ska­rze.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. aframonek m.

 przym. aframonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) aframonek, rajskie ziarno, amomum, amomek, amom

Wiktionary


afrik.

skrót od: afri­ka­ans


SJP.pl


afrikaans

po­łud­nio­wo­a­fry­kań­ska od­mia­na ję­zy­ka ho­len­der­skie­go, język Burów; jeden z ję­zy­ków urzę­do­wych w RPA


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. język afry­ka­ner­ski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) afrykanerski, burski, afrykanerszczyzna

Wiktionary


afro

1. fry­zu­ra, w któ­rej mocno skrę­co­ne, ster­czą­ce ku górze włosy two­rzą kształt kuli;
2. po­tocz­nie o wło­sach: po­skrę­ca­ne i na­stro­szo­ne;
3. ga­tu­nek mu­zycz­no-ta­necz­ny na­wią­zu­ją­cy do tra­dy­cyj­nych ryt­mów afry­kań­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ro­dzaj fry­zu­ry w for­mie kuli z na­pu­szo­nych, drob­no skrę­co­nych locz­ków;

 (1.2) uczn. krę­co­ne włosy

 (1.3) uczn. nie­mod­ne ucze­sa­nie

przy­miot­nik

 (2.1) krę­co­ny (o wło­sach)

Wiktionary

Afro – spo­sób uło­że­nia wło­sów. Są to włosy krę­co­ne, uło­żo­ne ster­czą­co – te z brze­gu na boki, poś­rod­ku ku górze tak, aby fry­zu­ra two­rzy­ła kształt kuli. Nazwa po­cho­dzi od ame­ry­kań­skie­go wy­ra­że­nia „Afro-Ame­ri­cans”, od­no­szą­ce­go się do czar­no­skó­rych Ame­ry­ka­nów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Afro były nieg­dyś modne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈafrɔ, AS: afro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afrykańskość ż., afrykanizacja ż., afryka ż., Afryka ż., Afrykanin m., Afrykanka ż.

 przym. afrykański

 temsłow. afro-

 czas. zafrykanizować, afrykanizować

Wiktionary


afro-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z Afry­ką

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈafrɔ, AS: afro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afrykanizacja ż., Afryka ż., afro n., Afrykańczyk m., Afrykanka ż., afrykańskość ż., afryka ż.

 przym. afrykański, afro

 czas. zafrykanizować, afrykanizować

Wiktionary


afro-beat

[czy­taj: afro­bit] ga­tu­nek mu­zycz­ny łą­czą­cy afry­kań­skie rytmy z fun­kiem i jaz­zem, pow­sta­ły w po­ło­wie lat 60. XX wieku w Afry­ce; afro­be­at


SJP.pl


afroamerykanin

miesz­ka­niec Sta­nów Zjed­no­czo­nych rasy czar­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) eufem. etn. czar­no­skó­ry Ame­ry­ka­nin po­cho­dze­nia sub­sa­ha­ryj­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sza­cu­je się, że nie­to­le­ran­cja lak­to­zy wy­stę­pu­je u ponad 90 proc. Az­ja­tów, 65-70 proc. Afry­kań­czy­ków, 45-81 proc. Afro­a­me­ry­ka­nów, 50-75 proc. In­dian. W Pol­sce nie to­le­ru­je mleka co czwar­ta osoba do­ro­sła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafrɔãmɛrɨˈkãɲĩn, AS: afroãmerykãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Afroamerykanka ż.

 przym. afroamerykański

Wiktionary


afroamerykanka

miesz­kan­ka Sta­nów Zjed­no­czo­nych rasy czar­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eufem. etn. czar­no­skó­ra Ame­ry­kan­ka po­cho­dze­nia sub­sa­ha­ryj­skie­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Afroamerykanin mos.

 przym. afroamerykański

Wiktionary


afroamerykański

do­ty­czą­cy Afro­a­me­ry­ka­nów, wła­ści­wy Afro­a­me­ry­ka­nom


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Afro­a­me­ry­ka­nów, czar­no­skó­rych miesz­kań­ców Sta­nów Zjed­no­czo­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Alice Wal­ker jest znaną afro­a­me­ry­kań­ską pi­sar­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Afroamerykanin mos., Afroamerykanka ż.

Wiktionary


afroazjatycki

do­ty­czą­cy Afry­ki i Azji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny za­rów­no z Afry­ką, jak i Azją

 (1.2) jęz. okre­śla­ją­cy ro­dzi­nę ję­zy­ków uży­wa­nych w pół­noc­nej Afry­ce, Rogu Afry­ki i na Bli­skim Wscho­dzie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) chamito-semicki

Wiktionary


afrobeat

[czy­taj: afro­bit] ga­tu­nek mu­zycz­ny łą­czą­cy afry­kań­skie rytmy z fun­kiem i jaz­zem, pow­sta­ły w po­ło­wie lat 60. XX wieku w Afry­ce; afro-beat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) muz. ga­tu­nek mu­zycz­ny, pow­sta­ły w Afry­ce w po­ło­wie lat 60. XX wieku, łą­czą­cy afry­kań­skie rytmy z fun­kiem i jaz­zem;

Wiktionary

Afro­be­at – ga­tu­nek mu­zycz­ny, pow­sta­ły w Afry­ce w po­ło­wie lat 60. XX wieku, łą­czą­cy afry­kań­skie rytmy i tech­ni­ki wo­kal­ne oraz tra­dy­cyj­ną mu­zy­kę ni­ge­ryj­skie­go ple­mie­nia Jo­ru­ba z fun­kiem i jaz­zem. Afro­be­at po­ja­wił się w la­tach 60. Jego ko­rze­nie się­ga­ją mu­zy­ki Yo­ru­ba – po­cho­dzą­cej z Ni­ge­rii, opar­tej na bęb­nach i mocno za­ko­rze­nio­nej w lo­kal­nej tra­dy­cji.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: afˈrɔbʲit, AS: afrobʹit

Wiktionary


afrobeatowy

→ afro­be­at [czy­taj: afro­bi­to­wy]


SJP.pl


afrobrazylijski

→ Afro­bra­zy­lij­czyk


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Afro­bra­zy­lij­czy­ka­mi, do­ty­czą­cy Afro­bra­zy­lij­czy­ków

Wiktionary

Patrz:

Afrobrazylijczyk

Powiązane:

 rzecz. Afrobrazylijczyk mos.

Wiktionary


afrodyta

robak na­le­żą­cy do wolno ży­ją­cych wie­lo­szcze­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni mi­ło­ści;

 (1.2) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Afro­dy­ta (gr. Ἀφροδίτη Aphrodítē – wdzięk, urok; łac. Venus) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bo­gi­ni mi­ło­ści, pię­kna, kwia­tów, po­żą­da­nia i płod­no­ści. Naj­bar­dziej uro­dzi­wa z bogiń an­tycz­nych mitów.

Jej rzym­ską od­po­wied­nicz­ką była Wenus (We­ne­ra).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za dwa dni mamy być u niego, by wy­słu­chać mu­zy­ki do hymnu na cześć Afro­dy­ty, który dziś lub jutro skoń­czy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafrɔˈdɨta, AS: afrodyta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afrodyta ż., afrodyzjak m., Afrodyzje nmos., Afrodyzja ż.

 przym. afrodytyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Afrogeneja

Wiktionary


afrodyzja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Ana­to­lii, dawny oś­ro­dek kultu Afro­dy­ty;

 (1.2) rzad. imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Afro­dyz­ja – imię żeń­skie
  • Afro­dyz­ja – sta­ro­żyt­ne mia­sto w Ana­to­lii

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Świą­ty­nia Afro­dy­ty w Afro­dyz­ji jest jed­nym z naj­le­piej za­cho­wa­nych przy­kła­dów ar­chi­tek­tu­ry sta­ro­żyt­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafrɔˈdɨzʲja, AS: afrodyzʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Afrodyta ż., Afrogeneja ż., afrodyzjak m., afrodyzje nmos.

:: fm. Afrodyzy m., Afrodyzjusz m.

 przym. afrodytyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Stauropolis, Geyre

Wiktionary


afrodyzjak

ro­śli­na albo lek wzma­ga­ją­ce popęd płcio­wy czło­wie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. śro­dek (ro­śli­na, lek itp.) po­bu­dza­ją­cy popęd sek­su­al­ny, wzma­ga­ją­cy po­ten­cję lub doz­na­nia ero­tycz­ne;

Wiktionary

Afro­dyz­ja­ki – sub­stan­cje, co do któ­rych pa­nu­je opi­nia, że po­wo­du­ją one zwięk­szo­ny popęd płcio­wy lub po­ten­cję. Zwy­kle dzia­ła­ją bez­poś­red­nio lub poś­red­nio na prze­wod­nict­wo do­pa­mi­ner­gicz­ne lub mo­dy­fi­ku­ją po­ziom hor­mo­nów płcio­wych. Czę­sto są to zwy­kłe po­kar­my i na­po­je. Uważa się, że dzia­ła­nie takie ma szam­pan, kawa z do­dat­kiem im­bi­ru, cy­na­mo­nu i ko­zie­go mleka, owoce morza, mo­re­le zmik­so­wa­ne z mlecz­kiem pszcze­lim. Jed­nym z naj­sil­niej­szych afro­dyz­ja­ków jest jo­him­bi­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zna­nym afro­dyz­ja­kiem jest mucha hisz­pań­ska.

 (1.1) Daw­niej ko­bie­ty do­da­wa­ły swoim uko­cha­nym lub­czyk do po­traw, gdyż wie­rzy­ły, że to afro­dyz­jak.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafrɔˈdɨzʲjak, AS: afrodyzʹi ̯ak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Afrodyzja ż., Afrodyta ż.

 przym. afrodyzjakowy

Wiktionary


afrodyzjakalny

→ afro­dyz­jak; afro­dyz­ja­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z afro­dyz­ja­kiem; ma­ją­cy dzia­ła­nie afro­dyz­ja­ku; po­bu­dza­ją­cy

Wiktionary


afrodyzjakowy

→ afro­dyz­jak; afro­dyz­ja­kal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z afro­dyz­ja­kiem, do­ty­czą­cy afro­dyz­ja­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afrodyzjak m.

Wiktionary


afrodyzje

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: świę­to ku czci Afro­dy­ty (bo­gi­ni mi­ło­ści i pię­kna), ob­cho­dzo­ne zwy­kle w wio­sen­ną noc


SJP.pl

Afro­dyz­je ( Ἀφροδίσια "Aphrodísia", Aph­ro­di­sia) – świę­to usta­no­wio­ne ku czci bo­gi­ni mi­ło­ści Afro­dy­ty. Naj­bar­dziej uro­czy­ście było ob­cho­dzo­ne w Pafos na Cy­prze, nie­da­le­ko miej­sca jej na­ro­dzin, gdzie wy­ło­ni­ła się z piany mor­skiej.

Wikipedia


afroeuropejczyk

czar­no­skó­ry Eu­ro­pej­czyk


SJP.pl


afroeuropejka

czar­no­skó­ra Eu­ro­pej­ka


SJP.pl


afrojerzyk

afro­je­rzyk mysi - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny je­rzy­ko­wa­tych


SJP.pl


afrojeż

ro­dzaj ssaka z ro­dzi­ny je­żo­wa­tych


SJP.pl

Afro­jeż ("Ate­le­rix") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny jeży (Eri­na­ce­i­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny je­żo­wa­tych (Eri­na­ce­i­dae).

Wikipedia


afrokonwersja

w eko­no­mii: forma spła­ty za­dłu­że­nia po­le­ga­ją­ca na jego za­mia­nie na in­we­sty­cje w za­dłu­żo­nym pań­stwie afry­kań­skim


SJP.pl


afrokrólik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Po­e­la­gus|St. Leger|ref=tak., ssak z ro­dzi­ny za­ją­co­wa­tych wy­stę­pu­ją­cy w Afry­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­se­pa­ro­wa­na po­pu­la­cja afro­kró­li­ków żyje w An­go­li.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. królik mzw.

Wiktionary


afrokubański

do­ty­czą­cy kul­tu­ry ku­bań­skiej wy­wo­dzą­cej się z Afry­ki


SJP.pl


afrokulczyk

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny łu­ska­czy


SJP.pl


afrolatynos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. męż­czyz­na lub chło­piec, któ­re­go przod­ko­wie po­cho­dzą z Afry­ki i Ame­ry­ki Ła­ciń­skiej;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Afrolatynoska ż.

 przym. afrolatynoski

Wiktionary


afrolatynoski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Afro­la­ty­no­sa­mi, do­ty­czą­cy Afro­la­ty­no­sów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Afrolatynos m., Afrolatynoska ż.

Wiktionary


afrolok

gęsty, sprę­ży­sty lok w stylu afro


SJP.pl


afronauta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) Afry­ka­nin la­ta­ją­cy w kos­mos, afry­kań­ski astro­na­u­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hi­sto­ria nie z tej Ziemi. Jak afro­na­u­ci z Zam­bii chcie­li wy­prze­dzić USA i ZSRR w wy­ści­gu na Księ­życ.

Wiktionary


afroncik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od afront

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie afront, lecz tylko mały afron­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afront m.

 czas. afrontować

Wiktionary


afront

obraź­li­we za­cho­wa­nie się wobec kogoś, wy­rzą­dze­nie przy­kro­ści; znie­wa­ga, obel­ga, dys­ho­nor, de­spekt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. znie­wa­ga, lek­ce­wa­żą­ce za­cho­wa­nie, zaz­wy­czaj pu­blicz­ne

Wiktionary

Afront – łódz­ka grupa hip-ho­po­wa w skład któ­rej wcho­dzi dwóch ra­pe­rów – Janek i Ka­si­na.

Po­cząt­ki ich wspól­nej dzia­łal­no­ści mu­zycz­nej się­ga­ją roku 1997 i stwo­rze­nia grupy LWC (Li­rycz­nie Wy­su­bli­mo­wa­ne Chamy) z O.S.T.R.’em, Mus­sim (obec­nie To­mi­la – Ta­ba­sko) i Ah­me­dem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zro­bi­ła mi dziś afront, ko­men­tu­jąc przy wszyst­kich moją nad­wa­gę.

 (1.1) Musi on za ten afront od­po­ku­to­wać, bo to ca­łe­go stanu szla­chec­kie­go krzyw­da.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈafrɔ̃nt, AS: afrõnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afrontowanie n.

:: zdrobn. afroncik mrz.

 czas. afrontować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zniewaga, obraza, policzek, despekt

Wiktionary


afrontowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. czy­nie­nie komuś afron­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afront m.

 czas. afrontować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obrażanie, znieważanie

Wiktionary


afrontować

czy­nić komuś afront; znie­wa­żać, uchy­biać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) daw. czy­nić komuś afront, uchy­biać, znie­wa­żać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afroncik mrz., afront mrz., afrontowanie n.

Wiktionary


afropitek

duża, ko­pal­na małpa człe­koksz­tałt­na z wczes­ne­go mio­ce­nu, o ma­syw­nej czasz­ce i dłu­gim, wą­skim pysku


SJP.pl


afropolak

czar­no­skó­ry Polak


SJP.pl


afrorock

[czy­taj: afro­rok] od­mia­na mu­zy­ki roc­ko­wej, po­łą­cze­nie rocka z tra­dy­cyj­ną mu­zy­ką ludów afry­kań­skich


SJP.pl


afrosorkowce

rząd ssa­ków ło­ży­sko­wych


SJP.pl

Afro­sor­kow­ce (Afro­so­ri­ci­da) – rząd ssa­ków z in­fra­gro­ma­dy ło­ży­skow­ców (Eut­he­ria) wy­ło­nio­ny z owa­do­żer­nych na pod­sta­wie badań mo­le­ku­lar­nych.

Wikipedia


afrotrogon

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny tro­go­nów


SJP.pl


afrowiórka

ro­dzaj gry­zo­ni z ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych


SJP.pl

Afro­wiór­ka ("Xerus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny afro­wió­rek (Xe­ri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych (Sciu­ri­dae).

Wikipedia


afrycki

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. afry­kań­ski

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈfrɨt͡sʲci, AS: afrycʹḱi

Wiktionary


afryczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Afry­cza­nin. (miesz­ka­niec miej­sco­wo­ści Afry­ka)

 (1.2) pl-re­for­ma2026|Afry­cza­nin. (osoba po­cho­dzą­ca z miej­sco­wo­ści Afry­ka, uro­dzo­na w miej­sco­wo­ści Afry­ka)

Wiktionary


afryczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Afry­czan­ka. (miesz­kan­ka miej­sco­wo­ści Afry­ka)

 (1.2) pl-re­for­ma2026|Afry­czan­ka. (ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z miej­sco­wo­ści Afry­ka, uro­dzo­na w miej­sco­wo­ści Afry­ka)

Wiktionary


afryka

śro­do­wi­sko­wo:
1. bieda, głód, ubó­stwo;
2. eg­zo­ty­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uczn. kłót­nia, awan­tu­ra

 (1.2) slang. prze­stęp. więz. gwał­tow­ne zda­rze­nie, awan­tu­ra

Wiktionary

Afry­ka – drugi pod wzglę­dem wiel­ko­ści kon­ty­nent na Ziemi. Zaj­mu­je 30,37 mln km², czyli ponad 20,3% ogól­nej po­wierzch­ni lą­do­wej Ziemi. Prze­cho­dzą przez nią: po­łud­nik 0°, obyd­wa zwrot­ni­ki i rów­nik.

We­dług da­nych z 2022 r. Afry­kę za­miesz­ku­je 1 450 000 000 osób, co sta­no­wi około 1/5 lud­no­ści świa­ta.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: a'frɨka, AS: afryka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Afryka ż., Afrykanin m., Afrykańczyk m., Afrykanka ż., afrykanizacja ż., afrykanistyka ż., afrykanista m., afrykanistka ż., Afrykaner m., afrykaner m., Afrykanerka ż., afrykanerka ż., afrykanerski mrz., afrykaniec m., afro n., afrykanizowanie n., zafrykanizowanie n., afrykańskość ż.

 czas. afrykanizować ndk., zafrykanizować dk.

 przym. afrykański, wewnątrzafrykański, afrykanistyczny, afrykanerski, afro

 temsłow. afro-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zadyma

 (1.2) kocioł, meksyk, piekło, zadyma

Wiktionary


afrykan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Afry­kan – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, oz­na­cza­ją­ce "po­cho­dzą­ce­go z Afry­ki". Wśród pa­tro­nów tego imie­nia – św. Afry­kan, wspo­mi­na­ny razem ze św. Te­ren­cju­szem i św. Pom­pe­ju­szem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wśród pa­tro­nów tego imie­nia – św. Afry­kan, wspo­mi­na­ny razem ze św. Te­ren­cju­szem i św. Pom­pe­ju­szem.

Wiktionary


afrykaner

biały miesz­ka­niec Afry­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) biały miesz­ka­niec Afry­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Afrykaner mos., Afrykanerka ż.

:: fż. afrykanerka ż.

 przym. afrykanerski, afrykański

 czas. afrykanizować, zafrykanizować

Wiktionary


afrykanerka

biała miesz­kan­ka Afry­ki Po­łud­nio­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biała miesz­kan­ka Afry­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Afrykaner mos., Afrykanerka ż.

:: fm. afrykaner mos.

 przym. afrykanerski, afrykański

 czas. afrykanizować, zafrykanizować

Wiktionary


afrykanerski

przy­miot­nik od: Afry­ka­ner, afry­ka­ner


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Afry­ka­ne­rów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język z grupy ger­mań­skich, uży­wa­ny w po­łud­nio­wej Afry­ce;

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Afry­ka­ner­ski po­sia­da sta­tus ję­zy­ka urzę­do­we­go w RPA.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafrɨkãˈnɛrsʲci, AS: afrykãnersʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afrykańskość ż., afryka ż., Afryka ż., Afrykaner mos., afrykaner mos., Afrykanerka ż., afrykanerka ż., Afrykanin mos., Afrykańczyk mos., Afrykanka ż., afrykanizacja ż., afrykanistyka ż., afrykanista mos., afrykanistka ż.

 przym. afrykański, afrykanistyczny

 czas. afrykanizować, zafrykanizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) burski

 (2.1) afrikaans, burski

Wiktionary


afrykanerskojęzyczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem afry­ka­ner­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem afry­ka­ner­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku afry­ka­ner­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafrɨkãˈnɛrskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: afrykãnerskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


afrykanerzy

biały miesz­ka­niec Afry­ki


SJP.pl

Afry­ka­ne­rzy ( Afri­ka­ners czyli do­słow­nie „Afry­ka­nie”) – biali miesz­kań­cy Re­pu­bli­ki Po­łud­nio­wej Afry­ki oraz Na­mi­bii, ży­ją­cy rów­nież w dia­spo­rze w in­nych kra­jach Afry­ki: w Zim­bab­we, Le­sot­ho, Es­wa­ti­ni, Mo­zam­bi­ku, An­go­li, Zam­bii, Bots­wa­nie oraz Kenii, po 1994 roku rów­nież w Wiel­kiej Bry­ta­nii, Au­stra­lii, Ka­na­dzie, Nowej Ze­lan­dii, USA, Bel­gii, Ho­lan­dii, Niem­czech, ZEA, na Taj­wa­nie oraz w Gruz­ji, mó­wią­cy ję­zy­kiem afri­ka­ans i wyz­na­ją­cy głów­nie kal­wi­nizm.

Wikipedia


afrykaniec

po­tocz­nie, po­gard­li­wie: czło­wiek na­le­żą­cy do rasy czar­nej, Mu­rzyn


SJP.pl


afrykanin

miesz­ka­niec Afry­ki; Afry­kań­czyk (rza­dziej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Afry­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Widać było, że Afry­ka­nie mają świet­nie roz­pra­co­wa­nych pol­skich bram­ka­rzy – więk­szość goli zdo­by­wa­li po rzu­tach w górne re­jo­ny bram­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafrɨˈkãɲĩn, AS: afrykãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Afryka ż., Afrykańczyk m., afrykanizacja ż., afrykanologia ż., afrykanistyka ż., afrykanista m., afrykanistka ż., Afrykaner m., afrykaner m., Afrykanerka ż., afrykanerka ż.

:: fż. Afrykanka ż.

 czas. zafrykanizować, afrykanizować ndk.

 przym. afrykański, afrykanistyczny, afrykanerski, afro

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Afrykańczyk; daw. Afer, Afryk, Afrykant

Wiktionary


afrykanista

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie afry­ka­ni­sty­ki (nauki o ję­zy­kach i kul­tu­rach afry­kań­skich)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) znaw­ca, ba­dacz ję­zy­ków, kul­tu­ry i hi­sto­rii Afry­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afrykanistyka ż.

:: fż. afrykanistka ż.

 przym. afrykanistyczny, afrykanerski, afrykański

 czas. afrykanizować, zafrykanizować

Wiktionary


afrykanistka

spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie afry­ka­ni­sty­ki (nauki o ję­zy­kach i kul­tu­rach afry­kań­skich)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) znaw­czy­ni, ba­dacz­ka ję­zy­ków, kul­tu­ry i hi­sto­rii Afry­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afrykanistyka ż.

:: fm. afrykanista mos.

 przym. afrykanistyczny, afrykanerski, afrykański

 czas. afrykanizować, zafrykanizować

Wiktionary


afrykanistyczny

zwią­za­ny z afry­ka­ni­sty­ką, afry­ka­ni­stą lub afry­ka­nist­ką (np. in­sty­tut afry­ka­ni­stycz­ny, sek­cja afry­ka­ni­stycz­na)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy za przed­miot ba­da­nie ję­zy­ków, kul­tu­ry i hi­sto­rii ludów Afry­ki, obej­mu­ją­cy te ba­da­nia, do­ty­czą­cy tych badań

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Afryka ż., afrykanizacja ż., afrykanerski mrz., afryka ż., afrykańskość ż., Afrykańczyk mos., Afrykanka ż., Afrykanin mos., afrykanistyka ż., afrykanista m., afrykanistka ż.

 przym. afrykanerski, afrykański

 czas. afrykanizować, zafrykanizować

Wiktionary


afrykanistyka

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ję­zy­ków, hi­sto­rii i kul­tu­ry ludów Afry­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o ję­zy­kach i kul­tu­rach kra­jów afry­kań­skich;

Wiktionary

Afry­ka­ni­sty­ka – nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ję­zy­ków, li­te­ra­tu­ry, kul­tur, spo­łe­czeństw, hi­sto­rii, po­li­ty­ki i go­spo­dar­ki kra­jów afry­kań­skich. Jedną z dzie­dzin afry­ka­ni­sty­ki jest etio­pi­sty­ka.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. afrykanerski mrz., afrykańskość ż., afrykanizacja ż., Afryka ż., afrykanista mos., afrykanistka ż., Afrykanin mos., Afrykanka ż., Afrykańczyk mos., afryka ż.

 przym. afrykański, afrykanistyczny, afrykanerski

 czas. afrykanizować, zafrykanizować

Wiktionary


afrykanizacja

pro­ces opa­no­wy­wa­nia przez Afry­kań­czy­ków róż­nych dzie­dzin życia w Afry­ce i wy­pie­ra­nia z nich bia­łych, bę­dą­cy wy­ni­kiem bu­dze­nia się świa­do­mo­ści na­ro­do­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kult. polit. pro­ces przej­mo­wa­nia przez rdzen­nych Afry­ka­nów kon­tro­li nad niek­tó­ry­mi ob­sza­ra­mi Afry­ki i wy­pie­ra­nia z nich bia­łych

 (1.2) na­da­wa­nie lub przy­wra­ca­nie cze­muś afry­kań­skie­go cha­rak­te­ru lub wła­ści­wo­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak szyb­ko na­stę­pu­je pro­ces afry­ka­ni­za­cji w takim kraju jak Re­pu­bli­ka Po­łud­nio­wo­a­fry­kań­ska?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afrykanerski mrz., Afryka ż., afryka ż., Afrykanin mos., Afrykańczyk mos., Afrykanka ż., afrykanologia ż., afrykanistyka ż., afrykanista mos., afrykanistka ż., Afrykaner mos., afrykaner mos., Afrykanerka ż., afrykanerka ż., afrykaniec mos., afro n., afrykanizowanie n., zafrykanizowanie n., afrykańskość ż.

 czas. zafrykanizować, afrykanizować ndk., afrykanizować się ndk.

 przym. afrykański, wewnątrzafrykański, afrykanistyczny, afrykanerski, afro

 temsłow. afro-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) afrykanizowanie

Wiktionary


afrykanizm

ele­ment ję­zy­ko­wy lub kul­tu­ro­wy cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ję­zy­ka afry­kań­skie­go lub kul­tu­ry afry­kań­skiej


SJP.pl


afrykanizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­da­wa­nie cze­muś afry­kań­skie­go cha­rak­te­ru

 (1.2) so­cjol. polit. usu­wa­nie bia­łych z róż­nych dzie­dzin życia przez czar­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afrykańskość ż., Afryka ż., afrykanizacja ż., zafrykanizowanie n., afryka ż.

 czas. afrykanizować ndk., zafrykanizować ndk.

 przym. afrykański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) afrykanizacja

Wiktionary


afrykanizować

na­da­wać lub przy­wra­cać cze­muś cha­rak­ter afry­kań­ski


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­fry­ka­ni­zo­wać)

 (1.1) kult. na­rzu­cać afry­kań­skość, przy­mu­szać kogoś do zo­sta­nia Afry­ka­ni­nem, zmie­niać coś na afry­kań­skie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny afry­ka­ni­zo­wać się (dk. za­fry­ka­ni­zo­wać się)

 (2.1) sta­wać się Afry­ka­ni­nem, na­bie­rać cech afry­kań­skich

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Przy­by­sze z Bli­skie­go Wscho­du afry­ka­ni­zo­wa­li się dosyć szyb­ko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afrykanerski mrz., Afryka ż., afryka ż., Afrykanin mos., Afrykańczyk mos., Afrykanka ż., afrykanizacja ż., afrykanologia ż., afrykanistyka ż., afrykanista mos., afrykanistka ż., Afrykaner mos., afrykaner mos., Afrykanerka ż., afrykanerka ż., afrykaniec mos., afro n., afrykanizowanie n., zafrykanizowanie n., afrykańskość ż.

 czas. zafrykanizować dk.

 przym. afrykański, wewnątrzafrykański, afrykanistyczny, afrykanerski, afro

 temsłow. afro-

Wiktionary


afrykanka

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny papug afry­kań­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Afry­ki

Wiktionary

Afry­kan­ka ( L'Afri­ca­i­ne) – opera w 5 ak­tach Gia­co­ma Me­y­er­be­e­ra do li­bret­ta (w ję­zy­ku fran­cu­skim) Eugène’a Scri­be’a. Choć prace nad ut­wo­rem kom­po­zy­tor roz­po­czął już w 1837 r., z wielu wzglę­dów – jak czę­ste zmia­ny li­bret­ta – ukoń­czył je do­pie­ro w 1864 r. Pre­mie­ra miała miej­sce w Pa­ry­żu 28 kwiet­nia 1865 r.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pewną Afry­kan­kę , która u niej pra­co­wa­ła i ucie­kła, oskar­ży­ła o kra­dzież.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafrɨˈkãŋka, AS: afrykãŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afrykanerski mrz., afrykańskość ż., afryka ż., afro n., Afryka ż., Afrykanin m., Afrykańczyk m., afrykanizacja ż., afrykanistyka ż., afrykanista m., afrykanistka ż., Afrykaner m., afrykaner m., Afrykanerka ż., afrykanerka ż.

 przym. afrykański, afrykanistyczny, afrykanerski, afro

 czas. zafrykanizować, afrykanizować ndk.

 temsłow. afro-

Wiktionary


afrykanolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie afry­ka­no­lo­gii


SJP.pl


afrykanologia

nauka ba­da­ją­ca język, dzie­je i kul­tu­rę ludów Afry­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. afry­ka­ni­sty­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afrykanizacja ż., Afrykanin mos., Afryka ż., afrykańskość ż., afrykanolog m.

 przym. afrykanologiczny

 czas. zafrykanizować, afrykanizować

Wiktionary


afrykanologiczny

→ afry­ka­no­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z afry­ka­no­lo­gią, do­ty­czą­cy afry­ka­no­lo­gii

Wiktionary

Patrz:

afrykanologia

Powiązane:

 rzecz. afrykanologia ż.

Wiktionary


afrykarium

oce­a­na­rium poś­wię­co­ne fa­u­nie i flo­rze afry­kań­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) park roz­ryw­ki pre­zen­tu­ją­cy oce­a­nicz­ną oraz mor­ską faunę i florę kon­ty­nen­tu afry­kań­skie­go

Wiktionary

Afry­ka­rium – oce­a­na­rium pre­zen­tu­ją­ce eko­sy­ste­my wodne (mor­skie i słod­ko­wod­ne) oraz lą­do­we fauny Afry­ki na te­re­nie Ogro­du Zo­o­lo­gicz­ne­go we Wroc­ła­wiu. Kom­pleks ot­war­to 26 paź­dzier­ni­ka 2014 roku – jest pier­wszym tego typu obiek­tem w Pol­sce.

Obiekt po­dzie­lo­no na część zew­nętrz­ną pre­zen­tu­ją­ce wy­brze­że Na­mi­bii w po­sta­ci dwóch ba­se­nów z pla­ża­mi dla ko­ti­ków afry­kań­skich (3600 m³) oraz ping­wi­nów przy­ląd­ko­wych (2460 m³), roz­dzie­lo­nych od sie­bie bu­dyn­kiem w kształ­cie stat­ku, w któ­rym ulo­ko­wa­no re­sta­u­ra­cje z ta­ra­sem wi­do­ko­wym oraz część wew­nętrz­ną z bu­dyn­kiem żel­be­to­wym o dłu­go­ści 160,1 me­trów, sze­ro­ko­ści 53,9 me­trów oraz wy­so­ko­ści 15-12 me­trów, w któ­rym pre­zen­to­wa­ne są ek­spo­zy­cje czte­rech bio­to­pów:

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Afryka ż.

Wiktionary


afrykata

spół­gło­ska zwar­to-szcze­li­no­wa typu: c, dz, ć, dź, cz, dż itd.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. spół­gło­ska zwar­to-szcze­li­no­wa;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Afry­ka­ta­mi są np. pol­skie spół­gło­ski „c” oraz „cz”.

 (1.1) Ar­ty­ku­la­cja każ­dej afry­ka­ty skła­da się z dwu faz: zwar­tej i szcze­li­no­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afrykatyzacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spółgłoska zwarto-szczelinowa

Wiktionary


afrykatyzacja

pro­ces, w wy­ni­ku któ­re­go dana spół­gło­ska staje się afry­ka­tą - spół­gło­ską zwar­to-szcze­li­no­wą


SJP.pl


afrykańczyk

miesz­ka­niec Afry­ki; Afry­ka­nin (czę­ściej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zob. Afry­ka­nin.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co roku ty­sią­ce Afry­kań­czy­ków pró­bu­je prze­pły­nąć przez Cie­śni­nę Gi­bral­tar­ską do Hisz­pa­nii. W ub.r. za­trzy­ma­no ok. 15 000 ta­kich osób.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafrɨˈkãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: afrykãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afrykanerski mrz., afrykańskość ż., afryka ż., Afryka ż., Afrykanin mos., Afrykanka ż., afrykanizacja ż., afrykanistyka ż., afrykanista mos., afrykanistka ż., Afrykaner mos., afrykaner mos., Afrykanerka ż., afrykanerka ż.

 przym. afrykański, afrykanistyczny, afrykanerski

 czas. afrykanizować, zafrykanizować

 temsłow. afro-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Afrykanin

Wiktionary


afrykański

przy­miot­nik od: Afry­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Afry­ką, do­ty­czą­cy Afry­ki, za­miesz­ku­ją­cy Afry­kę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój brat jest za­fa­scy­no­wa­ny afry­kań­ską kul­tu­rą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌafrɨˈkãj̃sʲci, AS: afrykãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afrykanerski mrz., afrykańskość ż., Afryczanka ż., Afryczanin mos., afro n., Afryka ż., afryka ż., Afrykanin m., Afrykańczyk m., Afrykanka ż., afrykanizacja ż., afrykanistyka ż., afrykanista m., afrykanistka ż., Afrykaner m., afrykaner m., Afrykanerka ż., afrykanerka ż., afrykanizowanie n.

 czas. afrykanizować, zafrykanizować

 przym. afrykanistyczny, afrykanerski, pozaafrykański, afro

 przedr. afro-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrót afr., stpol. afrycki

Wiktionary


afrykańskość

ze­spół cech wła­ści­wych miesz­kań­com Afry­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co afry­kań­skie; afry­kań­ski cha­rak­ter cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O ich afry­kań­sko­ści świad­czy spo­sób przy­go­to­wy­wa­nia po­sił­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afrykanerski mrz., Afryka ż., afryka ż., Afrykanin mos., Afrykańczyk mos., Afrykanka ż., afrykanizacja ż., afrykanologia ż., afrykanistyka ż., afrykanista mos., afrykanistka ż., Afrykaner mos., afrykaner mos., Afrykanerka ż., afrykanerka ż., afrykaniec mos., afro n., afrykanizowanie n., zafrykanizowanie n.

 czas. afrykanizować ndk., afrykanizować się ndk., zafrykanizować dk., zafrykanizować się dk.

 przym. afrykański, wewnątrzafrykański, afrykanistyczny, afrykanerski, afro

 temsłow. afro-

Wiktionary


afryt

w arab­skich wie­rze­niach lu­do­wych: zły duch, upiór; efryt; ifryt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) w arab­skich wie­rze­niach lu­do­wych: zły duch, upiór

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) efryt, ifryt

Wiktionary


afta

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) małe, bo­les­ne owrzo­dze­nie pow­sta­ją­ce na bło­nie ślu­zo­wej jamy ust­nej; za­pa­le­nie af­to­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. mały bo­les­ny pę­che­rzyk po­kry­ty bia­ła­wym włó­kni­stym na­lo­tem i oto­czo­ny czer­wo­ną za­pal­ną ob­wód­ką, pow­sta­ją­cy na bło­nie ślu­zo­wej jamy ust­nej w wy­ni­ku za­ka­że­nia wi­ru­so­we­go;

Wiktionary

Afta (łac. "aph­to­sis") – ot­war­te owrzo­dze­nie zlo­ka­li­zo­wa­ne na bło­nie ślu­zo­wej jamy ust­nej, warg lub ję­zy­ka z wyt­wo­rze­niem miej­sco­we­go stanu za­pal­ne­go. Może im to­wa­rzy­szyć po­więk­sze­nie oko­licz­nych wę­złów chłon­nych. Czę­sto afty wy­stę­pu­ją z na­wro­ta­mi (na­wra­ca­ją­ce af­to­we za­pa­le­nie jamy ust­nej). Jeśli po­ja­wia­ją się czę­ściej niż raz w roku, na­le­ży roz­wa­żać do­dat­ko­we ba­da­nia celem stwier­dze­nia, czy nie to­wa­rzy­szy im inne scho­rze­nie. Af­to­za na­wro­to­wa wy­stę­pu­je nieco czę­ściej u ko­biet.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam aftę na ustach, bo przy­gry­złem się przy­pad­ko­wo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈafta, AS: afta

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aftowy

Wiktionary


aftarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. haf­ciar­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: afˈtarka, AS: aftarka

Wiktionary


after

po­tocz­nie: luź­niej­sza im­pre­za po więk­szym wy­da­rze­niu; after party, af­ter­par­ty, af­ter­ka, af­te­rek


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • After (album)
  • After (film)
  • After (po­wieść)
  • After 2 – film
  • After (Nu­mi­da) – przy­wód­ca grupy Nu­mi­dów
  • After Hours (album The We­ekn­da) – bry­tyj­ski se­rial
  • After Life – bry­tyj­ski se­rial
  • After Man: A Zo­o­lo­gy of the Fu­tu­re – książ­ka
  • After Fo­re­ver – grupa mu­zycz­na

Wikipedia


afterbeat

prze­su­nię­cie ak­cen­tu na dźwięk nie­ak­cen­to­wa­ny; syn­ko­pa


SJP.pl


afterek

po­tocz­nie: luź­niej­sza im­pre­za po więk­szym wy­da­rze­niu; after party, af­ter­par­ty, af­ter­ka, after


SJP.pl


afterka

po­tocz­nie: luź­niej­sza im­pre­za po więk­szym wy­da­rze­niu; after party, af­ter­par­ty, af­ter­ka, after


SJP.pl


afterować

po­tocz­nie: uczest­ni­czyć w luź­niej­szej im­pre­zie po więk­szym wy­da­rze­niu


SJP.pl


afterownia

po­tocz­nie: klub ot­war­ty dłu­żej niż inne kluby


SJP.pl


afterparty

[czy­taj: af­ter­par­ty lub af­ter­par­ti] po­tocz­nie: luź­niej­sza im­pre­za po więk­szym wy­da­rze­niu; after party, af­ter­ka, af­te­rek, after


SJP.pl

Af­ter­par­ty (także: "after party", "after-party"; z ang. „im­pre­za po”) – im­pre­za or­ga­ni­zo­wa­na bez­poś­red­nio po innym, więk­szym wy­da­rze­niu (np. kon­cer­cie, meczu, gali, pre­mie­rze te­a­tral­nej lub fil­mo­wej). W za­leż­no­ści od kon­tek­stu może oz­na­czać ka­me­ral­ne spot­ka­nie „po im­pre­zie” albo zam­knię­te przy­ję­cie dla za­pro­szo­nych gości, na­stę­pu­ją­ce po wy­da­rze­niu głów­nym. Af­ter­par­ty bywa or­ga­ni­zo­wa­ne w lo­ka­lu (np. klu­bie) lub w prze­strze­ni pry­wat­nej i ma zwy­kle mniej for­mal­ny cha­rak­ter niż wy­da­rze­nie głów­ne; w czę­ści kon­tek­stów jest to im­pre­za „eks­klu­zyw­na”, przez­na­czo­na dla ogra­ni­czo­nej licz­by za­pro­szo­nych gości (np. po pre­mie­rach fil­mo­wych, kon­cer­tach, ga­lach).

Wikipedia


afterpik

wo­do­szczel­na ko­mo­ra zde­rze­nio­wa na rufie stat­ku; ach­ter­pik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. tylna, skraj­na część ka­dłu­ba stat­ku, znaj­du­ją­ca się za ostat­nią gro­dzią wo­do­szczel­ną

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrajnik rufowy, war. achterpik

Wiktionary


aftersztag

lina sta­lo­wa bie­gną­ca od topu masz­tu do rufy; ach­tersz­tag


SJP.pl


aftonit

rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy siar­ko­so­li; te­tra­e­dryt


SJP.pl


aftoniusz

imię mę­skie


SJP.pl

Af­to­niusz z An­tio­chii (łac. "Apht­ho­nius", gr. Ἀφθόνιος Aft­ho­nios) – grec­ki retor i so­fi­sta z IV wieku n.e. czyn­ny we wschod­nim ce­sar­stwie rzym­skim.

We­dług Ge­mi­sto­na Ple­to­na dzia­łał w An­tio­chii. Był au­to­rem za­gi­nio­ne­go ko­men­ta­rza do dzie­ła Her­mo­ge­ne­sa oraz pow­sta­łej przed 391 ro­kiem "Pro­gym­nas­ma­ty", która za­cho­wa­ła się do cza­sów współ­czes­nych.

Wikipedia


aftowy

→ afta


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy afty

Wiktionary

Patrz:

afta

Powiązane:

 rzecz. afta ż.

Wiktionary


afty

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zob. afta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaftɨ, AS: afty

Wiktionary


aftyka

naz­wi­sko


SJP.pl


aftyzacja

sztucz­ne za­ka­że­nie wszyst­kich zwie­rząt w go­spo­dar­stwie za­raz­kiem pry­szczy­cy, w celu skró­ce­nia okre­su kwa­ran­tan­ny


SJP.pl

Af­ty­za­cja – nie­sto­so­wa­ny obec­nie za­bieg po­le­ga­ją­cy na sztucz­nym za­ka­ża­niu zwie­rząt do­mo­wych za­raz­kiem pry­szczy­cy, celem wy­wo­ła­nia rów­no­czes­ne­go za­cho­ro­wa­nia ca­łe­go stada. Przyś­pie­sza­ło to prze­bieg epi­zo­o­tii i samej cho­ro­by.

Af­ty­za­cję prze­pro­wa­dza­no pod na­dzo­rem władz we­te­ry­na­ryj­nych.

Wikipedia


afyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Bu­ko­wi­na. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Vac­ci­nium myr­til­lus|L.|ref=tak., bo­rów­ka czer­ni­ca

Wiktionary


ag

płaz be­zo­go­no­wy z ro­dzi­ny ro­pu­cho­wa­tych, ja­do­wi­ty (może uśmier­cić lub spa­ra­li­żo­wać zwie­rzę wiel­ko­ści kró­li­ka), wy­stę­pu­ją­cy w po­łud­nio­wej i środ­ko­wej Ame­ry­ce; ku­ru­ru, ro­pu­cha ol­brzy­mia


SJP.pl

skrót

 (1.1) = bibl. Księ­ga Ag­ge­u­sza

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • .ag – kra­jo­wa do­me­na in­ter­ne­to­wa naj­wyż­sze­go po­zio­mu przy­pi­sa­na dla An­ti­gua i Bar­bu­da
  • Ag (łac. Ar­gen­tum) – sym­bol che­micz­ny sre­bra
  • Sztucz­na gra­wi­ta­cja (ang. Ar­ti­fi­cial gra­vi­ty, AG)
  • At­to­gram (ag), jed­nost­ka masy w ukła­dzie SI
  • Ág, miej­sco­wość na Wę­grzech w Ko­mi­ta­cie Ba­ra­nya
  • AG przy naz­wach przed­się­biorstw (niem. Ak­tien­ge­sells­chaft) – spół­ka ak­cyj­na w kra­jach nie­miec­ko­ję­zycz­nych
  • Ag – an­ty­gen (z ang.)
  • AG – An­ti­gua i Bar­bu­da (oz­na­cze­nie ko­do­we we­dług ISO 3166-1)
  • AG – kan­ton Ar­go­wia w Szwaj­ca­rii (oz­na­cze­nie ko­do­we ISO 3166-2)

Wikipedia

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

sy­no­ni­my.

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

po­krew­ne.

fra­ze­o­lo­gia.

ety­mo­lo­gia.

uwagi.

 (1.1) BibliaPL.

tłu­ma­cze­nia.

* espe­ran­to: (1.1) Ĥag

* hisz­pań­ski: (1.1) Ag

* nie­miec­ki: (1.1) Hag

źró­dła.

== Ag (język an­giel­ski.) ==

wy­mo­wa.

zna­cze­nia.

skrót

 (1.1) = Au­gust → sier­pień, sierp­nio­wy

 (1.2) = agri­cul­tu­re → rol­nict­wo, rol­ni­czy

 (1.3) = med. an­ti­gen → an­ty­gen, an­ty­ge­no­wy

od­mia­na.

przy­kła­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈcɕɛ̃ŋɡa ˌːɡɛˈwuʃa, AS: ḱśẽŋg• ageu̯uša

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

 (1.1) BibliaPL.

tłumaczenia.

* esperanto: (1.1) Ĥag

* hiszpański: (1.1) Ag

* niemiecki: (1.1) Hag

źródła.

== Ag (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

 (1.1) = August → sierpień, sierpniowy

 (1.2) = agriculture → rolnictwo, rolniczy

 (1.3) = med. antigen → antygen, antygenowy

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

 (1.1) BibliaPL.

tłumaczenia.

* esperanto: (1.1) Ĥag

* hiszpański: (1.1) Ag

* niemiecki: (1.1) Hag

źródła.

== Ag (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

 (1.1) = August → sierpień, sierpniowy

 (1.2) = agriculture → rolnictwo, rolniczy

 (1.3) = med. antigen → antygen, antygenowy

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary


aga

1. tytuł grzecz­no­ścio­wy w kra­jach mu­zuł­mań­skich; pan
2. sto­pień ofi­cer­ski w suł­tań­skiej Tur­cji; także: ofi­cer no­szą­cy ten tytuł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) tytuł grzecz­no­ścio­wy w kra­jach mu­zuł­mań­skich (pan)

 (1.2) hist. wojsk. sto­pień ofi­cer­ski w suł­tań­skiej Tur­cji;

 (1.3) hist. wojsk. ofi­cer w stop­niu agi (1.2)

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) zool. ga­tu­nek płaza z ro­dzi­ny ro­pu­cho­wa­tych, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Rhi­nel­la ma­ri­na|ref=tak.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aga – ga­tu­nek ro­pu­chy
  • Aga – rzeka w Za­baj­ka­lu
  • Aga – zdrob­nie­nie od imie­nia żeń­skie­go Agniesz­ka
  • Aga – tu­rec­ki tytuł woj­sko­wy
  • Aga – mia­sto w Ja­po­nii, na wy­spie Hon­siu, w pre­fek­tu­rze Nii­ga­ta
  • Aga – osied­le przy sta­cji w Rosji, w Kraju Za­baj­kal­skim, w re­jo­nie mo­goj­tuj­skim
  • Aga – od­bior­nik ra­dio­wy pro­du­ko­wa­ny w Pol­sce w la­tach 1947–1950
  • AGA (ang. Ad­van­ced Grap­hics Ar­chi­tec­tu­re) – układ gra­fi­ki sto­so­wa­ny w trze­ciej ge­ne­ra­cji kom­pu­te­rów Amiga
  • AGA (ang. ap­pro­pria­te for ge­sta­tio­nal age) – masa uro­dze­nio­wa od­po­wied­nia do wieku ciąży
  • AGA – linia ho­dow­la­na pszczół rasy kra­iń­skiej
  • AGA – prze­ciw­cia­ła glia­dy­no­we

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈaɡa, AS: aga

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) kururu, ropucha olbrzymia

Wiktionary


agabos

Aga­bos, Aga­bus – po­stać bi­blij­na z No­we­go Te­sta­men­tu.

Pro­rok chrze­ści­jań­ski z Je­ro­zo­li­my, który prze­po­wie­dział Ko­ścio­ło­wi w An­tio­chii, że nad­cho­dzi wiel­ki głód. Póź­niej ostrzegł Pawła, że jeśli uda się on do Je­ro­zo­li­my, zo­sta­nie uwię­zio­ny. Po­ja­wia się w Dz 11, 27-30; 21, 7-14. Za­li­cza­ny do grona Sie­dem­dzie­się­ciu dwóch wy­słań­ców Je­zu­sa Chry­stu­sa

Wikipedia


agac

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dendr. aka­cja

Wiktionary


agacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od agat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie agat, lecz tylko mały aga­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agat m.

 przym. agatowy

Wiktionary


agacinski

naz­wi­sko


SJP.pl


agaciny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Agaty lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


agad

część li­te­ra­tu­ry tal­mu­dycz­nej za­wie­ra­ją­ca bajki, le­gen­dy, przy­po­wie­ści; ha­ga­da


SJP.pl


agada

część li­te­ra­tu­ry tal­mu­dycz­nej za­wie­ra­ją­ca bajki, le­gen­dy, przy­po­wie­ści; ha­ga­da


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Agada – w bud­dyz­mie pa­na­ce­um, lek na wszyst­ko
  • Agada albo Hag­ga­da – opo­wia­da­nie ra­bi­nicz­ne
  • Agada – wieś w Rosji, w Da­ge­sta­nie, w re­jo­nie gu­nib­skim

Wikipedia


agadir

mia­sto w Ma­ro­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wym Ma­ro­ku, port nad Oce­a­nem At­lan­tyc­kim;

Wiktionary

Aga­dir ( ‏اكادير‎, "Akādīr"; berb. ⴰⴳⴰⴷⵉⵔ, "Aga­dir") – mia­sto w po­łud­nio­wym Ma­ro­ku, port nad Oce­a­nem At­lan­tyc­kim, sie­dzi­ba re­gio­nu Sus-Massa. W 2024 roku li­czy­ło ok. 505 tys. miesz­kań­ców. W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł rybny, drzew­ny oraz ce­men­to­wy. Mię­dzy­na­ro­do­wy port lot­ni­czy, 10 ki­lo­me­trów pia­szczy­stych plaż oraz śred­nio 300 sło­necz­nych dni w roku spra­wia, że Aga­dir jest naj­po­pu­lar­niej­szą nad­mor­ską miej­sco­wo­ścią wy­po­czyn­ko­wą w Ma­ro­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie były to po­god­ne opo­wie­ści: męż­czyz­na mrocz­niał, wbi­jał wzrok w zie­mię, póź­niej wpa­try­wał się w sza­rość prze­wa­la­ją­cych się wód Oce­a­nu, który czter­dzie­ści dwa lata temu wdarł się do mia­sta, za­to­pił i zni­szczył stary Aga­dir, po­zo­sta­wia­jąc błot­ni­sty muł, chaos rze­czy z cu­dze­go życia, ty­sią­ce nie­zi­den­ty­fi­ko­wa­nych tru­pów po­cho­wa­nych póź­niej, gdy wody opa­dły i po­zo­sta­ła tylko pa­mięć o trwa­ją­cym pięt­na­ście se­kund trzę­sie­niu ziemi – na wzgó­rzu Kazba.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Agadirczyk mos., Agadirka ż.

 przym. agadirski

Wiktionary


agadirczyk

miesz­ka­niec Aga­di­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Aga­dir­czyk. (miesz­ka­niec Aga­di­ru)

Wiktionary


agadirka

miesz­kan­ka Aga­di­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Aga­dir­ka. (miesz­kan­ka Aga­di­ru)

Wiktionary


agadirski

→ Aga­dir (mia­sto w Ma­ro­ku)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z Aga­di­rem (mia­stem w Ma­ro­ku)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Agadir mrz., Agadirczyk mos., Agadirka ż.

Wiktionary


agal

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) krą­żek ze sznur­ka, słu­żą­cy do utrzy­ma­nia na gło­wie ke­fi­ji;

Wiktionary

Agal (arab. عقال, ‘iqāl) – spe­cjal­ny krą­żek wy­ko­na­ny ze sznur­ka (naj­czę­ściej z ko­ziej sier­ści), słu­żą­cy do utrzy­ma­nia na gło­wie ke­fi­ji.

Ma formę skrę­co­ne­go po­wro­zu, naj­czę­ściej w ko­lo­rze czar­nym. Daw­niej słu­żył także do pę­ta­nia nóg wiel­błą­dów w celu unie­moż­li­wie­nia im uciecz­ki w nocy lub pod­czas po­sto­jów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈaɡal, AS: agal

Wiktionary


agalit

mi­ne­rał


SJP.pl


agalitowy

zwią­za­ny z aga­li­tem


SJP.pl


agalmatolit

mi­ne­rał, zbita od­mia­na pi­ro­fi­li­tu; pa­go­dyt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mi­ne­rał uży­wa­ny do wy­ro­bu drob­nych przed­mio­tów ozdob­nych;

Wiktionary

Agal­ma­to­lit ( ἄγαλμα, ἄγαλματος "ágalma, agálmatos" „ozdo­ba” + λίθος "líthos" „ka­mień”), ina­czej pa­go­dyt – su­ro­wiec mi­ne­ral­ny. Jest to zwię­zła od­mia­na pi­ro­fyl­li­tu.

Mi­ne­ra­łu tego używa się już od cza­sów pre­hi­sto­rycz­nych (głów­nie w Chi­nach). W szcze­gól­no­ści służy do wyt­wa­rza­nia przed­mio­tów ozdob­nych o nie­wiel­kich roz­mia­rach.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) pagodyt

Wiktionary


agama

ja­szczur­ka z ro­dzi­ny o tej samej naz­wie obej­mu­ją­cej kil­ka­set owa­do­żer­nych i ro­śli­no­żer­nych ga­tun­ków; za­miesz­ku­je suche, ste­po­wo-pu­styn­ne re­jo­ny płd.-wsch. Eu­ro­py, Azji i Afry­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) herp. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Agama|Da­u­din|ref=tak., ro­dzaj ste­po­wych lub pu­styn­nych gadów z ro­dzi­ny aga­mo­wa­tych; u sam­ców niek­tó­rych z jego ga­tun­ków cha­rak­te­ry­stycz­na jest duża głowa oto­czo­na skó­rza­stą kryzą

Wiktionary

Nie mylić z: Agamy (hin­du­izm).

Agama – ro­dzaj gadów z po­dro­dzi­ny Aga­mi­nae w ro­dzi­nie aga­mo­wa­tych (Aga­mi­dae).

Wikipedia


agamemnon

w mi­to­lo­gii grec­kiej: syn Atre­u­sa, króla Myken


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. mi­tycz­ny wład­ca Myken;

Wiktionary

Aga­mem­non (gr. Ἀγαμέμνων "Agamémnōn", łac. "Aga­mem­non") – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Atre­u­sza i Ae­ro­pe, (w niek­tó­rych mi­tach oj­co­stwo przy­pi­sy­wa­ne jest Plej­ste­ne­so­wi), star­szy brat Me­ne­la­o­sa, po­cho­dził z rodu Atry­dów. Król Ar­go­li­dy, kra­i­ny, w któ­rej naj­waż­niej­szy­mi mia­sta­mi były Argos, My­ke­ny, Ti­ryns, Midea. We­dług naj­póź­niej­sze­go prze­ka­zu był kró­lem La­ke­daj­mo­nu ze sto­li­cą Amy­klaj. Od jego przod­ków na­zy­wa­no go cza­sem Atry­dą, Pe­lo­pi­dą lub Tan­ta­li­dą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Złota maska z Myken jest rów­nież zwana maską Aga­mem­no­na od imie­nia mi­tycz­ne­go wład­cy Myken, który zor­ga­ni­zo­wał wy­pra­wę prze­ciw­ko Troi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɡãˈmɛ̃mnɔ̃n, AS: agãmẽmnõn

Wiktionary


agameta

jed­no­ją­dro­wy za­ro­dek słu­żą­cy do rozm­na­ża­nia bezpł­cio­we­go u ot­wor­nic


SJP.pl


agamia

1. niew­cho­dze­nie w zwią­zek mał­żeń­ski; bez­żen­ność, bez­żeń­stwo;
2. nie­zdol­ność rozm­na­ża­nia płcio­we­go na sku­tek nie­do­roz­wo­ju na­rzą­dów płcio­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bez­żeń­stwo, stan wolny

 (1.2) biol. rozm­na­ża­nie bezpł­cio­we

 (1.3) biol. nie­zdol­ność do rozm­na­ża­nia płcio­we­go po­wo­do­wa­ne na­tu­ral­nym nie­do­roz­wo­jem na­rzą­dów płcio­wych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • bez­żeń­stwo, ce­li­bat;
  • bio­lo­gicz­ną nie­zdol­ność do rozm­na­ża­nia płcio­we­go wsku­tek na­tu­ral­ne­go nie­do­roz­wo­ju na­rzą­dów płcio­wych; wy­stę­pu­je u pszczół (ro­bot­ni­ce), a także u mró­wek;
  • ina­czej aga­mo­ge­ne­za (aga­mo­ge­ne­sis) – ro­dzaj rozm­na­ża­nia, w któ­rym nie na­stę­pu­je po­łą­cze­nie gamet. W tym zna­cze­niu ter­min aga­mia jest sy­no­ni­mi­zo­wa­ny z par­te­no­ge­ne­zą;
  • aga­mia (daw­niej cza­pla zie­lo­nos­krzy­dła) – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny cza­plo­wa­tych, je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju Aga­mia Re­i­chen­bach, 1853.
  • mo­no­ga­mia, po­li­ga­mia
  • syn­ga­mia
  • ga­tu­nek aga­micz­ny

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈɡãmʲja, AS: agãmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. agamiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) celibat

 (1.2) agamogeneza

Wiktionary


agamiczny

→ aga­mia


SJP.pl

Patrz:

agamia

agammaglobulinemia

brak lub nie­do­bór prze­ciw­ciał (im­mu­no­glo­bu­lin)


SJP.pl

Agam­ma­glo­bu­li­ne­mia Bru­to­na, ina­czej agam­ma­glo­bu­li­ne­mia sprzę­żo­na z chro­mo­so­mem X, zwana rów­nież hi­po­im­mu­no­glo­bu­li­ne­mią – na­le­żą­cy do pier­wot­nych nie­do­bo­rów od­por­no­ści ze­spół cho­ro­bo­wy cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się cał­ko­wi­tym bra­kiem prze­ciw­ciał i śla­do­wą obec­no­ścią lim­fo­cy­tów B w krą­że­niu (po­ni­żej 2%).

Wikipedia


agamogonia

bezpł­cio­wa część rozm­na­ża­nia ot­wor­nic


SJP.pl


agamont

bezpł­cio­we po­ko­le­nie w rozm­na­ża­niu ot­wor­nic


SJP.pl


agamospermia

biol. rozm­na­ża­nie się niek­tó­rych ro­ślin kwia­to­wych przez na­sio­na pow­sta­ją­ce z nie za­płod­nio­nej ko­mór­ki ja­jo­wej lub z innej ko­mór­ki wo­recz­ka za­ląż­ko­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. two­rze­nie na­sion bez za­płod­nie­nia (bez udzia­łu gamet mę­skich)

Wiktionary

Aga­mo­sper­mia – jeden z dwóch głów­nych ro­dza­jów apo­mik­sji. Pro­ces rozm­na­ża­nia we­ge­ta­tyw­ne­go stwier­dzo­ny u niek­tó­rych ro­ślin kwia­to­wych, po­le­ga­ją­cy na rozm­na­ża­niu za po­mo­cą na­sion, w któ­rych za­ro­dek pow­sta­je bez za­pład­nia­nia ko­mór­ki ja­jo­wej (par­te­no­ge­ne­za) lub z innej ko­mór­ki wo­recz­ka za­ląż­ko­we­go (apo­ga­mia).

Wikipedia


agamowate

o ce­chach aga­mo­wa­tych (ro­dzi­na gadów)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Aga­mi­dae|ref=tak. ro­dzi­na ja­szczu­rek;

Wiktionary

Aga­mo­wa­te, agamy (Aga­mi­dae) – ro­dzi­na za­u­rop­sy­dów z rzędu łu­sko­no­śnych (Squ­a­ma­ta). Obej­mu­je ponad 580 ga­tun­ków kla­sy­fi­ko­wa­nych w około 60 ro­dza­jach. Mają do­brze roz­wi­nię­te koń­czy­ny i długi ogon. Cha­rak­te­ry­stycz­ną ich cechą, gdy są pod­nie­co­ne, jest ki­wa­nie głową tak jak leg­wa­ny, przez co zresz­tą na­zy­wa­ne są leg­wa­na­mi Sta­re­go Świa­ta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miesz­ka z żoną, pi­sar­ką Kelly Sue DeConnick, dwój­ką dzie­ci, dwoma psami, kotem oraz ja­szczur­ką z ro­dzi­ny aga­mo­wa­tych, a jego dział­kę od­wie­dza­ją licz­ne ko­jo­ty i je­le­nie.

Wiktionary


agamowaty

o ce­chach aga­mo­wa­tych (ro­dzi­na gadów)


SJP.pl


agan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, na Ni­zi­nie Za­chod­nio­sy­be­ryj­skiej, lewy do­pływ rzeki Trom­jo­gan;

Wiktionary

Agan (ros. "Аган") – rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, na Ni­zi­nie Za­chod­nio­sy­be­ryj­skiej, w Chan­ty-Man­syj­skim Okrę­gu Au­to­no­micz­nym – Ju­grze.

Agan jest lewym do­pły­wem rzeki Trom­jo­gan, wpada do niej tuż przed tym, jak Trom­je­gan wpada do Obu, stąd Agan ucho­dzi nie­kie­dy za do­pływ Obu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rejon Niż­nie­war­tow­ski ma po­wierzch­nię 118,5 tys. km², na którą skła­da­ją się sil­nie za­ba­gnio­ne te­re­ny po­ło­żo­ne w do­rze­czach rzek Wach i Agan - do­pły­wach Obu, oraz w do­rze­czu sa­me­go Obu.

Wiktionary


agania

sto­li­ca Guam


SJP.pl


aganin

miesz­ka­niec Aga­nii, sto­li­cy Guamu; Agań­czyk


SJP.pl


aganippe

Aga­nip­pe (zwane też Hip­po­kre­ne) – w mi­to­lo­gii grec­kiej źró­dło w Be­o­cji w gaju u pod­nó­ża góry He­li­kon. Wody źró­dła wy­trys­nę­ły z ziemi pod wpły­wem ude­rze­nia ko­py­ta Pe­ga­za. Stało się sie­dzi­bą nimfy o tym samym imie­niu, córki boga-rzeki Ter­mes­sos w Be­o­cji oraz ulu­bio­nym miej­scem po­by­tu muz. Pi­ją­cym z niego da­wa­ło natch­nie­nie, toteż chęt­nie przy­by­wa­li doń poeci. Od nazwy źró­dła muzy na­zy­wa­no cza­sem aga­nip­pi­da­mi.

Wikipedia


aganka

miesz­kan­ka Aga­nii


SJP.pl


agapa

agape;
1. u ne­o­pla­to­ni­ków: mi­łość nie­biań­ska;
2. u pier­wszych chrze­ści­jan: uczta obrzę­do­wa;
3. u wol­no­mu­la­rzy: ry­tu­al­ny po­si­łek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kult. rel. wspól­ny po­si­łek re­li­gij­ny u pier­wszych chrze­ści­jan, współ­cze­śnie w niek­tó­rych chrze­ści­jań­skich wspól­no­tach re­li­gij­nych

 (1.2) pot. kośc. wy­staw­na uczta na ple­ba­nia­e­ba­nii

 (1.3) kult. ry­tu­al­ny po­si­łek ma­so­nów

 (1.4) filoz. u ne­o­pla­to­ni­ków: mi­łość nie­biań­ska, prze­ci­wień­stwo mi­ło­ści ziem­skiej

Wiktionary

Agapa – w cza­sach pier­wszych chrze­ści­jan był to wspól­ny po­si­łek, bra­ter­ska uczta, która pier­wot­nie była po­łą­czo­na z Eu­cha­ry­stią. Ze wzglę­dów pie­ty­stycz­nych z cza­sem na­by­ła sa­mo­dziel­ne­go cha­rak­te­ru. Obec­nie jest to prze­waż­nie spot­ka­nie to­wa­rzy­skie bądź uczta po wspól­nej mszy świę­tej, słu­żą­ce umoc­nie­niu więzi po­mię­dzy człon­ka­mi wspól­no­ty wier­nych.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) agape

 (1.3) agape

 (1.4) agape

Wiktionary


agapant

wie­lo­let­nia ro­śli­na z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych, szklar­nio­wa, rza­dziej po­ko­jo­wa; niek­tó­re z jej od­mian upra­wia­ne są ze wzglę­du na ozdob­ne li­ście po­dob­ne do liści iry­sów oraz białe lub nie­bie­skie kwia­ty; lilia afry­kań­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych;

Wiktionary

Aga­pant ("Aga­pant­hus" L'Hér.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych ("Ama­ryl­li­da­ce­ae"), daw­niej w niek­tó­rych uję­ciach sy­ste­ma­tycz­nych także wy­o­dręb­nia­ny w osob­nej ro­dzi­nie aga­pan­to­wa­tych ("Aga­pant­ha­ce­ae"). Obej­mu­je 7 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w na­tu­rze w Afry­ce Po­łud­nio­wej. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest "Aga­pant­hus um­bel­la­tus" L'Hér.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈɡapãnt, AS: agapãnt

Wiktionary


agape

agapa;
1. u ne­o­pla­to­ni­ków: mi­łość nie­biań­ska;
2. u pier­wszych chrze­ści­jan: uczta obrzę­do­wa;
3. u wol­no­mu­la­rzy: ry­tu­al­ny po­si­łek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. bez­wa­run­ko­wa mi­łość Boga do czło­wie­ka;

 (1.2) bez­wa­run­ko­wa, be­zin­te­re­sow­na mi­łość opie­ra­ją­ca się na więzi du­cho­wej

Wiktionary

Agape ( ἀγάπη "agápē") – „mi­łość: naj­wyż­sza forma mi­ło­ści, zwła­szcza mi­łość bra­ter­ska, do­bro­czyn­ność, mi­łość Boga do ludzi i ludzi do Boga”. Nie na­le­ży mylić z "philēo" – mi­ło­ścią bra­ter­ską – agápē unosi uni­wer­sal­ną, bez­wa­run­ko­wą, tran­scen­den­tal­ną (wsze­cho­bec­ną) mi­łość, która ist­nie­je nie­za­leż­nie od sy­tu­a­cji.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈɡapɛ, AS: agape

Wiktionary


agapia

imię żeń­skie


SJP.pl

Aga­pia – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Neamț, w gmi­nie Aga­pia. W 2011 roku li­czy­ła 1594 miesz­kań­ców.

Wikipedia


agapit

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Aga­pit – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Pow­sta­ło z Αγαπητός, oz­na­cza­ją­ce­go „drogi, ko­cha­ny”.

No­to­wa­ny w źró­dłach ro­syj­skich po­cho­dzą­cych z lat 1479–1584 z mo­na­sty­ru so­ło­wiec­kie­go.

Aga­pit imie­ni­ny ob­cho­dzi 18 lu­te­go, 16 marca, 22 kwiet­nia, 18 sierp­nia, 20 wrze­śnia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie po­wró­ci­wszy do Rzymu, Aga­pit zmarł w Kon­stan­ty­no­po­lu.

Wiktionary


agar

agar-agar;
1. ga­la­re­to­wa­ta sub­stan­cja uzy­ski­wa­na z kras­no­ro­stów mor­skich, sto­so­wa­na jako po­żyw­ka do ho­dow­li drob­no­u­stro­jów lub w prze­my­śle spo­żyw­czym i far­ma­ce­u­tycz­nym jako sub­sty­tut że­la­ty­ny;
2. wo­do­ro­sty bę­dą­ce skład­ni­kiem po­żyw­ki o tej samej naz­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ży­wicz­ne drew­no róż­nych ga­tun­ków drzew z ro­dza­ju Aqu­i­la­ria;

 (1.2) sub­stan­cja że­lu­ją­ca, któ­rej głów­nym skład­ni­kiem jest cu­kier ga­lak­to­za;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) kra­ków. chu­li­gan

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • agar – drew­no ży­wicz­ne
  • agar (agar-agar) – sub­stan­cja że­lu­ją­ca
  • Agar – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Sully
  • Agar.io – gra kom­pu­te­ro­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Na Da­le­kim Wscho­dzie an­fel­cje są zbie­ra­ne w celu po­zy­ska­nia agaru.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. agarowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) agar-agar

Wiktionary


agar-agar

agar;
1. ga­la­re­to­wa­ta sub­stan­cja uzy­ski­wa­na z kras­no­ro­stów mor­skich, sto­so­wa­na jako po­żyw­ka do ho­dow­li drob­no­u­stro­jów lub w prze­my­śle spo­żyw­czym i far­ma­ce­u­tycz­nym jako sub­sty­tut że­la­ty­ny;
2. wo­do­ro­sty bę­dą­ce skład­ni­kiem po­żyw­ki o tej samej naz­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. agar.

Wiktionary

Agar, agar-agar ("E406") – sub­stan­cja że­lu­ją­ca po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go, któ­rej głów­nym skład­ni­kiem jest trud­no przys­wa­jal­ny przez czło­wie­ka cu­kier ga­lak­to­za. Agar-agar w zim­nej wo­dzie pęcz­nie­je, na­to­miast do­brze roz­pu­szcza się w wo­dzie o tem­pe­ra­tu­rze ok. 90–100 °C, a ze­sta­la się, two­rząc ro­dzaj żelu w 40–50 °C.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do za­gę­szcza­nia uży­wa­my skro­bi ku­ku­ry­dzia­nej, tzw. ma­i­ze­ny lub agar-agaru.

Wiktionary


agardyt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj mi­ne­ra­łu;

Wiktionary

Agar­dyt – mi­ne­rał, trój­wod­ny za­sa­do­wy ar­se­nian wap­nia, mie­dzi i me­ta­li ziem rzad­kich: ceru, lan­ta­nu, ne­o­dy­mu i itru. Udo­kład­nio­ną nazwę mi­ne­ra­łu two­rzy się od naj­licz­niej wy­stę­pu­ją­ce­go w nim pier­wiast­ka ziem rzad­kich, np. agar­dyt ce­ro­wy lub agar­dyt ne­o­dy­mo­wy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈɡardɨt, AS: agardyt

Wiktionary


agarowy

zwią­za­ny z aga­rem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aga­rem, do­ty­czą­cy agaru

 (1.2) za­wie­ra­ją­cy agar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agar mrz.

Wiktionary


agaroza

po­li­sa­cha­ryd, po­chod­na ga­lak­to­zy otrzy­my­wa­na przez oczy­szcze­nie agaru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. cu­kier zło­żo­ny, w skład któ­re­go wcho­dzi ga­lak­to­za, uzy­ski­wa­ny z agaru ja­dal­ne­go

Wiktionary

Aga­ro­za – po­li­sa­cha­ryd bę­dą­cy po­li­me­rem po­chod­nych ga­lak­to­zy, otrzy­my­wa­ny przez oczy­szcza­nie z agaru ja­dal­ne­go. Aga­ro­za jest łatwo roz­pu­szczal­na w wo­dzie, w tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej od­wra­cal­nie two­rzy żel. Tem­pe­ra­tu­ra przej­ścia żelu w zol (po­tocz­nie top­nie­nie aga­ro­zy) jest wyż­sza od tem­pe­ra­tu­ry ze­sta­la­nia (hi­ste­re­za).

Wikipedia


agarozowy

→ aga­ro­za


SJP.pl

Patrz:

agaroza

agarycyna

po­chod­na kwasu cy­try­no­we­go, sub­stan­cja za­war­ta w hubie, sto­so­wa­na jako śro­dek na­pot­ny i prze­czy­szcza­ją­cy


SJP.pl


agarycynowy

→ aga­ry­cy­na


SJP.pl


agassi

[czy­taj: agass-i] naz­wi­sko


SJP.pl


agat

mi­ne­rał, od­mia­na chal­ce­do­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. od­mia­na chal­ce­do­nu; ka­mień półsz­la­chet­ny o cha­rak­te­ry­stycz­nych pa­skach ukła­da­ją­cych się kon­cen­trycz­nie;

Wiktionary

Agat – wie­lo­barw­na od­mia­na chal­ce­do­nu o cha­rak­te­ry­stycz­nej, wstę­go­wej bu­do­wie.

Nazwa „agat” po­cho­dzi praw­do­po­dob­nie od rzeki (daw­niej "Acha­tes") na Sy­cy­lii, gdzie mi­ne­rał ten był wy­do­by­wa­ny w cza­sach sta­ro­żyt­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zu­zan­na no­si­ła na­szyj­nik z aga­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaɡat, AS: agat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. agacik mrz.

 przym. agatowy

Wiktionary


agata

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 7366;

Wiktionary

– imię żeń­skie, po­cho­dzą­ce od przy­miot­ni­ka ἀγαθός („dobry”), w Pol­sce znane od XIII wieku.

Wśród imion na­da­wa­nych nowo na­ro­dzo­nym dzie­ciom, Agata w 2017 roku zaj­mo­wa­ła 32. miej­sce wśród imion żeń­skich. W całej po­pu­la­cji Polek Agata zaj­mo­wa­ła w 2017 roku 39. miej­sce (177 157 osób).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Agata i stu­diu­ję pie­lę­gniar­stwo na Wy­dzia­le Pie­lę­gniar­stwa i Nauk o Zdro­wiu Uni­wer­sy­te­tu Me­dycz­ne­go w Lu­bli­nie.

 (1.1) Na 5 lu­te­go przy­pa­da­ją imie­ni­ny Agaty.

 (1.1) Pani Agato, pro­szę nas jutro ko­niecz­nie od­wie­dzić z mężem.

 (1.2) Agata po­ru­sza się w ob­sza­rze mię­dzy or­bi­ta­mi Marsa i Jo­wi­sza, czyli w pasie głów­nym pla­ne­to­id.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɡata, AS: agata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Agatka ż., Aga ż., Agusia ż., Agunia ż., Gusia ż., Gunia ż.

:: gwara. Jagata ż.

:: fm. Agaton m.

 przym. Agacin, Agatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Agatka, Aga, Agusia, Agunia, Gusia, Gunia; gwara. Jagata, Jagna

Wiktionary


agatangelus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­sjan i Aga­tan­ge­lus zgi­nę­li w Abi­sy­nii w 1638 roku.

Wiktionary


agathodaimon

bó­stwo do­bro­czyn­ne


SJP.pl

Agat­ho­da­i­mon – nie­miec­ki ze­spół gra­ją­cy sym­fo­nicz­ny black metal za­ło­żo­ny w roku 1995.

Wikipedia


agatis

1. ro­dzaj z ro­dzi­ny ara­u­ka­rio­wa­tych, obej­mu­ją­cy około 20 ga­tun­ków wiecz­nie zie­lo­nych, dłu­go­wiecz­nych drzew igla­stych, ros­ną­cych w la­sach tro­pi­kal­nych i sub­tro­pi­kal­nych od In­do­chin po Fidżi; so­pli­ca;
2. aga­tis kauri - po­tęż­ne, wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo igla­ste z ro­dza­ju aga­tis, ros­ną­ce głów­nie w Nowej Ze­lan­dii, do­star­cza­ją­ce wy­so­ko­ga­tun­ko­wej ży­wi­cy; kauri


SJP.pl

Aga­tis, so­pli­ca, da­ma­ra ("Agat­his") – ro­dzaj drzew na­go­na­sien­nych z ro­dzi­ny ara­u­ka­rio­wa­tych obej­mu­ją­cy 22 ży­ją­ce ga­tun­ki. Obec­nie przed­sta­wi­cie­le na­le­żą­cych do ro­dza­ju ga­tun­ków wy­stę­pu­ją na ob­sza­rze od po­łud­nio­wej czę­ści Pół­wy­spu In­do­chiń­skie­go i Fi­li­pin po pół­noc­no-wschod­nią Au­stra­lię, Nową Ka­le­do­nię i Nową Ze­lan­dię; ska­mie­nia­ło­ści od­kry­te w Ar­gen­ty­nie do­wo­dzą, że w eo­ce­nie przed­sta­wi­cie­le ro­dza­ju wy­stę­po­wa­li rów­nież w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej, na­to­miast ska­mie­nia­ło­ści od­kry­te na wy­spie Haj­nan do­wo­dzą wy­stę­po­wa­nia przed­sta­wi­cie­li ro­dza­ju na ob­sza­rze dzi­siej­szych Chin na prze­ło­mie oli­go­ce­nu i mio­ce­nu.

Wikipedia


agatka

po­tocz­nie:
1. znak dro­go­wy przed­sta­wia­ją­cy dziew­czyn­kę z li­za­kiem;
2. osoba prze­pro­wa­dza­ją­ca dzie­ci przez ulicę; prze­pro­wa­dzacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż., po­u­fa­ła forma imie­nia Agata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ude­rzy­ła z ogrom­ną siłą w kajak, któ­rym pły­nę­li Adam (…) z dwu­na­sto­let­nią córką Agat­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Agata ż., Aga ż.

 przym. Agatowy

Wiktionary


agato

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: Agata

Wiktionary

Agato – pa­triar­cha Kop­tyj­skie­go Ko­ścio­ła Or­to­dok­syj­ne­go od 661 do 677.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Skoro tak ce­nisz sobie praw­dę i szcze­rość, to Ci po­wiem - ko­cham pio­sen­ki Two­jej Matki i Agniesz­kę Osiec­ką z Jej wa­da­mi, za to, że do­star­czy­ła mi tylu wzru­szeń, a Cie­bie Agato nie lubię, bar­dzo nie lubię, że od­wa­ży­łaś się tak źle pu­blicz­nie mówić o Matce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɡatɔ, AS: agato

Wiktionary


agaton

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aga­ton (imię)
  • Aga­ton (pa­pież)
  • Aga­ton – bi­skup kop­tyj­ski
  • Aga­ton – bi­skup Mag­hag­hi
  • Aga­ton (Opa­na­sen­ko ) – bi­skup Ro­syj­skie­go Ko­ścio­ła Pra­wo­sław­ne­go
  • Aga­ton – pa­triar­cha Je­ro­zo­li­my
  • Aga­ton – tra­ge­dio­pi­sarz
  • abba Aga­ton
  • Mie­czy­sław Aga­fon
  • Sta­ni­sław Jan­kow­ski pse­u­do­nim Aga­ton

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) 79. pa­pież miał na imię Aga­ton.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Agata ż., Agatona ż.

Wiktionary


agatonik

zdrob­nie­nie od: Aga­ton (imię mę­skie)


SJP.pl

Aga­to­nik – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, zło­żo­ne, w któ­rym pier­wszy człon to "αγαθος (agat­hós)" — „dobry”, a dru­gim "νικη (nikē)" — „zwy­cię­stwo” (por. Aga­ton, An­dro­nik, Ka­li­nik, Kle­o­nik). Pa­tro­nem tego imie­nia w Ko­ście­le ka­to­lic­kim jest św. Aga­to­nik, wspo­mi­na­ny razem ze św. Zo­ty­kiem, Ze­no­nem, Se­we­ria­nem i in­ny­mi.

Wikipedia


agatonostwo

Aga­ton z mał­żon­ką; Aga­to­no­wie


SJP.pl


agatonowie

Aga­ton z mał­żon­ką; Aga­to­no­stwo


SJP.pl


agatonowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Aga­to­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


agatowy

zwią­za­ny z aga­tem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aga­tem, do­ty­czą­cy agatu, wy­ko­na­ny z agatu, za­wie­ra­ją­cy agat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rę­ko­jeść ka­ra­be­li by­wa­ła z ka­mie­nia: ja­spi­so­wa, aga­to­wa, ame­ty­sto­wa, zło­ty­mi lub szmel­co­wa­ny­mi gwoź­dzi­ka­mi spa­ja­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agat mrz., agacik mrz.

Wiktionary


agatówka

aga­tów­ka ło­bod­ni­ca - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny sów­ko­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aga­tów­ka – wieś w woj. pod­kar­pac­kie, w pow. sta­lo­wo­wol­skim, w gmi­nie Za­le­sza­ny
  • Aga­tów­ka – osada leśna w woj. lu­bel­skim, w pow. kra­śnic­kim, w gmi­nie Go­ście­ra­dów
  • Aga­tów­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. kra­śnic­kim, w gmi­nie Trzyd­nik Duży
  • Aga­tów­ka – wieś w ob­wo­dzie ży­to­mier­skim, pod Ber­dy­czo­wem

Wikipedia


agawa

ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny aga­wo­wa­tych, po­cho­dzą­ca z Mek­sy­ku i Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, kwit­ną­ca tylko raz, upra­wia­na ze wzglę­du na li­ście


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Agave|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin o dłu­gich, mię­si­stych, kol­cza­stych, two­rzą­cych ro­ze­tę li­ściach;

 (1.2) pot. ro­śli­na z ro­dza­ju agawa (1.1)

Wiktionary

Agawa ("Agave" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych (po­dro­dzi­ny aga­wo­wych). Liczy około 277 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych na­tu­ral­nie na ob­sza­rze od środ­ko­wych i po­łud­nio­wych sta­nów USA do pół­noc­nych re­jo­nów Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Ka­ra­i­bów. Ob­sza­rem naj­więk­szej róż­no­rod­no­ści ro­dza­ju jest Mek­syk.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈɡava, AS: agava

Wiktionary

Powiązane:

 przym. agawowy

Wiktionary


agawowate

o ce­chach aga­wo­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


agawowaty

o ce­chach aga­wo­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny aga­wo­wa­tych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agawowate nmos.

Wiktionary


agawowy

→ agawa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy agawy, zwią­za­ny z agawą

Wiktionary

Patrz:

agawa

Powiązane:

 rzecz. agawa ż., agawowe nmos.

Wiktionary


agańczyk

miesz­ka­niec Aga­nii, sto­li­cy Guamu; Aga­nin


SJP.pl


agański

→ Aga­nia


SJP.pl

Patrz:

Agania

agażant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. zob. an­ga­żant.

Wiktionary


agd

[czy­taj: a-gie-DE lub jako całe, od­mien­ne wy­ra­że­nie] skrót od: ar­ty­ku­ły go­spo­dar­stwa do­mo­we­go; agd. (skrót pi­sa­ny z krop­ką, czy­ta­ny tak samo)


SJP.pl

skró­to­wiec li­te­ro­wy w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju ni­ja­kie­go

 (1.1) = ar­ty­ku­ły go­spo­dar­stwa do­mo­we­go;

 (1.2) sklep z ar­ty­ku­ła­mi go­spo­dar­stwa do­mo­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) By­li­śmy w skle­pie z AGD i ku­pi­li­śmy pral­kę.

 (1.2) Ot­wo­rzy­li nowe AGD na na­szym osied­lu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: a‿ɟɛ‿ˈdɛ, AS: a‿ǵe‿de

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) agd.; rzad. Arged

Wiktionary


agd.

skrót od: ar­ty­ku­ły go­spo­dar­stwa do­mo­we­go; AGD


SJP.pl


ageism

[czy­taj: ej­dżyzm] dy­skry­mi­na­cja ze wzglę­du na wiek; wie­kizm, age­izm


SJP.pl


ageista

[czy­taj: ej­dży­sta] osoba dy­skry­mi­nu­ją­ca ludzi ze wzglę­du na ich wiek


SJP.pl


ageistka

→ age­i­sta [czy­taj: ej­dżyst­ka]


SJP.pl


ageistowski

→ age­i­sta [czy­taj: ej­dży­stow­ski]; age­i­stycz­ny


SJP.pl


ageistyczny

→ age­izm [czy­taj: ej­dży­stycz­ny]; age­i­stow­ski


SJP.pl


ageizm

[czy­taj: ej­dżyzm] dy­skry­mi­na­cja ze wzglę­du na wiek; wie­kizm, age­ism


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) so­cjol. nie­chęć, prze­śla­do­wa­nie lub dy­skry­mi­na­cja kogoś z po­wo­du jego wieku;

Wiktionary

Age­izm (wym. [ˈājˌiz(ə)m]); od agism i age­ism, od age „wiek”), znany także jako wie­kizm – jedna z form dy­skry­mi­na­cji ze wzglę­du na wiek, do­ty­czą­ca osób star­szych i bę­dą­cych w po­desz­łym wieku, bę­dą­ca prze­ci­wień­stwem zja­wi­ska adul­tyz­mu.

W Pol­sce ofia­ra­mi age­iz­mu naj­czę­ściej pa­da­ją ko­bie­ty po 35 roku życia oraz męż­czyź­ni, ży­ją­cy po­wy­żej 45 lat.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Różne ro­dza­je dy­skry­mi­na­cji (sek­sizm, he­te­ro-sek­sizm, ra­sizm, kla­sizm, age­izm, able­izm oraz spe­cyzm) wy­wo­dzą się z tych sa­mych, fał­szy­wych za­ło­żeń sto­ją­cych u pod­staw kul­tu­ry pa­triar­chal­nej.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wiekizm

Wiktionary


agelasta

czło­wiek bez po­czu­cia hu­mo­ru, nie­u­mie­ją­cy szcze­rze się śmiać ani uśmie­chać


SJP.pl

Age­la­sta – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych i po­dro­dzi­ny zgrzy­pi­ko­wych.

Wikipedia


agema

do­bo­ro­wa gwar­dia przy­bocz­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


SJP.pl

Agema (stgr. ἄγημα ágēma) – w sta­ro­żyt­nej Gre­cji do­bo­ro­wy od­dział woj­ska.

W Spar­cie (jako ho­pli­ci w licz­bie 300) od­dzia­ły te peł­ni­ły rolę stra­ży przy­bocz­nej króla.

W woj­sku ma­ce­doń­skim sta­no­wi­li oso­bi­stą gwar­dię kró­lew­ską, li­czą­cą od 150 do 1000 ludzi, w więk­szo­ści zło­żo­ną z jeźdź­ców.

Wikipedia


agencik

zdrob­nie­nie od: agent


SJP.pl


agencina

lek­ce­wa­żą­co: marny, lichy agent


SJP.pl


agencja

1. przed­sta­wi­ciel­stwo ja­kiejś in­sty­tu­cji, ja­kie­goś przed­się­bior­stwa czy urzę­du, np. agen­cja hand­lo­wa, pocz­to­wa;
2. in­sty­tu­cja upo­wszech­nia­ją­ca in­for­ma­cje ze­bra­ne przez dzien­ni­ka­rzy, ko­re­spon­den­tów i współ­pra­cow­ni­ków;
3. agen­cja to­wa­rzy­ska - eu­fe­mi­stycz­ne okre­śle­nie na bur­del


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) firma świad­czą­ca różne usłu­gi

 (1.2) in­sty­tu­cja gro­ma­dzą­ca in­for­ma­cje dla prasy, radia i te­le­wiz­ji, ze­bra­ne przez dzien­ni­ka­rzy, ko­re­spon­den­tów i współ­pra­cow­ni­ków

 (1.3) przed­sta­wi­ciel­stwo ja­kiejś in­sty­tu­cji, ja­kie­goś przed­się­bior­stwa, urzę­du lub pań­stwa

 (1.4) eufem. zob. agen­cja to­wa­rzy­ska.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Agen­cja – pol­ska or­ga­ni­za­cja po­li­tycz­na ist­nie­ją­ca w la­tach 1794–1802
  • Agen­cja – pro­gram te­le­wi­zyj­ny
  • in­sty­tu­cja, firma lub jej część, dzia­ła­ją­ca w pew­nej dzie­dzi­nie
    • agen­cja fo­to­gra­ficz­na
    • agen­cja kos­micz­na
    • agen­cja mo­de­lek
    • agen­cja pra­so­wa
  • wy­spe­cja­li­zo­wa­ny organ pań­stwo­wy, pod­le­ga­ją­cy pod mi­ni­ster­stwo
    • Agen­cja Rynku Rol­ne­go
    • Agen­cja Bez­pie­czeń­stwa Wew­nętrz­ne­go
    • Agen­cja Nie­ru­cho­mo­ści Rol­nych
    • Agen­cja Re­struk­tu­ry­za­cji i Mo­der­ni­za­cji Rol­nict­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Agen­cja po­le­ca swoje usłu­gi re­kla­mo­we, także w za­kre­sie e-re­kla­my.

 (1.2) Jej mąż jest dzien­ni­ka­rzem – pra­cu­je w agen­cji pra­so­wej.

 (1.3) WHO jest agen­cją Na­ro­dów Zjed­no­czo­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɡɛ̃nt͡sʲja, AS: agẽncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agenciak mos., agencik mos., agenda ż., agendka ż., agens mzw./mos., agent mos., agentka ż., agentura ż., agenturalność ż., agenturka ż.

:: zdrobn. agencyjka ż.

 przym. agenciarski, agencki, agencyjny, agendowy, agentowy, agenturalny, agenturowy

 przysł. agencyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) filia, przedstawicielstwo

Wiktionary


agencki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. do­ty­czą­cy agen­ta, zwią­za­ny z agen­tem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agenciak mos., agencik mos., agencja ż., agencyjka ż., agent mos., agentka ż., agentura ż., agenturalność ż., agenturka ż.

 przym. agenciarski, agencyjny, agentowy, agenturalny, agenturowy

Wiktionary


agencyjka

zdrob­nie­nie od: agen­cja


SJP.pl


agencyjno-prowizyjny

zwią­za­ny z wy­na­gro­dze­niem na­leż­nym we­dług umowy agen­cyj­nej oraz pro­wiz­ją od wy­ko­na­nych usług


SJP.pl


agencyjny

do­ty­czą­cy agen­cji (np. biuro agen­cyj­ne, de­pe­sza agen­cyj­na)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z agen­cją, do­ty­czą­cy agen­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agenciak mos., agencik mos., agencja ż., agencyjka ż., agent mos., agentka ż., agentura ż., agenturalność ż., agenturka ż.

 przym. agenciarski, agencki, agentowy, agenturalny, agenturowy

Wiktionary


agenda

1. od­dział ja­kiejś in­sty­tu­cji, filia;
2. książ­ko­wo: plan, roz­kład


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filia urzę­du lub in­sty­tu­cji

 (1.2) ter­mi­narz

 (1.3) usta­lo­ny spis spraw, które będą przed­mio­tem dzia­ła­nia danej osoby lub in­sty­tu­cji w okre­ślo­nym cza­sie

 (1.4) chrze­ści­jań­ska księ­ga li­tur­gicz­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • agen­da – od­dział urzę­du, filia, ek­spo­zy­tu­ra
  • agen­da – ter­mi­narz
  • Agen­da – księ­ga li­tur­gicz­na
  • Agen­da – mia­sto w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Re­pu­blic
  • Agen­da – mia­sto w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Ash­land
  • Agen­da (ang. Agen­da Town) – gmina w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Ash­land

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Żeby o ni­czym nie za­pom­nieć, wszyst­kie ważne spra­wy za­pi­su­ję w agen­dzie.

 (1.3) Agen­da kon­fe­ren­cji zo­sta­ła po­dzie­lo­na na czte­ry sesje te­ma­tycz­ne.

 (1.4) Agen­da li­tur­gicz­na jest zbio­rem mod­litw, na­bo­żeństw i bło­go­sła­wieństw, prak­ty­ko­wa­nych i obo­wią­zu­ją­cych we wspól­no­cie Ko­ścio­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɡɛ̃nda, AS: agẽnda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. agendka ż.

 przym. agenturalny, agenturowy, agendowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dział, filia, oddział, sekcja, wydział

Wiktionary


agendka

zdrob­nie­nie od: agen­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: agen­da

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agenturka ż., agencja ż., agenda ż.

 przym. agenturalny, agenturowy

Wiktionary


agendowy

przy­miot­nik od: agen­da


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z agen­dą, do­ty­czą­cy agen­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agenturka ż., agencja ż., agenda ż.

 przym. agenturalny, agenturowy

Wiktionary


agenezja

wro­dzo­ne, nie­zu­peł­ne uksz­tał­to­wa­nie się na­rzą­du; hi­po­plaz­ja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wada roz­wo­jo­wa po­le­ga­ją­ca na nie­wyksz­tał­ce­niu się na­rzą­du;

Wiktionary

Age­nez­ja (łac. "age­ne­sia", z gr. "a"- + "génesis" = pow­sta­nie) – za­bu­rze­nie roz­wo­jo­we po­le­ga­ją­ce na nie­wyksz­tał­ce­niu się za­wiąz­ka na­rzą­du, a w kon­sek­wen­cji tegoż na­rzą­du. Do częst­szych pa­to­lo­gii na­le­żą:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Age­nez­ja płuca jest rzad­ką wro­dzo­ną wadą płuc, po­le­ga­ją­cą na cał­ko­wi­tym braku os­krze­la głów­ne­go, miąż­szu i na­czyń płuc­nych.

Wiktionary


agenor

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Age­nor – imię mę­skie
  • Age­nor – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 1873
  • Age­nor – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Aj­gyp­to­sa
  • Age­nor – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Am­fio­na
  • Age­nor – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn An­te­no­ra
  • Age­nor – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Fe­ge­u­sa
  • Age­nor – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Po­sej­do­na
  • Age­nor – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Trio­pa­sa
  • Age­nor Go­łu­chow­ski – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Age­nor Muñiz – urug­waj­ski pił­karz
  • Ro­nald Age­nor – ha­i­tań­ski te­ni­si­sta

Wikipedia


agens

w ję­zy­koz­naw­stwie: wy­ko­naw­ca czyn­no­ści wy­ra­żo­nej w orze­cze­niu; pod­miot czyn­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) wy­ko­naw­ca czyn­no­ści okre­ślo­nej cza­sow­ni­kiem

Wiktionary

Zo­bacz też: Agens (psy­cho­lo­gia).

Agens (pod­miot czyn­ny) w ję­zy­koz­naw­stwie – rola se­man­tycz­na wy­ko­naw­cy czyn­no­ści okre­ślo­nej cza­sow­ni­kiem. W zda­niu w stro­nie czyn­nej za­sad­ni­czo jest ko­do­wa­ny przez mia­now­nik i skład­nio­wo pełni funk­cję pod­mio­tu: "Jan czy­ścił meble."

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. agent mos./mrz., agencja ż.

Wiktionary


agensowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z agen­sem, do­ty­czą­cy agen­sa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agens m., agent mos./mrz.

Wiktionary


agent

1. de­tek­tyw, tajny funk­cjo­na­riusz po­li­cji, wy­wia­dow­ca;
2. tajny współ­pra­cow­nik ob­cych służb wy­wia­dow­czych, szpieg;
3. ajent, osoba poś­red­ni­czą­ca w za­wie­ra­niu umów przez zle­ce­nio­daw­cę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przed­sta­wi­ciel ja­kiejś firmy

 (1.2) pra­cow­nik wy­wia­du

 (1.3) tajny pra­cow­nik po­li­cji lub służb spe­cjal­nych

 (1.4) uczn. ko­le­ga

 (1.5) uczn. żar­tow­niś

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) in­form. pro­gram kom­pu­te­ro­wy, au­to­no­micz­na jed­nost­ka wy­ko­rzy­sty­wa­na w pro­gra­mo­wa­niu agen­to­wym;

 (2.2) in­form. model sztucz­nej in­te­li­gen­cji (zwy­kle duży model ję­zy­ko­wy), wy­po­sa­żo­ny w moż­li­wo­ści dzia­ła­nia w świe­cie, np. za­ma­wia­ją­cy bi­le­ty, po­rząd­ku­ją­cy dysk kom­pu­te­ra, pi­szą­cy pro­gra­my, albo roz­ma­wia­ją­cy z klien­ta­mi firmy;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) czyn­nik w ja­kiejś re­ak­cji lub pro­ce­sie (an­gli­cyzm ję­zy­ko­wy)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przed­sta­wi­ciel − np.:
    • agent nie­ru­cho­mo­ści
    • agent ubez­pie­cze­nio­wy
    • agent celny
    • agent li­te­rac­ki
    • agent spor­to­wy
  • agent wy­wia­du − osoba zaj­mu­ją­ca się dzia­łal­no­ścią szpie­gow­ską
  • agent − au­to­no­micz­na jed­nost­ka w pro­gra­mo­wa­niu agen­to­wym
  • Agent − re­a­li­ty show te­le­wiz­ji TVN (za­de­biu­to­wał w roku 2000)
  • agent − jedno ze sta­no­wisk służ­bo­wych CBA
  • Ajent
  • Agent (czyn­nik) − po­ja­wia­ją­cy się w ję­zy­ku pol­skim an­gli­cyzm, okre­śla­ją­cy czyn­nik w ja­kiejś re­ak­cji lub pro­ce­sie

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Lubię filmy o agen­cie zero zero sie­dem.

 (1.3) Ści­ga­na przez agen­tów Im­pe­rium księż­nicz­ka Leia ucie­ka do domu, strze­gąc wy­kra­dzio­nych pla­nów, które mogą oca­lić jej lud i przy­wró­cić wol­ność ga­lak­ty­ce…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaɡɛ̃nt, AS: agẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agencja ż., agentura ż., agens m., agenda ż.

:: fż. agentka ż.

:: zdrobn. agencik m.

 przym. agentowy, agenturalny, agensowy, agencki, agencyjny, agenturowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szpieg

 (1.2-3) wywiadowca

 (2.2) agent AI

 (3.1) czynnik, faktor

Wiktionary


agentivus

w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­pa­dek za­leż­ny, wy­ra­ża­ją­cy naj­czę­ściej spraw­cę bądź na­rzę­dzie czyn­no­ści, wy­stę­pu­ją­cy m.in. w ję­zy­kach ka­u­ka­skich; er­ga­ti­vus, er­ga­ti­wus, er­ga­tyw


SJP.pl


agentka

1. ko­bie­ta de­tek­tyw, tajna funk­cjo­na­riusz­ka po­li­cji, wy­wia­dow­czy­ni;
2. tajna współ­pra­cow­nicz­ka ob­cych służb wy­wia­dow­czych, szpieg;
3. ajent­ka, osoba poś­red­ni­czą­ca w za­wie­ra­niu umów przez zle­ce­nio­daw­cę;
4. po­tocz­nie: zwa­rio­wa­na osoba; apa­rat­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: agent

 (1.2) uczn. dziew­czy­na atrak­cyj­na fi­zycz­nie

 (1.3) uczn. dziew­czy­na, która ma nie­co­dzien­ne po­my­sły

Wiktionary

Agent­ka (ang. "Spy") – ame­ry­kań­ski film akcji z ele­men­ta­mi ko­me­dii z 2015 roku. Re­ży­se­rią i sce­na­riu­szem obra­zu zajął się Paul Feig, a w ro­lach głów­nych wy­stą­pi­li Me­lis­sa McCarthy, Jason Stat­ham, Rose Byrne, Mi­ran­da Hart, Bobby Can­na­va­le, Al­li­son Jan­ney oraz Jude Law.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ona jest agent­ką ubez­pie­cze­nio­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɡɛ̃ntka, AS: agẽntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agencja ż., agentura ż., agens m., agenda ż.

:: fm. agent m.

:: zdrobn. agencik m.

 przym. agentowy, agenturalny, agensowy, agencki, agencyjny, agenturowy

Wiktionary


agentowy

→ agent (w in­for­ma­ty­ce)


SJP.pl


agentura

1. biuro agen­ta hand­lo­we­go;
2. przed­sta­wi­ciel­stwo ja­kie­goś przed­się­bior­stwa, urzę­du;
3. grupa szpie­gów i dy­wer­san­tów na usłu­gach ob­ce­go pań­stwa lub wro­giej or­ga­ni­za­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) część wy­wia­du zło­żo­na z kilku agen­tów na te­ry­to­rium in­ne­go pań­stwa;

 (1.2) przed­sta­wi­ciel­stwo rządu, or­ga­ni­za­cji lub przed­się­bior­stwa na obcym te­re­nie, poza sie­dzi­bą

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • agen­tu­ra – grupa agen­tów wy­wia­du, agen­tów wpły­wu, szpie­gów lub dy­wer­san­tów, dzia­ła­ją­ca na te­re­nie da­ne­go pań­stwa na rzecz in­te­re­sów in­ne­go pań­stwa lub or­ga­ni­za­cji, w tym mię­dzy­na­ro­do­wej.
  • agen­tu­ra – ro­dzaj za­trud­nie­nia, np. w hand­lo­wych biu­rach poś­red­nict­wa
  • Agen­tu­ra – po­łud­nio­wo­ko­re­ań­ski szpie­gow­ski film akcji z 2013 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W związ­ku z tym po­sta­wio­no przed od­dzia­ła­mi ope­ra­cyj­ny­mi wy­wia­du woj­sko­we­go za­da­nie sfor­mu­ło­wa­nia kon­cep­cji utrzy­ma­nia bez­piecz­nej łącz­no­ści mię­dzy cen­tra­lą a agen­tu­rą dzia­ła­ją­cą w kra­jach za­chod­nich.

 (1.2) U dia­bła, na dzie­się­ciu spot­ka­nych na ulicy sze­ściu jest świe­żo przy­by­łych i za­kła­da­ją­cych agen­tu­ry, a dzie­wię­ciu chcą­cych zro­bić mi­lio­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɡɛ̃nˈtura, AS: agẽntura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agent m., agentka ż., agencja ż., agenturka ż., deagenturyzacja ż.

 przym. agenturalny, agenturowy, agencki, agencyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ekspozytura, daw. ajentura

Wiktionary


agenturalność

→ agen­tu­ral­ny


SJP.pl

Patrz:

agenturalny

agenturalny

po­wią­za­ny z agen­tu­rą, do­ty­czą­cy agen­tów lub agen­tu­ry; agen­tu­ro­wy, szpie­gow­ski (np. agen­tu­ral­na przesz­łość)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z agen­tu­rą, do­ty­czą­cy agen­tu­ry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agenciak mos., agencik mos., agencja ż., agencyjka ż., agenda ż., agendka ż., agens mzw./mos., agent mos., agentka ż., agentura ż., agenturalność ż., agenturka ż.

 przym. agenciarski, agencki, agencyjny, agendowy, agentowy, agenturowy

 przysł. agencyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) agenturowy

Wiktionary


agenturka

zdrob­nie­nie od: agen­tu­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: agen­tu­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agenciak mos., agencik mos., agencja ż., agencyjka ż., agenda ż., agendka ż., agens mzw./mos., agent mos., agentka ż., agentura ż., agenturalność ż.

 przym. agenciarski, agencki, agencyjny, agendowy, agentowy, agenturowy

 przysł. agencyjnie

Wiktionary


agenturowy

1. → agen­tu­ra (grupa szpie­gów); agen­tu­ral­ny, szpie­gow­ski;
2. → agen­tu­ra (przed­sta­wi­ciel­stwo ja­kie­goś przed­się­bior­stwa); agen­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z agen­tu­rą, do­ty­czą­cy agen­tu­ry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agenciak mos., agencik mos., agencja ż., agencyjka ż., agenda ż., agendka ż., agens mzw./mos., agent mos., agentka ż., agentura ż., agenturalność ż., agenturka ż.

 przym. agenciarski, agencki, agencyjny, agendowy, agentowy, agenturalny

 przysł. agencyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) agenturalny

Wiktionary


agentyczny

dzia­ła­ją­cy sa­mo­dziel­nie, z ini­cja­ty­wą i au­to­no­mią


SJP.pl


agentywny

w ję­zy­koz­naw­stwie: wska­zu­ją­cy na wy­ko­naw­cę czyn­no­ści


SJP.pl


ageratum

ro­dzaj ro­śli­ny ziel­nej lub krze­wu z ro­dzi­ny astro­wa­tych, po­cho­dzą­cych z Mek­sy­ku, ros­ną­cych prze­waż­nie w Ame­ry­ce zwrot­ni­ko­wej; że­ni­szek


SJP.pl


agesilaos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Age­si­la­os I z dy­na­stii Agi­dów pa­nu­ją­cy praw­do­po­dob­nie w X/IX w. p.n.e.
  • Age­si­la­os II z dy­na­stii Eu­ry­pon­ty­dów pa­nu­ją­cy w la­tach 398-360 p.n.e.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) - Oto są mury Spar­ty! - tak król Age­si­la­os Wiel­ki od­po­wia­dał na py­ta­nie, dla­cze­go Spar­ty nie oto­czo­no mu­ra­mi.

Wiktionary


ageusz

imię mę­skie


SJP.pl


ageuzja

utra­ta zmy­słu smaku


SJP.pl

Age­uz­ja, od gr. "αγεύσις" ("age­u­sis" — prze­dro­stek "a-" – brak/za­prze­cze­nie + "ge­u­sis" – smak/wra­że­nia sma­ko­we) – objaw cho­ro­bo­wy po­le­ga­ją­cy na utra­cie od­czu­wa­nia smaku, zda­rza­ją­cy się jed­nak rza­dziej niż dys­ge­uz­ja po­le­ga­ją­ca na znieksz­tał­ce­niu lub ob­ni­że­niu ja­ko­ścio­wym i ilo­ścio­wym doz­nań sma­ko­wych.

Wikipedia


agezylaus

bo­ha­ter dra­ma­tu Ju­liu­sza Sło­wac­kie­go "Age­zy­la­usz"; Age­zy­la­usz


SJP.pl


agezylausz

bo­ha­ter dra­ma­tu Ju­liu­sza Sło­wac­kie­go "Age­zy­la­usz"; Age­zy­la­us


SJP.pl


agfa

marka ma­te­ria­łów fo­to­gra­ficz­nych i firma; AGFA


SJP.pl


aggeusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

 (1.2) bibl. Księ­ga Ag­ge­u­sza;

Wiktionary

Ag­ge­usz, "Chag­gaj" (hebr. "Chag" - świę­to, uro­czy­stość), Ag­ga­e­us (od ‏חַגַּי‎ "Hag­gai", Ἀγγαῖος) – jest dzie­sią­tym z tzw. pro­ro­ków mniej­szych, a pier­wszym z trzech dzia­ła­ją­cych po po­wro­cie z nie­wo­li ba­bi­loń­skiej. Autor Księ­gi Ag­ge­u­sza.

Dzia­łał w Je­ro­zo­li­mie około 520 p.n.e..

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten cytat naj­praw­do­po­dob­niej po­cho­dzi z „Księ­gi pro­ro­ka Ag­ge­u­sza”.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Aggeuszowy

Wiktionary


aggeuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Ag­ge­u­sza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeden z bi­bli­stów twier­dzi, że jest to tekst Ag­ge­u­szo­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aggeusz mos.

Wiktionary


aggio

wy­ra­żo­na pro­cen­to­wo nad­wyż­ka kursu dewiz, pa­pie­rów war­to­ścio­wych po­wy­żej ich war­to­ści no­mi­nal­nej; ażio; agio


SJP.pl


aggiornamento

[czy­taj: adż­dżor­na­men­to lub adżior­na­men­to]
1. odło­że­nie cze­goś na inny ter­min;
2. uw­spół­cze­śnie­nie, mo­der­ni­za­cja;
3. okre­śle­nie na od­no­wę Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go po So­bo­rze Wa­ty­kań­skim II


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. hist. po­li­ty­ka Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go po­le­ga­ją­ca na uno­wo­cze­śnie­niu i mo­der­ni­za­cji dok­tryn oraz in­sty­tu­cji ko­ściel­nych, bę­dą­ca jed­nym z dążeń II So­bo­ru Wa­ty­kań­skie­go;

Wiktionary

Ag­gior­na­men­to (z wł. "uw­spół­cze­śnie­nie", "ak­tu­a­li­za­cja", "do­sto­so­wa­nie do dzi­siej­sze­go dnia"; dosł. "udzi­siej­sze­nie", od: "gior­no"; "dzień") – we współ­czes­nej te­o­lo­gii ka­to­lic­kiej i pu­bli­cy­sty­ce ter­min od­no­szą­cy się do zadań dusz­pa­ster­skich So­bo­ru wa­ty­kań­skie­go II w za­kre­sie od­no­wy li­tur­gii, or­ga­ni­za­cji (prawa ka­no­nicz­ne­go), re­la­cji eku­me­nicz­nych, re­la­cji z in­ny­mi re­li­gia­mi i re­la­cji ze współ­czes­ną cy­wi­li­za­cją.

Wikipedia


agh

Aka­de­mia Gór­ni­czo-Hut­ni­cza


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju ni­ja­kie­go

 (1.1) = eduk. Aka­de­mia Gór­ni­czo-Hut­ni­cza;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aka­de­mia Gór­ni­czo-Hut­ni­cza im. Sta­ni­sła­wa Sta­szi­ca w Kra­ko­wie
  • port lot­ni­czy Ängelholm-Hel­sing­borg

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po roku na AGH prze­nio­słem się na UJ.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: a‿ɟɛ‿ˈxa, AS: a‿ǵe‿χa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. agiehowski

Wiktionary


agila

model sa­mo­cho­du marki Opel


SJP.pl


agile

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: zwin­nie, ruch­li­wie, żywo; agil­men­te


SJP.pl


agilmente

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: zwin­nie, ruch­li­wie, żywo; agile


SJP.pl


agincourt

[czy­taj: agęKUR] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

Agin­co­urt – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Grand Est, w de­par­ta­men­cie Me­urt­he i Mo­ze­la.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ły 412 osoby, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 99 osób/km² (wśród 2335 gmin Lo­ta­ryn­gii Agin­co­urt pla­su­je się na 653. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 1083.).

Wikipedia


aginskoje

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. osied­le typu miej­skie­go w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Kraju Za­baj­kal­skim;

Wiktionary

Agin­sko­je ( "Агинское") – osied­le typu miej­skie­go w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, sto­li­ca daw­ne­go Agiń­sko-Bu­riac­kie­go Okrę­gu Au­to­no­micz­ne­go, włą­czo­ne­go 1 marca 2008 roku w skład Kraju Za­baj­kal­skie­go.

Za­ło­żo­ne w 1811 roku, za­miesz­ku­je je obec­nie 12,6 tys. miesz­kań­ców (dane z 2005 roku).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Aga ż., Agińskie n.

 przym. agiński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Agińskie

Wiktionary


agio

wy­ra­żo­na pro­cen­to­wo nad­wyż­ka kursu dewiz, pa­pie­rów war­to­ścio­wych po­wy­żej ich war­to­ści no­mi­nal­nej; ażio; aggio


SJP.pl


agis

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Agis – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go
    • Agis I – król Spar­ty z XI wieku p.n.e.
    • Agis II – król Spar­ty zm. 400 lub 398 p.n.e.
    • Agis III – król Spar­ty w la­tach 338 p.n.e.-331 p.n.e.
    • Agis IV – król Spar­ty w la­tach 244 p.n.e.-241 p.n.e.

Wikipedia


agitacja

zjed­ny­wa­nie zwo­len­ni­ków dla ja­kiejś spra­wy, idei; pro­pa­go­wa­nie ja­kichś haseł, ide­o­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzia­łal­ność pro­wa­dzą­ca do zjed­na­nia zwo­len­ni­ków dla pew­nej spra­wy, idei, po­glą­dów; pro­pa­go­wa­nie haseł albo ide­o­lo­gii;

Wiktionary

Zo­bacz też: agi­ta­cja w me­dy­cy­nie.

Agi­ta­cja – dzia­łal­ność pro­wa­dzą­ca do zjed­na­nia spra­wy, idei, po­glą­dów; pro­pa­go­wa­nie haseł albo ide­o­lo­gii.

Jako forma pro­pa­gan­dy ma słu­żyć osią­gnię­ciu do­raź­ne­go, kon­kret­ne­go celu. Spo­so­ba­mi pro­wa­dze­nia agi­ta­cji są: re­kla­my, ulot­ki, słowa, pla­ka­ty i prze­mó­wie­nia wie­co­we (naj­star­sza forma).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­bar­dziej ak­tyw­ni dzia­ła­cze stanu trze­cie­go zwo­ły­wa­li ze­bra­nia, roz­po­wszech­nia­li ma­te­ria­ły pro­pa­gan­do­we i pro­wa­dzi­li czyn­ną agi­ta­cję przed­wy­bor­czą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɟiˈtat͡sʲja, AS: aǵitacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agitacyjność ż., agitator mos., agitatorka ż., agitatorskość ż., agitatorstwo n., agitka ż., agitowanie n., rozagitowanie n., rozagitowywanie n., zaagitowanie n.

 czas. agitować ndk., rozagitować dk., rozagitowywać ndk., zaagitować dk.

 przym. agitacyjny, agitatorski

 przysł. agitatorsko, agitacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) agitowanie

Wiktionary


agitacyjność

→ agi­ta­cyj­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) skłon­ność do po­bu­dze­nia; zdol­ność do wzbu­dza­nia emo­cji czy pew­nych za­cho­wań

Wiktionary

Patrz:

agitacyjny

Powiązane:

 rzecz. agitowanie n., agitka ż., agitatorstwo n., agitacja ż., agitator mos., agitatorka ż.

 czas. agitować ndk.

 przym. agitacyjny, agitatorski

Wiktionary


agitacyjny

do­ty­czą­cy agi­ta­cji lub agi­ta­to­ra (np. dzia­łal­ność agi­ta­cyj­na); agi­ta­tor­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) słu­żą­cy agi­ta­cji, po­zy­ska­niu no­wych zwo­len­ni­ków dla spra­wy czy idei

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agitacja ż., agitacyjność ż., agitator mos., agitatorka ż., agitatorskość ż., agitatorstwo n., agitka ż., agitowanie n., rozagitowanie n., rozagitowywanie n., zaagitowanie n.

 czas. agitować ndk., rozagitować dk., rozagitowywać ndk., zaagitować dk.

 przym. agitatorski

 przysł. agitatorsko, agitacyjnie

Wiktionary


agitato

[czy­taj: adżi­ta­to] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: burz­li­wie, gwał­tow­nie


SJP.pl


agitator

osoba prze­pro­wa­dza­ją­ca agi­ta­cję


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba pro­wa­dzą­ca agi­ta­cję

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) chem. cy­lin­drycz­ny, sta­lo­wy re­ak­tor wy­ło­żo­ny oło­wiem; naj­czę­ściej uży­wa­ny do ra­fi­na­cji ropy naf­to­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed wy­bo­ra­mi w teren wy­sła­no agi­ta­to­rów.

 (2.1) Ropa była ra­fi­no­wa­na w czte­rech agi­ta­to­rach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɟiˈtatɔr, AS: aǵitator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agitacja ż., agitacyjność ż., agitatorskość ż., agitatorstwo n., agitka ż., agitowanie n., rozagitowanie n., rozagitowywanie n., zaagitowanie n.

:: fż. agitatorka ż.

 czas. agitować ndk., rozagitować dk., rozagitowywać ndk., zaagitować dk.

 przym. agitacyjny, agitatorski

 przysł. agitatorsko, agitacyjnie

Wiktionary


agitatorka

ko­bie­ta prze­pro­wa­dza­ją­ca agi­ta­cję


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: agi­ta­tor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ona wy­glą­da na nie­bez­piecz­ną agi­ta­tor­kę i musi być za­cie­kłą re­wo­lu­cjo­nist­ką!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɟitaˈtɔrka, AS: aǵitatorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agitacja ż., agitacyjność ż., agitatorskość ż., agitatorstwo n., agitka ż., agitowanie n., rozagitowanie n., rozagitowywanie n., zaagitowanie n.

:: fm. agitator mos.

 czas. agitować ndk., rozagitować dk., rozagitowywać ndk., zaagitować dk.

 przym. agitacyjny, agitatorski

 przysł. agitatorsko, agitacyjnie

Wiktionary


agitatorski

do­ty­czą­cy agi­ta­cji lub agi­ta­to­ra (np. dzia­łal­ność agi­ta­tor­ska); agi­ta­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z agi­ta­to­rem, do­ty­czą­cy agi­ta­to­ra

 (1.2) na­le­żą­cy do agi­ta­to­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agitacja ż., agitacyjność ż., agitator mos., agitatorka ż., agitatorskość ż., agitatorstwo n., agitka ż., agitowanie n., rozagitowanie n., rozagitowywanie n., zaagitowanie n.

 czas. agitować ndk., rozagitować dk., rozagitowywać ndk., zaagitować dk.

 przym. agitacyjny

 przysł. agitatorsko, agitacyjnie

Wiktionary


agitatorstwo

rza­dziej: agi­to­wa­nie, pro­pa­go­wa­nie cze­goś, szu­ka­nie zwo­len­ni­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­ję­cie agi­ta­to­ra, czyn­ność agi­to­wa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agitacja ż., agitacyjność ż., agitator mos., agitatorka ż., agitatorskość ż., agitka ż., agitowanie n., rozagitowanie n., rozagitowywanie n., zaagitowanie n.

 czas. agitować ndk., rozagitować dk., rozagitowywać ndk., zaagitować dk.

 przym. agitacyjny, agitatorski

 przysł. agitatorsko, agitacyjnie

Wiktionary


agitka

ulot­ka, pro­kla­ma­cja, utwór o tre­ści agi­ta­cyj­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. krót­ki utwór, ulot­ka, prze­mó­wie­nie itp. o cha­rak­te­rze pro­pa­gan­do­wym, agi­ta­cyj­nym

Wiktionary

Agit­ka (ros. "агитка" – agi­ta­cja, z łac. "agi­ta­tio" – po­bu­dza­nie, po­ga­nia­nie) – krót­ki utwór wier­szo­wa­ny lub pro­za­tor­ski o cha­rak­te­rze pro­pa­gan­do­wym, adre­so­wa­ny do sze­ro­kie­go grona od­bior­ców (sta­no­wią­cych część kon­kret­nej grupy lub spo­łecz­no­ści), ma­ją­cy na celu skło­nie­nie od­bior­cy do po­pie­ra­nia okre­ślo­nych haseł czy dążeń po­li­tycz­nych za po­mo­cą bar­dzo pro­stych i wy­ra­zi­stych środ­ków li­te­rac­kich oraz od­no­szą­cy się do ak­tu­al­nej, bie­żą­cej te­ma­ty­ki.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈɟitka, AS: aǵitka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agitacja ż., agitacyjność ż., agitator mos., agitatorka ż., agitatorskość ż., agitatorstwo n., agitowanie n., rozagitowanie n., rozagitowywanie n., zaagitowanie n.

 czas. agitować ndk., rozagitować dk., rozagitowywać ndk., zaagitować dk.

 przym. agitacyjny, agitatorski

 przysł. agitatorsko, agitacyjnie

Wiktionary


agitowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pro­wa­dze­nie agi­ta­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɟitɔˈvãɲɛ, AS: aǵitovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agitacja ż., agitacyjność ż., agitator mos., agitatorka ż., agitatorskość ż., agitatorstwo n., agitka ż., rozagitowanie n., rozagitowywanie n., zaagitowanie n.

 czas. agitować ndk., rozagitować dk., rozagitowywać ndk., zaagitować dk.

 przym. agitacyjny, agitatorski

 przysł. agitatorsko, agitacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) agitacja

Wiktionary


agitować

zjed­ny­wać zwo­len­ni­ków dla ja­kiejś spra­wy, idei; pro­pa­go­wać jakąś ideę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) zjed­ny­wać zwo­len­ni­ków dla ja­kiejś spra­wy, idei

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fran­cu­scy ko­mu­ni­ści agi­to­wa­li bo­wiem w Tym­cza­so­wym Zgro­ma­dze­niu Na­ro­do­wym za za­pro­sze­niem do San Fran­ci­sco przed­sta­wi­cie­li „rządu lu­bel­skie­go”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɟiˈtɔvat͡ɕ, AS: aǵitovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agitacja ż., agitacyjność ż., agitator mos., agitatorka ż., agitatorskość ż., agitatorstwo n., agitka ż., agitowanie n., rozagitowanie n., rozagitowywanie n., zaagitowanie n.

 czas. rozagitować dk., rozagitowywać ndk., zaagitować dk.

 przym. agitacyjny, agitatorski

 przysł. agitatorsko, agitacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nakłaniać, namawiać, lansować, skłaniać, nawoływać, przekonywać, urabiać

Wiktionary


agitprop

śro­do­wi­sko­wo: agi­ta­cja i pro­pa­gan­da w po­sta­ci zor­ga­ni­zo­wa­nej


SJP.pl

Agit­prop – skrót od słów: agi­ta­cja i pro­pa­gan­da, do­ty­czą­cy Wy­dzia­łu Agi­ta­cji i Pro­pa­gan­dy ( отдел агитации и пропаганды, trb. "otd­jel agi­tat­sii i pro­pa­gan­dy"), za­ło­żo­ne­go w 1920 roku w ra­mach se­kre­ta­ria­tu Ko­mi­te­tu Cen­tral­ne­go KPZR.

Agit­prop jako in­sty­tu­cja stop­nio­wo roz­sze­rzy­ła swe wpły­wy na wszyst­kie dzie­dzi­ny życia w ZSRR, jak rów­nież na wiele ob­sza­rów po­li­ty­ki mię­dzy­na­ro­do­wej, gdzie pro­wa­dzi­ła swoją dzia­łal­ność w ra­mach or­ga­ni­za­cji fa­sa­do­wych.

Wikipedia


agiński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Agin­skim, do­ty­czą­cy Agin­skie­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aginskoje n., Agińskie n., Aga ż.

Wiktionary


aglaja

w mi­to­lo­gii grec­kiej: jedna z cha­ryt, duch na­tu­ry z or­sza­ku Afro­dy­ty, uo­sa­bia­ją­cy buj­ność przy­ro­dy, wcie­le­nie pię­kna i mi­łos­ne­go po­wa­bu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. jedna z Cha­ryt;

 (1.2) mitgr. córka Man­ti­ne­o­sa, żona Abasa, matka Akriz­jo­sa i Proj­to­sa

 (1.3) mitgr. jedna z nimf, matka Ni­re­u­sa

 (1.4) rzad. imię|pol­ski|ż.

 (1.5) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 47;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Agla­ja Ve­te­ra­nyi – pi­sar­ka po­cho­dze­nia ru­muń­skie­go
  • Agla­ja – po­stać fik­cyj­na z ope­ret­ki Ta­jem­ni­ce ga­bi­ne­to­we Da­nie­lew­skie­go
  • Agla­ja „Laja” He­y­den – po­stać fik­cyj­na z nie­miec­kiej te­le­no­we­li Mi­łość puka do drzwi (grana przez San­drę Schre­i­ber)
  • Agla­ja (Agla­ea, Agla­ia) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Cha­ryt
  • Agla­ja – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Te­spiad - pięć­dzie­się­ciu córek he­ro­sa i króla be­oc­kie­go mia­sta Te­spies, Te­spio­sa i jego żony, Me­ga­me­de
  • agla­ja Agla­ia – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny me­lio­wa­tych
  • agla­ja – epi­tet ga­tun­ko­wy, np. Ar­gyn­nis agla­ja
  • Agla­ja – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 47
  • Agla­ia – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Agła­ja – po­stać fik­cyj­na z po­wie­ści Chło­piec z Sal­skich Ste­pów Ne­wer­le­go

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aɡˈlaja, AS: aglai ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Aglae

Wiktionary


aglaonema

ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, po­cho­dzą­cy z Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej; aglo­ne­ma


SJP.pl

Agla­o­ne­ma ("Agla­o­ne­ma" Schott) – ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych ("Ara­ce­ae"), obej­mu­ją­cy 26 ga­tun­ków, po­cho­dzą­cych z tro­pi­kal­nych re­jo­nów po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji, od pół­noc­no-wschod­nich Indii do Papui-Nowej Gwi­nei. Nazwa na­u­ko­wa ro­dza­ju wy­wo­dzi się z grec­kich słów – αγλαός ("agla­os" – jasny, pię­kny) i νήμα ("nema" – nić) i od­no­si się do bu­do­wy kwia­tów mę­skich.

Wikipedia


aglet

skuw­ka na koń­cach sznu­rów­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. skuw­ka na końcu sznu­ro­wa­dła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaɡlɛt, AS: aglet

Wiktionary


aglikon

nie­cu­kro­wy skład­nik gli­ko­zy­dów


SJP.pl

Agli­kon, ge­ni­na – nie­cu­kro­wy skład­nik gli­ko­zy­dów, pod­staw­nik po­łą­czo­ny z cu­krem wią­za­niem gli­ko­zy­do­wym. Agli­ko­na­mi mogą być licz­ne związ­ki che­micz­ne wy­stę­pu­ją­ce w przy­ro­dzie (np. al­ko­ho­le, kwasy kar­bok­sy­lo­we, fe­no­le).

Wikipedia


aglomarmur

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bud. sztucz­ny ka­mień, skła­da­ją­cy się w 95% z mar­mu­ru na­tu­ral­ne­go (tzw. grysu mar­mu­ro­we­go) i 5% z ży­wi­cy po­lie­stro­wej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɡlɔ̃ˈmarmur, AS: aglõmarmur

Wiktionary


aglomeracja

1. na­gro­ma­dze­nie, sku­pie­nie cze­goś; to, co zo­sta­ło sku­pio­ne; sku­pi­sko;
2. w ur­ba­ni­sty­ce: sku­pie­nie lud­no­ści i za­bu­do­wy na sto­sun­ko­wo nie­wiel­kim te­re­nie; dzia­ła­nie dą­żą­ce do zur­ba­ni­zo­wa­nia ja­kie­goś ob­sza­ru;
3. w hut­nict­wie: spie­ka­nie rud


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urb. ze­spół miast i osied­li, sku­pio­nych na względ­nie małym ob­sza­rze, zaz­wy­czaj wokół du­że­go mia­sta lub oś­rod­ka prze­my­sło­we­go;

 (1.2) na­gro­ma­dze­nie, sku­pie­nie cze­goś; także. to, co zo­sta­ło zgro­ma­dzo­ne

 (1.3) hutn. pro­ces spie­ka­nia pyłów, miał­kich rud i kon­cen­tra­tów, celem uzy­ska­nia wła­ści­wo­ści i kształ­tu po­trzeb­nych dla dal­szych eta­pów obrób­ki hut­ni­czej

Wiktionary

Aglo­me­ra­cja miej­ska (z ag­glo­me­ra­tio „na­gro­ma­dze­nie”) – zwar­ty ze­spół wza­jem­nie po­wią­za­nych jed­no­stek osad­ni­czych, pow­sta­ły w wy­ni­ku kon­cen­tra­cji lud­no­ści oraz przeksz­tał­ce­nia za­bu­do­wy i za­go­spo­da­ro­wa­nia.

Ob­szar aglo­me­ra­cji wyz­na­cza­ny jest przez za­sięg spój­ne­go te­ry­to­rial­nie ob­sza­ru zur­ba­ni­zo­wa­ne­go, który może wy­kra­czać poza ad­mi­ni­stra­cyj­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W wielu mia­stach po­pu­la­cja tych gry­zo­ni prze­wyż­sza ilość miesz­kań­ców danej aglo­me­ra­cji.

 (1.1) Ostra­wa jest naj­więk­szą aglo­me­ra­cją w trój­ką­cie trzech kra­jów: Czech, Pol­ski i Sło­wa­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aglomerat mrz., aglomerownia ż., aglomerowanie n., aglomeryzowanie n., zaglomerowanie n., zaglomeryzowanie n.

 czas. aglomerować ndk., aglomeryzować ndk., zaglomerować dk., zaglomeryzować dk.

 przym. aglomeracyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) skupisko

 (1.3) spiekanie

Wiktionary


aglomeracyjny

1. do­ty­czą­cy aglo­me­ra­cji (np. ten­den­cje aglo­me­ra­cyj­ne);
2. do­ty­czą­cy aglo­me­ra­tu, zwła­szcza w zna­cze­niu ge­o­lo­gicz­nym (np. skały aglo­me­ra­cyj­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aglo­me­ra­cją, gro­ma­dze­niem cze­goś

 (1.2) urb. zwią­za­ny z aglo­me­ra­cją, do­ty­czą­cy aglo­me­ra­cji

 (1.3) hutn. chem. zwią­za­ny z aglo­me­ra­cją, do­ty­czą­cy aglo­me­ra­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Śred­ni­ców­ki bu­do­wa­ne są naj­czę­ściej dla ob­słu­gi wew­nątrz aglo­me­ra­cyj­ne­go ruchu pa­sa­żer­skie­go, w prze­ci­wień­stwie do ob­wod­nic, ob­słu­gu­ją­cych ruch to­wa­ro­wy i tran­zy­to­wy wzglę­dem cen­trum ruch pa­sa­żer­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aglomeracja ż., aglomerat mrz., aglomerownia ż., aglomerowanie n., aglomeryzowanie n., zaglomerowanie n., zaglomeryzowanie n.

 czas. aglomerować ndk., aglomeryzować ndk., zaglomerować dk., zaglomeryzować dk.

Wiktionary


aglomerat

1. książ­ko­wo: zle­pek, sku­pi­sko cze­goś;
2. pro­dukt pow­sta­ły na sku­tek aglo­me­ra­cji;
3. gru­bo­o­kru­cho­wa skała pi­ro­kla­stycz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hutn. spiek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aglomeracja ż.

 przym. aglomeracyjny

 czas. aglomerować

Wiktionary


aglomerowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. sku­pia­nie, ze­spa­la­nie cze­goś

 (1.2) techn. me­cha­nicz­ne sku­pia­nie mniej­szych ka­wał­ków w więk­sze, np. bry­kie­to­wa­niu węgla albo prze­rób­ce rud

Wiktionary

Aglo­me­ro­wa­nie – łą­cze­nie drob­nych czą­stek ciał syp­kich (sprosz­ko­wa­nych) w więk­sze czę­ści.

Drob­ne cząst­ki ciała po­łą­czo­ne w więk­sze przy­bie­ra­ją nową formę struk­tu­ry, cha­rak­te­ry­zu­ją­cą się in­dy­wi­du­al­ny­mi wła­ści­wo­ścia­mi, in­ny­mi niż cząst­ki pier­wot­nie. (np. cu­kier puder za­glo­me­ro­wa­ny na­bie­ra lep­szych wła­ści­wo­ści je­że­li cho­dzi o py­li­stość, tzn. nie roz­py­la się).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aglomeracja ż.

 czas. aglomerować

 przym. aglomeracyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gromadzenie

Wiktionary


aglomerować

1. książ­ko­wo: sku­piać, ze­spa­lać coś;
2. w tech­ni­ce: prze­pro­wa­dzać pro­ces aglo­me­ra­cji


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) techn. sku­piać me­cha­nicz­nie mniej­sze ka­wał­ki, ziar­na w więk­sze ka­wał­ki, bryły, np. w pro­ce­sie bry­kie­to­wa­nia węgla albo prze­rób­ki rud

 (1.2) książk. sku­piać, spa­jać, ze­spa­lać coś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aglomeracja ż., aglomerat mrz., aglomerownia ż., aglomerowanie n., aglomeryzowanie n., zaglomerowanie n., zaglomeryzowanie n.

 czas. aglomeryzować ndk., zaglomerować dk., zaglomeryzować dk.

 przym. aglomeracyjny

Wiktionary


aglomerownia

piec, w któ­rym aglo­me­ru­je się rudę; spie­kal­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hutn. spie­kal­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aglomeracja ż.

 przym. aglomeracyjny

 czas. aglomerować

Wiktionary


aglomeryzować

łą­czyć mniej­sze ka­wał­ki, ziar­na w więk­sze czę­ści; aglo­me­ro­wać


SJP.pl


aglonema

ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, po­cho­dzą­cy z Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej; agla­o­ne­ma


SJP.pl


agloporyt

sil­nie po­ro­wa­ty ma­te­riał bu­dow­la­ny, otrzy­my­wa­ny przez wy­pa­la­nie niek­tó­rych od­mian skał ila­stych; ro­dzaj ce­ra­micz­ne­go kru­szy­wa lek­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. sil­nie po­ro­wa­ty ma­te­riał bu­dow­la­ny, otrzy­my­wa­ny przez wy­pa­la­nie niek­tó­rych od­mian skał ila­stych, ro­dzaj ce­ra­micz­ne­go kru­szy­wa lek­kie­go

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) glinoporyt

Wiktionary


aglutynacja

aglu­ty­na­cyj­ność;
1. zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na sku­pia­niu i zle­pia­niu się roz­pro­szo­nych w pły­nie ko­mó­rek lub or­ga­niz­mów;
2. zja­wi­sko mor­fo­lo­gicz­ne po­le­ga­ją­ce na do­łą­cza­niu afik­sów do rdze­nia wy­ra­zu w celu ut­wo­rze­nia okre­ślo­nej formy gra­ma­tycz­nej, przy czym każdy afiks ma tylko jedną funk­cję gra­ma­tycz­ną (np. w "je­stem" koń­ców­ka -em wska­zu­je na pier­wszą osobę)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zle­pia­nie się roz­pro­szo­nych w pły­nie ko­mó­rek

 (1.2) jęz. two­rze­nie form gra­ma­tycz­nych przez do­łą­cza­nie do rdze­nia afik­sów

Wiktionary

Aglu­ty­na­cja – jeden z od­czy­nów im­mu­no­lo­gicz­nych, po­le­ga­ją­cy na zle­pia­niu an­ty­ge­nów upo­sta­cio­wa­nych (np. bak­te­rii lub krwi­nek) pod wpły­wem swo­i­stej su­ro­wi­cy krwi oraz znaj­du­ją­cych się w niej spe­cy­ficz­nych prze­ciw­ciał – aglu­ty­nin. Pro­ces ten prze­bie­ga dwu­e­ta­po­wo: na po­cząt­ku na­stę­pu­je swo­i­ste zwią­za­nie an­ty­ge­nu z prze­ciw­cia­łem, a na­stęp­nie nies­wo­i­ste wy­kła­cza­nie, za­cho­dzą­ce pod wpły­wem elek­tro­li­tów.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aglutacyjność ż., aglutynant mrz., aglutynina ż., aglutynogen mrz., aglutynowanie n., zaglutynowanie n.

 czas. aglutynować ndk., zaglutynować dk.

 przym. aglutacyjny, aglutynacyjny

Wiktionary


aglutynacyjność

aglu­ty­na­cja;
1. zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na sku­pia­niu i zle­pia­niu się roz­pro­szo­nych w pły­nie ko­mó­rek lub or­ga­niz­mów;
2. zja­wi­sko mor­fo­lo­gicz­ne po­le­ga­ją­ce na do­łą­cza­niu afik­sów do rdze­nia wy­ra­zu w celu ut­wo­rze­nia okre­ślo­nej formy gra­ma­tycz­nej, przy czym każdy afiks ma tylko jedną funk­cję gra­ma­tycz­ną (np. w "je­stem" koń­ców­ka -em wska­zu­je na pier­wszą osobę)


SJP.pl

Aglu­ty­na­cyj­ność (dosł. "skle­ja­nie"), aglu­ty­na­cja – w ję­zy­koz­naw­stwie pro­ces mor­fo­lo­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na sto­so­wa­niu róż­ne­go ro­dza­ju afik­sów, okre­śla­ją­cych funk­cję skład­nio­wą wy­ra­zu w wy­po­wie­dze­niu. Od koń­có­wek flek­syj­nych afik­sy te odróż­nia luź­niej­szy zwią­zek z rdze­niem wy­ra­zu oraz ich czę­sta jed­no­funk­cyj­ność – zaz­wy­czaj okre­śla­ją one tylko jedną ka­te­go­rię gra­ma­tycz­ną, co nie­sie za sobą ko­niecz­ność jed­no­czes­ne­go do­da­wa­nia do wy­ra­zu wielu afik­sów (np.

Wikipedia


aglutynacyjny

zwią­za­ny z aglu­ty­na­cją:
a) bio­lo­gicz­ną (np. testy aglu­ty­na­cyj­ne);
b) ję­zy­ko­wą (np. język aglu­ty­na­cyj­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. taki, który two­rzy wy­ra­zy po­chod­ne przez zle­pia­nie słów, a nie na dro­dze od­mia­ny

 (1.2) biol. med. zwią­za­ny ze zja­wi­skiem aglu­ty­na­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ba­skij­ski to język aglu­ty­na­cyj­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aglutynacja ż., aglutynacyjność ż., aglutynina ż., aglutynowanie n.

 czas. aglutynować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aglutynujący; daw. zestawiany, przyczepkowy, zlepiający

Wiktionary


aglutynant

w ję­zy­koz­naw­stwie: cząst­ka oso­bo­wo-licz­bo­wa form prze­mi­ja­ją­cych (pre­te­ry­tyw­nych), np. flek­sem za­wie­ra­ją­cy formy typu -em, -śmy


SJP.pl


aglutynina

w bio­lo­gii: ciał­ko biał­ko­we (prze­ciw­cia­ło) znaj­du­ją­ce się w oso­czu krwi, które po­wo­du­je aglu­ty­na­cję (zle­pia­nie się) krwi­nek, bak­te­rii itp. w grud­ki; zlep­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. prze­ciw­cia­ło bio­rą­ce udział w zle­pia­niu aglu­ty­no­ge­nów pod­czas aglu­ty­na­cji;

Wiktionary

Aglu­ty­ni­na – sub­stan­cja po­wo­du­ją­ca zle­pia­nie aglu­ty­no­ge­nów pod­czas aglu­ty­na­cji. Mogą być to prze­ciw­cia­ła obec­ne w su­ro­wi­cy krwi albo do­wol­na inna sub­stan­cja jak np. lek­ty­ny.

Ze wzglę­du na dzia­ła­nie wy­róż­nia się prze­ciw­cia­ła:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaɡlutɨ̃ˈɲĩna, AS: aglutỹńĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aglutynacja ż., aglutynowanie n.

 czas. aglutynować

 przym. aglutynacyjny

Wiktionary


aglutyninowy

→ aglu­ty­ni­na, np. testy aglu­ty­ni­no­we


SJP.pl


aglutynogen

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fizj. an­ty­gen znaj­du­ją­cy się na po­wierzch­ni krwi­nek czer­wo­nych, który może wy­wo­łać re­ak­cję aglu­ty­na­cji, czyli zle­pia­nia się ko­mó­rek, w obec­no­ści od­po­wied­nich prze­ciw­ciał (aglu­ty­nin)

Wiktionary

Aglu­ty­no­ge­ny – an­ty­ge­ny (zwy­kle gli­ko­pro­te­i­ny) wy­stę­pu­ją­ce w bło­nie ko­mór­ko­wej krwi­nek czer­wo­nych, zle­pia­ne pod­czas aglu­ty­na­cji przez aglu­ty­ni­ny. 250 opi­sa­nych aglu­ty­no­ge­nów poz­wa­la na roz­róż­nie­nie ukła­dów gru­po­wych krwi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ukła­dzie grup krwi AB0 aglu­ty­no­ge­ny A i B de­cy­du­ją o gru­pie krwi czło­wie­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aglutynacja ż.

 czas. aglutynować

Wiktionary


aglutynowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) biol. za­cho­dze­nie zja­wi­ska aglu­ty­na­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aglutynacja ż., aglutynina ż.

 czas. aglutynować

 przym. aglutynacyjny

Wiktionary


aglutynować

w bio­lo­gii: po­wo­do­wać aglu­ty­na­cję


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) zle­piać, skle­jać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny aglu­ty­no­wać się (dk. brak)

 (2.1) zle­piać się, skle­jać się

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aglutynacja ż., aglutacyjność ż., aglutynant mrz., aglutynina ż., aglutynogen mrz., aglutynowanie n., zaglutynowanie n.

 czas. zaglutynować dk.

 przym. aglutacyjny, aglutynacyjny

Wiktionary


agmatoploidalność

→ ag­ma­to­plo­i­dal­ny


SJP.pl

Patrz:

agmatoploidalny

agnacja

1. książ­ko­wo: po­kre­wień­stwo w linii mę­skiej, obej­mu­ją­ce także osoby wcho­dzą­ce do ro­dzi­ny przez adop­cję lub mał­żeń­stwo;
2. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: po­kre­wień­stwo opar­te na sto­sun­ku praw­nym, wy­ni­ka­ją­cym z pod­po­rząd­ko­wa­nia wła­dzy oj­cow­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­kre­wień­stwo w linii mę­skiej

 (1.2) w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: po­kre­wień­stwo opar­te na sto­sun­ku praw­nym wy­ni­ka­ją­cym z pod­po­rząd­ko­wa­nia wła­dzy ojca

Wiktionary

Agna­cja (łac. "agna­tio", od "agna­tus", "natus": uro­dzo­ny) – ro­dzaj po­kre­wień­stwa w rzym­skim pra­wie ro­dzin­nym wy­ni­ka­ją­ce­go ze wspól­ne­go pod­le­ga­nia "pa­triae po­te­sta­tis" (wła­dzy oj­cow­skiej), w prze­ci­wień­stwie do ko­gna­cji, która opie­ra­ła się na (wszyst­kich) wię­zach krwi.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. agnackość ż., agnat mos., agnatka ż., agnatyzm mrz.

 przym. agnacki, agnacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) agnatyzm

Wiktionary


agnacki

przy­miot­nik od: agnat


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od: agnat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agnacja ż., agnackość ż., agnat mos., agnatka ż., agnatyzm mrz.

 przym. agnacyjny

Wiktionary


agnackość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co agnac­kie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agnacja ż., agnat mos., agnatka ż., agnatyzm mrz.

 przym. agnacki, agnacyjny

Wiktionary


agnacyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest agna­cyj­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. agnacyjny

 przysł. agnacyjnie

Wiktionary


agnacyjny

do­ty­czą­cy agna­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z agna­cją, do­ty­czą­cy agna­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agnacyjność ż., agnacja ż., agnackość ż., agnat mos., agnatka ż., agnatyzm mrz.

 przym. agnacki

Wiktionary


agnat

1. krew­ny w linii mę­skiej (ze stro­ny ojca);
2. w pra­wie rzym­skim: czło­nek ro­dzi­ny nie­po­wią­za­ny wię­za­mi krwi, któ­re­go po­kre­wień­stwo opar­te było na sto­sun­ku praw­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. krew­ny w linii mę­skiej

 (1.2) hist. praw. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: czło­nek ro­dzi­ny przez wspól­ną wła­dzę ojca, a nie przez więzy krwi

Wiktionary

Agnat – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Ower­nia-Rodan-Alpy, w de­par­ta­men­cie Górna Loara.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ły 222 osoby, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 11 osób/km² (wśród 1310 gmin Ower­nii Agnat pla­su­je się na 628. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 447.).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈaɡnat, AS: agnat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agnatyzm mrz., agnackość ż., agnacja

:: rzecz. fż. agnatka

 przym. agnacki, agnacyjny

Wiktionary


agnatka

krew­na w linii mę­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krew­na w linii mę­skiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agnatyzm mrz., agnat mos., agnacja ż., agnackość ż.

 przym. agnacki, agnacyjny

Wiktionary


agnatyzm

po­kre­wień­stwo w linii mę­skiej, obej­mu­ją­ce rów­nież osoby wcho­dzą­ce do ro­dzi­ny po­przez adop­cję lub mał­żeń­stwo; agna­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. agna­cja.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agnacja ż., agnackość ż., agnat mos., agnatka ż.

 przym. agnacki, agnacyjny

Wiktionary


agnelli

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drea Agnel­li – biz­nes­men, syn Um­ber­to
  • Edo­ar­do Agnel­li – jeden z wła­ści­cie­li Fiata, syn Gio­van­nie­go
  • Gio­van­ni Agnel­li – za­ło­ży­ciel Fiata
  • Gian­ni Agnel­li – dy­rek­tor Fiata, syn Edo­ar­do
  • Su­san­na Agnel­li – mi­ni­ster spraw za­gra­nicz­nych Włoch, córka Edo­ar­do
  • Um­ber­to Agnel­li – dy­rek­tor Fiata, wło­ski po­li­tyk, syn Edo­ar­do

Wikipedia


agnes

obce imię żeń­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Agniesz­ka
  • Agnes (sztu­ka)
  • Agnes (album)
  • (641) Agnes
  • Agnes Carls­son
  • St Agnes

Wikipedia


agni

w mi­to­lo­gii in­dyj­skiej: we­dyj­ski bóg ognia


SJP.pl

Agni (de­wa­na­ga­ri अग्नि, trl. agni, "ogień") – hin­du­ski bóg ognia. Jego wi­ze­ru­nek jest zaz­wy­czaj umie­szcza­ny w po­łud­nio­wo-wschod­nich na­roż­ni­kach świą­tyń hin­du­i­stycz­nych, po­nie­waż jest czczo­ny jako bó­stwo strze­gą­ce tego kie­run­ku. W kla­sycz­nej kos­mo­lo­gii hin­du­iz­mu ogień (Agni) jest jed­nym z pię­ciu nietr­wa­łych ży­wio­łów (pań­ćab­hu­ta) – obok nieba (akaśa), wody (apas), po­wie­trza (waju) i ziemi (prith­wi) – które łączą się, two­rząc em­pi­rycz­nie po­strze­gal­ną eg­zy­sten­cję ma­te­rial­ną (pra­kri­ti).

Wikipedia


agniesia

zdrob­nie­nie od: Agniesz­ka (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. Agniesz­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Agnie­sia ma za męża ta­kie­go ob­wie­sia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Agnisia ż., Agnieszka ż., Agna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Agnieszka

Wiktionary


agnieszczak

naz­wi­sko


SJP.pl


agnieszka

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) pot. żart. hi­gie­nist­ka

Wiktionary

– imię żeń­skie, jedno z naj­po­pu­lar­niej­szych w Pol­sce, gdzie po­ja­wi­ło się wraz z chrze­ści­jań­stwem. Po­cho­dzi od Αγνή – „czy­sta”, „dzie­wi­cza”, „nie­ska­la­na”. Może rów­nież po­cho­dzić od agnus – „ba­ra­nek” (to jed­no­cze­śnie ro­dzaj męski grec­kiej „h-agne”). Do Czech imię to do­tar­ło w for­mie Agnes, na­stęp­nie zo­sta­ło za­a­dap­to­wa­ne do ję­zy­ka pol­skie­go w obec­nej for­mie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Agniesz­ka jest dobrą przy­ja­ciół­ką Kazi i w stro­ju pie­lę­gnia­rek po­ja­wia­ją się w te­le­dy­sku.

 (1.1) Czym wła­ści­wie zaj­mu­je się ten facet, który jest teraz z Agniesz­ką?

 (1.1) Klub Agniesz­ki znaj­du­je się w ści­słym cen­trum mia­sta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aɟˈɲɛʃka, AS: aǵńeška

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Agniesia ż., Aguś, Aga, Agusia, Agna, Gnieszka, Jagna, Agunga

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Aga; gw. Górny Śląsk Agnys, Agnysa, Nyszka

Wiktionary


agnihotra

we­dyj­ski ry­tu­ał ofiar­ny


SJP.pl

Agni­ho­tra (de­wa­na­ga­ri अग्निहोत्र) – ofia­ra ognio­wa w hin­du­iz­mie, speł­nia­na przy spe­cjal­nych okaz­jach, jak np. na­ro­dzi­ny dziec­ka, ślub, po­grzeb, kon­se­kra­cja świą­ty­ni. Jej nie­zbęd­nym ele­men­tem jest kunda, w któ­rej roz­pa­la się ogień. W cza­sie agni­ho­try in­to­nu­je się man­try we­dyj­skie oraz wrzu­ca do ognia ziar­no (np. ryż).

Wikipedia


agnisia

zdrob­nie­nie od: Agniesz­ka (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. Agniesz­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy się od­da­li­li, zbli­żył się ku po­pie­li­sku, szuka, nie zna­lazł nic, tylko ten ziem­niak, który Agni­sia rzu­ci­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Agnieszka ż., Agniesia ż., Aguś ż., Aga ż., Agusia ż., Agna ż., Gnieszka ż., Jagna ż.

Wiktionary


agnoskowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. poz­na­wa­nie, roz­poz­na­wa­nie

Wiktionary

Powiązane:

 czas. agnoskować

Wiktionary


agnoskować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) przest. poz­nać, roz­poz­nać; stwier­dzić nie­wąt­pli­wość cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agnoskowanie n.

Wiktionary


agnostycystycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób agno­sty­cy­stycz­ny, wła­ści­wy agno­sty­cyz­mo­wi, agno­sty­kom

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agnostycyzm mrz., agnostyczka ż., agnostyk mos.

 przym. agnostycystyczny, agnostyczny

 przysł. agnostycznie

Wiktionary


agnostycystyczny

→ agno­sty­cyzm; agno­stycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) filoz. zob. agno­stycz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agnostycyzm mrz., agnostyczka ż., agnostyk mos.

 przym. agnostyczny

 przysł. agnostycystycznie, agnostycznie

Wiktionary


agnostycyzm

fi­lo­zo­ficz­ny po­gląd za­kła­da­ją­cy nie­moż­ność obiek­tyw­ne­go poz­na­nia świa­ta i praw nim rzą­dzą­cych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. filoz. po­gląd ne­gu­ją­cy cał­ko­wi­cie lub czę­ścio­wo moż­li­wość poz­na­nia bytu;

Wiktionary

Agno­sty­cyzm ( "ἄγνωστος" "α-" "a-", bez + "γνώσις" "gnōsis", wie­dzy; od gno­sty­cyz­mu) – po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny, we­dług któ­re­go obec­nie nie­moż­li­we jest cał­ko­wi­te poz­na­nie rze­czy­wi­sto­ści. W kon­tek­ście re­li­gij­nym agno­sty­cyzm oz­na­cza nie­moż­li­wość do­wie­dze­nia się, czy Bóg lub bo­go­wie ist­nie­ją, czy też nie. Osobą, która wpro­wa­dzi­ła ter­min "agno­sty­cyzm, "jest Tho­mas Henry Hux­ley (dzia­dek Al­do­u­sa Hux­le­ya). Agno­sty­cyzm przy­bie­ra różne formy, i tak agno­styk może być ate­i­stą, te­i­stą albo żad­nym z nich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Agno­sty­cyzm przy­bie­ra różne formy i nie wy­klu­cza się wza­jem­nie z ate­iz­mem lub te­iz­mem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɡnɔˈstɨt͡sɨsm̥, AS: agnostycysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agnostyczka ż., agnostyk mos.

 przym. agnostycystyczny, agnostyczny

 przysł. agnostycystycznie, agnostycznie

Wiktionary


agnostyczka

zwo­len­nicz­ka agno­sty­cyz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. zwo­len­nicz­ka agno­sty­cyz­mu, ko­bie­ta uwa­ża­ją­ca, że nie da się udo­wod­nić ist­nie­nia lub nie­ist­nie­nia boga

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wie­lo­krot­nie zaz­na­cza, że Świr­szczyń­ska była agno­stycz­ką i ma­te­ria­list­ką, a nawet że „wzmia­nek o cho­dze­niu do ko­ścio­ła u niej nie upa­trzysz” (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agnostycyzm mrz.

:: fm. agnostyk mos.

 przym. agnostycystyczny, agnostyczny

 przysł. agnostycystycznie, agnostycznie

Wiktionary


agnostycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób agno­stycz­ny, wła­ści­wy agno­sty­cyz­mo­wi, agno­sty­kom

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agnostycyzm mrz., agnostyczka ż., agnostyk mos.

 przym. agnostycystyczny, agnostyczny

 przysł. agnostycystycznie

Wiktionary


agnostyczny

od­no­szą­cy się agno­sty­cyz­mu (np. po­sta­wa agno­stycz­na)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) filoz. zwią­za­ny z agno­sty­cyz­mem lub agno­sty­ka­mi

 (1.2) in­form. nie­za­leż­ny od plat­for­ma­at­for­my, na któ­rej jest uru­cho­mio­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɡnɔˈstɨt͡ʃnɨ, AS: agnostyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agnostycyzm mrz., agnostyczka ż., agnostyk mos.

 przym. agnostycystyczny

 przysł. agnostycznie, agnostycystycznie

Wiktionary


agnostyk

zwo­len­nik agno­sty­cyz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) filoz. rel. zwo­len­nik agno­sty­cyz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­rzy z nich to ate­i­ści, inni uwa­ża­ją się za agno­sty­ków, a część po­zo­sta­łych to de­i­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɡnɔstɨk, AS: agnostyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agnostycyzm mrz.

:: fż. agnostyczka ż.

 przym. agnostycystyczny, agnostyczny

 przysł. agnostycystycznie, agnostycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedowiarek, sceptyk

Wiktionary


agnozja

w me­dy­cy­nie: pa­to­lo­gicz­ny brak roz­poz­na­wa­nia bodź­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. upo­śle­dze­nie lub utra­ta zdol­no­ści roz­poz­na­wa­nia bodź­ców od­dzia­łu­ją­cych na na­rzą­dy zmy­słów, przy za­cho­wa­niu pod­sta­wo­wych funk­cji tych na­rzą­dów;

Wiktionary

Agnoz­ja (gr. ἀγνωσία "agnōsía" – „nieś­wia­do­mość, niez­na­jo­mość, nie­wie­dza”) – stan za­bu­rzo­nej zdol­no­ści roz­poz­na­nia zna­nych ele­men­tów oto­cze­nia, przy braku za­bu­rze­nia czę­ści od­bior­czej. Ter­min wpro­wa­dzo­ny przez Sig­mun­da Fre­u­da w 1891 roku.

Z uwagi na różne ro­dza­je mo­dal­no­ści wy­róż­nia się:

Wikipedia

Powiązane:

 przym. agnozyjny

Wiktionary


agnozyjny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z agnoz­ją, do­ty­czą­cy agnoz­ji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agnozja ż.

Wiktionary


agnus

me­da­lio­nik z wosku z od­ci­skiem ba­ran­ka; agnu­sek


SJP.pl


agnusek

me­da­lio­nik z wosku z od­ci­skiem ba­ran­ka; agnus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) daw. me­da­lio­nik z bia­łe­go wosku z wy­pu­kłym od­ci­skiem Ba­ran­ka Bo­że­go na jed­nej stro­nie, a na dru­giej – Jana Chrzci­cie­la, poś­wię­co­ny osob­nym ce­re­mo­nia­łem przez pa­pie­ża; Glo­ger.;

 (1.2) gwara. wiel­ka­noc­ny ba­ra­nek wy­ko­na­ny z cukru, wy­szy­ty lub na­ma­lo­wa­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aɡˈnusɛk, AS: agnusek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) agnus

Wiktionary


agnys

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Agniesz­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) I tu oczy­wi­ście sto­i­my przed za­gad­nie­niem sto­so­wa­nych na Ślą­sku wer­sji imion, czyli po pro­stu ślą­skich imion. Zatem przed­sta­wi­my kilka ta­kich przy­kła­dów: JAN - Jon, Jonek, Jo­ne­czek, Jonik, Janik, Jasio, Ja­siek, Ja­siu­lek, Johan, Jo­ha­nek, Hanys, Ha­ny­sek, Ha­nu­sek, Hanek, Hanuś; AGNIESZKA - Agnys , Agny­sa, Agny­ska, Anysz­ka, Nesz­ka, Nysz­ka, Nysia, Nyśka; WILHELM - Wili, Wilym, Wiluś, Wi­lu­siek; PAWEŁ - Paul, Pa­u­lek, Pa­u­lik; MARIA - Maryj, Ma­ryj­ka, Ma­ri­ka; ANNA - Ana; PIOTR - Pio­ter, Pyj­ter; AUGUSTYN - Au­gust, Gu­stek, Gu­stel, Gust­lik, Gust­li­czek; MAŁGORZATA - Gryj­ta, Gryjt­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Aga; gw. Górny Śląsk Agnysa, Nyszka, Nyśka

Wiktionary


agnysa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Agniesz­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Aga; gw. Górny Śląsk Agnys, Nyszka, Nyśka

Wiktionary


agogiczny

zwią­za­ny ze zmia­na­mi rytmu oraz tempa in­ter­pre­to­wa­ne­go ut­wo­ru mu­zycz­ne­go


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) muz. zwią­za­ny z ago­gi­ką, do­ty­czą­cy ago­gi­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agogika ż.

Wiktionary


agogika

1. nauka o tem­pie mu­zycz­nym;
2. zmia­ny w tem­pie ut­wo­ru w cza­sie jego in­ter­pre­ta­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. nie­wiel­kie od­chy­le­nia i zmia­ny w tem­pie i ryt­mie wy­ko­ny­wa­ne­go ut­wo­ru mu­zycz­ne­go, uza­sad­nio­ne in­ter­pre­ta­cją mu­zycz­ną wy­ko­naw­cy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. agogiczny

Wiktionary


agogo

in­stru­ment afry­kań­ski wy­ko­rzy­sty­wa­ny w ca­po­e­i­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. in­stru­ment per­ku­syj­ny po­cho­dze­nia afry­kań­skie­go zbu­do­wa­ny co najm­niej z dwóch dzwon­ków po­łą­czo­nych za­krzy­wio­nym uchwy­tem;

Wiktionary

Agogo ( agogô) – in­stru­ment mu­zycz­ny po­dob­ny do kro­wie­go dzwon­ka roz­po­wszech­nio­ny wśród ludów Jo­ru­ba, Igala i Edo za­mie­szu­ją­cych Ni­ge­rię oraz w Bra­zy­lii. Wy­stę­pu­je w for­mie po­je­dyn­cze­go kie­li­cha, lub dwóch kie­li­chów po­łą­czo­nych za­gię­tym prę­tem. W Bra­zy­lii może rów­nież skła­dać się z trzech lub czte­rech kie­li­chów. Nie ma serca – dźwię­ki wy­da­je się ude­rza­jąc w kor­pus me­ta­lo­wą lub drew­nia­ną pałką.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈɡɔɡɔ, AS: agogo

Wiktionary


agon

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: szla­chet­na ry­wa­li­za­cja w za­wo­dach spor­to­wych, kon­kur­sie mu­zycz­nym lub li­te­rac­kim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­wo­dy spor­to­we, mu­zycz­ne oraz tur­nie­je po­e­tów w sta­ro­żyt­nej Gre­cji

 (1.2) część ko­me­dii sta­ro­at­tyc­kiej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • agon – za­wo­dy (po­pi­sy) spor­to­we, te­a­tral­ne, mu­zycz­ne lub po­e­tyc­kie w sta­ro­żyt­nej Gre­cji
  • agon – część ko­me­dii sta­ro­at­tyc­kiej
  • Agon – ze­spół mu­zycz­ny
  • Agon – balet Igora Stra­wiń­skie­go z 1957 r.
  • Agon – al­bań­sko-grec­ko-fran­cu­ski film fa­bu­lar­ny z 2012 r.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈaɡɔ̃n, AS: agõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. agonistyczny

 rzecz. agonistyka ż.

Wiktionary


agona

linia łą­czą­ca na mapie ge­o­gra­ficz­nej miej­sca o od­chy­le­niu ma­gne­tycz­nym rów­nym zeru; izo­go­na ze­ro­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kar­togr. linia na mapie łą­czą­ca punk­ty wy­ka­zu­ją­ce ze­ro­wą war­tość de­kli­na­cji ma­gne­tycz­nej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • agona – linia na mapie, jest szcze­gól­ną od­mia­ną izo­go­ny
  • Agona – przed ro­kiem 1620, nazwa ludu Den­ky­i­ra miesz­ka­ją­ce­go w Gha­nie
  • Agona – mia­sto w re­gio­nie As­han­ti w Gha­nie, sto­li­ca dy­stryk­tu Se­ky­e­re South.
  • Dy­strykt Agona – dy­strykt w re­gio­nie Cen­tral­nym w Gha­nie
  • Agona – mia­sto w re­gio­nie Cen­tral­nym w Gha­nie

Wikipedia

Powiązane:

 przym. agoniczny

Wiktionary


agonadyzm

wro­dzo­ny brak gonad (jąder lub jaj­ni­ków)


SJP.pl


agonalnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ago­nal­ny

Wiktionary


agonalny

przy­miot­nik od: ago­nia (stan po­prze­dza­ją­cy zgon), np. stan ago­nal­ny, drgaw­ki ago­nal­ne


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ago­nią, sta­nem po­prze­dza­ją­cym zgon

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agonia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedśmiertny, terminalny

Wiktionary


agonia

1. stan po­prze­dza­ją­cy zgon; ko­na­nie;
2. prze­no­śnie: chy­le­nie się ku upad­ko­wi, do­go­ry­wa­nie, ko­niec (np. ago­nia ko­mu­niz­mu)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stan bez­poś­red­nio po­prze­dza­ją­cy zgon;

 (1.2) przen. po­gor­sze­nie się stanu cze­goś pro­wa­dzą­ce do upad­ku

Wiktionary

Ago­nia – pro­ces umie­ra­nia po­prze­dza­ją­cy śmierć, czyli okres po­prze­dza­ją­cy usta­nie funk­cji ży­cio­wych or­ga­niz­mu. Po­le­ga na stop­nio­wym za­ni­ka­niu czyn­no­ści ży­cio­wych, pro­wa­dzą­cy do śmier­ci kli­nicz­nej, a na­stęp­nie bio­lo­gicz­nej. Ago­nia nie za­wsze koń­czy się zgo­nem. Za­sto­so­wa­nie re­a­ni­ma­cji może od­wró­cić jej pro­ces.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jego ago­nia trwa­ła wiele go­dzin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɡɔ̃ɲja, AS: agõńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. agonalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konanie

Wiktionary


agoniczny

1. przy­miot­nik od: agon;
2. przy­miot­nik od: agona


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) kar­togr. zwią­za­ny z agoną, do­ty­czą­cy agony

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agonistyka ż., agona ż.

Wiktionary


agonista

czyn­nik współ­dzia­ła­ją­cy lub o po­dob­nym dzia­ła­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. czyn­nik współ­dzia­ła­ją­cy, o po­dob­nym dzia­ła­niu do cze­goś;

Wiktionary

Ago­ni­sta (l.m. ago­ni­sty) – sub­stan­cja łą­czą­ca się z re­cep­to­rem i po­wo­du­ją­ca re­ak­cję w ko­mór­ce. Jest prze­ci­wień­stwem an­ta­go­ni­sty, który łą­cząc się z re­cep­to­rem, blo­ku­je go bez wy­wo­ły­wa­nia re­ak­cji. An­ta­go­ni­sta blo­ku­je re­cep­tor także przed ak­ty­wo­wa­niem go przez ago­ni­stę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Doś­wiad­cze­nia prze­pro­wa­dzo­no w pier­wot­nych ho­dow­lach astro­cy­tów i ne­u­ro­nów, sty­mu­lo­wa­nych od­po­wied­nio ago­ni­stą re­cep­to­ra glu­ko­kor­ty­ko­i­do­we­go […] oraz ago­ni­stą jo­no­tro­po­wych re­cep­to­rów glu­ta­mi­nia­nu […]

 (1.1) Wpływ chro­nicz­nych łącz­nych podań ago­ni­stów re­cep­to­rów do­pa­mi­no­wych D1 i D2 na po­ziom ro­ta­cji kon­tra­la­te­ral­nych […]

 (1.1) In­ten­syw­ność tych ro­ta­cji ule­ga­ła na­si­le­niu po po­da­niach chro­nicz­nych obu tych związ­ków, przy czym efekt ten był szcze­gól­nie silny w przy­pad­ku ago­ni­sty re­cep­to­rów D2.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɡɔ̃ˈɲista, AS: agõńista

Wiktionary

Powiązane:

 przym. agonistyczny

Wiktionary


agonistyczny

1. do­ty­czą­cy walki lub ry­wa­li­za­cji; kom­pe­ty­tyw­ny, kom­pe­ty­cyj­ny;
2. w me­dy­cy­nie: wzmac­nia­ją­cy dzia­ła­nie ja­kiejś sub­stan­cji, współ­dzia­ła­ją­cy z nią lub ma­ją­cy dzia­ła­nie po­dob­ne; kom­pe­ty­tyw­ny, kom­pe­ty­cyj­ny;
3. w zo­o­lo­gii: za­cho­wa­nie ago­ni­stycz­ne - każde in­stynk­tow­ne za­cho­wa­nie zwie­rzę­cia w kon­fron­ta­cji z innym zwie­rzę­ciem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ago­ni­sty­ką, walką, ry­wa­li­za­cją

 (1.2) med. chem. współ­dzia­ła­ją­cy, ma­ją­cy po­dob­ne dzia­ła­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agon mrz., agonista mrz., agonistyka ż.

Wiktionary


agonistyka

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: za­sa­da szla­chet­nej ry­wa­li­za­cji w za­wo­dach spor­to­wych, kon­kur­sach li­te­rac­kich i mu­zycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: współ­za­wod­nict­wo w ago­nach

Wiktionary

Ago­ni­sty­ka – w an­tycz­nej Gre­cji wszel­ka ry­wa­li­za­cja w ago­nach te­a­tral­nych lub spor­to­wych. Po­cho­dzi od grec­kie­go słowa "ago­ni­sti­kós" (za­pa­śni­czy).

W prak­se­o­lo­gii i te­o­rii or­ga­ni­za­cji to także nauka o walce. Przy­kła­dem szcze­gól­nym ago­ni­sty­ki, jako nauki jest ma­cho­lo­gia, Ema­nu­e­la La­ske­ra, który w swo­ich książ­kach fi­lo­zo­ficz­nych two­rzy naukę walki, w któ­rej stre­szcza za­sa­dy sza­chów i prze­no­si je do in­nych sfer życia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Igrzy­ska am­fi­te­a­trze były dla Rzymu naj­bar­dziej zna­mien­ne skut­kiem swego cha­rak­te­ru, ja­kie­go nie znała hu­ma­ni­tar­na ago­ni­sty­ka grec­ka.

 (1.1) Za­in­te­re­so­wa­nie sta­ro­żyt­ną ago­ni­sty­ką przy­pa­da w Pol­sce na wiek XX.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agon m.

 przym. agonistyczny, agoniczny

Wiktionary


agopsowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


agora

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji:
1. zgro­ma­dze­nie lu­do­we (oby­wa­te­li pań­stwa-mia­sta);
2. plac oto­czo­ny bu­dyn­ka­mi pu­blicz­ny­mi, bę­dą­cy cen­trum życia spo­łecz­ne­go, po­li­tycz­ne­go itp., rynek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. urb. głów­ny plac grec­kie­go mia­sta-pań­stwa;

 (1.2) hist. polit. po­dej­mu­ją­ce naj­waż­niej­sze de­cyz­je zgro­ma­dze­nie zwo­ły­wa­ne w grec­kich mia­stach-pań­stwach

 (1.3) urb. plac tar­go­wy lub hala tar­go­wa we współ­czes­nej Gre­cji

 (1.4) przen. miej­sce nie­skrę­po­wa­nych roz­mów, forum pu­blicz­nych dy­sku­sji i pre­zen­ta­cji po­glą­dów

 (1.5) monet. mo­ne­ta zdaw­ko­wa w Iz­ra­e­lu o war­to­ści 0,01 sze­kla;

Wiktionary

Agora (gr. ἀγορά, dosł. "miej­sce zgro­ma­dzeń") – głów­ny plac, rynek w mia­stach sta­ro­żyt­nej Gre­cji. Cen­trum wokół któ­re­go to­czy­ło się życie po­li­tycz­ne, re­li­gij­ne, a cza­sa­mi także hand­lo­we.

We wczes­nym eta­pie roz­wo­ju polis agorą na­zy­wa­no samo zgro­ma­dze­nie oby­wa­te­li upraw­nio­nych do gło­so­wa­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ma­ją­cy prawo głosu miesz­kań­cy ze­bra­li się na ago­rze.

 (1.2) Agora pod­ję­ła de­cyz­ję o wy­po­wie­dze­niu wojny.

 (1.3) W cen­trum Aten najś­wież­sze owoce morza znaj­dziesz w ta­wer­nach przy cen­tral­nej ago­rze Var­va­kios.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɡɔra, AS: agora

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agoryzm m., agorafobia ż., Agoranomeion m., agorysta m., agorystka ż., agorafilia ż.

 przym. agoralny, agorystyczny

Wiktionary


agorafobia

cho­ro­bli­wy lęk przed ot­war­tą prze­strze­nią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. cho­ro­bli­wy lęk przed prze­by­wa­niem sa­me­mu w miej­scach pu­blicz­nych;

Wiktionary

Ago­ra­fo­bia ( αγοράφόβος: "agora" ‘plac’ ‘rynek’, "pho­bos" ‘strach’ ‘lęk’) – ir­ra­cjo­nal­ny lęk przed prze­by­wa­niem na ot­war­tej prze­strze­ni, wyj­ściem z domu, wej­ściem do skle­pu, tłu­mem, miej­sca­mi pu­blicz­ny­mi, sa­mot­nym po­dró­żo­wa­niem, wy­wo­ła­ny obawą przed na­pa­dem pa­ni­ki i bra­kiem po­mo­cy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaɡɔraˈfɔbʲja, AS: agorafobʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agora ż.

Wiktionary


agorafobiczny

→ ago­ra­fo­bia


SJP.pl

Patrz:

agorafobia

agorafobio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: ago­ra­fo­bia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɡɔraˈfɔbʲjɔ, AS: agorafobʹi ̯o

Wiktionary


agorysta

zwo­len­nik ago­ryz­mu - anar­chi­stycz­nej dok­try­ny po­li­tycz­nej, le­wi­co­wej od­mia­ny anar­chiz­mu


SJP.pl


agorystka

→ ago­ry­sta


SJP.pl

Patrz:

agorysta

agoryzm

anar­chi­stycz­na dok­try­na po­li­tycz­na, le­wi­co­wa od­mia­na anar­chiz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) boj­kot pań­stwa; zwła­szcza mo­ty­wo­wa­ny li­ber­ta­ria­niz­mem le­wo­skręt­nym i dą­żą­cy do anar­chi­stycz­nej re­wo­lu­cji

Wiktionary

Ago­ryzm – anar­chi­stycz­na dok­try­na po­li­tycz­na sfor­mu­ło­wa­na przez Sa­mu­e­la Ed­war­da Kon­ki­na III i uwa­ża­na za fi­lo­zo­fię le­wi­co­wo-li­ber­ta­riań­ską. Głów­nym celem ago­ry­stów jest ut­wo­rze­nie wol­ne­go spo­łe­czeń­stwa, w któ­rym „wszyst­kie związ­ki mię­dzy­ludz­kie są do­bro­wol­ne”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie idę na wy­bo­ry, bo ago­ryzm mi za­bra­nia le­gi­ty­mo­wać pań­stwo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agora ż.

Wiktionary


agp

skrót z an­giel­skie­go: Ac­ce­le­ra­ted Grap­hics Port; złą­cze w kom­pu­te­rach klasy PC przy­sto­so­wa­ne do ob­słu­gi kart gra­ficz­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ac­ce­le­ra­ted Grap­hics Port
  • Port lot­ni­czy Ma­la­ga
  • AGP Metro Pol­ska – spół­ka cy­wil­na, która wy­bu­do­wa­ła cen­tral­ny od­ci­nek II linii metra w War­sza­wie

Wikipedia


agr.

skrót od: agro­tech­ni­ka, agro­tech­nicz­ny


SJP.pl


agra

mia­sto w pół­noc­nych In­diach


SJP.pl

Agra (hindi: आगरा) – mia­sto w In­diach w sta­nie Uttar Pra­desh nad Ja­mu­ną.

Po­pu­la­cja mia­sta w 2001 roku wy­no­si­ła 1 259 979 miesz­kań­ców.

Sie­dzi­ba rzym­sko­ka­to­lic­kiej ar­chi­die­cez­ji Agra.

Wikipedia


agradacja

na­gro­ma­dze­nie się osadu po­wo­du­ją­ce pod­nie­sie­nie się dna zbior­ni­ka wod­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. stop­nio­we wy­rów­ny­wa­nie dna do­li­ny lub innej wklę­słej formy te­re­nu wsku­tek gro­ma­dze­nia się osa­dów rzecz­nych

Wiktionary

Powiązane:

 przym. agradacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akumulacja, depozycja, namywanie, nanoszenie

Wiktionary


agradacyjny

→ agra­da­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geol. zwią­za­ny z agra­da­cją, do­ty­czą­cy agra­da­cji

Wiktionary

Patrz:

agradacja

Powiązane:

 rzecz. agradacja ż.

Wiktionary


agrafa

1. ro­dzaj ozdob­nej za­pin­ki;
2. ar­chi­tek­to­nicz­ny motyw de­ko­ra­cyj­ny w kształ­cie ozdob­nej klam­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) duża agraf­ka

 (1.2) ozdob­na za­pin­ka słu­żą­ca do spi­na­nia czę­ści ubra­nia lub jako brosz­ka

 (1.3) ar­chit. motyw de­ko­ra­cyj­ny w for­mie klam­ry spi­na­ją­cy ele­ment kon­struk­cyj­ny;

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (2.1) ter­min od­no­szą­cy się do słów Je­zu­sa, nie­za­pi­sa­nych w Nowym Te­sta­men­cie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • agra­fa (ar­chi­tek­tu­ra)
  • agra­fa (chrze­ści­jań­stwo)
  • agra­fa (ju­bi­ler­stwo)
  • Agra­fa – gmina w Gre­cji, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Eu­ry­ta­nia

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trzy­mał ją pod szyją sznur za­cze­pio­ny o agra­fy bry­lan­to­we, któ­ry­mi cała delia była na­szy­ta […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɡrafa, AS: agrafa

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) agrafka

Wiktionary


agrafeczka

zdrob­nie­nie od: agraf­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: agraf­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɡraˈfɛt͡ʃka, AS: agrafečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrafka ż.

Wiktionary


agrafia

w me­dy­cy­nie: utra­ta zdol­no­ści pi­sa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. czę­ścio­wa lub cał­ko­wi­ta utra­ta umie­jęt­no­ści pi­sa­nia; zob. dys­gra­fia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɡrafʲja, AS: agrafʹi ̯a

Wiktionary


agrafik

osoba, która utra­ci­ła zdol­ność pi­sa­nia


SJP.pl


agrafka

me­ta­lo­wa za­pin­ka zro­bio­na z wy­gię­te­go, sprę­ży­ste­go drutu, z jed­nej stro­ny ostro za­koń­czo­na, po­sia­da­ją­ca za­czep


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj za­pin­ki wy­ko­na­nej z drutu, któ­rej jeden ko­niec za­ha­cza się o za­gię­cie znaj­du­ją­ce się na dru­gim końcu;

Wiktionary

Agraf­ka ( agra­fe: „spin­ka, klam­ra, za­pin­ka, przy­pi­nacz”) – ro­dzaj za­pin­ki wy­ko­na­nej ze sprę­ży­ste­go drutu, któ­rej jeden ko­niec za­ha­cza się za spe­cjal­nie wy­pro­fi­lo­wa­ne za­gię­cie, znaj­du­ją­ce się na dru­gim końcu. Obec­nie (w celu upro­szcze­nia pro­duk­cji i mi­ni­ma­li­za­cji wy­ro­bu) za­gię­cie to za­stę­po­wa­ne jest od­po­wied­nio uksz­tał­to­wa­ną wy­tłocz­ką z cien­kiej blasz­ki. Służy do szyb­kie­go łą­cze­nia dwóch ele­men­tów tka­ni­ny lub, w przy­pad­ku agraf­ki węd­kar­skiej, sztucz­nej przy­nę­ty z żyłką.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) — Może pani po­ży­czyć agraf­ki do za­pię­cia sukni pod ko­la­na­mi? — za­py­tał Ce­za­ry ze współ­czu­ciem i go­to­wo­ścią do usług.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɡrafka, AS: agrafka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrafa ż.

:: zdrobn. agrafeczka ż.

 przym. agrafkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk zicherka

Wiktionary


agrafkowy

→ agraf­ka


SJP.pl

Patrz:

agrafka

agrafon

słowa i po­glą­dy przy­pi­sy­wa­ne Je­zu­so­wi, za­mie­szcza­ne w apo­kry­fach; agra­fa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bibl. myśl lub po­gląd przy­pi­sy­wa­ne Je­zu­so­wi Chry­stu­so­wi, nie utr­wa­lo­ne w ewan­ge­liach ka­no­nicz­nych, prze­ka­za­ne w po­zo­sta­łych księ­gach no­wo­te­sta­men­tal­nych lub apo­kry­fach;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­słyn­niej­szym agra­fo­nem, za­cy­to­wa­nym przez św. Pawła, są słowa: „Wię­cej szczę­ścia jest w da­wa­niu ani­że­li w bra­niu”.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) agrafa

Wiktionary


agramatycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób agra­ma­tycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. agramatyczny

 rzecz. agramatyzm mrz.

Wiktionary


agramatyczny

po­zba­wio­ny związ­ków gra­ma­tycz­nych


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. po­zba­wio­ny związ­ków gra­ma­tycz­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agramatyzm mrz., gramatyka ż.

 przysł. agramatycznie

Wiktionary


agramatyzm

błęd­ne bu­do­wa­nie zdań, nie­zdol­ność two­rze­nia pra­wi­dło­wych form gra­ma­tycz­nych, na­tu­ral­na u dzie­ci, zaś u do­ro­słych bę­dą­ca ob­ja­wem za­bu­rzeń ne­u­ro­lo­gicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. med. ro­dzaj afaz­ji, nie­zdol­ność do pra­wi­dło­we­go łą­cze­nia wy­ra­zów w zda­nia;

Wiktionary

Agra­ma­tyzm – ro­dzaj afaz­ji ru­cho­wej ob­ja­wia­ją­cy się za­bu­rze­nia­mi mowy po­le­ga­ją­cy­mi na na­ru­sza­niu formy gra­ma­tycz­nej wy­po­wia­da­nych słów.

Po­ję­cie agra­ma­tyz­mu za­pro­po­no­wa­ne zo­sta­ło przez Adol­fa Kuss­ma­u­la w 1887 roku: miało ono słu­żyć wy­ja­śnie­niu stanu nie­moż­no­ści for­mu­ło­wa­nia gra­ma­tycz­nych zdań. Obec­nie agra­ma­tyzm uwa­ża­ny jest za jeden z ob­ja­wów afaz­ji Broki (zob. Paul Broca).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. agramatyczny

 przysł. agramatycznie

 rzecz. gramatyka ż.

Wiktionary


agranulocyt

le­u­ko­cyt nie­za­wie­ra­ją­cy ziar­ni­sto­ści w cy­to­plaz­mie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. ro­dzaj le­u­ko­cy­tu, który nie za­wie­ra ziar­ni­sto­ści (gra­nul) w cy­to­plaz­mie

Wiktionary


agranulocytoza

cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na gwał­tow­nym zmniej­sza­niu się we krwi licz­by bia­łych krwi­nek ziar­ni­stych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na gwał­tow­nym zmniej­sze­niu licz­by gra­nu­lo­cy­tów, zwła­szcza ne­u­tro­fi­li, we krwi;

Wiktionary

Agra­nu­lo­cy­to­za (gr. "a – nie", łac. "gra­nu­lum – ziarn­ko", "gr. kýtos – ko­mór­ka") – ostry stan zwią­za­ny z cięż­kim, za­gra­ża­ją­cym życiu spad­kiem licz­by ne­u­tro­fi­li we krwi, które są pod­sta­wo­wy­mi obron­ny­mi ko­mór­ka­mi or­ga­niz­mu. Ich brak stwa­rza ry­zy­ko roz­wo­ju po­waż­nych in­fek­cji mo­gą­cych do­pro­wa­dzić do po­socz­ni­cy i śmier­ci.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Py­ral­gi­na może spo­wo­do­wać też agra­nu­lo­cy­to­zę, cho­ro­bę przy­po­mi­na­ją­cą AIDS, po­wo­du­ją­cą utra­tę przy­tom­no­ści.

Wiktionary


agrariusz

1. wła­ści­ciel du­że­go ma­jąt­ku ziem­skie­go; dzie­dzic, zie­mia­nin, ob­szar­nik;
2. czło­nek stron­nict­wa po­li­tycz­ne­go w Niem­czech w XIX w., po­pie­ra­ją­ce­go in­te­re­sy wiel­kich po­sia­da­czy ziem­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wła­ści­ciel wiel­kich ma­jąt­ków ziem­skich

 (1.2) czło­nek stron­nict­wa po­li­tycz­ne­go po­pie­ra­ją­ce­go in­te­re­sy agra­riu­szy (1.1)

Wiktionary

Agra­riusz – obroń­ca in­te­re­sów rol­nict­wa i rol­ni­ków, szcze­gól­nie więk­szych wła­ści­cie­li ziem­skich. W tym zna­cze­niu – czło­nek za­wo­do­wych związ­ków i sto­wa­rzy­szeń rol­ni­ków i zie­mian.

W niek­tó­rych kra­jach agra­riu­sze wy­stę­pu­ją jako zor­ga­ni­zo­wa­ne stron­nict­wo po­li­tycz­ne, ma­ją­ce na celu obro­nę in­te­re­sów, eko­no­micz­ne wzmoc­nie­nie i przez to po­więk­sze­nie wpły­wów po­li­tycz­nych war­stwy rol­ni­czo-zie­miań­skiej.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. agrarny, agrarystyczny

Wiktionary


agrarny

rol­ni­czy, rolny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rol­ni­czy, rolny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stro­o­po­wi, który zo­stał póź­niej do­wód­cą Od­cin­ka SS w Gnieź­nie, po­do­ba­ło się Poz­nań­skie. Szcze­gól­nie po­ziom rol­nict­wa, kul­tu­ra agrar­na, plan­ta­cja­an­ta­cje bu­ra­ków, licz­ne cu­krow­nie, gęsta sieć ku­jaw­skich ko­le­jek do­ja­zdo­wych i stad­ni­ny koni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɡrarnɨ, AS: agrarny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrariusz m.

 przedr. agro-

 przym. agrarystyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ziemski

Wiktionary


agraryjny

przy­miot­nik

 (1.1) daw. agrar­ny

Wiktionary


agrarysta

zwo­len­nik agra­ryz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekon. zwo­len­nik agra­ryz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agraryzm mrz.

:: fż. agrarystka ż.

 przym. agrarystyczny

Wiktionary


agrarystka

zwo­len­nicz­ka agra­ryz­mu


SJP.pl


agrarystyczny

do­ty­czą­cy agra­ryz­mu (np. agra­ry­stycz­ne po­glą­dy)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. so­cjol. polit. zwią­za­ny z agra­ryz­mem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrariusz mos., agraryzm mrz., agrarysta mos.

 przym. agrarny

Wiktionary


agraryzm

dok­try­na spo­łecz­na gło­szą­ca, iż pod­sta­wą go­spo­dar­ki jest rol­nict­wo, a chło­pi są pod­sta­wo­wą war­stwą spo­łecz­ną; ruch spo­łecz­no-po­li­tycz­ny opar­ty na tej dok­try­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. dok­try­na spo­łecz­na pow­sta­ła w dru­giej po­ło­wie XIX w., uz­na­ją­ca rol­nict­wo za pod­sta­wę go­spo­dar­ki, zaś rol­ni­ków za naj­waż­niej­szą go­spo­dar­czo klasę spo­łe­czeń­stwa;

Wiktionary

Agra­ryzm – dok­try­na spo­łecz­na i ruch spo­łecz­ny uz­na­ją­ca rolę rol­nict­wa w go­spo­dar­ce jako opar­te­go na sa­mo­dziel­nych go­spo­dar­stwach rol­nych. Dąży do zwięk­sze­nia dzia­łań przy­czy­nia­ją­cych się do roz­wo­ju kul­tu­ro­we­go i go­spo­dar­cze­go wsi.

Agra­ryzm to kon­cep­cja pró­bu­ją­ca stwo­rzyć ustrój ba­lan­su­ją­cy mię­dzy wol­nym ryn­kiem a pro­tek­cjo­niz­mem.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. agrarysta mos., agrarystka ż.

 przym. agrarystyczny

Wiktionary


agrawacja

prze­sad­ne wy­ol­brzy­mia­nie ob­ja­wów cho­ro­by


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wy­ol­brzy­mia­nie ob­ja­wów cho­ro­bo­wych;

Wiktionary

Agra­wa­cja (łac. "ag­gra­va­tio") – wy­ol­brzy­mia­nie (świa­do­mie lub nie) ob­ja­wów cho­ro­bo­wych, ma­ją­ce na celu osią­gnię­cie przez pa­cjen­ta su­biek­tyw­nej ko­rzy­ści. Odróż­nia to agra­wa­cję od sy­mu­la­cji, gdzie do­cho­dzi do ce­lo­we­go po­zo­ro­wa­nia ob­ja­wów zu­peł­nie u danej osoby nie­wy­stę­pu­ją­cych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaɡraˈvat͡sʲja, AS: agravacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrawowanie n.

 czas. agrawować

Wiktionary


agrawacyjny

wy­ol­brzy­mio­ny, po­głę­bio­ny, nad­mier­nie ob­cią­żo­ny


SJP.pl


agrawowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|agra­wo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrawacja ż.

 czas. agrawować

Wiktionary


agrawować

wy­ol­brzy­miać, prze­ja­skra­wiać ist­nie­ją­ce ob­ja­wy cho­ro­by przez pa­cjen­ta


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) med. prze­ja­skra­wiać, wy­ol­brzy­miać w ce­lach sy­mu­la­cyj­nych ob­ja­wy istot­nej cho­ro­by

 (1.2) daw. ob­cią­żać, po­gar­szać

 (1.3) daw. uci­skać, ucie­mię­żać, cie­mię­żyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrawacja ż., agrawowanie n.

 przym. agrawacyjny

Wiktionary


agreement

[czy­taj: egri­ment] kon­trakt, umowa


SJP.pl


agregacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od agre­gat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie agre­gat, lecz tylko mały agre­ga­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agregat m.

Wiktionary


agregacja

pro­ces łą­cze­nia się ele­men­tów w ca­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) łą­cze­nie się ele­men­tów w ca­łość

 (1.2) spo­sób, stan sku­pie­nia ele­men­tów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • bio­lo­gii: agre­ga­cja ro­ślin­na
  • che­mii: agre­ga­cja czą­stek
  • eko­no­mii: pro­ces łą­cze­nia war­to­ści mi­kro­e­ko­no­micz­nych w celu uzy­ska­nia agre­ga­tu
  • in­ży­nie­rii pro­ce­so­wej
  • in­for­ma­ty­ce: agre­ga­cja klas w pro­jek­to­wa­niu obiek­to­wym, agre­ga­cja łączy, agre­ga­cja tras w ro­u­tin­gu i zbie­ra­nie in­for­ma­cji z za­sto­so­wa­niem czyt­ni­ka ka­na­łów (zwa­ne­go agre­ga­to­rem).
  • lo­gi­sty­ce: agre­ga­cja (lo­gi­sty­ka)
  • me­dy­cy­nie: agre­ga­cja pły­tek krwi, aglu­ty­na­cja (agre­ga­cja) pły­tek in­du­ko­wa­na ri­sto­ce­ty­ną
  • sta­ty­sty­ce
  • ucze­niu ma­szy­no­wym: agre­ga­cja bo­ot­stra­po­wa (bag­ging)
  • po­li­ty­ce: agre­ga­cja pre­fe­ren­cji – pro­ces ko­or­dy­na­cji in­te­re­sów
  • szkol­nict­wie fran­cu­skim: Agrégation
  • woj­sko­wo­ści: agre­ga­cja (woj­sko­wość)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. agregat mrz./mos., agregatka ż., agregator mrz., agregatornia ż., agregatowanie n., agregatownia ż.

 czas. agregatować ndk., agregować ndk.

 przym. agregacyjny, agregatowy

Wiktionary


agregacyjny

→ agre­ga­cja


SJP.pl

Patrz:

agregacja

agregat

po­tocz­nie: osoba spryt­na, za­ska­ku­ją­ca za­cho­wa­niem i po­my­sła­mi; agent, apa­rat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. fiz. sku­pie­nie czą­ste­czek, pro­dukt agre­ga­cji

 (1.2) log. zbiór

 (1.3) techn. ze­spół róż­nych ma­szyn po­łą­czo­nych ze sobą na stałe w celu wy­ko­ny­wa­nia okre­ślo­nej pracy, sta­no­wią­cych przez to jedno nowe urzą­dze­nie ro­bo­cze

 (1.4) ekon. suma war­to­ści jed­nost­ko­wych

 (1.5) in­for­ma­cja (naj­czę­ściej po­je­dyn­cza licz­ba) pod­su­mo­wu­ją­ca pe­wien zbiór da­nych jed­ne­go ro­dza­ju

 (1.6) więz. grzał­ka do go­to­wa­nia wody

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. ka­wa­larz

 (2.2) środ. więz. cwa­niak

 (2.3) środ. uczn. głu­pek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • agre­gat – w che­mii i fi­zy­ce to sku­pie­nie czą­ste­czek
    • agre­ga­ty Chaumié
  • agre­gat – w lo­gi­ce ina­czej zbiór
  • agre­gat (ma­szy­na), agre­gat ma­szy­no­wy
    • agre­gat ga­śni­czy – ro­dzaj ga­śni­cy
    • agre­gat prą­dot­wór­czy
    • agre­gat upra­wo­wy
  • agre­gat (eko­no­mia)
  • agre­gat (bio­lo­gia)
    • agre­ga­cja pły­tek krwi
  • in­for­ma­ty­ka
    • agre­gat da­nych

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Naj­więk­szą atrak­cją była fi­na­ło­wa ką­piel w pia­nie ga­śni­czej, wyt­wo­rzo­nej przez spe­cjal­ny agre­gat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɡrɛɡat, AS: agregat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agregatownia ż., agregacja ż., agregowanie n., agregatowanie n., agregacik mrz.

 czas. agregować ndk., agregatować ndk.

 przym. agregatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) agregat makroekonomiczny

 (1.5) agregat danych

 (1.6) gwara więzienna buzała

 (2.1) pot. aparat, model

 (2.2) gwara więzienna model

Wiktionary


agregatka

po­tocz­nie o ko­bie­cie spryt­nej, za­ska­ku­ją­cej za­cho­wa­niem i po­my­sła­mi; agent­ka, apa­rat­ka


SJP.pl


agregator

w in­for­ma­ty­ce: apli­ka­cja uka­zu­ją­ca skon­so­li­do­wa­ne in­for­ma­cje ze­bra­ne z róż­nych źró­deł zew­nętrz­nych


SJP.pl


agregatornia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym znaj­du­ją się agre­ga­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. po­mie­szcze­nie lub wy­dzie­lo­ne miej­sce, w któ­rym za­in­sta­lo­wa­ne są agre­ga­ty prą­dot­wór­cze albo inne agre­ga­ty tech­nicz­ne (np. chłod­ni­cze, pom­po­we)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agregatownia ż., agregacja ż.

 czas. agregatować, agregować

Wiktionary


agregatowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) środ. techn. łą­cze­nie urzą­dzeń w agre­gat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Praw­dzi­wą zmorą są także urazy spo­wo­do­wa­ne poś­pie­chem przy agre­ga­to­wa­niu ma­szyn.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. agregatować

 rzecz. agregat mos./mrz.

Wiktionary


agregatować

śro­do­wi­sko­wo: łą­czyć w agre­gat urzą­dze­nia tech­nicz­ne


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) techn. środ. łą­czyć urzą­dze­nia w agre­gat, za­stę­po­wać agre­ga­ta­mi po­je­dyn­cze urzą­dze­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agregacja ż., agregat mrz./mos., agregatka ż., agregator mrz., agregatornia ż., agregatowanie n., agregatownia ż.

 przym. agregacyjny, agregatowy

Wiktionary


agregatownia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym znaj­du­ję się agre­gat prą­dot­wór­czy, bę­dą­cy zaz­wy­czaj re­zer­wo­wym źró­dłem za­si­la­nia na wy­pa­dek awa­rii sieci elek­trycz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. po­mie­szcze­nie, gdzie znaj­du­ją się agre­ga­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agregacja ż., agregat mrz./mos., agregatka ż., agregator mrz., agregatornia ż., agregatowanie n.

 czas. agregatować ndk.

 przym. agregacyjny, agregatowy

Wiktionary


agregatowy

zwią­za­ny z agre­ga­tem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z agre­ga­tem, do­ty­czą­cy agre­ga­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agregatownia ż., agregat m., agregacja ż.

 czas. agregatować, agregować

Wiktionary


agregowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) łą­cze­nie róż­nych ele­men­tów w jedną ca­łość, w celu uzy­ska­nia bar­dziej ogól­ne­go obra­zu, łat­wiej­szej ana­li­zy lub lep­szej funk­cjo­nal­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W sta­ty­sty­ce używa się róż­nych metod agre­go­wa­nia wy­ni­ków.

 (1.1) Pro­ce­du­ra zwią­za­na z agre­go­wa­niem wy­ni­ków ek­spe­ry­men­tów jest bar­dzo skom­pli­ko­wa­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agregat m.

 czas. agregować

Wiktionary


agregować

łą­czyć ele­men­ty w ca­łość


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­gre­go­wać)

 (1.1) rzad. gro­ma­dzić coś, łą­czyć coś w ca­łość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pol­ska wer­sja Go­o­gle News agre­gu­je wia­do­mo­ści z ponad 300 pol­sko­ję­zycz­nych źró­deł. Ma­te­ria­ły na ten sam temat są umie­szcza­ne w jed­nej „gru­pie wia­do­mo­ści" po­dzie­lo­nej na 7 sek­cji […]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agregacja ż., agregat mrz./mos., agregatka ż., agregator mrz., agregatornia ż., agregatowanie n., agregatownia ż.

 przym. agregatowy, agregacyjny

 czas. agregatować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gromadzić, dobierać, łączyć, sumować, zestawiać

Wiktionary


agreksofilia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. od­mia­na vo­y­e­u­ryz­mu po­le­ga­ją­ca na pod­słu­chi­wa­niu kon­tak­tów sek­su­al­nych in­nych osób

Wiktionary


agresja

1. na­past­li­we za­cho­wa­nie, szu­ka­nie moż­li­wo­ści wy­ła­do­wa­nia się, oka­za­nia swej zło­ści;
2. na­paść jed­ne­go pań­stwa na inne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. zbroj­ny na­jazd jed­ne­go pań­stwa na inne;

 (1.2) psych. za­cho­wa­nie, któ­re­go celem jest wy­ła­do­wa­nie gnie­wu, wy­rzą­dze­nie szko­dy;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • agre­sja (eto­lo­gia)
  • agre­sja (psy­cho­lo­gia)
  • agre­sja (prawo)
  • agre­sja ję­zy­ko­wa
  • prze­mie­szcze­nie agre­sji (agre­sja prze­nie­sio­na)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W pra­wie mię­dzy­na­ro­do­wym agre­sja jest za­ka­za­na, a na­ru­sze­nie tego za­ka­zu sta­no­wi zbrod­nię prze­ciw­ko po­ko­jo­wi.

 (1.2) Cza­sem, pełni zdu­mie­nia i wstrę­tu, py­ta­my, skąd się bie­rze ta współ­czes­na strasz­na, słow­na agre­sja?

 (1.2) Paweł od lat funk­cjo­no­wał w spor­to­wym świe­cie, znał wszyst­kie opo­wie­ści o tym, jak po te­ściu ro­śnie agre­sja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɡrɛsʲja, AS: agresʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agresor m., agresorka ż., agresywność ż.

 przym. agresywny, agresyjny

 przysł. agresywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) napaść, inwazja

Wiktionary


agresor

ktoś ata­ku­ją­cy, na­past­nik (czę­sto: pań­stwo na­pa­da­ją­ce na inne)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto do­pu­szcza się agre­sji

 (1.2) pań­stwo dzia­ła­ją­ce lub po­słu­gu­ją­ce się me­to­da­mi agre­sji

Wiktionary

Agre­sor (łac. "ag­gres­sor" od "ad" 'do', "gra­dior" 'iść' i "-(t)or" 'spraw­ca czyn­no­ści') – na­past­nik; pań­stwo dzia­ła­ją­ce lub po­słu­gu­ją­ce się me­to­da­mi agre­sji. Z punk­tu wi­dze­nia prawa mię­dzy­na­ro­do­we­go agre­so­rem jest pań­stwo, które pier­wsze:

Agre­so­rem nie jest pań­stwo na­pad­nię­te, które w swej obro­nie od­po­wie akcją zbroj­ną oraz pań­stwo przy­cho­dzą­ce z po­mo­cą ofie­rze agre­sji, nawet jeśli nie zo­sta­ło samo na­pad­nię­te (por. casus fo­e­de­ris).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Agre­so­rem jest pań­stwo, które wy­po­wia­da wojnę in­ne­mu pań­stwu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɡrɛsɔr, AS: agresor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agresja ż., agresywność ż., agresywka ż.

:: fż. agresorka ż.

 przym. agresywny, agresyjny

 przysł. agresywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) najeźdźca

Wiktionary


agresorka

→ agre­sor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która do­pu­szcza się agre­sji

Wiktionary

Patrz:

agresor

Wymowa:

IPA: ˌaɡrɛˈsɔrka, AS: agresorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agresywność ż., agresja ż.

:: fm. agresor mos.

 przym. agresyjny, agresywny

 przysł. agresywnie

Wiktionary


agresorski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy agre­so­ra lub agre­so­rów; bę­dą­cy agre­so­rem, na­past­ni­kiem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) napastniczy

Wiktionary


agrest

krzew z ro­dzi­ny skal­ni­co­wa­tych, któ­re­go owoce są ja­dal­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ribes uva-cri­spa|ref=tak., krzew owo­co­wy z ga­tun­ku po­rzecz­ka agrest, wy­da­ją­cy kwa­sko­wa­te, zie­lon­ka­we owoce typu ja­go­dy;

 (1.2) spoż. owoc agre­stu (1.1)

 (1.3) stpol. enol. kwa­śne wino z nie­doj­rza­łych wi­no­gron

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ogro­dzie rosną po­rzecz­ki i agrest.

 (1.2) Agrest jest kwa­sko­wa­ty.

 (1.3) Po­da­no agrest, wino kwa­śne z gron nieź­rza­łych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaɡrɛst, AS: agrest

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrestówka ż., agreściak m., agrestowate nmos.

:: zdrobn. agreścik m.

 przym. agrestowy, agrestowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosmatka, włosina, włochacina, miechynia; reg-pl|Poznań|angryst.; lud. wapryna, wieprzyna

Wiktionary


agrestnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. ka­mień, od­mia­na gra­na­tu o zie­lon­ka­wej bar­wie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. zob. agre­ściak.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agreściak mzw., agreśniak mrz.

Wiktionary


agrestowate

o ce­chach agre­sto­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Gros­su­la­ria­ce­ae|DC.|ref=tak., ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu skal­ni­cow­ców;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mo­no­ty­po­wa ro­dzi­na agre­sto­wa­tych jest sio­strza­ną wzglę­dem ro­dzi­ny skal­ni­co­wa­tych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agreśniak mrz., agrest mrz., agrestówka ż., agreściak mzw., agreścik mrz.

 przym. agrestowaty, agrestowy

Wiktionary


agrestowaty

o ce­chach agre­sto­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny agre­sto­wa­tych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrest mrz., agrestowate nmos., agreściak mzw., agreśniak mrz.

 przym. agrestowy

Wiktionary


agrestowiec

brzę­czak agre­sto­wiec - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny pi­la­rzo­wa­tych


SJP.pl


agrestowy

zwią­za­ny z agre­stem, do­ty­czą­cy agre­stu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy wzro­stu, upra­wy, zbio­ru agre­stu

 (1.2) zro­bio­ny z agre­stu, ma­ją­cy jego smak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tam to, niżej, obok ścież­ki wy­sa­dzo­nej agre­sto­wy­mi i po­rzecz­ko­wy­mi krze­wy, któ­rych tylko naj­wyż­sze czub­ki wy­glą­da­ły ku słoń­cu, tu­li­ły się po­mię­dzy sobą i gile, i szczy­gły, mocno cien­ki­mi łap­ka­mi obej­mu­jąc zimne pręty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɡrɛˈstɔvɨ, AS: agrestovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrestowate nmos., agreśniak mrz., agreściak mzw., agrest, agrestówka

 przym. agrestowaty

Wiktionary


agrestówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. na­lew­ka na owo­cach agre­stu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] lubię ek­spe­ry­men­to­wać, więc do­da­łem do tej agre­stów­ki ka­wa­łek im­bi­ru i od­sta­wi­łem na pół­to­ra roku…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɡrɛˈstufka, AS: agrestufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrest m., agrestowate nmos.

 przym. agrestowy

Wiktionary


agresyjny

przy­miot­nik od: agre­sja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od: agre­sja

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agresor mos., agresorka ż., agresja ż., agresywność ż.

 przym. agresywny

 przysł. agresywnie

Wiktionary


agresywnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób agre­syw­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ci pa­sa­że­ro­wie za­cho­wy­wa­li się bar­dzo agre­syw­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agresja ż., agresywność ż., agresor m., agresorka ż.

 przym. agresywny, agresyjny

Wiktionary


agresywniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: agre­syw­nie


SJP.pl


agresywniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: agre­syw­ny; bar­dziej agre­syw­ny


SJP.pl


agresywność

bycie agre­syw­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co agre­syw­ne; cecha tych, któ­rzy są agre­syw­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Al­ko­hol zwięk­sza agre­syw­ność sek­su­al­ną u męż­czyzn.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agresja ż., agresor m., agresorka ż., agresywka ż.

 przym. agresywny, agresyjny

 przysł. agresywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) napastliwość, drapieżność, wojowniczość

Wiktionary


agresywny

1. sto­su­ją­cy prze­moc, agre­sję, do­ko­nu­ją­cy na­pa­ści;
2. za­cho­wu­ją­cy się w spo­sób na­past­li­wy, wrogi do in­nych;
3.
a) o sub­stan­cjach: ma­ją­cy wła­ści­wo­ści ni­szczą­ce (np. gaz agre­syw­ny);
b) o ro­śli­nach: ma­ją­cy zdol­ność zdo­by­wa­nia ja­kie­goś te­re­nu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­cho­wu­ją­cy się wrogo, na­past­li­wie

 (1.2) pełen agre­sji

 (1.3) sto­su­ją­cy prze­moc

 (1.4) pełen ek­spre­sji, dy­na­mi­ki

 (1.5) o ko­lo­rze ja­skra­wy, ostry

 (1.6) chem. bar­dzo ak­tyw­ny che­micz­nie

 (1.7) fi­nans. sto­su­ją­cy ry­zy­kow­ną stra­te­gię lub zło­żo­ny z ry­zy­kow­nych ak­ty­wów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Agre­syw­ny sta­rzec wer­bal­nie za­a­ta­ko­wał ek­spe­dient­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɡrɛˈsɨvnɨ, AS: agresyvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agresja ż., agresywność ż., agresor m., agresorka ż.

 przysł. agresywnie

 przym. agresyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) napastliwy, wrogi, gniewny, zdenerwowany, gwałtowny, nerwowy

 (1.2) gwałtowny, niespokojny

 (1.3) siłowy

 (1.4) ekspresyjny, dynamiczny, niespokojny

 (1.5) jaskrawy, papuzi, ostry, soczysty, krzykliwy, intensywny, wściekły, zjadliwy

 (1.6) aktywny

 (1.7) dynamiczny, ryzykowny, akcyjny

Wiktionary


agreściak

motyl z ro­dzi­ny mier­ni­kow­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Abra­xas gros­su­la­ria­ta|ref=tak., owad łu­skos­krzy­dły z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrest mrz., agrestnik mrz./mzw., agrestowate nmos., agrestowiec mrz., agreścik mrz., agreśniak mrz.

 przym. agrestowaty, agrestowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) agrestnik

Wiktionary


agreścik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od agrest

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrest m., agreściak mzw., agreśniak mrz., agrestowate nmos.

Wiktionary


agreśniak

za­ro­śle agre­stu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­ro­śla agre­stu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrest mrz., agrestnik mrz./mzw., agrestowate nmos., agrestowiec mrz., agreściak mzw., agreścik mrz.

 przym. agrestowaty, agrestowy

Wiktionary


agrigento

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto we Wło­szech, po­ło­żo­ne na po­łud­nio­wym wy­brze­żu Sy­cy­lii;

Wiktionary

– mia­sto na po­łud­nio­wym wy­brze­żu Sy­cy­lii, w pro­win­cji Agri­gen­to. Oś­ro­dek hand­lo­wy i tu­ry­stycz­ny, we­dług da­nych ze stycz­nia 2010 za­miesz­ku­je go 59,2 tys. miesz­kań­ców.

W sta­ro­żyt­no­ści no­si­ło nazwę "Akra­gas", póź­niej "Agri­gen­tum", na­stęp­nie "Gir­gen­ti" i wresz­cie od 1927 Agri­gen­to.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­je­chał całą Sy­cy­lię, chło­nąc wyspę z po­cią­gu i au­to­bu­su, od grec­kich ruin w Do­li­nie Świą­tyń nie­o­po­dal Agri­gen­to do po­kry­tej czapą śnie­gu Etny (…)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. agrygencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. Agrygent, staroż. Akragas

Wiktionary


agriofit

po­ję­cie uży­wa­ne przy ge­o­gra­ficz­no-hi­sto­rycz­nej ana­li­zie flory, oz­na­cza­ją­ce ga­tu­nek ro­ślin ob­ce­go po­cho­dze­nia z grupy ke­no­fi­tów (czyli ga­tun­ków za­do­mo­wio­nych u nas w ostat­nich cza­sach), który zdo­łał trwa­le za­do­mo­wić się w na­tu­ral­nych i pół­na­tu­ral­nych sied­li­skach


SJP.pl


agro-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z rol­nict­wem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) agrobio­lo­gia • agroche­mia • agroeko­lo­gia • agrofi­zy­ka • agroge­o­lo­gia • agrokul­tu­ra • agrotech­nik • agrowłó­kni­na

Wiktionary

Powiązane:

 przym. agrarny

Wiktionary


agrobiocenoza

ze­spół or­ga­niz­mów ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych od­dzia­łu­ją­cych na sie­bie, uksz­tał­to­wa­ny w wy­ni­ku dzia­łal­no­ści rol­ni­czej czło­wie­ka; bio­ce­no­za rol­ni­cza, agro­e­ko­sy­stem, agro­ce­no­za


SJP.pl


agrobiolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie agro­bio­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie agro­bio­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrobiologia ż.

 przym. agrobiologiczny

Wiktionary


agrobiologia

dzie­dzi­na bio­lo­gii zaj­mu­ją­ca się te­o­re­tycz­ny­mi pod­sta­wa­mi nauk rol­ni­czych z za­kre­su upra­wy ro­ślin i ho­dow­li zwie­rząt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o ogól­nych pra­wach bio­lo­gicz­nych sta­no­wią­cych pod­sta­wę upra­wy ro­ślin i ho­dow­li zwie­rząt;

Wiktionary

Agro­bio­lo­gia – dzie­dzi­na bio­lo­gii obej­mu­ją­ca ba­da­nia zja­wisk bio­lo­gicz­nych w za­kre­sie upra­wy ro­ślin i ho­dow­li zwie­rząt w rol­nict­wie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. agrobiolog mos.

 przym. agrobiologiczny

Wiktionary


agrobiologiczny

→ agro­bio­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) roln. biol. zwią­za­ny z agro­bio­lo­gią lub agro­bio­lo­ga­mi

Wiktionary

Patrz:

agrobiologia

Powiązane:

 rzecz. agrobiolog mos., agrobiologia ż.

Wiktionary


agrobiotechnologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o za­sto­so­wa­niu bio­tech­no­lo­gii w rol­nict­wie

Wiktionary


agrobiznes

sfera go­spo­dar­ki opar­ta na rol­nict­wie, obej­mu­ją­ca m.in. prze­mysł i han­del rolny, przet­wór­stwo rolne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wszyst­kie sfery go­spo­dar­ki opar­te na rol­nict­wie;

 (1.2) prze­mysł i han­del rolny, przet­wór­stwo rolne

 (1.3) środ. uczn. lek­cja ge­o­gra­fii

Wiktionary

Agro­biz­nes (rów­nież "agro­bu­si­ness") – dzia­ła­nia czło­wie­ka ma­ją­ce na celu wyt­wa­rza­nie fi­nal­nych pro­duk­tów żyw­no­ścio­wych, po­czą­wszy od po­zy­ska­nia su­row­ców pier­wot­nych, a na go­to­wej żyw­no­ści na stole kon­su­men­ta skoń­czy­wszy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaɡrɔˈbʲiznɛs, AS: agrobʹiznes

Wiktionary

Powiązane:

 przym. agrobiznesowy

Wiktionary


agrobiznesmen

osoba zaj­mu­ją­ca się pro­duk­cją rol­ni­czą, przet­wór­stwem i hand­lem rol­nym


SJP.pl


agrobiznesowy

zwią­za­ny ze sferą go­spo­dar­ki opar­tą na rol­nict­wie, obej­mu­ją­cą m.in. prze­mysł i han­del rolny, przet­wór­stwo rolne


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z agro­biz­ne­sem, do­ty­czą­cy agro­biz­ne­su

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrobiznes m.

Wiktionary


agrocenoza

ze­spół or­ga­niz­mów ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych od­dzia­łu­ją­cych na sie­bie, uksz­tał­to­wa­ny w wy­ni­ku dzia­łal­no­ści rol­ni­czej czło­wie­ka; bio­ce­no­za rol­ni­cza, agro­e­ko­sy­stem, agro­bio­ce­no­za


SJP.pl

Agro­ce­no­za, agro­bio­ce­no­za, bio­ce­no­za upraw­na – spe­cy­ficz­ny typ bio­ce­no­zy wyt­wo­rzo­ny na te­re­nach użyt­ko­wa­nych rol­ni­czo (pola, łąki, sady), cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się z re­gu­ły znacz­nym upro­szcze­niem pod wzglę­dem skła­du ga­tun­ko­we­go w po­rów­na­niu z bio­ce­no­zą na­tu­ral­ną oraz osła­bio­ny­mi moż­li­wo­ścia­mi sa­mo­re­gu­la­cji, z czego wy­ni­ka po­dat­ność na cho­ro­by i in­waz­je szkod­ni­ków.

Wikipedia


agrochemia

nauka obej­mu­ją­ca za­gad­nie­nia za­sto­so­wa­nia che­mii w rol­nict­wie; che­mia rolna, che­mia rol­ni­cza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. dział che­mii po­wią­za­ny z rol­nict­wem, bada dzia­ła­nie sub­stan­cji na śro­do­wi­sko na­tu­ral­ne, szu­ka­jąc spo­so­bów na zwięk­sze­nie plo­nów i po­pra­wę ja­ko­ści pro­duk­tów rol­nych;

Wiktionary

Agro­che­mia, che­mia rolna (gr. "agros" = pole, rola) – nauka zaj­mu­ją­ca się od­dzia­ły­wa­niem związ­ków che­micz­nych na prze­bieg pro­ce­sów che­micz­nych i bio­lo­gicz­nych, za­cho­dzą­cych w gle­bie i ro­śli­nach oraz w ho­dow­li zwie­rząt.

Agro­che­mia ma na celu zwięk­sze­nia uro­dzaj­no­ści gleby, zwięk­sze­nie plo­nów i po­pra­wy ja­ko­ści pro­duk­tów rol­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. agrochemikalia nmos., agrochemik mos., agrochemiczka ż.

 przym. agrochemiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chemia rolna

Wiktionary


agrochemiczny

zwią­za­ny z agro­che­mią (np. środ­ki agro­che­micz­ne, po­rad­nik agro­che­micz­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. roln. zwią­za­ny z agro­che­mią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrochemikalia nmos., agrochemik mos., agrochemia ż.

Wiktionary


agrochemik

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie agro­che­mii (nauki obej­mu­ją­cej za­gad­nie­nia za­sto­so­wa­nia che­mii w rol­nict­wie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) chem. roln. osoba zaj­mu­ją­ca się agro­che­mią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrochemia ż., agrochemikalia lm nm.

 przym. agrochemiczny

Wiktionary


agrochemikalia

che­mi­ka­lia sto­so­wa­ne w rol­nict­wie, zwła­szcza na­wo­zy sztucz­ne i pe­sty­cy­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) chem. roln. wy­ro­by i pre­pa­ra­ty che­micz­ne sto­so­wa­ne w rol­nict­wie

Wiktionary

Agro­che­mi­ka­lia, che­mi­ka­lia rol­ni­cze – środ­ki i sub­stan­cje che­micz­ne sto­so­wa­ne w rol­nict­wie. Za­li­cza­ne są do nich m.in.:

Nad­mier­ne sto­so­wa­nie agro­che­mi­ka­liów może pro­wa­dzić do za­bu­rzeń rów­no­wa­gi jo­no­wej w gle­bie, skut­ku­jąc nie­do­bo­rem lub nad­mia­rem niek­tó­rych pier­wiast­ków. Przy­kła­do­wo, prze­na­wo­że­nie azo­tem może po­wo­do­wać de­fi­cyt fos­fo­ru, wap­nia i ma­gne­zu, co pro­wa­dzi do za­bu­rzeń fiz­jo­lo­gicz­nych u zwie­rząt i ludzi.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. agrochemia ż., agrochemik mos.

 przym. agrochemiczny

Wiktionary


agroekolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie agro­e­ko­lo­gii


SJP.pl


agroekologia

dział eko­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem sto­sun­ków i wza­jem­nych za­leż­no­ści po­mię­dzy ży­wy­mi or­ga­niz­ma­mi pól upraw­nych a wpły­wem czyn­ni­ków zew­nętrz­nych na te sto­sun­ki; eko­lo­gia rol­ni­cza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekol. dział eko­lo­gii zaj­mu­ją­cy się te­re­na­mi upraw­ny­mi;

Wiktionary

Agro­e­ko­lo­gia, eko­lo­gia rol­ni­cza – nauka ba­da­ją­ca współ­za­leż­no­ści mię­dzy ży­wy­mi or­ga­niz­ma­mi pól upraw­nych oraz wpływ na te współ­za­leż­no­ści zmian sied­li­ska wsku­tek za­bie­gów me­lio­ra­cyj­nych, agro­tech­nicz­nych, emi­sji prze­my­sło­wych i ska­żeń ko­mu­nal­nych.

Obiek­tem za­in­te­re­so­wań agro­e­ko­lo­gii jest za­gad­nie­nie wza­jem­ne­go do­sto­so­wa­nia ro­ślin i śro­do­wi­ska, w celu uzy­ska­nia moż­li­wie naj­wyż­sze­go i naj­bar­dziej war­to­ścio­we­go plonu. Do­sto­so­wa­nie to można osią­gnąć przez:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stu­dia II stop­nia zo­sta­ły wzbo­ga­co­ne spe­cjal­no­ścia­mi z ochro­ny śro­do­wi­ska, mię­dzy in­ny­mi kształ­to­wa­niem i re­wa­lo­ry­za­cją śro­do­wi­ska czy agro­e­ko­lo­gią w ję­zy­ku an­giel­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agroekolog mos.

 przym. agroekologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekologia rolnicza

Wiktionary


agroekologiczny

zwią­za­ny z agro­e­ko­lo­gią (np. cha­rak­te­ry­sty­ka agro­e­ko­lo­gicz­na)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ekol. roln. zwią­za­ny z agro­e­ko­lo­gią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Agro­e­ko­lo­gicz­ne me­to­dy upra­wy zmniej­sza­ją eroz­ję gleby.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agroekologia ż.

Wiktionary


agroekonometria

nauka po­moc­ni­cza eko­no­mii rol­nict­wa, wy­ko­rzy­stu­ją­ca na­rzę­dzia ma­te­ma­ty­ki, eko­no­mii ma­te­ma­tycz­nej, sta­ty­sty­ki, fi­zy­ki eko­no­micz­nej oraz in­for­ma­ty­ki do ba­da­nia ilo­ścio­wych związ­ków za­cho­dzą­cych mię­dzy zja­wi­ska­mi eko­no­micz­ny­mi


SJP.pl


agroekonometryczny

przy­miot­nik od: agro­e­ko­no­me­tria


SJP.pl


agroekonometryk

osoba zaj­mu­ją­ca się agro­e­ko­no­me­trią


SJP.pl


agroekonomia

eko­no­mi­ka rol­nict­wa


SJP.pl


agroekosystem

ze­spół or­ga­niz­mów ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych od­dzia­łu­ją­cych na sie­bie, uksz­tał­to­wa­ny w wy­ni­ku dzia­łal­no­ści rol­ni­czej czło­wie­ka; bio­ce­no­za rol­ni­cza, agro­ce­no­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. sztucz­ny eko­sy­stem pow­sta­ły w wy­ni­ku dzia­łal­no­ści czło­wie­ka, wy­ko­rzy­sty­wa­ny do pro­duk­cji rol­nej

Wiktionary

Agro­e­ko­sy­stem – naj­bar­dziej zan­tro­po­ge­ni­zo­wa­ny układ eko­lo­gicz­ny pod­da­ny sta­łe­mu dzia­ła­niu agro­tech­nicz­ne­mu czło­wie­ka. Różni się on od eko­sy­ste­mów na­tu­ral­nych tym, że wśród pro­du­cen­tów głów­ną rolę speł­nia­ją ro­śli­ny upraw­ne, głów­ny­mi kon­su­men­ta­mi są czło­wiek i zwie­rzę­ta go­spo­dar­skie, inni zaś na­tu­ral­ni ma­kro­kon­su­men­ci są w miarę moż­li­wo­ści eli­mi­no­wa­ni.

Wikipedia


agroenergetyka

Agro­e­ner­ge­ty­ka – dział in­ży­nie­rii rol­ni­czej, zaj­mu­ją­cy się tech­no­lo­gią pro­duk­cji bio­pa­liw i wy­ko­rzy­sta­niem in­nych od­na­wial­nych źró­deł ener­gii w rol­nict­wie.

Wikipedia


agrofag

or­ga­nizm szkod­li­wy dla ro­ślin upraw­nych i pło­dów rol­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) biol. roln. pa­to­gen, szkod­nik lub chwast ży­wią­cy się ro­śli­na­mi upraw­ny­mi i ob­ni­ża­ją­cy plony;

Wiktionary


agrofenologia

fe­no­lo­gia rol­ni­cza, nauka zaj­mu­ją­ca się oceną wa­run­ków kli­ma­tycz­nych dla po­trzeb rol­nict­wa, ba­da­niem związ­ków mię­dzy roz­wo­jem i plo­no­wa­niem ro­ślin, po­go­dą oraz za­bie­ga­mi agro­tech­nicz­ny­mi, a także okre­śla­niem ter­mi­nów po­ja­wia­nia się po­szcze­gól­nych sta­diów roz­wo­jo­wych szkod­ni­ka w po­wią­za­niu z fa­za­mi roz­wo­jo­wy­mi ro­ślin wskaź­ni­ko­wych; ba­da­ją­ca też związ­ki mię­dzy ter­mi­na­mi wy­ko­ny­wa­nia róż­nych za­bie­gów agro­tech­nicz­nych i fa­za­mi roz­wo­ju ro­ślin


SJP.pl

Agro­fe­no­lo­gia – nauka ba­da­ją­ca wpływ czyn­ni­ków kli­ma­tycz­nych na prace wy­ko­ny­wa­ne w rol­nict­wie.

Oce­nia za­leż­ność ter­mi­nu wy­ko­ny­wa­nia prac upra­wo­wych a fazą roz­wo­jo­wą ro­śli­ny upraw­nej lub dzi­kiej. Ana­li­zu­je także wpływ po­go­dy na sku­tecz­ność za­bie­gów agro­tech­nicz­nych wy­ko­ny­wa­nych w róż­nych fa­zach roz­wo­jo­wych ro­śli­ny na plon

Wikipedia


agrofizyczny

przy­miot­nik od: agro­fi­zy­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) roln. do­ty­czą­cy agro­fi­zy­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrofizyka ż.

Wiktionary


agrofizyk

nauka z po­gra­ni­cza fi­zy­ki i agro­no­mii, któ­rej obiek­tem ba­daw­czym jest eko­sy­stem i obiekt bio­lo­gicz­ny kształ­to­wa­ne po­przez dzia­łal­ność czło­wie­ka, ba­da­ne i opi­sy­wa­ne me­to­da­mi nauk ści­słych, w szcze­gól­no­ści fi­zy­ki


SJP.pl


agrofizyka

nauka z po­gra­ni­cza fi­zy­ki i agro­no­mii, któ­rej obiek­tem ba­daw­czym jest eko­sy­stem i obiekt bio­lo­gicz­ny kształ­to­wa­ne po­przez dzia­łal­ność czło­wie­ka, ba­da­ne i opi­sy­wa­ne me­to­da­mi nauk ści­słych, w szcze­gól­no­ści fi­zy­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. nauka z po­gra­ni­cza agro­no­mii i fi­zy­ki, któ­rej obiek­tem ba­daw­czym jest eko­sy­stem uksz­tał­to­wa­ny po­przez dzia­łal­ność czło­wie­ka, ba­da­ny i opi­sy­wa­ny me­to­da­mi nauk ści­słych – w szcze­gól­no­ści fi­zy­ki;

Wiktionary

Agro­fi­zy­ka – nauka z po­gra­ni­cza agro­no­mii i fi­zy­ki, któ­rej obiek­ta­mi ba­daw­czy­mi są ele­men­ty agro­e­ko­sy­ste­mu, ba­da­ne i opi­sy­wa­ne me­to­da­mi nauk ści­słych – w szcze­gól­no­ści fi­zy­ki.

Ze wzglę­du na me­to­dę i obiekt ba­daw­czy zwią­zek agro­fi­zy­ki z bio­fi­zy­ką jest bar­dzo ści­sły, lecz w przy­pad­ku agro­fi­zy­ki ogra­ni­czo­ny jest do śro­do­wi­ska rol­ni­cze­go, tzn.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. agrofizyczny

Wiktionary


agrogaz

łat­wo­pal­ny gaz pow­sta­ją­cy pod­czas bezt­le­no­wej fer­men­ta­cji sub­stan­cji or­ga­nicz­nych, np. świe­że­go obor­ni­ka; bio­gaz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­gaz po­cho­dzą­cy z su­row­ców rol­ni­czych, czyli z roz­kła­du ma­te­rii or­ga­nicz­nej (np. resz­tek ro­ślin­nych, ki­szo­nek, gno­jo­wi­cy, obor­ni­ka)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­duk­cja agro­ga­zu od­by­wa się w tzw. bio­ga­zow­niach rol­ni­czych.

Wiktionary


agrogeolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie agro­ge­o­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w za­kre­sie agro­ge­o­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrogeologia ż.

 przym. agrogeologiczny

Wiktionary


agrogeologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział ge­o­lo­gii ba­da­ją­cy typy gleb i pro­ce­sy ich pow­sta­wa­nia;

Wiktionary

Agro­ge­o­lo­gia – dział ge­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się po­wierzch­nio­wy­mi two­ra­mi sko­ru­py ziem­skiej. W za­kres agro­ge­o­lo­gii wcho­dzą ba­da­nia typów gleb i pro­ce­sów ich pow­sta­wa­nia, w szcze­gól­no­ści zaś moż­li­wo­ści prze­ciw­dzia­ła­nia ni­szcze­niu gleby.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. agrogeolog mos.

 przym. agrogeologiczny

Wiktionary


agrogeologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geol. zwią­za­ny z agro­ge­o­lo­gią, do­ty­czą­cy agro­ge­o­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrogeolog mos., agrogeologia ż.

Wiktionary


agroglif

śro­do­wi­sko­wo: forma ge­o­me­trycz­na na polu upraw­nym ut­wo­rzo­na przez wy­cię­cie lub zgnie­ce­nie ro­ślin­no­ści; krąg zbo­żo­wy


SJP.pl


agrogospodarstwo

go­spo­dar­stwo agro­tu­ry­stycz­ne


SJP.pl


agroklimatolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie agro­kli­ma­to­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w za­kre­sie agro­kli­ma­to­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agroklimatologia ż.

 przym. agroklimatologiczny

Wiktionary


agroklimatologia

dział kli­ma­to­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem wpły­wu kli­ma­tu na ro­śli­ny upraw­ne; kli­ma­to­lo­gia rol­ni­cza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział kli­ma­to­lo­gii ba­da­ją­cy od­dzia­ły­wa­nie wa­run­ków kli­ma­tycz­nych na upra­wę ro­ślin;

Wiktionary

Agro­kli­ma­to­lo­gia, także kli­ma­to­lo­gia rol­ni­cza – gałąź kli­ma­to­lo­gii ana­li­zu­ją­ca od­dzia­ły­wa­nie wa­run­ków kli­ma­tycz­nych na upra­wy rol­ni­cze.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. agroklimatolog mos.

 przym. agroklimatologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klimatologia rolnicza

Wiktionary


agroklimatologiczny

przy­miot­nik od: agro­kli­ma­to­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z agro­kli­ma­to­lo­gią, do­ty­czą­cy agro­kli­ma­to­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agroklimatolog mos., agroklimatologia ż.

Wiktionary


agrokultura

kul­tu­ra; w rol­nict­wie:
1. upra­wa roli po­przez sto­so­wa­nie róż­nych za­bie­gów agro­tech­nicz­nych;
2. ho­dow­la i upra­wa ro­ślin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. nauk. upra­wa roli

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­dzie­my tam pro­pa­go­wać agro­kul­tu­rę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rolnictwo

Wiktionary


agrokulturowy

przy­miot­nik od: agro­kul­tu­ra


SJP.pl


agrolobby

lobby rol­ni­cze


SJP.pl


agrolotnictwo

za­sto­so­wa­nie sa­mo­lo­tów w rol­nict­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dział lot­nict­wa wy­ko­rzy­stu­ją­cy sa­mo­lo­ty, śmi­głow­ce i mo­to­lot­nie w za­kre­sie ochro­ny ro­ślin, agro­tech­ni­ki, zwal­cza­nia szkod­ni­ków le­śnych i po­ża­rów lasów;

Wiktionary

Agro­lot­nict­wo (lot­nict­wo rol­ni­cze) – lot­nict­wo świad­czą­ce usłu­gi w za­kre­sie ochro­ny ro­ślin (np. opry­ski­wa­nie, zam­gła­wia­nie), agro­tech­ni­ki (np. siew, na­wo­że­nie).

Do za­bie­gów apa­ra­tu­rą agro­lot­ni­czą na­da­ją się plan­ta­cje o du­żych po­wierzch­niach (ponad 10 ha), po­zba­wio­ne przesz­kód te­re­no­wych (linie te­le­fo­nicz­ne i ener­ge­tycz­ne, wy­so­kie drze­wa na skra­ju plan­ta­cji) oraz po­ło­żo­ne z dala od osied­li ludz­kich, ogro­dów dział­ko­wych, pa­stwisk, ujęć wody pit­nej itp.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. agrolotniczy

Wiktionary


agrolotniczka

→ agro­lot­nik


SJP.pl

Patrz:

agrolotnik

agrolotniczy

zwią­za­ny z agro­lot­nict­wem (za­sto­so­wa­niem sa­mo­lo­tów w rol­nict­wie)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z agro­lot­nict­wem, do­ty­czą­cy agro­lot­nict­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrolotnictwo n.

Wiktionary


agrolotnik

lot­nik świad­czą­cy usłu­gi dla rol­nict­wa


SJP.pl


agromelioracja

me­lio­ra­cja ma­ją­ca na celu po­lep­sze­nie żyz­no­ści gleby


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. za­bie­gi me­lio­ra­cyj­ne ma­ją­ce na celu po­pra­wę uro­dzaj­no­ści gleby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agromeliorant mos.

 przym. agromelioracyjny

Wiktionary


agromelioracyjny

do­ty­czą­cy agro­me­lio­ra­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) roln. zwią­za­ny z agro­me­lio­ra­cją, do­ty­czą­cy agro­me­lio­ra­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agromelioracja ż., agromeliorant mos.

Wiktionary


agromeliorant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w za­kre­sie agro­me­lio­ra­cji

Wiktionary

Agro­me­lio­rant – spe­cja­li­sta w za­kre­sie me­lio­ra­cji rol­nych i użyt­ków zie­lo­nych pra­cu­ją­cy na te­re­nie gro­ma­dy (gminy) z za­da­niem po­ma­ga­nia rol­ni­kom w utrzy­ma­niu wła­ści­wych sto­sun­ków wod­nych, stanu urzą­dzeń me­lio­ra­cyj­nych oraz go­spo­da­ro­wa­nia na łą­kach i pa­stwi­skach.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. agromelioracja ż.

 przym. agromelioracyjny

Wiktionary


agromeliorantka

→ agro­me­lio­rant


SJP.pl

Patrz:

agromeliorant

agrometeorolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie agro­me­te­o­ro­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w za­kre­sie agro­me­te­o­ro­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrometeorologia ż.

 przym. agrometeorologiczny

Wiktionary


agrometeorologia

dział me­te­o­ro­lo­gii ba­da­ją­cy wpływ wa­run­ków at­mos­fe­rycz­nych na upra­wę ro­ślin; me­te­o­ro­lo­gia rol­ni­cza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział me­te­o­ro­lo­gii ba­da­ją­cy wpływ zja­wisk me­te­o­ro­lo­gicz­nych na upra­wę ro­ślin, pro­duk­cję rol­ni­czą i leśną oraz vice versa;

Wiktionary

Agro­me­te­o­ro­lo­gia, me­te­o­ro­lo­gia rol­ni­cza (gr. "agrós" – rola, "metéōros" – uno­szą­cy się w po­wie­trzu, "lógos" – słowo, nauka, opi­nia, dowód) – nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem po­wią­zań po­mię­dzy pro­duk­cją rol­ni­czą i leśną a śro­do­wi­skiem kli­ma­tycz­nym. Przed­mio­tem badań tej dzie­dzi­ny jest gleba (znaj­du­ją się w niej ko­rze­nie ro­ślin), przy­grun­to­wa war­stwa po­wie­trza (sied­li­sko ro­ślin i zwie­rząt), at­mos­fe­ra, a także m.in.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. agrometeorolog mos.

 przym. agrometeorologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) meteorologia rolnicza

Wiktionary


agrometeorologiczny

do­ty­czą­cy agro­me­te­o­ro­lo­gii lub agro­me­te­o­ro­lo­ga (np. biu­le­tyn agro­me­te­o­ro­lo­gicz­ny, pro­gno­za agro­me­te­o­ro­lo­gicz­na)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) roln. me­te­o­rol. zwią­za­ny z agro­me­te­o­ro­lo­gią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrometeorolog mos., agrometeorologia ż.

Wiktionary


agrometr

li­nij­ka z po­dział­ką, służy do obli­cza­nia po­wierzch­ni we­dług planu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) li­nij­ka z po­dział­ką, słu­żą­ca do obli­cza­nia po­wierzch­ni we­dług planu

Wiktionary


agromiasteczko

osied­le wy­bu­do­wa­ne na te­re­nach wiej­skich na pod­sta­wie roz­pla­no­wa­nia miej­skie­go, jedna z ka­te­go­rii miej­sco­wo­ści na Bia­ło­ru­si


SJP.pl

Agro­mia­stecz­ko (ros. aгрогородок, "agro­go­ro­dok"; biał. aграгарадок, "ah­ra­ha­ra­dok") – osied­le rol­ni­cze wy­bu­do­wa­ne na te­re­nach wiej­skich na pod­sta­wie roz­pla­no­wa­nia miej­skie­go, sta­no­wią­ce cen­trum miesz­ka­nio­wo-ad­mi­ni­stra­cyj­no-go­spo­dar­czo-usłu­go­we, w któ­rym stwo­rzo­no in­fra­struk­tu­rę pro­duk­cyj­ną i spo­łecz­ną za­pew­nia­ją­cą lud­no­ści od­po­wied­ni po­ziom życia.

Wikipedia


agromiasto

w ZSRR w la­tach 50.: pro­jek­to­wa­ny wiel­ki ze­spół pro­duk­cji rol­nej; idea agro­miast nie zo­sta­ła osta­tecz­nie wpro­wa­dzo­na w życie


SJP.pl


agrominimum

ele­men­tar­ne wy­mo­gi do­ty­czą­ce za­bie­gów agro­tech­nicz­nych i ho­dow­la­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pod­sta­wo­we wa­run­ki do­ty­czą­ce za­bie­gów, prac rol­ni­czych, wa­run­ku­ją­ce ra­cjo­nal­ną go­spo­dar­kę

Wiktionary

Agro­mi­ni­mum – po­ję­cie z za­kre­su rol­nict­wa, w ra­mach któ­re­go za­le­ca­no wpro­wa­dza­no we wszyst­kich in­dy­wi­du­al­nych go­spo­dar­stwach rol­nych okre­ślo­nych za­bie­gów agro­tech­nicz­nych i zo­o­tech­nicz­nych, w celu pod­nie­sie­nia kul­tu­ry rol­nej i wy­ko­rzy­sta­nia re­zerw pro­duk­cyj­nych tkwią­cych w rol­nict­wie.

Wikipedia


agronom

osoba spe­cja­li­zu­ją­ca się w agro­no­mii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się agro­no­mią;

Wiktionary

Agro­nom (gr. "agro­no­mos" „wiej­ski rząd­ca, wło­darz”) – rol­nik, spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie agro­no­mii, te­o­re­tycz­nej i prak­tycz­nej nauki o go­spo­dar­stwie rol­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Agro­no­mo­wie sta­no­wią naj­więk­szą grupę do­rad­ców dla rol­nict­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɡrɔ̃nɔ̃m, AS: agrõnõm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agronomia ż., agronomówka ż.

:: fż. agronomka ż.

 przym. agronomiczny

Wiktionary


agronomia

1. nauka o za­sa­dach pro­wa­dze­nia go­spo­dar­stwa rol­ne­go;
2. nauka o pro­duk­cji ro­ślin­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. te­o­re­tycz­na i prak­tycz­na wie­dza o rol­nict­wie i za­rzą­dza­niu pro­duk­cją żyw­no­ści ro­ślin­nej;

 (1.2) roln. daw. te­o­re­tycz­na i prak­tycz­na wie­dza o rol­nict­wie i za­rzą­dza­niu ma­jąt­kiem rol­nym

Wiktionary

Agro­no­mia (z gr. "agro­no­mos" – za­rzą­dza­ją­cy ma­jąt­kiem) – nauka o rol­nict­wie. Wraz z roz­wo­jem nauk rol­ni­czych za­kres agro­no­mii uległ za­wę­że­niu do upra­wy roli i ro­ślin.

Pier­wszą pol­ską uczel­nią rol­ni­czą był In­sty­tut Agro­no­micz­ny w Ma­ry­mon­cie, sta­no­wią­cym obec­nie część War­sza­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Adam stu­dio­wał agro­no­mię na Aka­de­mii Tech­nicz­no-Rol­ni­czej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja, AS: agrõnõmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agronom m., agronomka ż., agronomówka ż.

 przym. agronomiczny

 przysł. agronomicznie

Wiktionary


agronomiczny

zwią­za­ny z agro­no­mią, agro­no­mem lub agro­nom­ką (np. in­sty­tut agro­no­micz­ny, li­te­ra­tu­ra agro­no­micz­na)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z agro­no­mią, do­ty­czą­cy agro­no­mii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɡrɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ, AS: agrõnõmʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agronomia ż., agronom m., agronomka ż., agronomówka ż.

 przysł. agronomicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rolniczy

Wiktionary


agronomka

ko­bie­ta spe­cja­li­zu­ją­ca się w agro­no­mii (nauce o rol­nict­wie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta agro­nom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spół­dziel­nia rol­ni­cza za­trud­ni­ła nową agro­nom­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mka, AS: agrõnõmka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agronomia ż.

:: fm. agronom m.

 przym. agronomiczny

Wiktionary


agronomówka

bu­dy­nek na te­re­nie byłej gro­ma­dy, zwy­kle z dział­ką ziemi, wy­po­sa­żo­ny w małe la­bo­ra­to­rium i po­mo­ce dy­dak­tycz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. dom agro­no­ma; teren jego pracy de­mon­stra­cyj­no-doś­wiad­czal­nej

Wiktionary

Agro­no­mów­ka – po­wszech­na nazwa sie­dzi­by agro­no­ma gro­madz­kie­go, zlo­ka­li­zo­wa­na na te­re­nie gro­ma­dy, sta­no­wią­ca miej­sce za­miesz­ka­nia służ­by rol­nej, zwy­kle z dział­ką ziemi, wy­po­sa­żo­ną w małe la­bo­ra­to­rium i po­mo­ce dy­dak­tycz­ne.

Przy­kła­do­wo sie­dzi­bę dla służ­by me­lio­ra­cyj­nej okre­śla­no jako wo­do­mi­strzów­ka.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. agronom mos., agronomia ż., agronomka ż.

 przym. agronomiczny

Wiktionary


agroprzemysł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wiel­kie firmy in­we­stu­ją­ce w sek­to­rze pro­duk­cji żyw­no­ści

Wiktionary


agrorafineria

za­kład pro­du­ku­ją­cy pa­li­wo ro­ślin­ne, głów­nie z rze­pa­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. za­kład prze­my­sło­wy pro­du­ku­ją­cy bio­pa­li­wo na bazie ole­jów ro­ślin­nych;

Wiktionary

Agro­ra­fi­ne­ria – za­kład spe­cja­li­zu­ją­cy się w przet­wa­rza­niu oleju rze­pa­ko­we­go na bio­pa­li­wa. Otrzy­mu­je się rów­nież pro­duk­ty ubocz­ne, m.in. wy­tło­ki (np. gli­ce­ry­na) uzy­ski­wa­ne w trak­cie wy­tła­cza­nia oleju na zimno, które są war­to­ścio­wą paszą dla zwie­rząt.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tam­tej­sza agro­ra­fi­ne­ria przer­wa­ła jed­nak wyt­wa­rza­nie bio­pa­li­wa, bo jego pro­duk­cja oka­za­ła się nie­o­pła­cal­na z po­wo­du wy­so­kie­go po­dat­ku VAT i ak­cy­zy.

Wiktionary


agrotechniczka

→ agro­tech­nik


SJP.pl

Patrz:

agrotechnik

agrotechniczny

→ agro­tech­ni­ka, np. biu­le­tyn agro­tech­nicz­ny, usłu­gi agro­tech­nicz­ne


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) roln. zwią­za­ny z agro­tech­ni­ką, do­ty­czą­cy agro­tech­ni­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. agrotechnika ż., agrotechnik mos.

Wiktionary


agrotechnik

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie agro­tech­ni­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się opra­co­wy­wa­niem i do­sko­na­le­niem metod i dzia­łań sto­so­wa­nych przy upra­wie gleby i ro­ślin w celu za­pew­nie­nia wy­so­kich i do­brej ja­ko­ści plo­nów

Wiktionary

Powiązane:

 przym. agrotechniczny

Wiktionary


agrotechnika

1. ca­łość za­bie­gów tech­nicz­nych sto­so­wa­nych w rol­nict­wie ma­ją­cych na celu zwięk­sze­nie plo­nów;
2. grupa dy­scy­plin na­u­ko­wych zwią­za­nych z upra­wą ro­ślin


SJP.pl

Agro­tech­ni­ka – w rol­nict­wie ter­mi­nem tym okre­śla­ny jest ze­spół metod i dzia­łań sto­so­wa­nych przy upra­wie gleby i ro­ślin w celu za­pew­nie­nia wy­so­kich i do­brej ja­ko­ści plo­nów. Agro­tech­ni­ka to też dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się opra­co­wy­wa­niem i do­sko­na­le­niem tych za­bie­gów.

Wikipedia


agrotkanina

tka­ni­na wy­ko­rzy­sty­wa­na do ściół­ko­wa­nia


SJP.pl


agrotroniczny

→ agro­tro­ni­ka


SJP.pl

Patrz:

agrotronika

agrotronika

za­sto­so­wa­nie sy­ste­mów au­to­ma­tycz­ne­go ste­ro­wa­nia pracą ma­szyn i urzą­dzeń; me­cha­tro­ni­ka rol­ni­cza


SJP.pl

Agro­me­cha­tro­ni­ka (me­cha­tro­ni­ka rol­ni­cza, agro­tro­ni­ka) – za­sto­so­wa­nie sy­ste­mów au­to­ma­tycz­ne­go ste­ro­wa­nia pracą ma­szyn i urzą­dzeń w rol­nict­wie.

Współ­czes­ne ma­szy­ny i po­ja­zdy rol­ni­cze ko­rzy­sta­ją z wielu roz­wią­zań me­cha­tro­nicz­nych, które są sto­so­wa­ne już z po­wo­dze­niem w prze­my­śle mo­to­ry­za­cyj­nym, lot­ni­czym, apa­ra­tu­rze me­dycz­nej czy re­ha­bi­li­ta­cyj­nej.

Wikipedia


agrotuning

śro­do­wi­sko­wo: ama­tor­ski, nie­zbyt udany tu­ning sa­mo­cho­du


SJP.pl


agrotuningowy

→ agro­tu­ning


SJP.pl

Patrz:

agrotuning

agroturysta

wcza­so­wicz wy­po­czy­wa­ją­cy w go­spo­dar­stwie chłop­skim, zwy­kle wy­spe­cja­li­zo­wa­nym w tym celu, czę­sto uczest­ni­czą­cy w pra­cach tego go­spo­dar­stwa


SJP.pl


agroturystka

wcza­so­wicz­ka wy­po­czy­wa­ją­ca w go­spo­dar­stwie chłop­skim, zwy­kle wy­spe­cja­li­zo­wa­nym w tym celu, czę­sto uczest­ni­czą­ca w pra­cach tego go­spo­dar­stwa


SJP.pl


agroturystyczny

→ agro­tu­ry­sty­ka, np. go­spo­dar­stwo agro­tu­ry­stycz­ne


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z agro­tu­ry­sty­ką, do­ty­czą­cy agro­tu­ry­sty­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­rzy rol­ni­cy, jak na przy­kład pan Urban Ko­wal­czyk, ukoń­czy­li kurs agro­tu­ry­stycz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɡrɔturɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: agroturystyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turystyk mrz., agroturystyka ż.

Wiktionary


agroturystyka

agro­tu­ryzm;
1. wy­po­czy­nek spę­dza­ny w chłop­skim go­spo­dar­stwie, zwy­kle wy­spe­cja­li­zo­wa­nym w tym celu, zwy­kle po­łą­czo­ny z uczest­ni­cze­niem w życiu tego go­spo­dar­stwa;
2. or­ga­ni­zo­wa­nie ta­kie­go wy­po­czyn­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. tu­ryst. wy­po­czy­nek spę­dza­ny w chłop­skim go­spo­dar­stwie, może być po­łą­czo­ny z pracą w go­spo­dar­stwie;

Wiktionary

Agro­tu­ry­sty­ka – forma wy­po­czyn­ku w wa­run­kach zbli­żo­nych do wiej­skich, jedna z form tu­ry­sty­ki wiej­skiej i tu­ry­sty­ki al­ter­na­tyw­nej. Może być po­łą­czo­na z pracą u osoby za­pew­nia­ją­cej noc­leg. Al­ter­na­tyw­ne do rol­nict­wa źró­dło do­cho­du miesz­kań­ców wsi.

Ta forma tu­ry­sty­ki obej­mu­je róż­ne­go ro­dza­ju usłu­gi, po­czą­wszy od zak­wa­te­ro­wa­nia, po­przez czę­ścio­we lub ca­łod­nio­we po­sił­ki, węd­kar­stwo i jazdę konną, po uczest­nict­wo w pra­cach go­spo­dar­skich.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaɡrɔtuˈrɨstɨka, AS: agroturystyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turystyk mrz., agroturysta m., agroturystka ż.

 przym. agroturystyczny

Wiktionary


agroturyzm

agro­tu­ry­sty­ka;
1. wy­po­czy­nek spę­dza­ny w chłop­skim go­spo­dar­stwie, zwy­kle wy­spe­cja­li­zo­wa­nym w tym celu, zwy­kle po­łą­czo­ny z uczest­ni­cze­niem w życiu tego go­spo­dar­stwa;
2. or­ga­ni­zo­wa­nie ta­kie­go wy­po­czyn­ku


SJP.pl


agrowczasowicz

osoba prze­by­wa­ją­ca na wcza­sach w oś­rod­ku agro­tu­ry­stycz­nym


SJP.pl


agrowczasy

wcza­sy w od­po­wied­nio przy­go­to­wa­nym go­spo­dar­stwie wiej­skim


SJP.pl


agrowłóknina

włó­kni­na chro­nią­ca ro­śli­ny przed nie­ko­rzyst­ny­mi czyn­ni­ka­mi, uży­wa­na naj­czę­ściej w rol­nict­wie i ogrod­nict­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) niet­ka­ny ma­te­riał z two­rzy­wa sztucz­ne­go słu­żą­cy do przy­kry­wa­nia gleby, pod którą nie rosną bez­poś­red­nio ro­śli­ny w celu za­bez­pie­cze­nia tych­że przed chwa­sta­mi;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uczest­ni­cy kon­fe­ren­cji mieli także okaz­ję za­poz­nać się z upra­wa­mi z uży­ciem agro­włó­kni­ny.

Wiktionary


agryjczyk

miesz­ka­niec Agry (mia­sta w In­diach)


SJP.pl


agryjka

miesz­kan­ka Agry (mia­sta w In­diach)


SJP.pl


agryjski

→ Agra


SJP.pl

Patrz:

Agra

agrykola

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (2.1) jedna z ulic śród­mie­ścia War­sza­wy;

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Wczo­raj w parku Agry­ko­la pla­no­wa­ća­no­wa­no wrę­cze­nie pu­cha­ru le­gio­ni­stom za zdo­by­cie mi­strzo­stwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɡrɨˈkɔla, AS: agrykola

Wiktionary


agrykultura

kul­tu­ra, agro­kul­tu­ra; rzad­ko:
1. ogół czyn­no­ści zmie­rza­ją­cych do ulep­sze­nia tech­ni­ki upra­wy roli;
2. ho­dow­la i upra­wa ro­ślin


SJP.pl


agrypin

imię mę­skie


SJP.pl

Agry­pin – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, oz­na­cza­ją­ce "na­le­żą­ce­go do Agryp­py, po­cho­dzą­ce­go od Agryp­py".

Wikipedia


agrypina

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Agry­pi­na, Agryp­pi­na (gr. "Αγριππίνα)" – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Oz­na­cza 'na­le­żą­ca do Agryp­py'. Żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Agry­pin. Wśród świę­tych m.in. św. Agry­pi­na, mę­czen­ni­ca, z III wieku.

Agry­pi­na imie­ni­ny ob­cho­dzi: 23 czerw­ca i 6 lipca. Dawna pol­ska forma imie­nia to Gry­fi­na, forma ro­syj­ska to Agra­fe­na (Аграфена), a ukra­iń­ska to Hor­py­na (Горпина).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pal­las przy­słał kie­dyś z Ita­lii Chal­dej­czy­ka, który w wiel­kiej ta­jem­ni­cy - było to bo­wiem przez senat su­ro­wo za­ka­za­ne - wy­wró­żył Agry­pi­nie pa­no­wa­nie jej syna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaɡrɨˈpʲĩna, AS: agrypʹĩna

Wiktionary


agrypininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Agry­pi­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


agrypinowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Agry­pi­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


agryppa

obce imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Agryp­pa – herb
  • Agryp­pa – imię
  • Agrip­pa – kra­ter księ­ży­co­wy
  • Agryp­pa – w mi­to­lo­gii rzym­skiej król mia­sta Alba Longa, syn Ti­be­ri­nu­sa
  • Marek Agry­pa (ur. 63 p.n.e., zm. 12 p.n.e.) – rzym­ski po­li­tyk i do­wód­ca woj­sko­wy
  • Ga­jusz Wip­sa­niusz Agry­pa (ur. 20 p.n.e., zm. 24 lu­te­go 4 r. n.e.) – znany także jako Ga­jusz Ju­liusz Cezar (wnuk Au­gu­sta)
  • Lu­cjusz Wip­sa­niusz Agry­pa (ur. 17 p.n.e., zm. 20 sierp­nia 2 n.e.) – znany także jako Lu­cjusz Ju­liusz Cezar (wnuk Au­gu­sta)
  • Agry­pa Po­stu­mus (ur. 12 p.n.e., zm. 14 n.e.) – syn Marka Agry­py
  • Agryp­pa I (ur. w 9/10 p.n.e., zm. 44 n.e.) – król Judei
  • Agryp­pa II (ur. ok. 27, zm. 92/93 lub 99/100) – syn He­ro­da Agryp­py I
  • Agryp­pa III (ur. po 53, zm. 79) – wnuk He­ro­da Agryp­py I
  • Agryp­pa IV

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈɡrɨpːa, AS: agry•pa

Wiktionary


agryst

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Bu­ko­wi­na,Ma­zo­wsze bliż­sze. agrest

Wiktionary


agryz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Za­ol­zie. agrest

Wiktionary

Agryz ( Агрыз; tat. Әгерҗе, "Ägerce") – mia­sto w Rosji, w Ta­tar­sta­nie, u pod­nó­ża Wznie­sie­nia Sa­ra­pul­skie­go, na brze­gu rzeki Iż, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na re­jo­nu agryz­skie­go. W 2015 roku li­czy­ło ok. 19,7 tys. miesz­kań­ców.

Za­ło­żo­ne w 1915 roku, od 1928 roku osied­le typu miej­skie­go. W 1938 roku otrzy­ma­ło prawa miej­skie.

Wikipedia


agrément

[czy­taj: agreMĄ]
1. w dy­plo­ma­cji: zgoda pań­stwa go­szczą­ce­go na mia­no­wa­nie danej osoby przed­sta­wi­cie­lem dy­plo­ma­tycz­nym kraju wy­sy­ła­ją­ce­go;
2. zwrot or­na­men­ta­cyj­ny, ozdob­nik mu­zycz­ny uży­wa­ny na po­cząt­ku przez kom­po­zy­to­rów w XVII-wiecz­nej Fran­cji, a na­stęp­nie w całej Eu­ro­pie


SJP.pl

Agrément (fr. 'zgoda, apro­ba­ta, przy­ję­cie' z grātus 'miły, przy­jem­ny, atrak­cyj­ny') – w pra­wie dy­plo­ma­tycz­nym wstęp­na zgoda pań­stwa na przy­ję­cie okre­ślo­nej osoby w cha­rak­te­rze szefa misji dy­plo­ma­tycz­nej ob­ce­go pań­stwa. Przed wy­sła­niem szefa misji pań­stwo wy­sy­ła­ją­ce musi się upew­nić, czy zo­sta­nie on za­ak­cep­to­wa­ny przez pań­stwo przyj­mu­ją­ce.

Wikipedia


ags.

skrót w funk­cji przy­miot­ni­ka

 (1.1) = jęz. an­glo­sa­ski

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãŋɡlɔˈsasʲci, AS: ãŋglosasʹḱi

Wiktionary


aguascalientes

[czy­taj: agłaskalJENtes]
1. stan w Mek­sy­ku;
2. mia­sto w Mek­sy­ku


SJP.pl

Agu­a­sca­lien­tes () – stan w Mek­sy­ku po­ło­żo­ny w środ­ko­wej czę­ści kraju. Gra­ni­czy ze sta­nem Za­ca­te­cas, któ­re­go kie­dyś był czę­ścią i ze sta­nem Ja­li­sco. Sto­li­cą stanu jest mia­sto Agu­a­sca­lien­tes. Nazwa Agu­a­sca­lien­tes oz­na­cza „go­rą­ce wody” i wzię­ła się od licz­nie wy­stę­pu­ją­cych go­rą­cych źró­deł, z któ­rych wiele jest wy­ko­rzy­sty­wa­nych te­ra­pe­u­tycz­nie i re­kre­a­cyj­nie. Stan zo­stał za­ło­żo­ny 23 maja 1835 r., kiedy to wy­dzie­lo­no go ze stanu Za­ca­te­cas.

Wikipedia


aguilera

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Car­los Agu­i­le­ra – hisz­pań­ski pił­karz
  • Car­los Al­ber­to Agu­i­le­ra – urug­waj­ski pił­karz
  • Chri­sti­na Agu­i­le­ra – ame­ry­kań­ska pio­sen­kar­ka i au­tor­ka tek­stów
  • Edgar Agu­i­le­ra – pa­rag­waj­ski pił­karz
  • Errol Agu­i­le­ra – bobs­le­i­sta z Try­ni­da­du i To­ba­go
  • Jaime Rol­dós Agu­i­le­ra – pre­zy­dent Ek­wa­do­ru
  • Juan Agu­i­le­ra – chi­lij­ski pił­karz
  • Julián Marías Agu­i­le­ra – hisz­pań­ski fi­lo­zof ka­to­lic­ki
  • Nagy Agu­i­le­ra – do­mi­ni­kań­ski bok­ser
  • Óscar Agu­i­le­ra – pa­rag­waj­ski pił­karz
  • Ra­fa­el Pich-Agu­i­le­ra – hisz­pań­ski dzia­łacz ka­to­lic­ki
  • Zel­mar Agu­i­le­ra – urug­waj­ski pił­karz

Wikipedia


aguja

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny ja­strzę­bi


SJP.pl


agulski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Agu­la­mi, do­ty­czą­cy Agu­lów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język agul­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Agul mos.. Agulka ż.

Wiktionary


agunia

zdrob­nie­nie od: Agniesz­ka (imię żeń­skie)


SJP.pl


aguraszi

ga­tu­nek dra­pież­ne­go ssaka z ro­dzi­ny pso­wa­tych; lis pam­pa­so­wy, ni­by­lis pam­pa­so­wy, li­so­sza­kal, lis Azary


SJP.pl


agusia

zdrob­nie­nie od: Agniesz­ka, Agata (imio­na żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. od: Agniesz­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Agnisia ż., Agnieszka ż., Agata ż.

Wiktionary


aguti

gry­zoń ro­śli­no­żer­ny ży­ją­cy w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub ni­ja­ki

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Da­sy­proc­ta|ref=tak., ro­śli­no­żer­ny gry­zoń po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­ski, in­tro­du­ko­wa­ny rów­nież w In­diach;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Agu­tio­wa­te (Da­sy­proc­ti­dae) – ro­dzi­na ssa­ków z rzędu gry­zo­ni. Obej­mu­je 2 ro­dza­je z 13 ga­tun­ka­mi zna­nych pod naz­wa­mi aguti i aku­czi; mię­dzy in­ny­mi:
    • aguti oliw­ko­wy (Da­sy­proc­ta aza­rae)
    • aguti szary (Da­sy­proc­ta fu­li­gi­no­sa)
    • aguti zło­ci­sty (Da­sy­proc­ta le­po­ri­na)
    • aguti bru­nat­ny (Da­sy­proc­ta punc­ta­ta)
  • Cu­ni­cu­li­dae – mo­no­ty­po­wa ro­dzi­na ssa­ków z rzędu gry­zo­ni z obej­mu­ją­ca ro­dzaj Cu­ni­cu­lus – w wielu naz­wach na­ro­do­wych uży­wa­ny jest dla nich człon ago­u­ti
  • Aguti (uma­szcze­nie) – uma­szcze­nie zwie­rząt (m.in. gry­zo­ni, kotów, psów)
  • Aguti (ne­u­ro­pep­tyd) – Ago­u­ti-re­la­ted pep­ti­de (AgRP) – ne­u­ro­pep­tyd
  • Aguti (pep­tyd) – Ago­u­ti si­gnal­ling pep­ti­de, znany rów­nież jako Ago­u­ti – pep­tyd skła­da­ją­cy się ze 131 ami­nok­wa­sów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Koati, aguti, ama­zon­ka, wyjec, tukan i wi­ska­cza to zwie­rzę­ta po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­skie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈɡutʲi, AS: agutʹi

Wiktionary


agutiowate

o ce­chach agu­tio­wa­tych (ro­dzi­na gry­zo­ni)


SJP.pl

Agu­tio­wa­te (Da­sy­proc­ti­dae) – ro­dzi­na ssa­ków z in­fra­rzę­du je­żoz­wie­rzoksz­tałt­nych (Hy­stri­gnat­hi) w obrę­bie rzędu gry­zo­ni (Ro­den­tia). Obej­mu­je 2 współ­cze­śnie ży­ją­ce ro­dza­je z 13 ga­tun­ka­mi zna­nych pod naz­wa­mi aguti i aku­czi. Ko­pal­ne formy zna­le­zio­ne i znane od okre­su oli­go­ce­nu.

Wikipedia


agutiowaty

o ce­chach agu­tio­wa­tych (ro­dzi­na gry­zo­ni)


SJP.pl


aguś

zdrob­nie­nie od: Agata (imię żeń­skie)


SJP.pl


agłona

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Łot­wie, w Łat­ga­lii, w gmi­nie Agło­na;

Wiktionary

Agło­na (łot. "Aglo­na", łatg. "Agly­u­na") – wieś na Łot­wie, w Łat­ga­lii, w no­vad­sie Preiļi, po­ło­żo­na 40 km na pół­noc­ny wschód od Dy­ne­bur­ga; oś­ro­dek ma­ryj­ny z ba­zy­li­ką, znaj­du­ją­cy się w oto­cze­niu je­zior Cirišs (Ci­ri­szu) i Egles. Nazwę otrzy­ma­ła od jo­dło­we­go lasu (aglojs, agle­nia, agal­ne w ję­zy­ku łat­gal­skim oz­na­cza las jo­dło­wy).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W prze­cią­gu kilku dni ja­błoń­cza­nie od­wie­dzi­li trzy sto­li­ce pań­stwo­we: War­sza­wę, Wilno i Rygę, jak rów­nież miej­sca kul­to­we - Czę­sto­cho­wę, Wilno i sank­tu­a­rium ma­ryj­ne w Agło­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. agłoński

Wiktionary


ah

sym­bol am­pe­ro­go­dzi­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Am­pe­ro­go­dzi­na – miara po­jem­no­ści ogniw gal­wa­nicz­nych (Ah)
  • AH – Pro­to­kół AH (w IPsec)
  • Ba­si­lio Ah

Wikipedia


aha

1. wyraz oz­na­cza­ją­cy pot­wier­dze­nie lub zgodę na pro­po­zy­cję (np. Byłeś w domu? - Aha.);
2. wyraz wy­ra­ża­ją­cy zro­zu­mie­nie (np. Aha, to tak to się robi);
3. wy­krzy­knik sy­gna­li­zu­ją­cy przy­pom­nie­nie sobie cze­goś (Aha, je­szcze jedno!);
4. w ogro­dach jest to ukry­ta gra­ni­ca, wy­stę­pu­ją­ca w for­mie głę­bo­kie­go rowu, usko­ku ta­ra­so­we­go na stoku albo ka­na­łu


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) …wy­ra­że­nie pot­wier­dze­nia/zro­zu­mie­nia

 (1.2) …wy­ra­że­nie przy­pom­nie­nia

rze­czow­nik

 (2.1) ukry­ta gra­ni­ca ogro­du;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • aha – ukry­ta gra­ni­ca ogro­du
  • Aha – fa­ra­on egip­ski
  • a-ha – ze­spół mu­zycz­ny
  • AHA – Ame­ry­kań­skie Sto­wa­rzy­sze­nie Kar­dio­lo­gicz­ne (Ame­ri­can Heart As­so­cia­tion)
  • Ame­ri­can Hoc­key As­so­cia­tion – Fe­de­ra­cja Ame­ry­kań­skie­go Ho­ke­ja
  • AHA – kwasy owo­co­we, alfa-hy­drok­syk­wa­sy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Byłeś w domu jak dzwo­ni­łem do Cie­bie? – Aha.

 (1.1) Aha, to tak to się robi.

 (1.2) Aha, je­szcze jedna spra­wa!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaxa, AS: aχa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobrze, jasne, no, nom, owszem, pewnie, tak, uhm

Wiktionary


ahau

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Ro­tu­my, wyspy na­le­żą­cej do Fidżi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ahau – miej­sco­wość
  • Ahau – dawna nazwa ty­tu­łu Ajaw
  • Achau

Wikipedia


ahegao

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ter­min uży­wa­ny do opi­sa­nia wy­ra­zu twa­rzy pod­czas pod­nie­ce­nia sek­su­al­ne­go lub or­gaz­mu

Wiktionary

Ahe­gao (jap. アヘ顔) – ja­poń­ski ter­min por­no­gra­ficz­ny uży­wa­ny do opi­sa­nia wy­ra­zu twa­rzy po­sta­ci (zwy­kle ko­bie­cej) pod­czas pod­nie­ce­nia sek­su­al­ne­go lub or­gaz­mu, przed­sta­wia­na głów­nie w ja­poń­skich grach dla do­ro­słych (eroge), man­dze i anime (hen­tai). Czę­sto od­no­si się do trzech punk­tów: bia­łek oczu, wy­su­nię­te­go ję­zy­ka i śli­nie­nia się.

Wikipedia


ahimsa

w tra­dy­cji in­dyj­skiej pod­sta­wo­wa re­gu­ła etycz­na, na­ka­zu­ją­ca nie­wy­rzą­dza­nie krzyw­dy ja­kiej­kol­wiek isto­cie żywej, sto­so­wa­na też wobec two­rów świa­ta nie­o­ży­wio­ne­go; ahin­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. ahin­sa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈxʲĩmsa, AS: aχʹĩmsa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ahinsa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ahinsa

Wiktionary


ahinsa

w tra­dy­cji in­dyj­skiej pod­sta­wo­wa re­gu­ła etycz­na, na­ka­zu­ją­ca nie­wy­rzą­dza­nie krzyw­dy ja­kiej­kol­wiek isto­cie żywej, sto­so­wa­na też wobec two­rów świa­ta nie­o­ży­wio­ne­go; ahim­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. za­sa­da mo­ral­na hin­du­iz­mu, bud­dyz­mu i dźi­niz­mu, na­ka­zu­ją­ca po­sza­no­wa­nie wszel­kie­go życia, odrzu­ca­ją­ca za­bi­ja­nie i za­da­wa­nie obra­żeń fi­zycz­nych wszel­kim isto­tom żywym – lu­dziom, zwie­rzę­tom, a w dźi­niz­mie także ro­śli­nom i Ziemi;

Wiktionary

Ahin­sa (de­wa­na­ga­ri अहिंसा trl. ahiṃsā – „nie­krzyw­dze­nie”, „nie­sto­so­wa­nie prze­mo­cy”; chiń. 不害 buhai; kor. sal­sa­eng kye; jap. setsujō kai) – za­sa­da mo­ral­na obec­na w hin­du­iz­mie, bud­dyz­mie, a prze­de wszyst­kim w dżi­niz­mie, która na­ka­zu­je po­sza­no­wa­nie wszel­kie­go życia, za­le­ca nie­za­bi­ja­nie i nie­za­da­wa­nie obra­żeń cie­les­nych żad­nym isto­tom żywym – lu­dziom, zwie­rzę­tom, a w dżi­niz­mie także ro­śli­nom i Ziemi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ar­gu­men­tu­ją, że sat­ja­gra­ha nie oz­na­cza bo­wiem bier­ne­go oporu. Nie-prze­moc (za­sa­da ahin­sy) wy­ma­ga­ła niez­wy­kłej siły mo­ral­nej i po­li­tycz­nej.

 (1.1) Fakt, iż ideał przed­sta­wia­ny jest przez zło­że­nia pry­wa­tyw­ne (jak to jest w sło­wach ahin­sa i am­ri­ta), su­ge­ru­je świa­to­po­gląd, w któ­rym prze­moc i śmierć są nor­mal­ny­mi wa­run­ka­mi życia (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈxʲĩw̃sa, AS: aχʹĩũ̯sa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ahimsa ż.

Wiktionary


ahistorycyzm

nie­uwz­ględ­nia­nie uwa­run­ko­wań, czyn­ni­ków hi­sto­rycz­nych; ahi­sto­ryzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. ahi­sto­ryzm.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. historia ż., ahistoryczność ż., ahistoryzm mrz.

 przym. ahistoryczny

 przysł. ahistorycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ahistoryzm

Wiktionary


ahistorycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ahi­sto­rycz­ny; po­ka­zu­jąc wy­da­rze­nia hi­sto­rycz­ne bez kon­tek­stu; po­mi­ja­jąc wa­run­ki i kon­tekst roz­wo­ju hi­sto­rycz­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. historia ż., ahistorycyzm mrz., ahistoryczność ż., ahistoryzm mrz.

 przym. ahistoryczny

Wiktionary


ahistoryczność

nie­uwz­ględ­nia­nie uwa­run­ko­wań i czyn­ni­ków hi­sto­rycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co ahi­sto­rycz­ne; uka­zy­wa­nie wy­da­rzeń hi­sto­rycz­nych w oder­wa­niu od kon­tek­stu hi­sto­rycz­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ahistorycyzm mrz., ahistoryzm mrz., historia ż.

 przym. ahistoryczny

 przysł. ahistorycznie

Wiktionary


ahistoryczny

taki, który nie uwz­ględ­nia uwa­run­ko­wań i czyn­ni­ków hi­sto­rycz­nych (np. ahi­sto­rycz­ny cha­rak­ter ana­liz, ahi­sto­rycz­ne spoj­rze­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­ka­zu­ją­cy wy­da­rze­nia hi­sto­rycz­ne bez kon­tek­stu, bez dzia­ła­nia czyn­ni­ków hi­sto­rycz­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. historia ż., ahistorycyzm mrz., ahistoryczność ż., ahistoryzm mrz.

 przysł. ahistorycznie

Wiktionary


ahistoryzm

nie­uwz­ględ­nia­nie uwa­run­ko­wań, czyn­ni­ków hi­sto­rycz­nych; ahi­sto­ry­cyzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. in­ter­pre­ta­cja zda­rzeń spo­łecz­nych i kul­tu­ral­nych po­mi­ja­ją­ca wa­run­ki i kon­tekst roz­wo­ju hi­sto­rycz­ne­go

 (1.2) pot. nie­chęć do nauk hi­sto­rycz­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaxʲiˈstɔrɨsm̥, AS: aχʹistorysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. historia ż., ahistorycyzm mrz., ahistoryczność ż.

 przym. ahistoryczny

 przysł. ahistorycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ahistorycyzm; rzad. antyhistorycyzm, antyhistoryzm

Wiktionary


ahmad

arab­skie imię mę­skie


SJP.pl

Ahmad, Ahmed, Ahmet ( ‏أحمد‎, "Aḥmad") – po­pu­lar­ne wśród mu­zuł­ma­nów imię po­cho­dze­nia arab­skie­go.

Wikipedia


ahmadabad

mia­sto w In­diach


SJP.pl

Ah­ma­da­bad (gu­dźa­ra­ti અમદાવાદ, hindi अहमदाबाद, Ah­me­da­bad) – hi­sto­rycz­na sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Gu­dźa­ra­tu.

Wikipedia


ahmadabadzki

→ Ah­ma­da­bad (mia­sto w za­chod­nich In­diach)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ah­ma­da­ba­dem (mia­stem w In­diach)

Wiktionary


ahmadija

odłam is­la­mu; ah­ma­dij­ja


SJP.pl


ahmadijja

odłam is­la­mu; ah­ma­di­ja


SJP.pl

Ah­ma­dij­ja ( ‏أحمدية‎, trans. ʾaḥmadiyya, także: ah­ma­di­ja) – ruch re­for­ma­tor­ski w is­la­mie za­ło­żo­ny przez mu­zuł­ma­ni­na Mirzę Ghu­la­ma Ah­ma­da z Qa­dian (1839–1908) (Pen­dżab), który ogło­sił się (zgod­nie z ob­ja­wie­nia­mi otrzy­my­wa­ny­mi od 1865 roku) mah­dim i pow­tór­nie przy­by­łym Je­zu­sem, póź­niej zaś także in­kar­na­cją Krysz­ny. Ruch w 1900 roku zo­stał ofi­cjal­nie uz­na­ny przez wła­dze bry­tyj­sko-in­dyj­skie.

Wikipedia


ahmadineżad

naz­wi­sko


SJP.pl


ahmed

po­pu­lar­ne imię arab­skie


SJP.pl


ahoj

za­wo­ła­nie ma­ry­nar­skie


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) poz­dro­wie­nie, za­wo­ła­nie, okrzyk ma­ją­cy zwró­cić uwagę; słowo uży­wa­ne zwy­kle wśród ma­ry­na­rzy i że­gla­rzy

 (1.2) uczn. cześć (poz­dro­wie­nie na po­że­gna­nie)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szczu­rek, nar­ko­man młody wie­kiem i stary sta­żem, z ra­mio­na­mi ro­zło­żo­ny­mi jak żagle dry­fo­wał od jed­ne­go końca ta­ra­su do dru­gie­go, a inni wo­ła­li do niego: „ahoj, ma­ry­na­rzu, nie wyjeb się na skały”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈxɔj, AS: aχoi ̯

Wiktionary


ahonen

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ari Aho­nen (ur. 1981) – ho­ke­i­sta
  • Janne Aho­nen (ur. 1977) – sko­czek nar­ciar­ski
  • Pasi Aho­nen (ur. 1981) – sko­czek nar­ciar­ski
  • Veli-Matti Aho­nen (ur. 1965) – sko­czek nar­ciar­ski

Wikipedia


ahriman

[czy­taj: ari­man] w ma­zda­iz­mie: uo­so­bie­nie zła, ciem­no­ści i kłam­stwa; Ary­man


SJP.pl


ahs

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) = wojsk. ar­ma­to­ha­u­bi­ca sa­mo­bież­na

Wiktionary


ahumanistycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ahu­ma­ni­stycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ahumanistyczny

Wiktionary


ahumanistyczny

obcy hu­ma­niz­mo­wi, nie­wy­ka­zu­ją­cy za­in­te­re­so­wa­nia spra­wa­mi czło­wie­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) nie­wy­ka­zu­ją­cy za­in­te­re­so­wa­nia spra­wa­mi czło­wie­ka, obcy tym spra­wom

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. ahumanistycznie

Wiktionary


ahwaski

→ Ahwaz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ah­wa­zem, do­ty­czą­cy Ah­wa­zu

Wiktionary

Patrz:

Ahwaz

Powiązane:

 rzecz. Ahwaz mrz.

Wiktionary


ahwaz

mia­sto w Ira­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­nim Ira­nie, port nad rzeką Karun, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny osta­nu Chu­ze­stan;

Wiktionary

Ahwaz (per­ski: اهواز) — mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­nim Ira­nie, port nad rzeką Karun, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny osta­nu Chu­ze­stan.

We­dług spisu z 2011 miej­sco­wość liczy 1 112 021 miesz­kań­ców; dla po­rów­na­nia, w 2006 było ich 986 614, w 1996 – 804 980[], na­to­miast w 1966 – około 206,4 tys.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. ahwaski

Wiktionary


ai

[czy­taj: ej-aj] skrót od:
1. ar­ti­fi­cial in­tel­li­gen­ce - sztucz­na in­te­li­gen­cja, dział in­for­ma­ty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem i sy­mu­la­cją in­te­li­gent­nych za­cho­wań ludz­kich;
2. Am­ne­sty In­ter­na­tio­nal - mię­dzy­na­ro­do­wa or­ga­ni­za­cja dzia­ła­ją­ca na rzecz praw czło­wie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki lub mę­sko­rze­czo­wy, skró­to­wiec

 (1.1) in­form. sztucz­na in­te­li­gen­cja, SI

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • AI – oz­na­cze­nie ko­do­we IATA linii lot­ni­czych Air India
  • AI – for­mat za­pi­su pli­ków (nie mylić z for­ma­tem ar­ku­sza „A1”)
  • AI – Am­ne­sty In­ter­na­tio­nal
  • AI – ar­chi­tek­tu­ra in­for­ma­cji
  • AI (ang. ar­ti­fi­cial in­tel­li­gen­ce) – sztucz­na in­te­li­gen­cja
    • A.I. Sztucz­na in­te­li­gen­cja – film fa­bu­lar­ny w re­ży­se­rii Ste­ve­na Spiel­ber­ga
  • AI (łac. Con­gre­ga­tio An­cil­la­rum Iesu) – żeń­skie zgro­ma­dze­nie za­kon­ne Sio­stry Sługi Je­zu­sa
  • Ge­o­ko­do­wa­nie:
    • AI – An­gu­il­la (oz­na­cze­nie ko­do­we we­dług ISO 3166-1)
    • AI – kan­ton Ap­pen­zell In­nerr­ho­den w Szwaj­ca­rii (oz­na­cze­nie ko­do­we ISO 3166-2)
  • Ai – imię
  • ai – dwuz­nak wy­stę­pu­ją­cy w ję­zy­ku an­giel­skim i fran­cu­skim

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛj‿ˈaj, AS: ei ̯‿ai ̯

Wiktionary

Powiązane:

 przym. AI-owy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) SI

Wiktionary


ai-owy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z AI, do­ty­czą­cy AI

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. AI n.

Wiktionary


aiba

skrót od: As­so­cia­tion In­ter­na­tio­na­le de Boxe Ama­te­ur - Mię­dzy­na­ro­do­we Sto­wa­rzy­sze­nie Boksu Ama­tor­skie­go; Aiba


SJP.pl


aida

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aida – imię żeń­skie,
  • Aida – mia­sto w Ja­po­nii,
  • 861 Aida – pla­ne­to­i­da w Ukła­dzie Sło­necz­nym,
  • AIDA – pod­wój­na misja kos­micz­na do pla­ne­to­i­dy,
  • AIDA – ter­min sto­so­wa­ny w mar­ke­tin­gu,
  • AIDA – pro­gra­mo­wy sy­mu­la­tor in­te­rak­cji po­mię­dzy in­su­li­ną a po­zio­mem gli­ke­mii,
  • Aida Ca­stel­nau,1875 – sy­no­nim ro­dza­ju ryb Me­la­no­ta­e­nia,
  • Aida – ra­dio­od­bior­nik lam­po­wy mo­no­fo­nicz­ny z gra­mo­fo­nem wyt­wa­rza­ny przez Za­kła­dy Ra­dio­we im. Mar­ci­na Kas­prza­ka w War­sza­wie,
  • Aida – ra­dio­od­bior­nik ste­re­o­fo­nicz­ny wyt­wa­rza­ny przez fa­bry­kę Diora w Dzier­żo­nio­wie.
  • Aida (1898 - 1915) – bry­tyj­ski koń peł­nej krwi an­giel­skiej i klacz stad­na
  • Aida – opera Giu­sep­pe Ver­die­go,
  • Aida – bro­ad­wa­y­ow­ski mu­si­cal,

Wikipedia


aide-mémoire

[czy­taj: ed memuAR] no­tat­ka uszcze­gó­ła­wia­ją­ca lub wy­ja­śnia­ją­ca sta­no­wi­sko przed­sta­wio­ne przez jedną ze stron w trak­cie roz­mów lub w ust­nym oś­wiad­cze­niu; me­mo­ran­dum


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) me­mo­ran­dum

Wiktionary

Aide-mémoire (z fr. "pomoc dla pa­mię­ci") − nota po­zba­wio­na da­nych na­daw­cy i adre­sa­ta oraz pod­pi­su i pie­czę­ci, sta­no­wią­ca nie­o­fi­cjal­ny i po­zba­wio­ny ja­kiej­kol­wiek mocy urzę­do­wej ko­mu­ni­kat prze­ka­zy­wa­ny oso­bi­ście lub do­rę­cza­ny ko­re­spon­den­cyj­nie po za­koń­cze­niu roz­mów (lub pod­czas ich trwa­nia) przez przed­sta­wi­cie­li służ­by dy­plo­ma­tycz­nej lub wy­so­kiej rangi urzęd­ni­ka pań­stwo­we­go. Wia­ry­god­ność tre­ści za­war­tej w Aide-mémoire opie­ra się wy­łącz­nie na oso­bie wrę­cza­ją­cej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) […] w cza­sie roz­mo­wy 5 lu­te­go wrę­czył kanc­le­rzo­wi aide-mémoire o sta­no­wi­sku ro­syj­skim w spra­wie cie­śnin, a dnia na­stęp­ne­go już pro­jekt trój ce­sar­skie­go po­ro­zu­mie­nia. Głów­nym bo­wiem przed­mio­tem roz­mów Sa­bu­ro­wa była spra­wa cie­śnin.

 (1.1) 30 czerw­ca Za­le­ski ukoń­czył pracę nad tek­stem pro­jek­tu aide-mémoire do rządu bry­tyj­skie­go.

 (1.1) Za­led­wie zaś kilka dni póź­niej wspom­nia­ny już płk Ko­wa­lew­ski zło­żył 24 czerw­ca 1940 r. w am­ba­sa­dzie nie­miec­kiej w Li­zbo­nie aide-mémoire w jęz. fran­cu­skim, za­wie­ra­ją­cy pro­po­zy­cję roz­mów w spra­wie pol­skiej z gro­nem po­sta­ci pol­skie­go świa­ta po­li­tycz­ne­go.

 (1.1) Już 3 wrze­śnia Ra­czyń­ski skła­da aide-mémoire o ko­niecz­no­ści po­mo­cy dla Pol­ski. Ostat­ni ustęp tego do­ku­men­tu brzmi: „Rząd pol­ski przy­po­mi­na art. 1 po­ro­zu­mie­nia o wza­jem­nej po­mo­cy po­mię­dzy Zjed­no­czo­nym Kró­le­stwem a Pol­ską, […]”.

Wiktionary


aideologiczność

nie­po­sia­da­nie lub od­cię­cie się od ja­kiej­kol­wiek ide­o­lo­gii, fi­lo­zo­fii


SJP.pl


aideologiczny

nie­po­sia­da­ją­cy bądź od­ci­na­ją­cy się od ja­kiej­kol­wiek ide­o­lo­gii, fi­lo­zo­fii


SJP.pl


aidi

[czy­taj: ajdi] rasa psów z grupy mo­lo­sów, wy­ho­do­wa­na w Afry­ce Pół­noc­nej


SJP.pl

Aidi (ory­gi­nal­na nazwa "aïdi") – rasa psa za­li­cza­na do grupy mo­lo­sów, wy­ho­do­wa­na w Afry­ce Pół­noc­nej, na ob­sza­rze dzi­siej­sze­go Ma­ro­ka. Pier­wot­nie był użyt­ko­wa­ny przez ple­mio­na ko­czow­ni­cze do po­lo­wa­nia i do pil­no­wa­nia stad zwie­rząt ho­dow­la­nych. Współ­cze­śnie staje się też psem stró­żu­ją­cym. Nie pod­le­ga pró­bom pracy.

Wikipedia


aids

[czy­taj: ejts, moż­li­we też: ajts] ze­spół na­by­te­go upo­śle­dze­nia od­por­no­ści, cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ły­wa­na przez wirus HIV; AIDS


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub ni­ja­ki

 (1.1) med. na­by­ty ze­spół nie­wy­dol­no­ści im­mu­no­lo­gicz­nej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Afry­ce pa­nu­je plaga AIDS.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛjts, AS: ei ̯ts

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. AIDS-owiec mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eufem. adidas

Wiktionary


aids-owiec

[czy­taj: ejt­so­wiec] po­tocz­nie: czło­wiek chory na AIDS; aid­so­wiec, ejd­so­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­wiek chory na AIDS

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛjtˈsɔvʲjɛt͡s, AS: ei ̯tsovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. AIDS n.

 przym. AIDS-owy

Wiktionary


aids-owy

→ AIDS [czy­taj: ejt­so­wy lub ejc­so­wy]; ejd­so­wy, aid­so­wy


SJP.pl


aidsowiec

[czy­taj: ejt­so­wiec] po­tocz­nie: czło­wiek chory na AIDS; AIDS-owiec, ejd­so­wiec


SJP.pl


aidsowy

[czy­taj: ejt­so­wy lub ejc­so­wy] zwią­za­ny z AIDS (cho­ro­bą za­kaź­ną); ejd­so­wy, AIDS-owy


SJP.pl


aif

skrót od: Agen­zia In­ter­na­zio­na­le Fides - mię­dzy­na­ro­do­wa agen­cja in­for­ma­cyj­na


SJP.pl


aig

[czy­taj: ej-aj-DŻI] po­wszech­ne to­wa­rzy­stwo eme­ry­tal­ne


SJP.pl


aigikranion

sta­ro­żyt­ny ele­ment de­ko­ra­cyj­ny w po­sta­ci głowy kozy lub ba­ra­na; ae­gi­kra­nion


SJP.pl


aigu

[czy­taj: egü] znak ak­cen­ta­cji w or­to­gra­fii fran­cu­skiej


SJP.pl


aikido

[czy­taj: aj­ki­do lub aji­ki­do] ja­poń­ska sztu­ka walki po­le­ga­ją­ca na wy­ko­rzy­sty­wa­niu siły ata­ku­ją­ce­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ja­poń­ska sztu­ka sa­mo­o­bro­ny;

Wiktionary

Ai­ki­do (jap. 合気道 aikidō; w daw­nym za­pi­sie 合氣道) – ja­poń­ska sztu­ka walki sko­dy­fi­ko­wa­na przez Mo­ri­hei Ues­hi­bę pod ko­niec dzie­więt­na­ste­go i na po­cząt­ku dwu­dzie­ste­go wieku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ai­ki­do stop­nie za­a­wan­so­wa­nia są po­dob­nie oz­na­czo­ne i na­da­wa­ne jak w judo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ajˈcidɔ, AS: ai ̯ḱido

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aikidoka m.

Wiktionary


aikidoczka

→ ai­ki­do­ka


SJP.pl

Patrz:

aikidoka

aikidoka

osoba upra­wia­ją­ca ai­ki­do (ja­poń­ską sztu­kę walki)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba tre­nu­ją­ca ai­ki­do

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spię­ty ai­ki­do­ka nigdy nie bę­dzie do­brym ai­ki­do­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aikido n.

Wiktionary


aikoniczny

uni­ka­ją­cy wy­o­bra­żeń istot ży­wych z przy­czyn re­li­gij­nych; ani­ko­nicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) szt. nie­za­wie­ra­ją­cy przed­sta­wień istot ży­wych, ze wzglę­du na zakaz re­li­gij­ny

Wiktionary


ailant

ozdob­ne drze­wo par­ko­we z ro­dzi­ny bie­gu­necz­ni­ko­wa­tych; bo­żo­drzew; aj­lant; chi­wian; przetr­wał


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. zob. bo­żo­drzew.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈjilãnt, AS: ai ̯ilãnt

Wiktionary


ailloli

[czy­taj: ajoli] fran­cu­ski sos z ma­jo­ne­zu i czosn­ku; aioli


SJP.pl

Ail­lo­li ([ajoli'], także "aïoli", "all-i-oli", ail­la­de „sos czosn­ko­wy”) – ro­dzaj ma­jo­ne­zo­we­go sosu czosn­ko­we­go; tra­dy­cyj­ny pro­wan­sal­ski sos po­pu­lar­ny na po­łud­niu Fran­cji, a także w in­nych kra­jach Eu­ro­py Po­łud­nio­wej.

Przy­rzą­dza­ny jest z czosn­ku, oliwy, musz­tar­dy, soku z cy­try­ny, czę­sto z do­dat­kiem żółt­ka; po­dob­nie jak ma­jo­nez ma cechy emul­sji.

Wikipedia


ailurofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed ko­ta­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. cho­ro­bli­wy lęk przed ko­ta­mi;

Wiktionary

Ai­lu­ro­fo­bia (od gr. "ai­lo­u­ros" – kot), fe­li­no­fo­bia, ga­to­fo­bia – jedna z od­mian fobii, po­le­ga­ją­ca na anor­mal­nym i dłu­gotr­wa­łym lęku przed ko­ta­mi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌajlurɔˈfɔbʲja, AS: ai ̯lurofobʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) felinofobia, gatofobia

Wiktionary


aim

[czy­taj: ej-aj-EM albo aim] skrót an­giel­skie­go: AOL In­stant Mes­sen­ger - dar­mo­wy ko­mu­ni­ka­tor in­ter­ne­to­wy pro­duk­cji AOL


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • AIM – ko­mu­ni­ka­tor in­ter­ne­to­wy
  • Ame­ri­can In­dian Mo­ve­ment – or­ga­ni­za­cja In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej
  • Anu­ge­rah In­du­stri Muzik – ma­le­zyj­skie na­gro­dy mu­zycz­ne
  • AIM – ru­muń­ska wer­sja ka­ra­bin­ka AK
  • Ae­ro­no­my of Ice in the Me­sosp­he­re – pro­jekt NASA
  • As­so­cia­tion for Au­to­ma­tic Iden­ti­fi­ca­tion and Mo­bi­li­ty – świa­to­wa or­ga­ni­za­cja zaj­mu­ją­ca się stan­da­ry­za­cją w za­kre­sie au­to­ma­tycz­nej iden­ty­fi­ka­cji
  • Aim – dwu­dzie­sty trze­ci duch Go­e­cji
  • AIM – album stu­dyj­ny bry­tyj­skiej pio­sen­kar­ki M.I.A.

Wikipedia


aimée

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pew­ne­go razu spo­ty­ka ko­bie­tę imie­niem Aimée, osobę pełną wdzię­ku, prze­ni­kli­wą, lekko iro­nicz­ną, w któ­rej można za­ko­chać się od pier­wsze­go wej­rze­nia.

Wiktionary


ain

[czy­taj: ę] rzeka we Fran­cji


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ain – rzeka we Fran­cji,
  • Ain – de­par­ta­ment Fran­cji,
  • Ain (ε Tauri) – gwia­zda w kon­ste­la­cji Byka

Wikipedia


aintelektualizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. po­sta­wa fi­lo­zo­ficz­na ne­gu­ją­ca kie­row­ni­czą rolę ro­zu­mu w poz­na­niu i w życiu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aintelektualny

Wiktionary


aintelektualność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ain­te­lek­tu­al­ne; cecha tych, któ­rzy są ain­te­lek­tu­al­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aintelektualny

 przysł. aintelektualnie

Wiktionary


aintelektualny

bez udzia­łu in­te­lek­tu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­zba­wio­ny udzia­łu in­te­lek­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aintelektualizm mrz., aintelektualność ż.

Wiktionary


aioli

[czy­taj: ajoli] fran­cu­ski sos z ma­jo­ne­zu i czosn­ku; ail­lo­li


SJP.pl


air

aria;
1. pieśń so­lo­wa z akom­pa­nia­men­tem in­stru­men­tal­nym, część m.in. opery, ora­to­rium;
2. so­lo­wy utwór in­stru­men­tal­ny o cha­rak­te­rze nie­ta­necz­nym wcho­dzą­cy w skład suity


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aïr – wy­ży­na w Ni­grze, wpi­sa­na na listę świa­to­we­go dzie­dzict­wa UNESCO
  • Air – fran­cu­ska grupa mu­zycz­na
  • Air – ja­poń­ska po­wieść wi­zu­al­na
  • Air – album stu­dyj­ny grupy In­fi­ni­te
  • Air – ame­ry­kań­ski film fa­bu­lar­ny z 2023 roku w reż. Bena Af­flec­ka
  • MacBook Air – kom­pu­ter prze­no­śny
  • Adobe AIR – Adobe In­te­gra­ted Run­ti­me, opro­gra­mo­wa­nie
  • Bel Air

Wikipedia


air-mail

[czy­taj: er­mejl] in­sty­tu­cja lub dział pocz­ty zaj­mu­ją­ce się do­star­cza­niem prze­sy­łek drogą lot­ni­czą; air mail, pocz­ta lot­ni­cza


SJP.pl


airbag

[czy­taj: erbeg] urzą­dze­nie ochron­ne w sa­mo­cho­dach skła­da­ją­ce się z elek­tro­nicz­ne­go ukła­du ste­ro­wa­nia i po­dusz­ki na­peł­nia­nej gazem w mo­men­cie zde­rze­nia; air bag, po­dusz­ka po­wietrz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mot. zob. po­dusz­ka po­wietrz­na.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Air­bag – nor­we­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Air­bag (pol. Po­dusz­ka po­wietrz­na) – film z 1997 roku, reż. Ju­an­ma Bajo Ulloa
  • Air­bag – pio­sen­ka ze­spo­łu Ra­dio­he­ad

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛrbak, AS: erbak

Wiktionary


airbrush

[czy­taj: ERbrasz]
1. tech­ni­ka wy­ko­ny­wa­nia ta­tu­a­żu lub zdo­bie­nia cze­goś za po­mo­cą ae­ro­gra­fów;
2. na­da­wa­nie skó­rze opa­lo­ne­go ko­lo­ru za po­mo­cą sa­mo­o­pa­la­cza w ae­ro­zo­lu; opa­la­nie na­try­sko­we


SJP.pl


airbus

[czy­taj: erbas] marka sa­mo­lo­tu


SJP.pl

Air­bus S.A.S. () – przed­się­bior­stwo zaj­mu­ją­ce się pro­duk­cją sa­mo­lo­tów, spół­ka za­leż­na Air­bus Group (daw­niej EADS). Sie­dzi­ba kon­cer­nu znaj­du­je się w Tu­lu­zie we Fran­cji. Naj­więk­szy pro­du­cent sa­mo­lo­tów pa­sa­żer­skich na świe­cie.

Air­bus za­trud­nia około 130 ty­się­cy pra­cow­ni­ków w 180 miej­scach na całym świe­cie.

Wikipedia


airdrop

[czy­taj: er­drop] dar­mo­we ro­zda­nie to­ke­nów lub kryp­to­wa­lut okre­ślo­nej gru­pie użyt­kow­ni­ków


SJP.pl


airedale

[czy­taj: er­dejl] po­tocz­nie: pies rasy ai­re­da­le ter­rier


SJP.pl


airfryer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) techn. pot. urzą­dze­nie ku­chen­ne sma­żą­ce i pie­ką­ce po­tra­wy z wy­ko­rzy­sta­niem obie­gu go­rą­ce­go po­wie­trza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We­gań­skie saj­gon­ki przy­go­to­wa­ne w air­fry­e­rze to zdro­wsza, ale wciąż niez­wy­kle smacz­na wer­sja tej po­pu­lar­nej az­ja­tyc­kiej prze­ką­ski.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) frytkownica beztłuszczowa, frytownica powietrzna, air fryer

Wiktionary


airsoft

[czy­taj: er­soft] gra ze­spo­ło­wa z uży­ciem re­plik broni strze­la­ją­cych pla­sti­ko­wy­mi kul­ka­mi


SJP.pl

Air­soft – gra ze­spo­ło­wa po­le­ga­ją­ca na umow­nym i ogra­ni­czo­nym odz­wier­cied­la­niu po­ty­czek od­dzia­łów zbroj­nych przy wy­ko­rzy­sta­niu pne­u­ma­tycz­nych re­plik broni strze­lec­kiej mio­ta­ją­cych pla­sti­ko­we kulki.

Wikipedia


airsoftowy

→ air­soft


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z air­sof­tem, do­ty­czą­cy air­sof­tu

Wiktionary

Patrz:

airsoft

Powiązane:

 rzecz. airsoft m.

Wiktionary


ais

pod­wyż­szo­ny o pół tonu dźwięk a


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dźwięk a pod­wyż­szo­ny o pół­ton;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ais (dźwięk)
  • Aka­de­mio In­ter­na­cia de la Scien­coj – Mię­dzy­na­ro­do­wa Aka­de­mia Nauk San Ma­ri­no
  • Au­stra­lian In­sti­tu­te of Sport – au­stra­lij­ska or­ga­ni­za­cja spor­to­wa
  • Au­to­ma­tic Iden­ti­fi­ca­tion Sy­stem – sy­stem au­to­ma­tycz­nej wy­mia­ny da­nych mię­dzy stat­ka­mi
  • Ais - głów­na bo­ha­ter­ka serii ko­mik­so­wej Bo­go­wie z kos­mo­su

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) symbol. A♯

Wiktionary


ais-dur

w mu­zy­ce: gama lub to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali du­ro­wej, roz­po­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku ais


SJP.pl


ais-moll

w mu­zy­ce: gama lub to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali mo­lo­wej, roz­po­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku ais


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. gama lub to­na­cja mo­lo­wa za­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku ais (w za­pi­sie nu­to­wym z trze­ma krzy­ży­ka­mi)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. akord mo­lo­wy opar­ty na to­ni­ce to­na­cji ais-moll (1.1)

Wiktionary

ais-moll – to­na­cja mo­lo­wa sy­ste­mu dur-moll po­sia­da­ją­ca 7 krzy­ży­ków przy klu­czu (fis, cis, gis, dis, ais, eis, his). Jej dźwię­ki w od­mia­nie na­tu­ral­nej to: ais, his, cis, dis, eis, fis, gis, ais.

Wikipedia


aischylos

jeden z trzech wiel­kich tra­ge­dio­pi­sa­rzy grec­kich, twór­ca tra­ge­dii kla­sycz­nej; Ajs­chy­los


SJP.pl


aisis

[czy­taj: ais-is] dźwięk a pod­wyż­szo­ny o dwa pół­to­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dźwięk a pod­wyż­szo­ny o cały ton;

Wiktionary

."

Dźwię­ki aisis na pię­cio­li­nii. W ko­lej­no­ści: aisis¹, aisis², Aisis, aisis°.

Aisis – dźwięk, któ­re­go czę­stot­li­wość dla aisis¹ wy­no­si około 493,9 Hz. Jest to pod­wyż­szo­ny za po­mo­cą pod­wój­ne­go krzy­ży­ka dźwięk a. Dźwię­ki en­har­mo­nicz­nie rów­no­waż­ne (o tej samej wy­so­ko­ści) to: h i ces.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈajsʲis, AS: ai ̯sʹis

Wiktionary


aisne

[czy­taj: esn] rzeka we Fran­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka we Fran­cji, lewy do­pływ rzeki Oise;

 (1.2) geogr. adm. de­par­ta­ment w pół­noc­nej Fran­cji;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aisne – de­par­ta­ment we Fran­cji
  • Aisne – rzeka we Fran­cji

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wie­czo­rem, 9 wrze­śnia, prawe skrzy­dło nie­miec­kie było w peł­nym od­wro­cie w kie­run­ku rzeki Aisne.

Wiktionary


aisza

arab­skie imię żeń­skie; Ajsza


SJP.pl


aix-en-provence

[czy­taj: ezą­pro­wąs] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

Aix-en-Pro­ven­ce (, ; Ais de Provença) – mia­sto i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Pro­wan­sja-Alpy-La­zu­ro­we Wy­brze­że, w de­par­ta­men­cie Delta Ro­da­nu, któ­re­go jest pod­pre­fek­tu­rą. Mia­sto jest ulo­ko­wa­ne w do­li­nie rzeki Arc, ok. 25 km na pół­noc od Mar­sy­lii.

Wikipedia


aixam

marka sa­mo­cho­dów


SJP.pl

Aixam-Mega S.A. – fran­cu­skie przed­się­bior­stwo mo­to­ry­za­cyj­ne spe­cja­li­zu­ją­ce się w pro­duk­cji mi­kro­sa­mo­cho­dów.

Pod marką Aixam wyt­wa­rza­ne i sprze­da­wa­ne są czte­ro­ko­łow­ce lek­kie (L6e) i czte­ro­ko­łow­ce cięż­kie (L7e), pod nazwą Mega – po­ja­zdy czte­ro­ko­ło­we użyt­ko­we. Sie­dzi­bą przed­się­bior­stwa jest mia­sto Aix-les-Bains.

Wikipedia


aixam-mega

fran­cu­ska firma mo­to­ry­za­cyj­na


SJP.pl


aizkolaris

gra ba­skij­ska - za­wo­dy w rą­ba­niu drze­wa


SJP.pl


aizkraukle

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Łot­wie.

Wiktionary

Aiz­kra­u­kle (niem. "Ass­cra­de", "As­che­ra­den", do 1991 "Stučka") – mia­sto na Łot­wie, le­żą­ce nad rzeką Dźwi­ną w hi­sto­rycz­nej kra­i­nie Li­wo­nia, cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne no­vad­su Aiz­kra­u­kle. Około 8962 miesz­kań­ców.

Pier­wsze wzmian­ki o Aiz­kra­u­kle po­cho­dzą z Kro­ni­ki Hen­ry­ka Ło­ty­sza ("He­in­ri­ci Cro­ni­con Ly­vo­niae").

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) hist. Ascheraden

Wiktionary


aj

wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy ból, za­sko­cze­nie, itp.


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) …oz­naj­mia­ją­cy ból lub za­sko­cze­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aj – rzeka w Basz­ki­rii i ob­wo­dzie cze­la­biń­skim
  • Aj – fa­ra­on, pa­no­wał praw­do­po­dob­nie w la­tach 1323-1319 p.n.e.
  • Aj – mia­sto bi­blij­ne
  • Ay

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aj, za­cię­łam się w palec!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aj, AS: ai ̯

Wiktionary


aj-aj

ga­tu­nek mał­piat­ki z ro­dzi­ny pal­cza­ko­wa­tych; pal­czak ma­da­ga­skar­ski


SJP.pl


aj-waj

okrzyk wy­ra­ża­ją­cy wzru­sze­nie, zdzi­wie­nie itp., uży­wa­ny przez Żydów; aj waj


SJP.pl


aja

wer­set Ko­ra­nu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) in­fant. …wy­ra­ża­ją­cy po­zy­tyw­ną ocenę cze­goś lub kogoś

par­ty­ku­ła

 (2.1) daw. reg-pl|Kresy. tak

Wiktionary

Aja (آية), l.mn. ajaty (آيات) – arab­skie słowo na „znak” lub „cud”. W is­la­mie zaz­wy­czaj używa się go w od­nie­sie­niu do 6236 wer­se­tów Ko­ra­nu, jako że mu­zuł­ma­nie uwa­ża­ją każdy z nich za znak od Al­la­ha.

Pod­sta­wo­wy po­dział Ko­ra­nu wy­róż­nia 114 sur, które z kolei dzie­lą się na ajaty, któ­rych jest łącz­nie 6204-6236 (w za­leż­no­ści od spo­so­bu li­cze­nia).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈaja, AS: ai ̯a

Wiktionary


ajaccio

[czy­taj: ażakSJO, aŻAKsjo] mia­sto we Fran­cji, na wy­spie Kor­sy­ce


SJP.pl

Ajac­cio ([]; Aiac­ciu, []; Ajac­cio, []; Adia­cium) – mia­sto i gmina we Fran­cji, sto­li­ca Kor­sy­ki i de­par­ta­men­tu Kor­sy­ka Po­łud­nio­wa, po­ło­żo­na na za­chod­nim wy­brze­żu wyspy, nad Mo­rzem Śró­dziem­nym. Nie­wiel­ki port hand­lo­wy oraz porty: ry­bac­ki (połów sar­dy­nek), pro­mo­wy (linie do Mar­sy­lii, Tu­lo­nu i Nicei) i jach­to­wy. Stocz­nia. Około 1 km na wschód od mia­sta znaj­du­je się Port lot­ni­czy Ajac­cio-Campo dell'Oro.

Wikipedia


ajaj

wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy różne uczu­cia i stany, m.in. za­kło­po­ta­nie, żal, de­za­pro­ba­tę; aja­jaj


SJP.pl

Ajaj –‬ król Ma­ku­rii w Nubii w la­tach około 1295-1311.

Był na­stęp­cą Sza­ma­mu­na. Jest wy­mie­nio­ny w źró­dłach arab­skich w 1304/1305 roku. Prze­by­wał wtedy w Ka­i­rze pro­sząc o pomoc woj­sko­wą suł­ta­na ma­me­luc­kie­go. W 1311 roku Ajaj zo­stał za­bi­ty. Jego na­stęp­cą był jego brat Ka­ran­bas (1311-1316, 1323-1324).

Wikipedia


ajaja

Ajaja (gr. "Αιαία" w prze­kła­dzie "Ody­sei" Lu­cja­na Sie­mień­skie­go Eea, z łac. "Aeaea") - po grec­ku "płacz"; we­dług mi­to­lo­gii grec­kiej wyspa za­miesz­ki­wa­na przez Kirke, na któ­rej Ody­se­usz spę­dził rok pod­czas swo­jej tu­łacz­ki.

Przez póź­no­rzym­skich pi­sa­rzy hi­po­te­tycz­nie lo­ko­wa­na na za­chod­nim brze­gu Pół­wy­spu Ape­niń­skie­go, około 100 km na po­łud­nie od Rzymu. Po­dob­ne próby po­dej­mo­wa­li ba­da­cze współ­cze­śni. Ro­bert Gra­ves umiej­sca­wiał ją na chor­wac­kiej wy­spie Lošinj, a Tim Se­ve­rin na wy­spie Pak­sos.

Wikipedia


ajajaj

wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy różne uczu­cia i stany, m.in. za­kło­po­ta­nie, żal, de­za­pro­ba­tę; ajaj


SJP.pl


ajaks

po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej, bo­ha­ter "Ilia­dy", wo­jow­nik


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ajaks – imię mę­skie
  • Ajaks – du­chow­ny ariań­ski
  • Ajaks (Ste­pan Sza­u­mian) – or­miań­ski ko­mu­ni­sta, dzien­ni­karz
  • Ajaks (Ajas zw. Małym) – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Oj­le­u­sa, bo­ha­ter Ilia­dy Ho­me­ra
  • Ajaks (Ajas zw. Wiel­kim) – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Te­la­mo­na, bo­ha­ter Ilia­dy Ho­me­ra
  • Ajaks – jeden z pse­u­do­ni­mów uży­wa­nych przez Pash­ka Bard­hie­go
  • Ajas – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Ajax – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia


ajania

ro­śli­na do­nicz­ko­wa z ro­dzi­ny astro­wa­tych


SJP.pl

Aja­nia ("Aja­nia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych ("Aste­ra­ce­ae"). Obej­mu­je ok. 34 do 43 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w Azji środ­ko­wej i wschod­niej, z cen­trum zróż­ni­co­wa­nia w Chi­nach, gdzie ro­śnie 35 ga­tun­ków, w tym 23 en­de­mi­ty. Aja­nia pa­cy­ficz­na "Aja­nia pa­ci­fi­ca" jest po­pu­lar­nie upra­wia­ną ro­śli­ną ozdob­ną.

Wikipedia


ajar

[czy­taj: aŻAR] Émile Ajar - pse­u­do­nim li­te­rac­ki Ro­ma­in Gary'ego


SJP.pl


ajas

bo­ha­ter Ilia­dy; Ajaks


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ajas – tra­ge­dia So­fo­kle­sa
  • Ajas (zw. Małym) – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Oj­le­u­sa, bo­ha­ter Ilia­dy Ho­me­ra
  • Ajas (zw. Wiel­kim) – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Te­la­mo­na, bo­ha­ter Ilia­dy Ho­me­ra
  • Ajaks – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Ajax – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia


ajat

wer­set Ko­ra­nu


SJP.pl

Ajat – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Nowa Ak­wi­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Dor­do­gne.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 275 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 13 osób/km² (wśród 2290 gmin Ak­wi­ta­nii Ajat pla­su­je się na 904. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 487.).

Wikipedia


ajatollah

tytuł szy­ic­kie­go przy­wód­cy re­li­gij­ne­go, zwła­szcza w Ira­nie; osoba no­szą­ca ten tytuł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wy­so­ki tytuł znaw­cy te­o­lo­gii i prawa w szy­iz­mie ima­mic­kim;

Wiktionary

Aja­tol­lah (pers. آيت‌الله, ‏آية الله‎, "āyat Allāh", tłum. "znak Boga") – ho­no­ro­wy mu­zuł­mań­ski tytuł na­u­ko­wy w szy­iz­mie ima­mic­kim; na­da­wa­ny wy­so­kiej rangi uczo­nym (mudż­ta­hid), znaw­com te­o­lo­gii, nauk is­lam­skich i prawa re­li­gij­ne­go. Po­sia­da­cze ty­tu­łu są zaz­wy­czaj także wy­kła­dow­ca­mi se­mi­na­riów te­o­lo­gicz­nych. Niż­szą rangą jest ho­dża­to­les­lam.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zda­niem du­cho­we­go przy­wód­cy Iranu aja­tol­la­ha Ali Cha­me­nei, in­ter­ne­to­wy czat po­mię­dzy męż­czyz­ną i ko­bie­tą, któ­rych nie łączą związ­ki po­kre­wień­stwa, jest nie­do­pu­szczal­ny. Aja­tol­lah wydał już w tej spra­wie fatwę czyli zakaz ta­kich prak­tyk.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌajaˈtɔlːax, AS: ai ̯ato•laχ

Wiktionary


ajax

ho­len­der­ski klub spor­to­wy z Am­ster­da­mu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • AJAX (ang. Asyn­chro­no­us JavaScript and XML, asyn­chro­nicz­ny JavaScript i XML) – tech­no­lo­gia two­rze­nia apli­ka­cji in­ter­ne­to­wych
  • Ajax – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 1404
  • Ajax – miej­sco­wość w pro­win­cji On­ta­rio, w Ka­na­dzie
  • Ajax – pro­jekt mu­zycz­ny Jaco van der Merwe'a
  • AFC Ajax – ho­len­der­ski klub pił­kar­ski
  • Ajax Kapsz­tad – klub pił­kar­ski w Po­łud­nio­wej Afry­ce
  • „Ajax” – nazwa fran­cu­skich okrę­tów
    • „Ajax” – fran­cu­ski okręt pod­wod­ny
  • USS „Ajax” – nazwa okrę­tów US Navy
  • HMS „Ajax” – nazwa bry­tyj­skich okrę­tów
  • Ajaks – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Ajas – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia


ajbis

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. pra­wo­ślaz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk chleboszek świyntojański, chlyb świyntojański

Wiktionary


ajbisz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. bot. ślaz

Wiktionary


ajchla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dendr. żo­łądź

Wiktionary


ajchmofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed ostry­mi przed­mio­ta­mi


SJP.pl


ajdik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) środ. wojsk. im­pro­wi­zo­wa­ny ła­du­nek wy­bu­cho­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ajdik, czyli mina-pu­łap­ka wy­bu­chła (…) pod pier­wszym po­ja­zdem w kon­wo­ju…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈajdʲik, AS: ai ̯dʹik

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fugas

Wiktionary


ajduk

naz­wi­sko


SJP.pl


ajdukiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Aj­du­kie­wicz (1939-2021) – pol­ski in­ży­nier, pro­fe­sor nauk tech­nicz­nych
  • Ka­zi­mierz Aj­du­kie­wicz (1890-1963) – pol­ski fi­lo­zof, logik
  • Sta­ni­sław Aj­du­kie­wicz (1849–przed 1917) – dzia­łacz spo­łecz­ny, czło­nek Stron­nict­wa De­mo­kra­tycz­no-Na­ro­do­we­go, dy­rek­tor dóbr Bu­czacz
  • Ta­de­usz Aj­du­kie­wicz (1852-1916) – pol­ski ma­larz
  • Zyg­munt Aj­du­kie­wicz (1861-1917) – pol­ski ma­larz
  • Adam Brze­chwa-Aj­du­kie­wicz (1894-1954) – pol­ski ge­ne­rał bry­ga­dy WP

Wikipedia


ajencja

1. pro­wa­dze­nie dzia­łal­no­ści na za­sa­dzie dzier­ża­wy od ja­kiejś firmy;
2. prze­sta­rza­le: agen­cja, przed­sta­wi­ciel­stwo ja­kie­goś urzę­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­wa­dze­nie dzia­łal­no­ści hand­lo­wej lub usłu­go­wej opar­te na dzier­ża­wie nie­zbęd­nych środ­ków do tego od okre­ślo­ne­go przed­się­bior­cy lub in­sty­tu­cji;

 (1.2) daw. agen­cja (zwła­szcza hand­lo­wa)

Wiktionary

Ajen­cja – pro­wa­dze­nie dzia­łal­no­ści na za­sa­dzie dzier­ża­wy od okre­ślo­ne­go przed­się­bior­cy, czę­sto na do­sta­wę dla niego to­wa­rów zbie­ra­nych w te­re­nie. W prze­ci­wień­stwie do fran­czy­zy, ajen­cja nie wy­ma­ga włas­ne­go wkła­du.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dy­stry­bu­cją kos­me­ty­ków z naj­wyż­szej półki ce­no­wej zaj­mu­ją się głów­nie firmy dzia­ła­ją­ce na za­sa­dzie ajen­cji oraz ofi­cjal­ni przed­sta­wi­cie­le […]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ajent mos., ajentka ż., ajenctwo n.

 przym. ajencyjny

Wiktionary


ajencyjny

→ ajen­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zob. agen­cyj­ny.

Wiktionary

Patrz:

ajencja

Powiązane:

 rzecz. ajencja ż., ajent mos., ajentka ż., ajenctwo n.

Wiktionary


ajent

1. osoba użyt­ku­ją­ca pla­ców­kę hand­lo­wą, ga­stro­no­micz­ną, usłu­go­wą wy­dzier­ża­wio­ną od ja­kiejś in­sty­tu­cji;
2. prze­sta­rza­łe: agent, poś­red­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto wziął coś w wy­na­jem

 (1.2) daw. agent

Wiktionary

Ajent – osoba pro­wa­dzą­ca dzia­łal­ność go­spo­dar­czą na za­sa­dzie dzier­ża­wie­nia od przed­się­bior­cy pla­ców­ki hand­lo­wej, usłu­go­wej lub po­dob­nej, a także poś­red­nik w za­wie­ra­niu umów na rzecz zle­ce­nio­daw­cy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jeden z an­giel­skich hand­lo­wych ajen­tów nie może wy­dzi­wić się ta­nio­ści bu­ra­ków i ro­bot­ni­ka u nas i tę sferę sto­sun­ków przed­sta­wia w bar­wach tak po­nęt­nych, że za­chwy­ce­ni ka­pi­ta­li­ści nad­ta­mi­zań­scy myślą tu wy­bu­do­wać 20 no­wych cu­krow­ni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ajencja ż.

:: fż. ajentka ż.

 przym. ajencyjny

Wiktionary


ajentka

→ ajent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta pro­wa­dzą­ca dzia­łal­ność go­spo­dar­czą na za­sa­dzie umowy ajen­cyj­nej

Wiktionary

Patrz:

ajent

Powiązane:

 rzecz. ajencja ż.

:: fm. ajent mos.

 przym. ajencyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dzierżawczyni, najemczyni

Wiktionary


ajentura

ina­czej agen­tu­ra, biuro poś­red­nict­wa, przed­sta­wi­ciel­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. przed­sta­wi­ciel­stwo rządu albo ja­kiejś in­sty­tu­cji

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. agentura

Wiktionary


ajer

prze­sta­rza­le: ta­ta­rak; le­piech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reg. zob. ta­ta­rak.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Brzeg je­zio­ra obro­śnię­ty był aje­rem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈajɛr, AS: ai ̯er

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ajerowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tatarak

Wiktionary


ajerkoniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. żart. zdrobn. od: ajer­ko­niak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­pi­jesz się na­lew­ki czy ajer­ko­niacz­ku?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ajerkoniak m.

 przym. ajerkoniakowy

Wiktionary


ajerkoniak

do­mo­wy li­kier ja­jecz­ny; ja­jecz­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. li­kier ze spi­ry­tu­su, żół­tek, cukru i wa­ni­lii;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bab­cia Józia ro­bi­ła dobry ajer­ko­niak, mamy je­szcze jej prze­pis.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌajɛrˈkɔ̃ɲak, AS: ai ̯erkõńak

Wiktionary

Powiązane:

:: zdrobn. ajerkoniaczek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. jajecznik, adwokat

Wiktionary


ajerkoniakowy

→ ajer­ko­niak


SJP.pl

Patrz:

ajerkoniak

ajerowy

zwią­za­ny z aje­rem, do­ty­czą­cy ajeru


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aje­rem, do­ty­czą­cy z ajeru, wy­ko­na­ny z ajeru itp.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ajer mrz.

Wiktionary


ajerówka

na­lew­ka na ta­ta­ra­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­lew­ka na ta­ta­ra­ku (aje­rze)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kalmusówka, tatarczówka

Wiktionary


ajewski

naz­wi­sko


SJP.pl


ajfon

po­tocz­nie: smart­fon firmy Apple; iPhone


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. zob. iPhone.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Otrzy­mał Na­gro­dę im. Ka­zi­mie­rza Dzie­wa­now­skie­go Sto­wa­rzy­sze­nia Dzien­ni­ka­rzy Pol­skich za pu­bli­ka­cje o pro­ble­mach i wy­da­rze­niach na świe­cie przyz­na­ną za rok 2015 za ar­ty­ku­ły pt. „Pol­ski cud w Afry­ce” oraz „Sel­fie z aj­fo­na. I to ma być tra­ge­dia?”, opu­bli­ko­wa­ne na ła­mach (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ajfoniarz mos., ajfoniara ż.

:: zdrobn. ajfonik mrz.

 przym. ajfonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) iPhone

Wiktionary


ajfoniarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot., czę­sto po­gard. osoba uży­wa­ją­ca iPhone'a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ajfon mzw., iPhoniarz mos.

Wiktionary


ajgistos

w mi­to­lo­gii grec­kiej: mąż Kli­taj­me­stry (kró­lo­wej my­keń­skiej)


SJP.pl

Aj­gi­stos (także Egist; gr. Αἴγισθος Ai­gist­hos, łac. Ae­gist­hus) – po­stać w mi­to­lo­gii grec­kiej. Był synem Tie­ste­sa i jego córki, Pe­lo­pii oraz bra­tan­kiem Atre­u­sza. Po­ślu­bił Kli­taj­me­strę, z którą spło­dził Ale­te­sa i Eri­go­ne.

Wikipedia


ajgun

dawna nazwa mia­sta w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Chin; obec­nie Aihui


SJP.pl


ajguński

przy­miot­nik od: Ajgun


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Aj­gu­nem, miej­sco­wo­ścią w Man­dżu­rii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) I-Shan zo­stał zde­gra­do­wa­ny przez wła­dze w Pe­ki­nie za za­war­cie trak­ta­tu aj­guń­skie­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ajgun mrz.

Wiktionary


aji

par­ty­ku­ła

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. nawet, rów­nież

Wiktionary


ajkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) środ. więz. spo­sób po­ro­zu­mie­wa­nia się z in­ny­mi więź­nia­mi przy po­mo­cy spe­cjal­nych ge­stów i szy­frów słow­nych

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ajkować ndk.

Wiktionary


ajkować

w śro­do­wi­sku wię­zien­nym: po­ro­zu­mie­wać się z współ­więź­nia­mi za po­mo­cą za­szy­fro­wa­nych słów i ge­stów


SJP.pl


ajlant

drze­wo z ro­dzi­ny bie­gu­necz­ni­ko­wa­tych; bo­żo­drzew; chi­wian; ai­lant; przetr­wał


SJP.pl


ajlantolistny

przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy li­ście jak aj­lant

Wiktionary


ajlauf

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. lane klu­ski

Wiktionary


ajmak

jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­no-te­ry­to­rial­ne­go w Mon­go­lii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) adm. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w Gór­nym Ał­ta­ju, w Bu­ria­to-Mon­go­lii i w Mon­go­lii;

Wiktionary

Ajmak ( Аймаг) – jed­nost­ka po­dzia­łu te­ry­to­rial­ne­go Mon­go­lii. Kraj ten dzie­li się na 21 aj­ma­ków oraz mia­sto wy­dzie­lo­ne Ułan Bator. W ję­zy­ku mon­gol­skim słowo "ajmak" oz­na­cza także ple­mię. Naj­więk­szym z nich jest po­łud­nio­wo­go­bij­ski, ma­ją­cy rów­nież najm­niej­szą gę­stość za­lud­nie­nia. Mon­gol­skie aj­ma­ki dzie­lą się na so­mo­ny.

Wikipedia


ajmalina

al­ka­lo­id z grupy ibo­ga­in, sto­so­wa­ny jako śro­dek lecz­ni­czy w cho­ro­bach serca (aryt­mia, mi­go­ta­nie komór)


SJP.pl

Aj­ma­li­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, jest naj­waż­niej­szym al­ka­lo­i­dem grupy ibo­ga­i­ny. Różni się w swo­jej bu­do­wie od po­zo­sta­łych przed­sta­wi­cie­li tej grupy. Wy­stę­pu­je mię­dzy in­ny­mi w ko­rze­niu ra­u­wol­fi żmi­jo­wej.

Ha­mu­je czyn­no­ści ukła­du bodź­co­prze­wo­dzą­ce­go serca nie wpły­wa­jąc przy tym na kurcz­li­wość sa­me­go mię­śnia ser­co­we­go.

Wikipedia


ajmar

In­dia­nin Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej za­miesz­ku­ją­cy Peru, Bo­li­wię i Chile


SJP.pl


ajmara

1. język urzę­do­wy Bo­li­wii i Peru, któ­rym po­słu­gu­ją się In­dia­nie Aj­ma­ra;
2. ję­zy­ki aj­ma­ra - ro­dzi­na ję­zy­ków au­toch­to­nicz­nej lud­no­ści Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. język, któ­rym po­słu­gu­ją się In­dia­nie Aj­ma­ra;

Wiktionary

Aj­ma­ra, Aj­ma­ro­wie ( Ay­ma­ra) – grupa et­nicz­na In­dian Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej po­słu­gu­ją­cych się ję­zy­kiem aj­ma­ra, na­le­żą­cym do aj­mar­skiej ro­dzi­ny ję­zy­ko­wej.

Wikipedia


ajmarka

In­dian­ka Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej za­miesz­ku­ją­cy Peru, Bo­li­wię i Chile


SJP.pl


ajmarowie

In­dia­nie Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej za­miesz­ku­ją­cy Peru, Bo­li­wię i Chile


SJP.pl


ajmarski

→ Aj­ma­ro­wie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Aj­ma­rów

Wiktionary

Patrz:

Ajmarowie

ajmer

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wia­dro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdrobn. ajmerek

Wiktionary


ajmerek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. wia­der­ko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ajmer

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wymborek

Wiktionary


ajmro

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wia­dro

Wiktionary


ajmsorowy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|De­tro­it. prze­pra­sza­ją­cy

Wiktionary


ajnbruch

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Lwów,Górny Śląsk., także. środ. prze­stęp. wła­ma­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ajn­bruch, kra­dzież, szan­ta­rzy sic., ha­reszt, sąd… Ni! Na to nie śmi dojść.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ajnbruchowiec mos.

Wiktionary


ajncla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. miesz­ka­nie jed­no­po­ko­jo­we, ka­wa­ler­ka

Wiktionary


ajnfach

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań, Górny Śląsk. pro­sty, nie­skom­pli­ko­wa­ny

przy­słó­wek spo­so­bu

 (2.1) gw-pl|Poz­nań, Ku­ja­wy Za­chod­nie, Gru­dziądz. pro­sto, łatwo, zwy­czaj­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie tak ajn­fach jak w kij pierd­nął.

Wiktionary

Synonimy:

 (1-2) gw. Poznań ańfach

Wiktionary


ajnfachowy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zwy­kły

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. po­gard. kiep­ski, byle jaki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Latoś żech kupił ajn­fa­cho­wo ka­me­ra uj­ko­wi na ge­bur­stag.

 (1.2) Z tej ajn­fa­cho­wej klot­ki za­roz­ki ci wszyst­kie pa­pa­ga­je wy­fur­gną.

Wiktionary


ajnfart

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bud. wjazd na teren ofi­cy­ny

Wiktionary


ajnlasfarba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bud. farba pod­kła­do­wa

Wiktionary


ajnlauf

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. lane klu­ski, lane cia­sto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lane kluski, lane ciasto, gw. Górny Śląsk ańlauf

Wiktionary


ajno

par­ty­ku­ła

 (1.1) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. tak

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tak, bano, bajno, juści

Wiktionary


ajnos

rdzen­ny miesz­ka­niec Hok­ka­i­do; Ajnu


SJP.pl

Ajnos – (gr. Ajnos, łac. Aenus) sta­ro­żyt­ne mia­sto w Tra­cji przy uj­ściu rzeki He­bros (dziś Ma­ri­ca).

Mia­sto prze­ży­wa­ło swój rozk­wit w VI i V w. p.n.e. W IV w. p.n.e. przesz­ło pod pa­no­wa­nie Ma­ce­doń­czy­ków, a w roku 190 n.e. wła­da­li nim Rzy­mia­nie. Na Sy­no­dzie in Trul­lo obec­ny był bi­skup jako przed­sta­wi­ciel miej­sco­wo­ści Ajnos.

Wikipedia


ajnoska

→ Ajnos (Ajnu); aj­nu­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel­ka ludu za­miesz­ku­ją­ce­go ja­poń­ską wyspę Hok­ka­i­do;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Ajnos mos., Ajnus mos.

 przym. ajnoski, ajnuski

Wiktionary


ajnoski

→ Ajnos (Ajnu); aj­nu­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Aj­no­sa­mi (Ajnu, Aj­na­mi), do­ty­czą­cy Aj­no­sów (Ajnu, Ajnów)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język aj­no­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ajnuski mrz., ajnulog mos., ajnulogia ż., Ajnos mos., Ajnoska ż., Ajnu lm m., Ajnowie lm m.

 przym. ajnuski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ajnuski

Wiktionary


ajnowie

lud za­miesz­ku­ją­cy wyspę Hok­ka­i­do, Wyspy Ku­ryl­skie i Sa­cha­lin; Ajnu


SJP.pl

Aj­no­wie lub Aj­no­si (en­do­et­no­nim od ajn. "Ainu" – „lu­dzie”, IPA: ; l.p. Ajnus lub Ajnos) – lud na­le­żą­cy do pa­le­o­az­ja­tyc­kiej grupy ję­zy­ko­wej; przy­by­ły do po­łud­nio­wej czę­ści Sa­cha­li­nu oraz na Wyspy Ja­poń­skie i Ku­ryl­skie ponad 6 tys. lat temu. Byli ludem ło­wiec­ko-zbie­rac­kim. Obec­nie za­miesz­ku­ją głów­nie Hok­ka­i­do. W hi­sto­rycz­nych tek­stach ja­poń­skich Aj­no­wie na­zy­wa­ni byli: Ezo (wym. Yezo), Emis­hi, Aino.

Wikipedia


ajnsztajn

wiel­kość okre­śla­ją­ca świa­tło, uży­wa­na w fo­to­che­mii; ein­ste­in


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. chem. jed­nost­ka licz­no­ści fo­to­nów, sto­so­wa­na w fo­to­che­mii;

Wiktionary

Ajnsz­tajn (ein­ste­in, E) – jed­nost­ka licz­no­ści fo­to­nów. Jeden ajnsz­tajn za­wie­ra jeden ich mol, tj. 6,022 140 76×10.

Ener­gia nie­sio­na przez fo­to­ny za­le­ży od ich czę­stot­li­wo­ści ("E = h·ν"), ener­gię oraz ir­ra­dian­cję fo­to­nów o zna­nej licz­no­ści wy­ra­żo­nej w ajnsz­taj­nach można obli­czyć je­dy­nie w przy­pad­ku świa­tła mo­no­chro­ma­tycz­ne­go, o zna­nej dłu­go­ści fali.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈajn͇ʃtajn, AS: ai ̯ṇštai ̯n

Wiktionary


ajntop

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reg. pozn. zob. ajn­topf.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. pozn. rampuć, rumpuć

Wiktionary


ajntopf

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reg-pl|Górny Śląsk. reg-pl|Poz­nań., reg-pl|Łódź. danie jed­no­garn­ko­we np. gęsta zupa z mięs­ną wkład­ką;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chyba ugo­tu­ję dzi­siaj jakiś ajn­topf.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rumpuć, ańtop}}

Wiktionary


ajnu

rdzen­ny miesz­ka­niec Hok­ka­i­do; Ajnos


SJP.pl


ajnuski

→ Ajnu (Ajnos); aj­no­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Aj­no­sa­mi (Ajnu, Aj­na­mi), do­ty­czą­cy Aj­no­sów (Ajnu, Ajnów)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język aj­nu­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ajnoski mrz., Ajnos mos., Ajnoska ż., Ajnu lm m., Ajnowie lm m.

 przym. ajnoski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ajnoski

Wiktionary


ajoen

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny wy­stę­pu­ją­cy w czosn­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny wy­stę­pu­ją­cy w czosn­ku, bez­won­ny pro­dukt roz­pa­du al­lii­ny

Wiktionary

Ajoen ( "ajo­e­ne", "4,5,9-tri­tio­do­de­ka-1,6,11-trie­no-9-tle­nek") – or­ga­nicz­ny zwią­zek siar­ko­or­ga­nicz­ny wy­stę­pu­ją­cy w przet­wo­rach i ek­strak­tach czosn­ku ("Al­lium sa­ti­vum"). Pow­sta­je wtór­nie z al­li­cy­ny (która two­rzy się po usz­ko­dze­niu tka­nek czosn­ku), m.in. pod­czas ma­ce­ra­cji w ole­jach i w niek­tó­rych ukła­dach roz­pu­szczal­ni­ko­wych; w li­te­ra­tu­rze opi­sy­wa­ny jest jako mie­sza­ni­na izo­me­rów ge­o­me­trycz­nych ("E"/"Z") oraz enan­cjo­me­rów wy­ni­ka­ją­cych z chi­ral­no­ści atomu siar­ki w gru­pie sul­fot­len­ko­wej.

Wikipedia


ajolos

w mi­to­lo­gii grec­kiej i rzym­skiej: wład­ca wszyst­kich wia­trów; Eol


SJP.pl


ajowan

ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych, uży­wa­ny jako przy­pra­wa w kuch­ni in­dyj­skiej; adż­wan, chro­pa­wiec wonny, kmi­nek in­dyj­ski


SJP.pl


ajran

tu­rec­ki napój przy­rzą­dza­ny z jo­gur­tu i wody z do­dat­kiem soli; ayran


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. kulin. tu­rec­ki i ał­taj­ski napój spo­rzą­dza­ny z jo­gur­tu, wody i soli;

Wiktionary

Ajran (tur. ayran) – po­pu­lar­ny tu­rec­ki napój wyt­wa­rza­ny z jo­gur­tu i wody (w pro­por­cji 2:1 lub 1:1). Zaz­wy­czaj do­da­wa­na jest do niego sól, a cza­sa­mi też pieprz. Po­da­wa­ny jest schło­dzo­ny, może też mieć pianę. Czę­sto spo­ży­wa­ny jest z ke­ba­bem. Ajran jest po­dob­ny do po­pu­lar­ne­go m.in. w Ira­nie i Ar­me­nii na­po­ju doogh (dugh, abdug, tahn), który jed­nak jest pod­da­wa­ny krót­kie­mu pro­ce­so­wi fer­men­ta­cji i jest lekko mu­su­ją­cy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈajrãn, AS: ai ̯rãn

Wiktionary


ajsbajna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg-pl|Poz­nań. kulin. go­lon­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ajsbajn, eisbeina

Wiktionary


ajschylos

jeden z trzech wiel­kich tra­ge­dio­pi­sa­rzy grec­kich, twór­ca tra­ge­dii kla­sycz­nej; Ais­chy­los


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. liter. sta­ro­żyt­ny dra­ma­to­pi­sarz grec­ki;

 (1.2) hist. imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Ajs­chy­los, Ais­chy­los z Ele­u­sis, Es­chyl (gr. Αἰσχύλος "Aischýlos"), (ur. 525 p.n.e. w Ele­u­sis, zm. 456 p.n.e. na Sy­cy­lii) – jeden z naj­wy­bit­niej­szych (obok So­fo­kle­sa i Eu­ry­pi­de­sa) tra­gi­ków ateń­skich, po­wszech­nie uwa­ża­ny za rze­czy­wi­ste­go twór­cę tra­ge­dii grec­kiej. Wpro­wa­dził na scenę dru­gie­go ak­to­ra, przy­czy­nił się do roz­wo­ju dia­lo­gu i akcji sce­nicz­nej, ogra­ni­czył rolę chóru, wpro­wa­dził do tra­ge­dii akcję dzie­ją­cą się poza sceną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czę­sty jest temat obłę­du i sta­nów de­pre­syj­nych w kla­sycz­nych dra­ma­tach grec­kich (Ajs­chy­los, Eu­ry­pi­des).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ajsˈxɨlɔs, AS: ai ̯sχylos

Wiktionary


ajtiologia

nauka ba­da­ją­ca przy­czy­ny zja­wisk, pro­ce­sów, fak­tów, zwła­szcza przy­czy­ny prze­stęp­czo­ści i cho­rób; etio­lo­gia


SJP.pl

Aj­tio­lo­gia, etio­lo­gia – wy­ja­śnie­nie w for­mie mitu lub le­gen­dy przy­czy­ny (gr. "aitia") pow­sta­nia tra­dy­cji, zwy­cza­jów, in­sty­tu­cji spo­łecz­nych, kul­tów re­li­gij­nych, kon­ste­la­cji gwiezd­nych itp.

Był to temat po­ez­ji aj­tio­lo­gicz­nej. Two­rzy­li ją głów­nie w sta­ro­żyt­no­ści tacy au­to­rzy jak m.in.:

Wikipedia


ajtiologiczny

do­ty­czą­cy aj­tio­lo­gii, czyli nauki o przy­czy­nach, po­cząt­kach; etio­lo­gicz­ny


SJP.pl


ajudag

góra i przy­lą­dek na Pół­wy­spie Krym­skim; Aju­dah


SJP.pl


ajudah

góra i przy­lą­dek na Pół­wy­spie Krym­skim; Aju­dag


SJP.pl

Zo­bacz też: Aju­dah (sonet).

Aju­dah (Aju-Dah, Ayuv Dağ) – góra i przy­lą­dek na po­łud­nio­wym wy­brze­żu Pół­wy­spu Krym­skie­go. Wy­so­kość góry wy­no­si 572 m n.p.m. Ob­szar ogól­ny wy­no­si ∼4 km². W 1947 r. kom­pleks „Aju­dah” skła­da­ją­cy się z góry Aju­dah i oko­licz­nych lasów zo­stał usta­no­wio­ny re­zer­wa­tem i za­byt­kiem przy­ro­dy. U pod­nó­ża po­łud­nio­we­go zbo­cza znaj­du­je się dzie­cię­cy obóz „Artek”, a u pół­noc­ne­go zbo­cza – osied­le Par­te­nit.

Wikipedia


ajurweda

tra­dy­cyj­na me­dy­cy­na in­dyj­ska; ay­ur­we­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. sta­roż. sy­stem me­dy­cy­ny in­dyj­skiej roz­wi­nię­ty w sta­ro­żyt­no­ści

Wiktionary

Ten ar­ty­kuł opi­su­je te­o­rie, me­to­dy lub czyn­no­ści niez­god­ne ze współ­czes­ną wie­dzą me­dycz­ną.

Ajur­we­da (de­wa­na­ga­ri: आयुर्वेद, Ay­ur­ve­da) – tra­dy­cyj­na me­dy­cy­na in­dyj­ska, za­po­cząt­ko­wa­na w XII wieku p.n.e.. Jej obec­na forma uksz­tał­to­wa­ła się mię­dzy V wie­kiem p.n.e.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sy­stem ajur­we­dy jest przez me­dy­cy­nę kon­wen­cjo­nal­ną (za­chod­nią) uz­na­wa­ny za me­dy­cy­nę kom­ple­men­tar­ną lub pse­u­do­na­u­kę, w związ­ku z łą­cze­niem zja­wisk em­pi­rycz­nych z kon­cep­cja­mi me­ta­fi­zycz­ny­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌajurˈvɛda, AS: ai ̯urveda

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ajurwedyjski

Wiktionary


ajurwedyczny

→ ajur­we­da; ajur­we­dyj­ski, ay­ur­we­dyj­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z ajur­we­dą, zgod­ny z za­sa­da­mi ajur­we­dy

Wiktionary


ajurwedyjski

→ ajur­we­da; ajur­we­dycz­ny, ay­ur­we­dyj­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ajur­we­dą – me­dy­cy­ną in­dyj­ską

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A nawet ta or­ga­ni­za­cja ostrze­ga przed niek­tó­ry­mi pro­duk­ta­mi po­wią­za­ny­mi z ajur­we­dą, które za­wie­ra­ją nie­bez­piecz­ne i nie­doz­wo­lo­ne sub­stan­cje oraz wska­zu­je na ry­zy­ko zwią­za­ne z ogra­ni­czo­ną kon­tro­lą ja­ko­ści ajur­we­dyj­skich spe­cy­fi­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌajurvɛˈdɨjsʲci, AS: ai ̯urvedyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ajurweda ż.

Wiktionary


ajutthaja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Taj­lan­dii, po­ło­żo­ne kil­ka­dzie­siąt ki­lo­me­trów na pół­noc od Bang­ko­ku;

 (1.2) geogr. adm. jedna z pro­win­cji Taj­lan­dii

Wiktionary

Ajutt­ha­ja ( พระนครศรีอยุธยา, RTGS "Phra Nak­hon Si Ay­utt­ha­ya") – mia­sto w Taj­lan­dii, sto­li­ca pro­win­cji Ajutt­ha­ja, po­ło­żo­ne kil­ka­dzie­siąt ki­lo­me­trów na pół­noc od Bang­ko­ku. Licz­ba lud­no­ści: 140 000 (2014).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­dzie­my przez Ajutt­ha­ję do Chiang Mai, a na­stęp­nie na gra­ni­cę z La­o­sem.

Wiktionary


ajuści

1. gwa­ro­we wy­ra­że­nie pot­wier­dza­ją­ce: tak wła­śnie, a jakże, na­tu­ral­nie
2. gwa­ro­we wy­ra­że­nie za­prze­cza­ją­ce, wy­ra­ża­ją­ce po­wąt­pie­wa­nie: a jakże, je­szcze czego


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) gwara. wy­ra­że­nie pot­wier­dza­ją­ce: tak!, tak wła­śnie!, a jakże!, na­tu­ral­nie!, ma się ro­zu­mieć!

 (1.2) gwara. iron. jako wy­ra­że­nie przy­słów­ko­we za­prze­cza­ją­ce: za­pew­ne!, a jakże!, je­szcze czego!

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) tak, ajno bano, juści, aści

Wiktionary


ajvar

pasta wa­rzyw­na z ba­kła­ża­nów, pa­pry­ki, czosn­ku i octu; ajwar


SJP.pl


ajwar

pasta wa­rzyw­na z ba­kła­ża­nów, pa­pry­ki, czosn­ku i octu; ajvar


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. bał­kań­ska pasta przy­rzą­dza­na z pa­pry­ki, ba­kła­ża­nów i po­mi­do­rów;

Wiktionary

Ajwar (chorw. "ajvar", serb. "ajвар", bułg. "aйвар") – lekko pi­kant­na pasta wa­rzyw­na, przy­rzą­dza­na z pa­pry­ki słod­kiej, ba­kła­ża­nów, czosn­ku oraz octu, przy­praw (sól, pieprz, chili); nie­kie­dy za­miast ba­kła­ża­nów używa się ka­bacz­ków.

Po­cho­dzi z kuch­ni serb­skiej i jest pro­duk­tem spo­żyw­czym po­pu­lar­nym głów­nie na Bał­ka­nach. Po­dob­ny­mi pa­sta­mi są ky­o­po­lou w róż­nych wer­sjach re­gio­nal­nych, pin­dżur pro­du­ko­wa­ny z pa­pry­ki i po­mi­do­rów oraz lju­te­ni­ca wyt­wa­rza­na z po­mi­do­rów oraz pa­pry­ki ostrej i słod­kiej.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. ajwarowy

Wiktionary


ajza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. złom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przez cało noc ino ajza, durch widza jom. → Przez całą noc tylko złom, cią­gle widzę go.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk złóm

Wiktionary


ajzol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. me­ta­lo­wy przed­miot, nie­o­kre­ślo­ne me­ta­lo­we na­rzę­dzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ćpnij wew to aj­zo­lem!

Wiktionary


ajzynbaniok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ko­le­jarz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) baniok, baniorz

Wiktionary


ajzynblat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. brze­szczot

Wiktionary


ajzynzyga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. piłka do me­ta­lu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk ajzynzyjga

Wiktionary


ajzynzyjga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. piłka do me­ta­lu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk ajzynzyga

Wiktionary


ajć

wy­krzy­knik oz­na­cza­ją­cy za­sko­cze­nie czymś ne­ga­tyw­nym; ojć, ups


SJP.pl


ak

[czy­taj: a-KA] skrót od: Armia Kra­jo­wa


SJP.pl

skró­to­wiec, ro­dzaj żeń­ski lub ni­ja­ki

 (1.1) = hist. wojsk. Armia Kra­jo­wa;

 (1.2) = eduk. Aka­de­mia Kra­kow­ska;

 (1.3) = kośc. Akcja Ka­to­lic­ka;

skró­to­wiec, ro­dzaj męski lub ni­ja­ki

 (2.1) = wojsk. au­to­mat Ka­łasz­ni­ko­wa;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój dzia­dek słu­żył w AK.

 (2.1) Ka­ra­bi­nek AK zo­stał ofi­cjal­nie przy­ję­ty do uz­bro­je­nia wojsk ZSRR w 1949 roku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: a‿ˈka, AS: a‿ka

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. akowiec mos., AK-owiec mos.

:: przym. akowski, AK-owski

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) AK-47, karabinek AK, automat Kałasznikowa; pot. kałach, kałasz, kałasznikow

Wiktionary


ak-owiec

czło­nek AK (Armii Kra­jo­wej); ako­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. żoł­nierz Armii Kra­jo­wej

Wiktionary

Powiązane:

 skr. AK

 rzecz. akowiec mos.

 przym. akowski, AK-owski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. akowiec

Wiktionary


ak-owski

→ AK (Armia Kra­jo­wa); akow­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z AK, na­le­żą­cy do AK (Armii Kra­jo­wej)

Wiktionary

Powiązane:

 skr. AK

 rzecz. akowiec mos., AK-owiec mos.

 przym. akowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akowski

Wiktionary


aka

wy­ma­wiać nie­ak­cen­to­wa­ne "o" jak sa­mo­gło­skę zbli­żo­ną do "a" (w ję­zy­ku ro­syj­skim oraz bia­ło­ru­skim)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aka – pod­gru­pa afry­kań­skich Pig­me­jów
  • Aka – ro­dzaj owa­dów
  • Aka – wieś w Ja­po­nii, na wy­spie Kiu­siu, w pre­fek­tu­rze Fu­ku­o­ka
  • Aka – miej­sco­wość w po­wie­cie Kisbér na Wę­grzech
  • Aka – jeden ze świa­tów Eku­me­ny
  • Aka I z Kom­ma­ge­ny – córka An­tio­chis, księż­nicz­ki kom­ma­geń­skiej
  • Aka II z Kom­ma­ge­ny – księż­nicz­ka kom­ma­geń­ska
  • AKA (1988-2023) – po­łud­nio­wo­a­fry­kań­ski raper

Wikipedia


akaa

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Fin­lan­dii, w re­gio­nie Pir­kan­maa;

Wiktionary

Akaa (szw. "Ackas") – mia­sto i gmina w Fin­lan­dii, w re­gio­nie Pir­kan­maa. Pow­sta­ło 1 stycz­nia 2007 roku, kiedy mia­sto To­i­ja­la i gmina Viia­la zo­sta­ły po­łą­czo­ne w jedno mia­sto. 1 stycz­nia 2011 przy­łą­czo­no do Akaa gminę Kylmäkoski. Po­pu­la­cja wy­no­si 16 429 (2025). Po­wierzch­nia wy­no­si 114,67 km², z czego 12,5 km² to woda.

Wikipedia


akaba

1. mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Jor­da­nii;
2. za­to­ka w pół­noc­nej czę­ści Morza Czer­wo­ne­go


SJP.pl

Akaba (arab. العقبة, al-ʿAqabah) – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Jor­da­nii, sto­li­ca mu­ha­fa­zy Akaba, nad Za­to­ką Akaba (Morze Czer­wo­ne), bę­dą­ce je­dy­nym por­tem mor­skim kraju (je­dy­nie 27 km linii brze­go­wej). Mia­sto ma port ry­bac­ki, lot­ni­sko, po­łą­cze­nie dro­go­we i ko­le­jo­we z Am­ma­nem oraz dro­go­we z Me­dy­ną (Ara­bia Sa­u­dyj­ska). Przez port wy­wo­zi się fos­fo­ry­ty, jest stre­fa wol­noc­ło­wa, prze­mysł che­micz­ny to gł. pro­duk­cja na­wo­zów fos­fo­ro­wych. Znaj­du­je się tutaj oś­ro­dek spor­tów wod­nych oraz ak­wa­rium mor­skie.

Wikipedia


akacja

drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny mo­tyl­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Aca­cia|Mill.|ref=tak., ro­dzaj drzew i krze­wów na­le­żą­cy do ro­dzi­ny mi­mo­zo­wa­tych;

 (1.2) dendr. tro­pi­kal­ne drze­wo lub krzew z ro­dza­ju aka­cja (1.1)

 (1.3) hist. żegl. ro­dzaj bi­zan­tyj­skich jedno- albo dwu­masz­to­wych okrę­tów z oża­glo­wa­niem re­jo­wym

 (1.4) dendr. pot. drze­wo z ga­tun­ku ro­bi­nia aka­cjo­wa (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ro­bi­nia pse­u­do­a­ca­cia|L.|ref=tak.);

 (1.5) aka­cje – uczn. lek­cje

Wiktionary

Aka­cja ("Aca­cia" Mill.) – ro­dzaj drzew i krze­wów na­le­żą­cy do ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych i po­dro­dzi­ny bre­zyl­ko­wych (daw­niej w mi­mo­zo­wych). W daw­nym, tra­dy­cyj­nym uję­ciu za­li­cza­no tu ok. 1450 ga­tun­ków bar­dzo sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­nych w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej i na przy­le­głych ob­sza­rach stref umiar­ko­wa­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.4) Z ga­łę­zi sta­rej aka­cji zerka na mnie sier­pów­ka, czy tam cu­krów­ka, zwał jak chciał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈkat͡sʲja, AS: akacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akacjowaty, akacjowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) gw. Górny Śląsk agac

Wiktionary


akacjowaty

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy aka­cję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akacja ż.

 przym. akacjowy

Wiktionary


akacjowiec

ogoń­czyk aka­cjo­wiec - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych


SJP.pl


akacjowy

przy­miot­nik od: aka­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z aka­cji

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści aka­cji

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią aka­cji

 (1.4) zwią­za­ny z aka­cją

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Miód wie­lok­wia­to­wy różni się sma­kiem od rze­pa­ko­we­go, spa­dzio­we­go, aka­cjo­we­go czy fa­ce­lio­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakaˈt͡sʲjɔvɨ, AS: akacʹi ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akacja ż.

 przym. akacjowaty

Wiktionary


akacjusz

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aka­cjusz – wer­sja imie­nia Acha­cy
  • Aka­cjusz (bi­skup Ce­za­rei)
  • Aka­cjusz (pa­triar­cha An­tio­chii)
  • Aka­cjusz (pa­triar­cha Kon­stan­ty­no­po­la)

Wikipedia


akad

1. sta­ro­żyt­ne pań­stwo w Me­zo­po­ta­mii;
2. sto­li­ca sta­ro­żyt­ne­go pań­stwa o tej samej naz­wie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Akad (mia­sto) – sta­ro­żyt­ne mia­sto w Me­zo­po­ta­mii
  • Akad (kra­i­na) – sta­ro­żyt­na kra­i­na w Me­zo­po­ta­mii

Wikipedia


akademia

1. wyż­sza uczel­nia o pro­fi­lu spe­cja­li­stycz­nym;
2. in­sty­tu­cja gro­ma­dzą­ca wy­bit­nych przed­sta­wi­cie­li nauki lub sztu­ki;
3. uro­czy­stość pu­blicz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eduk. szko­ła wyż­sza;

 (1.2) nauk. in­sty­tu­cja, to­wa­rzy­stwo na­u­ko­we

 (1.3) uro­czy­ste ze­bra­nie pu­blicz­ne poś­wię­co­ne oso­bie lub wy­da­rze­niu

 (1.4) przest. mu­zy­ka po­waż­na

 (1.5) przest. kon­cert mu­zy­ki po­waż­nej

 (1.6) uczn. przen. szko­ła za­wo­do­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aka­de­mia Pla­toń­ska – szko­ła za­ło­żo­na przez Pla­to­na w IV w. p.n.e., w jej duchu w no­wo­żyt­no­ści kon­ty­nu­o­wa­no szko­ły:
    • Aka­de­mia Flo­renc­ka
    • Aka­de­mia Rzym­ska Pla­toń­ska
    • Aka­de­mia Bes­sa­rio­na
  • aka­de­mia nauk sto­so­wa­nych – ele­ment ofi­cjal­nej nazwy uczel­ni w Pol­sce
  • Aka­de­mia Sztuk Pię­knych im. Jana Ma­tej­ki w Kra­ko­wie – pu­blicz­na uczel­nia ar­ty­stycz­na
  • Woj­sko­wa Aka­de­mia Tech­nicz­na im. Ja­ro­sła­wa Dą­brow­skie­go – pu­blicz­na, cy­wil­no-woj­sko­wa uczel­nia tech­nicz­na
  • Aka­de­mia Po­lo­nij­na – uczel­nia nie­pu­blicz­na w Czę­sto­cho­wie
  • Aka­de­mia Kra­kow­ska – dawna nazwa pu­blicz­ne­go Uni­wer­sy­te­tu Ja­giel­loń­skie­go
  • Ślą­ska Aka­de­mia Me­dycz­na imie­nia Lud­wi­ka Wa­ryń­skie­go w Ka­to­wi­cach – dawna nazwa pu­blicz­ne­go Ślą­skie­go Uni­wer­sy­te­tu Me­dycz­ne­go w Ka­to­wi­cach
  • Pol­ska Aka­de­mia Umie­jęt­no­ści – pol­skie to­wa­rzy­stwo na­u­ko­we
  • Aka­de­mia Fran­cu­ska (franc. Académie française) – fran­cu­skie to­wa­rzy­stwo na­u­ko­we

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aka­de­mia Kra­kow­ska jest jedną z pol­skich szkół wyż­szych.

 (1.2) Pol­ska Aka­de­mia Nauk ma sie­dzi­bę w War­sza­wie.

 (1.3) Z okaz­ji świę­ta Ko­mi­sji Edu­ka­cji Na­ro­do­wej zor­ga­ni­zo­wa­no w szko­le aka­de­mię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakaˈdɛ̃mʲja, AS: akadẽmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akademista mos., akademika ż., akademiczność ż., akademiczka ż., akademickość ż., akademizowanie n., akademik m., akademizm m., akademizacja ż.

 czas. akademizować ndk.

 przym. akademicki, akademiczny, akademiowy

 przysł. akademicko

Wiktionary


akademicki

1. zwią­za­ny z aka­de­mią (np. wy­kład aka­de­mic­ki, wy­róż­nie­nia aka­de­mic­kie); aka­de­mij­ny;
2. zwią­za­ny z aka­de­miz­mem (np. ma­lar­stwo aka­de­mic­kie)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) eduk. do­ty­czą­cy uczel­ni wyż­szej, stu­diów i stu­den­tów

 (1.2) szt. od­no­szą­cy się do aka­de­miz­mu

 (1.3) od­no­szą­cy się do aka­de­mii (in­sty­tu­cji zrze­sza­ją­cej uczo­nych lub ar­ty­stów)

 (1.4) taki, który jest te­o­re­tycz­ny; nie jest prak­tycz­ny

 (1.5) zgod­ny z okre­ślo­ny­mi, utar­ty­mi wzo­ra­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oba stały się ma­te­ria­łem dla niez­na­nych kom­pi­la­to­rów, wy­wo­dzą­cych się naj­praw­do­po­dob­niej ze śro­do­wi­ska war­szaw­skich stu­den­tów, tak zwa­nych bur­szów, two­rzą­cych tajne sto­wa­rzy­sze­nia aka­de­mic­kie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakadɛ̃ˈmʲit͡sʲci, AS: akadẽmʹicʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akademia ż., akademickość ż., akademiczka ż., akademiczność ż., akademik mos./mrz., akademika ż., akademista mos., akademizacja ż., akademizm mrz., akademizowanie n., zakademizowanie n.

 czas. akademizować ndk., zakademizować dk.

 przym. akademiczny, akademijny, akademikowy, akademiowy

 przysł. akademicko

Wiktionary


akademicko

przy­słó­wek

 (1.1) zgod­nie ze wzor­ca­mi uwa­ża­ny­mi za kla­sycz­ne

 (1.2) te­o­re­tycz­nie, bez związ­ku z rze­czy­wi­sto­ścią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akademia ż., akademickość ż., akademik mos./mrz.

 przym. akademicki

Wiktionary


akademickość

→ aka­de­mic­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co aka­de­mic­kie; trzy­ma­nie się utar­tych wzo­rów, po­praw­ność, sza­blo­no­wość

Wiktionary

Patrz:

akademicki

Powiązane:

 rzecz. akademia ż., akademiczka ż., akademiczność ż., akademik m., akademika ż., akademista mos., akademizacja ż., akademizm m., akademizowanie n., zakademizowanie n.

 czas. akademizować ndk., zakademizować dk.

 przym. akademicki, akademiczny, akademijny, akademikowy, akademiowy

 przysł. akademicko

Wiktionary


akademiczka

słu­chacz­ka wyż­szej uczel­ni; stu­dent­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. człon­ki­ni aka­de­mii

 (1.2) szt. przed­sta­wi­ciel­ka aka­de­miz­mu

 (1.3) daw. eduk. słu­chacz­ka uczel­ni wyż­szej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akademia ż., akademickość ż., akademiczność ż., akademik mrz., akademika ż., akademista mos., akademizacja ż., akademizm mrz., akademizowanie n., zakademizowanie n.

:: fm. akademik mos.

 czas. akademizować ndk., zakademizować dk.

 przym. akademicki, akademiczny, akademijny, akademikowy, akademiowy

 przysł. akademicko

Wiktionary


akademiczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. zob. aka­de­mic­kość.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akademia ż., akademickość ż., akademiczka ż., akademik mos./mrz., akademika ż., akademista mos., akademizacja ż., akademizm mrz., akademizowanie n., zakademizowanie n.

 czas. akademizować ndk., zakademizować dk.

 przym. akademicki, akademiczny, akademijny, akademikowy, akademiowy

 przysł. akademicko

Wiktionary


akademiczny

aka­de­mic­ki; daw­niej:
1. do­ty­czą­cy aka­de­mii zwią­za­ny z aka­de­mią; aka­de­mij­ny;
2. trzy­ma­ją­cy się utar­tych wzo­rów; sza­blo­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. zob. aka­de­mic­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akademia ż., akademickość ż., akademiczka ż., akademiczność ż., akademik mos./mrz., akademika ż., akademista mos., akademizacja ż., akademizm mrz., akademizowanie n., zakademizowanie n.

 czas. akademizować ndk., zakademizować dk.

 przym. akademicki, akademijny, akademikowy, akademiowy

 przysł. akademicko

Wiktionary


akademie

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) plu­ral|aka­de­mia.

Wiktionary


akademijny

→ aka­de­mia; aka­de­mic­ki, aka­de­mio­wy


SJP.pl


akademik

1. czło­nek aka­de­mii;
2. daw­niej: pro­fe­sor wyż­szej uczel­ni;
3. słu­chacz wyż­szej uczel­ni; stu­dent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) nauk. czło­nek aka­de­mii

 (1.2) szt. przed­sta­wi­ciel aka­de­miz­mu

 (1.3) daw. eduk. uczeń aka­de­mii, słu­chacz uczel­ni wyż­szej

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) stud. dom aka­de­mic­ki;

 (2.2) uczn. in­ter­nat

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • aka­de­mik – wy­so­ki tytuł na­u­ko­wy człon­ków aka­de­mii (sto­wa­rzy­sze­nia lub in­sty­tu­cji na­u­ko­wej)
  • aka­de­mik – dom stu­denc­ki
    • „Aka­de­mik” – Dom Stu­denc­ki Po­li­tech­ni­ki War­szaw­skiej
  • aka­de­mik – stu­dent aka­de­mii (uży­wa­ne w Ga­li­cji; okre­śle­nie „stu­dent” oz­na­cza­ło tam „gim­naz­ja­li­stę” – ucz­nia szko­ły śred­niej, da­ją­cej ma­tu­rę i moż­li­wość jed­no­rocz­nej służ­by woj­sko­wej)
  • Aka­de­mik – cza­so­pis­mo, do­da­tek do or­ga­nu Związ­ku Po­la­ków w Niem­czech

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sławy In­sty­tu­to­wi przy­da­je fakt, że zwią­zał z nim swe imię aka­de­mik Man­fred Lachs, wy­bit­ny znaw­ca prawa mię­dzy­na­ro­do­we­go (…). sic.

 (2.1) Jan miesz­ka w aka­de­mi­ku i stu­diu­je far­ma­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakaˈdɛ̃mʲik, AS: akadẽmʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akademia ż., akademickość ż., akademiczność ż., akademika ż., akademista mos., akademizacja ż., akademizm mrz., akademizowanie n., zakademizowanie n.

:: fż. akademiczka ż.

 czas. akademizować ndk., zakademizować dk.

 przym. akademicki, akademiczny, akademijny, akademikowy, akademiowy

 przysł. akademicko

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) dom akademicki, dom studencki

Wiktionary


akademika

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. uro­czy­sty popis; uro­czy­stość

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. od: aka­de­mik mrz.

 (2.2) D. i B. lp. od: aka­de­mik mos.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akademia ż., akademickość ż., akademiczka ż., akademiczność ż., akademik mos./mrz., akademista mos., akademizacja ż., akademizm mrz., akademizowanie n., zakademizowanie n.

 czas. akademizować ndk., zakademizować dk.

 przym. akademicki, akademiczny, akademijny, akademikowy, akademiowy

 przysł. akademicko

Wiktionary


akademikowy

zwią­za­ny z aka­de­mi­kiem, do­ty­czą­cy aka­de­mi­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aka­de­mi­kiem, do­ty­czą­cy aka­de­mi­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akademista mos., akademika ż., akademiczność ż., akademiczka ż., akademik m., akademickość ż.

 przym. akademicki, akademiczny

 czas. akademizować

Wiktionary


akademio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: aka­de­mia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakaˈdɛ̃mʲjɔ, AS: akadẽmʹi ̯o

Wiktionary


akademiowy

→ aka­de­mia; aka­de­mij­ny, aka­de­mic­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aka­de­mią, do­ty­czą­cy aka­de­mii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akademik mos./mrz., akademiczność ż., akademiczka ż., akademickość ż., akademia ż.

 przym. akademicki, akademiczny

Wiktionary


akademista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. aka­de­mik (stu­dent)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akademia ż., akademickość ż., akademiczka ż., akademiczność ż., akademik mos./mrz., akademika ż., akademizacja ż., akademizm mrz., akademizowanie n., zakademizowanie n.

 czas. akademizować ndk., zakademizować dk.

 przym. akademicki, akademiczny, akademijny, akademikowy, akademiowy

 przysł. akademicko

Wiktionary


akademizacja

1. pod­nie­sie­nie ja­kiejś szko­ły do rangi aka­de­mii;
2. na­ce­cho­wa­nie cze­goś aka­de­miz­mem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­da­wa­nie cze­muś cech aka­de­miz­mu

 (1.2) sta­wa­nie się aka­de­mic­kim

 (1.3) przeksz­tał­ca­nie uczel­ni w aka­de­mię

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakadɛ̃mʲiˈzat͡sʲja, AS: akadẽmʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akademicki, akademiczny

 rzecz. akademista mos., akademika ż., akademiczność ż., akademiczka ż., akademickość ż., akademia, akademizm, akademik

 czas. akademizować

Wiktionary


akademizm

kie­ru­nek w sztu­ce po­stu­lu­ją­cy pod­po­rząd­ko­wa­nie twór­czo­ści re­gu­łom kla­sycz­nym i na­śla­do­wa­nie wzor­ców uz­na­nych za do­sko­na­łe


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ści­słe trzy­ma­nie się form tra­dy­cyj­nych, kla­sycz­nych w sztu­kach pię­knych

 (1.2) kie­ru­nek w sztu­ce po­le­ga­ją­cy na sto­so­wa­niu reguł este­ty­ki an­tycz­nej;

Wiktionary

Aka­de­mizm – kie­ru­nek w sztu­ce eu­ro­pej­skiej roz­wi­ja­ją­cy się od XVII do XIX wieku, obej­mu­ją­cy prze­de wszyst­kim ma­lar­stwo i rzeź­bę. Cha­rak­te­ry­zo­wał się od­wo­ły­wa­niem do zasad i ide­a­łów sztu­ki an­tycz­nej oraz re­ne­san­so­wej, a także na­śla­do­wa­niem dzieł uz­na­nych za wzor­co­we. Pre­fe­ro­wał te­ma­ty­kę hi­sto­rycz­ną, re­li­gij­ną i mi­to­lo­gicz­ną. Kie­ru­nek ten był pro­pa­go­wa­ny głów­nie przez aka­de­mie sztuk pię­knych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌakaˈdɛ̃mʲism̥, AS: akadẽmʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akademista mos., akademika ż., akademiczność ż., akademiczka ż., akademia ż., akademik m., akademizacja ż., akademickość ż.

 przym. akademicki, akademiczny

 czas. akademizować

Wiktionary


akademizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. two­rze­nie dzieł we­dług reguł este­ty­ki an­tycz­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akademista mos., akademika ż., akademiczność ż., akademiczka ż., akademia ż., akademik m., akademickość ż.

 czas. akademizować

 przym. akademicki, akademiczny

Wiktionary


akademizować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) szt. two­rzyć we­dług reguł aka­de­miz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akademia ż., akademickość ż., akademiczka ż., akademiczność ż., akademik mos./mrz., akademika ż., akademista mos., akademizacja ż., akademizm mrz., akademizowanie n., zakademizowanie n.

 czas. zakademizować dk.

 przym. akademicki, akademiczny, akademijny, akademikowy, akademiowy

 przysł. akademicko

Wiktionary


akademos

Aka­de­mos – w mi­to­lo­gii grec­kiej heros at­tyc­ki, który wska­zał Dio­sku­rom miej­sce, gdzie Te­ze­usz wię­ził ich sio­strę He­le­nę.

Ateń­czy­cy poś­wię­ci­li mu gaj nad rzeką Ke­fi­sos. Grób Aka­de­mo­sa, oto­czo­ny świę­tym gajem pla­ta­no­wym nad brze­giem rzeki znaj­do­wał się na Ke­ra­mej­ko­sie, od­le­gły o sześć sta­diów od Aten. Od imie­nia he­ro­sa po­cho­dzi słowo „aka­de­mia” – w gaju, w któ­rym znaj­du­je się jego grób, dzia­ła­ła Aka­de­mia Pla­toń­ska.

Wikipedia


akademski

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. aka­de­mic­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakaˈdɛ̃msʲci, AS: akadẽmsʹḱi

Wiktionary


akademus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Lwów. aka­de­mik, dom stu­denc­ki

Wiktionary


akadia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. dawna ko­lo­nia fran­cu­ska w Ame­ry­ce Pół­noc­nej;

 (1.2) pot. ob­szar w Ame­ry­ce Pół­noc­nej za­miesz­ka­ły przez Aka­dian, obej­mu­ją­cy głów­nie wschód pro­win­cji Nowy Brunsz­wik

Wiktionary

Aka­dia ( Aca­die, Aca­dia) – ko­lo­nia fran­cu­ska w Ame­ry­ce Pół­noc­nej. Aka­dia zaj­mo­wa­ła ob­szar od wschod­nich wy­brze­ży kon­ty­nen­tu, do uj­ścia Rzeki św. Wa­wrzyń­ca. Od po­łud­nia gra­ni­czy­ła z Nową An­glią (z dzi­siej­szym Maine).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈkadʲja, AS: akadʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akadiański m.

 przym. akadiański

Wiktionary


akadiański

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Aka­dii

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. od­mia­na ję­zy­ka fran­cu­skie­go uży­wa­na w pro­win­cjach at­lan­tyc­kich Ka­na­dy;

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Ling­wi­ści cią­gle je­szcze nie są zgod­ni co do żró­deł aka­diań­skie­go fran­cu­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakaˈdʲjä̃j̃sʲci, AS: akadʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akadia ż., Akadianin m., Akadianka ż.

Wiktionary


akadowie

lud se­mic­ki za­miesz­ku­ją­cy w sta­ro­żyt­no­ści Me­zo­po­ta­mię; Aka­dyj­czy­cy


SJP.pl

Aka­dyj­czy­cy, Aka­do­wie – odłam ludów se­mic­kich, które osied­li­ły się w III ty­siąc­le­ciu p.n.e. we wschod­niej Me­zo­po­ta­mii, tj. na ob­sza­rze, znaj­du­ją­cym się pod wpły­wem kul­tu­ry Su­me­rów.

Aka­do­wie pod pa­no­wa­niem Szar­ru­ki­na pod ko­niec III ty­siąc­le­cia p.n.e.

Wikipedia


akadyjczycy

lud se­mic­ki za­miesz­ku­ją­cy w sta­ro­żyt­no­ści Me­zo­po­ta­mię; Aka­do­wie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aka­dyj­czy­cy – fran­cu­sko­ję­zycz­ni miesz­kań­cy pół­noc­no­a­me­ry­kań­skiej Aka­dii
  • Aka­dyj­czy­cy – obocz­na nazwa sta­ro­żyt­ne­go ple­mie­nia Aka­dów

Wikipedia


akadyjczyk

miesz­ka­niec Akadu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sta­roż. miesz­ka­niec Akadu

 (1.2) miesz­ka­niec Aka­dii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akad mrz., akadyjski mrz., Akadowie lm m.

:: fż. Akadyjka ż.

 przym. akadyjski, akadzki

Wiktionary


akadyjka

miesz­kan­ka Akadu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­roż. miesz­kan­ka Akadu

 (1.2) miesz­kan­ka Aka­dii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akad mrz., akadyjski mrz., Akadowie lm m.

:: fm. Akadyjczyk mos.

 przym. akadyjski, akadzki

Wiktionary


akadyjski

zwią­za­ny z Aka­dem; akadz­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Akadu lub/i pań­stwa aka­dyj­skie­go

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język se­mic­ki, uży­wa­ny w Me­zo­po­ta­mii od po­ło­wy III ty­siąc­le­cia p.n.e. do po­cząt­ków I ty­siąc­le­cia n.e.;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeśli cho­dzi o klēdōn, czyli omen słow­ny (ma­ją­cy miej­sce wtedy, gdy ktoś mówi coś, co, jak się oka­zu­je, po­sia­da głęb­sze, zło­wro­gie zna­cze­nie), to ist­nie­je jego aka­dyj­ski ek­wi­wa­lent, egerrû, który, po­dob­nie jak grec­kie słowo phēmē, może rów­nież oz­na­czać „po­gło­skę, re­pu­ta­cję, pro­roct­wo”. Stary Te­sta­ment do­star­cza przy­kła­dów tego ro­dza­ju ome­nów słow­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akad m., Akadyjczyk m., Akadyjka ż.

 przym. akadzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akadzki

 (2.1) chaldejski

Wiktionary


akadyjskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem aka­dyj­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem aka­dyj­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku aka­dyj­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakaˈdɨjskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: akadyi ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


akadzki

przy­miot­nik od: Akad (sta­ro­żyt­ne pań­stwo se­mic­kie lub sto­li­ca tego pań­stwa); aka­dyj­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. do­ty­czą­cy Akadu lub Aka­dyj­czy­ków

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akadyjski

 rzecz. akadyjski mrz., Akadyjczyk mos., Akadyjka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akadyjski

Wiktionary


akalkulia

upo­śle­dze­nie zdol­no­ści li­cze­nia zwią­za­ne z or­ga­nicz­nym usz­ko­dze­niem mózgu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bu­rze­nie zdol­no­ści pro­ce­sów li­cze­nia;

Wiktionary

Nie mylić z: dy­skal­ku­lia.

Akal­ku­lia (łac. "cal­cu­lo" – liczę) – utra­ta lub upo­śle­dze­nie zdol­no­ści wy­ko­ny­wa­nia nawet naj­prost­szych dzia­łań aryt­me­tycz­nych zwią­za­ne z or­ga­nicz­nym usz­ko­dze­niem mózgu (zwy­kle le­we­go bocz­ne­go ob­sza­ru cie­mie­nio­wo-po­ty­licz­ne­go u osób pra­wo­ręcz­nych), wy­stę­pu­ją­ce czę­sto razem z za­bu­rze­nia­mi mowy oraz afaz­ją ru­cho­wą. Jest od­mia­ną agnoz­ji wzro­ko­wej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌakalˈkulʲja, AS: akalkulʹi ̯a

Wiktionary


akan

grupa ludów afry­kań­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. język (lub ma­kro­ję­zyk) z pod­gru­py kwa ro­dzi­ny ję­zy­ków ni­ge­ro-kon­gij­skich

Wiktionary

Akan (hebr. עָכָן) – po­stać bi­blij­na Sta­re­go Te­sta­men­tu. Wy­stę­pu­je w Księ­dze Jo­zu­e­go w roz­dzia­le 7. Wy­mie­nia­ny jest także w 1 Krn 2,7 i nosi tam imię Akor.

Akan we­dług re­la­cji bi­blij­nej był synem Kar­mie­go, wnu­kiem Zab­die­go i praw­nu­kiem Ze­ra­cha z po­ko­le­nia Judy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Akan jest ję­zy­kiem oj­czy­stym dla 43% po­pu­la­cji Ghany.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akan m., Akanka ż., Akańczyk mos., akański m., akańszczyzna ż.

 przym. akański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akański, akańszczyzna; kod ISO 639-1: ak, kod ISO 639-2/3: aka

Wiktionary


akanie

wy­mo­wa nie­ak­cen­to­wa­ne­go "o" jako sa­mo­gło­ski zbli­żo­nej do "a" (w ję­zy­ku ro­syj­skim oraz bia­ło­ru­skim)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ję­zy­ków bia­ło­ru­skie­go i ro­syj­skie­go spo­sób wy­ma­wia­nia nie­ak­cen­to­wa­ne­go o jak sa­mo­gło­ski po­dob­nej do a;

Wiktionary

Aka­nie – nie­o­dróż­nia­nie nie­ak­cen­to­wa­nych /a/, /e/ i /o/. Wy­stę­pu­je w ję­zy­ku ro­syj­skim (коро́ва (ko­ro­wa) – [] 'krowa') i w ję­zy­ku bia­ło­ru­skim (карова "ka­ro­wa" 'ts.', Лукашэнка "Łu­ka­szen­ka"), ce­chu­je wszyst­kie gwary po­łud­nio­we­go na­rze­cza ję­zy­ka ro­syj­skie­go i znacz­nej czę­ści na­rze­cza środ­ko­we­go. Jest skut­kiem sil­ne­go ak­cen­tu dy­na­micz­ne­go. Brak aka­nia to oka­nie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈkãɲɛ, AS: akãńe

Wiktionary


akant

1. krzew, by­li­na ozdob­na;
2. motyw de­ko­ra­cyj­ny w róż­nych dzie­dzi­nach sztu­ki wy­ko­rzy­stu­ją­cy wi­ze­ru­nek liści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Acant­hus|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin, bylin lub krze­wów, z ro­dzi­ny akan­to­wa­tych; .

 (1.2) ar­chit. motyw de­ko­ra­cyj­ny w for­mie sty­li­zo­wa­nych liści, ga­łą­zek i kwia­tów akan­tu (1.1);

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. środ. opie­kun klien­ta, ac­co­unt ma­na­ger

Wiktionary

Akant ("Acant­hus" L.; z gr. = "ákanthos") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny akan­to­wa­tych ("Acant­ha­ce­ae"). Obej­mu­je ok. 30 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w stre­fie tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej Sta­re­go Świa­ta, z jed­nym ga­tun­kiem się­ga­ją­cym pół­noc­nej Au­stra­lii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Akant jest pię­kną, oka­za­łą by­li­ną rzad­ko upra­wia­ną w pol­skich ogro­dach.

 (1.2) Motyw akan­tu sto­so­wa­ny jest w ar­chi­tek­tu­rze od sta­ro­żyt­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈakãnt, AS: akãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akantowate nmos.

 przym. akantowy, akantowaty

Wiktionary


akantella

sta­dium roz­wo­jo­we kol­co­gło­wów, kiedy larwa traci kolce i przeksz­tał­ca się w ma­łe­go kol­co­gło­wa


SJP.pl


akantocefaloza

cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza ata­ku­ją­ca układ po­kar­mo­wy świń i szczu­rów


SJP.pl

Akan­to­ce­fa­lo­za (gr. "ákantha" – kolec, "kephalé" – głowa) – in­wa­zyj­na cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza ukła­du po­kar­mo­we­go wy­wo­ła­na przez doj­rza­łe kol­co­gło­wy po­wo­du­ją­ce miej­sco­we za­pa­le­nie błony ślu­zo­wej je­li­ta cien­kie­go. Wy­stę­pu­je u krę­gow­ców, zwła­szcza u trzo­dy chlew­nej, pta­ków i ryb. U ryb słod­ko­wod­nych jest wy­wo­ły­wa­na przez kol­co­gło­wy z ro­dza­ju "Acant­ho­cep­ha­lus", a u zwie­rząt lą­do­wych – z ro­dza­ju "Ma­cra­cant­hor­hyn­chus".

Wikipedia


akantocyt

u czło­wie­ka: nie­pra­wi­dło­wy ery­tro­cyt z nie­re­gu­lar­ny­mi, dłu­gi­mi, ostro za­koń­czo­ny­mi wy­pust­ka­mi cy­to­plaz­my


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. nie­pra­wi­dło­wo ufor­mo­wa­na krwin­ka czer­wo­na po­sia­da­ją­ca nie­re­gu­lar­nie roz­mie­szczo­ne, za­o­strzo­ne wy­pust­ki cy­to­plaz­ma­tycz­ne;

Wiktionary

Akan­to­cyt – u czło­wie­ka, nie­pra­wi­dło­wy ery­tro­cyt z nie­re­gu­lar­ny­mi, dłu­gi­mi, ostro za­koń­czo­ny­mi wy­pust­ka­mi cy­to­plaz­my.

Po­dob­ne wy­pust­ki cy­to­plaz­my, ale bar­dziej tępe i bar­dziej re­gu­lar­nie roz­mie­szczo­ne, po­sia­da­ją echi­no­cy­ty.

Obec­ność akan­to­cy­tów w osa­dzie moczu wska­zu­je na kłę­busz­ko­we za­pa­le­nie nerek.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kli­nicz­nie może ma­ni­fe­sto­wać się wy­mio­ta­mi, bie­gun­ka­mi tłu­szczo­wy­mi, nie­dokr­wi­sto­ścią z obec­no­ścią akan­to­cy­tów we krwi ob­wo­do­wej, nie­do­ży­wie­niem i upo­śle­dze­niem roz­wo­ju fi­zycz­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akantocytoza ż.

Wiktionary


akantocytoza

obec­ność akan­to­cy­tów we krwi ob­wo­do­wej


SJP.pl


akantoda

przed­sta­wi­ciel gro­ma­dy naj­star­szych wy­mar­łych szczę­kow­ców, bli­sko spo­krew­nio­nych z ry­ba­mi kost­ny­mi


SJP.pl


akantody

gro­ma­da naj­star­szych wy­mar­łych szczę­kow­ców, za­sied­la­ją­cych wody mor­skie i śród­lą­do­we przez około 150 mi­lio­nów lat, bli­sko spo­krew­nio­nych z ry­ba­mi kost­ny­mi; fał­do­płet­we


SJP.pl


akantolityczny

→ akan­to­li­za


SJP.pl

Patrz:

akantoliza

akantoliza

utra­ta po­łą­cze­nia po­mię­dzy ko­mór­ka­mi na­skór­ka, po­wo­du­ją­ca pow­sta­wa­nie pę­che­rza


SJP.pl

Akan­to­li­za (łac. "acant­ho­ly­sis") – utra­ta łącz­no­ści mię­dzy ko­mór­ka­mi war­stwy kol­czy­stej na­skór­ka ("stra­tum spi­no­sum") po­przez za­ni­ka­nie most­ków mię­dzy­ko­mór­ko­wych.

Ko­mór­ki leżą luźno w pow­sta­łych wol­nych prze­strze­niach, mają okrą­gły kształt, duże, czę­sto nie­pra­wi­dło­we jądra. Bar­wią się me­to­dą Maya-Grünwalda-Giem­sy w cha­rak­te­ry­stycz­ny spo­sób (obrą­bek cy­to­plaz­my wy­bar­wia się na ciem­no­nie­bie­sko). Można ją wy­kryć w wy­ma­zie z dna pę­che­rza te­stem cy­to­lo­gicz­nym Tzanc­ka.

Wikipedia


akantowate

ro­dzi­na ro­ślin cha­rak­te­ry­stycz­nych dla kra­jów tro­pi­kal­nych ca­łe­go świa­ta; akan­tu­so­wa­te


SJP.pl

Akan­to­wa­te ("Acant­ha­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin ziel­nych, krze­wów, rza­dziej drzew na­le­żą­cych do rzędu jas­no­tow­ców ("La­mia­les"). Ro­śli­ny na­le­żą­ce do tej ro­dzi­ny wy­stę­pu­ją w re­jo­nach sub­tro­pi­kal­nych i tro­pi­kal­nych, niek­tó­re ga­tun­ki w cie­plej­szych re­jo­nach stre­fy umiar­ko­wa­nej, się­ga­jąc po ob­szar śró­dziem­no­mor­ski (w Eu­ro­pie tylko akant), Stany Zjed­no­czo­ne, Au­stra­lię. Na­le­ży do tej ro­dzi­ny 212 ro­dza­jów i co najm­niej 3175 ga­tun­ków ro­ślin. Licz­ne ga­tun­ki upra­wia­ne są jako ozdob­ne.

Wikipedia


akantowaty

o ce­chach akan­to­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny akan­to­wa­tych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akantowate nmos., akant mos./mrz.

Wiktionary


akantowy

zwią­za­ny z akan­tem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z akan­tem, do­ty­czą­cy akan­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akant mrz.

Wiktionary


akantoza

po­gru­bie­nie war­stwy kol­czy­stej na­błon­ka wie­lo­war­stwo­we­go pła­skie­go


SJP.pl

Akan­to­za (łac. "acant­ho­sis") – po­gru­bie­nie war­stwy kol­czy­stej na­błon­ka wie­lo­war­stwo­we­go pła­skie­go, prze­de wszyst­kim na­skór­ka.

Wikipedia


akantusowate

ro­dzi­na ro­ślin cha­rak­te­ry­stycz­nych dla kra­jów tro­pi­kal­nych ca­łe­go świa­ta; akan­to­wa­te


SJP.pl


akantusowaty

o ce­chach akan­tu­so­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny akan­tu­so­wa­tych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akantusowate nmos.

Wiktionary


akantyt

ciem­no­sza­ry mi­ne­rał z grupy siarcz­ków o me­ta­licz­nym po­ły­sku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z grupy siarcz­ków, jed­no­sko­śna od­mia­na ar­gen­ty­tu ;

Wiktionary

Akan­tyt – mi­ne­rał z grupy siarcz­ków, jed­no­sko­śna od­mia­na ar­gen­ty­tu. Nazwa po­cho­dzi od gr. "akan­ta" = strza­ła i na­wią­zu­je do wy­glą­du tego mi­ne­ra­łu.

Wzór che­micz­ny akan­ty­tu to Ag2S (siar­czek sre­bra). Sub­stan­cja ta jest dwu­po­sta­cio­wa. W prze­dzia­le tem­pe­ra­tu­ry 179 °C do 586 °C trwa­ła jest od­mia­na re­gu­lar­na tzw. "b-ar­gen­tyt". Przy ob­ni­ża­niu tem­pe­ra­tu­ry od­mia­na re­gu­lar­na ulega prze­mia­nie po­li­for­micz­nej w od­mia­nę rom­bo­wą tzw. "akan­tyt".

Wikipedia

Powiązane:

 przym. akantytowy

Wiktionary


akap

zwo­len­nik akapu; aka­po­wiec, anar­cho­ka­pi­ta­li­sta, ankap


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) slang. polit. anar­cho­ka­pi­ta­lizm

Wiktionary


akaparacja

dzia­ła­nie zmie­rza­ją­ce do kon­tro­li nad sprze­da­żą ja­kie­goś pro­duk­tu lub ich grupy, w celu za­pew­nie­nia sobie moż­li­wo­ści dyk­to­wa­nia ceny na te to­wa­ry; spe­ku­la­cja


SJP.pl


akapicik

zdrob­nie­nie od: aka­pit


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od aka­pit

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie aka­pit, lecz tylko mały aka­pi­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akapit m.

 przym. akapitowy

Wiktionary


akapit

1. po­cząt­ko­wy wiersz no­we­go ustę­pu, zwy­kle wcię­ty lub ozdo­bio­ny ini­cja­łem,
2. ustęp tek­stu za­czy­na­ją­cy się od no­we­go wier­sza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) frag­ment tek­stu roz­po­czy­na­ją­cy się od no­we­go wier­sza;

Wiktionary

Aka­pit (łac. "a ca­pi­te", od głowy, od po­cząt­ku) – pod­sta­wo­wy spo­sób dzie­le­nia łamu na roz­poz­na­wal­ne wzro­kiem mniej­sze frag­men­ty w celu zwięk­sze­nia czy­tel­no­ści tek­stu. Pod­sta­wo­wa jed­nost­ka lo­gicz­na dłuż­sze­go tek­stu, skła­da­ją­ca się z jed­ne­go lub wielu zdań sta­no­wią­cych pewną ca­łość tre­ścio­wą (myśl). Za­da­niem aka­pi­tu jest wy­raź­ne zaz­na­cze­nie nowej myśli w bie­żą­cym wątku wy­po­wie­dzi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na kur­sach szyb­kie­go czy­ta­nia na­u­czy­łam się czy­tać ca­ły­mi aka­pi­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈkapʲit, AS: akapʹit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akapicik mrz.

 przym. akapitowy

Wiktionary


akapitowy

zwią­za­ny z aka­pi­tem, do­ty­czą­cy aka­pi­tu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aka­pi­tem, do­ty­czą­cy aka­pi­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akapicik mrz., akapit mrz.

Wiktionary


akapowiec

zwo­len­nik akapu; akap, anar­cho­ka­pi­ta­li­sta, ankap


SJP.pl


akara

ryba po­cho­dzą­ca z do­rze­cza Ama­zon­ki, ho­do­wa­na jako rybka ak­wa­rio­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ryba z ro­dzi­ny pie­lę­gni­co­wa­tych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • akara błę­kit­na (Ae­qu­i­dens pul­cher)
  • akara cęt­ko­wa­na (La­e­ta­ca­ra cur­vi­ceps)
  • akara itań­ska (Kro­bia ita­nyi)
  • akara pa­sko­wa­na (Nan­na­ca­ra ano­ma­la)
  • akara po­ma­rań­czo­wo­płet­wa (Ae­qu­i­dens ri­vu­la­tus)
  • akara ma­roń­ska, akara z Ma­ro­ni (Cle­ith­ra­ca­ra ma­ro­nii)
  • akara z Porto Ale­gro (Cich­la­so­ma por­ta­le­gren­se)
  • akara żółta (Ae­qu­i­dens metae)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łem wczo­raj pię­kny okaz akary.

Wiktionary


akarboza

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako in­hi­bi­tor w le­kach dia­be­to­lo­gicz­nych


SJP.pl

Akar­bo­za ( acar­bo­sum) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, in­hi­bi­tor α-glu­ko­zy­daz (glu­ko­my­la­zy, sa­cha­ra­zy, mal­ta­zy, izo­mal­ta­zy) wy­stę­pu­ją­cy w le­kach dia­be­to­lo­gicz­nych. Blo­ku­je ona en­zy­my je­li­to­we przeksz­tał­ca­ją­ce wę­glo­wo­da­ny zło­żo­ne w pro­ste, a tym samym po­wo­du­je spa­dek po­zio­mu cukru po po­sił­ku, ob­ni­ża in­su­li­no­o­por­ność, zmniej­sza po­ziom in­su­li­ny, zwięk­sza asy­mi­la­cję glu­ko­zy oraz po­wo­du­je spa­dek gli­ke­mii na czczo.

Wikipedia


akariota

or­ga­niz­my zbu­do­wa­ne z ko­mó­rek nie­za­wie­ra­ją­cych jądra ko­mór­ko­we­go; bez­ją­dro­we


SJP.pl


akarka

1. zdrob­nie­nie od: akara;
2. akar­ka pa­sko­wa­na (prąż­ko­wa­na) - ga­tu­nek słod­ko­wod­nej ryby z ro­dzi­ny pie­lę­gni­co­wa­tych; akara prąż­ko­wa­na, akara pa­sko­wa­na


SJP.pl


akaroid

ży­wi­ca na­tu­ral­na po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go do wy­ro­bu la­kie­rów i po­li­tur


SJP.pl


akarolog

zo­o­log ba­da­ją­cy roz­to­cza


SJP.pl


akarologia

dział zo­o­lo­gii, nauka o roz­to­czach


SJP.pl

Aka­ro­lo­gia (z gr.: ἀκάρι, „akari”, ga­tu­nek roz­to­cza oraz λόγος, „logos”, nauka) — dy­scy­pli­na zo­o­lo­gicz­na zaj­mu­ją­ca się na­u­ko­wym ba­da­niem roz­to­czy (Acari), ob­szer­ne­go i zróż­ni­co­wa­ne­go ga­tun­ko­wo rzędu drob­nych pa­ję­cza­ków (Arach­ni­da), sub­dy­scy­pli­na arach­no­lo­gii.

Wikipedia


akarycyd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śro­dek przę­dzior­ko­bój­czy, uniesz­kod­li­wia­ją­cy przę­dzior­ki (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Aca­ri­na|ref=tak.);

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W owo­cach (…) wy­kry­to 26 związ­ków (…), w tym 19 fun­gi­cy­dów, 6 in­sek­ty­cy­dów oraz 1 aka­ry­cyd.

Wiktionary


akataleksa

wy­stę­po­wa­nie całej stopy w kla­u­zu­li (na końcu wersu)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. wy­stę­po­wa­nie peł­nych stóp w całym wier­szu; brak ka­ta­lek­sy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akatalektyczny

Wiktionary


akatalektyczny

→ aka­ta­lek­sa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) liter. zwią­za­ny z aka­ta­lek­są, do­ty­czą­cy aka­ta­lek­sy

Wiktionary

Patrz:

akataleksa

Powiązane:

 rzecz. akataleksa ż.

Wiktionary


akatalepsja

pod­kre­śla­na przez zwo­len­ni­ków scep­ty­cyz­mu nie­moż­li­wość poz­na­nia świa­ta oraz praw­dy


SJP.pl


akataleptyczny

→ aka­ta­lep­sja


SJP.pl

Patrz:

akatalepsja

akatolicki

przy­miot­nik od: aka­to­lik


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) nie­ka­to­lic­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akatolik mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niekatolicki

Wiktionary


akatoliczka

człon­ki­ni wyz­na­nia nie­ka­to­lic­kie­go


SJP.pl


akatolik

czło­nek wyz­na­nia nie­ka­to­lic­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. rel. czło­nek ja­kie­goś wyz­na­nia chrze­ści­jań­skie­go nie­ka­to­lic­kie­go

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akatolicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niekatolik

Wiktionary


akatyst

hymn ku czci Bo­gu­ro­dzi­cy, śpie­wa­ny w czte­ry pier­wsze so­bo­ty Wiel­kie­go Postu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. muz. ro­dzaj hymnu li­tur­gicz­ne­go ku czci Chry­stu­sa lub świę­tych, spo­ty­ka­ny zwła­szcza w wiel­ko­post­nej tra­dy­cji chrze­ści­jań­stwa wschod­nie­go, śpie­wa­ny na sto­ją­co pod­czas szcze­gól­nych na­bo­żeństw;

Wiktionary

Aka­tyst (z cs. а҆ка́фїстъ, Ἀκάθιστος), rza­dziej aka­fist – ro­dzaj hymnu li­tur­gicz­ne­go, ty­po­we­go dla chrze­ści­jań­skich ko­ścio­łów wschod­nich, zwła­szcza po­słu­gu­ją­cych się ję­zy­kiem grec­kim, prze­de wszyst­kim dla Cerk­wi pra­wo­sław­nej. Aka­tyst skła­da się z mniej­szych form po­ez­ji li­tur­gicz­nej – kon­da­kio­nów i iko­sów (zaz­wy­czaj 12 kon­da­kio­nów i 12 iko­sów).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chcąc oddać cześć Bo­gu­ro­dzi­cy, ce­no­bi­ci zaś­pie­wa­li wspa­nia­ły aka­tyst.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈkatɨst, AS: akatyst

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akafistnik m.

 przym. akatystowy

Wiktionary


akatystowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z aka­ty­stem, do­ty­czą­cy aka­ty­stu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakatɨˈstɔvɨ, AS: akatystovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akatyst m., akafistnik m.

Wiktionary


akatyzja

po­bu­dze­nie ru­cho­we, przy­mus bycia w cią­głym ruchu, prze­ci­wień­stwo aki­nez­ji


SJP.pl

Aka­tyz­ja – ze­spół ob­ja­wów po­le­ga­ją­cy na wy­stę­po­wa­niu:

Wikipedia


akaustobiolit

nie­pal­na skała osa­do­wa po­cho­dze­nia or­ga­nicz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. osad lub skała za­wie­ra­ją­ca ma­te­rię or­ga­nicz­ną, ale nie­zdol­na do ge­ne­ro­wa­nia paliw ko­pal­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aka­u­sto­bio­li­ty to­wa­rzy­szą ska­łom ma­cie­rzy­stym w pro­fi­lach ge­o­lo­gicz­nych.

Wiktionary


akać

wy­ma­wiać nie­ak­cen­to­wa­ne "o" jak sa­mo­gło­skę zbli­żo­ną do "a" (w ję­zy­ku ro­syj­skim oraz bia­ło­ru­skim)


SJP.pl


akbar

Dża­lal ad-Din Mu­ham­mad Akbar (per. ابو الفتح جلال الدين محمد اكبر, arab. جلالالدين محمّد اكبر, ur. 15 paź­dzier­ni­ka 1542 w Umar­kot, Sindh (obec­nie w Pa­ki­sta­nie), zm. 27 paź­dzier­ni­ka 1605 w Agrze) – pa­dy­szach (ce­sarz) z dy­na­stii Wiel­kich Mo­go­łów w la­tach 1556–1605.

Wikipedia


akcedencyjny

przy­miot­nik od: ak­ce­den­cja


SJP.pl


akceleracja

1. w róż­nych na­u­kach: przyś­pie­sze­nie cze­goś;
2. w bio­lo­gii i psy­cho­lo­gii: przyś­pie­sze­nie roz­wo­ju w wy­ni­ku prze­mian cy­wi­li­za­cyj­nych lub sztucz­nej sty­mu­la­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­spie­sze­nie

Wiktionary

Ak­ce­le­ra­cja (łac. "ac­ce­le­ra­tio": przy­spie­sze­nie) – w fiz­jo­lo­gii oz­na­cza mię­dzy­po­ko­le­nio­we przy­spie­sze­nie roz­wo­ju i doj­rze­wa­nia, a więc wcze­śniej­sze osią­ga­nie ko­lej­nych eta­pów roz­wo­ju lub wcze­śniej­sze (w po­rów­na­niu z in­ny­mi na­rzą­da­mi) wyksz­tał­ce­nie się ja­kie­goś na­rzą­du w roz­wo­ju za­rod­ka. W psy­cho­lo­gii jest to przy­spie­sze­nie roz­wo­ju cech psy­chicz­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. akcelerator m.

Wiktionary


akceleracjonista

zwo­len­nik te­o­rii za­kła­da­ją­cej, że opór wobec ka­pi­ta­liz­mu jest nie­moż­li­wy, dla­te­go też na­le­ży przy­spie­szać jego roz­rost tak, by sy­stem sam się za­ła­mał


SJP.pl


akceleracjonizm

te­o­ria za­kła­da­ją­ca, że opór wobec ka­pi­ta­liz­mu jest nie­moż­li­wy, dla­te­go też na­le­ży przy­spie­szać jego roz­rost tak, by sy­stem sam się za­ła­mał


SJP.pl

Ak­ce­le­ra­cjo­nizm (ang. "ac­ce­le­ra­tio­nism", od słowa "ac­ce­le­ra­tion", czyli „przy­spie­sze­nie”) – sze­reg mark­si­stow­skich i re­ak­cyj­nych idei w te­o­rii kry­tycz­nej i spo­łecz­nej, które wzy­wa­ją do dra­stycz­nej in­ten­sy­fi­ka­cji wzro­stu ka­pi­ta­li­stycz­ne­go, zmian tech­no­lo­gicz­nych, sa­bo­ta­żu in­fra­struk­tu­ry i in­nych pro­ce­sów spo­łecz­nych w celu zde­sta­bi­li­zo­wa­nia ist­nie­ją­cych sy­ste­mów i stwo­rze­nia ra­dy­kal­nej trans­for­ma­cji spo­łecz­nej.

Wikipedia


akceleracyjny

do­ty­czą­cy ak­ce­le­ra­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z przy­spie­sze­niem lub przy­spie­sza­niem, ak­ce­le­ra­cją; słu­żą­cy do przy­spie­sza­nia

Wiktionary


akcelerator

1. urzą­dze­nie do na­da­wa­nia cząst­kom na­ła­do­wa­nym wiel­kich ener­gii;
2. urzą­dze­nie do przy­spie­sza­nia lub zwal­nia­nia ruchu sa­mo­cho­do­we­go sil­ni­ka spa­li­no­we­go; pedał gazu;
3. ak­ce­le­ra­tor gra­ficz­ny - spe­cjal­na karta gra­ficz­na, wy­ko­nu­ją­ca nie­zbęd­ne do two­rze­nia obra­zu obli­cze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. przy­rząd do przy­spie­sza­nia elek­trycz­nie na­ła­do­wa­nych czą­stek;

 (1.2) techn. pedał gazu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ak­ce­le­ra­tor czą­stek – urzą­dze­nie do przy­spie­sza­nia czą­ste­czek do pręd­ko­ści bli­skich pręd­ko­ści świa­tła w próż­ni
  • Ak­ce­le­ra­tor 3D – karta gra­ficz­na przez­na­czo­na do szyb­kie­go wyś­wiet­la­nie gra­fi­ki trój­wy­mia­ro­wej
  • Ak­ce­le­ra­tor – nazwa na­da­na przez Mi­cro­soft kom­bi­na­cjom kla­wia­tu­ro­wym, uru­cha­mia­ją­cym okre­ślo­ne funk­cje pro­gra­mu, jak np. Ctrl+C
  • Ak­ce­le­ra­tor skryp­tów – pro­gram przy­spie­sza­ją­cy wy­ko­ny­wa­nie skryp­tów (np. php)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. akceleracja ż.

Wiktionary


akceleratorowy

zwią­za­ny z ak­ce­le­ra­to­rem


SJP.pl


akcelerograf

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. sa­mo­za­pi­su­ją­cy przy­rząd do po­mia­ru przy­spie­sze­nia

Wiktionary


akcelerometr

mier­nik przy­spie­sze­nia; przyś­pie­sze­nio­mierz; przy­spie­sze­nio­mierz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. przy­spie­sze­nio­mierz.

Wiktionary


akcelerować

przyś­pie­szać coś


SJP.pl


akcencik

zdrob­nie­nie od: ak­cent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ak­cent

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie ak­cent, lecz tylko lekki ak­cen­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcent m., akcentowanie n.

Wiktionary


akcencista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) żar­tow­niś, dow­cip­niś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɛ̃ɲˈt͡ɕista, AS: akcẽńćista

Wiktionary

Powiązane:

 czas. akcentować

 rzecz. akcent

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akcentysta

Wiktionary


akcent

1. wy­róż­nie­nie sy­la­by w wy­ra­zie lub jed­ne­go z wy­ra­zów w zda­niu za po­mo­cą ar­ty­ku­la­cji, za­ak­cen­to­wa­nia, in­to­na­cji; także: znak gra­ficz­ny słu­żą­cy temu wy­róż­nie­niu;
2. po­tocz­nie o spo­so­bie wy­ma­wia­nia wy­ra­zów;
3. w mu­zy­ce: wy­róż­nie­nie dźwię­ku lub akor­du; także: znak oz­na­cza­ją­cy to wy­róż­nie­nie;
4. prze­no­śnie: wy­róż­nia­ją­cy się, cha­rak­te­ry­stycz­ny ele­ment cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wy­róż­nie­nie za po­mo­cą środ­ków fo­ne­tycz­nych niek­tó­rych sylab w obrę­bie wy­ra­zu;

 (1.2) muz. wy­raź­niej­sze, sil­niej­sze pod­kre­śle­nie ja­kie­goś dźwię­ku lub współbrz­mie­nia;

 (1.3) ty­pogr. znak dia­kry­tycz­ny oz­na­cza­ją­cy m.in. ak­cent (1.1)

 (1.4) przen. szcze­gół wy­róż­nia­ją­cy się z oto­cze­nia

 (1.5) jęz. spe­cy­ficz­ny spo­sób wy­ma­wia­nia słów, czę­sto w po­łą­cze­niu z cha­rak­te­ry­stycz­ną in­to­na­cją zda­nio­wą

 (1.6) przest. werwa, fan­taz­ja, ani­musz

 (1.7) szt. ar­chit. ogrod. ele­ment kom­po­zy­cyj­ny wy­róż­nia­ją­cy się (ko­lo­rem, fak­tu­rą, kształ­tem) z tła ca­ło­ści

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ak­cent – spo­sób wy­mo­wy (ar­ty­ku­la­cji, in­to­na­cji)
  • ak­cent wy­ra­zo­wy
  • ak­cent zda­nio­wy
  • ak­cent mu­zycz­ny
  • ak­cent dia­kry­tycz­ny
  • Ak­cent – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Ak­cent – ru­muń­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Ak­cent – cza­so­pis­mo li­te­rac­ko-ar­ty­stycz­ne
  • Ak­cen­ty

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W niek­tó­rych wy­ra­zach po­cho­dze­nia grec­kie­go ak­cent pada na sy­la­bę trze­cią od końca.

 (1.3) Ak­cent ostry to znak dia­kry­tycz­ny w po­sta­ci uko­śnej kre­ski wzno­szą­cej się od lewej do pra­wej.

 (1.4) Ten tru­nek jest słod­ka­wy, ale z wy­raź­nym pi­kant­nym ak­cen­tem.

 (1.5) Ten jej mąż mówi z dziw­nym ak­cen­tem, dla­te­go za­sta­na­wiam się, skąd on po­cho­dzi?

 (1.7) Waż­nym ak­cen­tem wnę­trza ogro­do­we­go jest so­li­ter o czer­wo­nej bar­wie liści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈakt͡sɛ̃nt, AS: akcẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcencista mos., akcentacja ż., akcentowanie n., akcentuacja ż., akcentysta mos., zaakcentowanie n.

:: zdrobn. akcencik mrz.

 czas. akcentować ndk., zaakcentować dk.

 przym. akcentacyjny, akcentuacyjny, akcentowy, akcentowany, bezakcentowy

 przysł. akcentująco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akcent wyrazowy, przycisk

 (1.2) akcent muzyczny

Wiktionary


akcentacja

ak­cen­tu­a­cja;
1. spo­sób, typ ak­cen­to­wa­nia w ja­kimś ję­zy­ku;
2. zaz­na­cza­nie ak­cen­tów w tek­ście;
3. ogół ak­cen­tów w tek­ście


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. fonet. zob. ak­cen­tu­a­cja.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akcentacyjny, bezakcentowy

 rzecz. akcent mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akcentuacja

Wiktionary


akcentacyjny

do­ty­czą­cy ak­cen­ta­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fonet. zwią­za­ny z ak­cen­ta­cją, do­ty­czą­cy ak­cen­ta­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcent mrz., akcentacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akcentuacyjny

Wiktionary


akcentolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ak­cen­to­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) jęz. spe­cja­li­sta w za­kre­sie ak­cen­to­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcentologia ż.

 przym. akcentologiczny

Wiktionary


akcentologia

dzie­dzi­na ję­zy­koz­naw­stwa zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ak­cen­tu, in­to­na­cji i ilo­cza­su


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. dział ję­zy­koz­naw­stwa ba­da­ją­cy ak­cent, ilo­czas i in­to­na­cję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcentolog mos.

 przym. akcentologiczny

Wiktionary


akcentologiczny

przy­miot­nik od: ak­cen­to­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. zwią­za­ny z ak­cen­to­lo­gią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcentologia ż., akcentolog mos.

Wiktionary


akcentowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. wy­róż­nia­nie sy­la­by w wy­ra­zie lub wy­ra­zu w zda­niu po­przez spo­sób ich wy­po­wia­da­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­stęp­stwem od ty­po­wej dla pol­szczyz­ny jest też ok­sy­to­ne­za, czyli ak­cen­to­wa­nie ostat­niej sy­la­by.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɛ̃ntɔˈvãɲɛ, AS: akcẽntovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcent m., akcencik m., zaakcentowanie n.

 czas. akcentować ndk., zaakcentować dk.

 przym. akcentowy, akcentowany, bezakcentowy

Wiktionary


akcentowany

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od cza­sow­ni­ka: ak­cen­to­wać

przy­miot­nik

 (2.1) w jakiś spo­sób wy­róż­nia­ny, wzmac­nia­ny lub pod­kre­śla­ny

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Ak­cen­to­wa­ne sy­la­by oz­na­czo­no przy uży­ciu po­gru­bie­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcent mrz., akcentowanie n.

 czas. akcentować ndk., zaakcentować dk.

 ims. zaakcentowany

 przym. bezakcentowy

Wiktionary


akcentować

1. wy­róż­niać sy­la­bę w wy­ra­zie lub jeden z wy­ra­zów w zda­niu za po­mo­cą ar­ty­ku­la­cji, za­ak­cen­to­wa­nia, in­to­na­cji;
2. kłaść na­cisk na coś;
3. w mu­zy­ce: wy­róż­niać dźwięk lub akord


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) jęz. wy­róż­niać sy­la­bę w wy­ra­zie lub wyraz w zda­niu

 (1.2) przen. pod­kre­ślać ja­kieś cechy, kłaść na coś na­cisk

 (1.3) muz. wy­róż­niać dźwięk lub akord w me­lo­dii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszy­scy piją – po­wie­dział Dy­żur­ny. – Mój syn zmart­wychw­stał – Stary ak­cen­to­wał do­kład­nie każdą zgło­skę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɛ̃nˈtɔvat͡ɕ, AS: akcẽntovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcent m., akcencista m., akcentysta m., akcentowanie n., zaakcentowanie n.

 czas. zaakcentować dk.

 przym. akcentowy, akcentowany, bezakcentowy

Wiktionary


akcentowy

zwią­za­ny z ak­cen­tem, do­ty­czą­cy ak­cen­tu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fonet. zwią­za­ny z ak­cen­tem, do­ty­czą­cy ak­cen­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Błędy ak­cen­to­we mogą utrud­niać zro­zu­mie­nie wielu prze­ka­zów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcent m., akcentowanie n.

 czas. akcentować ndk.

 przym. bezakcentowy

Wiktionary


akcentuacja

ak­cen­ta­cja;
1. spo­sób, typ ak­cen­to­wa­nia w ja­kimś ję­zy­ku;
2. zaz­na­cza­nie ak­cen­tów w tek­ście;
3. ogół ak­cen­tów w tek­ście


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. fonet. sy­stem ak­cen­to­wa­nia w danym ję­zy­ku

 (1.2) jęz. fonet. zaz­na­cza­nie ak­cen­tów

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akcentuacyjny, bezakcentowy

 przysł. akcentuacyjnie

 rzecz. akcent mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akcentacja

Wiktionary


akcentuacyjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ak­cen­tu­a­cyj­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcentuacja ż.

 przym. akcentuacyjny, bezakcentowy

Wiktionary


akcentuacyjny

do­ty­czą­cy ak­cen­tu lub zasad ak­cen­to­wa­nia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. zwią­za­ny z ak­cen­tu­a­cją, do­ty­czą­cy ak­cen­tu­a­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcent mrz., akcentuacja ż.

 przysł. akcentuacyjnie

 przym. bezakcentowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akcentacyjny

Wiktionary


akcentująco

z na­ci­skiem, z na­si­le­niem


SJP.pl


akcentysta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. żar­tow­niś, dow­cip­niś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɛ̃nˈtɨsta, AS: akcẽntysta

Wiktionary

Powiązane:

 czas. akcentować

 rzecz. akcent

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akcencista

Wiktionary


akcepcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ak­cept

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcept m.

Wiktionary


akcepcja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. kla­u­zu­la na do­ku­men­cie płat­ni­czym (weks­lu) w wy­mia­nie kra­jo­wej lub mię­dzy­na­ro­do­wej, wy­ra­ża­ją­ca zo­bo­wią­za­nie dłuż­ni­ka, na któ­re­go do­ku­ment jest wy­sta­wio­ny, wy­pła­ty sumy dłuż­nej

 (1.2) daw. przy­ję­cie

Wiktionary


akcept

1. zo­bo­wią­za­nie do ui­szcze­nia w ter­mi­nie sumy oz­na­czo­nej na weks­lu lub czeku; ak­cep­ta­cja;
2. taki za­ak­cep­to­wa­ny wek­sel lub czek;
3. daw­niej: zgoda na coś, uz­na­nie cze­goś za dobre, pra­wi­dło­we; ak­cep­ta­cja, apro­ba­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. zo­bo­wią­za­nie się do ui­szcze­nia na zle­ce­nie sumy wy­mie­nio­nej na weks­lu lub czeku

 (1.2) daw. apro­ba­ta

Wiktionary

Ak­cept ( ac­cep­tus – przy­ję­ty) – w po­tocz­nym ję­zy­ku praw­ni­czym oz­na­cza przy­ję­cie prze­ka­zu. Jest to jed­no­stron­na czyn­ność praw­na zwią­za­na ze sto­sun­kiem prze­ka­zu bę­dą­ca oś­wiad­cze­niem woli dłuż­ni­ka zło­żo­nym w do­wol­nej for­mie, któ­re­go skut­kiem jest przy­ję­cie do speł­nie­nia świad­cze­nia (głów­nie pie­nięż­ne­go).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈakt͡sɛpt, AS: akcept

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akceptacja ż., akceptant mos., akceptowalność ż., akceptowanie n., zaakceptowanie n., akcepcik mrz., nieakceptowalność ż.

 czas. akceptować ndk., zaakceptować dk.

 przym. akceptacyjny, akceptowalny, akceptowy, nieakceptowalny

 przysł. akceptowalnie, nieakceptowalnie

Wiktionary


akceptacja

1. zgoda na coś, uz­na­nie cze­goś za dobre, pra­wi­dło­we; apro­ba­ta;
2. for­mal­na zgoda na coś, zwy­kle pi­sem­na;
3. po­go­dze­nie się z czymś, czego nie spo­sób zmie­nić;
4. uz­na­nie czy­ichś cech, czy­je­goś po­stę­po­wa­nia za zgod­ne ze spo­dzie­wa­ny­mi;
5. zo­bo­wią­za­nie do ui­szcze­nia w ter­mi­nie sumy oz­na­czo­nej na weks­lu lub czeku; ak­cept


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­ra­że­nie zgody

Wiktionary

Ak­cep­ta­cja (z ac­cep­ta­tio, dosł. „przyj­mo­wa­nie”) – uz­na­nie cze­goś, apro­ba­ta, pot­wier­dze­nie cze­goś, po­go­dze­nie się z czymś, czego nie można zmie­nić, uz­na­nie czy­ichś cech po­stę­po­wa­nia za zgod­ne z ocze­ki­wa­nia­mi, a także for­mal­na zgoda na ja­kieś dzia­ła­nia, zwy­kle wy­ra­żo­na pod­pi­sem na od­po­wied­nim do­ku­men­cie i nie­ko­niecz­nie wy­ni­ka­ją­ca z ich po­zy­tyw­nej oceny, także wy­ra­że­nie zgody przez osobę upraw­nio­ną dla spo­so­bu za­łat­wie­nia spra­wy lub apro­ba­tę tre­ści pisma.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Można przy­pu­szczać, że głów­nym mo­ty­wem ak­cep­ta­cji przez ko­bie­tę po­li­gy­nii jest lęk przed sa­mot­no­ścią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɛpˈtat͡sʲja, AS: akceptacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaakceptowanie n., akceptowanie n., akcept mrz., akceptant mos., akceptowalność ż.

 czas. akceptować ndk., zaakceptować dk.

 przym. akceptacyjny, akceptowalny, akceptowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) afirmacja, przyjęcie, aprobata

Wiktionary


akceptacyjny

do­ty­czą­cy ak­cep­ta­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ak­cep­ta­cją, do­ty­czą­cy ak­cep­ta­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcept mrz., akceptacja ż., akceptant mos., akceptowalność ż., akceptowanie n., zaakceptowanie n.

 czas. akceptować ndk., zaakceptować dk.

 przym. akceptowalny, akceptowy

Wiktionary


akceptant

osoba, która za­ak­cep­to­wa­ła wek­sel (rza­dziej czek)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekon. osoba przyj­mu­ją­ca na sie­bie zo­bo­wią­za­nie za­pła­ce­nia w okre­ślo­nym ter­mi­nie i miej­scu wy­mie­nio­nej w weks­lu sumy;

Wiktionary

Ak­cep­tant – od­bior­ca inny niż kon­su­ment, na rzecz któ­re­go agent roz­li­cze­nio­wy świad­czy usłu­gę płat­ni­czą. Jest to pod­miot, który przyj­mu­je płat­no­ści kartą, czyli zga­dza się, aby za sprze­da­wa­ne przez niego to­wa­ry lub usłu­gi pła­cić z wy­ko­rzy­sta­niem karty płat­ni­czej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. zaakceptowanie n., akceptowanie n., akceptowalność ż., akcept mrz., akceptacja ż.

 przym. akceptacyjny, akceptowalny, akceptowy

 czas. akceptować, zaakceptować

Wiktionary


akceptantka

→ ak­cep­tant


SJP.pl

Patrz:

akceptant

akceptor

w pół­prze­wod­ni­ku: atom do­miesz­ki lub de­fekt sieci kry­sta­licz­nej, wy­chwy­tu­ją­cy jeden z elek­tro­nów pasma wa­len­cyj­ne­go krysz­ta­łu, two­rząc do­dat­nio na­ła­do­wa­ną dziu­rę, bio­rą­cą udział w prze­wo­dze­niu prądu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. czą­stecz­ka, po­je­dyn­czy atom lub jon, który przyj­mu­je elek­tron, pro­ton, grupę funk­cyj­ną lub okre­ślo­ny jon od in­nych czą­ste­czek w trak­cie re­ak­cji che­micz­nej;

Wiktionary

Ak­cep­tor – czą­stecz­ka, po­je­dyn­czy atom lub jon, który przyj­mu­je elek­tron, pro­ton, grupę funk­cyj­ną lub okre­ślo­ny jon od in­nych czą­ste­czek w trak­cie re­ak­cji che­micz­nej. Czą­stecz­ki do­star­cza­ją­ce (prze­ciw­ne ak­cep­to­ro­wym) na­zy­wa­ne są do­no­ra­mi.

Ter­min ten jest zwy­kle sto­so­wa­ny razem z okre­śle­niem co jest przyj­mo­wa­ne.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. akceptorowy

Wiktionary


akceptowalność

→ ak­cep­to­wal­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co ak­cep­to­wal­ne; cecha tych, któ­rzy są ak­cep­to­wal­ni

Wiktionary

Ak­cep­to­wal­ność, ak­cep­ta­bil­ność – ter­min od­no­szą­cy się do wy­po­wie­dzeń, oz­na­cza­ją­cy zgod­ność da­ne­go wy­po­wie­dze­nia z po­czu­ciem ję­zy­ko­wym od­bior­ców ko­mu­ni­ka­tu, ina­czej jego sen­sow­ność. Brak ele­men­tu ak­cep­to­wal­no­ści w ko­mu­ni­ka­cie ję­zy­ko­wym nie oz­na­cza jego nie­gra­ma­tycz­no­ści. Twór­cą kon­cep­cji ak­cep­to­wal­no­ści jest Noam Chom­sky.

Wikipedia

Patrz:

akceptowalny

Powiązane:

 rzecz. akcept mrz., akceptacja ż., akceptant mos., akceptowanie n., zaakceptowanie n.

 czas. akceptować ndk., zaakceptować dk.

 przym. akceptacyjny, akceptowalny, akceptowy

Wiktionary


akceptowalny

taki, który daje się za­ak­cep­to­wać


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) moż­li­wy do za­ak­cep­to­wa­nia, do przy­ję­cia

 (1.2) jęz. zgod­ny z po­czu­ciem ję­zy­ko­wym, gra­ma­tycz­ny i sen­sow­ny;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Dla nas to kwota ak­cep­to­wal­na — mówi Piotr Choj­nac­ki, pre­zes Ter­ma­lu. — Mo­że­my teraz my­śleć o roz­wo­ju i roz­po­cząć pry­wa­ty­za­cję.

 (1.1) — Har­mo­no­gram – sprawdź, czy jest dla Cie­bie ak­cep­to­wal­ny, cza­sem jest tak, że agen­cja może przy­stą­pić do re­a­li­za­cji ser­wi­su WWW do­pie­ro po dwóch mie­sią­cach od zło­że­nia za­py­ta­nia ofer­to­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɛptɔˈvalnɨ, AS: akceptovalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akceptowalność ż., akceptacja ż., akcept m., akceptant m., zaakceptowanie n., akceptowanie n., nieakceptowalność ż.

 czas. zaakceptować, akceptować ndk.

 przym. akceptacyjny, akceptowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) do pomyślenia, do przyjęcia, do zniesienia, dopuszczalny, dość dobry, jaki taki, pot. może być, przest. możebny, możliwy, pot. ujdzie, względny, znośny

Wiktionary


akceptowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­ra­ża­nie zgody, apro­ba­ty, ak­cep­ta­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ak­cep­to­wa­nie drob­nych kra­dzie­ży na te­re­nie za­kła­du dzia­ła de­mo­ra­li­zu­ją­co na za­ło­gę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɛptɔˈvãɲɛ, AS: akceptovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaakceptowanie n., akceptacja ż., akcept m., akceptant m., akceptowalność ż.

 czas. akceptować ndk., zaakceptować dk.

 przym. akceptacyjny, akceptowalny, akceptowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aprobowanie

Wiktionary


akceptować

zga­dzać się z czymś, wy­ra­żać zgodę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­ak­cep­to­wać)

 (1.1) apro­bo­wać coś

 (1.2) for­mal­nie go­dzić się na coś

 (1.3) go­dzić się z czymś, czego nie można zmie­nić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lecz szyb­ko od­kry­łam o ile wię­cej my mie­li­śmy na­u­czyć się od niej niż ona od nas; to fakt ak­cep­to­wa­ny przez wszyst­kich człon­ków na­szej ro­dzi­ny, może z wy­jąt­kiem na­sze­go kota.

 (1.2) Ak­cep­tu­je­my karty kre­dy­to­we w na­szym skle­pie.

 (1.3) Trze­ba się na­u­czyć ak­cep­to­wać swój los.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɛpˈtɔvat͡ɕ, AS: akceptovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaakceptowanie n., akceptowanie n., akceptacja ż., akcept m., akceptant m., akceptowalność ż.

 czas. zaakceptować dk.

 przym. akceptacyjny, akceptowalny, akceptowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zgadzać się, wyrażać zgodę, pozwalać, zezwalać

 (1.2) zatwierdzać

 (1.3) dopuszczać, przymykać oko, przyzwalać, tolerować, wytrzymywać, znosić

Wiktionary


akceptowy

zwią­za­ny z ak­cep­tem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ak­cep­tem, do­ty­czą­cy ak­cep­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcept mrz., akceptacja ż., akceptant mos., akceptowalność ż., akceptowanie n., zaakceptowanie n.

 czas. akceptować ndk., zaakceptować dk.

 przym. akceptacyjny, akceptowalny

Wiktionary


akceptujący

zga­dzać się z czymś, wy­ra­żać zgodę


SJP.pl


akces

przy­stą­pie­nie do cze­goś, udział w czymś; ak­ce­sja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­stą­pie­nie do cze­goś, wzię­cie udzia­łu w czymś

Wiktionary

Akces (łac. "ac­ces­sus") – daw­niej pro­ce­du­ra sto­so­wa­na pod­czas wy­bo­ru pa­pie­ża na kon­kla­we. Jeśli w pi­sem­nym gło­so­wa­niu ("scru­ti­nium") żaden z kan­dy­da­tów nie uzy­skał wy­ma­ga­nej więk­szo­ści 2/3 (ewen­tu­al­nie jeśli kar­dy­na­ło­wie chcie­li uczy­nić do­ko­na­ny już wybór jed­no­myśl­nym), do­pu­szcza­no zmia­nę pre­fe­ren­cji wy­bor­czych przez gło­su­ją­cych kar­dy­na­łów po­przez „przej­ście” ("ac­ces­sus") na in­ne­go kan­dy­da­ta, niż gło­so­wa­li (naj­czę­ściej na tego, który uzy­skał naj­wię­cej gło­sów).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Więk­szość osób zgła­sza­ją­cych akces na po­po­łud­nio­we go­dzi­ny do­staw wy­bie­ra tę porę dla­te­go, że rano mleko do­star­cza­ne jest późno, już po wyj­ściu do pracy.

 (1.1) Dziś [Fin­lan­dia] stoi w drzwiach Unii, a spra­wa ewen­tu­al­ne­go przysz­łe­go ak­ce­su do NATO prze­sta­ła być te­ma­tem tabu.

 (1.1) Przysz­ły pra­cow­ni­czy pro­gram eme­ry­tal­ny po­wi­nien być po­wszech­nie do­stęp­ny, ale nie pow­sta­nie, jeśli nie zgło­si do niego ak­ce­su po­ło­wa pra­cow­ni­ków firmy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈakt͡sɛs, AS: akces

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcesja ż., akcesik mrz.

 przym. akcesyjny, akcesowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akcesja

Wiktionary


akcesik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od akces

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie akces, lecz tylko mały ak­ce­sik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akces m.

Wiktionary


akcesja

1. przy­stą­pie­nie do cze­goś, udział w czymś; akces;
2. w bi­blio­te­ce: ewi­den­cjo­no­wa­nie za­ku­pio­nych i otrzy­ma­nych ksią­żek, cza­so­pism itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) czyn­no­ści wy­ko­ny­wa­ne przy włą­cza­niu do zbio­rów bi­blio­tecz­nych do­ku­men­tów;

 (1.2) wy­o­dręb­nio­ny dział na­byt­ków

 (1.3) znak umie­szcza­ny na książ­ce na od­wro­cie karty ty­tu­ło­wej za­wie­ra­ją­cy m.in. numer po­zy­cji

 (1.4) akces, przy­łą­cze­nie się

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ak­ce­sja (bi­blio­te­koz­naw­stwo)
  • Ak­ce­sja (prawo mię­dzy­na­ro­do­we)

Wikipedia

Przykłady

 (1.4) For­mu­łu­jąc te­o­rię o au­to­ma­tycz­nej ak­ce­sji nie­pod­le­głej Szko­cji do Unii Eu­ro­pej­skiej, szkoc­cy na­cjo­na­li­ści po­mi­ja­ją też istot­ne doś­wiad­cze­nia qu­e­bec­kie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: akˈt͡sɛsʲja, AS: akcesʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akcesyjny

 rzecz. akces

Wiktionary


akcesor

prze­sta­rza­le: osoba przy­stę­pu­ją­ca do cze­goś, wcho­dzą­ca do spół­ki


SJP.pl


akcesorium

1. drob­ny przed­miot bę­dą­cy uzu­peł­nie­niem, do­dat­kiem do cze­goś;
2. drob­ny przed­miot przy­dat­ny do wy­ko­ny­wa­nia okre­ślo­nych czyn­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) urz. hand. drob­ny przed­miot sta­no­wią­cy do­dat­ko­we wy­po­sa­że­nie

 (1.2) książk. przed­miot cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ja­kie­goś za­wo­du

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­u­wa­żył ty­po­we ak­ce­so­ria do go­le­nia i mycia zębów, aspi­ry­nę i lek na zgagę oraz znacz­nie więk­szy wybór szam­po­nów, odży­wek do wło­sów i bal­sa­mów do ciała, niż jego zda­niem mógł­by po­trze­bo­wać Roy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akcesoryczny, akcesoryjny

Wiktionary


akcesoryczny

1. do­dat­ko­wy, ale od­gry­wa­ją­cy pewną rolę, nie­pod­sta­wo­wy; ak­ce­so­ryj­ny;
2. mi­ne­ra­ły ak­ce­so­rycz­ne - mi­ne­ra­ły wy­stę­pu­ją­ce tylko w nie­wiel­kiej ilo­ści (nie­ma­ją­ce wpły­wu na kla­sy­fi­ko­wa­nie skał)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zob. ak­ce­so­ryj­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcesorium n.

 przym. akcesoryjny

Wiktionary


akcesoryjny

do­dat­ko­wy, ale od­gry­wa­ją­cy pewną rolę, nie­pod­sta­wo­wy (ele­men­ty ak­ce­so­ryj­ne); ak­ce­so­rycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­dat­ko­wy, uzu­peł­nia­ją­cy, dru­go­rzęd­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcesorium n.

 przym. akcesoryczny

Wiktionary


akcesowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ak­ce­sem, do­ty­czą­cy ak­ce­su

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akces m.

Wiktionary


akcesyjny

przy­miot­nik od: ak­ce­sja (np. pro­ce­du­ra ak­ce­syj­na, księ­ga ak­ce­syj­na)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ak­ce­sji, zwią­za­ny z ak­ce­sją

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wej­ście w życie trak­ta­tu ak­ce­syj­ne­go dzie­się­ciu państw do UE w 2004 r. wy­ma­ga­ło jego ra­ty­fi­ka­cji przez wszyst­kie ów­czes­ne pań­stwa człon­kow­skie i co najm­niej jedno przy­stę­pu­ją­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɛˈsɨjnɨ, AS: akcesyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akces m., akcesja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adhezyjny

Wiktionary


akcesyt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. poz­wo­le­nie, zez­wo­le­nie

Wiktionary


akcik

zdrob­nie­nie od: akt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: akt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akt mrz., aktówka ż.

 przym. aktowy

Wiktionary


akcja

1. dzia­ła­nie, szcze­gól­nie zor­ga­ni­zo­wa­ne, zmie­rza­ją­ce do osią­gnię­cia ja­kie­goś celu;
2. typ fa­bu­ły w dzie­le li­te­rac­kim i fil­mo­wym;
3. dzia­ła­nie bo­jo­we, walka;
4. pa­pier war­to­ścio­wy, do­ku­ment udzia­ło­wy w spół­ce ak­cyj­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzia­ła­nie zor­ga­ni­zo­wa­ne

 (1.2) prze­bieg zda­rzeń po­wią­za­nych na­stęp­stwem chro­no­lo­gicz­nym, lub wię­zią przy­czy­no­wo-skut­ko­wą;

 (1.3) sport. dzia­ła­nia ofen­syw­ne, atak

 (1.4) praw. ekon. pa­pier war­to­ścio­wy wy­sta­wia­ny po­sia­da­czo­wi czę­ści ka­pi­ta­łu spół­ki ak­cyj­nej (czę­sto w lm);

 (1.5) pot. zda­rze­nie, wy­da­rze­nie

 (1.6) gwara. wię­zien­na: wy­da­rze­nie

 (1.7) gwara. wię­zien­na: prze­stęp­stwo

 (1.8) gwara. wię­zien­na: wy­bryk

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • akcja (li­te­ra­tu­ra)
  • Akcja (teatr)
  • akcja (film)
    • film akcji
  • akcja (gry fa­bu­lar­ne)
  • akcja zbroj­na
  • akcja strun
  • akcja (fi­nan­se)
  • Ak­cjo­nizm

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od­dzia­ły spe­cjal­ne roz­po­czę­ły akcję od­bi­cia za­kład­ni­ków.

 (1.2) Akcja tej po­wie­ści roz­gry­wa się w An­glii.

 (1.3) Strze­la! Gol! Co za akcja!

 (1.4) Ostat­nio za­ro­bi­łem tro­chę pie­nię­dzy na sprze­da­ży akcji.

 (1.5) Ale akcja! Aśka po­wie­dzia­ła dy­rek­to­ro­wi, że jest idio­tą!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈakt͡sʲja, AS: akcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcyjność ż., akcjonariusz mos., akcjonariuszka ż., przedakcja ż.

:: zdrobn. akcyjka ż.

 przym. akcyjny

 przysł. akcyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czyn, działanie, impreza, przedsięwzięcie, ruch

 (1.2) fabuła, treść, wątek, motyw, temat, historia

 (1.3) atak

 (1.4) papier wartościowy, udział

Wiktionary


akcje

1. dzia­ła­nie, szcze­gól­nie zor­ga­ni­zo­wa­ne, zmie­rza­ją­ce do osią­gnię­cia ja­kie­goś celu;
2. typ fa­bu­ły w dzie­le li­te­rac­kim i fil­mo­wym;
3. dzia­ła­nie bo­jo­we, walka;
4. pa­pier war­to­ścio­wy, do­ku­ment udzia­ło­wy w spół­ce ak­cyj­nej


SJP.pl


akcjogram

gra­ficz­ne przed­sta­wie­nie no­to­wań gieł­do­wych


SJP.pl


akcjonalista

daw­niej: ak­cjo­na­riusz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. zob. ak­cjo­na­riusz.

Wiktionary


akcjonariat

ogół osób i pod­mio­tów go­spo­dar­czych po­sia­da­ją­cych udzia­ły (akcje) w danej fir­mie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. forma włas­no­ści przed­się­bior­stwa, po­le­ga­ją­ca na tym, że grupa osób po­sia­da jego akcje

 (1.2) kwe­stion. ekon. ogół ak­cjo­na­riu­szy przed­się­bior­stwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcja ż., akcjonariusz mos., akcjonariuszka ż.

 przym. akcyjny

Wiktionary


akcjonariusz

1. wspól­nik w spół­ce ak­cyj­nej;
2. wspól­nik w spół­ce ko­man­dy­to­wo-ak­cyj­nej, który nie od­po­wia­da za jej zo­bo­wią­za­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekon. wła­ści­ciel akcji spół­ki ak­cyj­nej;

Wiktionary

Nie mylić z: ak­tu­a­riusz.

Ak­cjo­na­riusz – wspól­nik spół­ki ak­cyj­nej lub spół­ki ko­man­dy­to­wo-ak­cyj­nej bę­dą­cy po­sia­da­czem akcji wy­e­mi­to­wa­nych przez taką spół­kę. Pod­miot na­by­wa­ją­cy akcje spół­ki staje się jej ak­cjo­na­riu­szem. Ak­cjo­na­riu­szem może zo­stać osoba fi­zycz­na, osoba praw­na, jak rów­nież jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na nie­po­sia­da­ją­ca oso­bo­wo­ści praw­nej (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ak­cjo­na­riu­sze tej spół­ki czuli się oszu­ka­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakt͡sʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ, AS: akcʹi ̯õnarʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcja ż., akcjonariat m.

:: fż. akcjonariuszka ż.

 przym. akcyjny

 przysł. akcyjnie

Wiktionary


akcjonariuszka

po­sia­dacz­ka akcji przed­się­bior­stwa ak­cyj­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: ak­cjo­na­riusz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedakcja ż., akcyjka ż., akcyjność ż., akcjonariusz mos., akcjonariat m., akcja ż.

 przym. akcyjny

 przysł. akcyjnie

Wiktionary


akcjonistka

→ ak­cjo­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

akcjonista

akcjonizm

nurt w sztu­ce współ­czes­nej ma­ją­cy zbli­żyć sztu­kę do co­dzien­ne­go życia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ak­cjo­nizm – ruch ar­ty­stycz­ny
  • Ak­cjo­nizm wie­deń­ski – ruch ar­ty­stycz­ny w po­wo­jen­nej Au­strii
  • ter­min, ut­wo­rzo­ny przez The­o­do­ra Ador­na
  • Akcja

Wikipedia


akcjum

przy­lą­dek w za­chod­niej Gre­cji


SJP.pl

Ak­cjum, (łac. "Ac­tium," gr. Άκτιο – "Aktio", czyli po­ło­żo­ne na przy­lądk-u/-ach) – mia­sto w za­chod­niej czę­ści Gre­cji w Akar­na­nii na przy­ląd­ku o tej samej naz­wie, przy wej­ściu do Za­to­ki Am­bra­kij­skiej.

W cza­sach sta­ro­żyt­nych Ak­cjum było miej­scem kultu Apol­li­na Ak­tio­sa. Na­le­ża­ło wów­czas do mia­sta Anak­to­rion. W po­bli­żu tego mia­sta 2 wrze­śnia 31 r. p.n.e. od­by­ła się bitwa pod Ak­cjum, w któ­rej zwy­cięz­cą zo­stał Ok­ta­wian.

Wikipedia


akcjusz

Lu­cjusz Ak­cjusz (łac. "Lu­cius Ac­cius" ur. w 170 p.n.e. w Pi­sa­u­rum, zmarł około 85 p.n.e.) – rzym­ski poeta i dra­ma­to­pi­sarz, uwa­ża­ny za naj­wy­bit­niej­sze­go dra­ma­tur­ga okre­su re­pu­bli­kań­skie­go.

Wikipedia


akcydencja

ak­cy­dens; prze­sta­rza­le:
1. przy­pad­ko­wa, zmien­na cecha ja­kiejś rze­czy;
2. do­chód ubocz­ny, do­dat­ko­wa opła­ta po­bie­ra­na przy cle


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) do­dat­ko­wa opła­ta przy cle­niu przy­wo­żo­nych to­wa­rów

 (1.2) daw. przy­pa­dłość

 (1.3) daw. do­chód ubocz­ny, czę­sto nie­le­gal­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcydens mrz., akcydensik mrz., akcydensista mos.

 przym. akcydensowy, akcydentalny

Wiktionary


akcydens

1. przy­pad­ko­wa, zmien­na cecha ja­kiejś rze­czy; ak­cy­den­cja;
2. do­chód ubocz­ny, do­dat­ko­wa opła­ta po­bie­ra­na przy cle; ak­cy­den­cja;
3. druk oko­licz­no­ścio­wy; druk ak­cy­den­so­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) druk. druk o cha­rak­te­rze użyt­ko­wym lub oko­licz­no­ścio­wym, np. za­pro­sze­nie, menu, ulot­ka, afisz, ka­ta­log etc.;

 (1.2) cecha ulot­na rze­czy, niew­pły­wa­ją­ca na jej isto­tę

 (1.4) daw. ekon. do­da­tek do sta­łe­go upo­sa­że­nia księ­dza

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ak­cy­dens w po­li­gra­fii
  • ak­cy­dens w fi­lo­zo­fii, prze­ci­wień­stwo atry­bu­tu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Firma roz­po­czę­ła dzia­łal­ność od pro­duk­cji ak­cy­den­sów.

 (1.2) Mówi się, że roz­cią­głość to modus lub ak­cy­dens ma­te­rii, a ma­te­ria to po­dło­że, czyli sub­stra­tum, które ją pod­trzy­mu­je.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: akˈt͡sɨdɛ̃w̃s, AS: akcydẽũ̯s

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcydencja ż., akcydensista mos., akcydensistka ż., akcydentalia nmos., akcydentalizm mrz.

:: zdrobn. akcydensik mrz.

 przym. akcydensowy, akcydentalny

 przysł. akcydentalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) druk ulotny

Wiktionary


akcydensik

daw­niej, żar­to­bli­wie: ak­cy­dens - do­chód ubocz­ny, zwy­kle nie­le­gal­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: ak­cy­dens

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcydencja ż., akcydens mrz., akcydensista mos., akcydensistka ż., akcydentalia nmos., akcydentalizm mrz.

 przym. akcydensowy, akcydentalny

 przysł. akcydentalnie

Wiktionary


akcydensista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zecer skła­da­ją­cy druki ak­cy­den­so­we

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcydencja ż., akcydens mrz., akcydensik mrz., akcydensistka ż., akcydentalia nmos., akcydentalizm mrz.

 przym. akcydensowy, akcydentalny

 przysł. akcydentalnie

Wiktionary


akcydensistka

→ ak­cy­den­si­sta


SJP.pl

Patrz:

akcydensista

akcydensowy

1. przy­miot­nik od: ak­cy­dens (w zna­cze­niu druku, np. dru­kar­nia ak­cy­den­so­wa);
2. prze­sta­rza­le: zwią­za­ny z ak­cy­den­cją (ak­cy­den­sem), np. opła­ta ak­cy­den­so­wa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ak­cy­den­sem, do­ty­czą­cy ak­cy­den­su

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcydencja ż., akcydens mrz., akcydensik mrz., akcydensista mos., akcydensistka ż., akcydentalia nmos., akcydentalizm mrz.

 przym. akcydentalny

 przysł. akcydentalnie

Wiktionary


akcydentalia

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) filoz. cechy przy­pa­dło­ścio­we bytu; to wszyst­ko, co w rze­czy­wi­sto­ści może być inne, a rzecz nadal po­zo­sta­je tą samą rze­czą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcydens mrz., akcydensik mrz., akcydensista mos.

 przym. akcydensowy, akcydentalny

Wiktionary


akcydentalizm

po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny za­prze­cza­ją­cy po­wią­za­niu zja­wisk w spo­sób ko­niecz­ny, uwa­ża­ją­cy prawa nauki za su­biek­tyw­ne kon­struk­cje ludz­kie­go umy­słu, ne­gu­ją­cy po­wią­za­nie zja­wisk w stop­niu umoż­li­wia­ją­cym prze­wi­dze­nie więk­szo­ści rze­czy, co nie wy­ni­ka z bra­ków nauki, ale z przy­pad­ko­wo­ści wpi­sa­nej w na­tu­rę świa­ta; kon­tyn­gen­tyzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny za­kła­da­ją­cy, że cechy rze­czy i zja­wisk mają w dużej mie­rze cha­rak­ter przy­pad­ko­wy (ak­cy­den­tal­ny), a nie wy­ni­ka­ją­cy z ich sta­łej, niez­mien­nej isto­ty; prze­ko­na­nie o istot­nej roli przy­pad­ku w struk­tu­rze rze­czy­wi­sto­ści

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akcydentalny, akcydensowy

 rzecz. akcydens mrz., akcydensik mrz., akcydensista mos.

Wiktionary


akcydentalnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) nie­i­stot­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɨdɛ̃nˈtalʲɲɛ, AS: akcydẽntalʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akcydentalny, akcydensowy

 rzecz. akcydens mrz., akcydensik mrz., akcydensista mos.

Wiktionary


akcydentalność

→ ak­cy­den­tal­ny


SJP.pl

Patrz:

akcydentalny

akcydentalny

książ­ko­wo: przy­pad­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) książk. przy­pad­ko­wy, oko­licz­no­ścio­wy, nie­i­stot­ny, do­dat­ko­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɨdɛ̃nˈtalnɨ, AS: akcydẽntalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcydencja ż., akcydens mrz., akcydensik mrz., akcydensista mos., akcydensistka ż., akcydentalia nmos., akcydentalizm mrz.

 przym. akcydensowy

 przysł. akcydentalnie

Wiktionary


akcyja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. pro­ces są­do­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: akˈt͡sɨja, AS: akcyi ̯a

Wiktionary


akcyjka

zdrob­nie­nie od: akcja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: akcja

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedakcja ż., akcja ż., akcyjność ż., akcjonariusz mos., akcjonariuszka ż.

 przym. akcyjny

 przysł. akcyjnie

Wiktionary


akcyjniak

po­tocz­nie: film akcji


SJP.pl


akcyjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób po­le­ga­ją­cy na do­raź­nym or­ga­ni­zo­wa­niu akcji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­miast eg­zek­wo­wać prze­pi­sy sy­ste­ma­tycz­nie i bezwz­ględ­nie, służ­by po­rząd­ko­we (…) dzia­ła­ją ak­cyj­nie i po me­dial­nym za­mie­sza­niu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedakcja ż., akcja ż., akcyjka ż., akcyjność ż., akcjonariusz mos., akcjonariuszka ż.

 przym. akcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czasowo, doraźnie, dorywczo, kapryśnie, niesystematycznie, nieregularnie, nierównomiernie, nierytmicznie, okazjonalnie, okresowo, sezonowo, tymczasowo, w kratkę

Wiktionary


akcyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ak­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są ak­cyj­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedakcja ż., akcja ż., akcyjka ż., akcjonariusz mos., akcjonariuszka ż.

 przym. akcyjny

 przysł. akcyjnie

Wiktionary


akcyjny

1. zwią­za­ny z akcją (np. cha­rak­ter ak­cyj­ny);
2. zwią­za­ny z ak­cja­mi (np. ka­pi­tał ak­cyj­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z akcją, do­ty­czą­cy akcji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcjonariat mrz., przedakcja ż., akcja ż., akcyjka ż., akcyjność ż., akcjonariusz mos., akcjonariuszka ż.

 przysł. akcyjnie

Wiktionary


akcyza

1. ro­dzaj poś­red­nie­go po­dat­ku na­kła­da­ne­go przez pań­stwo na niek­tó­re ar­ty­ku­ły spo­żyw­cze, przed­mio­ty użyt­ko­we i usłu­gi, wkal­ku­lo­wa­ny w ich cenę; po­da­tek ak­cy­zo­wy; także: kwota tego po­dat­ku;
2. urząd po­bie­ra­ją­cy ten po­da­tek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. ro­dzaj po­dat­ku poś­red­nie­go na­kła­da­ne­go na niek­tó­re to­wa­ry celem ogra­ni­cze­nia ich kon­sump­cji;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cel­ni­cy prze­chwy­ci­li 1000 kar­to­nów pa­pie­ro­sów bez ak­cy­zy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: akˈt͡sɨza, AS: akcyza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcyźnik m.

 przym. akcyzowy

Wiktionary


akcyzowy

→ ak­cy­za


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ak­cy­zy

Wiktionary

Patrz:

akcyza

Przykłady

 (1.1) Ty­po­wym tego przy­kła­dem są po­dat­ki typu ak­cy­zo­we­go, tzn. po­dat­ki od wy­dat­ków, zwła­szcza na szcze­gól­ne ro­dza­je to­wa­rów, ta­kich jak al­ko­hol, ben­zy­na, pa­pie­ro­sy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɨˈzɔvɨ, AS: akcyzovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcyza ż., akcyźnik m.

Wiktionary


akcyźnik

urzęd­nik pań­stwo­wy po­bie­ra­ją­cy ak­cy­zę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) adm. urzęd­nik po­bie­ra­ją­cy ak­cy­zę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­wództ­wo pow­sta­nia ob­ję­li po­cząt­ko­wo wy­wo­dzą­cy się z ludu nie­za­przy­się­że­ni księ­ża, byli żoł­nie­rze, rze­mieśl­ni­cy oraz byli prze­myt­ni­cy i ak­cyź­ni­cy solni, sku­pia­jąc się do­ko­ła do­mo­krąż­cy Ja­ku­ba Cat­he­li­ne­au.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcyza ż.

 przym. akcyzowy

Wiktionary


akebia

az­ja­tyc­kie pną­cze, któ­re­go owoce są sto­so­wa­ne w me­dy­cy­nie na­tu­ral­nej w za­bu­rze­niach lak­ta­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ake­bia|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin okry­to­na­sien­nych z ro­dzi­ny krę­pie­nio­wa­tych;

Wiktionary

Ake­bia ("Ake­bia") – ro­dzaj ro­ślin okry­to­na­sien­nych za­li­cza­nych do ro­dzi­ny krę­pie­nio­wa­tych "Lar­di­za­ba­la­ce­ae". Obej­mu­je 5 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją we wschod­niej Azji (Chiny, Korea, Ja­po­nia). W na­tu­rze ro­śli­ny te rosną na te­re­nach ska­li­stych, w za­ro­ślach, za­wsze tam, gdzie mogą roz­wi­nąć się w miej­scach na­sło­necz­nio­nych. Na ob­sza­rach gór­skich rosną do rzęd­nej 1500 m n.p.m. Kwit­ną wios­ną.

Wikipedia


akedia

apa­tia, obo­jęt­ność, bez­tro­ska, wy­czer­pa­nie; ace­dia


SJP.pl


akefaliczny

1. w sztu­kach pla­stycz­nych: bez­gło­wy, przed­sta­wio­ny bez głowy, nie­ma­ją­cy po­cząt­ku (o przed­sta­wia­nych stwo­rach);
2. wiersz ake­fa­licz­ny - wiersz an­tycz­ny, który nie ma ele­men­tu po­cząt­ko­we­go


SJP.pl


akerman

dawna nazwa Bia­ło­gro­du nad Dnie­strem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. Bia­ło­gród nad Dnie­strem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tam zdala bły­szczy obłok, tam ju­trzen­ka wscho­dzi... / To bły­szczy Dniestr, to wesz­ła lampa Aker­ma­nu!

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akermański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Akierman, Akkerman

Wiktionary


akermanit

mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów gru­po­wych


SJP.pl


akermański

→ Aker­man


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z Aker­ma­nem (obec­nie: Bia­ło­gród nad Dnie­strem)

Wiktionary

Patrz:

Akerman

Powiązane:

 rzecz. Akerman mrz.

Wiktionary


aketon

gruby, pi­ko­wa­ny kaf­tan śred­nio­wiecz­ny, za­kła­da­ny pod zbro­ję; gam­be­son, prze­szy­wa­ni­ca, prze­szyw­ka


SJP.pl


akia

ro­dzaj sanek uży­wa­nych przez Eski­mo­sów


SJP.pl

„Su­li­li, syn Aminu, Kik­kia, Akia, Puzur-Aszur, Sza­lim-ahum, Ilu-szuma - razem sze­ściu kró­lów ["któ­rych imio­na zo­sta­ły za­pi­sa­ne na"] ce­głach, (ale) któ­rych limmu nie zo­sta­li spi­sa­ni/zna­le­zie­ni”

ustęp "Asy­ryj­skiej listy kró­lów" wy­li­cza­ją­cy asy­ryj­skich kró­lów od 27 do 32

Wikipedia


akinakes

krót­ki miecz brą­zo­wy obo­siecz­ny z VII wieku p.n.e., uży­wa­ny przez Scy­tów


SJP.pl

Aki­na­kes (gr. ἀκινάκης) lub aki­na­ka (pers. *"akīnakah") – scy­tyj­ski szty­let lub krót­ki miecz, od VIII wieku p.n.e. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla kul­tu­ry Scy­tów, a na­stęp­nie prze­ję­ty przez Per­sów.

Wikipedia


akinety

ko­mór­ki przetr­wal­ni­ko­we o cha­rak­te­rze spory, wy­stę­pu­ją­ce u nit­ko­wa­tych form sinic i u niek­tó­rych glo­nów ży­ją­cych w szyb­ko zmie­nia­ją­cych się sied­li­skach, np. wy­sy­cha­ją­cych ka­łu­żach


SJP.pl


akinetyczny

→ aki­ne­za


SJP.pl

Patrz:

akineza

akineza

aki­nez­ja;
1. brak zdol­no­ści wy­ko­ny­wa­nia ru­chów na sku­tek usz­ko­dze­nia ob­wo­do­we­go na­rzą­du ruchu;
2. u zwie­rząt: znie­ru­cho­mie­nie bę­dą­ce re­ak­cją obron­ną; bez­ruch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cał­ko­wi­ta nie­zdol­ność do ruchu; nie­moż­ność wy­ko­ny­wa­nia ru­chów do­wol­nych mimo za­cho­wa­ne­go na­pię­cia mię­śnio­we­go

 (1.2) zool. znie­ru­cho­mie­nie zwie­rzę­cia jako forma re­ak­cji obron­nej

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) war. akinezja

Wiktionary


akinezja

aki­ne­za;
1. brak zdol­no­ści wy­ko­ny­wa­nia ru­chów na sku­tek usz­ko­dze­nia ob­wo­do­we­go na­rzą­du ruchu;
2. u zwie­rząt: znie­ru­cho­mie­nie bę­dą­ce re­ak­cją obron­ną; bez­ruch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cał­ko­wi­ta nie­zdol­ność do wy­ko­ny­wa­nia ru­chów, ich spo­wol­nie­nie lub ogra­ni­cze­nie

 (1.2) zool. nagłe i cza­so­we znie­ru­cho­mie­nie zwie­rzę­cia, sta­no­wią­ce jego re­ak­cję obron­ną przed za­gro­że­niem

Wiktionary

Aki­nez­ja, aki­ne­za – objaw cho­ro­bo­wy prze­ja­wia­ją­cy się zu­bo­że­niem ru­cho­wym lub cał­ko­wi­tym bez­ru­chem. Wy­stę­pu­je m.in. u cho­rych na cho­ro­bę Par­kin­so­na. Szcze­gól­nie za­u­wa­żal­ne jest w aki­nez­ji zu­bo­że­nie ru­chów mi­micz­nych twa­rzy (tzw. „ma­sko­wa­tość twa­rzy”, ami­mia). Cza­sa­mi to­wa­rzy­szą jej bra­dy­la­lia (spo­wol­nie­nie mowy) oraz mi­kro­gra­fia (pi­sa­nie ma­ły­mi li­te­ra­mi).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­czę­ściej aki­nez­ja wy­stę­pu­je w prze­bie­gu cho­ro­by Par­kin­so­na, po­nie­waż wy­ni­ka z usz­ko­dze­nia ukła­du po­za­pi­ra­mi­do­we­go.

 (1.2) Os­wo­je­nie [zwie­rząt] wy­ra­ża się stop­nio­wym za­ni­kiem re­ak­cji obron­nych (za­rów­no agre­sji jak i uciecz­ki czy aki­nez­ji).

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. akineza; bezruch

 (1.2) war. akineza; bezruch, znieruchomienie

Wiktionary


akira

ja­poń­skie imię mę­skie


SJP.pl

Akira (jap. アキラ) – manga au­tor­stwa Kat­su­hi­ro Ōtomo, pu­bli­ko­wa­na w ma­ga­zy­nie „Shūkan Young Ma­ga­zi­ne” wy­daw­nict­wa Kōdansha od 20 grud­nia 1982 do 25 czerw­ca 1990.

Na pod­sta­wie mangi pow­stał peł­no­me­tra­żo­wy film anime, któ­re­go pre­mie­ra od­by­ła się w 1988 roku. Po­nad­to pla­no­wa­ny jest ak­tor­ski film live ac­tion, któ­re­go próby jego pro­duk­cji po­dej­mo­wa­no kil­ku­krot­nie, jed­nak wciąż nie wia­do­mo, kiedy pow­sta­nie i kiedy od­bę­dzie się jego pre­mie­ra.

Wikipedia


akita

rasa psa do­mo­we­go po­cho­dzą­ca z Ja­po­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kynol. każda z dwóch ras psów: akita inu i akita ame­ry­kań­ska;

 (1.2) pies jed­nej z ras akita (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Akita – mia­sto w Ja­po­nii w Pre­fek­tu­rze Akita
  • Akita – pre­fek­tu­ra w Ja­po­nii
  • Akita – dwo­rzec ko­le­jo­wy
  • akita (akita inu) – ja­poń­ska rasa psa
  • akita ame­ry­kań­ska – ame­ry­kań­ska rasa psa
  • Ma­sa­mi Akita – ja­poń­ski kom­po­zy­tor mu­zy­ki noise

Wikipedia


akka

1. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny mir­to­wa­tych;
2. akka Sel­lo­wa - cie­pło­lub­na ro­śli­na drze­wia­sta z ro­dzi­ny mir­to­wa­tych; fej­hoa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto por­to­we w Iz­ra­e­lu, w Dy­stryk­cie Pół­noc­nym;

Wiktionary

Akka ( ‏עכו‎, "Akko"; ‏عكا‎, "Akka"; Akko; w ję­zy­kach za­chod­nio­e­u­ro­pej­skich na ogół zwane "Akra", Saint-Jean-d’Acre) – mia­sto po­ło­żo­ne w Dy­stryk­cie Pół­noc­nym w Iz­ra­e­lu.

Akka jest jed­nym ze sta­ro­żyt­nych miast por­to­wych, któ­re­go hi­sto­ria sięga epoki brązu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ze­spół za­byt­ków Akki jest od 2001 roku umie­szczo­ny na li­ście świa­to­we­go dzie­dzict­wa UNESCO.

 (1.1) Czy­ta­łem o Akce w ja­kimś sta­rym pol­skim prze­wod­ni­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akkański

Wiktionary


akkański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Akką, do­ty­czą­cy Akki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ru­szy­li oni czym prę­dzej na pół­noc, uprzed­nio po­ży­czy­wszy sie­dem ty­się­cy bi­zan­tów ak­kań­skich i ty­siąc bi­zan­tów je­ro­zo­lim­skich na sfi­nan­so­wa­nie kam­pa­nii.

 (1.1) Dłoń z pu­char­kiem wska­za­ła wody przy­sta­ni ak­kań­skiej, na któ­rej uno­si­ło się za­led­wie kilka drob­nych łodzi ry­bac­kich.

 (1.1) We­ne­cja i Genua pro­wa­dzi­ły mię­dzy sobą nie­wy­po­wie­dzia­ną wojnę na wy­ni­szcze­nie o porty Le­wan­tu, zaś szpi­tal­ni­cy i tem­pla­riu­sze od dawna po­zo­sta­wa­li w ostrym po­li­tycz­nym spo­rze o zyski z ak­kań­skie­go hand­lu.

 (1.1) Dwa lata póź­niej zdo­by­ta zo­sta­ła Akka, sto­li­ca ka­dłu­bo­we­go Kró­le­stwa Ak­kań­skie­go, ostat­nia już pla­ców­ka Fran­ków na Bli­skim Wscho­dzie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akka ż.

Wiktionary


aklamacja

przy­ję­cie cze­goś jed­no­myśl­nie, bez gło­so­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jed­no­gło­śny wybór, uz­na­nie cze­goś

 (1.2) daw. oby­cza­jo­wy po­wi­tal­ny okrzyk ku czci wy­so­ko po­sta­wio­nych osób

Wiktionary

Akla­ma­cja ( acc­la­ma­tio z ad „do, z” i clamo „wołam”; con­sen­sus or­di­num „zgoda sta­nów”) – spo­sób przy­ję­cia usta­wy lub wnio­sku w de­mo­kra­tycz­nych or­ga­nach wła­dzy usta­wo­daw­czej.

Wnio­sek zo­sta­je przy­ję­ty po­przez akla­ma­cję, gdy zo­sta­je za­ak­cep­to­wa­ny jed­no­myśl­nie przez całe zgro­ma­dze­nie bez or­ga­ni­zo­wa­nia gło­so­wa­nia (może zo­stać po­par­ty okrzy­ka­mi lub okla­ska­mi).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pow­tór­nie wy­bra­no ją przez akla­ma­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaklãˈmat͡sʲja, AS: aklãmacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aklamowanie n.

 czas. aklamować ndk.

 przym. aklamacyjny

Wiktionary


aklamacyjny

do­ty­czą­cy akla­ma­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z akla­ma­cją, do­ty­czą­cy akla­ma­cji, wy­ra­żo­ny przez akla­ma­cję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aklamacja ż., aklamowanie n.

 czas. aklamować ndk.

Wiktionary


aklamowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. wi­ta­nie okrzy­kiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aklamacja ż.

 czas. aklamować ndk.

 przym. aklamacyjny

Wiktionary


aklamować

witać, po­wi­tać okrzy­kiem; uz­na­wać, uznać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) daw. witać okrzy­kiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aklamacja ż., aklamowanie n.

 przym. aklamacyjny

Wiktionary


aklasowy

nie­na­le­żą­cy do żad­nej klasy spo­łecz­nej; bez­kla­so­wy


SJP.pl


aklimacja

na­tu­ral­na re­ak­cja or­ga­niz­mu na nie­ty­po­we dla niego (np. sztucz­nie stwo­rzo­ne) wa­run­ki


SJP.pl


aklimatyzacja

przy­sto­so­wy­wa­nie, przyz­wy­cza­ja­nie się do pa­nu­ją­cych wa­run­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. przy­sto­so­wa­nie się or­ga­niz­mów ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych do no­we­go śro­do­wi­ska;

 (1.2) przen. przy­sto­so­wa­nie się do nowej sy­tu­a­cji

Wiktionary

Akli­ma­ty­za­cja – ro­dzaj adap­ta­cji; spo­wo­do­wa­ne zmia­ną miej­sca po­by­tu, za­cho­dzą­ce w na­tu­ral­nych wa­run­kach, przy­sto­so­wa­nie się do no­wych dla da­ne­go or­ga­niz­mu wa­run­ków kli­ma­tycz­nych. W za­kres akli­ma­ty­za­cji wcho­dzą przy­sto­so­wa­nia do kli­ma­tu, czasu i wy­so­ko­ści. Przy­sto­so­wa­nie za­cho­dzą­ce w wa­run­kach la­bo­ra­to­ryj­nych, do sztucz­nie wyt­wa­rza­nych wa­run­ków, na­zy­wa­my akli­ma­cją.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aklimatyzowanie n., zaaklimatyzowanie n.

 czas. aklimatyzować ndk., zaaklimatyzować dk.

 przym. aklimatyzacyjny

Wiktionary


aklimatyzacyjny

do­ty­czą­cy akli­ma­ty­za­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z akli­ma­ty­za­cją, do­ty­czą­cy akli­ma­ty­za­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aklimatyzacja ż., aklimatyzowanie n.

 czas. aklimatyzować ndk., zaaklimatyzować dk.

Wiktionary


aklimatyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­sto­so­wy­wa­nie się do no­wych wa­run­ków lub sy­tu­a­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aklimatyzacja ż., zaaklimatyzowanie n.

 czas. aklimatyzować ndk., zaaklimatyzować dk.

 przym. aklimatyzacyjny

Wiktionary


aklimatyzować

1. przy­sto­so­wy­wać (rza­dziej przy­sto­so­wać) or­ga­nizm do pa­nu­ją­cych wa­run­ków;
2. akli­ma­ty­zo­wać się - o or­ga­niz­mie lub prze­no­śnie o kimś: przyz­wy­cza­jać się (rza­dziej przyz­wy­cza­ić się), przy­sto­so­wy­wać się (rza­dziej przy­sto­so­wać się) do pa­nu­ją­cych wa­run­ków


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) biol. przy­sto­so­wy­wać or­ga­nizm do od­mien­nych wa­run­ków oto­cze­nia

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny akli­ma­ty­zo­wać się (dk. brak)

 (2.1) biol. o or­ga­niz­mie: przy­sto­so­wy­wać się do od­mien­nych wa­run­ków oto­cze­nia

 (2.2) rzad. przen. do­sto­so­wy­wać się do nowej sy­tu­a­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aklimatyzacja ż., aklimatyzowanie n., zaaklimatyzowanie n.

 czas. zaaklimatyzować dk.

 przym. aklimatyzacyjny

Wiktionary


aklina

linia łą­czą­ca na mapie ge­o­gra­ficz­nej miej­sca, w któ­rych od­chy­le­nie igły ma­gne­tycz­nej równe jest zeru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. linia łą­czą­ca na mapie miej­sca, gdzie od­chy­le­nie igły ma­gne­tycz­nej równe jest zeru;

Wiktionary

Akli­na, ina­czej rów­nik ma­gne­tycz­ny – jedna z izo­klin, czyli umow­nych linii na po­wierzch­ni Ziemi lub na mapie spe­cjal­nej-ge­o­fi­zycz­nej, łą­czą­cych punk­ty o jed­na­ko­wej in­kli­na­cji ma­gne­tycz­nej (o jed­na­ko­wym na­chy­le­niu ma­gne­tycz­nym); nazwa „akli­na” od­no­si się do izo­kli­ny, dla któ­rej in­kli­na­cja jest równa 0°.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) równik magnetyczny

Wiktionary


akme

1. we­dług sta­ro­żyt­nych Gre­ków: okres naj­wyż­sze­go rozk­wi­tu władz in­te­lek­tu­al­nych, przy­pa­da­ją­cy u ludzi mniej wię­cej czter­dzie­sto­let­nich, umoż­li­wia­ją­cy usta­le­nie przy­bli­żo­nej daty dzia­łal­no­ści au­to­rów mniej zna­nych
2. książ­ko­wo: szczyt lub punkt kry­tycz­ny cze­goś: życia, dzie­jów, cho­ro­by itd.


SJP.pl

Akme ( ἀκμή – ostrze, szczyt, punkt kul­mi­na­cyj­ny) – po­ję­cie uży­wa­ne w pi­śmien­nict­wie sta­ro­żyt­nej Gre­cji na oz­na­cze­nie punk­tu kul­mi­na­cyj­ne­go, rozk­wi­tu, okre­su naj­peł­niej­sze­go roz­wo­ju czy szczy­tu dzia­łal­no­ści.

Po­cząt­ko­wo "akme" oz­na­cza­ło ostrze lub czu­bek ostre­go na­rzę­dzia.

Wikipedia


akmeista

przed­sta­wi­ciel ak­me­iz­mu, poeta two­rzą­cy w duchu ak­me­iz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przed­sta­wi­ciel, zwo­len­nik ak­me­iz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Acu­men stał się waż­nym po­ję­ciem dla ro­syj­skich ak­me­i­stów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akmeizm mrz.

:: fż. akmeistka ż.

 przym. akmeistyczny

Wiktionary


akmeistka

przed­sta­wi­ciel­ka ak­me­iz­mu, po­et­ka two­rzą­ca w duchu ak­me­iz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przed­sta­wi­ciel­ka, zwo­len­nicz­ka ak­me­iz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akmeizm mrz.

:: fm. akmeista mos.

 przym. akmeistyczny

Wiktionary


akmeistyczny

do­ty­czą­cy ak­me­iz­mu lub ak­me­i­stów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) liter. zwią­za­ny z ak­me­iz­mem, do­ty­czą­cy ak­me­iz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akmeista mos., akmeistka ż., akmeizm mrz.

Wiktionary


akmeizm

kie­ru­nek w po­ez­ji ro­syj­skiej pier­wszej po­ło­wy mię­dzy­woj­nia, gło­szą­cy od­wrót od sym­bo­licz­nej i mi­stycz­nej po­ez­ji, na­wo­łu­ją­cy do uka­zy­wa­nia w ut­wo­rach pię­kna re­al­ne­go świa­ta za po­mo­cą pro­ste­go ję­zy­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. prze­ciw­sta­wia­ją­cy się sym­bo­liz­mo­wi mo­der­ni­stycz­ny kie­ru­nek w po­ez­ji i li­te­ra­tu­rze ro­syj­skiej przy­pa­da­ją­cy na po­czą­tek XX wieku;

Wiktionary

Ak­me­izm (od "akme", gr. "akmḗ" „szczyt, wyż­szy sto­pień cze­goś, pora rozk­wi­tu”; także ada­mizm, kla­ryzm) – mo­der­ni­stycz­ny kie­ru­nek w po­ez­ji i li­te­ra­tu­rze ro­syj­skiej przy­pa­da­ją­cy na lata 1912–1932, od­mia­na ne­o­kla­sy­cyz­mu. Wy­szedł on od kry­ty­ki sym­bo­liz­mu prze­pro­wa­dzo­nej przez mło­dych twór­ców z ist­nie­ją­cej w la­tach 1911–1914 grupy „Cech po­e­tów”.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. akmeista mos., akmeistka ż.

 przym. akmeistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adamizm, klaryzm

Wiktionary


akmolski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ak­mo­łą, do­ty­czą­cy Ak­mo­ły (współcz. Asta­na)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akmoła ż.

Wiktionary


akmon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bud. ro­dzaj blo­ków be­to­no­wych słu­żą­cych do bu­do­wy fa­lo­chro­nów na­rzu­to­wych i w ochro­nie brze­gu mor­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Brzeg był po­kry­ty ak­mo­na­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈakmɔ̃n, AS: akmõn

Wiktionary


akognitywizm

po­gląd etycz­ny za­kła­da­ją­cy nie­ist­nie­nie obiek­tyw­nych war­to­ści etycz­nych i mo­ral­nych, uz­na­ją­cy je za wy­ni­ka­ją­ce z jed­nost­ko­we­go bądź zbio­ro­we­go prześ­wiad­cze­nia; non­ko­gni­ty­wizm, an­ty­ko­gni­ty­wizm


SJP.pl


akognitywny

→ ako­gni­ty­wizm


SJP.pl

Patrz:

akognitywizm

akolada

klam­ra łą­czą­ca więk­szą ilość pię­cio­li­nii w ut­wo­rach na wiele gło­sów, in­stru­men­tów lub na dwie ręce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. druk. pio­no­wa linia lub klam­ra łą­czą­ca pię­cio­li­nie, na któ­rych no­tu­je się par­tie in­stru­men­tów lub gło­sów jed­ne­go ut­wo­ru wy­ko­ny­wa­ne jed­no­cze­śnie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ako­la­da (mu­zy­ka)
  • Ako­la­da (ce­re­mo­nia)
  • Ako­la­da (ma­so­ne­ria)
  • Ako­la­da (Chór Ka­me­ral­ny „Ako­la­da”)

Wikipedia


akolita

1. kle­ryk z na­da­nym czwar­tym, ostat­nim z niż­szych świę­ceń ka­płań­skich (ma­ją­cy m.in. prawo do udzie­la­nia ko­mu­nii);
2. daw­niej: mi­ni­strant bio­rą­cy udział w uro­czy­stej li­tur­gii;
3. rzad­ko: prze­no­śnie o czy­imś stron­ni­ku, po­plecz­ni­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kośc. osoba, któ­rej udzie­lo­no po­słu­gi ako­li­ta­tu;

 (1.2) książk. czyjś stron­nik, po­plecz­nik, to­wa­rzysz

Wiktionary

Ako­li­ta (z grec­kie­go "ἀκόλουθος" „akó­lo­ut­hos” – „to­wa­rzy­szą­cy, idący za kimś” lub "ἀκολουθέω" „akó­lo­ut­heo” – „iść za kimś, na­śla­do­wać, to­wa­rzy­szyć”) – chrze­ści­ja­nin usta­no­wio­ny do po­mo­cy ka­pła­no­wi i dia­ko­no­wi w spra­wo­wa­niu li­tur­gii.

Nie­kie­dy, zwa­ży­wszy na oko­licz­no­ści, do­pu­szcza się do służ­by przy oł­ta­rzu inne osoby świec­kie, nie­bę­dą­ce usta­no­wio­ny­mi przez wła­dzę ko­ściel­ną (mi­ni­stran­tów). Wów­czas ako­li­tom po­wie­rza się tro­skę o pra­wi­dło­we przy­go­to­wa­nie tych osób.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bab­cię Józię od­wie­dził ksiądz z Panem Je­zu­sem, któ­re­mu to­wa­rzy­szył ako­li­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakɔˈlʲita, AS: akolʹita

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akolitat mrz., akolitka ż.

:: fż. akolitka ż.

 przym. akolicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) posługujący

Wiktionary


akolitat

obrzęd usta­no­wie­nia kogoś ako­li­tą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kośc. jedna ze współ­czes­nych po­sług w Ko­ście­le;

 (1.2) kośc. obrzęd usta­no­wie­nia ako­li­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­win­cjał udzie­lił po­słu­gi ako­li­ta­tu dwu­na­stu kle­ry­kom.

 (1.2) Ro­dzi­ce przy­je­cha­li na ako­li­tat swo­je­go syna.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akolita mos., akolitka ż.

Wiktionary


akolitka

świe­ca trzy­ma­na przez ako­li­tę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kośc. ko­bie­ta peł­nią­ca funk­cję po­moc­ni­czą przy oł­ta­rzu w cza­sie li­tur­gii

 (1.2) książk. czy­jaś stron­nicz­ka, po­plecz­nicz­ka, to­wa­rzysz­ka

 (1.3) kośc. świe­ca uży­wa­na w li­tur­gii, trzy­ma­na przez ako­li­tów, naj­czę­ściej pod­czas pro­ce­sji lub uro­czy­stej mszy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakɔˈlʲitka, AS: akolʹitka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akolita mos., akolitat mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) świeca procesyjna

Wiktionary


akolut

doś­wiad­cze­nie zmy­sło­we


SJP.pl


akomodacja

1. w fiz­jo­lo­gii: przy­sto­so­wa­nie się ukła­du op­tycz­ne­go oka do wy­raź­ne­go wi­dze­nia z danej od­le­gło­ści;
2. w psy­cho­lo­gii: do­sko­na­le­nie na­tu­ry poz­naw­czej pod wpły­wem no­wych doś­wiad­czeń;
3. w ję­zy­koz­naw­stwie: zmia­na brzmie­nia gło­ski w wy­ni­ku wy­mo­wy razem z gło­ska­mi ją ota­cza­ją­cy­mi (np. "w" w "ławka" wy­ma­wia­ne jako "f")


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. do­sto­so­wa­nie się ukła­du op­tycz­ne­go oka do ostre­go wi­dze­nia

 (1.2) przy­sto­so­wa­nie spo­so­bów ka­te­chi­za­cji mi­syj­nej do wa­run­ków życia lud­no­ści na­u­cza­nej

 (1.3) do­sto­so­wa­nie wa­run­ków ofer­ty zak­wa­te­ro­wa­nia

 (1.4) jęz. for­mal­ne pod­po­rząd­ko­wa­nie się po­drzęd­ni­ka wy­mo­gom na­drzęd­ni­ka;

 (1.5) psych. zmia­na ist­nie­ją­cych lub two­rze­nie no­wych struk­tur poz­naw­czych w celu przy­sto­so­wa­nia się do no­wych wa­run­ków śro­do­wi­ska;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ako­mo­da­cja oka – na­staw­ność oka,
  • ako­mo­da­cja ma­gne­tycz­na – usta­le­nie stanu fer­ro­ma­gne­ty­ka,
  • ako­mo­da­cja (psy­cho­lo­gia) – do­sto­so­wa­nie struk­tu­ry poz­naw­czej,
  • ako­mo­da­cja (re­li­gioz­naw­stwo) – do­sto­so­wa­nie nauk re­li­gij­nych do men­tal­no­ści od­bior­ców,
  • ako­mo­da­cja (tu­ry­sty­ka) – do­sto­so­wa­nie wa­run­ków ofer­ty zak­wa­te­ro­wa­nia,
  • ako­mo­da­cja skład­nio­wa (gra­ma­ty­ka opi­so­wa) – przy­sto­so­wa­nie ka­te­go­rial­ne da­nych wy­ra­zów do in­nych w zda­niu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌakɔ̃mɔˈdat͡sʲja, AS: akõmodacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. akomodować

 rzecz. akomodowanie n.

 przym. akomodacyjny

Wiktionary


akomodacyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ako­mo­da­cyj­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akomodacyjny

 przysł. akomodacyjnie

Wiktionary


akomodacyjny

do­ty­czą­cy ako­mo­da­cji (np. zdol­no­ści ako­mo­da­cyj­ne oka; zmia­ny ako­mo­da­cyj­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. psych. zdol­ny do ako­mo­da­cji, przy­sto­so­wa­nia się; po­le­ga­ją­cy na ako­mo­da­cji, przy­sto­so­wa­niu się

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akomodacyjność ż., akomodacja ż., akomodowanie n., zakomodowanie n.

 czas. akomodować ndk., zakomodować dk.

Wiktionary


akomodowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fizj. przy­sto­so­wy­wa­nie się ukła­du op­tycz­ne­go oka do wy­raź­ne­go wi­dze­nia przed­mio­tów znaj­du­ją­cych się w róż­nej od­le­gło­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akomodacja ż.

 czas. akomodować

 przym. akomodacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akomodacja

Wiktionary


akomodować

1. w fiz­jo­lo­gii: przy­sto­so­wać, przy­sto­so­wy­wać układ op­tycz­ny oka do wy­raź­ne­go wi­dze­nia z danej od­le­gło­ści;
2. w psy­cho­lo­gii: udo­sko­na­lić, do­sko­na­lić na­tu­rę poz­naw­czą pod wpły­wem no­wych doś­wiad­czeń; 3 w ję­zy­koz­naw­stwie: zmie­nić, zmie­niać brzmie­nie gło­ski w wy­ni­ku wy­mo­wy razem z gło­ska­mi ją ota­cza­ją­cy­mi (np. "w" w "ławka" wy­ma­wia­ne jako "f")


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) med. o ukła­dzie op­tycz­nym oka: przy­sto­so­wy­wać się do wy­raź­ne­go wi­dze­nia z róż­nej od­le­gło­ści

 (1.2) daw. od­po­wia­dać, za­do­wa­lać, przy­sto­so­wy­wać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ako­mo­do­wać się (dk. brak)

 (2.1) daw. pod­po­rząd­ko­wy­wać się, sto­so­wać się, har­mo­ni­zo­wać z czymś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akomodacja ż., akomodowanie n.

 przym. akomodacyjny

Wiktionary


akompaniament

1. par­tia in­stru­men­tal­na w ut­wo­rze mu­zycz­nym, to­wa­rzy­szą­ca głów­nej par­tii wy­ko­ny­wa­nej przez głos so­lo­wy lub ze­spół; także: wy­ko­ny­wa­nie ta­kiej par­tii in­stru­men­tal­nej;
2. prze­no­śnie o czymś (głów­nie o dźwię­kach) co to­wa­rzy­szy cze­muś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. in­stru­men­tal­ne tło głów­nej par­tii;

 (1.2) muz. wy­ko­ny­wa­nie akom­pa­nia­men­tu (1.1), to­wa­rzy­sze­nie grą so­li­ście lub ze­spo­ło­wi

 (1.3) przen. głosy i dźwię­ki bę­dą­ce tłem do cze­goś

Wiktionary

Akom­pa­nia­ment – par­tia in­stru­men­tal­na, która jest tłem wątku me­lo­dycz­ne­go. Akom­pa­nia­ment to rów­nież spo­sób gry na in­stru­men­cie, po­le­ga­ją­cy na bu­do­wa­niu tła dla par­tii da­ne­go in­stru­men­tu so­lo­we­go lub głosu we­dług sche­ma­tu (naj­czę­ściej po­przez wy­bi­ja­nie rytmu lub do­da­nie akor­dów).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jest to pieśń na dwa głosy z akom­pa­nia­men­tem mu­zy­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt, AS: akõmpãńãmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 czas. akompaniować

 rzecz. akompaniator, akompaniatorka, akompaniowanie

Wiktionary


akompaniamentowy

przy­miot­nik

 (1.1) muz. rzad. do­ty­czą­cy akom­pa­nia­men­tu; słu­żą­cy za akom­pa­nia­ment

Wiktionary


akompaniator

osoba, która akom­pa­niu­je (wy­ko­nu­je, to­wa­rzy­szą­cą głów­nej par­tii me­lo­dycz­nej, par­tię in­stru­men­tal­ną)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. wy­ko­naw­ca akom­pa­nia­men­tu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakɔ̃mpãˈɲatɔr, AS: akõmpãńator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akompaniament m., akompaniowanie n.

:: fż. akompaniatorka ż.

 czas. akompaniować ndk.

Wiktionary


akompaniatorka

→ akom­pa­nia­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. wy­ko­naw­czy­ni akom­pa­nia­men­tu

Wiktionary

Patrz:

akompaniator

Wymowa:

IPA: ˌakɔ̃mpãɲaˈtɔrka, AS: akõmpãńatorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akompaniament m., akompaniowanie n.

:: fm. akompaniator m.

 czas. akompaniować

Wiktionary


akompaniowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. wy­ko­ny­wa­nie akom­pa­nia­men­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Akom­pa­nio­wa­nie tak nad­po­bud­li­we­mu wo­ka­li­ście jest pełne nie­spo­dzia­nek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakɔ̃mpãɲɔˈvãɲɛ, AS: akõmpãńovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. akompaniować

 rzecz. akompaniament m., akompaniator m., akompaniatorka ż.

Wiktionary


akompaniować

wy­ko­ny­wać, to­wa­rzy­szą­cą głów­nej par­tii me­lo­dycz­nej, par­tię in­stru­men­tal­ną


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) muz. in­stru­men­tal­nie to­wa­rzy­szyć głów­nej par­tii, wy­ko­ny­wać jej tło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) …pani Ewe­li­na sie­dząc przy for­te­pia­nie akom­pa­nio­wa­ła grze słyn­ne­go wio­lon­cze­li­sty…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakɔ̃mpãˈɲɔvat͡ɕ, AS: akõmpãńovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akompaniator m., akompaniatorka ż., akompaniament m., akompaniowanie n.

Wiktionary


akond

per­ski du­chow­ny zaj­mu­ją­cy się spra­wa­mi praw­ny­mi; achund


SJP.pl


akonit

tru­ją­ca by­li­na z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych, ma­ją­ca za­sto­so­wa­nie w far­ma­cji; tojad


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. zob. tojad.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈkɔ̃ɲit, AS: akõńit

Wiktionary


akonitowy

→ ako­nit


SJP.pl

Patrz:

akonit

akonityna

sil­nie tru­ją­cy zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy al­ka­lo­i­dów wy­stę­pu­ją­cy w bul­wach ako­ni­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. bar­dzo sil­nie tru­ją­cy zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­lo­i­dów, wy­stę­pu­ją­cy głów­nie w bul­wach i li­ściach to­ja­du;

Wiktionary

Ako­ni­ty­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, al­ka­lo­id o zło­żo­nej bu­do­wie che­micz­nej. Jest jedną z naj­sil­niej­szych tru­cizn ro­ślin­nych, wy­stę­pu­je w li­ściach, ło­dy­gach i ko­rze­niach to­ja­du moc­ne­go ("Aco­ni­tum fir­mum").

Ako­ni­ty­na łatwo wchła­nia się przez skórę i błony ślu­zo­we, więk­sze dawki mogą wy­wo­łać po­ra­że­nie oś­rod­ka od­de­cho­we­go, a po­da­wa­nie sodu zwięk­sza tok­sycz­ność ako­ni­ty­ny. Dawka śmier­tel­na wy­no­si około 3 mg ako­ni­ty­ny, około 2 gramy su­row­ca ro­ślin­ne­go oraz około 20 ml na­lew­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie ist­nie­je swo­i­ste an­ti­do­tum na za­tru­cie ako­ni­ty­ną, ale przy na­tych­mia­sto­wej opie­ce przedsz­pi­tal­nej można pró­bo­wać ra­to­wać pa­cjen­ta.

Wiktionary


akonto

za­licz­ka na po­czet na­leż­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ekon. za­da­tek na spła­tę z ty­tu­łu na­leż­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ob­ci­nał gaże, zwle­kał z ra­chun­ka­mi i lubił pła­cić akon­ta­mi, o ile można najm­niej­szy­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈkɔ̃ntɔ, AS: akõnto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaliczka ż.

Wiktionary


akor

Akor – bi­blij­na do­li­na, po­ło­żo­na na pół­noc­ny za­chód od Je­ry­cha w po­bli­żu mia­sta Aj. Współ­cze­śnie jest utoż­sa­mia­na z do­li­ną Al-Bu­ka­ja. We­dług Księ­gi Jo­zu­e­go (Joz 7,24–26) w Akor zo­stał uka­mie­no­wa­ny Akan.

Wikipedia


akord

1. w mu­zy­ce: współbrz­mie­nie co najm­niej trzech róż­nych dźwię­ków;
2. sy­stem płacy, w któ­rym (w naj­prost­szej wer­sji) jest ona uza­leż­nio­na od wy­ko­na­nych sztuk a nie od ilo­ści prze­pra­co­wa­ne­go czasu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. rów­no­czes­ne współbrz­mie­nie co najm­niej trzech dźwię­ków

Wiktionary

Akord – na­stęp­stwo lub współbrz­mie­nie co najm­niej trzech dźwię­ków o róż­nej wy­so­ko­ści i naz­wie.

Na­stęp­stwo lub współbrz­mie­nie kilku dźwię­ków od­da­lo­nych o ok­ta­wę lub jej wie­lo­krot­no­ści nie sta­no­wi akor­du. Po­wo­du­je je­dy­nie wzmoc­nie­nie dźwię­ku naj­niż­sze­go i wzbo­ga­ce­nie jego barwy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na for­te­pia­nie akor­dy gra się zaz­wy­czaj lewą ręką.

 (1.2) Ro­bot­ni­cy nie­za­do­wo­le­ni są z akor­du, ga­da­ją, żeby przy­wró­cić dniów­ki.

 (1.4) Cy­pro­wy akord bu­du­je się w opar­ciu o har­mo­nię trzech klu­czo­wych skład­ni­ków: mchu dę­bo­we­go, lab­da­num i ber­ga­mot­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈakɔrt, AS: akort

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akordyka ż., akordnik m., akordowiec m.

 przym. akordowy

 przysł. akordowo

Wiktionary


akordeon

in­stru­ment muz.; idio­fon ję­zycz­ko­wy (dęty), ro­dzaj har­mo­nii ręcz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. ro­dzaj in­stru­men­tu mu­zycz­ne­go z grupy ae­ro­fo­nów;

Wiktionary

Akor­de­on ( accordéon) – in­stru­ment mu­zycz­ny za­li­cza­ny do grupy ae­ro­fo­nów bądź idio­fo­nów dę­tych (patrz niżej). Jest ro­dza­jem har­mo­nii, opar­tym na stro­i­kach prze­lo­to­wych. Prąd po­wie­trza wyt­wo­rzo­ny przez ręcz­nie po­ru­sza­ny miech, wpra­wia­jąc w drga­nie stro­ik wy­wo­łu­je dźwięk.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jacek gra wie­czo­ra­mi na akor­de­o­nie i nie daje spać są­sia­dom.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakɔrˈdɛɔ̃n, AS: akordeõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akordeonista mos., akordeonistka ż.

:: zdrobn. akordeonik mrz.

 przym. akordeonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyja; symbol. acc; żart. kaloryfer

Wiktionary


akordeonik

zdrob­nie­nie od: akor­de­on


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od akor­de­on

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie akor­de­on, lecz tylko mały akor­de­o­nik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akordeon m.

 przym. akordeonowy

Wiktionary


akordeonista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. męż­czyz­na, chło­piec gra­ją­cy na akor­de­o­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łam na­sze­mu sy­no­wi akor­de­on, to może zech­ce zre­zy­gno­wać ze stu­diów psy­cho­lo­gicz­nych i zo­sta­nie akor­de­o­ni­stą?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲista, AS: akordeõńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akordeon m.

:: fż. akordeonistka ż.

 przym. akordeonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) harmonista

Wiktionary


akordeonistka

→ akor­de­o­ni­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ko­bie­ta, dziew­czy­na gra­ją­ca na akor­de­o­nie

Wiktionary

Patrz:

akordeonista

Przykłady

 (1.1) Wszy­scy znają pio­sen­kę o wio­lon­cze­list­ce, a czy jest też jakaś pio­sen­ka o akor­de­o­nist­ce?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲistka, AS: akordeõńistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akordeon m.

:: fm. akordeonista m.

 przym. akordeonowy

Wiktionary


akordeonowy

zwią­za­ny z akor­de­o­nem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) muz. do­ty­czą­cy akor­de­o­nu, zwią­za­ny z akor­de­o­nem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akordeon m., akordeonista mos., akordeonistka ż., akordeonik mrz.

Wiktionary


akordion

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw., dziś gw-pl|Ku­ja­wy Za­chod­nie, War­mia, Ma­zu­ry, Kraj­na. akor­de­on

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Je­zu­sie Na­za­reń­ski! — za­wo­łał Dan — aż mi się zimno zro­bi­ło od tej mu­zy­ki.— Za­gram wam teraz coś we­so­łe­go. // I akor­dion rozbrz­miał pod jego ręką hucz­ne­mi tony.

 (1.1) …A jed­nak wszyst­ko mil­knie, do­praw­dy mil­knie (…), gdy odez­wie się akor­dion i cała brać ludz­ka hu­knie ko­lę­dę: „W dzień Bo­że­go Na­ro­dze­nia — ra­dość wszel­kie­go stwo­rze­nia…”

Wiktionary


akordnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gwara. ro­bot­nik pra­cu­ją­cy na akord

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akord mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. akordowiec

Wiktionary


akordowiec

osoba pra­cu­ją­ca na akord


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pra­cow­nik pra­cu­ją­cy na akord, otrzy­mu­ją­cy wy­na­gro­dze­nie w sy­ste­mie akor­do­wym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akord mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwara. akordnik

Wiktionary


akordowo

przy­słó­wek

 (1.1) ekon. w spo­sób akor­do­wy, uza­leż­nio­ny od ilo­ści wy­ko­na­nej pracy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akord mrz.

 przym. akordowy

Wiktionary


akordowy

1. zwią­za­ny z akor­dem (w zna­cze­niu sy­ste­mu płacy), np. akor­do­wi ro­bot­ni­cy;
2. zwią­za­ny z akor­dem (w zna­cze­niu współbrz­mie­nia dźwię­ków), np. akor­do­wy akom­pa­nia­ment


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) muz. zwią­za­ny z akor­da­mi

 (1.2) ekon. zwią­za­ny z pracą na akord (sy­ste­mem pracy w któ­rym wy­na­gro­dze­nie za­le­ży od ilo­ści wy­ko­na­nej pracy)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akord mrz.

 przysł. akordowo

Wiktionary


akordyka

dział har­mo­nii zaj­mu­ją­cy się akor­da­mi, ich funk­cją i bu­do­wą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. dział har­mo­nii ba­da­ją­cy bu­do­wę i łą­cze­nie akor­dów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akord mrz.

Wiktionary


akordzik

zdrob­nie­nie od akord


SJP.pl


akordzista

śro­do­wi­sko­wo: osoba uza­leż­nio­na od wielu sub­stan­cji psy­cho­ak­tyw­nych; po­li­tok­sy­ko­man


SJP.pl


akosmizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny ne­gu­ją­cy ist­nie­nie świa­ta ma­te­rial­ne­go lub uz­na­ją­cy go za ilu­zo­rycz­ny wyt­wór boga;

Wiktionary

Akos­mizm – po­gląd, we­dług któ­re­go Wszechś­wiat nie ist­nie­je, jest je­dy­nie złu­dze­niem albo atry­bu­tem "Boga"; uksz­tał­to­wa­ny w epoce oś­wie­ce­nia.

Akos­mizm wy­wo­dzi się z em­pi­ryz­mu. Ge­or­ge Ber­ke­ley, mi­sjo­narz an­gli­kań­ski i bi­skup, mimo że zo­stał wy­cho­wa­ny w re­li­gij­nej ro­dzi­nie, za­in­te­re­so­wał się em­pi­ryz­mem Johna Locke'a i roz­wi­jał dalej jego te­o­rie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­cho­wa­niu sze­re­gu zmo­dy­fi­ko­wa­nych ele­men­tów przed­chrze­ści­jań­skich sprzy­jał nie­wąt­pli­wie wy­raź­nie słab­szy niż w ka­to­li­cyz­mie akos­mizm pra­wo­sła­wia (…).

Wiktionary


akowiec

czło­nek AK (Armii Kra­jo­wej); AK-owiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. żoł­nierz Armii Kra­jo­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te lek­tu­ry dały mi wtedy dość dobre wy­o­bra­że­nie o tym, czym był so­wiec­ki ko­mu­nizm, ale duży wpływ miał też na mnie mąż mojej stry­jecz­nej sio­stry - ako­wiec z Wi­leń­szczyz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 skr. AK

 rzecz. AK-owiec mos.

 przym. akowski, AK-owski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. AK-owiec

Wiktionary


akowski

przy­miot­nik od: AK (Armia Kra­jo­wa); AK-owski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z AK, na­le­żą­cy do AK (Armii Kra­jo­wej)

Wiktionary

Powiązane:

 skr. AK

 rzecz. akowiec mos., AK-owiec mos.

 przym. AK-owski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) AK-owski

Wiktionary


akr

an­glo­sa­ska jed­nost­ka miary po­wierzch­ni, wy­no­szą­ca 4046,86 me­trów kwa­dra­to­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) an­glo­sa­ska jed­nost­ka po­wierzch­ni grun­tów, równa ok. 4047 m²;

Wiktionary

Akr (ang. "acre") – jed­nost­ka miary po­wierzch­ni grun­tów uży­wa­na w kra­jach an­glo­sa­skich.

Był to ob­szar, który mógł zo­stać za­o­ra­ny przez pług za­przę­gnię­ty w parę wołów w ciągu jed­ne­go dnia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Burj Dubai jest cen­tral­nym punk­tem ogrom­nej in­we­sty­cji zaj­mu­ją­cej dwa ki­lo­me­try kwa­dra­to­we, która obej­mu­je kil­ka­na­ście ho­te­li, […], 6 akrów par­ków, kil­ka­dzie­siąt wie­żow­ców miesz­kal­nych […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: akr̥, AS: akr̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrót ac

Wiktionary


akra

an­glo­sa­ska jed­nost­ka miary po­wierzch­ni, wy­no­szą­ca 4046,86 me­trów kwa­dra­to­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sto­li­ca Ghany;

 (1.2) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto na Kry­mie;

 (1.3) geogr. hist. je­ro­zo­lim­ska twier­dza Se­le­u­cy­dów w II w. p.n.e. w Je­ro­zo­li­mie;

Wiktionary

Akra ( Accra) – sto­li­ca, naj­więk­sze mia­sto i głów­ny port Ghany, sie­dzi­ba dy­stryk­tu sto­łecz­ne­go, po­ło­żo­na nad Za­to­ką Gwi­nej­ską. Naj­więk­szy oś­ro­dek go­spo­dar­czy i na­u­ko­wo-kul­tu­ral­ny kraju. Prze­mysł głów­nie spo­żyw­czy, drzew­ny i me­blar­ski.

Razem z mia­stem Tema i in­ny­mi oko­licz­ny­mi mia­sta­mi w oko­li­cy, two­rzy ob­szar me­tro­po­li­tal­ny Wiel­kiej Akry, który we­dług spisu w 2021 roku obej­mu­je 5,4 mln miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Akrze miesz­ka pra­wie dwa mi­lio­ny osób.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈakra, AS: akra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akryjczyk mos., Akryjka ż.

 przym. akryjski

Wiktionary


akrania

wada roz­wo­jo­wa po­le­ga­ją­ca na cał­ko­wi­tym lub czę­ścio­wym braku kości czasz­ki


SJP.pl

Akra­nia, bez­czasz­ko­wie – le­tal­ne za­bu­rze­nie roz­wo­jo­we po­le­ga­ją­ce na nie­wyksz­tał­ce­niu kości po­kry­wy czasz­ki. Wy­stę­pu­je zaz­wy­czaj razem z anen­ce­fa­lią (bez­móz­go­wiem).

Wikipedia


akrasia

[czy­taj: akra­sja] brak sa­mo­kon­tro­li, dzia­ła­nie wbrew włas­ne­mu osą­do­wi


SJP.pl


akratofor

zbior­nik ci­śnie­nio­wy oto­czo­ny pła­szczem chło­dzą­cym; wy­ko­rzy­sty­wa­ny w prze­my­śle spo­żyw­czym


SJP.pl


akrecja

spa­da­nie roz­pro­szo­nej ma­te­rii na po­wierzch­nie gwia­zdy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. opa­da­nie ma­te­rii na po­wierzch­nię ciała nie­bie­skie­go w wy­ni­ku przy­cią­ga­nia gra­wi­ta­cyj­ne­go;

 (1.2) biol. wzrost za­cho­dzą­cy za spra­wą zwięk­sza­nia masy ma­cie­rzy po­za­ko­mór­ko­wej;

 (1.3) geol. roz­rost li­tos­fe­ry spo­wo­do­wa­ny pow­sta­wa­niem jej no­wych ka­wał­ków w stre­fach ryf­tów

 (1.4) stpol. przy­rost

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • akre­cja (astro­no­mia)
  • akre­cja (bio­lo­gia)
  • akre­cja (fi­nan­se)
  • akre­cja (ge­o­lo­gia)
  • akre­cja (me­te­o­ro­lo­gia)
  • akre­cja (prawo)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ów lot kra­dzio­nych to­wa­rzysz­ce gazów ota­cza kol­lap­sar dy­skiem akre­cji, ol­brzy­mią pła­szczyz­ną, wiel­ce niez­dro­wą dla wszel­kich obiek­tów, więc i ra­kiet.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akrecyjny

Wiktionary


akrecyjny

do­ty­czą­cy akre­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z akre­cją, do­ty­czą­cy akre­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­go­to­wu­ją­cy się do pracy sin­gu­la­tor mu­siał się ob­ja­wiać od­le­głym astro­no­mom fe­no­me­nem w ro­dza­ju czar­nej dziu­ry, two­rząc z za­sy­sa­nych, dłu­gich dże­tów krót­ko­o­kre­so­wy asy­me­trycz­ny dysk akre­cyj­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akrecja ż.

Wiktionary


akredytacja

1. ofi­cjal­ne upo­waż­nie­nie dla dy­plo­ma­ty (peł­nie­nie obo­wiąz­ków przy rzą­dzie pań­stwa) lub dzien­ni­ka­rza (peł­nie­nie obo­wiąz­ków w or­ga­ni­za­cjach, in­sty­tu­cjach, przy fe­sti­wa­lach, wy­da­rze­niach spor­to­wych itp.);
2. w szkol­nict­wie wyż­szym: spraw­dze­nie po­zio­mu na­u­cza­nia danej jed­nost­ki i wy­da­nie na tej pod­sta­wie przez ko­mi­sję pań­stwo­wą ofi­cjal­ne­go do­ku­men­tu, upo­waż­nia­ją­ce­go tę jed­nost­kę do na­u­cza­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ofi­cjal­na zgoda po­trzeb­na dzien­ni­ka­rzom lub dy­plo­ma­tom do wy­ko­ny­wa­nia swo­ich zadań w danym miej­scu

Wiktionary

Akre­dy­ta­cja (z fr. "accréditer", „upeł­no­moc­nić”) – udzie­le­nie peł­no­moc­nict­wa.

Ogól­nie ter­min akre­dy­ta­cja oz­na­cza po­stę­po­wa­nie, w któ­rym upo­waż­nio­na jed­nost­ka wy­da­je oś­wiad­cze­nie, że okre­ślo­ny pod­miot jest kom­pe­tent­ny do wy­ko­ny­wa­nia okre­ślo­nych zadań. Wiąże się to z in­spek­cją do­ty­czą­cą po­stę­po­wa­nia i ja­ko­ści usług wy­ko­ny­wa­nych przez akre­dy­to­wa­ny pod­miot.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Otrzy­ma­nie akre­dy­ta­cji zo­bo­wią­zu­je do bez­stron­nej, obiek­tyw­nej ob­słu­gi pra­so­wej urzę­du pre­zy­den­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akredytowanie n., akredytowany mos.

 czas. akredytować

 przym. akredytacyjny

Wiktionary


akredytacyjny

do­ty­czą­cy akre­dy­ta­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. adm. zwią­za­ny z akre­dy­ta­cją, do­ty­czą­cy akre­dy­ta­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akredytowany mos., akredytacja ż.

 czas. akredytować

 przym. akredytowany

Wiktionary


akredytowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|akre­dy­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akredytowany mos., akredytacja ż.

 czas. akredytować

Wiktionary


akredytowany

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. osoba, na imię któ­rej wy­da­no akre­dy­ty­wę

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: akre­dy­to­wać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akredytacja ż., akredytowanie n.

 czas. akredytować dk./ndk.

 przym. akredytacyjny

Wiktionary


akredytować

1. udzie­lić (udzie­lać) akre­dy­ta­cji (ofi­cjal­ne upo­waż­nić dy­plo­ma­tę lub dzien­ni­ka­rza do peł­nie­nia funk­cji w danym miej­scu);
2. w szkol­nict­wie wyż­szym: do­ko­nać (do­ko­ny­wać) akre­dy­ta­cji (spraw­dzić po­ziom na­u­cza­nia danej jed­nost­ki i wydać na tej pod­sta­wie ofi­cjal­ny do­ku­ment, upo­waż­nia­ją­cy tę jed­nost­kę do na­u­cza­nia)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) udzie­lać akre­dy­ta­cji

 (1.2) daw. po­rę­czać, pot­wier­dzać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny lub do­ko­na­ny akre­dy­to­wać się

 (2.1) do­ko­ny­wać akre­dy­ta­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na wy­bo­ry pre­zy­denc­kie w Rosji akre­dy­to­wa­no około 100 mię­dzy­na­ro­do­wych ob­ser­wa­to­rów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akredytowany mos., akredytacja ż., akredytowanie n.

 przym. akredytacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) upełnomocniać, autoryzować, upoważniać

Wiktionary


akredytywa

1. forma bez­go­tów­ko­wych roz­li­czeń, w któ­rej bank dłuż­ni­ka wy­o­dręb­nia okre­ślo­ną kwotę z jego środ­ków i wy­pła­ca ją wie­rzy­cie­lo­wi po speł­nie­niu przez niego okre­ślo­nych wa­run­ków (np. do­star­cze­niu par­tii to­wa­rów)
2. do­ku­ment pot­wier­dza­ją­cy tę formę roz­li­czeń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. forma bez­go­tów­ko­wych roz­li­czeń kra­jo­wych i za­gra­nicz­nych re­a­li­zo­wa­nych za poś­red­nict­wem banku, wy­ko­rzy­sty­wa­na przy za­wie­ra­niu tran­sak­cji, któ­rym to­wa­rzy­szą różne zwięk­szo­ne ry­zy­ka;

 (1.2) ekon. do­ku­ment stwier­dza­ją­cy wa­run­ki akre­dy­ty­wy (1.1)

 (1.3) ekon. po­le­ce­nie wy­pła­ty klien­to­wi okre­ślo­nej sumy w banku

Wiktionary

Akre­dy­ty­wa – forma płat­no­ści w roz­li­cze­niach za­rów­no za­gra­nicz­nych, jak i w kra­jo­wych. Jest ona wy­ko­rzy­sty­wa­na przy za­wie­ra­niu tran­sak­cji, któ­rym to­wa­rzy­szy róż­ne­go ro­dza­ju zwięk­szo­ne ry­zy­ko (np. zwią­za­ne z kon­tra­hen­tem, wła­ści­wą re­a­li­za­cją kon­trak­tu, ja­ko­ścią pro­duk­tów, opóź­nie­niem, bra­kiem za­pła­ty), gdyż je re­du­ku­je.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy za­sto­so­wa­niu akre­dy­ty­wy nie­ku­mu­la­tyw­nej część pla­fo­nu może zo­stać nie­wy­ko­rzy­sta­na, jeśli nie wszyst­kie na­wiąz­ki będą wy­ko­rzy­sta­ne w peł­nej wy­so­ko­ści.

Wiktionary


akroamatyczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) eduk. po­le­ga­ją­cy na słow­nym prze­ka­zy­wa­niu ucz­niom wie­dzy w for­mie go­to­wej do przys­wo­je­nia

Wiktionary


akrobacja

ćwi­cze­nie spor­to­we lub cyr­ko­we wy­ma­ga­ją­ce znacz­nych umie­jęt­no­ści oraz wy­so­kiej spraw­no­ści fi­zycz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wi­do­wi­sko­we ćwi­cze­nie, czę­sto nie­bez­piecz­ne, które wy­ma­ga wiel­kiej spraw­no­ści;

 (1.2) zob. akro­ba­ty­ka.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­dzia­łeś jakie akro­ba­cje ro­bi­li ci ma­gi­cy na swo­ich mo­to­rach?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akrobatkowate nmos., akrobata mos., akrobatka ż., akrobatyka ż.

 przym. akrobatyczny, akrobacyjny

 przysł. akrobatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ewolucja

Wiktionary


akrobacyjny

do­ty­czą­cy akro­ba­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z akro­ba­cją, do­ty­czą­cy akro­ba­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akrobacja ż.

Wiktionary


akrobata

1. ar­ty­sta cyr­ko­wy;
2. wy­ko­naw­ca akro­ba­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek wy­ko­nu­ją­cy akro­ba­cje, zwy­kle w cyrku lub spor­cie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ornit. zob. ku­glarz.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • akro­ba­ta – osoba wy­ko­nu­ją­ca akro­ba­cje, ek­wi­li­bry­sta
  • akro­ba­ta (ku­glarz) – Te­rat­ho­pius eca­u­da­tus, ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych (Ac­ci­pi­tri­dae)
  • Akro­ba­ta – sta­lo­wa rzeź­ba, au­tor­stwa pol­skie­go ar­ty­sty Da­riu­sza Fod­czu­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) kilku chy­bio­nych akro­ba­tów ska­cze przez ławki i usi­łu­je cho­dzić na rę­kach, jeden gra na grze­bie­niu, dwóch rzuca w sie­bie pa­pie­ro­wy­mi strza­ła­mi (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakrɔˈbata, AS: akrobata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akrobatyka ż., akrobacja ż., akrobatkowate lm nm.

:: fż. akrobatka ż.

 przym. akrobatyczny

 przysł. akrobatycznie

Wiktionary


akrobatka

→ akro­ba­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która wy­ko­nu­je akro­ba­cje spor­to­we lub cyr­ko­we

 (1.2) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Acro­ba­tes|Des­ma­rest|ref=tak., nie­wiel­ki tor­bacz z ro­dzi­ny akro­bat­ko­wa­tych, wy­po­sa­żo­ny w błonę lotną, za­miesz­ku­ją­cy lasy eu­ka­lip­tu­so­we na wschod­nim wy­brze­żu Au­stra­lii;

Wiktionary

Akro­bat­ka ("Acro­ba­tes") – ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny akro­bat­ko­wa­tych (Acro­ba­ti­dae).

Wikipedia

Patrz:

akrobata

Przykłady

 (1.1) Nie była ani tan­cer­ką, ani śpie­wacz­ką, lecz po­pi­sy­wa­ła się, jako akro­bat­ka i mi­micz­ka.

 (1.2) Nie­daw­ne ba­da­nia mor­fo­lo­gicz­ne i mo­le­ku­lar­ne ujaw­ni­ły dwa do­brze zróż­ni­co­wa­ne ga­tun­ki akro­ba­tek, które w dużym stop­niu po­kry­wa­ją się ge­o­gra­ficz­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akrobacja ż., akrobata mos., akrobatyka ż., akrobatkowate lm nm.

 przym. akrobatyczny

 przysł. akrobatycznie

Wiktionary


akrobatki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Acro­ba­ti­dae|Aplin|ref=tak., ro­dzi­na na­drzew­nych tor­ba­czy z rzędu dwu­przo­do­zę­bow­ców;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Akro­bat­ki pre­fe­ru­ją lasy eu­ka­lip­tu­so­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akrobatka ż.

Wiktionary


akrobatkowate

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Acro­ba­ti­dae|K.P. Aplin|ref=tak., ro­dzi­na ma­łych tor­ba­czy na­drzew­nych z rzędu dwu­przo­do­zę­bow­ców;

Wiktionary

Akro­bat­ko­wa­te (Acro­ba­ti­dae) – ro­dzi­na ma­łych, na­drzew­nych ssa­ków z rzędu dwu­przo­do­zę­bow­ców (Di­pro­don­tia).

Ro­dzi­na Acro­ba­ti­dae zo­sta­ła wy­o­dręb­nio­na w 1987 z ro­dzi­ny drzew­ni­co­wa­tych (Bur­ra­my­i­dae). Obej­mu­je tylko trzy ga­tun­ki o nie­wiel­kich roz­mia­rach: 6,5-12 cm dłu­go­ści (bez ogona) i 10-53 g masy ciała.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszyst­kie spoś­ród akro­bat­ko­wa­tych pro­wa­dzą nocny tryb życia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akrobacja ż., akrobata mos., akrobatka ż., akrobatyka ż.

 przym. akrobatyczny

 przysł. akrobatycznie

Wiktionary


akrobatycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) na spo­sób akro­ba­tycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znaki czasu obec­ne­go za­i­ste ina­czej na­le­ży tłu­ma­czyć, niż chce mędr­ku­ją­cy scep­ty­cyzm, żon­glu­ją­cy akro­ba­tycz­nie ku­la­mi myśli i czy­ha­ją­cy na po­klask tłumu!! — — —

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akrobacja ż., akrobata mos., akrobatka ż., akrobatyka ż., akrobatkowate lm nm.

 przym. akrobatyczny

Wiktionary


akrobatyczny

1. zwią­za­ny z akro­ba­ty­ką (akro­ba­cją);
2. prze­no­śnie: po­le­ga­ją­cy na spry­cie i zręcz­no­ści; cyr­ko­wy, kar­ko­łom­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z akro­ba­ty­ką, do­ty­czą­cy akro­ba­ty­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ogon po­ma­ga rów­nież le­mu­ro­wi utrzy­mać rów­no­wa­gę w trak­cie wy­ko­ny­wa­nia iście akro­ba­tycz­nych sko­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akrobatkowate nmos., akrobacja ż., akrobata mos., akrobatka ż., akrobatyka ż.

 przysł. akrobatycznie

Wiktionary


akrobatyka

sztu­ka cyr­ko­wa lub dzie­dzi­na spor­tu obej­mu­ją­ca wy­ko­ny­wa­nie akro­ba­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. dzie­dzi­na spor­tu lub sztu­ki cyr­ko­wej po­le­ga­ją­ca na wy­ko­ny­wa­niu trud­nych, po­ka­zo­wych ćwi­czeń gim­na­stycz­nych

 (1.2) wy­jąt­ko­wa zręcz­ność w po­stę­po­wa­niu zwią­za­nym z ry­zy­kiem

Wiktionary

Akro­ba­ty­ka (gr. "akro­ba­teo" – „stą­pać po kra­wę­dzi, wspi­nać się”, "akra" – „naj­dal­szy”, "bateo" lub "pateo" – „po­kry­wać”) – ewo­lu­cje cie­les­ne o dużym stop­niu trud­no­ści, które wy­kra­cza­ją poza prze­cięt­ne ludz­kie umie­jęt­no­ści. Akro­ba­ty­ka nie sta­no­wi spor­tu, a okre­śla ro­dzi­nę spor­tów.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. akrobatkowate nmos., akrobacja ż., akrobata mos., akrobatka ż.

 przym. akrobatyczny

 przysł. akrobatycznie

Wiktionary


akrocyjanoza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. stan nie­bo­les­nej si­ni­cy ob­wo­do­wej, bez za­bu­rzeń czu­cia

Wiktionary

Akro­cy­ja­no­za – nie­groź­ne za­bu­rze­nie na­czy­nio­wo­ru­cho­we po­le­ga­ją­ce na sta­łym za­czer­wie­nie­niu pal­ców w wy­ni­ku skur­czu ar­te­rio­li skóry, w wy­ni­ku czego prze­pływ krwi przez na­czy­nia wło­so­wa­te jest zwol­nio­ny, a z he­mo­glo­bi­ny uwal­nia nad­mier­na ilość tlenu. Skóra ma za­bar­wie­nie si­no­pur­pu­ro­we, jest chłod­niej­sza. Od ob­ja­wu Ra­y­na­u­da odróż­nia się bra­kiem cha­rak­te­ry­stycz­nej sek­wen­cji ob­ja­wów i bra­kiem bo­les­no­ści. Nie wy­ma­ga le­cze­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Akro­cy­ja­no­za jest wi­docz­na na ob­wo­do­wych czę­ściach ciała, ta­kich jak ręce, stopy, palce, nos czy uszy.

Wiktionary


akrodynia

wzmo­żo­na po­bud­li­wość ner­wo­wa u dzie­ci, wy­wo­łu­ją­ca m.in. pod­wyż­szo­ne ci­śnie­nie i za­czer­wie­nie­nie dłoni i nosa


SJP.pl

Akro­dy­nia (Cho­ro­ba Sel­te­ra, Feera i Swif­ta) – ze­spół cho­ro­bo­wy wieku wczes­ne­go dzie­ciń­stwa, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się wzmo­żo­ną po­bud­li­wo­ścią ner­wo­wą, roz­draż­nie­niem, apa­tią i nad­mier­nym śli­nie­niem.

Przy­czy­ną tej cho­ro­by jest praw­do­po­dob­ny kon­takt ma­łe­go dziec­ka ze związ­ka­mi rtęci (za­tru­cie rtę­cią). Cha­rak­te­ry­stycz­ny­mi ob­ja­wa­mi wska­zu­ją­cy­mi na tę cho­ro­bę jest za­czer­wie­nie­nie rąk i nosa, wy­stę­pu­je nad­mier­ne po­ce­nie się, ci­śnie­nie w krwi jest pod­wyż­szo­ne.

Wikipedia


akrofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed wy­so­ko­ścią i spad­nię­ciem; lęk wy­so­ko­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. cho­ro­bli­wy lęk wy­so­ko­ści;

Wiktionary

Akro­fo­bia, po­tocz­nie lęk wy­so­ko­ści ( ἄκρος – szczyt) – lęk przed prze­by­wa­niem na dużej wy­so­ko­ści i przed spad­nię­ciem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Most wi­szą­cy ko­ły­sze się nie­bez­piecz­nie w tę i z po­wro­tem, a dla tych z nas, któ­rzy cier­pią na akro­fo­bię, która jest wy­ra­fi­no­wa­nym sło­wem na lęk wy­so­ko­ści, po­ru­sza­nie się w po­wie­trzu na wy­so­ko­ści 15 me­trów sta­no­wi pewne wyz­wa­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakrɔˈfɔbʲja, AS: akrofobʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lęk wysokości

Wiktionary


akroleina

zwią­zek or­ga­nicz­ny, naj­prost­szy al­de­hyd nie­na­sy­co­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. tru­ją­ca, draż­nią­ca ciecz, naj­prost­szy al­de­hyd nie­na­sy­co­ny;

Wiktionary

Akro­le­i­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­de­hy­dów. Naj­prost­szy moż­li­wy al­de­hyd nie­na­sy­co­ny; jak wszyst­kie tego ro­dza­ju al­de­hy­dy, jest sto­sun­ko­wo nietr­wa­ły. Nie­wiel­kie ilo­ści kwasu lub za­sa­dy po­wo­du­ją jej gwał­tow­ną po­li­me­ry­za­cję do po­lia­kro­le­i­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. akroleinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akrylaldehyd, aldehyd akrylowy, aldehyd allilowy, propenal

Wiktionary


akrolit

w sztu­ce sta­ro­żyt­nej Gre­cji: posąg wy­ko­na­ny z co najm­niej dwóch ma­te­ria­łów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. sta­roż. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: posąg wy­ko­na­ny z dwóch ma­te­ria­łów;

Wiktionary

Akro­lit (stgr. ἀκρόλιθος akro­lit­hos od "akro" – skraj­ny i "lit­hos" – ka­mień) – sta­ro­żyt­ny posąg kul­to­wy wy­ko­na­ny z róż­no­rod­nych ma­te­ria­łów.

Nazwą tą okre­śla­no sta­tuy wy­ko­na­ne ar­cha­icz­ną tech­ni­ką łą­cze­nia dwóch od­mien­nych ma­te­ria­łów, naj­czę­ściej drew­na z ka­mie­niem lub ka­mie­nia z brą­zem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈkrɔlʲit, AS: akrolʹit

Wiktionary


akromegalia

cho­ro­ba spo­wo­do­wa­na nad­mier­ną pro­duk­cją hor­mo­nu wzro­stu przez przy­sad­kę móz­go­wą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba spo­wo­do­wa­na nad­mier­nym wy­dzie­la­niem hor­mo­nu wzro­stu, wy­stę­pu­je u osób do­ro­słych i po­wo­du­je prze­rost kości i roz­rost tka­nek mięk­kich;

Wiktionary

Akro­me­ga­lia (gr. "άκρος" – „koń­czy­na” i "μεγάλος" – „duży”; łac. "acro­me­ga­lia") – cho­ro­ba spo­wo­do­wa­na nad­mier­nym wy­dzie­la­niem hor­mo­nu wzro­stu (so­ma­to­tro­pi­ny) przez hor­mo­nal­nie czyn­ne­go gru­czo­la­ka ko­mó­rek kwa­so­chłon­nych przed­nie­go płata przy­sad­ki móz­go­wej.

Wikipedia


akromonogram

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. utwór wier­szo­wa­ny, w któ­rym każdy ko­lej­ny wers za­czy­na się od li­te­ry koń­czą­cej wers po­przed­ni;

Wiktionary

Akro­mo­no­gram, wiersz akro­mo­no­gra­ficz­ny (gr. "ákron" = po­czą­tek = "mo­nó­gram­mos" = jed­no­li­te­ro­wy) – spe­cy­ficz­na od­mia­na ut­wo­ru wier­szo­wa­ne­go, po­le­ga­ją­ca na tym, że ostat­nia li­te­ra da­ne­go wersu jest taka sama, jak pier­wsza li­te­ra wersu na­stęp­ne­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. akromonograficzny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wiersz akromonograficzny

Wiktionary


akromonogramatyczny

→ akro­mo­no­gram


SJP.pl

Patrz:

akromonogram

akron

naj­bar­dziej zew­nętrz­na część gło­wo­wa u sta­wo­no­gów, z obec­ny­mi ocza­mi; płat przed­gę­bo­wy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Akron – mia­sto w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Sum­mit, z mia­stem Can­ton two­rzą dru­go­rzęd­ny ze­spół miej­ski opo­dal Cle­ve­land
  • Akron – miej­sco­wość w sta­nie Ala­ba­ma, w hrab­stwie Hale
  • Akron – miej­sco­wość w sta­nie Ko­lo­ra­do, w hrab­stwie Was­hing­ton
  • Akron – miej­sco­wość w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Sum­mit
  • Akron – miej­sco­wość w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Ful­ton
  • Akron – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Ply­mo­uth
  • Akron – wieś w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Tu­sco­la
  • Akron – wieś w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Erie
  • Akron – mia­sto w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Lan­ca­ster
  • Akron (ang. Akron Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Pe­o­ria
  • Akron (ang.: Akron Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Tu­sco­la
  • Akron (ang.: Akron Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Big Stone

Wikipedia


akronim

wyraz ut­wo­rzo­ny w wy­ni­ku skró­ce­nia grupy wy­ra­zów, bę­dą­cych zwy­kle jakąś nazwą; skró­to­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. skró­to­wiec;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈkrɔ̃ɲĩm, AS: akrõńĩm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akronimiczny

Wiktionary


akronimiczny

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od akro­nim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakrɔ̃ɲĩˈmʲit͡ʃnɨ, AS: akrõńĩmʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akronim

Wiktionary


akropetalny

prze­bie­ga­ją­cy od dołu do góry, np. tran­sport wody w ro­śli­nie


SJP.pl


akropol

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: część mia­sta po­ło­żo­na na wzgó­rzu, póź­niej oś­ro­dek kultu re­li­gij­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: osied­le, część mia­sta znaj­du­ją­ca się na wzgó­rzu, górne mia­sto

Wiktionary

Zo­bacz też: Akro­po­lis.

Akro­pol (gr. ἀκρόπολις "akró­po­lis", od ἄκρος "akros" ‘naj­wyż­szy’, ‘skraj­ny’ i πόλις "pólis" ‘mia­sto’) – w sta­ro­żyt­nej Gre­cji osied­le[], mia­sto lub jego część znaj­du­ją­ca się na wy­so­kim wzgó­rzu, cy­ta­de­la z pa­ła­ca­mi i świą­ty­nia­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od ponad roku miesz­kam w Ate­nach, w miesz­ka­niu z wi­do­kiem na akro­pol.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈkrɔpɔl, AS: akropol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akropol m., Akropolis ż.

 przym. akropolski

Wiktionary


akropoli

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. plu­ral|akro­pol.

Wiktionary


akropolis

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: po­ło­żo­na na wzgó­rzu część mia­sta; akro­pol


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Akro­po­lis – sta­ro­grec­kie mia­sto
  • Akro­po­lis – nazwa mia­sta Ar w okre­sie rzym­skim
  • Akro­po­lis – tytuł dra­ma­tu Sta­ni­sła­wa Wy­spiań­skie­go
  • Akro­po­lis (spek­takl Te­a­tru La­bo­ra­to­rium) – tytuł spek­ta­klu w re­ży­se­rii Je­rze­go Gro­tow­skie­go

Wikipedia


akropolski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Akro­po­lem, do­ty­czą­cy Akro­po­lu (wzgó­rza ateń­skie­go)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) So­kra­tes, któ­re­go w celi prze­cież licz­nie od­wie­dza­no, sie­dział na pewno w tej z ko­ry­ta­rzem. Kiedy spo­glą­dał przez kraty, miał przed sobą akro­pol­skie wzgó­rze, a na nim Par­te­non.

 (1.1) Wra­że­nia, ja­kich doz­na­je się na widok in­nych ruin, są tylko słab­szem (=słab­szym) od­bi­ciem tych myśli i uczuć, które rodzą się w duszy na widok za­byt­ków akro­pol­skich sic..

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akropol mrz., akropol mrz.

Wiktionary


akrosom

swo­i­sta od­mia­na li­zo­so­mu, po­wło­ka okry­wa­ją­ca głów­kę plem­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. pę­che­rzyk znaj­du­ją­cy się na przed­niej czę­ści głów­ki plem­ni­ka, za­wie­ra­ją­cy en­zy­my tra­wien­ne, umoż­li­wia­ją­cy plem­ni­ko­wi wni­knię­cie do ko­mór­ki ja­jo­wej

Wiktionary

Nie mylić z: Akron.

Akro­som, ciało szczy­to­we – ob­szar w for­mie cza­pecz­ki zlo­ka­li­zo­wa­ny w przed­niej czę­ści głów­ki plem­ni­ka, wyt­wa­rza­ją­cy en­zy­my hy­dro­li­tycz­ne umoż­li­wia­ją­ce mu wni­knię­cie do ko­mór­ki ja­jo­wej, a tym samym za­płod­nie­nie.

Pow­sta­je z apa­ra­tu Gol­gie­go sper­ma­ty­dy i jest swo­i­stą od­mia­ną li­zo­so­mu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. akrosomalny

Wiktionary


akrosomalny

→ akro­som; akro­so­mo­wy


SJP.pl


akrostych

wiersz, w któ­rym pier­wsze li­te­ry wer­sów two­rzą wyraz lub zda­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. utwór wier­szo­wa­ny, w któ­rym po­cząt­ko­we li­te­ry lub słowa wer­sów albo zwro­tek two­rzą wyraz bądź zda­nie;

Wiktionary

Akro­stych (gr. "akró­sti­chos" od "ákros" – zew­nętrz­ny, szczy­to­wy, koń­co­wy i "stíchos" – wiersz) – utwór wier­szo­wa­ny, w któ­rym niek­tó­re z ko­lumn liter, sylab lub wy­ra­zów dają do­dat­ko­wo całe wy­ra­zy, frazy lub zda­nia. Ko­lum­ny takie mogą być czy­ta­ne w dół, w górę, lub na­prze­mien­nie.

Wikipedia


akrostychowy

→ akro­stych


SJP.pl

Patrz:

akrostych

akroter

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. akro­te­rion.

Wiktionary


akroterion

ozdo­ba umie­szcza­na na wierz­choł­ku dachu lub w jego na­roż­ni­kach; na­szczyt­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. de­ko­ra­cyj­ny ele­ment na szczy­cie i krań­cach fron­to­nu wy­ko­na­ny z te­ra­ko­ty, ka­mie­nia lub brązu

Wiktionary

Akro­te­rion, akro­te­rium (na­szczyt­nik) – te­ra­ko­to­wa, mar­mu­ro­wa lub brą­zo­wa de­ko­ra­cja, która wień­czy­ła szczyt i bocz­ne na­roż­ni­ki fron­to­nu w kla­sycz­nych bu­dow­lach grec­kich i rzym­skich.

W najw­cze­śniej­szym okre­sie wy­stę­po­wa­nia (VII w. p.n.e.) miał kształt te­ra­ko­to­wej, ko­li­stej tar­czy, z cza­sem przy­brał formy bar­dziej skom­pli­ko­wa­ne: pal­me­ty, wo­lu­ty, liści akan­tu, trój­no­gów, zwie­rząt lub po­sta­ci mi­to­lo­gicz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W na­roż­ni­kach fron­to­nu umie­szczo­no akro­te­rio­ny w kształ­cie pal­met.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) naszczytnik

Wiktionary


akroterium

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. akro­te­rion.

Wiktionary


akrotiri

te­ry­to­rium za­leż­ne Wiel­kiej Bry­ta­nii, po­ło­żo­ne na Cy­prze


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Akro­ti­ri – wieś na Cy­prze, pod­le­ga­ją­ca pod ad­mi­ni­stra­cję dy­stryk­tu Li­mas­sol, po­ło­żo­na w ob­sza­rze bry­tyj­skie­go te­ry­to­rium Akro­ti­ri
  • Akro­ti­ri − sta­ro­żyt­ne mia­sto na grec­kiej wy­spie San­to­ryn
  • Pół­wy­sep Akro­ti­ri – pół­wy­sep w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści Krety
  • Akro­ti­ri − bry­tyj­ska baza woj­sko­wa w po­łud­nio­wej czę­ści Cypru.
  • Akro­ti­ri i Dhe­ke­lia
  • Baza lot­ni­cza Akro­ti­ri – baza lot­ni­cza bry­tyj­skich Kró­lew­skich Sił Po­wietrz­nych umiej­sco­wio­na w Akro­ti­ri
  • Za­to­ka Akro­ti­ri − za­to­ka u po­łud­nio­wych wy­brze­ży Cypru na Morzu Śró­dziem­nym

Wikipedia


akrotomofilia

de­wia­cja sek­su­al­na po­le­ga­ją­ca na po­cią­gu do osób bez koń­czyn lub ich czę­ści


SJP.pl

Akro­to­mo­fi­lia (gr. "akron" „koń­czy­na”, "to­me­in" „ciąć”, "phi­le­in" „ko­chać”) – ro­dzaj pa­ra­fi­lii sek­su­al­nej, w któ­rej je­dy­nym lub pre­fe­ro­wa­nym spo­so­bem osią­ga­nia sa­tys­fak­cji sek­su­al­nej jest kon­takt z oso­ba­mi o am­pu­to­wa­nych koń­czy­nach.

W an­kie­cie prze­pro­wa­dzo­nej wśród akro­to­mo­fi­li, am­pu­ta­cje koń­czy­ny dol­nej były pre­fe­ro­wa­ne wzglę­dem am­pu­ta­cji koń­czy­ny gór­nej; po­je­dycz­nej koń­czy­ny wzglę­dem obyd­wu i am­pu­ta­cje z po­zo­sta­wie­niem ki­ku­ta wzglę­dem am­pu­ta­cji nie po­zo­sta­wia­ją­cych ki­ku­ta.

Wikipedia


akrybia

do­kład­ność, sta­ran­ność w pracy nad tek­stem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) do­kład­ność, su­mien­ność w wy­ko­na­niu, w szcze­gól­no­ści w od­nie­sie­niu do prac fi­lo­lo­gicz­nych

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dokładność, pedanteria, pedantyczność, pedantyzm, rzetelność, skrupulatność, staranność, sumienność; przest. akuratność

Wiktionary


akrychina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. farm. zwią­zek or­ga­nicz­ny, żółty, gorz­ki pro­szek, sto­so­wa­ny jako śro­dek prze­ciw­ma­la­rycz­ny i prze­ci­wro­ba­czy

Wiktionary


akrydyna

zwią­zek or­ga­nicz­ny, wy­stę­pu­ją­cy w smole po­ga­zo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy he­te­ro­cy­klicz­nych związ­ków aro­ma­tycz­nych, o struk­tu­rze po­dob­nej do an­tra­ce­nu, ale z ato­mem azotu w jed­nym z pier­ście­ni

Wiktionary

Akry­dy­na, di­ben­zo­pi­ry­dy­na – he­te­ro­cy­klicz­ny, trój­pier­ście­nio­wy, or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny o szkie­le­cie wę­glo­wym an­tra­ce­nu, za­wie­ra­ją­cy he­te­ro­a­tom azotu. Wy­stę­pu­je w smole po­ga­zo­wej, w po­sta­ci czy­stej two­rzy kry­sta­licz­ne igły. Uży­wa­na jest do pro­duk­cji barw­ni­ków (np.) i leków (np. ry­wa­no­lu) oraz w ana­li­zie che­micz­nej i jako wskaź­nik flu­o­re­scen­cyj­ny. Jest szkod­li­wa, wy­wo­łu­je po­draż­nie­nia błon ślu­zo­wych i eg­ze­my.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­chod­ne akry­dy­ny wiążą się z kwa­sa­mi nu­kle­i­no­wy­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akrydynowy

Wiktionary


akrydynowy

zwią­za­ny z akry­dy­ną


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. zwią­za­ny z akry­dy­ną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akrydyna ż.

Wiktionary


akryjczyk

miesz­ka­niec Akry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Akryj­czyk. (miesz­ka­niec Akry)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈkrɨjt͡ʃɨk, AS: akryi ̯čyk

Wiktionary


akryjka

miesz­kan­ka Akry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Akryj­ka. (miesz­kan­ka Akry)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈkrɨjka, AS: akryi ̯ka

Wiktionary


akryjski

→ Akra (sto­li­ca Ghany)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Akry, sto­li­cy Ghany

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈkrɨjsʲci, AS: akryi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akra ż., Akryjczyk mos., Akryjka ż.

Wiktionary


akryl

two­rzy­wo sztucz­ne, be­zbarw­na, przez­ro­czy­sta masa pla­stycz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. ży­wi­ca po­lia­kry­lo­wa

 (1.2) pot. szkło akry­lo­we

 (1.3) farba na bazie akry­lu (1.1) sto­so­wa­na w bu­dow­nict­wie, po­li­gra­fii i pla­sty­ka­a­sty­ce;

 (1.4) szt. tech­ni­ka ma­lar­ska wy­ko­rzy­stu­ją­ca farby akry­lo­we;

 (1.5) szt. praca pla­stycz­ny­a­stycz­na wy­ko­na­na w tech­ni­ce wy­ko­rzy­stu­ją­cej farby akry­lo­we

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • farba akry­lo­wa
  • ma­lar­stwo akry­lo­we
  • szkło akry­lo­we
  • taśma akry­lo­wa
  • włó­kna akry­lo­we

Wikipedia

Synonimy:

 (1.2) pleksiglas, pleksi, pleksa

Wiktionary


akrylamid

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, amid kwasu akry­lo­we­go; akry­lo­a­mid


SJP.pl

Akry­la­mid, akry­lo­a­mid, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, amid kwasu akry­lo­we­go. Sto­so­wa­ny m.in. jako mo­no­mer przy pro­duk­cji po­lia­kry­la­mi­du.

Akry­la­mid two­rzy się w re­ak­cji po­mię­dzy ami­nok­wa­sa­mi (szcze­gól­nie sil­nie z aspa­ra­gi­ną) i cu­kra­mi re­du­ku­ją­cy­mi w wy­ni­ku tzw. re­ak­cji Ma­il­lar­da. Może pow­sta­wać już w tem­pe­ra­tu­rze 120 °C, op­ti­mum to 140–180 °C. Akry­la­mid przy­czy­nia się do wy­stę­po­wa­nia m.in. no­wot­wo­rów prze­wo­du po­kar­mo­we­go oraz usz­ka­dza układ ner­wo­wy (jest ne­u­ro­tok­sy­ną).

Wikipedia


akrylan

ester kwasu akry­lo­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sól lub ester kwasu akry­lo­we­go (CH₂=CH–COOH), pow­sta­ją­ce w wy­ni­ku re­ak­cji tego kwasu z za­sa­dą (sól) lub al­ko­ho­lem (ester)

Wiktionary


akrylanowy

→ akry­lan


SJP.pl

Patrz:

akrylan

akrylany

ester kwasu akry­lo­we­go


SJP.pl

Akry­la­ny (lub nie­po­praw­nie z an­giel­skie­go "akry­la­ty") – sole lub estry kwasu akry­lo­we­go o wzo­rze ogól­nym CH2=CHCOOR (gdzie R – resz­ta or­ga­nicz­na lub do­wol­ny ka­tion). Za­wie­ra­ją grupę wi­ny­lo­wą (-HC=CH2), w któ­rej dwa atomy węgla po­łą­czo­ne pod­wój­nym wią­za­niem są jed­no­cze­śnie zwią­za­ne z grupą kar­bok­sy­lo­wą. Akry­la­ny i me­ta­kry­la­ny (po­chod­ne kwasu me­ta­kry­lo­we­go, (CH2=C(CH3)COOH) łatwo two­rzą po­li­me­ry (po­lia­kry­la­ny) ze wzglę­du na dużą ak­tyw­ność wią­za­nia pod­wój­ne­go.

Wikipedia


akryloamid

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, amid kwasu akry­lo­we­go; akry­la­mid


SJP.pl


akrylonitryl

zwią­zek che­micz­ny (ni­tryl kwasu akry­lo­we­go), jeden z pod­sta­wo­wych su­row­ców w prze­my­śle two­rzyw sztucz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ni­tryl kwasu akry­lo­we­go, cy­ja­nek wi­ny­lu, be­zbarw­na ciecz tru­ją­ca o nie­przy­jem­nym za­pa­chu;

Wiktionary

Akry­lo­ni­tryl – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ni­try­li, sto­so­wa­ny głów­nie jako mo­no­mer do syn­te­zy po­lia­kry­lo­ni­try­lu, jego ko­po­li­me­rów oraz jako ważny sub­strat w wielu in­nych syn­te­zach or­ga­nicz­nych.

W tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej jest to ruch­li­wa, lotna, be­zbarw­na lub żółta ciecz, o przy­krym, du­szą­cym za­pa­chu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. akrylonitrylowy

Wiktionary


akrylonitrylowy

przy­miot­nik od: akry­lo­ni­tryl


SJP.pl


akrylować

po­kry­wać akry­lem


SJP.pl


akrylowy

za­wie­ra­ją­cy akryl lub wy­ko­na­ny z akry­lu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. za­wie­ra­ją­cy akryl, wy­ko­na­ny z akry­lu

Wiktionary


aks

skró­to­wiec

 (1.1) = sport. Aka­de­mic­ki Klub Spor­to­wy

Wiktionary

Aks (hindi: अक्स, tłu­ma­cze­nie: „Za­rzut”) – bol­ly­wo­odz­ki thril­ler wy­re­ży­se­ro­wa­ny w 2001 przez de­biu­tan­ta Ra­ke­ysh Om­pra­kash Mehra, póź­niej au­to­ra "Rang De Ba­san­ti". W ro­lach głów­nych Ami­tabh Bach­chan i Manoj Baj­pai.

W fil­mie można spot­kać wątki z hol­ly­wo­odz­kich fil­mów "" (z Tomem Cru­i­se’em), "Fal­len" (z Den­ze­lem Was­hing­to­nem) i "Face/Off" (z Joh­nem Tra­vol­tą i Ni­co­la­sem Cage’em).

Wikipedia


aksa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. oś

Wiktionary


aksamicik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ak­sa­mit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aksamit m.

 czas. aksamicić się

Wiktionary


aksamit

ce­nio­na, mięk­ka, jed­wab­na tka­ni­na, po jed­nej stro­nie ma­ją­ca gęsty, bły­szczą­cy me­szek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) włók. tka­ni­na ba­weł­nia­na z krót­ką okry­wą wło­so­wą z jed­wab­nych, weł­nia­nych lub ba­weł­nia­nych nici;

Wiktionary

Ak­sa­mit (dawn. "ok­sa­mit", łac. "exa­mi­tum"")" – tka­ni­na ba­weł­nia­na z krót­ką okry­wą wło­so­wą (ba­weł­nia­ną, jed­wab­ną lub weł­nia­ną) uzy­ski­wa­na przez wpro­wa­dze­nie mię­dzy nitki os­no­wy i wątku do­dat­ko­wych nitek ru­no­wych w for­mie pę­te­lek, które po­zo­sta­wio­no nie­roz­cię­te (ak­sa­mit pę­tel­ko­wy) lub roz­ci­na­no (ak­sa­mit strzy­żo­ny). Pro­du­ku­je się też ak­sa­mi­ty, w któ­rych sto­su­je się obie te tech­ni­ki. Ak­sa­mit na­le­ży do grupy tka­nin z okry­wą włó­kien­ną, zwa­nych plu­sza­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obok stał ba­ra­ko­wóz obity w środ­ku czer­wo­nym ak­sa­mi­tem, ozdo­bio­ny do­dat­ko­wo przy­mo­co­wa­nym na su­fi­cie ogrom­nym lu­strem w zło­co­nych ra­mach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈksãmʲit, AS: aksãmʹit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aksamitka ż., aksamitek m., aksamitnik m., aksamitowiec ż., aksamitność ż., aksamicik mrz.

 przym. aksamitny

 przysł. aksamitnie

 czas. aksamicić się, wyaksamitnić

Wiktionary


aksamitek

jed­no­rocz­na ro­śli­na kwia­to­wa z ro­dzi­ny astro­wa­tych, upra­wia­na jako ro­śli­na ozdob­na; ak­sa­mit­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. zob. ak­sa­mit­ka.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Clu­bio­na|ref=tak., pająk osia­dły z ro­dzi­ny nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Dras­si­dae.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aksamit mrz., aksamitka ż., aksamicenie n.

 czas. aksamicić się

 przym. aksamitny, aksamitkowy

 przysł. aksamitnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aksamitka, śmierdziuszek

Wiktionary


aksamitka

1. jed­no­rocz­na ro­śli­na kwia­to­wa z ro­dzi­ny astro­wa­tych, upra­wia­na jako ro­śli­na ozdob­na; ak­sa­mi­tek;
2. wstąż­ka z ak­sa­mi­tu;
3. kro­wiak ak­sa­mit­ka - grzyb ja­dal­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wstą­żecz­ka z ak­sa­mi­tu, naj­czę­ściej no­szo­na pod szyją;

 (1.2) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ta­ge­tes|ref=tak., kwit­ną­ca ro­śli­na ozdob­na;

 (1.3) mykol. ro­dzaj grzy­ba; zob. po­nur­nik ak­sa­mit­ny.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ak­sa­mit­ka – ro­dzaj ro­ślin
  • ak­sa­mit­ka – wstąż­ka z ak­sa­mi­tu
  • Ak­sa­mit­ka – szczyt w Pie­ni­nach
  • Ak­sa­mit­ka – ja­ski­nia w Pie­ni­nach

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gdyby wie­dział, jaki los czeka bab­cię Le­o­się, tę wy­nio­słą damę w pie­ni­stym ża­bo­cie i czar­nej ak­sa­mit­ce na szyi, może nie roz­pa­czał­by aż tak po śmier­ci swo­jej matki, umie­ra­ła bo­wiem we włas­nym łóżku, pod czułą opie­ką synów i Lucy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaksãˈmʲitka, AS: aksãmʹitka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aksamit m., aksamitek m., aksamitnik m., aksamitowiec ż., aksamitność ż.

 przym. aksamitny

 przysł. aksamitnie

 czas. aksamicić się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pot. śmierdziuszek

 (1.3) krowia warga, krowi łeb, mięsicha, pieczaryca, pieczeń, psi łeb, świnka czarnokutnerowata, krowiak aksamitka, krowiak aksamitny, świnka kutnerowata, gwoździak czarnokutnerowaty, gwoździak kutnerowaty, ponurnik aksamitny

Wiktionary


aksamitkówka

ak­sa­mit­ków­ka złota - ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny pie­czar­ko­wa­tych


SJP.pl


aksamitnie

przy­słó­wek

 (1.1) od: ak­sa­mit­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cesia przym­knę­ła po­wie­ki i wy­wo­ła­ła przed ocza­mi duszy wizję bro­da­cza, który trzy­ma ją w ra­mio­nach, py­ta­jąc ak­sa­mit­nie: „Dla­cze­go? Dla­cze­go?!”

Wiktionary

Powiązane:

 czas. aksamicić się

 rzecz. aksamitek mzw./mrz., aksamit mrz., aksamitka ż.

 przym. aksamitny

Wiktionary


aksamitnik

ro­dzaj ma­łe­go ptaka z rzędu wró­blo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. rze­mieśl­nik obi­ja­ją­cy meble itp. ak­sa­mi­tem i in­ny­mi tka­ni­na­mi

Wiktionary

Powiązane:

 czas. aksamicić się

 rzecz. aksamit mrz., aksamitka ż.

 przym. aksamitny

Wiktionary


aksamitnikowate

o ce­chach ak­sa­mit­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl

Ak­sa­mit­ni­ko­wa­te (Clu­bio­ni­dae) – ro­dzi­na pa­ją­ków z grupy Ara­ne­o­morp­hae, na­le­żą­ca do kladu En­te­le­gy­nae, liczy 15 ro­dza­jów obej­mu­ją­cych 639 ga­tun­ków, wy­stę­pu­ją­cych nie­mal na całym świe­cie; w Pol­sce stwier­dzo­no obec­ność 27 ga­tun­ków.

Wikipedia


aksamitnikowaty

o ce­chach ak­sa­mit­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl


aksamitność

→ ak­sa­mit­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ak­sa­mit­ne

Wiktionary

Patrz:

aksamitny

Powiązane:

 czas. aksamicić się

 rzecz. aksamit mrz., aksamitka ż.

 przym. aksamitny

Wiktionary


aksamitny

1. zro­bio­ny z ak­sa­mi­tu (np. ak­sa­mit­ny obrus);
2. ma­ją­cy cechy ak­sa­mi­tu: mięk­ki i gład­ki (np. ak­sa­mit­ny głos)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­ko­na­ny z ak­sa­mi­tu

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) przen. gład­ki, mięk­ki, de­li­kat­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łam ak­sa­mit­ną kapę na tap­czan.

 (2.1) Budyń ma ak­sa­mit­ny smak.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaksãˈmʲitnɨ, AS: aksãmʹitny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aksamit m., aksamitka ż., aksamitek m., aksamitnik m., aksamitowiec ż., aksamitność ż.

 przysł. aksamitnie

 czas. aksamicić się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk zamtowy

 (2.1) delikatny, jedwabny, miły w dotyku, puszysty

Wiktionary


aksamitowiec

ro­śli­na z ro­dzi­ny ma­ran­to­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ca w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej i Wschod­nich In­diach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ma­ran­ta|ref=tak., ro­śli­na z ro­dzi­ny ma­ran­to­wa­tych (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ma­ran­ta­ce­ae|ref=tak.), ros­ną­ca w po­łud­nio­wej Ame­ry­ce i we wschod­nich In­diach

Wiktionary

Powiązane:

 czas. aksamicić się

 rzecz. aksamit mrz., aksamitka ż.

 przym. aksamitny

Wiktionary


aksel

skok w łyż­wiar­stwie fi­gu­ro­wym; axel


SJP.pl


akselbant

woj­sko­wy, ga­lo­wy sznur na­ra­mien­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. gruby, ple­cio­ny sznur ozdob­ny, w niek­tó­rych ar­miach no­szo­ny na pra­wym ra­mie­niu przy mun­du­rze ofi­cer­skim (ge­ne­ral­skim) lub ga­lo­wym;

Wiktionary

Ak­sel­bant (niem. "Ach­sel" – „dół pa­cho­wy”, "Band" – „taśma”), sznur ga­lo­wy – ozdob­ny ple­cio­ny sznur na­ra­mien­ny, bę­dą­cy czę­ścią stro­ju, głów­nie woj­sko­we­go. No­szo­ne przy mun­du­rze ga­lo­wym jako odz­na­ka po­cząt­ko­wo człon­ków stra­ży przy­bocz­nej i świty (najw­cze­śniej spo­ty­ka­ne we Fran­cji – od XVII wieku), na­stęp­nie uży­wa­ne przez ge­ne­ra­łów, ofi­ce­rów szta­bu ge­ne­ral­ne­go, adiu­tan­tów i żan­dar­me­rię. Z cza­sem po­ja­wi­ły się we wszyst­kich ar­miach eu­ro­pej­skich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wśród zgro­ma­dzo­nych tu i tam wi­docz­ne były mun­du­ry i ak­sel­ban­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈksɛlbãnt, AS: akselbãnt

Wiktionary


aksenia

w bio­lo­gii: bier­na od­por­ność ro­ślin na czyn­ni­ki pa­to­gen­ne


SJP.pl

Ak­se­nia – bier­na od­por­ność ro­ślin na pa­to­ge­ny, jest od­por­no­ścią kon­sty­tu­tyw­ną, czyli ist­nie­ją­cą nie­za­leż­nie od kon­tak­tu z pa­to­ge­nem. Formą ak­se­nii są przy­sto­so­wa­nia ana­to­micz­no-mor­fo­lo­gicz­ne za­pew­nia­ją­ce ba­rie­rę przed wni­knię­ciem czyn­ni­ków cho­ro­bot­wór­czych. Ba­rie­ra­mi ta­ki­mi są ku­ty­ku­la lub wo­sko­wy nalot po­kry­wa­ją­cy li­ście oraz nie­licz­ne i małe apa­ra­ty szpar­ko­we. Ak­se­nia obej­mu­je także przy­sto­so­wa­nia fiz­jo­lo­gicz­no-che­micz­ne ist­nie­ją­ce w ro­śli­nie przez cały czas.

Wikipedia


aksentowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


akseroftol

wi­ta­mi­na A, w or­ga­niz­mie zwie­rzę­cym pow­sta­je w wą­tro­bie z pro­wi­ta­mi­ny A (ka­ro­te­nu); re­ti­nol


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. farm. ak­tyw­na po­stać wi­ta­mi­ny A, nie­zbęd­na do pra­wi­dło­we­go wi­dze­nia, ważna rów­nież dla zdro­wia skóry i błon ślu­zo­wych oraz po­trzeb­na do wielu in­nych pro­ce­sów w ustro­ju

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) retinol

Wiktionary


aksionow

naz­wi­sko


SJP.pl


aksis

ssak z ro­dzi­ny je­le­nio­wa­tych; czy­tal


SJP.pl

Aksis ("Axis") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny je­le­ni (Cer­vi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny je­le­nio­wa­tych (Cer­vi­dae).

Wikipedia


aksjalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ak­sjal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aksjalny

 przysł. aksjalnie

Wiktionary


aksjalny

po­ło­żo­ny w gór­nej czę­ści cze­goś, na gór­nym końcu


SJP.pl


aksjarchizm

po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny, który za­kła­da, że war­to­ści re­gu­lu­ją lub wy­ja­śnia­ją na­tu­ral­ny po­rzą­dek rze­czy i który upa­tru­je w mo­ral­no­ści przy­czy­ny prze­bie­gu wszel­kich zda­rzeń


SJP.pl


aksjolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ak­sjo­lo­gii


SJP.pl


aksjologia

nauka o war­to­ściach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. nauka o war­to­ściach;

 (1.2) filoz. kon­kret­ny sy­stem war­to­ści

Wiktionary

Ak­sjo­lo­gia ( αξιοs – godny, cenny + "λογοs" – nauka) – nauka o war­to­ściach; "fi­lo­zo­fia war­to­ści".

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Zda­niem Try­bu­na­łu Kon­sty­tu­cyj­ne­go kon­sty­tu­cyj­na ochro­na pry­wat­no­ści sta­no­wi jeden z pod­sta­wo­wych ele­men­tów ak­sjo­lo­gii de­mo­kra­tycz­ne­go pań­stwa praw­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaksʲjɔˈlɔɟja, AS: aksʹi ̯oloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aksjologiczny

 przysł. aksjologicznie

Wiktionary


aksjologicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z punk­tu wi­dze­nia ak­sjo­lo­gii; w od­nie­sie­niu do war­to­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ak­sjo­lo­gicz­nie rzecz bio­rąc, wol­ność ma więk­sze zna­cze­nie niż po­rzą­dek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aksjologiczność ż., aksjologia ż.

 przym. aksjologiczny

Wiktionary


aksjologiczność

cecha kogoś lub cze­goś po­wią­za­ne­go z sy­ste­mem war­to­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ak­sjo­lo­gicz­ne; cecha tych, któ­rzy są ak­sjo­lo­gicz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aksjologiczny

 przysł. aksjologicznie

Wiktionary


aksjologiczny

do­ty­czą­cy ak­sjo­lo­gii, wy­ni­ka­ją­cy z ak­sjo­lo­gii; także: na­ce­cho­wa­ny pod wzglę­dem war­to­ści, war­to­ściu­ją­cy (np. ka­te­go­rie ak­sjo­lo­gicz­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) filoz. zwią­za­ny z ak­sjo­lo­gią, do­ty­czą­cy ak­sjo­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aksjologia ż., aksjologiczność ż.

 przysł. aksjologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kategoria aksjologiczna • system aksjologiczny

Wiktionary


aksjologizacja

pro­ces, w któ­rym coś za­czy­na pod­le­gać war­to­ścio­wa­niu


SJP.pl


aksjoma

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. zob. ak­sjo­mat.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. aksjomat

Wiktionary


aksjomacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ak­sjo­mat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie ak­sjo­mat, lecz tylko mały ak­sjo­ma­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aksjomat m.

Wiktionary


aksjomat

pew­nik;
1. twier­dze­nie uwa­ża­ne za oczy­wi­ste, nie­pod­wa­żal­ne, nie­wy­ma­ga­ją­ce do­wo­dów; dog­mat;
2. w lo­gi­ce: za­ło­że­nie przyj­mo­wa­ne bez do­wo­du w sy­ste­mie de­duk­cyj­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. log. ele­ment ak­sjo­ma­ty­ki, czyli tak wy­bra­ne­go ze­sta­wu twier­dzeń, że na ich bazie daje się wy­pro­wa­dzić wszyst­kie po­zo­sta­łe twier­dze­nia danej te­o­rii ma­te­ma­tycz­nej;

 (1.2) przen. uz­na­na praw­da

Wiktionary

Ak­sjo­mat, po­stu­lat, pew­nik (gr. ἀξίωμα "axíōma", god­ność, pew­ność, oczy­wi­stość) – jedno z pod­sta­wo­wych pojęć lo­gi­ki ma­te­ma­tycz­nej. Od cza­sów Eu­kli­de­sa uz­na­wa­no, że ak­sjo­ma­ty to zda­nia przyj­mo­wa­ne za praw­dzi­we, któ­rych nie do­wo­dzi się w obrę­bie danej te­o­rii ma­te­ma­tycz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ge­o­me­tria eu­kli­de­so­wa for­mu­ło­wa­na jest jako zbiór ak­sjo­ma­tów (pew­ni­ków). Każde inne jej twier­dze­nie musi z tych ak­sjo­ma­tów wy­ni­kać.

 (1.2) Jeśli my­jesz głowę, pie­rzesz lub ba­brzesz się w pia­nie z lud­wi­ka, można przy­pu­szczać, że w ośmiu przy­pad­kach na dzie­sięć trze­ba bę­dzie ode­brać mo­kry­mi rę­ka­mi wraż­li­wą na wil­goć ko­mór­kę. Taki przy­kład po­win­ni do­pi­sać w wi­ki­pe­dii pod słow­ni­ko­wym ha­słem „ak­sjo­mat”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: akˈsʲjɔ̃mat, AS: aksʹi ̯õmat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aksjomatyka ż., aksjomatyzacja ż.

:: zdrobn. aksjomacik mrz.

 czas. aksjomatyzować

 przym. aksjomatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pewnik

Wiktionary


aksjomatycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób oczy­wi­sty, przy­ję­ty bez do­wo­du; opie­ra­jąc się na pod­sta­wo­wych za­ło­że­niach, od któ­rych wszyst­ko inne wy­ni­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W te­o­rii liczb ak­sjo­ma­tycz­nie de­fi­niu­je się włas­no­ści dzia­łań aryt­me­tycz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aksjomatyczny

Wiktionary


aksjomatyczny

przy­ję­ty z za­ło­że­nia jako pew­nik; oczy­wi­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) opar­ty na ak­sjo­ma­tach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wa­run­ki for­mal­ne, które muszą być speł­nio­ne przez sy­stem ak­sjo­ma­tycz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaksʲjɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ, AS: aksʹi ̯õmatyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aksjomat m., aksjomatyzacja ż.

 przysł. aksjomatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niezaprzeczalny, bezsporny

Wiktionary


aksjomatyka

ogół ak­sjo­ma­tów danej dzie­dzi­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) log. układ ak­sjo­ma­tów, z któ­re­go można wy­pro­wa­dzić wszyst­kie twier­dze­nia danej nauki lub te­o­rii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na skraj­nym zak­we­stio­no­wa­niu de­mo­kra­cji opie­ra się au­to­ry­tet, w imię któ­re­go 2+2=4 (…) staje się praw­dą dla sied­mio­lat­ka, zanim je­szcze pozna on ak­sjo­ma­ty­kę al­ge­bry.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aksjomat mrz.

Wiktionary


aksjomatyzacja

uję­cie twier­dzeń w ja­kiejś nauce w spój­ny sy­stem ak­sjo­ma­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­stę­po­wa­nie ma­ją­ce na celu przed­sta­wie­nie danej te­o­rii w po­sta­ci sy­ste­mu ak­sjo­ma­tów

 (1.2) efekt ak­sjo­ma­ty­za­cji (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aksjomat mrz.

 przym. aksjomatyczny

Wiktionary


aksjometr

przy­rząd do na­wi­ga­cji na stat­ku, wska­zu­ją­cy po­ło­że­nie steru w sto­sun­ku do pła­szczyz­ny sy­me­trii okrę­tu


SJP.pl

Ak­sjo­metr – przy­rząd po­ka­zu­ją­cy w stop­niach wy­chy­le­nie płet­wy ste­ro­wej w sto­sun­ku do osi sy­me­trii jed­nost­ki pły­wa­ją­cej.

Wikipedia


aksjon

hi­po­te­tycz­na cząst­ka su­ba­to­mo­wa


SJP.pl

Ak­sjon – hi­po­te­tycz­na cząst­ka su­ba­to­mo­wa za­pro­po­no­wa­na w te­o­rii Pec­cei–Quinn w 1977, żeby wy­ja­śnić za­cho­wa­nie sy­me­trii CP w od­dzia­ły­wa­niach sil­nych, czyli m.in. brak ob­ser­wo­wal­ne­go mo­men­tu di­po­lo­we­go ne­u­tro­nu. Nie mają ła­dun­ku elek­trycz­ne­go ani spinu.

Po­dob­nie jak ne­u­tri­na, ak­sjo­ny nie mogą być ob­ser­wo­wa­ne bez­poś­red­nio. Je­że­li cząst­ki te ist­nie­ją, bę­dzie można je za­ob­ser­wo­wać dzię­ki spe­cjal­ne­mu zja­wi­sku, mia­no­wi­cie efek­to­wi Pri­ma­kof­fa.

Wikipedia


akski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) stpol. z Ak­wiz­gra­nu, ak­wiz­grań­ski

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaksʲci, AS: aksʹḱi

Wiktionary


aksoida

po­wierzch­nia za­kre­śla­na w prze­strze­ni przez oś obro­tu po­ru­sza­ją­ce­go się ciała sztyw­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mech. po­wierzch­nia ut­wo­rzo­na przez zbiór wszyst­kich chwi­lo­wych osi obro­tu bryły sztyw­nej wy­ko­nu­ją­cej ruch do­wol­ny

Wiktionary


aksolema

Ak­so­le­ma – cien­ka błona ko­mór­ko­wa ota­cza­ją­ca ne­u­ryt (akson).

Wikipedia


aksolotl

larwa pła­zów ogo­nia­stych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. forma lar­wal­na niek­tó­rych pła­zów zdol­na do rozm­na­ża­nia płcio­we­go

Wiktionary

Ak­so­lotl (nah. "āxōlōtl "[aːˈʃoːloːt͡ɬ] (l. poj.) lub "āxōlōmeh" [aːˈʃoːloːmeʔ] (l. mn) – ne­o­te­nicz­na, wodna forma niek­tó­rych pła­zów ogo­nia­stych z ro­dza­ju "Am­by­sto­ma" w obrę­bie ro­dzi­ny am­by­sto­mo­wa­tych (Am­by­sto­ma­ti­dae).

 "Osob­ny ar­ty­kuł: Am­by­sto­ma mek­sy­kań­ska."

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈksɔlɔtl̥, AS: aksolotl̦

Wiktionary


aksometr

przy­rząd oku­li­stycz­ny do po­mia­ru osi oka; osio­mierz


SJP.pl


akson

wy­pust­ka ko­mór­ki ner­wo­wej słu­żą­ca do prze­wo­dze­nia im­pul­sów; ne­u­ryt; włó­kno osio­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. nit­ko­wa­te prze­dłu­że­nie ko­mór­ki ner­wo­wej;

Wiktionary

Akson, włó­kno ner­wo­we, ne­u­ryt, włó­kno osio­we, wy­pust­ka osio­wa – ele­ment ne­u­ro­nu od­po­wie­dzial­ny za prze­ka­zy­wa­nie in­for­ma­cji z ciała ko­mór­ki do ko­lej­nych ne­u­ro­nów lub ko­mó­rek efek­to­ro­wych (mię­śnio­wych, gru­czo­ło­wych). Może być okry­ty osłon­ką. Jest z re­gu­ły dłuż­szy od den­dry­tów i, w odróż­nie­niu od nich, w ko­mór­ce wy­stę­pu­je po­je­dyn­czo (choć może być roz­ga­łę­zio­ny).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Akson za­czy­na się tzw. wzgór­kiem ak­so­no­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaksɔ̃n, AS: aksõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aksonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neuryt

Wiktionary


aksonema

część rdzen­na rzę­sek i wici


SJP.pl

Ak­so­ne­ma – kom­pleks 9 par mi­kro­tu­bul ob­wo­do­wych po­ło­żo­nych kon­cen­trycz­nie wokół jed­nej pary cen­tral­nej, sta­no­wią­cy apa­rat ru­cho­wy rzę­sek i wici.

Ob­wo­do­we pary mi­kro­tu­bul są po­łą­czo­ne ze sobą nek­sy­ną i po­sia­da­ją ra­mio­na dy­ne­i­ny, które biorą udział w ruchu rzę­sek lub wici – ruch od­by­wa się dzię­ki prze­su­wa­niu się dy­ne­i­ny wzdłuż mi­kro­tu­bul. Ak­so­ne­ma łączy się z ki­ne­to­so­mem pod po­wierzch­nią błony ko­mór­ko­wej.

Wikipedia


aksonometr

przy­rząd do wy­ko­ny­wa­nia rzu­tów rów­no­le­głych na pła­szczyz­nę


SJP.pl


aksonometria

spo­sób przed­sta­wia­nia figur prze­strzen­nych na pła­szczyź­nie (tzw. rzut­ni ak­so­no­me­trycz­nej) do­wol­nie usta­wio­nej wzglę­dem ukła­du osi współ­rzęd­nych prze­strzen­nych; rzu­to­wa­nie rów­no­le­głe; per­spek­ty­wa rów­no­le­gła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj rzutu rów­no­le­głe­go, odw­zo­ro­wa­nie prze­strze­ni na pła­szczyz­nę z wy­ko­rzy­sta­niem pro­sto­kąt­ne­go ukła­du osi

Wiktionary

Ak­so­no­me­tria (gr. "akson" + "me­treo") – ro­dzaj rzutu rów­no­le­głe­go, odw­zo­ro­wa­nie prze­strze­ni na pła­szczyz­nę z wy­ko­rzy­sta­niem pro­sto­kąt­ne­go ukła­du osi. Cechą odróż­nia­ją­cą ak­so­no­me­trię od in­nych ro­dza­jów rzutu rów­no­le­głe­go jest dą­że­nie do za­cho­wa­nia praw­dzi­wych wy­mia­rów rzu­to­wa­nych obiek­tów przy­najm­niej w jed­nym, wy­bra­nym kie­run­ku. Niek­tó­re ro­dza­je ak­so­no­me­trii poz­wa­la­ją rów­nież za­cho­wać wiel­ko­ści kątów, rów­no­le­głych do obra­nej pła­szczyz­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten ry­su­nek trze­ba na­ry­so­wać w ak­so­no­me­trii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaksɔ̃nɔ̃ˈmɛtrʲja, AS: aksõnõmetrʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aksonometryczny

Wiktionary


aksonometryczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) mat. geom. zwią­za­ny z ak­so­no­me­trią, do­ty­czą­cy ak­so­no­me­trii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aksonometria ż.

Wiktionary


aksonowy

przy­miot­nik od: akson


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) anat. do­ty­czą­cy ak­so­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akson mrz.

Wiktionary


aksopodia

ni­by­nóż­ki (kurcz­li­we wy­pust­ki ciała) u niek­tó­rych pier­wot­nia­ków


SJP.pl


aksopodium

typ ni­by­nóż­ki u niek­tó­rych pier­wot­nia­ków


SJP.pl


aksostyl

osio­wa, prze­cho­dzą­ca przez całe ciało wi­ciow­ców or­ga­nel­la opo­ro­wa


SJP.pl


aksu

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Chi­nach, w Re­gio­nie Au­to­no­micz­nym Sin­ciang-Ujgur, nad rzeką Aksu He;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aksu – mia­sto w Chi­nach
  • Aksu – pre­fek­tu­ra w Chi­nach, w re­gio­nie au­to­no­micz­nym Sin­ciang
  • Aksu – mia­sto w Ka­zach­sta­nie, obwód pa­wło­dar­ski
  • Aksu – osied­le typu miej­skie­go w Ka­zach­sta­nie, obwód ak­mol­ski
  • Aksu – wieś w Ka­zach­sta­nie, obwód po­łud­nio­wo­ka­zach­stań­ski
  • Aksu – rzeka w Ka­zach­sta­nie
  • Aksu – rzeka w Tur­cji
  • Aksu (Oqsuv) – rzeka w Uzbe­ki­sta­nie
  • Aksu – rzeka w Chi­nach
  • Aksu – pasmo w gó­rach Ał­ta­ju
  • Aksu – góra w pa­śmie Aksu (5355 m n.p.m.)

Wikipedia


aksum

1. sta­ro­żyt­ne kró­le­stwo po­ło­żo­ne w pół­noc­nej czę­ści dzi­siej­szej Etio­pii i Ery­trei;
2. mia­sto w pół­noc­nej Etio­pii


SJP.pl

Aksum – sta­ro­żyt­ne kró­le­stwo, które ist­nia­ło w la­tach 80 p.n.e. do 825 r., po­ło­żo­ne w pół­noc­nej czę­ści dzi­siej­szej Etio­pii i Ery­trei. Jego sto­li­cą było Aksum.

Roz­wi­ja­ło się dzię­ki kon­tak­tom hand­lo­wym mię­dzy Pół­wy­spem Arab­skim i Afry­ką, np. z kró­le­stwem Meroe, z któ­re­go spro­wa­dza­ło m.in.

Wikipedia


aksumski

→ Aksum


SJP.pl

Patrz:

Aksum

aksynit

mi­ne­rał, bo­ro­krze­mian wap­nia, man­ga­nu, ma­gne­zu i że­la­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów;

Wiktionary

Ak­sy­nit – rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów.

Nazwa po­cho­dzi od grec­kie­go słowa "„axe”" – topór (ze wzglę­du na formę krysz­ta­łów).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Skład che­micz­ny ak­sy­ni­tu jest bar­dzo zmien­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈksɨ̃ɲit, AS: aksỹńit

Wiktionary


aksynomancja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ezot. wróż­ba z roz­ża­rzo­ne­go to­po­ra

Wiktionary


akt

1. dzia­ła­nie, czyn;
2. część ut­wo­ru sce­nicz­ne­go;
3. przed­sta­wie­nie na­giej po­sta­ci ludz­kiej w ma­lar­stwie, rzeź­bie lub fo­to­gra­fi­ce;
4. róż­nie ro­zu­mia­ne po­ję­cie fi­lo­zo­ficz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. czyn, dzia­ła­nie

 (1.2) teatr. część sztu­ki te­a­tral­nej;

 (1.3) szt. fot. zdję­cie lub obraz na­giej mo­del­ki lub mo­de­la;

 (1.4) urz. praw. urzę­do­wy lub praw­ny do­ku­ment

 (1.5) ofi­cjal­na uro­czy­stość to­wa­rzy­szą­ca waż­ne­mu zda­rze­niu

Wiktionary

Akt ( actus „czyn, dzia­ła­nie” od ago, agere „czy­nić, dzia­łać, robić”) – przed­sta­wie­nie na­gie­go ciała ludz­kie­go w sztu­ce, zaz­wy­czaj wy­ko­na­ne w opar­ciu o stu­dium z ży­we­go mo­de­la. Akt jest jed­nym z naj­waż­niej­szych te­ma­tów ma­lar­skich i fo­to­gra­ficz­nych w dzie­jach sztu­ki, oraz pod­sta­wo­wym te­ma­tem rzeź­by. Akt może po­ja­wić się jako sa­mo­dziel­ny temat bądź jako część więk­szej kom­po­zy­cji. Jest uwa­ża­ny za pod­sta­wę ar­ty­stycz­ne­go wyksz­tał­ce­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Marek pod­niósł rękę i ude­rzył go w akcie roz­pa­czy.

 (1.2) W trze­cim akcie nowej sztu­ki te­a­tral­nej głów­ny bo­ha­ter umie­ra.

 (1.3) Ar­ty­sta ma­lu­je akt mło­dej dziew­czy­ny.

 (1.4) In­for­ma­cje na ten temat znaj­du­ją się w akcie no­ta­rial­nym.

 (1.5) Pod­czas aktu wo­do­wa­nia stat­ku cały czas lało jak z cebra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: akt, AS: akt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktówka ż.

:: zdrobn. akcik m.

 przym. aktowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poczynanie, posunięcie, gest, przejaw

 (1.5) ceremonia, uroczystość, obrzęd, obchód

Wiktionary


akta

do­ku­ment urzę­do­wy, praw­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zbiór do­ku­men­tów lub ksiąg za­wie­ra­ją­cych za­pi­sy urzę­do­we

 (1.2) uczn. dzien­nik szkol­ny

 (1.3) uczn. pa­pie­ro­sy

Wiktionary

Akta – grupa do­ku­men­tów o po­dob­nej tre­ści (Akta spra­wy) złą­czo­na w jeden ciąg w celu łat­wiej­sze­go ich prze­cho­wy­wa­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cały czas trwa­ją prze­słu­cha­nia świad­ków i ba­da­nia prze­ję­tych akt - zaz­na­czył pro­ku­ra­tor.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈakta, AS: akta

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dokumentacja

Wiktionary


aktant

1. w gra­ma­ty­ce nar­ra­cyj­nej: wzór po­sta­ci dzia­ła­ją­cej w ut­wo­rze;
2. wy­ko­naw­ca ja­kiejś czyn­no­ści; agens


SJP.pl


aktau

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Ka­zach­sta­nie, ad­mi­ni­stra­cyj­ne cen­trum ob­wo­du man­gy­sta­u­skie­go;

Wiktionary

Aktau (kaz. Ақтау, "Aqtaw", w la­tach 1964–1991 Szew­czen­ko) – mia­sto ob­wo­do­we w za­chod­nim Ka­zach­sta­nie, na pół­wy­spie Man­gy­stau i za­ra­zem sto­li­ca ob­wo­du man­gy­sta­u­skie­go, port nad Mo­rzem Ka­spij­skim.

Pow­sta­ło w 1961 roku w związ­ku z od­kry­ciem na pół­wy­spie Man­gy­stau bo­ga­tych złóż ropy naf­to­wej i gazu; po­łą­czo­ny ru­ro­cią­giem naf­to­wym z po­bli­ski­mi oś­rod­ka­mi ek­splo­a­ta­cji ropy naf­to­wej – Uzeń i Że­ty­baj. W 2018 pod­pi­sa­no tutaj Kon­wen­cję o Sta­tu­sie Praw­nym Morza Ka­spij­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. aktauski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Szewczenko (1964-1991)

Wiktionary


akteon

w mi­to­lo­gii grec­kiej: my­śli­wy be­oc­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ak­te­on – po­e­mat An­to­nie­go Lan­ge­go
  • Ak­te­on (Actéon) – opera (pa­sto­ra­le) Marc-An­to­i­ne'a Char­pen­tie­ra
  • Ak­te­on – w mi­to­lo­gii grec­kiej my­śli­wy be­oc­ki, syn Ari­sta­jo­sa
  • Ak­te­on – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Me­lis­so­sa
  • kar­łą­tek ak­te­on – ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny po­wsze­lat­ko­wa­tych
  • ak­te­on – ro­dzaj mię­cza­ków z rzędu okry­tos­krzel­nych
  • Ak­te­on – uz­bro­je­nie ochron­ne
  • Ac­ta­e­on
  • Diana i Ak­te­on

Wikipedia


aktinidia

drze­wia­ste pną­cze z ro­dzi­ny ak­ti­ni­dio­wa­tych, na ogół dwu­pien­ne, upra­wia­ne dla so­czy­stych owo­ców, ros­ną­ce w Azji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. az­ja­tyc­kie pną­cze o ja­dal­nych owo­cach kiwi;

Wiktionary

Ak­ti­ni­dia ("Ac­ti­ni­dia") – ro­dzaj pną­czy z ro­dzi­ny ak­ti­ni­dio­wa­tych. Obej­mu­je ok. 55, 60 lub 75 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją w Azji wschod­niej i po­łud­nio­wej, od Ja­po­nii po In­do­nez­ję, z naj­więk­szym zróż­ni­co­wa­niem w Chi­nach (44 ga­tun­ki są en­de­mi­ta­mi tego kraju). Rosną zwy­kle w la­sach i za­ro­ślach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaktʲĩˈɲidʲja, AS: aktʹĩńidʹi ̯a

Wiktionary


aktinidiowate

ro­dzi­na pną­czy z rzędu wrzo­sow­ców, niek­tó­re ga­tun­ki upra­wia­ne dla smacz­nych owo­ców inne jako ro­śli­ny ozdob­ne


SJP.pl

Ak­ti­ni­dio­wa­te ("Ac­ti­ni­dia­ce­ae" Hutch.) – ro­dzi­na pną­czy z rzędu wrzo­sow­ców. Na­le­ży do niej około 355 ga­tun­ków z trzech ro­dza­jów. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w Ame­ry­ce sub­tro­pi­kal­nej, wschod­niej i po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji oraz wy­spach Oce­a­nii, się­ga­jąc na po­łud­niu po wyspy Fidżi i Qu­e­ens­land w Au­stra­lii.

Wikipedia


aktinidiowaty

o ce­chach ak­ti­ni­dio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny ak­ti­ni­dio­wa­tych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktinidiowate nmos.

Wiktionary


aktinotrocha

pły­wa­ją­ca larwa na­le­żą­ca do czuł­kow­ców


SJP.pl

Ak­ti­no­tro­cha, ak­ti­no­tro­chu­la (gr. "aktís" – pro­mień, "tro­chós" – koło) – wolno ży­ją­ca, wy­dłu­żo­na larwa tro­cho­fo­ro­po­dob­na kry­zel­nic (Pho­ro­ni­da). W gór­nej czę­ści o kształ­cie pa­ra­so­la znaj­du­je się płyt­ka api­kal­na i czuł­ki. Obec­ność czuł­ków na epis­fe­rze odróż­nia ak­ti­no­tro­chę od tro­cho­fo­ry. Dolna część ciała larwy za­koń­czo­na jest wień­cem rzę­sek słu­żą­cych jej do pły­wa­nia.

Wikipedia


aktinula

plank­to­nicz­na larwa wy­stę­pu­ją­ca w cyklu roz­wo­jo­wym niek­tó­rych stuł­bio­pła­wów, przy­po­mi­na­ją­ca bu­do­wą po­li­pa; ak­ty­nu­la


SJP.pl


aktiubiński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ak­tiu­biń­skiem, do­ty­czą­cy Ak­tiu­biń­ska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aktiubińsk mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aktobski

Wiktionary


aktl.

skrót od: ak­tu­a­li­za­cja (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl


aktobe

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Ka­zach­sta­nie, ad­mi­ni­stra­cyj­ne cen­trum ob­wo­du ak­tob­skie­go;

Wiktionary

Ak­to­be, Ak­tiu­bińsk ( Ақтөбе, "Aktöbe"; Актобе, "Ak­to­bie") – mia­sto ob­wo­do­we, naj­więk­sze w za­chod­niej czę­ści Ka­zach­sta­nu, leży nad rzeką Ilek. Oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny ob­wo­du ak­tob­skie­go. Mia­sto zo­sta­ło za­ło­żo­ne w 1869 roku.

Roz­wi­nę­ło się tutaj hut­nict­wo że­la­za i chro­mu, prze­mysł ma­szy­no­wy, che­micz­ny i lekki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1)O tytuł mi­strza kraju wal­czą jed­nak dru­ży­ny z in­nych miast – Ak­to­be, Toboł Ko­sta­naj i FK Asta­na.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aktobski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Aktiubińsk (do 1999)

Wiktionary


aktobski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ak­to­be, do­ty­czą­cy Ak­to­be

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aktobe n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aktiubiński

Wiktionary


aktograf

apa­rat re­je­stru­ją­cy ruch ciała


SJP.pl


aktogram

zapis ak­tyw­no­ści ru­cho­wej or­ga­niz­mu za­re­je­stro­wa­ny przez ak­to­graf


SJP.pl

Ak­to­gram – wy­kres ak­tyw­no­ści oso­bo­wej or­ga­niz­mu w okre­ślo­nym cza­sie. Przed­sta­wio­ny jest naj­czę­ściej w 24-go­dzin­nym ukła­dzie do­bo­wym.

Wikipedia


aktomiozyna

kom­pleks dwóch bia­łek: ak­ty­ny i mio­zy­ny; ak­ty­no­mio­zy­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. pow­sta­ją­cy w wy­ni­ku skur­czu mię­śnia kom­pleks dwóch bia­łek: ak­ty­ny i mio­zy­ny;

Wiktionary

Ak­to­mio­zy­na – nie­roz­pu­szczal­ny w wo­dzie kom­pleks dwóch bia­łek: ak­ty­ny i mio­zy­ny. Pow­sta­je w cza­sie skur­czu mię­śnia, jest za­li­cza­na do bia­łek kurcz­li­wych. Jest en­zy­mem roz­kła­da­ją­cym ATP.

Wikipedia


akton

ze­spół włó­kien o jed­na­ko­wym prze­bie­gu i funk­cji


SJP.pl


aktor

1. ar­ty­sta sce­nicz­ny, estra­do­wy lub fil­mo­wy;
2. prze­no­śnie: uczest­nik ja­kie­goś wy­da­rze­nia, spraw­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która gra rolę w te­a­trze lub w fil­mie;

 (1.2) stpol. powód (w są­dzie)

Wiktionary

Aktor (z āctor, od agere „dzia­łać”) – osoba od­gry­wa­ją­ca za po­mo­cą szcze­gól­ne­go za­cho­wa­nia, tech­nik cie­les­nych i gło­so­wych rolę w se­ria­lu, w te­a­trze i w fil­mie. Od zwy­kłe­go czło­wie­ka odróż­nia go ze stro­ny sa­me­go ak­to­ra świa­do­mość gry, ze stro­ny wi­dzów – szcze­gól­ny spo­sób trak­to­wa­nia osoby jako ak­to­ra. Wobec widza ist­nie­je na spo­sób dwo­i­sty, jako odt­wa­rza­na po­stać, w którą się tym­cza­so­wo wcie­la, i za­ra­zem jako żywy czło­wiek, po­sia­da­ją­cy włas­ną rze­czy­wi­stą toż­sa­mość i bio­gra­fię.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten aktor uży­cza głosu w se­ria­lach ani­mo­wa­nych.

 (1.1) Wszy­scy mło­dzi ak­to­rzy w tym fil­mie są ama­to­ra­mi.

 (1.1) Pocz­ta wy­da­je serię znacz­ków ze zna­ny­mi nor­we­ski­mi ak­to­ra­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaktɔr, AS: aktor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktorstwo n., aktorzyna m.

:: fż. aktorka ż.

 czas. aktorzyć

 przym. aktorski

 przysł. aktorsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) artysta, artysta dramatyczny, człowiek teatru/filmu, histrion

Wiktionary


aktorat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. praw. wpis spra­wy, spra­wa wpi­sa­na do re­je­stru są­do­we­go

 (1.2) daw. praw. kosz­ty spra­wy są­do­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Woźny albo je­ne­rał (…) roz­no­sił pozwy, ogła­szał in­tro­mi­sje, robił wizje, przy­wo­ły­wał ak­to­ra­ty etc.

Wiktionary


aktoreczka

zdrob­nie­nie od: ak­tor­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: ak­tor­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaktɔˈrɛt͡ʃka, AS: aktorečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktorka ż.

Wiktionary


aktorka

1. ko­bie­ta gra­ją­ca rolę na sce­nie te­a­tral­nej, w fil­mie, w słu­cho­wi­skach ra­dio­wych i przed­sta­wie­niach te­le­wi­zyj­nych;
2. uczest­nicz­ka ja­kie­goś wy­da­rze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) film. teatr. ko­bie­ta, która w te­a­trze lub na fil­mie udaje jakąś po­stać, bo­ha­te­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kto zdo­był wczo­raj na­gro­dę dla naj­lep­szej ak­tor­ki dru­go­pla­no­wej?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: akˈtɔrka, AS: aktorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktoreczka ż., aktorzyna mos., aktorstwo n.

:: fm. aktor mos.

 czas. aktorzyć ndk.

 przym. aktorski

 przysł. aktorsko

Wiktionary


aktornik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) reg-pl|Poz­nań. aktor

Wiktionary


aktorować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) daw. za­cho­wy­wać się jak aktor; grać, uda­wać

Wiktionary


aktorski

przy­miot­nik od: aktor


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ak­to­rów lub ak­tor­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ukoń­czy­łem trzy­let­ni kurs w szko­le ak­tor­skiej w Rzy­mie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktorstwo n., aktor m., aktorka ż., aktorzenie n.

 czas. aktorzyć ndk.

 przysł. aktorsko

Wiktionary


aktorsko

przy­słó­wek

 (1.1) od: ak­tor­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktor mos., aktorka ż.

 przym. aktorski

Wiktionary


aktorstwo

1. zawód ak­to­ra;
2. po­tocz­nie: ogół ak­to­rów;
3. uda­wa­nie cze­goś, sztucz­ne za­cho­wa­nie się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sztu­ka ak­tor­ska, zawód ak­tor­ski, po­wo­ła­nie ak­tor­skie

 (1.2) ogół ak­to­rów

 (1.3) nie­szcze­re, sztucz­ne za­cho­wa­nie; uda­wa­nie, hi­po­kryz­ja

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktorzenie n., aktor mos., aktorka ż.

 czas. aktorzyć

 przym. aktorski

Wiktionary


aktorszczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­gard. prze­sad­na, nie­na­tu­ral­na albo słaba gra ak­tor­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cała jego rola to czy­sta ak­tor­szczyz­na.

Wiktionary


aktorus

śro­do­wi­sko­wo: doś­wiad­czo­ny aktor


SJP.pl


aktorzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ak­to­rzyć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktorstwo n., aktor m., aktorka ż.

 czas. aktorzyć

 przym. aktorski

Wiktionary


aktorzyca

po­gard­li­wie: ak­tor­ka; ak­to­rzy­na, ak­to­recz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­gard. ak­tor­ka przed­sta­wio­na w spo­sób na­ce­cho­wa­ny

Wiktionary


aktorzyk

po­gard­li­wie i z prze­ką­sem o ak­to­rze, zwła­szcza sła­bym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od aktor

Wiktionary


aktorzyna

(r. męski) lek­ce­wa­żą­co: marny aktor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. lek­cew. z po­li­to­wa­niem lub lek­ce­wa­że­niem o ak­to­rze, zwła­szcza kiep­skim

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gość, który to czyta, chyba nawet nie jest naj­mar­niej­szym nawet ak­to­rzy­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaktɔˈʒɨ̃na, AS: aktožỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktor m., aktorka ż.

 czas. aktorzyć

Wiktionary


aktorzysko

zgru­bie­nie od: aktor


SJP.pl


aktorzyć

po­tocz­nie:
1. uda­wać, sy­mu­lo­wać coś, np. faul;
2. grać w fil­mie, przed­sta­wie­niu


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. uda­wać, sy­mu­lo­wać coś

 (1.2) pot. grać w fil­mie, przed­sta­wie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po zdo­by­ciu gola jakoś prze­sta­li ak­to­rzyć, bo­le­ści im mi­nę­ły…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: akˈtɔʒɨt͡ɕ, AS: aktožyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktor m., aktorka ż., aktorzyna m., aktorstwo n., aktorzenie n.

 przym. aktorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symulować

Wiktionary


aktotwórca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. adm. osoba fi­zycz­na lub osoba praw­na (urząd, przed­się­bior­stwo, or­ga­ni­za­cja itp.), która wyt­wa­rza i gro­ma­dzi akta;

Wiktionary

Ak­tot­wór­ca – urząd, in­sty­tu­cja, przed­się­bior­stwo, or­ga­ni­za­cja, osoba fi­zycz­na itp., która w wy­ni­ku swo­jej dzia­łal­no­ści wyt­wa­rza i gro­ma­dzi akta.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. aktotwórczy

 przysł. aktotwórczo

Wiktionary


aktotwórczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z two­rze­niem akt, do­ty­czą­cy two­rze­nia akt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktotwórca m.

 przysł. aktotwórczo

Wiktionary


aktowy

przy­miot­nik od: akt (zwy­kle: do­ku­ment lub dzie­ło przed­sta­wia­ją­ce nagą po­stać)


SJP.pl


aktualia

rze­czy współ­czes­ne, bie­żą­ce lub in­for­ma­cje o nich; ak­tu­al­no­ści (czę­ściej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) książk. wy­da­rze­nia, spra­wy, rze­czy ak­tu­al­ne

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaktuˈwalʲja, AS: aktuu̯alʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. aktualnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aktualności

Wiktionary


aktualista

zwo­len­nik dok­try­ny fi­lo­zo­ficz­nej usi­łu­ją­cej wy­pro­wa­dzić świat rze­czy z sa­me­go aktu, z czy­ste­go sta­wa­nia się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik ak­tu­a­liz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktualizm mrz.

 przym. aktualistyczny

Wiktionary


aktualistyczny

→ ak­tu­a­lizm


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) filoz. zwią­za­ny z ak­tu­a­liz­mem, do­ty­czą­cy ak­tu­a­liz­mu

Wiktionary

Patrz:

aktualizm

Powiązane:

 rzecz. aktualizm mrz., aktualista mos., aktualistka ż.

Wiktionary


aktualizacja

czy­nie­nie cze­goś ak­tu­al­nym, od­po­wia­da­ją­cym nowym re­a­liom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) czy­nie­nie cze­goś ak­tu­al­nym, uw­spół­cze­śnie­nie, mo­der­ni­za­cja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ak­tu­a­li­za­cja da­nych na­stę­pu­je w na­szym sy­ste­mie co go­dzi­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaktuwalʲiˈzat͡sʲja, AS: aktuu̯alʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktualizm m., aktualność ż., uaktualnianie n., zaktualizowanie n., aktualizowanie n.

 czas. aktualizować ndk., zdezaktualizować dk.

 przym. aktualny

 przysł. aktualnie

Wiktionary


aktualizacyjny

→ ak­tu­a­li­za­cja


SJP.pl

Patrz:

aktualizacja

aktualizator

pro­gram do ak­tu­a­li­za­cji opro­gra­mo­wa­nia


SJP.pl


aktualizm

w ge­o­lo­gii: kie­ru­nek zaj­mu­ją­cy się wy­ja­śnia­niem zja­wisk za­cho­dzą­cych w od­le­głej przesz­ło­ści na pod­sta­wie ob­ser­wa­cji po­dob­nych zja­wisk za­cho­dzą­cych obec­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. za­sa­da, we­dług któ­rej pro­ce­sy za­cho­dzą­ce dziś na Ziemi dzia­ła­ły także w przesz­ło­ści

 (1.2) filoz. dok­try­na uz­na­ją­ca akt (sta­wa­nie się, dzia­ła­nie) za pier­wot­ną za­sa­dę bytu

 (1.3) psych. kie­ru­nek w XIX-wiecz­nej psy­cho­lo­gii ogra­ni­cza­ją­cy przed­miot badań do opisu aktów psy­chicz­nych i tre­ści świa­do­mo­ści

Wiktionary

Ak­tu­a­lizm (ak­tu­a­lizm ge­o­lo­gicz­ny, zwany rów­nież uni­for­mi­ta­ryz­mem lub uni­for­mi­ta­ria­niz­mem) – za­sa­da ge­o­lo­gicz­na przyj­mu­ją­ca, że czyn­ni­ki fi­zycz­ne i che­micz­ne od­dzia­łu­ją­ce na Zie­mię i na sko­ru­pę ziem­ską, a zatem także pro­ce­sy fi­zycz­ne i che­micz­ne, były w przesz­ło­ści po­dob­ne do dzi­siej­szych, co poz­wa­la na pod­sta­wie współ­czes­nych ob­ser­wa­cji okre­ślać prze­bieg daw­nych pro­ce­sów ge­o­lo­gicz­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aktualista mos., aktualizacja ż.

 przym. aktualistyczny

 czas. aktualizować

Wiktionary


aktualizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ak­tu­a­li­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaktualizowanie n., aktualność ż., aktualizacja ż., uaktualnianie n., uaktualnienie n.

 czas. aktualizować ndk., zaktualizować dk., uaktualniać ndk., uaktualnić dk.

 przym. aktualny, aktualizacyjny

 przysł. aktualnie

Wiktionary


aktualizować

1. czy­nić ak­tu­al­nym, do­sto­so­wy­wać do współ­czes­no­ści; uak­tu­al­niać, uw­spół­cze­śniać, mo­der­ni­zo­wać, uno­wo­cze­śniać;
2. ak­tu­a­li­zo­wać się - w fi­lo­zo­fii: prze­cho­dzić od stanu po­ten­cjal­ne­go do ist­nie­nia re­al­ne­go


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) czy­nić ak­tu­al­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pla­ni­ści za­po­trze­bo­wa­nia ma­te­ria­ło­we­go ak­tu­a­li­zu­ją plan prio­ry­te­tów w obli­czu zmie­nia­ją­cych się za­mó­wień sprze­da­ży i ter­mi­nów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktualizm m., zaktualizowanie n., aktualność ż., aktualizacja ż., dezaktualizacja ż., uaktualnianie n., uaktualnienie n., aktualizowanie n.

 czas. zaktualizować dk., dezaktualizować ndk., zdezaktualizować dk., uaktualniać ndk., uaktualnić dk.

 przym. aktualny, aktualizacyjny

 przysł. aktualnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uaktualniać, odnawiać, uwspółcześniać, modernizować

Wiktionary


aktualnie

przy­słó­wek czasu

 (1.1) obec­nie, w tej chwi­li, teraz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Eu­ro­pej­czyk, jak pisze Mer­ton, zwy­kle spe­ku­lu­je na pod­sta­wie ma­te­ria­łów z dłu­gich okre­sów hi­sto­rycz­nych, pod­czas gdy Ame­ry­ka­nin bada fakty ak­tu­al­nie wy­stę­pu­ją­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaktuˈwalʲɲɛ, AS: aktuu̯alʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktualizacja ż., aktualia nmos., aktualności nmos., aktualność ż., aktualizowanie n., zaktualizowanie n., uaktualnianie n.

 czas. aktualizować ndk., zaktualizować dk.

 przym. aktualny

Wiktionary


aktualniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ak­tu­al­nie


SJP.pl


aktualniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ak­tu­al­ny; bar­dziej ak­tu­al­ny


SJP.pl


aktualności

ak­tu­al­ne wy­da­rze­nia lub in­for­ma­cje o nich; ak­tu­a­lia (rza­dziej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) te­le­wi­zyj­ny lub ra­dio­wy, zwy­kle cy­klicz­ny, pro­gram in­for­ma­cyj­ny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. aktualnie

Wiktionary


aktualność

bycie ak­tu­al­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bycie zgod­nym ze sta­nem obec­nym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaktuˈwalnɔɕt͡ɕ, AS: aktuu̯alność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktualizacja ż., aktualizowanie n., zaktualizowanie n., uaktualnianie n.

 czas. aktualizować

 przym. aktualny, aktualizacyjny

 przysł. aktualnie

Wiktionary


aktualny

do­ty­czą­cy tego, co się dzie­je obec­nie, ważny w cza­sie obec­nym (np. ak­tu­al­ny temat, ak­tu­al­ne in­for­ma­cje)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy te­raź­niej­szo­ści

 (1.2) za­cho­wu­ją­cy waż­ność w danej chwi­li

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pań­skie zaś­wiad­cze­nie nie jest już ak­tu­al­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaktuˈwalnɨ, AS: aktuu̯alny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktualizacja ż., aktualność ż., uaktualnianie n., zaktualizowanie n., aktualizowanie n.

 czas. aktualizować

 przysł. aktualnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) teraźniejszy, świeży

 (1.2) ważny (obowiązujący)

Wiktionary


aktuarialny

zwią­za­ny z ubez­pie­cza­niem, ubez­pie­cze­nia­mi


SJP.pl


aktuariat

1. urząd ak­tu­a­riu­sza;
2. wyz­na­cza­nie wiel­ko­ści świad­czeń, skła­dek oraz odsz­ko­do­wań ubez­pie­cze­nio­wych;
3. lu­dzie zaj­mu­ją­cy się wyz­na­cza­niem wiel­ko­ści świad­czeń, skła­dek oraz odsz­ko­do­wań ubez­pie­cze­nio­wych


SJP.pl


aktuariusz

1. pra­cow­nik firmy ubez­pie­cze­nio­wej; ek­spert ubez­pie­cze­nio­wy;
2. daw­niej: urzęd­nik opie­ku­ją­cy się ak­ta­mi są­do­wy­mi; pi­sarz są­do­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekon. spe­cja­li­sta z za­kre­su ma­te­ma­ty­ki fi­nan­so­wej, obli­cza­nia ry­zy­ka oraz wy­ce­ny pro­jek­tów fi­nan­so­wych;

Wiktionary

Nie mylić z: ak­cjo­na­riusz.

Ak­tu­a­riusz – pro­fe­sjo­na­li­sta z dzie­dzi­ny obli­cza­nia ry­zy­ka oraz war­to­ści bie­żą­cej pro­jek­tów fi­nan­so­wych, w szcze­gól­no­ści dłu­go­ter­mi­no­wych lub obar­czo­nych ry­zy­kiem. Tra­dy­cyj­nie pro­fe­sja ak­tu­a­riu­sza zwią­za­na jest z bran­żą ubez­pie­czeń, re­a­se­ku­ra­cji oraz pla­nów eme­ry­tal­nych (w Pol­sce: wy­ce­na re­zerw na świad­cze­nia pra­cow­ni­cze).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Pol­sce jest tylko 180 ak­tu­a­riu­szy, ich za­rob­ki się­ga­ją 15 000 zł.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktuariat mrz.

:: fż. aktuariuszka ż.

 przym. aktuarialny

 przysł. aktuarialnie

Wiktionary


aktuariuszka

→ ak­tu­a­riusz


SJP.pl

Patrz:

aktuariusz

aktyn

bar­dzo rzad­ki, pro­mie­niot­wór­czy pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Ac


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. ra­dio­ak­tyw­ny pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Ac i licz­bie ato­mo­wej 89;

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „Ac”. Zo­bacz też: AC lub.ac.

Aktyn (Ac, ac­ti­nium) – nietr­wa­ły pier­wia­stek che­micz­ny za­li­cza­ny do ak­ty­now­ców lub skan­dow­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma aktyn?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈaktɨ̃n, AS: aktỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktynowiec m.

 temsłow. aktyno-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Ac

Wiktionary


aktyna

biał­ko kurcz­li­we włó­kien mię­śnio­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. biol. wie­lo­funk­cyj­ne biał­ko, które jest jed­nym z klu­czo­wych ele­men­tów cy­tosz­kie­le­tu w ko­mór­kach eu­ka­rio­tycz­nych

Wiktionary

Ak­ty­na – kurcz­li­we biał­ko bu­du­ją­ce fi­la­men­ty cien­kie mio­fi­bry­li oraz mi­kro­fi­la­men­ty. Wraz z mio­zy­ną two­rzy ak­to­mio­zy­nę. Wy­stę­pu­je w dwóch po­sta­ciach:

Ak­ty­na wy­stę­pu­je w cy­to­plaz­mie prak­tycz­nie wszyst­kich ko­mó­rek eu­ka­rio­tycz­nych, gdzie jest ele­men­tem cy­tosz­kie­le­tu, bio­rą­cym udział m.in. utrzy­my­wa­niu (i zmia­nach) kształ­tu oraz ru­chach ko­mór­ki, a także w ją­drze ko­mór­ko­wym (ak­ty­na ją­dro­wa).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ko­mór­kach mię­śnio­wych ak­ty­na współ­pra­cu­je z mio­zy­ną, two­rząc struk­tu­ry umoż­li­wia­ją­ce skur­cze mię­śni.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aktynowy

 temsłow. aktyno-

Wiktionary


aktyniczność

sto­pień od­dzia­ły­wa­nia świa­tła na świa­tło­czu­łe ma­te­ria­ły fo­to­gra­ficz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. chem. biol. zdol­ność pro­mie­nio­wa­nia do wy­wo­ły­wa­nia re­ak­cji fo­to­che­micz­nych

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aktyniczny

Wiktionary


aktyniczny

ak­ty­nicz­ne świa­tło o za­kre­sie dłu­go­ści fal (barw) od­po­wia­da­ją­cych bar­wo­czu­ło­ści ma­te­ria­łu fo­to­gra­ficz­ne­go i po­wo­du­ją­ce dzię­ki temu naś­wiet­le­nie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. do­ty­czą­cy widma sło­necz­ne­go i wy­wo­łu­ją­cy re­ak­cje che­micz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktyniczność ż.

Wiktionary


aktyno-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z pro­mie­niem, pro­mie­nio­wa­niem, pro­mie­niot­wór­czo­ścią

Wiktionary

Wymowa:

IPA: akˈtɨ̃nɔ, AS: aktỹno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktyn m., aktyna ż.

 przym. aktynowy

Wiktionary


aktynograf

ak­ty­no­metr za­o­pa­trzo­ny w urzą­dze­nie sa­mo­pi­szą­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. przy­rząd słu­żą­cy do po­mia­ru i re­je­stra­cji zmian na­tę­że­nia pro­mie­nio­wa­nia sło­necz­ne­go

Wiktionary


aktynolit

mi­ne­rał z grupy am­fi­bo­li, krze­mian wap­nia, ma­gne­zu i że­la­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. miner. nazwa mi­ne­ra­łów tre­mo­lit i fer­ro­ak­ty­no­lit;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaktɨ̃ˈnɔlʲit, AS: aktỹnolʹit

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aktynolitowy

Wiktionary


aktynolitowy

→ ak­ty­no­lit


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) miner. do­ty­czą­cy ak­ty­no­li­tu (Ca₂(Mg,Fe)₅Si₈O₂₂(OH)₂)

Wiktionary

Patrz:

aktynolit

Powiązane:

 (1.1) aktynolit mrz.

Wiktionary


aktynolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ak­ty­no­lo­gii


SJP.pl


aktynologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. fiz. nauka o dzia­ła­niu pro­mie­ni świetl­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ak­ty­no­lo­gii bada się np. jak pro­mie­nio­wa­nie ul­tra­fio­le­to­we przy­spie­sza bla­knię­cie farb i tka­nin.

Wiktionary


aktynometr

przy­rząd do po­mia­ru pro­mie­nio­wa­nia sło­necz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. techn. przy­rząd słu­żą­cy do do­kład­ne­go mie­rze­nia pro­mie­nio­wa­nia sło­necz­ne­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaktɨ̃ˈnɔ̃mɛtr̥, AS: aktỹnõmetr̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aktynometryczny

 rzecz. aktynometria

Wiktionary


aktynometria

nauka zaj­mu­ją­ca się po­mia­ra­mi pro­mie­nio­wa­nia Słoń­ca, Ziemi i at­mos­fe­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. fiz. dział nauki zaj­mu­ją­cy się po­mia­ra­mi pro­mie­nio­wa­nia w at­mos­fe­rze ziem­skiej

Wiktionary

Ak­ty­no­me­tria – nauka o pro­mie­nio­wa­niu Słoń­ca, Ziemi i at­mos­fe­ry. Zaj­mu­je się po­mia­ra­mi pro­mie­nio­wa­nia bez­poś­red­nie­go, roz­pro­szo­ne­go i po­chło­nię­te­go w at­mos­fe­rze, a także wyz­na­cza­niem pro­mie­nio­wa­nia efek­tyw­ne­go oraz bi­lan­su pro­mie­nio­wa­nia Ziemi i at­mos­fe­ry.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ak­ty­no­me­tria ma za­sto­so­wa­nie w me­te­o­ro­lo­gii, kli­ma­to­lo­gii, fo­to­me­trii, a także w rol­nict­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktynometr mrz.

 przym. aktynometryczny

Wiktionary


aktynometryczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. zwią­za­ny z ak­ty­no­me­trią lub ak­ty­no­me­trem, do­ty­czą­cy ak­ty­no­me­trii lub ak­ty­no­me­tru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktynometria ż., aktynometr mrz.

Wiktionary


aktynomikoza

cho­ro­ba za­kaź­na ludzi i zwie­rząt, wy­wo­ła­na przez pro­mie­niow­ca Ac­ti­no­my­ces bovis; pro­mie­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. pro­mie­ni­ca.

Wiktionary


aktynomiozyna

kom­pleks dwóch bia­łek: ak­ty­ny i mio­zy­ny; ak­to­mio­zy­na


SJP.pl


aktynomycyna

an­ty­bio­tyk ha­mu­ją­cy po­dział ko­mór­ki, sto­so­wa­ny w che­mio­te­ra­pii no­wot­wo­rów; cy­to­sta­tyk


SJP.pl


aktynon

na­tu­ral­ny pro­mie­niot­wór­czy izo­top ra­do­nu, pow­sta­ją­cy przy roz­pa­dzie ak­ty­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. radon-219, na­tu­ral­nie wy­stę­pu­ją­cy izo­top ra­do­nu o sym­bo­lu An pow­sta­ją­cy na sku­tek ra­dio­ak­tyw­ne­go roz­pa­du ak­ty­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­mie­niot­wór­czość na­tu­ral­na wy­wo­ła­na jest przez pier­wiast­ki pro­mie­niot­wór­cze, bę­dą­ce sta­ły­mi skład­ni­ka­mi at­mos­fe­ry (np. radon, toron i ak­ty­non), sko­ru­py ziem­skiej i wody (np. uran, tor i potas) oraz pro­mie­nio­wa­nie kos­micz­ne.

Wiktionary


aktynostela

typ walca osio­we­go cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się gwiaź­dzi­stym ukła­dem tka­nek prze­wo­dzą­cych


SJP.pl


aktynoterapia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. naś­wiet­la­nie lam­pa­mi lecz­ni­czy­mi; świa­tło­lecz­nict­wo za po­mo­cą sztucz­nych źró­deł (np. lampą kwar­co­wą UV czy lampą na pod­czer­wień sol­lux)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No­wo­czes­na ak­ty­no­te­ra­pia UV może po­pra­wić stan pa­cjen­tów z łu­szczy­cą.

Wiktionary


aktynowce

grupa 14 pier­wiast­ków che­micz­nych wy­dzie­lo­nych z ukła­du okre­so­we­go: tor, pro­tak­tyn, uran, nep­tun, plu­ton, ame­ryk, kiur, ber­kel, ka­li­forn, ein­ste­in, ferm, men­de­lew, nobel i lo­rens


SJP.pl

Ak­ty­now­ce – grupa pier­wiast­ków che­micz­nych wy­dzie­lo­na z ukła­du okre­so­we­go. Ich nie­o­fi­cjal­ny wspól­ny sym­bol to An.

Grupa ta liczy 15 me­ta­li: aktyn, tor, pro­tak­tyn, uran, nep­tun, plu­ton, ame­ryk, kiur, ber­kel, ka­li­forn, ein­ste­in, ferm, men­de­lew, nobel, lo­rens.

Wikipedia


aktynowiec

każdy z pier­wiast­ków z ro­dzi­ny ak­ty­now­ców: tor, pro­tak­tyn, uran, nep­tun, plu­ton, ame­ryk, kiur, ber­kel, ka­li­forn, ein­ste­in, ferm, men­de­lew, nobel lub lo­rens


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. ra­dio­ak­tyw­ny metal z grupy pier­wiast­ków che­micz­nych ós­me­go okre­su, w naj­częst­szym ro­zu­mie­niu o licz­bach ato­mo­wych od 83 (ak­ty­nu) do 103 (lo­ren­su);

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tor jest ra­dio­ak­tyw­nym ak­ty­now­cem od­kry­tym w 1828 roku przez szwedz­kie­go che­mi­ka — Jönsa Ja­ko­ba Be­rze­liu­sa, stąd też jego nazwa po­cho­dzą­ca od nor­dyc­kie­go boga burzy i pio­ru­nów — Thora.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktyn mrz.

Wiktionary


aktynowy

przy­miot­nik od: aktyn


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ak­ty­nu

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) aktyn m.

Wiktionary


aktyntasza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ak­tów­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hefty mo­gesz nosić w ak­tyn­ta­szy.

Wiktionary


aktynula

plank­to­nicz­na larwa wy­stę­pu­ją­ca w cyklu roz­wo­jo­wym niek­tó­rych stuł­bio­pła­wów, przy­po­mi­na­ją­ca bu­do­wą po­li­pa; ak­ti­nu­la


SJP.pl


aktyw

ak­tyw­na grupa człon­ków or­ga­ni­za­cji lub par­tii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) naj­bar­dziej war­to­ścio­wa, ak­tyw­na grupa w obrę­bie or­ga­ni­za­cji

 (1.2) hist. w PRL-u: człon­ko­wie władz PZPR wszel­kich szcze­bli, a w szer­szym zna­cze­niu także człon­ko­wie sprzy­mie­rzo­nych z PZPR stron­nictw i związ­ków za­wo­do­wych;

 (1.3) hist. eufem. w PRL-u: czło­nek do­raź­nie po­wo­ły­wa­nych bo­jó­wek par­tyj­nych słu­żą­cych do roz­pę­dza­nia pro­te­stów

Wiktionary

Aktyw (łac. "ac­ti­vus" – czyn­ny) – okre­śle­nie od­no­szą­ce się do człon­ków danej or­ga­ni­za­cji, wy­ka­zu­ją­cych się naj­więk­szą ak­tyw­no­ścią.

W okre­sie PRL ter­min ten sto­so­wa­no w no­wo­mo­wie po­li­tycz­nej w na­stę­pu­ją­cych zna­cze­niach:

Wikipedia

Powiązane:

 przym. aktywny

Wiktionary


aktywa

1. eko­no­mia: środ­ki go­spo­dar­cze (m.in. nie­ru­cho­mo­ści, to­wa­ry) go­to­we do dy­spo­zy­cji w danym mo­men­cie przez jed­nost­kę go­spo­dar­czą bę­dą­cą w ich po­sia­da­niu;
2. prze­no­śnie: mocne stro­ny kogoś lub cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) księg. kon­tro­lo­wa­ne przez jed­nost­kę go­spo­dar­czą za­so­by ma­jąt­ko­we o wia­ry­god­nie okre­ślo­nej war­to­ści, które użyte spo­wo­du­ją wpływ do jed­nost­ki ko­rzy­ści eko­no­micz­nych;

Wiktionary

Ak­ty­wa (z łac. "ac­ti­vus" ‘czyn­ny’ od "actus" ‘czyn’, "actum" ‘rzecz zro­bio­na’ od "ago, agere" ‘pro­wa­dzić; czy­nić; dzia­łać’) – kon­tro­lo­wa­ne przez jed­nost­kę go­spo­dar­czą za­so­by ma­jąt­ko­we o wia­ry­god­nie okre­ślo­nej war­to­ści, uzy­ska­ne w wy­ni­ku przesz­łych zda­rzeń, które spo­wo­du­ją w przysz­ło­ści wpływ do jed­nost­ki ko­rzy­ści eko­no­micz­nych. Jeśli zasób ma­jąt­ko­wy nie speł­nia któ­re­goś z po­wyż­szych kry­te­riów, nie może być ujęty w bi­lan­sie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uczy­ni­ła to w imię ja­kie­goś li­ber­ta­riań­skie­go kon­struk­tu ide­o­lo­gicz­ne­go, który spraw­dzo­ną me­to­dę izo­la­cji tok­sycz­nych ak­ty­wów każe na­zy­wać rów­nią po­chy­łą pro­wa­dzą­cą do so­cja­liz­mu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aktywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) środki gospodarcze, stan czynny majątku

Wiktionary


aktywacja

1. w che­mii i fi­zy­ce: wzma­ga­nie dzia­ła­nia ja­kie­goś pro­ce­su, me­cha­niz­mu, or­ga­niz­mu;
2. w te­le­ko­mu­ni­ka­cji: przy­łą­cze­nie te­le­fo­nu do od­po­wied­niej sieci, roz­po­czy­na­ją­ce i gwa­ran­tu­ją­ce jego dzia­ła­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. fiz. wzma­ga­nie dzia­ła­nia ja­kie­goś pro­ce­su, me­cha­niz­mu, or­ga­niz­mu

 (1.2) techn. przy­łą­cze­nie te­le­fo­nu do od­po­wied­niej sieci, roz­po­czy­na­ją­ce i gwa­ran­tu­ją­ce jego dzia­ła­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ak­ty­wa­cja jądra
    • ak­ty­wa­cja ne­u­tro­no­wa
  • ak­ty­wa­cja – po­ję­cie z dzie­dzi­ny ki­ne­ty­ki re­ak­cji
  • ak­ty­wa­cja po­wierzch­ni
    • ak­ty­wa­cja folii z two­rzyw sztucz­nych
  • ak­ty­wa­cja ami­nok­wa­su
  • ak­ty­wa­cja jaja
  • ak­ty­wa­cja sy­ste­mu

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌaktɨˈvat͡sʲja, AS: aktyvacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktywowanie n., aktywator m., aktywność ż.

 czas. aktywować ndk.

 przym. aktywacyjny

Wiktionary


aktywacyjność

→ ak­ty­wa­cyj­ny


SJP.pl

Patrz:

aktywacyjny

aktywacyjny

do­ty­czą­cy ak­ty­wa­cji (np. ana­li­za ak­ty­wa­cyj­na, usłu­gi ak­ty­wa­cyj­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ak­ty­wa­cją, do­ty­czą­cy ak­ty­wa­cji, słu­żą­cy do ak­ty­wa­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ważne za­sto­so­wa­nie w prze­my­śle zna­la­zła ana­li­za ak­ty­wa­cyj­na, me­to­da, która poz­wa­la wy­kryć za­nie­czy­szcze­nia che­micz­ne kon­tro­lo­wa­ne­go ma­te­ria­łu efek­tyw­niej, niż przy za­sto­so­wa­niu kon­wen­cjo­nal­nej ana­li­zy che­micz­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktywacja ż., aktywowanie n., aktywator mrz.

 czas. aktywować ndk.

Wiktionary


aktywator

1. sub­stan­cja przy­spie­sza­ją­ca pewną re­ak­cję po zmie­sza­niu jej z ka­ta­li­za­to­rem; pro­mo­tor;
2. w in­for­ma­ty­ce: pro­gram kom­pu­te­ro­wy uwie­rzy­tel­nia­ją­cy wpi­sy­wa­ny numer se­ryj­ny, za­po­bie­ga­ją­cy pi­ract­wu kom­pu­te­ro­we­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) coś, co uru­cha­mia, przy­spie­sza albo wzmac­nia dzia­ła­nie ja­kie­goś pro­ce­su, re­ak­cji che­micz­nej czy urzą­dze­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ak­ty­wa­tor (che­mia), ina­czej pro­mo­tor – sub­stan­cja, która po do­da­niu do ka­ta­li­za­to­ra znacz­nie zwięk­sza szyb­kość re­ak­cji (zo­bacz też ak­ty­wa­tor en­zy­ma­tycz­ny)
  • ak­ty­wa­tor (fiz.) – sub­stan­cja wpro­wa­dza­na w śla­do­wych ilo­ściach do siat­ki kry­sta­licz­nej lu­mi­no­fo­ru w celu zwięk­sze­nia jego lu­mi­ne­scen­cji
  • ak­ty­wa­tor (ge­ne­ty­ka)
  • ak­ty­wa­tor (elek­tro­ni­ka)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jony me­ta­li mogą być ak­ty­wa­to­ra­mi en­zy­mów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktywowanie n., aktywacja ż.

 przym. aktywacyjny

 czas. aktywować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) inicjator, czynnik aktywujący

Wiktionary


aktywista

czło­nek or­ga­ni­za­cji, par­tii itp. mocno za­an­ga­żo­wa­ny w jej dzia­łal­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bar­dzo czyn­ny czło­nek or­ga­ni­za­cji wal­czą­cy w imię okre­ślo­nych praw lub prze­ko­nań

 (1.2) hist. zwo­len­nik kie­run­ku po­li­ty­ki pol­skiej okre­su pier­wszej wojny świa­to­wej, dą­żą­ce­go do współ­pra­cy z oku­pu­ją­cy­mi Niem­ca­mi i Au­stro-Wę­gra­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od lat, część na­u­kow­ców i ak­ty­wi­stów praw zwie­rząt stara się o przyz­na­nie na­czel­nym pod­sta­wo­wych praw – do życia i wol­no­ści oraz wpro­wa­dze­nia za­ka­zu tor­tur wobec na­szych naj­bliż­szych krew­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaktɨˈvʲista, AS: aktyvʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktywizm m., aktywizacja ż., aktywność ż.

:: fż. aktywistka ż.

 czas. aktywizować ndk.

 przym. aktywistyczny, aktywny, aktywistowski

 przysł. aktywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) działacz

Wiktionary


aktywistka

→ ak­ty­wi­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: ak­ty­wi­sta

Wiktionary

Patrz:

aktywista

Przykłady

 (1.1) Znana ukra­iń­ska pio­sen­kar­ka i ak­ty­wist­ka Ru­sła­na Ły­życz­ko przy­je­cha­ła do Pol­ski, by wczo­raj wziąć udział w pro­gra­mie „Świat się kręci” i opo­wie­dzieć, co tak na­praw­dę dzie­je się w jej oj­czyź­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaktɨˈvʲistka, AS: aktyvʹistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktywizm m.

:: fm. aktywista m.

 przysł. aktywnie

 przym. aktywny, aktywistyczny

Wiktionary


aktywistowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z ak­ty­wi­stą, do­ty­czą­cy ak­ty­wi­sty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktywista mos.

Wiktionary


aktywistyczny

od­no­szą­cy się do ak­ty­wiz­mu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ak­ty­wiz­mem lub ak­ty­wi­sta­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktywizowanie n., aktywista mos., aktywistka ż., aktywizm mrz.

 czas. aktywizować ndk.

Wiktionary


aktywizacja

czy­nie­nie cze­goś ak­tyw­nym; także: po­bu­dza­nie do dzia­ła­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­bu­dza­nie do dzia­ła­nia; uru­cha­mia­nie ak­tyw­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ak­ty­wi­za­cja se­nio­rów jest jed­nym z głów­nych celów tego pro­gra­mu spo­łecz­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. aktywizować ndk., zaktywizować dk.

 rzecz. aktywista mos., aktywizowanie n., aktywność ż.

 przym. aktywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mobilizacja

Wiktionary


aktywizacyjny

do­ty­czą­cy ak­ty­wi­za­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ak­ty­wi­za­cji; po­bu­dza­ją­cy kogoś do dzia­ła­nia, zwięk­sza­nia ak­tyw­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktywizowanie n.

Wiktionary


aktywizator

czło­wiek ak­ty­wi­zu­ją­cy, uak­tyw­nia­ją­cy in­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto po­bu­dza do dzia­ła­nia, ini­cju­je ak­tyw­ność lub mo­ty­wu­je in­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­mek peł­nił rolę ak­ty­wi­za­to­ra pod­czas zajęć.

Wiktionary


aktywizatorka

→ ak­ty­wi­za­tor


SJP.pl

Patrz:

aktywizator

aktywizm

ak­tyw­ność, czyn­na po­sta­wa uczest­ni­cze­nia w życiu or­ga­ni­za­cyj­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) czyn­na po­sta­wa; bycie ak­tyw­nym

 (1.2) hist. kie­ru­nek po­li­tycz­ny w okre­sie I wojny świa­to­wej za­bie­ga­ją­cy o po­wią­za­nie pol­skiej po­li­ty­ki z Niem­ca­mi i Au­stro-Wę­gra­mi

 (1.3) filoz. prze­ko­na­nie my­śli­ciel­skie o pier­wszeń­stwie ak­tyw­no­ści i zmia­ny nad sta­ło­ścią

Wiktionary

Ak­ty­wizm – dzia­ła­nia i wy­sił­ki na rzecz pro­mo­wa­nia, utrud­nia­nia, kie­ro­wa­nia lub in­ter­we­nio­wa­nia w re­for­my spo­łecz­ne, po­li­tycz­ne, eko­no­micz­ne lub śro­do­wi­sko­we z pra­gnie­niem wpro­wa­dze­nia zmian w od­bio­rze spo­łecz­nym ob­sza­ru bę­dą­ce­go te­ma­tem dzia­łań.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­mi­mo wielu przed­sięw­zięć, re­ży­ser­ka, blo­ger­ka i nie­za­leż­na per­ku­sist­ka roc­ko­wa Eleni Vla­chos jest jed­no­o­so­bo­wym tor­na­dem we­gań­skie­go ak­ty­wiz­mu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktywność ż., aktywista m., aktywistka ż., aktywizowanie n.

 czas. aktywizować ndk.

 przysł. aktywnie

 przym. aktywistyczny

Wiktionary


aktywizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. po­bu­dza­nie do ak­tyw­no­ści, dzia­ła­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaktywizowanie n., aktywizacja ż., aktywizm m., aktywista m., aktywistka ż., aktywność ż.

 czas. aktywizować ndk., zaktywizować dk.

 przym. aktywny, aktywistyczny, aktywizacyjny

 przysł. aktywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aktywizacja

Wiktionary


aktywizować

czy­nić coś ak­tyw­nym, po­bu­dzać do dzia­ła­nia; oży­wiać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zak­ty­wi­zo­wać)

 (1.1) po­bu­dzać do dzia­ła­nia, wpro­wa­dzać w stan ak­tyw­no­ści

 (1.2) włą­czać coś, co było nie­ak­tyw­ne

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ak­ty­wi­zo­wać się (dk. zak­ty­wi­zo­wać się)

 (2.1) sta­wać się ak­tyw­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­sta­raj­my się ak­ty­wi­zo­wać bez­ro­bot­nych, żeby łat­wiej zna­leź­li pracę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktywność ż., aktywizowanie n., aktywizm mrz., aktywista mos., aktywizacja ż.

 przym. aktywny, aktywistyczny

 przysł. aktywizująco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mobilizować, pobudzać

 (1.2) uaktywniać, uruchamiać, włączać

Wiktionary


aktywizująco

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób za­chę­ca­ją­cy do ak­tyw­no­ści, po­bu­dza­ją­cy do dzia­ła­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktywność ż.

 czas. aktywizować ndk., zaktywizować dk.

Wiktionary


aktywizujący

czy­nić coś ak­tyw­nym, po­bu­dzać do dzia­ła­nia; oży­wiać


SJP.pl

Patrz:

aktywizować

aktywnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ak­tyw­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W obro­nie przed­mo­ścia to­ruń­skie­go i linii Drwę­cy ak­tyw­nie uczest­ni­czył także 2. ba­ta­lion pułku mor­skie­go.

 (1.1) Ak­tyw­nie upra­wiał nar­ciar­stwo, za­rów­no w Ta­trach, jak i w Al­pach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktywność ż., aktywizm m., aktywista m., aktywistka ż., aktywizowanie n.

 przym. aktywny

Wiktionary


aktywniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ak­tyw­nie


SJP.pl


aktywniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ak­tyw­ny


SJP.pl


aktywnościowy

→ ak­tyw­ność


SJP.pl

Patrz:

aktywność

aktywność

bycie ak­tyw­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzia­ła­nie, prze­ja­wia­nie ini­cja­ty­wy, bra­nie udzia­łu

 (1.2) chem. po­zor­ne efek­tyw­ne stę­że­nie sub­stan­cji w rozt­wo­rze;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ak­tyw­ność ter­mo­dy­na­micz­na
    • ak­tyw­ność stę­że­nio­wa, np. ak­tyw­ność mo­lo­wa
    • ak­tyw­ność ci­śnie­nio­wa – lot­ność
  • ak­tyw­ność pro­mie­niot­wór­cza
    • ak­tyw­ność na­sy­ce­nia
  • ak­tyw­ność ge­o­lo­gicz­na
    • ak­tyw­ność wul­ka­nicz­na
    • ak­tyw­ność ge­o­ter­micz­na
  • ak­tyw­ność po­li­tycz­na
  • ak­tyw­ność – po­ję­cie psy­cho­lo­gicz­ne z re­gu­la­cyj­nej te­o­rii tem­pe­ra­men­tu Jana Stre­la­ua
  • ak­tyw­ność za­wo­do­wa
  • na­dak­tyw­ność, hi­pe­rak­tyw­ność (o dziec­ku)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ak­tyw­ność fi­zycz­na po­ma­ga w walce z nad­wa­gą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: akˈtɨvnɔɕt͡ɕ, AS: aktyvność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktywizacja ż., aktywizm m., aktywista m., aktywistka ż., aktywizowanie n., aktywacja ż., aktywowanie n.

 czas. aktywować ndk., aktywizować ndk.

 przym. aktywny

 przysł. aktywnie, aktywizująco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) aktywność stężeniowa

Wiktionary


aktywny

1. dzia­ła­ją­cy lub skłon­ny do dzia­ła­nia, czyn­ny, dy­na­micz­ny;
2. w che­mii: zdol­ny do re­ak­cji che­micz­nej lub ma­ją­cy wpływ na jej prze­bieg;
3. o wul­ka­nie: czyn­ny, nie­wy­ga­sły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bio­rą­cy w czymś żywy udział, prze­ja­wia­ją­cy ini­cja­ty­wę; czyn­ny; dzia­ła­ją­cy

 (1.2) chem. zdol­ny do re­ak­cji che­micz­nej lub przy­spie­sza­ją­cy ją

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Io jest po­kry­ty wul­ka­na­mi, z któ­rych wiele jest obec­nie ak­tyw­nych.

 (1.2) Cer jest mięk­kim, che­micz­nie ak­tyw­nym me­ta­lem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: akˈtɨvnɨ, AS: aktyvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktywność ż., aktywizacja ż., aktywista m., aktywistka ż., aktyw m., aktywa nmos., aktywizowanie n.

 czas. aktywizować ndk., zaktywizować dk., uaktywniać ndk., uaktywnić dk.

 przysł. aktywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czynny, działający

Wiktionary


aktywowalność

→ ak­ty­wo­wal­ny


SJP.pl

Patrz:

aktywowalny

aktywowalny

da­ją­cy się ak­ty­wo­wać


SJP.pl


aktywowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) czy­nie­nie cze­goś ak­tyw­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­ło­że­nie i ak­ty­wo­wa­nie konta w tym skle­pie in­ter­ne­to­wym za­ję­ło mi pięć minut.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaktɨvɔˈvãɲɛ, AS: aktyvovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktywacja ż., aktywator mrz., aktywność ż.

 czas. aktywować ndk.

 przym. aktywacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aktywacja

Wiktionary


aktywować

1. w che­mii i fi­zy­ce: wzma­gać dzia­ła­nie ja­kie­goś pro­ce­su, me­cha­niz­mu, or­ga­niz­mu;
2. w te­le­ko­mu­ni­ka­cji: przy­łą­czać te­le­fon (zwła­szcza ko­mór­ko­wy) do od­po­wied­niej sieci, roz­po­czy­na­jąc i gwa­ran­tu­jąc jego dzia­ła­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) spra­wiać, że coś staje się ak­tyw­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy wiesz, jak się ak­ty­wu­je modem?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaktɨˈvɔvat͡ɕ, AS: aktyvovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktywność ż., aktywacja ż., aktywator m., aktywowanie n.

 przym. aktywacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uaktywnić

Wiktionary


aktówka

tecz­ka słu­żą­ca do prze­cho­wy­wa­nia akt, do­ku­men­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pła­ska torba na do­ku­men­ty

Wiktionary

Ak­tów­ka – pro­sto­kąt­na, sztyw­na torba, zwy­kle ze skóry lub z ma­te­ria­łu imi­tu­ją­ce­go skórę. Uży­wa­na naj­czę­ściej przez praw­ni­ków i biz­nes­me­nów do prze­no­sze­nia waż­nych do­ku­men­tów. Czę­sto za­my­ka­na na zamek szy­fro­wy lub klucz.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Biz­ne­so­wy ubiór i ak­tów­ka po­mo­gły jej roz­ta­czać aurę kom­pe­tent­nej pro­fe­sjo­na­list­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: akˈtufka, AS: aktufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akt mrz., akcik mrz.

 przym. aktówkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) teczka, pot. dyplomatka

Wiktionary


aktówkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ak­tów­ką, do­ty­czą­cy ak­tów­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aktówka ż.

Wiktionary


akubus

wóz na­pę­dza­ny aku­mu­la­to­ra­mi elek­trycz­ny­mi


SJP.pl


akuczi

ro­dzaj gry­zo­ni z ro­dzi­ny agu­tio­wa­tych


SJP.pl

Aku­czi ("My­o­proc­ta") – ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny agu­tio­wa­tych (Da­sy­proc­ti­dae).

Wikipedia


akulturacja

1. przyj­mo­wa­nie wzor­ców kul­tu­ro­wych przez jed­nost­kę
2. wyt­wór pro­ce­su akul­tu­ra­cji, kul­tu­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) so­cjol. przy­ję­cie przez osobę lub grupę kul­tu­ry innej grupy

Wiktionary

Akul­tu­ra­cja – ter­min sto­so­wa­ny w na­u­kach spo­łecz­nych (m.in. an­tro­po­lo­gia, et­no­lo­gia, pe­da­go­gi­ka, psy­cho­lo­gia, so­cjo­lo­gia) oraz na­u­kach o za­rzą­dza­niu (m.in. za­rzą­dza­nie mię­dzy­kul­tu­ro­we, kul­tu­ra or­ga­ni­za­cji) na okre­śle­nie zja­wisk za­cho­dzą­cych na styku kul­tur po­mię­dzy ludź­mi (jed­nost­ka­mi i gru­pa­mi).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌakultuˈrat͡sʲja, AS: akulturacʹi ̯a

Wiktionary


akulturacyjny

→ akul­tu­ra­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pro­ce­sem przys­wa­ja­nia ele­men­tów obcej kul­tu­ry

Wiktionary

Patrz:

akulturacja

akumulacja

1. gro­ma­dze­nie (się) cze­goś, zbie­ra­nie (się) cze­goś;
2. w eko­no­mii: zwięk­sza­nie środ­ków in­we­sty­cyj­nych oraz za­so­bów i re­zerw fi­nan­so­wych w prze­ci­wień­stwie do wy­dat­ko­wa­nia na bie­żą­cą kon­sump­cję


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. gro­ma­dze­nie lub na­gro­ma­dze­nie się cze­goś

 (1.2) ekon. przez­na­cza­nie czę­ści do­cho­du na­ro­do­we­go na in­we­sty­cje;

 (1.3) geol. pro­ces gro­ma­dze­nia się osa­dów na po­wierzch­ni ziemi albo na dnie ba­se­nów wod­nych, po­wo­do­wa­ny zaz­wy­czaj dzia­łal­no­ścią wia­tru, wody lub lo­dow­ców, pro­wa­dzą­cy do pow­sta­nia skał osa­do­wych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • aku­mu­la­cja (eko­no­mia)
  • aku­mu­la­cja (ge­o­lo­gia)

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Stre­fa in­tra­mar­gi­nal­na lo­dow­ca Ha­a­ke­na, a więc ob­szar po­mię­dzy mo­re­na­mi koń­co­wy­mi a czo­łem lo­dow­ca, odz­na­cza się po­wszech­no­ścią osa­dów i rzeź­by pow­sta­łej w wy­ni­ku aku­mu­la­cji gla­cjal­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akumulator m., akumulowanie n., kumulacja ż.

 czas. akumulować ndk., zakumulować dk.

 przym. akumulacyjny, akumulatorowy

Wiktionary


akumulacyjny

do­ty­czą­cy aku­mu­la­cji (np. zja­wi­ska aku­mu­la­cyj­ne, ten­den­cje aku­mu­la­cyj­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aku­mu­la­cją, gro­ma­dze­niem

 (1.2) geol. zwią­za­ny z aku­mu­la­cją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kumulacja ż., akumulacja ż., akumulowanie n.

 czas. akumulować ndk., zakumulować dk.

Wiktionary


akumulator

urzą­dze­nie do gro­ma­dze­nia ener­gii, do­ła­do­wy­wa­ne wie­lo­krot­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie słu­żą­ce do ma­ga­zy­no­wa­nia ener­gii (elek­trycz­nej, me­cha­nicz­nej lub ciepl­nej)

 (1.2) in­form. re­jestr pro­ce­so­ra prze­cho­wu­ją­cy wynik ope­ra­cji

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • aku­mu­la­tor elek­trycz­ny
    • aku­mu­la­tor alu­mi­nio­wo-jo­no­wy
    • aku­mu­la­tor cyn­ko­wo-po­wietrz­ny
    • aku­mu­la­tor kwa­so­wo-oło­wio­wy
      • aku­mu­la­tor że­lo­wy
    • aku­mu­la­tor li­to­wo-jo­no­wy (Li-Ion)
      • aku­mu­la­tor li­to­wo-po­li­me­ro­wy (Li-Po)
      • (LTO)
      • aku­mu­la­tor li­to­wo-że­la­zo­wo-fos­fo­ra­no­wy (LFP, LiFePO₄)
    • (Li-Air)
    • aku­mu­la­tor li­to­wo-siar­ko­wy (Li-S)
    • (Ni-Zn)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Muszę na­ła­do­wać aku­mu­la­tor w sa­mo­cho­dzie, bo rano mia­łam pro­blem z za­pa­le­niem.

 (1.1) Gdyby „Nord” miała ra­dio­sta­cję, to po awa­rii aku­mu­la­to­rów i pop­su­ciu się wszyst­kie­go, co mo­gło­by na­wa­lić, szu­ka­no by nas już od mie­sią­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakũmuˈlatɔr, AS: akũmulator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akumulacja ż., akumulatorówka ż., akumulowanie n.

:: zdrobn. akumulatorek m.

 czas. akumulować ndk.

 przym. akumulatorowy

Wiktionary


akumulatorek

zdrob­nie­nie od: aku­mu­la­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. ba­te­ria, którą można po­now­nie na­ła­do­wać

 (1.2) zdrobn. od: aku­mu­la­tor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od zwy­kłych ba­te­rii lep­sze są aku­mu­la­tor­ki, które można wie­lo­krot­nie ła­do­wać, wy­star­czy tylko kupić ła­do­war­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakũmulaˈtɔrɛk, AS: akũmulatorek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akumulator m.

Wiktionary


akumulatornia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym pra­cu­ją aku­mu­la­to­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­mie­szcze­nie, w któ­rym pra­cu­ją aku­mu­la­to­ry

Wiktionary


akumulatorownia

po­mie­szcze­nie lub bu­dy­nek na aku­mu­la­to­ry


SJP.pl


akumulatorowo-sieciowy

za­si­la­ny prą­dem z aku­mu­la­to­ra lub z sieci


SJP.pl


akumulatorowy

→ aku­mu­la­tor, np. wózek aku­mu­la­to­ro­wy, ba­te­ria aku­mu­la­to­ro­wa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) techn. zwią­za­ny z aku­mu­la­to­rem; wy­ko­rzy­stu­ją­cy aku­mu­la­tor do za­si­la­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akumulator mrz., akumulacja ż., akumulowanie n.

 czas. akumulować ndk., zakumulować dk.

Wiktionary


akumulować

gro­ma­dzić, sku­piać, zbie­rać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­ku­mu­lo­wać)

 (1.1) do­ko­ny­wać aku­mu­la­cji

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny aku­mu­lo­wać się (dk. za­ku­mu­lo­wać się)

 (2.1) być aku­mu­lo­wa­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akumulator mrz., akumulacja ż.

 przym. akumulacyjny, akumulatorowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gromadzić, składać, skupiać, zbierać

 (2.1) gromadzić się, składać się, skupiać się, zbierać się

Wiktionary


akunin

naz­wi­sko


SJP.pl


akupresura

nie­kon­wen­cjo­nal­na me­to­da le­cze­nia, po­le­ga­ją­ca na na­ci­ska­niu okre­ślo­nych punk­tów ciała pa­cjen­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wy­wo­dzą­ca się z Chin tra­dy­cyj­na me­to­da le­cze­nia po­le­ga­ją­ca na na­ci­ska­niu, ma­so­wa­niu i opu­ki­wa­niu ciała;

Wiktionary

Ten ar­ty­kuł opi­su­je te­o­rie, me­to­dy lub czyn­no­ści niez­god­ne ze współ­czes­ną wie­dzą me­dycz­ną.

Aku­pre­su­ra – pse­u­do­me­dycz­na me­to­da le­cze­nia po­cho­dzą­ca z Chin, znana już 7 ty­się­cy lat temu. Po­le­ga na do­ty­ka­niu, gła­ska­niu, uci­ska­niu lub opu­ki­wa­niu okre­ślo­nych miejsc na ciele czło­wie­ka. Aku­pre­su­ra jest "mięk­ką" wer­sją aku­punk­tu­ry. Po­mi­mo nie­wy­ka­za­nej na­u­ko­wo sku­tecz­no­ści, we­dług jej zwo­len­ni­ków jest ona cen­nym uzu­peł­nie­niem me­dy­cy­ny kon­wen­cjo­nal­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­bie­gi uci­sko­we, które są isto­tą aku­pre­su­ry, mają po­bu­dzić prze­pływ ener­gii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakuprɛˈsura, AS: akupresura

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akupresurowy

Wiktionary


akupresurowy

→ aku­pre­su­ra


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aku­pre­su­rą, do­ty­czą­cy aku­pre­su­ry

Wiktionary

Patrz:

akupresura

Powiązane:

 rzecz. akupresura ż.

Wiktionary


akupresurzysta

osoba fa­cho­wo sto­su­ją­ca wobec kogoś aku­pre­su­rę


SJP.pl


akupresurzystka

→ aku­pre­su­rzy­sta


SJP.pl

Patrz:

akupresurzysta

akupunkt

miej­sce za­koń­czeń ner­wo­wych w skó­rze lub tkan­ce pod­skór­nej, szcze­gól­nie wraż­li­we na sty­mu­la­cję przez na­kłu­cie, ucisk lub masaż


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. wy­o­dręb­nio­ne miej­sce na po­wierzch­ni ciała, które we­dług zasad tra­dy­cyj­nej me­dy­cy­ny chiń­skiej jest po­wią­za­ne funk­cjo­nal­nie z okre­ślo­ny­mi na­rzą­da­mi lub ukła­da­mi or­ga­niz­mu; jego sty­mu­la­cja (np. przez na­kłu­cie, ucisk lub cie­pło) ma wpły­wać na re­gu­la­cję pro­ce­sów fiz­jo­lo­gicz­nych i ła­go­dze­nie do­le­gli­wo­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akupunktura ż.

 przym. akupunkturowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biopunkt, punkt akupunkturowy

Wiktionary


akupunktura

da­le­kows­chod­nia me­to­da le­cze­nia, po­le­ga­ją­ca na wbi­ja­niu igieł w okre­ślo­ne punk­ty ciała pa­cjen­ta; na­kłu­wa­nie, igło­te­ra­pia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. sztu­ka le­cze­nia po­le­ga­ją­ca na wbi­ja­niu igieł w okre­ślo­ne miej­sca na ciele czło­wie­ka;

Wiktionary

Ten ar­ty­kuł opi­su­je te­o­rie, me­to­dy lub czyn­no­ści niez­god­ne ze współ­czes­ną wie­dzą me­dycz­ną.

Aku­punk­tu­ra (z acus „igła”, punc­tu­ra „(u)kłu­cie”; chiń. 針灸 zhēnjiǔ) – tech­ni­ka le­cze­nia wy­wo­dzą­ca się z Da­le­kie­go Wscho­du (Chiny, Ja­po­nia, Mon­go­lia). Jest obec­nie uz­na­wa­na w wielu kra­jach jako uzu­peł­nie­nie me­dy­cy­ny kon­wen­cjo­nal­nej, cho­ciaż nie ma na­u­ko­wych do­wo­dów na jej sku­tecz­ność, a ana­li­zy badań kli­nicz­nych wska­zu­ją na silną stron­ni­czość tych, które są pro­wa­dzo­ne w kra­jach Da­le­kie­go Wscho­du.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym mu­ze­um prze­cho­wy­wa­ny jest naj­star­szy chiń­ski tekst me­dycz­ny trak­tu­ją­cy o aku­punk­tu­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakupũŋkˈtura, AS: akupũŋktura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akupunkt, akupunkturzysta, akupunkturzystka

 przym. akupunkturowy

Wiktionary


akupunkturowy

zwią­za­ny z aku­punk­tu­rą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z aku­punk­tu­rą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akupunkt mrz., akupunktura ż.

Wiktionary


akupunkturzysta

osoba fa­cho­wo sto­su­ją­ca wobec kogoś aku­punk­tu­rę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. spe­cja­li­sta le­czą­cy aku­punk­tu­rą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akupunktura ż.

:: fż. akupunkturzystka ż.

Wiktionary


akupunkturzystka

→ aku­punk­tu­rzy­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. spe­cja­list­ka le­czą­ca aku­punk­tu­rą

Wiktionary

Patrz:

akupunkturzysta

Powiązane:

 rzecz. akupunktura ż.

:: fm. akupunkturzysta m.

Wiktionary


akurat

przy­słó­wek:
1. pod­kre­śla­ją­cy wyraz, któ­re­mu to­wa­rzy­szy; wła­śnie;
2. oz­na­cza­ją­cy: w tym cza­sie; wła­śnie;
3. ma­ją­cy cha­rak­ter wy­krzy­knie­nia, wy­ra­ża­ją­cy za­prze­cze­nie, nie­do­wie­rza­nie itp.


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) pod­kre­śle­nie do­kład­no­ści in­for­ma­cji; wła­śnie tak / tyle / …

 (1.2) pod­kre­śle­nie, wska­za­nie obiek­tu lub obiek­tów wy­róż­nio­nych spoś­ród in­nych

przy­słó­wek czasu

 (2.1) wska­za­nie chwi­li, w któ­rej ma lub miało miej­sce zda­rze­nie lub że chwi­lę wcze­śniej się za­koń­czy­ło

wy­krzy­knik

 (3.1) za­prze­cze­nie, pro­test wobec za­sta­ne­go stanu lub wcze­śniej­szej wy­po­wie­dzi

Wiktionary

Aku­rat – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny za­ło­żo­ny w 1994 roku w Biel­sku-Bia­łej.

Graną przez ze­spół mu­zy­kę trud­no za­li­czyć do jed­ne­go, kon­kret­ne­go nurtu mu­zycz­ne­go. Za­wie­ra ona w sobie ele­men­ty rocka, ska, reg­gae, punk rocka, pop oraz funk rocka. Człon­ko­wie grupy okre­śla­ją swoją mu­zy­kę jako "po­ez­ję ska-kaną". Cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną ich tek­stów jest za­ba­wa sło­wa­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wasze ko­bie­ty są aku­rat tyle warte co i męż­czyź­ni.

 (1.1) Tym­cza­sem aku­rat o wpół do dzie­wią­tej zach­cia­ło mi się pić i – za­miast do pań, po­sze­dłem na ku­fe­lek.

 (1.2) Nie wia­do­mo do końca, dla­cze­go aku­rat te rze­czy ko­ja­rzą się ze zdol­no­ścia­mi ha­ker­ski­mi…

 (2.1) Aku­rat prze­cho­dzi­łem obok, więc po­my­śla­łem, że do was zaj­rzę.

 (2.1) Nie ma go, aku­rat wy­szedł.

 (3.1) Aku­rat! Zaraz, zaraz! Nie tak znowu ob­ce­so­wo.

 (3.1) Baj baju, bę­dziesz w raju! Ame­lia w po­dar­tej sukni, aku­rat!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈkurat, AS: akurat

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akuratny

 przysł. akuratnie

 rzecz. akuratność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) właśnie, dokładnie

Wiktionary


akuratnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) pot. do­kład­nie, sta­ran­nie, po­rząd­nie

 (1.2) gw-pl|Poz­nań. sta­ran­nie

przy­słó­wek czasu

 (2.1) łódź. wła­śnie w tym mo­men­cie, wtedy

 (2.2) łódź. wła­śnie, aku­rat aku­rat, wła­śnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak to aku­rat­nie pos­przą­ta­łeś!

 (2.1) Gdy przysz­li­śmy to oni aku­rat­nie wy­cho­dzi­li.

 (2.2) Pew­no­ści nie mam, ale to jed­nak dziw­ne, że aku­rat­nie tych czte­rech, co naj­wię­cej do straj­ku na­ma­wia­li, zaraz na drugi dzień wy­la­li z fa­bry­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakuˈratʲɲɛ, AS: akuratʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akuratny

 przysł. akurat

 wykrz. akurat

 partyk. akurat

 rzecz. akuratność ż.

Wiktionary


akuratniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: aku­rat­nie; bar­dziej aku­rat­nie


SJP.pl


akuratniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: aku­rat­ny; bar­dziej aku­rat­ny


SJP.pl


akuratność

→ aku­rat­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest aku­rat­ne; cecha tych, któ­rzy są aku­rat­ni

Wiktionary

Patrz:

akuratny

Powiązane:

 przym. akuratny

 przysł. akuratnie, akurat

 partyk. akurat

 wykrz. akurat

Wiktionary


akuratny

do­kład­ny, punk­tu­al­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) daw. do­kład­ny, sta­ran­ny

 (1.2) łódź. do­kład­ny, sta­ran­ny

 (1.4) gw-pl|Poz­nań. do­kład­ny, sta­ran­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ona jest taka aku­rat­na, za­wsze u niej po­rzą­dek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akuratność ż.

 przysł. akuratnie, akurat

 wykrz. akurat

 partyk. akurat

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dokładny, porządny, rzetelny, staranny, sumienny

Wiktionary


akustoelektroniczny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z urzą­dze­niem lub zja­wi­skiem łą­czą­cym fale dźwię­ko­we z sy­gna­ła­mi elek­trycz­ny­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aku­sto­e­lek­tro­nicz­ny czuj­nik przet­wa­rza drga­nia dźwię­ko­we na sy­gnał elek­trycz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akustoelektronika ż.

Wiktionary


akustoelektronika

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzie­dzi­na zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem i wy­ko­rzy­sta­niem wza­jem­nych od­dzia­ły­wań fal aku­stycz­nych z polem elek­trycz­nym, w tym przet­wa­rza­niem sy­gna­łów dźwię­ko­wych na elek­trycz­ne i od­wrot­nie

Wiktionary

Aku­sto­e­lek­tro­ni­ka – gałąź elek­tro­ni­ki ba­zu­ją­ca na zja­wi­sku pro­pa­ga­cji aku­stycz­nych fal po­wierzch­nio­wych (AFP) w krysz­ta­łach (naj­czę­ściej pie­zo­e­lek­trycz­nych) i od­dzia­ły­wa­niu tych fal z no­śni­ka­mi ła­dun­ków elek­trycz­nych.

Aku­sto­e­lek­tro­ni­ka zaj­mu­je się te­o­rią oraz prak­tycz­ny­mi aspek­ta­mi kon­struk­cji ta­kich ukła­dów z AFP jak:

Wikipedia

Powiązane:

 przym. akustoelektroniczny

Wiktionary


akustooptyczny

→ aku­sto­op­ty­ka


SJP.pl

Patrz:

akustooptyka

akustooptyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. dzie­dzi­na fi­zy­ki i tech­ni­ki zaj­mu­ją­ca się od­dzia­ły­wa­niem fal świetl­nych z fa­la­mi aku­stycz­ny­mi (zaz­wy­czaj ul­tradź­wię­ka­mi) w oś­rod­kach ma­te­rial­nych

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akustooptyczny

Wiktionary


akustyczka

→ aku­styk


SJP.pl

Patrz:

akustyk

akustycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) fiz. od­no­sząc się do dźwię­ku i jego wła­ści­wo­ści

 (1.2) muz. bez uży­cia wzmac­nia­czy elek­trycz­nych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aku­stycz­nie – album Dżemu (sier­pień 1994)
  • Aku­stycz­nie – su­ple­ment – album Dżemu (gru­dzień 1994)
  • Aku­stycz­nie: Mała wojna – album Lady Pank (1995)
  • Aku­stycz­nie – album Ur­szu­li (1996)
    • Aku­stycz­nie – sin­gel Ur­szu­li
  • Aku­stycz­nie – album Budki Su­fle­ra (1998)
  • Aku­stycz­nie – album Jó­ze­fa Skrze­ka (2003)
  • Aku­stycz­nie – album kon­cer­to­wy grupy Turbo (2009)
  • Aku­stycz­nie – album Iry (2014)
  • Aku­stycz­nie – album Lady Pank (2015)
  • Mu­zy­ka aku­stycz­na – mu­zy­ka wy­ko­ny­wa­na przy uży­ciu in­stru­men­tów aku­stycz­nych

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. akustyka ż., akustyk mos., akustyczność ż.

 przym. akustyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dźwiękowo

Wiktionary


akustyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: aku­stycz­ny


SJP.pl


akustyczno-artykulacyjny

do­ty­czą­cy aku­sty­ki i ar­ty­ku­la­cji


SJP.pl


akustyczno-optyczny

do­ty­czą­cy za­rów­no aku­sty­ki, jak i op­ty­ki (np. sy­gna­li­za­to­ry aku­stycz­no-op­tycz­ne)


SJP.pl


akustyczność

wła­ści­wo­ści wnę­trza pod wzglę­dem sły­szal­no­ści dźwię­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest aku­stycz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akustyka ż., akustyk m.

 przym. akustyczny

 przysł. akustycznie

Wiktionary


akustyczny

1. do­ty­czą­cy dźwię­ku; za­pew­nia­ją­cy od­po­wied­nie roz­cho­dze­nie się dźwię­ku (np. aku­stycz­ne wnę­trze sali kon­cer­to­wej);
2. nie­i­zo­lu­ją­cy ha­ła­sów (aku­stycz­ne miesz­ka­nie w bloku)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do zja­wisk dźwię­ko­wych

 (1.2) fiz. od­po­wied­nio prze­no­szą­cy dźwięk, z dobrą aku­sty­ką

 (1.3) muz. do­ty­czą­cy in­stru­men­tu wy­po­sa­żo­ne­go w na­tu­ral­ny re­zo­na­tor i do mu­zy­ki wy­ko­ny­wa­nej na nim

 (1.4) muz. uży­wa­ją­cy nie­ze­lek­try­fi­ko­wa­nych, tra­dy­cyj­nych in­stru­men­tów

 (1.5) techn. nie­i­zo­lu­ją­cy od ha­ła­sów

 (1.6) eufem. obraź. au­ty­stycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miał fan­ta­stycz­ne zdol­no­ści na­śla­dow­nict­wa ludzi i wy­mo­wy. Fan­ta­stycz­ną pa­mięć aku­stycz­ną, więc mógł się bar­dzo pręd­ko na­u­czyć.

 (1.6) To dziec­ko jest ja­kieś aku­stycz­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. akustycznie

 rzecz. akustyczność, akustyk, akustyka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dźwiękowy

 (1.6) autystyczny

Wiktionary


akustyk

1. fizyk spe­cja­li­zu­ją­cy się w aku­sty­ce;
2. spe­cja­li­sta od roz­cho­dze­nia się fal dźwię­ko­wych w pew­nym po­mie­szcze­niu lub na pew­nej prze­strze­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie aku­sty­ki – nauki o fa­lach dźwię­ko­wych

 (1.2) spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ja­ko­ścią dźwię­ku i ob­słu­gą sprzę­tu na­gła­śnia­ją­ce­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Aku­styk te­a­tral­ny obie­cał do­sto­so­wa­nie mi­kro­fo­nów z oprzy­rzą­do­wa­niem do na­szych po­trzeb.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akustyczność ż., akustyka ż.

:: fż. akustyczka ż.

 przym. akustyczny

 przysł. akustycznie

Wiktionary


akustyka

1. dział fi­zy­ki i tech­ni­ki obej­mu­ją­cy naukę o wyt­wa­rza­niu, od­bio­rze i roz­cho­dze­niu się fal sprę­ży­stych w oś­rod­ku ga­zo­wym, cie­kłym i sta­łym;
2. wa­run­ki roz­cho­dze­nia się fal dźwię­ko­wych w pew­nym po­mie­szcze­niu lub na pew­nej prze­strze­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. dział fi­zy­ki, nauka o dźwię­ku i roz­cho­dze­niu się fal sprę­ży­stych w róż­nych oś­rod­kach

 (1.2) fiz. muz. wa­run­ki wnę­trza de­cy­du­ją­ce o roz­cho­dze­niu się w nim dźwię­ków

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: aku­styk

Wiktionary

Aku­sty­ka (stgr. ἀκουστός "aku­stós" „sły­szal­ny” od ἀκούω "akuo" „sły­szę”) – dział fi­zy­ki i tech­ni­ki zaj­mu­ją­cy się zja­wi­ska­mi zwią­za­ny­mi z pow­sta­wa­niem, pro­pa­ga­cją i od­dzia­ły­wa­niem fal aku­stycz­nych. Ze wzglę­du na róż­no­rod­ność dzia­łów aku­sty­ka jest obec­nie trak­to­wa­na jako nauka in­ter­dy­scy­pli­nar­na, obej­mu­ją­ca poś­wię­co­ną za­gad­nie­niom pod­sta­wo­wym aku­sty­kę ogól­ną, oraz sze­reg dzia­łów aku­sty­ki sto­so­wa­nej, zaj­mu­ją­cych się prak­tycz­nym za­sto­so­wa­niem zja­wisk aku­stycz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Głów­ne ga­łę­zie fi­zy­ki ukła­da Comte w po­rząd­ku na­stę­pu­ją­cym: ba­ro­lo­gia, ter­mo­lo­gia, aku­sty­ka, op­ty­ka, elek­tro­lo­gia.

 (1.2) Aku­sty­ka nowej hali jest wy­śmie­ni­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akustyczność ż., akustyk mos.

 przym. akustyczny

 przysł. akustycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) akustyczność, rezonans

Wiktionary


akuszer

1. daw­niej: osoba spe­cja­li­zu­ją­ca się w od­bie­ra­niu po­ro­dów; po­łoż­nik, po­łoż­ny;
2. osoba lub zja­wi­sko wy­wo­łu­ją­ce okre­ślo­ny stan rze­czy, np. aku­szer na­cjo­na­liz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. zob. po­łoż­nik.

 (1.2) przen. osoba, która czyn­nie wspo­ma­ga jakąś prze­mia­nę lub pow­sta­nie cze­goś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈkuʃɛr, AS: akušer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akuszeria ż., akuszerstwo n.

:: fż. akuszerka ż.

 przym. akuszerski

Wiktionary


akuszeria

gałąź me­dy­cy­ny do­ty­czą­ca prze­bie­gu ciąży, po­ro­du i okre­su po­po­ro­do­we­go; po­łoż­nict­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. po­łoż­nict­wo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aku­sze­ria wy­ma­ga­ła du­że­go za­an­ga­żo­wa­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakuˈʃɛrʲja, AS: akušerʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akuszerka ż., akuszer m., akuszerstwo n.

 przym. akuszerski, akuszeryjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) położnictwo, akuszerstwo

Wiktionary


akuszerka

pie­lę­gniar­ka spe­cja­li­zu­ją­ca się w od­bie­ra­niu po­ro­dów; po­łoż­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. po­łoż­na;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Daw­niej aku­szer­ki miały dużo pracy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakuˈʃɛrka, AS: akušerka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akuszer mos., akuszeria ż., akuszerstwo n.

 przym. akuszerski, akuszeryjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) położna; gw. Górny Śląsk madla

Wiktionary


akuszerski

przy­miot­nik od: aku­szer


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. med. zwią­za­ny z osobą lub za­wo­dem aku­sze­ra, aku­szer­stwem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akuszer mos., akuszeria ż., akuszerstwo n., akuszerka ż.

 przym. akuszeryjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) położniczy

Wiktionary


akuszerstwo

po­łoż­nict­wo; dział me­dy­cy­ny do­ty­czą­cy te­o­rii i prak­ty­ki w za­kre­sie ciąży, po­ro­du i płodu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. po­łoż­nict­wo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akuszer mos., akuszeria ż., akuszerka ż.

 przym. akuszerski, akuszeryjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akuszeria, położnictwo

Wiktionary


akuszeryjny

przy­miot­nik od: aku­sze­ria


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z aku­sze­rią, do­ty­czą­cy aku­sze­rii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ab­sol­went­ki szko­ły aku­sze­ryj­nej płacą 175 zł za kurs.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akuszerstwo n., akuszerka ż., akuszeria ż.

 przym. akuszerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) położniczy

Wiktionary


akut

ak­cent sa­mo­gło­ski krót­kiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fonet. ak­cent ostry;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈakut, AS: akut

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akutowy

Wiktionary


akutancja

Aku­tan­cja, ostrość kon­tu­ro­wa, efekt kon­tu­ro­wy, efekt brze­go­wy – pa­ra­metr w op­ty­ce okre­śla­ją­cy sze­ro­kość przej­ścia to­nal­ne­go w ob­sza­rze kon­tu­ru, czyli na gra­ni­cy wy­raź­nie kon­tra­sto­wych szcze­gó­łów obra­zu.

W przy­rzą­dach op­tycz­nych aku­tan­cja jest po­chod­ną zdol­no­ści roz­dziel­czej obiek­ty­wu oraz jego ostro­ści.

Wikipedia


akutermiczny

o dnie garn­ków, pa­tel­ni - ma­ją­cy zdol­ność szyb­kie­go ku­mu­lo­wa­nia i rów­no­mier­ne­go od­da­wa­nia cie­pła


SJP.pl


akutowy

zwią­za­ny z aku­tem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fonet. zwią­za­ny z aku­tem, do­ty­czą­cy akutu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akut mrz.

Wiktionary


akuzatiwus

aku­za­ti­wus, aku­za­tyw, bier­nik; w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. czwar­ty przy­pa­dek w pol­skiej de­kli­na­cji, od­po­wia­da­ją­cy na py­ta­nia: kogo? co?, który w zda­niu pełni funk­cję do­peł­nie­nia bliż­sze­go;
2. forma wy­ra­zo­wa tego przy­pad­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. zob. bier­nik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. accusativus mrz., akuzatyw mrz.

 skr. A.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) accusativus, akuzatyw

Wiktionary


akuzator

daw­niej: oskar­ży­ciel


SJP.pl


akuzatyw

ac­cu­sa­ti­vus, aku­za­ti­wus, bier­nik; w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. czwar­ty przy­pa­dek w pol­skiej de­kli­na­cji, od­po­wia­da­ją­cy na py­ta­nia: kogo? co?, który w zda­niu pełni funk­cję do­peł­nie­nia bliż­sze­go;
2. forma wy­ra­zo­wa tego przy­pad­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. bier­nik

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakuˈzatɨf, AS: akuzatyf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. accusativus mrz., akuzatiwus mrz.

Wiktionary


akuzatywny

→ aku­za­tyw


SJP.pl

Patrz:

akuzatyw

akuzmatyczny

przy­miot­nik

 (1.1) o dźwię­ku: bez związ­ku ze źró­dłem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakuzmaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: akuzmatyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akuzmatyka ż.

Wiktionary


akwadag

za­wie­si­na gra­fi­tu ko­lo­i­dal­ne­go w wo­dzie, uży­wa­na do po­kry­wa­nia wew­nętrz­nych po­wierzch­ni lamp elek­tro­no­wych


SJP.pl


akwaforcista

gra­fik wy­ko­rzy­stu­ją­cy ak­wa­for­tę w swej twór­czo­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) szt. ar­ty­sta two­rzą­cy w tech­ni­ce ak­wa­for­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwaforta ż.

:: fż. akwaforcistka ż.

 przym. akwafortowy

Wiktionary


akwaforcistka

→ ak­wa­for­ci­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. ar­tyst­ka two­rzą­ca w tech­ni­ce ak­wa­for­ty

Wiktionary

Patrz:

akwaforcista

Powiązane:

 rzecz. akwaforta ż.

:: fm. akwaforcista mos.

 przym. akwafortowy

Wiktionary


akwaforta

kwa­so­ryt;
1. tech­ni­ka gra­ficz­na wklę­sła, w któ­rej obraz otrzy­mu­je się po­przez od­bi­ja­nie wy­tra­wio­ne­go kwa­sem ry­sun­ku na pły­cie mie­dzia­nej;
2. ry­ci­na wy­ko­na­na tą tech­ni­ką


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. tech­ni­ka tra­wie­nia płyt z na­nie­sio­nym ry­sun­kiem i wy­ko­ny­wa­nia z nich od­bi­tek;

 (1.2) szt. gra­fi­ka wy­ko­na­na tech­ni­ką ak­wa­for­ty (1.1)

Wiktionary

Ak­wa­for­ta, kwa­so­ryt (wł. "ac­qu­a­for­te" – mocna woda, czyli kwas azo­to­wy) – tech­ni­ka gra­ficz­na wklę­sła, także od­bit­ka otrzy­ma­na tą tech­ni­ką. Tech­ni­ka ak­wa­for­ty zo­sta­ła wy­na­le­zio­na na prze­ło­mie XV i XVI wieku, a spo­pu­la­ry­zo­wa­no ją w XVI wieku.

Po­le­ga na wy­ko­na­niu me­ta­lo­wej formy dru­ko­wej z ry­sun­kiem uzy­ska­nym za po­mo­cą tra­wie­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) […] wszyst­ko, co po­sia­dał, wy­da­wał na ak­wa­for­ty, któ­rych miał całą tekę na dnie szafy, a które od czasu do czasu prze­glą­dał […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakfaˈfɔrta, AS: akfaforta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwaforcista, akwaforcistka

 przym. akwafortowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kwasoryt

Wiktionary


akwafortowy

zwią­za­ny z ak­wa­for­tą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) szt. zwią­za­ny z ak­wa­for­tą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwaforcista mos., akwaforcistka ż., akwaforta ż.

Wiktionary


akwakultura

1. ho­dow­la zwie­rząt i ro­ślin wod­nych;
2. nauka o ho­dow­li zwie­rząt i ro­ślin wod­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekol. ryb. forma go­spo­dar­ki ludz­kiej, ma­ją­ca na celu zwięk­sze­nie po­zy­ski­wa­nia żyw­no­ści (rza­dziej in­nych pro­duk­tów) ze śro­do­wi­ska wod­ne­go;

Wiktionary

Ak­wa­kul­tu­ra – forma go­spo­dar­ki ludz­kiej, ma­ją­ca na celu zwięk­sze­nie po­zy­ski­wa­nia żyw­no­ści (rza­dziej in­nych pro­duk­tów) ze śro­do­wi­ska wod­ne­go; po­le­ga na ho­dow­li wy­bra­nych ro­dza­jów or­ga­niz­mów wod­nych, głów­nie zwie­rzę­cych, w na­tu­ral­nych lub sztucz­nych zbior­ni­kach wod­nych – słod­ko- lub sło­no­wod­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W związ­ku z nie­bez­pie­czeń­stwem prze­ło­wie­nia licz­nych po­pu­la­cji or­ga­niz­mów użyt­ko­wych, zwła­szcza mor­skich, ak­wa­kul­tu­ra po­strze­ga­na jest jako al­ter­na­ty­wa dla tra­dy­cyj­ne­go ry­bo­łów­stwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakfakulˈtura, AS: akfakultura

Wiktionary


akwalung

apa­rat tle­no­wy do nur­ko­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ze­spół urzą­dzeń i czyn­ni­ków od­de­cho­wych poz­wa­la­ją­cych nur­ko­wi na swo­bod­ne nur­ko­wa­nie i prze­by­wa­nie pod wodą;

Wiktionary

Ak­wa­lung ( Aqua-Lung, od łac. "aqua" – woda i ang. "lung" – płuco) – sprzęt, apa­rat umoż­li­wia­ją­cy płet­wo­nur­ko­wi prze­by­wa­nie pod wodą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ko­bie­ta z za­ło­żo­nym ak­wa­lun­giem przesz­ła po po­kła­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈkfalũŋk, AS: akfalũŋk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akwatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aparat nurkowy

Wiktionary


akwalungowy

→ ak­wa­lung


SJP.pl

Patrz:

akwalung

akwamacja

eko­lo­gicz­na me­to­da roz­kła­du zwłok po­przez al­ka­licz­ną hy­dro­li­zę; re­so­ma­cja, kre­ma­cja wodna


SJP.pl


akwamanila

dawne ozdob­ne na­czy­nie na wodę, słu­żą­ce do po­le­wa­nia rąk, uży­wa­ne mię­dzy in­ny­mi przy chrze­ści­jań­skich obrzę­dach re­li­gij­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. szt. techn. na­czy­nie w kształ­cie dzban­ka lub fi­gur­ki, słu­żą­ce do prze­le­wa­nia wody, uży­wa­ne głów­nie w śred­nio­wie­czu do mycia rąk przy stole lub w obrzę­dach re­li­gij­nych, czę­sto wy­ko­na­ne z ce­ra­mi­ki, brązu lub mo­sią­dzu i bo­ga­to zdo­bio­ne

Wiktionary

Ak­wa­ma­ni­le (ak­wa­ma­ni­la, ak­wa­ma­nil­la) (łac. "aqua" – woda, "manus" – ręka) - me­ta­lo­we lub ce­ra­micz­ne na­czy­nie na wodę do po­le­wa­nia rąk przy obrzę­dach li­tur­gicz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W mu­ze­um można zo­ba­czyć pię­knie zdo­bio­ne ak­wa­ma­ni­le w kształ­cie lwa z XI wieku.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. akwamanile

Wiktionary


akwamanile

dawne ozdob­ne na­czy­nie na wodę, słu­żą­ce do po­le­wa­nia rąk, uży­wa­ne mię­dzy in­ny­mi przy chrze­ści­jań­skich obrzę­dach re­li­gij­nych


SJP.pl


akwamaryn

ka­mień szla­chet­ny w ko­lo­rze wody mor­skiej, od­mia­na be­ry­lu; ak­wa­ma­ry­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. przez­ro­czy­sty mi­ne­rał o nie­bie­ska­wo­zie­lo­nej bar­wie, od­mia­na be­ry­lu;

 (1.2) jubil. dro­go­cen­ny ka­mień szla­chet­ny

Wiktionary

Ak­wa­ma­ryn ( aqua ma­ri­na „woda mor­ska”) – mi­ne­rał, bę­dą­cy krze­mia­nem glinu i be­ry­lu; błę­kit­ny lub nie­bie­sko­zie­lo­ny (w za­leż­no­ści od ilo­ści do­mie­szek związ­ków że­la­za) ka­mień szla­chet­ny, bę­dą­cy przez­ro­czy­stą od­mia­ną be­ry­lu.

Nazwę "ak­wa­ma­ryn" wpro­wa­dził w 1609 An­sel­mus de Boodt w swoim dzie­le "Gem­ma­rum et La­pi­dum Hi­sto­riia".

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Mówi się, że ak­wa­ma­ryn daje od­wa­gę, na­dzie­ję i op­ty­mizm lu­dziom o zna­kach zo­dia­ku Waga, Wod­nik, Ryby oraz Bliź­nię­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakfãˈmarɨ̃n, AS: akfãmarỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwamaryna ż.

:: zdrobn. akwamerynek m.

 przym. akwamarynowy, akwatyczny

Wiktionary


akwamaryna

ka­mień szla­chet­ny w ko­lo­rze wody mor­skiej, od­mia­na be­ry­lu; ak­wa­ma­ryn


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miner. zob. ak­wa­ma­ryn.

 (1.2) barwa nie­bie­ska­wo­zie­lo­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ak­wa­ma­ry­na – ame­ry­kań­ski film
  • Ak­wa­ma­ryn – ka­mień szla­chet­ny
  • Ak­wa­ma­ry­na – kolor, od­cień nie­bie­skie­go

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌakfãmaˈrɨ̃na, AS: akfãmarỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwamaryn mrz.

 przym. akwamarynowy, akwatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akwamaryn

Wiktionary


akwamarynowy

→ ak­wa­ma­ry­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ak­wa­ma­ry­ną, do­ty­czą­cy ak­wa­ma­ry­ny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ma­ją­cy kolor ak­wa­ma­ry­ny

Wiktionary

Patrz:

akwamaryna

Powiązane:

 rzecz. akwamaryn mrz., akwamaryna ż.

Wiktionary


akwametria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. dział che­mii ana­li­tycz­nej zaj­mu­ją­cy się oz­na­cza­niem za­war­to­ści wody w róż­nych sub­stan­cjach

Wiktionary

Ak­wa­me­tria – ze­spół metod z za­kre­su che­mii ana­li­tycz­nej ilo­ścio­wej obej­mu­ją­cej me­to­dy oz­na­cza­nia za­war­to­ści wody w sub­stan­cjach nie­or­ga­nicz­nych, or­ga­nicz­nych i ich mie­sza­ni­nach, w po­sta­ci cie­kłej (np. oleje), sta­łej (np. pro­duk­ty far­ma­ce­u­tycz­ne, susze ro­ślin­ne, mąka) lub ga­zo­wej.

Wikipedia


akwanauta

[czy­taj: ak­fa­nał­ta] osoba pro­wa­dzą­ca ba­da­nia pod­wod­ne (zwy­kle płet­wo­nu­rek z ak­wa­lun­giem)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba pro­wa­dzą­ca ba­da­nia pod­wod­ne dna mor­skie­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwanautyka ż.

:: fż. akwanautka ż.

 przym. akwanautyczny

Wiktionary


akwanautka

→ ak­wa­na­u­ta


SJP.pl

Patrz:

akwanauta

akwanautyczny

[czy­taj: ak­fa­nał­tycz­ny] do­ty­czą­cy ak­wa­na­u­ty­ki (np. ba­da­nia ak­wa­na­u­tycz­ne, sprzęt ak­wa­na­u­tycz­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ak­wa­na­u­ty­ką; do­ty­czą­cy dzia­łal­no­ści i dłu­gie­go prze­by­wa­nia czło­wie­ka pod wodą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwanauta mos., akwanautka ż., akwanautyka ż.

Wiktionary


akwanautyka

[czy­taj: ak­fa­nał­ty­ka] ba­da­nia pod­wod­ne, głów­nie nad moż­li­wo­ścia­mi dłu­gotr­wa­łe­go prze­by­wa­nia czło­wie­ka pod wodą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. techn. dzie­dzi­na zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem, pro­jek­to­wa­niem i prak­ty­ką prze­by­wa­nia oraz po­ru­sza­nia się ludzi pod wodą przy uży­ciu spe­cja­li­stycz­ne­go sprzę­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwanauta mos.

 przym. akwanautyczny

Wiktionary


akwapark

obiekt re­kre­a­cyj­ny zło­żo­ny z wielu wod­nych atrak­cji, np. zjeż­dżal­ni, sauny, tram­po­li­ny, sztucz­nej rzeki; aqu­a­park, aqua park, park wodny


SJP.pl


akwaplan

narty wodne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. ina­czej → narty wodne

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈkfaplãn, AS: akfaplãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) narty wodne

Wiktionary


akwaplanacja

zja­wi­sko utra­ty przy­czep­no­ści opony na mo­krej na­wierzch­ni


SJP.pl

Ak­wa­pla­na­cja ( aqu­a­pla­ning, hy­dro­pla­ning) – utra­ta przy­czep­no­ści opony pod­czas jazdy po na­wierzch­ni po­kry­tej wodą, spo­wo­do­wa­na two­rze­niem się war­stwy wody mię­dzy oponą a jezd­nią. W re­zul­ta­cie może wy­stą­pić utra­ta kon­tro­li nad po­ja­zdem. O ak­wa­pla­na­cję łatwo (mię­dzy in­ny­mi) pod­czas jazdy w cza­sie albo po de­szczu na as­fal­to­wych na­wierzch­niach z wy­gnie­cio­ny­mi ko­le­i­na­mi lub nie­rów­no­ścia­mi, w któ­rych zbie­ra i długo się utrzy­mu­je wy­star­cza­ją­co gruba war­stwa wody.

Wikipedia


akwaponiczny

→ ak­wa­po­ni­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ak­wa­po­ni­ki

Wiktionary

Patrz:

akwaponika

akwaponika

sy­stem pro­duk­cji żyw­no­ści łą­czą­cy kon­wen­cjo­nal­ną ak­wa­kul­tu­rę (ho­dow­lę wod­nej fauny w zbior­ni­kach) z hy­dro­po­ni­ką (upra­wą ro­ślin w wo­dzie)


SJP.pl

Ak­wa­po­ni­ka to sy­stem pro­duk­cji żyw­no­ści łą­czą­cy kon­wen­cjo­nal­ną ak­wa­kul­tu­rę (ho­dow­lę wod­nej fauny w zbior­ni­kach) z hy­dro­po­ni­ką (upra­wa ro­ślin w wo­dzie) w wyt­wo­rzo­nym sym­bio­tycz­nym śro­do­wi­sku. W kon­wen­cjo­nal­nej ak­wa­kul­tu­rze ek­skre­men­ty zwie­rząt ku­mu­lu­ją się w wo­dzie, zwięk­sza­jąc jej tok­sycz­ność.

Wikipedia


akwaporyna

in­te­gral­ne biał­ko bło­no­we two­rzą­ce ka­na­ły uczest­ni­czą­ce w pro­ce­sie tran­spor­tu wody


SJP.pl


akwarela

1. farba ma­lar­ska o spo­i­wie roz­pu­szczal­nym w wo­dzie; farba ak­wa­re­lo­wa, wodna;
2. tech­ni­ka ma­lar­ska po­le­ga­ją­ca na uży­wa­niu farb ak­wa­re­lo­wych;
3. obraz ma­lo­wa­ny far­ba­mi ak­wa­re­lo­wy­mi lub ma­lo­wa­ny inną tech­ni­ką, a na­stęp­nie la­wo­wa­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. roz­pu­szczal­na w wo­dzie farba sto­so­wa­na w ma­lar­stwie

 (1.2) szt. tech­ni­ka ma­lo­wa­nia ak­wa­re­la­mi (1.1);

 (1.3) szt. obraz na­ma­lo­wa­ny ak­wa­re­la­mi (1.1)

Wiktionary

Ak­wa­re­la (fr. "aqu­a­rel­le" – „wod­ni­sty”, łac. "aqua" – „woda”) – okre­śle­nie tech­ni­ki ma­lar­skiej oraz nazwa obra­zów nią wy­ko­ny­wa­nych, sku­pia­ją­cych się wokół te­ma­tu pej­za­żu i mart­wej na­tu­ry. Tech­ni­ka ta, wy­ma­ga­ją­ca sto­so­wa­nia uni­ka­to­wych, in­dy­wi­du­al­nych roz­wią­zań ar­ty­stycz­nych, po­le­ga na ma­lo­wa­niu wodną za­wie­si­ną pig­men­tów na chłon­nym po­do­bra­ziu – zwy­cza­jo­wo na ce­lu­lo­zo­wym lub ba­weł­nia­nym pa­pie­rze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta głowa, ma­lo­wa­na ak­wa­re­lą, miała siłę i cie­pło, olej­ne­go obra­zu, a za­ra­zem była w niej cała isto­ta (…)

 (1.2) Sze­reg wy­ko­na­nych tech­ni­ką ak­wa­re­li pej­za­ży za­gi­nę­ło bez­po­wrot­nie w wo­jen­nej za­wie­ru­sze.

 (1.3) Na ścia­nie wi­sia­ło kilka ak­wa­rel z cie­szyń­ski­mi za­byt­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakfaˈrɛla, AS: akfarela

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwarelista mos., akwarelistka ż.

:: zdrobn. akwarelka ż.

 przym. akwarelowy, akwarelkowy, akwatyczny

 przysł. akwarelowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akwarelka

Wiktionary


akwarelista

ar­ty­sta ma­lu­ją­cy ak­wa­re­lą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) szt. ma­larz ma­lu­ją­cy obra­zy far­ba­mi ak­wa­re­lo­wy­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwarela ż., akwarelka ż.

:: fż. akwarelistka ż.

 przym. akwarelowy, akwatyczny

Wiktionary


akwarelistka

ar­tyst­ka ma­lu­ją­ca ak­wa­re­la­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. ma­lar­ka ma­lu­ją­ca obra­zy far­ba­mi ak­wa­re­lo­wy­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwarela ż., akwarelka ż.

:: fm. akwarelista mos.

 przym. akwarelowy, akwatyczny

Wiktionary


akwarelka

zdrob­nie­nie od: ak­wa­re­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ak­wa­re­la (obraz)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakfaˈrɛlka, AS: akfarelka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwarelistka ż., akwarela ż., akwarelista mos.

 przym. akwatyczny, akwarelowy

Wiktionary


akwarelowy

zwią­za­ny z ak­wa­re­lą (np. farby ak­wa­re­lo­we, obra­zek ak­wa­re­lo­wy)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) szt. zwią­za­ny z ak­wa­re­lą, do­ty­czą­cy ak­wa­re­li, wy­ko­na­ny ak­wa­re­la­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Two­rzo­ne przez ma­lar­kę na­pręd­ce por­tre­ci­ki ak­wa­re­lo­we roz­cho­dzi­ły się jak cie­płe bu­łecz­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwarela ż., akwarelista mos., akwarelistka ż., akwarelka ż.

Wiktionary


akwariarstwo

ak­wa­ry­sty­ka; wie­dza z za­kre­su ho­dow­li w ak­wa­riach ro­ślin i zwie­rząt, rów­nież sama ho­dow­la tych or­ga­niz­mów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hobby i dzie­dzi­na zaj­mu­ją­ca się ho­dow­lą i utrzy­my­wa­niem or­ga­niz­mów wod­nych w ak­wa­riach

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. akwarystyka

Wiktionary


akwariarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. ak­wa­ry­sta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­li­scy ak­wa­ria­rze ku­pu­ją żywy po­karm w na­szym skle­pie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwarium n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) książk. akwarysta

Wiktionary


akwariowy

przy­miot­nik od: ak­wa­rium


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ak­wa­rium, do­ty­czą­cy ho­dow­li w ak­wa­rium

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­pre­zen­to­wa­li sprzęt do pie­lę­gna­cji ogro­dów, sze­ro­ką gamę kwia­tów, ro­ślin do­nicz­ko­wych, ra­ba­to­wych, bal­ko­no­wych oraz wod­nych i ak­wa­rio­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakfaˈrʲjɔvɨ, AS: akfarʹi ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwarystka ż., akwarium n., akwarysta m., akwarystyka ż.

 przym. akwarystyczny

Wiktionary


akwarium

zbior­nik na wodę, zwy­kle szkla­ny, przez­na­czo­ny do ho­dow­li ro­ślin, ryb i in. or­ga­niz­mów wod­nych; bywa wy­po­sa­żo­ne w urzą­dze­nia utrzy­mu­ją­ce okre­ślo­ne wa­run­ki śro­do­wi­ska wod­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) duży, przez­ro­czy­sty, pro­sto­pa­dło­ścien­ny zbior­nik na wodę

 (1.2) ho­dow­la wodna (np. ryb) urzą­dzo­na w ak­wa­rium (1.1)

 (1.3) bu­dy­nek w ogro­dzie zo­o­lo­gicz­nym z ek­spo­zy­cją ryb

 (1.4) uczn. tram­waj

 (1.5) uczn. szko­ła

 (1.6) pot. przesz­klo­ne po­mie­szcze­nie

Wiktionary

Ak­wa­rium ( aqu­a­rium, „na­czy­nie na wodę”) – sztucz­ny zbior­nik wodny o zróż­ni­co­wa­nych roz­mia­rach i kształ­tach, z co najm­niej jedną ścia­ną z ma­te­ria­łu przez­ro­czy­ste­go, zwy­kle ze szkła, słu­żą­cy do ho­dow­li oraz pre­zen­ta­cji or­ga­niz­mów ży­ją­cych w śro­do­wi­sku słod­ko- lub sło­no­wod­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie na­le­ży myć ak­wa­rium środ­ka­mi che­micz­ny­mi.

 (1.2) W moim ak­wa­rium pły­wa­ją tylko dwie rybki.

 (1.3) Mój syn był ze szko­łą na wy­ciecz­ce w ak­wa­rium.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈkfarʲjũm, AS: akfarʹi ̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwariarz mos., akwarystyka ż., akwarysta mos., akwarystka ż.

 przym. akwariowy, akwarystyczny, akwatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zbiornik; pot. baniak

Wiktionary


akwarydy

trzy roje me­te­o­rów zwią­za­ne z ko­me­tą Hal­le­ya


SJP.pl

Ak­wa­ry­dy – trzy roje me­te­o­rów zwią­za­ne z ko­me­tą Hal­le­ya (m.in. Eta Ak­wa­ry­dy wi­docz­ne mię­dzy 24 IV a 20 V). Ra­diant roju znaj­du­je się w kon­ste­la­cji Wod­ni­ka. Po­zo­sta­łe dwa roje można ob­ser­wo­wać po­mię­dzy 24 VII a 6 VIII, mak­si­mum przy­pa­da w 28 VII.

Wikipedia


akwaryjny

→ ak­wa­rium


SJP.pl

Patrz:

akwarium

akwarysta

ho­dow­ca ryb i ro­ślin ak­wa­rio­wych; ak­wa­riarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. ho­dow­ca zwie­rząt i ro­ślin ak­wa­rio­wych

Wiktionary

Ak­wa­ry­sta – osoba zaj­mu­ją­ca się ak­wa­ry­sty­ką w ra­mach re­lak­su (hob­by­sta, mi­ło­śnik) lub za­wo­do­wo

(spe­cja­li­sta w za­kre­sie ak­wa­ry­sty­ki, ho­dow­ca zwie­rząt lub ro­ślin ak­wa­rio­wych). Ak­wa­ry­ści dzia­ła­ją sa­mo­dziel­nie, zrze­sza­ją się w klu­bach lub sto­wa­rzy­sze­niach ak­wa­ry­stów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W na­szym skle­pie za­o­pa­tru­ją się ak­wa­ry­ści z Ka­li­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwarystyka ż.

:: fż. akwarystka ż.

 przym. akwariowy, akwarystyczny, akwatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. akwariarz

Wiktionary


akwarystka

wie­dza opar­ta na ob­ser­wa­cjach i doś­wiad­cze­niach z za­kre­su ho­dow­li zwie­rząt i ro­ślin w ak­wa­riach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. ho­dow­czy­ni zwie­rząt i ro­ślin ak­wa­rio­wych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwarystyka ż.

:: fm. akwarysta m.

 przym. akwariowy, akwarystyczny, akwatyczny

Wiktionary


akwarystyczno-zoologiczny

zwią­za­ny z ak­wa­ry­sty­ką i zo­o­lo­gią (np. sklep ak­wa­ry­stycz­no-zo­o­lo­gicz­ny)


SJP.pl


akwarystyczny

→ ak­wa­ry­sty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ak­wa­ry­sty­ką, do­ty­czą­cy ak­wa­ry­sty­ki

Wiktionary

Patrz:

akwarystyka

Przykłady

 (1.1) Nie zo­sta­łem człon­kiem klubu ak­wa­ry­stycz­ne­go tylko z po­wo­du za­po­ro­wo wy­so­kiej skład­ki człon­kow­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwarystka ż., akwarium n., akwarysta mos., akwarystyka ż.

 przym. akwariowy

Wiktionary


akwarystyka

wie­dza opar­ta na ob­ser­wa­cjach i doś­wiad­cze­niach z za­kre­su ho­dow­li zwie­rząt i ro­ślin w ak­wa­riach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ho­dow­la zwie­rząt wod­nych w ak­wa­rium

 (1.2) wie­dza na te­ma­ty zwią­za­ne z taką ho­dow­lą

Wiktionary

Ak­wa­ry­sty­ka – dzie­dzi­na wie­dzy do­ty­czą­ca ho­dow­li wod­nych zwie­rząt i ro­ślin w ak­wa­rium, ama­tor­skie lub za­wo­do­we zaj­mo­wa­nie się ho­dow­lą or­ga­niz­mów wod­nych w ak­wa­riach. Ze wzglę­du na śro­do­wi­sko, z któ­re­go po­cho­dzą ho­do­wa­ne or­ga­niz­my, wy­róż­nia się ak­wa­ry­sty­kę słod­ko­wod­ną oraz mor­ską. Osoba zaj­mu­ją­ca się ak­wa­ry­sty­ką to ak­wa­ry­sta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­ło­ży­łem bloga i dzie­lę się moim doś­wiad­cze­niem w ak­wa­ry­sty­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakfaˈrɨstɨka, AS: akfarystyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwarium n., akwarysta m., akwarystka ż.

 przym. akwarystyczny, akwariowy, akwatyczny

Wiktionary


akwaterapia

ogół za­bie­gów lecz­ni­czych z uży­ciem wody w róż­nych sta­nach sku­pie­nia; aqu­a­te­ra­pia, wo­do­lecz­nict­wo, hy­dro­te­ra­pia, hy­dro­pa­tia


SJP.pl


akwaterrarium

od­mia­na wi­wa­rium bę­dą­ca po­łą­cze­niem ter­ra­rium (część lą­do­wa) i ak­wa­rium (część wodna)


SJP.pl

Ak­wa­ter­ra­rium – od­mia­na wi­wa­rium za­wie­ra­ją­ca wy­ci­nek prze­strze­ni wod­nej i część słu­żą­cą jako ląd. Przez­na­czo­ne do ho­dow­li zwie­rząt wodno-lą­do­wych ta­kich jak np. żół­wie wodno-lą­do­we. Naj­czę­ściej jest to ak­wa­rium wy­peł­nio­ne wodą, a część lą­do­wą sta­no­wi pod­wie­sza­na lub pły­wa­ją­ca wy­sep­ka, bądź wy­sta­ją­ce z wody góry ka­mie­ni lub ko­rze­nie.

Wikipedia


akwatinta

ak­wa­tyn­ta;
1. tech­ni­ka gra­ficz­na po­le­ga­ją­ca na po­kry­wa­niu płyty wer­nik­sem i usu­wa­niu z niej ca­łych pła­szczyzn, a na­stęp­nie uży­ciu na niej kwasu azo­to­we­go;
2. ry­ci­na, od­bit­ka wy­ko­na­na tą tech­ni­ką


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. po­dob­na do ak­wa­for­ty tech­ni­ka po­le­ga­ją­ca na tra­wie­niu pła­szczyzn;

 (1.2) szt. gra­fi­ka wy­ko­na­na ak­wa­tin­tą (1.1)

Wiktionary

Ak­wa­tin­ta — od­mia­na tech­ni­ki druku wklę­słe­go zbli­żo­na do ak­wa­for­ty, nieg­dyś sto­so­wa­na jako jedna z metod odt­wa­rza­nia obra­zów i ry­sun­ków, dzi­siaj wy­ko­rzy­sty­wa­na już tylko jako tech­ni­ka ar­ty­stycz­na, a więc za­li­cza­na do gra­fi­ki warsz­ta­to­wej.

Wy­ko­na­nie formy dru­ko­wej w tej me­to­dzie po­le­ga na:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój mąż jest to grzecz­ny i de­li­kat­ny gent­le­man, dy­plo­ma­ta, praw­nik, nawet pra­wo­daw­ca, ama­tor szty­chów, ak­wa­fort, ak­wa­tint i in­nych ja­kichś tam je­szcze gra­wiur.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakfaˈtʲĩnta, AS: akfatʹĩnta

Wiktionary


akwatorium

akwen por­to­wy, miej­sce po­sto­ju i ma­ne­wro­wa­nia stat­ków


SJP.pl

Ak­wa­to­rium – ter­min o takim samym zna­cze­niu jak akwen, ale sto­so­wa­ny wobec ob­sza­rów wody o kon­kret­nym zna­cze­niu.

Ak­wa­to­rium por­to­we to wew­nętrz­na część po­wierzch­ni wod­nej portu lub przy­sta­ni. Jest ona oto­czo­na bu­dow­la­mi wod­ny­mi, ta­ki­mi jak na­brze­ża czy fa­lo­chro­ny, oraz ewen­tu­al­nie in­ny­mi for­ma­mi linii brze­go­wej, np.

Wikipedia


akwatyczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) książk. zwią­za­ny z ży­wio­łem wody, do­ty­czą­cy wody (je­zio­ra, rzeki, morza)

 (1.2) szt. zaj­mu­ją­cy się te­ma­ty­ką ży­wio­łu wody, trak­tu­ją­cy o nim

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwarium n., akwarystyka ż., akwarysta m., akwarystka ż., akwarela ż., akwarelka ż., akwarelista m., akwarelistka ż., akwamaryna ż., akwalung m., akwamaryn m.

Wiktionary


akwatynta

ak­wa­tin­ta;
1. tech­ni­ka gra­ficz­na po­le­ga­ją­ca na po­kry­wa­niu płyty wer­nik­sem i usu­wa­niu z niej ca­łych pła­szczyzn, a na­stęp­nie uży­ciu na niej kwasu azo­to­we­go;
2. ry­ci­na, od­bit­ka wy­ko­na­na tą tech­ni­ką


SJP.pl


akwawibron

1. urzą­dze­nie do lecz­ni­cze­go lub re­ha­bi­li­ta­cyj­ne­go hy­dro­ma­sa­żu;
2. za­bieg ta­kie­go ma­sa­żu


SJP.pl


akwawita

daw­niej: wódka, go­rzał­ka; oko­wi­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. wódka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakfaˈvʲita, AS: akfavʹita

Wiktionary


akwedukcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ak­we­dukt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie ak­we­dukt, lecz tylko mały ak­we­duk­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwedukt m.

Wiktionary


akwedukt

w sta­ro­żyt­no­ści, śred­nio­wie­czu, obec­nie prze­de wszyst­kim w me­lio­ra­cjach: wo­do­ciąg wraz z kon­struk­cją nośną do­pro­wa­dza­ją­cy wodę z da­le­kich źró­deł do mia­sta, wy­ko­rzy­stu­ją­cy na­tu­ral­ny spa­dek te­re­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kanał wo­do­cią­go­wy, ru­ro­ciąg po­dziem­ny lub na­dziem­ny, do­pro­wa­dza­ją­cy wodę z od­le­głych źró­deł na ogół do miast przy wy­ko­rzy­sta­niu siły cią­że­nia ziem­skie­go;

Wiktionary

Ak­we­dukt (od aquae duc­tus – ciąg wodny) – kanał wo­do­cią­go­wy, ru­ro­ciąg po­dziem­ny lub na­dziem­ny, do­pro­wa­dza­ją­cy wodę z od­le­głych źró­deł wody (zwy­kle do oś­rod­ków miej­skich) przy wy­ko­rzy­sta­niu siły ziem­skie­go cią­że­nia.

Naj­czę­ściej umie­szczo­ny na ar­ka­dach prze­rzu­co­nych ponad rze­ka­mi lub nie­rów­no­ścia­mi te­re­nu. Ak­we­duk­tem na­zy­wa­ny jest rów­nież most ka­na­łu wod­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jeden z naj­star­szych zna­nych ak­we­duk­tów zo­stał zbu­do­wa­ny na po­le­ce­nie asy­ryj­skie­go króla Sen­na­che­rib.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈkfɛdukt, AS: akfedukt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwedukcik mrz.

 przym. akweduktowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. wodotok

Wiktionary


akweduktowy

→ ak­we­dukt


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ak­we­duk­tem, do­ty­czą­cy ak­we­duk­tu

Wiktionary

Patrz:

akwedukt

Powiązane:

 rzecz. akwedukt mrz.

Wiktionary


akwen

1. ob­szar wodny;
2. część portu wod­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) każdy do­wol­nie zde­fi­nio­wa­ny/okre­ślo­ny ob­szar wód za­rów­no por­to­wych jak i wód ot­war­tych, za­rów­no mor­skich jak i śród­lą­do­wych

Wiktionary

Akwen – każdy do­wol­nie okre­ślo­ny frag­ment po­wierzch­ni wod­nej. Do ak­we­nów za­li­cza się za­rów­no na­tu­ral­ne zbior­ni­ki wodne takie jak np. oce­a­ny, morza, je­zio­ra, na­tu­ral­ne cieki jak np. rzeki, jak i sztucz­ne zbior­ni­ki wodne, ka­na­ły wodne i wodne czę­ści por­tów wod­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Akwen Za­to­ki Bi­skaj­skiej jest ob­sza­rem roz­wi­nię­te­go ry­bo­łów­stwa.

 (1.1) Na te­ry­to­rium ta­ra­ja za­wsze znaj­du­ją się ja­kieś cieki lub ak­we­ny.

 (1.1) Dwa stat­ki cze­ka­ją na ak­we­nie redy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. akwenowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akwatorium

Wiktionary


akwenowy

→ akwen


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ak­we­nem, do­ty­czą­cy ak­we­nu

Wiktionary

Patrz:

akwen

Powiązane:

 rzecz. akwen m.

Wiktionary


akwila

imię żeń­skie


SJP.pl

Ak­wi­la – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, wy­wo­dzą­ce się od "Aqu­i­la" (słowa oz­na­cza­ją­ce­go "orzeł"). W Nowym Te­sta­men­cie opi­sa­ny jest Ak­wi­la. Wśród zna­nych no­si­cie­li tego imie­nia byli też św. Ak­wi­la, mę­czen­nik oraz tłu­macz Ak­wi­la z Sy­no­py.

Ak­wi­la imie­ni­ny ob­cho­dzi 23 stycz­nia i 8 lipca.

Wikipedia


akwileja

mia­sto we Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina w pół­noc­no-wschod­nich Wło­szech; w sta­ro­żyt­no­ści ważne mia­sto, póź­niej sie­dzi­ba pa­triar­chy;

Wiktionary

Ak­wi­le­ja (łac. "Aqu­i­le­ia", wł. "Aqu­i­le­ia", friul­ski "Acu­i­lee", sło­weń­ski "Oglej") – mia­sto i gmina w pół­noc­no-wschod­nich Wło­szech w re­gio­nie Friu­li-We­ne­cja Ju­lij­ska. Ważny oś­ro­dek tu­ry­stycz­ny.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 3330 osób, 92,5 os./km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­szcze w I w. p.n.e. Ak­wi­le­ja była mia­stem po­gra­nicz­nym i tu znaj­do­wa­ła się wtedy rzym­ska gra­ni­ca celna. Po prze­su­nię­ciu gra­nic pań­stwa rzym­skie­go nad Dunaj Ak­wi­le­ja stała się punk­tem wę­zło­wym ca­łe­go sy­ste­mu dróg pro­wa­dzą­cych ku nowym gra­ni­com im­pe­rium.

 (1.1) Po upad­ku ce­sar­stwa Ak­wi­le­ja jako sto­li­ca pa­triar­cha­tu była punk­tem wyj­ścio­wym licz­nych misji, które sze­rzy­ły chrze­ści­jań­stwo w za­chod­niej czę­ści Pół­wy­spu Bał­kań­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakfʲiˈlɛja, AS: akfʹilei ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akwilejczyk mos., Akwilejka ż.

 przym. akwilejski

Wiktionary


akwilejczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ak­wi­lej­czyk. (miesz­ka­niec Ak­wi­lei)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakfʲiˈlɛjt͡ʃɨk, AS: akfʹilei ̯čyk

Wiktionary


akwilejka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ak­wi­lej­ka. (miesz­kan­ka Ak­wi­lei)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakfʲiˈlɛjka, AS: akfʹilei ̯ka

Wiktionary


akwilejski

→ Ak­wi­le­ja (mia­sto we Wło­szech)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ak­wi­lei, zwią­za­ny z Ak­wi­le­ją

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zbli­żył się do ce­sa­rza, a gdy zo­stał jego so­jusz­ni­kiem, ude­rzył na zie­mie pa­triar­chy ak­wi­lej­skie­go.

 (1.1) Uczy­nił to przez po­sel­stwo, na czele któ­re­go stał sam pa­triar­cha ak­wi­lej­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakfʲiˈlɛjsʲci, AS: akfʹilei ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akwileja ż., Akwilejczyk mos., Akwilejka ż.

Wiktionary


akwilina

imię żeń­skie


SJP.pl

Ak­wi­li­na – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Pa­tron­ką tego imie­nia jest św. Ak­wi­li­na (III wiek).

W XXI wieku imię po­zo­sta­je imie­niem rzad­ko wy­stę­pu­ją­cym. We­dług stanu na 17 stycz­nia 2015 r. imię to miało w Pol­sce 5 nadań. W stycz­niu 2024 w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych, wy­ka­za­no 5 ko­biet o imie­niu Ak­wi­li­na na­da­nym jako imię pier­wsze oraz 5 ko­biet no­szą­cych imię Ak­wi­li­na jako imię dru­gie.

Wikipedia


akwilininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ak­wi­li­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


akwiliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ak­wi­li lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


akwilon

po­ry­wi­sty wiatr pół­noc­ny lub pół­noc­no-wschod­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ostry pół­noc­ny wiatr

Wiktionary

Ak­wi­lon (łac. Aqu­i­lo, gr. Βορέας Boréas, Borrás) – w mi­to­lo­gii rzym­skiej bóg i uo­so­bie­nie wia­tru pół­noc­ne­go i pół­noc­nej stro­ny świa­ta.

Uo­sa­biał gwał­tow­ny, burz­li­wy, mroź­ny i nie­bez­piecz­ny dla że­gla­rzy wiatr. Był utoż­sa­mia­ny z grec­kim Bo­re­a­szem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈkfʲilɔ̃n, AS: akfʹilõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akwilon mos.

 przym. akwilonowy, Akwilonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bora

Wiktionary


akwilonaris

do­stoj­ka ak­wi­lo­na­ris - motyl dzien­ny z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych


SJP.pl


akwin

miej­sco­wość we Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie La­cjum;

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „Aqu­i­no”. Zo­bacz też: Aqu­i­no (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Akwin (wł. "Aqu­i­no", łac. "Aqu­i­num") – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie La­cjum, w pro­win­cji Fro­si­no­ne, 12 km na pół­noc od Cas­si­no.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ku­je 5337 osób, 280,9 os./km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na przy­kład w Ak­wi­nie (pro­win­cja Fro­si­no­ne) był zwy­czaj ści­na­nia wło­sów żonom lub mat­kom i ukła­da­nia ich na zwło­kach (lub wkła­da­nia do rąk) mężów czy synów. Za­ka­zu­je ta­kich prak­tyk wy­raź­nie, jako że cho­dzi­ło o po­gań­ski zwy­czaj, synod w Ak­wi­nie z 1581 roku.

 (1.1) Już świę­ty To­masz z Ak­wi­nu twier­dził, że nie wiemy, co zna­czy być, w przy­pad­ku Boga, po­nie­waż Bóg jest ina­czej, niż są rze­czy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akwinata mos., akwińczyk mos.

 przym. akwiński

Wiktionary


akwinata

To­masz Ak­wi­na­ta (1225 - 1274) - chrze­ści­jań­ski fi­lo­zof i te­o­log; św. To­masz z Ak­wi­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. rel. przy­do­mek To­ma­sza z Ak­wi­nu, świę­te­go Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­ri­ta­in nie wda­wał się w po­li­tycz­ne po­le­mi­ki (po­dob­nie zresz­tą jak inny ne­o­to­mi­sta, hi­sto­ryk Śred­nio­wie­cza Étienne Gil­son), ale jego trak­ta­ty, do­sto­so­wu­ją­ce Ak­wi­na­tę do po­trzeb dwu­dzie­ste­go wieku, w ni­czym nie sprzy­ja­ły mo­dzie na środ­ki gwał­tow­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akwin mrz., akwińczyk mos.

 przym. akwinacki

Wiktionary


akwinit

sil­nie tru­ją­ca ciecz o ostrej woni sto­so­wa­na do de­zyn­sek­cji po­mie­szczeń, rów­nież jako gaz bo­jo­wy; chlo­ro­pi­kry­na


SJP.pl


akwirowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzad. pro­wa­dze­nie ak­wi­zy­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwizycja ż., akwizytor m., akwizytorka ż.

 czas. akwirować

 przym. akwizycyjny, akwizytorski

Wiktionary


akwirować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­ak­wi­ro­wać)

 (1.1) rzad. zy­ski­wać coś lub kogoś

 (1.2) hand. po­zy­ski­wać klien­tów, abo­nen­tów, użyt­kow­ni­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwirowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nabywać, zdobywać

 (1.2) pozyskiwać, zdobywać

Wiktionary


akwitania

re­gion we Fran­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Fran­cji ze sto­li­cą w Bor­de­a­ux;

Wiktionary

Ak­wi­ta­nia ( Aqu­i­ta­i­ne) – kra­i­na hi­sto­rycz­na i dawny re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny we Fran­cji, po­ło­żo­ny na wy­brze­żu at­lan­tyc­kim w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści kraju. Re­gion gra­ni­czył z Hisz­pa­nią oraz re­gio­na­mi: Po­i­tou-Cha­ren­tes, Li­mo­u­sin i Midi-Pi­re­ne­je.

W la­tach 1982–2015 Ak­wi­ta­nia sta­no­wi­ła re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny, z po­cząt­kiem 2016 wesz­ła w skład re­gio­nu Nowa Ak­wi­ta­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­waż­niej­szy­mi mia­sta­mi Ak­wi­ta­nii są Bor­de­a­ux, Pau i Mérignac.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakfʲiˈtãɲja, AS: akfʹitãńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akwitańczyk mos., Akwitanka ż.

 przym. akwitański

Wiktionary


akwitanka

miesz­kan­ka Ak­wi­ta­nii (re­gio­nu we Fran­cji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ak­wi­ta­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akwitania ż.

:: fm. Akwitańczyk mos.

 przym. akwitański

Wiktionary


akwitańczyk

miesz­ka­niec Ak­wi­ta­nii (re­gio­nu we Fran­cji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ak­wi­ta­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akwitania ż.

:: fż. Akwitanka ż.

 przym. akwitański

Wiktionary


akwitański

→ Ak­wi­ta­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Ak­wi­ta­nii, zwią­za­ny z Ak­wi­ta­nią, po­cho­dzą­cy z Ak­wi­ta­nii

Wiktionary

Patrz:

Akwitania

Przykłady

 (1.1) Pod­czas po­by­tu na ak­wi­tań­skim dwo­rze Urban pró­bo­wał na­kło­nić Wil­hel­ma, aby ten przy­jął krzyż i ru­szył na wy­pra­wę krzy­żo­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakfʲiˈtãj̃sʲci, AS: akfʹitãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akwitania ż., Akwitańczyk mos., Akwitanka ż.

Wiktionary


akwizgran

mia­sto w Niem­czech; Aa­chen


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nie­miec­kie mia­sto na pra­wach po­wia­tu w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia Pół­noc­na-West­fa­lia, bez­poś­red­nio przy gra­ni­cy z Bel­gią i Ho­lan­dią;

Wiktionary

Ak­wiz­gran (niem., Bad Aa­chen; Aix-la-Cha­pel­le; Aken) – mia­sto uz­dro­wi­sko­we na pra­wach po­wia­tu w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia Pół­noc­na-West­fa­lia, w re­jen­cji Ko­lo­nia, sie­dzi­ba re­gio­nu miej­skie­go Ak­wiz­gran. Leży bez­poś­red­nio przy gra­ni­cy z Bel­gią i Ho­lan­dią.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dwaj więź­nio­wie ucie­kli z za­kła­du kar­ne­go w Ak­wiz­gra­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈkfʲizɡrãn, AS: akfʹizgrãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akwizgrańczyk mos., Akwizgranka ż.

 przym. akwizgrański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Aachen

Wiktionary


akwizgranka

miesz­kan­ka Ak­wiz­gra­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ak­wiz­gran­ka. (miesz­kan­ka Ak­wiz­gra­nu)

Wiktionary


akwizgrańczyk

miesz­ka­niec Ak­wiz­gra­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ak­wiz­grań­czyk. (miesz­ka­niec Ak­wiz­gra­nu; ktoś po­cho­dzą­cy z Ak­wiz­gra­nu)

Wiktionary


akwizgrański

→ Ak­wiz­gran


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ak­wiz­gra­nem, po­cho­dzą­cy z Ak­wiz­gra­nu

Wiktionary

Patrz:

Akwizgran

Powiązane:

 rzecz. Akwizgran mrz., Akwizgrańczyk mos., Akwizgranka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. akski

Wiktionary


akwizycja

zbie­ra­nie za­mó­wień na to­wa­ry lub usłu­gi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hand. po­zy­ski­wa­nie klien­tów, zbie­ra­nie za­mó­wień w imie­niu danej firmy

 (1.2) po­zy­ski­wa­nie, gro­ma­dze­nie za­so­bów

Wiktionary

Ak­wi­zy­cja (z łac. "ac­qu­i­si­tio" – na­by­wa­nie) – na­by­cie, na­by­tek.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ak­wi­zy­cja to cięż­ki ka­wa­łek chle­ba, cza­sem trze­ba się na­cho­dzić cały dzień, by sprze­dać jedną rzecz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwizytor mos., akwirowanie n.

Wiktionary


akwizycyjny

do­ty­czą­cy ak­wi­zy­cji


SJP.pl


akwizytor

do­mo­krąż­ca;
1. czło­wiek zaj­mu­ją­cy się ak­wi­zy­cją; agent;
2. po­tocz­nie: osoba cho­dzą­ca po do­mach i ofe­ru­ją­ca roz­ma­i­te to­wa­ry lub usłu­gi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba trud­nią­ca się ak­wi­zy­cją

 (1.2) uczn. hand­larz nar­ko­ty­ka­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌakfʲiˈzɨtɔr, AS: akfʹizytor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwizycja ż.

:: fż. akwizytorka ż.

 przym. akwizytorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedstawiciel handlowy; przest. komiwojażer; pot. domokrążca

 (1.2) diler

Wiktionary


akwizytorka

→ ak­wi­zy­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się ak­wi­zy­cją

Wiktionary

Patrz:

akwizytor

Powiązane:

 rzecz. akwizytor mos., akwirowanie n.

Wiktionary


akwizytorski

przy­miot­nik od: ak­wi­zy­tor


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) hand. do­ty­czą­cy pracy ak­wi­zy­to­ra lub cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ak­wi­zy­to­ra; zwią­za­ny z po­zy­ski­wa­niem klien­tów, sprze­da­żą bez­poś­red­nią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akwizytor mos., akwirowanie n.

Wiktionary


akwizytorstwo

za­ję­cie ak­wi­zy­to­ra


SJP.pl


akwińczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ak­wi­nu, osoba rodem z Ak­wi­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiele idei To­ma­sza z Ak­wi­nu nie uzy­ska­ło wów­czas ak­cep­ta­cji, lecz re­for­ma­to­rzy Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na so­bo­rze w Try­den­cie (1545–1563) ko­rzy­sta­li z jego prac pod­czas two­rze­nia de­kre­tów, na­da­jąc tym samym ak­wiń­czy­ko­wi trwa­ją­ce po dziś dzień zna­cze­nie w Ko­ście­le.

 (1.1) Świę­ty To­masz Ak­wiń­czyk pisał: „Kłam­stwo jest grze­chem śmier­tel­nym, je­że­li bez­poś­red­nio sprze­ci­wia się mi­ło­ści – mi­ło­ści Bożej, lubo też mi­ło­ści czło­wie­czej, gdy przez oko­licz­ność daje bliź­nie­mu cięż­kie zgor­sze­nie, albo też szko­dę czyni bliź­nie­mu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akwin mrz., Akwinata mos.

 przym. akwiński

Wiktionary


akwiński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ak­wi­nem, do­ty­czą­cy Ak­wi­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Akwin mrz., akwińczyk mos.

Wiktionary


akworyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. u meduz: enzym ka­ta­li­zu­ją­cy ut­le­nia­nie w obec­no­ści wap­nia;

Wiktionary

Ak­wo­ry­na – enzym ka­ta­li­zu­ją­cy ut­le­nia­nie w obec­no­ści wap­nia. W re­ak­cji na­stę­pu­je uwol­nie­nie dwut­len­ku węgla i emi­sja świa­tła o dłu­go­ści fali 466 nm. Enzym wy­stę­pu­je u meduz.

Ak­wo­ry­na wraz z biał­kiem zie­lo­nej flu­o­re­scen­cji zo­sta­ła wy­ko­rzy­sta­na do wi­zu­a­li­za­cji ko­mó­rek ner­wo­wych w mózgu musz­ki owo­co­wej oraz ob­ser­wa­cji re­gu­la­cji ne­u­ro­nów.

Wikipedia


akyn

lu­do­wy poeta i pie­śniarz w kra­jach az­ja­tyc­kich; aszyk, ozan, żyrau


SJP.pl

Akyn – w tra­dy­cjach na­ro­dów Azji Środ­ko­wej lu­do­wy poeta im­pro­wi­za­tor, pie­śniarz wy­ko­nu­ją­cy przy akom­pa­nia­men­cie tra­dy­cyj­ne­go in­stru­men­tu mu­zycz­ne­go ut­wo­ry swoje lub tra­dy­cyj­ne, naj­czę­ściej o cha­rak­te­rze li­rycz­nym lub epic­kim. Tra­dy­cyj­nym in­stru­men­tem wy­ko­rzy­sty­wa­nym przez aky­nów była dom­bra, acz­kol­wiek wielu twór­ców, zwła­szcza w no­wszych cza­sach, ko­rzy­sta­ło także np. z ko­by­zu.

Wikipedia


al

w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie:
1. skrzy­dło szyku bo­jo­we­go;
2. od­dział pie­cho­ty lub jazdy sprzy­mie­rzeń­ców, li­czą­cy kil­ku­set żoł­nie­rzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wę­gorz

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od ala

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al-Ha­bech – luk­sem­bur­ska nazwa miej­sco­wo­ści Habay-la-Vie­il­le
  • Al Vå – wa­loń­ska nazwa miej­sco­wo­ści Leval-Tra­he­gnies
  • Al Esch – dziel­ni­ca Esch-sur-Al­zet­te
  • Ål – gmina
  • AL – Ae­ro­klub Lu­bel­ski
  • AL – Ae­ro­klub Lwow­ski
  • AL – Armia Lu­do­wa, or­ga­ni­za­cja par­ty­zanc­ka w cza­sie II wojny świa­to­wej
  • al. – skrót od słowa aleja, np. aleja Po­ko­ju
  • Al. – skrót od słowa aleje, np. Aleje Je­ro­zo­lim­skie
  • .al – kra­jo­wa do­me­na in­ter­ne­to­wa naj­wyż­sze­go po­zio­mu przy­pi­sa­na dla stron in­ter­ne­to­wych Al­ba­nii
  • AL – Al­ba­nia (oz­na­cze­nie ko­do­we ISO 3166-1)
  • Ala­ba­ma – stan w USA (ISO 3166-2)

Wikipedia


al-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon niek­tó­rych wy­ra­zów po­cho­dzą­cych z ję­zy­ka arab­skie­go, po­zo­sta­łość arab­skie­go ro­dzaj­ni­ka okre­ślo­ne­go rze­czow­ni­ków ro­dza­ju mę­skie­go

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) el-

Wiktionary


al-alamajn

mia­sto w pół­noc­nym Egip­cie; El Ala­me­in


SJP.pl

Al-Ala­majn (czę­sto spo­ty­ka­na jest rów­nież stara pi­sow­nia "El Ala­me­in") – mia­sto w pół­noc­nym Egip­cie nad Mo­rzem Śró­dziem­nym, w mu­ha­fa­zie Ma­truh, 106 km na za­chód od Alek­san­drii, 240 km na pół­noc­ny za­chód od Kairu, port naf­to­wy, cen­trum tu­ry­stycz­ne. Około 7000 miesz­kań­ców.

Wikipedia


al-asad

naz­wi­sko


SJP.pl


al-basra

mia­sto w Iraku; Basra


SJP.pl


al-bida

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. Ad-Dauha, sto­li­ca Ka­ta­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wa­liz­ce zna­lazł stare zdję­cia Al-Bidy z prze­ło­mu wie­ków.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ad-Dauha, Dauha, Doha

Wiktionary


al-charidża

grupa oaz w po­łud­nio­wym Egip­cie; Char­ga


SJP.pl


al-dżazira

arab­ska sta­cja te­le­wi­zyj­na z sie­dzi­bą w Ka­ta­rze


SJP.pl

Al-Dża­zi­ra (ang. "Al-Ja­ze­e­ra", arab. الجزيرة, tłum. „Wyspa” lub „Pół­wy­sep”) – arab­ska sta­cja te­le­wi­zyj­na z sie­dzi­bą w Dosze, sto­li­cy Ka­ta­ru.

Kanał roz­po­czął na­da­wa­nie 1 li­sto­pa­da 1996 roku, przyj­mu­jąc do sie­bie wielu dzien­ni­ka­rzy z za­wie­szo­ne­go w kwiet­niu tego sa­me­go roku arab­sko­ję­zycz­ne­go ka­na­łu BBC World Ser­vi­ce, który na­pot­kał trud­no­ści z cen­zu­rą w Ara­bii Sa­u­dyj­skiej[].

Wikipedia


al-falludża

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w środ­ko­wym Iraku;

Wiktionary

Al-Fal­lu­dża (arab. لفلوجة) – mia­sto w środ­ko­wym Iraku. Przed ro­kiem 2003 mia­sto li­czy­ło 435 tys. miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W li­sto­pa­dzie 2005 woj­ska ame­ry­kań­skie sztur­mu­ją­ce irac­kie mia­sto Al-Fal­lu­dża użyły na sze­ro­ką skalę po­ci­ski dymne za­wie­ra­ją­ce biały fos­for. W 2006 pod­czas kry­zy­su iz­ra­el­sko-li­bań­skie­go Iz­ra­el uży­wał po­ci­ski z bia­łym fos­fo­rem.

Wiktionary


al-hilla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w środ­ko­wym Iraku, nad rzeką Szatt al-Hilla;

Wiktionary

Al-Hilla (arab. الحلة) – mia­sto w środ­ko­wym Iraku, le­żą­ce 100 km na po­łud­nio­wy za­chód od Bag­da­du nad rzeką Szatt al-Hilla (od­no­ga Eu­fra­tu). Licz­ba miesz­kań­ców: 215 tys. (1985), 412 tys. (1998), 510 tys. (2002). Jest sto­li­cą mu­ha­fa­zy Ba­bi­lon; w po­bli­żu znaj­du­ją się ruiny sta­ro­żyt­nych miast: Ba­bi­lo­nu, Bor­sip­pa i Kisz. Leży w re­gio­nie rol­ni­czym, in­ten­syw­nie na­wad­nia­nym wodą z Eu­fra­tu.

Wikipedia


al-kaba

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rel. świą­ty­nia w Mekce, naj­waż­niej­sze miej­sce kultu w is­la­mie;

Wiktionary

Al-Kaba (arab. الكعبة, trl. "Al-Kaʿbah") – świą­ty­nia i sank­tu­a­rium w Mekce, naj­waż­niej­sze miej­sce świę­te is­la­mu.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) Kaaba

Wiktionary


al-kaida

or­ga­ni­za­cja sun­nic­ka po­słu­gu­ją­ca się ter­ro­ry­stycz­ny­mi me­to­da­mi


SJP.pl


al-manama

sto­li­ca Bah­raj­nu


SJP.pl


al-owiec

czło­nek AL (Armii Lu­do­wej); ae­lo­wiec, alo­wiec


SJP.pl


al-owski

→ AL (Armia Lu­do­wa); alow­ski, ae­low­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z AL (Armią Lu­do­wą)

Wiktionary

Powiązane:

 skr. AL

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aelowski, alowski

Wiktionary


al-quds

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. trans­li­te­ra­cja arab­skiej nazwy Je­ro­zo­li­my

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla ma­ho­me­tan - któ­rzy zwą Je­ro­zo­li­mę Al-Quds, czyli „świę­ta” - mia­sto to ustę­pu­je świę­to­ścią je­dy­nie Mekce i Me­dy­nie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Jerozolima

Wiktionary


al-rijad

sto­li­ca Ara­bii Sa­u­dyj­skiej; Rijad


SJP.pl


al-ujun

nie­o­fi­cjal­na sto­li­ca Sa­ha­ry Za­chod­niej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. nie­o­fi­cjal­na sto­li­ca Sa­ha­ry Za­chod­niej;

Wiktionary

Al-Ujun (arab. العيون, także jako El Aaiún i Laâyoune) – mia­sto w pół­noc­nej Sa­ha­rze Za­chod­niej (pań­stwo nie­uz­na­wa­ne; dawna ko­lo­nia hisz­pań­ska: Hisz­pań­ska Afry­ka Za­chod­nia), obec­nie pod kon­tro­lą ma­ro­kań­ską. Sto­li­ca re­gio­nu Al-Ujun-As-Sa­ki­ja al-Hamra, w la­tach 1940–1976 sto­li­ca Sa­ha­ry Za­chod­niej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Al-Ujun jest nie­o­fi­cjal­ną sto­li­cą Sa­ha­ry Za­chod­niej, te­ry­to­rium, które od 1975 roku jest oku­po­wa­ne przez Ma­ro­ko.

Wiktionary


al.

1. skrót od: aleja
2. skrót wy­ra­że­nia "a linea" (od no­we­go wier­sza)
3. skrót od: alias (ina­czej, czyli)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = aleja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Urząd dziel­ni­cy Wło­chy mie­ści się przy al. Kra­kow­skiej 257.

Wiktionary


ala

w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie:
1. skrzy­dło szyku bo­jo­we­go;
2. od­dział pie­cho­ty lub jazdy sprzy­mie­rzeń­ców, li­czą­cy kil­ku­set żoł­nie­rzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. wojsk. sta­ro­żyt­ny od­dział pie­cho­ty lub póź­niej jazdy Rzymu i Me­zo­po­ta­mii;

 (1.2) hist. wojsk. straż przy­bocz­na króla Ma­ce­do­nii

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ala – zdrob­nie­nie imie­nia Ali­cja, Alina
  • Ala – właśc. Ali­cja Bo­ra­tyn, pol­ska pio­sen­kar­ka po­po­wo-roc­ko­wa
  • Ala – afry­kań­skie bó­stwo po­dzie­mi (bo­gi­ni Ibów)
  • ala – sta­ro­żyt­ne od­dzia­ły Rzymu i Me­zo­po­ta­mii
  • Ala – po­stać li­te­rac­ka wy­stę­pu­ją­ca w dra­ma­cie Tango Sła­wo­mi­ra Mroż­ka
  • Ala – mia­sto i gmina we Wło­szech
  • – miej­sco­wość w Por­tu­ga­lii, w gmi­nie Ma­ce­do de Ca­va­le­i­ros
  • Ala – wieś w Esto­nii, w pro­win­cji Hiiu, w gmi­nie Pühalepa
  • Ala – wieś w Esto­nii, w pro­win­cji Valga, w gmi­nie Helme
  • Ala – nazwa skró­to­wa ala­ni­ny
  • ALA – nazwa skró­to­wa kwasu α-li­no­le­no­we­go
  • ALA – nazwa skró­to­wa kwasu δ-ami­no­le­wu­li­nia­no­we­go

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈala, AS: ala

Wiktionary


alabama

rzeka i stan w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. stan w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;

 (1.2) geogr. rzeka w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;

Wiktionary

Ala­ba­ma (wym. //) – stan w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych, po­ło­żo­ny nad Za­to­ką Mek­sy­kań­ską.

Ob­szar ni­zin­ny, od pół­noc­ne­go wscho­du ogra­ni­czo­ny wy­ży­ną Cum­ber­land, od pół­noc­ne­go wscho­du gó­ra­mi – Ap­pa­la­cha­mi. Na pół­no­cy są­sia­du­je ze sta­nem Ten­nes­see, na wscho­dzie z Ge­or­gią, na po­łud­niu z Flo­ry­dą i Za­to­ką Mek­sy­kań­ską, na za­cho­dzie z Mis­si­si­pi. Ala­ba­ma zaj­mu­je 30. miej­sce pod wzglę­dem po­wierzch­ni oraz 23. pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści wśród sta­nów Sta­nów Zjed­no­czo­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­miesz­ki­wa­li po­łud­nio­we te­re­ny stanu Ala­ba­ma.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalaˈbãma, AS: alabãma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alabamczyk mos., Alabamka ż.

 przym. alabamski

Wiktionary


alabamczyk

miesz­ka­niec Ala­ba­my (stanu w Sta­nach Zjed­no­czo­nych)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ala­ba­my

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Więk­szość Ala­bam­czy­ków nie wy­sta­wia nosa poza swój stan.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alabama ż.

:: fż. Alabamka ż.

 przym. alabamski

Wiktionary


alabamka

miesz­kan­ka Ala­ba­my (stanu w Sta­nach Zjed­no­czo­nych)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ala­ba­my

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alabama ż.

:: fm. Alabamczyk mos.

 przym. alabamski

Wiktionary


alabamski

→ Ala­ba­ma (rzeka lub stan w USA)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z Ala­ba­mą lub jej miesz­kań­ca­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ukry­ty za kupą gruzu Did­dens trzy­mał się za stopę i dla od­wró­ce­nia uwagi od bólu szcze­gó­ło­wo opi­sy­wał w ty­po­wo ala­bam­skim stylu wy­na­tu­rzo­ny uży­tek, jaki mój dzia­dek zro­bił z mojej pra­bab­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alabamka ż., Alabamczyk mos., Alabama ż.

Wiktionary


alabandyt

mi­ne­rał, siar­czek man­ga­nu (II), o bar­wie zie­lo­nej lub cie­li­stej


SJP.pl

Ala­ban­dyt – mi­ne­rał z gro­ma­dy siarcz­ków.

Nazwa po­cho­dzi od miej­sca od­kry­cia – Ala­ban­da w Tur­cji.

Wikipedia


alabaster

mi­ne­rał, drob­no­ziar­ni­sta od­mia­na gipsu, naj­czę­ściej bia­łej barwy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. zbita, drob­no­ziar­ni­sta od­mia­na gipsu, de­li­kat­nie za­bar­wio­na lub biała;

Wiktionary

Ala­ba­ster (łac. "ala­ba­ster", z gr. "alábastros") – zbity, do­brze prześ­wi­tu­ją­cy, biały lub nieco za­bar­wio­ny (np. na żół­ta­wo, zie­lon­ka­wo, ró­żo­wa­wo) mi­ne­rał bę­dą­cy drob­no­ziar­ni­stą od­mia­ną gipsu, ale dużo tward­szy od niego.

Jest to też nazwa dwóch, zew­nętrz­nie bar­dzo po­dob­nych, ma­te­ria­łów zdob­ni­czych opar­tych na dwóch róż­nych mi­ne­ra­łach – gip­sie i kal­cy­cie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­re zaś kom­na­ty całe od złota; krze­sła i ławy bi­sio­rem albo lamą kryte, stoły z mar­mu­ru i ala­ba­stru […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalaˈbastɛr, AS: alabaster

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alabastrowy

 przysł. alabastrowo

 rzecz. alabastrowość ż.

Wiktionary


alabastron

na­czyn­ko z ala­ba­stru, gliny lub szkła, uży­wa­ne w sta­ro­żyt­nej Gre­cji i w sta­ro­żyt­nym Egip­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. szt. nie­wiel­ki fla­ko­nik na won­no­ści

Wiktionary

Ala­ba­stron ( ἀλάβαστρον) – sta­ro­żyt­ne na­czy­nie to­a­le­to­we w kształ­cie cy­lin­drycz­nej, grusz­ko­wa­tej bu­te­lecz­ki ze spła­szczo­nym wy­le­wem, na któ­rym roz­cie­ra­no pach­ni­dła (wonne olej­ki).

Forma na­czy­nia znana i uży­wa­na w sta­ro­żyt­nym Egip­cie i Gre­cji oraz na Bli­skim Wscho­dzie.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. alabastrowy

Wiktionary


alabastrowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) bar­dzo jasno i gład­ko, jak ala­ba­ster

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alabaster mrz., alabastrowość ż.

 przym. alabastrowy

Wiktionary


alabastrowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wła­ści­wość bycia ala­ba­stro­wym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alabaster mrz.

 przym. alabastrowy

 przysł. alabastrowo

Wiktionary


alabastrowy

1. wy­ko­na­ny z ala­ba­stru (np. ala­ba­stro­wa waza);
2. po­dob­ny do ala­ba­stru, wła­ści­wy ala­ba­stro­wi, jasny i gład­ki (np. ala­ba­stro­wa biel, ala­ba­stro­we dło­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ala­ba­stru, zro­bio­ny z ala­ba­stru

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) książk. przy­po­mi­na­ją­cy ala­ba­ster barwą, gład­ko­ścią i de­li­kat­no­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oł­tarz w ka­pli­cy Bract­wa Ma­ryj­ne­go (po stro­nie pn.) z 1646, po­cho­dzą­cy z ko­ścio­ła po­je­zu­ic­kie­go w Bra­nie­wie, od­na­wia­ny w 1815, wy­ko­na­ny jest z czar­ne­go mar­mu­ru z ala­ba­stro­wy­mi rzeź­ba­mi.

 (2.1) Stała smut­na w kącie, a jej ala­ba­stro­we, nagie ciało, do­pie­ro wy­pu­szcza­ło pędy ra­mion.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalabaˈstrɔvɨ, AS: alabastrovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alabaster mrz., alabastron mrz., alabastrowość ż.

 przysł. alabastrowo

Wiktionary


aladyn

bo­ha­ter "Księ­gi ty­sią­ca i jed­nej nocy", który wszedł w po­sia­da­nie ma­gicz­nej lampy, za­miesz­ki­wa­nej przez dżina speł­nia­ją­ce­go wszyst­kie ży­cze­nia jej po­sia­da­cza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

 (1.2) imię bo­ha­te­ra jed­nej z opo­wie­ści „Baśni z ty­sią­ca i jed­nej nocy”;

Wiktionary

Nie mylić z: po­sta­cią z fil­mów Dis­ne­ya.

Ala­dyn (ory­gi­nal­na pi­sow­nia علاء الدين "Ala ad-Din" – „wy­nio­sły w wie­rze”) – bo­ha­ter baśni "Opo­wieść o Ala ad-Dinie i za­cza­ro­wa­nej lam­pie", na­le­żą­cej do "Księ­gi ty­sią­ca i jed­nej nocy", zna­nej m.in. z edy­cji An­to­i­ne’a Gal­lan­da.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Około je­de­na­stej, głos trąby oz­naj­mił roz­po­czę­cie wi­do­wi­ska. Suł­tan i Sze­he­re­za­da za­ję­li miej­sce na dy­wa­nie, a resz­ta ze­bra­nych stło­czy­ła się w ja­ski­ni Ala­dy­na.

 (1.1) Ala­dyn wy­pu­ścił z lampy dżin­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈladɨ̃n, AS: aladỹn

Wiktionary


aladynowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ala­dy­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


aladár

obce imię mę­skie


SJP.pl


alain

[czy­taj: aLĘ albo aLEN] fran­cu­skie imię mę­skie


SJP.pl


alajärvi

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Fin­lan­dii, w re­gio­nie Ostro­bot­nia Po­łud­nio­wa;

Wiktionary

Alajärvi – gmina w Fin­lan­dii, po­ło­żo­na w za­chod­niej czę­ści kraju, na­le­żą­ca do re­gio­nu Ostro­bot­nia Po­łud­nio­wa.

Wikipedia


alakant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. wino czer­wo­ne pro­duk­cji hisz­pań­skiej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlakãnt, AS: alakãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alikant mrz.

Wiktionary


alaks

nazwa hand­lo­wa leku prze­czy­szcza­ją­ce­go, za­wie­ra­ją­ce­go bi­sa­ko­dyl; Alax


SJP.pl


alaktaga

ro­dzaj gry­zo­ni z ro­dzi­ny skocz­ko­wa­tych


SJP.pl

Alak­ta­ga ("Al­lac­ta­ga") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny alak­tag (Al­lac­ta­gi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny skocz­ko­wa­tych (Di­po­di­dae).

Wikipedia


alalia

za­bu­rze­nia mowy spo­wo­do­wa­ne usz­ko­dze­nia­mi mózgu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cał­ko­wi­ty brak mowy lub głę­bo­kie za­bu­rze­nie pro­ce­su jej kształ­to­wa­nia się, pow­sta­łe na sku­tek usz­ko­dze­nia struk­tur móz­go­wych (kory móz­go­wej) w okre­sie przed opa­no­wa­niem mowy przez dziec­ko (do ok. 2. roku życia)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ala­lia – za­bu­rze­nie mowy
  • Ala­lia (obec­nie Aléria) – sta­ro­żyt­ne mia­sto na Kor­sy­ce, w któ­re­go po­bli­żu ro­ze­gra­ła się bitwa mor­ska w 535 p.n.e.

Wikipedia


alalik

osoba cier­pią­ca na ala­lię (za­bu­rze­nie mowy)


SJP.pl


alaman

czło­nek ludu ger­mań­skie­go, osia­dłe­go nad gór­nym Renem; Ale­man


SJP.pl


alamanowie

lud ger­mań­ski, osia­dły nad gór­nym Renem; Ale­ma­no­wie


SJP.pl

Ale­ma­no­wie, Ala­ma­no­wie ( Ala­man­ni) – ger­mań­ski zwią­zek ple­mien­ny, od III wieku n.e. do­ko­nu­ją­cy na­ja­zdów na za­chod­nie pro­win­cje ce­sar­stwa rzym­skie­go.

Wikipedia


alambik

daw­niej: alem­bik


SJP.pl


alamogordo

Ala­mo­gor­do – mia­sto na po­łud­niu USA, w sta­nie Nowy Mek­syk, na wy­so­ko­ści 1321 m n.p.m., na za­chod­nich sto­kach gór Sa­cra­men­to, na po­łud­nio­wy za­chód od Al­bu­qu­er­que. Sie­dzi­ba hrab­stwa Otero. We­dług spisu w 2020 roku liczy 30,9 tys. miesz­kań­ców i jest 10. co do wiel­ko­ści mia­stem w sta­nie.

Wikipedia


alamozaur

pół­noc­no­a­me­ry­kań­ski za­u­ro­pod z okre­su kredy, dłu­gość około 20 me­trów


SJP.pl

Ala­mo­za­ur ("Ala­mo­sa­u­rus") – ro­dzaj za­u­ro­po­da z grupy ty­ta­no­za­u­rów (Ti­ta­no­sa­u­ria); jego nazwa oz­na­cza „ja­szczur z Alamo”. Nazwa po­cho­dzi od pasma gór­skie­go Ojo Alamo w sta­nie Nowy Mek­syk, gdzie zna­le­zio­no go po raz pier­wszy.

Wikipedia


alan

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

 (1.2) hist. czło­nek ple­mie­nia Ala­nów (przo­dek Ose­tyń­ca)

Wiktionary

Alan – imię mę­skie po­cho­dze­nia naj­praw­do­po­dob­niej cel­tyc­kie­go. Może też wy­wo­dzić się od nazwy irań­skie­go ple­mie­nia Ala­nów. Zna­cze­nie tego imie­nia nie jest do­kład­nie znane, praw­do­po­dob­ne zna­cze­nia:

Imię zo­sta­ło wpro­wa­dzo­ne do An­glii przez Bre­toń­czy­ków po in­waz­ji Nor­ma­nów na An­glię. Do Pol­ski tra­fi­ło z ję­zy­ka an­giel­skie­go (jest po­pu­lar­ne w kra­jach an­glo­sa­skich) i za­czę­ło być na­da­wa­ne czę­ściej w la­tach 80. XX wieku oraz 90..

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pełen go­ry­czy list na­pi­sał do Ba­rac­ka Obamy Ame­ry­ka­nin Alan Gross, który sie­dzi w wię­zie­niu za szpie­go­stwo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalãn, AS: alãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Halan, Tanaita, As

Wiktionary


alana

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|an­giel­ski|ż.

Wiktionary

Alana – imię żeń­skie po­cho­dze­nia cel­tyc­kie­go, od­po­wied­nik męski: Alan.

Alana imie­ni­ny ob­cho­dzi: 14 sierp­nia, 14 paź­dzier­ni­ka, 25 li­sto­pa­da

Wikipedia


alandczyk

miesz­ka­niec Wysp Alandz­kich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Wysp Alandz­kich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Więk­szość Aland­czy­ków mówi po szwedz­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Alandka ż.

 przym. alandzki

Wiktionary


alandka

miesz­kan­ka Wysp Alandz­kich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Wysp Alandz­kich

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Alandczyk mos.

 przym. alandzki

Wiktionary


alandzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z Wy­spa­mi Alandz­ki­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alandczyk mos., Alandka ż.

Wiktionary


alanina

ami­nok­was en­do­gen­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, jeden z dwu­dzie­stu pod­sta­wo­wych ami­nok­wa­sów biał­ko­wych;

Wiktionary

Ala­ni­na, #PATRZ Ala, A – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy α-ami­nok­wa­sów. Enan­cjo­mer o kon­fi­gu­ra­cji "S" () jest jed­nym z dwu­dzie­stu pod­sta­wo­wych ami­nok­wa­sów biał­ko­wych. Bie­rze też udział w cyklu glu­ko­zo­wo-ala­ni­no­wym.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌalãˈɲĩna, AS: alãńĩna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) α-alanina, Ala

Wiktionary


alaninowy

przy­miot­nik od: ala­ni­na


SJP.pl


alaniny

ami­nok­was en­do­gen­ny


SJP.pl


alankara

zbiór norm sty­li­stycz­nych po­ez­ji hin­du­skiej do­ty­czą­cych za­rów­no se­man­ty­ki, jak i war­stwy brzmie­nio­wej wy­po­wie­dzi


SJP.pl

Alan­ka­ra (z san­skry­tu „ozdo­ba”) – jedno z pod­sta­wo­wych pojęć tra­dy­cyj­nej po­e­ty­ki in­dyj­skiej. Choć przy­po­mi­na eu­ro­pej­skie tropy i fi­gu­ry re­to­rycz­ne, nie jest z nimi toż­sa­me. Naj­waż­niej­sza róż­ni­ca po­le­ga na tym, że alan­ka­ra naj­czę­ściej od­no­si się do całej stro­fy wier­sza, a nie do po­je­dyn­czych słów czy zwro­tów. In­dyj­scy te­o­re­ty­cy li­te­ra­tu­ry stwo­rzy­li licz­ne sy­ste­my kla­sy­fi­ka­cji alan­kar, któ­rych licz­ba stop­nio­wo rosła – od kilku pod­sta­wo­wych do ponad stu róż­nych typów.

Wikipedia


alanostwo

Alan z mał­żon­ką; Ala­no­wie


SJP.pl


alanowie

Alan z mał­żon­ką; Ala­no­stwo


SJP.pl

Ala­no­wie (Ha­la­no­wie, Ta­na­i­to­wie lub Aso­wie; Αλανοί, chiń. 阿蘭聊; pi­ny­in "Ālánliáo", także chiń. 奄蔡 "Yǎncài" z II w. i 阿蘭 "Alan" z III w.) – lud irań­ski uczest­ni­czą­cy w wiel­kiej wę­drów­ce ludów, spo­krew­nio­ny ze Scyto-Sar­ma­ta­mi.

Wikipedia


alanowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Alana lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


alantoina

po­chod­na mocz­ni­ka, sub­stan­cja kry­sta­licz­na słabo roz­pu­szczal­na w wo­dzie; sto­so­wa­na do pro­duk­cji maści i za­sy­pek; al­lan­to­i­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. farm. zwią­zek che­micz­ny bę­dą­cy pro­duk­tem prze­mia­ny kwasu mo­czo­we­go, wy­stę­pu­ją­cy w or­ga­niz­mach zwie­rzę­cych i ro­ślin­nych, wy­ko­rzy­sty­wa­ny m.in. jako skład­nik kos­me­ty­ków i leków;

Wiktionary

Alan­to­i­na, 5-ure­i­do­hy­dan­to­i­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ure­i­dów, he­te­ro­cy­klicz­na po­chod­na mocz­ni­ka. Pow­sta­je z kwasu mo­czo­we­go u niek­tó­rych ro­ślin oraz u więk­szo­ści ssa­ków (wy­ją­tek sta­no­wią na­czel­ne), u któ­rych re­ak­cję tę ka­ta­li­zu­je ok­sy­da­za mo­cza­no­wa, a prze­bie­ga ona w pe­rok­sy­so­mach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Alan­to­i­na wy­wie­ra dzia­ła­nie prze­ciw­za­pal­ne, ścią­ga­ją­ce, ła­go­dzą­ce, a D-pan­te­nol re­gu­lu­je go­spo­dar­kę wodną skóry, na­da­jąc jej jędr­ność i ela­stycz­ność.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alantoinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. allantoina

Wiktionary


alantoinowy

→ alan­to­i­na; al­lan­to­i­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy alan­to­i­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alantoina ż.

Wiktionary


alanya

[czy­taj: alań­ja] mia­sto i pro­win­cja w Tur­cji


SJP.pl

Ala­nya – mia­sto i dy­strykt w po­łud­nio­wej Tur­cji, w pro­win­cji An­ta­lya na śró­dziem­no­mor­skiej Ri­wie­rze Tu­rec­kiej.

Jeden z naj­więk­szych tu­rec­kich ku­ror­tów wy­po­czyn­ko­wych, usy­tu­o­wa­ny 135 km na wschód od An­ta­lyi, na te­re­nie sta­ro­żyt­nej Pam­fi­lii. Od stro­ny lądu mia­sto oto­czo­ne gó­ra­mi Ta­u­rus, na po­łud­nie od jego cen­trum wzno­si się na bli­sko 250 me­trów skal­ny cypel z twier­dzą obron­ną o trzech wie­żach.

Wikipedia


alarm

1. sy­gnał, naj­czę­ściej dźwię­ko­wy, ostrze­ga­ją­cy o gro­żą­cym lub za­ist­nia­łym nie­bez­pie­czeń­stwie;
2. urzą­dze­nie ostrze­ga­ją­ce o nie­bez­pie­czeń­stwie;
3. czas trwa­nia na­lo­tu nie­przy­ja­ciel­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sy­gnał dźwię­ko­wy lub świetl­ny ostrze­ga­ją­cy przed nie­bez­pie­czeń­stwem

 (1.2) urzą­dze­nie do na­da­wa­nia sy­gna­łu alar­mu (1.1)

 (1.3) wez­wa­nie do dzia­ła­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • alarm – sy­gnał wzy­wa­ją­cy do go­to­wo­ści na wy­pa­dek za­gro­że­nia. Naj­czę­ściej jest to sy­gnał dźwię­ko­wy. W daw­nych cza­sach było to bicie w bębny lub dzwo­ny, stąd po­wie­dze­nie „bić na alarm” (na trwo­gę). Aktu...
  • alarm – stan go­to­wo­ści w przy­pad­ku po­wszech­ne­go za­gro­że­nia (np. pożar, po­wódź), także: stan go­to­wo­ści bo­jo­wej w woj­sku wy­wo­ła­ny takim sy­gna­łem
    • alarm po­ża­ro­wy
    • alarm o ska­że­niach
    • alarm po­wietrz­ny
    • alarm po­wo­dzio­wy
  • alarm – okres od chwi­li ogło­sze­nia alar­mu do chwi­li jego od­wo­ła­nia
  • alarm – sy­gnał w bu­dzi­ku lub ze­gar­ku
  • alarm – po­tocz­nie: urzą­dze­nie alar­mo­we
  • alarm – alarm w że­glu­dze
  • AlaRm – pol­ski film
  • Alarm! – pol­ski pro­gram te­le­wi­zyj­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W po­mie­szcze­niu roz­legł się alarm i wszy­scy wy­bie­gli w po­pło­chu

 (1.2) Ku­pi­łem alarm do swo­je­go miesz­ka­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalarm, AS: alarm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alarmator mos., alarmista mos., alarmistka ż., alarmon mrz., alarmowanie n., zaalarmowanie n.

 czas. alarmować ndk., zaalarmować dk.

 ims. alarmujący

 przym. alarmowy, alarmistyczny, alarmujący

 przysł. alarmistycznie, alarmująco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alert, mobilizacja, ostrzeżenie

 (1.2) sygnał, brzęczyk, dzwonek

 (1.3) larum

Wiktionary


alarmator

daw­niej: pa­ni­karz


SJP.pl


alarmista

daw­niej: czło­wiek sze­rzą­cy pa­ni­kę; pa­ni­karz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. osoba wy­wo­łu­ją­ca pa­ni­kę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalarˈmʲista, AS: alarmʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alarm mrz., alarmowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neutr. panikarz

Wiktionary


alarmistka

→ alar­mi­sta


SJP.pl

Patrz:

alarmista

alarmistycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób prze­sad­nie ostrze­gaw­czy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alarmistyczny, alarmowy

 rzecz. alarm mrz., alarmowanie n.

Wiktionary


alarmistyczny

taki, który budzi nie­po­kój, zwra­ca uwagę na groź­ną sy­tu­a­cję, np. alar­mi­stycz­ny ton ar­ty­ku­łu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wzbu­dza­ją­cy nie­po­kój przed nie­bez­pie­czeń­stwem, ma­ją­cy ostrzec przed czymś nie­po­ko­ją­cym, co za­słu­gu­je na więk­szą uwagę; czę­sto czymś, co wcale nie za­słu­gu­je na nią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od kilku lat po­tęż­ne media pro­wa­dzą alar­mi­stycz­ne kam­pa­nie: w pol­skiej oś­wia­cie nie pro­wa­dzi się edu­ka­cji sek­su­al­nej, dla dobra na­szej mło­dzie­ży na­le­ży ją jak naj­szyb­ciej wpro­wa­dzić

 (1.1) Skąd zatem te alar­mi­stycz­ne do­nie­sie­nia me­diów o ros­ną­cych pro­ble­mach z nar­ko­ty­ka­mi, al­ko­ho­lem i prze­mo­cą w szko­łach?

 (1.1) To stwier­dze­nie stało się źró­dłem alar­mi­stycz­nych pro­gnoz (…).

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. alarmistycznie

 rzecz. alarm mrz., alarmowanie n.

 czas. alarmować

 przym. alarmowy

Wiktionary


alarmizm

prze­sta­rza­le: sze­rze­nie pa­ni­ki


SJP.pl


alarmon

wew­nątrz­ko­mór­ko­we biał­ko sy­gna­ło­we, pro­du­ko­wa­ne pod wpły­wem sil­nych bodź­ców zew­nętrz­nych


SJP.pl


alarmowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wszczy­na­nie alar­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ra­mach tre­nin­gów i ćwi­czeń do­ty­czą­cych sy­ste­mów alar­mo­wa­nia, celem jed­no­czes­ne­go upa­mięt­nie­nia 75. rocz­ni­cy wy­bu­chu Pow­sta­nia War­szaw­skie­go, w dniu 1 sierp­nia 2019 roku o godz. 17:00 w Cho­czu na­da­ny zo­sta­nie po­je­dyń­czy aku­stycz­ny sy­gnał alar­mo­wy (sy­re­na).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaalarmowanie n., alarm m., alarmista m.

 czas. alarmować ndk., zaalarmować dk.

 przym. alarmistyczny, alarmowy

 przysł. alarmistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bicie na alarm

Wiktionary


alarmować

1. za­wia­da­miać o gro­żą­cym nie­bez­pie­czeń­stwie lub zda­rze­niu wy­ma­ga­ją­cym dzia­ła­nia; ostrze­gać;
2. wy­wo­ły­wać po­ru­sze­nie, nie­po­kój lub pa­ni­kę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­a­lar­mo­wać)

 (1.1) za­wia­da­miać o nie­bez­pie­czeń­stwie lub sy­tu­a­cji wy­ma­ga­ją­cej szyb­kie­go dzia­ła­nia

 (1.2) wy­wo­ły­wać nie­po­kój

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) So­cjo­lo­go­wie z Uni­wer­sy­te­tu Łódz­kie­go, któ­rzy pla­no­wa­ća­nu­ją prze­pro­wa­dze­nie badań do­ty­czą­cych ga­le­ria­nek, alar­mu­ją, że sprze­da­wa­nie się mło­do­cia­nych dziew­cząt to jedno z naj­groź­niej­szych zja­wisk na­szych cza­sów.

 (1.2) Wul­gar­ność na niek­tó­rych ka­na­łach te­le­wiz­ji osią­gnę­ła alar­mu­ją­cy po­ziom.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alarm mrz., alarmowanie n., zaalarmowanie n.

 przym. alarmistyczny, alarmujący, alarmowy

 przysł. alarmująco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wzywać, bić na alarm, podnosić alarm

 (1.2) niepokoić, poruszać

Wiktionary


alarmowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w try­bie alar­mo­wym; w spo­sób wy­ma­ga­ją­cy na­tych­mia­sto­wej re­ak­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­ret­ka wy­je­cha­ła alar­mo­wo do wy­pad­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alarmowy

Wiktionary


alarmowy

przy­miot­nik od: alarm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) da­ją­cy sy­gnał o gro­żą­cym nie­bez­pie­czeń­stwie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ra­mach tre­nin­gów i ćwi­czeń do­ty­czą­cych sy­ste­mów alar­mo­wa­nia, celem jed­no­czes­ne­go upa­mięt­nie­nia 75. rocz­ni­cy wy­bu­chu Pow­sta­nia War­szaw­skie­go, w dniu 1 sierp­nia 2019 roku o godz. 17:00 w Cho­czu na­da­ny zo­sta­nie po­je­dyń­czy sic. aku­stycz­ny sy­gnał alar­mo­wy (sy­re­na).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alarm mrz., alarmowanie n., zaalarmowanie n.

 czas. alarmować ndk., zaalarmować dk.

 przym. alarmistyczny, alarmujący

 przysł. alarmistycznie, alarmowo, alarmująco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ostrzegawczy

Wiktionary


alarmująco

przy­słó­wek

 (1.1) bijąc na alarm

 (1.2) bu­dząc nie­po­kój

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alarm mrz.

 czas. alarmować ndk.

 przym. alarmujący, alarmowy

Wiktionary


alarmujący

groź­ny, wzbu­dza­ją­cy nie­po­kój; nie­po­ko­ją­cy, alar­mi­stycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bu­dzą­cy nie­po­kój

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od: alar­mo­wać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alarm mrz.

 czas. alarmować ndk.

 przysł. alarmująco

 przym. alarmowy

Wiktionary


alaryk

Ala­ryk I (ur. ok. 370, zm. 410) – od 395 król Wi­zy­go­tów z rodu Bal­tów. Pier­wszy wódz ple­mion ger­mań­skich, który zdo­był Rzym.

Ala­ryk i jego współ­ple­mień­cy, któ­rym ce­sarz Wa­lens zez­wo­lił osied­lić się na te­ry­to­rium ce­sar­stwa rzym­skie­go w Mezji, wal­czy­li jako fe­de­ra­ci (sprzy­mie­rzeń­cy) w armii Te­o­doz­ju­sza I w kon­flik­cie z uzur­pa­to­rem Eu­ge­niu­szem.

Wikipedia


alaska

→ Ala­ska; ala­skij­ski, ala­skań­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. stan w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;

 (1.2) geogr. pół­wy­sep w Ame­ry­ce Pół­noc­nej;

 (1.3) geogr. łań­cuch gór­ski w Ame­ry­ce Pół­noc­nej;

Wiktionary

Ala­ska (od ale. alaks­hak 'wiel­ka zie­mia'; wym. w IPA:) – stan Sta­nów Zjed­no­czo­nych w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej, bę­dą­cy eks­kla­wą Sta­nów Zjed­no­czo­nych. Gra­ni­czy od wscho­du z Ka­na­dą, a od za­cho­du, przez Cie­śni­nę Be­rin­ga, z Rosją. Do­mi­nu­ją góry, z naj­wyż­szym punk­tem Ame­ry­ki Pół­noc­nej, któ­rym jest szczyt De­na­li (McKinley, 6194 m n.p.m.), oraz wy­ży­ny i licz­ne stoż­ki wul­ka­nicz­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ala­ska jest je­dy­nym sta­nem w Ame­ry­ce Pół­noc­nej, który nie są­sia­du­je z po­zo­sta­ły­mi 48 ame­ry­kań­ski­mi sta­na­mi kon­ty­nen­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlaska, AS: alaska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alaskijczyk mos., Alaskijka ż., Alaskanin mos., Alaskanka ż.

 przym. alaskijski, alaski, alaskański

Wiktionary


alaskan

rasa psów, głów­nie husky i ma­la­mu­te


SJP.pl


alaskanin

miesz­ka­niec Ala­ski; Ala­skij­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ala­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj Ala­ska­nie wy­bra­li se­na­to­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alaska ż., Alaskijczyk m.

:: fż. Alaskanka ż., Alaskijka ż.

 przym. alaskijski, alaski, alaskański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. Alaskijczyk

Wiktionary


alaskanka

miesz­kan­ka Ala­ski; Ala­skij­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ala­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sa­mo­lo­cik za­brał je­szcze jedną Ala­skan­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alaska ż., Alaskijka ż.

:: fm. Alaskanin mos., Alaskijczyk mos.

 przym. alaskijski, alaski, alaskański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Alaskijka

Wiktionary


alaskański

→ Ala­ska; ala­ski, ala­skij­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Ala­ską, po­cho­dzą­cy z Ala­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chło­pak uży­wał ja­kie­goś dia­lek­tu ala­skań­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alaska ż., Alaskijka ż., Alaskijczyk mos., Alaskanin mos., Alaskanka ż.

 przym. alaski, alaskijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alaski, alaskijski

Wiktionary


alaski

→ Ala­ska; ala­skij­ski, ala­skań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Ala­ską, po­cho­dzą­cy z Ala­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W mu­ze­um mają ala­skie to­te­my.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlasʲci, AS: alasʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alaska ż., Alaskanin mos., Alaskanka ż., Alaskijczyk mos., Alaskijka ż.

 przym. alaskański, alaskijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alaskański, rzad. alaskijski

Wiktionary


alaskijczyk

rzad­ko: miesz­ka­niec Ala­ski; Ala­ska­nin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. miesz­ka­niec Ala­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ala­skij­czy­cy łapią ło­so­sie i pstrą­gi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alaska ż., Alaskanin mos.

:: fż. Alaskanka ż., Alaskijka ż.

 przym. alaskijski, alaski, alaskański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Alaskanin

Wiktionary


alaskijka

rzad­ko: miesz­kan­ka Ala­ski; Ala­skan­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. miesz­kan­ka Ala­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z na­mio­tu wysz­ła młoda Ala­skij­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alaska ż., Alaskanka ż.

:: fm. Alaskanin mos., Alaskijczyk mos.

 przym. alaskijski, alaski, alaskański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Alaskanka

Wiktionary


alaskijski

→ Ala­ska; ala­ski, ala­skań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ala­ską, po­cho­dzą­cy z Ala­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­bie­ta uży­wa­ła ja­kie­goś dia­lek­tu ala­skij­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alaska ż., Alaskijka ż., Alaskijczyk mos., Alaskanin mos., Alaskanka ż.

 przym. alaski, alaskański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alaski, alaskański

Wiktionary


alaskit

mag­mo­wa skała głę­bi­no­wa, od­mia­na gra­ni­tu; gra­nit al­ka­licz­no­ska­le­nio­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. ro­dzaj skały mag­mo­wej;

Wiktionary

Ala­skit – kwa­śna skała plu­to­nicz­na zbu­do­wa­na ze ska­le­ni al­ka­licz­nych, kwar­cu i zni­ko­mych ilo­ści skład­ni­ków ciem­nych; są to skały sa­mo­dziel­nych ma­sy­wów, pni i ma­łych in­truz­ji; dzie­lą się na be­zal­bi­to­we ka­lia­la­ski­ty lub or­to­a­la­ski­ty oraz wła­ści­we (ze ska­le­nia po­ta­so­we­go i al­bi­tu). Two­rzy brzeż­ne par­tie ma­sy­wów gra­ni­to­wych, cza­sem sa­mo­dziel­ne drob­ne in­truz­je. Po­spo­li­ty, w Pol­sce wy­stę­pu­je w Ta­trach Za­chod­nich (m.in. na Gie­won­cie i Twar­dym Grzbie­cie).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ala­skit wy­stę­pu­je w Ta­trach Za­chod­nich.

Wiktionary


alasko

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: Ala­ska

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlaskɔ, AS: alasko

Wiktionary


alastor

zło­czyń­ca, który po­peł­nił nie­prze­ba­czal­ną zbrod­nię


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ala­stor – po­stać w mi­to­lo­gii grec­kiej
  • Ala­stor – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Ala­stor Moody – fik­cyj­na po­stać, auror z serii ksią­żek Harry Pot­ter
  • Ala­stor – fik­cyj­na po­stać, demon z se­ria­lu ani­mo­wa­ne­go

Wikipedia


alasz

li­kier kmin­ko­wy po­cho­dzą­cy z Łotwy, przy­pra­wia­ny m.in. gorz­ki­mi mig­da­ła­mi, any­żem i skór­ką po­ma­rań­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. napój al­ko­ho­lo­wy, kla­row­ny li­kier kmin­ko­wy ko­lo­ru żół­te­go;

Wiktionary

Alasz (niem. "Al­lasch") – kla­row­ny li­kier kmin­ko­wy o za­war­to­ści al­ko­ho­lu ok. 40%.

Spo­rzą­dza­ny ze spi­ry­tu­su i de­sty­la­tu kmin­ko­we­go, cukru i wody, przy­pra­wia­no gorz­ki­mi mig­da­ła­mi, ko­rze­niem dzię­gla, any­żem i skór­ka­mi po­ma­rań­czy.

Nazwa po­cho­dzi od ma­jąt­ku ziem­skie­go Al­lasch (łot.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tra­fi­ły nam do gustu: świe­że ser­del­ki z po­bli­skiej re­sta­u­ra­cji i praw­dzi­wy za­gra­nicz­ny alasz.

 (1.1) Sie­kie­ra, mo­ty­ka, bim­ber, alasz, / prze­gra wojnę głupi ma­larz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalaʃ, AS: alaš

Wiktionary


alaszowy

→ alasz


SJP.pl

Patrz:

alasz

alavus

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Fin­lan­dii, w re­gio­nie Ostro­bot­nia Po­łud­nio­wa

Wiktionary

Ala­vus (szw. Alavo) jest mia­stem w Fin­lan­dii. Znaj­du­je się w pro­win­cji Za­chod­niej Fin­lan­dii. Po­pu­la­cja wy­no­si 9846, a mia­sto zaj­mu­je po­wierzch­nię 843,1 km², z któ­rych 52,46 km² to woda. Gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si 12,3 miesz­kań­ca na km².

Zna­czą­cą część po­pu­la­cji za­trud­nio­na jest w rol­nict­wie i le­śnict­wie. Więk­szość prze­my­słu w Ala­vus jest po­wią­za­na z kon­struk­cją: ma­te­ria­ła­mi, pro­jek­to­wa­niem i kon­tra­hen­ta­mi. Ala­vus ma 60 je­zior z 324 km linii brze­go­wej. Mia­sto jest fiń­sko­ję­zycz­ne.

Wikipedia


alawici

odłam szy­iz­mu in­ter­pre­tu­ją­cy za­rów­no Koran, jak i pięć fi­la­rów is­la­mu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ala­wi­ci – dy­na­stia wład­ców Ma­ro­ka
  • Ala­wi­ci – grupa re­li­gij­na w łonie is­la­mu.
  • Ala­wi­ci tu­rec­cy – wyz­naw­cy is­lam­skie­go sy­ste­mu re­li­gij­no-etycz­ne­go, sta­no­wią­ce­go mie­sza­ni­nę ima­miz­mu i pier­wot­ne­go sza­ma­niz­mu turk­meń­skie­go

Wikipedia


alawicki

→ ala­wi­ta


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. zwią­za­ny z ala­wiz­mem lub ala­wi­ta­mi

Wiktionary

Patrz:

alawita

Powiązane:

 rzecz. alawizm mrz., alawita mos., alawitka ż.

Wiktionary


alawita

wyz­naw­ca prądu re­li­gij­ne­go, jed­ne­go z odła­mów is­la­mu; nu­saj­ry­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wyz­naw­ca prądu re­li­gij­ne­go na obrze­żach is­la­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Reżim Asada jest po­pie­ra­ny przez więk­szość ala­wi­tów i chrze­ści­jan, na­to­miast wśród jego prze­ciw­ni­ków do­mi­nu­ją sun­ni­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalaˈvʲita, AS: alavʹita

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alawizm m.

:: fż. alawitka ż.

 przym. alawicki

Wiktionary


alawitka

→ ala­wi­ta


SJP.pl

Patrz:

alawita

alawizm

od­mia­na is­la­mu wy­ro­sła na grun­cie wczes­ne­go szy­iz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. jeden z is­lam­skich nur­tów re­li­gij­nych wyz­na­wa­nych na te­re­nie Syrii;

Wiktionary

Nie mylić z: Ale­wi­ci.

Ala­wizm ( ‏علوية‎, "ala­wij­ja"), nu­saj­ryzm ( ‏نصيرية‎, "nu­saj­rij­ja", "na­si­rij­ja"), także an­sa­ryzm ("an­sa­rij­ja"), na­mi­ryzm ("na­mi­rij­ja") – syn­kre­tycz­ny prąd re­li­gij­ny wy­ro­sły na grun­cie wczes­ne­go szy­iz­mu, któ­re­go cen­tral­ną ideą jest de­i­fi­ka­cja Alego.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. alawita mos., alawitka ż.

 przym. alawicki

Wiktionary


alax

nazwa hand­lo­wa leku prze­czy­szcza­ją­ce­go, za­wie­ra­ją­ce­go bi­sa­ko­dyl; Alaks


SJP.pl


alb

w mi­to­lo­gii ger­mań­skiej: isto­ta poś­red­nia mię­dzy bo­giem a czło­wie­kiem; alp


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mit­germ. demon po­mię­dzy Bo­giem a czło­wie­kiem

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) geol. jeden z okre­sów w kre­dzie;

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. zob. alba.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alb – rzeka, do­pływ Renu koło Alb­bruck
  • Alb – rzeka, do­pływ Renu koło Eg­gen­ste­in-Le­o­polds­ha­fen
  • Alb – po­ję­cie stra­ty­gra­ficz­ne
  • Nec­kar-Alb
  • ALB

Wikipedia

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

sy­no­ni­my.

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

po­krew­ne.

fra­ze­o­lo­gia.

ety­mo­lo­gia.

 (1.1) etym|śwn|alp., alb z etym|germ|alfr.

uwagi.

 (1.1) inna pi­sow­nia alp

tłu­ma­cze­nia.

* ka­ta­loń­ski: (2.1) Albià m.

źró­dła.

== alb (język an­giel­ski.) ==

thumb|an alb (1.1)

wy­mo­wa.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Ve­al­hurl-alb.wav.

zna­cze­nia.

rze­czow­nik

 (1.1) kośc. alba

od­mia­na.

 (1.1) lp. alb; lm. albs

przy­kła­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alp, AS: alp

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

 (1.1) etym|śwn|alp., alb z etym|germ|alfr.

uwagi.

 (1.1) inna pisownia alp

tłumaczenia.

* kataloński: (2.1) Albià m.

źródła.

== alb (język angielski.) ==

thumb|an alb (1.1)

wymowa.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-alb.wav.

znaczenia.

rzeczownik

 (1.1) kośc. alba

odmiana.

 (1.1) lp. alb; lm. albs

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

 (1.1) etym|śwn|alp., alb z etym|germ|alfr.

uwagi.

 (1.1) inna pisownia alp

tłumaczenia.

* kataloński: (2.1) Albià m.

źródła.

== alb (język angielski.) ==

thumb|an alb (1.1)

wymowa.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-alb.wav.

znaczenia.

rzeczownik

 (1.1) kośc. alba

odmiana.

 (1.1) lp. alb; lm. albs

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary


alb.

skrót od: Zgro­ma­dze­nie Braci Al­ber­ty­nów (zakon)


SJP.pl

skrót w funk­cji przy­miot­ni­ka

 (1.1) = jęz. al­bań­ski

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈbãj̃sʲci, AS: albãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary


alba

1. biała szata z lnia­ne­go płót­na, o sze­ro­kich rę­ka­wach, się­ga­ją­ca do ziemi, uży­wa­na w ko­ścio­łach ka­to­lic­kich przez ka­pła­nów pod­czas li­tur­gii;
2. pieśń ju­trzen­na, ga­tu­nek li­ry­ki śred­nio­wiecz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kośc. długa biała szata li­tur­gicz­na;

 (1.2) liter. ga­tu­nek pie­śni mi­łos­nej bę­dą­cej po­ran­ną pie­śnią roz­sta­nia ko­chan­ków;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alba – imię żeń­skie
  • alba – róża biała
  • ALBA (Bo­li­wa­riań­ska Al­ter­na­ty­wa dla Ame­ry­ki) – po­ro­zu­mie­nie go­spo­dar­cze
  • Alba Mons (d. Alba Pa­te­ra) – wul­kan tar­czo­wy na Mar­sie
  • Jes­si­ca Alba – ak­tor­ka ame­ry­kań­ska
  • alba – śred­nio­wiecz­na pieśń pro­wan­sal­ska
  • Dom Alba (hiszp. La Casa de Alba) – jeden z naj­star­szych rodów szla­chec­kich w Hisz­pa­nii
  • Księ­stwo Alba – (Alva) księ­stwo w Hisz­pa­nii; przed­sta­wi­ciel Fer­dy­nand de To­le­do; XIII księż­na Alba była pa­tron­ka i muzą Goi
  • alba – szata li­tur­gicz­na ko­lo­ru bia­łe­go
  • alba ślą­ska – lu­te­rań­ska szata li­tur­gicz­na ko­lo­ru bia­łe­go
  • Alba – sto­li­ca hi­sto­rycz­nej die­cez­ji w Ce­sar­stwie rzym­skim
  • Alba – ze­spół pa­ła­co­wo-par­ko­wy Ka­ro­la Ra­dzi­wił­ła pod Nieś­wie­żem

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W li­tur­gii alba jest szatą uży­wa­ną przez du­chow­nych wszyst­kich stop­ni, jak rów­nież przez osoby świec­kie (np. lek­to­rów), które speł­nia­ją okre­ślo­ne po­słu­gi li­tur­gicz­ne.

 (1.1) Je­że­li alba nie osła­nia do­kład­nie zwy­kłe­go stro­ju koło szyi, przed wło­że­niem alby na­le­ży na­ło­żyć hu­me­rał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalba, AS: alba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. albit m., albinos m., albinoska ż., albinizm m., albatros m.

 przym. albinotyczny, albitowy

Wiktionary


albakora

1. ga­tu­nek mor­skiej ryby z ro­dzi­ny ma­kre­lo­wa­tych; tuń­czyk biały, tuń­czyk dłu­go­płet­wy;
2. ga­tu­nek mor­skiej ryby z ro­dzi­ny ma­kre­lo­wa­tych; tuń­czyk złoty, tuń­czyk żół­to­płet­wy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tuń­czyk biały (Thun­nus ala­lun­ga)
  • tuń­czyk żół­to­płet­wy (Thun­nus al­ba­ca­res)

Wikipedia


alban

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alban – miej­sco­wość w USA, w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Por­ta­ge
  • Alban – miej­sco­wość we Fran­cji
  • Alban – imię mę­skie
  • Alban – mę­czen­nik bry­tyj­ski, świę­ty
  • Alban (ang. Alban Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Grant
  • Alban (ang. Alban Town) – gmina w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Por­ta­ge

Wikipedia


albania

pań­stwo w Eu­ro­pie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w po­łud­nio­wej czę­ści Eu­ro­py, ze sto­li­cą w Ti­ra­nie;

Wiktionary

Al­ba­nia, Re­pu­bli­ka Al­ba­nii ( Shqipëria, Re­pu­bli­ka e Shqipërise) – pań­stwo w po­łud­nio­wo-wschod­niej Eu­ro­pie na Bał­ka­nach. Al­ba­nia na za­cho­dzie ma do­stęp do Morza Adria­tyc­kie­go, a na po­łud­nio­wym za­cho­dzie do Morza Joń­skie­go. Sto­li­cą kraju jest Ti­ra­na, jest to rów­nież fi­nan­so­we cen­trum kraju.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Al­ba­nia jest kra­jem eu­ro­pej­skim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈbãɲja, AS: albãńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Albańczyk mos., Albanka ż., albański mrz., albańskość ż., albanistyka ż., albanistka ż., albanista mos.

 przym. albański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Republika Albanii, reg. śl. alfabet Steuera Albańijo, ślabikŏrzowy szrajbōnek Albanijŏ

Wiktionary


albaniusz

imię mę­skie


SJP.pl


albanka

oby­wa­tel­ka Al­ba­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta na­ro­do­wo­ści al­bań­skiej, oby­wa­tel­ka Al­ba­nii, miesz­kan­ka Al­ba­nii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Karol oże­nił się ze ślicz­niut­ką Al­ban­ką po­cho­dzą­cą z Ti­ra­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈbãŋka, AS: albãŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Albania ż., albański mrz.

:: fm. Albańczyk mos.

 przym. albański

Wiktionary


albany

[czy­taj: OLbany] mia­sto w USA


SJP.pl

Al­ba­ny () – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych nad rzeką Hud­son, sto­li­ca stanu Nowy Jork i sie­dzi­ba hrab­stwa Al­ba­ny.

Ob­szar me­tro­po­li­tal­ny Al­ba­ny–Sche­nec­ta­dy–Troy liczy 904,6 tys. miesz­kań­ców.

Prze­mysł: pa­pier­ni­czy, ma­szy­no­wy, che­micz­ny, spo­żyw­czy, odzie­żo­wy, a w ze­spo­le miej­skim także elek­tro­tech­nicz­ny.

Wikipedia


albarello

ce­ra­micz­ne na­czy­nie ap­te­kar­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zaz­wy­czaj zdo­bio­ne ce­ra­micz­ne na­czy­nie uży­wa­ne przez ap­te­ka­rzy

Wiktionary

Al­ba­rel­lo – jest to fa­jan­so­we na­czy­nie ap­te­kar­skie w kształ­cie cy­lin­drycz­nym (przy­po­mi­na­ją­cym ło­dy­gę bam­bu­sa) u góry lekko zwę­żo­ne. Uży­wa­no ich w Me­zo­po­ta­mii i Per­sji. W okre­sie Re­ne­san­su (w XIV wieku) wy­ko­ny­wa­no we Wło­szech pię­kne i ko­lo­ro­we al­ba­rel­le w ma­jo­li­ce.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌalbaˈrɛlːɔ, AS: albare•lo

Wiktionary


albatros

ptak z ro­dzi­ny pta­ków oce­a­nicz­nych, wy­stę­pu­ją­cy głów­nie na oce­a­nach pół­ku­li po­łud­nio­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. ży­ją­cy w ko­lo­niach, ży­wot­ny ptak oce­a­nicz­ny o ma­syw­nym dzio­bie;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W spoj­rze­niu jego ma­lo­wa­ła się taka cie­ka­wość i odro­bi­nę nie­chęt­ne zdzi­wie­nie, jakby oglą­dał al­ba­tro­sa z wyspy Bor­neo, fokę czy kro­ko­dy­la.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈbatrɔs, AS: albatros

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alba ż., albatrosowate nmos. lm.

Wiktionary


albatrosowate

o ce­chach al­ba­tro­so­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


albatrosowaty

o ce­chach al­ba­tro­so­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


albańczyk

oby­wa­tel Al­ba­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. czło­wiek na­ro­do­wo­ści al­bań­skiej, oby­wa­tel Al­ba­nii, miesz­ka­niec Al­ba­nii

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­bań­czy­cy
  • Al­bań­czyk – film fa­bu­lar­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­bra­łam się z ja­kimś Al­bań­czy­kiem wra­ca­ją­cym do sie­bie do Ti­ra­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈbãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: albãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Albania ż., albański mrz.

:: fż. Albanka ż.

 przym. albański

Wiktionary


albański

do­ty­czą­cy Al­ba­nii


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Al­ba­nią, do­ty­czą­cy Al­ba­nii

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język uży­wa­ny przez Al­bań­czy­ków;

 (2.2) jęz. wy­mar­ły język uży­wa­ny przez miesz­kań­ców sta­ro­żyt­nej Al­ba­nii Ka­u­ka­skiej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzię­ki al­bań­skim jeżom, które zja­dły żmije, można było wy­bu­do­wać oś­ro­dek wy­po­czyn­ko­wy w Zło­tych Pia­skach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈbãj̃sʲci, AS: albãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Albania ż., Albańczyk mos., Albanka ż., albańskość ż.

 przysł. po albańsku

Wiktionary


albańskojęzyczny

1. po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem al­bań­skim;
2. na­pi­sa­ny w ję­zy­ku al­bań­skim;
3. o ja­kimś te­re­nie: za­miesz­ka­ny przez lud­ność po­słu­gu­ją­cą się ję­zy­kiem al­bań­skim


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem al­bań­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem al­bań­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku al­bań­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈbãj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: albãĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


albańskość

ze­spół cech wła­ści­wych Al­bań­czy­kom


SJP.pl


albea

model sa­mo­cho­du marki Fiat


SJP.pl


albecki

naz­wi­sko


SJP.pl

Herb Al­bec­ki i jego od­mia­ny

Al­bec­ki (Ah­le­beck) – ka­szub­ski herb szla­chec­ki. Z po­wo­du spe­cy­ficz­nej hi­sto­rii re­gio­nu, mimo przy­na­leż­no­ści do Rze­czy­po­spo­li­tej, ro­dzi­na i herb nie zo­sta­ły od­no­to­wa­ne przez pol­skich he­ral­dy­ków.

Wikipedia


albedo

1. licz­ba wy­ra­ża­ją­ca sto­su­nek na­tę­że­nia świa­tła od­bi­te­go do na­tę­że­nia świa­tła pa­da­ją­ce­go;
2. biała war­stwa skór­ki owo­ców cy­tru­so­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) biała część skór­ki w owo­cach cy­tru­so­wych

 (1.2) fiz. licz­ba cha­rak­te­ry­zu­ją­ca sto­su­nek na­tę­że­nia świa­tła od­bi­te­go do na­tę­że­nia świa­tła pa­da­ją­ce­go;

Wiktionary

Al­be­do ( bia­łość) – pa­ra­metr fo­to­me­trycz­ny okre­śla­ją­cy zdol­ność od­bi­ja­nia świa­tła przez daną po­wierzch­nię. Po­ję­cie to do fi­zy­ki wpro­wa­dził Jo­hann He­in­rich Lam­bert. Licz­bo­wo jest równe współ­czyn­ni­ko­wi od­bi­cia fal z ca­łe­go za­kre­su o dłu­go­ści 300–3000 nm lub ca­łe­go za­kre­su wi­dzial­ne­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: alˈbɛdɔ, AS: albedo

Wiktionary


albedometr

mier­nik na­tę­że­nia od­bi­te­go pro­mie­nio­wa­nia sło­necz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. nauk. przy­rząd na­u­ko­wy słu­żą­cy do po­mia­ru al­be­do

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Al­be­do­metr zmie­rzył, że śnieg świe­żo pa­da­ją­cy ma al­be­do bli­skie 0,9.

Wiktionary


albee

model sa­mo­cho­du marki Fiat


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Albee – miej­sco­wość w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Grant
  • Albee (ang. Albee Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Sa­gi­naw
  • Ed­ward Albee (1928-2016) – ame­ry­kań­ski dra­ma­turg
  • Fred Ho­ud­lett Albee (1876-1945) – ame­ry­kań­ski or­to­pe­da

Wikipedia


albena

miej­sco­wość tu­ry­stycz­na w Buł­ga­rii


SJP.pl

Al­be­na (bułg. Албена) – miej­sco­wość tu­ry­stycz­na w Buł­ga­rii, od­da­lo­na ok. 32 km na pół­noc od Warny, 14 km od Zło­tych Pia­sków i 12 km na po­łud­nio­wy za­chód od Bał­czi­ku.

Nazwa miej­sco­wo­ści po­cho­dzi od bo­ha­ter­ki sztu­ki Jor­da­na Jow­ko­wa – Ał­be­ny. Roz­wój ku­ror­tu roz­po­czął się w 1968 r: w stycz­niu 1968 Todor Żiw­kow do­ko­nał sym­bo­licz­ne­go wbi­cia ło­pa­ty, zaś pierw­si tu­ry­ści za­gra­nicz­ni (z Pol­ski i Cze­cho­sło­wa­cji) po­ja­wi­li się w ku­ror­cie w 1969 roku.

Wikipedia


albercik

zdrob­nie­nie od: Al­bert, Al­brecht (imio­na mę­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od Al­bert

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Albert mos., albertyn mos.

Wiktionary


alberciny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Al­ber­ty lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


alberga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tu­ryst. rel. schro­ni­sko dla pie­szych piel­grzy­mów w Hisz­pa­nii

Wiktionary

Al­ber­ga – miej­sco­wość ("tätort") w Szwe­cji, w re­gio­nie ad­mi­ni­stra­cyj­nym ("län") Södermanland (gmina Eskil­stu­na).

Miej­sco­wość jest po­ło­żo­na w pro­win­cji hi­sto­rycz­nej ("land­skap") Södermanland, ok. 25 km na po­łud­nio­wy za­chód od Eskil­stu­ny. Przez Al­ber­ge prze­bie­ga droga kra­jo­wa nr 56 ("Riksväg 56"; Norrköping – Västerås – Gävle) oraz droga lo­kal­na nr 230 ("Länsväg 230") do Eskil­stu­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W al­ber­dze do­sta­je­my swoje łóżko, naj­czę­ściej pię­tro­we, w ko­e­du­ka­cyj­nych sa­lach wie­lo­o­so­bo­wych. sic.

Wiktionary


alberski

naz­wi­sko


SJP.pl


albert

1. (zwy­kle w licz­bie mno­giej) ro­dzaj her­bat­ni­ków an­giel­skich
2. ga­tu­nek tru­ska­wek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­bert – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go
  • (719) Al­bert – pla­ne­to­i­da w Ukła­dzie Sło­necz­nym
  • Al­bert – pol­ska i cze­ska sieć hand­lo­wa
  • Al­bert – bo­ha­ter po­wie­ści Msza za mia­sto Arras
  • Al­bert – okręg wy­bor­czy w wy­bo­rach do Izby Re­pre­zen­tan­tów w Be­li­ze
  • Al­bert – an­ty­pa­pież w 1102
  • Al­bert (zm. 1135) – kar­dy­nał dia­kon S. Te­o­do­ro od wrze­śnia 1127 roku
  • Al­bert (zm. mię­dzy 1168 a 1178) – przed­sta­wi­ciel dy­na­stii Pia­stów
  • Al­bert (1397–1439) – król Wę­gier od 1437, ar­cyk­sią­żę Au­strii od 1404 jako Al­bert V, król Czech od 1437 jako Al­brecht, król Nie­miec od 1438 jako Al­brecht II
  • Al­bert (ur. 1798, zm. 1869) – ksią­żę Schwarz­burg-Ru­dol­stadt
  • Al­bert (1819–1861) – ksią­żę Wiel­kiej Bry­ta­nii i Ir­lan­dii, mąż kró­lo­wej Wik­to­rii
  • Al­bert z Aix, XII w. – hi­sto­ryk

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) – Czy ty w pią­tek coś na­ga­da­łaś Al­ber­to­wi? Bo po­wie­dział, że wię­cej nie bę­dzie do mnie do domu przy­cho­dził! – Ja?! – obu­rzy­łam się. – Ja?! Na­ga­da­łam?!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalbɛrt, AS: albert

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Albertowa ż., albertyn mos., albertynka ż., Albrecht mos., Albertowo n.

:: zdrobn. Albercik mos.

:: fż. Alberta ż.

 przym. Albertowy, albertyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Olbracht; zdrobn. Albercik, zdrobn. gw. Górny Śląsk Bercik

Wiktionary


alberta

1. (zwy­kle w licz­bie mno­giej) ro­dzaj her­bat­ni­ków an­giel­skich
2. ga­tu­nek tru­ska­wek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. jedna z dzie­się­ciu pro­win­cji ka­na­dyj­skich;

 (1.2) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Al­ber­ta – jedna z pro­win­cji Ka­na­dy, w Za­chod­niej Ka­na­dzie. Al­ber­ta gra­ni­czy z na­stę­pu­ją­cy­mi pro­win­cja­mi: od za­cho­du z Ko­lum­bią Bry­tyj­ską, od wscho­du z Sa­skat­che­wan, z Te­ry­to­ria­mi Pół­noc­no-Za­chod­ni­mi na pół­no­cy i z ame­ry­kań­skim sta­nem Mon­ta­na od po­łud­nia.

Z po­pu­la­cją 4,9 mln miesz­kań­ców jest czwar­tą pod wzglę­dem za­lud­nie­nia pro­win­cją Ka­na­dy. W la­tach 2000–2024 po­pu­la­cja wzro­sła o 63%. Sto­li­cą pro­win­cji jest Ed­mon­ton, a naj­więk­szym mia­stem Cal­ga­ry.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ka­na­dyj­skie Góry Ska­li­ste od­dzie­la­ją pro­win­cje Al­ber­ty i Ko­lum­bii Bry­tyj­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈbɛrta, AS: alberta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Albert m., albertyn mos., albertynka ż.

 przym. Albertowy, albertański

Wiktionary


alberti

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­me­ni­co Al­ber­ti (1710-1740) – wło­ski kom­po­zy­tor
  • Ka­zi­mie­ra Al­ber­ti – pol­ska po­et­ka, po­wie­ścio­pi­sar­ka, tłu­macz­ka, dzia­łacz­ka kul­tu­ral­na
  • Leone Bat­ti­sta Al­ber­ti (1404-1472) – wło­ski ar­ty­sta i uczo­ny
  • Sta­ni­sław Al­ber­ti – pol­ski woj­sko­wy, praw­nik, pu­bli­cy­sta, tłu­macz i sta­ro­sta
  • Al­ber­ti – sta­cja metra w Bu­e­nos Aires.
  • Al­ber­ti – miej­sco­wość w pro­win­cji Bu­e­nos Aires, cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne Par­ti­do Al­ber­ti.
  • Par­ti­do Al­ber­ti (hiszp. Par­ti­do de Al­ber­ti) – jedno z 135 par­ti­dos w pro­win­cji Bu­e­nos Aires.
  • Bas Al­ber­tie­go

Wikipedia


albertostwo

Al­bert z mał­żon­ką; Al­ber­to­wie


SJP.pl


albertowie

Al­bert z mał­żon­ką; Al­ber­to­stwo


SJP.pl


albertowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Al­ber­ta lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Al­ber­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na miej­scu al­ber­to­we­go dworu wznie­sio­no za­me­czek, póź­niej­szą sie­dzi­bę sta­ro­stwa grodz­kie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Albert m., Alberta ż., albertyn mos.

 przym. albertyński

Wiktionary


albertozaur

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pa­le­ont. ro­dzaj te­ro­po­da z ro­dzi­ny ty­ra­no­za­u­rów;

Wiktionary

Al­ber­to­za­ur ("Al­ber­to­sa­u­rus") – ro­dzaj te­ro­po­da z ro­dzi­ny ty­ra­no­za­u­rów (Ty­ran­no­sa­u­ri­dae) ży­ją­ce­go na za­cho­dzie Ame­ry­ki Pół­noc­nej pod ko­niec okre­su kre­do­we­go, nie­mal 70 mln lat temu. Za­sięg wy­stę­po­wa­nia ga­tun­ku ty­po­we­go, "Al­ber­to­sa­u­rus sar­cop­ha­gus", był ogra­ni­czo­ny do te­re­nów dzi­siej­szej pro­win­cji Al­ber­ta w Ka­na­dzie, od któ­rej po­cho­dzi jego nazwa ro­dza­jo­wa. Na­u­kow­cy nie są zgod­ni co do licz­by ga­tun­ków wew­nątrz ro­dza­ju "Al­ber­to­sa­u­rus" – niek­tó­rzy uz­na­ją "Gor­go­sa­u­rus li­bra­tus" za drugi ga­tu­nek.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) al­ber­to­za­ur był dwu­noż­nym dra­pież­ni­kiem z nie­wiel­ki­mi dwu­pal­cza­sty­mi dłoń­mi i ogrom­ną głową z po­tęż­ny­mi szczę­ka­mi, uz­bro­jo­ny­mi w ponad pół setki wiel­kich, ostrych zębów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalbɛrˈtɔzawr, AS: albertozau̯r

Wiktionary


albertrandi

pol­ski herb szla­chec­ki


SJP.pl

Al­ber­tran­di ("Al­ber­tran­dy") – pol­ski herb szla­chec­ki z no­bi­li­ta­cji.

Wikipedia


albertus

ko­me­dia sa­ty­rycz­na o przy­go­dach wo­jen­nych Al­ber­tu­sa, bo­ha­te­ra ano­ni­mo­we­go ut­wo­ru "Al­ber­tus z wojny" z 1596 roku


SJP.pl


albertville

[czy­taj: alberWIL] mia­sto we Fran­cji i dawna nazwa (1962-79) Ka­le­mii, mia­sta w De­mo­kra­tycz­nej Re­pu­bli­ce Konga


SJP.pl

Al­bert­vil­le – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Ower­nia-Rodan-Alpy, w de­par­ta­men­cie Sa­ba­u­dia, któ­re­go jest pod­pre­fek­tu­rą. Przez gminę prze­pły­wa rzeka Isère.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 17 411 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 993 osób/km² (wśród 2880 gmin re­gio­nu Rodan-Alpy Al­bert­vil­le pla­su­je się na 42. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 622.).

Wikipedia


albertvillski

→ Al­bert­vil­le


SJP.pl

Patrz:

Albertville

albertyn

mnich na­le­żą­cy do za­ko­nu św. Al­ber­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­kon­nik ze zgro­ma­dze­nia za­ło­żo­ne­go przez św. Al­ber­ta Chmie­low­skie­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­ber­tyn − część mia­sta Sło­nim na Bia­ło­ru­si
  • Al­ber­tyn − wieś na Lit­wie
  • Al­ber­tyn – mo­ne­ta

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Brat Jacka zo­stał al­ber­ty­nem i miesz­ka w pu­stel­ni na Ka­la­tów­kach.

 (1.1) Wie­dzia­łeś, że al­ber­ty­ni mają pla­ców­ka­a­ców­kę na Za­po­ro­żu?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Albert m., Albercik m., Alberta ż.

:: fż. albertynka ż.

 przym. albertyński, Albertowy

Wiktionary


albertyna

mnich na­le­żą­cy do za­ko­nu św. Al­ber­ta


SJP.pl

Al­ber­ty­na – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Al­bert, pier­wot­nie zdrob­nie­nie od żeń­skie­go imie­nia Al­ber­ta. Pa­tron­ką tego imie­nia jest bł. Al­ber­ty­na Ber­ken­brock.

W Pol­sce imię po­zo­sta­je imie­niem rzad­kim. W stycz­niu 2024 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 135 ko­biet o imie­niu Al­ber­ty­na na­da­nym jako imię pier­wsze. Dla po­rów­na­nia, naj­czę­ściej na­da­ne jako żeń­skie imię pier­wsze – Anna, nosi 1 072 616 osób.

Wikipedia


albertyni

mnich na­le­żą­cy do za­ko­nu św. Al­ber­ta


SJP.pl

Al­ber­ty­ni – Zgro­ma­dze­nie Braci Al­ber­ty­nów Trze­cie­go Za­ko­nu Re­gu­lar­ne­go Świę­te­go Fran­cisz­ka Se­ra­fic­kie­go Po­słu­gu­ją­cych Ubo­gim ("Alb").

Wikipedia


albertyniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Al­ber­ty­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


albertynizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. nurt w fi­lo­zo­fii śred­nio­wiecz­nej za­po­cząt­ko­wa­ny przez Al­ber­ta Wiel­kie­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Albert m., albertynka ż.

Wiktionary


albertynka

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr Trze­cie­go Za­ko­nu Re­gu­lar­ne­go św. Fran­cisz­ka z Asyżu Po­słu­gu­ją­cych Ubo­gim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. za­kon­ni­ca ze zgro­ma­dze­nia al­ber­tyń­skie­go

Wiktionary

Al­ber­tyn­ka – po­stać z dra­ma­tu "Ope­ret­ka" Wi­tol­da Gom­bro­wi­cza.

W tek­ście ut­wo­ru wy­stę­pu­je jako "Al­ber­tyn­ka – cud dziew­czyn­ka", panna z do­bre­go domu. Jest skrom­na i do­brze wy­cho­wa­na, marzy jed­nak o na­go­ści, jest nie­ja­ko no­śni­kiem jej idei. Hra­bia Szarm pra­gnie po­siąść dziew­czy­nę i z za­pa­łem ją uwo­dzi. O wzglę­dy Al­ber­tyn­ki wal­czy też baron Fi­ru­let.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Be­zdom­ny zna­lazł schro­nie­nie u al­ber­ty­nek w Kra­ko­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Albert mos., Alberta ż., albertynizm mrz.

:: fm. albertyn mos.

 przym. albertyński

Wiktionary


albertynki

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr Trze­cie­go Za­ko­nu Re­gu­lar­ne­go św. Fran­cisz­ka z Asyżu Po­słu­gu­ją­cych Ubo­gim


SJP.pl

Al­ber­tyn­ki – Zgro­ma­dze­nie Sióstr Trze­cie­go Za­ko­nu Re­gu­lar­ne­go św. Fran­cisz­ka z Asyżu Po­słu­gu­ją­cych Ubo­gim (CSAPI, pol. ZSAPU), żeń­ski zakon ka­to­lic­ki za­ło­żo­ny przez św. Adama Chmie­low­skie­go 15 stycz­nia 1891 roku w Kra­ko­wie.

Pier­wsze sie­dem sióstr al­ber­ty­nek przy­ję­ło ha­bi­ty za zgodą kard.

Wikipedia


albertyzm

Al­ber­tyzm – sy­stem fi­lo­zo­ficz­ny opar­ty na po­glą­dach św. Al­ber­ta Wiel­kie­go.

Jako kie­ru­nek zaz­na­czył się w kręgu pa­ry­skim w XV wieku. Jan z Ma­i­son­ne­u­ve wy­o­dręb­nił z dok­try­ny Al­ber­ta Wiel­kie­go istot­ne skład­ni­ki ne­o­pla­toń­skie, jed­no­cze­śnie opo­wia­da­jąc się prze­ciw­ko to­miz­mo­wi, sko­tyz­mo­wi i ock­ha­miz­mo­wi. Ba­da­nia Jana kon­ty­nu­o­wał w Ko­lo­nii He­i­me­ryk de Campo. W Pol­sce al­ber­tyzm obec­ny był w fi­lo­zo­fii Ja­ku­ba z Go­sty­ni­na i Jana z Gło­go­wa z Aka­de­mii Kra­kow­skiej.

Wikipedia


albertyński

→ al­ber­tyn


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z al­ber­ty­na­mi lub al­ber­tyn­ka­mi, do­ty­czą­cy al­ber­ty­nów lub al­ber­ty­nek

Wiktionary

Patrz:

albertyn

Przykłady

 (1.1) W Ka­to­wi­cach pow­stał klasz­tor al­ber­tyń­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. albertyn m., albertynka ż., Albert mos.

 przym. Albertowy

Wiktionary


albi

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. miej­sco­wość na po­łud­niu Fran­cji, na pół­noc­ny wschód od Tu­lu­zy;

Wiktionary

Albi – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, na pół­noc­ny wschód od Tu­lu­zy, w re­gio­nie Ok­sy­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Tarn. Oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny de­par­ta­men­tu Tarn. W 2018 roku jej po­pu­la­cja wy­no­si­ła 50 741 miesz­kań­ców, gę­stość za­lud­nie­nia wy­nio­sła 1145.9 osób/km². Przez gminę prze­pły­wa rzeka Tarn. W 2010 roku mia­sto wpi­sa­no na listę świa­to­we­go dzie­dzict­wa UNESCO.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Inni na­zy­wa­li ich al­bi­gen­sa­mi, gdyż po­łud­nio­wo­fran­cu­skie mia­sto Albi stało się cen­trum ich ak­tyw­no­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. albigens mos.

 przym. albigeński

Wiktionary


albicja

eg­zo­tycz­na ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych


SJP.pl

Al­bi­cja ("Al­bi­zia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych ("Fa­ba­ce­ae"). Obej­mu­je 123 ga­tun­ki. Wy­stę­pu­ją one w tro­pi­kach i stre­fie sub­tro­pi­kal­nej w Azji, Afry­ce, Au­stra­lii i w obu Ame­ry­kach. Ro­śli­ny te za­sied­la­ją różne sied­li­ska, od wil­got­nych lasów rów­ni­ko­wych po lasy sied­lisk su­chych. Nazwa na­u­ko­wa upa­mięt­nia wło­skie­go przy­rod­ni­ka Fi­lip­po del Al­biz­zi'ego. Wiele ga­tun­ków upra­wia­nych jest jako ro­śli­ny ozdob­ne, szcze­gól­nie roz­po­wszech­nio­na w tej roli zo­sta­ła al­bi­cja biało-ró­żo­wa.

Wikipedia


albigens

czło­nek fran­cu­skich sekt quasi-do­mi­ni­kań­skich z XII wieku, odz­na­cza­ją­cy się wiel­ką po­boż­no­ścią i asce­tycz­nym try­bem życia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. hist. przed­sta­wi­ciel he­re­tyc­kie­go ruchu w śred­nio­wiecz­nej Fran­cji;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwano ich także al­bi­gen­sa­mi, od mia­sta Albi.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. albigeński

 rzecz. Albi n.

Wiktionary


albigensi

ruch re­li­gij­no-spo­łecz­ny ak­tyw­ny na po­łud­niu Eu­ro­py od XII do XIV wieku, któ­re­go przed­sta­wi­cie­le uz­na­wa­li ist­nie­nie dobra i zła, odrzu­ca­li or­ga­ni­za­cję Ko­ścio­ła, pro­pa­go­wa­li czy­stość mo­ral­ną i asce­zę; ka­ta­rzy, ka­ta­ro­wie


SJP.pl


albigeński

zwią­za­ny z al­bi­gen­sem, al­bi­gen­sa­mi


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z al­bi­gen­sa­mi, do­ty­czą­cy al­bi­gen­sów

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do al­bi­gen­sów, bę­dą­cy ich włas­no­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kru­cja­ta al­bi­geń­ska ode­gra­ła zna­czą­cą rolę w two­rze­niu i or­ga­ni­za­cji za­rów­no za­ko­nu do­mi­ni­ka­nów, jak i śred­nio­wiecz­nej ink­wi­zy­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. albigens m., Albi n.

Wiktionary


albigowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce;

Wiktionary

Al­bi­go­wa – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie łań­cuc­kim, w gmi­nie Łań­cut. Ma sta­tus so­łect­wa.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą rzym­sko­ka­to­lic­kiej pa­ra­fii Na­ro­dze­nia Najś­więt­szej Maryi Panny.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Al­bi­go­wa. W la­tach 1973–1976 miej­sco­wość była sie­dzi­bą gminy Al­bi­go­wa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kie­row­cy będą mieli do po­ko­na­nia dwa od­cin­ki spe­cjal­ne (Al­bi­go­wa i Stra­szyd­le) o łącz­nej dłu­go­ści 70 km.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalbʲiˈɡɔva, AS: albʹigova

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Albigowianin, Albigowianka

 przym. albigowski

Wiktionary


albigowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Al­bi­go­wia­nin. (miesz­ka­niec Al­bi­go­wej)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalbʲiɡɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: albʹigovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary


albigowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Al­bi­go­wian­ka. (miesz­kan­ka Al­bi­go­wej)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalbʲiɡɔˈvʲjãŋka, AS: albʹigovʹi ̯ãŋka

Wiktionary


albigowski

przy­miot­nik

 (1.1) odrzecz. Al­bi­go­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalbʲiˈɡɔfsʲci, AS: albʹigofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Albigowa, Albigowianin, Albigowianka

Wiktionary


albin

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Albin – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „biały”. Po­nad­to ist­nie­je ger­mań­skie imię Alb­win (Al­bu­in), od któ­re­go forma skró­co­na może być jed­na­ko­wa z imie­niem Albin.

Wy­stą­pi­ło w sta­ro­pol­skich tek­stach w XIV wieku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Albin się nie wy­chy­lał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalbʲĩn, AS: albʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Albina ż.

Wiktionary


albina

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Al­bi­na – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Albin. Praw­do­po­dob­nie wy­wo­dzi się od słowa "albus", czyli czy­sty, biały.

Inna hi­po­te­za głosi, że to po­łą­cze­nie ger­mań­skich słów „alb” i „wini”, co ma oz­na­czać „przy­ja­ciół­kę elfów”[].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Los tego ze­słań­ca i za­ko­cha­nej w nim po uszy Al­bi­ny był tak niez­wy­kły, że za­in­te­re­so­wał sa­me­go Lwa Toł­sto­ja, który poś­wię­cił mu opo­wia­da­nie "Za co?".

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Albin mos.

Wiktionary


albiniak

naz­wi­sko


SJP.pl


albininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Al­bi­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


albinizm

1. brak lub nie­do­bór barw­ni­ków me­la­ni­no­wych u czło­wie­ka i zwie­rząt; bie­lact­wo, le­u­ko­der­ma;
2. brak chlo­ro­fi­lu w ro­śli­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. wet. wro­dzo­ny brak barw­ni­ka skóry, wło­sów u ludzi i zwie­rząt;

 (1.2) bot. brak chlo­ro­fi­lu

Wiktionary

Al­bi­nizm, bie­lact­wo – uwa­run­ko­wa­ny ge­ne­tycz­nie brak lub nie­do­bór pig­men­tu (me­la­ni­ny) w or­ga­niz­mie. Osob­nik po­sia­da­ją­cy tę cechę na­zy­wa­ny jest al­bi­no­sem i cha­rak­te­ry­zu­je się bia­łym lub bla­do­ró­żo­wym (zwią­za­nym z prześ­wi­ty­wa­niem na­czyń krwio­no­śnych) od­cie­niem skóry, bia­ły­mi wło­sa­mi, bla­do­ró­żo­wy­mi tę­czów­ka­mi i czer­wo­ny­mi źre­ni­ca­mi (z uwagi na prześ­wi­ty­wa­nie na­czyń krwio­no­śnych z dna oka; czer­wo­ne źre­ni­ce wy­stę­pu­ją je­dy­nie u niek­tó­rych al­bi­no­sów).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jan ma al­bi­nizm. Al­bi­nizm to wro­dzo­ny de­fekt ge­ne­tycz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈbʲĩɲism̥, AS: albʹĩńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alba ż., albinos m., albinoska ż.

 przym. albinotyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bielactwo

Wiktionary


albinoni

naz­wi­sko


SJP.pl


albinos

osoba dot­knię­ta al­bi­niz­mem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. czło­wiek dot­knię­ty al­bi­niz­mem (nie­do­bo­rem pig­men­tu w skó­rze)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) wet. zwie­rzę dot­knię­te al­bi­niz­mem (nie­do­bo­rem pig­men­tu w skó­rze)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) bot. ro­śli­na dot­knię­ta al­bi­niz­mem (bra­kiem chlo­ro­fi­lu)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­bi­nizm – brak pig­men­tu w skó­rze, two­rach skór­nych, wło­sach i tę­czów­ce oka;
  • Al­bi­nos ze Smyr­ny – me­dio­pla­toń­ski fi­lo­zof z II w.n.e.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) On miał bar­dzo jasną skórę, ale nie był al­bi­no­sem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈbʲĩnɔs, AS: albʹĩnos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. albinizm m.

:: fż. albinoska ż.

 przym. albinotyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bielak

Wiktionary


albinoska

→ al­bi­nos


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ko­bie­ta al­bi­nos

Wiktionary

Patrz:

albinos, albinos

Wymowa:

IPA: ˌalbʲĩˈnɔska, AS: albʹĩnoska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. albinizm m.

:: fm. albinos m.

 przym. albinotyczny

Wiktionary


albinoski

→ al­bi­nos


SJP.pl

Patrz:

albinos, albinos

albinostwo

Albin z mał­żon­ką; Al­bi­no­wie


SJP.pl


albinotyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest al­bi­no­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są al­bi­no­tycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. albinotyczny

 przysł. albinotycznie

Wiktionary


albinotyczny

zwią­za­ny z al­bi­niz­mem, al­bi­no­sem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) odz­na­cza­ją­cy się al­bi­niz­mem, zwią­za­ny z al­bi­niz­mem, do­ty­czą­cy al­bi­niz­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalbʲĩnɔˈtɨt͡ʃnɨ, AS: albʹĩnotyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alba ż., albinizm m., albinos m., albinoska ż., albinotyczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bielaczy

Wiktionary


albinowie

Albin z mał­żon­ką; Al­bi­no­stwo


SJP.pl


albinowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ju­liusz Al­bi­now­ski (1856-1929) – ge­ne­rał dy­wiz­ji Woj­ska Pol­skie­go
  • Sta­ni­sław Józef Al­bi­now­ski (1923-2005) – pol­ski eko­no­mi­sta, pu­bli­cy­sta i dzien­ni­karz eko­no­micz­ny.
  • Wło­dzi­mierz Al­bi­now­ski (1848-1915) – pow­sta­niec stycz­nio­wy, wspó­łor­ga­ni­za­tor i Czło­nek Za­rzą­du To­wa­rzy­stwa Gim­na­stycz­ne­go Sokół w Brze­sku.
  • Zofia Al­bi­now­ska-Min­kie­wi­czo­wa (1886-1971) – pol­ska ma­lar­ka i gra­ficz­ka, córka ge­ne­ra­ła Ju­liu­sza Al­bi­now­skie­go

Wikipedia


albinowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Al­bi­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


albion

dawna nazwa wyspy Bry­ta­nii; obec­nie po­e­tyc­ko: An­glia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) poet. An­glia

 (1.2) poet. daw. wyspa Wiel­ka Bry­ta­nia

Wiktionary

Al­bion – sta­ro­daw­na i li­te­rac­ka nazwa An­glii (Wiel­kiej Bry­ta­nii) spo­ty­ka­na u au­to­rów sta­ro­żyt­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po dro­dze do fi­na­ło­we­go tur­nie­ju w Ju­go­sła­wii wzię­ła re­wanż na sy­nach Al­bio­nu, ogra­ła Por­tu­ga­lię i dwu­krot­nie Cypr.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalbʲjɔ̃n, AS: albʹi ̯õn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. albioński

Wiktionary


albioński

→ Al­bion


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) poet. an­giel­ski

Wiktionary

Patrz:

Albion

Przykłady

 (1.1) Ce­cho­wał go za­wsze ro­dzaj an­glo­sa­skiej re­zer­wy, a nawet i wy­gląd miał al­bioń­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Albion mrz.

Wiktionary


albit

mi­ne­rał, gli­no­krze­mian sodu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał, gli­no­krze­mian so­do­wy;

Wiktionary

Albit (ska­leń so­do­wy) – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów za­li­cza­ny do grupy zwa­nej pla­gio­kla­za­mi jak i ska­le­ni al­ka­licz­nych. Na­le­ży do mi­ne­ra­łów po­spo­li­tych.

Nazwa po­cho­dzi od ła­ciń­skie­go "albus" – biały.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈalbʲit, AS: albʹit

Wiktionary

Powiązane:

 przym. albitowy

 rzecz. alba ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) glinokrzemian sodowy

Wiktionary


albitofir

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. ro­dzaj mag­mo­wej skały wy­lew­nej, skła­da­ją­cej się głów­nie z fe­no­krysz­ta­łów al­bi­tu;

Wiktionary

Al­bi­to­fir – nazwa skały o pod­wój­nym zna­cze­niu.

Pier­wsze, to skała mag­mo­wa wy­lew­na, skła­da­ją­ca się głów­nie z fe­no­krysz­ta­łów al­bi­tu tkwią­cych w mi­kro­kry­sta­licz­nym al­bi­to­wym cie­ście skal­nym, w bar­dzo małej ilo­ści może za­wie­rać schlo­ry­ty­zo­wa­ne mi­ne­ra­ły ciem­ne oraz sku­pio­ne w ge­o­dach kwar­ce i wę­gla­ny.

Wikipedia


albitowy

→ albit


SJP.pl

Patrz:

albit

albityzacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. miner. pro­ces przeksz­tał­ca­nia mi­ne­ra­łów ska­łot­wór­czych w albit

Wiktionary


albiński

naz­wi­sko


SJP.pl

Al­biń­ski – herb szla­chec­ki, na­da­ny w za­bo­rze au­striac­kim.

Wikipedia


albo

i, a, za­rów­no jak; bo


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) …łą­czą­cy dwa zda­nia rów­no­rzęd­ne, oraz dwie czę­ści zda­nia, wska­zu­ją­cy, że tylko jedna część jest praw­dzi­wa;

 (1.2) …łą­czą­cy dwa zda­nia rów­no­rzęd­ne, oraz dwie czę­ści zda­nia, wska­zu­ją­cy, że przy­najm­niej jedna część jest praw­dzi­wa

 (1.3) stpol. za­rów­no jak

 (1.4) stpol. i

 (1.5) stpol. po­nie­waż

par­ty­ku­ła

 (2.1) pot. …wpro­wa­dza­ją­ca py­ta­nie re­to­rycz­ne, za­prze­cza­ją­ce ko­mu­ni­ko­wa­nej w nim tre­ści

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) W. lp. od: alba

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­pu­kał dwa albo trzy razy.

 (1.2) Jutro po­ja­dę na grzy­by albo zo­sta­nę w domu.

 (2.1) Albo on to zro­zu­mie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalbɔ, AS: albo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) lub; daw. abo; ofic. bądź

 (2.1) alboż, czy, czyż

Wiktionary


albo-albo

wy­łącz­nie jedna z moż­li­wo­ści do wy­bo­ru


SJP.pl

Albo-albo ( Enten-Eller) – utwór duń­skie­go fi­lo­zo­fa Sørena Kier­ke­ga­ar­da, wy­da­ny w dwóch to­mach w 1843 roku.

Wikipedia


alboby

"albo" wraz z cząst­ką trybu przy­pu­szcza­ją­ce­go


SJP.pl


alborada

pieśń po­ran­na, także ro­dzaj ut­wo­ru wy­ko­ny­wa­ne­go w Hisz­pa­nii o po­ran­ku na oboju i bęb­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • hisz­pań­ska pieśń po­ran­na, wy­ko­ny­wa­na zaz­wy­czaj na oboju z akom­pa­nia­men­tem bębna.
  • mek­sy­kań­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny.
  • pe­ru­wiań­ski ze­spół mu­zycz­ny, wy­ko­nu­ją­cy mu­zy­kę an­dyj­ską.

Wikipedia


alborański

przy­miot­nik

 (1.1) geogr. do­ty­czą­cy Morza Al­bo­rań­skie­go

Wiktionary


albowiem

spój­nik do­łą­cza­ją­cy wy­ja­śnie­nie do wcze­śniej­szej in­for­ma­cji


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) książk. …przy­łą­cza­ją­cy zda­nie, które wy­ja­śnia prze­ka­za­ną wcze­śniej in­for­ma­cję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Al­bo­wiem tak Bóg umi­ło­wał świat, że Syna swego jed­no­ro­dzo­ne­go dał, aby każdy, kto weń wie­rzy, nie zgi­nął, ale miał żywot wiecz­ny.

 (1.1) Sąd nie roz­strzy­gał w tre­ści wy­ro­ku o kosz­tach pro­ce­su, al­bo­wiem po­niósł je w ca­ło­ści powód, który prze­grał spra­wę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈbɔvʲjɛ̃m, AS: albovʹi ̯ẽm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ponieważ, bo; stpol. abociem

Wiktionary


alboć

spój­nik

 (1.1) stpol. albo, czy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalbɔt͡ɕ, AS: alboć

Wiktionary


alboż

par­ty­ku­ła bę­dą­ca wzmoc­nio­ną po­sta­cią par­ty­ku­ły albo; czyż


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) przest. …wzmoc­nio­ne „albo” w zna­cze­niu: „par­ty­ku­ła wpro­wa­dza­ją­ca py­ta­nie re­to­rycz­ne, za­prze­cza­ją­ce ko­mu­ni­ko­wa­nej w nim tre­ści”

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Alboż mi­łość jest stwo­rzo­na dla ta­kich jak on?

Wiktionary


albrecht

1. imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­brecht Niedź­wiedź (ok. 1100–1170) – mar­gra­bia Bran­den­bur­gii
  • Al­brecht I Habs­burg (1255–1308) – ksią­żę Au­strii i król Nie­miec
  • Al­brecht Askań­czyk (zm. 1385) – ksią­żę Brunsz­wi­ku-Lüneburga
  • Al­brecht (zm. 1395) – ar­cy­bi­skup Bremy
  • Al­brecht II Habs­burg (1397–1439) – król Nie­miec, jako Al­bert V ar­cyk­sią­żę Au­strii, jako Al­bert król Wę­gier, król Czech i ksią­żę Luk­sem­bur­ga.
  • Al­brecht Od­waż­ny (1443–1500) – ksią­żę saski, na­miest­nik Ni­der­lan­dów
  • Al­brecht Ho­hen­zol­lern – wiel­ki mistrz za­ko­nu krzy­żac­kie­go, ksią­żę Prus
  • Al­brecht Al­cy­bia­des (1522–1557) – mar­gra­bia Kulm­bach
  • Al­brecht (1648-1699) – ksią­żę Sak­so­nii
  • An­drzej Al­brecht (1930-2010) – pol­ski pi­sarz.
  • Bruno Hugo Al­brecht (ur. 1901 w Łodzi, zm. ?) – zbrod­niarz na­zi­stow­ski.
  • Ja­nusz Al­brecht (1892-1941) – puł­kow­nik dy­plo­mo­wa­ny ka­wa­le­rii Woj­ska Pol­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Al­brecht i po­cho­dzę z Wied­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Albrechtowo n., Albrechtów mrz., Albrechcice nmos., Albert mos., Olbracht mos.

Wiktionary


albrechtostwo

Al­brecht z mał­żon­ką; Al­brech­to­wie


SJP.pl


albrechtowie

Al­brecht z mał­żon­ką; Al­brech­to­stwo


SJP.pl


albrechtowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Al­brech­ta lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


albright

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ma­de­le­i­ne Al­bright – ame­ry­kań­ska dy­plo­mat­ka, se­kre­tarz stanu
  • Al­bright – miej­sco­wość w sta­nie Wir­gi­nia Za­chod­nia, w hrab­stwie Pre­ston
  • Al­bright (ang. Al­bright Towns­hip) – gmina w sta­nie Ka­ro­li­na Pół­noc­na, w hrab­stwie Chat­ham

Wikipedia


albucid

[czy­taj: albuc-id] nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­bak­te­ryj­ne­go do oczu, za­wie­ra­ją­ce­go sul­fa­ce­ta­mid


SJP.pl


album

1. księ­ga przez­na­czo­na do wkła­da­nia lub wkle­ja­nia i prze­cho­wy­wa­nia np. znacz­ków pocz­to­wych; kla­ser;
2. sta­ran­nie wy­da­na książ­ka z re­pro­duk­cja­mi dzieł sztu­ki itp. oraz ob­ja­śnie­nia­mi;
3. płyta mu­zycz­na;
4. pa­mięt­nik;
5. szki­cow­nik ma­la­rza lub gra­fi­ka;
6. księ­ga, w któ­rej od­no­to­wa­no wszyst­kich stu­den­tów uczel­ni wyż­szej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zbiór re­pro­duk­cji, fo­to­gra­fii, pocz­tó­wek, znacz­ków itp.

 (1.2) druk. wy­daw­nict­wo o cha­rak­te­rze ilu­stra­cyj­nym, z nie­wiel­ką ilo­ścią tek­stu ob­ja­śnia­ją­ce­go

 (1.3) muz. wy­daw­nict­wo mu­zycz­ne za­wie­ra­ją­ce na­gra­nia mu­zycz­ne na pły­cie dłu­go­gra­ją­cej long­play (LP) lub dysku kom­pak­to­wym (CD);

 (1.4) (w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie) część muru po­ma­lo­wa­na na biało przez­na­czo­na do umie­szcza­nia ogło­szeń

 (1.5) przest. księ­ga oby­wa­te­li mia­sta

 (1.6) przest. pa­mięt­nik, imien­nik, sztam­buch, gdzie na pa­miąt­kę przy­jaz­ne osoby za­pi­su­ją swoje imio­na, wier­sze lub kre­ślą ry­sun­ki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • album – w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie, część muru po­ma­lo­wa­na na biało, przez­na­czo­na do umie­szcza­nia ogło­szeń
  • album – zbiór re­pro­duk­cji, fo­to­gra­fii, pocz­tó­wek, znacz­ków itp.
  • album – wy­daw­nict­wo książ­ko­we o cha­rak­te­rze ilu­stra­cyj­nym, z nie­wiel­ką ilo­ścią tek­stu ob­ja­śnia­ją­ce­go
  • album – wy­daw­nict­wo za­wie­ra­ją­ce na­gra­nia mu­zycz­ne w for­mie fi­zycz­nej lub cy­fro­wej
  • Album – album mu­zycz­ny Mo­ni­ki Brod­ki
  • Album – album mu­zycz­ny Kry­sty­ny Proń­ko
  • Album – album mu­zycz­ny Qu­ort­ho­na
  • The Album

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kilka fo­to­gra­fii z dziad­ko­we­go al­bu­mu har­ce­rze opu­bli­ko­wa­li w swoim wy­daw­nict­wie ubie­głej je­sie­ni.

 (1.2) Gdzie znaj­dzie­my ja­kieś al­bu­my ze zdję­cia­mi wa­wel­skich ar­ra­sów?

 (1.3) W zesz­łym ty­god­niu była pre­mie­ra no­we­go al­bu­mu grupy "Kacz­ki na Akord".

 (1.3) Pio­sen­ka z tego al­bu­mu była hitem w 2005 roku.

 (1.3) W mojej ko­lek­cji mam wiele al­bu­mów z lat 80. i 90.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalbũm, AS: albũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. minialbum mrz.

:: zdrobn. albumik mrz.

 przym. albumowy

 przysł. albumowo

Wiktionary


albumik

zdrob­nie­nie od: album


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. mały album

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. album mrz., albumowicz mos.

Wiktionary


albumin

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. plu­ral|al­bu­mi­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈbũmʲĩn, AS: albũmʹĩn

Wiktionary


albumina

biał­ko pro­ste wy­stę­pu­ją­ce m.in. w oso­czu krwi, mleku, zbożu, jaj­kach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. biał­ko roz­pu­szczal­ne w wo­dzie;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalbũˈmʲĩna, AS: albũmʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. albuminuria ż., abuminoid m.

 przym. albuminowy

Wiktionary


albuminat

po­łą­cze­nie biał­ka z me­ta­la­mi, sto­so­wa­ne jako pre­pa­ra­ty lecz­ni­cze


SJP.pl


albumino

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od al­bu­mi­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalbũˈmʲĩnɔ, AS: albũmʹĩno

Wiktionary


albuminoid

biał­ko o bu­do­wie włó­kien­ko­wej, bar­dzo od­por­ne na dzia­ła­nie en­zy­mów i czyn­ni­ków che­micz­nych; skle­ro­pro­te­id, skle­ro­pro­te­i­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. biał­ko włó­kni­ste, od­por­ne na en­zy­my i czyn­ni­ki che­micz­ne, wy­stę­pu­ją­ce w tkan­kach zwie­rząt, ta­kich jak skóra, włosy, paz­nok­cie, ścię­gna czy chrząst­ki, peł­nią­ce rolę bu­dul­co­wą i na­da­ją­ce tkan­kom wy­trzy­ma­łość

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skleroproteid, skleroproteina

Wiktionary


albuminometr

przy­rząd do okre­śla­nia ilo­ści bia­łek w pły­nach ustro­jo­wych or­ga­niz­mu


SJP.pl


albuminowy

zwią­za­ny z al­bu­mi­ną


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z al­bu­mi­ną, do­ty­czą­cy al­bu­mi­ny

 (1.2) zbu­do­wa­ny, wy­ko­na­ny z al­bu­mi­ny lub z jej do­dat­kiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. albumina ż., albuminuria ż., abuminoid m.

Wiktionary


albuminuria

obec­ność ciał biał­ko­wych w moczu; pro­te­i­nu­ria; biał­ko­mocz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. biał­ko­mocz.;

Wiktionary

Al­bu­mi­nu­ria – objaw cho­ro­bo­wy po­le­ga­ją­cy na wy­stę­po­wa­niu drob­no­czą­stecz­ko­wych al­bu­min w moczu. Ich stę­że­nie oz­na­cza się w przy­god­nej prób­ce lub okre­śla wy­da­la­nie w zbiór­ce do­bo­wej moczu. Stę­że­nie po­ni­żej 20 mg/l lub wy­da­la­nie do 30 mg/24h przyj­mu­je się za fiz­jo­lo­gicz­ną normę (nor­mo­al­bu­mi­nu­ria).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌalbũmʲĩˈnurʲja, AS: albũmʹĩnurʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. albumina

 przym. albuminowy

Wiktionary


albuminy

biał­ko pro­ste wy­stę­pu­ją­ce m.in. w oso­czu krwi, mleku, zbożu, jaj­kach


SJP.pl

Al­bu­mi­ny – biał­ka wy­stę­pu­ją­ce w pły­nach (np. oso­czu krwi i mleku) oraz w tkan­kach zwie­rzę­cych i w na­sio­nach ro­ślin. Ce­chu­ją się nie­wiel­ki­mi ma­sa­mi czą­stecz­ko­wy­mi, do­brze roz­pu­szcza­ją się w wo­dzie (są hy­dro­fi­lo­we), łatwo kry­sta­li­zu­ją. W skła­dzie istot­ną rolę od­gry­wa kwas aspa­ra­gi­no­wy i glu­ta­mi­no­wy (do 25%), le­u­cy­na i izo­le­u­cy­na (ok. 16%), na­to­miast gli­cy­ny jest nie­wie­le (ok. 1%).

Wikipedia


albumowicz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, którą ze wzglę­du na jej osią­gnię­cia umie­szczo­no w al­bu­mie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalbũˈmɔvʲit͡ʃ, AS: albũmovʹič

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. album mrz., albumik mrz.

 przym. albumowy

Wiktionary


albumowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w for­mie al­bu­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. album mrz.

 przym. albumowy

Wiktionary


albumowy

zwią­za­ny z al­bu­mem (w zna­cze­niu książ­ki z re­pro­duk­cja­mi obra­zów), np. al­bu­mo­we wy­da­nie książ­ki o Wroc­ła­wiu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z al­bu­mem, do­ty­czą­cy al­bu­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niez­wy­kły świat Orien­tu to al­bu­mo­wy prze­wod­nik po fa­scy­nu­ją­cych miej­scach Azji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalbũˈmɔvɨ, AS: albũmovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. album mrz., albumowicz mos.

 przysł. albumowo

Wiktionary


albuquerque

[czy­taj: albeKERki] mia­sto w USA


SJP.pl

Al­bu­qu­er­que – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Nowy Mek­syk, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny hrab­stwa Ber­na­lil­lo, po­ło­żo­ne nad rzeką Rio Gran­de, u pod­nó­ża pasma gór­skie­go San­dia (na wscho­dzie). Naj­więk­sze mia­sto w Nowym Mek­sy­ku, głów­ny oś­ro­dek go­spo­dar­czy oraz węzeł tran­spor­to­wy tego stanu. W 2020 roku mia­sto za­miesz­ka­ne było przez 564 559 miesz­kań­ców; ob­szar me­tro­po­li­tal­ny – 916 528.

Wikipedia


albéniz

[czy­taj: alBEnis] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bal­ta­sar Albéniz (1905–1978) – hisz­pań­ski tre­ner pił­kar­ski
  • Isaac Albéniz (1860–1909) – hisz­pań­ski kom­po­zy­tor i pia­ni­sta

Wikipedia


alcantara

[czy­taj: al­kan­ta­ra] marka mięk­kie­go, wy­trzy­ma­łe­go ma­te­ria­łu tek­styl­ne­go; Al­kan­ta­ra


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • al­can­ta­ra – ma­te­riał tek­styl­ny
  • Alcántara – mia­sto w Hisz­pa­nii
  • Alcântara – mia­sto w Bra­zy­lii
  • Alcântara – kos­mo­drom w Bra­zy­lii
  • Al­can­ta­ra – rzeka na Sy­cy­lii
  • Al­can­ta­ra – sta­cja ko­le­jo­wa w Giar­di­ni-Naxos, w pro­win­cji Me­sy­na, w re­gio­nie Sy­cy­lia, we Wło­szech
  • Alcántara – zakon ry­cer­ski za­ło­żo­ny w cza­sie re­konk­wi­sty

Wikipedia


alcatel

[czy­taj: al­ka­tel] marka sprzę­tu te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ne­go i elek­tro­ni­ki użyt­ko­wej oraz firma


SJP.pl


alcatraz

[czy­taj: AlkatRAZ]
1. wyspa w za­to­ce San Fran­ci­sco;
2. nie­czyn­ne już, cięż­kie wię­zie­nie na tej wy­spie


SJP.pl

Al­ca­traz Is­land – wyspa na Za­to­ce San Fran­ci­sco. W ję­zy­ku hisz­pań­skim zwana jest "Wyspą Głup­ta­ków" (hiszp. "Isla de los Al­ca­tra­ces"), a w an­giel­skim na­zy­wa­na także "Skałą" (ang. "The Rock"). Znaj­du­je się na niej nie­czyn­ne już wię­zie­nie o za­o­strzo­nym ry­go­rze, dzia­ła­ją­ce od 1934 do 1963 roku. Zam­knię­te zo­sta­ło głów­nie z po­wo­du wy­so­kich kosz­tów utrzy­ma­nia, błę­dów kon­struk­cyj­nych i pow­sta­ją­cych usz­ko­dzeń be­to­no­wych ele­men­tów po­przez słone, nad­mor­skie po­wie­trze.

Wikipedia


alcazar

[czy­taj: alkaZAR] grupa mu­zycz­na


SJP.pl


alcejski

stro­fa al­cej­ska - ro­dzaj stro­fy czte­ro­wier­szo­wej spo­ty­ka­nej w po­ez­ji an­tycz­nej


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) liter. zwią­za­ny ze sty­lem po­e­tyc­kim Al­ka­jo­sza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten utwór jest na­pi­sa­ny w stylu al­cej­skim.

Wiktionary


alcest

imię mę­skie


SJP.pl

Al­cest – fran­cu­ski pro­jekt mu­zycz­ny za­ło­żo­ny w 2000 roku w Ba­gnols-sur-Cèze we Fran­cji. Po­cząt­ko­wo for­ma­cja skła­da­ła się z trzech człon­ków: Neige'a, Ae­gno­ra i Ar­got­ha. W tym skła­dzie ze­spół wydał pier­wsze demo, utrzy­ma­ne w sty­li­sty­ce black­me­ta­lo­wej. Wkrót­ce po tym Ae­gnor i Ar­goth opu­ści­li grupę, po­zo­sta­wia­jąc Neige'a jako je­dy­ne­go człon­ka pro­jek­tu. Od tego mo­men­tu brzmie­nie Al­cest za­czę­ło stop­nio­wo ewo­lu­o­wać w kie­run­ku sho­e­ga­ze.

Wikipedia


alcesta

imię żeń­skie


SJP.pl

Al­ce­sta (wł. "Al­ce­ste") – opera Chri­stop­ha Wil­li­bal­da Gluc­ka, w trzech ak­tach, do któ­rej li­bret­to na­pi­sał Ra­nie­ri de’ Cal­za­bi­gi. Jej pre­mie­ra miała miej­sce w Wied­niu 26 grud­nia 1767 roku, zaś wer­sję fran­cu­ską tej opery wy­sta­wio­no po raz pier­wszy w Pa­ry­żu 23 kwiet­nia 1776 roku.

Wikipedia


alcestostwo

Al­cest z mał­żon­ką; Al­ce­sto­wie


SJP.pl


alcestowie

Al­cest z mał­żon­ką; Al­ce­sto­stwo


SJP.pl


alcestowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Al­ce­sta lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


alceściny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Al­ce­sty lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


alchemia

śred­nio­wiecz­na pse­u­do­na­u­ka ma­ją­ca na celu od­na­le­zie­nie sub­stan­cji (tzw. ka­mie­nia fi­lo­zo­ficz­ne­go) za­mie­nia­ją­cej każdą inną sub­stan­cję w złoto lub inne me­ta­le szla­chet­ne i bę­dą­cej le­kiem na każdą do­le­gli­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przed­na­u­ko­wa dzie­dzi­na wie­dzy ma­ją­ca na celu od­kry­cie spo­so­bu prze­mia­ny me­ta­li niesz­la­chet­nych w złoto i wy­na­le­zie­nie leku prze­dłu­ża­ją­ce­go życie;

 (1.2) książk. sztu­ka ro­bie­nia cze­goś, po­strze­ga­na jako ta­jem­ni­cza

Wiktionary

Al­che­mia – przed­na­u­ko­wa prak­ty­ka łą­czą­ca ele­men­ty, które za­war­te są obec­nie w che­mii, fi­zy­ce, sztu­ce, se­mio­ty­ce, psy­cho­lo­gii, pa­rap­sy­cho­lo­gii, me­ta­lur­gii, me­dy­cy­nie, astro­lo­gii, mi­sty­cyz­mie i re­li­gii. Wspól­nym celem al­che­mi­ków było od­kry­cie me­to­dy trans­mu­ta­cji oło­wiu w złoto (ka­mień fi­lo­zo­ficz­ny), le­kar­stwa na wszel­kie cho­ro­by (pa­na­ce­um), elik­si­ru nie­śmier­tel­no­ści czy sztucz­ne stwo­rze­nie ludz­kie­go życia (ho­mun­ku­lus). Al­che­mię można uwa­żać za bez­poś­red­nie­go przod­ka współ­czes­nej che­mii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­cho­dził z No­rym­ber­gi, stu­dio­wał me­dy­cy­nę na uni­wer­sy­te­cie w Wit­ten­ber­dze, ale prze­de wszyst­kim in­te­re­so­wał się wy­kła­da­ną tam al­che­mią, astro­lo­gią i magią.

 (1.2) Może dzia­ła do­pie­ro ta cała al­che­mia go­to­wa­nia, to mi­ste­rium. Za­pa­chy z dzie­ciń­stwa, które przy­wo­łu­ją wspom­nie­nia, które wy­wo­łu­ją łzy wzru­sze­nia…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈxɛ̃mʲja, AS: alχẽmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alchemik m., alchemista m.

 przym. alchemicki, alchemiczny

 przysł. alchemicznie

Wiktionary


alchemicki

→ al­che­mik


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy al­che­mi­ka

Wiktionary

Patrz:

alchemik

Powiązane:

 rzecz. alchemik mos., alchemia ż.

Wiktionary


alchemiczka

→ al­che­mik


SJP.pl

Patrz:

alchemik

alchemicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) od­no­sząc się do al­che­mii

 (1.2) przen. prze­mie­nia­jąc w niez­wy­kłe, ma­gicz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alchemia ż.

 przym. alchemiczny

Wiktionary


alchemiczny

→ al­che­mia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy al­che­mii

Wiktionary

Patrz:

alchemia

Powiązane:

 rzecz. alchemik mos., alchemia ż.

 przysł. alchemicznie

Wiktionary


alchemik

czło­wiek zaj­mu­ją­cy się al­che­mią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się al­che­mią w śred­nio­wie­czu

 (1.2) uczn. na­u­czy­ciel che­mii

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czło­wiek zaj­mu­ją­cy się al­che­mią
  • Al­che­mik – po­wieść na­pi­sa­na przez Paulo Co­el­ho
  • Al­che­mik – pol­ski film z 1988 roku
  • Al­che­mik – obraz na­ma­lo­wa­ny przez Adria­e­na van Osta­de
  • Al­che­mik – pol­ska grupa jaz­zo­wa
  • Al­che­mik Sen­di­vius
  • Al­che­mik Sę­dzi­wój

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W śred­nio­wie­czu al­che­mi­cy pró­bo­wa­li uzy­skać złoto z oło­wiu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈxɛ̃mʲik, AS: alχẽmʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alchemia ż., alchemista m.

:: fż. alchemiczka ż.

 przym. alchemiczny, alchemicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alchemista

Wiktionary


alchemista

daw­niej: al­che­mik - czło­wiek zaj­mu­ją­cy się al­che­mią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. osoba zaj­mu­ją­ca się al­che­mią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alchemik mos., alchemia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. alchemik

Wiktionary


alchemistka

→ al­che­mi­sta; al­che­micz­ka


SJP.pl


alchimia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. al­che­mia

Wiktionary

Stu­dio Al­chi­mia – stu­dio pro­jek­to­we, za­ło­żo­ne w 1976 roku w Me­dio­la­nie przez ar­chi­tek­ta Ales­san­dra Gu­er­rie­ra. Po­cząt­ko­wo ga­le­ria sztu­ki wy­sta­wia­ją­ca prace ek­spe­ry­men­tal­ne, nie­skrę­po­wa­ne żad­ny­mi nor­ma­mi. Jedno z cen­trów an­ty­de­si­gnu, a na­stęp­nie Memp­his.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: alˈxʲĩmʲja, AS: alχʹĩmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alchimista mos.

Wiktionary


alchimista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. al­che­mik

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalxʲĩˈmʲista, AS: alχʹĩmʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alchimia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. alchemista, alchemik

Wiktionary


alcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od alt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie alt, lecz tylko sła­biut­ki alcik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alt m.

 przym. altowy

Wiktionary


alcista

1. muzyk gra­ją­cy na al­tów­ce; al­to­wio­li­ni­sta; al­to­wio­li­sta; al­ty­sta;
2. osoba śpie­wa­ją­ca altem; al­ty­sta, alt;
3. muzyk gra­ją­cy na in­stru­men­cie o skali zbli­żo­nej do skali głosu al­to­we­go (np. na sak­so­fo­nie al­to­wym); al­ty­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) chło­piec lub męż­czyz­na śpie­wa­ją­cy altem

 (1.2) zob. al­to­wio­li­sta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alʲˈt͡ɕista, AS: alʹćista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alt m., altysta m., altówka ż.

:: fż. alcistka ż., altystka ż.

 przym. altowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) altysta, kontratenor, falsecista

Wiktionary


alcistka

muzyk płci żeń­skiej gra­ją­cy na al­tów­ce; al­to­wio­list­ka; al­to­wio­li­nist­ka; al­tyst­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta śpie­wa­ją­ca altem

 (1.2) zob. al­to­wio­list­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alʲˈt͡ɕistka, AS: alʹćistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alt m., altystka ż.

:: fm. alcista m., altysta m.

 przym. altowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) altystka

Wiktionary


alcoblock

[czy­taj: al­ko­blok] urzą­dze­nie unie­moż­li­wia­ją­ce uru­cho­mie­nie sil­ni­ka sa­mo­cho­du po wy­kry­ciu nie­doz­wo­lo­nej dawki al­ko­ho­lu u kie­row­cy; al­ko­blo­ka­da, al­ko­lock, al­co­lock, al­ko­block, al­ko­blok


SJP.pl


alcolock

[czy­taj: al­ko­lok] urzą­dze­nie unie­moż­li­wia­ją­ce uru­cho­mie­nie sil­ni­ka sa­mo­cho­du po wy­kry­ciu nie­doz­wo­lo­nej dawki al­ko­ho­lu u kie­row­cy; al­ko­blo­ka­da, al­ko­lock, al­co­block, al­ko­block, al­ko­blok


SJP.pl


alcybiades

(ok. 450-404 p.n.e.) ateń­ski wódz i po­li­tyk z okre­su wojny pe­lo­po­ne­skiej; Al­ki­bia­des


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. ateń­ski stra­teg;

 (1.2) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Ate­nach Al­cy­bia­des pro­wa­dził roz­wią­zły tryb życia.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Alkibiades

Wiktionary


alcybiadesowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Al­cy­bia­de­sa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


alcyd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mi­trzym. heros z mi­to­lo­gii rzym­skiej, syn Jo­wi­sza, utoż­sa­mia­ny z grec­kim He­ra­kle­sem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Folco mnie zwali lu­dzie, któ­rym miłem • było me imię; dziś mój blask i słowa • pije to niebo, z wód któ­re­go piłem; • bo mniej pło­nę­ła córka Be­lu­so­wa, • wbrew Sy­che­u­so­wi, Kre­u­zie, w serca szko­le, • niż ja, nim moja po­si­wia­ła głowa; • ni Ro­do­pian­ka, która czuła wolę • do De­mo­fon­ta, ani (stare dzie­je) • Alcyd, co w sercu swym za­my­kał Jole.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alcydes m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Alcydes

Wiktionary


alcyona

skal­nik al­cy­o­na - motyl dzien­ny z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych


SJP.pl

Al­cy­o­na – bia­ło­ru­ski ze­spół mu­zycz­ny gra­ją­cy mu­zy­kę roc­ko­wą z po­gra­ni­cza power me­ta­lu i me­ta­lu sym­fo­nicz­ne­go, z ele­men­ta­mi et­nicz­ny­mi, za­ło­żo­ny w 2010 roku, a śpie­wa­ją­cy za­sad­ni­czo po an­giel­sku. Styl grupy wy­róż­niał ope­ro­wy so­pran jej wo­ka­list­ki - Olgi Te­ren­tie­wy, która kształ­ci­ła się mu­zycz­nie w Pol­sce, w Pań­stwo­wej Szko­le Mu­zycz­nej I i II st.

Wikipedia


alczeringa

sfera sa­crum u Abo­ry­ge­nów; al­czi­ran­ga


SJP.pl


alcziranga

sfera sa­crum u Abo­ry­ge­nów; al­cze­rin­ga


SJP.pl


alczyk

ptak z ro­dzi­ny alk, o czar­no-bia­łym ubar­wie­niu, wy­stę­pu­ją­cy na Gren­lan­dii i są­sia­du­ją­cych z nią od za­cho­du wy­spach; tra­czyk lo­do­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Alle alle|ref=tak., mały mor­ski ptak z ro­dzi­ny alk;

Wiktionary

Al­czyk, tra­czyk, tra­czyk lo­do­wy ("Alle alle") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny alk (Al­ci­dae), je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju Alle. Najm­niej­szy przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny alk za­miesz­ku­ją­cy re­gio­ny ne­ark­tycz­ne i pa­le­ark­tycz­ne. Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈalt͡ʃɨk, AS: alčyk

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) traczyk, traczyk alczyk, traczyk lodowy

Wiktionary


alda

książ­ka po­cho­dzą­ca z ofi­cy­ny Al­du­sa Ma­nu­tiu­sa i jego na­stęp­ców; al­dy­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alda – wieś w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Hall
  • Alda (ang. Alda Towns­hip) – gmina w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Hall

Wikipedia


aldebaran

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (1.1) astr. naj­ja­śniej­sza gwia­zda w gwia­zdo­zbio­rze Byka; jedna z gwiazd pod­wój­nych, czer­wo­nych ol­brzy­mów i naj­ja­śniej­szych gwiazd na nie­bie;

Wiktionary

Al­de­ba­ran ("Alfa Tauri", "α Tau") – naj­ja­śniej­sza gwia­zda w gwia­zdo­zbio­rze Byka. Jest od­da­lo­na o około 67 lat świetl­nych od Słoń­ca. Jest to układ pod­wój­ny, dy­sku­to­wa­ne jest ist­nie­nie w nim pla­net.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­ja­śniej­szą gwia­zdą w gwia­zdo­zbio­rze Byka jest Al­de­ba­ran, zwany też Okiem Byka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaldɛˈbarãn, AS: aldebarãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Oko Byka, alfa Byka, α Tauri

Wiktionary


aldehyd

zwią­zek or­ga­nicz­ny za­wie­ra­ją­cy w czą­stecz­ce grupę al­de­hy­do­wą, pow­sta­ją­cy w wy­ni­ku ut­le­nia­nia al­ko­ho­lu, po­wszech­nie uży­wa­ny w prze­my­śle


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny po­sia­da­ją­cy grupę al­de­hy­do­wą, czyli grupę kar­bo­ny­lo­wą (C=O) po­łą­czo­ną z jed­nym (-CHO) lub dwoma (wzór che­micz­ny|CH2O.) ato­ma­mi wo­do­ru, ak­tyw­ny che­micz­nie, ma silne wła­ści­wo­ści re­du­ku­ją­ce;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈdɛxɨt, AS: aldeχyt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aldehydowy

Wiktionary


aldehydowy

zwią­za­ny z al­de­hy­dem, do­ty­czą­cy al­de­hy­du (np. grupa al­de­hy­do­wa - atom węglu i atom wo­do­ru po­wią­za­ne ato­mem węgla, wy­stę­pu­ją­ce w każ­dym al­de­hy­dzie)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. do­ty­czą­cy al­de­hy­du, zwią­za­ny z al­de­hy­dem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaldɛxɨˈdɔvɨ, AS: aldeχydovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aldehyd m.

Wiktionary


aldehydy

zwią­zek or­ga­nicz­ny za­wie­ra­ją­cy w czą­stecz­ce grupę al­de­hy­do­wą, pow­sta­ją­cy w wy­ni­ku ut­le­nia­nia al­ko­ho­lu, po­wszech­nie uży­wa­ny w prze­my­śle


SJP.pl

Al­de­hy­dy ( al­co­hol de­hy­dro­ge­na­tus = „al­ko­hol od­wo­dor­nio­ny”) – klasa or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych po­sia­da­ją­cych grupę al­de­hy­do­wą, czyli grupę kar­bo­ny­lo­wą (#PATRZ) po­łą­czo­ną z jed­nym (#PATRZ) lub dwoma (#PATRZ) ato­ma­mi wo­do­ru. Pro­ste al­de­hy­dy, bę­dą­ce po­chod­ny­mi al­ka­nów i za­wie­ra­ją­ce w czą­stecz­ce jedną grupę al­de­hy­do­wą to al­ka­na­le o wzo­rze ogól­nym #PATRZ.

Wikipedia


alderamin

Al­de­ra­min ("Alfa Cep­hei", "α Cep") – naj­ja­śniej­sza gwia­zda w gwia­zdo­zbio­rze Ce­fe­u­sza, od­le­gła od Słoń­ca o około 49 lat świetl­nych.

Wikipedia


alderman

we wczes­noś­red­nio­wiecz­nej An­glii: urzęd­nik sto­ją­cy na czele shire


SJP.pl


aldesteron

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hor­mon wyt­wa­rza­ny przez korę nad­ner­czy z cho­le­ste­ro­lu

Wiktionary


aldis

w że­glar­stwie: ro­dzaj po­kła­do­wej, prze­no­śnej lampy sy­gna­li­za­cyj­nej, umoż­li­wia­ją­cej na­da­wa­nie kie­run­ko­wych, dy­skret­nych sy­gna­łów świetl­nych


SJP.pl


aldo

książ­ka po­cho­dzą­ca z ofi­cy­ny Al­du­sa Ma­nu­tiu­sa i jego na­stęp­ców; al­dy­na


SJP.pl


aldoheksoza

cu­kier pro­sty za­wie­ra­ją­cy sześć ato­mów węgla w swej czą­stecz­ce


SJP.pl


aldoksym

zwią­zek or­ga­nicz­ny, pro­dukt re­ak­cji kon­den­sa­cji al­de­hy­dów z hy­drok­sy­lo­a­mi­ną; otrzy­my­wa­ny w celu iden­ty­fi­ka­cji al­de­hy­dów


SJP.pl


aldol

zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy grupę al­de­hy­do­wą i al­ko­ho­lo­wą


SJP.pl


aldolaza

enzym na­le­żą­cy do klasy liaz, bio­rą­cy udział w gli­ko­li­zie


SJP.pl


aldolowy

→ aldol


SJP.pl

Patrz:

aldol

aldona

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Al­do­na – imię żeń­skie, po­cho­dzi ono od sta­ro­pru­skie­go miana "Al­de­gut" lub bia­ło­ru­skie­go "Ał­do­nia", bę­dą­ce­go przeksz­tał­ce­niem grec­kie­go imie­nia Eu­do­kia (Eu­do­cja). No­si­ło je wiele księż­ni­czek li­tew­skich wy­da­wa­nych za pol­skich ksią­żąt (głów­nie ma­zo­wiec­kich).

Al­do­na imie­ni­ny ob­cho­dzi: 1 marca, 10 wrze­śnia i 11 paź­dzier­ni­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Al­do­ny bę­dziesz się ra­dził? Ona jest mądra jak Sa­lo­mo­no­we port­ki!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈdɔ̃na, AS: aldõna

Wiktionary


aldoniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Al­do­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


aldonka

zdrob­nie­nie od imie­nia żeń­skie­go Al­do­na


SJP.pl


aldopentoza

cu­kier pro­sty za­wie­ra­ją­cy pięć ato­mów węgla w swej czą­stecz­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. al­do­za, która ma pięć ato­mów węgla w czą­stecz­ce

Wiktionary


aldosteron

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. bio­chem. hor­mon ste­ry­do­wy wyt­wa­rza­ny przez war­stwę kłęb­ko­wa­tą kory nad­ner­czy, na­le­żą­cy do grupy mi­ne­ra­lo­kor­ty­ko­i­dów

Wiktionary

Al­do­ste­ron – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ste­ro­i­dów. Na­le­ży do hor­mo­nów ste­ry­do­wych wyt­wa­rza­nych przez war­stwę kłęb­ko­wa­tą kory nad­ner­czy. Al­do­ste­ron na­le­ży do grupy hor­mo­nów kory nad­ner­czy okre­śla­nych jako mi­ne­ra­lo­kor­ty­ko­ste­ro­i­dy (al­do­ste­ron i 11-de­zok­sy­kor­ty­ko­ste­ron).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ja­nu­szo­wi zba­da­ją po­ziom al­do­ste­ro­nu i kor­ty­zo­lu, gdyż wy­kry­li mu przy­pad­ko­wo guz nad­ner­cza w ba­da­niu TK.

 (1.1) Nad­mier­ne wy­dzie­la­nie al­do­ste­ro­nu przez nad­ner­cza zmniej­sza ner­ko­we wy­da­la­nie Na⁺, zwięk­sza na­to­miast wy­da­la­nie z mo­czem K⁺, Mg₂⁺ i NH₄⁺.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaldɔˈstɛrɔ̃n, AS: aldosterõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aldosteronizm

Wiktionary


aldoza

zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy cu­krów pro­stych za­wie­ra­ją­cy w swej bu­do­wie grupę al­de­hy­do­wą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. cu­kier pro­sty, który za­wie­ra grupę al­de­hy­do­wą (–CHO) w po­zy­cji koń­co­wej czą­stecz­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Al­do­zy sta­no­wią pod­sta­wo­we źró­dło ener­gii dla or­ga­niz­mów.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wzór ogólny: CₙH₂ₙOₙ

Wiktionary


aldozowy

→ al­do­za


SJP.pl

Patrz:

aldoza

aldozy

zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy cu­krów pro­stych za­wie­ra­ją­cy w swej bu­do­wie grupę al­de­hy­do­wą


SJP.pl

Al­do­zy lub al­de­hy­do­cu­kry, cukry al­de­hy­do­we – cukry pro­ste, w któ­rych czą­stecz­kach wy­stę­pu­je grupa al­de­hy­do­wa, w prze­ci­wień­stwie do ketoz, w któ­rych wy­stę­pu­je grupa ke­to­no­wa. Ich ogól­ny wzór su­ma­rycz­ny to CnH2nOn (gdzie n≥3).

Wzory aldoz za­pi­sy­wa­ne są w for­mie cy­klicz­nej lub łań­cu­cho­wej, np. CH2OH–(CHOH)n−2–CHO, co nie­ko­niecz­nie odz­wier­cied­la ich rze­czy­wi­stą struk­tu­rę (np. kry­sta­licz­na glu­ko­za ma formę w pełni cy­klicz­ną, a w rozt­wo­rze wy­stę­pu­je pewna ilość formy łań­cu­cho­wej).

Wikipedia


aldrej

stop me­ta­li: alu­mi­nium, ma­gne­zu, krze­mu i że­la­za; dobry prze­wod­nik elek­trycz­ny, sto­so­wa­ny do wy­ro­bu prze­wod­ni­ków wy­so­kie­go na­pię­cia


SJP.pl


aldrich

[czy­taj: OLdricz] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ro­bert Al­drich – ame­ry­kań­ski re­ży­ser i pro­du­cent fil­mo­wy
  • Al­drich – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Todd
  • Al­drich – wieś w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Polk
  • Al­drich (ang. Al­drich Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Wa­de­na

Wikipedia


aldridge

[czy­taj: ol­dridż albo ol­drycz] naz­wi­sko


SJP.pl

Al­drid­ge – mia­sto w Wiel­kiej Bry­ta­nii, w An­glii, w re­gio­nie West Mid­lands, w hrab­stwie West Mid­lands, w dy­stryk­cie Wal­sall. W 2015 roku mia­sto li­czy­ła 39 631 miesz­kań­ców[].

Pier­wsza wzmian­ka o mie­ście po­cho­dzi z 1086 roku. Al­drid­ge jest wspom­nia­na w Do­mes­day Book (1086) jako "Al­re­wic".

Wikipedia


aldrin

naz­wi­sko


SJP.pl


aldrowanda

wie­lo­let­nia owa­do­żer­na ro­śli­na wodna z ro­dzi­ny ro­sicz­ko­wa­tych


SJP.pl

Al­dro­wan­da ("Al­dro­van­da" L.) – ro­dzaj ro­ślin mię­so­żer­nych z ro­dzi­ny ro­sicz­ko­wa­tych. Do cza­sów współ­czes­nych przetr­wał tylko jeden, wy­stę­pu­ją­cy w roz­pro­sze­niu w Eu­ro­pie, Azji, Afry­ce i Au­stra­lii ga­tu­nek, obec­ny także w Pol­sce – al­dro­wan­da pę­che­rzy­ko­wa­ta ("Al­dro­van­da ve­si­cu­lo­sa"). Jest on za­ra­zem ga­tun­kiem ty­po­wym ro­dza­ju.

Wikipedia


aldryna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. tok­sycz­ny zwią­zek chlo­ro­or­ga­nicz­ny o wzo­rze su­ma­rycz­nym wzór che­micz­ny|C12H8Cl6., trwa­ły w śro­do­wi­sku, uży­wa­ny, zwła­szcza daw­niej, jako in­sek­ty­cyd;

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „Al­drin”. Zo­bacz też: Buzz Al­drin, astro­na­u­ta.

Al­dry­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy wę­glo­wo­do­rów ha­lo­ge­no­wa­nych ma­ją­cy po­stać bia­łe­go nie­roz­pu­szczal­ne­go w wo­dzie prosz­ku.

Sil­nie tru­ją­cy, sto­so­wa­ny jako in­sek­ty­cyd po­lich­lo­ro­wy, jest także tru­ją­cy dla ssa­ków. Jest sto­so­wa­ny prze­ciw pę­dra­kom i lar­wom oraz do de­zyn­fek­cji gleb.

Wikipedia


aldunia

zdrob­nie­nie od: Al­do­na, Ro­mu­al­da (imio­na żeń­skie)


SJP.pl


aldyna

książ­ka po­cho­dzą­ca z ofi­cy­ny Al­du­sa Ma­nu­tiu­sa i jego na­stęp­ców; alda


SJP.pl


ale

1. spój­nik (lecz), par­ty­ku­ła lub wy­krzy­knik;
2. uwaga, za­strze­że­nie;
3. słaba stro­na kogoś albo cze­goś;
4. [czy­taj: ejl] mocne jasne piwo an­giel­skie


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) …słu­żą­cy do łą­cze­nia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest prze­ci­wień­stwem dru­gie­go, gdy sy­tu­a­cja z jed­ne­go z nich za­cho­dzi po­mi­mo sy­tu­a­cji ze zda­nia dru­gie­go

 (1.2) …słu­żą­cy do łą­cze­nia zdań wtedy, gdy pod­kre­śla­my, że jedno stwier­dze­nie nie jest praw­dzi­we, a dru­gie jest

wy­krzy­knik

 (2.1) …wy­ra­ża­ją­cy zdu­mie­nie nad czymś

 (2.2) …wy­ra­ża­ją­cy za­chwyt nad czymś

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (3.1) spoż. ga­tu­nek piwa gór­nej fer­men­ta­cji przy­go­to­wy­wa­ne­go z udzia­łem spe­cjal­nych droż­dży;

 (3.2) wada, słaba stro­na

 (3.3) kon­trar­gu­ment, za­strze­że­nie

par­ty­ku­ła

 (4.1) gw-pl|Poz­nań. ależ

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ale – ga­tu­nek piwa
  • ale – kod ję­zy­ka ale­uc­kie­go (ISO 639-2, ISO 639-3, SIL)
  • Ale – album stu­dyj­ny Ale­xii
  • Ale – album stu­dyj­ny Do­ro­ty Miś­kie­wicz
  • Ale – przez­wi­sko Ales­san­dro Del Piero, wło­skie­go pił­ka­rza,
  • Apple Loss­less En­co­der – kodek audio firmy Apple Inc.
  • Alle

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pol­ska re­pre­zen­ta­cja do­brze grała w meczu z Birmą, ale prze­gra­ła.

 (1.2) Nie myślę o sobie, ale o tobie.

 (2.2) Ale ta dziew­czy­na ma zgrab­ne nogi!

 (3.1) Bar­man! Je­szcze jedno ale!

 (3.2) To był dobry sa­mo­chód, choć miał swoje ale.

 (3.3) W za­sa­dzie masz rację, lecz mam jedno ale.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalɛ, AS: ale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lecz, pomimo / mimo to, jednak

 (1.2) lecz, tylko

 (2.1) ależ

Wiktionary


aleatoryczny

opar­ty na za­sa­dach ale­a­to­ryz­mu; do­pu­szcza­ją­cy znacz­ną do­wol­ność ryt­micz­ną i to­nal­ną w spo­so­bie wy­ko­na­nia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) muz. zwią­za­ny z ale­a­to­ryz­mem, do­ty­czą­cy ale­a­to­ryz­mu, zbu­do­wa­ny na za­sa­dach ale­a­to­ryz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aleatoryzm mrz.

Wiktionary


aleatoryka

za­sa­da kon­struk­cji ut­wo­rów w mu­zy­ce współ­czes­nej, która do­pu­szcza do­wol­ność ryt­micz­ną lub to­nal­ną w spo­so­bie wy­ko­na­nia; ale­a­to­ryzm


SJP.pl


aleatorysta

zwo­len­nik ale­a­to­ryz­mu


SJP.pl


aleatorystka

→ ale­a­to­ry­sta


SJP.pl

Patrz:

aleatorysta

aleatoryzm

za­sa­da kon­struk­cji ut­wo­rów w mu­zy­ce współ­czes­nej, która do­pu­szcza do­wol­ność ryt­micz­ną lub to­nal­ną w spo­so­bie wy­ko­na­nia; ale­a­to­ry­ka


SJP.pl

Ale­a­to­ryzm ( ālěā, także in­de­ter­mi­nizm) – tech­ni­ka kom­po­zy­tor­ska w mu­zy­ce współ­czes­nej po­le­ga­ją­ca na do­pu­szcze­niu przez kom­po­zy­to­ra przy­pad­ko­wo­ści pod­czas wy­ko­ny­wa­nia kom­po­zy­cji w za­kre­sie pew­nych jej ele­men­tów, za­kła­da­jąc tym samym nie­pow­ta­rzal­ność sa­me­go wy­ko­na­nia. Twór­cą ter­mi­nu jest Pier­re Bo­u­lez. Za pio­nie­ra ale­a­to­ryz­mu uz­na­wa­ny jest John Cage. Ale­a­to­ryzm jest jedną z cech te­a­tru in­stru­men­tal­ne­go. Mu­zy­cy tacy jak Syl­va­no Bus­sot­ti in­de­ter­mi­no­wa­li swoją mu­zy­kę wy­ko­rzy­stu­jąc no­ta­cję gra­ficz­ną.

Wikipedia


alec

[czy­taj: alek] obce imię mę­skie


SJP.pl


alef

li­te­ra al­fa­be­tu he­braj­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. pier­wsza li­te­ra al­fa­be­tów se­mic­kich: m.in. fe­nic­kie­go, ara­mej­skie­go, arab­skie­go (ا), he­braj­skie­go (א), sy­ryj­skie­go (ܐ);

 (1.2) mat. w te­o­rii mno­go­ści, moc zbio­rów nie­skoń­czo­ne­go

Wiktionary

Alef (א) – pier­wsza li­te­ra al­fa­be­tów se­mic­kich, mię­dzy in­ny­mi fe­nic­kie­go, ara­mej­skie­go, arab­skie­go, he­braj­skie­go i sy­ryj­skie­go, od­po­wia­da­ją­ca licz­bie 1.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W mi­stycz­nych nur­tach ju­da­iz­mu gra­ficz­na forma alef sym­bo­li­zu­je nie­skoń­czo­ność oraz Boga, a także jed­ność.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalɛf, AS: alef

Wiktionary


alegacja

prze­sta­rza­łe: po­da­wa­nie do­wo­dów, cy­to­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. po­wo­ła­nie się na okre­ślo­ne źró­dło, przy­pi­sy; po­da­wa­nie do­wo­dów

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cytowanie, przytoczenie

Wiktionary


alegat

prze­sta­rza­łe: za­łącz­nik, dowód, do­ku­ment


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. do­ku­ment, za­łącz­nik;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ar­chi­wum oprócz sa­mych aktów zgonu znaj­do­wa­ły się rów­nież po­wią­za­ne z nimi ale­ga­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlɛɡat, AS: alegat

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) załącznik, dokument, dowód

Wiktionary


alegoreza

spo­sób in­ter­pre­ta­cji wy­po­wie­dzi słow­nych, zna­ków iko­nicz­nych lub zja­wisk na­tu­ral­nych, za­kła­da­ją­cy dwu­pła­szczyz­no­wość ich zna­czeń: do­słow­nych, da­nych bez­poś­red­nio, oraz głę­bo­kich, uta­jo­nych i sta­no­wią­cych isto­tę prze­ka­zu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. dwu­stop­nio­wy spo­sób in­ter­pre­ta­cji zna­ków po­le­ga­ją­cy na od­czy­ty­wa­niu naj­pierw zna­cze­nia do­słow­ne­go, a póź­niej głęb­sze­go;

Wiktionary

Ale­go­re­za – dwu­stop­nio­wa me­to­da in­ter­pre­ta­cji prze­ka­zów zna­ko­wych (słow­nych i iko­no­gra­ficz­nych).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ale­go­re­za była sto­so­wa­na już w an­ty­ku, ale roz­wi­nę­ła się w śred­nio­wie­czu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛɡɔˈrɛza, AS: alegoreza

Wiktionary


alegoria

po­stać, idea lub wy­da­rze­nie ma­ją­ce poza do­słow­nym zna­cze­niem stały umow­ny sens prze­no­śny (w prze­ci­wień­stwie do sym­bo­lu), np. ko­bie­ta z prze­wią­za­ny­mi ocza­mi, ma­ją­ca w jed­nej ręce wagę, a w dru­giej miecz - ale­go­ria spra­wied­li­wo­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. szt. na­wią­za­nie do cze­goś/kogoś, przy­wo­ła­nie prze­ka­za­ne nie wprost, ale me­ta­fo­rycz­nie, za po­mo­cą wy­po­wie­dzi za­szy­fro­wa­nej w przy­po­wie­ści;

Wiktionary

Ale­go­ria ( ἀλληγορία "allēgoría", od ἀλληγορέω "allēgoréo" „mówię w prze­no­śni, obra­zo­wo” z ἄλλος "allos" „inny, różny” i ἀγορεύω "ago­re­uo" „prze­ma­wiać w zgro­ma­dze­niu” z ἀγορά "agora" „zgro­ma­dze­nie”) – śro­dek sty­li­stycz­ny, przed­sta­wia­ją­cy ab­strak­cyj­ne po­ję­cia, war­to­ści lub idee za po­mo­cą kon­kret­ne­go obra­zu, po­sta­ci lub fa­bu­ły (w li­te­ra­tu­rze).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Klep­sy­dra jest ale­go­rią śmier­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛˈɡɔrʲja, AS: alegorʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alegoryzacja ż., alegoryzm m., alegoryczność ż., alegoryka ż., alegoryzowanie n.

:: zdrobn. alegoryjka ż.

 czas. alegoryzować

 przym. alegoryczny

 przysł. alegorycznie

Wiktionary


alegorycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) prze­no­śnie, w spo­sób ale­go­rycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jezus Chry­stus zwykł ma­wiać ale­go­rycz­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛɡɔˈrɨt͡ʃʲɲɛ, AS: alegoryčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alegoryzacja ż., alegoria ż., alegoryjka ż., alegoryzm m., alegoryczność ż., alegoryka ż., alegoryzowanie n.

 czas. alegoryzować

 przym. alegoryczny

Wiktionary


alegoryczność

cecha po­sta­ci, mo­ty­wu lub fa­bu­ły, które poza zna­cze­niem do­słow­nym mają stały umow­ny sens prze­no­śny, bę­dą­cy zwy­kle obra­zo­wym przed­sta­wie­niem pojęć lub idei


SJP.pl


alegoryczny

bę­dą­cy ale­go­rią, ma­ją­cy cha­rak­ter ale­go­rii lub od­no­szą­cy się do ale­go­rii (obra­zo­we­go przed­sta­wie­nia pojęć oder­wa­nych w li­te­ra­tu­rze i sztu­ce)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) liter. szt. taki, który ma poza zna­cze­niem do­słow­nym stały umow­ny sens prze­no­śny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sens du­cho­wy z kolei dzie­lił się na sens ale­go­rycz­ny, od­sła­nia­ją­cy praw­dy wiary, mo­ral­ny, za­wie­ra­ją­cy normy po­stę­po­wa­nia w życiu, i ana­go­gicz­ny, od­no­szą­cy się do życia po śmier­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛɡɔˈrɨt͡ʃnɨ, AS: alegoryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alegoryzacja ż., alegoria ż., alegoryjka ż., alegoryzm m., alegoryczność ż., alegoryka ż., alegoryzowanie n.

 czas. alegoryzować

 przysł. alegorycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) paraboliczny, przenośny

Wiktionary


alegoryjka

zdrob­nie­nie od: ale­go­ria


SJP.pl


alegoryk

osoba przed­sta­wia­ją­ca coś za po­mo­cą ale­go­rii


SJP.pl


alegoryka

1. zbiór, ogół ale­go­ryj wy­stę­pu­ją­cych w ja­kimś ut­wo­rze
2. sto­so­wa­nie ale­go­rii, przed­sta­wia­nie cze­goś za po­mo­cą ale­go­rii


SJP.pl


alegoryzacja

wy­ra­ża­nie cze­goś za po­mo­cą ale­go­rii, uży­wa­nie ale­go­rii, ale­go­ry­zo­wa­nie; pa­ra­bo­li­za­cja


SJP.pl


alegoryzm

1. w li­te­ra­tu­rze i sztu­ce, głów­nie śred­nio­wiecz­nej: ten­den­cja do uz­na­wa­nia ale­go­rii za naj­waż­niej­szy śro­dek wy­po­wie­dzi;
2. ale­go­rycz­ny cha­rak­ter cze­goś, ale­go­rycz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. ten­den­cja w sztu­ce sto­su­ją­ca ale­go­rię jako naj­waż­niej­szy śro­dek prze­ka­zu;

Wiktionary

Ale­go­ryzm – jedna z za­sad­ni­czych ten­den­cji li­te­ra­tu­ry i sztu­ki śred­nio­wie­cza, a także ba­ro­ku, po­le­ga­ją­ca na po­słu­gi­wa­niu ale­go­rią jako źró­dłem wska­zu­ją­cym na głęb­sze zna­cze­nie zja­wisk ma­te­rial­nych. Źró­dłem ale­go­rii śred­nio­wiecz­nej było Pismo Świę­te.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. alegoria ż., alegoryzowanie n.

 przysł. alegorycznie

 przym. alegoryczny

Wiktionary


alegoryzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) liter. szt. uży­wa­nie ale­go­rii w celu przed­sta­wie­nia cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alegoryzacja ż., alegoria ż., alegoryjka ż., alegoryzm m., alegoryczność ż., alegoryka ż.

 czas. alegoryzować

 przym. alegoryczny

 przysł. alegorycznie

Wiktionary


alegoryzować

po­słu­gi­wać się ale­go­rią, uży­wać ale­go­rii; na­da­wać cze­muś sens ale­go­rycz­ny


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­le­go­ry­zo­wać)

 (1.1) liter. przed­sta­wiać w for­mie ale­go­rii lub in­ter­pre­to­wać coś jako ale­go­rię

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ale­go­ry­zo­wać się (dk. za­le­go­ry­zo­wać się)

 (2.1) być od­bie­ra­nym lub in­ter­pre­to­wa­nym jako ale­go­ria

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alegoria ż., alegoryzowanie n.

 przysł. alegorycznie

 przym. alegoryczny

Wiktionary


alegowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. przy­ta­cza­nie cze­goś, po­wo­ły­wa­nie się na coś

Wiktionary

Powiązane:

 czas. alegować

Wiktionary


alegować

prze­sta­rza­łe: po­da­wać jako dowód, przy­ta­czać, po­wo­ły­wać się na coś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) daw. rzad. po­da­wać jako dowód

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alegowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. przytaczać, powoływać się

Wiktionary


alej

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, lewy do­pływ Obu, prze­pły­wa przez Kraj Ał­taj­ski;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aleos – po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej
  • Alajh – mia­sto w Li­ba­nie
  • Alej – rzeka w Rosji

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Alejsk mrz.

Wiktionary


aleja

1. droga wśród drzew;
2. sze­ro­ka ulica miej­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) droga wy­sa­dza­na po obu stro­nach drze­wa­mi lub krze­wa­mi;

 (1.2) sze­ro­ka, re­pre­zen­ta­cyj­na ulica

Wiktionary

Aleja – droga pie­sza, ro­we­ro­wa lub jezd­na, jak rów­nież szlak ko­mu­ni­ka­cji wod­nej, ob­sa­dzo­ny po obu stro­nach drze­wa­mi albo krze­wa­mi o okre­ślo­nej kom­po­zy­cji, czyli z za­cho­wa­niem rytmu na­sa­dzeń i po­wią­zań kra­jo­bra­zo­wych. Cha­rak­te­ry­stycz­ną jej cechą są także szcze­gól­ne wa­lo­ry przy­rod­ni­cze, kul­tu­ro­we, este­tycz­ne i go­spo­dar­cze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przez park bie­gła aleja wy­sa­dza­na kasz­ta­now­ca­mi.

 (1.2) Głów­na aleja Czę­sto­cho­wy pro­wa­dzi ku Jas­nej Górze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlɛja, AS: alei ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alejowiec m., alejówka ż.

:: zdrobn. alejka ż.

 przym. alejowy, alejkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. al.

Wiktionary


alejandro

[czy­taj: ale­han­dro] obce imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ale­jan­dro Gal­li­nal – mia­sto
  • Ede­sio Ale­jan­dro – ku­bań­ski kom­po­zy­tor
  • Hajji Ale­jan­dro – fi­li­piń­ski pio­sen­karz
  • Kevin Ale­jan­dro – ame­ry­kań­ski aktor
  • Ra­chel Ale­jan­dro – fi­li­piń­ska pio­sen­kar­ka
  • Rauw Ale­jan­dro – por­to­ry­kań­ski pio­sen­karz
  • Ro­ber­to Ale­jan­dro – mek­sy­kań­ski za­pa­śnik
  • Ale­jan­dro – hisz­pań­skie imię mę­skie
  • Ale­jan­dro – sin­gel Lady Gagi
  • Jara/Seroe Ale­jan­dro
  • Seroe Ale­jan­dro

Wikipedia


alejka

mała aleja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: aleja

 (1.2) wąska ulicz­ka spa­ce­ro­wa

 (1.3) gwara wię­zien­na prze­strzeń (przej­ście) mię­dzy łóż­ka­mi usta­wio­ny­mi w celi

 (1.4) przej­ście mię­dzy pół­ka­mi w su­per­mar­ke­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Dziew­czy­na cho­dzi­ła po alej­ce i pa­trzy­ła na dzie­ci, które ra­do­śnie ba­wi­ły się w pia­skow­ni­cy.

 (1.4) Ma­ka­ron może pani zna­leźć w dru­giej alej­ce za sto­i­skiem mięs­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlɛjka, AS: alei ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aleja ż.

 przym. alejowy, alejkowy

Wiktionary


alejkowy

→ alej­ka


SJP.pl

Patrz:

alejka

alejowy

zwią­za­ny z aleją


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z aleją; ma­ją­cy formę alei

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aleja ż., alejka ż.

Wiktionary


alejsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Kraju Ał­taj­skim, cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne re­jo­nu alej­skie­go;

Wiktionary

Alejsk ( Алейск) – mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Kraju Ał­taj­skim, cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne re­jo­nu alej­skie­go.

Mia­sto po­ło­żo­ne jest nad rzeką Alej, pra­wym do­pły­wem Obu, 125 km na po­łud­nio­wy za­chód od Bar­na­u­łu.

Za­ło­żo­ne w 1913 roku koło wsi Ma­ło­pa­niu­sze­wa (Малопанюшева) jako sta­cja ko­le­jo­wa na linii No­wo­sy­birsk – Semej. W la­tach 1926–1938 osied­le typu miej­skie­go, od stycz­nia 1939 sta­tus mia­sta.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Alej mrz.

 przym. alejski

Wiktionary


alejówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|War­sza­wa. dziew­czy­na, sym­pa­tia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛˈjufka, AS: alei ̯ufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aleja

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zob. prostytutka.

Wiktionary


alek

zdrob­nie­nie od: Alek­sy, Alek­san­der, Alan (imio­na mę­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od Alek­sy, Alek­san­der

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­je­cha­li­śmy z Al­kiem nad morze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalɛk, AS: alek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksander mos., Olo mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Aleś, Aluś, Olek, Oluś

Wiktionary


aleks

imię mę­skie


SJP.pl


aleksa

imię żeń­skie


SJP.pl

Alek­sa – forma żeń­ska imie­nia Alek­sy.

W pol­skim pi­śmien­nict­wie wy­stą­pi­ła na po­cząt­ku XV wieku jako Alek­sa (1402) i Olek­sa (1404).

Imię rzad­kie. W 1994 roku żyło w Pol­sce 125 ko­biet o takim imie­niu. W stycz­niu 2025 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 81 ko­biet o imie­niu Alek­sa na­da­nym jako imię pier­wsze oraz 111 ko­biet o imie­niu w for­mie Alexa.

Wikipedia


aleksander

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: Alek­san­dra

Wiktionary

Zo­bacz też: film pod ty­tu­łem "Alek­san­der".

( Ἀλέξανδρος, "alek­san­dros" – obroń­ca ludzi) – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go skła­da­ją­ce się z dwóch czło­nów: αλέξειν (bro­nić, wspo­ma­gać) i ἀνδρός (od ἀνήρ – mąż, męż­czyz­na). Ca­łość bywa in­ter­pre­to­wa­na jako „bro­nią­cy mężów, tro­szczą­cy się o mężów, opie­ku­ją­cy się mę­ża­mi”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Alek­san­der i je­stem ko­wa­lem z Puł­tu­ska.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛˈksãndɛr, AS: aleksãnder

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksandria ż., Aleksandryjczyk mos., Aleksandryjka ż., aleksandryn mrz., Aleksandrów mrz., Aleksandrowa ż., Aleksandrówna ż., aleksandrynizm m.

:: zdrobn. Olek mos., Alek mos., Oluś mos., Olo mos., Oleczek mos.

:: fż. Aleksandra ż.

 przym. Aleksandrowy, aleksandryjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. Olek, Alek, Oluś, Olo, Oleczek

Wiktionary


aleksandr

ro­syj­skie imię mę­skie


SJP.pl


aleksandra

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) mitgr. zob. Ka­san­dra.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Alek­san­der

Wiktionary

(IPA: [], Ἀλεξάνδρα) – żeń­ski od­po­wied­nik grec­kie­go imie­nia Alek­san­der (Ἀλέξανδρος – obroń­ca ludzi). Imię Alek­san­dra w Pol­sce wesz­ło w uży­cie w XIV wieku, a spo­pu­la­ry­zo­wał je m.in. Hen­ryk Sien­kie­wicz, na­da­jąc to imię bo­ha­ter­ce "Po­to­pu".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Alek­san­dra wczo­raj była w kinie.

 (1.1) Jutro pójdę z Alek­san­drą do ka­wiar­ni na kawę.

 (1.1) Za­kład Karny z Ra­ci­bo­rza bie­rze udział w pro­gra­mie eko­lo­gicz­nej fun­da­cji Si­le­sia z Ka­to­wic. — Po­zy­ska­li­śmy 1500 zł na sa­dzon­ki. Pie­nię­dzy star­czy na wstęp­ny etap od­no­wy przy­wię­zien­ne­go parku – in­for­mu­je Alek­san­dra Szla­chet­ko z Dzia­łu Kwa­ter­mi­strzow­skie­go pla­ców­ka­a­ców­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛˈksãndra, AS: aleksãndra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksandria ż.

:: zdrobn. Ola ż., Olka ż., Olcia ż., Oleńka ż., Olunia ż., Olusia ż., Oluchna ż., Aleksa ż., Sandra ż.

:: fm. Aleksander mos.

 przym. Aleksandrzyn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Ola, Olka, Olcia, Oleczka, Oleńka, Olunia, Olusia, Oluchna, Aleksa, Sandra

 (1.2) Kasandra, Kassandra

Wiktionary


aleksandreida

po­pu­lar­na w śred­nio­wie­czu, fan­ta­stycz­na opo­wieść, prozą lub wier­szem, os­nu­ta na bio­gra­fii Alek­san­dra Ma­ce­doń­skie­go


SJP.pl

Alek­san­dre­i­da (Ro­mans o Alek­san­drze) – za­cho­wa­ne w róż­nych, wie­lo­ję­zycz­nych re­dak­cjach zbio­ry le­gend poś­wię­co­nych po­sta­ci Alek­san­dra Wiel­kie­go.

Wikipedia


aleksandretta

pa­pu­ga po­cho­dzą­ca z Afry­ki, np. alek­san­dret­ta obroż­na (je­dy­ny ga­tu­nek pa­pu­gi wy­stę­pu­ją­cy w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Psit­ta­cu­la|ref=tak., ptak z ro­dzi­ny papug wschod­nich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Alek­san­dret­ty nie są lę­kli­we i przy­ku­wa­ją uwagę ob­ser­wa­to­ra gło­śny­mi wrza­ska­mi, pi­ska­mi, także przy wza­jem­nym czu­bie­niu się.

Wiktionary


aleksandria

1. dru­gie co do wiel­ko­ści mia­sto w Egip­cie;
2. mia­sto i wieś na Ukra­i­nie;
3. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
4. nazwa kilku wsi na Bia­ło­ru­si


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Egip­cie le­żą­ce nad brze­giem Morza Śró­dziem­ne­go;

 (1.2) geogr. to­po­nim, nazwa kilku wsi w Pol­sce;

 (1.3) geogr. mia­sto na Ukra­i­nie nad rzeką In­gu­lec;

 (1.4) geogr. wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie ró­wień­skim ob­wo­du ró­wień­skie­go nad Ho­ry­niem;

Wiktionary

Alek­san­dria (#PATRZ

, "Al-Iskan­da­rij­ja"; Ale­xan­dria; Ἀλεξάνδρεια, "Alek­san­dre­ia"; kopt. ⲣⲁⲕⲟϯ, "Rakodī") – dru­gie co do wiel­ko­ści mia­sto w Egip­cie (z licz­bą 4 546 231 miesz­kań­ców w 2013) i, led­wie pięć lat wcze­śniej, aglo­me­ra­cja z licz­bą 4,48 mln miesz­kań­ców (w 2008), co sta­wia ją na szó­stym miej­scu wśród wszyst­kich aglo­me­ra­cji Afry­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z Alek­san­drii wró­ci­li­śmy po­cią­giem do Kairu.

 (1.2) Po ślu­bie ku­pi­li­śmy kawał ziemi w Alek­san­drii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛˈksãndrʲja, AS: aleksãndrʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksandryjka ż., Aleksandryjczyk mos., Aleksandra ż., Aleksander m., Aleksandrianin m., Aleksandrianka ż., Aleksandrowicz ż./mrz./mos.

 przym. aleksandryjski, aleksandriański

Wiktionary


aleksandrianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Alek­san­dria­nin. (miesz­ka­niec Alek­san­drii, wsi w Pol­sce)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛksãnˈdrʲjä̃ɲĩn, AS: aleksãndrʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary


aleksandrianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Alek­san­drian­ka. (miesz­kan­ka Alek­san­drii, wsi w Pol­sce)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛksãnˈdrʲjãŋka, AS: aleksãndrʹi ̯ãŋka

Wiktionary


aleksandriański

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Alek­san­drii (wsi w Pol­sce)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛksãnˈdrʲjä̃j̃sʲci, AS: aleksãndrʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksandria, Aleksandrianin, Aleksandrianka

 przym. aleksandryjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aleksandryjski

Wiktionary


aleksandrostwo

Alek­san­der z mał­żon­ką; Alek­san­dro­wie


SJP.pl


aleksandrow

naz­wi­sko


SJP.pl

Alek­san­drow ( Александров) – mia­sto w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji, w ob­wo­dzie wło­dzi­mier­skim, na

Wikipedia


aleksandrowianin

miesz­ka­niec Alek­san­dro­wa Ku­jaw­skie­go, Alek­san­dro­wa Łódz­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Alek­san­dro­wia­nin. (miesz­ka­niec Alek­san­dro­wa)

 (1.2) pl-re­for­ma2026|Alek­san­dro­wia­nin. (miesz­ka­niec Alek­san­dro­wa Ku­jaw­skie­go)

 (1.3) pl-re­for­ma2026|Alek­san­dro­wia­nin. (miesz­ka­niec Alek­san­dro­wa Łódz­kie­go)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛksãndrɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: aleksãndrovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary


aleksandrowianka

miesz­kan­ka Alek­san­dro­wa Ku­jaw­skie­go, Alek­san­dro­wa Łódz­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Alek­san­dro­wian­ka. (miesz­kan­ka Alek­san­dro­wa)

 (1.2) pl-re­for­ma2026|Alek­san­dro­wian­ka. (miesz­kan­ka Alek­san­dro­wa Ku­jaw­skie­go)

 (1.3) pl-re­for­ma2026|Alek­san­dro­wian­ka. (miesz­kan­ka Alek­san­dro­wa Łódz­kie­go)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛksãndrɔˈvʲjãnka, AS: aleksãndrovʹi ̯ãnka

Wiktionary


aleksandrowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • miej­sco­wo­ści w Pol­sce:
    • Alek­san­dro­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wo­łow­skim, w gmi­nie Wiń­sko
    • Alek­san­dro­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Za­bie­rzów
  • dziel­ni­ce:
    • Alek­san­dro­wi­ce – dziel­ni­ca Biel­ska-Bia­łej
  • lot­ni­sko Biel­sko-Biała Alek­san­dro­wi­ce
  • sta­cja ko­le­jo­wa Biel­sko-Biała Alek­san­dro­wi­ce

Wikipedia


aleksandrowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. syn Alek­san­dra

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Kosy;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­dro­wicz – pol­ski herb szla­chec­ki
  • Alek­san­dro­wicz Hra­bia – pol­ski herb szla­chec­ki, hra­biow­ska od­mia­na herbu
  • Alek­san­dro­wicz ma­ło­ro­syj­ski – pol­ski herb szla­chec­ki
  • Adolf Alek­san­dro­wicz – pol­ski che­mik
  • Alan Alek­san­dro­wicz – pol­ski me­ne­dżer i sa­mo­rzą­do­wiec
  • Anie­la Alek­san­dro­wicz – pol­ska na­u­czy­ciel­ka
  • An­to­ni Alek­san­dro­wicz (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Elż­bie­ta Alek­san­dro­wicz – pol­ska spe­cja­list­ka w za­kre­sie ryt­mi­ki
  • Eu­ge­niusz Alek­san­dro­wicz – pol­ski po­li­tyk i przed­się­bior­ca
  • Fran­ci­szek Alek­san­dro­wicz – pol­ski ge­ne­rał
  • Jakub Alek­san­dro­wicz – pol­ski dzia­łacz ko­mu­ni­stycz­ny, czło­nek KPP
  • Jan Alek­san­dro­wicz – pol­ski aktor

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) U Bo­ni­fa­ciu­ka za­miesz­kał sam car Mi­ko­łaj Alek­san­dro­wicz Ro­ma­now, im­pe­ra­tor Wsze­chru­si.

 (2.1) Nasza ro­dzi­na od stu lat pie­czę­tu­je się Alek­san­dro­wi­czem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksander m., Aleksandra ż., Aleksandrów m., Aleksandrówka ż., Aleksandrowo n., Aleksandria ż., Aleksandryjczyk m., Aleksandryjka ż., aleksandryt m., aleksandryn m.

 przym. Aleksandrowy, aleksandryjski

Wiktionary


aleksandrowie

Alek­san­der z mał­żon­ką; Alek­san­dro­stwo


SJP.pl


aleksandrowo

nazwa kil­ku­na­stu wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­dro­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. byd­go­skim, w gmi­nie Dobrcz
  • Alek­san­dro­wo – ko­lo­nia w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. lip­now­skim, w gmi­nie Lipno
  • Alek­san­dro­wo – ko­lo­nia wsi Kor­ne­lin w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. na­kiel­skim, w gmi­nie Szu­bin
  • Alek­san­dro­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Brześć Ku­jaw­ski
  • Alek­san­dro­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. żniń­skim, w gmi­nie Bar­cin
  • Alek­san­dro­wo k. Po­kry­tek – ko­lo­nia w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. mław­skim, w gmi­nie Strze­go­wo
  • Alek­san­dro­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. mław­skim, w gmi­nie Strze­go­wo
  • Alek­san­dro­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie Na­sielsk
  • Alek­san­dro­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostro­łęc­kim, w gmi­nie Lelis
  • Alek­san­dro­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostro­łęc­kim, w gmi­nie Tro­szyn
  • Alek­san­dro­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Sta­roź­re­by
  • Alek­san­dro­wo – przy­sió­łek w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. przas­ny­skim, w gmi­nie Cho­rze­le

Wikipedia


aleksandrowsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie łu­gań­skim;

 (1.2) geogr. adm. mia­sto w Kraju Perm­skim Rosji

 (1.3) geogr. zob. Alek­san­drowsk Sa­cha­liń­ski.

Wiktionary

Alek­san­drowsk ( Олександрівськ) – mia­sto na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie łu­gań­skim. Oś­ro­dek prze­my­słu spo­żyw­cze­go. Od 2014 roku znaj­du­je się pod kon­tro­lą Łu­gań­skiej Re­pu­bli­ki Lu­do­wej.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. aleksandrowski

Wiktionary


aleksandrowski

przy­miot­nik od: Alek­san­drów Ku­jaw­ski, Alek­san­drów Łódz­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. do­ty­czą­cy Alek­san­dro­wa

 (1.2) geogr. do­ty­czą­cy Alek­san­dro­wa Ku­jaw­skie­go

 (1.3) geogr. do­ty­czą­cy Alek­san­dro­wa Łódz­kie­go

 (1.4) geogr. do­ty­czą­cy Alek­san­drow­ska (mia­sta na Ukra­i­nie)

 (1.5) geogr. do­ty­czą­cy Alek­san­drow­ska Sa­cha­liń­skie­go (mia­sta w Rosji)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛksãnˈdrɔfsʲci, AS: aleksãndrofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksandrów mrz., Aleksandrowianin mos., Aleksandrowianka ż., Aleksandrowsk mrz.

Wiktionary


aleksandrowy

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. na­le­żą­cy do Alek­san­dra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za Alek­san­dro­wą sto­do­łą rosną dwie duże morwy.

 (1.1) Są­sia­do­wał z Pio­tro­wą za­gro­dą z jed­nej stro­ny i z Alek­san­dro­wym polem z dru­giej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksander mos., Aleksandrowicz mos./mrz./ż.

Wiktionary


aleksandryjczyk

miesz­ka­niec Alek­san­drii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Alek­san­dryj­czyk. (miesz­ka­niec Alek­san­drii, mia­sta w Egip­cie)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­dryj­czyk – miesz­ka­niec Alek­san­drii
  • Alek­san­dryj­czyk – przy­do­mek Kla­u­diu­sza Pto­le­me­u­sza

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌalɛksãnˈdrɨjt͡ʃɨk, AS: aleksãndryi ̯čyk

Wiktionary


aleksandryjka

miesz­kan­ka Alek­san­drii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Alek­san­dryj­ka. (miesz­kan­ka Alek­san­drii, mia­sta w Egip­cie)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛksãnˈdrɨjka, AS: aleksãndryi ̯ka

Wiktionary


aleksandryjski

→ Alek­san­dria


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Alek­san­drii (mia­sta w Egip­cie)

 (1.2) do­ty­czą­cy Alek­san­drii (wsi w Pol­sce)

 (1.3) do­ty­czą­cy Alek­san­drii (mia­sta na Ukra­i­nie)

Wiktionary

Patrz:

Aleksandria

Przykłady

 (1.1) Ar­chi­me­des stu­dio­wał w ów­czes­nym cen­trum nauki, Alek­san­drii, a po po­wro­cie do ro­dzin­nych Sy­ra­kuz utrzy­my­wał bli­skie kon­tak­ty z uczo­ny­mi alek­san­dryj­ski­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛksãnˈdrɨjsʲci, AS: aleksãndryi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksandria ż., Aleksandryjczyk mos., Aleksandryjka ż., Aleksander mos., Aleksandrianin mos., Aleksandrianka ż., Aleksandrowicz ż./mrz./mos.

 przym. aleksandriański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) aleksandriański

Wiktionary


aleksandryjskość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest alek­san­dryj­skie; cecha tych, któ­rzy są alek­san­dryj­scy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aleksandryjski

 przysł. aleksandryjsko

Wiktionary


aleksandryn

dwu­na­stoz­gło­sko­wy wiersz ze śred­niów­ką po szó­stej sy­la­bie, do­mi­nu­ją­cy w po­ez­ji fran­cu­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. typ wier­sza sy­la­bicz­ne­go o usta­lo­nej dłu­go­ści — 12 sylab, zwy­kle z przer­wą (śred­niów­ką) po szó­stej sy­la­bie

Wiktionary

Alek­san­dryn – forma wier­szo­wa, w któ­rej ostat­nią ak­cen­to­wa­ną sy­la­bą przed śred­niów­ką jest sy­la­ba szó­sta od po­cząt­ku wersu oraz szó­sta sy­la­ba po śred­niów­ce, która jest jed­no­cze­śnie ostat­nią ak­cen­to­wa­ną sy­la­bą w wer­sie.

W wielu miej­scach pod­kre­śla się, iż alek­san­dryn jest hek­sa­me­trem jam­bicz­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W li­te­ra­tu­rze fran­cu­skiej alek­san­dryn to pod­sta­wo­wy wzo­rzec wier­sza kla­sycz­ne­go od XVI wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksander mos., Aleksandrowicz mos./mrz.

Wiktionary


aleksandrynizm

za­sad­ni­cza ten­den­cja li­te­ra­tu­ry hel­le­ni­stycz­nej, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się upo­do­ba­niem do uczo­no­ści, po­słu­gi­wa­niem się for­ma­mi trud­ny­mi i kunsz­tow­ny­mi, dą­że­niem do per­fek­cji for­mal­nej


SJP.pl


aleksandryt

mi­ne­rał, od­mia­na chry­zo­be­ry­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał, rzad­ka, przez­ro­czy­sta od­mia­na chry­zo­be­ry­lu;

 (1.2) jubil. ka­mień szla­chet­ny osz­li­fo­wa­ny z alek­san­dry­tu (1.1)

Wiktionary

Alek­san­dryt – mi­ne­rał, ka­mień szla­chet­ny, rzad­ka, przez­ro­czy­sta od­mia­na chry­zo­be­ry­lu. W za­leż­no­ści od oś­wiet­le­nia zmie­nia barwę: w świet­le dzien­nym jest zie­lo­ny, w sztucz­nym oś­wiet­le­niu – czer­wo­ny (zja­wi­sko flu­o­re­scen­cji spo­wo­do­wa­ne obec­no­ścią me­ta­li chro­mu i że­la­za w krysz­ta­łach alek­san­dry­tu).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pier­wsze alek­san­dry­ty zo­sta­ły od­kry­te w Rosji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksandrowicz ż./mrz./mos.

Wiktionary


aleksandrytowy

zwią­za­ny z alek­san­dry­tem


SJP.pl


aleksandrzak

naz­wi­sko


SJP.pl


aleksandrzyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Alek­san­dry lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


aleksandrów

ro­syj­skie imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lm. od: Alek­san­der

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­drów – część mia­sta Prze­worsk
  • Alek­san­drów – część mia­sta Ra­dzy­min
  • Alek­san­drów – osied­le w War­sza­wie, w dziel­ni­cy Bia­ło­łę­ka
  • Alek­san­drów – osied­le w War­sza­wie, w dziel­ni­cy Wawer
  • Alek­san­drów – część wsi Koł­czyn w pow. bial­skim, w gmi­nie Ro­kit­no
  • Alek­san­drów – część wsi Sa­pie­hów w pow. bial­skim, w gmi­nie Sos­nów­ka
  • Alek­san­drów – wieś w pow. bił­go­raj­skim, w gmi­nie Alek­san­drów
  • Alek­san­drów – wieś w pow. kra­śnic­kim, w gmi­nie Go­ście­ra­dów
  • Alek­san­drów – wieś w pow. łu­kow­skim, w gmi­nie Łuków
  • Alek­san­drów – wieś w pow. łu­kow­skim, w gmi­nie Sta­nin
  • Alek­san­drów – wieś w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Kle­szczów
  • Alek­san­drów – wieś w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Ru­siec

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spo­mię­dzy domów Alek­san­dro­wa wy­pełzł na szosę ciem­ny sa­mo­chód, kan­cia­sty, ścię­ty uko­śnie z przo­du i z tyłu - pan­cer­ka chyba, czy co?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛˈksãndruf, AS: aleksãndruf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksandrowianin mos., Aleksandrowianka ż., Aleksander mos., Aleksandrowicz mrz./mos.

 przym. aleksandrowski

Wiktionary


aleksandrówczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Alek­san­drów­cza­nin. (miesz­ka­niec Alek­san­drów­ki)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛksãndrufˈt͡ʃãɲĩn, AS: aleksãndrufčãńĩn

Wiktionary


aleksandrówczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Alek­san­drów­czan­ka. (miesz­kan­ka Alek­san­drów­ki)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛksãndrufˈt͡ʃãŋka, AS: aleksãndrufčãŋka

Wiktionary


aleksandrówecki

przy­miot­nik

 (1.1) odrzecz. Alek­san­drów­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛksãndruˈvɛt͡sʲci, AS: aleksãndruvecʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksandrówka, Aleksandrówczanin, Aleksandrówczanka

Wiktionary


aleksandrówka

nazwa kil­ku­na­stu wsi w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­drów­ka – część mia­sta Czę­sto­cho­wa
  • Alek­san­drów­ka – część mia­sta Cie­cha­nów
  • Alek­san­drów­ka – część mia­sta Nowy Sącz
  • Alek­san­drów­ka – część mia­sta Rawa Ma­zo­wiec­ka
  • Alek­san­drów­ka – przy­sió­łek wsi Lu­bo­szy­ce Małe w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. gó­row­skim, w gmi­nie Je­miel­no
  • Alek­san­drów­ka – część wsi Mi­cha­łów­ka w woj. lu­bel­skim, w pow. bial­skim, w gmi­nie Biała Pod­la­ska
  • Alek­san­drów­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. bial­skim, w gmi­nie Dre­lów
  • Alek­san­drów­ka – część wsi Ro­masz­ki w woj. lu­bel­skim, w pow. bial­skim, w gmi­nie Ros­sosz
  • Alek­san­drów­ka – ko­lo­nia w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Sawin
  • Alek­san­drów­ka – część wsi Maj­dan Za­ho­ro­dyń­ski w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Sied­li­szcze
  • Alek­san­drów­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. ja­now­skim, w gmi­nie Ba­torz
  • Alek­san­drów­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Mi­chów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szedł w kie­run­ku baru piw­ne­go na Alek­san­drów­ce, tam spot­ka swo­ich, tam go na pewno poz­na­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛksãnˈdrufka, AS: aleksãndrufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksandrowicz ż./mrz./mos., Aleksandrówczanin, Aleksandrówczanka

 przym. aleksandrówecki

Wiktionary


aleksiej

imię mę­skie


SJP.pl


aleksiejuk

naz­wi­sko


SJP.pl


aleksiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Alek­sy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


aleksja

utra­ta zdol­no­ści czy­ta­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. utra­ta zdol­no­ści czy­ta­nia;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­sja (imię)
  • alek­sja (me­dy­cy­na)
  • Alek­sja (księż­nicz­ka ho­len­der­ska)
  • Alek­sja González-Bar­ros y González – słu­żeb­ni­ca Boża
  • Alek­sja (1847-1923) – ro­syj­ska mnisz­ka pra­wo­sław­na, prze­ło­żo­na Piuch­tic­kie­go Mo­na­ste­ru Za­śnię­cia Matki Bożej
  • Ale­xia (pio­sen­kar­ka wło­ska)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. lektor, lektura

Wiktionary


aleksjada

kro­ni­ka Anny Kom­ne­ny, córki ce­sa­rza bi­zan­tyj­skie­go Alek­se­go I Kom­ne­na, obej­mu­ją­ca lata 1069–1118, a szcze­gól­nie czasy pa­no­wa­nia jej ojca (1081–1118)


SJP.pl

Alek­sja­da − dzie­ło hi­sto­rycz­ne obej­mu­ją­ce wy­da­rze­nia po­prze­dza­ją­ce doj­ście do wła­dzy i pa­no­wa­nia ce­sa­rza Alek­se­go I Kom­ne­na (1081-1118), sta­no­wią­ca rów­nież cenne źró­dło do dzie­jów pier­wszej wy­pra­wy krzy­żo­wej. Jest to jeden z waż­niej­szych za­byt­ków hi­sto­rio­gra­fii.

Wikipedia


aleksostwo

Aleks z mał­żon­ką; Alek­so­wie


SJP.pl


aleksowie

Aleks z mał­żon­ką; Alek­so­stwo


SJP.pl


aleksowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Alek­sa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


aleksy

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

– imię mę­skie po­cho­dze­nia póź­no­grec­kie­go (gr. Αλέξιος, "Aléxios"). Zo­sta­ło ut­wo­rzo­ne od cza­sow­ni­ka "aléks", czyli „bro­nić” lub „wspo­ma­gać”. Imię Alek­sy zo­sta­ło roz­po­wszech­nio­ne w róż­nych ję­zy­kach dzię­ki śred­nio­wiecz­nej le­gen­dzie o św. Alek­sym.

W Pol­sce "Alek­sy" (może nawet wy­ma­wia­ne "Alek­szy") znane od 1224 r.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Alek­sja to żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Alek­sy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlɛksɨ, AS: aleksy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksja

Wiktionary


aleksykalizm

za­bu­rze­nia mowy po­le­ga­ją­ce na nie­moż­no­ści pra­wi­dło­we­go na­zy­wa­nia przed­mio­tów


SJP.pl


aleksyna

bak­te­rio­bój­cza sub­stan­cja biał­ko­wa za­war­ta we krwi; kom­ple­ment; do­peł­niacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. grupa bia­łek obec­nych we krwi i pły­nach ustro­jo­wych, które po­ma­ga­ją ni­szczyć pa­to­ge­ny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dopełniacz, komplement, substancja dopełniająca, układ dopełniacza

Wiktionary


aleksytymia

za­bu­rze­nie po­le­ga­ją­ce na nie­moż­no­ści wy­ra­ża­nia za po­mo­cą słów swo­ich sta­nów emo­cjo­nal­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. nie­zdol­ność do ro­zu­mie­nia lub iden­ty­fi­ko­wa­nia emo­cji oraz ich na­zy­wa­nia i wy­ra­ża­nia;

Wiktionary

Alek­sy­ty­mia (łac. "ale­xit­hy­mia", z gr./łac. λεξις, θυμος, "a" – prze­dro­stek ne­gu­ją­cy, "lexis" – słowo, "thy­mos" – emo­cja) – nie­zdol­ność do ro­zu­mie­nia lub iden­ty­fi­ko­wa­nia emo­cji oraz ich na­zy­wa­nia i wy­ra­ża­nia. Do­pro­wa­dza to do braku ro­zła­do­wa­nia na­pięć i nie­po­ko­ju.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. aleksytymik m., aleksytymiczka ż., aleksytymiczność ż.

 przym. aleksytymiczny

 przysł. aleksytymicznie

Wiktionary


aleksytymiczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest alek­sy­ty­micz­ne; cecha tych, któ­rzy są alek­sy­ty­micz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aleksytymia ż., aleksytymik m., aleksytymiczka ż.

 przym. aleksytymiczny

 przysł. aleksytymicznie

Wiktionary


alekto

Alek­to (gr. Ἀληκτώ Alēktṓ, łac. Alec­to) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Ery­nii; bo­gi­ni i uo­so­bie­nie nie­u­bła­ga­ne­go gnie­wu, nie­stru­dzo­na.

Wikipedia


alektriomancja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ezot. wróż­ba z pia­nia ko­gu­ta

Wiktionary


alektromancja

me­to­da wró­że­nia po­le­ga­ją­ca na umie­szcza­niu ko­gu­ta w na­ry­so­wa­nych na ziemi okrę­gu, który za­wie­rał ziar­na


SJP.pl

Alek­tro­man­cja, alek­trio­man­cja, alek­to­ro­man­cja (gr. ἀλεκτρυών, "alec­try­on –" „kogut”, μαντεία, "man­te­ia", „dy­wi­na­cja”) – forma wró­że­nia po­le­ga­ją­ca na ob­ser­wa­cji pta­ków.

Zaz­wy­czaj wy­ko­rzy­sty­wa­nym do tego pta­kiem był biały kogut. Wró­żo­no głów­nie na dwa spo­so­by: roz­sy­py­wa­no ziar­na w kole na ziemi, do któ­re­go wrzu­co­no ziar­na i ob­ser­wo­wa­no, które ziar­na wy­bie­rze jako pier­wsze albo trzy­ma­no ko­gu­ta na rę­kach i wy­mie­nia­no li­te­ry, cze­ka­jąc przy któ­rej li­te­rze kogut za­pie­je.

Wikipedia


alektyczny

→ alek­sja


SJP.pl

Patrz:

aleksja

alektyk

osoba, która utra­ci­ła zdol­ność czy­ta­nia


SJP.pl


aleman

czło­nek ludu ger­mań­skie­go, osia­dłe­go nad gór­nym Renem; Ala­man


SJP.pl


alemand

ale­man­da
1. kom­po­zy­cja mu­zycz­na w ta­necz­nym ryt­mie;
2. ta­niec w ryt­mie 3/4 po­dob­ny do walca, albo w tak­cie 2/4 po­dob­ny do kon­tre­dan­sa


SJP.pl


alemanda

ale­mand
1. kom­po­zy­cja mu­zycz­na w ta­necz­nym ryt­mie;
2. ta­niec w ryt­mie 3/4 po­dob­ny do walca, albo w tak­cie 2/4 po­dob­ny do kon­tre­dan­sa


SJP.pl


alemania

1. kra­i­na hi­sto­rycz­no-ge­o­gra­ficz­na po­ło­żo­na na te­re­nie Szwaj­ca­rii, Liech­ten­ste­i­nu, Au­strii, Nie­miec, Fran­cji i Włoch;
2. re­gion w cen­tral­nej i wschod­niej czę­ści Szwaj­ca­rii, za­miesz­ka­ny przez Szwaj­ca­rów nie­miec­ko­ję­zycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. środ­ko­wa, nie­miec­ko­ję­zycz­na część Szwaj­ca­rii;

 (1.2) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na le­żą­ca na po­gra­ni­czu dzi­siej­szych Nie­miec, Au­strii, Szwaj­ca­rii i Fran­cji, po­wią­za­na z ob­sza­rem jaki we wczes­nym śred­nio­wie­czu zdo­by­ło ple­mię Ale­ma­nów

Wiktionary

Ale­ma­nia (niem. "Ale­man­nia", fr. "Ale­ma­nie", wł. "Ale­ma­gna") – kra­i­na hi­sto­rycz­no-ge­o­gra­ficz­na po­ło­żo­na na te­re­nie Szwaj­ca­rii, Liech­ten­ste­i­nu, Au­strii (Vo­rarl­berg), Nie­miec (Szwa­bia oraz Ba­de­nia), Fran­cji (Al­za­cja) i Włoch (Tyrol). Ale­ma­nia to także nie­miec­ko­ję­zycz­ny re­gion w cen­tral­nej i wschod­niej czę­ści Szwaj­ca­rii, za­miesz­ka­ny przez Szwaj­ca­rów nie­miec­ko­ję­zycz­nych. Głów­nym mia­stem re­gio­nu jest Zu­rych. Ale­ma­nia dzie­li się na mniej­sze ob­sza­ry. Po­dział przed­sta­wia się na­stę­pu­ją­co:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Źró­dła no­tu­ją na te­re­nie Ale­ma­nii osiem nazw ge­o­gra­ficz­nych, które za­wie­ra­ją człon hun­ta­ri.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛ̃ˈmãɲja, AS: alẽmãńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alemański

 rzecz. alemański mrz., Alemanka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Alamania

Wiktionary


alemanka

w le­śnict­wie: dół w ziemi na­kry­ty da­chem, słu­żą­cy do prze­cho­wy­wa­nia przez zimę na­sion


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. hist. człon­ki­ni ger­mań­skie­go ple­mię­e­mie­nia Ale­ma­nów

 (1.2) etn. miesz­kan­ka Szwaj­ca­rii, po­łud­nio­wych Nie­miec lub Fran­cji, po­słu­gu­ją­ca się dia­lek­tem ale­mań­skim ję­zy­ka nie­miec­kie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lu­it­gar­da – ostat­nia żona, z po­cho­dze­nia Ale­man­ka, córka niez­na­ne­go hra­bie­go, po­ślu­bio­na w 794 roku, zmar­ła w 800 roku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alemania ż., Alamania ż.

:: fm. Aleman mos., Alaman mos.

 przym. alemański, alamański

Wiktionary


alemannia

[czy­taj: ale­mań­ja] nie­miec­ki klub spor­to­wy z Ak­wiz­gra­nu


SJP.pl


alemanowie

lud ger­mań­ski, osia­dły nad gór­nym Renem; Ala­ma­no­wie


SJP.pl


alemański

→ Ale­man, → Ale­ma­no­wie


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Ale­ma­na­mi (Ala­ma­na­mi)

 (1.2) zwią­za­ny z Ale­ma­nią

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. nazwa ję­zy­ka (względ­nie dia­lek­tu) uży­wa­ne­go w Szwa­bii, Ba­de­nii, Al­za­cji i nie­miec­ko­ję­zycz­nej czę­ści Szwaj­ca­rii

Wiktionary

Patrz:

Aleman, → Alemanowie

Powiązane:

 rzecz. Alemania ż., Alemanka ż.

Wiktionary


alemańskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem ale­mań­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem ale­mań­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku ale­mań­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛ̃ˈmãj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: alẽmãĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


alembik

1. dawne na­czy­nie do de­sty­la­cji cie­czy;
2. ga­tu­nek wy­traw­nej wódki, otrzy­my­wa­nej przez de­sty­la­cje w takim na­czy­niu; prze­pa­lan­ka, kar­me­lów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. sprzęt la­bo­ra­to­ryj­ny w po­sta­ci szkla­ne­go lub me­ta­lo­we­go na­czy­nia – zbior­ni­ka, za­koń­czo­ne­go szyj­ką, w któ­rej osa­dza­no korek lub spe­cjal­ną gło­wi­cę z wy­cho­dzą­cą z niej za­gię­tą rurką; służy do de­sty­la­cji; ; Glo­ger.

 (1.2) daw. ga­tu­nek wy­traw­nej wódki wyt­wa­rza­nej w alem­bi­ku (1.1)

Wiktionary

Alem­bi­ki

Alem­bik (łac. "alem­bi­cus") – sprzęt la­bo­ra­to­ryj­ny wy­na­le­zio­ny w cza­sach sta­ro­żyt­nych, w po­sta­ci szkla­ne­go lub me­ta­lo­we­go na­czy­nia – zbior­ni­ka, za­koń­czo­ne­go szyj­ką, w któ­rej osa­dza­no korek lub spe­cjal­ną gło­wi­cę z wy­cho­dzą­cą z niej za­gię­tą rurką. Słu­żył do de­sty­la­cji pro­stej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tej ap­tecz­ce całą jedną połać przez­na­czy­ła „sza­cow­ne­mu zdro­wiu”. Tam stały gą­sio­ry z róż­ne­mi wód­ka­mi na­cią­ga­ne­mi na słoń­cu albo prze­pu­szcza­ne­mi przez alem­bik na suche bóle, pa­ra­li­że, na sła­bo­ści wew­nętrz­ne; były tam wódki z szy­szek mło­dych, z glist ko­pa­nych na wios­nę, a nawet ga­dzin róż­nych.

 (1.1) Mleko kro­wie raz prze­pę­dzo­ne przez alem­bik daje wódkę słabą i cierp­ką; dwa razy prze­pę­dzo­ne zbli­ża się sma­kiem do kar­to­fla­nej wódki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlɛ̃mbʲik, AS: alẽmbʹik

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alembikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) destylator

 (1.2) przepalanka

Wiktionary


alembikowy

przy­miot­nik od: alem­bik


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od: alem­bik

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛ̃mbʲiˈkɔvɨ, AS: alẽmbʹikovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alembik

Wiktionary


alena

obce imię żeń­skie


SJP.pl


alensoński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Alençon, do­ty­czą­cy Alençon

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alençon n.

Wiktionary


alençon

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto we Fran­cji, w Nor­man­dii;

Wiktionary

Alençon () – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Nor­man­dia, w de­par­ta­men­cie Orne.

We­dług da­nych na rok 2018 gminę za­miesz­ki­wa­ło 26 523 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 2483 osób/km² (wśród 1815 gmin Dol­nej Nor­man­dii Alençon pla­su­je się na 2. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 463.).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) 9 lu­te­go od­na­le­zio­no szcząt­ki ku­rie­ra z Alençon - zwie­rzę­ta po­żar­ły go wraz z ko­niem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alensoński

Wiktionary


alepiński

przy­miot­nik

 (1.1) daw. alep­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleppo n.

Wiktionary


aleppo

mia­sto w Syrii; Halab


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. naj­więk­sze mia­sto Syrii, po­ło­żo­ne w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści kraju, około 50 km na po­łud­nie od gra­ni­cy z Tur­cją, w po­ło­wie drogi mię­dzy Eu­fra­tem a wy­brze­żem Morza Śró­dziem­ne­go;

 (1.2) geogr. mu­ha­fa­za ze sto­li­cą w Alep­po (1.1)

Wiktionary

Alep­po ( ‏حلب‎ "Ḥalab", Halep) – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Syrii, około 50 km na po­łud­nie od gra­ni­cy z Tur­cją, po­ło­żo­ne w po­ło­wie drogi mię­dzy Eu­fra­tem a wy­brze­żem Morza Śró­dziem­ne­go w pół­pu­styn­nej oko­li­cy o ostrym kli­ma­cie. Sie­dzi­ba władz mu­ha­fa­zy Halab.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W od­po­wie­dzi na te dzia­ła­nia ter­ro­ry­ści zrzu­ca­ją po­ci­ski na Alep­po, Hamę oraz inne mia­sta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlɛpːɔ, AS: ale•po

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alepski, alepiński

Wiktionary


alepski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Alep­po, do­ty­czą­cy Alep­po

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleppo n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) halepski, daw. alepiński

Wiktionary


alercik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od alert

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie alert, lecz tylko mały aler­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alert m.

Wiktionary


alergan

nazwa hand­lo­wa leku prze­ci­wa­ler­gicz­ne­go za­wie­ra­ją­ce­go kle­ma­sty­nę


SJP.pl


alergen

czyn­nik, sub­stan­cja wy­wo­łu­ją­ca aler­gię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. an­ty­gen (czyn­nik) zew­nątrz­po­chod­ny, który wy­wo­łu­je re­ak­cję aler­gicz­ną;

Wiktionary

Aler­gen – każdy an­ty­gen zew­nątrz­po­chod­ny wy­wo­łu­ją­cy re­ak­cję aler­gicz­ną (uczu­le­nio­wą, za­leż­ną od prze­ciw­ciał IgE lub nie­za­leż­ną od nich). Aler­ge­ny nie mają wspól­nej bu­do­wy che­micz­nej i struk­tu­ral­nej. Mogą to być sub­stan­cje po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go i zwie­rzę­ce­go, a także różne pro­ste związ­ki che­micz­ne o cha­rak­te­rze hap­te­nów, na przy­kład leki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tomek jest aler­gi­kiem, ale je­szcze nie wia­do­mo jakie aler­ge­ny go uczu­la­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlɛrɡɛ̃n, AS: alergẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alergia ż., alergik m., alergiczka ż., alergizacja ż., alergizowanie n., alergenność ż.

 przym. alergiczny, alergenowy, alergenny

 przysł. alergicznie

Wiktionary


alergenność

→ aler­gen­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest aler­gen­ne

Wiktionary

Patrz:

alergenny

Powiązane:

 rzecz. alergen m.

 przym. alergenny

 przysł. alergennie

Wiktionary


alergenny

wy­wo­łu­ją­cy aler­gię; aler­go­gen­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. po­wo­du­ją­cy aler­gię

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­cy­du­jąc się na ogrze­wa­nie po­dło­go­we unie­moż­li­wia­my aler­gen­nym roz­to­czom roz­prze­strze­nia­nie się w po­wie­trzu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alergiczka ż., alergenność ż., alergen mrz., alergia ż., alergik mos.

 przym. alergizujący

 czas. alergizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uczulający

Wiktionary


alergenowy

→ aler­gen


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aler­ge­nem, do­ty­czą­cy aler­ge­nu

Wiktionary

Patrz:

alergen

Powiązane:

 rzecz. alergen m.

Wiktionary


alergia

nie­pra­wi­dło­we, nad­mier­ne od­dzia­ły­wa­nie or­ga­niz­mu na niek­tó­re czyn­ni­ki, które w nor­mal­nych wa­run­kach nie po­wo­du­ją ta­kich re­ak­cji; uczu­le­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. uczu­le­nie, nad­mier­na re­ak­cja or­ga­niz­mu na jakiś czyn­nik;

 (1.2) przen. nie­przy­jaz­ne uczu­cie do kogoś lub cze­goś

Wiktionary

Ta stro­na do­ty­czy nad­wraż­li­wo­ści typu I, któ­rej po­dło­żem pa­to­lo­gicz­nym są re­ak­cje wią­za­nia an­ty­ge­nów z prze­ciw­cia­ła­mi klasy IgE i na­stę­pu­ją­ca de­gra­nu­la­cja ko­mó­rek tucz­nych. Zo­bacz też: inne typy nad­wraż­li­wo­ści.

Aler­gia (po­pu­lar­nie sto­so­wa­ne sy­no­ni­my: uczu­le­nie, nad­wraż­li­wość) – pa­to­lo­gicz­na, ja­ko­ścio­wo zmie­nio­na od­po­wiedź tka­nek na od­dzia­ły­wa­nie róż­nych ob­cych sub­stan­cji, zwa­nych aler­ge­na­mi, po­le­ga­ją­ca na re­ak­cji im­mu­no­lo­gicz­nej zwią­za­nej z pow­sta­niem swo­i­stych prze­ciw­ciał, które po zwią­za­niu z an­ty­ge­nem do­pro­wa­dza­ją do uwol­nie­nia róż­nych sub­stan­cji – me­dia­to­rów stanu za­pal­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy ma pan / pani ja­ki­kol­wiek ro­dzaj aler­gii?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlɛrʲɟja, AS: alerʹǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alergik m., alergiczka ż., alergen m., alergan m., alergoza ż., alergizacja ż., alergizowanie n., alergiczność ż.

 czas. alergizować ndk.

 przym. alergiczny, alergenny

 przysł. alergicznie, alergizująco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uczulenie, nadczułość, nadwrażliwość

 (1.2) niechęć, antypatia

Wiktionary


alergian

krój czcion­ki


SJP.pl


alergiczka

→ aler­gik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta uczu­lo­na na dzia­ła­nie pew­nych sub­stan­cji

Wiktionary

Patrz:

alergik

Wymowa:

IPA: ˌalɛrʲˈɟit͡ʃka, AS: alerʹǵička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alergia ż., alergen m., alergizacja ż., alergizowanie n.

:: fm. alergik m.

 czas. alergizować ndk.

 przym. alergenny, alergiczny

 przysł. alergicznie, alergizująco

Wiktionary


alergicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób aler­gicz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alergik mos., alergiczność ż., alergiczka ż., alergen mrz., alergia ż.

 przym. alergiczny

Wiktionary


alergiczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest aler­gicz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alergologia ż., alergia ż., alergik m., alergiczka ż., alergizowanie n., alergizacja ż., alergoza ż.

 czas. alergizować ndk.

 przym. alergiczny, alergologiczny

 przysł. alergicznie

Wiktionary


alergiczny

do­ty­czą­cy aler­gii, spo­wo­do­wa­ny aler­gią, cier­pią­cy na aler­gię (np. wy­syp­ka aler­gicz­na, aler­gicz­ne dziec­ko)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z aler­gią

 (1.2) przen. burz­li­wy, gwał­tow­ny, im­pul­syw­ny, hi­ste­rycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mo­cze­nie nocne jest naj­częst­szym - po scho­rze­niach aler­gicz­nych - przew­le­kłym pro­ble­mem zdro­wot­nym u dzie­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛrʲˈɟit͡ʃnɨ, AS: alerʹǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alergia ż., alergik m., alergiczka ż., alergen mrz., alergizowanie n., alergiczność ż.

 czas. alergizować ndk.

 przysł. alergicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uczuleniowy, atopowy

 (1.2) chorobliwy

Wiktionary


alergie

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) M., B., W. plu­ral|aler­gia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlɛrʲɟjɛ, AS: alerʹǵi ̯e

Wiktionary


alergik

czło­wiek cier­pią­cy na aler­gię (uczu­le­nie), cho­ro­bę aler­gicz­ną (uczu­le­nio­wą); uczu­le­nio­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba uczu­lo­na na dzia­ła­nie aler­ge­nów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Paweł jest aler­gi­kiem, ale je­szcze nie wia­do­mo jakie aler­ge­ny go uczu­la­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlɛrʲɟik, AS: alerʹǵik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alergia ż., alergen m., alergizacja ż., alergizowanie n.

:: fż. alergiczka ż.

 przym. alergiczny, alergenny

 przysł. alergicznie, alergizująco

 czas. alergizować

Wiktionary


alergizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. wy­wo­ły­wa­nie aler­gii, uczu­le­nia

Wiktionary

Powiązane:

 czas. alergizować

 rzecz. alergiczność ż., alergen mrz., alergia ż., alergiczka ż., alergik mos.

 przym. alergiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uczulanie

Wiktionary


alergizować

wy­wo­ły­wać aler­gię; uczu­lać


SJP.pl


alergizujący

taki, który wy­wo­łu­je aler­gię; uczu­la­ją­cy


SJP.pl


alergogenny

wy­wo­łu­ją­cy aler­gię; aler­gen­ny


SJP.pl


alergolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie aler­go­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się pro­fi­lak­ty­ką, roz­poz­na­wa­niem i le­cze­niem cho­rób aler­gicz­nych

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka aler­go­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na wi­zy­tę u aler­go­lo­ga trze­ba cze­kać ok. czte­rech mie­się­cy.

 (2.1) Córka chce zo­stać aler­go­lo­giem.

 (2.1) Twój aler­go­log pra­cu­je w przy­chod­ni, na­to­miast moja aler­go­log jest pro­fe­so­rem i od dawna jest za­trud­nio­na w kli­ni­ce uni­wer­sy­tec­kiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛrˈɡɔlɔk, AS: alergolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alergologia ż.

:: fż. alergolożka ż.

 przym. alergologiczny

 przysł. alergologicznie

Wiktionary


alergologia

nauka o aler­giach i aler­ge­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem, le­cze­niem i za­po­bie­ga­niem aler­gii;

Wiktionary

Aler­go­lo­gia – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się roz­poz­na­wa­niem i le­cze­niem scho­rzeń aler­gicz­nych, czyli ta­kich, u pod­staw któ­rych stoi zja­wi­sko nad­wraż­li­wo­ści, zwła­szcza ini­cjo­wa­ne przez me­cha­niz­my im­mu­no­lo­gicz­ne. W Pol­sce aler­go­lo­gia jest jedną ze spe­cja­li­za­cji le­kar­skich, która trwa 5 lat (2 lata mo­du­łu pod­sta­wo­we­go z cho­rób wew­nętrz­nych i 3 lata mo­du­łu spe­cja­li­stycz­ne­go z aler­go­lo­gii).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od kwiet­nia wzbo­ga­ca­my naszą ofer­tę usług me­dycz­nych o aler­go­lo­gię, dia­be­to­lo­gię i der­ma­to­lo­gię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɛrɡɔˈlɔɟja, AS: alergoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alergolog m., alergiczność ż.

 przym. alergologiczny

 przysł. alergologicznie

Wiktionary


alergologiczny

do­ty­czą­cy aler­go­lo­gii (np. le­cze­nie aler­go­lo­gicz­ne, pre­pa­ra­ty aler­go­lo­gicz­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z aler­go­lo­gią, do­ty­czą­cy aler­go­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czter­dzie­sto­trzy­let­ni pa­cjent tra­fił do po­rad­ni aler­go­lo­gicz­nej z po­wo­du ca­ło­rocz­ne­go ka­ta­ru i za­pa­le­nia spo­jó­wek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alergolog m., alergiczność ż., alergolog mos. / ż.

 przysł. alergologicznie

Wiktionary


alergolożka

→ aler­go­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka zaj­mu­ją­ca się pro­fi­lak­ty­ką, roz­poz­na­wa­niem i le­cze­niem cho­rób aler­gicz­nych

Wiktionary

Patrz:

alergolog

Powiązane:

 rzecz. alergolog mos./ż.

Wiktionary


alergoza

cho­ro­ba aler­gicz­na (ro­dzaj mi­ko­zy)


SJP.pl


alert

stan go­to­wo­ści do akcji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wez­wa­nie do dzia­ła­nia w chwi­li za­gro­że­nia

 (1.2) stan po­go­to­wia

 (1.3) harc. stan go­to­wo­ści do pod­ję­cia ze­spo­ło­wej akcji przez har­ce­rzy

Wiktionary

Alert – baza-osada, naj­da­lej na pół­noc wy­su­nię­ty stale za­miesz­ka­ny punkt na świe­cie. Znaj­du­je się w te­ry­to­rium Nu­na­vut na ob­sza­rze Ka­na­dy. Znaj­du­je się 10 km od Przy­ląd­ka She­ri­dan, na pół­noc­no-wschod­nim krań­cu Wyspy El­les­me­re’a. Alert po­ło­żo­ny jest nad Mo­rzem Lin­col­na, 817 km od bie­gu­na pół­noc­ne­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈalɛrt, AS: alert

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alertowy

 rzecz. alercik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alarm

Wiktionary


alertowicz

osoba in­for­mu­ją­ca na bie­żą­co o róż­nych wy­da­rze­niach przy po­mo­cy spe­cjal­nych apli­ka­cji mo­bil­nych


SJP.pl


alertowiczka

ko­bie­ta in­for­mu­ją­ca na bie­żą­co o róż­nych wy­da­rze­niach przy po­mo­cy spe­cjal­nych apli­ka­cji mo­bil­nych


SJP.pl


alertowy

zwią­za­ny z aler­tem


SJP.pl


alessandra

[czy­taj: ale­san­dra] obce imię żeń­skie


SJP.pl


alessandria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Wło­szech, w Pie­mon­cie, sto­li­ca pro­win­cji Ales­san­dria (1.2);

 (1.2) geogr. adm. wło­ska pro­win­cja po­ło­żo­na w re­gio­nie Pie­mont;

Wiktionary

(piem. "Lis­san­dria") – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Pie­mont, w pro­win­cji Ales­san­dria. Mia­sto leży nad rzeką Ta­na­ro, ok. 90 km na po­łud­nio­wy wschód od Tu­ry­nu. Ales­san­dria jest waż­nym wę­złem ko­le­jo­wym, ze sta­cją Ales­san­dria.

We­dług da­nych na sty­czeń 2010 gminę za­miesz­ki­wa­ło 94 191 osób przy gę­sto­ści za­lud­nie­nia 461,8 os./1 km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jed­nak Pier­wszy Kon­sul wcale nie za­mie­rzał uchy­lić się od przy­ję­cia bitwy. Dosz­ło do niej 14 czerw­ca na rów­ni­nie mię­dzy mia­stecz­ka­mi Ales­san­drią i Tor­to­ną, nie opo­dal wsi Ma­ren­go.

Wiktionary


alessio

[czy­taj: ale­sjo] wło­skie imię mę­skie


SJP.pl


alestes

ro­dzaj słod­ko­wod­nych ryb z ro­dzi­ny ale­ste­so­wa­tych


SJP.pl

Ale­stes – ro­dzaj słod­ko­wod­nych ryb ką­sa­czoksz­tałt­nych z ro­dzi­ny ale­ste­so­wa­tych (Ale­stii­dae).

Wikipedia


alestesowate

ro­dzi­na słod­ko­wod­nych ryb pro­mie­nio­płet­wych


SJP.pl

Ale­ste­so­wa­te (Ale­sti­dae) – ro­dzi­na słod­ko­wod­nych ryb ką­sa­czoksz­tałt­nych (Cha­ra­ci­for­mes), wcze­śniej kla­sy­fi­ko­wa­na w ran­dze po­dro­dzi­ny w obrę­bie ką­sa­czo­wa­tych (Cha­ra­ci­dae). Niek­tó­re ga­tun­ki (np. świe­cik kon­gij­ski, świe­cik wiel­ko­łu­ski, świe­cik żółty i "Le­pi­dar­chus ado­nis") są ry­ba­mi ak­wa­rio­wy­mi.

Wikipedia


aleteja

w mi­to­lo­gii grec­kiej: bo­gi­ni praw­dy


SJP.pl


aletheia

w fi­lo­zo­fii grec­kiej: praw­da jako nie­od­par­ta oczy­wi­stość


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alet­he­ia – grec­kie uo­so­bie­nie praw­dy
  • Wy­daw­nict­wo Alet­he­ia
  • Alet­he­ia – cza­so­pis­mo
  • Fun­da­cja Alet­he­ia
  • (259) Alet­he­ia – pla­ne­to­i­da

Wikipedia


aletschhorn

Aletsch­horn – szczyt w Al­pach Ber­neń­skich, czę­ści Alp Za­chod­nich. Leży w Szwaj­ca­rii, w kan­to­nie Va­la­is.

Jest to drugi co do wy­so­ko­ści szczyt w Al­pach Ber­neń­skich. Leży w re­jo­nie Jung­frau-Aletsch-Bietsch­horn, który zo­stał wpi­sa­ny na Listę świa­to­we­go dzie­dzict­wa w 2001 r.

Wikipedia


aleucki

przy­miot­nik od: Ale­u­ty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Ale­u­ta­mi (Wy­spa­mi Ale­uc­ki­mi) lub Ale­u­ta­mi (ludź­mi)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ale­uc­ki;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleuty nmos., Aleuta mos., Aleutka ż.

Wiktionary


aleukia

cho­ro­ba krwi, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się za­ni­kiem gra­nu­lo­cy­tów i trom­bo­cy­tów


SJP.pl


aleurolit

skała osa­do­wa pow­sta­ła ze sce­men­to­wa­nia ale­u­ry­tu


SJP.pl


aleuromancja

wró­że­nie z pszen­nej mąki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ezot. wróż­ba z mąki pszen­nej

Wiktionary

Ale­u­ro­man­cja – sta­ro­daw­na forma wró­że­nia za po­mo­cą mąki pszen­nej (gr. αλεύρι "alévri" – mąka, μαντεία, "man­te­ia", „dy­wi­na­cja”).

Wikipedia


aleuron

sub­stan­cja za­pa­so­wa gro­ma­dzo­na w na­sio­nach, wy­ko­rzy­sty­wa­na póź­niej pod­czas kieł­ko­wa­nia


SJP.pl


aleuronowy

zwią­za­ny z ale­u­ro­nem


SJP.pl


aleuryt

1. skała osa­do­wa;
2. ga­tu­nek drze­wa; tun­go­wiec; tung


SJP.pl


aleurytowy

zwią­za­ny z ale­u­ry­tem


SJP.pl


aleuta

rdzen­ny miesz­ka­niec Ale­u­tów, Wyspy Ad­mi­ra­li­cji, czę­ści pół­wy­spu Ala­ska, Wysp Ko­man­dor­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. rdzen­ny miesz­ka­niec ob­sza­ru Ale­u­tów, Ko­man­do­rów i za­chod­niej czę­ści Ala­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie ma w tym nic dziw­ne­go, Ale­u­ci bo­wiem już dawno wy­mie­sza­li się z Ukra­iń­ca­mi, Bia­ło­ru­si­na­mi i in­ny­mi na­ro­da­mi so­wiec­kie­go im­pe­rium i dzi­siej­si miesz­kań­cy nie wy­ka­zu­ją już żad­ne­go za­in­te­re­so­wa­nia swymi da­le­ki­mi przod­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleuty nmos.

:: fż. Aleutka ż.

 przym. aleucki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Unangas

Wiktionary


aleutka

rdzen­na miesz­kan­ka Ale­u­tów, Wyspy Ad­mi­ra­li­cji, czę­ści pół­wy­spu Ala­ska, Wysp Ko­man­dor­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. rdzen­na miesz­kan­ka ob­sza­ru Ale­u­tów, Ko­man­do­rów i za­chod­niej czę­ści Ala­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­ją­łem za­pro­sze­nie na wie­czór od Miszy, któ­re­go bab­cia była stu­pro­cen­to­wą Ale­ut­ką, co widać po ry­sach jego twa­rzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleuty nmos.

:: fm. Aleuta mos.

 przym. aleucki

Wiktionary


aleuty

ar­chi­pe­lag na Pół­noc­nym Pa­cy­fi­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. ar­chi­pe­lag wysp na pół­no­cy Oce­a­nu Spo­koj­ne­go,

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. od: Ale­u­ta

Wiktionary

Ale­u­ty (Wyspy Ale­uc­kie, Ale­u­tian Is­lands, ale. "Unan­gam Ta­nan­gin") – łań­cuch ma­łych wysp o po­wierzch­ni 37 800 km² roz­mie­szczo­nych w pół­noc­nej czę­ści Oce­a­nu Spo­koj­ne­go, two­rzą­cych łuk. Skła­da się z 4 więk­szych grup. Roz­cią­ga się rów­no­leż­ni­ko­wo na prze­strze­ni ok. 1930 km (1300 mil), na za­chód od krań­ca pół­wy­spu Ala­ska do pół­wy­spu Kam­czat­ka. Ale­u­ty są czę­ścią stanu Ala­ska. Wyspy po­ło­żo­ne są w Pa­cy­ficz­nym Pier­ście­niu Ognia, wzdłuż Rowu Ale­uc­kie­go, w któ­rym do­cho­dzi do czę­stych trzę­sień ziemi i tsu­na­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mid­way ma stra­te­gicz­ne po­ło­że­nie: kto kon­tro­lu­je tę wyspę, kon­tro­lu­je znacz­ną część Pa­cy­fi­ku aż po wyspy Ale­u­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aleucki mrz., Aleuta mos., Aleutka ż.

 przym. aleucki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Wyspy Aleuckie

Wiktionary


alewicki

→ ale­wizm, → ale­wi­ta


SJP.pl

Patrz:

alewizm, → alewita

alewita

wyz­naw­ca ale­wiz­mu - is­lam­skie­go nurtu re­li­gij­ne­go


SJP.pl


alewitka

wyz­naw­czy­ni ale­wiz­mu - is­lam­skie­go nurtu re­li­gij­ne­go


SJP.pl


alewizm

jeden z is­lam­skich nur­tów re­li­gij­nych wyz­na­wa­nych na te­re­nie Tur­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jeden z is­lam­skich sy­ste­mów re­li­gij­no-etycz­nych wyz­na­wa­ny na te­re­nie Tur­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alewita m., alewitka ż.

 przym. alewicki

Wiktionary


alex

1. obce imię mę­skie;
2. Joe Alex - pse­u­do­nim Ma­cie­ja Słom­czyń­skie­go, pol­skie­go pi­sa­rza i tłu­ma­cza


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alex – zdrob­nie­nie imion Alek­san­der i Alek­san­dra w wielu ję­zy­kach
  • Alex – miej­sco­wość i gmina w re­gio­nie Rodan-Alpy, w de­par­ta­men­cie Górna Sa­ba­u­dia
  • Alex – miej­sco­wość w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Grady
  • Alex (ang. Alex Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie McKenzie
  • Alex, Ale­xan­dro de Souza (ur. 1977) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Alex, Alex Hen­ri­que da Silva (ur. sty­czeń 1982) – or­miań­ski pił­karz po­cho­dze­nia bra­zy­lij­skie­go
  • Alex, Alex Rap­ha­el Mes­chi­ni (ur. ma­rzec 1982) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Alex, Alex Ro­dri­go Dias da Costa (ur. czer­wiec 1982) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Alex (Alex Antônio de Melo San­tos, ur. 1983) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Alek­san­dra Na­u­mik Sandøy (ur. 1951) – pol­ska i nor­we­ska pio­sen­kar­ka
  • Ale­xan­dre Mar­tins Costa (ur. 6 wrze­śnia 1979) – por­tu­gal­ski pił­karz
  • Ales­san­dro dos San­tos (ur. 20 lipca 1977) – pił­karz ja­poń­ski po­cho­dze­nia bra­zy­lij­skie­go

Wikipedia


alexa

1. obce imię mę­skie;
2. Joe Alex - pse­u­do­nim Ma­cie­ja Słom­czyń­skie­go, pol­skie­go pi­sa­rza i tłu­ma­cza


SJP.pl


alexander

obce imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der – imię mę­skie
  • Chri­stop­her Ale­xan­der – an­giel­ski ar­chi­tekt i te­o­re­tyk ar­chi­tek­tu­ry
  • Fran­cis Ale­xan­der – ma­larz
  • Fran­ces Eli­za­beth Som­mer­vil­le Ale­xan­der – an­giel­ska ge­o­loż­ka i pa­le­on­to­loż­ka
  • James Wad­dell Ale­xan­der – ame­ry­kań­ski ma­te­ma­tyk
  • Lisa Ale­xan­der – ka­na­dyj­ska pły­wacz­ka syn­chro­nicz­na
  • Lloyd Ale­xan­der (1924-2007) – ame­ry­kań­ski pi­sarz
  • Ale­xan­der – krót­ka rzeka w Au­stra­lii, w sta­nie Au­stra­lia Za­chod­nia
  • Ale­xan­der – miej­sco­wość w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Pu­la­ski
  • Ale­xan­der – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Fran­klin
  • Ale­xan­der – mia­sto w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Rush
  • Ale­xan­der – mia­sto w sta­nie Maine, w hrab­stwie Was­hing­ton

Wikipedia


alexandre

[czy­taj: aleksĄDR] fran­cu­skie imię mę­skie


SJP.pl

José Ale­xan­dre Alves Lindo (ur. 15 sierp­nia 1973 w Santo André) – bra­zy­lij­ski pił­karz wy­stę­pu­ją­cy na po­zy­cji po­moc­ni­ka.

Wikipedia


alexandrowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Ale­xan­dro­wicz – pol­ski ofi­cer, pilot woj­sko­wy
  • Lud­wik Ale­xan­dro­wicz – pol­ski le­śni­czy
  • Maria Ale­xan­dro­wicz – pol­ska śpie­wacz­ka
  • Prze­my­sław Ale­xan­dro­wicz – pol­ski po­li­tyk, na­u­czy­ciel, sa­mo­rzą­do­wiec, se­na­tor
  • Sta­ni­sław Ale­xan­dro­wicz – pol­ski hi­sto­ryk
  • Sta­ni­sław Ale­xan­dro­wicz – pol­ski in­ży­nier bu­dow­la­ny
  • Ste­fan Ale­xan­dro­wicz – pol­ski zo­o­tech­nik, spe­cja­li­sta szcze­gó­ło­wej ho­dow­li zwie­rząt

Wikipedia


alexis

[czy­taj: aLEKs-is]
1. obce imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­sja – imię żeń­skie
  • Alek­sis (394 p.n.e. – 275 p.n.e.) – grec­ki ko­me­dio­pi­sarz
  • Ale­xis – fran­cu­ski ry­sow­nik ko­mik­so­wy.
  • Ale­xis – wieś w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie War­ren
  • Ale­xis (ang. Ale­xis Towns­hip) – gmina w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie But­ler

Wikipedia


aleć

spój­nik

 (1.1) stpol. wszak­że, jed­nak

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalɛt͡ɕ, AS: aleć

Wiktionary


aleś

po­tocz­nie:
1. par­ty­ku­ła "ale" po­łą­czo­na z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą "-ś" (np. "Aleś się na­pra­co­wał!", "Aleś wy­padł na tym po­ka­zie!");
2. spój­nik "ale" po­łą­czo­ny z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą "-ś" (np. "Za­gra­łeś nieź­le, aleś od­padł.")


SJP.pl


ależ

wzmoc­nio­na par­ty­ku­ła "ale"


SJP.pl

par­ty­ku­ła wzmac­nia­ją­ca

 (1.1) wyraz zdu­mie­nia, za­sko­cze­nia

 (1.2) pod­kre­śle­nie kon­tra­stu z wcze­śniej­szą wy­po­wie­dzią

 (1.3) stpol. aż

wy­krzy­knik

 (2.1) wy­krzy­knik sto­so­wa­ny dla wy­ra­że­nia pro­te­stu, braku zgody

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ależ prze­stań wresz­cie krę­cić.

 (1.2) Ależ to nie był on…

 (2.1) – Prze­pra­sza­my naj­moc­niej za naj­ście, nie chcie­li­by­śmy przesz­ka­dzać… – Ależ po co te ce­re­gie­le, wchodź­cie, wchodź­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalɛʃ, AS: aleš

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) ale

 (2.1) ale

Wiktionary


ależby

"ależ" wraz z cząst­ką trybu przy­pu­szcza­ją­ce­go


SJP.pl


alf

1. pier­wsza li­te­ra grec­kie­go al­fa­be­tu;
2. śró­dziem­no­mor­ski ga­tu­nek ost­ni­cy; halfa, espar­to;
3. alfa i omega - osoba o nie­pod­wa­żal­nym au­to­ry­te­cie w ja­kiejś dzie­dzi­nie, wy­rocz­nia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alf – lieu-dit w gmi­nie Ech­ter­nach, w kan­to­nie Ech­ter­nach
  • Alf – gmina w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia-Pa­la­ty­nat, w po­wie­cie Co­chem-Zell
  • Alf – rzeka
  • Alf – skała wspi­nacz­ko­wa w Su­li­szo­wi­cach na Wy­ży­nie Czę­sto­chow­skiej
  • Alf – zdrob­nie­nie imie­nia Al­fred
  • Alf – pse­u­do­nim Al­fre­da Szcze­pań­skie­go
  • Alf (król) – po­stać z mi­to­lo­gii nor­dyc­kiej
  • Alf – bo­ha­ter dra­ma­tu Sta­ni­sła­wa Gro­cho­wia­ka Lęki po­ran­ne
  • Alf – Lit­win słu­żą­cy w za­ko­nie krzy­żac­kim
  • ALF – po­stać fik­cyj­na, bo­ha­ter ame­ry­kań­skich se­ria­li
  • ALF – ame­ry­kań­ski se­rial ak­tor­ski o kos­mi­cie imie­niem ALF
  • ALF – ame­ry­kań­ski se­rial ani­mo­wa­ny o kos­mi­cie imie­niem Alf

Wikipedia


alfa

1. pier­wsza li­te­ra grec­kie­go al­fa­be­tu;
2. śró­dziem­no­mor­ski ga­tu­nek ost­ni­cy; halfa, espar­to;
3. alfa i omega - osoba o nie­pod­wa­żal­nym au­to­ry­te­cie w ja­kiejś dzie­dzi­nie, wy­rocz­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nazwa pier­wszej li­te­ry al­fa­be­tu grec­kie­go, α;

 (1.2) mot. pot. sa­mo­chód marki Alfa Romeo

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy

 (2.1) pier­wszy (przy oz­na­cza­niu np. kątów, faz, współ­czyn­ni­ków, wer­sji itp.)

 (2.2) przen. w uży­ciu przy­miot­ni­ko­wym naj­waż­niej­szy, naj­ja­śniej­szy itp.

Wiktionary

Alfa (ἄλφα, pi­sa­na Αα) − pier­wsza li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go. W grec­kim sy­ste­mie licz­bo­wym oz­na­cza licz­bę 1. Alfa po­cho­dzi od li­te­ry al­fa­be­tu fe­nic­kie­go alef. Od alfy po­cho­dzą ła­ciń­skie A i cy­ry­lic­kie А.

W ję­zy­ku sta­ro­grec­kim i grece współ­czes­nej alfa re­pre­zen­tu­je sa­mo­gło­skę ot­war­tą przed­nią nie­za­o­krą­glo­ną /a/.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Li­te­ra alfa jest po­dob­na do ła­ciń­skie­go a.

 (1.2) Jacek jeź­dzi nową alfą swo­je­go ojca.

 (2.1) Roz­pad pro­mie­niot­wór­czy wiąże się z emi­sją czą­stek alfa, beta i gamma.

 (2.2) W wil­czym sta­dzie rozm­na­ża się tylko para alfa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalfa, AS: alfa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) α

 (2.1) pierwszy, numer jeden

Wiktionary


alfa-fetoproteina

biał­ko pło­do­we prze­ni­ka­ją­ce od płodu do matki; AFP


SJP.pl

α-fe­to­pro­te­i­na (AFP) – biał­ko pło­do­we, w wa­run­kach fiz­jo­lo­gicz­nych pro­du­ko­wa­ne je­dy­nie przez ko­mór­ki pło­do­wej wą­tro­by oraz za­rod­ko­we­go pę­che­rzy­ka żółt­ko­we­go. W życiu po­za­pło­do­wym alfa-fe­to­pro­te­i­na po­ja­wia się tylko w na­stę­pu­ją­cych sy­tu­a­cjach:

Gen alfa-fe­to­pro­te­i­ny znaj­du­je się na dłu­gim ra­mie­niu czwar­te­go chro­mo­so­mu (4q11–q13).

Wikipedia


alfa-hydroksykwas

kwas owo­co­wy wy­stę­pu­ją­cy w kos­me­ty­kach


SJP.pl


alfaaktywny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. emi­tu­ją­cy pro­mie­nie alfa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alfapromieniotwórczy

Wiktionary


alfabet

1. ze­staw liter, czyli sym­bo­li gra­ficz­nych dźwię­ków da­ne­go ję­zy­ka, uło­żo­ny w po­rząd­ku tra­dy­cyj­nym; abe­ca­dło;
2. zbiór zna­ków ja­kie­goś sy­ste­mu zna­ko­we­go, od­po­wia­da­ją­cych li­te­rom al­fa­be­tu;
3. pod­sta­wo­we in­for­ma­cje o czymś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. zbiór wszyst­kich liter uło­żo­ny w ogól­nie przy­ję­tym po­rząd­ku;

 (1.2) upo­rząd­ko­wa­ny zbiór zna­ków ja­kie­goś sy­ste­mu zna­ko­we­go, od­po­wia­da­ją­cych li­te­rom al­fa­be­tu (1.1)

 (1.3) przen. pod­sta­wy danej dzie­dzi­ny wie­dzy lub umie­jęt­no­ści, pod­sta­wo­we za­sa­dy cze­goś, pod­sta­wo­we in­for­ma­cje o czymś

Wiktionary

Al­fa­bet, abe­ca­dło (od stgr. nazw pier­wszych liter al­fa­be­tu: "alfa" i "beta" lub z abe­ce­da­rium) – naj­po­pu­lar­niej­szy sy­stem za­pi­sy­wa­nia mowy. Ter­min ten bywa uży­wa­ny w kilku zna­cze­niach, co jest źró­dłem licz­nych nie­po­ro­zu­mień w dzie­dzi­nie hi­sto­rii i te­o­rii pisma. Nie­ści­śle „al­fa­be­ta­mi” na­zy­wa się też sy­ste­my pisma, które nimi nie są (pse­u­do­al­fa­be­ty).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W al­fa­be­cie li­te­ra „s” znaj­du­je się po „r”.

 (1.3) Umie­jęt­ność wią­za­nia wę­złów to al­fa­bet że­glar­stwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈfabɛt, AS: alfabet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alfabetyzacja ż., alfabetyzm m.

 przym. alfabetyczny, alfabetowy

 przysł. alfabetycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abecadło, abdżad

 (1.3) ABC, podstawy

Wiktionary


alfabeta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. żart. iron. czło­wiek pra­wie nie­pi­śmien­ny, zna­ją­cy tylko al­fa­bet

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalfaˈbɛta, AS: alfabeta

Wiktionary


alfabetowy

→ al­fa­bet; al­fa­be­tycz­ny, abe­ca­dło­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przest. zwią­za­ny z al­fa­be­tem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alfabet mrz.

 przym. alfabetyczny

 przysł. alfabetycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. alfabetyczny

Wiktionary


alfabetu

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp. od: al­fa­bet

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalfaˈbɛtu, AS: alfabetu

Wiktionary


alfabetycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób al­fa­be­tycz­ny, zgod­nie z ko­lej­no­ścią liter w al­fa­be­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naz­wi­ska kan­dy­da­tów uło­żo­ne zo­sta­ły al­fa­be­tycz­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalfabɛˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: alfabetyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alfabet m., alfabetyzacja ż., alfabetyczność ż.

 przym. alfabetyczny, alfabetowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abecadłowo

Wiktionary


alfabetyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest al­fa­be­tycz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alfabetyczny

 przysł. alfabetycznie

Wiktionary


alfabetyczny

→ al­fa­bet; al­fa­be­to­wy, abe­ca­dło­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) uło­żo­ny w ko­lej­no­ści zgod­nej z ukła­dem liter w al­fa­be­cie

 (1.2) od­no­szą­cy się do al­fa­be­tu, zwią­za­ny z al­fa­be­tem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­go­to­wa­łem al­fa­be­tycz­ną listę haseł, które muszą się zna­leźć w na­szym lek­sy­ko­nie.

 (1.2) Pismo al­fa­be­tycz­ne pow­sta­ło na Bli­skim Wscho­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalfabɛˈtɨt͡ʃnɨ, AS: alfabetyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alfabet mrz., alfabetyzacja ż., alfabetyczność ż.

 przym. alfabetowy

 przysł. alfabetycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abecadlny, abecadłowy

Wiktionary


alfabetyzacja

1. na­u­cza­nie pi­sa­nia i czy­ta­nia w re­jo­nach za­co­fa­nych;
2. two­rze­nie al­fa­be­tu na po­trze­by ję­zy­ka, który go je­szcze nie ma;
3. ukła­da­nie wy­ra­zów w po­rząd­ku al­fa­be­tycz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. po­rząd­ko­wa­nie wy­ra­zów we­dług ko­lej­no­ści al­fa­be­tu

 (1.2) eduk. roz­po­wszech­nie­nie pod­sta­wo­wych umie­jęt­no­ści edu­ka­cyj­nych w spo­łe­czeń­stwie za­co­fa­nym: czy­ta­nia, pi­sa­nia i li­cze­nia

 (1.3) jęz. opra­co­wy­wa­nie pisma dla ję­zy­ka bez al­fa­be­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Ling­wi­ści zaj­mo­wa­li się al­fa­be­ty­za­cją ję­zy­ka mniej­szo­ścio­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alfabet mrz., alfabetyzm mrz.

 przysł. alfabetycznie

 przym. alfabetyczny

Wiktionary


alfabetyzm

umie­jęt­ność czy­ta­nia tek­stu ze zro­zu­mie­niem oraz pi­sa­nia, czy­ta­nia i li­cze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) umie­jęt­ność czy­ta­nia, pi­sa­nia i li­cze­nia ze zro­zu­mie­niem;

Wiktionary

Al­fa­be­tyzm – okre­śle­nie od­no­szą­ce się do pod­sta­wo­wych za­so­bów wie­dzy i umie­jęt­no­ści nie­zbęd­nych do uczest­nict­wa w życiu spo­łecz­nym danej zbio­ro­wo­ści ludz­kiej.

Wy­ma­ga­ny ze­staw tych za­so­bów za­le­ży od czyn­ni­ków hi­sto­rycz­nych i spo­łecz­no-kul­tu­ro­wych. Do­ty­czy kom­pe­ten­cji zdo­by­wa­nych przez całe życie jed­nost­ki i uz­na­wa­nych w danej epoce za pod­sta­wo­we, sta­no­wią­ce wymóg spo­łecz­ny i pod­da­wa­ne kon­tro­li spo­łecz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Już od kilku lat w Sta­nach Zjed­no­czo­nych i Ka­na­dzie pro­wa­dzi się ba­da­nia al­fa­be­tyz­mu świa­ta do­ro­słych (…) oraz jego spo­łecz­nych przy­czyn i kon­sek­wen­cji.

 (1.1) Pod wzglę­dem po­zio­mu al­fa­be­tyz­mu, oś­wia­ty, wy­daj­no­ści go­spo­dar­czej, kon­ku­ren­cyj­no­ści i po­stę­pu tech­nicz­ne­go Fin­lan­dia na­le­ży do pię­ciu, sze­ściu naj­bar­dziej roz­wi­nię­tych kra­jów świa­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alfabet mrz., alfabetyzacja ż.

 czas. alfabetyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) piśmienność

Wiktionary


alfanumerycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób obej­mu­ją­cy za­rów­no li­te­ry (al­fa­be­tu), jak i cyfry

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alfanumeryczny

 rzecz. alfanumeryczność ż.

Wiktionary


alfanumeryczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest al­fa­nu­me­rycz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alfanumeryczny

 przysł. alfanumerycznie

Wiktionary


alfanumeryczny

li­te­ro­wo-cy­fro­wy, np. spo­sób ko­mu­ni­ka­cji mię­dzy urzą­dze­nia­mi kom­pu­te­ra


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) in­form. za­wie­ra­ją­cy lub wy­ko­rzy­stu­ją­cy li­te­ry i cyfry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alfanumeryczność ż.

 przysł. alfanumerycznie

Wiktionary


alfapromieniotwórczy

wy­sy­ła­ją­cy pro­mie­nie alfa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. emi­tu­ją­cy pro­mie­nie alfa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alfaaktywny

Wiktionary


alfatron

jo­ni­za­cyj­na lampa elek­tro­no­wa, słu­żą­ca do mie­rze­nia bar­dzo ni­skich ci­śnień gazu


SJP.pl


alfatronowy

→ al­fa­tron


SJP.pl

Patrz:

alfatron

alfejos

w mi­to­lo­gii grec­kiej: bóg rzeki o tej samej naz­wie, syn Oke­a­no­sa i Te­ty­dy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­fe­jos (Al­fios) – rzeka w Gre­cji
  • Al­fe­jos (gr. Alp­he­ios, łac. Alp­he­us) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bóg i uo­so­bie­nie rzeki Al­fios (Al­fe­jos)
  • Al­fe­jos – grec­ki poeta żyjąc w I w. p.n.e.

Wikipedia


alfer

stop że­la­za i alu­mi­nium


SJP.pl


alferowy

zwią­za­ny z al­fe­rem


SJP.pl


alfeusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Al­fe­usz – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­ko-he­braj­skie­go, od "Αλφαιος (Alp­ha­ios)", gr. formy imie­nia hebr. o zna­cze­niu „zmie­nia­ją­cy się, zmien­ny”; zla­ty­ni­zo­wa­na wer­sja imie­nia Kle­o­fas. Po­stać o tym imie­niu wy­stę­pu­je w Nowym Te­sta­men­cie; jest to oj­ciec Ja­ku­ba i Ma­te­u­sza Ewan­ge­li­sty. Po­nad­to ist­nie­je przy­najm­niej dwóch świę­tych ka­to­lic­kich o tym imie­niu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Można się rów­nież spot­kać (w Bi­blii) ze zla­ty­ni­zo­wa­ną wer­sją tego imie­nia w brzmie­niu Al­fe­usz.

Wiktionary


alfka

po­tocz­nie: sa­mo­chód marki Alfa Romeo


SJP.pl


alfons

czło­wiek czer­pią­cy zyski z cu­dze­go nie­rzą­du; su­te­ner, ku­pler, raj­fur


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. posp. męż­czyz­na ży­ją­cy z cu­dzej pro­sty­tu­cji, za­bie­ra­ją­cy pro­sty­tut­ce część jej do­cho­du w za­mian za ochro­nę

Wiktionary

Al­fons – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go, pow­sta­łe ze zło­że­nia czło­nów "al" („cały”) lub "adal" („szla­chet­ny ród”) oraz "funs" („szyb­ki, chęt­ny, życz­li­wy”). Imię to zo­sta­ło spo­pu­la­ry­zo­wa­ne w Pol­sce w XVIII i XIX wieku przez zakon re­demp­to­ry­stów, któ­re­go za­ło­ży­cie­lem był św.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jak tylko pod­szedł do dziew­czy­ny, na­tych­miast po­ja­wił się jej al­fons.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalfɔ̃w̃s, AS: alfõũ̯s

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alfonsiak m., Alfons m., Fonsio mos.

 przym. alfonsowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sutener; pot. alfonsiak; przest. kupler, rajfur; daw. luj

Wiktionary


alfonsiaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od al­fon­siak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alfonsiak m.

Wiktionary


alfonsiak

po­gard­li­wie: su­te­ner; al­fons


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. posp. po­gard. zob. al­fons.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alfons m.

:: zdrobn. alfonsiaczek m.

 przym. alfonsowaty

Wiktionary


alfonsjański

przy­miot­nik od: Al­fons Maria Li­gu­o­ri, np. myśl al­fon­sjań­ska


SJP.pl


alfonso

obce imię mę­skie


SJP.pl


alfonsostwo

Al­fons z mał­żon­ką; Al­fon­so­wie


SJP.pl


alfonsowaty

wy­glą­dem lub za­cho­wa­niem przy­po­mi­na­ją­cy al­fon­sa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) posp. przy­po­mi­na­ją­cy swym wy­glą­dem lub uspo­so­bie­niem al­fon­sa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alfons mos., alfonsiak mos., Alfons mos., Fonsio mos.

Wiktionary


alfonsowie

Al­fons z mał­żon­ką; Al­fon­so­stwo


SJP.pl


alfonsowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Al­fon­sa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


alfonsyna

imię żeń­skie


SJP.pl


alfred

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: Al­fre­da

Wiktionary

– imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Wy­wo­dzi się od słów oz­na­cza­ją­cych „mądry jak Elf”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wu­jo­wi Al­fre­do­wi od­da­li rower.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalfrɛt, AS: alfret

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Alfredek m., Alfredzio m., Fredek m., Fredzio m.

:: fż. Alfreda ż.

 przym. Alfredowy

Wiktionary


alfreda

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Al­fre­da – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Al­fred.

Al­fre­da imie­ni­ny ob­cho­dzi: 19 lipca i 2 sierp­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­grzeb pani Al­fre­dy odbył się w Gło­gów­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alfˈrɛda, AS: alfreda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alfred mos.

:: zdrobn. Fredka ż., Fredzia ż.

Wiktionary


alfredostwo

Al­fred z mał­żon­ką; Al­fre­do­wie


SJP.pl


alfredowie

Al­fred z mał­żon­ką; Al­fre­do­stwo


SJP.pl


alfredowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Al­fre­da lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


alfredziny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Al­fre­dy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


alfresko

tech­ni­ka ma­lar­stwa ścien­ne­go po­le­ga­ją­ca na ma­lo­wa­niu na wil­got­nym pod­kła­dzie far­ba­mi zmie­sza­ny­mi z wodą, poz­wa­la­ją­ca na uzy­ska­nie bar­dzo trwa­łych ma­lo­wi­deł; fresk, al fre­sco


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. al fre­sco.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alfˈrɛskɔ, AS: alfresko

Wiktionary


alfrid

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Al­fred

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Al­frid durś szczy­lo afa.

Wiktionary


alfun

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Al­fons

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Alfun durś szczy­lo afa.

Wiktionary


alga

naj­prost­sza, sa­mo­żyw­na ro­śli­na ple­cho­wa; wo­do­rost; glon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. glon.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sprosz­ko­wa­ne algi mor­skie są do­sko­na­łym do­dat­kiem do po­traw.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalɡa, AS: alga

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) glon

Wiktionary


algarve

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. na­dat­lan­tyc­ka kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wej Por­tu­ga­lii;

Wiktionary

Al­gar­ve (wym. []; z arab. الغرب al-Garb/al-garb „za­chód, zie­mia po­ło­żo­na na za­chód”) – re­gion i kra­i­na hi­sto­rycz­na w kon­ty­nen­tal­nej Por­tu­ga­lii, obej­mu­ją­ca całą po­łud­nio­wą część tego kraju, tj. po­dłuż­ny pas wzdłuż wy­brze­ża Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go – dłu­go­ści około 140 ki­lo­me­trów i sze­ro­ko­ści około 40 ki­lo­me­trów – od Przy­ląd­ka Świę­te­go Win­cen­te­go na za­cho­dzie do rzeki Gwa­dia­ny na wscho­dzie (gra­ni­ca z Hisz­pa­nią).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W re­jo­nie por­tu­gal­skie­go Al­gar­ve, na po­dob­nej po­wierzch­ni jak wo­je­wództ­wo gdań­skie, funk­cjo­nu­je 16 pól.

Wiktionary


algawski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z kra­i­ną Allgäu w po­łud­nio­wych Niem­czech;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Swoją fermę mle­czar­ską w Bi­le­wie Matka opar­ła na kro­wach spro­wa­dza­nych z Ho­lan­dii i Ba­wa­rii (rasa al­gaw­ska).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Allgäu n.

Wiktionary


algebra

jeden z dzia­łów ma­te­ma­ty­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jeden z dzia­łów ma­te­ma­ty­ki;

 (1.2) mat. zbiór z okre­ślo­ny­mi na nim dzia­ła­nia­mi (struk­tu­ra al­ge­bra­icz­na);

 (1.3) pot. środ. stud. lek­cja al­ge­bry (1.1)

Wiktionary

Al­ge­bra ( ‏الجبر‎, al-dżabr) – jedna z głów­nych dzie­dzin ma­te­ma­ty­ki, zaj­mu­ją­ca się wszel­ki­mi struk­tu­ra­mi al­ge­bra­icz­ny­mi, czyli zbio­ra­mi – lub bar­dziej ogól­ny­mi kla­sa­mi – wy­po­sa­żo­ny­mi w dzia­ła­nia; struk­tu­ry te by­wa­ją też na­zy­wa­ne al­ge­bra­mi ogól­ny­mi. Po­cząt­ko­wym przy­kła­dem ta­kie­go obiek­tu, długo de­fi­niu­ją­cym tę dzie­dzi­nę, były licz­by rze­czy­wi­ste ze stan­dar­do­wy­mi dzia­ła­nia­mi aryt­me­tycz­ny­mi, a także licz­by ze­spo­lo­ne roz­sze­rza­ją­ce ten zbiór, wpro­wa­dzo­ne wła­śnie na po­trze­by kla­sycz­nie ro­zu­mia­nej al­ge­bry.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy roz­wią­zy­wa­niu zadań z al­ge­bry po­win­ni­śmy spraw­dzać otrzy­ma­ne wy­ni­ki.

 (1.2) Al­ge­bra Boole'a jest pod­sta­wą ra­chun­ku zbio­rów.

 (1.3) Po ana­li­zie mamy dwie al­ge­bry i la­bor­kę z fi­zy­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈɡɛbra, AS: algebra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. algebraik m.

 przym. algebraiczny

 przysł. algebraicznie

Wiktionary


algebraf

ła­mi­głów­ka, w któ­rej cyfry za­stą­pio­no li­te­ra­mi lub pik­to­gra­ma­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. przed­sta­wie­nie pew­ne­go dzia­ła­nia za po­mo­cą liter (cyfry za­stą­pio­ne li­te­ra­mi), w któ­rym każda li­te­ra od­po­wia­da jed­nej i tej samej cyf­rze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­rym roz­wią­zy­wa­nie al­ge­bra­fów spra­wia dużo kło­po­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈɡɛbraf, AS: algebraf

Wiktionary


algebraiczka

→ al­ge­bra­ik


SJP.pl

Patrz:

algebraik

algebraicznie

przy­słó­wek

 (1.1) mat. zgod­nie z za­sa­da­mi al­ge­bry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. algebra ż., algebraik mos., algebraiczność ż.

 przym. algebraiczny

Wiktionary


algebraiczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest al­ge­bra­icz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. algebraiczny

 przysł. algebraicznie

Wiktionary


algebraiczny

od­no­szą­cy się do al­ge­bry


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy al­ge­bry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Funk­cję na­zy­wa się al­ge­bra­icz­ną, gdy jest ona roz­wią­za­niem rów­na­nia al­ge­bra­icz­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. algebra ż., algebraik m., algebraista m., algebraiczka ż., algebraiczność ż.

 przysł. algebraicznie

Wiktionary


algebraik

spe­cja­li­sta ma­te­ma­tyk w za­kre­sie al­ge­bry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mat. ma­te­ma­tyk zaj­mu­ją­cy się al­ge­brą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. algebra ż.

 przym. algebraiczny

 przysł. algebraicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. algebraista

Wiktionary


algezja

wraż­li­wość na ból


SJP.pl


algezymetr

przy­rząd do mie­rze­nia siły dzia­ła­nia bodź­ca wy­wo­łu­ją­ce­go ból


SJP.pl


algezymetria

po­miar od­czu­wa­nia bólu mie­rzo­ny z wy­ko­rzy­sta­niem me­cha­nicz­nych, elek­trycz­nych, ter­micz­nych i che­micz­nych metod badań


SJP.pl


alghedonia

prze­ży­wa­nie roz­ko­szy pod­czas doz­na­wa­nia bólu, ty­po­we dla ma­so­chiz­mu


SJP.pl


alghero

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. miej­sco­wość i gmina na Sar­dy­nii, w pro­win­cji Sas­sa­ri;

Wiktionary

Alg­he­ro (kat. "L’Al­gu­er"; sard. "S’Alig­he­ra") – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Sar­dy­nia, w pro­win­cji Sas­sa­ri. We­dług da­nych na 31 maja 2023 mia­sto za­miesz­ki­wa­ło 42 287 osób.

Około 40% miesz­kań­ców Alg­he­ro po­słu­gu­je się na co dzień ar­cha­icz­ną od­mia­ną ka­ta­loń­skie­go od czasu, gdy w 1372 r.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Około 40% miesz­kań­ców Alg­he­ro po­słu­gu­je się na co dzień ar­cha­icz­ną od­mia­ną ka­ta­loń­skie­go (…)

Wiktionary


algida

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. uczn. pro­sty­tut­ka

Wiktionary

Al­gi­da – marka lodów na­le­żą­ca do kon­cer­nu The Ma­gnum Ice Cream Com­pa­ny, Daw­niej czę­ścią Uni­le­ver. Ist­nie­je od lat 50. XX wieku – jej pań­stwem oj­czy­stym są Wło­chy.

W Pol­sce zo­sta­ła wpro­wa­dzo­na wraz z za­ku­pem przez kon­cern fa­bry­ki lodów w Ba­ni­nie w 1993 roku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: alʲˈɟida, AS: alʹǵida

Wiktionary


algier

sto­li­ca Al­gie­rii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Al­gie­rii;

Wiktionary

Al­gier (fr. "Alger", arab. مدينة الجزائر ["Ma­di­nat al-Dżaza'ir"]) – sto­li­ca Al­gie­rii. Mia­sto leży w ob­szer­nej za­to­ce nad Mo­rzem Śró­dziem­nym, 800 km od Mar­sy­lii. Nad mia­stem wzno­szą się wzgó­rza do wy­so­ko­ści 400 m n.p.m. Al­gier jest cen­trum go­spo­dar­czym, kul­tu­ral­nym i głów­nym por­tem kraju, a także naj­waż­niej­szym oś­rod­kiem na­u­ko­wym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obok na śnież­nym obru­sie wa­la­ły się ol­brzy­mie, pra­wie białe grona winne z Al­gie­ru […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalʲɟɛr, AS: alʹǵer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Algierka ż., Algierczyk mos., Algieria ż., algierka ż.

 przym. algierski

Wiktionary


algierczyk

miesz­ka­niec Al­gie­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Al­gier­czyk. (miesz­ka­niec Al­gie­ru)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alʲˈɟɛrt͡ʃɨk, AS: alʹǵerčyk

Wiktionary


algieria

pań­stwo w Afry­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w pół­noc­nej Afry­ce ze sto­li­cą w Al­gie­rze;

Wiktionary

Al­gie­ria (#PATRZ

, trl. "Al-Jazā’ir", trb. "Al-Dżaza’ir"; ta­ma­zight ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ), Al­gier­ska Re­pu­bli­ka Lu­do­wo-De­mo­kra­tycz­na (arab. ‏الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية‎, trl. "Al-Jumhūriyyah al-Jazā’iriy­y­ah ad-Dīmuqrāţiyyah ash-Sha‘biy­y­ah", trb. "Al-Dżum­hu­rij­ja al-Dżaza’irij­ja ad-Di­mu­kra­tij­ja asz-Sza­bij­ja") – 10.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Al­gie­rii była sie­dzi­ba Legii Cu­dzo­ziem­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alʲˈɟɛrʲja, AS: alʹǵerʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Algier mrz., Algierczyk mos., Algierka ż.

 przym. algierski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) urz. Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna

Wiktionary


algierka

dawny, długi płaszcz męski; al­gie­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kraw. dawny typ mę­skie­go pła­szcza fu­trza­ne­go

 (1.2) pl-re­for­ma2026|Al­gier­ka. (miesz­kan­ka Al­gie­ru)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alʲˈɟɛrka, AS: alʹǵerka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Algier mrz., Algierczyk mos., Algierka ż.

 przym. algierski

Wiktionary


algierski

→ Al­gie­ria, → Al­gier


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Al­gie­ria

 (1.2) od­no­szą­cy się do mia­sta Al­gier

Wiktionary

Patrz:

Algieria, → Algier

Przykłady

 (1.1) Za­chod­nim są­sia­dem Tu­nez­ji był pa­sza­łyk al­gier­ski, który — po­dob­nie jak po­zo­sta­łe kraje Magh­re­bu — tylko for­mal­nie na­le­żał do im­pe­rium, za­in­te­re­so­wa­ne­go głów­nie re­gu­lar­nym pła­ce­niem po­dat­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alʲˈɟɛrsʲci, AS: alʹǵersʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Algieria ż., Algier mrz., Algierczyk mos., Algierka ż., algierka ż.

Wiktionary


algierskość

→ al­gier­ski


SJP.pl

Patrz:

algierski

algijski

przy­miot­nik

 (1.1) etn. jęz. do­ty­czą­cy au­toch­to­nicz­nych ludów (In­dian) pół­noc­nej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej

Wiktionary


algina

ga­la­re­to­wa­ta, kle­i­sta sub­stan­cja otrzy­my­wa­na z wo­do­ro­stów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. sub­stan­cja że­lu­ją­ca i za­gę­szcza­ją­ca po­cho­dzą­ca z alg mor­skich; na­tu­ral­ny wie­lo­cu­kier z glo­nów o za­sto­so­wa­niu prze­my­sło­wym i tech­nicz­nym

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • al­gi­nian sodu
  • kwas al­gi­no­wy

Wikipedia


alginat

włó­kno uzy­ska­ne z soli me­ta­licz­nych kwasu al­gi­no­we­go


SJP.pl


alginatowy

→ al­gi­nat


SJP.pl

Patrz:

alginat

alginian

sól kwasu al­gi­no­we­go


SJP.pl


alginiany

sól kwasu al­gi­no­we­go


SJP.pl

Al­gi­nia­ny – sole kwasu al­gi­no­we­go.

Wikipedia


alginit

skład­nik niek­tó­rych ro­dza­jów ke­ro­ge­nu


SJP.pl

Al­gi­nit – ma­ce­rał z grupy lip­ty­ni­tu.

Wikipedia


alginowy

w che­mii: kwas al­gi­no­wy - skład­nik błon ko­mór­ko­wych niek­tó­rych glo­nów mor­skich, be­zbarw­na ko­lo­i­dal­na masa o bu­do­wie włó­kni­stej, ma­ją­ca za­sto­so­wa­nie głów­nie w prze­my­śle myd­lar­sko-kos­me­tycz­nym, spo­żyw­czym i włó­kien­ni­czym


SJP.pl


algo-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z bólem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalɡɔ, AS: algo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. analgetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) algi-, alge-

Wiktionary


algofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed bólem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. nie­u­za­sad­nio­ny lęk przed bólem;

Wiktionary

Al­go­fo­bia – ir­ra­cjo­nal­ny lęk przed bólem. Fobię tę wy­wo­łu­ją różne obiek­ty oraz sy­tu­a­cje, które we­dług osoby cho­rej mogą pro­wa­dzić do nie­bez­pie­czeń­stwa.

Le­cze­nie al­go­fo­bii jest naj­czę­ściej pro­wa­dzo­ne za po­mo­cą te­ra­pii be­ha­wio­ral­nej oraz środ­ków ank­sjo­li­tycz­nych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌalɡɔˈfɔbʲja, AS: algofobʹi ̯a

Wiktionary


algokalmin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Bu­ko­wi­na. lek na ból głowy

Wiktionary


algol

1. gwia­zda zmien­na w gwia­zdo­zbio­rze Per­se­u­sza; Per;
2. język pro­gra­mo­wa­nia wy­so­kie­go po­zio­mu; ALGOL


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. Algol.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Algol (gwia­zda)
  • Algol (język pro­gra­mo­wa­nia)
  • USS „Algol” – nazwa ame­ry­kań­skich okrę­tów

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈalɡɔl, AS: algol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. algorytm

Wiktionary


algolagnia

doz­na­wa­nie roz­ko­szy płcio­wej przy za­da­wa­niu albo od­czu­wa­niu bólu; sa­do­ma­so­chizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. za­bu­rze­nie sek­su­al­ne po­le­ga­ją­ce na osią­ga­niu sa­tys­fak­cji po­przez za­da­wa­nie bólu i cier­pie­nia sobie lub innej oso­bie;

Wiktionary

Al­go­la­gnia ( ἄλγος, "algos" – ból, λαγνεία, "la­gne­ia" – po­żą­da­nie) – za­bu­rze­nie sek­su­al­ne po­le­ga­ją­ce na doz­na­wa­niu przy­jem­no­ści sek­su­al­nej z bólu fi­zycz­ne­go, w szcze­gól­no­ści w miej­scach ero­gen­nych.

Prze­pro­wa­dzo­ne ba­da­nia wska­zu­ją na róż­ni­ce w in­ter­pre­ta­cji im­pul­sów ner­wo­wych przez mózgi osób z al­go­la­gnią.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌalɡɔˈlaɟɲja, AS: algolaǵńi ̯a

Wiktionary


algolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie al­go­lo­gii (fy­ko­lo­gii); fy­ko­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) nauk. ba­dacz i znaw­ca glo­nów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mimo że cecha ta poz­wa­la na wy­raź­ne odróż­nie­nie przed­sta­wi­cie­li tych ro­dza­jów, wy­stę­pu­ją rów­nież po­sta­cie o wła­ści­wo­ściach poś­red­nich. W związ­ku z tym część al­go­lo­gów po­stu­lo­wa­ła re­or­ga­ni­za­cję tych tak­so­nów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. algologia ż.

 przym. algologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fykolog

Wiktionary


algologia

dział bo­ta­ni­ki zaj­mu­ją­cy się glo­na­mi; fy­ko­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nauka o glo­nach

 (1.2) med. nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem i le­cze­niem bólu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • w bio­lo­gii jest sy­no­ni­mem fy­ko­lo­gii – dział bo­ta­ni­ki, nauka o glo­nach
  • w me­dy­cy­nie jest sy­no­ni­mem al­gez­jo­lo­gii – nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem i le­cze­niem bólu

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌalɡɔˈlɔɟja, AS: algoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. algolog mos.

 przym. algologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fykologia, fikologia, skrót alg.

 (1.2) algezjologia

Wiktionary


algologiczny

→ al­go­lo­gia; fy­ko­lo­gicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bot. zwią­za­ny z al­go­lo­gią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. algologia ż., algolog mos.

Wiktionary


algolożka

→ al­go­log


SJP.pl

Patrz:

algolog

algometria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. po­miar wraż­li­wo­ści na ból

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɡɔ̃ˈmɛtrʲja, AS: algõmetrʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. algometr mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) algezymetria

Wiktionary


algon.

skrót od: al­gon­kiń­ski


SJP.pl


algoncki

ty­czą­cy się al­gon­ku, dru­giej ery w dzie­jach ziemi


SJP.pl


algonk

druga era w dzie­jach Ziemi; eo­zo­ik, era pro­te­ro­zo­icz­na, pro­te­ro­zo­ik


SJP.pl


algonkin

język z ro­dzi­ny al­gon­kiń­skiej, uży­wa­ny w niek­tó­rych pro­win­cjach Ka­na­dy; język al­gon­kiń­ski


SJP.pl


algonkini

grupa ple­mion in­diań­skich; Al­gon­ki­no­wie


SJP.pl


algonkinowie

grupa ple­mion in­diań­skich; Al­gon­ki­ni


SJP.pl

Al­gon­ki­no­wie, Al­gon­ki­ni, Al­gon­ki­ni wła­ści­wi ( Al­gon­qu­in) – ple­mię in­diań­skie za­miesz­ku­ją­ce te­re­ny nad rzeką Ot­ta­wą w po­łud­nio­wej czę­ści ka­na­dyj­skiej pro­win­cji Qu­e­bec. We­dług in­for­ma­cji z 1669 część Al­gon­ki­nów wesz­ła w skład ple­mie­nia One­i­dów. Mówią ję­zy­kiem al­gon­kiń­skim (al­gon­qu­in), na­le­żą­cym do al­gon­kiań­skiej grupy ję­zy­ko­wej.

Wikipedia


algonkiński

1. pro­te­ro­zo­icz­ny
2. do­ty­czą­cy Al­gon­ki­nów, wła­ści­wy Al­gon­ki­nom


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Al­gon­ki­na­mi, do­ty­czą­cy Al­gon­ki­nów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język uży­wa­ny przez nie­wiel­ką grupę rdzen­nych miesz­kań­ców Ka­na­dy;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Algonkini lm m.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) algonkin

Wiktionary


algorytm

okre­ślo­ny spo­sób roz­wią­za­nia ja­kie­goś pro­ble­mu, skła­da­ją­cy się z ciągu na­stę­pu­ją­cych po sobie czyn­no­ści (lub in­struk­cji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. in­form. ciąg ści­śle okre­ślo­nych czyn­no­ści poz­wa­la­ją­cych na roz­wią­za­nie pew­ne­go za­da­nia;

 (1.2) daw. mat. zbiór sym­bo­li oraz zasad wy­ko­ny­wa­nia dzia­łań wła­ści­wy danej dzie­dzi­nie ma­te­ma­ty­ki

 (1.3) daw. mat. spo­sób wy­ko­ny­wa­nia dzia­łań ma­te­ma­tycz­nych z wy­ko­rzy­sta­niem cyfr arab­skich

Wiktionary

Al­go­rytm – skoń­czo­ny ciąg jasno zde­fi­nio­wa­nych czyn­no­ści ko­niecz­nych do wy­ko­na­nia pew­ne­go ro­dza­ju zadań, spo­sób po­stę­po­wa­nia pro­wa­dzą­cy do roz­wią­za­nia pro­ble­mu. W in­for­ma­ty­ce al­go­ryt­mem na­zy­wa się do­brze okre­ślo­ną pro­ce­du­rę obli­cze­nio­wą, która przyj­mu­je dane wej­ścio­we i pro­du­ku­je dane wyj­ścio­we, czyli obli­czal­ny zbiór kro­ków pro­wa­dzą­cych do po­żą­da­ne­go re­zul­ta­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bu­du­je się już al­go­ryt­my bar­dziej skom­pli­ko­wa­ne, któ­rych nie można spraw­dzić w tra­dy­cyj­ny spo­sób śle­dząc li­nij­ka po li­nij­ce wszyst­kie pod­sta­wo­we ko­men­dy.

 (1.1) Za­pro­jek­to­wa­nie szcze­gó­ło­we­go al­go­ryt­mu ba­da­nia wia­ry­god­no­ści ofe­ren­tów jest jed­nym z trud­niej­szych zadań pod­mio­tów udzie­la­ją­cych za­mó­wień pu­blicz­nych.

 (1.1) Aby zro­zu­mieć, jak dzia­ła­ją uży­wa­ne w prak­ty­ce al­go­ryt­my ge­ne­ro­wa­nia liczb lo­so­wych, mu­si­my wpro­wa­dzić nieco te­o­rii.

 (1.2) Cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną dzi­sie­y­szey ana­li­zy są znaki ogól­ne i ich al­go­rytm, cał­kiem sta­ro­żyt­nym niez­na­ne: a zatém ich mnie­ma­na ana­li­za, nie była ana­li­zą dzi­sie­y­szą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈɡɔrɨtm̥, AS: algorytm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. algorytmika ż., algorytmizacja ż.

 czas. algorytmizować ndk., zalgorytmizować dk.

 przym. algorytmiczny

 przysł. algorytmicznie

Wiktionary


algorytmiczny

za­pi­sa­ny w po­sta­ci al­go­ryt­mu (np. al­go­ryt­micz­ne roz­wią­za­nie pro­ble­mu)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z al­go­ryt­ma­mi, al­go­ryt­mi­ką, do­ty­czą­cy al­go­ryt­mów, al­go­ryt­mi­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. algorytm mrz., algorytmika ż., algorytmizowanie n.

 przysł. algorytmicznie

Wiktionary


algorytmik

dzie­dzi­na in­for­ma­ty­ki zaj­mu­ją­ca się pro­jek­to­wa­niem i ana­li­zą al­go­ryt­mów


SJP.pl


algorytmika

dzie­dzi­na in­for­ma­ty­ki zaj­mu­ją­ca się pro­jek­to­wa­niem i ana­li­zą al­go­ryt­mów


SJP.pl

Al­go­ryt­mi­ka – dział ma­te­ma­ty­ki oraz in­for­ma­ty­ki zaj­mu­ją­cy się ana­li­zą oraz pro­jek­to­wa­niem al­go­ryt­mów.

Al­go­ryt­mi­ka ma bar­dzo duży wpływ na wy­daj­ność sy­ste­mów kom­pu­te­ro­wych. Z tego wzglę­du al­go­ryt­my, po­dob­nie jak ukła­dy elek­tro­nicz­ne kom­pu­te­ra, są uz­na­wa­ne za tech­no­lo­gię.

Wikipedia


algorytmizacja

opis cze­goś za po­mo­cą al­go­ryt­mu


SJP.pl


algorytmizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mat. in­form. opi­sy­wa­nie cze­goś za po­mo­cą al­go­ryt­mu

 (1.2) opra­co­wy­wa­nie al­go­ryt­mu ko­niecz­ne­go do roz­wią­za­nia ja­kie­goś za­da­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. algorytm m., algorytmizacja ż.

 czas. algorytmizować

 przym. algorytmiczny

 przysł. algorytmicznie

Wiktionary


algoterapia

te­ra­pia przy za­sto­so­wa­niu wy­cią­gów z glo­nów


SJP.pl


algowy

→ alga


SJP.pl

Patrz:

alga

algrafia

tech­ni­ka druku pła­skie­go wy­ko­rzy­stu­ją­ca płyty alu­mi­nio­we pow­le­czo­ne war­stwą świa­tło­czu­łą


SJP.pl

Al­gra­fia, alu­mi­no­gra­fia (z niem. "Al­grap­hie") — jedna z pier­wszych tech­nik druku pła­skie­go, wy­na­le­zio­na w 1892 roku. Po raz pier­wszy za­sto­so­wa­na przez Jo­se­fa Schol­za w Mo­gun­cji. W tech­ni­ce tej formą dru­ko­wą jest cien­ka płyta alu­mi­nio­wa, szli­fo­wa­na, na­stęp­nie ziar­no­wa­na i po­kry­wa­na ma­te­ria­łem świa­tło­czu­łym. Na tej po­wło­ce na­no­szo­ny jest ne­ga­tyw ry­sun­ku.

Wikipedia


alhambra

1. za­byt­ko­wy ze­spół pa­ła­co­wy w hisz­pań­skiej Gre­na­dzie;
2. mia­sto w USA


SJP.pl

Al­ham­bra ( ‏الحمراء‎ "al hamra", do­słow­nie „czer­wo­na”) – wa­row­ny ze­spół pa­ła­co­wy w Gre­na­dzie w an­da­lu­zyj­skim re­gio­nie Hisz­pa­nii, zbu­do­wa­ny w la­tach 1232–1273 i ro­zbu­do­wy­wa­ny do XIV wieku. Jej ro­zbu­do­wa na­stą­pi­ła za pa­no­wa­nia emi­rów z dy­na­stii Nas­ry­dów – Ju­su­fa I i Mu­ham­ma­da V. Al­ham­bra była twier­dzą ma­u­re­tań­skich ka­li­fów.

Wikipedia


alhambryjski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Al­ham­brą, do­ty­czą­cy Al­ham­bry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alhambra ż.

Wiktionary


ali

w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie:
1. skrzy­dło szyku bo­jo­we­go;
2. od­dział pie­cho­ty lub jazdy sprzy­mie­rzeń­ców, li­czą­cy kil­ku­set żoł­nie­rzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. od: Ala

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ali (imię)
  • Ali ibn Abi Talib – kalif, pier­wszy imam szy­i­tów
  • Ali – mia­sto w Bah­raj­nie
  • Alii – wieś w Gruz­ji, w re­gio­nie Wew­nętrz­na Kart­lia
  • Alì – miej­sco­wość we Wło­szech
  • Ali – film bio­gra­ficz­ny o Mu­ham­ma­dzie Alim w re­ży­se­rii Mi­cha­e­la Manna z Wil­lem Smit­hem w roli głów­nej
  • Ali G
  • Ali – in­dyj­ski aktor
  • ostre usz­ko­dze­nie płuc

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ali co­dzien­nie stu­diu­je Koran.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalʲi, AS: alʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alfons mos.

Wiktionary


alianci

1. w okre­sie I wojny świa­to­wej: pań­stwa wal­czą­ce prze­ciw pań­stwom cen­tral­nym; en­ten­ta;
2. w okre­sie II wojny świa­to­wej: pań­stwa ko­a­li­cji an­ty­hit­le­row­skiej


SJP.pl

Alian­ci ( al­lian­ce, przy­mie­rze) – słowo oz­na­cza­ją­ce so­jusz­ni­ków, sprzy­mie­rzeń­ców.

Wikipedia


aliancki

od­no­szą­cy się do alian­ta, alian­tów; sprzy­mie­rzo­ny; so­jusz­ni­czy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z alian­ta­mi, do­ty­czą­cy alian­tów

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy dla alian­tów

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Ka­pi­tan zna­lazł się wśród alianc­kich jeń­ców w nie­wo­li ja­poń­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aliant mos., aliantka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sojuszniczy

Wiktionary


alians

so­jusz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­mie­rze mię­dzy pań­stwa­mi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • so­jusz
  • Alians – grupa mu­zycz­na
  • alians stra­te­gicz­ny – w eko­no­mii
  • Prawy Alians – mło­dzie­żo­wa or­ga­ni­za­cja po­za­rzą­do­wa na Bia­ło­ru­si
  • Alians Ewan­ge­licz­ny w RP – pol­ska or­ga­ni­za­cja mię­dzy­ko­ściel­na
  • Świa­to­wy Alians Ko­ścio­łów Re­for­mo­wa­nych – wspól­no­ta Ko­ścio­łów re­for­mo­wa­nych
  • Świa­to­wy Alians Ewan­ge­licz­ny – sto­wa­rzy­sze­nie zrze­sza­ją­ce ko­ścio­ły ewan­ge­lic­kie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dwa pań­stwa za­war­ły alians.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalʲjãw̃s, AS: alʹi ̯ãũ̯s

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przymierze, sojusz, koalicja

Wiktionary


aliant

1. so­jusz­nik wo­jen­ny; sprzy­mie­rze­niec;
2. w okre­sie I wojny świa­to­wej: każde z państw sprzy­mie­rzo­nych prze­ciw pań­stwom cen­tral­nym;
3. w okre­sie II wojny świa­to­wej: każde pań­stwo ko­a­li­cji an­ty­hit­le­row­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. polit. sto­ją­cy po tej samej stro­nie w dzia­ła­niach wo­jen­nych

 (1.2) hist. pań­stwo opo­zy­cyj­ne w sto­sun­ku do Nie­miec w I i II woj­nie świa­to­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj alian­tom udało się zająć wy­brze­że.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. aliantka ż.

 przym. aliancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sojusznik, sprzymierzeniec, sprzymierzony

Wiktionary


aliantka

→ aliant


SJP.pl

Patrz:

aliant

alias

nazwa za­stęp­cza konta e-ma­i­lo­we­go


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) ina­czej (zwany), znany jako

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) in­form. al­ter­na­tyw­ny iden­ty­fi­ka­tor użyt­kow­ni­ka lub inny (zaz­wy­czaj prost­szy, krót­szy) adres sie­cio­wy od­no­szą­cy się do tego sa­me­go obiek­tu

Wiktionary

Alias (ina­czej zwany, znany jako), vel (łac. albo, czyli) – al­ter­na­tyw­na nazwa słu­żą­ca do iden­ty­fi­ka­cji obiek­tów, ludzi itp. (pse­u­do­nim). Zwy­kle z alia­sem zwią­za­na jest funk­cja po­le­ga­ją­ca na skró­ce­niu i upro­szcze­niu na­zew­nict­wa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ste­fan Ka­miń­ski alias Fry­de­ryk Ro­e­der po­cho­dził z Po­mo­rza.

 (2.1) Po re­je­stra­cji uzy­sku­je­my dar­mo­we konto pocz­to­we wraz z trze­ma alia­sa­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalʲjas, AS: alʹi ̯as

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aka, vel

Wiktionary


aliasing

[czy­taj: aljas-ing lub al­jejs-in(g)]
1. w gra­fi­ce kom­pu­te­ro­wej: nie­po­żą­da­ny efekt po­le­ga­ją­cy na nie­wy­gła­dza­niu za­krzy­wio­nych po­wierzch­ni;
2. za­kłó­ce­nie fali dźwię­ko­wej w cza­sie two­rze­nia dźwię­ku cy­fro­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. znieksz­tał­ce­nie sy­gna­łu na sku­tek na­kła­da­nia się jego widm spo­wo­do­wa­ne­go zbyt niską czę­stot­li­wo­ścią prób­ko­wa­nia, w przy­pad­ku ra­ste­ry­za­cji po­wo­du­ją­ce ar­te­fak­ty gra­ficz­ne

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • alia­sing – przet­wa­rza­nie sy­gna­łów
  • alia­sing – gra­fi­ka kom­pu­te­ro­wa, obraz
  • alia­sing – in­for­ma­ty­ka, stro­ny WWW

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­u­waż­my, że widmo sy­gna­łu wyj­ścio­we­go fil­tru dol­no­prze­pu­sto­we­go zo­sta­ło pas­mo­wo ogra­ni­czo­ne, dzię­ki czemu uni­knę­li­śmy alia­sin­gu wid­mo­we­go na wyj­ściu przet­wor­ni­ka A/C.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyaliasing m.

Wiktionary


aliaż

1. prze­sta­rza­łe: stop (me­ta­li);
2. po­łą­cze­nie róż­nych pojęć, wła­ści­wo­ści itp.; mie­sza­ni­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. stop kilku me­ta­li, cza­sem z do­dat­kiem nie­me­ta­li

 (1.2) książk. po­łą­cze­nie róż­nych sty­lów, kon­cep­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) na czcion­ki nie używa się oło­wiu czy­ste­go, ale do­da­je się do niego pewną ilość in­ne­go me­ta­lu, który się na­zy­wa an­ty­mo­nem; mie­sza­ni­na taka, albo ra­czej stop czyli aliaż oło­wiu i an­ty­mo­nu, jest da­le­ko tward­sza od oło­wiu czy­ste­go (…)

 (1.2) Cho­dzi­ło nie o samą hi­sto­rię Rzymu, ale o roz­wój duszy mia­sta, o syn­te­zę cech i oby­cza­jów danej epoki, ze szcze­gól­nym pod­kre­śle­niem tego, co od wie­ków trwa, two­rząc z Rzymu aliaż wszyst­kich mi­nio­nych stu­le­ci.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) mieszanina, splot

Wiktionary


alibabki

Ali­bab­ki – pol­ski żeń­ski ze­spół wo­kal­ny za­ło­żo­ny w War­sza­wie zimą 1963 przez Zbi­gnie­wa Cie­cha­na i Jana Ry­siń­skie­go.

15-krot­nie wy­stą­pi­ły na Kra­jo­wym Fe­sti­wa­lu Pio­sen­ki Pol­skiej w Opolu, zdo­by­wa­jąc łącz­nie trzy głów­ne na­gro­dy. Czte­ry razy wy­stą­pi­ły na fe­sti­wa­lu w So­po­cie, zdo­by­wa­jąc na­gro­dę pu­blicz­no­ści.

Wikipedia


alibi

dowód nie­o­bec­no­ści w miej­scu prze­stęp­stwa w mo­men­cie jego po­peł­nie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) praw. nie­zbi­ty dowód czy­jejś nie­o­bec­no­ści w miej­scu prze­stęp­stwa w cza­sie jego po­peł­nie­nia;

Wiktionary

Alibi (łac. "gdzie in­dziej") – dowód w po­stę­po­wa­niu kar­nym na oko­licz­ność, że po­dej­rza­ny albo oskar­żo­ny znaj­do­wał się w miej­scu innym niż miej­sce po­peł­nie­nia za­rzu­ca­ne­go mu prze­stęp­stwa. W szer­szym zna­cze­niu mia­nem alibi okre­śla­ny jest każdy dowód prze­są­dza­ją­cy, że po­dej­rza­ny lub oskar­żo­ny nie mógł po­peł­nić za­rzu­co­ne­go mu prze­stęp­stwa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­li­cja nie może mi ni­cze­go zro­bić, bo mam alibi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlʲibʲi, AS: alʹibʹi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wymówka, usprawiedliwienie

Wiktionary


alibista

świa­dek do­star­cza­ją­cy fał­szy­we­go alibi


SJP.pl


alibistka

→ ali­bi­sta


SJP.pl

Patrz:

alibista

alibizm

szu­ka­nie uspra­wied­li­wie­nia sie­bie


SJP.pl


alicante

[czy­taj: ali­kan­te] mia­sto w Hisz­pa­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto por­to­we w po­łud­nio­wo-wschod­niej Hisz­pa­nii;

Wiktionary

Ali­can­te (hiszp. wym.), Ala­cant (wa­lenc. wym.) – mia­sto we wschod­niej Hisz­pa­nii, w re­gio­nie Wa­len­cja, sto­li­ca pro­win­cji Ali­can­te. Ką­pie­li­sko na Costa Blan­ca, po­ło­żo­ne u stóp ska­li­ste­go wznie­sie­nia, na któ­rym wzno­si się Ca­stil­lo de Santa Bárbara.

Na głów­nym placu co­rocz­nie od 2019 roku w Ali­can­te stoi naj­więk­sza na świe­cie szop­ka bo­żo­na­ro­dze­nio­wa z gi­gan­tycz­ny­mi fi­gu­ra­mi Świę­tej Ro­dzi­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­więk­sze sku­pi­sko tych Ro­sjan znaj­du­je się w oko­li­cach Ali­can­te - re­gio­nie tu­ry­stycz­nym, w któ­rym sto­sun­ko­wo łatwo o pracę.

Wiktionary


alice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alice Con­nor – bry­tyj­ska ak­tor­ka
  • Alice Prin – fran­cu­ska ak­tor­ka, mo­del­ka
  • Alice Ghost­ley – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka
  • Alice Guy-Blaché – pio­nier­ka kina fran­cu­skie­go i ame­ry­kań­skie­go, pro­du­cent­ka fil­mo­wa, pier­wsza ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się re­ży­se­rią fil­mo­wą
  • Alice Hun­ter – au­stra­lij­ska ak­tor­ka
  • Alice Nel­lis – cze­ska re­ży­ser­ka
  • Alice Ta­glio­ni – fran­cu­ska ak­tor­ka
  • Mary Alice Smith – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka
  • Alice – wło­ska pio­sen­kar­ka
  • Alice Babs – szwedz­ka pio­sen­kar­ka
  • Alice Col­tra­ne – ame­ry­kań­ska pia­nist­ka, har­fist­ka i kom­po­zy­tor­ka jaz­zo­wa
  • Alice Co­o­per – ame­ry­kań­ski muzyk roc­ko­wy

Wikipedia


alichnowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


alicja

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

– imię żeń­skie.

Może po­cho­dzić od wło­skiej, żeń­skiej formy imie­nia Alek­sy – Ales­sis, imię to przyj­mo­wa­ło w ję­zy­kach: nie­miec­kim i an­giel­skim formę Ale­xia.

Ali­cja może po­cho­dzić od sta­ro­ger­mań­skie­go imie­nia Adal­he­i­dis, które skra­ca­ło się do Alis.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ali­cja sama sobie za­pro­jek­to­wa­ła ten nie­spo­ty­ka­ny ubiór.

 (1.1) U nas pro­po­zy­cje mał­żeń­skie skła­da się prze­waż­nie mi­mo­cho­dem w łóżku, pod zgub­nym wpły­wem sek­su­al­ne­go za­do­wo­le­nia. Ale co było robić? Zwa­bić Ali­cję do mego po­ko­i­ku i zgwał­cić na tap­cza­nie Re­na­ty?

 (1.1) Ali­cja, cho­ciaż nie­śmia­ła, z po­cząt­ku bar­dzo ser­decz­na, także się zmie­ni­ła.

 (1.1) Elż­bie­ta koń­czy­ła do­pra­wiać spe­cjal­nym sosem su­rów­kę z róż­no­ra­kich wa­rzyw i owo­ców, a Ali­cja już za­czę­ła na­kry­wać stół ko­lo­ro­wym obru­sem.

 (1.1) Po po­wro­cie do ho­te­lu Ali­cja nie czuła nóg. Wysz­li z mu­ze­um o pier­wszej, kiedy je za­my­ka­no, jako jedni z ostat­nich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlʲit͡sʲja, AS: alʹicʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Ala ż.

Wiktionary


alicykliczny

związ­ki ali­cy­klicz­ne - nie­a­ro­ma­tycz­ne związ­ki or­ga­nicz­ne o pier­ście­niu zbu­do­wa­nym wy­łącz­nie z ato­mów węgla, obej­mu­ją­ce cy­klo­al­ka­ny oraz cy­klo­al­ke­ny i ich po­chod­ne


SJP.pl


alida

imię żeń­skie


SJP.pl


alidada

część przy­rzą­du do mie­rze­nia kątów, ma­ją­ca po­stać li­stwy lub koła z po­dzia­łem ką­to­wym, mo­gą­ca się obra­cać wraz z lu­ne­tą ce­low­ni­czą wzglę­dem nie­ru­cho­mej pod­sta­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geod. me­trol. ru­cho­me ramię lub koło z po­dział­ką ką­to­wą bę­dą­ce czę­ścią niek­tó­rych po­mia­ro­wych przy­rzą­dów ge­o­de­zyj­nych i na­wi­ga­cyj­nych;

Wiktionary

Ali­da­da – ru­cho­ma część te­o­do­li­tu lub sek­stan­tu mo­gą­ca obra­cać się wzglę­dem spo­dar­ki i lim­bu­sa. Na ali­da­dzie znaj­du­ją się li­bel­le słu­żą­ce do po­zio­mo­wa­nia te­o­do­li­tu, urzą­dze­nia od­czy­to­we poz­wa­la­ją­ce wy­ko­nać od­czyt po­dział­ki ką­to­wej lim­bu­sa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Śred­nia aryt­me­tycz­na z obu tych od­czy­tów jest wolna od błędu spo­wo­do­wa­ne­go mi­moś­ro­dem ali­da­dy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. war. daw. alhidada ż.

Wiktionary


alidziny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Alidy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


alienacja

1. po­czu­cie ob­co­ści; wy­ob­co­wa­nie, odi­zo­lo­wa­nie się od śro­do­wi­ska;
2. w pra­wie: prze­nie­sie­nie prawa włas­no­ści na inną osobę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. stan osoby, która utra­ci­ła więź ze śro­do­wi­skiem, w któ­rym żyje;

 (1.2) filoz. pro­ces, w któ­rym pewne wyt­wo­ry dzia­łal­no­ści ludz­kiej odry­wa­ją się od swych twór­ców i pod­po­rząd­ko­wu­ją ich sobie

 (1.3) praw. prze­nie­sie­nie prawa włas­no­ści na inną osobę

Wiktionary

Alie­na­cja (wy­ob­co­wa­nie) ( alie­nus, alie­num „obcy, cudzy”) – po­czu­cie izo­la­cji od spo­łe­czeń­stwa, nie­u­toż­sa­mia­nie się ze spo­łecz­no­ścią lo­kal­ną i po­nad­lo­kal­ną, utra­ta toż­sa­mo­ści jed­nost­ki cha­rak­te­ry­stycz­na dla du­żych oś­rod­ków miej­skich w spo­łe­czeń­stwach prze­my­sło­wych i po­prze­my­sło­wych (po­stin­du­strial­nych) oraz dla sy­tu­a­cji mi­gra­cji za­rob­ko­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We współ­czes­nych ba­da­niach so­cjo­lo­gicz­nych spo­łe­czeń­stwa po­prze­my­sło­we­go oraz zja­wi­ska mi­gra­cji za­rob­ko­wej zwra­ca się uwagę na istot­ną rolę ano­mii spo­łecz­nej w roz­wi­ja­niu się alie­na­cji, a alie­na­cji w pow­sta­wa­niu zja­wi­ska ano­mii in­dy­wi­du­al­nej.

 (1.2) Post­mo­der­ni­stycz­na alie­na­cja sztu­ki wy­da­je się być pro­ce­sem nie­od­wra­cal­nym, ale też nie­u­ni­knio­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalʲjɛ̃ˈnat͡sʲja, AS: alʹi ̯ẽnacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alienowanie n., wyalienowanie n., alienista mos.

 przym. alienacyjny

 przysł. alienacyjnie

 czas. alienować ndk., wyalienować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyobcowanie

Wiktionary


alienacyjnie

przy­słó­wek

 (1.1) od: alie­na­cyj­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalʲjɛ̃naˈt͡sɨjɲɛ, AS: alʹi ̯ẽnacyi ̯ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alienacja ż., alienowanie n., wyalienowanie n.

 przym. alienacyjny

 czas. alienować ndk., wyalienować dk.

Wiktionary


alienacyjny

do­ty­czą­cy alie­na­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. zwią­za­ny z alie­na­cją, do­ty­czą­cy alie­na­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalʲjɛ̃naˈt͡sɨjnɨ, AS: alʹi ̯ẽnacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alienista mos., alienacja ż., alienowanie n., wyalienowanie n.

 przysł. alienacyjnie

 czas. alienować ndk., wyalienować dk.

Wiktionary


alienata

dobra od­stą­pio­ne na czy­jąś ko­rzyść


SJP.pl


alienista

le­karz cho­rób umy­sło­wych, psy­chia­tra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. med. psy­chia­tra

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Psy­chia­tria
  • Alie­ni­sta (po­wieść)
  • Alie­ni­sta (se­rial te­le­wi­zyj­ny)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ward, jest to praw­dą, był za­wsze uczo­nym i bi­blio­fi­lem, ale nawet jego naj­ge­nial­niej­sze z wczes­nych prac nie po­ka­zy­wa­ły jego jas­no­ści in­te­lek­tu i prze­ni­kli­wo­ści, któ­ry­mi się wy­ka­zy­wał pod­czas swo­ich roz­mów z alie­ni­sta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalʲjɛ̇̃ˈɲista, AS: alʹi ̯ė̃ńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alienacja ż., alienowanie n., wyalienowanie n., alienator m., alienatorka ż., alienizacja ż.

 czas. alienować ndk., wyalienować dk.

 przym. alienacyjny

Wiktionary


alienowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­wo­do­wa­nie utra­ty więzi z włas­nym śro­do­wi­skiem

 (1.2) praw. prze­no­sze­nie prawa włas­no­ści na inną osobę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alienista mos., wyalienowanie n., alienacja ż.

 czas. alienować ndk., wyalienować dk.

 przym. alienacyjny

 przysł. alienacyjnie

Wiktionary


alienować

1. alie­no­wać się - sta­wać się obcym w danym śro­do­wi­sku;
2. prze­no­sić prawo włas­no­ści na inną osobę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) po­wo­do­wać utra­tę więzi z włas­nym śro­do­wi­skiem

 (1.2) praw. prze­no­sić prawo włas­no­ści na inną osobę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalʲjɛ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: alʹi ̯ẽnovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alienista mos., alienacja ż., alienowanie n., wyalienowanie n.

 przym. alienacyjny

 przysł. alienacyjnie

 czas. wyalienować dk.

Wiktionary


aliexpress

Aliex­press – chiń­ski ser­wis sprze­da­żo­wy, na­le­żą­cy do Ali­ba­ba Group, uru­cho­mio­ny 26 kwiet­nia 2010, jako plat­for­ma poś­wię­co­na wy­łącz­nie sprze­da­ży de­ta­licz­nej. Do­staw­ca­mi pro­duk­tów, ko­rzy­sta­ją­cy­mi z usług AliExpress, są prze­waż­nie małe lub śred­nie firmy z Chin.

Wikipedia


alif

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa pier­wszej li­te­ry al­fa­be­tu arab­skie­go, ا;

Wiktionary

Alif – pier­wsza li­te­ra al­fa­be­tu arab­skie­go. Li­te­ra ta służy:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W arab­skim sy­ste­mie licz­bo­wym do VIII w. alif od­po­wia­dał licz­bie 1.

Wiktionary


alifatyczno-aromatyczny

ma­ją­cy cechy związ­ku ali­fa­tycz­ne­go i aro­ma­tycz­ne­go (np. aminy ali­fa­tycz­no-aro­ma­tycz­ne)


SJP.pl


alifatyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ali­fa­tycz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alifatyczny

 przysł. alifatycznie

Wiktionary


alifatyczny

związ­ki ali­fa­tycz­ne - or­ga­nicz­ne związ­ki acy­klicz­ne o bu­do­wie łań­cu­cha ot­war­te­go, np. etan


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. o związ­kach or­ga­nicz­nych o struk­tu­rze łań­cu­cho­wej (ot­war­tej) lub za­wie­ra­ją­cy pier­ście­nie nie­na­sy­co­ne (nie ma­ją­ce de­lo­ka­li­zo­wa­nych elek­tro­nów π)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alifatyczność ż.

Wiktionary


aligacja

1. w tech­ni­ce:
a) stop róż­nych me­ta­li;
b) do­miesz­ka;
2. mie­sza­nie dwóch ga­tun­ków to­wa­rów dla uzy­ska­nia ga­tun­ku śred­nie­go


SJP.pl


aligator

gad z rzędu kro­ko­dy­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) herp. wodny, dra­pież­ny gad z ro­dzi­ny nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Al­li­ga­to­ri­dae|ref=tak., o sze­ro­kim pysku, my­lo­ny czę­sto z kro­ko­dy­lem;

 (1.2) uczn. bar­dzo wy­ma­ga­ją­cy na­u­czy­ciel

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z bez­piecz­nej od­le­gło­ści, z łódki ob­ser­wo­wa­li­śmy ogrom­ne­go ali­ga­to­ra wpeł­za­ją­ce­go do rzeki.

 (1.1) W nik­czem­nym jego skle­pi­ku żółw wi­siał, wyp­cha­ny ali­ga­tor obok szcząt­ków dziw­ne­go kształ­tu ryb; na jego pół­kach le­ża­ła tu i ów­dzie zbie­ra­ni­na próż­nych flasz, sło­jów, zie­lo­nych cze­re­pów, pę­che­rzów, stę­chłych na­sion; reszt­ki sznur­ków i za­ple­śnia­łe ka­wał­ki lu­kre­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalʲiˈɡatɔr, AS: alʹigator

Wiktionary


aligatorek

zdrob­nie­nie od: ali­ga­tor


SJP.pl


aligatorowate

ro­dzi­na kro­ko­dy­li


SJP.pl

Ali­ga­to­ro­wa­te (Al­li­ga­to­ri­dae) – ro­dzi­na gadów z rzędu kro­ko­dy­li. Za­li­cza­ją się do niej ali­ga­to­ry (po­dro­dzi­na Al­li­ga­to­ri­nae z jed­nym ro­dza­jem "Al­li­ga­tor") i kaj­ma­ny (po­dro­dzi­na Ca­i­ma­ni­nae). Zwie­rzę­ta te za­miesz­ku­ją stre­fę go­rą­cą obu Ame­ryk i wschod­nie Chiny ("Al­li­ga­tor si­nen­sis"). Po­łud­nio­wo-wschod­nią część USA za­miesz­ku­je ali­ga­tor mis­si­sip­ski ("Al­li­ga­tor mis­sis­sip­pien­sis"). Kaj­ma­ny za­miesz­ku­ją Ame­ry­kę Po­łud­nio­wą aż do Mek­sy­ku.

Wikipedia


aligatorowaty

o ce­chach ali­ga­to­ro­wa­tych (ro­dzi­na gadów)


SJP.pl


aligatorowy

→ ali­ga­tor


SJP.pl

Patrz:

aligator

alighieri

[czy­taj: alig­je­ri] Dante Alig­hie­ri (1265 - 1321), wło­ski poeta, autor "Bo­skiej ko­me­dii"; Dante


SJP.pl


alignement

[czy­taj: alińMĄ] zgru­po­wa­nie blo­ków ka­mien­nych (men­hi­rów) w jed­nym sze­re­gu lub w wie­lo­rzę­do­wych ale­jach


SJP.pl


aliholiczka

ko­bie­ta zbyt czę­sto prze­glą­da­ją­ca ofer­ty i ro­bią­ca za­ku­py w chiń­skim ser­wi­sie sprze­da­żo­wym AliExpress


SJP.pl


aliholik

osoba zbyt czę­sto prze­glą­da­ją­ca ofer­ty i ro­bią­ca za­ku­py w chiń­skim ser­wi­sie sprze­da­żo­wym AliExpress


SJP.pl


aliholizm

zbyt czę­ste prze­glą­da­nie ofert i ro­bie­nie za­ku­pów w chiń­skim ser­wi­sie sprze­da­żo­wym AliExpress, trak­to­wa­ne jako objaw cho­ro­by


SJP.pl


alija

wez­wa­nie do uro­czy­ste­go czy­ta­nia Tory w sy­na­go­dze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. polit. mi­gra­cja Żydów do Pa­le­sty­ny, a po 1948 roku do współ­czes­ne­go Iz­ra­e­la;

Wiktionary

Zo­bacz też: alij­ja.

Alija (hebr. עלייה, do­słow­nie: "wstą­pie­nie") – ży­dow­ska imi­gra­cja do Pa­le­sty­ny, a po 1948 roku do współ­czes­ne­go pań­stwa Iz­ra­el. Tak Żydzi okre­śla­ją „po­wrót do oj­czyz­ny swo­ich ojców”.

Wikipedia


alikant

daw­niej: hisz­pań­skie wino czer­wo­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. czer­wo­ne wino pro­du­ko­wa­ne w Hisz­pa­nii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na próż­no ka­pe­la wy­gry­wa­ła skocz­ne dry­gan­ty, szta­je­ry i me­nu­e­ty, li­be­ria, w bia­łych kos­ma­tych sur­du­tach, nie­stru­dze­nie roz­no­si­ła słod­kie musz­ka­te­le i ali­kan­ty, a cza­ru­ją­ce go­spo­dy­nie usi­ło­wa­ły oży­wić gnu­śną za­ba­wę - nuda nie dała się roz­pro­szyć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. war. alakant mrz., war. alekant mrz., war. alkant mrz.

 przym. alkoński

Wiktionary


alikwot

skła­do­wy ton dźwię­ku, któ­re­go czę­stot­li­wość jest wie­lo­krot­no­ścią czę­stot­li­wo­ści tonu pod­sta­wo­we­go; alik­wo­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. przydź­więk współbrz­mią­cy z tonem za­sad­ni­czym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzię­ki tłu­mie­niu ko­lej­nych alik­wo­tów staje się moż­li­we uzy­ska­nie prze­dę­cia na in­stru­men­tach dę­tych oraz fla­żo­le­tów na in­stru­men­tach stru­no­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alikwotowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) składowa harmoniczna

Wiktionary


alikwota

skła­do­wy ton dźwię­ku, któ­re­go czę­stot­li­wość jest wie­lo­krot­no­ścią czę­stot­li­wo­ści tonu pod­sta­wo­we­go; alik­wot


SJP.pl


alikwotowy

zwią­za­ny z alik­wo­tem


SJP.pl


alim

uczo­ny mu­zuł­mań­ski, znaw­ca te­o­lo­gii i prawa; ulem, ulema


SJP.pl


alimenciara

→ ali­men­ciarz


SJP.pl

Patrz:

alimenciarz

alimenciarz

po­tocz­nie:
1. ali­men­ta­tor;
2. osoba ska­za­na na karę wię­zie­nia za nie­pła­ce­nie ali­men­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. ktoś, kto jest zo­bo­wią­za­ny do pła­ce­nia ali­men­tów

 (1.2) pot. po­gard. osoba uchy­la­ją­ca się od pła­ce­nia ali­men­tów mimo ta­kie­go obo­wiąz­ku

 (1.3) pot. osoba od­sia­du­ją­ca karę wię­zie­nia za nie­pła­ce­nie ali­men­tów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalʲĩˈmɛ̃ɲt͡ɕaʃ, AS: alʹĩmẽńćaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alimenty nmos., alimenta nmos., alimentator m., alimentariusz m., alimentariuszka ż., alimentacja ż., alimentowanie n.

:: fż. alimenciara ż.

 czas. alimentować

 przym. alimentacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alimentator

Wiktionary


aliment

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) stpol. ży­wioł, ele­ment, pier­wia­stek

 (1.2) śrpol. po­ży­wie­nie, po­karm, żyw­ność

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlʲĩmɛ̃nt, AS: alʹĩmẽnt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. element

Wiktionary


alimenta

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) praw. zob. ali­men­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalʲĩˈmɛ̃nta, AS: alʹĩmẽnta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alimenty nmos., alimentator mos., alimenciarz mos., alimentariusz mos., alimentariuszka ż., alimentacja ż., alimentowanie n.

 czas. alimentować ndk.

 przym. alimentacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alimenty

Wiktionary


alimentacja

1. za­si­la­nie rzek i je­zior w wodę
2. po­no­sze­nie kosz­tów na utrzy­ma­nie in­nych osób


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pła­ce­nie ali­men­tów

 (1.2) hy­drol. uzu­peł­nia­nie za­so­bów wod­nych rzeki, je­zio­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alimenty nmos., alimenciarz mos., alimenta nmos., alimentator mos., alimentowanie n.

 czas. alimentować ndk.

 przym. alimentowy, alimentacyjny, alimenciarski

Wiktionary


alimentacyjny

do­ty­czą­cy ali­men­ta­cji (pła­ce­nia ali­men­tów), np. obo­wią­zek ali­men­ta­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) praw. zwią­za­ny z ali­men­ta­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alimenciarz mos., alimenta nmos., alimentator mos., alimentowanie n., alimenty nmos., alimentacja ż.

Wiktionary


alimentariuszka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. ko­bie­ta otrzy­mu­ją­ca stały za­si­łek w po­sta­ci żyw­no­ści

Wiktionary


alimentarny

1. zwią­za­ny z odży­wia­niem;
2. prze­sta­rza­le: ali­men­ta­cyj­ny


SJP.pl


alimentator

osoba pła­cą­ca ali­men­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś kto płaci ali­men­ty

Wiktionary

Ali­men­ta­tor – organ sy­ste­mu au­to­no­micz­ne­go słu­żą­cy do po­bie­ra­nia ener­gii i ma­te­rii z oto­cze­nia.

Ter­min wpro­wa­dzo­ny przez Ma­ria­na Ma­zu­ra. Ali­men­ta­tor sta­no­wi po­cząt­ko­wy ele­ment toru ener­go­ma­te­rial­ne­go sy­ste­mu au­to­no­miczn­ne­go. Po­bra­ną ma­te­rię i ener­gię prze­ka­zu­je do aku­mu­la­to­ra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ali­men­ta­to­rem zo­stał dzia­dek dziec­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalʲĩmɛ̃nˈtatɔr, AS: alʹĩmẽntator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alimenty nmos., alimenta nmos., alimenciarz m., alimentariusz m., alimentariuszka ż., alimentacja ż., alimentowanie n.

 czas. alimentować

 przym. alimentacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. alimenciarz

Wiktionary


alimentobiorca

osoba otrzy­mu­ją­ca ali­men­ty


SJP.pl


alimentowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pła­ce­nie ali­men­tów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alimenty nmos., alimenta nmos., alimentator m., alimenciarz m., alimentariusz m., alimentariuszka ż., alimentacja ż.

 czas. alimentować

 przym. alimentacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alimentacja

Wiktionary


alimenty

kwoty ło­żo­ne na utrzy­ma­nie osób nie­mo­gą­cych się utrzy­mać sa­mo­dziel­nie przez osoby ma­ją­cy taki obo­wią­zek z ty­tu­łu prawa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) praw. re­gu­lar­ne, obli­ga­to­ryj­ne świad­cze­nia, na ogół pie­nięż­ne, na rzecz osób fi­zycz­nych, do któ­rych zo­bo­wią­zy­wa­ne są na dro­dze praw­nej inne osoby fi­zycz­ne;

Wiktionary

Ali­men­ty (z ali­men­tum „po­karm”, od alere „kar­mić, żywić”) – świad­cze­nia na rzecz osób fi­zycz­nych, które nie mogą uzy­skać środ­ków utrzy­ma­nia włas­ny­mi si­ła­mi, do któ­rych zo­bo­wią­zy­wa­ne są inne osoby bli­skie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jo­an­na długo są­dzi­ła się z byłym mężem o ali­men­ty.

 (1.1) Udało się to Mar­le­nie, która dziś w in­ter­ne­cie radzi nie tylko, jak zła­pać na dziec­ko, ale jak potem wy­wal­czyć wy­so­kie ali­men­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalʲĩˈmɛ̃ntɨ, AS: alʹĩmẽnty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alimenta nmos., alimentator mos., alimenciarz mos., alimentariusz mos., alimentariuszka ż., alimentacja ż., alimentowanie n.

 czas. alimentować ndk.

 przym. alimentacyjny, alimentowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alimenta

Wiktionary


alina

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Alina – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go, pow­sta­łe jako forma po­chod­na od Ade­laj­da, Ade­li­na. W sta­ro­pol­szczyź­nie pi­sa­ne m.in. Alena, He­li­na. Imię to może mieć też zwią­zek z mia­nem Ha­li­na – „ładna”, „do­stoj­na”, „spo­koj­na”. Alina to także pier­wot­na, pru­ska nazwa rzeki Łyny, która w młod­szych for­mach brzmia­ła Alna (1251 n.e.) i Alne (1308). Alina w ję­zy­ku pru­skim oz­na­cza­ła sa­mi­cę je­le­nia – łanię. Po li­tew­sku słowo "el­nias" oz­na­cza je­le­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Macie może ja­kieś zdję­cie Aliny w mun­dur­ku?

 (1.1) Pod­wieź Alinę na sta­cję ko­le­jo­wą!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlʲĩna, AS: alʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Ala ż., Alinka ż., Alusia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Alinka, Alusia

Wiktionary


alinearność

→ ali­ne­ar­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ali­ne­ar­ne

Wiktionary

Patrz:

alinearny

Powiązane:

 przym. alinearny

 przysł. alinearnie

Wiktionary


alinearny

nie­u­sta­wio­ny w linii; nie­li­nio­wy, nie­cią­gły


SJP.pl


alininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Aliny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


aliniometr

in­stru­ment ge­o­de­zyj­ny uży­wa­ny do wyz­na­cza­nia bezwz­ględ­nych prze­mie­szczeń ba­da­nych punk­tów


SJP.pl


alinka

zdrob­nie­nie od: Alina (imię żeń­skie)


SJP.pl


alioth

jedna z sied­miu gwiazd w gwia­zdo­zbio­rze Wiel­kiej Niedź­wie­dzi­cy, two­rzą­cych syl­wet­kę Wiel­kie­go Wozu


SJP.pl

Alioth ("Ep­si­lon Ursae Ma­jo­ris", "ε UMa") – naj­ja­śniej­sza gwia­zda w gwia­zdo­zbio­rze Wiel­kiej Niedź­wie­dzi­cy, część aste­ryz­mu Wiel­kie­go Wozu. Jest od­da­lo­na o 83 lata świetl­ne od Słoń­ca.

Wikipedia


alison

an­glo­sa­skie imię żeń­skie


SJP.pl

Ali­son Bar­ros Mo­ra­es (ur. 30 czerw­ca 1982) – bra­zy­lij­ski pił­karz wy­stę­pu­ją­cy na po­zy­cji na­past­ni­ka.

Wikipedia


alistair

[czy­taj: ali­ster] obce imię mę­skie


SJP.pl


alit

skała osa­do­wa z dużą za­war­to­ścią glinu


SJP.pl

Alit – mi­ne­ra­lo­gicz­na nazwa krze­mia­nu tri­wap­nia (za­sa­do­we­go krze­mia­nu wap­nia). Jest to nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, sól kwasu krze­mo­we­go i wap­nia o wzo­rze za­pi­sy­wa­nym jako #PATRZ lub #PATRZ, a w oz­na­cza­ne­go sym­bo­lem #PATRZ. Jest skład­ni­kiem klin­kie­ru (pół­pro­duk­tu ce­men­tu port­landz­kie­go) od­po­wie­dzial­nym za wczes­ne wią­za­nie ce­men­tu.

Wikipedia


alitalia

wło­skie linie lot­ni­cze


SJP.pl

Ali­ta­lia (AZ) – wło­ski na­ro­do­wy prze­woź­nik lot­ni­czy, ist­nie­ją­cy od 1946 do 2021. Do­mi­nu­ją­cym udzia­łow­cem był wło­ski skarb pań­stwa, resz­ta akcji znaj­do­wa­ła się w rę­kach pra­cow­ni­ków. Głów­ny in­we­stor bran­żo­wy, Eti­had, dy­spo­no­wał 49% udzia­łów.

Głów­ny węzeł Ali­ta­lii znaj­do­wał się na lot­ni­sku Fiu­mi­ci­no w Rzy­mie (FCO).

Wikipedia


aliteracja

pow­tó­rze­nie jed­na­ko­wych ukła­dów gło­sko­wych na po­cząt­ku ko­lej­nych wer­sów lub są­sia­du­ją­cych ze sobą wy­ra­zów jako spo­sób in­stru­men­ta­cji gło­sko­wej, uwy­dat­nie­nia bu­do­wy wier­sza lub gry słów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. pow­tó­rze­nie jed­nej lub kilku gło­sek na po­cząt­ku lub w ak­cen­to­wa­nych po­zy­cjach ko­lej­nych wy­ra­zów two­rzą­cych zda­nie lub wers;

Wiktionary

Ali­te­ra­cja (z łac. "ad + li­te­ra") – pow­tó­rze­nie w ce­lach ek­spre­syw­nych jed­nej lub kilku gło­sek na po­cząt­ku lub w ak­cen­to­wa­nych po­zy­cjach ko­lej­nych wy­ra­zów two­rzą­cych zda­nie lub wers.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌalʲitɛˈrat͡sʲja, AS: alʹiteracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aliteracyjny

Wiktionary


aliteracki

nie zwią­za­ny z li­te­ra­tu­rą, nie­li­te­rac­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­zba­wio­ny cech li­te­rac­kich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­mó­wie­nie Al­fon­sa miało styl zu­peł­nie ali­te­rac­ki, chłod­ny i rze­czo­wy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieliteracki, nieartystyczny, użytkowy

Wiktionary


aliteracyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ali­te­ra­cyj­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aliteracyjny

 przysł. aliteracyjnie

Wiktionary


aliteracyjny

do­ty­czą­cy ali­te­ra­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) liter. do­ty­czą­cy ali­te­ra­cji; opar­ty na ali­te­ra­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aliteracyjność ż., aliteracja ż.

Wiktionary


alitowy

→ alit


SJP.pl

Patrz:

alit

alium

dwu­let­nia, ce­bul­ko­wa ro­śli­na wa­rzyw­na, uży­wa­na jako przy­pra­wa ku­chen­na oraz śro­dek lecz­ni­czy; czos­nek


SJP.pl


alizaryna

sub­stan­cja bar­wią­ca, daw­niej otrzy­my­wa­na z ko­rze­ni ma­rzan­ny far­biar­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. cenny, czer­wo­ny barw­nik za­pra­wo­wy sto­so­wa­ny w ana­li­zie che­micz­nej;

Wiktionary

Ali­za­ry­na, czer­wień ali­za­ry­no­wa – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy chi­no­nów, po­chod­na an­tra­chi­no­nu. Czer­wo­ny barw­nik sto­so­wa­ny już w sta­ro­żyt­no­ści jako tzw. kra­plak, po­zy­ski­wa­ny z ko­rze­ni ma­rza­ny bar­wier­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­że­li przyj­rzy­my się uważ­niej wzo­ro­wi ali­za­ry­ny, za­u­wa­ży­my z łat­wo­ścią, że zbu­do­wa­ny jest na po­do­bień­stwo chi­no­nu i za­wie­ra w swoim skła­dzie chro­mo­for zło­żo­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalʲizaˈrɨ̃na, AS: alʹizarỹna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alizarynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czerwień alizarynowa

Wiktionary


alizarynowy

przy­miot­nik od: ali­za­ry­na


SJP.pl


alizja

ko­liz­ja stat­ku bę­dą­ce­go w ruchu ze stat­kiem sto­ją­cym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. zde­rze­nie stat­ku pły­ną­ce­go ze sto­ją­cym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlʲizʲja, AS: alʹizʹi ̯a

Wiktionary


alić

ali­ści; daw­niej:
1. spój­nik wy­ra­ża­ją­cy prze­ci­wień­stwo, kon­trast bądź od­mien­ne uję­cie tre­ści, np.: Smut­ne to, alić praw­dzi­we.; a jed­nak, mimo to;
2. par­ty­ku­ła wzmac­nia­ją­ca, wy­ra­ża­ją­ca zwy­kle od­mien­ność, nagłą zmia­nę sy­tu­a­cji, np.: Alić prze­gra­li już w pier­wszym star­ciu.; a to


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) stpol. i oto

za­i­mek wska­zu­ją­cy

 (2.1) stpol. oto

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalʲit͡ɕ, AS: alʹić

Wiktionary


aliści

daw­niej:
1. spój­nik wy­ra­ża­ją­cy prze­ci­wień­stwo, kon­trast bądź od­mien­ne uję­cie tre­ści, np.: Smut­ne to, ali­ści praw­dzi­we.; a jed­nak, mimo to;
2. par­ty­ku­ła wzmac­nia­ją­ca, wy­ra­ża­ją­ca zwy­kle od­mien­ność, nagłą zmia­nę sy­tu­a­cji, np.: Ali­ści prze­gra­li już w pier­wszym star­ciu.; a to


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) przest. …przy­łą­cza­ją­cy zda­nie współ­rzęd­ne, któ­re­go treść jest sprzecz­na z tym, co można zro­zu­mieć z wcze­śniej­sze­go wy­po­wie­dze­nia

 (1.2) śrpol. …słu­żą­cy do two­rze­nia kon­struk­cji, w któ­rych zda­nie za spój­ni­kiem opi­su­je czyn­ność, która na­stą­pi­ła, po­nie­waż od­by­ła się czyn­ność opi­sa­na w zda­niu przed spój­ni­kiem

 (1.3) śrpol. …pod­kre­śla­ją­cy na­stęp­stwo cza­so­we wpro­wa­dza­ne­go wy­po­wie­dze­nia

par­ty­ku­ła

 (2.1) przest. …wpro­wa­dza­ją­ca wy­po­wie­dze­nie, pod­kre­śla­ją­ca zmia­nę sy­tu­a­cji i za­sko­cze­nie nią spo­wo­do­wa­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Go­rą­co dziś — zwró­cił się Ko­ro­wiow do mło­dziut­kiej ru­mia­no­li­cej sprze­daw­czy­ni, ali­ści nie udzie­li­ła mu ona żad­nej od­po­wie­dzi.

 (2.1) Ali­ści Des­champs szarp­nął się nie­cier­pli­wie i odrzekł: — Ani myśli! Trzy­dzie­stu kro­ków zbo­czyć nam nie wolno!…

Wiktionary

Powiązane:

 war. aliżci

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ale, a jednak, mimo to, jednak, jednakowoż; przest. atoli

 (1.2) więc, oto

 (1.3) a wnet, a zatem

 (2.1) oto, a oto, a tu

Wiktionary


aliż

spój­nik

 (1.1) stpol. że

 (1.2) stpol. do­pó­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalʲiʃ, AS: alʹiš

Wiktionary


alk.

skrót

 (1.1) = al­ko­hol

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­wła­ści­wie oz­na­ko­wa­ne bu­tel­ki piwa Carls­berg Pils­ner Pre­mium 500 ml o obj. alk. 5,0% zo­sta­ły wy­co­fa­ne ze wzglę­du na błąd na linii pro­duk­cyj­nej.

Wiktionary


alka

ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka mor­skie­go z rzędu siew­ko­wych; alka zwy­czaj­na, alka krzy­wo­no­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Alca torda|ref=tak., ptak mor­ski gnież­dżą­cy się na wy­brze­żach At­lan­ty­ku;

 (1.2) ornit. pot. każdy ptak na­le­żą­cy do ro­dzi­ny alk (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Al­ci­dae|ref=tak.)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Nur­ni­czek czu­ba­ty jest małą alką, z cha­rak­te­ry­stycz­nym czub­kiem z piór przy na­sa­dzie dzio­ba, two­rzą­cym się u tego ptaka w okre­sie go­do­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalka, AS: alka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alka zwyczajna, alka krzywonosa

Wiktionary


alka-prim

nazwa hand­lo­wa leku zo­bo­jęt­nia­ją­ce­go kwas żo­łąd­ko­wy i prze­ciw­bó­lo­we­go, za­wie­ra­ją­ce­go kwas ace­ty­lo­sa­li­cy­lo­wy i wo­do­ro­wę­glan sodu


SJP.pl


alka-seltzer

[czy­taj: alka zel­cer] nazwa hand­lo­wa leku zo­bo­jęt­nia­ją­ce­go kwas żo­łąd­ko­wy i prze­ciw­bó­lo­we­go, za­wie­ra­ją­ce­go kwas ace­ty­lo­sa­li­cy­lo­wy i wo­do­ro­wę­glan sodu


SJP.pl


alkacymetria

ob­ję­to­ścio­wa me­to­da che­micz­nej ana­li­zy ilo­ścio­wej


SJP.pl

Al­ka­cy­me­tria – jeden z waż­niej­szych dzia­łów ana­li­zy mia­recz­ko­wej, zwa­nej też ana­li­zą ob­ję­to­ścio­wą, w któ­rym usta­la się do­kład­ne stę­że­nie kwa­sów lub zasad po­przez mia­recz­ko­wa­nie rozt­wo­rów z uży­ciem od­po­wied­nio zasad lub kwa­sów. W trak­cie mia­recz­ko­wa­nia al­ka­cy­me­trycz­ne­go za­cho­dzi re­ak­cja zo­bo­jęt­nia­nia, która pro­wa­dzi do zmian pH mie­sza­ni­ny. Zmia­ny te re­je­stru­je się z uży­ciem che­micz­nych wskaź­ni­ków pH, lub pH-me­trów.

Wikipedia


alkacymetryczny

→ al­ka­cy­me­tria


SJP.pl

Patrz:

alkacymetria

alkad

star­szy urzęd­nik gminy w Hisz­pa­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba sto­ją­ca na czele władz miej­skich w Hisz­pa­nii

Wiktionary

Alkad (hiszp. "al­cal­de" z arab. الْقَائِد "al-kadi" 'sę­dzia') – osoba sto­ją­ca na czele władz miej­skich w Hisz­pa­nii (prze­wod­ni­czą­cy za­rzą­du mia­sta), od­po­wied­nik bur­mi­strza lub pre­zy­den­ta mia­sta. Funk­cja i kom­pe­ten­cje Al­ka­da mogą róż­nić się w za­leż­no­ści od kraju i szcze­bla ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go. Ter­min ten jest po­wszech­nie uży­wa­ny w Hisz­pa­nii oraz w kra­jach Ame­ry­ki Ła­ciń­skiej.

Wikipedia


alkahest

śro­dek al­che­micz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. chem. le­gen­dar­ny al­che­micz­ny uni­wer­sal­ny roz­pu­szczal­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Al­che­mi­cy dą­ży­li do stwo­rze­nia al­ka­he­stu i ka­mie­nia fi­lo­zo­ficz­ne­go.

Wiktionary


alkaid

jedna z sied­miu gwiazd w gwia­zdo­zbio­rze Wiel­kiej Niedź­wie­dzi­cy two­rzą­cych syl­wet­kę Wiel­kie­go Wozu; Be­nath­nash


SJP.pl

Al­ka­id ("Eta Ursae Ma­jo­ris", "η UMa") – jedna z ja­śniej­szych gwiazd w gwia­zdo­zbio­rze Wiel­kiej Niedź­wie­dzi­cy. Od­le­gła od Słoń­ca o około 104 lat świetl­nych.

Wikipedia


alkajos

poeta grec­ki, żył na prze­ło­mie VII i VI w. p.n.e.


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­ka­jos z Mi­ty­le­ny – grec­ki poeta z okre­su ar­cha­icz­ne­go
  • Al­ka­jos z Mes­sa­ny – grec­ki poeta z okre­su hel­le­ni­stycz­ne­go
  • Al­ka­jos – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn An­dro­ge­o­sa
  • Al­ka­jos – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn He­ra­kle­sa
  • Al­ka­jos – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Per­se­u­sza, król Ti­ryn­su

Wikipedia


alkajski

taki jak u Al­ka­jo­sa, wła­ści­wy Al­ka­jo­so­wi, na­wią­zu­ją­cy do pie­śni Al­ka­jo­sa itp.


SJP.pl


alkala

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. to­po­nim obec­ny w naz­wach kil­ku­na­stu miast w Hisz­pa­nii, Ko­lum­bii i na Fi­li­pi­nach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hisz­pa­na­mi byli św. Piotr z Al­kan­ta­ry oraz św. Dydak z Al­ka­li.

Wiktionary


alkalia

wo­do­rot­len­ki me­ta­li al­ka­licz­nych, mocne za­sa­dy nie­or­ga­nicz­ne


SJP.pl

Al­ka­lia (arab. "al-kali" – „potaż”) – wo­do­rot­len­ki li­tow­ców (CsOH, RbOH, KOH, NaOH i LiOH) i naj­bar­dziej za­sa­do­wych be­ry­low­ców, np. wo­do­rot­len­ku wap­nia, (jest to grupa al­ka­liów żrą­cych), także wę­gla­ny naj­bar­dziej za­sa­do­wych li­tow­ców, np. wę­gla­nu sodu i po­ta­su (al­ka­lia ła­god­ne). Do al­ka­liów za­li­cza się także wodę amo­nia­kal­ną, (al­ka­lia lotne). Wszyst­kie al­ka­lia są roz­pu­szczal­ne, a ich rozt­wo­ry mają od­czyn za­sa­do­wy (al­ka­licz­ny). Ich moc ma­le­je w na­stę­pu­ją­cym sze­re­gu:

Wikipedia


alkaliceluloza

Al­ka­li­ce­lu­lo­za – pół­pro­dukt che­micz­ny uzy­ski­wa­ny przez trak­to­wa­nie ce­lu­lo­zy ok. 18% rozt­wo­rem wo­do­rot­len­ku sodu. Za­wie­ra ok. 50% wody i ok. 15% NaOH, przy czym sza­cu­je się, że ok. po­ło­wa NaOH jest zwią­za­na z ce­lu­lo­zą. Jej skład che­micz­ny nie jest ści­śle okre­ślo­ny i od­po­wia­da w przy­bli­że­niu wzo­ro­wi #PATRZ. Roz­pu­szcza się w od­czyn­ni­ku Schwe­i­ze­ra.

Wikipedia


alkalicznoskaleniowy

gra­nit al­ka­licz­no­ska­le­nio­wy - mag­mo­wa skała głę­bi­no­wa, od­mia­na gra­ni­tu; ala­skit


SJP.pl


alkaliczność

po­sia­da­nie wła­ści­wo­ści za­sa­dy; za­sa­do­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. bio­chem. zob. za­sa­do­wość.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalkaˈlʲit͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: alkalʹičność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alkaliczny

Wiktionary


alkaliczny

1. w che­mii: taki, który ma silne wła­ści­wo­ści za­sa­do­we (np. rozt­wór al­ka­licz­ny);
2. me­ta­le al­ka­licz­ne - me­ta­le, któ­rych wo­do­rot­len­ki są sil­ny­mi za­sa­da­mi;
3. ba­te­ria al­ka­licz­na - ba­te­ria o dużej trwa­ło­ści, w któ­rej elek­tro­li­tem jest wo­do­rot­le­nek me­ta­lu al­ka­licz­ne­go


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. do­ty­czą­cy al­ka­liów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rad bo­wiem na­le­ży do grupy pier­wiast­ków ziem al­ka­licz­nych o wy­bit­nie okre­ślo­nych włas­no­ściach, a jak­kol­wiek ilość jego w ru­dach uranu jest nader mała (naj­wy­żej około 500 mgr. na tonnę), to jed­nak przy względ­nej dłu­go­wiecz­no­ści radu (okres półtr­wa­nia wy­no­si 1600 lat) ilość ta jest wy­star­cza­ją­ca, aby można było wy­o­dręb­nić czy­ste sole radu, okre­ślić jego cię­żar ato­mo­wy (226,0), a nawet otrzy­mać Ra w sta­nie me­ta­lu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alkalia lm. nmos., alkaliczność ż., alkalizowanie n.

 czas. alkalizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zasadowy

Wiktionary


alkalifil

or­ga­nizm, dla któ­re­go op­ty­mal­nym śro­do­wi­skiem są wody lub gleby o od­czy­nie za­sa­do­wym


SJP.pl


alkalimetria

me­to­da ana­li­zy che­micz­nej poz­wa­la­ją­ca na okre­śle­nie ilo­ścio­we kwa­sów przez mia­recz­ko­wa­nie za­sa­da­mi


SJP.pl


alkalimetryczny

→ al­ka­li­me­tria


SJP.pl

Patrz:

alkalimetria

alkalizacja

czy­nie­nie cze­goś al­ka­licz­nym, do­da­wa­nie związ­ków za­sa­do­wych


SJP.pl


alkalizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. pro­ces zmie­nia­nia od­czy­nu na bar­dziej za­sa­do­wy; do­da­wa­nie za­sa­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sto­su­jąc dłu­gotr­wa­łe al­ka­li­zo­wa­nie moczu, udaje się cza­sem roz­pu­ścić ka­mie­nie mo­cza­no­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalkalʲizɔˈvãɲɛ, AS: alkalʹizovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. alkalizować ndk., zalkalizować dk.

 przym. alkaliczny

 rzecz. alkalia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alkalizacja

Wiktionary


alkalizować

w che­mii: do­da­wać związ­ki za­sa­do­we w celu zne­u­tra­li­zo­wa­nia kwa­sów albo na­da­nia cha­rak­te­ru za­sa­do­we­go


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) chem. do­da­wać za­sa­dy, zmie­niać od­czyn na za­sa­do­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Che­mik al­ka­li­zo­wał ciecz w pro­bów­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalkalʲiˈzɔvat͡ɕ, AS: alkalʹizovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alkalia, alkalizowanie n.

 czas. zalkalizować dk.

 przym. alkaliczny

Wiktionary


alkaloid

zwią­zek or­ga­nicz­ny, prze­waż­nie tru­ją­cy; w ma­łych daw­kach może być sto­so­wa­ny jako lek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. na­tu­ral­nie wy­stę­pu­ją­cy za­sa­do­wy zwią­zek che­micz­ny (na ogół he­te­ro­cy­klicz­ny), głów­nie po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go, za­wie­ra­ją­cy azot;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kap­sa­i­cy­na, al­ka­lo­id pa­pry­czek chili, za­po­bie­ga pow­sta­niu i po­stę­pom usz­ko­dze­nia wą­tro­by.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalkaˈlɔjit, AS: alkaloi ̯it

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alkaloidowy

Wiktionary


alkaloidowy

przy­miot­nik od: al­ka­lo­id


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy al­ka­lo­i­du, zwią­za­ny z al­ka­lo­i­dem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalkalɔjiˈdɔvɨ, AS: alkaloi ̯idovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alkaloid m.

Wiktionary


alkaloidy

zwią­zek or­ga­nicz­ny, prze­waż­nie tru­ją­cy; w ma­łych daw­kach może być sto­so­wa­ny jako lek


SJP.pl

Na tę stro­nę wska­zu­je „Al­ka­lo­id”. Zo­bacz też: Al­ka­lo­id – pół­noc­no­ma­ce­doń­skie przed­się­bior­stwo far­ma­ce­u­tycz­ne i "Al­ka­lo­id" – po­wieść z 2012.

Al­ka­lo­i­dy (arab­skie "al­ka­li" – potaż i εἶδος "eidos" – po­stać = „przyj­mu­ją­cy po­stać za­sa­dy”) – grupa na­tu­ral­nie wy­stę­pu­ją­cych za­sa­do­wych związ­ków or­ga­nicz­nych (na ogół he­te­ro­cy­klicz­nych), głów­nie po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go, za­wie­ra­ją­cych azot.

Wikipedia


alkaloza

za­bu­rze­nie rów­no­wa­gi kwa­so­wo-za­sa­do­wej w or­ga­niz­mie czło­wie­ka, pod­wyż­szo­ny po­ziom zasad we krwi, stan od­wrot­ny do kwa­si­cy; za­sa­do­wi­ca


SJP.pl


alkamenes

Al­ka­me­nes (gr. Ἀλκαμένης) – grec­ki rzeź­biarz z V w. p.n.e., po­cho­dzą­cy z Aten lub Lem­nos, uczeń Fi­dia­sza, dzia­łał m.in. w Ate­nach, Olim­pii i Spar­cie.

Wikipedia


alkan

wę­glo­wo­dór sto­so­wa­ny jako su­ro­wiec w prze­my­śle che­micz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. na­sy­co­ny wę­glo­wo­dór ali­fa­tycz­ny, w któ­rym wy­stę­pu­ją wy­łącz­nie po­je­dyn­cze wią­za­nia che­micz­ne;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • alkan (wę­glo­wo­dór)
  • Char­les-Va­len­tin Alkan

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Al­ka­ny za­wie­ra­ją­ce wię­cej niż trzy atomy węgla mogą two­rzyć wiele róż­nych izo­me­rów kon­sty­tu­cyj­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalkãn, AS: alkãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. parafina

Wiktionary


alkanina

na­tu­ral­ny barw­nik czer­wo­ny wy­stę­pu­ją­cy w ko­rze­niach al­kan­ny i far­bow­ni­ka; an­chu­si­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. na­tu­ral­ny barw­nik ro­ślin­ny o czer­wo­no-fio­le­to­wej bar­wie, wy­stę­pu­ją­cy głów­nie w ko­rze­niach ro­ślin z ro­dza­ju Al­kan­na

Wiktionary

Al­ka­ni­na, an­chu­si­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, na­tu­ral­ny, czer­wo­ny barw­nik, otrzy­my­wa­ny z ko­rze­ni al­kan­ny bar­wier­skiej ("Al­kan­na tinc­to­ria") oraz far­bow­ni­ka le­kar­skie­go ("An­chu­sa of­fi­ci­na­lis"). Po­chod­na naf­to­chi­no­nu. Al­ka­ni­ny uży­wa­no jako barw­ni­ka za­pra­wo­we­go, na­to­miast obec­nie wy­ko­rzy­stu­je się ją w prze­my­śle kos­me­tycz­nym, w mi­kro­sko­pii oraz w ana­li­zie che­micz­nej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. alkanna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anchuzyna; nazwa systematyczna (IUPAC): (S)-5,8-dihydroksy-2-(1-hydroksy-4-metylopent-3-enylo)-1,4-naftochinon; wzór sumaryczny: C₁₆H₁₆O₅

Wiktionary


alkaninowy

→ al­ka­ni­na


SJP.pl

Patrz:

alkanina

alkanna

1. by­li­na ste­po­wa z ro­dzi­ny szorst­ko­list­nych, ros­ną­ca na ste­pach ob­sza­ru śró­dziem­no­mor­skie­go, z któ­rej ko­rze­ni otrzy­mu­je się czer­wo­ny barw­nik;
2. w che­mii: mie­sza­ni­na barw­ni­ków z tej ro­śli­ny, uży­wa­na do bar­wie­nia kos­me­ty­ków i środ­ków żyw­no­ścio­wych


SJP.pl

Al­kan­na, czer­wie­ni­ca ("Al­kan­na") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ogó­recz­ni­ko­wa­tych ("Bo­ra­gi­na­ce­ae"). Obej­mu­je około 40–50 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w po­łud­nio­wej Eu­ro­pie (17 ga­tun­ków), pół­noc­nej Afry­ce i w Azji po­łud­nio­wo-za­chod­niej się­ga­jąc po Iran na wscho­dzie.

Wikipedia


alkanowy

→ alkan


SJP.pl

Patrz:

alkan

alkantara

marka mięk­kie­go, wy­trzy­ma­łe­go ma­te­ria­łu tek­styl­ne­go; Al­can­ta­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Hisz­pa­nii;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hisz­pa­na­mi byli św. Piotr z Al­kan­ta­ry oraz św. Dydak z Al­ka­li.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alkantaryn mos.

Wiktionary


alkantaryn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. hist. czło­nek odła­mu fran­cisz­ka­nów za­po­cząt­ko­wa­ne­go w Hisz­pa­nii;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­ło­ży­cie­lem al­kan­ta­ry­nów był fran­cisz­kań­ski mi­styk i asce­ta św. Piotr z Al­kan­ta­ry.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alkantara ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) franciszkanin, minoryta, brat mniejszy, bernardyn, obserwant, amadeita, dyskalceata

Wiktionary


alkany

wę­glo­wo­dór sto­so­wa­ny jako su­ro­wiec w prze­my­śle che­micz­nym


SJP.pl

Al­ka­ny ("pa­ra­fi­ny", z parum af­fi­nis = mało po­wi­no­wa­ty) – łań­cu­cho­we wę­glo­wo­do­ry na­sy­co­ne, or­ga­nicz­ne związ­ki che­micz­ne zbu­do­wa­ne wy­łącz­nie z ato­mów węgla i wo­do­ru, przy czym atomy węgla po­łą­czo­ne są ze sobą wy­łącz­nie wią­za­nia­mi po­je­dyn­czy­mi. Ogól­ny wzór su­ma­rycz­ny al­ka­nów ma po­stać #PATRZ.

Wikipedia


alkapton

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy kwa­sów kar­bok­sy­lo­wych, me­ta­bo­lit prze­mia­ny fe­ny­lo­a­la­ni­ny i ty­ro­zy­ny; kwas ho­mo­gen­ty­zy­no­wy


SJP.pl


alkaptonuria

cho­ro­ba ge­ne­tycz­na pro­wa­dzą­ca do za­pa­le­nia sta­wów i ścię­gien


SJP.pl

Al­kap­to­nu­ria, ochro­no­za, AKU (al­ka­lia – arab. al-kali „potaż” + gr. háptein „zła­pać” + oúron „mocz”) – rzad­ka, ge­ne­tycz­nie uwa­run­ko­wa­na cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na en­zy­ma­tycz­nym de­fek­cie me­ta­bo­licz­nym w szla­ku prze­mian ami­nok­wa­sów aro­ma­tycz­nych: ty­ro­zy­ny i fe­ny­lo­a­la­ni­ny. Al­kap­to­nu­ria jest dzie­dzi­czo­na w spo­sób au­to­so­mal­ny re­ce­syw­ny. We krwi osób cho­rych na al­kap­to­nu­rię do­cho­dzi do

Wikipedia


alkatron

tran­zy­stor po­lo­wy o sy­me­trii ko­ło­wej, o dwóch bra­mach złą­czo­wych


SJP.pl

Al­ka­tron – ro­dzaj tran­zy­sto­ra uni­po­lar­ne­go. Wy­po­sa­żo­ny jest on w dwa złą­cza ma­ją­ce sy­me­trię ko­ło­wą. Każde złą­cze sta­no­wi od­dziel­ną bram­kę. Jedna z bra­mek służy do usta­le­nia żą­da­nej po­cząt­ko­wej sze­ro­ko­ści ka­na­łu w ten spo­sób, aby od­dzia­ły­wa­nie na­pię­cia na dru­giej bram­ce na prąd tego ka­na­łu było mak­sy­mal­ne.

Wikipedia


alkazaba

twier­dza lub cy­ta­de­la w ar­chi­tek­tu­rze mu­zuł­mań­skiej; kasba, kasba


SJP.pl


alkazar

mu­zuł­mań­ska świec­ka re­zy­den­cja o cha­rak­te­rze re­pre­zen­ta­cyj­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. ar­chit. wa­row­ny pałac w stylu ma­u­re­tań­skim (hisz­pań­sko-arab­skim), ce­chu­ją­cy się po­łą­cze­niem funk­cji re­zy­den­cji i for­te­cy

Wiktionary

Zo­bacz też: Al­ka­zar – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca.

Al­ka­zar (arab. القصر, trb. "al-qaṣr", w tłum. na pol. „pałac”, „zamek”, „fort”; hiszp. "alcázar") – na Bli­skim Wscho­dzie – świec­ka re­zy­den­cja o cha­rak­te­rze re­pre­zen­ta­cyj­nym, bu­do­wa­na w cen­trum lub poza mu­ra­mi mia­sta. W Hisz­pa­nii – wa­row­ny, a za­ra­zem re­pre­zen­ta­cyj­ny pałac ma­u­re­tań­ski o ce­chach ar­chi­tek­tu­ry mu­zuł­mań­skiej, któ­re­go po­mie­szcze­nia miesz­kal­ne i użyt­ko­we były gru­po­wa­ne wokół dzie­dziń­ców z por­ty­ka­mi. Al­ka­zar w Se­wil­li ucho­dzi za naj­wy­bit­niej­sze dzie­ło ar­chi­tek­tu­ry ma­u­re­tań­skiej w Hisz­pa­nii.

Wikipedia


alken

nie­na­sy­co­ny wę­glo­wo­dór ali­fa­tycz­ny; ole­fi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. nie­na­sy­co­ny wę­glo­wo­dór ali­fa­tycz­ny, w któ­rym wy­stę­pu­je jedno pod­wój­ne wią­za­nie che­micz­ne po­mię­dzy ato­ma­mi węgla;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alken – gmina w Re­gio­nie Fla­mandz­kim, w pro­win­cji Lim­bur­gia, w okrę­gu Ton­ge­ren
  • Alken – mia­sto
  • Alken – gmina w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia-Pa­la­ty­nat, w po­wie­cie Mayen-Ko­blenz
  • He­in­rich Alken – nie­miec­ki ma­larz
  • Al­ke­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­prost­szym al­ke­nem jest eten.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalkɛ̃n, AS: alkẽn

Wiktionary


alkenowy

→ alken


SJP.pl

Patrz:

alken

alkeny

nie­na­sy­co­ny wę­glo­wo­dór ali­fa­tycz­ny; ole­fi­na


SJP.pl

Al­ke­ny – or­ga­nicz­ne związ­ki che­micz­ne z grupy wę­glo­wo­do­rów nie­na­sy­co­nych, w któ­rych wy­stę­pu­je jedno pod­wój­ne wią­za­nie che­micz­ne mię­dzy ato­ma­mi węgla (#PATRZ). Razem ze związ­ka­mi, które po­sia­da­ją dwa lub wię­cej wią­zań pod­wój­nych (po­lie­na­mi, ta­ki­mi jak dieny, trie­ny itd.)

Wikipedia


alkermes

prze­sta­rza­łe: owad z ro­dzi­ny plusk­wia­ków, z któ­re­go larw pro­du­ko­wa­no barw­nik do tka­nin; czer­wiec pol­ski; al­kier­mes


SJP.pl

Al­ker­mes – ro­dzaj na­po­ju al­ko­ho­lo­we­go o czer­wo­nej bar­wie, który dzię­ki przy­pra­wom ko­rzen­nym jest bar­dzo aro­ma­tycz­ny; li­kier wło­skie­go po­cho­dze­nia.

Wikipedia


alki

ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka mor­skie­go z rzędu siew­ko­wych; alka zwy­czaj­na, alka krzy­wo­no­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, licz­ba mnoga

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Al­ci­dae|ref=tak., ro­dzi­na pta­ków mor­skich z rzędu siew­kow­ców, za­miesz­ku­ją­cych wy­łącz­nie pół­ku­lę pół­noc­ną;

Wiktionary

Alki (Al­ci­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu siew­ko­wych (Cha­ra­drii­for­mes). Obej­mu­je 24 ga­tun­ki obec­nie ży­ją­ce oraz jeden wy­mar­ły. Obej­mu­je ga­tun­ki mor­skie za­miesz­ku­ją­ce ska­li­ste wy­brze­ża w stre­fie kli­ma­tów chłod­nych i umiar­ko­wa­nych pół­ku­li pół­noc­nej (cho­ciaż niek­tó­re ga­tun­ki za­pu­szcza­ją się nawet do Za­to­ki Ka­li­for­nij­skiej). Ka­na­dyj­ski or­ni­to­log, Ant­ho­ny Ga­ston, za­su­ge­ro­wał, że więk­szość ga­tun­ków trzy­ma się pół­noc­nych wód przez wzgląd na obec­ne w tro­pi­kach re­ki­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈalʲci, AS: alʹḱi

Wiktionary


alkibiades

(ok. 450-404 p.n.e.) ateń­ski wódz i po­li­tyk z okre­su wojny pe­lo­po­ne­skiej; Al­cy­bia­des


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. ateń­ski stra­teg;

 (1.2) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Al­ki­bia­des, Al­cy­bia­des (gr. Ἀλκιβιάδης, ur. 450 p.n.e., zm. 404 p.n.e.) – ateń­ski stra­teg. Był de­cy­du­ją­cą po­sta­cią ostat­nich 15 lat II wojny pe­lo­po­ne­skiej. Cha­rak­te­ry­zo­wa­ny jest jako wy­bit­ny po­li­tyk i wódz, któ­re­mu brak roz­wa­gi, wy­gó­ro­wa­ne am­bi­cje i skłon­ność do wy­staw­ne­go trybu życia przy­spo­rzy­ły wielu wro­gów. Dla Gre­ków był po­sta­cią kon­tro­wer­syj­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Ate­nach Al­ki­bia­des pro­wa­dził roz­wią­zły tryb życia.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Alcybiades

Wiktionary


alkibiadesowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Al­ki­bia­de­sa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


alkid

po­tocz­nie: al­ki­dal (ży­wi­ca wy­ko­rzy­sty­wa­na m.in. do wy­ro­bu farb)


SJP.pl


alkidal

ży­wi­ca wy­ko­rzy­sty­wa­na do wy­ro­bu farb, la­kie­rów itp.


SJP.pl


alkidale

ży­wi­ca wy­ko­rzy­sty­wa­na do wy­ro­bu farb, la­kie­rów itp.


SJP.pl


alkidowy

ży­wi­ca al­ki­do­wa - ży­wi­ca wy­ko­rzy­sty­wa­na m.in. do wy­ro­bu farb, la­kie­rów i kle­jów; al­ki­dal, alkid


SJP.pl


alkiermes

prze­sta­rza­łe: owad z ro­dzi­ny plusk­wia­ków, z któ­re­go larw pro­du­ko­wa­no barw­nik do tka­nin; czer­wiec pol­ski; al­ker­mes


SJP.pl


alkiermesowate

o ce­chach al­kier­me­so­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


alkiermesowaty

o ce­chach al­kier­me­so­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny al­kier­me­so­wa­tych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alkiermesowate nmos.

Wiktionary


alkierz

1. wy­su­nię­ta na­roż­na część bu­dyn­ku kryta osob­nym da­chem
2. bocz­ny, mały pokój, słu­żą­cy zwy­kle za sy­pial­nię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. wy­su­nię­ty na­roż­nik bu­dyn­ku z wy­dzie­lo­nym da­chem;

 (1.2) daw. mały bocz­ny pokój słu­żą­cy za sy­pial­nię

Wiktionary

Al­kierz (st.franc. "arquière" "miej­sce dla łucz­ni­ków" (wy­sta­ją­ce z muru), z łac. "ar­cu­a­rium", "wy­kusz dla łucz­ni­ków", niem. "Erker") – na­roż­nik, zwy­kle na rzu­cie kwa­dra­tu lub pro­sto­ką­ta, wy­raź­nie wy­stę­pu­ją­cy z bryły bu­dyn­ku, z odręb­nym da­chem, nie­kie­dy wyż­szy od kor­pu­su głów­ne­go i wów­czas zwany wieżą al­kie­rzo­wą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Posz­li oboje do al­kie­rza i wy­su­nę­li na śro­dek stół ma­lo­wa­ny na wi­śnio­wo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalʲcɛʃ, AS: alʹḱeš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. alkierzyk mrz.

 przym. alkierzowy

Wiktionary


alkierzowy

zwią­za­ny z al­kie­rzem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z al­kie­rzem, do­ty­czą­cy al­kie­rza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alkierz mrz., alkierzyk mrz.

Wiktionary


alkierzyk

zdrob­nie­nie od: al­kierz


SJP.pl


alkil

jed­no­war­to­ścio­wa grupa or­ga­nicz­na, wy­wo­dzą­ca się z czą­stecz­ki wę­glo­wo­do­ru ali­fa­tycz­ne­go, np. metyl lub etyl


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. jed­no­war­to­ścio­wa grupa or­ga­nicz­na wy­wo­dzą­ca się z czą­stecz­ki wę­glo­wo­do­ru ali­fa­tycz­ne­go (al­ka­nu) przez oder­wa­nie jed­ne­go atomu wo­do­ru;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­czas na­pro­mie­nia­nia ne­u­tro­na­mi ter­micz­ny­mi brom­ku al­ki­lu za­cho­dzi re­ak­cja.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alkilacja ż., alkilowanie n.

 czas. alkilować ndk.

 przym. alkilowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grupa alkilowa

Wiktionary


alkilacja

pro­ces syn­te­zy che­micz­nej po­le­ga­ją­cy na za­stę­po­wa­niu wo­do­ru al­ki­la­mi


SJP.pl


alkile

jed­no­war­to­ścio­wa grupa or­ga­nicz­na, wy­wo­dzą­ca się z czą­stecz­ki wę­glo­wo­do­ru ali­fa­tycz­ne­go, np. metyl lub etyl


SJP.pl


alkiloarylosulfoniany

Al­ki­lo­a­ry­lo­sul­fo­nia­ny – związ­ki or­ga­nicz­ne, sul­fo­no­wa­ne pa­ra­fi­ny za­wie­ra­ją­ce li­po­fi­lo­wy frag­ment ali­fa­tycz­ny i ary­lo­wy oraz hy­dro­fi­lo­wą grupę sul­fo­no­wą. Są to sub­stan­cje po­wierzch­nio­wo czyn­ne na­le­żą­ce do de­ter­gen­tów anio­no­wych. Sole al­ki­lo­a­ry­lo­wych kwa­sów sul­fo­no­wych, np. do­de­cy­lo­ben­ze­no­sul­fo­nian sodu, wy­ka­zu­ją dobre wła­ści­wo­ści pio­rą­ce i my­ją­ce.

Wikipedia


alkilosiarczan

zwią­zek or­ga­nicz­ny bę­dą­cy solą mo­no­e­strów kwasu siar­ko­we­go i ali­fa­tycz­nych al­ko­ho­li, sto­so­wa­ny jako skład­nik szam­po­nów, środ­ków pio­rą­cych i my­ją­cych oraz jako sub­stan­cja po­moc­ni­cza w prze­my­śle włó­kien­ni­czym, skó­rza­nym, two­rzyw sztucz­nych


SJP.pl


alkilosiarczany

zwią­zek or­ga­nicz­ny bę­dą­cy solą mo­no­e­strów kwasu siar­ko­we­go i ali­fa­tycz­nych al­ko­ho­li, sto­so­wa­ny jako skład­nik szam­po­nów, środ­ków pio­rą­cych i my­ją­cych oraz jako sub­stan­cja po­moc­ni­cza w prze­my­śle włó­kien­ni­czym, skó­rza­nym, two­rzyw sztucz­nych


SJP.pl


alkilowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. re­ak­cja wpro­wa­dza­nia grupy al­ki­lo­wej (al­ki­lu) lub al­ki­lo­a­ry­lo­wej do czą­stecz­ki związ­ku or­ga­nicz­ne­go;

Wiktionary

Al­ki­lo­wa­nie, al­ki­la­cja – ob­szer­na grupa re­ak­cji che­micz­nych po­le­ga­ją­cych na prze­nie­sie­niu grupy al­ki­lo­wej lub ary­lo­al­ki­lo­wej z jed­ne­go do dru­gie­go związ­ku che­micz­ne­go. Grupa al­ki­lo­wa może być prze­nie­sio­na w for­mie rod­ni­ka, kar­bo­a­nio­nu lub kar­bo­ka­tio­nu co sta­no­wi pod­sta­wę sy­ste­ma­ty­ki tych re­ak­cji. Ze wzglę­du na tech­no­lo­gicz­ne i bio­lo­gicz­ne zna­cze­nie tych re­ak­cji ba­da­nie al­ki­lo­wa­nia sta­no­wi jeden z naj­waż­niej­szych dzia­łów che­mii or­ga­nicz­nej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. alkil m., alkilacja ż.

 czas. alkilować

 przym. alkilowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alkilacja

Wiktionary


alkilować

do­da­wać grupy al­ki­lo­we do związ­ku che­micz­ne­go


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) chem. przy­łą­czać grupę al­ki­lo­wą do związ­ku or­ga­nicz­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Drugą ważną wła­ści­wo­ścią estru ace­ty­lo­oc­to­we­go i jego al­ki­lo­wa­nych po­chod­nych jest zdol­ność łą­cze­nia się w różne związ­ki pier­ście­nio­we [...]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alkilowanie n., alkil m., alkilacja ż.

 przym. alkilowy

Wiktionary


alkilowy

zwią­za­ny z al­ki­lem


SJP.pl


alkin

wę­glo­wo­dór łań­cu­cho­wy nie­na­sy­co­ny za­wie­ra­ją­cy w czą­stecz­kach jedno wią­za­nie po­trój­ne mię­dzy ato­ma­mi węgla


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. nie­na­sy­co­ny wę­glo­wo­dór ali­fa­tycz­ny, w któ­rym wy­stę­pu­je jedno po­trój­ne wią­za­nie che­micz­ne po­mię­dzy ato­ma­mi węgla;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Al­ki­ny są bar­dziej re­ak­tyw­ne od al­ka­nów i al­ke­nów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalʲcĩn, AS: alʹḱĩn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. acetylen

Wiktionary


alkinoos

Al­ki­no­os (stgr. "Ἀλκίνοος" 'Po­tęż­ny Umysł' od "ἀλκή" 'siła, po­tę­ga' i "νόος" 'umysł') – w mi­to­lo­gii grec­kiej król Fe­a­ków miesz­ka­ją­cych na wy­spie Sche­rii. Wnuk Po­sej­do­na, syn Fa­jak­sa lub Na­u­si­to­o­sa, brat Lo­kro­sa, mał­żo­nek kró­lo­wej Arete i oj­ciec Na­u­zy­ki.

Wikipedia


alkinowy

→ alkin


SJP.pl

Patrz:

alkin

alkiny

wę­glo­wo­dór łań­cu­cho­wy nie­na­sy­co­ny za­wie­ra­ją­cy w czą­stecz­kach jedno wią­za­nie po­trój­ne mię­dzy ato­ma­mi węgla


SJP.pl

Al­ki­ny (zwy­cza­jo­wo: ace­ty­le­ny) – grupa or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych bę­dą­cych wę­glo­wo­do­ra­mi nie­na­sy­co­ny­mi, w któ­rych wy­stę­pu­je jedno wią­za­nie po­trój­ne mię­dzy ato­ma­mi węgla (#PATRZ).

Naj­prost­szym al­ki­nem jest etyn, zwy­kle zwany ace­ty­le­nem, #PATRZ. Al­ki­ny są ge­ne­ral­nie bar­dziej re­ak­tyw­ne od al­ka­nów i al­ke­nów. Ule­ga­ją re­ak­cjom wła­ści­wym wszyst­kim wę­glo­wo­do­rom, jak spa­la­nie, i ad­dy­cjom ty­po­wym dla al­ke­nów, lecz także np. tri­me­ry­za­cji do po­chod­nych ben­ze­nu. Ogól­ny wzór al­ki­nów to: #PATRZ.

Wikipedia


alkione

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. jedna z Ple­jad; córka At­la­sa i Ple­jo­ne; prze­nie­sio­na na fir­ma­ment jako gwia­zda Al­kio­ne (1.4);

 (1.2) mitgr. kró­lew­na z Ma­gnez­ji; córka Eola i żona Ke­yk­sa, za­mie­nio­na w zi­mo­rod­ka;

 (1.3) mitgr. córka Idasa, syna Afa­re­u­sa, i Mar­pes­sy oraz żona Me­le­a­gra;

 (1.4) astr. naj­ja­śniej­sza gwia­zda w Ple­ja­dach; jedna z gwiazd w gwia­zdo­zbio­rze Byka; jedna z gwiazd po­je­dyn­czych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­kio­ne – gwia­zda w gwia­zdo­zbio­rze Byka, w gro­ma­dzie Ple­ja­dy
  • Al­kio­ne (gr. Al­ky­o­ne, łac. Al­cy­o­ne) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Ple­jad
  • Al­kio­ne (gr. Al­ky­o­ne, łac. Al­cy­o­ne) – w mi­to­lo­gii grec­kiej córka Eola, żona Ke­yk­sa
  • Al­kio­ne (Kle­o­pa­tra) – w mi­to­lo­gii grec­kiej córka Idasa
  • Al­cy­o­ne – sta­tek ba­daw­czy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Maja (20 Tau) - to czwar­ta (po Al­kio­ne, Atlas i Elek­trze) pod wzglę­dem jas­no­ści gwia­zda gro­ma­dy ot­war­tej Ple­jad (NGC 1432) w kon­ste­la­cji Byka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alʲˈcɔ̃nɛ, AS: alʹḱõne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alkionowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Alcyone, Halcyone

 (1.2) Alcyone, Halcyone

 (1.3) Alcyone, Kleopatra

 (1.4) Alcyone

Wiktionary


alkmaar

Zo­bacz też: Alk­ma­ar (Su­ri­nam).

Alk­ma­ar – mia­sto i gmina w pół­noc­no-za­chod­niej Ho­lan­dii, w pro­win­cji Ho­lan­dia Pół­noc­na, zlo­ka­li­zo­wa­ne nad Ka­na­łem Pół­noc­no­ho­len­der­skim. Oś­ro­dek prze­my­sło­wy (pro­duk­cja cze­ko­la­dy), hand­lo­wy (miej­sce tar­gów se­ro­war­skich) i kul­tu­ral­ny (mu­ze­um piwa).

Wikipedia


alkman

Alk­man (gr. Ἀλκμάν), VII w. p.n.e. – spar­tań­ski poeta za­li­cza­ny do naj­więk­szych twór­ców li­rycz­nych sta­ro­żyt­nej Gre­cji.

Alk­man praw­do­po­dob­nie był Spar­ta­ni­nem, ale we­dług niek­tó­rych źró­deł po­cho­dził z Sar­des w Lidii. Mógł być też nie­wol­ni­kiem, któ­re­go wyz­wo­lo­no i przyz­na­no oby­wa­tel­stwo mia­sta ze wzglę­du na wiel­ki ta­lent. We­dług Pa­u­za­nia­sza po śmier­ci zo­stał po­cho­wa­ny obok rze­ko­me­go gro­bow­ca He­le­ny.

Wikipedia


alkmena

w mi­to­lo­gii grec­kiej: córka Elek­try­o­na, króla Myken


SJP.pl

Alk­me­na (Ἀλκμήνη) – w mi­to­lo­gii grec­kiej – córka Elek­try­o­na, króla Myken i żona króla Teb, Am­fi­trio­na, matka he­ro­sa He­ra­kle­sa.

Imię jej oz­na­cza „silna w gnie­wie”. Ro­bert Gra­ves uważa je za tytuł księ­ży­ca lub przy­do­mek Hery.

Tar­cza He­ra­kle­sa uka­zu­je Alk­me­nę jako naj­pię­kniej­szą z ko­biet swych cza­sów.

Wikipedia


alkmeon

Alk­me­on (gr. Ἀλκμαίων) – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Am­fia­ra­o­sa i Ery­fi­li.

Gdy Am­fia­ra­os wy­ru­szył na wy­pra­wę Sied­miu prze­ciw Tebom, wie­dząc do­brze, że po­le­gnie, kazał sy­no­wi pom­ścić swoją śmierć. Alk­me­on wziął udział w wy­pra­wie Epi­go­nów, a gdy z niej po­wró­cił, zabił swoją matkę, zgod­nie z wolą ojca.

Wikipedia


alko

ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka mor­skie­go z rzędu siew­ko­wych; alka zwy­czaj­na, alka krzy­wo­no­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub ni­ja­ki

 (1.1) pot. spoż. al­ko­hol (napój za­wie­ra­ją­cy eta­nol)

 (1.2) pot. chem. al­ko­hol (zwią­zek che­micz­ny z grupy wę­glo­wo­do­rów)

Wiktionary

Alko – pol­ska, pry­wat­na wyt­wór­nia in­stru­men­tów mu­zycz­nych, za­ło­żo­na w 1965 roku w Biel­sku-Bia­łej przez Al­fre­da Ko­pocz­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie po­pie­ram jazdy po alko, ale mo­to­cy­kli­ści to ostat­nia grupa uczest­ni­ków ruchu któ­rych można na­zy­wać świę­ty­mi.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. alkohol.

 (1.2) zob. alkohol.

Wiktionary


alkoblock

[czy­taj: al­ko­blok] urzą­dze­nie unie­moż­li­wia­ją­ce uru­cho­mie­nie sil­ni­ka sa­mo­cho­du po wy­kry­ciu nie­doz­wo­lo­nej dawki al­ko­ho­lu u kie­row­cy; al­ko­blo­ka­da, al­ko­lock, al­co­lock, al­co­block, al­ko­blok


SJP.pl


alkoblok

urzą­dze­nie unie­moż­li­wia­ją­ce uru­cho­mie­nie sil­ni­ka sa­mo­cho­du po wy­kry­ciu nie­doz­wo­lo­nej dawki al­ko­ho­lu u kie­row­cy; al­ko­blo­ka­da, al­ko­lock, al­co­lock, al­co­block, al­ko­block


SJP.pl


alkoblokada

urzą­dze­nie unie­moż­li­wia­ją­ce uru­cho­mie­nie sil­ni­ka sa­mo­cho­du po wy­kry­ciu nie­doz­wo­lo­nej dawki al­ko­ho­lu u kie­row­cy; al­ko­lock, al­co­lock, al­co­block, al­ko­block, al­ko­blok


SJP.pl


alkochińczyk

od­mia­na chiń­czy­ka, w któ­rej pion­ki zo­sta­ły za­stą­pio­ne kie­lisz­ka­mi z al­ko­ho­lem


SJP.pl


alkogogle

oku­la­ry po­ka­zu­ją­ce roz­my­ty obraz wi­dzia­ny przez pi­ja­ne­go kie­row­cę


SJP.pl


alkohol

1. zwią­zek or­ga­nicz­ny cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się obec­no­ścią jed­nej lub wielu grup wo­do­rot­le­no­wych w czą­stecz­ce;
2. al­ko­hol ety­lo­wy lub napój za­wie­ra­ją­cy ten al­ko­hol, np. piwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. grupa związ­ków che­micz­nych, po­chod­nych wę­glo­wo­do­ru, w któ­rych czą­stecz­ce jeden lub kilka ato­mów wo­do­ru za­stą­pio­no grupą hy­drok­sy­lo­wą (-OH);

 (1.2) spoż. każdy napój, który za­wie­ra mi­ni­mum 0,5% al­ko­ho­lu ety­lo­we­go;

 (1.3) daw. miał­ko sprosz­ko­wa­ny an­ty­mon sto­so­wa­ny przez ko­bie­ty do bar­wie­nia na czar­no głów­nie po­wiek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • al­ko­ho­le (związ­ki or­ga­nicz­ne)
    • al­ko­hol ety­lo­wy
  • napój al­ko­ho­lo­wy
  • Al­ko­hol – album ze­spo­łu Sex­bom­ba

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nazwy więk­szo­ści al­ko­ho­li two­rzy się przez do­da­nie do nazwy źró­dło­we­go wę­glo­wo­do­ru przy­rost­ka „-ol”.

 (1.2) „Oso­bom nie­trzeź­wym al­ko­ho­lu nie sprze­da­je­my” – prze­czy­tał i za­sę­pił się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈkɔxɔl, AS: alkoχol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alkoholan m., alkoholiza ż., alkoholizm m., alkoholik m., alkoholiczka ż., alkoza ż., alkoholizowanie n., alkoholizacja ż.

 czas. alkoholizować ndk.

 przym. alkoholowy, alkoholiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) napój alkoholowy, napój wyskokowy, napitek, trunek, drink; pot. procenty

Wiktionary


alkoholan

zwią­zek che­micz­ny bę­dą­cy efek­tem re­ak­cji al­ko­ho­lu z me­ta­lem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. po­chod­na al­ko­ho­lu - sól al­ko­ho­lu pow­sta­ją­ca przez za­stą­pie­nie atomu wo­do­ru w gru­pie hy­drok­sy­lo­wej (–OH) ato­mem me­ta­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alkohol mrz., alkoza ż.

Wiktionary


alkoholanowy

→ al­ko­ho­lan


SJP.pl

Patrz:

alkoholan

alkoholany

zwią­zek che­micz­ny bę­dą­cy efek­tem re­ak­cji al­ko­ho­lu z me­ta­lem


SJP.pl

Al­ko­ho­la­ny (al­kok­sy­la­ny) – or­ga­nicz­ne związ­ki che­micz­ne o wzo­rze ogól­nym ROM (gdzie: R – grupa al­ki­lo­wa; M – atom me­ta­lu). Otrzy­mu­je się je głów­nie pod­czas re­ak­cji od­po­wied­nie­go al­ko­ho­lu z me­ta­lem (sodem i po­ta­sem na zimno, zaś z ma­gne­zem i gli­nem na go­rą­co) w śro­do­wi­sku bez­wod­nym. Więk­szość al­ko­ho­la­nów to związ­ki jo­no­we, choć w niek­tó­rych (np. w "t"-bu­ta­no­la­nie glinu) wy­stę­pu­ją wią­za­nia ko­wa­len­cyj­ne.

Wikipedia


alkoholatura

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. pre­pa­rat ro­ślin­ny otrzy­my­wa­ny po­przez wy­tra­wie­nie świe­że­go su­row­ca ro­ślin­ne­go eta­no­lem o stę­że­niu 80–95℃

Wiktionary

Al­ko­ho­la­tu­ra, in­trakt (łac. "Al­co­ho­la­tu­rae, In­trac­ta") – pre­pa­rat ro­ślin­ny, otrzy­my­wa­ny po­przez wy­tra­wie­nie su­ro­we­go su­row­ca ro­ślin­ne­go eta­no­lem o stę­że­niu 80–95° (pro­cent ob­ję­to­ścio­wych). In­trak­ty są po­dob­ne do na­le­wek, róż­nią się od nich tym, że są spo­rzą­dza­ne z su­row­ców świe­żych, a nie su­szo­nych.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) intrakt

Wiktionary


alkohole

1. zwią­zek or­ga­nicz­ny cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się obec­no­ścią jed­nej lub wielu grup wo­do­rot­le­no­wych w czą­stecz­ce;
2. al­ko­hol ety­lo­wy lub napój za­wie­ra­ją­cy ten al­ko­hol, np. piwo


SJP.pl

Al­ko­ho­le – związ­ki or­ga­nicz­ne za­wie­ra­ją­ce jedną lub wię­cej grup hy­drok­sy­lo­wych po­łą­czo­nych z ato­mem węgla o hy­bry­dy­za­cji sp³.

Naj­prost­sze i naj­czę­ściej spo­ty­ka­ne w życiu co­dzien­nym al­ko­ho­le, to po­chod­ne al­ka­nów za­wie­ra­ją­ce jedną grupę hy­drok­sy­lo­wą w czą­stecz­ce, o wzo­rze ogól­nym CnH2n+1OH, czyli al­ko­ho­le mo­no­hy­drok­sy­lo­we, na przy­kład me­ty­lo­wy, ety­lo­wy, pro­py­lo­wy.

Wikipedia


alkoholemia

po­ziom al­ko­ho­lu w su­ro­wi­cy krwi po­wy­żej normy fiz­jo­lo­gicz­nej


SJP.pl


alkoholiczka

ko­bie­ta uza­leż­nio­na od al­ko­ho­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która cier­pi na al­ko­ho­lizm

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja są­siad­ka jest al­ko­ho­licz­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalkɔxɔˈlʲit͡ʃka, AS: alkoχolʹička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alkohol m., alkoholizm m.

:: fm. alkoholik m.

 przym. alkoholowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pijaczka

Wiktionary


alkoholiczny

→ al­ko­ho­lizm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z al­ko­ho­li­kiem lub al­ko­ho­liz­mem, taki jak u al­ko­ho­li­ka

 (1.2) wy­wo­ła­ny al­ko­ho­lem

Wiktionary

Patrz:

alkoholizm

Powiązane:

 rzecz. alkohol mrz., alkoholizowanie n.

Wiktionary


alkoholik

osoba uza­leż­nio­na od al­ko­ho­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która cier­pi na al­ko­ho­lizm

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój są­siad jest al­ko­ho­li­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalkɔˈxɔlʲik, AS: alkoχolʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alkoholizm m., alkohol m.

:: fż. alkoholiczka ż.

 przym. alkoholowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. bibosz, wulg. moczymorda, pot. ochlapus, ochlajtus, ochlaptus, opilec, opój, pijak, pijanica, pijus

Wiktionary


alkoholista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. osoba uza­leż­nio­na od al­ko­ho­lu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. alkoholik

Wiktionary


alkoholiza

re­ak­cja pod­wój­nej wy­mia­ny mię­dzy al­ko­ho­lem a związ­kiem or­ga­nicz­nym, np. estrem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. re­ak­cja che­micz­na pod­wój­nej wy­mia­ny, za­cho­dzą­ca mię­dzy al­ko­ho­lem a innym związ­kiem or­ga­nicz­nym, naj­czę­ściej estrem

Wiktionary

Al­ko­ho­li­za – ro­dzaj tran­se­stry­fi­ka­cji, re­ak­cja sub­sty­tu­cji jed­nej resz­ty al­ko­ho­lo­wej na inną w estrze typu:

Może być ka­ta­li­zo­wa­na kwa­sem lub za­sa­dą. Je­że­li prze­pro­wa­dza­na jest przez roz­pu­szcze­nie estru w do­ce­lo­wym al­ko­ho­lu, to ma cha­rak­ter sol­wo­li­zy.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. alkohol mrz., alkoza ż.

Wiktionary


alkoholizacja

na­sy­ca­nie na­po­ju al­ko­ho­lem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. pro­ces che­micz­ny po­le­ga­ją­cy na przeksz­tał­ce­niu związ­ku che­micz­ne­go przy udzia­le al­ko­ho­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alkohol mrz.

Wiktionary


alkoholizm

uza­leż­nie­nie od al­ko­ho­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. nałóg al­ko­ho­lo­wy, cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na od­czu­wa­niu po­trze­by picia na­po­jów al­ko­ho­lo­wych;

 (1.2) so­cjol. zja­wi­sko spo­łecz­ne, groź­ne w skut­kach, po­le­ga­ją­ce na zwięk­sza­niu się licz­by osób uza­leż­nio­nych od al­ko­ho­lu i pi­ją­cych na­ło­go­wo

 (1.3) pot. nad­mier­ne, zbyt czę­ste spo­ży­wa­nie al­ko­ho­lu

Wiktionary

Al­ko­ho­lizm – ter­min wie­loz­nacz­ny, w wą­skim zna­cze­niu jest to cho­ro­ba al­ko­ho­lo­wa, czyli uza­leż­nie­nie od al­ko­ho­lu ety­lo­we­go, a w sze­ro­kim zna­cze­niu są to na­stęp­stwa nad­mier­ne­go uży­wa­nia al­ko­ho­lu, nie tylko zdro­wot­ne, lecz rów­nież spo­łecz­ne (jako pa­to­lo­gia – "pi­jań­stwo") i inne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój ko­le­ga już w wieku pięt­na­stu lat wpadł w al­ko­ho­lizm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalkɔˈxɔlʲism̥, AS: alkoχolʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alkohol m., alkoholik m., alkoholiczka ż., alkoza ż., alkoholizowanie n.

 przym. alkoholowy

 przysł. alkoholowo

 temsłow. alko-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) choroba alkoholowa; eufem. choroba filipińska

 (1.3) opilstwo, pijaństwo, zaglądanie do kieliszka

Wiktionary


alkoholizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­da­wa­nie do cze­goś al­ko­ho­lu

 (1.2) spra­wia­nie, że ktoś staje się al­ko­ho­li­kiem; za­chę­ca­nie do spo­ży­wa­nia al­ko­ho­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alkohol m., alkoholizm m., alkoholik m., alkoholiczka ż.

 czas. alkoholizować ndk.

 przym. alkoholowy, alkoholiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rozpijanie

Wiktionary


alkoholizować

1. na­sy­cać napój al­ko­ho­lem;
2. za­chę­cać do spo­ży­wa­nia al­ko­ho­lu; roz­pi­jać;
3. żar­to­bli­wie: al­ko­ho­li­zo­wać się - pić na­ło­go­wo al­ko­hol; chlać, tan­ko­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) na­kła­niać kogoś do picia al­ko­ho­lu

 (1.2) kulin. na­sy­cać lub za­pra­wiać coś al­ko­ho­lem

 (1.3) spoż. do­da­wać droż­dże lub spi­ry­tus do na­po­ju al­ko­ho­lo­we­go

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny al­ko­ho­li­zo­wać się

 (2.1) pić al­ko­hol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alkohol mrz., alkoholizowanie n., alkoza ż.

 przym. alkoholowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpijać

 (2.1) upijać się

Wiktionary


alkoholog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie al­ko­ho­lo­gii


SJP.pl


alkohologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. so­cjol. nauka zaj­mu­ją­ca się pro­ble­ma­ty­ką al­ko­ho­lu i jego wpły­wem na or­ga­nizm, psy­chi­kę oraz spo­łe­czeń­stwo

Wiktionary

Al­ko­ho­lo­gia, al­ko­ho­lo­lo­gia (al­ko­hol + logos ‘nauka’) – dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem wpły­wu eta­no­lu (al­ko­ho­lu ety­lo­we­go) na or­ga­nizm, zwła­szcza skut­ków jego nad­mier­ne­go spo­ży­wa­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spe­cja­li­sta z za­kre­su al­ko­ho­lo­gii pro­wa­dził wy­kład o pro­fi­lak­ty­ce uza­leż­nień.

Wiktionary


alkohologiczny

przy­miot­nik od: al­ko­ho­lo­gia


SJP.pl


alkoholometr

przy­rząd do mie­rze­nia stę­że­nia al­ko­ho­lu ety­lo­we­go w rozt­wo­rach wod­no­al­ko­ho­lo­wych; al­ko­ho­lo­mierz


SJP.pl


alkoholometria

zbiór metod mie­rze­nia stę­że­nia al­ko­ho­lu ety­lo­we­go w rozt­wo­rach wod­no­al­ko­ho­lo­wych


SJP.pl


alkoholomierz

przy­rząd do mie­rze­nia stę­że­nia al­ko­ho­lu ety­lo­we­go w rozt­wo­rach wod­no­al­ko­ho­lo­wych; al­ko­ho­lo­metr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­rząd słu­żą­cy do po­mia­ru stę­że­nia al­ko­ho­lu w cie­czy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alkoholometr

Wiktionary


alkoholowość

cecha cze­goś za­wie­ra­ją­ce­go al­ko­hol


SJP.pl


alkoholowy

zwią­za­ny z al­ko­ho­lem (np. napój al­ko­ho­lo­wy, upo­je­nie al­ko­ho­lo­we)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­wie­ra­ją­cy al­ko­hol; zwią­za­ny z al­ko­ho­lem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znów stra­ci­łem świa­do­mość na im­pre­zie al­ko­ho­lo­wej.

 (1.1) Wnio­sek o za­po­mo­gę umo­ty­wo­wa­ła złą sy­tu­a­cją fi­nan­so­wą i cho­ro­bą al­ko­ho­lo­wą part­ne­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalkɔxɔˈlɔvɨ, AS: alkoχolovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alkoza ż., alkoholizm mrz., alkohol m., alkoholik m., alkoholiczka ż., alkoholizowanie n.

 czas. alkoholizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyskokowy, procentowy; monopolowy

Wiktionary


alkoksylowy

grupa al­kok­sy­lo­wa - grupa funk­cyj­na o ogól­nym wzo­rze -OR lub RO-, gdzie R to do­wol­na grupa al­ki­lo­wa


SJP.pl


alkolock

[czy­taj: al­ko­lok] urzą­dze­nie unie­moż­li­wia­ją­ce uru­cho­mie­nie sil­ni­ka sa­mo­cho­du po wy­kry­ciu nie­doz­wo­lo­nej dawki al­ko­ho­lu u kie­row­cy; al­ko­blo­ka­da, al­co­lock, al­co­block, al­ko­block, al­ko­blok


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mot. elek­tro­nicz­ne urzą­dze­nie po­łą­czo­ne z ukła­dem za­pło­no­wym po­ja­zdu, unie­moż­li­wia­ją­ce uru­cho­mie­nie sil­ni­ka w przy­pad­ku wy­kry­cia al­ko­ho­lu w wy­dy­cha­nym po­wie­trzu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Au­to­bus […] wy­po­sa­żo­ny jest w al­ko­lock, czyli urzą­dze­nie, które unie­moż­li­wia nie­trzeź­we­mu kie­row­cy uru­cho­mie­nie po­ja­zdu […].

 (1.1) Urzą­dze­nie unie­moż­li­wi dzia­ła­nie sil­ni­ka sa­mo­cho­du w przy­pad­ku, gdy po­ziom al­ko­ho­lu w wy­dy­cha­nym przez kie­ru­ją­ce­go po­wie­trzu prze­kra­cza 0,1 mg al­ko­ho­lu w 1 dm3. […] Poza tym kie­row­ca musi mieć zaś­wiad­cze­nie od dia­gno­sty, że al­ko­lock dzia­ła.

 (1.1) Po upły­wie po­ło­wy okre­su za­ka­zu [pro­wa­dze­nia po­ja­zdu] […] sąd bę­dzie mógł zez­wo­lić kie­row­cy na pro­wa­dze­nie sa­mo­cho­du wy­po­sa­żo­ne­go w blo­ka­dę al­ko­ho­lo­wą. Taka de­cyz­ja […] zo­sta­nie od­no­to­wa­na na pra­wie jazdy […], tak by po­li­cjan­ci pod­czas kon­tro­li wie­dzie­li, że kie­row­ca nie może pro­wa­dzić auta bez al­ko­loc­ka. Do­dat­ko­wo taki kie­row­ca zo­bo­wią­za­ny bę­dzie do po­sia­da­nia […] zaś­wiad­cze­nia o obo­wiąz­ko­wej (wy­ko­ny­wa­nej co 12 mie­się­cy) ka­li­bra­cji al­ko­loc­ka.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) blokada alkoholowa, alkoblok, alkoblokada

Wiktionary


alkomat

urzą­dze­nie mie­rzą­ce po­ziom za­war­to­ści al­ko­ho­lu we krwi; al­ko­metr, al­ko­test, al­ko­te­ster


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie słu­żą­ce do okre­śla­nia ilo­ścio­wej za­war­to­ści al­ko­ho­lu w wy­dy­cha­nym po­wie­trzu;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alkotest, tester trzeźwości

Wiktionary


alkomatowy

→ al­ko­mat


SJP.pl

Patrz:

alkomat

alkometr

urzą­dze­nie mie­rzą­ce po­ziom za­war­to­ści al­ko­ho­lu we krwi; al­ko­mat, al­ko­test, al­ko­te­ster


SJP.pl


alkon

mo­dra­szek alkon - motyl z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych, w Pol­sce pod ochro­ną


SJP.pl

Alkon – po­stać w mi­to­lo­gii grec­kiej. Po­cho­dził z Krety. Był łucz­ni­kiem i to­wa­rzy­szem Her­ku­le­sa.

Jego strza­ły nigdy nie chy­bia­ły celu. Tra­fiał nimi przez pier­ścień umie­szczo­ny na gło­wie męż­czyz­ny i po­tra­fił ro­złu­pać strza­łę na dwie czę­ści, prze­bi­ja­jąc brze­szczot umie­szczo­ny jako cel. Kiedy jego syna za­a­ta­ko­wał wąż, Alkon prze­bił gada jedną strza­ła, jed­no­cze­śnie nie wy­rzą­dza­jąc krzyw­dy sy­no­wi.

Wikipedia


alkopost

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wpis, zwy­kle w me­dium spo­łecz­no­ścio­wym, na­pi­sa­ny pod wpły­wem al­ko­ho­lu

Wiktionary


alkor

gwia­zda pod­wój­na (druga - Mizar) w gwia­zdo­zbio­rze Wiel­kiej Niedź­wie­dzi­cy, two­rzą­ca z po­zo­sta­ły­mi sze­ścio­ma syl­wet­kę Wiel­kie­go Wozu


SJP.pl

Alkor ("80 Ursae Ma­jo­ris", "80 UMa") – gwia­zda w kon­ste­la­cji Wiel­kiej Niedź­wie­dzi­cy. Jest od­da­lo­na o około 81 lat świetl­nych od Słoń­ca.

Wikipedia


alkoran

świę­ta księ­ga is­la­mu obej­mu­ją­ca: naukę Ma­ho­me­ta, zbiór pod­sta­wo­wych prze­pi­sów re­li­gij­nych i praw­nych oraz na­ka­zy mo­ral­ne mu­zuł­ma­nów; Koran


SJP.pl


alkoreksja

ogra­ni­cza­nie je­dze­nia, aby móc napić się al­ko­ho­lu bez obaw o przy­ty­cie; drun­ko­rek­sja, dran­ko­rek­sja


SJP.pl

Al­ko­rek­sja, drun­ko­rek­sja, ano­rek­sja al­ko­ho­lo­wa – be­ha­wio­ral­ne za­bu­rze­nie odży­wia­nia po­le­ga­ją­ce na ogra­ni­cza­niu ilo­ści przyj­mo­wa­nych po­kar­mów, celem zwięk­sze­nia moż­li­wo­ści spo­ży­wa­nia al­ko­ho­lu bez obawy o zwięk­sze­nie przy­ro­stu masy ciała. Ter­min zo­stał wpro­wa­dzo­ny po raz pier­wszy w 2008 i nie zo­stał dotąd for­mal­nie skla­sy­fi­ko­wa­ny jako zło­żo­ne za­bu­rze­nie odży­wia­nia. W 2011 Vic­to­ria Os­bor­ne z Uni­wer­sy­te­tu Mis­so­u­ri pod­da­ła al­ko­rek­sję pier­wszym ba­da­niom na­u­ko­wym.

Wikipedia


alkotest

urzą­dze­nie mie­rzą­ce po­ziom za­war­to­ści al­ko­ho­lu we krwi; al­ko­metr, al­ko­mat, al­ko­te­ster


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pro­dukt do sa­mo­dziel­ne­go spraw­dza­nia po­zio­mu al­ko­ho­lu w wy­dy­cha­nym po­wie­trzu

Wiktionary


alkotester

urzą­dze­nie mie­rzą­ce po­ziom za­war­to­ści al­ko­ho­lu we krwi; al­ko­test, al­ko­metr, al­ko­mat


SJP.pl


alkotubka

tubka z al­ko­ho­lem w for­mie żelu


SJP.pl


alkotweet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) neol. żart. tweet na­pi­sa­ny pod wpły­wem al­ko­ho­lu, przez co sta­wia­ją­cy au­to­ra w złym świet­le

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ży­tecz­ny idio­ta czy ruski agent? To py­ta­nie po­zo­sta­wiam ot­war­te. Chcę wie­rzyć, że to al­kot­we­et.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Twitter mrz., tweet mrz., retweet mrz., war. alkotwitt mrz.

 przym. twitterowy

 czas. alkotweetować, tweetować, retweetować

Wiktionary


alkowa

1. w daw­nych do­mach: wnęka sy­pial­na bez okna przy­le­ga­ją­ca do po­ko­ju;
2. se­kre­ty, ta­jem­ni­ce do­ty­czą­ce ero­ty­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. ar­chit. wnęka sy­pial­ni z łożem mał­żeń­skim, zaz­wy­czaj bez okna; ; Glo­ger.

 (1.2) mot. sy­pial­na nad­bu­dów­ka nad szo­fer­ką w sa­mo­cho­dzie kem­pin­go­wym

 (1.3) ogrod. duża wnęka ufor­mo­wa­na w ży­wo­pło­cie dla usta­wie­nia rzeź­by lub ławki

Wiktionary

Al­ko­wa (z arab­skie­go "al-qubba", hiszp. "al­co­ba", franc. "al­co­ve") – wy­dzie­lo­na część izby, po­ko­ju, naj­czę­ściej w for­mie wnęki bez okien, przez­na­czo­na na sy­pial­nię (w miej­scu tym sta­wia­no łóżko).

Al­ko­wa spo­ty­ka­na była w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie, w do­mach arab­skich, z Hisz­pa­nii do­tar­ła do Fran­cji w dru­giej po­ło­wie XVII w. w bu­do­wa­nych pa­ła­cach, w po­zo­sta­łych kra­jach Eu­ro­py roz­po­wszech­ni­ła się w XVIII w. W XIX wieku przeksz­tał­ci­ła się we wnękę sy­pial­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Całe urzą­dze­nie po­ko­ju i al­ko­wy było kosz­tow­ne i na pier­wszy rzut oka bar­dzo wyk­wint­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈkɔva, AS: alkova

Wiktionary


alkowiany

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z al­ko­wą

 (1.2) przen. przest. łóż­ko­wy, sek­su­al­ny

Wiktionary


alkoza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) slang. stan upo­je­nia al­ko­ho­lo­we­go

 (1.2) slang. im­pre­za, na któ­rej spo­ży­wa się duże ilo­ści al­ko­ho­lu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale wczo­raj mia­łem al­ko­zę, stary…

 (1.2) We wto­rek byłem na wspa­nia­łej al­ko­zie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alkohol m., alkoholan m., alkoholiza ż., alkoholizm m., alkoholik m., alkoholiczka ż.

 czas. alkoholizować

 przym. alkoholowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) melina, melanż

Wiktionary


alkuin

bło­go­sła­wio­ny ka­to­lic­ki, fi­lo­zof, pe­da­gog i te­o­log (ok. 730-804)


SJP.pl

Al­ku­in, Al­cu­in, Al­cho­in, Alc­win, Ealh­wi­ne, Al­chwi­ne lub Al­bi­nus Flac­cus (ur. ok. 730-735, praw­do­po­dob­nie w po­bli­żu Yorku, zm. 19 maja 804 w Tours) – bło­go­sła­wio­ny ka­to­lic­ki mnich, fi­lo­zof, pe­da­gog, te­o­log i te­o­re­tyk mu­zy­ki, uczo­ny mnich an­glo­sa­ski. Two­rzył po ła­ci­nie, pisał także ut­wo­ry po­e­tyc­kie.

Wikipedia


alkus

po­tocz­nie: al­ko­ho­lik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. al­ko­ho­lik

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalkus, AS: alkus

Wiktionary


alkówka

zdrob­nie­nie od: al­ko­wa


SJP.pl


all-inclusive

[czy­taj: ol in­kluz-iw] z an­giel­skie­go: za­wie­ra­ją­cy wszyst­kie kosz­ty (o cenie po­dró­ży, wy­ciecz­ki, po­by­tu itp.); all inc­lu­si­ve


SJP.pl


alla

na spo­sób, w stylu, w cha­rak­te­rze, np. alla mar­cia (w cha­rak­te­rze mar­sza; mar­szo­wo)


SJP.pl

Alla, "Ałła" – imię żeń­skie praw­do­po­dob­nie po­cho­dze­nia grec­kie­go i wy­wo­dzą­ce się od άλλη – „inna”. Uży­wa­ne prze­de wszyst­kim w Rosji, na Bia­ło­ru­si i Ukra­i­nie.

Wikipedia


allach

w is­la­mie: Bóg, stwór­ca świa­ta i naj­wyż­szy sę­dzia; Allah, Ał­łach, Ałłah


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rel. Bóg w is­la­mie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Allah – słowo w ję­zy­ku arab­skim (i jed­no­cze­śnie w is­la­mie) oz­na­cza­ją­ce Boga
  • Alach
  • Al­lach – po­do­bóz w obo­zie kon­cen­tra­cyj­nym w Da­chau
  • Al­lach – fa­bry­ka por­ce­la­ny
  • Al­lach-Un­ter­men­zing

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czyż jest jakiś inny stwór­ca niż Al­lach, który za­o­pa­tru­je was z nieba i z ziemi?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Allah, Bóg

Wiktionary


alladynki

bar­dzo luź­nie dam­skie spod­nie; ha­rem­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) odzież. luźne, bu­fia­ste spod­nie z ob­ni­żo­nym kro­kiem i ścią­ga­cza­mi u no­ga­wek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Al­la­dyn­ki to spod­nie, które przez swój fason skra­ca­ją syl­wet­kę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alladyny, haremki, hajdawery, pumpy, sindbady

Wiktionary


allah

w is­la­mie: Bóg, stwór­ca świa­ta i naj­wyż­szy sę­dzia; Al­lach, Ał­łach, Ałłah


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rel. Bóg w is­la­mie;

Wiktionary

Allah ( ‏ﷲ‎, "Allāh", wym. [],) – w ję­zy­ku arab­skim słowo oz­na­cza­ją­ce abra­ha­micz­ne­go Boga.

Po­cząt­ko­wo słowo Allah było wy­ko­rzy­sty­wa­ne za­rów­no przez Ara­bów do okre­śla­nia boga Księ­ży­ca – Sina, wy­wo­dzą­ce­go się od su­me­ryj­skie­go boga księ­ży­ca Nanny, jak i przez chrze­ści­jań­skich Ara­bów do okre­śla­nia Boga.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mu­zuł­mań­skie wyz­na­nie wiary, tzw. sza­ha­da, brzmi: „(Oś­wiad­czam, że) nie ma bó­stwa prócz Boga (Al­la­ha) i oś­wiad­czam, że Ma­ho­met (Mu­ham­mad) jest wy­słan­ni­kiem Boga”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalːax, AS: a•laχ

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Bóg, Allach

Wiktionary


allan

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Allan – jedna z form imie­nia Alan;
  • Allan – pol­ski herb szla­chec­ki, po­cho­dze­nia bry­tyj­skie­go;
  • Allan (ur. 1991) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Allan (ur. 1997) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Allan – miej­sco­wość we Fran­cji;
  • Allan – mia­sto w Ka­na­dzie;

Wikipedia


allanit

mi­ne­rał z grupy epi­do­tów (mi­ne­ra­łów krze­mia­no­wych); źró­dło me­ta­li ziem rzad­kich i pier­wiast­ków pro­mie­niot­wór­czych np. uranu; ortyt


SJP.pl

Al­la­nit (ortyt) – mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów, od­mia­na epi­do­tu. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów rzad­kich.

Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska szkoc­kie­go ban­kie­ra i mi­ne­ra­lo­ga Tho­ma­sa Al­la­na (1777–1833), który go od­krył.

Wikipedia


allantoina

po­chod­na mocz­ni­ka, sub­stan­cja kry­sta­licz­na słabo roz­pu­szczal­na w wo­dzie; sto­so­wa­na do pro­duk­cji maści i za­sy­pek; alan­to­i­na


SJP.pl


allantoinowy

→ al­lan­to­i­na; alan­to­i­no­wy


SJP.pl


allantois

sil­nie una­czy­nio­na błona pło­do­wa gadów, pta­ków i ssa­ków, pow­sta­ją­ca mię­dzy owod­nią a kos­mów­ką i peł­nią­ca rolę od­de­cho­wą; omocz­nia


SJP.pl


allargando

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: zwal­nia­jąc, coraz wol­niej


SJP.pl


allatyw

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. przy­pa­dek w ję­zy­kach aglu­ty­na­cyj­nych i flek­syj­nych oz­na­cza­ją­cy prze­mie­szcza­nie się de­sy­gna­tu w kie­run­ku do i do wew­nątrz pew­ne­go okre­ślo­ne­go obiek­tu;

Wiktionary

Al­la­tyw ("Al­la­ti­vus") – przy­pa­dek w ję­zy­kach aglu­ty­na­cyj­nych i flek­syj­nych oz­na­cza­ją­cy prze­mie­szcza­nie się de­sy­gna­tu w kie­run­ku do i do wew­nątrz pew­ne­go okre­ślo­ne­go obiek­tu (od­wrot­nie niż abla­tyw).

Wy­stę­pu­je w ję­zy­kach ugro­fiń­skich (zwła­szcza wę­gier­skim, fiń­skim i ję­zy­ku estoń­skim), także w ję­zy­kach tur­kij­skich (mię­dzy in­ny­mi w ję­zy­ku ta­tar­skim).

Wikipedia


alledrogo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) żart. por­tal auk­cyj­ny Al­le­gro.pl

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stary te­le­fon już mocno nie­do­ma­ga, trze­ba by zna­leźć jakiś nowy, tylko z kasą kiep­sko… Macie ja­kieś po­ra­dy co do ku­po­wa­nia nówek na Al­le­dro­go?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. allegrowicz mos., allegrowiczka ż.

 przym. allegrowy

Wiktionary


allegramente

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: ra­do­śnie, we­so­ło


SJP.pl


allegretto

1. tempo mu­zycz­ne umiar­ko­wa­nie szyb­kie, szyb­sze niż an­dan­te i wol­niej­sze niż al­le­gro;
2. utwór mu­zycz­ny lub jego część wy­ko­na­na w tem­pie al­le­gret­to


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dość szyb­ko wy­ko­na­na część ut­wo­ru

 (1.2) muz. utwór wy­ko­na­ny w dość szyb­kim tem­pie

przy­miot­nik

 (2.1) muz. szyb­ki, nie­mal al­le­gro

przy­słó­wek spo­so­bu

 (3.1) muz. szyb­ko, nie­mal al­le­gro

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalːɛˈɡrɛtːɔ, AS: a•legre•to

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. allegro n.

 przym. allegro

 przysł. allegro

Wiktionary


allegro

1. okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: we­so­ło, pręd­ko, żwawo
2. szyb­ki, żwawy (o tem­pie mu­zycz­nym)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. szyb­kie tempo;

 (1.2) muz. część ut­wo­ru wy­ko­na­na w al­le­gro (1.1)

 (1.3) muz. utwór wy­ko­na­ny w al­le­gro (1.1)

 (1.4) cho­re­ogr. żywy, szyb­ki ta­niec

przy­miot­nik

 (2.1) muz. szyb­ki

przy­słó­wek

 (3.1) muz. we­so­ło; żywo, szyb­ko

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • al­le­gro – w mu­zy­ce oz­na­cze­nie tempa; także al­le­gro so­na­to­we, jedna z form mu­zycz­nych
  • al­le­gro – ele­ment tańca ba­le­to­we­go
  • Al­le­gro (Al­le­gro.pl) – pol­ska in­ter­ne­to­wa plat­for­ma hand­lo­wa
  • Al­le­gro – pol­ska spół­ka z bran­ży e-com­mer­ce z sie­dzi­bą w Poz­na­niu, pro­wa­dzą­ca ser­wis Al­le­gro.pl, Al­le­gro.cz i Al­le­gro.com
  • Al­le­gro – dar­mo­wa bi­blio­te­ka do two­rze­nia gier 2D i 3D
  • Al­le­gro – ro­dzi­na ra­dio­od­bior­ni­ków pol­skiej firmy Elek­trit z Wilna, pro­du­ko­wa­na w okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym

Wikipedia

Przykłady

 (3.1) Dla­cze­go grał pan ten frag­ment ada­gio? To trze­ba za­grać al­le­gro, z werwą!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈːɛɡrɔ, AS: a•legro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. allegretto n.

 przym. allegretto

 przysł. allegretto

Wiktionary


allegrowicz

[czy­taj: ale­gro­wicz] osoba sprze­da­ją­ca lub ku­pu­ją­ca na Al­le­gro


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. użyt­kow­nik ser­wi­su Al­le­gro.pl (sprze­da­ją­cy lub ku­pu­ją­cy)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z takim al­le­gro­wi­czem to można robić in­te­re­sy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalːɛˈɡrɔvʲit͡ʃ, AS: a•legrovʹič

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. allegrowiczka ż.

Wiktionary


allegrowiczka

[czy­taj: ale­gro­wicz­ka] ko­bie­ta sprze­da­ją­ca lub ku­pu­ją­ca na Al­le­gro


SJP.pl


allegrowy

→ Al­le­gro [czy­taj: ale­gro­wy]


SJP.pl


allel

w ge­ne­ty­ce: jeden z pary (lub więk­szej licz­by) genów od­po­wie­dzial­nych za tę samą cechę, wa­run­ku­ją­cych od­mien­ne jej wyksz­tał­ce­nie w or­ga­niz­mie; al­le­lo­morf


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. jedna z wer­sji genu w okre­ślo­nym miej­scu chro­mo­so­mu po­wo­du­ją­ca zmien­ność cechy;

Wiktionary

Allel – jedna z wer­sji genu.

Allel naj­czę­ściej wy­stę­pu­je w okre­ślo­nym locus na danym chro­mo­so­mie ho­mo­lo­gicz­nym, jed­nak po­ję­cie to od­no­si się także do ge­no­mu cy­to­plaz­ma­tycz­ne­go oraz pro­ka­rio­tycz­ne­go. Al­le­le tego sa­me­go genu róż­nią się jed­nym lub kil­ko­ma nu­kle­o­ty­da­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W myśl zasad dzie­dzicz­no­ści każde z czwor­ga dzie­ci odzie­dzi­czy­ło na za­sa­dzie lo­so­wej po jed­nym z al­le­li od ojca i od matki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalːɛl, AS: a•lel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. allelopatia ż., allelomorfia ż., allelomorf mrz.

 przym. allelopatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) allelomorf

Wiktionary


allelomorf

w ge­ne­ty­ce: jeden z pary (lub więk­szej licz­by) genów od­po­wie­dzial­nych za tę samą cechę, wa­run­ku­ją­cych od­mien­ne jej wyksz­tał­ce­nie w or­ga­niz­mie; allel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. genet. jedna z al­ter­na­tyw­nych form tego sa­me­go genu, zaj­mu­ją­ca to samo miej­sce w chro­mo­so­mach ho­mo­lo­gicz­nych, ale wy­wo­łu­ją od­mien­ne wyksz­tał­ce­nie tej samej cechy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. allel mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) allel

Wiktionary


allelopatia

wza­jem­ne od­dzia­ły­wa­nie na sie­bie ro­ślin po­przez wy­dzie­la­nie sub­stan­cji che­micz­nych po­bu­dza­ją­cych lub ha­mu­ją­cych wzrost i roz­wój


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekol. zja­wi­sko bio­lo­gicz­ne, w któ­rym jedna ro­śli­na wy­dzie­la związ­ki che­micz­ne wpły­wa­ją­ce na roz­wój in­nych ro­ślin w swoim oto­cze­niu

Wiktionary

Al­le­lo­pa­tia (z gr. "al­le­lon" – wza­jem­ny i "pat­hos" – cier­pie­nie) – szkod­li­wy lub ko­rzyst­ny wpływ sub­stan­cji che­micz­nych wy­dzie­la­nych przez ro­śli­ny lub grzy­by da­ne­go ga­tun­ku lub po­cho­dzą­cych z roz­kła­du tych ro­ślin lub grzy­bów. Al­le­lo­pa­tia od­no­si się głów­nie do sub­stan­cji che­micz­nych wy­dzie­la­nych do po­dło­ża, które wpły­wa­ją na wzrost in­nych or­ga­niz­mów w bez­poś­red­nim oto­cze­niu, głów­nie ro­ślin i bak­te­rii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzię­ki al­le­lo­pa­tii na­włoć ka­na­dyj­ska sku­tecz­nie wy­pie­ra ro­dzi­me ga­tun­ki ro­ślin, two­rząc gęste mo­no­kul­tu­ry.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. allel mrz.

 przym. allelopatyczny

Wiktionary


allelopatyczny

→ al­le­lo­pa­tia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. do­ty­czą­cy al­le­lo­pa­tii

Wiktionary

Patrz:

allelopatia

Powiązane:

 rzecz. allel mrz., allelopatia ż.

Wiktionary


alleluja

chrze­ści­jań­skie wez­wa­nie do wier­nych o zło­że­nie hołdu Bogu jako wy­ra­zu ra­do­ści


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) rel. w li­tur­gii ju­da­i­stycz­nej i chrze­ści­jań­skiej: okrzyk ra­do­ści i trium­fu za­czy­na­ją­cy lub koń­czą­cy psal­my i pie­śni, szcze­gól­nie wiel­ka­noc­ne; wez­wa­nie do zło­że­nia hołdu Bogu; ; Glo­ger|Ale­lu­ja|ale­lu­ja.

Wiktionary

Al­le­lu­ja ( ‏הַלְלוּיָהּ‎ "hal­le­lu­jah", czy też "ha­le­lu-Jáh" – „wy­chwa­laj­cie Jahwe”) – bi­blij­na akla­ma­cja, wy­chwa­la­ją­ca Jahwe i jed­no­cze­śnie zwrot na­wo­łu­ją­cy do jego wy­chwa­la­nia. Zwrot ten jest użyty dwa­dzie­ścia czte­ry razy w Sta­rym Te­sta­men­cie, głów­nie w Księ­dze Psal­mów oraz czte­ry razy w grec­kiej trans­li­te­ra­cji w Nowym Te­sta­men­cie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pan kró­lu­je na wieki, Bóg twój, Sy­jo­nie – przez po­ko­le­nia. Al­le­lu­ja.

 (1.1) Pan zmart­wychw­stał i jest z nami. Al­le­lu­ja, al­le­lu­ja! Gło­śmy razem z anio­ła­mi. Al­le­lu­ja, al­le­lu­ja!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalːɛˈluja, AS: a•lelui ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. allilujka ż.

 przym. allelujatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hosanna

Wiktionary


allelujatyczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z okrzy­kiem ra­do­ści i trium­fu za­czy­na­ją­cym lub koń­czą­cym psal­my i pie­śni, szcze­gól­nie wiel­ka­noc­ne

 (1.2) rel. zwią­za­ny z wez­wa­niem do zło­że­nia hołdu Bogu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W cza­sie Wi­gi­lii Pas­chal­nej śpie­wa się na prze­mian z ludem uro­czy­sty psalm al­le­lu­ja­tycz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalːɛlujaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: a•lelui ̯atyčny

Wiktionary

Powiązane:

 wykrz. alleluja

 rzecz. allilujka ż.

Wiktionary


allemande

[czy­taj: alMĄD] dawny ta­niec dwor­ski o umiar­ko­wa­nym tem­pie wy­wo­dzą­cy się z Nie­miec; al­man­da, al­mand


SJP.pl

Al­le­man­de [almãd] to ta­niec dwor­ski, po­cho­dze­nia nie­miec­kie­go, po­pu­lar­ny od XVI wieku w An­glii, Fran­cji i Ni­der­lan­dach. Cha­rak­te­ry­zu­je się pa­rzy­stym me­trum oraz wol­nym tem­pem. Od XVII wieku uległ sty­li­za­cji i wszedł w skład ba­ro­ko­wej suity, naj­bar­dziej spo­pu­la­ry­zo­wa­ny przez Jo­han­na Se­ba­stia­na Bacha. W tra­dy­cyj­nej su­i­cie Al­le­man­de zaj­mo­wa­ło pier­wsze miej­sce – przed Co­u­ran­te, Sa­ra­ban­de i Gigue.

Wikipedia


allen

wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny, w któ­rym jeden z ato­mów węgla jest zwią­za­ny z dwoma in­ny­mi ato­ma­mi węgla wią­za­niem pod­wój­nym


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Allen – mia­sto w pro­win­cji Río Negro
  • Allen – mia­sto w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Lyon
  • Allen – mia­sto w sta­nie Ken­tuc­ky, w hrab­stwie Floyd
  • Allen – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ma­ry­land, w hrab­stwie Wi­co­mi­co
  • Allen – wieś w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Hills­da­le
  • Allen – wieś w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Dixon
  • Allen – miej­sco­wość w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Al­le­ga­ny
  • Allen – miej­sco­wość w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Hug­hes
  • Allen – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Ben­nett
  • Allen – mia­sto w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Col­lin
  • Allen (ang. Allen Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie La Salle
  • Allen (ang. Allen Towns­hip) – gmina w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Miami

Wikipedia


allende

[czy­taj: aJENde] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­len­de – me­te­o­ryt ka­mien­ny, który spadł w 1969 w Mek­sy­ku
  • Al­len­de – mia­sto w Mek­sy­ku w sta­nie Co­a­hu­i­la
  • Bar­ba­ra Al­len­de (1957–2022) – hisz­pań­ska fo­to­graf­ka
  • Gra­cie­la Al­len­de (ur. 1994) – ar­gen­tyń­ska siat­kar­ka
  • Igna­cio Al­len­de (1769–1811) – mek­sy­kań­ski woj­sko­wy i przy­wód­ca nie­pod­le­gło­ścio­wy
  • Isa­bel Al­len­de (ur. 1942) – chi­lij­ska pi­sar­ka
  • Laura Al­len­de Gos­sens (1911–1981) – chi­lij­ska po­li­tyk
  • Mar­ce­lo Al­len­de (ur. 1999) – chi­lij­ski pił­karz
  • Pedro Hum­ber­to Al­len­de (1885–1959) – chi­lij­ski kom­po­zy­tor
  • Ramón Al­len­de Padín (1845–1884) – chi­lij­ski le­karz i po­li­tyk
  • Sal­va­dor Al­len­de Ca­stro (1871–1932) – chi­lij­ski ad­wo­kat i po­li­tyk
  • Sal­va­dor Al­len­de (1908–1973) – chi­lij­ski po­li­tyk

Wikipedia


allenowski

taki jak u Woody'ego Al­le­na, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla fil­mów Woody'ego Al­le­na


SJP.pl


allentando

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: zwal­nia­jąc


SJP.pl


allianz

[czy­taj: al­janc] eu­ro­pej­ska firma ubez­pie­cze­nio­wa


SJP.pl

Al­lianz SE – nie­miec­kie przed­się­bior­stwo ubez­pie­cze­nio­we z sie­dzi­bą w Mo­na­chium, za­ło­żo­ne 5 lu­te­go 1890 w Ber­li­nie, no­to­wa­ne na gieł­dzie pa­pie­rów war­to­ścio­wych Börse Frank­furt we Frank­fur­cie nad Menem, wcho­dzą­ce w skład in­dek­su DAX.

Al­lianz dzia­ła w 70 pań­stwach na całym świe­cie i ob­słu­gu­je 78 mln klien­tów, świad­cząc usłu­gi z za­kre­su ubez­pie­czeń ma­jąt­ko­wych, ży­cio­wych oraz za­rzą­dza­nia ak­ty­wa­mi.

Wikipedia


allicyna

po­chod­na ami­nok­wa­su al­li­ny na­le­żą­ca do fi­ton­cy­dów; wy­stę­pu­je w czosn­ku i ce­bu­li, ma dzia­ła­nie bak­te­rio­bój­cze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. nietr­wa­ły zwią­zek siar­ko­or­ga­nicz­ny wyt­wa­rza­ny w czosn­ku po roz­tar­ciu lub prze­cię­ciu, wy­ka­zu­ją­cy silne wła­ści­wo­ści prze­ciw­bak­te­ryj­ne, prze­ciw­wi­ru­so­we i prze­ciw­grzy­bi­cze, wzór che­micz­ny|C6H10OS2.

Wiktionary

Al­li­cy­na – siar­ko­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, fi­ton­cyd o cha­rak­te­ry­stycz­nym za­pa­chu. Pow­sta­je po usz­ko­dze­niu tkan­ki ce­bu­li, czosn­ku i niek­tó­rych in­nych ro­ślin jako pro­dukt (mie­sza­ni­na ra­ce­micz­na) przeksz­tał­ce­nia al­lii­ny pod wpły­wem en­zy­mu po­przez poś­red­ni kwas al­li­lo­sul­fe­no­wy. W li­te­ra­tu­rze an­glo­ję­zycz­nej al­li­cy­na bywa opi­sy­wa­na jako "dial­lyl thio­sul­fi­na­te" (dial­lyl tio­sul­fi­nian).

Wikipedia


alliina

zwią­zek che­micz­ny uz­na­wa­ny za pre­kur­so­ra za­pa­chu i smaku czosn­ku


SJP.pl

Al­lii­na – siar­ko­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy tio­a­mi­nok­wa­sów – sul­fot­le­nek "S"-al­ki­lo­cy­ste­i­ny (al­li­lo­wa po­chod­na cy­ste­i­ny). Jest ami­nok­wa­sem za­wie­ra­ją­cym siar­kę.

Wikipedia


allil

w che­mii: jed­no­war­to­ścio­wy rod­nik nie­na­sy­co­ny, po­cho­dzą­cy z wę­glo­wo­do­ru nie­na­sy­co­ne­go pro­pe­nu


SJP.pl


allilowy

zwią­za­ny z al­li­lem, do­ty­czą­cy al­li­lu


SJP.pl


allilujka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tra­dy­cyj­na pio­sen­ka re­li­gij­na, ro­dzaj wiel­ka­noc­nej ko­lę­dy

Wiktionary

Powiązane:

 wykrz. alleluja

 przym. allelujatyczny

Wiktionary


alloantygen

Al­lo­an­ty­gen, an­ty­gen al­lo­ge­nicz­ny – an­ty­gen po­cho­dzą­cy od in­ne­go osob­ni­ka tego sa­me­go ga­tun­ku. Takie an­ty­ge­ny ce­chu­ją się wy­so­ką im­mu­no­gen­no­ścią i są przy­czy­ną odrzu­ca­nia prze­szcze­pów, jeśli dany an­ty­gen jest róż­nie zbu­do­wa­ny u dawcy i bior­cy. Naj­sil­niej­szy­mi al­lo­an­ty­ge­na­mi są: an­ty­ge­ny grup krwi oraz an­ty­ge­ny głów­ne­go ukła­du zgod­no­ści tkan­ko­wej.

Wikipedia


allobar

po­stać pier­wiast­ka o innym skła­dzie izo­to­po­wym, cię­ża­rze ato­mo­wym niż na­tu­ral­ny


SJP.pl


allobarbital

zwią­zek or­ga­nicz­ny o dzia­ła­niu uspo­ka­ja­ją­cym i na­sen­nym, sto­so­wa­ny w bez­sen­no­ści, ner­wi­cach i sta­nach lę­ko­wych; dial; dwu­al­lyl


SJP.pl

Al­lo­bar­bi­tal (dial, dwu­al­lyl) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na kwasu bar­bi­tu­ro­we­go o pro­fi­lu dzia­ła­nia za­leż­nym od dawki – uspo­ka­ja­ją­cym lub na­sen­nym i śred­nim cza­sie dzia­ła­nia. Zsyn­te­ty­zo­wa­ny w roku 1912 przez Er­ne­sta Pre­is­wer­ka i Er­ne­sta Gret­he­ra. Daw­niej po­sia­dał za­sto­so­wa­nie jako lek uspo­ka­ja­ją­cy, na­sen­ny oraz prze­ciwdr­gaw­ko­wy. Sa­mo­dziel­nie jest obec­nie prak­tycz­nie nie sto­so­wa­ny.

Wikipedia


allobrogowie

sta­ro­żyt­ne ple­mię cel­tyc­kie


SJP.pl

Al­lo­bro­go­wie – sta­ro­żyt­ne ple­mię cel­tyc­kie za­miesz­ku­ją­ce kie­dyś te­re­ny mię­dzy Ro­da­nem, Izerą, Je­zio­rem Le­mań­skim i Al­pa­mi Gra­ic­ki­mi ("Alpes Gra­iae"). Głów­ne oś­rod­ki to "Vien­na Al­lob­bro­gum" (ob. Vien­ne), "Ge­na­va" (ob. Ge­ne­wa) i "Cu­la­ro" (ob. Gre­no­ble).

Wikipedia


allocentryzm

atry­but oso­bo­wo­ści po­wią­za­ny z ko­lek­ty­wiz­mem, w któ­rym lu­dzie sku­pia­ją uwagę i dzia­ła­nia na in­nych oso­bach, a nie na sobie; alo­cen­tryzm


SJP.pl


allochoria

roz­prze­strze­nia­nie dia­spor (np. za­rod­ni­ków, na­sion, owo­ców) z udzia­łem czyn­ni­ków zew­nętrz­nych, np. wody, wia­tru, zwie­rząt lub czło­wie­ka; alo­cho­ria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. roz­prze­strze­nia­nie dia­spor przy po­mo­cy czyn­ni­ków zew­nętrz­nych;

Wiktionary

Al­lo­cho­ria, alo­cho­ria, ob­co­siew­ność – roz­prze­strze­nia­nie dia­spor ro­ślin przy po­mo­cy czyn­ni­ków zew­nętrz­nych.

W za­leż­no­ści od czyn­ni­ka prze­no­szą­ce­go dia­spo­ry wy­róż­nio­ne zo­sta­ły typy al­lo­cho­rii:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­róż­nia­my różne typy al­lo­cho­rii, w za­leż­no­ści od czyn­ni­ka prze­no­szą­ce­go dia­spo­ry.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. allochoryczny

 przysł. allochorycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. alochoria, obcosiewność

Wiktionary


allochorycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) bot. na spo­sób al­lo­cho­rycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. allochoria ż.

 przym. allochoryczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. obcosiewnie

Wiktionary


allochoryczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do al­lo­cho­rii, zwią­za­ny z al­lo­cho­rią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ana­lo­gicz­nie jak to jest w przy­pad­ku na­sion, wy­róż­nia się dia­spo­ry roz­prze­strze­nia­ją­ce się sa­mo­czyn­nie (au­to­cho­rycz­ne), jak i roz­sie­wa­ne bier­nie (al­lo­cho­rycz­ne).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. allochoria ż.

 przysł. allochorycznie

Wiktionary


allochromatyczny

→ al­lo­chro­ma­tyzm; alo­chro­ma­tycz­ny


SJP.pl


allochton

w so­cjo­lo­gii: osoba nie­bę­dą­ca rdzen­nym miesz­kań­cem da­ne­go ob­sza­ru; aloch­ton


SJP.pl

Al­loch­ton – masy skal­ne prze­mie­szczo­ne po­zio­mo na dużą od­le­głość od miej­sca swego pow­sta­nia, i oder­wa­ne od swo­ich ko­rze­ni.

W prak­ty­ce po­ję­cie to do­ty­czy pła­szczo­wi­ny, ale sto­su­je się je rów­nież w przy­pad­ku, gdy po­szcze­gól­nych pła­szczo­win nie można wy­róż­nić, lub tam, gdzie wy­stę­pu­ją w sta­nie szcząt­ko­wym.

Wikipedia


allochtoniczny

bę­dą­cy al­loch­to­nem, skła­da­ją­cy się z al­loch­to­nów (np. lud­ność al­loch­to­nicz­na, skały al­loch­to­nicz­ne); aloch­to­nicz­ny


SJP.pl


allochtonizm

nie­na­le­że­nie do rdzen­nej lud­no­ści ja­kie­goś ob­sza­ru


SJP.pl


allodynia

re­a­go­wa­nie bólem na bodź­ce nie­wy­wo­łu­ją­ce ta­kich doz­nań u zdro­wych ludzi


SJP.pl

Al­lo­dy­nia (od gr. "állos" – „inny” i "odýnē" – „ból”) – ból wy­wo­ła­ny przez bo­dziec, który w nor­mal­nych wa­run­kach nie po­wo­du­je bólu. Jest ter­mi­nem kli­nicz­nym opi­su­ją­cym nie­pra­wi­dło­wą od­po­wiedź bó­lo­wą na bo­dziec i sama w sobie nie wska­zu­je na okre­ślo­ny me­cha­nizm ani roz­poz­na­nie cho­ro­by. Przy­kła­dem jest ból wy­wo­ła­ny lek­kim do­ty­kiem skóry lub tem­pe­ra­tu­rą, która nor­mal­nie nie po­wo­du­je bólu.

Wikipedia


allofan

po­zor­nie bez­po­sta­cio­wa mie­sza­ni­na róż­nych mi­ne­ra­łów ila­stych; alo­fan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. po­zor­nie bez­po­sta­cio­wa mie­sza­ni­na róż­nych mi­ne­ra­łów ila­stych, bę­dą­ca wod­nym krze­mia­nem glinu

Wiktionary

Al­lo­fan – mi­ne­rał z klasy krze­mia­nów.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. alofan

Wiktionary


allofon

gło­ska róż­nią­ca się od innej gło­ski tylko cechą fo­ne­tycz­ną, a nie funk­cją; wa­riant fo­ne­tycz­ny fo­ne­mu; alo­fon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wa­riant fo­ne­mu, ina­czej: al­lo­fo­ny to gło­ski re­pre­zen­tu­ją­ce ten sam fonem mó­wią­ce­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈːɔfɔ̃n, AS: a•lofõn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alofon

Wiktionary


allogamia

wła­ści­wość ro­ślin po­le­ga­ją­ca na za­py­la­niu się kwia­tu pył­kiem po­cho­dzą­cym z in­ne­go kwia­tu; alo­ga­mia, ob­co­pyl­ność


SJP.pl


allogamiczny

o ro­śli­nach: za­py­la­ny pył­kiem po­cho­dzą­cym z in­nych kwia­tów (np. krze­wy al­lo­ga­micz­ne); alo­ga­micz­ny, ob­co­pyl­ny


SJP.pl


allogeneza

roz­wój ga­tun­ków; alo­ge­ne­za


SJP.pl


allogeniczny

skład­ni­ki al­lo­ge­nicz­ne - pod­sta­wo­we skład­ni­ki okru­cho­wych skał osa­do­wych; skład­ni­ki alo­ge­nicz­ne


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pow­sta­ły poza miej­scem swego wy­stę­po­wa­nia

Wiktionary


allograf

gra­ficz­na od­mia­na li­te­ry; alo­graf


SJP.pl


allograficzny

→ al­lo­graf; alo­gra­ficz­ny


SJP.pl


allometria

zja­wi­sko nie­rów­no­mier­ne­go roz­wo­ju da­ne­go na­rzą­du w sto­sun­ku do in­nych or­ga­nów lub ca­łe­go ciała, po­wo­du­ją­ce zmia­nę pro­por­cji ciała; alo­me­tria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. nie­rów­no­mier­ny wzrost róż­nych czę­ści or­ga­niz­mu wzglę­dem sie­bie lub ca­łe­go ciała

Wiktionary

Al­lo­me­tria – wada roz­wo­jo­wa, spo­wo­do­wa­na wy­prze­dze­niem lub nie­na­dą­ża­niem roz­wo­ju kon­kret­ne­go na­rzą­du za roz­wo­jem resz­ty ciała, pro­wa­dzą­ca nie­kie­dy do zmia­ny pro­por­cji ciała.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. alometria

Wiktionary


allometryczny

→ al­lo­me­tria; alo­me­trycz­ny


SJP.pl


allomnezja

Al­lom­nez­ja – za­bu­rze­nie ja­ko­ścio­we pa­mię­ci dłu­gotr­wa­łej (ro­dzaj pa­ram­nez­ji) w za­kre­sie nie­wła­ści­we­go umiej­sco­wie­nia ich w cza­sie lub przez przy­po­rząd­ko­wa­nie im zu­peł­nie in­nych emo­cji niż po­ja­wia­ją­ce się pier­wot­nie we wspo­mi­na­nej sy­tu­a­cji.

Wikipedia


allomorf

w ję­zy­koz­naw­stwie: funk­cjo­nal­nie obo­jęt­ny wa­riant mor­fe­mu; alo­morf


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wa­riant mor­fe­mu

Wiktionary

Al­lo­mor­fy – morfy od­po­wia­da­ją­ce jed­ne­mu mor­fe­mo­wi, ina­czej: są to wa­rian­ty jed­ne­go mor­fe­mu.

Zbio­ry al­lo­mor­fów jed­ne­go mor­fe­mu nie prze­ci­na­ją się. Wszyst­kie wa­rian­ty da­ne­go mor­fe­mu cha­rak­te­ry­zu­ją się ze­spo­łem niez­mien­nych cech (tzw. in­wa­rian­tem) odróż­nia­ją­cych ten mor­fem od in­nych mor­fe­mów da­ne­go ję­zy­ka. Np. za al­lo­mor­fy mor­fe­mu „pies” uz­na­my: ps-, pies-.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: alˈːɔ̃mɔrf, AS: a•lõmorf

Wiktionary


allonge

[czy­taj: aLĄŻ] do­da­tek do czeku lub weks­la na do­dat­ko­we in­for­ma­cje; alonż­ka, alonż, prze­dłuż­ka


SJP.pl


allonim

pse­u­do­nim li­te­rac­ki bę­dą­cy naz­wi­skiem innej osoby, zwy­kle ży­ją­cej współ­cze­śnie z osobą uży­wa­ją­cą tego pse­u­do­ni­mu; alo­nim


SJP.pl

Al­lo­nim ("gr. állos = inny + ónyma = imię") – ro­dzaj pse­u­do­ni­mu li­te­rac­kie­go. Po­le­ga na pod­pi­sa­niu się przez pi­sa­rza naz­wi­skiem innej, ży­ją­cej w tym samym cza­sie osoby. Al­lo­ni­my były sto­so­wa­ne w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, gdzie czę­sto przy­pi­sy­wa­no swoje dzie­ła wy­bit­niej­szym ar­ty­stom.

Wikipedia


allopata

alo­pa­ta;
1. le­karz sto­su­ją­cy al­lo­pa­tię;
2. zwo­len­nik al­lo­pa­tii


SJP.pl


allopatia

me­to­da le­cze­nia po­le­ga­ją­ca na sto­so­wa­niu środ­ków wy­wo­łu­ją­cych w or­ga­niz­mie cho­re­go ob­ja­wy prze­ciw­ne ob­ja­wom cho­ro­by; alo­pa­tia


SJP.pl


allopatka

alo­pat­ka;
1. le­kar­ka sto­su­ją­ca alo­pa­tię;
2. zwo­len­nicz­ka alo­pa­tii


SJP.pl


allopatryczność

Al­lo­pa­trycz­ność – zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na wy­stę­po­wa­niu po­pu­la­cji lub spo­krew­nio­nych ga­tun­ków na wza­jem­nie wy­klu­cza­ją­cych się ob­sza­rach ge­o­gra­ficz­nych, np. róż­nych kon­ty­nen­tach. Mię­dzy po­pu­la­cja­mi al­lo­pa­trycz­ny­mi wy­stę­pu­je bar­dzo słaba wy­mia­na genów (o ile w ogóle za­cho­dzi), co pro­wa­dzi czę­sto do spe­cja­cji.

Wikipedia


allopatyczny

→ al­lo­pa­tia; alo­pa­tycz­ny


SJP.pl


alloplastyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­bieg za­stę­po­wa­nia usz­ko­dzo­nych tka­nek lub na­rzą­dów ma­te­ria­ła­mi ob­cy­mi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. aloplastyka

Wiktionary


alloploid

or­ga­nizm za­wie­ra­ją­cy w ją­drach ko­mó­rek so­ma­tycz­nych wię­cej niż dwa nie­ho­mo­lo­gicz­ne, di­plo­i­dal­ne ze­spo­ły chro­mo­so­mów; alo­plo­id


SJP.pl


alloploidalność

po­łą­cze­nie się ge­no­mów róż­nych ga­tun­ków; alo­plo­i­dal­ność


SJP.pl


allopurinol

zwią­zek che­micz­ny zmniej­sza­ją­cy wyt­wa­rza­nie kwasu mo­czo­we­go w or­ga­niz­mie; al­lo­pu­ry­nol


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. med. lek, in­hi­bi­tor ok­sy­da­zy ksan­ty­no­wej;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalːɔpuˈrʲĩnɔl, AS: a•lopurʹĩnol

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) allopurynol

Wiktionary


allopurynol

zwią­zek che­micz­ny zmniej­sza­ją­cy wyt­wa­rza­nie kwasu mo­czo­we­go w or­ga­niz­mie; al­lo­pu­ri­nol


SJP.pl

Al­lo­pu­ry­nol, al­lo­pu­ri­nol ( al­lo­pu­ri­no­lum) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, izo­mer hi­pok­san­ty­ny. Sto­so­wa­ny jako lek. Jest in­hi­bi­to­rem ok­sy­da­zy ksan­ty­no­wej, zmniej­sza wyt­wa­rza­nie ksan­tyn i kwasu mo­czo­we­go.

Wikipedia


alloseksualizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. neol. rzad. od­czu­wa­nie po­cią­gu sek­su­al­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alloseksualista mos., alloseksualistka ż., alloseksualność ż.

 przym. alloseskualny

Wiktionary


allosom

chro­mo­som, który od­po­wia­da za wyksz­tał­ca­nie się płci; alo­som, he­te­ro­som, he­te­ro­chro­mo­som


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) genet. chro­mo­som od­po­wie­dzial­ny za de­ter­mi­na­cję płci or­ga­niz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. allosomowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chromosom płciowy, war. alosom

Wiktionary


allosomowy

→ al­lo­som; alo­so­mo­wy


SJP.pl


allostatically

przy­słó­wek

 (1.1) al­lo­sta­tycz­nie

Wiktionary


allotransplantacja

prze­szcze­pia­nie na­rzą­dów, tka­nek lub ich czę­ści po­cho­dzą­cych od tego sa­me­go osob­ni­ka; ho­mo­tran­splan­ta­cja, alo­tran­splan­ta­cja


SJP.pl

Al­lo­tran­splan­ta­cja, alo­tran­splan­ta­cja, al­lo­prze­szczep, prze­szcze­pie­nie al­lo­ge­nicz­ne (gr. test "allos" – 'inny') – prze­szcze­pie­nie na­rzą­du, tka­nek lub ko­mó­rek po­cho­dzą­cych od in­ne­go przed­sta­wi­cie­la tego sa­me­go ga­tun­ku, róż­ne­go ge­ne­tycz­nie od bior­cy. Więk­szość prze­szcze­pień na­rzą­dów u ludzi to al­lo­tran­splan­ta­cje.

Wikipedia


allotropia

wy­stę­po­wa­nie tego sa­me­go pier­wiast­ka w od­mia­nach róż­nią­cych się od sie­bie bu­do­wą wew­nętrz­ną; alo­tro­pia, po­li­mor­fizm


SJP.pl


allotropijny

→ al­lo­tro­pia; al­lo­tro­po­wy, alo­tro­po­wy, alo­tro­pij­ny


SJP.pl


allotropowy

→ al­lo­tro­pia; al­lo­tro­pij­ny, alo­tro­po­wy, alo­tro­pij­ny


SJP.pl


allotyp

an­ty­gen swo­i­sty dla każ­de­go or­ga­niz­mu; u czło­wie­ka jest ich 27


SJP.pl

Al­lo­typ (gr. ἄλλος „inny”) – róż­ni­ce an­ty­ge­no­we im­mu­no­glo­bu­lin u osob­ni­ków tego sa­me­go ga­tun­ku zde­ter­mi­no­wa­ne przez allel ko­du­ją­cy stałą część łań­cu­cha im­mu­no­glo­bu­lin.

Al­lo­ty­py są ważne w po­wi­kła­niach po prze­ta­cza­niu krwi oraz w ba­da­niach są­do­wo­le­kar­skich (na przy­kład przy do­cho­dze­niu oj­co­stwa). U czło­wie­ka wy­ka­za­no 27 al­lo­ty­pów.

Wikipedia


allozaur

dwu­noż­ny kar­no­za­ur z okre­su ju­raj­skie­go; alo­sa­ur; alo­za­ur


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pa­le­ont. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Al­lo­sa­u­rus|ref=tak., ro­dzaj du­że­go, ju­raj­skie­go te­ro­po­da z ro­dzi­ny al­lo­za­u­rów;

Wiktionary

Al­lo­za­ur ("Al­lo­sa­u­rus") – ro­dzaj du­że­go te­ro­po­da z ro­dzi­ny al­lo­za­u­rów (Al­lo­sa­u­ri­dae) na­le­żą­cej do kar­no­za­u­rów (Car­no­sa­u­ria). ży­ją­ce­go w póź­nej jurze, 155–145 mln lat temu. Nazwa "Al­lo­sa­u­rus", oz­na­cza­ją­ca „inny ja­szczur”, po­cho­dzi od grec­kich słów αλλος/"allos" („inny”, „dziw­ny”) oraz σαυρος/"sa­u­ros" („ja­szczur”).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ma­mu­siu, kup tę fi­gur­kę al­lo­za­u­ra, wła­śnie bra­ku­je mi do ko­lek­cji.

Wiktionary


allport

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • All­port – mia­sto (town) w ame­ry­kań­skim sta­nie Ar­kan­sas
  • Chri­stop­her (Ale­xan­der) All­port (1947, Santa Mo­ni­ca – 2008, Wright­wo­od), ame­ry­kań­ski aktor
  • Gor­don All­port (1897, Mon­te­zu­ma – 1967), ame­ry­kań­ski psy­cho­log
  • Al­port

Wikipedia


allure

[czy­taj: aLÜR] daw­niej: spo­sób za­cho­wa­nia się, wy­gląd


SJP.pl


almanach

zbiór in­for­ma­cji róż­ne­go ro­dza­ju; rocz­nik, który za­wie­ra dane, ar­ty­ku­ły z okre­ślo­nej dzie­dzi­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pu­bli­ka­cja za­wie­ra­ją­ca ar­ty­ku­ły z pew­nej dzie­dzi­ny nauki lub sztu­ki, naj­czę­ściej ut­wo­ry li­te­rac­kie róż­nych au­to­rów wy­da­ne w tym samym cza­sie;

 (1.2) śrpol., daw. ka­len­darz za­wie­ra­ją­cy do­dat­ki takie jak drob­ne ut­wo­ry li­te­rac­kie, cie­ka­wost­ki, po­ra­dy

 (1.3) spec. in­deks haseł słow­ni­ka po­gru­po­wa­nych we­dług wy­bra­ne­go kry­te­rium

Wiktionary

Al­ma­nach – pu­bli­ka­cja pe­rio­dycz­na (naj­czę­ściej rocz­nik) lub jed­no­ra­zo­wa, za­wie­ra­ją­ca ze­bra­ne ar­ty­ku­ły i in­for­ma­cje do­ty­czą­ce wielu lub jed­nej dzie­dzi­ny życia, nauki, sztu­ki, np. dane ka­len­da­rzo­we, fakty hi­sto­rycz­ne, po­ra­dy, ar­ty­ku­ły z okre­ślo­nej dzie­dzi­ny nauki lub sztu­ki, al­fa­be­ty i ję­zy­ki świa­ta, ge­ne­a­lo­gie, bio­gra­fie, dane sta­ty­stycz­ne, in­for­ma­cje eko­no­micz­ne i po­li­tycz­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jest on także wy­daw­cą po­fe­sti­wa­lo­wych al­ma­na­chów, w któ­rych za­mie­szcza­ne są li­te­rac­kie prób­ki uczest­ni­ków im­pre­zy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈmãnax, AS: almãnaχ

Wiktionary

Powiązane:

 przym. almanachowy

Wiktionary


almanachowy

zwią­za­ny z al­ma­na­chem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z al­ma­na­chem; taki jak w al­ma­na­chach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. almanach m.

Wiktionary


almand

dawny ta­niec dwor­ski o umiar­ko­wa­nym tem­pie wy­wo­dzą­cy się z Nie­miec; al­man­da, al­le­man­de


SJP.pl


almanda

dawny ta­niec dwor­ski o umiar­ko­wa­nym tem­pie wy­wo­dzą­cy się z Nie­miec; al­mand, al­le­man­de


SJP.pl


almandyn

1.mi­ne­rał z grupy gra­na­tów, ka­mień półsz­la­chet­ny wy­ko­rzy­sty­wa­ny w ju­bi­ler­stwie; jego ciem­no­czer­wo­na od­mia­na na­zy­wa­na jest kar­bun­ku­łem;
2.fio­le­to­wa od­mia­na spi­ne­lu ru­bi­no­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał, gra­nat o czer­wo­nym ko­lo­rze, także z od­cie­niem nie­bie­ska­wym, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w ju­bi­ler­stwie, o skła­dzie che­micz­nym: Fe3Al2(SiO4)3

Wiktionary

Al­man­dyn – mi­ne­rał z grupy gra­na­tu, z gro­ma­dy krze­mia­nów. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów po­spo­li­tych, sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­nych.

Nazwa po­cho­dzi od "Ala­ban­da", sta­ro­żyt­ne­go mia­sta w Tur­cji, skąd zo­stał po raz pier­wszy opi­sa­ny i gdzie szli­fo­wa­no naj­pię­kniej­sze okazy tych ka­mie­ni.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Był to klej­not pro­sty w za­my­śle, a przez to nie­sły­cha­nie ele­ganc­ki, złota ple­cion­ka o kształ­cie zbli­żo­nym do trój­ką­ta, zdo­bio­na ema­lią, wy­so­ko­ści 11,5 cm, wy­sa­dza­na opa­la­mi i czer­wo­na­wy­mi al­man­dy­na­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. almandynowy

Wiktionary


almanzor

naj­wyż­sza góra łań­cu­cha Sier­ra de Gre­dos w Hisz­pa­nii


SJP.pl


almaria

w sta­ro­żyt­no­ści i śred­nio­wie­czu: scho­wek w murze, szafa lub skrzy­nia do prze­cho­wy­wa­nia broni i in­nych cen­nych przed­mio­tów: ksią­żek, do­ku­men­tów itp.; ar­ma­ria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. mebel do prze­cho­wy­wa­nia szat lub sprzę­tów

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. armaria; stpol. almaryja, almarya, olmarya, wolmarya; gw. Górny Śląsk almaryja, almaryjo, odmaryj

Wiktionary


almarya

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. mebel do prze­cho­wy­wa­nia su­kien

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. stpol. olmarya, wolmarya

Wiktionary


almaryja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. mebel do prze­cho­wy­wa­nia szat lub sprzę­tów

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. szafa

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. skrzy­nia

 (1.4) gw-pl|Górny Śląsk. szaf­ka ku­chen­na

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. almaria, armaria; stpol. almarya, olmarya, wolmarya; gw. Górny Śląsk almaryjo, odmaryj

 (1.2) war. gw. Górny Śląsk almaryjo, odmaryj, olmaryj, olmaryja, olmaryjo

Wiktionary


almaryjo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szafa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szrank

Wiktionary


almawiwa

męski płaszcz o kroju ko­li­stym, bez rę­ka­wów; pe­le­ry­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. kraw. ob­szer­ny, męski płaszcz bez rę­ka­wów o ko­li­stym kształ­cie po­cho­dze­nia hisz­pań­skie­go, na­rzu­ca­ny na ra­mio­na i no­szo­ny jako pe­le­ry­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­trzył na świat przez oku­la­ry ciem­ne, zimą nosił płaszcz gra­na­to­wy z pe­le­ry­ną, latem al­ma­wi­wę od­wiecz­ne­go kroju, bez rę­ka­wów, a głowę o każ­dej porze roku przy­kry­wał ka­pe­lu­szem cy­lin­dro­wym […].

 (1.1) […] lecz pro­szę pa­trzeć z jak ry­cer­ską po­sta­cią stoją przed karcz­mą, jak dum­nie po­glą­da­ją na nas, z jaką te­a­tral­ną ma­nie­rą za­rzu­ca­ją na ramie połę białéj swéj al­ma­wi­wy!

 (1.1) Niech pani sobie wy­o­bra­zi, kupił sobie nowy pled, któ­rym się dra­pu­je, niby po­e­tycz­ną al­ma­wi­wą, spra­wił też sobie ka­ma­sze i ma cier­pli­wość za­pi­nać je na niez­li­czo­ną ilość gu­zicz­ków.

 (1.1) Był blady i smut­ny, jak na „aman­ta seryo” przy­sta­ło. Długa al­ma­wi­wa bar­dzo ład­nie ukła­da­ła się na jego wy­nio­słej i smu­kłej po­sta­ci. Mógł robić wra­że­nie…

Wiktionary


almeja

hin­du­ska tan­cer­ka kul­to­wa, peł­nią­ca służ­bę przy świą­ty­ni Buddy; ba­ja­de­ra


SJP.pl


almemar

pod­wyż­sze­nie na środ­ku bóż­ni­cy (po­dium z pul­pi­tem); al­me­mor; bima


SJP.pl


almemor

pod­wyż­sze­nie na środ­ku bóż­ni­cy (po­dium z pul­pi­tem); bima; al­me­mar


SJP.pl


almera

model sa­mo­cho­du marki Nis­san


SJP.pl


almerski

przy­miot­nik od: Al­me­ria (mia­sto w Hisz­pa­nii)


SJP.pl


almik

nie­wiel­ki ssak owa­do­żer­ny; my­szo­ry­jek


SJP.pl

Almik ("So­le­no­don") – ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny al­mi­ko­wa­tych (So­le­no­don­ti­dae).

Wikipedia


almikowate

o ce­chach al­mi­ko­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl

Al­mi­ko­wa­te, al­mi­ki, my­szo­ryj­ki (So­le­no­don­ti­dae) – ro­dzi­na ssa­ków owa­do­żer­nych z rzędu owa­do­że­rów (Eu­li­po­typh­la). Są to nocne ssaki o wy­dłu­żo­nym pysku, przy­po­mi­na­ją­cym ryjek ry­jów­ki. Wy­stę­po­wa­ły kie­dyś na całym ob­sza­rze Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Obec­nie almik ha­i­tań­ski ("So­le­no­don pa­ra­do­xus") żyje je­dy­nie na wy­spie Haiti, zaj­mu­jąc te­re­ny od su­chych ni­zin­nych lasów do wy­so­kich sos­no­wych lasów a almik ku­bań­ski ("So­le­no­don cu­ba­nus") na wy­spie Kuba.

Wikipedia


almikowaty

o ce­chach al­mi­ko­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl


almodóvar

naz­wi­sko


SJP.pl


almorawidzi

dy­na­stia ber­ber­ska


SJP.pl

Al­mo­ra­wi­dzi ( ‏المرابطون‎, "al-Mu­ra­bi­tun") – ruch re­li­gij­ny, póź­niej dy­na­stia ber­be­ryj­ska z Sa­ha­ry. Nazwa "al-Mu­ra­bi­tun" oz­na­cza "miesz­kań­cy klasz­to­ru" (ribat – klasz­tor).

Wikipedia


almucja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. kraw. fu­trza­na pe­le­ry­na no­szo­na daw­niej przez osoby du­chow­ne;

Wiktionary

Al­mu­cja (in.al­muz­ja) – część skła­do­wa uro­czy­ste­go ubio­ru ka­no­ni­ków niek­tó­rych ka­tedr i ko­le­giat; pier­wot­nie na­kry­cie głowy zbli­żo­ne do kap­tu­ra. Od XIV ele­ment ten przeksz­tał­cił się w pe­le­ry­nę z kap­tu­rem wy­ko­na­nym z futra. W końcu przy­bra­ła formę fu­trza­ne­go pasa, no­szo­ne­go z le­we­go ra­mie­nia, jako znak god­no­ści ka­no­nicz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dawne al­mu­cje okry­wa­ły głowę i plecy.

Wiktionary


almukantar

okrąg na skle­pie­niu nie­bie­skim rów­no­le­gły do ho­ry­zon­tu; al­mu­kan­ta­rat


SJP.pl


almukantarat

okrąg na skle­pie­niu nie­bie­skim rów­no­le­gły do ho­ry­zon­tu; al­mu­kan­tar


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) astr. mały okrąg na skle­pie­niu nie­bie­skim łą­czą­cy punk­ty o tej samej wy­so­ko­ści nad ho­ry­zon­tem;

Wiktionary

Al­mu­kan­ta­rat – koło małe na sfe­rze nie­bie­skiej, któ­re­go pła­szczyz­na jest rów­no­le­gła do pła­szczyz­ny ho­ry­zon­tu astro­no­micz­ne­go. Al­mu­kan­ta­ra­ty prze­cho­dzą przez punk­ty o sta­łej wy­so­ko­ści nad ho­ry­zon­tem. Wy­stę­pu­ją w ho­ry­zon­tal­nym ukła­dzie współ­rzęd­nych.

Wikipedia


alni

stop lub spiek prosz­ków alu­mi­nium, niklu, ko­bal­tu z że­la­zem i do­miesz­ką mie­dzi; al­ni­ko, al­ni­co


SJP.pl


alnico

[czy­taj: al­ni­ko] stop lub spiek prosz­ków alu­mi­nium, niklu, ko­bal­tu z że­la­zem i do­miesz­ką mie­dzi; al­ni­ko, alni


SJP.pl

Al­ni­co (Al­ni­ko, Alni) jest akro­ni­mem od­no­szą­cym się do ro­dzi­ny sto­pów bądź spie­ków że­laz­nych, które oprócz że­la­za za­wie­ra­ją głów­nie glin (Al), ni­kiel (Ni) i ko­balt (Co) – stąd też nazwa Al-Ni-Co. Stopy te za­wie­ra­ją cza­sa­mi rów­nież miedź i tytan. Stopy al­ni­co są fer­ro­ma­gne­ty­ka­mi, z wy­so­ką ko­er­cją (od­por­no­ścią na roz­ma­gne­so­wa­nie), stąd też wy­ko­rzy­sty­wa­ne są do pro­duk­cji trwa­łych ma­gne­sów.

Wikipedia


alniko

stop lub spiek prosz­ków alu­mi­nium, niklu, ko­bal­tu z że­la­zem i do­miesz­ką mie­dzi; alni, al­ni­co


SJP.pl


alocentryzm

atry­but oso­bo­wo­ści po­wią­za­ny z ko­lek­ty­wiz­mem, w któ­rym lu­dzie sku­pia­ją uwagę i dzia­ła­nia na in­nych oso­bach, a nie na sobie; al­lo­cen­tryzm


SJP.pl


alochoria

roz­prze­strze­nia­nie dia­spor (np. za­rod­ni­ków, na­sion, owo­ców) z udzia­łem czyn­ni­ków zew­nętrz­nych, np. wody, wia­tru, zwie­rząt lub czło­wie­ka; al­lo­cho­ria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. roz­prze­strze­nia­nie dia­spor przy po­mo­cy czyn­ni­ków zew­nętrz­nych

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. allochoria, obcosiewność

Wiktionary


alochromatyczny

→ alo­chro­ma­tyzm; al­lo­chro­ma­tycz­ny


SJP.pl


alochton

w so­cjo­lo­gii: osoba nie­bę­dą­ca rdzen­nym miesz­kań­cem da­ne­go ob­sza­ru; al­loch­ton


SJP.pl


alochtoniczny

bę­dą­cy aloch­to­nem, skła­da­ją­cy się z aloch­to­nów (np. lud­ność aloch­to­nicz­na, skały aloch­to­nicz­ne); al­loch­to­nicz­ny


SJP.pl


alod

w ustro­ju fe­u­dal­nym: zie­mia wolna od lenna; alo­dium


SJP.pl


alodia

w ustro­ju fe­u­dal­nym: zie­mia wolna od lenna; alod


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alo­dia, chrze­ści­jań­skie pań­stwo w Nubii
  • Alo­dia, imię żeń­skie po­cho­dze­nia fran­koń­skie­go

Wikipedia


alodialny

do­ty­czą­cy alo­dium, dzie­dzicz­ny, a nie lenny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) hist. do­ty­czą­cy alo­dium

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alodium n.

Wiktionary


alodium

w ustro­ju fe­u­dal­nym: zie­mia wolna od lenna; alod


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. w śred­nio­wiecz­nym pra­wie włas­no­ści zie­mia sta­no­wią­ca pełną, dzie­dzicz­ną włas­ność jej po­sia­da­cza, nie­za­leż­ną od obo­wiąz­ków len­nych, czyli nie­pod­le­ga­ją­ca zwierzch­nict­wu fe­u­dal­ne­mu (brak po­win­no­ści wobec se­nio­ra); ma­ją­tek ziem­ski wolny od lenna

Wiktionary

Alo­dium (łac. "al­lo­dium") – funk­cjo­nu­ją­ca w śred­nio­wiecz­nym sy­ste­mie prawa fe­u­dal­ne­go forma włas­no­ści nie­ru­cho­mo­ści. Była to zie­mia sta­no­wią­ca nie­o­gra­ni­czo­ną włas­ność, wolną od zo­bo­wią­zań i cię­ża­rów fe­u­dal­nych, czym róż­ni­ła się od lenna. Na­zy­wa­na rów­nież włas­no­ścią bez­wa­run­ko­wą oraz włas­no­ścią dzie­dzicz­ną.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. alodialny

Wiktionary


alodynowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. met. wyt­wa­rza­nie war­stwy fos­fo­ra­nów na po­wierzch­ni przed­mio­tów z alu­mi­nium, po­przez za­nu­rza­nie ich w wod­nym rozt­wo­rze za­wie­ra­ją­cym tle­nek chro­mu, kwas or­to­fos­fo­ro­wy i flu­o­rek sodu;

Wiktionary

Alo­dy­no­wa­nie jest pro­ce­sem po­wierzch­nio­wej obrób­ki alu­mi­nium, po­le­ga­ją­cym na wyt­wo­rze­niu na po­wierzch­ni me­ta­lu war­stwy tlen­ku glinu. W prze­ci­wień­stwie do pro­ce­su ano­do­wa­nia alu­mi­nium, przy alo­dy­no­wa­niu nie używa się prądu.

Obrób­ka po­le­ga na za­nu­rze­niu przed­mio­tu ko­lej­no w ką­pie­li ut­le­nia­ją­cej, a na­stęp­nie w ką­pie­li uszczel­nia­ją­cej. W efek­cie pow­sta­je żół­to­zie­lo­na po­wło­ka tlen­ko­wa.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. alodynować

Wiktionary


aloe

wy­su­szo­ny sok z liści róż­nych ga­tun­ków alo­e­su, dzia­ła­ją­cy prze­czy­szcza­ją­co; alona


SJP.pl


aloes

by­li­na z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych o mię­si­stych li­ściach za­koń­czo­nych kol­ca­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Aloë|L.|ref=tak., ro­dzaj su­ku­len­tów li­ścio­wych;

 (1.2) farm. wy­ciąg z alo­e­su (1.1)

Wiktionary

Aloes ("Aloe" L.) – ro­dzaj jed­no­li­ścien­nych su­ku­len­tów li­ścio­wych. Liczy ok. 590 ga­tun­ków (róż­ni­ce za­le­żą od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go tak­so­nów). Na­le­żą do niego formy drze­wia­ste, krze­wia­ste, by­li­ny, nie­kie­dy liany. Za­sięg wy­stę­po­wa­nia ro­ślin z tego ro­dza­ju obej­mu­je Pół­wy­sep Arab­ski, Afry­kę i Ma­da­ga­skar. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest "Aloe per­fo­lia­ta" L.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Był to ozdob­ny ogró­dek, w któ­rym ho­do­wa­no małe alo­e­sy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlɔɛs, AS: aloes

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aloesowy

Wiktionary


aloesna

ro­śli­na z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych, o mię­si­stych, two­rzą­cych ró­życz­ki li­ściach, czę­sto po­kry­tych bro­daw­ka­mi


SJP.pl


aloesowaty

osoka alo­e­so­wa­ta - ro­śli­na z ża­bi­ście­ko­wa­tych, o du­żych bia­łych kwia­tach, ros­ną­ca w wo­dach słod­kich Eu­raz­ji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny alo­e­so­wa­tych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aloesowate nmos.

Wiktionary


aloesowo-ziołowy

zro­bio­ny z alo­e­su i ziół, za­wie­ra­ją­cy aloes i zioła (np. napój alo­e­so­wo-zio­ło­wy)


SJP.pl


aloesowy

przy­miot­nik od: aloes


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy alo­e­su, zro­bio­ny z alo­e­su

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɔɛˈsɔvɨ, AS: aloesovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aloes m.

Wiktionary


alofan

po­zor­nie bez­po­sta­cio­wa mie­sza­ni­na róż­nych mi­ne­ra­łów ila­stych; al­lo­fan


SJP.pl


alofi

sto­li­ca Niue


SJP.pl

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Niue;

Wiktionary

Alofi – sto­li­ca Niue, pań­stwa sto­wa­rzy­szo­ne­go z Nową Ze­lan­dią. Mia­sto po­ło­żo­ne jest na za­chod­nim wy­brze­żu wyspy Niue, nad za­to­ką Alofi, w miej­scu, gdzie znaj­du­je się je­dy­na przer­wa w rafie ko­ra­lo­wej ota­cza­ją­cej wyspę. Alofi w 2006 roku li­czy­ło 627 miesz­kań­ców. Alofi jest drugą najm­niej­szą sto­li­cą na świe­cie, pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści (zaraz po Nge­rul­mud, sto­li­cy Palau).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mia­sto po­ło­żo­ne jest na za­chod­nim wy­brze­żu wyspy Niue, nad za­to­ką Alofi, w miej­scu, gdzie znaj­du­je się je­dy­na przer­wa w rafie ko­ra­lo­wej ota­cza­ją­cej wyspę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlɔfʲi, AS: alofʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alofijczyk mos., Alofijka ż.

 przym. alofijski

Wiktionary


alofijczyk

miesz­ka­niec Alofi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Alo­fij­czyk. (miesz­ka­niec Alofi)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɔˈfʲijt͡ʃɨk, AS: alofʹii ̯čyk

Wiktionary


alofijka

miesz­kan­ka Alofi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Alo­fij­ka. (miesz­kan­ka Alofi)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɔˈfʲijka, AS: alofʹii ̯ka

Wiktionary


alofijski

→ Alofi (sto­li­ca Niue)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Alofi, do­ty­czą­cy Alofi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alofi n., Alofijczyk mos., Alofijka ż.

Wiktionary


alofon

gło­ska róż­nią­ca się od innej gło­ski tylko cechą fo­ne­tycz­ną, a nie funk­cją; wa­riant fo­ne­tycz­ny fo­ne­mu; al­lo­fon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wa­riant fo­ne­mu, ina­czej: alo­fo­ny to gło­ski re­pre­zen­tu­ją­ce ten sam fonem

Wiktionary

Alo­fon ("al­lo­fon," z gr. ἄλλος állos „inny” i φωνή phōnē „dźwięk”) – re­a­li­za­cja fo­ne­mu za­wie­ra­ją­ca oprócz cech fo­no­lo­gicz­nie re­le­want­nych rów­nież sze­reg cech nie­re­le­want­nych w za­leż­no­ści od po­zy­cji gło­ski (w sto­sun­ku do in­nych) i mó­wią­ce­go. Przy­kła­do­wo w ję­zy­ku pol­skim [ɲ̟] i [j̃] są alo­fo­na­mi fo­ne­mu /ɲ/.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈlɔfɔ̃n, AS: alofõn

Wiktionary


alofoniczny

przy­miot­nik od: alo­fon


SJP.pl


alogamia

wła­ści­wość ro­ślin po­le­ga­ją­ca na za­py­la­niu się kwia­tu pył­kiem po­cho­dzą­cym z in­ne­go kwia­tu; al­lo­ga­mia, ob­co­pyl­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. po­łą­cze­nie gamet róż­nych osob­ni­ków

 (1.2) bot. za­py­le­nie pył­kiem po­cho­dzą­cym z in­ne­go osob­ni­ka tego sa­me­go ga­tun­ku

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alogamiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zapłodnienie krzyżowe, war. allogamia

 (1.2) obcopylność, ksenogamia, zapylenie krzyżowe, war. allogamia

Wiktionary


alogamiczny

o ro­śli­nach: za­py­la­ny pył­kiem po­cho­dzą­cym z in­nych kwia­tów (np. krze­wy alo­ga­micz­ne); al­lo­ga­micz­ny, ob­co­pyl­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bot. zwią­za­ny z alo­ga­mią, do­ty­czą­cy alo­ga­mii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alogamia ż.

Wiktionary


alogeneza

roz­wój ga­tun­ków; al­lo­ge­ne­za


SJP.pl


alogeniczny

skład­ni­ki alo­ge­nicz­ne - pod­sta­wo­we skład­ni­ki okru­cho­wych skał osa­do­wych; skład­ni­ki al­lo­ge­nicz­ne


SJP.pl


alogenny

wy­wo­łu­ją­cy coś ob­ce­go, jakiś ro­dzaj ob­co­ści itp.


SJP.pl


alogicznie

przy­słó­wek

 (1.1) log. sprzecz­nie z lo­gi­ką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alogizm mrz., alogiczność ż.

 przym. alogiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nielogicznie

Wiktionary


alogiczność

brak lo­gi­ki w po­stę­po­wa­niu, twier­dze­niach, do­wo­dach, itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co alo­gicz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alogiczny

 przysł. alogicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nielogiczność

Wiktionary


alogiczny

nie­lo­gicz­ny; sprzecz­ny z za­sa­da­mi lo­gi­ki


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) sta­no­wią­cy sku­tek błęd­ne­go ro­zu­mo­wa­nia

 (1.2) nie­wy­pro­wa­dza­ją­cy z fak­tów pra­wi­dło­wych wnio­sków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alogiczność ż., alogizm m.

 przysł. alogicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nielogiczny

 (1.2) nielogiczny

Wiktionary


alogizm

1. nie­lo­gicz­ność;
2. po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny ne­gu­ją­cy moż­li­wość poz­na­nia rze­czy­wi­sto­ści za po­mo­cą lo­gicz­ne­go my­śle­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) brak lo­gi­ki w czymś

 (1.2) filoz. po­gląd, który ne­gu­je moż­li­wość poz­na­nia rze­czy­wi­sto­ści za po­mo­cą lo­gi­ki

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alogiczny

 przysł. alogicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nielogiczność

Wiktionary


alograf

gra­ficz­na od­mia­na li­te­ry; al­lo­graf


SJP.pl


alograficzny

→ alo­graf; al­lo­gra­ficz­ny


SJP.pl


aloha

ha­waj­ska for­mu­ła po­wi­ta­nia i po­że­gna­nia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • słowo w ję­zy­ku ha­waj­skim oz­na­cza­ją­ce m.in. po­że­gna­nie i po­wi­ta­nie
  • jeden z al­go­ryt­mów do­stę­pu wie­lo­krot­ne­go do ka­na­łu
  • jed­nost­ka osad­ni­cza w USA, w sta­nie Ore­gon
  • gmina w USA, w sta­nie Mi­chi­gan

Wikipedia


aloi

[czy­taj: aluA] za­war­tość krusz­cu w mo­ne­tach; próba


SJP.pl


alois

obce imię mę­skie


SJP.pl


alojz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|pol­ski|m. Aloj­zy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Na mi­łość Boską! - ro­zdarł się - Alojz! Co ty wy­pra­wiasz?! Tu nie miej­sce na takie…

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Lojz, Lojzik, Lojzek

Wiktionary


alojza

imię żeń­skie


SJP.pl

Aloj­za, Alojz­ja – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go.

Wikipedia


alojzeczek

zdrob­nie­nie od: Aloj­zy


SJP.pl


alojzek

zdrob­nie­nie od: Aloj­zy


SJP.pl


alojzik

zdrob­nie­nie od: Aloj­zy (imię mę­skie)


SJP.pl


alojzostwo

Aloj­zy z mał­żon­ką; Aloj­zo­wie


SJP.pl


alojzowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Aloj­zo­wia­nin. (miesz­ka­niec Aloj­zo­wa)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɔjzɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: aloi ̯zovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary


alojzowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Aloj­zo­wian­ka. (miesz­kan­ka Aloj­zo­wa)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɔjzɔˈvʲjãŋka, AS: aloi ̯zovʹi ̯ãŋka

Wiktionary


alojzowie

Aloj­zy z mał­żon­ką; Aloj­zo­stwo


SJP.pl


alojzowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Aloj­zo­wa, zwią­za­ny z Aloj­zo­wem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɔjˈzɔfsʲci, AS: aloi ̯zofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alojzów m., Alojzowianin m., Alojzowianka ż.

Wiktionary


alojzowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Aloj­ze­go lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


alojzy

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Aloj­zy – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Wy­wo­dzi się od słowa "al­wi­si" oz­na­cza­ją­ce­go „mądry”. Po­pu­lar­ne od XVII wieku. Na grun­cie fran­cu­skim imię to zi­den­ty­fi­ko­wa­ło się z imie­niem Lud­wik (Chlo­do­wich, Chlod­wich) i przy­ję­ło formę "Louis", a w ję­zy­ku wło­skim "Luigi" (rów­nież "Alo­i­sio").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Będąc we Wscho­wie, od­wie­dzi­li­śmy wuja Aloj­ze­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlɔjzɨ, AS: aloi ̯zy

Wiktionary


alojzów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aloj­zów (Litwa)
  • Aloj­zów – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Le­śnio­wi­ce
  • Aloj­zów – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. hru­bie­szow­skim, w gmi­nie Werb­ko­wi­ce
  • Aloj­zów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ra­dom­skim, w gmi­nie Iłża
  • Aloj­zów – gro­ma­da

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dalej się je­dzie przez Aloj­zów (skąd po­cho­dzi imię bo­ha­te­ra mo­je­go opo­wia­da­nia) i dalej przez Krzy­ża­no­wi­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlɔjzuf, AS: aloi ̯zuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alojzowianin m., Alojzowianka ż.

 przym. alojzowski

Wiktionary


alokacja

1. w eko­no­mii: przy­po­rząd­ko­wa­nie środ­ków (bu­dże­to­wych, pro­duk­cji, ma­te­ria­ło­wych) do po­szcze­gól­nych ga­łę­zi pro­duk­cji, przed­się­biorstw;
2. w księ­go­wo­ści: uz­na­nie do­pi­sa­nej po­zy­cji w ra­chun­ku;
3. prze­mie­szcze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pla­no­wy­a­no­we ro­zdy­spo­no­wa­nie cze­goś;

 (1.2) ekon. roz­dzie­le­nie środ­ków pro­duk­cyj­nych lub pie­nię­dzy na różne cele, inne niż do­tych­cza­so­we

 (1.3) księg. uz­na­nie do­pi­sa­nej po­zy­cji w ra­chun­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Przy­czy­nę bez­ro­bo­cia sta­no­wi błęd­na alo­ka­cja ka­pi­ta­łu i zwią­za­ne z tym nie­wła­ści­we po­stę­po­wa­nie przed­się­biorstw.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɔˈkat͡sʲja, AS: alokacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alokowanie n., dyslokacja ż., lokowanie n., lokum n., realokacja ż.

 czas. alokować, lokować, ulokować, dyslokować

 przym. alokacyjny, alokowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dystrybucja, rozdział, przydzielanie

Wiktionary


alokacyjny

do­ty­czą­cy alo­ka­cji (np. ry­zy­ko alo­ka­cyj­ne, de­cyz­je alo­ka­cyj­ne)


SJP.pl


alokazja

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych; za­kleśń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Alo­ca­sia|(Schott) G. Don|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju alo­kaz­ji (1.1)

Wiktionary

Alo­kaz­ja, za­kleśń ("Alo­ca­sia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, li­czą­cy 91 ga­tun­ków, po­cho­dzą­cych z ob­sza­ru od Hi­ma­la­jów i Indii, przez tro­pi­kal­ne i sub­tro­pi­kal­ne re­gio­ny Azji, do Ja­po­nii, Me­la­nez­ji, wysp za­chod­nie­go Pa­cy­fi­ku i wschod­niej Au­stra­lii. Niek­tó­re ga­tun­ki są en­de­mi­ta­mi.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. alokazjowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zakleśń

Wiktionary


alokowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ekon. do­ko­ny­wa­nie po­dzia­łu środ­ków na po­szcze­gól­ne cele

Wiktionary

Powiązane:

 czas. alokować

 rzecz. alokacja ż.

Wiktionary


alokować

roz­dzie­lać (roz­dzie­lić) środ­ki na różne cele


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­a­lo­ko­wać)

 (1.1) przez­na­czać lub przy­dzie­lać okre­ślo­ne za­so­by, środ­ki albo osoby do kon­kret­ne­go celu, miej­sca lub za­da­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alokowanie n.

 czas. zaalokować

Wiktionary


aloksyt

tle­nek alu­mi­nium to­pio­ny elek­trycz­nie, uży­wa­ny jako ma­te­riał ścier­ny


SJP.pl


alokucja

prze­sta­rza­le: uro­czy­ste prze­mó­wie­nie lub uro­czy­sty zwrot roz­po­czy­na­ją­cy prze­mó­wie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uro­czy­sta prze­mo­wa;

 (1.2) zwrot roz­po­czy­na­ją­cy uro­czy­stą prze­mo­wę

Wiktionary

Alo­ku­cja (łac. "al­lo­cu­tio") – w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie mowa wy­gła­sza­na przed bitwą przez wodza do żoł­nie­rzy, póź­niej rów­nież uro­czy­sta prze­mo­wa na­po­mi­na­ją­ca lub za­chę­ca­ją­ca do do­brych czy­nów. Współ­cze­śnie to po­ję­cie oz­na­cza uro­czy­ste prze­mó­wie­nie pa­pie­ża do okre­ślo­nej ka­te­go­rii osób, np. sę­dziów Roty Rzym­skiej lub kar­dy­na­łów na kon­sy­sto­rzu (al­lo­ku­cja kon­sy­sto­rial­na). Al­lo­ku­cje są pu­bli­ko­wa­ne w dzien­ni­ku urzę­do­wym Sto­li­cy Apo­stol­skiej – Acta Apo­sto­li­ce Sedis.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed bitwą rzym­ski wódz wy­gła­szał alo­ku­cję do żoł­nie­rzy.

 (1.1) Pa­pież Fran­ci­szek wy­gło­sił alo­ku­cję do ko­le­gium kar­dy­nal­skie­go.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oracja

Wiktionary


alokucyjny

zwią­za­ny z alo­ku­cją


SJP.pl


alomancja

wró­że­nie za po­mo­cą krysz­tał­ków soli


SJP.pl

Alo­man­cja (także: ha­lo­man­cja) – sta­ro­żyt­na me­to­da wróż­biar­stwa, w któ­rej do wró­że­nia wy­ko­rzy­stu­je się sól. Po­le­ga na od­czy­ty­wa­niu przy­pad­ko­wych wzo­rów, które two­rzy sól, roz­sy­pa­na, rzu­co­na w po­wie­trze albo w ogień.

Ze sta­ro­żyt­nej sztu­ki wró­że­nia za po­mo­cą soli wy­wo­dzą się prze­są­dy z nią zwią­za­ne, mię­dzy in­ny­mi zwy­czaj rzu­ca­nia soli przez lewe ramię lub wiara w to, że roz­sy­pa­nie soli przy­no­si pecha.

Wikipedia


alometria

zja­wi­sko nie­rów­no­mier­ne­go roz­wo­ju da­ne­go na­rzą­du w sto­sun­ku do in­nych or­ga­nów lub ca­łe­go ciała, po­wo­du­ją­ce zmia­nę pro­por­cji ciała; al­lo­me­tria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. biol. ba­da­nie i opis za­leż­no­ści po­mię­dzy wiel­ko­ścią ciała or­ga­niz­mu (lub jego czę­ści) a in­ny­mi ce­cha­mi bio­lo­gicz­ny­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy znasz prawo alo­me­trii me­ta­bo­licz­nej?

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alometryczny

Wiktionary


alometryczny

→ alo­me­tria; al­lo­me­trycz­ny


SJP.pl


alomorf

w ję­zy­koz­naw­stwie: funk­cjo­nal­nie obo­jęt­ny wa­riant mor­fe­mu; al­lo­morf


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. od­mia­na mor­fe­mu, która ma inną po­stać fo­no­lo­gicz­ną, ale wy­ra­ża tę samą funk­cję lub zna­cze­nie

Wiktionary


alona

wy­su­szo­ny sok z liści róż­nych ga­tun­ków alo­e­su, dzia­ła­ją­cy prze­czy­szcza­ją­co; aloe


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alona – miej­sco­wość na Cy­prze
  • Alona – ro­dzaj sko­ru­pia­ków z gro­ma­dy skrze­lo­no­gów

Wikipedia


alonim

pse­u­do­nim li­te­rac­ki bę­dą­cy naz­wi­skiem innej osoby, zwy­kle ży­ją­cej współ­cze­śnie z osobą uży­wa­ją­cą tego pse­u­do­ni­mu; al­lo­nim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­bra­ne naz­wi­sko na­le­żą­ce do innej osoby

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. allonim

Wiktionary


alonso

1. hisz­pań­skie imię mę­skie;
2. naz­wi­sko, m.in. Dámaso Alon­so (1898-1990) - hisz­pań­ski poeta, fi­lo­log i kry­tyk li­te­rac­ki


SJP.pl


alonż

alonż­ka;
1. za­gi­na­na i roz­kła­da­na wkład­ka więk­sza od kar­tek książ­ki, za­wie­ra­ją­ca ta­bli­ce, mapy itp.;
2. do­da­tek do czeku lub weks­la na do­dat­ko­we in­for­ma­cje


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bank. mała kart­ka przy­kle­ja­na do czeku lub weks­la, na któ­rej na­pi­sa­ne są do­dat­ko­we in­for­ma­cje

 (1.2) po­ligr. za­gię­ta część okład­ki książ­ki lub do­dat­ko­wa kart­ka, więk­sza for­ma­tem niż sama książ­ka, na któ­rej zna­leźć można do­dat­ko­we in­for­ma­cje, zdję­cia, mapy…

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • alonż – po­ję­cie z za­kre­su eko­no­mii
  • alonż – po­ję­cie z za­kre­su po­li­gra­fii
  • alonż – ro­dzaj sprzę­tu la­bo­ra­to­ryj­ne­go

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) alonżka, przedłużka

 (1.2) przedłużka

 (1.3) przedłużalnik

Wiktionary


alonżka

alonż;
1. za­gi­na­na i roz­kła­da­na wkład­ka więk­sza od kar­tek książ­ki, za­wie­ra­ją­ca ta­bli­ce, mapy itp.;
2. do­da­tek do czeku lub weks­la na do­dat­ko­we in­for­ma­cje


SJP.pl


alopata

al­lo­pa­ta;
1. le­karz sto­su­ją­cy alo­pa­tię;
2. zwo­len­nik alo­pa­tii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz sto­su­ją­cy alo­pa­tię

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɔˈpata, AS: alopata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alopatia ż.

 przym. alopatyczny

Wiktionary


alopatia

me­to­da le­cze­nia po­le­ga­ją­ca na sto­so­wa­niu środ­ków wy­wo­łu­ją­cych w or­ga­niz­mie cho­re­go ob­ja­wy prze­ciw­ne ob­ja­wom cho­ro­by; al­lo­pa­tia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. me­to­da le­cze­nia za po­mo­cą środ­ków wy­wo­łu­ją­cych efek­ty prze­ciw­ne niż cho­ro­ba;

Wiktionary

Alo­pa­tia, al­lo­pa­tia (gr. ảλλος, allos – od­mien­ny, inny i πάθος, pat­hos – cier­pie­nie) – nazwa metod le­cze­nia zgod­nych z za­sa­dą „prze­ciw­ne leczy się prze­ciw­nym”, po ła­ci­nie "Con­tra­ria con­tra­riis cu­ran­tur." Ter­min zo­stał wpro­wa­dzo­ny przez Sa­mu­e­la Hah­ne­man­na w roku 1807 w celu odróż­nie­nia opra­co­wa­nej przez niego me­to­dy le­cze­nia, którą naz­wał ho­me­o­pa­tią.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hah­ne­mann za­pro­po­no­wał coś jako al­ter­na­ty­wę. Skoro, jak wi­dział, alo­pa­tia nie dzia­ła za do­brze, czas stwo­rzyć coś od­wrot­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alopata m., alopatka ż.

 przym. alopatyczny

 przysł. alopatycznie

Wiktionary


alopatka

al­lo­pat­ka;
1. le­kar­ka sto­su­ją­ca alo­pa­tię;
2. zwo­len­nicz­ka alo­pa­tii


SJP.pl


alopatycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób alo­pa­tycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alopatia ż.

Wiktionary


alopatyczny

→ alo­pa­tia; al­lo­pa­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z alo­pa­tią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alopatia ż., alopata mos.

Wiktionary


alopecja

ły­sie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ły­sie­nie

Wiktionary


aloplastyczny

przy­miot­nik od: alo­pla­sty­ka (np. ope­ra­cja alo­pla­stycz­na, wkład­ki alo­pla­stycz­ne)


SJP.pl


aloplastyka

za­stę­po­wa­nie usz­ko­dzo­nych tka­nek ludz­kich sztucz­ny­mi, sto­so­wa­ne wobec wielu ofiar wy­pad­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ope­ra­cyj­ne uzu­peł­nie­nie lub za­stą­pie­nie usz­ko­dzo­nej czę­ści ciała z uży­ciem­ma­te­ria­łu ob­ce­go

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. alloplastyka

Wiktionary


aloploid

or­ga­nizm za­wie­ra­ją­cy w ją­drach ko­mó­rek so­ma­tycz­nych wię­cej niż dwa nie­ho­mo­lo­gicz­ne, di­plo­i­dal­ne ze­spo­ły chro­mo­so­mów; al­lo­plo­id


SJP.pl


aloploidalność

po­łą­cze­nie się ge­no­mów róż­nych ga­tun­ków; al­lo­plo­i­dal­ność


SJP.pl


alopoliploidalność

zwie­lo­krot­nie­nie ze­spo­łów chro­mo­so­mów u osob­ni­ka pow­sta­łe­go już ze zmie­sza­nia ga­tun­ków (po­łą­cze­nie ge­no­mów róż­nych ga­tun­ków), np. te­tra­plo­id AABB


SJP.pl


alosaur

dwu­noż­ny kar­no­za­ur z okre­su ju­raj­skie­go; alo­za­ur; al­lo­za­ur


SJP.pl


alosom

chro­mo­som, który od­po­wia­da za wyksz­tał­ca­nie się płci; al­lo­som, he­te­ro­som, he­te­ro­chro­mo­som


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) genet. chro­mo­som, który de­cy­du­je o płci or­ga­niz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alosomowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chromosom płciowy, war. allosom

Wiktionary


alosomowy

→ alo­som; al­lo­so­mo­wy


SJP.pl


alosza

imię żeń­skie


SJP.pl

Alo­sza ( Aльоша; Алёша), właśc. Ołena Ołek­san­driw­na To­po­la ( Олена Олександрівна Топол; Алёна Александровна Тополя, "Alona Alek­san­drow­na To­po­la"), z d. Ku­czer (ukr. i ros. Кучер) (ur. 14 maja 1986 w Za­po­ro­żu) – ukra­iń­ska pio­sen­kar­ka i kom­po­zy­tor­ka. Re­pre­zen­tant­ka Ukra­i­ny w 55. Kon­kur­sie Pio­sen­ki Eu­ro­wiz­ji (2010).

Wikipedia


alotransplant

na­rząd, tkan­ka lub jej część po­bie­ra­na od jed­ne­go osob­ni­ka i wszcze­pia­na in­ne­mu tego sa­me­go ga­tun­ku


SJP.pl


alotransplantacja

prze­szcze­pia­nie na­rzą­dów, tka­nek lub ich czę­ści po­cho­dzą­cych od tego sa­me­go osob­ni­ka; ho­mo­tran­splan­ta­cja, al­lo­tran­splan­ta­cja


SJP.pl


alotrop

jedna z dwóch lub wię­cej po­sta­ci ja­kiejś sub­stan­cji, zwła­szcza pier­wiast­ka


SJP.pl


alotropia

wy­stę­po­wa­nie tego sa­me­go pier­wiast­ka w od­mia­nach róż­nią­cych się od sie­bie bu­do­wą wew­nętrz­ną; al­lo­tro­pia, po­li­mor­fizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. fiz. zja­wi­sko wy­stę­po­wa­nia, w tym samym sta­nie sku­pie­nia, róż­nych od­mian tego sa­me­go pier­wiast­ka che­micz­ne­go róż­nią­cych się wła­ści­wo­ścia­mi fi­zycz­ny­mi i che­micz­ny­mi;

Wiktionary

Alo­tro­pia (od gr. ἄλλος „inny” + τρόπος „zwrot, spo­sób”) – zja­wi­sko wy­stę­po­wa­nia w tym samym sta­nie sku­pie­nia róż­nych od­mian tego sa­me­go pier­wiast­ka che­micz­ne­go, róż­nią­cych się wła­ści­wo­ścia­mi fi­zycz­ny­mi i che­micz­ny­mi. Od­mia­ny alo­tro­po­we pier­wiast­ka mogą róż­nić się mię­dzy sobą struk­tu­rą kry­sta­licz­ną lub licz­bą ato­mów w czą­stecz­ce.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Alo­tro­pia jest szcze­gól­nym przy­pad­kiem po­li­mor­fiz­mu, czyli róż­no­po­sta­cio­wo­ści sub­stan­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalɔˈtrɔpʲja, AS: alotropʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alotropowy

Wiktionary


alotropijny

→ alo­tro­pia; al­lo­tro­po­wy, al­lo­tro­pij­ny, alo­tro­po­wy


SJP.pl


alotropowy

→ alo­tro­pia; al­lo­tro­po­wy, al­lo­tro­pij­ny, alo­tro­pij­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z alo­tro­pią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alotropia ż.

Wiktionary


alowiec

czło­nek AL (Armii Lu­do­wej); ae­lo­wiec; AL-owiec


SJP.pl


alowski

przy­miot­nik od: AL (Armia Lu­do­wa); AL-owski, ae­low­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z AL (Armią Lu­do­wą)

Wiktionary

Powiązane:

 skr. AL

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aelowski, AL-owski

Wiktionary


aloza

1. ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny śle­dzio­wa­tych;
2. aloza par­posz - ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny śle­dzio­wa­tych; par­posz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Alosa alosa|ref=tak., plank­to­no­żer­ny­ank­to­no­żer­na ryba na tarło wę­dru­ją­ca z mórz lub At­lan­ty­ku do rzek;

Wiktionary

Aloza, aloza finta ("Alosa alosa") – ga­tu­nek ana­dro­micz­nej ryby z ro­dzi­ny śle­dzio­wa­tych (Clu­pe­i­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Alozy odży­wia­ją się głów­nie zo­o­plank­to­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlɔza, AS: aloza

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aloza finta

Wiktionary


alozaur

dwu­noż­ny kar­no­za­ur z okre­su ju­raj­skie­go; alo­sa­ur; al­lo­za­ur


SJP.pl


alozaury

ro­dzi­na di­no­za­u­rów ga­dzio­mied­nicz­nych


SJP.pl


alp

1. w mi­to­lo­gii ger­mań­skiej: isto­ta poś­red­nia mię­dzy bo­giem a czło­wie­kiem; alb
2. de­mo­nicz­na isto­ta płci mę­skiej utoż­sa­mia­na z wam­pi­rem lub in­ku­bu­sem (jej żeń­ski od­po­wied­nik to mara)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) mit­germ. zob. alb.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alp, hisz­pań­ska gmina w Pi­re­ne­jach
  • Alp, tu­rec­kie imię
  • Alp (Alp­see), je­zio­ro w Niem­czech
  • Alp (pot­wór)
  • AlP, zwią­zek che­micz­ny
  • Zo­bacz też: ALP, Alpy

Wikipedia

Wymowa:

IPA: alp, AS: alp

Wiktionary


alpach

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) lm. Ms. od Alpy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Myślę o Al­pach.

Wiktionary


alpaga

1. gład­ka i bły­szczą­ca tka­ni­na z wełny pe­ru­wiań­skich lam; al­pa­ka;
2. w gwa­rze ucz­niow­skiej: tanie, marne wino; bełt, jabol, pryta, siara, wiń­sko, móz­go­trzep


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. tanie wino owo­co­we

 (1.2) włók. ostra, po­łys­kli­wa tka­ni­na weł­nia­na lub pół­weł­nia­na

 (1.3) odzież. daw. długi, cie­pły kaf­tan ko­bie­cy się­ga­ją­cy do kolan

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zło­ży­li­śmy się na al­pa­gę i oba­li­li­śmy ją w parku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈpaɡa, AS: alpaga

Wiktionary

Powiązane:

:: zdrobn. alpażka

 przym. alpagowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. jabol, bełt; stud. uczn. burak, buraczek, frugo, jabłuszko, jabczak, komandor, polisz japcok, los patykos; slang. bajura, brejza, ćmaga, dela, fiołek, gracioł, korbolak, kwacz, patyk, salapa, siara, sikacz, sikol, zbełtak

Wiktionary


alpagowy

zwią­za­ny z al­pa­gą, do­ty­czą­cy al­pa­gi


SJP.pl


alpaka

1. zwie­rzę do­mo­we z ro­dzi­ny wiel­błą­do­wa­tych; wełna z al­pa­ki
2. gład­ka i bły­szczą­ca tka­ni­na; al­pa­ga
3. stop mie­dzi z ni­klem i cyn­kiem; nowe sre­bro; ar­gen­tan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Vi­cu­gna pacos|ref=tak., po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­ski, udo­mo­wio­ny ga­tu­nek lamy;

 (1.2) wełna z lamy (1.1)

 (1.3) gład­ka, weł­nia­na tka­ni­na w pasy;

 (1.4) chem. stop mie­dzi, cynku i niklu o bia­łym ko­lo­rze; nowe sre­bro;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • al­pa­ka – stop me­ta­li, od­mia­na mo­sią­dzu
  • al­pa­ka – weł­nia­na tka­ni­na
  • al­pa­ka (Vi­cu­gna pacos) – ssak pa­rzy­sto­ko­pyt­ny z ro­dzi­ny wiel­błą­do­wa­tych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cyrk Arena nie ukry­wa: będą wiel­błą­dy, konie, lamy, al­pa­ki, słoń, osioł, psy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈpaka, AS: alpaka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alpakowy

Wiktionary


alpakarnia

po­mie­szcze­nie dla alpak


SJP.pl


alpakoterapeuta

te­ra­pe­u­ta le­czą­cy z po­mo­cą al­pa­ki


SJP.pl


alpakoterapeutyczny

do­ty­czą­cy te­ra­pii z udzia­łem al­pa­ki


SJP.pl


alpakoterapia

te­ra­pia z udzia­łem al­pa­ki


SJP.pl


alpakowy

zwią­za­ny z al­pa­ką, do­ty­czą­cy al­pa­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­ko­na­ny z al­pa­ki (stopu)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alpaka ż.

Wiktionary


alpaks

po­pu­lar­ny w prze­my­śle mo­to­ry­za­cyj­nym i lot­ni­czym, od­por­ny na ko­roz­ję stop od­lew­ni­czy; si­lu­min


SJP.pl


alpejczyk

po­tocz­nie: spor­to­wiec upra­wia­ją­cy nar­ciar­stwo al­pej­skie, spe­cja­li­zu­ją­cy się w biegu zja­zdo­wym lub sla­lo­mie; nar­ciarz al­pej­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec ob­sza­ru Alp

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alpy nmos., alpejczyk mos., alpejka ż.

:: fż. Alpejka ż.

 przym. alpejski

Wiktionary


alpejka

po­tocz­nie:
1. za­wod­nicz­ka upra­wia­ją­ca nar­ciar­stwo al­pej­skie, spe­cja­li­zu­ją­ca się w biegu zja­zdo­wym lub sla­lo­mie; nar­ciar­ka al­pej­ska;
2. start od­wró­co­ny w pa­ra­lot­niar­stwie;
3. słod­kie cia­sto w po­sta­ci bla­tów bisz­kop­to­wych lub z cia­sta kar­pat­ko­we­go, prze­kła­da­nych kre­mem, z masą kaj­ma­ko­wą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. ko­bie­ta upra­wia­ją­ca nar­ciar­stwo al­pej­skie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasza al­pej­ka uzy­ska­ła zde­cy­do­wa­nie naj­lep­szy czas pier­wszej rundy i tym samym była li­der­ką na pół­met­ku ry­wa­li­za­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alpy lm., alpinizm m., alpinista m., alpinistka ż.

:: fm. alpejczyk

 przym. alpejski

Wiktionary


alpejski

przy­miot­nik od: Alpy; al­pij­ski (rzad­ko)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Al­pa­mi, do­ty­czą­cy Alp

 (1.2) zwią­za­ny z oro­ge­ne­zą al­pej­ską

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­wo­dy w nar­ciar­stwie al­pej­skim roz­gry­wa­ne były na każ­dych zi­mo­wych igrzy­skach olim­pij­skich od olim­pia­dy w 1936 w Gar­misch-Par­ten­kir­chen, Niem­cy.

 (1.1) Kar­pa­ty pow­sta­ły w wy­ni­ku oro­ge­ne­zy al­pej­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈpɛjsʲci, AS: alpei ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alpejka ż., Alpejczyk mos., Alpy nmos., alpejczyk mos., alpejka ż., alpinista mos., alpinistka ż., alpinistyka ż., alpinarium n., alpidy nmos.

 przym. podalpejski, alpinistyczny

Wiktionary


alpenhorn

drew­nia­ny lu­do­wy in­stru­ment dęty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. zob. róg al­pej­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈpɛ̃nxɔrn, AS: alpẽnχorn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) róg alpejski

Wiktionary


alpensztok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tu­ryst. żerdź o dłu­go­ści od 1,5 do ponad 2,5 metra, za­o­pa­trzo­na z jed­nej stro­ny w grot, uży­wa­na przez tu­ry­stów wę­dru­ją­cych po gó­rach;

Wiktionary

Al­pensz­tok ( "Al­pen­stock" – „al­pej­ska laska”) – pier­wot­nie le­szczy­no­wa żerdź (bo­gat­si za­o­pa­try­wa­li się w trwal­sze, ale droż­sze kije bam­bu­so­we) dłu­go­ści od 1,5 do nawet ponad 2,5 metra, uży­wa­na przez tu­ry­stów wę­dru­ją­cych po gó­rach – tak po Al­pach, jak i na przy­kład na zie­miach pol­skich, na przy­kład po Ta­trach.

Wikipedia


alperm

ma­te­riał ma­gne­tycz­ny


SJP.pl

Al­perm – ma­te­riał ma­gne­tycz­ny, stop że­la­za i alu­mi­nium. Nazwa po­cho­dzi od słów "alu­mi­nium" i "fer­rum" ‘że­la­zo’. Za­wie­ra od 10 do 17% wa­go­wych glinu, naj­czę­ściej spo­ty­ka­nym skła­dem jest 16% glinu, resz­ta że­la­za. Inne nazwy to "al­fe­nol" i "alfer".

Stop ten jest ma­gne­tycz­nie mięk­ki (dla 17% glinu pole ko­er­cji wy­no­si po­ni­żej 5 A/m), ma prze­ni­kal­ność mak­sy­mal­ną rzędu 55 000, in­duk­cja na­sy­ce­nia sięga 1,28 T.

Wikipedia


alphonse

Alp­hon­se – skła­da­ją­cy się tylko z jed­nej wyspy za­miesz­ka­łej przez mniej niż 300 osób, atol w ar­chi­pe­la­gu Alp­hon­se, za­li­czo­ny do jed­nej z pię­ciu grup Wysp Zew­nętrz­nych na Se­sze­lach. Po­wierzch­nia wyspy wy­no­si 1,74 km². Cał­ko­wi­ty ob­szar atolu o śred­ni­cy ponad 3 km, skła­da­ją­cy się z pła­skiej rafy i la­gu­ny wy­no­si około 8 km². Wyspa zo­sta­ła od­kry­ta 28 stycz­nia 1730 przez ka­wa­le­ra Alp­hon­se de Pon­te­vez, do­wo­dzą­ce­go fran­cu­ską fre­ga­tą "Le Lys".

Wikipedia


alpianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. bot. tocja kar­pac­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. tocja karpacka, tocja alpejska

Wiktionary


alpidowy

ma­ją­cy cechy ty­po­we dla fał­do­wych łań­cu­chów gór­skich pow­sta­łych wsku­tek oro­ge­ne­zy al­pej­skiej


SJP.pl


alpidy

łań­cu­chy gór­skie pow­sta­łe w cza­sie oro­ge­ne­zy al­pej­skiej, odz­na­cza­ją­ce się ostry­mi kształ­ta­mi i du­ży­mi wy­so­ko­ścia­mi, np. Alpy, Ape­ni­ny, Hi­ma­la­je, Kar­pa­ty, Ka­u­kaz


SJP.pl

Al­pi­dy – oro­ge­ny wy­pię­trzo­ne w trak­cie oro­ge­ne­zy al­pej­skiej.

Są to naj­wyż­sze i naj­młod­sze góry na Ziemi. Na­le­żą do nich mię­dzy in­ny­mi: Hi­ma­la­je, Alpy, Pi­re­ne­je, Kar­pa­ty, Andy, Ape­ni­ny, Góry Be­tyc­kie, Góry Dy­nar­skie, Kor­dy­lie­ry. W Pol­sce al­pi­dy obej­mu­ją Kar­pa­ty, w tym Tatry i Pie­ni­ny.

Wikipedia


alpijski

rzad­ko: al­pej­ski (przy­miot­nik od: Alpy)


SJP.pl


alpinarium

część ogro­du bo­ta­nicz­ne­go, na któ­rym upra­wia­ne są ro­śli­ny gór­skie; ogród skal­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ogrod. ogród skal­ny ro­ślin wy­so­ko­gór­skich;

Wiktionary

Al­pi­na­rium – ogród zbu­do­wa­ny ze skał, ka­mie­ni i ziemi, w któ­rym odt­wa­rza­ne jest gór­skie śro­do­wi­sko na­tu­ral­ne z ro­śli­na­mi wy­so­ko­gór­ski­mi, cza­sem także ark­tycz­ny­mi, które mają po­dob­ne wy­ma­ga­nia. Al­pi­na­ria sta­no­wią dzia­ły eko­lo­gicz­ne wielu ogro­dów bo­ta­nicz­nych i róż­nią się od ogro­dów skal­nych tym, że na­śla­du­ją wa­run­ka­mi sied­li­sko­wy­mi i skła­dem ga­tun­ko­wym od­po­wied­nio gór­skie lub ark­tycz­ne ukła­dy ro­ślin­no­ści. W ogro­dach skal­nych upra­wia się w ce­lach de­ko­ra­cyj­nych róż­no­rod­ne ro­śli­ny ozdob­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W po­bli­żu sta­rej oran­że­rii, w miej­scu daw­ne­go la­bi­ryn­tu, ut­wo­rzył on około 1910 al­pi­na­rium i spro­wa­dził do Oliwy sze­reg al­pej­skich ro­ślin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalpʲĩˈnarʲjũm, AS: alpʹĩnarʹi ̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alpinista mos., alpinistka ż.

 przym. alpejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skalniak

Wiktionary


alpinia

ro­śli­na z ro­dzi­ny im­bi­ro­wa­tych, ma­ją­ca za­sto­so­wa­nie w lecz­nict­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Al­pi­nia|Roxb.|ref=tak., ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny im­bi­ro­wa­tych;

 (1.2) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Al­pi­nia|Brun­din|ref=tak., ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny ku­sa­ko­wa­tych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • al­pi­nia (Al­pi­nia) – ro­dzaj ro­ślin
  • Al­pi­nia – ro­dzaj owa­dów z rzędu chrzą­szczy

Wikipedia


alpiniada

rajd szla­ka­mi gór­ski­mi


SJP.pl


alpinian

imię mę­skie


SJP.pl

Al­pi­nian – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go.

Za­cho­wał się prze­kaz, że Al­pi­nian to­wa­rzy­szył świę­te­mu Mar­cja­li­so­wi; grób Al­pi­nia­na ma znaj­do­wać się obok grobu wy­mie­nio­ne­go świę­te­go.

W Pol­sce imię bar­dzo rzad­ko spo­ty­ka­ne, np. w XIX wieku wy­stą­pi­ło na Wo­ły­niu. W stycz­niu 2025 w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, nie było in­for­ma­cji o wy­stą­pie­niu tego imie­nia jako pier­wsze­go lub dru­gie­go.

Wikipedia


alpinista

wy­czy­no­wiec upra­wia­ją­cy al­pi­ni­sty­kę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba upra­wia­ją­ca al­pi­nizm;

 (1.2) ba­dacz, znaw­ca Alp

Wiktionary

Al­pi­ni­sta – czło­wiek upra­wia­ją­cy al­pi­nizm, czyli wspi­nacz­kę gór­ską upra­wia­ną w Al­pach. W szer­szym zna­cze­niu ter­min ten okre­śla osoby, które zaj­mu­ją się wspi­nacz­ką gór­ską pro­wa­dzo­ną poza wyz­na­czo­ny­mi szla­ka­mi tu­ry­stycz­ny­mi.

Ze wzglę­du na to, że Alpy ob­fi­tu­ją w nie­mal każdy ro­dzaj for­ma­cji skal­nych i lo­do­wych, oraz na to, iż więk­szość tech­nik wspi­nacz­ko­wych zo­sta­ła za­po­cząt­ko­wa­na w Al­pach, ter­min ten zo­stał w jęz.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po dwóch dniach wy­pra­wa al­pi­ni­stów osią­gnę­ła szczyt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalpʲĩˈɲista, AS: alpʹĩńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alpejka ż., Alpy, alpiniada ż., alpinistyka ż., alpinizm m., alpinarium n.

:: fż. alpinistka ż.

 przym. alpinistyczny, alpejski

Wiktionary


alpinistka

→ al­pi­ni­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta upra­wia­ją­ca al­pi­nizm

Wiktionary

Patrz:

alpinista

Wymowa:

IPA: ˌalpʲĩˈɲistka, AS: alpʹĩńistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alpejka ż., Alpy, alpiniada ż., alpinistyka ż., alpinizm m., alpinarium n.

:: fm. alpinista m.

 przym. alpinistyczny, alpejski

Wiktionary


alpinistyczny

→ al­pi­nizm, → al­pi­ni­sty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy al­pi­niz­mu lub al­pi­ni­stów

Wiktionary

Patrz:

alpinizm, → alpinistyka

Przykłady

 (1.1) Za­czął spro­wa­dzać do kraju sprzęt al­pi­ni­stycz­ny, a póź­niej także tu­ry­stycz­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalpʲĩɲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: alpʹĩńistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alpy nmos., alpinista m., alpinistka ż., alpinizm m., alpinistyka ż.

 przym. alpejski

Wiktionary


alpinistyka

forma tu­ry­sty­ki wy­so­ko­gór­skiej upra­wia­nej przez osoby o du­żych umie­jęt­no­ściach wspi­nacz­ki i sto­su­ją­cych spe­cjal­ny sprzęt; al­pi­nizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. dosł. upra­wia­na w Al­pach wspi­nacz­ka gór­ska

 (1.2) sport. sze­rzej: wspi­nacz­ka wy­so­ko­gór­ska

 (1.3) wspi­nacz­ka gór­ska z uży­ciem spe­cja­li­stycz­ne­go sprzę­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) W pa­ne­lu po wy­kła­dzie o al­pi­ni­sty­ce prze­my­sło­wej wzię­li udział stu­den­ci UŚ-u.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alpinista m., alpinistka ż., Alpy nmos., alpinizm m.

 przym. alpinistyczny, alpejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alpinizm

 (1.2) alpinizm

 (1.3) alpinizm

Wiktionary


alpinizm

forma tu­ry­sty­ki wy­so­ko­gór­skiej upra­wia­nej przez osoby o du­żych umie­jęt­no­ściach wspi­nacz­ki i sto­su­ją­cych spe­cjal­ny sprzęt; al­pi­ni­sty­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dosł. upra­wia­na w Al­pach wspi­nacz­ka gór­ska

 (1.2) sze­rzej: wspi­nacz­ka wy­so­ko­gór­ska

 (1.3) wspi­nacz­ka gór­ska z uży­ciem spe­cja­li­stycz­ne­go sprzę­tu

Wiktionary

Al­pi­nizm, wspi­nacz­ka gór­ska – wie­lo­wy­cią­go­wa wspi­nacz­ka upra­wia­na w te­re­nie gór­skim wy­ma­ga­ją­ca spe­cja­li­stycz­ne­go sprzę­tu wspi­nacz­ko­we­go (lina, uprząż, haki itp.), jak też umie­jęt­no­ści nie­zbęd­nych do wspi­na­nia i ko­rzy­sta­nia ze sprzę­tu to cechy wy­róż­nia­ją­ce wspi­nacz­kę gór­ską. Do jej szcze­gól­nych przy­pad­ków na­le­ży ta­ter­nict­wo i hi­ma­la­izm.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od sze­ściu lat upra­wiam al­pi­nizm w Szwaj­ca­rii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈpʲĩɲism̥, AS: alpʹĩńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alpejka ż., alpinista m., alpinistka ż., Alpy nmos., alpinistyka ż.

 przym. alpinistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alpinistyka

 (1.2) alpinistyka

 (1.3) alpinistyka, wspinaczka górska, taternictwo, himalaizm, andynizm, pireneizm

Wiktionary


alpinus

marka odzie­ży out­do­o­ro­wej i firma


SJP.pl

Al­pi­nus – marka out­do­o­ro­wa za­ło­żo­na w 1990 z ini­cja­ty­wy pol­skich hi­ma­la­i­stów – Ar­tu­ra Haj­ze­ra, Ja­nu­sza Ma­je­ra oraz Ry­szar­da Wa­rec­kie­go. Ofe­ru­je odzież, obu­wie i sprzęt do róż­nych ak­tyw­no­ści out­do­o­ro­wych od tu­ry­sty­ki i wspi­nacz­ki gór­skiej, przez rower, aż po bie­ga­nie, nar­ciar­stwo czy że­glar­stwo.

Wikipedia


alprazolam

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek psy­cho­tro­po­wy wy­ka­zu­ją­cy silne, krót­kotr­wa­łe dzia­ła­nie prze­ciw­lę­ko­we, uspo­ka­ja­ją­ce i prze­ciwdr­gaw­ko­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. ank­sjo­li­tyk z grupy ben­zo­dia­ze­pin o szyb­kim, krót­kotr­wa­łym dzia­ła­niu;

Wiktionary

Al­pra­zo­lam ( al­pra­zo­la­mum) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, tria­zo­lo­wa po­chod­na benzo-1,4-dia­ze­pi­ny. Sto­so­wa­ny jako lek ank­sjo­li­tycz­ny, w szcze­gól­no­ści w le­cze­niu ze­spo­łu lęku na­pa­do­we­go i ze­spo­le lęku uo­gól­nio­ne­go. Wy­ka­zu­je szyb­kie i silne, lecz krót­kotr­wa­łe dzia­ła­nie prze­ciw­lę­ko­we, uspo­ka­ja­ją­ce, mio­re­lak­sa­cyj­ne, prze­ciwdr­gaw­ko­we oraz am­ne­stycz­ne po­przez wpływ na re­cep­tor GABA. Prak­tycz­nie nie pod­le­ga efek­to­wi pier­wsze­go przej­ścia przez wą­tro­bę (bio­do­stęp­ność przy po­da­niu do­ust­nym osią­ga ponad 90%).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Skut­ki ubocz­ne al­pra­zo­la­mu, w związ­ku z po­dob­nym me­cha­niz­mem dzia­ła­nia, są za­sad­ni­czo po­dob­ne do in­nych ben­zo­dia­ze­pin.

Wiktionary


alpuhara

kra­i­na w Hisz­pa­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. gó­rzy­sta kra­i­na w po­łud­nio­wej Hisz­pa­nii, sta­no­wią­ca część An­da­luz­ji, odi­zo­lo­wa­na pas­ma­mi gór­ski­mi od resz­ty Pół­wy­spu Ibe­ryj­skie­go;

Wiktionary

Al­pu­ha­ra (hiszp. "Las Al­pu­jar­ras") – gó­rzy­sta kra­i­na w po­łud­nio­wej Hisz­pa­nii, sta­no­wią­ca część An­da­luz­ji, po­ło­żo­na po­mię­dzy gó­ra­mi Sier­ra Ne­va­da, Sier­ra de Con­tra­vie­sa i Sier­ra Lújar.

Z po­wo­du faktu, iż ota­cza­ją­ce Al­pu­ha­rę pasma gór­skie izo­lo­wa­ły ją od resz­ty Pół­wy­spu Ibe­ryj­skie­go, utrud­nia­jąc ko­mu­ni­ka­cję i do­stęp do tych te­re­nów, w cza­sie walk mię­dzy Hisz­pa­na­mi a ka­li­fa­tem kor­do­bań­skim kra­i­na ta sta­no­wi­ła ostat­ni ba­stion oporu mu­zuł­ma­nów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) - Jed­nak­że - wziął na od­wa­gę Dem­bow­ski - nig­dyś nie sły­szał od Sko­wro­na wier­szów, które… jak by to po­wie­dzieć?… świ­drem wkrę­ca­ją się w głowę - jak na przy­kład niek­tó­re śpiew­ki z Dzia­dów albo bal­la­da o Al­pu­ha­rze…

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alpuharski

Wiktionary


alpuharski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Al­pu­ha­rą, do­ty­czą­cy Al­pu­ha­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Pa­ry­żu na­to­miast Ksa­we­ry Bra­nic­ki przy­go­to­wy­wał w swej Al­ham­brze ogrom­ne świę­co­ne, na któ­rym miano podać szyn­ki z al­pu­har­skich pro­siąt kar­mio­nych żmi­ja­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alpuhara ż.

Wiktionary


alpy

1. w mi­to­lo­gii ger­mań­skiej: isto­ta poś­red­nia mię­dzy bo­giem a czło­wie­kiem; alb
2. de­mo­nicz­na isto­ta płci mę­skiej utoż­sa­mia­na z wam­pi­rem lub in­ku­bu­sem (jej żeń­ski od­po­wied­nik to mara)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. naj­wyż­szy łań­cuch gór­ski Eu­ro­py, cią­gną­cy się łu­kiem od wy­brze­ża Morza Śró­dziem­ne­go po do­li­nę Du­na­ju w oko­li­cach Wied­nia;

Wiktionary

Alpy (fr. "Alpes", niem. "Alpen", wł. "Alpi", sło­weń. "Alpe", ret. "Alps") – naj­wyż­szy łań­cuch gór­ski Eu­ro­py, cią­gną­cy się łu­kiem ot­war­tym ku po­łud­niu, od Za­to­ki Ge­nu­eń­skiej po Małej Ni­zi­ny Wę­gier­skiej. Góry są po­ło­żo­ne na ob­sza­rze Nie­miec, Włoch, Fran­cji, Mo­na­ko, Szwaj­ca­rii, Liech­ten­ste­i­nu, Au­strii i Sło­we­nii. Pasmo liczy 1200 km dłu­go­ści, sze­ro­kość waha się od 150 do 250 lub 260 km. W za­leż­no­ści od źró­deł po­wierzch­nia Alp jest sza­co­wa­na od 207 do 220 tys. km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­wyż­szym szczy­tem Alp jest Mont Blanc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalpɨ, AS: alpy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alpejka ż., Alpejka ż., Alpejczyk mos., alpinista m., alpinistka ż., alpinistyka ż., alpinizm m.

 przym. alpejski, alpinistyczny

Wiktionary


alrauna

ko­rzeń man­dra­go­ry, któ­re­mu przy­pi­sy­wa­no wła­ści­wo­ści ma­gicz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. przy­po­mi­na­ją­cy czło­wie­ka ko­rzeń man­dra­go­ry, któ­re­mu przy­pi­sy­wa­no wła­ści­wo­ści ma­gicz­ne;

Wiktionary

Al­ra­u­na (z niem.) – ko­rzeń man­dra­go­ry le­kar­skiej ("Man­dra­go­ra of­fi­ci­na­rum"), któ­re­mu w śred­nio­wie­czu przy­pi­sy­wa­no wła­ści­wo­ści ma­gicz­ne.

Sil­nie zgru­bia­ły, roz­ga­łę­zio­ny ko­rzeń man­dra­go­ry uwa­ża­ny był za śro­dek ma­gicz­ny. Ma­gicz­ne wła­ści­wo­ści miał je­dy­nie ko­rzeń o hu­ma­no­i­dal­nych kształ­tach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: alˈrawna, AS: alrau̯na

Wiktionary


alright

[czy­taj: olRAJT] w po­rząd­ku; all right


SJP.pl


alsifer

stop że­la­za, alu­mi­nium i krze­mu, sto­so­wa­ny do wy­ro­bu elek­tro­ma­gne­sów


SJP.pl

Al­si­fer – stop alu­mi­nium (w naz­wie "al" od alu­mi­nium ‘glin’), krze­mu ("si" od łac. "si­li­cium") oraz że­la­za ("fer" od łac. "fer­rum").

Stop ten jest ma­gne­tycz­nie mięk­ki. Wy­ko­rzy­stu­je się go (w po­sta­ci od­le­wów) w cha­rak­te­rze osłon ma­gne­tycz­nych, a także przy pro­duk­cji ka­dłu­bów przy­rzą­dów oraz ma­szyn elek­trycz­nych.

Wikipedia


alstom

świa­to­wy kon­cern ener­ge­tycz­ny i tran­spor­to­wy


SJP.pl

Al­stom – fran­cu­ski kon­cern ko­le­jo­wy. Jeden z glo­bal­nych pre­kur­so­rów kolei du­żych pręd­ko­ści, a obec­nie m.in. po­cią­gów za­si­la­nych wo­do­rem oraz po­cią­gów au­to­no­micz­nych ("ATO" – ang.). Ak­tu­al­ne port­fo­lio pro­duk­tów Al­stom obej­mu­je m.in. ko­le­je du­żych pręd­ko­ści, po­cią­gi metra, po­cią­gi jed­no­szy­no­we oraz tram­wa­je, a także zin­te­gro­wa­ne sy­ste­my i usłu­gi w za­kre­sie ste­ro­wa­nia ru­chem ko­le­jo­wym ( si­gnal­ling) oraz roz­wią­za­nia w za­kre­sie mo­bil­no­ści cy­fro­wej.

Wikipedia


alstremeria

ro­dzaj ro­ślin jed­no­li­ścien­nych z ro­dzi­ny kras­no­li­co­wa­tych; al­stro­me­ria


SJP.pl

Al­stre­me­ria, al­stro­me­ria, kras­no­li­ca ("Al­stro­e­me­ria") – ro­dzaj ro­ślin jed­no­li­ścien­nych li­czą­cy ok. 130 ga­tun­ków. Na­tu­ral­ny za­sięg tego ro­dza­ju obej­mu­je Ame­ry­kę Po­łud­nio­wą. Jego przed­sta­wi­cie­le zo­sta­li in­tro­du­ko­wa­ni do Ame­ry­ki Pół­noc­nej, Eu­ro­py, Au­stra­lii i na Nową Ze­lan­dię. Wiele ga­tun­ków oraz od­mian upra­wia­nych jest z po­wo­du ory­gi­nal­nych i trwa­łych kwia­tów w ce­lach ozdob­nych jako ro­śli­ny ogro­do­we lub na kwia­ty cięte.

Wikipedia


alstromeria

ro­dzaj ro­ślin jed­no­li­ścien­nych z ro­dzi­ny kras­no­li­co­wa­tych; al­stre­me­ria


SJP.pl


alt

1. niski głos ko­bie­cy lub chło­pię­cy;
2. par­tia ut­wo­ru śpie­wa­na tym gło­sem;
3. śro­do­wi­sko­wo o in­stru­men­cie mu­zycz­nym o skali zbli­żo­nej do głosu al­to­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. niski głos żeń­ski, męski lub chło­pię­cy;

 (1.2) muz. linia me­lo­dycz­na (głos, par­tia ut­wo­ru) mię­dzy so­pra­nem a te­no­rem

 (1.3) muz. pot. in­stru­ment gra­ją­cy w skali altu (1.2)

 (1.4) in­form. kla­wisz znaj­du­ją­cy się po obu stro­nach spa­cji słu­żą­cy do zmie­nia­nia funk­cji kla­wi­szy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) muz. pot. osoba z takim gło­sem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ami­no­trans­fe­ra­za ala­ni­no­wa
  • Alt – w nie­miec­kich naz­wach ge­o­gra­ficz­nych zna­czy stary, np. w naz­wach sta­cji ber­liń­skich Alt-Tegel, Alt-Tem­pel­hof, Alt-Ma­rien­dorf
  • Alt – w ka­ta­loń­skich naz­wach ge­o­gra­ficz­nych oz­na­cza górny, por. hiszp. Alto, np. Alt Empordà
  • Alt – miej­sco­wość w hrab­stwie Wiel­ki Man­che­ster
  • Alt – rzeka
  • Alt Mo­res­net – nie­miec­ka nazwa miej­sco­wo­ści Mo­res­net
  • alt – kla­wisz na kla­wia­tu­rze kom­pu­te­ro­wej
  • alt-kody – przy­trzy­ma­nie wci­śnię­te­go kla­wi­sza alt i wpi­sa­nie nu­me­ru z za­kre­su 0–255 po­wo­du­je wsta­wie­nie znaku ze stro­ny ko­do­wej wła­ści­wej dla ję­zy­ka kla­wia­tu­ry
  • alt.* – al­ter­na­tyw­na hie­rar­chia grup dy­sku­syj­nych Use­net
  • alt – al­ter­na­tyw­na po­stać, awa­tar lub konto w grach typu MMO lub w in­nych wir­tu­al­nych świa­tach bę­dą­ce w po­sia­da­niu użyt­kow­ni­ka, który po­sia­da lub wcze­śniej po­sia­dał inne po­sta­cie lub konta
  • alt – styl piwa
  • alt – ro­dzaj głosu ludz­kie­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Śpie­wasz so­pra­nem czy altem?

 (2.1) Jutro próbę mają alty i basy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alt, AS: alt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kontralt m., alcistka ż., alcista m., altówka ż., altysta mos., altystka ż., alcik mrz.

 przym. altowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) kontratenor, kontralt

Wiktionary


alt-right

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. zbiór pow­sta­łych w dru­giej de­ka­dzie XX wieku w USA skraj­nie pra­wi­co­wych ide­o­lo­gii, gło­szą­cych m.in. białą su­pre­ma­cję, an­ty­se­mi­tyzm i hasła pra­wi­co­wo­po­pu­li­stycz­ne;

 (1.2) spo­łecz­ność po­plecz­ni­ków alt-righ­tu (1.1)

Wiktionary

Alt-right, al­ter­na­ti­ve right – nie­jed­no­rod­ny ruch po­li­tycz­ny obej­mu­ją­cy skraj­nie pra­wi­co­we ide­o­lo­gie, które odrzu­ca­ją wiele po­stu­la­tów kon­ser­wa­tyz­mu głów­ne­go nurtu. Au­tor­stwo po­ję­cia przy­pi­su­je się bia­łe­mu su­pre­ma­cjo­ni­ście Ri­char­do­wi Spen­ce­ro­wi, który użył go w 2010 r.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Re­por­te­rzy od­no­to­wa­li wy­ko­rzy­sty­wa­nie przez alt-right in­ter­ne­to­wych memów do pro­pa­go­wa­nia swo­jej ide­o­lo­gii, szcze­gól­nie w od­nie­sie­niu do ta­kich stron jak 4chan i 8chan.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alt-rightowiec mos.

 przym. alt-rightowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) altprawica, prawica alternatywna

Wiktionary


altair

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­ta­ir – mia­sto i gmina w Bra­zy­lii
  • Al­ta­ir – gwia­zda w kon­ste­la­cji Orła
  • Al­ta­ir – lą­dow­nik księ­ży­co­wy w od­wo­ła­nym pro­gra­mie Con­stel­la­tion
  • Al­ta­ir 8800 – kom­pu­ter oso­bi­sty
  • Al­ta­ir 1 – ame­ry­kań­ski człon ra­kiet no­śnych
  • Al­ta­ir 1A – ame­ry­kań­ski człon ra­kiet no­śnych ro­dzi­ny Scout
  • „Al­ta­ir” – nazwa okrę­tów
  • USS „Al­ta­ir” – okrę­ty US Navy
  • Al­ta­ir – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Altaïr ibn La-Ahad – głów­ny bo­ha­ter gry kom­pu­te­ro­wej As­sas­sin’s Creed

Wikipedia


altambas

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. zło­to­głów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈtãmbas, AS: altãmbas

Wiktionary


altamira

1. mia­sto w Bra­zy­lii;
2. mia­sto w Mek­sy­ku;
3. mia­sto w Ko­lum­bii;
4. ja­ski­nia w Hisz­pa­nii


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­ta­mi­ra – ja­ski­nia kra­so­wa w Hisz­pa­nii
  • Al­ta­mi­ra – mia­sto w Bra­zy­lii
  • Al­ta­mi­ra – mia­sto w Mek­sy­ku
  • Al­ta­mi­ra – mia­sto w Ko­lum­bii
  • Al­ta­mi­ra do Paraná – mia­sto i gmina w Bra­zy­lii, w sta­nie Pa­ra­na
  • Mi­kro­re­gion Al­ta­mi­ra – mi­kro­re­gion w bra­zy­lij­skim sta­nie Pará
  • Al­ta­mi­ra FC – mek­sy­kań­ski klub pił­kar­ski z sie­dzi­bą w mie­ście Al­ta­mi­ra, w sta­nie Ta­ma­u­li­pas
  • Esta­dio Al­ta­mi­ra – sta­dion pił­kar­ski w mek­sy­kań­skim mie­ście Al­ta­mi­ra, w sta­nie Ta­ma­u­li­pas
  • Port lot­ni­czy Al­ta­mi­ra – port lot­ni­czy po­ło­żo­ny w Al­ta­mi­rze, w sta­nie Pará, w Bra­zy­lii
  • Hra­bi­na Al­ta­mi­ra z córką – obraz olej­ny hisz­pań­skie­go ma­la­rza Fran­ci­sca Goi
  • Por­tret hra­bie­go de Al­ta­mi­ra – obraz olej­ny hisz­pań­skie­go ma­la­rza Fran­ci­sca Goi
  • Ra­fa­el Al­ta­mi­ra y Cre­vea – hisz­pań­ski hi­sto­ryk i praw­nik, sę­dzia Sta­łe­go Try­bu­na­łu Spra­wied­li­wo­ści Mię­dzy­na­ro­do­wej

Wikipedia


altana

bu­dow­la ogro­do­wa o nie­wiel­kich roz­mia­rach, słu­żą­ca do wy­po­czyn­ku i chro­nią­ca przed de­szczem lub słoń­cem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lekki, nie­wiel­ki ogro­do­wy bu­dy­nek;

 (1.2) uczn. sa­mo­chód

Wiktionary

Al­ta­na (al­tan­ka, chłod­nik, cien­nik) – lekka bu­dow­la, czę­sto ażu­ro­wa, sta­wia­na w ogro­dzie, nie­rzad­ko ozdob­na, rów­nież nie­wiel­ki plac za­cie­nio­ny przez krąg drzew.

Al­ta­na za­li­cza­na jest do obiek­tów małej ar­chi­tek­tu­ry ogro­do­wej. Chro­ni przed opa­da­mi i słoń­cem, sta­no­wiąc miej­sce spot­kań oraz od­po­czyn­ku. Jej wzno­sze­nie, po­dob­nie jak two­rze­nie oczek wod­nych czy karm­ni­ków, służy wzbo­ga­ce­niu kom­po­zy­cji i pod­nie­sie­niu wa­lo­rów este­tycz­nych prze­strze­ni.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sprze­cza­my się, która al­ta­na w na­szym ogro­dzie pię­kniej­sza: ró­ża­na czy chmie­lo­wa?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈtãna, AS: altãna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. altannik m.

:: zdrobn. altanka ż.

 przym. altanowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) altanka, pawilon ogrodowy, daw. kiosk; przest. chłodnik, ciennik; reg. śl. lauba

Wiktionary


altanka

nie­wiel­ka al­ta­na; bu­dow­la ogro­do­wa o lek­kiej kon­struk­cji, słu­żą­ca do wy­po­czyn­ku i chro­nią­ca przed de­szczem lub słoń­cem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: al­ta­na

 (1.2) ogrod. mały, letni domek, zwła­szcza na ogro­dzie dział­ko­wym

Wiktionary

Al­tan­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie so­cha­czew­skim, w gmi­nie So­cha­czew. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W na­szym ogro­dzie ró­ża­nym nie ma al­tan­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈtãnka, AS: altãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. altana ż., altannik m.

 przym. altanowy

Wiktionary


altankowy

przy­miot­nik od: al­tan­ka


SJP.pl


altannik

ptak z rzędu wró­blo­wa­tych; bud­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. ptak z ro­dzi­ny nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pti­lo­nor­hyn­chi­dae|ref=tak.;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. altana ż., altanka ż.

Wiktionary


altanniki

ptak z rzędu wró­blo­wa­tych; bud­nik


SJP.pl

Al­tan­ni­ki (Pti­lo­nor­hyn­chi­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes), naj­bli­żej spo­krew­nio­na z ko­ro­ła­za­mi (Cli­mac­te­ri­dae). Wy­stę­pu­ją w Au­stra­lii, na Nowej Gwi­nei i kilku są­sied­nich wy­spach.

Wikipedia


altanowy

→ al­ta­na


SJP.pl

Patrz:

altana

altaria

fun­da­cja pow­sta­ła na mocy za­pi­su te­sta­men­to­we­go lub da­ro­wiz­ny, zwią­za­na z okre­ślo­nym oł­ta­rzem ja­kie­goś ko­ścio­ła


SJP.pl

Al­ta­ria (z al­ta­re – oł­tarz, fun­dusz albo zapis na utrzy­ma­nie oł­ta­rza lub ka­pli­cy w ko­ście­le) – ro­dzaj fun­da­cji (pre­ben­dy) ko­ściel­nej, któ­rej celem jest spra­wo­wa­nie kultu przez al­ta­ry­stę przy wyz­na­czo­nym spe­cjal­nie do tego celu oł­ta­rzu. Upo­sa­że­nie al­ta­rii było zwią­za­ne z oł­ta­rzem w ko­ście­le ko­le­giac­kim lub pa­ra­fial­nym, rza­dziej innym.

Wikipedia


altaryjny

→ al­ta­ria


SJP.pl

Patrz:

altaria

altarysta

daw­niej: du­chow­ny ka­to­lic­ki opie­ku­ją­cy się oł­ta­rzem; al­ta­rzy­sta


SJP.pl

Al­ta­ry­sta (oł­tarz­nik) z łac. "al­ta­ri­sta" – opie­kun oł­ta­rza, daw­niej za­wsze du­chow­ny, sługa ko­ściel­ny, mi­ni­strant.

W śred­nio­wie­czu i cza­sach no­wo­żyt­nych du­chow­ny, opie­kun al­ta­rii w ko­ście­le, czer­pią­cy z tego ty­tu­łu swoje do­cho­dy. Al­ta­ry­ści miesz­ka­li zaz­wy­czaj w do­mach w bez­poś­red­nim są­siedzt­wie ko­ścio­ła. W przy­pad­ku więk­szych ko­ścio­łów, w któ­rych znaj­do­wa­ło się kilka/kil­ka­na­ście oł­ta­rzy, al­ta­ry­stów by­wa­ło wielu. Po­zo­sta­łość po do­mach al­ta­ry­stów sta­no­wią ka­mie­nicz­ki Jaś i Mał­go­sia we Wroc­ła­wiu).

Wikipedia


altarzysta

ka­płan po­sia­da­ją­cy prawo do do­cho­dów usta­lo­nych w akcie fun­da­cyj­nym al­ta­rii


SJP.pl


altavista

Al­ta­vi­sta – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Wir­gi­nia, w hrab­stwie Camp­bell.

Wikipedia


altazymut

prze­no­śny przy­rząd, uży­wa­ny do wyz­na­cza­nia współ­rzęd­nych ge­o­gra­ficz­nych, czasu i azy­mu­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) astr. geod. daw. przy­rząd po­mia­ro­wy uży­wa­ny w XVIII i XIX wieku do po­mia­ru wy­so­ko­ści i azy­mu­tu ciał nie­bie­skich;

 (1.2) astr. pier­wow­zór in­stru­men­tu uni­wer­sal­ne­go

Wiktionary

Al­ta­zy­mut (łac. "alt(itudo)" - wy­so­kość + "azy­mut") – przy­rząd do po­mia­rów astro­no­micz­no-ge­o­de­zyj­nych uży­wa­ny w XVIII i XIX w. Urzą­dze­nie to miało za za­da­nie po­miar wy­so­ko­ści azy­mu­tów ciał nie­bie­skich.

Wikipedia


altcoin

[czy­taj: alt­kojn] każda kryp­to­wa­lu­ta inna niż bit­co­in


SJP.pl


altcoinowy

→ alt­co­in [czy­taj: alt­koj­no­wy]


SJP.pl


altea

model sa­mo­cho­du marki Seat


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Altea – w mi­to­lo­gii grec­kiej kró­lo­wa Ka­li­do­nu, córka Te­stio­sa
  • Altea – mia­sto w Hisz­pa­nii, we wspól­no­cie au­to­no­micz­nej Wa­len­cja
  • SEAT Altea – sa­mo­chód oso­bo­wy pro­du­ko­wa­ny przez firmę SEAT
  • Alt­ha­ea – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia


altembas

cięż­ka, prze­ty­ka­na zło­ty­mi nićmi tka­ni­na, bar­dzo kosz­tow­na, uży­wa­na w daw­nej Pol­sce na ubio­ry i stro­je ko­ściel­ne; zło­to­głów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) włók. daw. cięż­ka bły­szczą­ca tka­ni­na jed­wab­na prze­ty­ka­na złotą nicią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mię­dzy al­tem­ba­sem i zło­to­gło­wiem ta była róż­ni­ca, że w al­tem­ba­sie os­no­wa jed­wab­na a wątek złoty, w zło­to­gło­wiu zaś wątek jed­wab­ny a os­no­wa złota.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈtɛ̃mbas, AS: altẽmbas

Wiktionary

Powiązane:

 przym. altembasowy

Wiktionary


altembasowy

zwią­za­ny z al­tem­ba­sem


SJP.pl


altenberg

mia­sto w Sak­so­nii


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­ten­berg bei Linz – gmina tar­go­wa w kraju związ­ko­wym Górna Au­stria, w po­wie­cie Ur­fahr-Um­ge­bung
  • Al­ten­berg – dziel­ni­ca Ils­ho­fen
  • Al­ten­berg – dziel­ni­ca Obe­ras­bach
  • Al­ten­berg – dziel­ni­ca gminy Odent­hal w po­wie­cie Rhe­i­nisch-Ber­gis­cher Kreis w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia Pół­noc­na-West­fa­lia
  • Al­ten­berg – mia­sto w kraju związ­ko­wym Sak­so­nia, w po­wie­cie Sächsische Schwe­iz-Osterz­ge­bir­ge
  • Al­ten­berg – wspól­no­ta ad­mi­ni­stra­cyj­na w kraju związ­ko­wym Sak­so­nia, w po­wie­cie Sächsische Schwe­iz-Osterz­ge­bir­ge
  • Al­ten­berg – klasz­tor koło Wetz­lar
  • Ra­dzi­mo­wi­ce
  • Al­fred Al­ten­berg (1877–1924) – pol­ski księ­garz i wy­daw­ca, syn Her­ma­na
  • He­le­na Al­ten­berg (1904–1978) – pol­ska dzia­łacz­ka ko­mu­ni­stycz­na
  • Her­man Al­ten­berg (1848–1885) – księ­garz i wy­daw­ca, za­ło­ży­ciel Wy­daw­nict­wa Al­ten­ber­ga, oj­ciec Al­fre­da
  • Peter Al­ten­berg (1859–1919) – au­striac­ki pi­sarz

Wikipedia


altenmarkt

mia­sto w Niem­czech


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­ten­markt an der Trie­sting – gmina tar­go­wa w kraju związ­ko­wym Dolna Au­stria, w po­wie­cie Baden
  • Al­ten­markt bei Sankt Gal­len – gmina tar­go­wa w kraju związ­ko­wym Sty­ria, w po­wie­cie Lie­zen
  • Al­ten­markt im Pon­gau – gmina tar­go­wa w kraju związ­ko­wym Sal­zburg, w po­wie­cie St. Jo­hann im Pon­gau
  • Al­ten­markt – dziel­ni­ca Cham
  • Al­ten­markt – dziel­ni­ca Oster­ho­fen
  • Al­ten­markt an der Alz – gmina w kraju związ­ko­wym Ba­wa­ria, w po­wie­cie Tra­un­ste­in

Wikipedia


alteracja

chro­ma­tycz­ne pod­wyż­sze­nie lub ob­ni­że­nie dźwię­ku skali


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. iry­ta­cja, nie­po­kój, zde­ner­wo­wa­nie

 (1.2) daw. sfał­szo­wa­nie aktu praw­ne­go

 (1.3) muz. pod­wyż­sze­nie lub ob­ni­że­nie dźwię­ku na­le­żą­ce­go do skali lub akor­du

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­te­ra­cja – po­ję­cie z za­kre­su te­o­rii mu­zy­ki
  • Al­te­ra­cja – wieś na Lit­wie
  • Al­te­ra­cja – po­wieść Kings­le­ya Amisa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aż na­resz­cie, kiedy już panią Ma­de­jo­wą zu­peł­na miała chwy­cić al­te­ra­cja, drzwi stu­knę­ły ocię­ża­le, do go­spo­dy wszedł Dziur­bac­ki.

 (1.1) O mo­ści­wi mi pa­no­wie! W ist­nej błąka al­te­ra­cji moich wdzię­ków przed­sięw­zię­cie, że was tylu w tym mo­men­cie rzuca splen­dor na mój domek!

Wiktionary


altercatio

[czy­taj: al­ter­ka­tio] z ła­ci­ny: sprzecz­ka;
1. fi­gu­ra re­to­rycz­na ora­tor­stwa an­tycz­ne­go;
2. li­te­rac­ka od­mia­na dia­lo­gu zło­żo­ne­go z krót­kich pytań i od­po­wie­dzi


SJP.pl


alterglobalista

czło­nek ruchu an­ty­glo­ba­li­stycz­ne­go; an­ty­glo­ba­li­sta


SJP.pl


alterglobalistka

→ al­ter­glo­ba­li­sta


SJP.pl

Patrz:

alterglobalista

alterglobalistyczny

prze­ciw­ny glo­ba­li­za­cji, ma­ją­cy na celu jej za­ha­mo­wa­nie; an­ty­glo­ba­li­stycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy al­ter­glo­ba­liz­mu i al­ter­glo­ba­li­stów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaltɛrɡlɔbalʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: alterglobalʹistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alterglobalizm m., alterglobalista m.

Wiktionary


alterglobalizm

ruch spo­łecz­no-po­li­tycz­ny sprze­ci­wia­ją­cy się ko­rzy­ściom pły­ną­cym z pro­ce­sów glo­ba­li­za­cji; an­ty­glo­ba­lizm


SJP.pl


alterkacyja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) śrpol. nie­po­ro­zu­mie­nie, spór, sprzecz­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaltɛrkaˈt͡sɨja, AS: alterkacyi ̯a

Wiktionary


alternacja

1. wy­stę­po­wa­nie wy­mien­ne; wy­mia­na, obocz­ność
2. wy­stę­po­wa­nie na prze­mian co najm­niej dwu róż­nych ele­men­tów
3. obocz­ność gło­sek wy­stę­pu­ją­ca w te­ma­tach i rdze­niach wy­ra­zów


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • al­ter­na­cja (so­cjo­lo­gia) – pro­ces przys­wa­ja­nia idei sprzecz­nych z sy­ste­mem war­to­ści jed­nost­ki
  • al­ter­na­cja (ję­zy­koz­naw­stwo) – wy­stę­po­wa­nie obocz­no­ści gło­sek
  • al­ter­na­cja he­ral­dycz­na – jedna z zasad two­rze­nia her­bów
  • al­ter­na­cja (ar­chi­tek­tu­ra) – po­ję­cie z dzie­dzin sztu­ki i ar­chi­tek­tu­ry
  • al­ter­na­cja w bu­dow­nict­wie – prze­mien­ność pod­pór

Wikipedia


alternacyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest al­ter­na­cyj­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alternacyjny

 przysł. alternacyjnie

Wiktionary


alternacyjny

do­ty­czą­cy al­ter­na­cji; wy­mien­ny (np. ję­zy­ki al­ter­na­cyj­ne)


SJP.pl


alternant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. człon obocz­no­ści fo­ne­tycz­nej lub mor­fo­lo­gicz­nej wy­ra­zu; wa­riant czło­nu wy­ra­zu pow­sta­ją­cy w wy­ni­ku al­ter­na­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alternacja ż.

Wiktionary


alternarioza

Al­ter­na­rio­za – grzy­bo­wa cho­ro­ba ro­ślin wy­wo­ła­na przez ga­tun­ki z ro­dza­ju "Al­ter­na­ria". Do waż­niej­szych al­ter­na­rioz na­le­żą:

Wikipedia


alternat

w ję­zy­koz­naw­stwie: gło­ska lub inny ele­ment ję­zy­ka pod­le­ga­ją­cy al­ter­na­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dypl. za­sa­da ko­lej­no­ści – usta­lo­ny spo­sób, we­dług któ­re­go przed­sta­wi­cie­le państw o tej samej ran­dze pod­pi­su­ją do­ku­ment albo są wy­mie­nia­ni w jego tre­ści, tak aby żadna ze stron nie była uprzy­wi­le­jo­wa­na

Wiktionary

Al­ter­nat – za­sa­da sto­so­wa­na w sto­sun­kach mię­dzy­na­ro­do­wych, w kon­tak­tach dy­plo­ma­tycz­nych oraz pod­czas pod­pi­sy­wa­nia dwu­stron­nych trak­ta­tów mię­dzy­na­ro­do­wych. Po­le­ga na ho­no­ro­wa­niu ko­lej­no­ści państw lub jego przed­sta­wi­cie­li na prze­mian. W eg­zem­pla­rzu umowy przez­na­czo­nym dla jed­nej stro­ny wszel­kie wzmian­ki o niej (nazwa pań­stwa, tytuł głowy pań­stwa) znaj­du­ją się na pier­wszym miej­scu.

Wikipedia


alternator

1. układ zero-je­dyn­ko­wy, w któ­rym bo­dziec czyn­ny na jed­nym tylko do­wol­nym wej­ściu wy­wo­łu­je re­ak­cję czyn­ną je­dy­ne­go wyj­ścia;
2. prąd­ni­ca prądu prze­mien­ne­go, czę­sto trój­fa­zo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mot. prąd­ni­ca prądu prze­mien­ne­go;

 (1.2) slang. chło­pak, któ­re­go ce­chu­je al­ter­na­tyw­ny ubiór i słu­cha­nie nie­kon­wen­cjo­nal­nej mu­zy­ki

Wiktionary

Al­ter­na­tor ( al­ter­no ‘wy­mie­niam’, ‘prze­mie­niam’) – prąd­ni­ca prądu prze­mien­ne­go, czę­sto trój­fa­zo­wa. Służy do zmia­ny ener­gii me­cha­nicz­nej w ener­gię elek­trycz­ną z wy­ko­rzy­sta­niem zja­wi­ska in­duk­cji elek­tro­ma­gne­tycz­nej po­wo­du­ją­ce­go ge­ne­ra­cję prądu prze­mien­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jerzy kupił był już sa­mo­chód, kiedy od­krył, że ma on nie­spraw­ny al­ter­na­tor.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaltɛrˈnatɔr, AS: alternator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alternatywka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) alternatyw, fż. alternatywka

Wiktionary


alternatorowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy al­ter­na­to­ra

Wiktionary


alternatyw

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) slang. chło­pak, któ­re­go ce­chu­je al­ter­na­tyw­ny ubiór i słu­cha­nie nie­kon­wen­cjo­nal­nej mu­zy­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alternatywka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alternator, fż. alternatywka

Wiktionary


alternatywa

1. dwie wy­klu­cza­ją­ce się moż­li­wo­ści, np. mieć al­ter­na­ty­wę;
2. sy­tu­a­cja wy­ma­ga­ją­ca wy­bo­ru mię­dzy dwie­ma wy­klu­cza­ją­cy­mi się moż­li­wo­ścia­mi, np. sta­nąć przed al­ter­na­ty­wą;
3. po­tocz­nie: inna moż­li­wość, inne roz­wią­za­nie, np. al­ter­na­ty­wa dla planu go­spo­dar­cze­go;
4. w lo­gi­ce: zda­nie zło­żo­ne współ­rzęd­nie (po­łą­czo­nych spój­ni­kiem "lub" lub "albo"), praw­dzi­we wów­czas, gdy choć­by jedno ze zdań skła­do­wych jest praw­dzi­we; suma lo­gicz­na; wyraz czę­sto uży­wa­ny w błęd­nym zna­cze­niu "jedna z moż­li­wo­ści", np.: Miał dwie al­ter­na­ty­wy. (po­praw­nie: Miał dwie moż­li­wo­ści.)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) log. suma lo­gicz­na; zda­nie zło­żo­ne współ­rzęd­nie, praw­dzi­we, gdy jedno ze zdań skła­do­wych jest praw­dzi­we;

 (1.2) pot. sy­tu­a­cja ko­niecz­no­ści wy­bo­ru mię­dzy dwie­ma wy­klu­cza­ją­cy­mi się moż­li­wo­ścia­mi

 (1.3) pot. wybór lub roz­wią­za­nie, na które można się zde­cy­do­wać w miej­sce in­ne­go

Wiktionary

Al­ter­na­ty­wa, suma lo­gicz­na, al­ter­na­ty­wa zwy­kła, al­ter­na­ty­wa nie­ro­złącz­na, al­ter­na­ty­wa łącz­na – zda­nie lo­gicz­ne o po­sta­ci "p lub q", gdzie "p", "q" są zda­nia­mi. W lo­gi­ce ma­te­ma­tycz­nej al­ter­na­ty­wę za­pi­su­je się for­mu­la_1 Al­ter­na­ty­wa "p lub q" jest zda­niem praw­dzi­wym, gdy co najm­niej jedno z jej zdań skła­do­wych "p", "q" jest praw­dzi­we.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­kła­dem al­ter­na­ty­wy lo­gicz­nej jest fraza: „Praw­da lub fałsz to praw­da”.

 (1.2) Mam al­ter­na­ty­wę: albo stu­dia, albo w ka­ma­sze.

 (1.3) Naj­gor­sze jest to, że nie mam żad­nej sen­sow­nej al­ter­na­ty­wy!

 (1.3) Al­ter­na­ty­wy na li­ście skład­ni­ków w prze­pi­sie na cia­sto ko­ko­so­we prze­dzie­lo­no uko­śni­ka­mi, np. „mleko so­jo­we/inne ro­ślin­ne”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaltɛrnaˈtɨva, AS: alternatyva

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alternatywka ż.

 przym. alternatywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) suma logiczna, dysjunkcja

 (1.2) możliwość, opcja, wybór, dylemat

Wiktionary


alternatywek

po­tocz­nie: chło­pak o al­ter­na­tyw­nych upo­do­ba­niach i za­cho­wa­niach


SJP.pl


alternatywka

po­tocz­nie: chło­pak o al­ter­na­tyw­nych upo­do­ba­niach i za­cho­wa­niach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) neol. uczn. dziew­czy­na, którą ce­chu­je al­ter­na­tyw­ny ubiór i słu­cha­nie nie­kon­wen­cjo­nal­nej mu­zy­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Al­ter­na­tyw­ki już nie są al­ter­na­tyw­ne, bo obec­nie jest tyle al­ter­na­ty­wek, że bar­dziej wy­róż­nia­ją się z tłumu dziew­czy­ny, które nie są al­ter­na­tyw­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alternatywa ż.

:: fm. alternator, alternatyw

 przym. alternatywny

Wiktionary


alternatywność

1. cecha tego, co do­pu­szcza jedną z dwóch moż­li­wo­ści, np. al­ter­na­tyw­ność ofer­ty;
2. rzad­ko: prze­ciw­sta­wia­nie się temu, co tra­dy­cyj­ne i ofi­cjal­nie uz­na­ne, bycie w opo­zy­cji do nurtu ofi­cjal­ne­go


SJP.pl

W al­ge­brze o gru­po­i­dzie for­mu­la_1 mówi się, że jest le­wo­stron­nie al­ter­na­tyw­ny, jeśli for­mu­la_2 dla każ­de­go for­mu­la_3 i for­mu­la_4 w for­mu­la_1 oraz pra­wo­stron­nie al­ter­na­tyw­ny, jeśli for­mu­la_6 dla każ­de­go for­mu­la_3 i for­mu­la_4 w for­mu­la_9 O gru­po­i­dzie bę­dą­cym za­ra­zem lewo- jak i pra­wo­stron­nie al­ter­na­tyw­nym mówi się krót­ko, iż jest al­ter­na­tyw­ny.

Wikipedia


alternatywny

1. do­pu­szcza­ją­cy jedną z dwóch moż­li­wo­ści, np. ofer­ta al­ter­na­tyw­na;
2. do­ty­czą­cy jed­nej z dwóch moż­li­wo­ści, np. wyj­ście al­ter­na­tyw­ne;
3. prze­ciw­sta­wia­ją­cy się temu, co tra­dy­cyj­ne i ofi­cjal­nie uz­na­ne, sto­ją­cy w opo­zy­cji do nurtu ofi­cjal­ne­go, np. me­dy­cy­na al­ter­na­tyw­na;
4. rządy al­ter­na­tyw­ne - ga­bi­ne­ty zmie­nia­ją­ce się w za­leż­no­ści od tego, która par­tia zyska w wy­bo­rach więk­szość par­la­men­tar­ną


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który daje moż­ność wy­bo­ru jed­nej z dwóch wy­klu­cza­ją­cych się moż­li­wo­ści

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) taki, który prze­ciw­sta­wia się temu, co tra­dy­cyj­ne i ofi­cjal­nie uz­na­wa­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie mu­sisz jed­nak upra­wiać seksu bez za­bez­pie­cze­nia ani pod­dać się cał­ko­wi­tej ab­sty­nen­cji. Dla ta­kich ko­biet jak ty wy­my­ślo­no kon­do­my z al­ter­na­tyw­ne­go two­rzy­wa.

 (2.1) Al­ter­na­tyw­ki już nie są al­ter­na­tyw­ne, bo obec­nie jest tyle al­ter­na­ty­wek, że bar­dziej wy­róż­nia­ją się z tłumu dziew­czy­ny, które nie są al­ter­na­tyw­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alternatywa ż., alternatywka ż., alternatywność ż.

 przysł. alternatywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wariantywny

Wiktionary


alternowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. o mor­fe­mach lub fo­ne­mach ety­mo­lo­gicz­nie po­krew­nych, ale róż­nią­cych się fo­ne­tycz­nie: wy­stę­po­wa­nie w spo­sób obocz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alternacja ż.

 czas. alternować

Wiktionary


alternować

1. w ję­zy­koz­naw­stwie, o gło­skach lub in­nych ele­men­tach ję­zy­ka: ule­gać wy­mia­nie, wy­stę­po­wać obocz­nie;
2. w ar­chi­tek­tu­rze: wy­stę­po­wać na­prze­mien­nie;
3. rzad­ko: wy­stę­po­wać wy­mien­nie


SJP.pl


alterocentrycznie

przy­słó­wek

 (1.1) książk. poś­wię­ca­jąc się dla in­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alterocentryczność ż., alterocentryzm mrz.

 przym. alterocentryczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) altruistycznie

Wiktionary


alterocentryczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest al­te­ro­cen­trycz­ne; cecha tych, któ­rzy są al­te­ro­cen­trycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alterocentryzm mrz.

 przym. alterocentryczny

 przysł. alterocentrycznie

Wiktionary


alterocentryczny

książ­ko­wo: do­ty­czą­cy al­te­ro­cen­tryz­mu, wy­ni­ka­ją­cy z al­te­ro­cen­tryz­mu - po­sta­wy be­zin­te­re­sow­nej tro­ski o dobro in­nych, go­to­wo­ści do poś­wię­ceń, np. al­tru­i­stycz­na pomoc, al­tru­i­stycz­ne za­sa­dy; be­zin­te­re­sow­ny, al­tru­i­stycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. poś­wię­ca­ją­cy się dla in­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alterocentryczność ż., alterocentryzm mrz.

 przysł. alterocentrycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) altruistyczny

Wiktionary


alterocentryzm

książ­ko­wo: po­sta­wa be­zin­te­re­sow­nej tro­ski o dobro in­nych, go­to­wość do poś­wię­ceń, prze­ci­wień­stwo ego­iz­mu; al­tru­izm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) poś­wię­ca­nie się dla in­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alterocentryczność ż.

 przym. alterocentryczny

 przysł. alterocentrycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) altruizm

Wiktionary


alterowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|al­te­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. alterować

 rzecz. zalterowanie n.

Wiktionary


alterować

1. daw­niej: uno­sić się gnie­wem
2. pod­wyż­szać lub ob­ni­żać dźwięk skła­do­wy akor­du lub skali dia­to­ni­czej


SJP.pl


altima

model sa­mo­cho­du marki Nis­san


SJP.pl


altimetr

lot­ni­czy przy­rząd po­kła­do­wy słu­żą­cy do po­mia­ru wy­so­ko­ści lotu; al­ty­metr


SJP.pl


altimetria

jedna z metod ge­o­dez­ji sa­te­li­tar­nej sto­so­wa­na do wyz­na­cza­nia ge­o­i­dy i pa­ra­me­trów pola gra­wi­ta­cyj­ne­go Ziemi na ob­sza­rze mórz i oce­a­nów; al­ty­me­tria


SJP.pl


altimetryczny

→ al­ti­me­tria


SJP.pl

Patrz:

altimetria

altiplano

śród­gór­ski pła­sko­wyż w An­dach Środ­ko­wych; Wy­ży­na Bo­li­wij­ska


SJP.pl

Al­ti­pla­no – pła­sko­wyż śród­gór­ski w An­dach Środ­ko­wych, w Bo­li­wii (Park Na­ro­do­wy Sa­ja­ma), Peru i pół­noc­nym Chile (Park Na­ro­do­wy Lauca).

Znaj­du­je się na wy­so­ko­ści 3300–3800 m n.p.m. Wy­stę­pu­ją kot­li­ny be­zod­pły­wo­we. Znaj­du­ją się je­zio­ra (m.in. Ti­ti­ca­ca, Poopó), a także sol­ni­ska (Salar de Uyuni). Wy­stę­pu­je ro­ślin­ność pół­pu­styn­na (puna) oraz naj­więk­sze na świe­cie złoża rudy cyny.

Wikipedia


altman

naz­wi­sko


SJP.pl


altmed

po­tocz­nie: me­dy­cy­na al­ter­na­tyw­na


SJP.pl


altmedowy

→ alt­med


SJP.pl

Patrz:

altmed

alto

model sa­mo­cho­du marki Su­zu­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alto Hama – mia­sto
  • Alto-Zaza – mia­sto
  • Alto Ale­gre
  • Alto Ale­gre do Pindaré – gmina
  • Alto Ara­gu­a­ia – mia­sto
  • Alto Bela Vista – mia­sto
  • Alto Boa Vista – mia­sto
  • Alto Ca­pa­raó – mia­sto
  • Alto Feliz – mia­sto
  • Alto Garças – mia­sto
  • Alto Jequitibá – mia­sto
  • Alto Pa­ra­gu­ai – mia­sto

Wikipedia


altocumulus

[czy­taj: al­to­ku­mu­lus] chmu­ra w po­sta­ci bia­łej lub sza­rej ła­wi­cy; chmu­ra śred­nia kłę­bia­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. kłę­bia­sta chmu­ra śred­nie­go pię­tra;

Wiktionary

Al­to­cu­mu­lus ["łac."] (Ac), chmu­ry śred­nie kłę­bia­ste – ro­dzaj chmur pię­tra śred­nie­go zło­żo­nych z bia­łych lub sza­rych drob­nych czło­nów, ma­łych obło­ków, a nie­kie­dy przy­le­ga­ją­cych do sie­bie i two­rzą­cych war­stwę.

W odróż­nie­niu od chmur pie­rza­stych kłę­bia­stych ("Cir­ro­cu­mu­lus") czło­ny są więk­sze niż ko­niec palca wy­cią­gnię­tej w ich stro­nę ręki.

Wikipedia


altocumulusowy

→ al­to­cu­mu­lus [czy­taj: al­to­ku­mu­lu­so­wy]


SJP.pl


altostratus

chmu­ra śred­nia war­stwo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. chmu­ra śred­nia, two­rzą­ca jed­no­li­tą szarą lub nie­bie­sko­sza­rą war­stwę na nie­bie, zwy­kle przy­sła­nia­ją­cą słoń­ce lub księ­życ, wy­stę­pu­ją­ca na wy­so­ko­ści 2–7 km, mo­gą­ca dawać lekki deszcz lub śnieg;

Wiktionary

Al­to­stra­tus ["łac."] (As – chmu­ra śred­nia war­stwo­wa) – chmu­ra w po­sta­ci gru­bej i gę­stej, nie­bie­skiej albo sza­rej war­stwy, przez którą słoń­ce lub księ­życ prześ­wie­ca­ją jak przez. Skła­da się z kro­pel wody oraz krysz­tał­ków lodu. Czę­sto po­kry­wa całe niebo, a cza­sem to­wa­rzy­szy jej opad drob­ne­go de­szczu lub śnie­gu. Wy­stę­pu­je na wy­so­ko­ści od 2 do 5 km.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) chmura średnia warstwowa, symbol: As

Wiktionary


altostratusowy

przy­miot­nik od: al­to­stra­tus


SJP.pl


altowiolinista

muzyk płci mę­skiej gra­ją­cy na al­tów­ce; al­ci­sta; al­to­wio­li­sta; al­ty­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. czło­wiek gra­ją­cy na al­tów­ce

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaltɔvʲjɔlʲĩˈɲista, AS: altovʹi ̯olʹĩńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. altowiolista m., altowiolistka ż.

:: fż. altowiolinistka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) altowiolista, alcista, altysta

Wiktionary


altowiolinistka

muzyk płci żeń­skiej gra­ją­cy na al­tów­ce; al­cist­ka; al­to­wio­list­ka; al­tyst­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: al­to­wio­li­ni­sta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Al­to­wio­li­nist­ka za­gra­ła pię­kny kon­cert.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaltɔvʲjɔlʲĩˈɲistka, AS: altovʹi ̯olʹĩńistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. altowiolinista m., altowiolista m., altowiolistka ż.

Wiktionary


altowiolista

muzyk płci mę­skiej gra­ją­cy na al­tów­ce; al­ci­sta; al­to­wio­li­ni­sta; al­ty­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. muzyk, który gra na al­tów­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Al­to­wio­li­sta za­grał pię­kny kon­cert.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaltɔvʲjɔˈlʲista, AS: altovʹi ̯olʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. altowiolinista mos.

:: fż. altowiolistka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) altowiolinista, alcista, altysta

Wiktionary


altowiolistka

muzyk płci żeń­skiej gra­ją­cy na al­tów­ce; al­cist­ka; al­to­wio­li­nist­ka; al­tyst­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ko­bie­ta, która gra na al­tów­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Al­to­wio­list­ka za­gra­ła pię­kny kon­cert.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaltɔvʲjɔˈlʲistka, AS: altovʹi ̯olʹistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. altowiolinista m., altowiolinistka ż.

:: fm. altowiolista m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) altowiolinistka, alcistka, altystka

Wiktionary


altowy

przy­miot­nik od: alt (np. głos al­to­wy, sak­so­fon al­to­wy)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) muz. do­ty­czą­cy altu, okre­śla­ją­cy alt

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) muz. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla altu, ma­ją­cy cechy altu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alt mrz., kontralt mrz., alcistka ż., alcista mos., altówka ż., altysta mos., altystka ż., alcik mrz.

Wiktionary


altrajch

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Za­głę­bie Dą­brow­skie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ja­dy­my banom do Al­traj­chu.

Wiktionary


altruista

czło­wiek uczyn­ny, go­to­wy do poś­wię­ceń, sta­wia­ją­cy dobro in­nych ponad włas­ne in­te­re­sy; ide­a­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba be­zin­te­re­sow­nie słu­żą­ca innym, poś­wię­ca­ją­ca się ich spra­wom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dok­tor Judym z „Ludzi be­zdom­nych” był al­tru­i­stą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaltruˈjista, AS: altrui ̯ista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. altruizm m.

:: fż. altruistka ż.

 przym. altruistyczny

 przysł. altruistycznie

Wiktionary


altruistka

książ­ko­wo: ko­bie­ta uczyn­na, sta­wia­ją­ca dobro in­nych ponad włas­ne in­te­re­sy; ide­a­list­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta be­zin­te­re­sow­nie słu­żą­ca innym, poś­wię­ca­ją­ca się ich spra­wom

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaltruˈjistka, AS: altrui ̯istka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. altruizm m.

:: fm. altruista m.

 przym. altruistyczny

 przysł. altruistycznie

Wiktionary


altruistycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób al­tru­i­stycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. altruitka ż., altruizm m., altruista m., altruistka ż., altruistyczność ż.

 przym. altruistyczny

Wiktionary


altruistyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest al­tru­i­stycz­ne; cecha tych, któ­rzy są al­tru­i­stycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. altruitka ż., altruizm m., altruista m., altruistka ż.

 przym. altruistyczny

 przysł. altruistycznie

Wiktionary


altruistyczny

książ­ko­wo: do­ty­czą­cy al­tru­iz­mu, wy­ni­ka­ją­cy z al­tru­iz­mu - po­sta­wy be­zin­te­re­sow­nej tro­ski o dobro in­nych, go­to­wo­ści do poś­wię­ceń, np. al­tru­i­stycz­na pomoc, al­tru­i­stycz­ne za­sa­dy; be­zin­te­re­sow­ny, al­te­ro­cen­trycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy al­tru­iz­mo­wi lub al­tru­i­ście – oso­bie po­ma­ga­ją­cej, my­ślą­cej o in­nych; prze­ciw­ny wobec ego­iz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] czło­wiek nie­wie­rzą­cy może być he­ro­icz­ny, al­tru­i­stycz­ny, wieść życie mo­ral­ne i być – w po­tocz­nym ro­zu­mie­niu tego słowa – świę­ty, i to święt­szy od bar­dzo wielu chrze­ści­jan.

 (1.1) Sta­niesz się bod­hi­satt­wą lub dziec­kiem Buddy wy­łącz­nie pod wa­run­kiem, że wy­ka­żesz al­tru­i­stycz­ną chęć osią­gnię­cia oś­wie­ce­nia. Bod­hi­satt­wo­wie na­zy­wa­ni są dzieć­mi umy­słu Buddy, gdyż zro­dzi­li się z wła­ści­wo­ści stru­mie­nia jego umy­słu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaltrujiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: altrui ̯istyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. altruitka ż., altruizm m., altruistyczność ż., altruista m., altruistka ż.

 przysł. altruistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) książk. alterocentryczny

Wiktionary


altruitka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. żar­to­bli­wa forma po­e­tyc­ka w for­mie ape­la­tyw­ne­go dwu­wier­sza na­kła­nia­ją­ce­go do al­tru­i­stycz­nych za­cho­wań

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. altruizm m., altruista m., altruistka ż., altruistyczność ż.

 przym. altruistyczny

 przysł. altruistycznie

Wiktionary


altruizm

be­zin­te­re­sow­na tro­ska o dobro in­nych, go­to­wość do poś­wię­ceń, prze­ci­wień­stwo ego­iz­mu; al­te­ro­cen­tryzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) be­zin­te­re­sow­na chęć słu­że­nia innym lu­dziom, poś­wię­ce­nia się ich spra­wom;

Wiktionary

Al­tru­izm ( al­tru­is­me, od ła­ciń­skie­go rdze­nia "alter" – inny, drugi) – dzia­ła­nie na ko­rzyść in­nych; do­bro­wol­ne po­no­sze­nie pew­nych kosz­tów przez jed­nost­kę na rzecz innej jed­nost­ki lub grupy; za­cho­wa­nie prze­ciw­staw­ne ego­iz­mo­wi. Al­tru­izm może wy­stę­po­wać za­rów­no wśród ludzi, jak i in­nych ga­tun­ków, np. owa­dów. Jest to pod­sta­wo­we po­ję­cie so­cjo­bio­lo­gii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dok­tor Judym z „Ludzi be­zdom­nych” cha­rak­te­ry­zu­je się al­tru­iz­mem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈtrujism̥, AS: altrui ̯ism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. altruitka ż., altruistyczność ż., altruista m., altruistka ż.

 przym. altruistyczny

 przysł. altruistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alterocentryzm

Wiktionary


altsaksofonistka

→ alt­sak­so­fo­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

altsaksofonista

altsteirer

[czy­taj: alc­taj­rer] au­striac­ka rasa kur


SJP.pl

Alt­ste­i­rer – rasa kur wy­ho­do­wa­na w Au­strii, na pół­noc od Grazu w Sty­rii.

Pier­wsze wzmian­ki o tych sty­ryj­skich ku­rach zwa­nych "back­hendl" (ka­płon) po­cho­dzą z 1694 r.

Po­cząt­ko­wo skrzy­żo­wa­ne z cięż­ki­mi ku­ra­mi pa­dew­ski­mi i ho­do­wa­ne jako mięs­ne. Z krzy­żo­wa­nia z ku­ra­mi az­ja­tyc­ki­mi pow­stał typ mocno zmie­nio­ny – pro­to­pla­sta opi­sy­wa­nej rasy.

Wikipedia


altymetr

przy­rząd po­kła­do­wy uży­wa­ny w sa­mo­lo­tach do po­mia­ru wy­so­ko­ści; al­ti­metr


SJP.pl


altymetria

jedna z metod ge­o­dez­ji sa­te­li­tar­nej sto­so­wa­na do wyz­na­cza­nia ge­o­i­dy i pa­ra­me­trów pola gra­wi­ta­cyj­ne­go Ziemi na ob­sza­rze mórz i oce­a­nów; al­ti­me­tria


SJP.pl

Al­ty­me­tria (łac. "altus" – wy­so­ki, gr. "metréō" – mie­rzę) – tech­ni­ka po­mia­rów zmian wy­so­ko­ści po­wierzch­ni oce­a­nu i po­mia­rów wy­so­ko­ści nad po­wierzch­nią ziemi.

Wikipedia


altysta

1. muzyk gra­ją­cy na al­tów­ce; al­to­wio­li­ni­sta; al­to­wio­li­sta; al­ci­sta;
2. osoba śpie­wa­ją­ca altem; al­ci­sta, alt;
3. muzyk gra­ją­cy na in­stru­men­cie o skali zbli­żo­nej do skali głosu al­to­we­go (np. na sak­so­fo­nie al­to­wym); al­ci­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zob. al­ci­sta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈtɨsta, AS: altysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alcista, alcistka, altystka, alt

 przym. altowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alcista

Wiktionary


altystka

1. muzyk płci żeń­skiej gra­ją­cy na al­tów­ce; al­cist­ka; al­to­wio­list­ka; al­to­wio­li­nist­ka;
2. ko­bie­ta śpie­wa­ją­ca altem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. al­cist­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈtɨstka, AS: altystka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alcistka, alcista, altysta, alt

 przym. altowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alcistka

Wiktionary


altówka

in­stru­ment smycz­ko­wy o 4 stru­nach, stro­jo­ny o kwin­tę niżej od skrzy­piec; viola; wiola


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. smycz­ko­wy in­stru­ment mu­zycz­ny;

Wiktionary

Al­tów­ka (wł. "viola", skrót: "vla.") – mu­zycz­ny in­stru­ment stru­no­wy z grupy chor­do­fo­nów smycz­ko­wych. Al­tów­ka jest nieco więk­sza od skrzy­piec, ma niż­szy, głęb­szy i ła­god­niej­szy ton. Po­mi­mo więk­szych roz­mia­rów al­tów­kę trzy­ma się pod­czas gry tak samo jak skrzyp­ce, opie­ra­jąc ją na ra­mie­niu (po stro­nie o słab­szej la­te­ra­li­za­cji).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­pie­ro współ­cze­śnie, wraz z roz­wo­jem sztu­ki in­stru­men­ta­cji, za­czę­to trak­to­wać al­tów­kę jako sa­mo­dziel­ny in­stru­ment, na­da­jąc mu waż­niej­szą rolę w or­kie­strze sym­fo­nicz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈtufka, AS: altufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alcista mos., alt

 przym. altowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wiola

Wiktionary


altówkowy

zwią­za­ny z al­tów­ką


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) muz. zwią­za­ny z al­tów­ką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Utwór roz­po­czy­na się al­tów­ko­wą so­lów­ką.

Wiktionary


alu-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z alu­mi­nium (gli­nem)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalu, AS: alu

Wiktionary


alucynk

1. stop alu­mi­nium i cynku z do­dat­kiem krze­mu;
2. bla­cha obu­stron­nie po­kry­ta takim sto­pem


SJP.pl


alucynkowy

→ alu­cynk (stop alu­mi­nium i cynku)


SJP.pl


aludel

uży­wa­ny daw­niej w la­bo­ra­to­riach che­micz­nych gli­nia­ny gar­nu­szek w kształ­cie grusz­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. chem. gli­nia­ny gar­nu­szek w kształ­cie grusz­ki, ot­war­ty z obu stron, uży­wa­ny daw­niej w la­bo­ra­to­riach che­micz­nych i al­che­micz­nych, zwła­szcza do su­bli­ma­cji, po­zy­ski­wa­nia jodu czy rtęci

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jajo filozoficzne, wazon hermetyczny, wazon filozoficzny

Wiktionary


aludur

stop alu­mi­nium, man­ga­nu i krze­mu o bar­dzo wy­so­kiej od­por­no­ści na ko­roz­ję


SJP.pl

Alu­dur – stop alu­mi­nium z krze­mem i man­ga­nem. Ce­chu­je się wy­so­ką od­por­no­ścią na ko­roz­ję, w związ­ku z czym wy­ko­rzy­stu­je się go przy pro­duk­cji prze­wo­dów linii wy­so­kie­go na­pię­cia i in­nych ele­men­tów kon­struk­cyj­nych, które by­wa­ją na­ra­żo­ne na złe wa­run­ki ek­splo­a­ta­cji.

Wikipedia


alufelga

po­tocz­nie: felga z alu­mi­nium; alus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mot. felga z alu­mi­nium

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaluˈfɛlɡa, AS: alufelga

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alus, felga aluminiowa

Wiktionary


alufolia

po­tocz­nie: folia alu­mi­nio­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. folia alu­mi­nio­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌaluˈfɔlʲja, AS: alufolʹi ̯a

Wiktionary


alum

alu­mi­nio­wa felga; alu­fel­ga, alus


SJP.pl


alumatol

ma­te­riał wy­bu­cho­wy kru­szą­cy, bę­dą­cy mie­sza­ni­ną azo­ta­nu amo­no­we­go, trój­ni­tro­to­lu­e­nu i me­ta­licz­ne­go glinu; sto­so­wa­ny gł. do wy­bu­chów pod­wod­nych oraz do robót skal­nych; amo­nal


SJP.pl


alumel

stop niklu wy­ko­rzy­sty­wa­ny do bu­do­wy ter­mo­e­le­men­tów, za­wie­ra 2% man­ga­nu, 2,2% alu­mi­nium, 1,4% krze­mu


SJP.pl

Alu­mel – stop niklu za­wie­ra­ją­cy 0,8–2% man­ga­nu, 1,8–2,5% alu­mi­nium, 0,8–2% krze­mu i do­miesz­ki że­la­za i ko­bal­tu.

Opor­ność elek­trycz­na wła­ści­wa ok. 0,32×10 Ω. Wraż­li­wy na dzia­ła­nie siar­ki i węgla. Wy­ko­rzy­sty­wa­ny przy wy­ro­bie ter­mo­o­gniw, prze­wo­dów kom­pen­sa­cyj­nych i opor­ni­ków o dłu­gim cza­sie pracy w tem­pe­ra­tu­rze do 1000 °C.

Wikipedia


alumetowanie

w tech­ni­ce: na­try­ski­wa­nie alu­mi­nium na stal i wy­ża­rza­nie do pow­sta­nia zgo­rze­li­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) met. pow­le­ka­nie wy­ro­bów me­ta­lo­wych po­wło­ką ochron­ną z alu­mi­nium

Wiktionary

Powiązane:

 czas. alumetować ndk.

Wiktionary


alumian

za­sa­do­wy siar­czan glinu


SJP.pl


aluminiowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. po­kry­wa­nie cze­goś war­stwą alu­mi­nium

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aluminium n.

 czas. aluminiować ndk.

 przym. aluminiowy

Wiktionary


aluminiować

po­kry­wać coś war­stwą alu­mi­nium


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­a­lu­mi­nio­wać)

 (1.1) na­kła­dać war­stwę alu­mi­nium na inne ma­te­ria­ły w celu na­da­nia im po­żą­da­nych wła­ści­wo­ści, ta­kich jak od­por­ność na ko­roz­ję, este­ty­ka czy prze­wod­ność elek­trycz­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Firma alu­mi­niu­je bla­chy, aby po­pra­wić ich wła­ści­wo­ści od­por­no­ścio­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aluminiowanie n., aluminium n.

 przym. aluminiowy

Wiktionary


aluminiowo-szklany

zro­bio­ny ze szkła oraz alu­mi­nium


SJP.pl


aluminiowy

wy­ko­na­ny z alu­mi­nium, za­wie­ra­ją­cy alu­mi­nium (np. stop alu­mi­nio­wy, folia alu­mi­nio­wa)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­ko­na­ny z alu­mi­nium

 (1.2) zwią­za­ny z alu­mi­nium, do­ty­czą­cy alu­mi­nium

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Maszt jest słu­pem drew­nia­nym, alu­mi­nio­wym lub z in­ne­go ma­te­ria­łu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalũmʲĩˈɲɔvɨ, AS: alũmʹĩńovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aluminium n., aluminiowanie n.

 czas. aluminiować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) glinowy

Wiktionary


aluminit

mi­ne­rał, uwod­nio­ny siar­czan glinu


SJP.pl


aluminium

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Al i licz­bie ato­mo­wej 13, lekki sre­brzy­sto­bia­ły metal, kru­chy i łam­li­wy, jako skład­nik sto­pów wy­ko­rzy­sty­wa­ny do pro­duk­cji wielu pro­duk­tów, np. pu­szek do na­po­jów; glin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. glin

Wiktionary

Alu­mi­nium – glin o czy­sto­ści tech­nicz­nej, za­wie­ra­ją­cy różne ilo­ści za­nie­czy­szczeń, za­leż­nie od me­to­dy otrzy­my­wa­nia. W wy­ni­ku ra­fi­na­cji elek­tro­li­tycz­nej otrzy­mu­je się alu­mi­nium za­wie­ra­ją­ce 99,950–99,955% Al. Alu­mi­nium hut­ni­cze, otrzy­my­wa­ne przez elek­tro­li­zę tlen­ku glinu w sto­pio­nym krio­li­cie, za­wie­ra 99,0–99,8% Al.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Alu­mi­nium jest bar­dzo lek­kim me­ta­lem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌalũˈmʲĩɲũm, AS: alũmʹĩńũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aluminon m., aluminiowanie n.

 czas. aluminiować ndk.

 przym. aluminiowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chem. glin; symbol. Al

Wiktionary


aluminograficzny

przy­miot­nik od: alu­mi­no­gra­fia


SJP.pl


aluminotermia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hutn. met. pro­ces me­ta­lur­gicz­ny, bę­dą­cy eg­zo­ter­micz­ną re­ak­cją che­micz­ną, w któ­rej glin (alu­mi­nium) re­a­gu­je z tlen­kiem me­ta­lu, re­du­ku­jąc ten tle­nek do me­ta­lu i two­rząc przy tym tle­nek glinu (Al₂O₃) oraz wy­dzie­la­jąc duże ilo­ści cie­pła

Wiktionary

Alu­mi­no­ter­mia – pro­ces me­ta­lur­gicz­ny otrzy­my­wa­nia me­ta­li po­przez re­duk­cję ich tlen­ków sprosz­ko­wa­nym lub zgra­nu­lo­wa­nym gli­nem. Sub­stra­ty two­rzą mie­szan­kę ter­mi­to­wą, która re­a­gu­je z wy­dzie­le­niem du­żych ilo­ści cie­pła, na sku­tek czego jej tem­pe­ra­tu­ra do­cho­dzi do 3773 K (3500oC), jest to wyż­sza tem­pe­ra­tu­ra niż ta pod­czas pa­le­nia ma­gne­zu (3100oC)

Wikipedia


aluminotermiczny

przy­miot­nik od: alu­mi­no­ter­mia


SJP.pl


alumn

1. słu­chacz se­mi­na­rium du­chow­ne­go; kle­ryk;
2. ab­sol­went w wyż­szych uczel­niach an­glo­sa­skich;
3. w daw­nej Pol­sce: uczeń kształ­co­ny i utrzy­my­wa­ny przez jakąś szko­łę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) eduk. kośc. stu­dent se­mi­na­rium du­chow­ne­go

 (1.2) eduk. ab­sol­went, szcze­gól­nie w wyż­szych uczel­niach an­glo­sa­skich

 (1.3) hist. eduk. uczeń bez­płat­nie po­bie­ra­ją­cy naukę i utrzy­my­wa­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • alumn – stu­dent se­mi­na­rium du­chow­ne­go
  • alumn – daw­niej uczeń, wy­cho­wa­nek
  • alumn – w kra­jach an­glo­sa­skich ab­sol­went szko­ły wyż­szej

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) kleryk, seminarzysta

 (1.2) absolwent

 (1.3) wychowanek

Wiktionary


alumnat

za­kład, w któ­rym ucz­nio­wie otrzy­my­wa­li bez­płat­nie naukę i utrzy­ma­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. za­kład za­pew­nia­ją­cy bez­płat­nie miesz­ka­nie, opie­kę i naukę; Glo­ger.

 (1.2) daw. dom dla in­wa­li­dów wo­jen­nych; Glo­ger.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈlũmnat, AS: alũmnat

Wiktionary


alumożel

żel gli­no­wy, uwod­nio­ny tle­nek glinu


SJP.pl


alund

kry­sta­licz­ny tle­nek glinu, sto­so­wa­ny do wy­ro­bu krąż­ków szli­fier­skich i tygli ogniotr­wa­łych


SJP.pl


alundowy

zwią­za­ny z alun­dem


SJP.pl


alunia

zdrob­nie­nie od: Alina (imię żeń­skie)


SJP.pl


aluprof

pol­ska firma, do­staw­ca sy­ste­mów zew­nętrz­nych rolet alu­mi­nio­wych oraz ro­lo­wa­nych bram ga­ra­żo­wych i prze­my­sło­wych


SJP.pl

Alu­prof SA – spół­ka po­wo­ła­na w 2006 r. przez Grupę Ka­pi­ta­ło­wą Kęty, którą ut­wo­rzo­no na bazie dwóch już ist­nie­ją­cych spó­łek za­leż­nych:

Przed­się­bior­stwo po­sia­da także za­gra­nicz­ne spół­ki za­leż­ne oraz przed­sta­wi­ciel­stwa funk­cjo­nu­ją­ce pod tym samym szyl­dem.

Wikipedia


alus

śro­do­wi­sko­wo: felga z alu­mi­nium; alu­fel­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. mot. alu­fel­ga

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈalus, AS: alus

Wiktionary


alusal

hand­lo­wa nazwa leku zo­bo­jęt­nia­ją­ce­go kwas żo­łąd­ko­wy, sto­so­wa­ne­go w cho­ro­bie wrzo­do­wej żo­łąd­ka i dwu­nast­ni­cy


SJP.pl


alusia

zdrob­nie­nie od: Ali­cja (imię żeń­skie)


SJP.pl


aluta

rzeka w Ru­mu­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Ru­mu­nii, lewy do­pływ Du­na­ju;

 (1.2) geogr. okręg w po­łud­nio­wo-wschod­niej Ru­mu­nii

Wiktionary

Aluta (rum. "Olt") – rzeka w Ru­mu­nii, lewy do­pływ Du­na­ju o dłu­go­ści 615 km i po­wierzch­ni do­rze­cza 24 050 km².

Rzeka wy­pły­wa ze źró­deł na po­łud­nie od prze­łę­czy Bicaz w gó­rach Hășmaș, pły­nie przez Kar­pa­ty Wschod­nie i Kar­pa­ty Po­łud­nio­we, mię­dzy Gó­ra­mi Fo­ga­ra­ski­mi i Gó­ra­mi Sy­biń­ski­mi two­rzy głę­bo­ki Prze­łom Czer­wo­nej Wieży, prze­ci­na przed­po­le Kar­pat i Ni­zi­nę Wo­ło­ską, a do Du­na­ju ucho­dzi na­prze­ciw buł­gar­skiej miej­sco­wo­ści Čerkovica, w po­bli­żu Islaz.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Waż­niej­sze miej­sco­wo­ści nad Alutą: Fo­ga­rasz, Mârșa Racovița, Călimănești, Râmnicu Vâlcea, Sla­ti­na, Turnu Măgurele.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alucki

Wiktionary


alutorski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Alu­to­ra­mi, do­ty­czą­cy Alu­to­rów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język alu­tor­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alutorowie lm m.

Wiktionary


aluwialny

na­nie­sio­ny przez rzeki (np. osady alu­wial­ne, alu­wial­ne złoża złota)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geol. po­cho­dzą­cy z alu­wiów

 (1.2) geol. przest. od­no­szą­cy się do współ­czes­ne­go nam okre­su ge­o­lo­gicz­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rów­ni­na alu­wial­na Nilu od ty­się­cy lat jest źró­dłem żyz­nych gleb wy­ko­rzy­sty­wa­nych w rol­nict­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aluwia nmos., aluwium n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) napływowy, osadowy

 (1.2) holoceński

Wiktionary


aluwium

1. osad na­gro­ma­dzo­ny przez wody na dnie ko­ry­ta rzeki;
2. młod­sza epoka po­lo­dow­co­wa czwar­to­rzę­du; epoka ho­lo­ceń­ska, ho­lo­cen


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geol. osady pow­sta­ją­ce w pro­ce­sie aku­mu­la­cji na sku­tek dzia­łal­no­ści wód pły­ną­cych;

 (1.2) daw. geol. naj­młod­sza epoka ge­o­lo­gicz­na, ho­lo­cen;

Wiktionary

Alu­wium (l. mn. alu­wia, od al­lu­e­re – ob­my­wać, oble­wać) – osady pow­sta­ją­ce w pro­ce­sie aku­mu­la­cji na sku­tek dzia­łal­no­ści wód pły­ną­cych.

Alu­wia wy­peł­nia­ją więk­szość dolin rzecz­nych i w przy­pad­ku osa­dów de­po­no­wa­nych bez­poś­red­nio przez dzia­łal­ność rzeki od­no­si się do nich węż­sze okre­śle­nie „osady flu­wial­ne”.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: aˈluvʲjũm, AS: aluvʹi ̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. aluwialny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) holocen

Wiktionary


aluzja

nie­wy­raź­na przy­mów­ka od­wo­łu­ją­ca się do cze­goś, o czym nie można po­wie­dzieć wprost; na­pom­knie­nie; pod­tekst


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wzmian­ka ma­ją­ca wy­wo­łać sko­ja­rze­nie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można po­wie­dzieć wprost

Wiktionary

Aluz­ja ( al­lu­sio) – na­wią­za­nie do cze­goś, kogoś; przy­wo­ła­nie nie wprost danej spra­wy. Z re­gu­ły aluz­je są łatwe do od­gad­nię­cia przez od­bior­cę wy­po­wie­dzi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spek­takl „Czwar­ta sio­stra” zo­stał naz­wa­ny przez re­cen­zen­tów iro­nicz­ną aluz­ją do Cze­cho­wa.

 (1.1) Czy­tel­ni­cy (ci z urzę­du) wę­szy­li aluz­je, kpinę z no­we­go ładu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: aˈluzʲja, AS: aluzʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aluzyjność ż.

 przym. aluzyjny

 przysł. aluzyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) napomknienie, podpowiedź, sugestia, wskazówka

Wiktionary


aluzyjka

zdrob­nie­nie od: aluz­ja


SJP.pl


aluzyjność

sztu­ka uży­wa­nia do­my­słów, nie­wy­raź­nie i nie bez­poś­red­nio mó­wie­nie o pew­nych rze­czach tak, aby wzbu­dzić sko­ja­rze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. cecha tego, co jest alu­zyj­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aluzja ż., aluzyjka ż.

 przym. aluzyjny

 przysł. aluzyjnie

Wiktionary


aluzyjny

do­ty­czą­cy aluz­ji, wy­ni­ka­ją­cy z aluz­ji, pełen aluz­ji (np. alu­zyj­na wy­po­wiedź, alu­zyj­ny cha­rak­ter wier­sza)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z aluz­ją; za­wie­ra­ją­cy aluz­je lub po­słu­gu­ją­cy się aluz­ja­mi; bę­dą­cy aluz­ją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aluzja ż., aluzyjność ż.

:: zdrobn. aluzyjka ż.

 przysł. aluzyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) napomykający

Wiktionary


aluś

zdrob­nie­nie od: Ali­cja (imię żeń­skie)


SJP.pl


alva

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alva – pa­ra­fia (fre­gu­e­sia) w gmi­nie Ca­stro Daire
  • Alva – rzeka w Por­tu­ga­lii, do­pływ Mon­de­go
  • Alva – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Flo­ry­da, w hrab­stwie Lee
  • Alva – mia­sto w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Woods
  • Alva – mia­sto w Szko­cji

Wikipedia


alvaro

po­tocz­nie: bar­dzo atrak­cyj­ny, modny męż­czyz­na, ma­ją­cy po­wo­dze­nie u ko­biet


SJP.pl


alves

[czy­taj: al­wesz] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bruno Alves (ur. 1981) – por­tu­gal­ski pił­karz
  • Breno Alves – bra­zy­lij­ski ju­do­ka
  • Dani Alves (ur. 1983) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Maria Alves – bra­zy­lij­ska pił­kar­ka
  • Tiago Alves (ur. 1993) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Tiago Alves (ur. 1996) – por­tu­gal­ski pił­karz
  • Thia­go Alves – bra­zy­lij­ski te­ni­si­sta
  • Thia­go Alves – bra­zy­lij­ski siat­karz
  • Thia­go Alves – bra­zy­lij­ski za­wod­nik MMA
  • Alves (ur. 1996) – bra­zy­lij­ski raper
  • Ca­stro Alves – mia­sto w Bra­zy­lii

Wikipedia


alvit

pre­pa­rat do ochro­ny na­sion przed lar­wa­mi much


SJP.pl


alwa

1. od­mia­na ja­bło­ni;
2. owoc tej ja­bło­ni


SJP.pl


alwar

wę­drow­ny poeta-mi­styk zwią­za­ny z tra­dy­cją bhak­ti, śpie­wa­ją­cy w świą­ty­niach hymny na cześć boga Wisz­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) daw. pot. po­dręcz­nik gra­ma­ty­ki ła­ciń­skiej z XVI wieku; Glo­ger.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alwar – mia­sto w In­diach
  • Alwar – dy­strykt w In­diach, w Ra­dża­sta­nie
  • Alwar – wieś w Ar­me­nii
  • Alwar – imię mę­skie
  • alwar, wł. De in­sti­tu­tio­ne gram­ma­ti­ca – po­dręcz­nik gra­ma­ty­ki ła­ciń­skiej au­tor­stwa Ema­nu­e­la Al­va­re­za
  • Alwar z Kor­do­by

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈalvar, AS: alvar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alwaro mos., alwarro mos., alwarzysta mos.

 przym. alwarowy

Wiktionary


alwarez

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Al­wa­rez i po­cho­dzę z San­tia­go.

Wiktionary


alwaro

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) slang. męż­czyz­na, który ob­no­si się przed wszyst­ki­mi swo­i­mi part­ner­ka­mi; lo­ve­las

 (1.2) slang. ktoś wy­sty­li­zo­wa­ny, przy­li­za­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten koleś to skoń­czo­ny al­wa­ro; co­dzien­nie wsta­wia na fejsa sa­mo­jeb­ki z pa­nien­ka­mi i ja­kieś chore pe­dal­skie zdję­cia.

 (1.2) – Wi­dzia­łaś tego ko­le­sia w ró­żo­wej ko­szul­ce? – No, nie­zły z niego al­wa­ro.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alwarro m., alvaro m., alwar m., alwarzysta mos.

 przym. alwarowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) alwarro, alvaro

Wiktionary


alwarowy

przy­miot­nik od: alwar


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. pot. zwią­za­ny z al­wa­rem, do­ty­czą­cy al­wa­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alwar mzw., alwaro mos., alwarro mos., alwarzysta mos.

Wiktionary


alwarro

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) slang. al­wa­ro

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Te, wi­dzia­łeś tego go­ścia? Ma chło­pak bra­nie. – Noo, nie­zły z niego al­war­ro.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alwaro m., alvaro m., alwar m., alwarzysta mos.

 przym. alwarowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alwaro, alvaro

Wiktionary


alweola

za­głę­bie­nie w owoc­ni­kach grzy­bów, np. smar­dza


SJP.pl


alweolarność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest al­we­o­lar­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. alweolarny

 przysł. alweolarnie

Wiktionary


alweolarny

spół­gło­ska al­we­o­lar­na - spół­gło­ska, któ­rej miej­scem ar­ty­ku­la­cji są dzią­sła, np. sz, ż, cz, dż; spół­gło­ska dzią­sło­wa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fonet. pow­sta­ją­cy przy do­ty­ka­niu przez język oko­li­cy wy­rost­ka zę­bo­do­ło­we­go; taki, któ­re­go miej­scem ar­ty­ku­la­cji są górne dzią­sła

 (1.2) anat. od­no­szą­cy się do pę­che­rzy­ków płuc­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. alweolarność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziąsłowy, zębodołowy

Wiktionary


alweole

za­głę­bie­nie w owoc­ni­kach grzy­bów, np. smar­dza


SJP.pl


alwernia

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Al­wer­nia – mia­sto w po­łud­nio­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie chrza­now­skim, sie­dzi­ba władz gminy miej­sko-wiej­skiej Al­wer­nia.

We­dług da­nych GUS z 30 czerw­ca 2024 r. mia­sto miało 3232 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­ło­ży­cie­lem Al­wer­ni był Krzysz­tof Ko­ry­ciń­ski, herbu Topór, kasz­te­lan woj­nic­ki, wła­ści­ciel Po­rę­by Że­go­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈvɛrʲɲa, AS: alverʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alwernianin mos., Alwernianka ż.

 przym. alwernijski

Wiktionary


alwernianin

miesz­ka­niec Al­wer­ni (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Al­wer­nia­nin. (miesz­ka­niec Al­wer­ni)

Wiktionary


alwernianka

miesz­kan­ka Al­wer­ni (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Al­wer­nian­ka. (miesz­kan­ka Al­wer­ni)

Wiktionary


alwerniański

→ Al­wer­nia; al­wer­nij­ski


SJP.pl


alwernijski

→ Al­wer­nia; al­wer­niań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z mia­stem Al­wer­nia, do­ty­czą­cy mia­sta Al­wer­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alwernia ż., Alwernianin mos., Alwernianka ż.

Wiktionary


alzacja

re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny i kra­i­na hi­sto­rycz­na we wschod­niej Fran­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na Fran­cji, po­ło­żo­ny w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści kraju nad Renem;

 (1.2) hist. geogr. adm. re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny we Fran­cji zaj­mu­ją­cy hi­sto­rycz­ną Al­za­cję (1.1) (znie­sio­ny w 2015 roku)

Wiktionary

Al­za­cja ( Al­sa­ce, al. "Elsàss", El­sass) – kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­no-wschod­niej Fran­cji, nad Renem, w re­gio­nie ad­mi­ni­stra­cyj­nym Grand Est, w de­par­ta­men­tach Dolny Ren na pół­no­cy i Górny Ren na po­łud­niu. Hi­sto­rycz­na Al­za­cja obej­mo­wa­ła je­szcze nie­wiel­ki ob­szar wokół mia­sta Bel­fort, który obec­nie two­rzy de­par­ta­ment Ter­ri­to­i­re de Bel­fort. Od 1982 roku do 31 grud­nia 2015 roku odręb­ny re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: alˈzat͡sʲja, AS: alzacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alzatczyk mos., Alzatka ż.

 przym. alzacki

Wiktionary


alzacki

→ Al­za­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Al­za­cją

Wiktionary

Patrz:

Alzacja

Przykłady

 (1.1) Stras­burg w śred­nio­wie­czu był cen­trum re­for­ma­cji, miesz­kał tam al­zac­ki re­for­ma­tor Mar­tin But­zer.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈzat͡sʲci, AS: alzacʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alzacja ż., Alzatczyk m., Alzatka ż.

Wiktionary


alzacko-lotaryński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Al­za­cją-Lo­ta­ryn­gią, do­ty­czą­cy Al­za­cji-Lo­ta­ryn­gii (pro­win­cji Ce­sar­stwa Nie­miec­kie­go)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alzacja-Lotaryngia ż.

Wiktionary


alzatczyk

miesz­ka­niec Al­za­cji (re­gio­nu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go i kra­i­ny hi­sto­rycz­nej we wschod­niej Fran­cji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Al­za­cji lub osoba płci mę­skiej po­cho­dzą­ca z tego re­gio­nu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈzaṭt͡ʃɨk, AS: alzaṭčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alzacja ż.

:: fż. Alzatka ż.

 przym. alzacki

Wiktionary


alzatka

miesz­kan­ka Al­za­cji (re­gio­nu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go i kra­i­ny hi­sto­rycz­nej we wschod­niej Fran­cji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Al­za­cji lub osoba płci żeń­skiej po­cho­dzą­ca z tego re­gio­nu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: alˈzatka, AS: alzatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Alzacja ż.

:: fm. Alzatczyk m.

 przym. alzacki

Wiktionary


alzheimer

[czy­taj: alc-haj­mer] po­tocz­nie: cho­ro­ba Alz­he­i­me­ra (cho­ro­ba oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go o ta­kich ob­ja­wach jak: otę­pie­nie, pro­ble­my z pa­mię­cią, orien­ta­cją prze­strzen­ną, my­śle­niem)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) med. pot. zob. cho­ro­ba Alz­he­i­me­ra.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alz­he­i­mer – po­tocz­ne okre­śle­nie cho­ro­by Alz­he­i­me­ra
  • Alois Alz­he­i­mer – nie­miec­ki psy­chia­tra i ne­u­ro­pa­to­log

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po szcze­pion­kach lu­dzie głu­pie­ją, można za­paść na au­tyzm, alz­he­i­me­ra, astmę, katar sien­ny – prze­ko­nu­ją an­ty­szcze­pion­kow­cy.

Wiktionary


am

wyraz, zwy­kle pow­tó­rzo­ny, za­chę­ca­ją­cy do je­dze­nia, uży­wa­ny zwy­kle w od­nie­sie­niu do dzie­ci


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) …za­chę­ca­ją­cy dzie­ci do je­dze­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • am, AM, a.m., A.M. – an­glo­sa­skie okre­śle­nie pory dnia (od , przed po­łud­niem)
  • am – at­to­metr, jed­nost­ka dłu­go­ści
  • Am – ame­ryk, pier­wia­stek che­micz­ny
  • Am – akord a-moll w mu­zy­ce
  • AM – jeden z ro­dza­jów mo­du­la­cji
  • AM – ka­te­go­ria prawa jazdy
  • AM – skrót od ła­ciń­skie­go , oz­na­cza­ją­cy datę rocz­ną w ka­len­da­rzu ży­dow­skim
  • AM – album Arc­tic Mon­ke­ys
  • AM – kod przy­pi­sa­ny Ar­me­nii we­dług stan­dar­du ISO 3166-1 alfa-2
  • AM – aka­de­mia me­dycz­na
  • AM – aka­de­mia mor­ska
  • AM – aka­de­mia mu­zycz­na

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãm, AS: ãm

Wiktionary


am.

skrót

 (1.1) = ame­ry­kań­ski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. amer., ameryk.

Wiktionary


amabile

[czy­taj: aMAbile] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: wdzięcz­nie, mile


SJP.pl


amadeita

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. rel. czło­nek odła­mu fran­cisz­ka­nów za­po­cząt­ko­wa­ne­go we Wło­szech;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­ło­ży­cie­lem ama­de­i­tów był re­for­ma­tor fran­cisz­kań­ski Por­tu­gal­czyk Ama­de­usz Silva.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amadeusz m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) franciszkanin, minoryta, brat mniejszy, bernardyn, obserwant, alkantaryn, dyskalceata

Wiktionary


amadeusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ama­de­usz – imię mę­skie
  • Ama­de­usz – ksią­żę Bel­gii
  • Ama­de­usz – sztu­ka te­a­tral­na z 1979 r. au­tor­stwa Pe­te­ra Shaf­fe­ra o Wolf­gan­gu Ama­de­u­szu Mo­zar­cie
  • Ama­de­usz – ame­ry­kań­ski film bio­gra­ficz­ny z 1984 r. w re­ży­se­rii Mi­lo­sa For­ma­na o Wolf­gan­gu Ama­de­u­szu Mo­zar­cie, fil­mo­wa adap­ta­cja sztu­ki te­a­tral­nej
  • Ama­de­us – je­zio­ro w Au­stra­lii
  • Ama­de­us – or­kie­stra ka­me­ral­na Pol­skie­go Radia
  • – hisz­pań­skie przed­się­bior­stwo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­czy­na­nia Ama­de­u­sza wy­no­si­ły go ponad prze­cięt­ność.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmaˈdɛwuʃ, AS: ãmadeu̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amadeita mos.

Wiktionary


amadeuszostwo

Ama­de­usz z mał­żon­ką; Ama­de­u­szo­wie


SJP.pl


amadeuszowie

Ama­de­usz z mał­żon­ką; Ama­de­u­szo­stwo


SJP.pl


amadeuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ama­de­u­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


amadis

ty­tu­ło­wy bo­ha­ter ro­man­su ry­cer­skie­go z XIII-XIV w.


SJP.pl


amado

Amado – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ari­zo­na, w hrab­stwie Santa Cruz.

Wikipedia


amadyna

ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny astryl­do­wa­tych, np. ama­dy­na obroż­na


SJP.pl


amadyniec

ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny astryl­do­wa­tych; ama­dy­na wspa­nia­ła


SJP.pl

Ama­dy­niec, po­tocz­nie ama­dy­na wspa­nia­ła ("Chlo­e­bia go­ul­diae") – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny astryl­do­wa­tych (Estril­di­dae). Wy­stę­pu­je w pół­noc­nej Au­stra­lii. Ze wzglę­du na swój wy­gląd jest chęt­nie ho­do­wa­ny w klat­kach. Wsku­tek im­por­tu tego ptaka z na­tu­ral­ne­go śro­do­wi­ska jego li­czeb­ność ma­la­ła, jed­nak obec­nie w Au­stra­lii han­del tymi pta­ka­mi jest za­ka­za­ny. IUCN uz­na­je ama­dyń­ca za ga­tu­nek najm­niej­szej tro­ski.

Wikipedia


amadynka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny astryl­do­wa­tych


SJP.pl


amagasaki

mia­sto w Ja­po­nii


SJP.pl

Ama­ga­sa­ki (jap. 尼崎市 Ama­ga­sa­ki-shi) – mia­sto w Ja­po­nii, na wy­spie Hon­siu, w pre­fek­tu­rze Hyōgo.

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł stocz­nio­wy, elek­tro­tech­nicz­ny, ma­szy­no­wy, che­micz­ny, ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych oraz włó­kien­ni­czy.

Wikipedia


amagnetyczny

nie­po­sia­da­ją­cy wła­ści­wo­ści ma­gne­tycz­nych, nie­re­a­gu­ją­cy na pole ma­gne­tycz­ne


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie re­a­gu­ją­cy na dzia­ła­nie ma­gne­su

Wiktionary


amajza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ent. zool. mrów­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaś mie baj­sła amaj­za! → Znowu mnie ugry­zła mrów­ka!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mrowiec

Wiktionary


amaksofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed pro­wa­dze­niem sa­mo­cho­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. med. za­bu­rze­nie lę­ko­we po­le­ga­ją­ce na oba­wie przed jazdą sa­mo­cho­dem;

Wiktionary

Amak­so­fo­bia − pa­ni­ka, lęk i obawa przed jazdą sa­mo­cho­dem, ro­dzaj za­bu­rze­nia lę­ko­we­go z grupy fobii. Amak­so­fo­bia spo­ty­ka­na jest rzad­ko, znacz­nie czę­ściej spo­ty­ka­ne są jed­nak jej od­mia­ny obej­mu­ją­ce np. lęk przed dużą pręd­ko­ścią, lęk przed jazdą sa­mo­cho­dem w roli pa­sa­że­ra, lęk przed skrę­ca­niem w lewo czy par­ko­wa­niem mię­dzy dwoma sa­mo­cho­da­mi.

Wikipedia


amal

li­bań­ska par­tia po­li­tycz­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • AMAL – bry­tyj­ska marka gaź­ni­ków mo­to­cy­klo­wych
  • Ruch Amal – mi­li­cja szy­ic­ka
  • Amal – film

Wikipedia


amalaka

żłob­ko­wa­ny ele­ment, zwień­cza­ją­cy wieżę w in­dyj­skich bu­dow­lach sa­kral­nych


SJP.pl

Ama­la­ka – ele­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny o kształ­cie pier­ście­nio­wym ze żłob­ko­wa­ny­mi ścia­na­mi bocz­ny­mi, który wień­czy wie­żo­wą część śik­ha­ry.

Ama­la­ka kształ­tem przy­po­mi­na zgnie­cio­ny in­dyj­ski owoc o naz­wie ama­la­ka (Li­ściok­wiat garb­ni­ko­wy - Mi­ro­ba­la­nus em­bi­li­ca).

Wikipedia


amalekici

ko­czow­ni­cze ple­mię se­mic­kie lub zwią­zek ple­mion opi­sa­ne w Bi­blii


SJP.pl

Ama­le­ki­ci – ko­czow­ni­cze ple­mię se­mic­kie lub zwią­zek ple­mion opi­sy­wa­ne w Bi­blii. Tra­dy­cja przyj­mu­je za jego pro­to­pla­stę Ama­le­ka, wnuka Ezawa. Lud za­miesz­ki­wał pół­noc­ną część Pół­wy­spu Synaj oraz Negeb na po­łud­niu Ka­na­a­nu. Ama­le­ki­ci pod­stęp­nie za­a­ta­ko­wa­li Iz­ra­e­li­tów pod­czas wę­drów­ki z Egip­tu do Ziemi Obie­ca­nej, a przez na­stęp­ne kil­ka­set lat od czasu do czasu to­czy­li z nimi walki, aż do swej cał­ko­wi­tej za­gła­dy lub roz­pro­sze­nia i zmie­sza­nia się z in­ny­mi ple­mio­na­mi.

Wikipedia


amalekicki

→ Ama­le­ki­ta, → Ama­le­ki­ci


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ama­le­ki­tą, do­ty­czą­cy Ama­le­ki­ty

Wiktionary

Patrz:

Amalekita, → Amalekici

Powiązane:

 rzecz. Amalekita m.

Wiktionary


amalekita

czło­nek ko­czow­ni­cze­go ple­mie­nia se­mic­kie­go lub związ­ku ple­mion opi­sa­ne­go w Bi­blii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) etn. hist. bibl. czło­nek ko­czow­ni­cze­go se­mic­kie­go ple­mię­e­mie­nia, które za­miesz­ki­wa­ło pół­noc­ną część pół­wy­spu Synaj oraz Negeb, opi­sy­wa­ne­go w Sta­rym Te­sta­men­cie jako wro­gie Żydom;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Amalekitka ż.

 przym. amalekicki

Wiktionary


amalfi

mia­sto w po­łud­nio­wych Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w Kam­pa­nii; ważny śred­nio­wiecz­ny oś­ro­dek hand­lo­wy;

Wiktionary

Amal­fi – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Kam­pa­nia, w pro­win­cji Sa­ler­no.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 5421 osób, 903,5 os./km².

Amal­fi jest jed­nym z naj­droż­szych i naj­bar­dziej luk­su­so­wych ku­ror­tów wa­ka­cyj­nych we Wło­szech.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jo­an­ni­ci (szpi­tal­ni­cy). Ten naj­star­szy z za­ko­nów ry­cer­skich wziął po­czą­tek od za­ło­żo­ne­go przez kup­ców wło­skich z Amal­fi ok. 1050 r. w Je­ro­zo­li­mie szpi­ta­la przy ko­ście­le św. Jana Chrzci­cie­la.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amalfitanin mos., Amalfitańczyk mos.

 przym. amalfitański

Wiktionary


amalfitanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Amal­fi­ta­nin. (miesz­ka­niec Amal­fi, osoba z tego mia­sta)

Wiktionary


amalfitańczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Amal­fi­tań­czyk. (miesz­ka­niec Amal­fi, osoba z tego mia­sta)

Wiktionary


amalfitański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mia­stem Amal­fi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W efek­cie pod ko­niec dzie­sią­te­go wieku we­nec­kie i amal­fi­tań­skie żagle były stale obec­ne na wo­dach Zło­te­go Rogu, za­to­ki w Kon­stan­ty­no­po­lu.

 (1.1) A może jed­nak za­ło­ży­ciel jo­an­ni­tów po­cho­dził z Amal­fi? Prze­ma­wia­ła­by za tym duża ak­tyw­ność kup­ców amal­fi­tań­skich w Ziemi Świę­tej w po­ło­wie XI wieku oraz ich szczo­drość przy fun­do­wa­niu szpi­ta­la i ko­ścio­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amalfi n., Amalfitanin mos., Amalfitańczyk mos.

Wiktionary


amalgam

stop ja­kie­goś me­ta­lu z rtę­cią; amal­ga­mat, ortęć


SJP.pl


amalgamacja

1. uzy­ska­nie da­ne­go me­ta­lu przez od­pa­ro­wa­nie rtęci z ich stopu (amal­ga­ma­tu);
2. po­kry­wa­nie po­wierzch­ni cze­goś amal­ga­ma­tem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. pro­ces łą­cze­nia się me­ta­lu z rtę­cią i w ten spo­sób two­rze­nie amal­ga­ma­tu, czyli stopu rtęci z innym me­ta­lem, głów­nie w celu wy­do­by­wa­nia me­ta­li szla­chet­nych z rud

 (1.2) techn. sto­mat. pow­le­ka­nie amal­ga­ma­tem

 (1.3) przen. po­łą­cze­nie róż­nych ele­men­tów w jedną ca­łość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amalgamat mrz., amalgamator mrz., amalgamowanie n.

 czas. amalgamować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) fuzja

Wiktionary


amalgamat

1. stop ja­kie­goś me­ta­lu z rtę­cią; ortęć, amal­gam;
2. prze­no­śnie: mie­sza­ni­na prze­róż­nych ele­men­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) met. stop rtęci z innym me­ta­lem;

 (1.2) przen. mie­sza­ni­na róż­nych ele­men­tów

Wiktionary

Amal­ga­mat ("ortęć") – ogól­na nazwa sto­pów me­ta­li, w któ­rych jed­nym z pod­sta­wo­wych skład­ni­ków jest rtęć. Two­rzy się po­przez roz­pu­szcze­nie in­nych me­ta­li w rtęci w wa­run­kach oto­cze­nia. Stopy te można rów­nież uwa­żać za rozt­wo­ry, przy czym mogą to być rozt­wo­ry o cie­kłym lub sta­łym sta­nie sku­pie­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) 15 lat temu w Nor­we­gii za­ka­za­no wy­peł­nia­nia ubyt­ków w zę­bach mie­szan­ką rtęci – amal­ga­ma­tem. Ale co z tymi wszyst­ki­mi, któ­rzy nadal mają w zę­bach stare amal­ga­ma­to­we plom­ba­om­by?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amalgam m., amalgamacja ż., amalgamator m., amalgama ż., amalgamowanie n.

 czas. amalgamować

 przym. amalgamatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amalgam, ortęć; przest. amalgama

 (1.2) amalgam, mieszanina, zlepek; przest. amalgama

Wiktionary


amalgamator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mie­szal­nik

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmalɡãˈmatɔr, AS: ãmalgãmator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amalgamat, amalgam, amalgamacja

 czas. amalgamować

 przym. amalgamatowy

Wiktionary


amalgamatowy

→ amal­ga­mat; amal­ga­mo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z amal­ga­ma­tem; wy­ko­na­ny z amal­ga­ma­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 15 lat temu w Nor­we­gii za­ka­za­no wy­peł­nia­nia ubyt­ków w zę­bach mie­szan­ką rtęci – amal­ga­ma­tem. Ale co z tymi wszyst­ki­mi, któ­rzy nadal mają w zę­bach stare amal­ga­ma­to­we plom­ba­om­by?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amalgamat mrz., amalgam mrz., amalgamator mrz., amalgamowanie n.

 przym. amalgamować ndk.

 czas. amalgamować

Wiktionary


amalgamowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. met. po­zy­ski­wa­nie me­ta­li szla­chet­nych z rud za po­mo­cą rtęci

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amalgamacja ż., amalgamat m.

 czas. amalgamować

 przym. amalgamatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amalgamacja

Wiktionary


amalgamować

1. uzy­ski­wać dany metal przez od­pa­ro­wy­wa­nie rtęci z ich stopu (amal­ga­ma­tu); także: two­rzyć stopy rtęci z me­ta­la­mi (amal­ga­ma­ty);
2. po­kry­wać po­wierzch­nię cze­goś amal­ga­ma­tem


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­mal­ga­mo­wać)

 (1.1) chem. two­rzyć amal­ga­ma­ty, roz­pu­szczać me­ta­le w rtęci

 (1.2) techn. po­kry­wać amal­ga­ma­tem

 (1.3) met. wy­do­by­wać czy­sty metal z krusz­cu za po­mo­cą rtęci

 (1.4) łą­czyć różne, od­mien­ne ele­men­ty w jedną ca­łość, w jed­no­li­tą struk­tu­rę

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny amal­ga­mo­wać się (dk. za­mal­ga­mo­wać się)

 (2.1) być amal­ga­mo­wa­nym

 (2.2) sta­wać się jed­no­ścią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amalgamat mrz., amalgamator mrz., amalgamowanie n., amalgamacja ż.

 przym. amalgamatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) łączyć, mieszać, scalać, zlewać

 (2.2) łączyć się, mieszać się, scalać się, zlewać się

Wiktionary


amalgamowy

→ amal­gam; amal­ga­ma­to­wy


SJP.pl


amalia

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 284, z pasa głów­ne­go pla­ne­to­id, od­kry­ta w 1889 r.;

Wiktionary

Ama­lia, Ame­lia – imię po­cho­dzą­ce od sta­ro­ger­mań­skie­go słowa "amel/amal" – 'pra­co­wi­ty', 'niez­mor­do­wa­ny', od któ­re­go wy­pro­wa­dza się imio­na "Amel­ber­ga" i "Amal­ber­ga". Kil­ka­krot­nie w hi­sto­rii zdo­by­wa­ło dużą po­pu­lar­ność. W Pol­sce po­ja­wi­ło się już w XIV wieku. Czę­sto spo­ty­ka­ne było w epoce ro­man­tyz­mu. Od kilku lat[] znowu na­le­ży do po­pu­lar­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ama­lia po­ru­sza się w ob­sza­rze mię­dzy or­bi­ta­mi Marsa i Jo­wi­sza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈmalʲja, AS: ãmalʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Amalka ż.

:: war. Amelia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Amelia; zdrobn. Amalka

Wiktionary


amaliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ama­lii lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


amalrik

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­driej Amal­rik – ra­dziec­ki pi­sarz
  • Le­o­nid Amal­rik – ra­dziec­ki re­ży­ser fil­mów ani­mo­wa­nych
  • Mat­hieu Amal­ric – fran­cu­ski aktor i re­ży­ser fil­mo­wy
  • Amal­ryk z Bène – fran­cu­ski fi­lo­zof i te­o­log
  • Ar­nald Amal­ryk – legat pa­pie­ski

Wikipedia


amalryk

król Je­ro­zo­li­my


SJP.pl


amaltea

1. w mi­to­lo­gii grec­kiej: koza (w niek­tó­rych prze­ka­zach - nimfa), kar­mi­ciel­ka ma­łe­go Zeusa; Amal­te­ja;
2. róg Amal­tei - róg ob­fi­to­ści (sym­bol do­bro­by­tu)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) astr. naj­więk­szy z wew­nętrz­nych księ­ży­ców Jo­wi­sza;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Amal­tea – księ­życ Jo­wi­sza
  • Amal­tea (Amal­te­ja; gr. Amalt­he­ia, łac. Amalt­hea) – w mi­to­lo­gii grec­kiej pia­stun­ka Zeusa (nimfa lub koza)
  • Amal­tea (Sy­bil­la Ku­mań­ska, Amal­te­ja, De­mo­fi­le, He­ro­fi­le; gr. Amalt­he­ia, łac. Amalt­hea) – wieszcz­ka ital­ska
  • Amalt­hea – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 113

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Księ­życ Jo­wi­sza Amal­tea to zle­pek lo­do­we­go gruzu o gę­sto­ści mniej­szej, niż gę­stość wody.

Wiktionary


amalteja

1. w mi­to­lo­gii grec­kiej: koza (w niek­tó­rych prze­ka­zach - nimfa), kar­mi­ciel­ka ma­łe­go Zeusa; Amal­tea;
2. róg Amal­tei - róg ob­fi­to­ści (sym­bol do­bro­by­tu)


SJP.pl

Amal­te­ja (także Amal­tea; gr. Ἀμάλθεια Amáltheia, łac. Amalt­hea) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z nimf; opie­kun­ka Zeusa w dzie­ciń­stwie.

Ucho­dzi­ła za córkę króla Krety. Opie­ko­wa­ła się Ze­u­sem w cza­sie jego ukry­cia w gro­cie na Kre­cie. We­dług innej wer­sji była to koza, która kar­mi­ła Zeusa, a jej zła­ma­ny róg miał moc cią­głe­go na­peł­nia­nia się je­dze­niem (tak zwany róg ob­fi­to­ści lub róg Amal­tei). Ze skóry kozy Zeus spo­rzą­dził egidę.

Wikipedia


aman

gwa­ran­cja bez­pie­czeń­stwa wy­da­wa­na przez wład­ców mu­zuł­mań­skich w celu ochro­ny życia i mie­nia wyz­naw­ców re­li­gii innej niż islam


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) wojsk. iz­ra­el­ska agen­cja wy­wia­du woj­sko­we­go;

 (1.2) liter. fik­cyj­ny kon­ty­nent z mi­to­lo­gii Śró­dzie­mia w po­wie­ścio­wym cyklu J.R.R. Tol­kie­na;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aman – jeden z kon­ty­nen­tów ze stwo­rzo­nej przez J.R.R. Tol­kie­na mi­to­lo­gii Śró­dzie­mia
  • Aman – Agen­cja Wy­wia­du Woj­sko­we­go Iz­ra­e­la
  • Amman – rzeka w Walii, m.in. prze­pły­wa­ją­ca przez Am­man­ford
  • Haman – po­stać bi­blij­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mosad ma fak­tycz­ny mo­no­pol na zbie­ra­nie ma­te­ria­łów wy­wia­dow­czych za gra­ni­cą, z wy­jąt­kiem pew­nych zadań woj­sko­wych w miej­scach zwy­kle nie­zbyt od­le­głych od gra­nic Iz­ra­e­la – w które może an­ga­żo­wać się Aman.

Wiktionary


amancik

zdrob­nie­nie od: amant


SJP.pl


amanda

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Bu­ko­wi­na. man­dat

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aman­da – wieś w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Fa­ir­field
  • Gmina Aman­da (ang. Aman­da Towns­hip) w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Allen
  • Gmina Aman­da (ang. Aman­da Towns­hip) w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Fa­ir­field
  • Gmina Aman­da (ang. Aman­da Towns­hip) w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Han­cock
  • Aman­da – ame­ry­kań­ski film z 2009 roku
  • Aman­da – fran­cu­ski film z 2018 roku
  • The Aman­da Show – ame­ry­kań­ski se­rial ko­me­dio­wy z lat 1999-2002 (w Pol­sce znany pod ty­tu­łem Szał na Aman­dę)
  • „Aman­da” – sin­gel ze­spo­łu Bo­ston po­cho­dzą­cy z wy­da­ne­go w 1986 roku al­bu­mu Third Stage
  • Aman­da – głów­na, na­ro­do­wa nor­we­ska na­gro­da fil­mo­wa przyz­na­wa­na na Nor­we­skim Mię­dzy­na­ro­do­wym Fe­sti­wa­lu Fil­mo­wym
  • Aman­da – marka na­po­ju yerba mate
  • AMANDA – opro­gra­mo­wa­nie przez­na­czo­ne do au­to­ma­tycz­ne­go wy­ko­ny­wa­nia kopii bez­pie­czeń­stwa
  • (725) Aman­da – pla­ne­to­i­da pasa głów­ne­go

Wikipedia


amandawa

ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny astryl­do­wa­tych; ben­ga­lik czer­wo­ny (po­spo­li­ty, ty­gry­si)


SJP.pl


amandów

wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim


SJP.pl

Aman­dów ( Amand­hof, Amand­hof) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ra­ci­bor­skim, w gmi­nie Pie­tro­wi­ce Wiel­kie. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ka­to­wic­kie­go.

Wikipedia


amanityna

sub­stan­cja tru­ją­ca za­war­ta w mu­cho­mo­rze sro­mot­ni­ko­wym


SJP.pl


amanowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


amant

1. żar­to­bli­wie: ko­cha­nek, wiel­bi­ciel, ado­ra­tor; ko­chaś, utrzy­ma­nek, uwo­dzi­ciel;
2. aktor odt­wa­rza­ją­cy role ko­chan­ków, ado­ra­to­rów lub uwo­dzi­cie­li, głów­nie ze wzglę­du na od­po­wied­nie wa­run­ki fi­zycz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) teatr. film. aktor spe­cja­li­zu­ją­cy się w ro­lach ko­chan­ków, uwo­dzi­cie­li

 (1.2) pot. żart. lub iron. ko­cha­nek lub ado­ra­tor

 (1.3) pot. uczn. przy­stoj­ny chło­pak

Wiktionary

Amant (fr. "amant") – aktor ob­sa­dza­ny w roli ko­chan­ka bądź uwo­dzi­cie­la, wy­róż­nia­ją­cy się urodą i wdzię­kiem; jego żeń­skim od­po­wied­ni­kiem jest amant­ka. Zna­ny­mi aman­ta­mi fil­mo­wy­mi byli m.in.: Ru­dolph Va­len­ti­no, Gérard Phi­li­pe, Jean Gabin, Eu­ge­niusz Bodo, Alek­san­der Żab­czyń­ski, Clark Gable, Cary Grant, Gre­go­ry Peck, Paul New­man, Ro­bert Red­ford, An­to­nio Ban­de­ras i Ralph Fien­nes, a amant­ka­mi fil­mo­wy­mi m.in.: Au­drey Hep­burn, Greta Garbo, In­grid Berg­man, Mar­le­ne Die­trich, Pola Negri, Jad­wi­ga Smo­sar­ska i Cat­he­ri­ne De­ne­u­ve.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Co ze mnie za amant? Aman­ta­mi można było na­zy­wać przed­wo­jen­nych ak­to­rów.

 (1.2) Wi­dzia­łam tego jej aman­ta, jak szedł do niej wczo­raj.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãmãnt, AS: ãmãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. amantka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) adorator, absztyfikant, konkurent, uwodziciel, wielbiciel, pot. bawidamek, kochaś, lowelas

Wiktionary


amantadyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako lek prze­ciw­wi­ru­so­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. farm. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy amin, po­chod­na ada­man­ta­nu;

Wiktionary

Aman­ta­dy­na, 1-ami­no­a­da­man­tan – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy amin, po­chod­na ada­man­ta­nu.

Sto­so­wa­na jest jako lek, głów­nie na grypę typu A. Do­brze wchła­nia się z prze­wo­du po­kar­mo­we­go, wy­da­la­na jest w for­mie niez­mie­nio­nej przez nerki z mo­czem. Na­le­ży za­cho­wać szcze­gól­ną ostroż­ność przy po­da­wa­niu tego leku pa­cjen­tom z miaż­dży­cą na­czyń móz­go­wych i pa­dacz­ką. Nie na­le­ży sto­so­wać w ciąży i nie­dłu­go pla­nu­jąc za­płod­nie­nie oraz w okre­sie lak­ta­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oprócz opi­sa­nych wyżej an­ty­me­ta­bo­li­tów zasad pi­ry­mi­dy­no­wych i pu­ry­no­wych uży­wa­ne są od dawna jako środ­ki prze­ciw­wi­ru­so­we po­chod­ne ada­man­ta­nu: aman­ta­dy­na i ri­man­ta­dy­na.

Wiktionary


amantka

1. żar­to­bli­wie: ko­chan­ka, wiel­bi­ciel­ka, ado­ra­tor­ka; mi­ło­śni­ca, ko­cha­ni­ca, uwo­dzi­ciel­ka;
2. ak­tor­ka odt­wa­rza­ją­ca role ko­cha­nek, ado­ra­to­rek lub uwo­dzi­cie­lek, głów­nie ze wzglę­du na od­po­wied­nie wa­run­ki fi­zycz­ne


SJP.pl


amarant

1. kolor ró­żo­wo­czer­wo­ny z od­cie­niem fio­le­to­wym;
2. ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny szar­ła­to­wa­tych, upra­wia­na jako ro­śli­na ozdob­na lub ze wzglę­du na ja­dal­ne li­ście; szar­łat, ama­ran­tus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kolor, jeden z od­cie­ni czer­wie­ni;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dzi­ny szar­ła­to­wa­tych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szar­łat spo­żyw­czy (ama­rant­hus) – ro­śli­na
  • Ama­rant (che­mia) – do­da­tek do żyw­no­ści
  • Ama­rant – ga­tu­nek drew­na
  • Ama­rant – kolor ró­żo­wo­czer­wo­ny z od­cie­niem fio­le­tu
  • Ama­ranth
  • Ama­ran­te

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miał na sobie po­ma­rań­czo­wą ko­szu­lę się­ga­ją­cą kolan, która w półm­ro­ku na­tych­miast zmie­ni­ła barwę i zaś­wie­ci­ła moc­nym ama­ran­tem, ob­ci­słe, białe spod­nie i san­da­ły z rze­my­ka­mi opla­ta­ją­cy­mi łydki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈmarãnt, AS: ãmarãnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. amarantowy, amarantowaty

 rzecz. amarantka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szarłat

Wiktionary


amarantka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny astryl­do­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nie­wiel­ki ptak z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|La­go­no­stic­ta|ref=tak.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ubar­wie­nie ama­rant­ki wzbu­dza za­chwyt.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amarant mrz., amarantowate lm nm.

 czas. amarantowieć ndk.

 przym. amarantowy, amarantowaty

 przysł. amarantowo

Wiktionary


amarantowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu goź­dzi­kow­ców, li­czą­ca około 900 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych głów­nie na ob­sza­rach o kli­ma­cie tro­pi­kal­nym, ros­ną­cych jed­nak obec­nie na całym świe­cie jako chwa­sty i ro­śli­ny ru­de­ral­ne; szar­ła­to­wa­te


SJP.pl


amarantowaty

1. o od­cie­niu ama­ran­to­wym;
2. o ce­chach ama­ran­to­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o od­cie­niu ama­ran­to­wym

 (1.2) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny ama­ran­to­wa­tych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amarant m., amarantus m., amarantowate nmos., Amarant m., Amaranta ż., amarantowienie n., amarantka ż.

 czas. amarantowieć ndk.

 przym. amarantowy

 przysł. amarantowo

Wiktionary


amarantowo-biały

ama­ran­to­wy i biały


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: ama­ran­to­wy i biały

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ama­ran­to­wo-biały, Le­chi­tów / wolny znak, ja wolny znak. / Kró­lew­skich wień­ców chwa­ły, / wol­no­ści biały ptak.

Wiktionary


amarantowofioletowy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy jasny kolor fio­le­to­wy, prze­cho­dzą­cy w ama­rant

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Józia scho­wa­ła kred­ki do swo­je­go ama­ran­to­wo­fio­le­to­we­go tor­ni­stra.

 (1.1) W bi­sku­pim ogro­dzie suszy się ama­ran­to­wo­fio­le­to­wa su­tan­na.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) różowofioletowy

Wiktionary


amarantowy

ró­żo­wo­czer­wo­ny z od­cie­niem fio­le­to­wym (np. ama­ran­to­we róże)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ama­ran­tu, zwią­za­ny z ama­ran­tem

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ma­ją­cy kolor ró­żo­wo­czer­wo­ny o od­cie­niu fio­le­to­wym, taki jak kolor kwia­tu ama­ran­tu

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Su­knię miała ama­ran­to­wą, ob­fi­ty­mi dra­pe­ria­mi ob­wie­szo­ną, a z tyłu w ogrom­ną tur­niu­rę za­o­pa­trzo­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmarãnˈtɔvɨ, AS: ãmarãntovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amarant m., amarantus m., amarantowate nmos., Amarant m., Amaranta ż., amarantowienie n., amarantka ż.

 czas. amarantowieć ndk.

 przym. amarantowaty

 przysł. amarantowo

Wiktionary


amarantus

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny szar­ła­to­wa­tych, upra­wia­na jako ro­śli­na ozdob­na lub ze wzglę­du na ja­dal­ne li­ście; szar­łat, ama­rant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ama­rant­hus cru­en­tus|ref=tak., zob. szar­łat wy­nio­sły. (szar­łat wie­cho­wa­ty)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmaˈrãntus, AS: ãmarãntus

Wiktionary

Powiązane:

 przym. amarantowy, amarantowaty

Wiktionary


amarantusowy

→ ama­ran­tus; ama­ran­to­wy


SJP.pl


amarel

ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny praż­mo­wa­tych


SJP.pl

Ama­rel ("Di­plo­dus vul­ga­ris") – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny praż­mo­wa­tych (Spa­ri­dae).

Wikipedia


amarelka

ro­dzaj wiśni o jas­nej, przez­ro­czy­stej skór­ce


SJP.pl


amarena

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pru­nus ce­ra­sus var. ama­re­na., od­mia­na wiśni po­spo­li­tej

 (1.2) bot. drze­wo od­mia­ny ama­re­na (1.1)

 (1.3) pot. spoż. tani wi­śnio­wy napój al­ko­ho­lo­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmaˈrɛ̃na, AS: ãmarẽna

Wiktionary


amarettini

rze­czow­nik

 (1.1) kulin. ciast­ka (bezy, ma­ka­ro­ni­ki) mig­da­ło­we

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmarɛtˈtʲĩɲi, AS: ãmarettʹĩńi

Wiktionary


amaretto

1. cia­stecz­ko z gorz­ki­mi mig­da­ła­mi
2. wło­ski li­kier o smaku mig­da­ło­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spoż. li­kier o smaku mig­da­ło­wym;

 (1.2) kulin. kru­che ciast­ko z mig­da­ła­mi

Wiktionary

Ama­ret­to – napój al­ko­ho­lo­wy wy­wo­dzą­cy się z Włoch, o słod­kim, lekko gorz­ka­wym smaku. Jest to czer­wo­no­bursz­ty­no­wy li­kier wyt­wa­rza­ny z uży­ciem mig­da­łów lub cza­sem z pe­stek mo­re­li, brzosk­wiń, wiśni i in­nych. Cza­sa­mi wy­ko­rzy­stu­je się także zioła lub aro­mat wa­ni­lio­wy. Za­war­tość al­ko­ho­lu wy­no­si zaz­wy­czaj kil­ka­na­ście do trzy­dzie­stu pro­cent ob­ję­to­ścio­wych. Nazwa li­kie­ru wy­wo­dzi się z Włoch, lecz na świe­cie znane są li­kie­ry o tej naz­wie pro­du­ko­wa­ne we Fran­cji, Ho­lan­dii lub w Niem­czech.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãmaˈrɛtːɔ, AS: ãmare•to

Wiktionary


amarneński

przy­miot­nik

 (1.1) sta­roż. zwią­za­ny z okre­sem pa­no­wa­nia fa­ra­o­na Ech­na­to­na i jego bez­poś­red­nich na­stęp­ców lub ze sta­no­wi­skiem ar­che­o­lo­gicz­nym Tell el-Amar­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za dwa dni eg­za­min, a ja nie odróż­niam okre­su wczes­no­dy­na­stycz­ne­go od amar­neń­skie­go.

Wiktionary


amarok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. mot. jeden z mo­de­li sa­mo­cho­du marki Volks­wa­gen

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ama­rok – wilk w mi­to­lo­gii inu­ic­kiej
  • Ama­rok – Album Mike’a Old­fiel­da
  • Ama­rok – Album Nar­ga­roth'a
  • Ama­rok – pro­gram kom­pu­te­ro­wy do odt­wa­rza­nia mu­zy­ki dla śro­do­wi­ska KDE
  • Ama­rok – pol­ska grupa mu­zycz­na gra­ją­ca mu­zy­kę in­stru­men­tal­ną oraz rock pro­gre­syw­ny.
  • Ama­rok – hisz­pań­ska grupa mu­zycz­na
  • Ama­rok – pick-up marki Volks­wa­gen

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­je­chał pod urząd nowym ama­ro­kiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amarok m.

Wiktionary


amarykowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ama­ry­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. amarykować ndk.

Wiktionary


amarykować

cza­sow­nik

 (1.1) daw. uty­ski­wać, żalić się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmarɨˈkɔvat͡ɕ, AS: ãmarykovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amarykowanie n.

Wiktionary


amarylek

ozdob­na by­li­na ce­bu­lo­wa z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych; ama­ry­lis; ama­ryl­lis; ama­ryl­ka


SJP.pl


amarylis

ozdob­na by­li­na ce­bu­lo­wa z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych; ama­ryl­lis; ama­ry­lek; ama­ryl­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ama­ryl­lis|L.|ref=Ama­ryl­lis (Ama­ryl­li­da­ce­ae)., mo­no­ty­po­wy ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych;

Wiktionary

Ama­ry­lis ("Ama­ryl­lis") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych, obej­mu­ją­cy dwa ga­tun­ki po­cho­dzą­ce z Afry­ki Po­łud­nio­wej. Ga­tu­nek ama­ry­lis na­dob­ny wy­stę­pu­je en­de­micz­nie w Cape Flo­ral

w Pro­win­cji Przy­ląd­ko­wej Za­chod­niej. Z uwagi na roz­po­wszech­nie­nie tego ga­tun­ku w upra­wie jako ro­śli­ny ozdob­nej, zo­stał in­tro­du­ko­wa­ny do Ame­ry­ki Pół­noc­nej, Ame­ry­ki Środ­ko­wej, Eu­ro­py, Au­stra­lii i Nowej Ze­lan­dii.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãmaˈrɨlʲis, AS: ãmarylʹis

Wiktionary

Powiązane:

 przym. amarylisowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amarylek

Wiktionary


amarylisowaty

przy­po­mi­na­ją­cy ama­ry­lis, ma­ją­cy niek­tó­re cechy ama­ry­li­su (ro­śli­ny ce­bu­lo­wej)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. przy­po­mi­na­ją­cy ama­ry­lis, ma­ją­cy cechy ama­ry­li­su

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amarylis mrz.

Wiktionary


amarylka

ozdob­na by­li­na ce­bu­lo­wa z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych; ama­ry­lis; ama­ryl­lis; ama­ry­lek


SJP.pl


amarylkowate

ro­dzi­na ro­ślin jed­no­li­ścien­nych, roz­po­wszech­nio­nych w oko­li­cach zwrot­ni­ko­wych i podz­wrot­ni­ko­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ama­ryl­li­da­ce­ae|J. St.-Hil.|ref=tak., ro­dzi­na bylin jed­no­li­ścien­nych z rzędu szpa­ra­gow­ców;

Wiktionary

Ama­ryl­ko­wa­te ("Ama­ryl­li­da­ce­ae" ) – ro­dzi­na bylin jed­no­li­ścien­nych. Sy­ste­ma­ty­ka ro­dzi­ny była przed­mio­tem da­le­ko idą­cych zmian na prze­ło­mie XX i XXI wieku. W uję­ciu sy­ste­ma­tycz­nym APG III (2009), APG IV (2016) i APG V (2026) obej­mu­je w ran­dze po­dro­dzin, obok ama­ryl­ko­wych, czosn­ko­we i aga­pan­to­we (wcze­śniej trak­to­wa­ne zwy­kle jako odręb­ne ro­dzi­ny).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mię­dzy list­ka­mi a prę­ci­ko­wiem ama­ryl­ko­wa­tych wy­stę­pu­ją przy­dat­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. amarylkowaty

Wiktionary


amarylkowaty

o ce­chach ama­ryl­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amarylkowate nmos.

Wiktionary


amarylkowce

rząd ro­ślin z klasy jed­no­li­ścien­nych


SJP.pl

Ama­ryl­kow­ce (Ama­ryl­li­da­les Brom­he­ad) – rząd ro­ślin na­le­żą­cy do klasy jed­no­li­ścien­nych.

Wikipedia


amaryllis

ozdob­na by­li­na ce­bu­lo­wa z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych; ama­ry­lis; ama­ry­lek; ama­ryl­ka


SJP.pl


amastia

wada roz­wo­jo­wa po­le­ga­ją­ca na wro­dzo­nym braku za­wiąz­ka gru­czo­łu sut­ko­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. wro­dzo­ny brak pier­si; rzad­ka wada roz­wo­jo­wa, w któ­rej od uro­dze­nia bra­ku­je tkan­ki gru­czo­ło­wej pier­si, bro­daw­ki sut­ko­wej oraz otocz­ki

Wiktionary


amaterasu

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mit­jap. bo­gi­ni słoń­ca w mi­to­lo­gii ja­poń­skiej;

Wiktionary

Ama­te­ra­su (jap. 天照 Świe­cą­ca na nie­bie), Ama­te­ra­su Ōmikami, Ama-te­ra­su-ō-mi­ka­mi (jap. 天照大神, 天照大御神) – ja­poń­ska bo­gi­ni słoń­ca, na­ro­dzo­na z le­we­go oka boga Iza­na­gie­go i wyz­na­czo­na przez niego do pa­no­wa­nia na Wy­so­kiej Rów­ni­nie Nie­bios (tłum. rów­nież: Rów­ni­na Wy­so­kich Nie­bios, jap.

Wikipedia


amati

Amati – ro­dzi­na wło­skich lut­ni­ków dzia­ła­ją­cych w XVI i XVII w. w Cre­mo­nie. Oprócz skrzy­piec bu­do­wa­li al­tów­ki i wio­lon­cze­le. In­stru­men­ty te dzię­ki swemu szla­chet­ne­mu brzmie­niu mają obec­nie bez­cen­ną war­tość.

Wikipedia


amatofobia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. cho­ro­bli­wy lęk przed ku­rzem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmatɔˈfɔbʲja, AS: ãmatofobʹi ̯a

Wiktionary


amatoksyna

sub­stan­cja tru­ją­ca za­war­ta w mu­cho­mo­rze sro­mot­ni­ko­wym


SJP.pl


amatol

mie­sza­ni­na azo­ta­nu amonu z tro­ty­lem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kru­szą­cy ma­te­riał wy­bu­cho­wy bę­dą­cy mie­sza­ni­ną tro­ty­lu i azo­ta­nu amonu, zwy­kle w róż­nych pro­por­cjach, sto­so­wa­ny głów­nie w ma­te­ria­łach bo­jo­wych i in­ży­nie­ryj­nych

Wiktionary


amator

1. osoba zaj­mu­ją­ca się czymś nie­pro­fe­sjo­nal­nie, nie­ma­ją­ca doś­wiad­cze­nia w danej dzie­dzi­nie;
2. mi­ło­śnik cze­goś, osoba znaj­du­ją­ca w czymś przy­jem­ność; czło­wiek zaj­mu­ją­cy się czymś hob­bi­stycz­nie;
3. osoba ma­ją­ca upo­do­ba­nie w czymś, lu­bią­ca coś;
4. osoba chęt­na do na­by­cia cze­goś, za­in­te­re­so­wa­na czymś; re­flek­tant (od­mia­na "ama­to­ro­wie" prze­sta­rza­ła)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mi­ło­śnik, ktoś od­da­ny cze­muś

 (1.2) osoba, która od­da­je się cze­muś hob­bi­stycz­nie, nie­za­wo­do­wo

 (1.3) ktoś, kto wy­ko­nu­je coś kiep­sko i nie­fa­cho­wo

Wiktionary

Ama­tor – osoba, która zaj­mu­je się jakąś dzie­dzi­ną (np. sztu­ką, spor­tem, ko­lek­cjo­ner­stwem) dla przy­jem­no­ści, poza dzia­łal­no­ścią za­rob­ko­wą. Ter­min prze­ciw­sta­wia się czę­sto takim okre­śle­niom jak „za­wo­do­wiec” i „pro­fe­sjo­na­li­sta”, choć w ba­da­niach so­cjo­lo­gicz­nych i me­dioz­naw­czych pod­kre­śla się, że gra­ni­ca mię­dzy ama­tor­stwem a pro­fe­sjo­na­liz­mem jest płyn­na i za­le­ży m.in. od mo­ty­wa­cji, sta­tu­su eko­no­micz­ne­go oraz formy uczest­nict­wa w kul­tu­rze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jacek jest ama­to­rem spor­tu.

 (1.2) Jacek jest spor­tow­cem ama­to­rem.

 (1.3) W kie­ro­wa­niu sa­mo­cho­dem, Jacek to tylko ama­tor.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈmatɔr, AS: ãmator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amatorstwo n., amatorszczyzna ż.

:: fż. amatorka ż.

 przym. amatorski

 przysł. amatorsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miłośnik, wielbiciel, pasjonat

 (1.2) hobbysta

 (1.3) dyletant, laik

Wiktionary


amatorka

nie­za­wo­do­wiec, mi­ło­śnicz­ka, wiel­bi­ciel­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta-ama­tor

 (1.2) pot. ama­tor­szczyz­na

Wiktionary

Powiązane:

 przym. amatorski

 przysł. amatorsko

 rzecz. amatorszczyzna ż.

:: fm. amator mos.

Wiktionary


amatorski

zwią­za­ny z ama­to­rem (np. ama­tor­ski sport, ama­tor­skie próby)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny, upra­wia­ny przez ama­to­ra

 (1.2) taki, który jest nie­u­dol­ny, nie­fa­cho­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ona jest ama­tor­skim fo­to­gra­fem.

 (1.2) To tłu­ma­cze­nie na duń­ski jest nie­ste­ty zu­peł­nie ama­tor­skie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amator m., amatorka ż., amatorszczyzna ż., amatorskość ż.

 przysł. amatorsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) nieprofesjonalny

Wiktionary


amatorsko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ama­tor­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Więk­szość fo­to­gra­fu­ją­cych ama­tor­sko nie za­u­wa­ży róż­ni­cy mię­dzy fotką wy­ko­na­ną kitem a lep­szym szkłem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amatorszczyzna ż., amator mos., amatorka ż.

 przym. amatorski

Wiktionary


amatorskość

→ ama­tor­ski


SJP.pl

Patrz:

amatorski

amatorstwo

1. hobby, za­mi­ło­wa­nie do cze­goś
2. nie­pro­fe­sjo­nal­ne upra­wia­nie spor­tu
3. brak fa­cho­wo­ści, zna­jo­mo­ści rze­czy; ama­tor­szczyz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) brak fa­cho­wo­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amator mos., amatorszczyzna ż.

Wiktionary


amatorszczyzna

brak fa­cho­wo­ści, zna­jo­mo­ści rze­czy; ama­tor­stwo, dy­le­tanct­wo, nie­fa­cho­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­gard. dzia­ła­nie lub twór­czość wy­ko­ny­wa­na w spo­sób ama­tor­ski, zwy­kle bez od­po­wied­nie­go przy­go­to­wa­nia, umie­jęt­no­ści czy pro­fe­sjo­na­liz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten pro­jekt wy­glą­da jak czy­sta ama­tor­szczyz­na – bra­ku­je w nim pre­cyz­ji i do­pra­co­wa­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amator m., amatorka ż., amatorstwo n.

 przym. amatorski

 przysł. amatorsko

Wiktionary


amazake

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. tra­dy­cyj­ny słod­ki ja­poń­ski napój, ni­sko­al­ko­ho­lo­wy lub be­zal­ko­ho­lo­wy, wyt­wa­rza­ny ze sfer­men­to­wa­ne­go ryżu

Wiktionary


amazjasz

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Amaz­jasz – ka­płan w Betel, który do­niósł na pro­ro­ka Amosa
  • Amaz­jasz – król Judy

Wikipedia


amazon

ame­ry­kań­ska firma spe­cja­li­zu­ją­ca się w hand­lu in­ter­ne­to­wym


SJP.pl


amazonetka

ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych


SJP.pl

Ama­zo­net­ka ("Ama­zo­net­ta bra­si­lien­sis") – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych (Ana­ti­dae), za­miesz­ku­ją­cy Ame­ry­kę Po­łud­nio­wą. Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia


amazonia

re­gion w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. do­rze­cze Ama­zon­ki i tro­pi­kal­ny las tego do­rze­cza;

Wiktionary

Ama­zo­nia ( Amazônia, Amazonía, Ama­zo­nie, Ama­zo­ne­re­gen­wo­ud, Ama­zo­nia) – re­gion w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej w do­rze­czu Ama­zon­ki, na ob­sza­rze Bo­li­wii, Bra­zy­lii, Ek­wa­do­ru, Gu­ja­ny, Gu­ja­ny Fran­cu­skiej, Ko­lum­bii, Peru, Su­ri­na­mu i We­ne­zu­e­li obej­mu­ją­cy Ni­zi­nę Ama­zon­ki, po­łud­nio­wą część Wy­ży­ny Gu­jań­skiej i pół­noc­no-za­chod­nią część Wy­ży­ny Bra­zy­lij­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Bra­zy­lii, w dżun­gli Ama­zo­nii od­kry­to niez­na­ne do tej pory ple­mię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmaˈzɔ̃ɲja, AS: ãmazõńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amazonka ż., amazonit mrz., amazonka ż.

 przym. amazoński

Wiktionary


amazonit

mi­ne­rał z grupy ska­le­ni, od­mia­na zie­lo­ne­go mi­kro­kli­nu (gli­no­krze­mia­nu po­ta­su); wy­ko­rzy­sty­wa­ny w ju­bi­ler­stwie; ka­mień ama­zoń­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał w ko­lo­rze zie­lo­nym, wy­stę­pu­ją­cy głów­nie w ska­łach mag­mo­wych, uży­wa­ny w ju­bi­ler­stwie jako ka­mień ozdob­ny;

 (1.2) daw. miner. zie­lo­ny ja­de­lit

Wiktionary

Ama­zo­nit (sy­no­nim: ka­mień ama­zoń­ski) – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów. Mi­ne­rał, jest zie­lo­ną lub nie­bie­sko­zie­lo­ną od­mia­ną ska­le­nia zwa­ne­go mi­kro­kli­nem; ka­mień półsz­la­chet­ny. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów rzad­kich.

Choć jego nazwa po­cho­dzi od rzeki Ama­zon­ki, mi­ne­rał ten nie wy­stę­pu­je w samej Ama­zo­nii; bywa też łą­czo­na z pa­pu­ga­mi z ro­dza­ju Ama­zo­na, po­nie­waż jego zie­lo­na barwa przy­po­mi­na kolor ich skrzy­deł. Pier­wot­nie tą nazwą okre­śla­no zie­lo­ne ja­de­i­ty.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Te­re­sa miała na sobie prze­pię­kny na­szyj­nik z ama­zo­ni­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmaˈzɔ̃ɲit, AS: ãmazõńit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amazonka ż., Amazonia ż., amazonka ż.

 przym. amazoński

Wiktionary


amazonka

1. ko­bie­ta jeż­dżą­ca konno;
2. dam­ski strój do kon­nej jazdy;
3. żar­to­bli­wie: ko­bie­ta wa­lecz­na;
4. ko­bie­ta, któ­rej am­pu­to­wa­no pierś z po­wo­du no­wot­wo­ru;
5. tę­po­o­go­no­wa pa­pu­ga śred­niej wiel­ko­ści; pa­pu­ga zie­lo­na;
6. ga­tu­nek mrów­ki o rudym ubar­wie­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. ko­bie­ta jeż­dżą­ca konno, upra­wia­ją­ca hip­pi­kę

 (1.2) kraw. ko­bie­cy modny strój przez­na­czo­ny spe­cjal­nie do jazdy kon­nej

 (1.3) pot. ko­bie­ta po ope­ra­cji am­pu­ta­cji pier­si

 (1.4) ornit. pa­pu­ga po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­ska z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ama­zo­na|ref=tak., zwy­kle zie­lo­na;

Wiktionary

Ama­zon­ka ( Rio Ama­zo­nas, Río Ama­zo­nas) – rzeka Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej o naj­więk­szym śred­nim prze­pły­wie na Ziemi. Jej dłu­gość jest spra­wą kon­tro­wer­syj­ną, naj­czę­ściej po­da­wa­na jest war­tość 6400 km, jed­nak we­dług in­nych źró­deł jest to pier­wsza rzeka na świe­cie pod wzglę­dem dłu­go­ści (7040 km), o 390 km dłuż­sza od Nilu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Teraz na torze przesz­kód za­pre­zen­tu­ją się ama­zon­ki z na­sze­go klubu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmaˈzɔ̃nka, AS: ãmazõnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amazonia ż., amazonit mrz., Amazonka ż.

 przym. amazoński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kobieta-jeździec

 (1.2) myśliczek

 (1.4) amazona

Wiktionary


amazonki

1. ko­bie­ta jeż­dżą­ca konno;
2. dam­ski strój do kon­nej jazdy;
3. żar­to­bli­wie: ko­bie­ta wa­lecz­na;
4. ko­bie­ta, któ­rej am­pu­to­wa­no pierś z po­wo­du no­wot­wo­ru;
5. tę­po­o­go­no­wa pa­pu­ga śred­niej wiel­ko­ści; pa­pu­ga zie­lo­na;
6. ga­tu­nek mrów­ki o rudym ubar­wie­niu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ama­zon­ki – w mi­to­lo­gii grec­kiej ple­mię wo­jow­ni­czych ko­biet
  • Ama­zon­ki – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Ama­zon­ki – re­a­li­ty show
  • Ama­zon­ki – chiń­ski film z 2011 roku
  • Ama­zon­ka – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • „Ama­zo­ne” – fran­cu­ski okręt pod­wod­ny z okre­su I wojny świa­to­wej

Wikipedia


amazonomachia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mitgr. walka Ama­zo­nek z Gre­ka­mi;

Wiktionary

Ama­zo­no­ma­chia (gr. Ἀμαζονομαχία Amazonomachía, od Ἀμαζών Amazṓn ‘Ama­zon­ka’ i μάχη máchē ‘walka’, ‘bitwa’) – w mi­to­lo­gii grec­kiej walka Ama­zo­nek z Gre­ka­mi.

Z Ama­zon­ka­mi wal­czy­li m.in. Achil­les, Bel­le­ro­font, Dio­ni­zos, He­ra­kles, Te­ze­usz.

Wy­o­bra­że­nie o ama­zo­no­ma­chii prze­ja­wia się w sztu­kach pla­stycz­nych, mię­dzy in­ny­mi w grec­kim ma­lar­stwie wa­zo­wym (ponad 300 waz) i rzeź­bie (fryz z Ma­u­zo­le­um w Ha­li­kar­na­sie z IV w.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãmazɔ̃nɔ̃ˈmaxʲja, AS: ãmazõnõmaχʹi ̯a

Wiktionary


amazonowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z firmą Ama­zon

Wiktionary


amazoński

→ Ama­zo­nia (kra­i­na), → Ama­zon­ka (rzeka)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z Ama­zo­nią

 (1.2) mitgr. zwią­za­ny z Ama­zon­ka­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świat dżun­gli ama­zoń­skiej za­miesz­ku­je wiele cie­ka­wych ga­tun­ków zwie­rząt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmaˈzɔ̃j̃sʲci, AS: ãmazõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amazonia ż., Amazonka ż., amazonka ż., amazonit mrz.

Wiktionary


amb.

skrót od:
1. am­ba­sa­da;
2. am­ba­sa­dor


SJP.pl

skrót

 (1.1) = am­ba­sa­dor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Amb. Ci­choc­ki i Kon­sul Ge­ne­ral­ny RP w Char­ko­wie Ja­nusz Ja­błoń­ski od­wie­dzi­li we wto­rek i środę naj­da­lej na wschód Ukra­i­ny ak­tyw­ne pol­skie sto­wa­rzy­sze­nia w Sie­wie­ro­do­niec­ku i w Kra­ma­tor­sku.

Wiktionary


amba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. upi­cie się, stan wska­zu­ją­cy na spo­ży­cie al­ko­ho­lu

 (1.2) pot. trud­na sy­tu­a­cja

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Amba Ma­riam – wieś w cen­tral­nej Etio­pii
  • język amba – język z ro­dzi­ny bantu
  • język amba – język ro­dzi­ny utu­pua (au­stro­ne­zyj­skie)
  • Amba – rzeka w ro­syj­skim Kraju Nad­mor­skim
  • AMBA – As­so­cia­tion of MBAs
  • bitwa pod Amba Alagi – dwie bitwy pod szczy­tem w Etio­pii
  • Amba (po­tra­wa) – sos ty­po­wy dla kuch­ni Bli­skie­go Wscho­du
  • Ad­van­ced Mi­cro­con­trol­ler Bus Ar­chi­tec­tu­re

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stary, wię­cej nie piję. Wczo­raj taka amba, że za­pom­nij.

 (1.2) Chło­pie, nie­zła amba, trzy lufy z majzy na czy­sto, a jutro wy­wia­dów­ka. Starą chyba po­krę­ci!

 (1.3) Nie jedź przez Świec­ko, bo tam cel­ni­cy do­sta­ją amby, zwła­szcza latem. Le­piej przez Słu­bi­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãmba, AS: ãmba

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bomba, lufa, śruba, faza, dym

 (1.3) palma

 (1.4) amba z przerzutami, amba z przerzutą, amba z przerzutką

Wiktionary


ambaje

daw­niej: bred­nie, an­dro­ny, mrzon­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) daw. bred­nie, nie­do­rzecz­no­ści, an­dro­ny, przy­wi­dze­nia, mrzon­ki

Wiktionary


ambalaż

1. w sztu­ce współ­czes­nej: opa­ko­wy­wa­nie róż­nych obiek­tów, np. bu­dow­li lub frag­men­tów na­tu­ral­ne­go kra­jo­bra­zu; em­bal­la­ge, em­pa­qu­e­ta­ge;
2. w hand­lu:
a) opa­ko­wa­nie;
b) kosz­ty opa­ko­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nurt w sztu­ce współ­czes­nej wy­ko­rzy­stu­ją­cy opa­ko­wa­nia co­dzien­ne­go użyt­ku do celów ar­ty­stycz­nych

Wiktionary

Am­ba­laż (fr. "em­bal­la­ge" – opa­ko­wa­nie) – dzia­łal­ność w sztu­ce współ­czes­nej, która jest zwią­za­na z opa­ko­wy­wa­niem, za­sła­nia­niem, okry­wa­niem przed­mio­tów, frag­men­tów ar­chi­tek­tu­ry, na­tu­ry. Naj­więk­sze am­ba­la­że two­rzył Chri­sto (opa­ko­wa­nia bu­dyn­ków, wy­brze­ży, wą­wo­zów oraz wysp). W Pol­sce am­ba­la­że sto­so­wał Ta­de­usz Kan­tor.

Wikipedia


ambalowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. te­sto­wa­nie sil­ni­ka po­przez ko­lej­ne zwięk­sze­nia i zmniej­sze­nia jego obro­tów

Wiktionary


ambaras

daw­niej:
1. kło­pot spra­wia­ny przez jakąś osobę lub rzecz;
2. trud­na, przy­kra sy­tu­a­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. trud­na, kło­pot­li­wa sy­tu­a­cja

Wiktionary

Am­ba­ras (sty­li­zo­wa­ny zapis Am­ba­ra$) – trze­ci album pol­skie­go duetu Ma­łach/Rufuz, któ­re­go pre­mie­ra od­by­ła się 8 kwiet­nia 2016. Wy­daw­nict­wo uka­za­ło się na­kła­dem wyt­wór­ni Pro­sto.

Go­ścin­nie na al­bu­mie usły­szy­my: Bo­nu­sa RPK, Jano z Pol­skiej Wer­sji, HDS-a, TPS-a oraz fran­cu­skie­go ra­pe­ra Sa­cri­fi­ce. Za skre­cze i cuty od­po­wia­da zwią­za­ny z grupą DJ Gru­baz.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z tym naj­więk­szy jest am­ba­ras, żeby dwoje chcia­ło naraz

 (1.1) Nadto ła­du­nek do­wie­zio­ny wozem do szosy czę­sto­kroć po cięż­kich, bocz­nych dro­gach, w pewnéj ilo­ści wy­pad­ków, o ile mia­no­wi­cie dal­sza od­le­głość nie sta­nie na przesz­ko­dzie, i daléj idzie na wozie, uni­ka­jąc kosz­tów prze­ła­do­wa­nia i am­ba­ra­su, po­łą­czo­ne­go z od­da­niem ła­dun­ku na kolej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãmˈbaras, AS: ãmbaras

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambarasowanie n.

 czas. ambarasować ndk., zaambarasować dk.

Wiktionary


ambarasowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. spra­wia­nie kło­po­tów, przy­spa­rza­nie trud­no­ści, zmart­wień, wpra­wia­nie w za­kło­po­ta­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambaras m., ambarasowność ż.

 czas. ambarasować

 przym. ambarasowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zawstydzanie

Wiktionary


ambarasować

prze­sta­rza­łe: spra­wiać kło­po­ty, przy­spa­rzać trud­no­ści, nie­po­ko­ić; wpra­wiać w za­kło­po­ta­nie


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) daw. spra­wiać komuś am­ba­ras

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambaras mrz., ambarasowanie n.

Wiktionary


ambarasujący

prze­sta­rza­łe: spra­wiać kło­po­ty, przy­spa­rzać trud­no­ści, nie­po­ko­ić; wpra­wiać w za­kło­po­ta­nie


SJP.pl

Patrz:

ambarasować

ambarcumian

[czy­taj: ambarkuMIAN albo ambarKUmian] naz­wi­sko


SJP.pl


ambarkacja

daw­niej: wsia­da­nie, za­ła­do­wy­wa­nie się na sta­tek


SJP.pl


ambarkować

za­ła­do­wy­wać coś na sta­tek lub wsia­dać na sta­tek


SJP.pl


ambasada

przed­sta­wi­ciel­stwo dy­plo­ma­tycz­ne naj­wyż­szej rangi, re­pre­zen­tu­ją­ce in­te­re­sy pań­stwa w pań­stwie go­szczą­cym; także: bu­dy­nek tego przed­sta­wi­ciel­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stała in­sty­tu­cja (misja dy­plo­ma­tycz­na) o naj­wyż­szej ran­dze, utrzy­my­wa­na przez pań­stwo w innym kraju lub przy or­ga­ni­za­cji mię­dzy­na­ro­do­wej;

 (1.2) wy­dzie­lo­ny bu­dy­nek lub teren, gdzie mie­ści się am­ba­sa­da (1.1)

 (1.3) gwara wię­zien­na brzuch, żo­łą­dek

Wiktionary

Am­ba­sa­da – stała misja dy­plo­ma­tycz­na, którą kie­ru­je szef misji pier­wszej klasy (am­ba­sa­dor). Tą nazwą okre­śla­ny jest także bu­dy­nek lub lokal zaj­mo­wa­ny przez misję. Jest za­sa­dą, iż am­ba­sa­da znaj­du­je się w sto­li­cy pań­stwa, z któ­rym utrzy­my­wa­ne są sto­sun­ki dy­plo­ma­tycz­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mi­ni­ster Spraw Za­gra­nicz­nych skie­ro­wał do am­ba­sad na całym świe­cie in­struk­cje po­stę­po­wa­nia pod­czas ak­tu­al­ne­go kry­zy­su.

 (1.2) Grupa ek­stre­mi­stów pod­pa­li­ła am­ba­sa­dę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmbaˈsada, AS: ãmbasada

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. ambasador m., ambasadorka ż., ambasadorstwo n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1) nuncjatura; konsulat

 (1.3) gwara więzienna bandzioch, bebech, samara

Wiktionary


ambasador

naj­wyż­szy rangą przed­sta­wi­ciel dy­plo­ma­tycz­ny ja­kie­goś pań­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) adm. urz. przed­sta­wi­ciel dy­plo­ma­tycz­ny pań­stwa lub or­ga­ni­za­cji mię­dzy­na­ro­do­wej

 (1.2) przen. rzecz­nik, obroń­ca danej spra­wy, in­te­re­su

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) wy­so­kiej ja­ko­ści tka­ni­na weł­nia­na

Wiktionary

Am­ba­sa­dor – szef misji dy­plo­ma­tycz­nej pier­wszej klasy, re­pre­zen­tu­ją­cy pań­stwo wy­sy­ła­ją­ce wobec władz in­ne­go pań­stwa lub or­ga­ni­za­cji mię­dzy­na­ro­do­wej.

Pań­stwo może akre­dy­to­wać szefa misji w wię­cej niż jed­nym pań­stwie, jed­nak tylko po po­in­for­mo­wa­niu o tym państw przyj­mu­ją­cych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas ban­kie­tu, attaché dy­skret­nie za­le­cał się do córki am­ba­sa­do­ra.

 (2.1) Kaśka ku­pi­ła prze­pię­kny płaszcz z am­ba­sa­do­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmbaˈsadɔr, AS: ãmbasador

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambasadorowa ż., ambasadorostwo n., ambasada ż., ambasadorówna ż.

:: fż. ambasadorka ż.

 przym. ambasadorski, ambasadowy, ambasadzki

 czas. ambasadorować

Wiktionary


ambasadorka

1. naj­wyż­sza rangą przed­sta­wi­ciel­ka dy­plo­ma­tycz­na pań­stwa;
2. rzecz­nicz­ka cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) adm. urz. przed­sta­wi­ciel­ka dy­plo­ma­tycz­na pań­stwa lub or­ga­ni­za­cji mię­dzy­na­ro­do­wej

 (1.2) przen. rzecz­nicz­ka, obroń­czy­ni danej spra­wy, in­te­re­su

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambasador mos./mrz.

Wiktionary


ambasadorostwo

am­ba­sa­dor z żoną


SJP.pl


ambasadorowa

żona am­ba­sa­do­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. żona am­ba­sa­do­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To­masz wy­le­ciał z hu­kiem z pla­ców­ka­a­ców­ki, bo wy­szedł na jaw jego ro­mans z am­ba­sa­do­ro­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmbasadɔˈrɔva, AS: ãmbasadorova

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambasadorstwo n., ambasadorowanie n., ambasador m., ambasadorka ż., ambasadorostwo n., ambasada ż., ambasadorówna ż.

 przym. ambasadorski, ambasadowy, ambasadzki

 czas. ambasadorować

Wiktionary


ambasadorowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spra­wo­wa­nie funk­cji am­ba­sa­do­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambasada ż., ambasador m., ambasadorka ż., ambasadorowa ż., ambasadorostwo n., ambasadorstwo n.

 czas. ambasadorować

 przym. ambasadorski, ambasadzki

Wiktionary


ambasadorować

po­tocz­nie: spra­wo­wać urząd am­ba­sa­do­ra


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pot. peł­nić urząd am­ba­sa­do­ra

 (1.2) przen. być przed­sta­wi­cie­lem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pan dok­tor przed laty am­ba­sa­do­ro­wał w Pra­dze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambasador mrz., ambasadorowa ż., ambasadorka ż., ambasadorowanie n., ambasadorstwo n.

Wiktionary


ambasadorowy

→ am­ba­sa­dor (daw­niej); am­ba­sa­dor­ski


SJP.pl


ambasadorski

→ am­ba­sa­dor


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z am­ba­sa­do­rem, do­ty­czą­cy am­ba­sa­do­ra

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do am­ba­sa­do­ra

Wiktionary

Patrz:

ambasador

Powiązane:

 rzecz. ambasadorowanie n., ambasador mos., ambasadorka ż., ambasadorowa ż., ambasadorostwo n., ambasada ż., ambasadorówna ż.

 przym. ambasadowy, ambasadzki

Wiktionary


ambasadorstwo

urząd, god­ność am­ba­sa­do­ra; am­ba­sa­do­ro­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) urząd, god­ność am­ba­sa­do­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­fe­sor objął am­ba­sa­dor­stwo na Cy­prze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambasadorowanie n., ambasador mrz., ambasadorowa ż., ambasadorka ż.

 czas. ambasadorować ndk.

 przym. ambasadzki, ambasadowy

Wiktionary


ambasadowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z am­ba­sa­dą, do­ty­czą­cy am­ba­sa­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambasadorowa ż., ambasada ż., ambasador mos., ambasadorka ż., ambasadorstwo n.

 przym. ambasadorski

Wiktionary


ambasadzki

→ am­ba­sa­da


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) pot. zwią­za­ny z am­ba­sa­dą, od­no­szą­cy się do am­ba­sa­dy

Wiktionary

Patrz:

ambasada

Przykłady

 (1.1) Pra­cow­ni­kom am­ba­sadz­kim poz­wo­lo­no na wcze­śniej­sze opu­szcze­nie am­ba­sa­dy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambasadorowa ż., ambasadorowanie n., ambasada ż., ambasador mos., ambasadorstwo n.

 przym. ambasadorski

Wiktionary


amber

pol­skie wy­daw­nict­wo li­te­rac­kie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • amber – jeden z sy­no­ni­mów słowa bursz­tyn, oraz barwy od niego po­chod­nej, wy­wo­dzą­cy się od arab­skie­go słowa anbar (arab. عنبر) oz­na­cza­ją­ce­go ambrę, któ­rej woń sko­ja­rzo­no z za­pa­chem po­cie­ra­ne­go bursz­tyn...
  • Amber – imię żeń­skie
  • Amber – ho­len­der­ska pio­sen­kar­ka i pro­du­cent­ka
  • Amber Heard – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka
  • Amber Liu – po­łud­nio­wo­ko­re­ań­ska ra­per­ka
  • amber – kodon bursz­ty­no­wy, jeden z ko­do­nów ter­mi­na­cyj­nych
  • AMBER – ko­mer­cyj­ne pole si­ło­we wy­ko­rzy­sty­wa­ne do sy­mu­la­cji bia­łek i DNA
  • (2933) Amber – pla­ne­to­i­da z grupy pasa głów­ne­go aste­ro­id
  • Amber Linux – ło­tew­ski Linux
  • Amber – część mia­sta Ja­i­pur
    • Fort Amber – kom­pleks bu­dow­li obron­nych i pa­ła­co­wych w In­diach
  • Amber – luk­sem­bur­ska nazwa wsi Im­brin­gen

Wikipedia


ambi-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na dwo­i­stość tego, co jest naz­wa­ne dru­gim czło­nem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãmbʲi, AS: ãmbʹi

Wiktionary


ambicja

1. po­czu­cie god­no­ści oso­bi­stej;
2. dąż­ność do wy­bi­cia się, pra­gnie­nie twór­czych osią­gnięć, suk­ce­sów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pra­gnie­nie osią­gnię­cia cze­goś trud­ne­go

 (1.2) trud­ny cel ży­cio­wy, który chce się osią­gnąć

Wiktionary

Am­bi­cja (łac. "am­bi­tio" – żądza sławy, []) – po­sta­wa czło­wie­ka, cecha cha­rak­te­ru po­le­ga­ją­ca na sil­nym po­czu­ciu god­no­ści oso­bi­stej opar­ta na sta­wia­niu sobie trud­nych celów i dą­że­niu do ich re­a­li­za­cji (czło­wiek am­bit­ny), także nie­u­po­rząd­ko­wa­ne dą­że­nie do sławy i za­szczy­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Am­bi­cja nie poz­wa­la­ła jej zre­zy­gno­wać.

 (1.2) Jego am­bi­cją był dok­to­rat na Har­var­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãmˈbʲit͡sʲja, AS: ãmbʹicʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ambicjonować ndk.

 przym. ambitny, ambicyjny, ambicjonalny

 rzecz. ambicjant m., ambicyjka ż., ambicjusz m., ambicjonerstwo n.

 przysł. ambicyjnie, ambicjonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pragnienie, aspiracja; reg. śl. ambit

Wiktionary


ambicjant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. czło­wiek o du­żych am­bi­cjach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambicja ż.

Wiktionary


ambicjonalność

→ am­bi­cjo­nal­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest am­bi­cjo­nal­ne; cecha tych, któ­rzy są am­bi­cjo­nal­ni

Wiktionary

Patrz:

ambicjonalny

Powiązane:

 przym. ambicjonalny

 przysł. ambicjonalnie

Wiktionary


ambicjonalny

wy­ni­ka­ją­cy z am­bi­cji, po­czu­cia god­no­ści oso­bi­stej, po­trze­by osią­gnięć


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) spo­wo­do­wa­ny am­bi­cją

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzia­łał w spo­sób am­bi­cjo­nal­ny, aby zdo­być po­zy­cję li­de­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambicyjka ż., ambicjonalność ż., ambicja ż.

Wiktionary


ambicjoner

osoba o prze­ro­śnię­tej, wy­bu­ja­łej am­bi­cji, żądna uz­na­nia i za­szczy­tów; am­bi­cjusz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek o du­żych am­bi­cjach

Wiktionary


ambicjonerski

→ am­bi­cjo­ner­stwo


SJP.pl

Patrz:

ambicjonerstwo

ambicjonerstwo

w zna­cze­niu ujem­nym: dąż­ność do wy­bi­cia się, uz­na­nia; żądza wła­dzy, za­szczy­tów


SJP.pl


ambicjusz

prze­sta­rza­le: osoba o prze­ro­śnię­tej, wy­bu­ja­łej am­bi­cji, żądna uz­na­nia i za­szczy­tów, am­bi­cjo­ner


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. czło­wiek o du­żych am­bi­cjach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambicja ż.

Wiktionary


ambicyjka

zdrob­nie­nie od: am­bi­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) iron. zdrobn. od am­bi­cja

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmbʲiˈt͡sɨjka, AS: ãmbʹicyi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambicja

 przym. ambitny, ambicjonalny

Wiktionary


ambicyjki

zdrob­nie­nie od: am­bi­cja


SJP.pl


ambicyjny

→ am­bi­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. przest. spo­wo­do­wa­ny lub kie­ro­wa­ny silną am­bi­cją

Wiktionary

Patrz:

ambicja

Powiązane:

 rzecz. ambicja ż., ambicyjność ż.

 przysł. ambicyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ambicjonalny

Wiktionary


ambient

wolna, re­flek­syj­na mu­zy­ka elek­tro­nicz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. ga­tu­nek mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej lub ek­spe­ry­men­tal­nej, któ­re­go cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną jest two­rze­nie at­mos­fe­ry i na­stro­ju za­miast wy­raź­nej, me­lo­dyj­nej struk­tu­ry

Wiktionary

Am­bient – ga­tu­nek ek­spe­ry­men­tal­nej mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej, ce­chu­ją­cy się odej­ściem od li­ne­ar­nie roz­wi­ja­nej linii me­lo­dycz­nej, cha­rak­te­ry­stycz­nej dla kla­sycz­nej mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej (Van­ge­lis, Kitarō), na rzecz luź­nej kom­po­zy­cji „plam dźwię­ko­wych”. Zaz­wy­czaj po­szcze­gól­ne plamy są po­wią­za­ne stale pow­ta­rza­ną frazą elek­tro­nicz­nej per­ku­sji, która or­ga­ni­zu­je utwór pod wzglę­dem ryt­micz­nym.

Wikipedia


ambientowy

→ am­bient


SJP.pl

Patrz:

ambient

ambigram

gra­fi­ka przed­sta­wia­ją­ca tekst, wy­ko­na­na w taki spo­sób, że po jej obró­ce­niu o 180 stop­ni można od­czy­tać taki sam lub inny tekst


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gra­fi­ka ut­wo­rzo­na ka­li­gra­ficz­nie lub obra­zo­wo w taki spo­sób, że po obró­ce­niu ca­ło­ści o 180° można od­czy­tać ten sam tekst;

Wiktionary

Am­bi­gram (łac. "ambo" oba + gr. "grámma" zapis) – gra­fi­ka ut­wo­rzo­na ka­li­gra­ficz­nie lub obra­zo­wo w taki spo­sób, że po obró­ce­niu ca­ło­ści można od­czy­tać ten sam lub inny tekst. W al­fa­be­cie ła­ciń­skim je­dy­ny­mi „na­tu­ral­nie am­bi­gra­mo­wy­mi” (czyli środ­ko­wo sy­me­trycz­ny­mi) li­te­ra­mi są „H”, „I”, „N”, „O”, „S”, „X” oraz „Z”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie mogli wy­ko­rzy­stać am­bi­gra­mów ani sym­bo­li na­u­ko­wych, gdyż by­ło­by to zbyt oczy­wi­ste.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãmˈbʲiɡrãm, AS: ãmbʹigrãm

Wiktionary


ambilogia

wy­ra­że­nie dwuz­nacz­ne, dwuz­nacz­nik


SJP.pl


ambiofonia

elek­tro­a­ku­stycz­na me­to­da ko­ry­go­wa­nia aku­sty­ki i na­gła­śnia­nia po­mie­szczeń przez wpro­wa­dza­nie sztucz­ne­go po­gło­su


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. tech­ni­ka re­pro­duk­cji dźwię­ku po­le­ga­ją­ca na two­rze­niu efek­tu prze­strzen­no­ści i oto­cze­nia słu­cha­cza przez dźwię­ki do­cho­dzą­ce z róż­nych kie­run­ków

Wiktionary

Am­bio­fo­nia – tech­ni­ka sztucz­nej re­gu­la­cji po­gło­su w sa­lach kon­cer­to­wych, ope­ro­wych, stu­diach ra­dio­wych i te­le­wi­zyj­nych, za po­mo­cą elek­tro­a­ku­stycz­nych torów i ukła­dów na­gła­śnia­ją­cych.

Jest jed­nym z ele­men­tów re­ży­se­rii dźwię­ku, umoż­li­wia­jąc po­pra­wę pełni jego brzmie­nia i uzy­ska­nia efek­tów dźwię­ko­wych do­bra­nych do pro­du­ko­wa­nych ut­wo­rów mu­zycz­nych.

Wikipedia


ambiofoniczny

umoż­li­wia­ją­cy uzy­ska­nie od­po­wied­nie­go na­gło­śnie­nia przez wpro­wa­dze­nie sztucz­ne­go po­gło­su


SJP.pl


ambiopia

pod­wój­ne wi­dze­nie spo­wo­do­wa­ne nie­spraw­no­ścią mię­śni zew­nętrz­nych gałki ocz­nej; di­plo­pia


SJP.pl


ambiplazma

Am­bi­plaz­ma (łac. "ambo" „obaj” i plaz­ma) – roz­rze­dzo­na mie­sza­ni­na czą­stek i an­ty­czą­stek ma­te­rii. Am­bi­plaz­ma lekka jest mie­sza­ni­ną elek­tro­nów i po­zy­to­nów, am­bi­plaz­ma cięż­ka jest mie­sza­ni­ną pro­to­nów i an­ty­pro­to­nów. Je­że­li ilość ma­te­rii jest równa ilo­ści an­ty­ma­te­rii, to am­bi­plaz­ma jest sy­me­trycz­na, w am­bi­plaz­mie asy­me­trycz­nej jeden ze skład­ni­ków prze­wa­ża nad dru­gim.

Wikipedia


ambirz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. imbir

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãmbʲiʃ, AS: ãmbʹiš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. imbir m.

Wiktionary


ambiseksualizm

ze­spół za­cho­wań za­war­tych po­mię­dzy re­per­tu­a­rem mę­skich a ko­bie­cych za­cho­wań płcio­wych


SJP.pl


ambisentencja

psy­chia­tria: wy­po­wiedź skła­da­ją­ca się z wza­jem­nie wy­klu­cza­ją­cych się opi­nii, które dla wy­po­wia­da­ją­cy je uważa za praw­dzi­we


SJP.pl

Am­bi­sen­ten­cja (łac. "am­bi­sen­ten­tia" od "ambo" "obaj" i "sen­ten­tia" "myśl, opi­nia, osąd, po­gląd, zda­nie") – gło­sze­nie cał­ko­wi­cie sprzecz­nych stwier­dzeń, z któ­rych każde jest uwa­ża­ne za praw­dzi­we. Świad­czy o am­bi­wa­len­cji in­te­lek­tu­al­nej lub my­śle­nia. Sta­no­wi jeden z ob­ja­wów de­zin­te­gra­cji psy­chicz­nej w schi­zo­fre­nii.

Wikipedia


ambit

1. przej­ście wokół pre­zbi­te­rium za oł­ta­rzem, cha­rak­te­ry­stycz­ne dla ko­ścio­łów ro­mań­skich i go­tyc­kich;
2. kruż­ga­nek wokół klasz­tor­ne­go dzie­dziń­ca;
3. daw­niej: am­bi­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śrpol. kruż­ga­nek

 (1.2) śrpol. ob­szar, obwód

 (1.3) śrpol.

 (1.4) ar­chit. przej­ście w ko­ście­le na prze­dłu­że­niu naw bocz­nych ota­cza­ją­ce pre­zbi­te­rium;

Wiktionary

Ambit (także obręb, obej­ście, łac. "am­bi­tus" – obieg, obwód) – w ar­chi­tek­tu­rze sa­kral­nej przej­ście pow­sta­łe z prze­dłu­że­nia naw bocz­nych i po­pro­wa­dze­nia ich wokół pre­zbi­te­rium, za oł­ta­rzem głów­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.4) Pre­zbi­te­rium oto­czo­ne jest am­bi­tem i wień­cem ka­plic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãmbʲit, AS: ãmbʹit

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) obejście

Wiktionary


ambitendencja

w psy­cho­lo­gii: wspó­łist­nie­nie wza­jem­nie wy­klu­cza­ją­cych się pra­gnień i dążeń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. skłon­ność do wy­stę­po­wa­nia sprzecz­nych lub prze­ciw­staw­nych za­cho­wań, sprzecz­ność dążeń;

Wiktionary

Am­bi­ten­den­cja (łac. "ambo" „obaj” i "ten­den­tia" „skłon­ność” od "ten­de­re" „cią­gnąć, roz­cią­gać”) – sprzecz­ność dążeń, rów­no­czes­ne wy­stę­po­wa­nie sprzecz­nych ze sobą dążeń.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do am­bi­wa­len­cji do­łą­cza się czę­sto am­bi­ten­den­cja, która za­cho­dzi tam, gdzie dwo­i­stość do­ty­czy sfery dążeń. Jeśli ta dwo­i­stość do­ty­czy sfery sądów, mó­wi­my o am­bi­sen­ten­cji.

Wiktionary


ambitniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: am­bit­nie


SJP.pl


ambitniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: am­bit­ny; bar­dziej am­bit­ny


SJP.pl


ambitnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. czło­wiek o du­żych am­bi­cjach

Wiktionary


ambitność

→ am­bit­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest am­bit­ne; cecha tych, któ­rzy są am­bit­ni

Wiktionary

Patrz:

ambitny

Przykłady

 (1.1) Odys­sey spot­ka­ła się w więk­szo­ści z po­zy­tyw­nym od­bio­rem ze stro­ny kry­ty­ków, chwa­lą­cych roz­gryw­kę, gra­fi­kę, po­sta­cie, ele­men­ty gry fa­bu­lar­nej i pro­jekt świa­ta, kry­ty­ku­jąc jed­nak tempo, prze­sad­ną am­bit­ność oraz za­war­cie mi­kro­płat­no­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ambitny

 przysł. ambitnie

Wiktionary


ambitny

1. ma­ją­cy po­czu­cie włas­nej war­to­ści i god­no­ści oraz sza­cu­nek dla sa­me­go sie­bie; ho­no­ro­wy, dumny;
2. dą­żą­cy do suk­ce­su w ja­kiejś dzie­dzi­nie, ma­ją­cy wy­so­kie aspi­ra­cje;
3. sta­no­wią­cy wyz­wa­nie, wy­ma­ga­ją­cy wy­sił­ku;
4. o dzie­le sztu­ki: ma­ją­cy dużą war­tość ar­ty­stycz­ną


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który w swoim dzia­ła­niu kie­ru­je się am­bi­cją

 (1.2) wy­ni­ka­ją­cy z am­bi­cji; świad­czą­cy o am­bi­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ga­li­le­usz był jed­nak zbyt am­bit­ny, by zgo­dzić się na takie um­niej­sze­nie war­to­ści swo­jej pracy.

 (1.2) Chło­piec miał am­bit­ny plan na­pi­sa­nia po­wie­ści o zwie­rzę­tach pod­czas wojny.

 (1.2) Ten mało am­bit­ny film jest skie­ro­wa­ny do nie­zbyt wy­ma­ga­ją­cej wi­dow­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãmˈbʲitnɨ, AS: ãmbʹitny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambitność ż., ambicja ż., ambicyjka ż.

 przysł. ambitnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. górnochciwy

Wiktionary


ambitus

roz­pię­tość me­lo­dii, czyli ob­szar po­mię­dzy jej naj­wyż­szym a naj­niż­szym dźwię­kiem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. roz­pię­tość wy­so­ko­ści dźwię­ków fak­tycz­nie wy­ko­rzy­sta­nych w danym ma­te­ria­le mu­zycz­nym, nie­za­leż­nie od peł­ne­go za­kre­su in­stru­men­tu lub głosu

Wiktionary

Am­bi­tus (z "łac." obwód, obręb) – sze­ro­kość, roz­pię­tość in­ter­wa­łów mię­dzy naj­wyż­szym a naj­niż­szym dźwię­kiem danej me­lo­dii.

W cho­ra­le gre­go­riań­skim najm­niej­szy am­bi­tus wy­no­sił kwar­tę i wy­stę­po­wał w psal­mach. W in­nych śpie­wach (np. al­le­lu­ja) się­gał ok­ta­wy, a w niek­tó­rych przy­pad­kach nony. Są też ut­wo­ry osią­ga­ją­ce du­o­de­cy­mę, jak na przy­kład sek­wen­cja o Bożym Ciele "Lauda Sion Sal­va­to­rem" au­tor­stwa To­ma­sza z Ak­wi­nu.

Wikipedia


ambiwalencja

1. prze­ży­wa­nie sprzecz­nych pra­gnień, doz­na­wa­nie prze­ciw­staw­nych uczuć;
2. współ­wy­stę­po­wa­nie prze­ciw­staw­nych ele­men­tów w za­cho­wa­niu, po­stę­po­wa­niu, oce­nie itp.; dwo­ja­kość, dwu­war­to­ścio­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wspó­łist­nie­nie sprzecz­nych uczuć, po­staw lub opi­nii

Wiktionary

Am­bi­wa­len­cja (in­ten­cjo­nal­ność dwu­war­to­ścio­wa, od łac. "ambo" – obaj + "va­lens, va­len­tis" – mocny, sku­tecz­ny) – po­sta­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się jed­no­czes­nym wy­stę­po­wa­niem po­zy­tyw­ne­go jak i ne­ga­tyw­ne­go na­sta­wie­nia do obiek­tu (np. cie­ka­wość i strach dziec­ka wobec po­ja­wia­ją­cej się w oto­cze­niu nowej osoby; jed­no­czes­ne uczu­cie mi­ło­ści do ro­dzi­ca oraz nie­na­wi­ści za np.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãmbʲivaˈlɛ̃nt͡sʲja, AS: ãmbʹivalẽncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambiwalentność ż.

 przym. ambiwalentny

 przysł. ambiwalentnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niejednoznaczność, schizofrenia, rozdwojenie jaźni

Wiktionary


ambiwalentnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób am­bi­wa­lent­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­kie­dy nie po­tra­fi­my do­ko­nać oceny glo­bal­nej i wtedy oce­nia­my dany stan rze­czy am­bi­wa­lent­nie: jako zły i dobry za­ra­zem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambiwalencja ż., ambiwalentność ż.

 przym. ambiwalentny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwojako, dwoiście

Wiktionary


ambiwalentniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: am­bi­wa­lent­nie


SJP.pl


ambiwalentność

jed­no­czes­ne prze­by­wa­nie w dwóch prze­ciw­staw­nych sta­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest am­bi­wa­lent­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambiwalencja ż.

 przym. ambiwalentny

 przysł. ambiwalentnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ambiwalencja, niejednoznaczność, dwuznaczność

Wiktionary


ambiwalentny

1. za­wie­ra­ją­cy sprzecz­ne uczu­cia, chęci; prze­ciw­staw­ny;
2. dwuz­nacz­ny, nie­jas­ny; nie­jed­noz­nacz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się sprzecz­ny­mi uczu­cia­mi, po­sta­wa­mi lub opi­nia­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żywię do niego am­bi­wa­lent­ne uczu­cia – mie­sza­ni­nę stra­chu i cie­ka­wo­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmbʲivaˈlɛ̃ntnɨ, AS: ãmbʹivalẽntny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambiwalencja ż., ambiwalentność ż.

 przysł. ambiwalentnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwojaki, przeciwstawny, wewnętrznie sprzeczny

Wiktionary


ambiwertyczka

→ am­bi­wer­tyk


SJP.pl

Patrz:

ambiwertyk

ambiwertyk

w psy­cho­lo­gii: osoba, u któ­rej wy­stę­pu­je rów­no­wa­ga cech in­tro­wer­tyw­nych i ek­stra­wer­tyw­nych


SJP.pl


ambligonit

mi­ne­rał, flu­o­ro­fos­fo­ran litu i glinu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. zob. am­bly­go­nit.

Wiktionary


ambliopia

upo­śle­dze­nie wzro­ku w na­stęp­stwie zmniej­sze­nia przej­rzy­sto­ści ukła­du op­tycz­ne­go oka, wad wzro­ku (zez) lub zmian w siat­ków­ce i ner­wie wzro­ko­wym; nie­do­wi­dze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. upo­śle­dze­nie wi­dze­nia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedowidzenie

Wiktionary


amblipod

przed­sta­wi­ciel rzędu wy­mar­łych ssa­ków ko­pyt­nych, ży­ją­cych w trze­cio­rzę­dzie od pa­le­o­ce­nu do oli­go­ce­nu


SJP.pl


amblipody

rząd wy­mar­łych ssa­ków ko­pyt­nych, ży­ją­cych w trze­cio­rzę­dzie od pa­le­o­ce­nu do oli­go­ce­nu


SJP.pl


amblygonit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z grupy fos­fo­ra­nów, kru­chy, przez­ro­czy­sty, trud­no roz­pu­szcza się w kwa­sach;

Wiktionary

Am­bly­go­nit (Am­bli­go­nit) – mi­ne­rał z grupy fos­fo­ra­nów. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów rzad­kich, roz­po­wszech­nio­nych tylko w niek­tó­rych re­jo­nach Ziemi. Zo­stał od­kry­ty i oz­na­czo­ny przez Au­gu­sta Bre­it­ha­up­ta w 1817 w Sak­so­nii. Nazwa po­cho­dzi od grec­kich słów "am­blys" = tępy i "goni" = kąt (stę­pio­ne kąty), na­wią­zu­je do kątów mię­dzy ścia­na­mi tego mi­ne­ra­łu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. amblygonitowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. ambligonit

Wiktionary


amblypygi

rząd sta­wo­no­gów z gro­ma­dy pa­ję­cza­ków; spa­wę­ki pa­ją­koksz­tałt­ne, tę­po­od­wło­kow­ce


SJP.pl


ambo

kom­bi­na­cja dwóch nu­me­rów w grach licz­bo­wych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ambo – mia­sto w Etio­pii
  • Ambo – mia­sto w Peru
  • Ambo – miej­sco­wość w Ki­ri­ba­ti
  • Ambo (Owam­bo) – lud afry­kań­ski

Wikipedia


amboceptor

prze­ciw­cia­ło o 2 gru­pach chwyt­nych; dwu­chwyt­nik


SJP.pl


ambona

1. przy­ścien­na mów­ni­ca w ko­ścio­łach chrze­ści­jań­skich, słu­żą­ca do wy­gła­sza­nia kazań; ka­zal­ni­ca;
2. plat­for­ma na­dziem­na, sto­so­wa­na pod­czas po­lo­wań do ob­ser­wa­cji zwie­rzy­ny;
3. obu­do­wa dzio­bu jach­tu, za­pew­nia­ją­ca bez­piecz­ną pracę za­ło­gi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. rel. miej­sce słu­żą­ce ka­pła­nom do czy­ta­nia tek­stów li­tur­gicz­nych, gło­sze­nia kazań; ko­ściel­na mów­ni­ca; ; Glo­ger.

 (1.2) łow. sta­no­wi­sko my­śliw­skie w kształ­cie wie­życz­ki, stałe lub prze­no­śne, słu­żą­ce do po­lo­wań na zwie­rzy­nę;

 (1.3) środ. geogr. geol. skała o nie­re­gu­lar­nych kształ­tach, od­sta­ją­ca od grzbie­tu lub zbo­cza

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • am­bo­na (ar­chi­tek­tu­ra)
  • am­bo­na (my­śli­stwo)
  • am­bo­na skal­na
  • Am­bo­na – skała w Do­li­nie Będ­kow­skiej na Wy­ży­nie Kra­kow­sko-Czę­sto­chow­skiej
  • Am­bo­na – skały w Ru­da­wach Ja­no­wic­kich
  • Am­bo­na – skała w Ma­sy­wie Śnież­ni­ka na stoku wznie­sie­nia Bo­go­ry­ja
  • Am­bo­na – wy­stęp skal­ny na Wy­spie Króla Je­rze­go
  • Am­bo­na (Ba­zy­li­ka św. Ka­ta­rzy­ny w Bra­nie­wie)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Am­bo­ny są czę­sto bo­ga­to zdo­bio­ne.

 (1.2) Am­bo­ny usta­wia­ne są na gra­ni­cy lub w głębi lasu w miej­scach, gdzie ist­nie­je duże praw­do­po­do­bień­stwo na­pot­ka­nia zwie­rzy­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãmˈbɔ̃na, AS: ãmbõna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdrobn. ambonka

 przym. ambonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kazalnica

Wiktionary


ambonka

1. zdrob­nie­nie od: am­bo­na;
2. plat­for­ma ob­ser­wa­cyj­na na masz­cie ża­glow­ca; bo­cia­nie gnia­zdo;
3. ro­dzaj sprzę­tu re­ha­bi­li­ta­cyj­ne­go; bal­ko­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. mała am­bo­na

 (1.2) ro­dzaj daw­ne­go wózka dwu­ko­ło­we­go o wy­so­kiej skrzy­ni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãmˈbɔ̃ŋka, AS: ãmbõŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambona

Wiktionary


ambonowy

→ am­bo­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z am­bo­ną, do­ty­czą­cy am­bo­ny; ma­ją­cy am­bo­nę

Wiktionary

Patrz:

ambona

Powiązane:

 rzecz. ambona ż.

Wiktionary


ambos

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. ko­wa­dło

Wiktionary


ambra

1. wy­dzie­li­na prze­wo­du po­kar­mo­we­go ka­sza­lo­ta;
2. per­fu­my za­wie­ra­ją­ce tę wy­dzie­li­nę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wo­sko­wa­ta sub­stan­cja bę­dą­ca wy­dzie­li­ną z prze­wo­du po­kar­mo­we­go ka­sza­lo­ta pow­sta­łą praw­do­po­dob­nie w wy­ni­ku nie­straw­no­ści lub za­par­cia, sto­so­wa­na w prze­my­śle per­fu­me­ryj­nym;

 (1.2) daw. wonna ży­wi­ca ko­pal­na

Wiktionary

Ambra ("Am­ber­gris Tinc­tu­re") – wy­dzie­li­na z prze­wo­du po­kar­mo­we­go ka­sza­lo­ta ("Phy­se­ter ma­cro­cep­ha­lus"), która jest praw­do­po­dob­nie wy­ni­kiem nie­straw­no­ści lub za­par­cia wie­lo­ry­ba.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Nad obu or­sza­ka­mi: tym, któ­re­go wozy i konie stały jak w zie­mię wryte, i tym, który, w bar­wi­stych stro­jach, jak łan ścię­tych kwia­tów na po­zła­ca­nej ziemi leżał, świe­ci­ło w górze, jasne, ale ła­god­ne słoń­ce i z wo­nia­mi ambry, san­da­łu, cy­na­mo­nu, piżma, alo­e­su, prze­cią­ga­ły obło­ki ka­dzi­dło­we­go dymu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãmbra, AS: ãmbra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambreina ż., ambriol m.

 przym. ambrowy

Wiktionary


ambrazura

1. otwór strzel­ni­czy w umoc­nie­niu, umoż­li­wia­ją­cy pro­wa­dze­nie ognia i ob­ser­wa­cji
2. daw­niej: fra­mu­ga okna lub drzwi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) otwór strzel­ni­czy w miej­scu umoc­nio­nym, ob­wa­ro­wa­nym lub opan­ce­rzo­nym;

Wiktionary

Am­bra­zu­ra (fr. "em­bra­su­re") – otwór strzel­ni­czy, przez który wy­sta­wia się lufę ka­ra­bi­nu lub dzia­ła pod­czas pro­wa­dze­nia ognia. Ter­min ten sto­su­je się w od­nie­sie­niu do for­ty­fi­ka­cji lą­do­wych oraz uz­bro­jo­nych jed­no­stek pły­wa­ją­cych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nad am­bra­zu­rą znaj­du­je się zwy­kle sy­stem wen­ty­la­cyj­ny dla od­pro­wa­dza­nia dymu i spa­lin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmbraˈzura, AS: ãmbrazura

Wiktionary


ambrosiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


ambrotypia

dawna tech­ni­ka fo­to­gra­ficz­na na szkle, da­ją­ca po­zy­ty­wo­wy obraz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jedna z daw­niej­szych, sto­so­wa­nych od 1852 roku, po­zy­ty­wo­wych tech­nik fo­to­gra­ficz­nych, poz­wa­la­ją­ca uzy­skać jeden uni­ka­to­wy obraz

Wiktionary

Am­bro­ty­pia – jedna z daw­niej­szych, sto­so­wa­nych od 1851 roku, po­zy­ty­wo­wych tech­nik fo­to­gra­ficz­nych, poz­wa­la­ją­ca uzy­skać jeden uni­ka­to­wy (czyli bez moż­no­ści wy­ko­na­nia od­bi­tek) obraz. Am­bro­ty­pia opie­ra się na tech­ni­ce mo­krej płyty ko­lo­dio­no­wej, przy czym ne­ga­tyw na szkla­nej pły­cie jest spe­cjal­nie lekko nie­doś­wiet­lo­ny, a na­stęp­nie umie­szcza­ny na czar­nym pod­kła­dzie, przez co uzy­sku­je on wy­gląd po­zy­ty­wu. Obra­zy tego ro­dza­ju były czę­sto ko­lo­ro­wa­ne.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãmbrɔˈtɨpʲja, AS: ãmbrotypʹi ̯a

Wiktionary


ambrowiec

ga­tu­nek drze­wa po­cho­dzą­cy z Ame­ry­ki Pół­noc­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) syst. dendr. ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny al­tyn­gio­wa­tych ros­ną­cych w Azji i Ame­ry­ce Pół­noc­nej

 (1.2) dendr. drze­wo z ro­dza­ju am­bro­wiec (1.1)

Wiktionary

Am­bro­wiec ("Li­qu­i­dam­bar" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny al­tyn­gio­wa­tych ("Al­tin­gia­ce­ae"). Obej­mu­je w za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go albo ok. 5 ga­tun­ków albo w sze­ro­kim uję­ciu włą­cza­ne są tu ga­tun­ki z ro­dza­jów al­tyn­gia "Al­tin­gia" i "Se­mi­li­qu­i­dam­bar" zwięk­sza­jąc ich łącz­ną licz­bę do ok. 15.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãmˈbrɔvʲjɛt͡s, AS: ãmbrovʹi ̯ec

Wiktionary


ambrowy

→ ambra


SJP.pl

Patrz:

ambra

ambroziak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Am­bro­ziak – pol­skie naz­wi­sko.
  • Del­fi­na Am­bro­ziak (ur. 1939) – pol­ska śpie­wacz­ka ope­ro­wa,
  • Denis Am­bro­ziak (ur. 1991) – pol­ski ka­ja­karz,
  • Ed­mund Am­bro­ziak (1945–2016) – pol­ski sa­mo­rzą­do­wiec,
  • Igna­cy Am­bro­ziak (1896–1943) – Polak stra­co­ny przez Niem­ców za po­ma­ga­nie Żydom,
  • Ewa Am­bro­ziak (1950–2023) – pol­ska wio­ślar­ka,
  • Jacek Am­bro­ziak (ur. 1941) – pol­ski po­li­tyk,
  • Ma­rian Am­bro­ziak (ur. 1960) – pol­ski wi­ce­ad­mi­rał
  • Ma­riusz Am­bro­ziak (ur. 1969) – pol­ski po­li­tyk, bro­ker, poseł,
  • Mo­ni­ka Am­bro­ziak (ur. 1971) – pol­ska ak­tor­ka,
  • Raj­mund Am­bro­ziak (1932–1996) – pol­ski pia­ni­sta, ka­me­ra­li­sta, pro­fe­sor,
  • Syl­we­ster Am­bro­ziak (ur. 1964) – pol­ski rzeź­biarz, ry­sow­nik,

Wikipedia


ambroziewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


ambrozik

1. zdrob­nie­nie od: Am­bro­ży (imię mę­skie);
2. naz­wi­sko


SJP.pl


ambrozja

1. w mi­to­lo­gii grec­kiej: po­karm bogów za­pew­nia­ją­cy im wiecz­ną mło­dość i nie­śmier­tel­ność;
2. prze­no­śnie o szcze­gól­nie smacz­nym na­po­ju, rza­dziej po­tra­wie;
3. od­mia­na kopru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mitgr. po­karm bogów za­pew­nia­ją­cy im nie­śmier­tel­ność;

 (1.2) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Am­bro­sia|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • am­broz­ja – w mi­to­lo­gii grec­kiej po­karm bogów;
  • Am­broz­ja – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Hiad;
  • Am­broz­ja – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z menad (ba­chan­tek);
  • Am­broz­ja – imię żeń­skie;
  • am­broz­ja – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych;
  • am­broz­ja – ro­dzaj współ­ży­cia zwie­rząt, ro­ślin i grzy­bów.
  • Am­bro­sia – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Am­bro­ży – imię mę­skie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Olim­pij­czy­cy, nie­bia­nie z Gre­cji, żywią się am­broz­ją i nek­ta­rem, dzię­ki któ­rym są wiecz­nie mło­dzi i nie­śmier­tel­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãmˈbrɔzʲja, AS: ãmbrozʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ambrozja ż., Ambroży mos.

 przym. Ambrożowy, ambrozjowy / stpol. ambrozyjowy, ambrozyjski

Wiktionary


ambrozjański

śpiew am­broz­jań­ski - w li­tur­gii ka­to­lic­kiej: śpiew ko­ściel­ny, wpro­wa­dzo­ny przez św. Am­bro­że­go, opar­ty na ele­men­tach wschod­nich, grec­kich i wło­skich, ma­ją­cy wiele cech wspól­nych z pow­sta­łym po nim śpie­wem gre­go­riań­skim


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) rel. do­ty­czą­cy życia i twór­czo­ści Am­bro­że­go z Me­dio­la­nu, cha­rak­te­ry­stycz­ny, ty­po­wy dla Am­bro­że­go z Me­dio­la­nu lub jego twór­czo­ści, taki jak u Am­bro­że­go z Me­dio­la­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ryt am­broz­jań­ski na­zy­wa­ny też bywa rytem me­dio­lań­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ambroży m., Ambrozja ż.

 przym. Ambrożowy

Wiktionary


ambrozyjski

roz­kosz­ny, cudny, boski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) poet. boski, cu­dow­ny, roz­kosz­ny; taki jak am­broz­ja

 (1.2) śrpol. zwią­za­ny z am­broz­ją, do­ty­czą­cy am­broz­ji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cudna noc! am­bro­zyj­ska! wio­sen­na!

 (1.1) Bo i na co się zdały, perły, złote czary, / Am­bro­zyj­skie po­tra­wy, lut­nie i nek­ta­ry, / Jeśli mi­łość zbie­gli­wa serce mi roz­ża­la, / A tro­ska gorzéj drę­czy, niźli głód Tan­ta­la?

 (1.1) W od­le­głych od mej oj­czy­stej ziemi kra­jach kar­mi­łem moją mło­dość tą am­bro­zyj­ską po­tra­wą, co syci umysł, duszę i serce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ambroży mos., Ambrozja ż., ambrozja ż.

 przym. ambrozjowy

Wiktionary


ambrożek

zdrob­nie­nie od: Am­bro­ży


SJP.pl


ambrożewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Baj­bu­za;

Wiktionary

Am­bro­że­wicz ("Wąż") – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Baj­bu­za.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasza ro­dzi­na od po­ko­leń pie­czę­tu­je się Am­bro­że­wi­czem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ambroży m.

 przym. Ambrożewiczowy

Wiktionary


ambrożkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


ambrożostwo

Am­bro­ży z mał­żon­ką; Am­bro­żo­wie


SJP.pl


ambrożowie

Am­bro­ży z mał­żon­ką; Am­bro­żo­stwo


SJP.pl


ambrożowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Am­bro­że­go lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, któ­re­go wła­ści­cie­lem, au­to­rem, twór­cą jest Am­bro­ży

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sad są­sia­do­wał z Ur­ba­no­wą za­gro­dą z jed­nej stro­ny i z Am­bro­żo­wym polem z dru­giej.

 (1.1) Obok Am­bro­żo­wej pa­sie­ki stoi przy­droż­na fi­gu­ra św. Am­bro­że­go.

 (1.1) Am­bro­żo­wi sy­no­wie wy­ro­śli na do­rod­nych męż­czyzn.

 (1.1) Gdy prze­szu­ki­wa­łem wczo­raj strych, wpa­dły mi w ręce Am­bro­żo­we li­me­ry­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ambroży m., ambrozja ż.

 przym. ambrozjański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ambrożego (D. lp. – po rzecz.)

Wiktionary


ambroży

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Am­bro­ży (gr. "am­bró­sios" – boski, nie­śmier­tel­ny, świę­ty od "(am)bro­tós" – (nie)śmier­tel­ny) – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go.

Chrze­ści­jań­skim pa­tro­nem tego imie­nia jest póź­no­rzym­ski bi­skup św. Am­bro­ży.

Imie­ni­ny ob­cho­dzi: 17 marca, 20 marca, 4 kwiet­nia, 19 lipca, 16 sierp­nia, 16 paź­dzier­ni­ka, 18 paź­dzier­ni­ka, 2 li­sto­pa­da i 7 grud­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Am­bro­ży, z za­wo­du je­stem pszcze­la­rzem, z za­mi­ło­wa­nia go­łę­bia­rzem i poetą.

 (1.1) Am­bro­ży Gra­bow­ski, księ­garz i an­tyk­wa­riusz oraz hi­sto­ryk Kra­ko­wa, ucho­dził za au­to­ra pier­wsze­go prze­wod­ni­ka po Kra­ko­wie.

 (1.1) W Ko­ście­le ka­to­lic­kim na 7 grud­nia przy­pa­da wspom­nie­nie św. Am­bro­że­go z Me­dio­la­nu, pa­tro­na pszcze­la­rzy.

 (1.1) Am­bro­żo­wie dzień swego pa­tro­na, czyli imie­ni­ny, ob­cho­dzą 7 grud­nia, a także 20 marca, 4 kwiet­nia, 19 lipca, 16 sierp­nia oraz 16 i 18 paź­dzier­ni­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãmˈbrɔʒɨ, AS: ãmbrožy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ambrożowa ż., Ambrożówna ż., Ambrożostwo lm m., Ambrozjusz mos., ambrozja ż., ambrozjańskość ż., ambrozyjskość ż.

:: zdrobn. Ambrożek mos., Ambrozik mos., Brożek mos., Ambroś mos.

:: przest. Ambroż mos.

:: gwara. Jambroży mos.

:: fż. Ambrozja ż.

 przym. Ambrożowy, Ambrożkowy, Ambrozikowy, Ambrosiowy, Brożkowy, ambrozjański, ambrozyjski

 przysł. ambrozjańsko, ambrozyjsko

 zob. Ambrozja, Jambroży.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Ambrożek, Ambrozik, Brożek, Ambroś; przest. Ambroż; gwara. Jambroży

Wiktionary


ambu

ambu worek - apa­rat do pro­wa­dze­nia sztucz­ne­go od­dy­cha­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. worek sa­mo­roz­prę­żal­ny, przy­rząd słu­żą­cy do prze­pro­wa­dza­nia sztucz­ne­go od­dy­cha­nia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) resuscytator

Wiktionary


ambulakr

1. kruż­ga­nek ko­ściel­ny
2. daw­niej: miej­sce na spa­ce­ry w ogro­dzie
3. zwy­kle w lm: pola (pasma) am­bu­la­kral­ne cią­gną­ce się od ot­wo­ru gę­bo­we­go do od­by­tu je­żow­ca i usia­ne nóż­ka­mi am­bu­la­kral­ny­mi


SJP.pl


ambulakralny

układ am­bu­la­kral­ny, układ wodny - swo­i­sty dla szkar­łup­ni sy­stem ka­na­łów, wy­peł­nio­ny gł. wodą mor­ską; do u. a. na­le­żą: pier­ścień oko­ło­prze­ły­ko­wy i 5 ka­na­łów pro­mie­ni­stych oraz ka­na­ły bocz­ne, opa­trzo­ne nóż­ka­mi am­bu­la­kral­ny­mi lub czuł­ka­mi


SJP.pl


ambulans

spe­cjal­nie wy­po­sa­żo­ny (m.in. w ze­staw urzą­dzeń do ra­to­wa­nia życia) sa­mo­chód przy­sto­so­wa­ny do prze­wo­zu cho­rych; ka­ret­ka po­go­to­wia; daw­niej także: po­jazd bę­dą­cy ru­cho­mą pla­ców­ką ja­kiejś in­sty­tu­cji, głów­nie pocz­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śro­dek tran­spor­tu przez­na­czo­ny do prze­wo­zu cho­rych lub ran­nych;

 (1.2) ru­cho­ma pla­ców­ka ja­kiejś in­sty­tu­cji umie­szczo­na w od­po­wied­nio przy­sto­so­wa­nym po­jeź­dzie

Wiktionary

Am­bu­lans ( am­bu­lan­ce), ka­ret­ka po­go­to­wia ra­tun­ko­we­go, in. sa­ni­tar­ka – śro­dek tran­spor­tu dy­spo­no­wa­ny na miej­sce na­głe­go za­cho­ro­wa­nia albo wy­pad­ku, przez­na­czo­ny do udzie­la­nia po­mo­cy, prze­wo­zu cho­rych lub ran­nych z miej­sca zda­rze­nia do szpi­ta­la, a czę­sto rów­nież słu­żą­cy do tran­spor­tów me­dycz­nych i mię­dzysz­pi­tal­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cho­rych prze­wie­zio­no do in­nych szpi­ta­li am­bu­lan­sa­mi.

 (1.2) Am­bu­lans pocz­to­wy prze­jeż­dżał przez wieś we wtor­ki i piąt­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãmˈbulãw̃s, AS: ãmbulãũ̯s

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ambulansowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) karetka pogotowia, erka

Wiktionary


ambulansowy

przy­miot­nik od: am­bu­lans


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z am­bu­lan­sem, do­ty­czą­cy am­bu­lan­su

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambulans mrz.

Wiktionary


ambulatorium

przy­chod­nia le­kar­ska, w któ­rej wy­ko­nu­je się drob­ne za­bie­gi, zwy­kle umiej­sco­wio­na przy szpi­ta­lu, sa­na­to­rium itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. miej­sce le­kar­skiej po­mo­cy do­raź­nej przy szpi­ta­lu, sa­na­to­rium lub w za­kła­dzie pracy;

Wiktionary

Am­bu­la­to­rium – miej­sce po­mo­cy do­raź­nej. Am­bu­la­to­ria mogą znaj­do­wać się przy izbach przy­jęć szpi­ta­li, w po­go­to­wiu ra­tun­ko­wym czy przy­chod­niach / po­rad­niach le­kar­skich.

Am­bu­la­to­ria za­o­pa­tru­ją pa­cjen­tów (ura­zo­wo-or­to­pe­dycz­nie, in­ter­ni­stycz­nie, pe­dia­trycz­nie) lub kie­ru­ją do szpi­ta­la w przy­pad­kach cięż­szych, nie­moż­li­wych do zdia­gno­zo­wa­nia w po­mo­cy do­raź­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zro­bi­łaś już swoje. Udaj się do am­bu­la­to­rium. Mo­żesz stać?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmbulaˈtɔrʲjũm, AS: ãmbulatorʹi ̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ambulatoryjny

 przysł. ambulatoryjnie

Wiktionary


ambulatoryjny

zwią­za­ny z am­bu­la­to­rium, wy­ko­ny­wa­ny w am­bu­la­to­rium (np. za­bie­gi am­bu­la­to­ryj­ne, pomoc am­bu­la­to­ryj­na)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. wy­ko­ny­wa­ny w am­bu­la­to­rium lub dla am­bu­la­to­rium przez­na­czo­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasza przy­chod­nia za­pew­nia opie­kę am­bu­la­to­ryj­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmbulatɔˈrɨjnɨ, AS: ãmbulatoryi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ambulatorium n.

 przysł. ambulatoryjnie

Wiktionary


ambus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. ko­wa­dło

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãmbus, AS: ãmbus

Wiktionary


ambystoma

płaz z ro­dzi­ny po­przecz­no­zęb­nych, ży­ją­cy w Ame­ry­ce Pół­noc­nej


SJP.pl

Am­by­sto­ma – ro­dzaj pła­zów ogo­nia­stych z ro­dzi­ny am­by­sto­mo­wa­tych (Am­by­sto­ma­ti­dae).

Wikipedia


ambystomowate

ro­dzi­na pła­zów z rzędu pła­zów ogo­nia­stych; am­by­sto­my, po­przecz­no­zęb­ne


SJP.pl

Am­by­sto­mo­wa­te, am­by­sto­my, po­przecz­no­zęb­ne (Am­by­sto­ma­ti­dae) – ro­dzi­na pła­zów z rzędu pła­zów ogo­nia­stych (Ca­u­da­ta), obej­mu­ją­ca ponad 30 ga­tun­ków o zę­bach uło­żo­nych w rzędy po­przecz­ne wzglę­dem dłu­giej osi ciała. W za­pi­sie ko­pal­nym znane z dol­ne­go oli­go­ce­nu.

Wikipedia


ambystomowaty

o ce­chach am­by­sto­mo­wa­tych (ro­dzi­na pła­zów)


SJP.pl


ambystomy

płaz z ro­dzi­ny po­przecz­no­zęb­nych, ży­ją­cy w Ame­ry­ce Pół­noc­nej


SJP.pl


amchur

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) kulin. sprosz­ko­wa­ne mango

Wiktionary


amd

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ad­van­ced Micro De­vi­ces – pro­du­cent pro­ce­so­rów i kart gra­ficz­nych
  • Zwy­rod­nie­nie plam­ki żół­tej – z ang. Age-re­la­ted Ma­cu­lar De­ge­ne­ra­tion
  • Dram – jed­nost­ka mo­ne­tar­na uży­wa­na w Ar­me­nii i Ka­ra­ba­chu – kod ISO 4217: AMD
  • Ämd

Wikipedia


amdg

z ła­ci­ny: ad ma­io­rem Dei glo­riam - ku więk­szej chwa­le bożej (de­wi­za za­ko­nu je­zu­i­tów); A.M.D.G.


SJP.pl


ameba

ga­tu­nek z pod­gro­ma­dy ko­rze­nio­nó­żek, na­le­żą­cy do naj­prost­sze­go rzędu pier­wot­nia­ków o zmien­nym kształ­cie ciała; peł­zak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. pier­wot­niak po­sia­da­ją­cy zmien­ny kształt, po­ru­sza­ją­cy się po­przez wy­su­wa­nie ni­by­nó­żek;

 (1.2) pot. osoba mało in­te­li­gent­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ameba – zbiór zwią­za­ny z wie­lo­mia­nem jed­nej lub wielu zmien­nych ze­spo­lo­nych
  • Ameba – dwu­czę­ścio­wy pol­ski film do­ku­men­tal­ny, po­pu­lar­no­na­u­ko­wy, przy­rod­ni­czy przez­na­czo­ny dla dzie­ci
  • Ameba – pier­wot­niak, zwany też peł­za­kiem

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wiele ameb pro­wa­dzi pa­so­żyt­ni­czy tryb życia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈmɛba, AS: ãmeba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amebocyt mrz., ameboza ż.

 przym. amebowy, ameboidalny, amebowaty

 przysł. amebowato

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pełzak

Wiktionary


amebiaza

za­kaź­na cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza, wy­wo­ła­na przez pier­wot­nia­ka - peł­za­ka (amebę); peł­za­ko­wi­ca; czer­won­ka peł­za­ko­wa­ta; ame­bo­za; ame­bio­za


SJP.pl


amebocyt

ko­mór­ka bez­krę­gow­ców po­ru­sza­ją­ca się ru­cha­mi peł­za­ko­wa­ty­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zool. ko­mór­ka zwie­rzę­ca niek­tó­rych bez­krę­gow­ców po­dob­na ame­bie - zdol­na do ru­chów peł­za­ko­wa­tych

Wiktionary

Nie mylić z: ameba.

Ame­bo­cyt (gr. "ameíbō" ‘zmia­na’, "kýtos" ‘ko­mór­ka’), ko­mór­ka ame­bo­i­dal­na, ko­mór­ka peł­za­ko­wa­ta – ko­mór­ka zdol­na do ru­chów peł­za­ko­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ca w wielu gru­pach or­ga­niz­mów, peł­nią­ca różne funk­cje, np. ochro­na przed drob­no­u­stro­ja­mi (fa­go­cy­to­za), gro­ma­dze­nie zbęd­nych pro­duk­tów prze­mia­ny ma­te­rii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na dzi­siej­szych za­ję­ciach zo­ba­czy­my ame­bo­cy­ty gąbek i mię­cza­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ameba ż.

 przym. amebowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) komórka ameboidalna, komórka pełzakowata

Wiktionary


ameboidalny

po­cho­dzą­cy od ameby; peł­za­ko­wa­ty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­dob­ny do ameby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ameba ż.

 przym. amebowy, amebowaty

Wiktionary


amebowato

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób wła­ści­wy ame­bom lub przy­po­mi­na­ją­cy amebę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­ste­ty, salon Gwia­zdy nie miał kształ­tu czwo­ro­bo­ku, tylko cią­gnął się ame­bo­wa­to i de­ko­ra­tor mu­siał sam usta­lić gra­ni­ce, wsta­wia­jąc snop­ki w nie­ist­nie­ją­ce rogi po­ko­ju.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ameba ż.

 przym. amebowaty

Wiktionary


amebowaty

po­dob­ny do ameby


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. po­dob­ny do ameby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ameba ż., amebocyt mrz., ameboza ż.

 przym. amebowy, ameboidalny

 przysł. amebowato

Wiktionary


amebowy

zwią­za­ny z amebą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zool. zwią­za­ny z amebą

 (1.2) przen. pot. przy­po­mi­na­ją­cy amebę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ameba ż.

 przym. ameboidalny, amebowaty

Wiktionary


ameboza

cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza, o prze­bie­gu przew­le­kłym, wy­wo­ły­wa­na przez amebę; ame­bia­za; peł­za­ko­wi­ca; czer­won­ka peł­za­ko­wa; ame­bio­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba wy­wo­ły­wa­na przez pa­so­żyt­ni­cze ameby (pier­wot­nia­ki z ro­dza­ju En­ta­mo­e­ba)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W cięż­szych przy­pad­kach ame­bo­zy mogą wy­stą­pić krwa­we stol­ce i rop­nie wą­tro­by.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ameba ż.

 przym. amebowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pełzakowica

Wiktionary


amedeo

wło­skie imię mę­skie


SJP.pl


amedeusz

imię mę­skie


SJP.pl


ameka

ameka wspa­nia­ła - ga­tu­nek ryby ak­wa­rio­wej


SJP.pl


amelia

wro­dzo­ny brak koń­czyn


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) geogr. mia­sto we Wło­szech, w re­gio­nie Um­bria, w pro­win­cji Terni;

 (1.3) geogr. gmina we Wło­szech z sie­dzi­bą władz w Ame­lii (1.2)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ame­lia – imię żeń­skie
  • świę­ta Ame­lia – świę­ta ka­to­lic­ka
  • Ame­lia – fran­cu­ski film fa­bu­lar­ny z 2001 roku
  • ame­lia – wada roz­wo­jo­wa płodu
  • Ame­lia – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech
  • Ame­lia – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Lu­iz­ja­na, w pa­ra­fii St. Mary
  • Ame­lia – wieś w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Cler­mont
  • hrab­stwo Ame­lia (ang. Ame­lia Co­un­ty) – w sta­nie Wir­gi­nia
  • Ame­lia – bo­ha­ter­ka dra­ma­tu Ju­liu­sza Sło­wac­kie­go Horsz­tyń­ski
  • Ame­lia – bo­ha­ter­ka dra­ma­tu Ju­liu­sza Sło­wac­kie­go Ma­ze­pa
  • Amel­ka – bo­ha­ter­ka dra­ma­tu Wit­ka­ce­go W małym dwor­ku
  • Ame­lia – pio­sen­ka Ani Wysz­ko­ni, po­cho­dzą­ca z jej so­lo­wej płyty „Pan i pani”

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Ame­lia i je­stem twoją da­le­ką krew­ną ze stro­ny ojca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈmɛlʲja, AS: ãmelʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amalia ż.

:: zdrobn. Amelka ż., Mela ż.

 przym. Ameliowy, ameliowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Amelka, Mela

Wiktionary


amelin

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ame­lii lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ame­lin – wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Ka­mion­ka
  • Ame­lin – wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie par­czew­skim, w gmi­nie Sie­mień
  • Ame­lin – wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Ra­dom­sko
  • Ame­lin – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ma­kow­skim, w gmi­nie Kras­no­sielc
  • Ame­lin – osied­le w Bia­łej Pod­la­skiej
  • Ame­lin – gro­ma­da
  • (3471) Ame­lin – pla­ne­to­i­da z pasa głów­ne­go aste­ro­id
  • Jérémy Ame­lin – fran­cu­ski pio­sen­karz, autor tek­stów pio­se­nek i tan­cerz

Wikipedia


amelinianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ame­li­nia­nin. (miesz­ka­niec Ame­li­na)

Wiktionary


amelinianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ame­li­nian­ka. (miesz­kan­ka Ame­li­na)

Wiktionary


ameliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ame­lii lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


amelioracja

daw­niej: po­pra­wia­nie cze­goś, czy­nie­nie lep­szym; ulep­sza­nie


SJP.pl


amelioracyjny

zwią­za­ny z ame­lio­ra­cją


SJP.pl


ameliński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ame­li­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amelin m., Amelinianin m., Amelinianka ż.

Wiktionary


amelka

zdrob­nie­nie od: Ama­lia, Ame­lia (imio­na żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia Ame­lia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­bra­łem Amel­kę na łódki.

 (1.1) Rysiu wspom­niał Amel­ce o two­ich uro­dzi­nach.

 (1.1) W paź­dzier­ni­ku sko­czy­my z Amel­ką do We­ne­cji.

 (1.1) Gon­do­lier uśmie­chał się do Amel­ki przez całą go­dzi­nę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amelia ż.

Wiktionary


ameloblast

ko­mór­ka po­cho­dze­nia na­błon­ko­we­go, wyt­wa­rza­ją­ca u krę­gow­ców szkli­wo pod­czas roz­wo­ju zębów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. ko­mór­ka na­błon­ko­wa wyt­wa­rza­ją­ca szkli­wo pod­czas roz­wo­ju zęba;

Wiktionary

Ame­lo­blast, ena­me­lo­blast, ada­man­to­blast – ko­mór­ka szkli­wot­wór­cza po­cho­dze­nia na­błon­ko­we­go. Uczest­ni­czy w pro­ce­sie odon­to­ge­ne­zy, czyli pro­ce­su pow­sta­wa­nia zębów u krę­gow­ców. Ame­lo­bla­sty bu­du­ją wew­nętrz­ną po­je­dyn­czą war­stwę na­rzą­du szkli­wot­wór­cze­go, zwró­co­ną w kie­run­ku bro­daw­ki zę­bo­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pier­wsza war­stew­ka każ­de­go pryz­ma­tu szkli­wa two­rzy się u pod­sta­wy ame­lo­bla­stu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adamantoblast, enameloblast, komórka szkliwotwórcza

Wiktionary


amen

1. wyraz sta­no­wią­cy za­koń­cze­nie mod­lit­wy lub roty przy­się­gi;
2. wyraz oz­na­cza­ją­cy pot­wier­dze­nie;
3. fraz. na pewno, z całą pew­no­ścią;
4. osta­tecz­ne za­koń­cze­nie cze­goś, ko­niec


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) rel. …uży­wa­ny na za­koń­cze­nie chrze­ści­jań­skiej mod­lit­wy

Wiktionary

Amen (z ‏אָמֵן‎ "amen" – „niech się sta­nie”, „wier­ność”, od "amint" – był mocny) – ju­da­i­stycz­na, chrze­ści­jań­ska i mu­zuł­mań­ska uro­czy­sta for­mu­ła koń­czą­ca i za­ra­zem pot­wier­dza­ją­ca mod­lit­wę lub hymn, także w tek­stach bi­blij­nych. Słowo „amen” jest także uży­wa­ne jako zwrot w ro­dza­ju „niech tak bę­dzie”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) …i nie wódź nas na po­ku­sze­nie, ale nas zbaw ode złego. Amen.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãmɛ̃n, AS: ãmẽn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk amyn, gw. Górny Śląsk amynt

Wiktionary


amencja

ze­spół splą­ta­nia, jeden z ze­spo­łów psy­cho­tycz­nych w psy­chia­trii


SJP.pl


amenhotep

imię fa­ra­o­nów


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Amen­ho­tep I
  • Amen­ho­tep II – oj­ciec Tot­me­sa IV
  • Amen­ho­tep III – syn Tot­me­sa IV i kró­lo­wej Mu­te­mu­je
  • Amen­ho­tep IV (Ech­na­ton) – syn Amen­ho­te­pa III
  • Amen­ho­tep – ar­chi­tekt Amen­ho­te­pa III

Wikipedia


amenorrhea

cho­ro­ba ko­biet ob­ja­wia­ją­ca się za­ni­kiem cyklu mie­siącz­ko­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. brak mie­siącz­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) U ko­biet dot­knię­tych tą do­le­gli­wo­ścią czę­sty jest brak mie­siącz­ki (ame­norr­hea). Obec­nie wiemy, że wszyst­kie te ob­ja­wy są skut­kiem nad­mier­ne­go wyt­wa­rza­nia kor­ty­zo­lu przez gru­czo­ły nad­ner­czy.

Wiktionary


amensalizm

od­dzia­ły­wa­nie ujem­ne po­le­ga­ją­ce na ha­mo­wa­niu roz­wo­ju po­pu­la­cji jed­ne­go ga­tun­ku przez drugą po­pu­la­cję, nie­czer­pią­cą z tego pro­ce­su żad­nych ko­rzy­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. typ od­dzia­ły­wa­nia, w któ­rym po­pu­la­cja jed­ne­go ga­tun­ku ha­mu­je roz­wój dru­giej po­pu­la­cji, nie po­no­sząc strat i nie czer­piąc z tego żad­nych ko­rzy­ści

Wiktionary

Amen­sa­lizm – jedna z an­ta­go­ni­stycz­nych za­leż­no­ści mię­dzy­ga­tun­ko­wych, w któ­rej obec­ność i czyn­no­ści ży­cio­we jed­ne­go ga­tun­ku lub po­pu­la­cji wpły­wa­ją nie­ko­rzyst­nie na drugi ga­tu­nek lub po­pu­la­cję, przy czym jest to re­la­cja jed­no­stron­na, tj. obec­ność tego dru­gie­go ga­tun­ku dla pier­wsze­go jest obo­jęt­na.

Wikipedia


amentywny

przy­miot­nik od: amen­cja


SJP.pl


ameo

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. mot. jeden z mo­de­li sa­mo­cho­du marki Volks­wa­gen

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Swoim ameo mknął uli­ca­mi Bom­ba­ju.

Wiktionary


amer.

skrót od: ame­ry­kań­ski


SJP.pl

skrót

 (1.1) = ame­ry­kań­ski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. am., ameryk.

Wiktionary


american

[czy­taj: ame­ri­ka­na] ga­tu­nek mu­zycz­ny wy­wo­dzą­cy się ze Sta­nów Zjed­no­czo­nych, łą­czą­cy w sobie ele­men­ty tra­dy­cyj­nych, ame­ry­kań­skich oraz współ­czes­nych ga­tun­ków mu­zycz­nych ta­kich jak folk, co­un­try, rhythm'n'blues, rock'n'roll


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ame­ri­can – rzeka w USA, w sta­nie Ka­li­for­nia, do­pływ Sa­cra­men­to
  • Ame­ri­can – rzeka w USA, w sta­nie Wa­szyng­ton, do­pływ Bum­ping
  • Ame­ri­can – rzeka w USA, w sta­nie Ala­ska, do­pływ Agia­puk
  • USS „Ame­ri­can” – nazwa ame­ry­kań­skich okrę­tów

Wikipedia


americana

[czy­taj: ame­ri­ka­na] ga­tu­nek mu­zycz­ny wy­wo­dzą­cy się ze Sta­nów Zjed­no­czo­nych, łą­czą­cy w sobie ele­men­ty tra­dy­cyj­nych, ame­ry­kań­skich oraz współ­czes­nych ga­tun­ków mu­zycz­nych ta­kich jak folk, co­un­try, rhythm'n'blues, rock'n'roll


SJP.pl

Ame­ri­ca­na – bra­zy­lij­skie mia­sto le­żą­ce w sta­nie São Paulo. W roku 2006 mia­sto li­czy­ło 203 845 miesz­kań­ców.

Wikipedia


americano

[czy­taj: ame­ri­ka­no] kawa espres­so z dużym do­dat­kiem wody; czar­na kawa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. spoż. kawa espres­so roz­cień­czo­na wodą

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ame­ri­ca­no – kawa
  • Ame­ri­ca­no – fran­cu­ski film z 2011
  • Ame­ri­ca­no FC – bra­zy­lij­ski klub pił­kar­ski

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­pro­szę dwa ame­ri­ca­no, szar­lot­kę i ser­ni­czek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmɛrʲiˈkãnɔ, AS: ãmerʹikãno

Wiktionary


amerycki

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Spisz. ame­ry­kań­ski

Wiktionary

Powiązane:

 przym. war. amarycki, hamarycki

Wiktionary


ameryk

pro­mie­niot­wór­czy pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Am, otrzy­my­wa­ny sztucz­nie z plu­to­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Am i licz­bie ato­mo­wej 95;

Wiktionary

Ame­ryk (Am, łac. "ame­ri­cium") – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy ak­ty­now­ców. Otrzy­mał go Glenn Se­a­borg ze współ­pra­cow­ni­ka­mi w 1944 roku, bom­bar­du­jąc uran-238 przy­spie­szo­ny­mi cząst­ka­mi α: for­mu­la_1 Pow­sta­ły plu­ton-241 ulega spon­ta­nicz­ne­mu roz­pa­do­wi pro­mie­niot­wór­cze­mu β−, w wy­ni­ku któ­re­go pow­sta­je ame­ryk-241. Zo­stał naz­wa­ny na cześć Ame­ry­ki. Jest mięk­kim, sre­brzy­sto­bia­łym me­ta­lem. Wszyst­kie jego izo­to­py są pro­mie­niot­wór­cze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma ame­ryk?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈmɛrɨk, AS: ãmeryk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ameryka ż., Amerykanin m., Amerykaniec m., amerykaniec m., amerykan m., Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., amerykanka ż., amerykaneczka ż., amerykanizm m., amerykanistyka ż., amerykanista m., amerykanistka ż., amerykańszczyzna ż., amerykańskość ż., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n., zamerykanizowanie n.

 czas. amerykański, amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

 przym. amerykanizacyjny, amerykanistyczny, amerykański, amerykowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Am

Wiktionary


ameryk.

skrót

 (1.1) = ame­ry­kań­ski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. am., amer.

Wiktionary


ameryka

1. część świa­ta skła­da­ją­ca się z 2 kon­ty­nen­tów: Ame­ry­ki Pół­noc­nej i Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej
2. pot. USA


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg-pl|Poz­nań. żart. tyłek

Wiktionary

Ame­ry­ka – część świa­ta po­ło­żo­na na za­chod­niej pół­ku­li Ziemi, w skład któ­rej wcho­dzą dwa kon­ty­nen­ty: Ame­ry­ka Pół­noc­na i Ame­ry­ka Po­łud­nio­wa. Roz­cią­ga się na dłu­go­ści ponad 15 ty­się­cy km od Ar­chi­pe­la­gu Ark­tycz­ne­go po Zie­mię Ogni­stą. Nie­kie­dy na oz­na­cze­nie obu Ame­ryk używa się także okre­śleń „Nowy Świat” lub „pół­ku­la za­chod­nia”.

Wikipedia


amerykan

1. czte­ro­ko­ło­wy po­jazd konny na re­so­rach, uży­wa­ny w pier­wszej po­ło­wie XX wieku; ame­ry­kan­ka;
2. wczes­ny ziem­niak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. czte­ro­ko­ło­wy lub dwu­ko­ło­wy re­so­ro­wa­ny po­jazd konny o od­kry­tym nad­wo­ziu

 (1.2) sport. od­mia­na bi­lar­da

Wiktionary

Ame­ry­kan ( Schre­i­bers­dor­fer Mühle) – uro­czy­sko-dawna miej­sco­wość w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie krap­ko­wic­kim, w gmi­nie Strze­lecz­ki. Hi­sto­rycz­nie leży na Gór­nym Ślą­sku, na ziemi prud­nic­kiej.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa opol­skie­go. Do 1957 w po­wie­cie prud­nic­kim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po dru­giej stro­nie dwor­ca cze­kał nas ame­ry­kan, za­przę­żo­ny w dwa rosłe konie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ameryka ż., Amerykanin m., Amerykaniec m., amerykaniec m., Amerykanka ż., amerykanka ż., amerykanistyka ż., amerykanista m., amerykanistka ż., ameryk m., amerykańszczyzna ż., amerykanizm m., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n.

 czas. amerykanizować

 przym. amerykański, amerykanizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amerykanka

 (1.5) amerykanka

Wiktionary


amerykaneczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ame­ry­kan­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amerykanka ż., Ameryka ż., amerykanistyka ż., amerykanista m., amerykanistka ż., amerykańszczyzna ż., Amerykanin m., Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., Amerykaniec m., amerykaniec m., amerykanizm m., ameryk m., amerykańskość ż., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n., zamerykanizowanie n.

 czas. amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

 przym. amerykański, amerykanizacyjny

Wiktionary


amerykaniec

lek­ce­wa­żą­co o oby­wa­te­lu USA; Ame­ry­ka­niec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. lek­cew. miesz­ka­niec Ame­ry­ki, zwła­szcza Sta­nów Zjed­no­czo­nych

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pot. mot. sa­mo­chód oso­bo­wy wy­pro­du­ko­wa­ny w Sta­nach Zjed­no­czo­nych

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Ame­ry­kań­ców u nas cał­kiem sporo, tylko wiele z nich wy­jeż­dża „od świę­ta”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ameryka ż., Amerykanin m., Amerykanka ż.

:: war. Amerykaniec m.

 czas. amerykanizować

 przym. amerykański, amerykanizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Amerykaniec; neutr. Amerykanin

Wiktionary


amerykanin

1. oby­wa­tel Sta­nów Zjed­no­czo­nych Ame­ry­ki;
2. miesz­ka­niec Ame­ry­ki Pół­noc­nej lub Po­łud­nio­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ame­ry­ki – kon­ty­nen­tu

 (1.2) miesz­ka­niec Sta­nów Zjed­no­czo­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Po kilku la­tach po­by­tu w Sta­nach Zjed­no­czo­nych przyz­wy­cza­i­łam się do spo­so­bu bycia Ame­ry­ka­nów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmɛrɨˈkãɲĩn, AS: ãmerykãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ameryka ż., amerykaniec mos., Amerykaniec mos., amerykanistyka ż., amerykanista mos., amerykanistka ż., ameryk mrz., amerykan mrz., amerykanka ż., amerykańszczyzna ż., amerykanizm mrz., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n.

:: fż. Amerykanka ż.

 czas. amerykanizować ndk.

 przym. amerykański, amerykanizacyjny

 przysł. amerykańsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pot. amerykaniec, Amerykaniec; pogard. jankes, Jankes, hamburger; gw. Górny Śląsk Amerykon

Wiktionary


amerykanista

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ame­ry­ka­ni­sty­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta z dzie­dzi­ny ame­ry­ka­ni­sty­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmɛrɨkãˈɲista, AS: ãmerykãńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amerykanistyka ż., amerykanizm m., Ameryka ż., Amerykanin m., Amerykanka ż.

:: fż. amerykanistka ż.

 przym. amerykanistyczny, amerykański, amerykanizacyjny

 czas. amerykanizować

Wiktionary


amerykanistka

→ ame­ry­ka­ni­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spe­cja­list­ka z dzie­dzi­ny ame­ry­ka­ni­sty­ki, znaw­czy­ni Ame­ry­ki

Wiktionary

Patrz:

amerykanista

Powiązane:

 rzecz. amerykanistyka ż., amerykanizm m., Ameryka ż., ameryk m., amerykanizowanie n., zamerykanizowanie n., Amerykanin m., Amerykanka ż., amerykanka ż.

:: fm. amerykanista m.

 czas. amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

 przym. amerykanistyczny, amerykański, amerykanizacyjny

Wiktionary


amerykanistyczny

przy­miot­nik od: ame­ry­ka­ni­sty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ame­ry­ka­ni­sty­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bez wzglę­du na to, czy pro­fil stu­diów ame­ry­ka­ni­stycz­nych jest bar­dziej kul­tu­roz­naw­czy czy po­li­to­lo­gicz­ny, każdy stu­dent po­wi­nien za­cząć poz­na­wa­nie Ame­ry­ki od lek­tu­ry Kon­sty­tu­cji Sta­nów Zjed­no­czo­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amerykanistyka ż., amerykanista m., amerykanistka ż., ameryk mrz., Ameryka ż., amerykanizowanie n., amerykańszczyzna ż., amerykanizacja ż., amerykanizm mrz., Amerykanka ż.

 przym. amerykański, amerykanizacyjny

Wiktionary


amerykanistyka

dział li­te­ra­tu­roz­naw­stwa zaj­mu­ją­cy się li­te­ra­tu­rą ame­ry­kań­ską


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. in­ter­dy­scy­pli­nar­na dzie­dzi­na nauki ba­da­ją­ca m.in. hi­sto­rię, kul­tu­rę, li­te­ra­tu­rę i sztu­kę Sta­nów Zjed­no­czo­nych, jak i od­mia­nę ję­zy­ka an­giel­skie­go uży­wa­ną w USA

 (1.2) eduk. kie­ru­nek stu­diów na uczel­ni wyż­szej, któ­re­go przed­mio­tem jest kul­tu­ra, li­te­ra­tu­ra i sztu­ka Sta­nów Zjed­no­czo­nych

Wiktionary

Ame­ry­ka­ni­sty­ka ( Ame­ri­can stu­dies) – dzie­dzi­na nauki ba­da­ją­ca hi­sto­rię, kul­tu­rę, li­te­ra­tu­rę i spo­łe­czeń­stwo Sta­nów Zjed­no­czo­nych Ame­ry­ki, a także an­giel­szczyz­nę ame­ry­kań­ską. Ame­ry­ka­ni­sty­ka to rów­nież kie­ru­nek stu­diów w szko­le wyż­szej, któ­re­go przed­mio­tem dy­dak­ty­ki i badań są wy­mie­nio­ne dzie­dzi­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Mam na imię Hi­la­ria i stu­diu­ję ame­ry­ka­ni­sty­kę na Uni­wer­sy­te­cie Gdań­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amerykanista m., amerykanistka ż., Ameryka ż., Amerykanin m., Amerykaniec m., amerykaniec m., Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., amerykanka ż., amerykaneczka ż., amerykańszczyzna ż., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n., ameryk mrz., amerykanizm mrz., amerykan m.

 czas. amerykanizować dk.

 przym. amerykański, amerykanistyczny, amerykanizacyjny

Wiktionary


amerykanizacja

pod­da­wa­nie wpły­wom ame­ry­kań­skim, na­da­wa­nie cze­muś cech ty­po­wo ame­ry­kań­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wpro­wa­dza­nie lub na­śla­do­wa­nie stylu życia, zwy­cza­jów pa­nu­ją­cych w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;

Wiktionary

Ame­ry­ka­ni­za­cja – cha­rak­te­ry­stycz­ny dla dru­giej po­ło­wy XX i XXI wieku, ogól­noś­wia­to­wy pro­ces, któ­re­go obiek­tem są in­sty­tu­cje, normy, war­to­ści, zwy­cza­je, za­cho­wa­nia, tech­ni­ki, sym­bo­le czy obra­zy, które (fak­tycz­nie lub rze­ko­mo) są ko­ja­rzo­ne ze Sta­na­mi Zjed­no­czo­ny­mi. Wpływ kul­tu­ry ame­ry­kań­skiej na inne kul­tu­ry łą­czo­ny jest z mo­car­stwo­wą po­zy­cją Sta­nów Zjed­no­czo­nych i naj­czę­ściej trak­to­wa­ny jest jako zja­wi­sko ne­ga­tyw­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ame­ry­ka­ni­za­cja ję­zy­ka kor­po­ra­cyj­ne­go bar­dzo iry­to­wa­ła me­ne­dże­ra dzia­łu out­so­ur­cin­gu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmɛrɨkãɲiˈzat͡sʲja, AS: ãmerykãńizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ameryka ż., Amerykanin mos., Amerykaniec mos., amerykaniec mos., amerykan mrz., Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., amerykanka ż., amerykaneczka ż., ameryk mrz., amerykanistyka ż., amerykanista mos., amerykanistka ż., amerykańszczyzna ż., amerykanizm mrz., amerykańskość ż., amerykanizowanie n., zamerykanizowanie n.

 czas. amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

 przym. amerykanizacyjny, amerykański, amerykanistyczny

Wiktionary


amerykanizacyjny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ame­ry­ka­ni­za­cją, do­ty­czą­cy ame­ry­ka­ni­za­cji, przyj­mo­wa­nia lub na­rzu­ca­nia ame­ry­kań­skich zwy­cza­jów, kul­tu­ry, cy­wi­li­za­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amerykanizacja ż., Ameryka ż., Amerykanin mos., Amerykaniec m., amerykaniec m., amerykan m., Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., amerykanka ż., amerykaneczka ż., ameryk m., amerykanistyka ż., amerykanista m., amerykanistka ż., amerykańszczyzna ż., amerykanizm m., amerykańskość ż., amerykanizowanie n., zamerykanizowanie n.

 czas. amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

 przym. amerykański, amerykanistyczny

Wiktionary


amerykanizm

1. wyraz, zwrot cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ję­zy­ka an­giel­skie­go lub hisz­pań­skie­go na te­re­nie Ame­ry­ki;
2. ze­spół cech kul­tu­ry ame­ry­kań­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cechy cha­rak­te­ry­stycz­ne dla kul­tu­ry Sta­nów Zjed­no­czo­nych Ame­ry­ki

 (1.2) jęz. wyraz, zwrot, forma gra­ma­tycz­na za­po­ży­czo­na do ja­kie­goś ję­zy­ka z ję­zy­ka ame­ry­kań­skie­go an­giel­skie­go

Wiktionary

Ame­ry­ka­nizm ( Ame­ri­ca­nism) – nazwa ze­spo­łu po­glą­dów te­o­lo­gicz­nych, dusz­pa­ster­skich i do­ty­czą­cych re­la­cji Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go ze spo­łe­czeń­stwem, przy­pi­sy­wa­nych pod ko­niec XIX wieku czę­ści ka­to­li­ków w Sta­nach Zjed­no­czo­nych i ich eu­ro­pej­skim zwo­len­ni­kom. Po­glą­dy okre­śla­ne tym mia­nem zo­sta­ły skry­ty­ko­wa­ne przez pa­pie­ża Leona XIII w li­ście apo­stol­skim "Te­stem be­ne­vo­len­tiae no­strae" z 22 stycz­nia 1899 roku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãmɛrɨˈkãɲism̥, AS: ãmerykãńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ameryka ż., Amerykanin m., Amerykaniec m., amerykaniec m., Amerykanka ż., amerykanka ż., amerykan m., ameryk m., amerykanistyka ż., amerykanista m., amerykanistka ż., amerykańszczyzna ż., amerykańskość ż., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n., zamerykanizowanie n., Amerykaneczka ż., amerykaneczka ż.

 czas. amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

 przym. amerykański, amerykanizacyjny, amerykanistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amerykańszczyzna

Wiktionary


amerykanizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kult. na­rzu­ca­nie kul­tu­ry ame­ry­kań­skiej, prze­pro­wa­dza­nie ame­ry­ka­ni­za­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gu­ber­na­tor wspie­rał ame­ry­ka­ni­zo­wa­nie au­toch­to­nów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nieamerykanizowanie n., Ameryka ż., Amerykanin mos., Amerykaniec mos., amerykaniec mos., amerykan mrz., Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., amerykanka ż., amerykaneczka ż., ameryk mrz., amerykanistyka ż., amerykanista mos., amerykanistka ż., amerykańszczyzna ż., amerykanizacja ż., zamerykanizowanie n., amerykanizm mrz.

 czas. amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

 przym. amerykański, amerykanistyczny, amerykanizacyjny

 przysł. amerykańsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amerykanizacja

Wiktionary


amerykanizować

pod­da­wać wpły­wom ame­ry­kań­skim, roz­sze­rzać wpły­wy ame­ry­kań­skie, na­da­wać cze­muś cechy ty­po­wo ame­ry­kań­skie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­me­ry­ka­ni­zo­wać)

 (1.1) kult. na­rzu­cać kul­tu­rę ame­ry­kań­ską, prze­pro­wa­dzać ame­ry­ka­ni­za­cję

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ame­ry­ka­ni­zo­wać się (dk. za­me­ry­ka­ni­zo­wać się)

 (2.1) sta­wać się Ame­ry­ka­ni­nem, na­bie­rać cech ame­ry­kań­skich

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Czesi ame­ry­ka­ni­zu­ją się bar­dzo szyb­ko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amerykanizacja ż., Ameryka ż., amerykanistyka ż., amerykanista mos., ameryk mrz., amerykan mrz., amerykaneczka ż., amerykaniec mos./mzw., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n.

 przym. amerykański

Wiktionary


amerykanka

1. duży fotel do sie­dze­nia, roz­kła­da­ny;
2. czte­ro­ko­ło­wy po­jazd konny na re­so­rach, uży­wa­ny w pier­wszej po­ło­wie XX wieku; ame­ry­kan;
3. wolna ame­ry­kan­ka:
a) walka za­pa­śni­cza, w któ­rej wszyst­kie chwy­ty są doz­wo­lo­ne; wol­no­a­me­ry­kan­ka;
b) po­stę­po­wa­nie bez prze­strze­ga­nia ja­kich­kol­wiek norm; wol­no­a­me­ry­kan­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spo­rych roz­mia­rów roz­kła­da­ny fotel, słu­żą­cy za­rów­no do sie­dze­nia, jak i do spa­nia

 (1.2) gwara wię­zien­na okres próby dla kan­dy­da­tów na osoby gryp­su­ją­ce

 (1.3) reg-pl|Poz­nań. kulin. ro­dzaj droż­dżów­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmɛrɨˈkãnka, AS: ãmerykãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ameryka ż., amerykanistyka ż., amerykanista m., amerykanistka ż., amerykańszczyzna ż., Amerykanin m., Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., Amerykaniec m., amerykaniec m., amerykanizm m., ameryk m., amerykańskość ż., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n., zamerykanizowanie n.

:: zdrobn. amerykaneczka ż.

 czas. amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

 przym. amerykański, amerykanizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) gwara więzienna ameryka

 (1.3) amerykan

Wiktionary


amerykany

ga­tu­nek ziem­nia­ków


SJP.pl


amerykański

1. zwią­za­ny z Ame­ry­ką (kon­ty­nen­tem)
2. zwią­za­ny ze Sta­na­mi Zjed­no­czo­ny­mi


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ame­ry­ki (kon­ty­nen­tu)

 (1.2) do­ty­czą­cy Sta­nów Zjed­no­czo­nych Ame­ry­ki

 (1.3) do­ty­czą­cy Ame­ry­ki (miej­sco­wo­ści w Pol­sce)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szcze­gól­nie in­te­re­so­wa­ła go ame­ry­kań­ska fauna.

 (1.2) Pre­zy­dent po­wi­tał ame­ry­kań­skie­go am­ba­sa­do­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci, AS: ãmerykãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ameryka ż., Amerykanin mos., Amerykaniec mos., amerykaniec mos./mzw., amerykan mrz., Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., amerykanka ż., amerykaneczka ż., amerykanizm mrz., amerykanistyka ż., amerykanista mos., amerykanistka ż., ameryk mrz., amerykańszczyzna ż., amerykańskość ż., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n., zamerykanizowanie n.

 czas. amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

 przym. amerykanizacyjny, amerykanistyczny

 przysł. amerykańsko

Wiktionary


amerykańsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób ame­ry­kań­ski, po ame­ry­kań­sku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na wy­sta­wie wi­sia­ły same ame­ry­kań­sko wy­glą­da­ją­ce ko­szu­le.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. amerykanizować ndk.

 rzecz. amerykanizowanie n., Ameryka ż., Amerykanin mos., Amerykanka ż.

 przym. amerykański

Wiktionary


amerykańskość

ze­spół cech wła­ści­wych życiu i kul­tu­rze Ame­ry­ka­nów ze Sta­nów Zjed­no­czo­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ame­ry­kań­skie; ame­ry­kań­ski cha­rak­ter cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O ame­ry­kań­sko­ści ho­te­lu świad­czą m.in. cha­rak­te­ry­stycz­ne musz­le klo­ze­to­we spe­cjal­nie spro­wa­dzo­ne z Ame­ry­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., amerykańszczyzna ż., amerykanka ż., amerykanizm mrz., amerykanizacja ż., amerykaneczka ż., ameryk mrz., Ameryka ż.

 przym. amerykański, amerykanizacyjny

Wiktionary


amerykańszczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ame­ry­kań­ska od­mia­na ję­zy­ka an­giel­skie­go

 (1.2) pot. pejor. wszyst­ko co jest cha­rak­te­ry­stycz­ne dla kul­tu­ry Sta­nów Zjed­no­czo­nych Ame­ry­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmɛrɨkãj̃ˈʃt͡ʃɨzna, AS: ãmerykãĩ ̯ščyzna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ameryka ż., Amerykanin m., Amerykaniec m., amerykaniec m., amerykan m., Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., amerykanka ż., amerykaneczka ż., amerykanistyka ż., amerykanista m., amerykanistka ż., amerykanizm m., amerykańskość ż., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n., ameryk mrz.

 czas. amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

 przym. amerykański, amerykanistyczny, amerykanizacyjny

Wiktionary


amerykocentryzm

sku­pia­nie się głów­nie na Sta­nach Zjed­no­czo­nych i oce­nia­nie in­nych re­gio­nów świa­ta wy­łącz­nie z ame­ry­kań­skie­go punk­tu wi­dze­nia


SJP.pl


amerykon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Ame­ry­ka­nin

Wiktionary


amerykowy

→ ame­ryk


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ame­ry­ku

Wiktionary

Patrz:

ameryk

Powiązane:

 rzecz. ameryk m.

Wiktionary


ames

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adrien­ne Ames (1907–1947) – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka fil­mo­wa
  • Al­drich Ames (1941–2026) – ofi­cer Cen­tral In­tel­li­gen­ce Agen­cy, aresz­to­wa­ny w roku 1994 za szpie­go­stwo na rzecz ZSRR
  • Fis­her Ames (1758–1808) – ame­ry­kań­ski praw­nik i po­li­tyk z Mas­sa­chu­setts
  • Leon Ames, Leon Wa­y­coff (1902–1993) – ame­ry­kań­ski aktor
  • Ames – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Nord-Pas-de-Ca­la­is, w de­par­ta­men­cie Pas-de-Ca­la­is.
  • Ames – miej­sco­wość w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji A Coruña
  • Ames – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Story
  • Ames – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Dodge
  • Ames – wieś w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Mont­go­me­ry
  • Ames – miej­sco­wość w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Major
  • Ames – mia­sto w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Li­ber­ty
  • Ames (ang. Ames Towns­hip) – gmina w sta­nie Ohio, w hrab­stwie At­hens

Wikipedia


ametabolia

roz­wój pro­sty, bez ko­lej­nych sta­diów i przeksz­tał­ceń, spo­ty­ka­ny u niek­tó­rych owa­dów bezs­krzy­dłych, np. u sko­czo­gon­ków i wszy; ame­ta­bo­lizm


SJP.pl


ametaboliczny

zwią­za­ny z ame­ta­bo­liz­mem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. od­no­szą­cy się do ame­ta­bo­liz­mu; bez ko­lej­nych sta­diów i prze­o­bra­żeń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ametabolizm mrz.

Wiktionary


ametabolizm

roz­wój pro­sty, bez ko­lej­nych sta­diów i przeksz­tał­ceń, spo­ty­ka­ny u niek­tó­rych owa­dów bezs­krzy­dłych, np. u sko­czo­gon­ków i wszy; ame­ta­bo­lia


SJP.pl


ametamorficzny

zwią­za­ny z bra­kiem moż­li­wo­ści prze­o­bra­że­nia


SJP.pl


ametamorfoza

brak moż­li­wo­ści prze­o­bra­że­nia


SJP.pl


ametodyczny

przy­miot­nik

 (1.1) bez obra­nej me­to­dy; bez jas­ne­go po­rząd­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. metoda ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niezorganizowany, przypadkowy

Wiktionary


ametropia

wada wzro­ku spo­wo­do­wa­na nie­pra­wi­dło­wym sto­sun­kiem zdol­no­ści sku­pia­ją­cej so­czew­ki oka do dłu­go­ści gałki ocz­nej; nie­mia­ro­wość oka, am­me­tro­pia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wada wzro­ku wy­ni­ka­ją­ca z nie­do­pa­so­wa­nia zdol­no­ści sku­pia­ją­cej oka do jego bu­do­wy ana­to­micz­nej:

Wiktionary

Ame­tro­pia, nie­mia­ro­wość oka – wada wzro­ku cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się nie­pra­wi­dło­wym sto­sun­kiem zdol­no­ści sku­pia­ją­cej ukła­du op­tycz­ne­go oka do dłu­go­ści gałki ocz­nej, w wy­ni­ku czego pro­mie­nie świetl­ne nie są ogni­sko­wa­ne na siat­ków­ce. Pro­wa­dzi to do pow­sta­nia ta­kich za­bu­rzeń jak:

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) niemiarowość oka

Wiktionary


ametryn

ka­mień ju­bi­ler­ski, fio­le­to­wo-żółta od­mia­na kwar­cu, bę­dą­ca jed­no­cze­śnie ame­ty­stem i cy­try­nem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. dwu­barw­na, fio­le­to­wo-żółta od­mia­na kwar­cu, bę­dą­ca jed­no­cze­śnie ame­ty­stem i cy­try­nem

Wiktionary

Ame­tryn – dwu­barw­na, fio­le­to­wo-żółta od­mia­na kwar­cu, bę­dą­ca jed­no­cze­śnie ame­ty­stem i cy­try­nem (sztucz­nie ame­tryn wyt­wa­rza się ze sto­pów tych dwóch mi­ne­ra­łów). Gra­ni­ca mię­dzy tymi dwie­ma barw­ny­mi od­mia­na­mi jest zaz­wy­czaj nie­o­stra (stop­nio­wa).

Je­dy­ne złoża o zna­cze­niu go­spo­dar­czym znaj­du­ją się w Bo­li­wii i Bra­zy­lii.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãˈmɛtrɨ̃n, AS: ãmetrỹn

Wiktionary


ametyst

przez­ro­czy­sta fio­le­to­wa od­mia­na kwar­cu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał, ka­mień półsz­la­chet­ny, fio­le­to­wa lub pur­pu­ro­wa, przez­ro­czy­sta od­mia­na krze­mion­ki wzór che­micz­ny|SiO2.;

 (1.2) jubil. ka­mień ju­bi­ler­ski z ame­ty­stu (1.1)

 (1.3) kolor fio­le­to­wy taki jak w ame­ty­ście (1.1)

Wiktionary

Zo­bacz też: Ame­tyst (te­le­wi­zor) i Ame­tyst (typ jach­tu).

Ame­tyst – mi­ne­rał, fio­le­to­wa i przez­ro­czy­sta do prześ­wie­ca­ją­cej od­mia­na kwar­cu. Ka­mień półsz­la­chet­ny, uży­wa­ny w ju­bi­ler­stwie. Jego nazwa po­cho­dzi z ję­zy­ka grec­kie­go i oz­na­cza „trzeź­wy” (ἀ- "a" – ‘nie’, μέθυστος "méthystos" – ‘pi­ja­ny’), gdyż we­dług grec­kich wie­rzeń, picie wina z czar ame­ty­sto­wych za­bez­pie­cza­ło pi­ją­ce­go przed upi­ciem się.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Na­szyj­nik mojej żony zo­stał wy­ko­na­ny z ame­ty­stów fa­se­to­wa­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈmɛtɨst, AS: ãmetyst

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ametyszczak mzw.

:: zdrobn. ametyścik mrz.

 przym. ametystowy

 przysł. ametystowo

Wiktionary


ametystowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z uży­ciem barwy ame­ty­sto­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ryn­nie usiadł ame­ty­sto­wo ubar­wio­ny pta­szek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ametyst mrz., ametyszczak mzw., ametyścik mrz.

 przym. ametystowy

Wiktionary


ametystowy

zwią­za­ny z ame­ty­stem, do­ty­czą­cy ame­ty­stu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jubil. miner. do­ty­czą­cy ame­ty­stu, wy­ko­na­ny z ame­ty­stu, zwią­za­ny z ame­ty­stem, ozdo­bio­ny ame­ty­stem

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ma­ją­cy kolor fio­le­to­wy, taki jak kolor ame­ty­stu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na smu­kłej szyi ko­bie­ty po­ły­ski­wał ame­ty­sto­wy na­szyj­nik.

 (1.1) Rę­ko­jeść ka­ra­be­li by­wa­ła z ka­mie­nia: ja­spi­so­wa, aga­to­wa, ame­ty­sto­wa, zło­ty­mi lub szmel­co­wa­ny­mi gwoź­dzi­ka­mi spa­ja­na.

 (2.1) Przy­bra­ny był w białą tu­ni­kę i w ame­ty­sto­wą togę, która rzu­ca­ła si­na­wy blask na jego obli­cze.

 (2.1) Na stole lśni­ły bursz­ty­no­we i ame­ty­sto­we kie­lisz­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmɛtɨˈstɔvɨ, AS: ãmetystovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ametyszczak mzw., ametyst mrz., ametyścik mrz., ametystowość ż.

 przysł. ametystowo

Wiktionary


ametyszczak

ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny szpa­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cin­ny­ri­cinc­lus le­u­co­ga­ster|Bod­da­ert|ref=tak., mały ptak wy­stę­pu­ją­cy w Afry­ce z mocno nie­bie­ski po­ły­skiem upie­rze­nia gór­nych par­tii ciała u sam­ców;

Wiktionary

Ame­ty­szczak ("Cin­ny­ri­cinc­lus le­u­co­ga­ster") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny szpa­ko­wa­tych (Stur­ni­dae). W trzech pod­ga­tun­kach wy­stę­pu­je na po­łud­nio­wo-za­chod­nim Pół­wy­spie Arab­skim oraz w Afry­ce Sub­sa­ha­ryj­skiej. Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Upie­rze­nie samic ame­ty­szcza­ków jest po­zba­wio­ne opa­li­za­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ametyst mrz., ametyścik mrz.

 przym. ametystowy

 przysł. ametystowo

Wiktionary


ametyścik

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny ko­li­brów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ame­tyst

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie ame­tyst, lecz tylko mały ame­ty­ścik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ametyst m., ametyszczak mzw.

 przym. ametystowy

 przysł. ametystowo

Wiktionary


amezyt

mi­ne­rał, gli­no­krze­mian ma­gne­zu


SJP.pl


amfa

po­tocz­nie: am­fe­ta­mi­na; pro­szek, biel, szur, szu­waks


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot., uczn. am­fe­ta­mi­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãw̃fa, AS: ãũ̯fa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amfetamina ż.

Wiktionary


amfetamina

śro­dek po­bu­dza­ją­cy ak­tyw­ność psy­cho­mo­to­rycz­ną, lik­wi­du­ją­cy m.in. ob­ja­wy zmę­cze­nia i zwięk­sza­ją­cy zdol­ność kon­cen­tra­cji, łatwo uza­leż­nia­ją­cy; psy­che­dry­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. farm. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny o sil­nym dzia­ła­niu psy­cho­tro­po­wym i po­bu­dza­ją­cym oś­rod­ko­wy układ ner­wo­wy;

Wiktionary

Am­fe­ta­mi­na, pot. "speed" lub "feta" – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na 2-fe­ny­lo­e­ty­lo­a­mi­ny, sty­mu­lant wy­ko­rzy­sty­wa­ny w le­cze­niu ADHD, nar­ko­lep­sji i oty­ło­ści. Od­kry­ta w 1887, wy­stę­pu­je w dwóch enan­cjo­me­rach, któ­ry­mi są le­wo­am­fe­ta­mi­na i dek­stro­am­fe­ta­mi­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­li­cja z Sie­mia­no­wic Ślą­skich za­trzy­ma­ła dwóch na­sto­lat­ków, któ­rzy mieli przy sobie ponad 70 de­ka­gra­mów am­fe­ta­mi­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna, AS: ãũ̯fetãmʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. metamfetamina ż., amfa ż.

:: zdrobn. amfetaminka ż.

 przym. amfetaminowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chem. benzedryna, psychedryna, perwityna; slang. amfa, białko, doktor, feta, no sleep, proch, proszek, speed, śnieg

Wiktionary


amfetaminista

osoba uza­leż­nio­na od am­fe­ta­mi­ny


SJP.pl


amfetaministka

→ am­fe­ta­mi­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

amfetaminista

amfetaminowy

zwią­za­ny z am­fe­ta­mi­ną, do­ty­czą­cy am­fe­ta­mi­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) farm. med. zwią­za­ny z am­fe­ta­mi­ną, do­ty­czą­cy am­fe­ta­mi­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amfetamina ż., amfetaminista m., amfetaministka ż.

Wiktionary


amfi-

prze­dro­stek

 (1.1) obu­stron­nie; obu ro­dza­jów, obu-; wokół, na­o­ko­ło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) amfibia, amfibo­lo­gia, amfibrach, amfipro­sty­los, amfiteatr

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãw̃fʲi, AS: ãũ̯fʹi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obu-, ambi-

Wiktionary


amfiaraos

Am­fia­ra­os – wie­szczek i tłu­macz snów w mi­to­lo­gii grec­kiej. Był synem Oj­kle­sa i Hy­perm­ne­stry oraz ojcem Eu­ry­dy­ki, Am­fi­lo­cho­sa i Alk­me­o­na. We­dług niek­tó­rych podań jego sy­na­mi byli także Ti­bur­tus, Koras i Ka­til­lus. Był ulu­bień­cem Zeusa i Apol­la.

Był wo­jow­ni­kiem i wo­dzem zna­nym z ucz­ci­wo­ści i mę­stwa oraz po­boż­no­ści.

Wikipedia


amfibia

1. po­jazd me­cha­nicz­ny przy­sto­so­wa­ny do po­ru­sza­nia się za­rów­no po lą­dzie, jak i po wo­dzie;
2. sa­mo­lot przy­sto­so­wa­ny do lą­do­wa­nia i wo­do­wa­nia;
3. zwie­rzę mo­gą­ce żyć za­rów­no na lą­dzie, jak i w wo­dzie; zwie­rzę ziem­no­wod­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mot. po­jazd lą­do­wo-wodny, sto­so­wa­ny głów­nie przez woj­sko lub służ­by ra­tow­ni­cze

 (1.2) lotn. po­jazd wodno-po­wietrz­ny

 (1.3) zwy­kle w lm.: am­fi­bie – zool. ina­czej płazy

 (1.4) uczn. stary sa­mo­chód

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • am­fi­bia – po­jazd lą­do­wo-wodny, sto­so­wa­ny głów­nie przez woj­sko lub służ­by ra­tow­ni­cze.
  • am­fi­bia – sta­tek po­wietrz­ny mo­gą­cy ope­ro­wać z wody lub lądu (wod­no­sa­mo­lot-am­fi­bia, śmi­gło­wiec-am­fi­bia).
  • am­fi­bia (Amp­hi­bia) – ina­czej płazy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1-2) Ame­ry­kań­ski kon­struk­tor pla­no­wa­ća­nu­je wpro­wa­dzić ma­so­wą pro­duk­cję am­fi­bii, które sam za­pro­jek­to­wał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãw̃ˈfʲibʲja, AS: ãũ̯fʹibʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wodnopłat, wodnopłatowiec, hydroplan, wodnosamolot

Wiktionary


amfibijny

→ am­fi­bia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) herp. przy­sto­so­wa­ny do życia za­rów­no na lą­dzie, jak i w wo­dzie

 (1.2) wojsk. przy­sto­so­wa­ny do po­ru­sza­nia się na lą­dzie i w wo­dzie

Wiktionary

Patrz:

amfibia

amfibiotyczny

przy­sto­so­wa­ny do życia za­rów­no na lą­dzie, jak i w wo­dzie


SJP.pl


amfiblastula

wolno pły­wa­ją­ca w toni wod­nej larwa gąbek wa­pien­nych, zbu­do­wa­na z dwóch ro­dza­jów ko­mó­rek: więk­szych ma­kro­me­rów i mniej­szych, orzę­sio­nych mi­kro­me­rów, od­po­wia­da­ją­ca roz­wo­jo­wo sta­dium bla­stu­li in­nych zwie­rząt


SJP.pl

Am­fi­bla­stu­la – sta­dium lar­wal­ne gąbek wa­pien­nych, ro­dzaj bla­stu­li owal­ne­go kształ­tu, zbu­do­wa­nej z dwóch ro­dza­jów ko­mó­rek: za­o­pa­trzo­nych w wici mi­kro­me­rów i bez­wi­cio­wych ma­kro­me­rów. Larwy te pły­wa­ją swo­bod­nie w mor­skiej toni do mo­men­tu, aż przyt­wier­dzą się do twar­de­go po­dło­ża.

Wikipedia


amfibol

krze­mian ma­gne­zu, że­la­za, wap­nia lub sodu, mi­ne­rał ska­łot­wór­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. miner. mi­ne­rał ska­łot­wór­czy z gro­ma­dy krze­mia­nów łań­cu­cho­wych, bę­dą­cy uwod­nio­nym krze­mia­nem ma­gne­zu, że­la­za, wap­nia lub sodu; przed­sta­wi­ciel dużej grupy mi­ne­ra­łów ska­łot­wór­czych o zmien­nym skła­dzie che­micz­nym, wy­stę­pu­ją­cy po­wszech­nie w ska­łach mag­mo­wych i me­ta­mor­ficz­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amfibolit mrz.

 przym. amfibolowy

Wiktionary


amfibole

krze­mian ma­gne­zu, że­la­za, wap­nia lub sodu, mi­ne­rał ska­łot­wór­czy


SJP.pl

Am­fi­bo­le (z ἀμφίβολος "amp­hi­bo­los" – "nie­o­kre­ślo­ny", ze wzglę­du na róż­no­rod­ność ko­lo­ru i formy) – duża grupa mi­ne­ra­łów ska­łot­wór­czych za­li­cza­nych do krze­mia­nów, któ­rych skład che­micz­ny obej­mu­je prze­de wszyst­kim ma­gnez, że­la­zo, wapń, glin, potas lub sód, przy udzia­le nie­wiel­kich ilo­ści wody zwią­za­nej w struk­tu­rze kry­sta­licz­nej. Mi­ne­ra­ły te kry­sta­li­zu­ją w ukła­dzie rom­bo­wym lub jed­no­sko­śnym.

Wikipedia


amfibolia

dwuz­nacz­ność lub nie­jas­ność wy­po­wie­dzi wy­ni­kła z za­mą­ce­nia bu­do­wy skład­nio­wej, w po­ez­ji współ­czes­nej bywa wpro­wa­dza­na ce­lo­wo; am­fi­bo­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) log. zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na wie­loz­nacz­no­ści zda­nia wy­ni­ka­ją­cej z jego bu­do­wy, a nie tylko z po­je­dyn­czych słów

Wiktionary

Am­fi­bo­lia (gr. ἀμφιβολία – atak z dwóch stron), am­fi­bo­lo­gia (gr. „dwuz­nacz­ność” z "amphibállein" „roz­rzu­cać, wąt­pić” od "amphí" „z obu stron” i "bállein" „rzu­cać, ci­skać”) – błąd lo­gicz­ny, wy­po­wiedź wie­loz­nacz­na (tzw. wie­loz­nacz­ność kon­tek­stu). Inna nazwa tego błędu to „wie­loz­nacz­ność skład­nio­wa”. Am­fi­bo­lia to wy­po­wiedź, która może być ro­zu­mia­na na co najm­niej dwa spo­so­by, pow­sta­ją­ca na sku­tek wady skład­ni. Na przy­kład:

Wikipedia

Powiązane:

 przym. amfiboliczny

 rzecz. amfibologia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. amfibologia

Wiktionary


amfiboliczny

dzia­ła­ją­cy na dwa spo­so­by, wy­stę­pu­ją­cy w dwóch sta­nach, peł­nią­cy dwie prze­ciw­staw­ne funk­cje; dwo­ja­ki, nie­jed­noz­nacz­ny


SJP.pl


amfibolit

skała me­ta­mor­ficz­na skła­da­ją­ca się głów­nie z am­fi­bo­lu i pla­gio­kla­zu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. skała me­ta­mor­ficz­na barwy ciem­no­zie­lo­nej lub ciem­no­sza­rej, ma­syw­na i bar­dzo zwię­zła;

Wiktionary

Am­fi­bo­lit – skała me­ta­mor­ficz­na barwy ciem­no­zie­lo­nej lub ciem­no­sza­rej, ma­syw­na i bar­dzo zwię­zła.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. amfibolitowy

 rzecz. amfibol mrz.

Wiktionary


amfibolitowy

→ am­fi­bo­lit


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z am­fi­bo­li­tem, do­ty­czą­cy am­fi­bo­li­tu

Wiktionary

Patrz:

amfibolit

Powiązane:

 rzecz. amfibolit mrz.

Wiktionary


amfibologia

dwuz­nacz­ność lub nie­jas­ność wy­po­wie­dzi wy­ni­kła z za­mą­ce­nia bu­do­wy skład­nio­wej, w po­ez­ji współ­czes­nej bywa wpro­wa­dza­na ce­lo­wo; am­fi­bo­lia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) log. wy­po­wiedź dwuz­nacz­na z po­wo­du nie­jed­noz­nacz­nej skład­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amfibolia ż.

 przym. amfiboliczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amfibolia, dwuznaczność składniowa

Wiktionary


amfibologiczny

przy­miot­nik od: am­fi­bo­lo­gia


SJP.pl


amfibolowy

zwią­za­ny z am­fi­bo­lem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) miner. zwią­za­ny z am­fi­bo­la­mi, do­ty­czą­cy am­fi­bo­lów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amfibol mrz.

Wiktionary


amfibrach

stopa wier­szo­wa zło­żo­na z trzech sylab: krót­kiej, dłu­giej i krót­kiej w me­try­ce an­tycz­nej, bądź z nie­ak­cen­to­wa­nej, ak­cen­to­wa­nej i nie­ak­cen­to­wa­nej w wier­szu sy­la­bo­to­nicz­nym


SJP.pl

Am­fi­brach (gr. "amphíbrachys", dosł. "z obu stron krót­ki") w me­try­ce ilo­cza­so­wej – stopa me­trycz­na skła­da­ją­ca się z trzech sylab: jed­nej dłu­giej mię­dzy dwie­ma krót­ki­mi.

W pol­skich wier­szach od­po­wied­ni­kiem jest sek­wen­cja skła­da­ją­ca się z jed­nej sy­la­by ak­cen­to­wa­nej mię­dzy dwie­ma nie­ak­cen­to­wa­ny­mi. W ję­zy­ku pol­skim wy­stę­pu­je bar­dzo czę­sto, pra­wie każdy trzy­sy­la­bo­wy wyraz jest am­fi­bra­chem (np. "ko­le­ga"), łatwo też ukła­dać z am­fi­bra­chów wier­sze sy­la­bo­to­nicz­ne, np.

Wikipedia


amfibrachiczny

→ am­fi­brach


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) liter. zwią­za­ny z am­fi­bra­chem, do­ty­czą­cy am­fi­bra­chu

Wiktionary

Patrz:

amfibrach

Powiązane:

 rzecz. amfibrach mrz.

 przysł. amfibrachicznie

Wiktionary


amficjony

Am­fi­cjo­ny (Amp­hi­cy­o­ni­dae) – wy­mar­ła ro­dzi­na ssa­ków dra­pież­nych ży­ją­cych od póź­ne­go eo­ce­nu do póź­ne­go mio­ce­nu 37-9 mi­lio­nów lat temu (MLT). Z jęz. an­giel­skie­go na­zy­wa­ne niedź­wie­dziop­sa­mi. Wcze­śniej za­li­cza­ne były w ran­dze po­dro­dzi­ny Amp­hi­cy­o­ni­nae do pso­wa­tych.

Wikipedia


amfid

uner­wio­ny na­rząd zmy­słu che­micz­ne­go wy­stę­pu­ją­cy u ni­cie­ni


SJP.pl


amfidiploidalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest am­fi­di­plo­i­dal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. amfidiploidalny

 przysł. amfidiploidalnie

Wiktionary


amfifil

zwią­zek che­micz­ny, któ­re­go czą­stecz­ka ma na jed­nym końcu grupę roz­pu­szczal­ną w jed­nym roz­pu­szczal­ni­ku, a na dru­gim - grupę roz­pu­szczal­ną w innym; zwią­zek am­fi­fi­lo­wy


SJP.pl


amfifilowość

Am­fi­fi­lo­wość, am­fi­pa­tycz­ność – wła­ści­wość niek­tó­rych związ­ków che­micz­nych, po­le­ga­ją­ca na jed­no­czes­nym wy­ka­zy­wa­niu wła­ści­wo­ści hy­dro­fi­lo­wych (lio­fi­lo­wych) i hy­dro­fo­bo­wych (lio­fo­bo­wych).

Związ­ki am­fi­fi­lo­we są zwy­kle dłu­gi­mi czą­stecz­ka­mi, które na jed­nym końcu po­sia­da­ją grupy roz­pu­szczal­ne w jed­nym roz­pu­szczal­ni­ku, a na dru­gim grupy roz­pu­szczal­ne w dru­gim roz­pu­szczal­ni­ku.

Wikipedia


amfifilowy

czą­stecz­ki am­fi­fi­lo­we - czą­stecz­ki che­micz­ne za­wie­ra­ją­ce na jed­nym końcu grupy hy­dro­fi­lo­we, a na dru­gim - hy­dro­fo­bo­we


SJP.pl


amfigonia

rozm­na­ża­nie się płcio­we za po­mo­cą jaj i plem­ni­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. typ rozm­na­ża­nia płcio­we­go, w któ­rym do­cho­dzi do za­płod­nie­nia po­przez zla­nie się gamet po­cho­dzą­cych od dwóch róż­nych osob­ni­ków

Wiktionary


amfijon

jon ob­da­rzo­ny do­dat­nim i ujem­nym ła­dun­kiem


SJP.pl


amfiktionia

związ­ki państw sku­pio­nych wokół świą­ty­ni szcze­gól­nie czczo­ne­go bó­stwa, w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­roż. polit. rel. sta­ro­żyt­na liga ple­mien­ny­e­mien­na lub zwią­zek miast-państw w Gre­cji, ut­wo­rzo­ny w celu wspól­nej ochro­ny świą­tyń, or­ga­ni­zo­wa­nia obrzę­dów re­li­gij­nych oraz po­dej­mo­wa­nia de­cyz­ji po­li­tycz­nych w spra­wach re­gio­nal­nych

Wiktionary

Am­fik­tio­nia (stgr. ἀμφικτυονία od ἀμφι-κτίονες „miesz­ka­ją­cy do­ko­ła”) – w sta­ro­żyt­nej Gre­cji zwią­zek po­le­is grec­kich za­war­ty dla ochro­ny okre­ślo­ne­go miej­sca kultu re­li­gij­ne­go.

Do zadań am­fik­tio­nii na­le­ża­ła opie­ka nad sank­tu­a­rium i jego ma­jąt­kiem, re­gu­lo­wa­nie kwe­stii re­li­gij­nych i kul­to­wych, także or­ga­ni­zo­wa­nie igrzysk zwią­za­nych z miej­scem kultu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do naj­słyn­niej­szych am­fik­tio­nii na­le­ża­ła liga del­fij­ska opie­ku­ją­ca się świą­ty­nią Apol­li­na w Del­fach.

Wiktionary


amfilada

układ wnętrz po­łą­czo­nych wej­ścia­mi na jed­nej osi; pokój w takim ukła­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. ciąg po­mie­szczeń uło­żo­nych jedno za dru­gim, po­łą­czo­nych przej­ścia­mi umie­szczo­ny­mi w jed­nej linii;

Wiktionary

Am­fi­la­da (fr. en­fi­la­de) – sze­reg po­mie­szczeń (pokoi, sal) po­łą­czo­nych ze sobą drzwia­mi umie­szczo­ny­mi w jed­nej linii.

Takie usta­wie­nie wew­nątrz bu­dyn­ku, przy ot­war­tych drzwiach, stwa­rza per­spek­ty­wę wi­do­ko­wą. Na krań­cach trak­tu pokoi re­pre­zen­ta­cyj­nych umie­szcza­no czę­sto do­dat­ko­wo okna.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W na­szym miesz­ka­niu są trzy po­ko­je w am­fi­la­dzie, dla­te­go trud­no je sprze­dać.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. amfiladowy

Wiktionary


amfiladowy

zwią­za­ny z am­fi­la­dą, two­rzą­cy am­fi­la­dę (np. kom­na­ty am­fi­la­do­we)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ar­chit. zwią­za­ny z am­fi­la­dą; wy­ko­rzy­stu­ją­cy układ prze­strzen­ny taki jak w am­fi­la­dzie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amfilada ż.

Wiktionary


amfilina

pa­so­żyt­ni­czy ga­tu­nek pła­ziń­ca, o ciele niecz­ło­no­wa­tym, kształ­tu li­ścia­ste­go


SJP.pl

Am­fi­li­na ("Amp­hi­li­na fo­lia­cea") – ga­tu­nek ta­siem­ca za­li­cza­ne­go do pod­gro­ma­dy ta­siem­ców niecz­ło­no­wa­nych (Ce­sto­da­ria). Pa­so­żyt ryb je­sio­tro­wa­tych.

Osią­ga do 5 cm dłu­go­ści. Ma niecz­ło­no­wa­ne ciało owal­ne­go kształ­tu, w przed­niej czę­ści ciała wy­su­wal­ny ryjek, do któ­re­go ucho­dzą gru­czo­ły fron­tal­ne, wy­dzie­la­ją­ce sub­stan­cję roz­pu­szcza­ją­cą ścian­kę je­li­ta ży­wi­cie­la, co ułat­wia pa­so­ży­to­wi wni­knię­cie w nią.

Wikipedia


amfimacer

kre­tyk, am­fi­makr;
1. w po­ez­ji an­tycz­nej: stopa skła­da­ją­ca się z trzech sylab, dwóch dłu­gich i krót­kiej mię­dzy nimi;
2. w wer­sy­fi­ka­cji no­wo­żyt­nej: stopa po­sia­da­ją­ca nie­ak­cen­to­wa­ną zgło­skę mię­dzy dwoma ak­cen­to­wa­ny­mi


SJP.pl


amfimakr

am­fi­ma­cer, kre­tyk;
1. w po­ez­ji an­tycz­nej: stopa skła­da­ją­ca się z trzech sylab, dwóch dłu­gich i krót­kiej mię­dzy nimi;
2. w wer­sy­fi­ka­cji no­wo­żyt­nej: stopa po­sia­da­ją­ca nie­ak­cen­to­wa­ną zgło­skę mię­dzy dwoma ak­cen­to­wa­ny­mi


SJP.pl

Am­fi­makr, am­fi­ma­cer (gr. "amphímakros", z obu stron długi), kre­tyk (gr. κρητικός, wers kre­teń­ski) – w wer­sy­fi­ka­cji ilo­cza­so­wej stopa me­trycz­na zło­żo­na z trzech sylab: jed­nej krót­kiej mię­dzy dwie­ma dłu­gi­mi.

W wier­szach pol­skich jej od­po­wied­ni­kiem jest sek­wen­cja skła­da­ją­ca się z jed­nej sy­la­by nie­ak­cen­to­wa­nej mię­dzy dwie­ma ak­cen­to­wa­ny­mi. W pol­szczyź­nie nie ma wy­ra­zów bę­dą­cych na­tu­ral­ny­mi am­fi­ma­kra­mi; stopa ta wy­stę­pu­je też rzad­ko w me­try­ce pol­skiej, na przy­kład:

Wikipedia


amfion

w mi­to­lo­gii grec­kiej: syn Zeusa i An­tio­py


SJP.pl


amfipatyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. wła­ści­wość związ­ku che­micz­ne­go wy­ni­ka­ją­ca z bu­do­wy po­lar­nej, tj. zdol­ność utrzy­my­wa­nia się na gra­ni­cy wod­nej i li­pi­do­wej dzię­ki obec­no­ści w jego czą­stecz­ce bie­gu­na hy­dro­fi­lo­we­go oraz hy­dro­fo­bo­we­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãw̃fʲipaˈtɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: ãũ̯fʹipatyčność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. amfipatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amfifilowość, amfifilność

Wiktionary


amfiploidalny

zwią­za­ny z or­ga­niz­mem ro­ślin­nym pow­sta­łym ze skrzy­żo­wa­nia róż­nych ga­tun­ków di­plo­i­dal­nych


SJP.pl


amfiprion

ga­tu­nek mor­skiej ryby z ro­dzi­ny gar­bi­ko­wa­tych; bła­ze­nek, ryba uk­wia­ło­wa


SJP.pl

Am­fi­prion, ryba uk­wia­ło­wa, bła­ze­nek ("Amp­hi­prion per­cu­la") – ga­tu­nek mor­skiej ryby z ro­dzi­ny gar­bi­ko­wa­tych (Po­ma­cen­tri­dae).

Wikipedia


amfiprostylos

typ świą­ty­ni grec­kiej z por­ty­kiem ko­lum­no­wym w fa­sa­dzie głów­nej i tyl­nej


SJP.pl


amfiprotyczny

sub­stan­cja am­fi­pro­tycz­na - sub­stan­cja za­wie­ra­ją­ca w czą­stecz­ce grupy kwa­so­we i za­sa­do­we; am­fo­lit


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. zdol­ny do od­da­wa­nia i przyj­mo­wa­nia pro­to­nów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amfiprotyczność ż.

Wiktionary


amfisben

przed­sta­wi­ciel po­drzę­du gadów łu­sko­no­śnych, pro­wa­dzą­cych po­dziem­ny tryb życia; zwit­nik, obrącz­ko­wiec, am­fis­be­na


SJP.pl


amfisbena

przed­sta­wi­ciel po­drzę­du gadów łu­sko­no­śnych, pro­wa­dzą­cych po­dziem­ny tryb życia; zwit­nik, obrącz­ko­wiec, am­fis­ben


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Am­fis­be­na – le­gen­dar­ne zwie­rzę, obiekt badań kryp­to­zo­o­lo­gii
  • am­fis­be­ny – gady łu­sko­no­śne
  • Am­fis­be­na – album mu­zycz­ny pol­skich ra­pe­rów Żab­so­na i Young Igie­go

Wikipedia


amfisbeny

przed­sta­wi­ciel po­drzę­du gadów łu­sko­no­śnych, pro­wa­dzą­cych po­dziem­ny tryb życia; zwit­nik, obrącz­ko­wiec, am­fis­ben


SJP.pl

Am­fis­be­ny, obrącz­kow­ce, zwit­ni­ki (Amp­his­ba­e­nia) – klad gadów łu­sko­no­śnych (kla­sy­fi­ko­wa­ny nie­kie­dy w ran­dze po­drzę­du), pro­wa­dzą­cych po­dziem­ny tryb życia.

Wikipedia


amfiteatr

1. wzno­szą­ca się pół­ko­li­ście wi­dow­nia te­a­tru, cyrku, sali wy­kła­do­wej itp.;
2. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: wi­dow­nia ro­zło­żo­na pół­ko­li­ście na wznie­sie­niach ota­cza­ją­cych scenę te­a­tru;
3. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: od­kry­ta bu­dow­la słu­żą­ca przed­sta­wia­niu wi­do­wisk, z ko­li­stą wi­dow­nią wzno­szą­cą się ku górze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. ar­chit. od­kry­ta bu­dow­la o kształ­cie elip­sy lub koła z areną lub sceną poś­rod­ku i wzno­szą­cą się wokół niej schod­ko­wą wi­dow­nią; ; Glo­ger.

 (1.2) książk. w te­a­trze, sali kon­cer­to­wej itp.: część wi­dow­ni wzno­szą­ca się ko­li­ście lub pół­ko­li­ście ku górze

Wiktionary

Am­fi­te­atr (łac. "amp­hi­te­a­trum", z gr. ἀμφιθέατρον – pod­wój­na wi­dow­nia w kształ­cie kręgu; po­łą­cze­nie dwóch te­a­trów pół­ko­li­stych w jeden) – od­kry­ta arena o kształ­cie elip­sy lub koła, zwy­kle oto­czo­na wzno­szą­cy­mi się schod­ko­wo rzę­da­mi sie­dzeń dla wi­dzów i przez­na­czo­na do pu­blicz­nych po­ka­zów, w tym walk gla­dia­to­rów, walk z dzi­ki­mi zwie­rzę­ta­mi (ve­na­tio), na­u­ma­chii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zanim Fla­wiu­sze wznie­śli Ko­lo­se­um, am­fi­te­a­try w Rzy­mie bu­do­wa­no prze­waż­nie z drze­wa, toteż wszyst­kie nie­mal spło­nę­ły w cza­sie po­ża­ru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãw̃fʲiˈtɛatr̥, AS: ãũ̯fʹiteatr̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. amfiteatralny

 przysł. amfiteatralnie

 rzecz. amfiteatralność ż.

Wiktionary


amfiteatralność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha prze­strze­ni lub spo­so­bu uksz­tał­to­wa­nia te­re­nu, która przy­po­mi­na bu­do­wę am­fi­te­a­tru: układ schod­ko­wy lub ka­ska­do­wy, gdzie ko­lej­ne rzędy (sie­dzeń, bu­dyn­ków czy warstw te­re­nu) znaj­du­ją się coraz wyżej, ota­cza­jąc cen­tral­ny punkt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amfiteatr mrz.

 przym. amfiteatralny

 przysł. amfiteatralnie

Wiktionary


amfiteatralny

przy­miot­nik od: am­fi­te­atr


SJP.pl


amfitka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. pozn. daw. bal­kon w te­a­trze

Wiktionary


amfitrion

osoba po­dej­mu­ją­ca gości; go­spo­darz bar­dzo szczo­dry dla swo­ich gości; fun­da­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. przen. czło­wiek hoj­nie po­dej­mu­ją­cy gości; fun­da­tor przy­ję­cia;

Wiktionary

Am­fi­trion (gr. Ἀμφιτρύων Amphitrýōn, łac. "Amp­hi­try­on") – w mi­to­lo­gii grec­kiej kró­le­wicz oraz król Ty­ryn­su i Teb.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rzu­cił ser­we­tę na stół i nie że­gna­jąc swego am­fi­trio­na, wy­szedł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãw̃ˈfʲitrʲjɔ̃n, AS: ãũ̯fʹitrʹi ̯õn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amfitrion mos.

 przym. Amfitrionowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gospodarz

Wiktionary


amfitryta

ga­tu­nek dra­pież­ne­go ssaka mor­skie­go z ro­dzi­ny fo­ko­wa­tych


SJP.pl

Am­fi­try­ta ( Ἀμφιτρίτη Amphitrítē, Amp­hi­tri­te, Sa­la­cia ‘ota­cza­ją­ca świat’) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z naj­bar­dziej zna­nych ne­re­id (lub oke­a­nid); (kró­lo­wa Morza), utoż­sa­mia­na z rzym­ską Sa­la­cją.

Ucho­dzi­ła za córkę Ne­re­u­sa i Doris lub Oke­a­no­sa i Te­ty­dy. Ze swoim mężem, bo­giem Po­sej­do­nem, miała syna Try­to­na oraz córki: Rode (Rodos) i Ben­te­si­ky­me.

Wikipedia


amfiuma

ro­dzaj pła­zów ogo­nia­stych z ro­dzi­ny am­fiu­mo­wa­tych


SJP.pl


amfiumowate

o ce­chach am­fiu­mo­wa­tych (ro­dzi­na pła­zów)


SJP.pl

Am­fiu­mo­wa­te, am­fiu­my (Amp­hiu­mi­dae) – ro­dzi­na pła­zów z rzędu pła­zów ogo­nia­stych (Ca­u­da­ta).

Wikipedia


amfiumowaty

o ce­chach am­fiu­mo­wa­tych (ro­dzi­na pła­zów)


SJP.pl


amfolit

zwią­zek za­wie­ra­ją­cy w czą­stecz­ce grupy kwa­so­we i za­sa­do­we; sub­stan­cja am­fi­pro­tycz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sub­stan­cja che­micz­na, która może za­cho­wy­wać się za­rów­no jak kwas, jak i za­sa­da; zwią­zek che­micz­ny, który może od­da­wać lub przyj­mo­wać pro­ton (H⁺)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. amfolityczny

Wiktionary


amfolityczny

→ am­fo­lit


SJP.pl

Patrz:

amfolit

amfora

grec­kie na­czy­nie sto­ło­we do prze­cho­wy­wa­nia pły­nów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­so­kie, smu­kłe na­czy­nie gli­nia­ne o wy­dłu­żo­nym brzu­ścu z dwoma umie­szczo­ny­mi sy­me­trycz­nie po bo­kach uchwy­ta­mi;

 (1.2) przest. sta­roż. jed­nost­ka miary równa 26,20 litra

Wiktionary

Am­fo­ra (łac. "amphǒră", gr. ἀμφορεύς amphoreús) – na­czy­nie z wy­pa­la­nej gliny o wy­dłu­żo­nym ja­jo­wa­tym brzu­ścu na ni­skiej pod­sta­wie (stop­ce), prze­wę­żo­nej szyi z roz­chy­lo­nym brze­giem (wy­le­wem) i z dwoma bocz­ny­mi, umie­szczo­ny­mi sy­me­trycz­nie, pio­no­wy­mi uchwy­ta­mi (ima­dła­mi). Róż­nej wiel­ko­ści, czę­sto ozdob­nie de­ko­ro­wa­ne użyt­ko­wo, za­li­cza­ne było do na­czyń naj­bar­dziej cha­rak­te­ry­stycz­nych dla sta­ro­żyt­no­ści kla­sycz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Am­fo­ry pa­na­te­naj­skie były na­czy­nia­mi zdo­bio­ny­mi wy­łącz­nie tech­ni­ką czar­no­fi­gu­ro­wą, przez­na­czo­ny­mi na opa­ko­wa­nie na­gro­dy (wy­so­ko­ja­ko­ścio­wej oliwy) dla zwy­cięz­ców igrzysk pa­na­te­naj­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãw̃ˈfɔra, AS: ãũ̯fora

Wiktionary

Powiązane:

 przym. amforowy, amforyczny, amforowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) quadrantal

Wiktionary


amforiskos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sta­roż. ceram. w Sta­ro­żyt­nej Gre­cji: ro­dzaj ce­ra­micz­ne­go na­czy­nia na olej­ki wonne;

Wiktionary

Am­fo­ri­skos ( αμφορισκος, mała am­fo­ra) – ro­dzaj sta­ro­żyt­ne­go grec­kie­go na­czy­nia ce­ra­micz­ne­go na wonne olej­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Logo mu­ze­um sta­no­wi wi­ze­ru­nek am­fo­ri­sko­sa zna­le­zio­ne­go w Ja­ski­ni Gor­ha­ma.

Wiktionary


amforka

zdrob­nie­nie od: am­fo­ra


SJP.pl


amforowaty

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) w kształ­cie am­fo­ry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amfora ż.

 przym. amforyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. amforyczny

Wiktionary


amforowy

→ am­fo­ra


SJP.pl

Patrz:

amfora

amforyczny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z am­fo­rą; w kształ­cie am­fo­ry

 (1.2) med. przy­po­mi­na­ją­cy dźwięk pow­sta­ją­cy pod­czas dmu­cha­nia w szyj­kę szkla­nej bu­tel­ki, wska­zu­ją­cy na ist­nie­nie jamy w płu­cach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amfora ż.

 przym. amforowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dzbanowy

Wiktionary


amfoteryczność

dwo­i­sta wła­ści­wość niek­tó­rych pier­wiast­ków i związ­ków che­micz­nych po­le­ga­ją­ca na wy­ka­zy­wa­niu przez nie cha­rak­te­ru kwa­so­we­go jak i za­sa­do­we­go


SJP.pl

Am­fo­te­rycz­ność – zdol­ność związ­ku che­micz­ne­go do re­ak­cji z kwa­sa­mi i za­ra­zem za­sa­da­mi. Ina­czej, jest to zdol­ność związ­ków che­micz­nych do bycia w jed­nych re­ak­cjach kwa­sa­mi, a w in­nych za­sa­da­mi.

Wikipedia


amfoteryczny

zdol­ny do re­ak­cji z kwa­sa­mi oraz z za­sa­da­mi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. zdol­ny do re­ak­cji z kwa­sem i za­sa­dą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amfoteryczność ż.

Wiktionary


amg

[czy­taj: a-em-GIE]
1. skrót od: Aka­de­mia Me­dycz­na w Gdań­sku;
2. firma na­le­żą­ca do grupy DaimlerChrysler, zaj­mu­ją­ca się tu­nin­giem sa­mo­cho­dów oso­bo­wych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aka­de­mia Me­dycz­na w Gdań­sku
  • Aka­de­mia Mor­ska w Gdyni
  • AllMusic
  • All Media Guide
  • Mer­ce­des-AMG
  • AMG (raper)

Wikipedia


amga

1. rzeka w Rosji;
2. wieś na Sy­be­rii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Rosji, w Ja­ku­cji; lewy do­pływ Ał­da­nu;

Wiktionary

Zo­bacz też: Amga (wieś).

Amga (ros. Амга) – rzeka w Rosji (Ja­ku­cja); lewy (i za­ra­zem naj­dłuż­szy) do­pływ Ał­da­nu; dłu­gość 1462 km; po­wierzch­nia do­rze­cza 69 300 km²; śred­ni rocz­ny prze­pływ u uj­ścia 190 m³/s.

Źró­dła w Gó­rach Ał­dań­skich; pły­nie w kie­run­ku pół­noc­no-wschod­nim, w gór­nym biegu w wą­skiej, głę­bo­kiej do­li­nie; w środ­ko­wym i dol­nym biegu po wschod­niej czę­ści Pła­sko­wy­żu Nad­leń­skie­go. Do­pły­wy sto­sun­ko­wo krót­kie. Że­glow­na na od­cin­ku 472 km od uj­ścia.

Wikipedia


amguń

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka we wschod­niej Rosji, na te­re­nie Kraju Cha­ba­row­skie­go, le­wo­stron­ny do­pływ Amuru;

Wiktionary

Amguń (ros. Амгунь) – rzeka we wschod­niej Rosji, na te­re­nie Kraju Cha­ba­row­skie­go, le­wo­stron­ny do­pływ Amuru.

Rzeka bie­rze swój po­czą­tek u zbie­gu rzek Aja­kit i Suduk, na zbo­czu Gór Bu­rej­skich. Jej dłu­gość wy­no­si 723 km, a po­wierzch­nia do­rze­cza – 55 500 km². Jej głów­nym do­pły­wem jest rzeka Ni­mie­len.

Wikipedia


amhara

czło­nek ludu za­miesz­ku­ją­ce­go te­re­ny Etio­pii


SJP.pl

Am­ha­ra ( አማራ) – jeden z dwu­na­stu re­gio­nów ad­mi­ni­stra­cyj­nych (tzw. "ki­lo­chów") Etio­pii, głów­na sie­dzi­ba ludu Am­ha­rów.

Am­ha­ra po­ło­żo­na jest w pół­noc­no-za­chod­niej i środ­ko­wej czę­ści Etio­pii, są­sia­du­je z re­gio­na­mi: Ti­graj na pół­no­cy, Afar na wscho­dzie, Oro­mia na po­łud­niu, Be­ni­szen­gul-Gumaz na po­łud­nio­wym za­cho­dzie i z Su­da­nem na za­cho­dzie. Zaj­mu­je po­wierzch­nię 170 752 km². Sto­li­cą re­gio­nu jest Bahyr Dar.

Wikipedia


amharka

miesz­kan­ka Am­ha­ry (re­gio­nu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go Etio­pii)


SJP.pl


amharowie

lud za­miesz­ku­ją­cy te­re­ny Etio­pii


SJP.pl

Am­ha­ro­wie (nazwa włas­na: አማራ "Am­ha­ra") – lud afry­kań­ski, wy­róż­nia­ny na pod­sta­wie kry­te­riów ję­zy­ko­wych oraz et­nicz­nych. Za­miesz­ku­je on cen­tral­ne wy­ży­ny Etio­pii. Przez dłu­gie lata byli do­mi­nu­ją­cą grupą i sta­no­wi­li 1/3 miesz­kań­ców kraju. Am­ha­ro­wie są po­tom­ka­mi sta­ro­żyt­nych Se­mi­tów, któ­rzy wę­dru­jąc na po­łud­nie pod­bi­li pier­wot­nych miesz­kań­ców tego ob­sza­ru, na­le­żą­cych do ludów ku­szyc­kich. Po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem am­har­skim.

Wikipedia


amharski

1. → Am­ha­ra (re­gion lub czło­nek ludu);
2. język am­har­ski - język se­mic­ki z grupy etiop­skiej; am­ha­ra


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Am­ha­ra­mi, do­ty­czą­cy Am­ha­rów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język se­mic­ki bę­dą­cy ję­zy­kiem ofi­cjal­nym Etio­pii;

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Współ­cze­śnie do naj­waż­niej­szych ję­zy­ków ro­dzi­ny se­mic­kiej za­li­cza­ją się: język am­har­ski, arab­ski, he­braj­ski, mal­tań­ski i ti­gri­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãmˈxarsʲci, AS: ãmχarsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amhara mos.

Wiktionary


amharskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem am­har­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem am­har­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku am­har­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãmˈxarskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: ãmχarskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


ami

rze­czow­nik, ro­dzaj męski i żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) rdzen­na grupa et­nicz­na za­miesz­ku­ją­ca Taj­wan;

 (1.2) czło­nek grupy et­nicz­nej Ami (1.1) – męż­czyz­na lub ko­bie­ta

 (1.3) zo­o­nim imię dla psa lub suki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ami – apa­rat fo­to­gra­ficz­ny
  • Ami – demon i upa­dły anioł
  • Ami – ja­poń­skie imię żeń­skie
  • Ami – mia­sto w Ja­po­nii, na wy­spie Hon­siu
  • Ami – grupa et­nicz­na Abo­ry­ge­nów taj­wań­skich
  • AMI (ur. 1989) – ru­muń­ska pio­sen­kar­ka, au­tor­ka tek­stów i kom­po­zy­tor­ka
  • Acute my­o­car­dial in­farc­tion – ostry zawał mię­śnia ser­co­we­go
  • Ae­ro­na­u­ti­ca Mi­li­ta­re Ita­lia­na – siły po­wietrz­ne Włoch
  • Al­ter­na­te Mark In­ver­sion – kod trój­sta­no­wy
  • Ame­ri­can Me­ga­trends In­cor­po­ra­ted – przed­się­bior­stwo in­for­ma­tycz­ne
  • Au­stra­lian Motor In­du­stries – nie­dzia­ła­ją­ca fa­bry­ka sa­mo­cho­dów z Au­stra­lii
  • Ad­van­ced Me­te­ring In­fra­struc­tu­re – za­a­wan­so­wa­na in­fra­struk­tu­ra po­mia­ro­wa

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈãmʲi, AS: ãmʹi

Wiktionary


amia

dra­pież­na ryba słod­ko­wod­na z ro­dzi­ny amio­wa­tych; mię­kław­ka, mę­kław­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Amia Lin­na­e­us, 1766 – ro­dzaj ryb z ro­dzi­ny amio­wa­tych
  • Amia Gro­now, 1763 – sy­no­nim ro­dza­ju Apo­gon
  • Amia Brow­ne, 1789 – sy­no­nim ro­dza­ju Me­ga­lops
  • amia, mię­kław­ka (Amia calva) – ga­tu­nek ryby amioksz­tałt­nej
  • amia, li­chia dłu­go­py­ska (Li­chia amia) – ga­tu­nek ryby oko­nioksz­tałt­nej

Wikipedia


amiant

mi­ne­rał na­le­żą­cy do grupy am­fi­bo­li, włó­kni­sta od­mia­na ak­ty­no­li­tu; azbest am­fi­bo­lo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. włó­kni­sta od­mia­na ak­ty­no­li­tu

Wiktionary

Amiant, amian­tus Di­scor­di­tes (azbest amian­to­wy, azbest ak­ty­no­li­to­wy) — hand­lo­wa, szla­chet­na od­mia­na azbe­stu ak­ty­no­li­to­we­go.

Jest am­fi­bo­lem - włó­kni­sta od­mia­na ak­ty­no­li­tu.

Cza­sa­mi jest też okre­śla­ny nazwą bys­so­lit (amiant i bys­so­lit na­le­żą do sze­re­gu horn­blen­dy; oba na­da­ją się do tka­nia i prze­rób­ki na tek­tu­rę).

Wikipedia


amiantowy

zwią­za­ny z amian­tem, do­ty­czą­cy amian­tu


SJP.pl


amica

[czy­taj: amika] marka sprzę­tu AGD i firma


SJP.pl

Amica SA – naj­więk­szy pol­ski pro­du­cent prze­my­słu elek­tro­ma­szy­no­we­go, głów­nie sprzę­tu AGD, za­ło­żo­ny w 1945 roku we Wron­kach. Od 1997 spół­ka jest no­to­wa­na na Gieł­dzie Pa­pie­rów War­to­ścio­wych w War­sza­wie.

Wikipedia


amicis

[czy­taj: ami­czis] naz­wi­sko wło­skie


SJP.pl


amicycja

daw­niej: przy­jaźń; ami­cy­ja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. przy­jaźń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O ile so­jusz nasz z Ru­mun­ją za­war­ty tylko prze­ciw bol­sze­wic­kiej Rosji, to za­praw­dę ami­cy­cję naszą z Wo­ło­szą mocno zwa­ła­szo­no.

Wiktionary


amicyja

daw­niej: przy­jaźń; ami­cy­cja


SJP.pl


amid

po­chod­na amo­nia­ku, zwią­zek or­ga­nicz­ny ma­ją­cy w swej bu­do­wie grupę ami­do­wą, sto­so­wa­ny m.in. w lecz­nict­wie i wy­ro­bie włó­kien sztucz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. po­chod­na kwasu or­ga­nicz­ne­go, w któ­rej grupa hy­drok­sy­lo­wa zo­sta­ła za­stą­pio­na grupą ami­no­wą;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kwasu ni­ko­ty­no­we­go i amidu tego kwasu nie na­le­ży mylić ze szkod­li­wą ni­ko­ty­ną, która znaj­du­je się w ty­to­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãmʲit, AS: ãmʹit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. acetamid m., amidaza ż., poliamid m.

 przym. amidowy

Wiktionary


amida

mod­lit­wa od­ma­wia­na po cichu w cza­sie każ­de­go na­bo­żeń­stwa, sta­no­wią­ca jego kul­mi­na­cję, pow­ta­rza­na w cza­sie mod­lit­wy po­ran­nej i wie­czor­nej na głos przez kan­to­ra


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Amida – w ję­zy­ku ja­poń­skim aspekt buddy Ami­tab­hy
  • Amida – mia­sto w Tur­cji (dzi­siej­sze Diyarbakır)
  • Amida – mod­lit­wa ży­dow­ska
  • Amida – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny bie­dron­ko­wa­tych

Wikipedia


amidaza

sub­stan­cja che­micz­na na­le­żą­ca do grupy hy­dro­laz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. enzym hy­dro­li­tycz­ny, który roz­kła­da wią­za­nia ami­do­we w związ­kach che­micz­nych na kwasy kar­bok­sy­lo­we i aminy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amid mrz.

Wiktionary


amidazy

sub­stan­cja che­micz­na na­le­żą­ca do grupy hy­dro­laz


SJP.pl

Ami­da­zy – grupa en­zy­mów ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych, za­li­cza­nych do hy­dro­laz, uczest­ni­czą­cych w me­ta­bo­liz­mie bia­łek. Ka­ta­li­zu­ją od­wra­cal­ne od­szcze­pie­nie amo­nia­ku lub mocz­ni­ka od ami­dów.

Wikipedia


amidek

po­chod­na amo­nia­ku, w któ­rej jedno wią­za­nie z wo­do­rem zo­sta­ło za­stą­pio­ne wią­za­niem z me­ta­lem


SJP.pl


amidol

be­zbarw­ny krysz­tał roz­pu­szcza­ny w kwa­sach i za­sa­dach; sto­so­wa­ny do pro­duk­cji barw­ni­ków i jako wy­wo­ły­wacz fo­to­gra­ficz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. nietr­wa­ła sub­stan­cja kry­sta­licz­na sto­so­wa­na w wy­wo­ły­wa­czach fo­to­gra­ficz­nych;

Wiktionary

Ami­dol, 2,4-dia­mi­no­fe­nol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy fe­no­li i amin aro­ma­tycz­nych. Ma wła­ści­wo­ści re­du­ku­ją­ce. W po­sta­ci dich­lo­ro­wo­dor­ku () sto­so­wa­ny jest w sze­re­gu wy­wo­ły­wa­czy fo­to­gra­ficz­nych, za­rów­no w fo­to­gra­fii czar­no-bia­łej, jak i barw­nej (pro­ces C-41).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãˈmʲidɔl, AS: ãmʹidol

Wiktionary


amidolowy

przy­miot­nik od: ami­dol


SJP.pl


amidowy

przy­miot­nik od: amida, amid


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. do­ty­czą­cy amidu (–C(=O)–NH– albo skró­to­wo –CONH–)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amid mrz.

Wiktionary


amidy

po­chod­na amo­nia­ku, zwią­zek or­ga­nicz­ny ma­ją­cy w swej bu­do­wie grupę ami­do­wą, sto­so­wa­ny m.in. w lecz­nict­wie i wy­ro­bie włó­kien sztucz­nych


SJP.pl

Amidy – or­ga­nicz­ne związ­ki che­micz­ne za­wie­ra­ją­ce grupę ami­do­wą #PATRZ, gdzie R = resz­ta kwa­so­wa; R′, R″ = wodór lub do­wol­na grupa or­ga­nicz­na. Amidy sze­ro­ko wy­stę­pu­ją w przy­ro­dzie. Są po­chod­ny­mi kwa­sów (za­rów­no or­ga­nicz­nych, jak i nie­or­ga­nicz­nych). Ami­da­mi są też po­li­me­ry na­zy­wa­ne po­lia­mi­da­mi.

Wikipedia


amidystyczny

→ ami­dyzm


SJP.pl

Patrz:

amidyzm

amidyzm

bud­dyj­ski nurt re­li­gij­ny w Ja­po­nii, kult Amidy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. jeden z naj­waż­niej­szych nur­tów bud­dyz­mu ja­poń­skie­go, któ­re­go pod­sta­wę sta­no­wi wiara w nie­o­gra­ni­czo­ne mi­ło­sier­dzie Buddy Amidy (Ami­tab­ha)

Wiktionary

Ami­dyzm (od Amida, ja­poń­skie­go imie­nia buddy Ami­tab­hy) – ja­poń­skie od­ga­łę­zie­nie Szko­ły Czy­stej Kra­i­ny i jeden z naj­waż­niej­szych nur­tów ja­poń­skie­go bud­dyz­mu. Cza­sa­mi nazwy ami­dyzm używa się na okre­śle­nie kultu Ami­tab­hy jako ta­kie­go, rów­nież w bud­dyz­mie innym niż ja­poń­ski.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Amida m., Amitabha m.

 przym. amidystyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Szkoła Czystej Krainy, Szkoła Czystej Ziemi

Wiktionary


amielia

nie­wyksz­tał­ce­nie się rdze­nia krę­go­we­go


SJP.pl


amiens

[czy­taj: amJĘ] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w pół­noc­nej Fran­cji, nad Sommą; oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny re­gio­nu Pi­kar­dia i de­par­ta­men­tu Somma;

Wiktionary

Amiens () – mia­sto w pół­noc­nej Fran­cji, w re­gio­nie Hauts-de-Fran­ce, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny de­par­ta­men­tu Somma, po­ło­żo­ne nad rzeką Sommą. We­dług da­nych na rok 2018 mia­sto za­miesz­ki­wa­ło 136 545 osób, a gę­stość wy­nio­sła 2760,7 osób/km².

Wikipedia

Powiązane:

 przym. amieński

Wiktionary


amieński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z Amiens, do­ty­czą­cy Amiens

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Umy­sły, trzeź­wiej za­pa­tru­ją­ce się na rze­czy, uwa­ża­ły pokój amień­ski je­dy­nie za za­wie­sze­nie broni.

 (1.1) Dla po­mie­szcze­nia tych re­lik­wii w 1244 r. roz­po­czę­ła się bu­do­wa pa­ry­skiej Sa­in­te-Cha­pel­le. Wraz z roz­po­czę­ciem jej bu­do­wy w pa­ry­skim stylu dwor­skim na­stą­pi­ła re­o­rien­ta­cja z form re­im­skich ku amień­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amiens n.

Wiktionary


amiga

marka kom­pu­te­rów


SJP.pl

Amiga (hiszp. "amiga" – przy­ja­ciół­ka) – marka kom­pu­te­rów oso­bi­stych pro­du­ko­wa­nych od 1985 r. przez firmę Com­mo­do­re, która szczy­to­wą po­pu­lar­ność w Pol­sce osią­gnę­ła pier­wszej po­ło­wie lat 90. XX wieku.

Wikipedia


amigdalina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny wy­stę­pu­ją­cy w na­sio­nach owo­ców pest­ko­wych, na­da­ją­cy im gorz­ki smak i mig­da­ło­wy aro­mat; amyg­da­li­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. gli­ko­zyd cy­ja­no­gen­ny na­tu­ral­nie wy­stę­pu­ją­cy w niek­tó­rych na­sio­nach ro­ślin z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych

Wiktionary

Amig­da­li­na (z łac. "amyg­da­lum" – mig­dał, z gr. "αμυγδάλη" – mig­dał) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy gli­ko­zy­dów cy­ja­no­gen­nych (syn. ni­try­lo­zy­dów), wy­stę­pu­ją­cy w na­sio­nach wielu ro­ślin z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych ("Ro­sa­ce­ae"), głów­nie mig­da­łow­ca zwy­czaj­ne­go ("Amyg­da­lus com­mu­nis"), a także pigwy po­spo­li­tej ("Cy­do­nia oblon­ga"), cze­rem­chy ("Padus") i in­nych drzew owo­co­wych (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W or­ga­niz­mie amig­da­li­na może ulec roz­kła­do­wi (zwła­szcza przez bak­te­rie je­li­to­we) i uwol­nić cy­ja­no­wo­dór.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wzór chemiczny: C₂₀H₂₇NO₁₁

Wiktionary


amigurumi

ja­poń­ska sztu­ka szy­deł­ko­wa­nia ma­sko­tek


SJP.pl

Ami­gu­ru­mi (jap. 編みぐるみ) – ja­poń­ska sztu­ka szy­deł­ko­wa­nia wy­py­cha­nych za­ba­wek (ma­sko­tek), zwy­kle zwie­rząt, a czę­sto także po­sta­ci z anime, fil­mów, gier lub przed­mio­tów z ludz­ki­mi ce­cha­mi (np. ocza­mi). Ma­skot­ka za­li­cza się do ami­gu­ru­mi, gdy jest zde­for­mo­wa­na w spo­sób na­zy­wa­ny "chibi" (głowa nie­pro­por­cjo­nal­nie duża wobec tu­ło­wia, małe koń­czy­ny, oczy nie­pro­por­cjo­nal­nie duże wobec twa­rzy). Po­czą­tek ich po­pu­lar­no­ści przy­pa­da na 2003 rok.

Wikipedia


amikoszoneria

prze­sad­na, nad­mier­na po­u­fa­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zbyt­nie, prze­sad­ne spo­u­fa­le­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmʲikɔʃɔ̃ˈnɛrʲja, AS: ãmʹikošõnerʹi ̯a

Wiktionary


amikron

bar­dzo drob­na cząst­ka nie­wy­kry­wal­na w ul­tra­mi­kro­sko­pie


SJP.pl


amikus

daw­niej: przy­ja­ciel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. przy­ja­ciel

Wiktionary


amilkar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈmʲilkar, AS: ãmʹilkar

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Hamilkar

Wiktionary


amimia

za­bu­rze­nie po­le­ga­ją­ce na upo­śle­dze­niu niek­tó­rych mię­śni twa­rzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. utra­ta mi­mi­ki

Wiktionary

Ami­mia – za­bu­rze­nia lub cał­ko­wi­ta utra­ta mi­mi­ki (tzw. „ma­sko­wa­tość twa­rzy”) wsku­tek upo­śle­dze­nia ru­chów mię­śni mi­micz­nych twa­rzy, bę­dą­ce­go na­stęp­stwem po­za­pi­ra­mi­do­we­go usz­ko­dze­nia mo­to­ry­ki. Wy­stę­pu­je w cho­ro­bie Par­kin­so­na. Czę­sto to­wa­rzy­szy także aki­nez­ji oraz afaz­ji.

Wikipedia


amina

ogól­na nazwa każ­de­go związ­ku or­ga­nicz­ne­go z pew­nej grupy związ­ków che­micz­nych, bę­dą­cych po­chod­ny­mi amo­nia­ku, sto­so­wa­nych m.in. w prze­my­śle far­ma­ce­u­tycz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny za­wie­ra­ją­cy w bu­do­wie jedną lub wię­cej grup ami­no­wych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­dze­nie kon­ser­wo­wa­ne ami­na­mi czy sa­le­trą wpły­wa nie­ko­rzyst­nie na funk­cje trzust­ki i może wy­wo­ły­wać jej scho­rze­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aminowanie n.

Wiktionary


aminaza

w en­zy­mo­lo­gii: ami­na­za ade­ni­no­wa - enzym ka­ta­li­zu­ją­cy z grupy hy­dro­laz; ami­no­hy­dro­la­za ade­ni­ny


SJP.pl


aminek

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych, ros­ną­ca w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych, po­cho­dzą­ca z re­jo­nu śró­dziem­no­mor­skie­go, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się pie­rza­sty­mi liść­mi i bia­ły­mi kwia­to­sta­na­mi ze­bra­ny­mi w bal­da­chy;

Wiktionary

Ami­nek ("Ammi" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych. W tra­dy­cyj­nym, sze­ro­kim uję­ciu ro­dzaj obej­mu­je 6 ga­tun­ków. Ana­li­zy fi­lo­ge­ne­tycz­ne wy­ka­za­ły jed­nak, że za­li­cza­no tu dwie bar­dzo od­le­gle spo­krew­nio­ne grupy ga­tun­ków, w efek­cie wy­o­dręb­nio­no ro­dzaj "Vis­na­ga". Nie­za­leż­nie od uję­cia za­li­cza­ne tu ga­tun­ki wy­stę­pu­ją w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go i w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Inne let­nie kwia­to­we prze­bo­je to zatr­wian wręb­ny, ami­nek albo koper ozdob­ny, z wy­glą­du przy­po­mi­na­ją­cy pa­ra­sol […].

 (1.1) Owoc amin­ka więk­sze­go uczu­la na świa­tło, dla­te­go jest sto­so­wa­ny w le­cze­niu cho­rych na łu­szczy­cę i bie­lact­wo.

Wiktionary


aminoacylowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. re­ak­cja przy­łą­cze­nia grupy ami­no­a­cy­lo­wej do czą­stecz­ki związ­ku che­micz­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Re­ak­cja ami­no­a­cy­lo­wa­nia za­cho­dzi dwu­e­ta­po­wo w trak­cie pro­ce­su trans­la­cji i po­le­ga na przy­łą­cze­niu czą­stecz­ki ami­nok­wa­su do tRNA.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. aminoacylować ndk.

 ims. aminoacylowany

 rzecz. aminoacyl mrz.

 przym. aminoacylowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aminoacylacja

Wiktionary


aminoalkohol

al­ko­hol ma­ją­cy w struk­tu­rze czą­stecz­ki grupę ami­no­wą


SJP.pl


aminoalkohole

grupa związ­ków za­wie­ra­ją­cych grupę hy­drok­sy­lo­wą i ami­no­wą


SJP.pl

Ami­no­al­ko­ho­le, hy­drok­sy­a­mi­ny, al­ko­ho­lo­a­mi­ny, al­ka­mi­ny – związ­ki che­micz­ne za­wie­ra­ją­ce grupę hy­drok­sy­lo­wą (-OH) oraz grupę ami­no­wą (-NH2, -NHR lub -NR2, gdzie R jest grupą al­ki­lo­wą lub ary­lo­wą).

Naj­prost­szym ami­no­al­ko­ho­lem jest hy­drok­sy­lo­a­mi­na, HO-NH2.

Do waż­niej­szych ami­no­al­ko­ho­li na­le­żą cho­li­na, eta­no­lo­a­mi­na i adre­na­li­na. Inne to pro­pa­no­lo­a­mi­na (ami­no­pro­pa­nol), me­ty­lo­a­mi­no­e­ta­nol, di­me­ty­lo­a­mi­no­e­ta­nol.

Wikipedia


aminobenzen

ole­i­sta ciecz słu­żą­ca do wy­ro­bu barw­ni­ków syn­te­tycz­nych, leków i in­nych związ­ków; fe­ny­lo­a­mi­na; ani­li­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny o wzo­rze C₆H₅NH₂, zło­żo­ny z pier­ście­nia ben­ze­no­we­go (C₆H₆) po­łą­czo­ne­go z grupą ami­no­wą (NH₂)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anilina, wzór chemiczny: C₆H₅NH₂

Wiktionary


aminocukier

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. zwią­zek che­micz­ny na­le­żą­cy do grupy cu­krów, w któ­rym jedna z grup hy­drok­sy­lo­wych (–OH) zo­sta­ła za­stą­pio­na grupą ami­no­wą (–NH₂) albo jej po­chod­ną (np. –NHAc);

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ami­no­cu­kry peł­nią ważne funk­cje w struk­tu­rach błon ko­mór­ko­wych, chrzą­stek, ścian ko­mór­ko­wych.

Wiktionary


aminocukry

Ami­no­cu­kry – po­chod­ne cu­krów, które za­wie­ra­ją jedną lub rza­dziej kilka grup ami­no­wych (–NH2) w miej­scu wy­stę­po­wa­nia grupy hy­drok­sy­lo­wej. Ami­no­cu­kry wy­stę­pu­ją­ce w przy­ro­dzie, mogą mieć grupę ami­no­wą za­rów­no przy C2, jak i po­zy­cjach 3, 4, 5 lub 6 cukru. Mogą łą­czyć się w po­lia­mi­no­cu­kry, czego przy­kła­dem jest chi­ty­na, któ­rej mo­no­me­rem jest 2-de­ok­sy-2-amino-D-glu­ko­pi­ra­no­za zwana też glu­ko­za­mi­ną lub glu­ko­zo­a­mi­ną.

Wikipedia


aminofenazon

lek o dzia­ła­niu prze­ciw­bó­lo­wym, prze­ciw­go­rącz­ko­wym i prze­ciw­za­pal­nym, po­chod­na pi­ra­zo­lo­nu, wy­co­fa­ny z uży­cia ze wzglę­du na tok­sycz­ne dzia­ła­nie na szpik kost­ny; pi­ra­mi­don


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. nie­ste­ro­i­do­wy lek prze­ciw­za­pal­ny o wzo­rze su­ma­rycz­nym wzór che­micz­ny|C13H17N3O., ma­ją­cy tok­sycz­ne dzia­ła­nie m.in. na wą­tro­bę i szpik kost­ny;

Wiktionary

Ami­no­fe­na­zon, ami­do­pi­ry­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, nie­ste­ro­i­do­wy lek prze­ciw­za­pal­ny z grupy po­chod­nych pi­ra­zo­lo­nów o bu­do­wie che­micz­nej zbli­żo­nej do me­ta­mi­zo­lu, wpro­wa­dzo­ny do lecz­nict­wa w 1896. Po raz pier­wszy zsyn­te­ty­zo­wa­ny przez Frie­dri­cha Stol­za w 1893. Ostat­nia pol­ska mo­no­gra­fia su­row­ca far­ma­ce­u­tycz­ne­go znaj­du­je się w "Far­ma­ko­pei Pol­skiej IV".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Celem spraw­dze­nia, czy pow­sta­ją pro­duk­ty roz­kła­du ami­no­fe­na­zo­nu, wy­ko­na­ne czop­ki pod­da­no ana­li­zie chro­ma­to­gra­ficz­nej.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amidopiryna, piramidon

Wiktionary


aminofenol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. kry­sta­licz­ny or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny o wła­ści­wo­ściach re­duk­cyj­nych, za­wie­ra­ją­cy pier­ścień ben­ze­no­wy z jed­no­cze­śnie pod­sta­wio­ny­mi gru­pa­mi: ami­no­wą (–NH₂) i hy­drok­sy­lo­wą (–OH); amina aro­ma­tycz­na i fenol za­ra­zem; wzór che­micz­ny|C6H7NO.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • 2-ami­no­fe­nol (o-ami­no­fe­nol)
  • 3-ami­no­fe­nol (m-ami­no­fe­nol)
  • 4-ami­no­fe­nol (p-ami­no­fe­nol)

Wikipedia


aminofilina

po­chod­na al­ka­lo­i­du - te­o­fi­li­ny, dzia­ła roz­kur­cza­ją­co na mię­śnie gład­kie na­czyń krwio­no­śnych ob­ni­ża­jąc ci­śnie­nie krwi, roz­sze­rza os­krze­la, sto­so­wa­na w le­cze­niu astmy os­krze­lo­wej


SJP.pl

Ami­no­fi­li­na ( ami­nop­hyl­li­num) – mie­sza­ni­na or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych sto­so­wa­na jako lek o dzia­ła­niu roz­sze­rza­ją­cym os­krze­la. Skła­da się z te­o­fi­li­ny, która jest sub­stan­cją czyn­ną, oraz ety­le­no­dia­mi­ny bę­dą­cej roz­pu­szczal­ni­kiem, ok. 20-krot­nie zwięk­sza­ją­cym roz­pu­szczal­ność (ob­ję­to­ścio­wo w sto­sun­ku 2:1, wa­go­wo te­o­fi­li­na to około 85%).

Wikipedia


aminofosfonian

sub­stan­cja che­micz­na, in­hi­bi­tor me­ta­bo­liz­mu pro­li­ny


SJP.pl


aminofosfoniany

sub­stan­cja che­micz­na, in­hi­bi­tor me­ta­bo­liz­mu pro­li­ny


SJP.pl


aminoglikozyd

bak­te­rio­bój­czy an­ty­bio­tyk zwal­cza­ją­cy za­ka­że­nia wy­wo­ła­ne bak­te­ria­mi Gram-ujem­ny­mi; an­ty­bio­tyk ami­no­gli­ko­zy­do­wy


SJP.pl


aminokwas

zwią­zek or­ga­nicz­ny roz­pu­szczal­ny w wo­dzie, bę­dą­cy pod­sta­wo­wą jed­nost­ką bu­dul­co­wą wszyst­kich bia­łek, wy­ko­rzy­sty­wa­ny m.in. jako su­ro­wiec w syn­te­zie leków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny, ma­te­riał bu­dul­co­wy bia­łek;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Azot jest pod­sta­wo­wym skład­ni­kiem ami­nok­wa­sów.

 (1.1) Na­to­miast czło­wiek oraz zwie­rzę­ta mo­no­ga­strycz­ne nie wyt­wa­rza­ją pew­nych ami­nok­wa­sów i muszą otrzy­my­wać je z zew­nątrz w for­mie po­ży­wie­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmʲĩˈnɔkfas, AS: ãmʹĩnokfas

Wiktionary


aminokwasowy

przy­miot­nik od: ami­nok­was


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ami­nok­wa­su

Wiktionary


aminokwasy

zwią­zek or­ga­nicz­ny roz­pu­szczal­ny w wo­dzie, bę­dą­cy pod­sta­wo­wą jed­nost­ką bu­dul­co­wą wszyst­kich bia­łek, wy­ko­rzy­sty­wa­ny m.in. jako su­ro­wiec w syn­te­zie leków


SJP.pl

Ami­nok­wa­sy, kwasy ami­no­we (skrót aa lub AA, od amino acids) – grupa or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych za­wie­ra­ją­cych za­sa­do­wą grupę ami­no­wą oraz grupę kar­bok­sy­lo­wą #PATRZ lub, w ogól­niej­szym uję­ciu, do­wol­ną grupę kwa­so­wą.

Przy­kła­dem ami­nok­wa­su z grupą sul­fo­no­wą #PATRZ jest ta­u­ry­na (kwas 2-ami­no­e­ta­no­sul­fo­no­wy), a za­wie­ra­ją­ce­go grupę fos­fo­no­wą #PATRZ jest ci­lia­ty­na (kwas 2-ami­no­e­ta­no­fos­fo­no­wy).

Wikipedia


aminoliza

re­ak­cja che­micz­na aminy z innym związ­kiem che­micz­nym, np. estrem


SJP.pl

Ami­no­li­za – re­ak­cja che­micz­na po­mię­dzy związ­ka­mi che­micz­ny­mi róż­ne­go typu i aminą. W che­mii or­ga­nicz­nej jest to czę­sto re­ak­cja po­chod­nych kwa­sów kar­bok­sy­lo­wych z aminą, prze­bie­ga­ją­ca we­dług me­cha­niz­mu sub­sty­tu­cji nu­kle­o­fi­lo­wej. Aminy dru­go­rzę­do­we, zwła­szcza o dużej za­wa­dzie prze­strzen­nej, są w re­ak­cjach tego typu znacz­nie mniej re­ak­tyw­ne od amin pier­wszo­rzę­do­wych. Pro­duk­ta­mi ami­no­li­zy są zaz­wy­czaj amidy.

Wikipedia


aminooctowy

kwas ami­no­oc­to­wy - naj­prost­szy ami­nok­was wcho­dzą­cy w skład wszyst­kich bia­łek


SJP.pl


aminopeptydaza

enzym tra­wien­ny je­li­ta cien­kie­go, na­le­żą­cy do eg­zo­pep­ty­daz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. enzym pro­te­o­li­tycz­ny od­ci­na­ją­cy po­je­dyn­cze ami­nok­wa­sy z końca ami­no­we­go (N-końca) pep­ty­du lub biał­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ami­no­pep­ty­da­za od­gry­wa ważną rolę w tra­wie­niu bia­łek, przet­wa­rza­niu an­ty­ge­nów i re­gu­la­cji pep­ty­dów bio­lo­gicz­nych.

Wiktionary


aminoplast

pro­dukt kon­den­sa­cji związ­ków che­micz­nych za­wie­ra­ją­cych grupy ami­no­we i al­de­hy­dów; uży­wa­ny do pro­duk­cji kle­jów, farb i la­kie­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. two­rzy­wo sztucz­ne pow­sta­ją­ce w wy­ni­ku re­ak­cji che­micz­nej amin z for­mal­de­hy­dem, które na­stęp­nie jest ut­war­dza­ne cie­płem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Blaty ku­chen­ne wy­ko­na­ne z la­mi­na­tu z ami­no­pla­stu są od­por­ne na za­ry­so­wa­nia i dzia­ła­nie cie­pła.

Wiktionary


aminoplasty

pro­dukt kon­den­sa­cji związ­ków che­micz­nych za­wie­ra­ją­cych grupy ami­no­we i al­de­hy­dów; uży­wa­ny do pro­duk­cji kle­jów, farb i la­kie­rów


SJP.pl

Ami­no­pla­sty – grupa syn­te­tycz­nych two­rzyw ter­mo­ut­war­dzal­nych, otrzy­my­wa­nych w re­ak­cji po­li­kon­den­sa­cji związ­ków ami­no­wych (za­wie­ra­ją­cych grupy ami­no­we) (-NH2) np. mocz­nik, me­la­mi­na, ani­li­na, di­cy­ja­no­dia­mid głów­nie z for­mal­de­hy­dem (al­de­hy­dem mrów­ko­wym). Pow­sta­ją na bazie żywic mocz­ni­ko­wych i me­la­mi­no­wych.

Wikipedia


aminosacharyd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. po­chod­na cukru, w któ­rej przy­najm­niej jedna grupa hy­drok­sy­lo­wa (–OH) zo­sta­ła za­stą­pio­na grupą ami­no­wą (–NH₂)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aminocukier

Wiktionary


aminotoluen

amin aro­ma­tycz­ny sto­so­wa­ny w syn­te­zie bia­łek; to­lu­i­dy­na


SJP.pl


aminotransferaza

tran­sa­min­za; enzym bio­rą­cy udział w prze­mia­nach ami­nok­wa­sów, np. AspAT, AlAt


SJP.pl


aminowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. re­ak­cja wpro­wa­dza­nia grupy ami­no­wej (–NH2) lub pod­sta­wio­nych grup ami­no­wych (–NHR i –NR2) do czą­ste­czek związ­ków or­ga­nicz­nych;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amina ż.

 czas. aminować

 przym. aminowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aminoliza

Wiktionary


aminować

do­da­wać grupy ami­no­we do czą­ste­czek


SJP.pl


aminowy

zwią­za­ny z ami­na­mi, za­wie­ra­ją­cy aminy (np. grupa ami­no­wa, związ­ki ami­no­we)


SJP.pl


aminy

ogól­na nazwa każ­de­go związ­ku or­ga­nicz­ne­go z pew­nej grupy związ­ków che­micz­nych, bę­dą­cych po­chod­ny­mi amo­nia­ku, sto­so­wa­nych m.in. w prze­my­śle far­ma­ce­u­tycz­nym


SJP.pl

Aminy – or­ga­nicz­ne związ­ki che­micz­ne za­wie­ra­ją­ce w swo­jej bu­do­wie grupę ami­no­wą, bę­dą­cą or­ga­nicz­ną po­chod­ną amo­nia­ku.

Wikipedia


amiodaron

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek sto­so­wa­ny prze­ciw­ko aryt­mii


SJP.pl

Amio­da­ron – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek zwięk­sza­ją­cy czas trwa­nia po­ten­cja­łu bło­no­we­go. Na­le­ży do III grupy leków an­ty­a­ryt­micz­nych zgod­nie z po­dzia­łem we­dług.

Wikipedia


amiokształtne

rząd dra­pież­nych ryb pro­mie­nio­płet­wych


SJP.pl

Amioksz­tałt­ne, mę­kław­koksz­tałt­ne (Amii­for­mes) – rząd słod­ko­wod­nych, dra­pież­nych ryb z gro­ma­dy ryb pro­mie­nio­płet­wych (Ac­ti­nop­te­ry­gii) obej­mu­ją­cy ga­tun­ki o pry­mi­tyw­nych ce­chach bu­do­wy. Wraz z ni­szczu­koksz­tałt­ny­mi są za­li­cza­ne do przej­ściow­ców (Ho­lo­stei).

Wikipedia


amiokształtny

o ce­chach amioksz­tałt­nych (rząd ryb)


SJP.pl


amiotrofia

zanik mię­śni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) utra­ta masy mię­śnio­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Złe odży­wia­nie i brak ćwi­czeń może wy­wo­łać amio­tro­fię.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) atrofia mięśniowa, zanik mięśni

Wiktionary


amiowate

ro­dzi­na słod­ko­wod­nych ryb z rzędu amioksz­tałt­nych


SJP.pl

Amio­wa­te, mię­kław­ko­wa­te (Amii­dae) – ro­dzi­na słod­ko­wod­nych ryb pro­mie­nio­płet­wych z rzędu amioksz­tałt­nych (Amii­for­mes).

Wikipedia


amiowaty

o ce­chach amio­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


amiranty

wyspy na Oce­a­nie In­dyj­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. na­le­żą­cy do Se­sze­li, ar­chi­pe­lag wysp ko­ra­lo­wych na Oce­a­nie In­dyj­skim, na pół­noc­ny wschód od Ma­da­ga­ska­ru;

Wiktionary

Ami­ran­ty ( Ami­ran­te Is­lands) – ar­chi­pe­lag ok. 150 wysp ko­ra­lo­wych na Oce­a­nie In­dyj­skim, na pół­noc­ny wschód od Ma­da­ga­ska­ru, na­le­żą­cy do Se­sze­li. Wcho­dzi w skład Wysp Zew­nętrz­nych.

Po­wierzch­nia – 10,3 km², lud­ność około 200 miesz­kań­ców na po­cząt­ku lat 70. XX w., także około 200 w roku 2000. Obej­mu­je pom­niej­sze grupy wysp, jak na przy­kład Afri­can Is­lands, Po­iv­re, Saint Jo­seph Is­lands oraz sa­mot­ne wyspy: Bo­u­de­u­se Cay, D’Arros, Re­mi­re, Des­ro­ches, Marie Lo­u­i­se.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. amirancki

Wiktionary


amiski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ami­sza­mi, do­ty­czą­cy ami­szów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amisz m., amiszka ż., amiszek m.

Wiktionary


amisz

czło­nek pro­te­stanc­kiej wspól­no­ty re­li­gij­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. czło­nek chrze­ści­jań­skiej wspól­no­ty pro­te­stanc­kiej w USA, wy­wo­dzą­cej się ze Szwaj­ca­rii;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. amiszek m.

:: fż. amiszka ż.

 przym. amiski

Wiktionary


amiszka

→ amisz


SJP.pl

Patrz:

amisz

amitabha

Budda Nie­o­gra­ni­czo­ne­go Świa­tła (skt. "Amitābha" (अमिताभ), tyb. "Opame" འོད་དཔག་མེད (Wylie 'od dpag med); chin. upr. 阿弥陀佛; chin. trad. 阿彌陀佛, pi­ny­in "Ēmítuó Fó"; kor. "Amit’abul" 아미타불; jap. "Amida Ny­o­rai" 阿弥陀如来; wiet. "A Di Đà Phât") – naj­bar­dziej czczo­ny z tzw.

Wikipedia


amitotyczny

1. zwią­za­ny z ami­to­zą;
2. pow­sta­ły na dro­dze ami­to­zy


SJP.pl


amitoza

bez­poś­red­ni po­dział jądra ko­mór­ko­we­go, prze­bie­ga­ją­cy bez wy­o­dręb­nia­nia się chro­mo­so­mów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. pro­sty, bez­poś­red­ni po­dział jądra ko­mór­ko­we­go bez mi­to­zy

Wiktionary

Ami­to­za (gr. "a-" ‘nie’ + "mítos" ‘nić’, ‘tkan­ka’) – rzad­ko wy­stę­pu­ją­cy bez­poś­red­ni po­dział jądra ko­mór­ko­we­go przez prze­wę­że­nie i ut­wo­rze­nie dwóch czę­ści, za­wie­ra­ją­cych nie­jed­na­ko­wą, przy­pad­ko­wo roz­dzie­lo­ną ilość chro­ma­ty­ny. W po­dzia­le tym chro­mo­so­my są nie­wi­docz­ne i wrze­cio­no po­dzia­ło­we się nie wyksz­tał­ca, a cy­to­plaz­ma nie ulega po­dzia­ło­wi, co pro­wa­dzi do pow­sta­nia ko­mór­ki dwu­ją­dro­wej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. amitotyczny

Wiktionary


amitraza

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako aka­ry­cyd i pe­sty­cyd


SJP.pl

Ami­tra­za – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako aka­ry­cyd i pe­sty­cyd.

Wikipedia


amizol

1. nazwa hand­lo­wa leku an­ty­de­pre­syj­ne­go za­wie­ra­ją­ce­go ami­tryp­ty­li­nę;
2. nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­bak­te­ryj­ne­go za­wie­ra­ją­ce­go me­tro­ni­da­zol


SJP.pl


amlodypina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lek z grupy blo­ke­rów ka­na­łu wap­nio­we­go;

Wiktionary

Am­lo­dy­pi­na ( am­lo­di­pi­num) – wie­lo­funk­cyj­ny or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy pi­ry­dyn, lek sto­so­wa­ny w te­ra­pii nad­ci­śnie­nia tęt­ni­cze­go, o dzia­ła­niu blo­ku­ją­cym ka­na­ły wap­nio­we, a więc za­li­cza­ją­cy się do an­ta­go­ni­stów ka­na­łu wap­nio­we­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Am­lo­dy­pi­na ma długi okres półtr­wa­nia w or­ga­niz­mie czło­wie­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmlɔdɨˈpʲĩna, AS: ãmlodypʹĩna

Wiktionary


amman

sto­li­ca Jor­da­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Jor­da­nii;

 (1.2) geogr. rzeka w Walii prze­pły­wa­ją­ca przez Am­man­ford

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (2.1) rel. zob. Ma­riam­man.

Wiktionary

Amman ( ‏عمان‎, hist. Rab­bat Ammon, Rabba, Fi­la­del­fia) – sto­li­ca Jor­da­nii, po­ło­żo­na na pła­sko­wy­żu w pół­noc­nej czę­ści kraju na wy­so­ko­ści około 850 m n.p.m., na wschód od Rowu Jor­da­nu. Oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny mu­ha­fa­zy Pro­win­cja Sto­łecz­na. Lud­ność: 2 367 000 miesz­kań­ców (2010), w tym duża licz­ba uchodź­ców pa­le­styń­skich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Am­ma­nie miesz­ka wielu uchodź­ców z Pa­le­sty­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãmːãn, AS: ã•mãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ammańczyk mos., Ammanka ż.

 przym. ammański

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) Mariamman

Wiktionary


ammanka

miesz­kan­ka Am­ma­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Am­man­ka. (miesz­kan­ka Am­ma­nu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãmˈːãnka, AS: ã•mãnka

Wiktionary


ammann

[czy­taj: aman] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jo­a­chim Am­mann – szwaj­car­ski du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki
  • Lukas Am­mann – szwaj­car­ski aktor fil­mo­wy i te­le­wi­zyj­ny
  • Simon Am­mann – szwaj­car­ski sko­czek nar­ciar­ski

Wikipedia


ammańczyk

miesz­ka­niec Am­ma­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Am­mań­czyk. (miesz­ka­niec Am­ma­nu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãmˈːãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: ã•mãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary


ammański

→ Amman


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Am­ma­nu (sto­li­cy Jor­da­nii)

Wiktionary

Patrz:

Amman

Wymowa:

IPA: ãmˈːãj̃sʲci, AS: ã•mãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amman mrz., Ammanka ż., Ammańczyk mos.

Wiktionary


ammetropia

wada wzro­ku spo­wo­do­wa­na nie­pra­wi­dło­wym sto­sun­kiem zdol­no­ści sku­pia­ją­cej so­czew­ki oka do dłu­go­ści gałki ocz­nej; nie­mia­ro­wość oka, ame­tro­pia


SJP.pl


ammon

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ammon – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych
  • Ammon – te­ry­to­rium za­miesz­ka­ne przez ple­mię Am­mo­ni­tów
  • Ammon – imię mor­moń­skie
  • Otto Ammon – nie­miec­ki an­tro­po­log
  • Sa­mu­el Ammon – gdań­ski me­da­lier
  • Ul­rich Ammon – nie­miec­ki ję­zy­koz­naw­ca

Wikipedia


ammonici

Am­mo­ni­ci – sta­ro­żyt­ne ple­mię ara­mej­skie, które w XII w. p.n.e. osied­li­ło się na te­ry­to­rium Za­jor­da­nia, na pół­noc­ny wschód od Moabu, mię­dzy lewym do­pły­wem Jor­da­nu (Jab­bo­kiem) i rzeką Arnon na po­łud­niu. Kraj Am­mo­ni­tów zwany był Am­mo­nem.

We­dług Bi­blii ple­mię wy­wo­dzą­ce się od Ben-Am­mie­go, syna młod­szej córki Lota, który po uciecz­ce z So­do­my ukrył się wraz ze swo­i­mi dwie­ma cór­ka­mi w gó­rach.

Wikipedia


ammonicki

→ Am­mo­ni­ci


SJP.pl

Patrz:

Ammonici

ammozaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny an­chi­za­u­rów


SJP.pl

Am­mo­za­ur ("Am­mo­sa­u­rus major") – za­u­ro­po­do­morf z ro­dzi­ny an­chi­za­u­rów (An­chi­sa­u­ri­dae); jego nazwa zna­czy "pia­sko­wy ja­szczur".

Żył w okre­sie wczes­nej jury (ok. 195-176 mln lat temu) na te­re­nach Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Dłu­gość ciała ok. 2,5-4 m, wy­so­kość ok. 60 cm, masa ok. 50 kg. Jego szcząt­ki zna­le­zio­no w USA (Con­nec­ti­cut i Ari­zo­na) i w Ka­na­dzie (Nowa Szko­cja).

Wikipedia


amnestia

1. da­ro­wa­nie lub zła­go­dze­nie kary za pewne prze­stęp­stwa lub wy­kro­cze­nia; uła­ska­wie­nie;
2. akt praw­ny o da­ro­wa­niu lub zła­go­dze­niu tych kar


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. da­ro­wa­nie lub zła­go­dze­nie kar dla niek­tó­rych ska­za­nych;

 (1.2) pot. uczn. ko­niec pracy, ko­niec lek­cji

Wiktionary

Am­ne­stia (gr. ἀμνηστία "amnēstía" „za­pom­nie­nie” por. am­nez­ja) – jed­no­ra­zo­we da­ro­wa­nie lub zła­go­dze­nie pra­wo­moc­nie orze­czo­nych kar lub środ­ków kar­nych za po­peł­nio­ne prze­stęp­stwa lub wy­kro­cze­nia okre­ślo­ne­go ro­dza­ju po­przez wy­da­nie aktu praw­ne­go.

W odróż­nie­niu od uła­ska­wie­nia am­ne­stia ma cha­rak­ter zbio­ro­wy, co wy­ni­ka z isto­ty usta­wy jako aktu ge­ne­ral­ne­go i ab­strak­cyj­ne­go. Am­ne­stia zaz­wy­czaj łączy się z abo­li­cją.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Latem 1986 r. ogło­szo­na zo­sta­ła w Pol­sce am­ne­stia obej­mu­ją­ca wszyst­kich więź­niów po­li­tycz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãmˈnɛstʲja, AS: ãmnestʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amnestionowanie n., amnestiowanie n.

 czas. amnestionować, amnestiować

 przym. amnestyjny

Wiktionary


amnestionowana

ko­bie­ta, któ­rej zła­go­dzo­no karę lub cał­ko­wi­cie da­ro­wa­no na mocy am­ne­stii


SJP.pl


amnestionowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) udzie­la­nie am­ne­stii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amnestia ż., amnestiowanie n.

 czas. amnestionować, amnestiować

 przym. amnestyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amnestiowanie

Wiktionary


amnestionowany

czło­wiek, któ­re­mu da­ro­wa­no lub zła­go­dzo­no karę na mocy am­ne­stii


SJP.pl


amnestionować

udzie­lić lub udzie­lać am­ne­stii; am­ne­stio­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) udzie­lać / udzie­lić am­ne­stii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmnɛstʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: ãmnestʹi ̯õnovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amnestia ż., amnestionowanie n., amnestiowanie n.

 czas. amnestiować

 przym. amnestyjny

Wiktionary


amnestiowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) udzie­la­nie lub udzie­le­nie am­ne­stii

Wiktionary

Powiązane:

 czas. amnestiować, amnestionować

 rzecz. amnestia ż., amnestionowanie n.

 przym. amnestyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amnestionowanie

Wiktionary


amnestiować

udzie­lić lub udzie­lać am­ne­stii; am­ne­stio­no­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) polit. udzie­lać am­ne­stii; obej­mo­wać kogoś am­ne­stią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 1947 roku am­ne­stio­wa­no wielu żoł­nie­rzy po­dzie­mia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amnestionowanie n., amnestia ż., amnestiowanie n.

 czas. amnestionować

 przym. amnestyjny

Wiktionary


amnestyczny

→ am­nez­ja; am­ne­zyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. psych. do­ty­czą­cy utra­ty pa­mię­ci

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amnestyczność ż., amnezja ż.

 przym. amnezyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. amnezyjny

Wiktionary


amnestyja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. am­ne­stia, uła­ska­wie­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmnɛˈstɨja, AS: ãmnestyi ̯a

Wiktionary


amnestyjny

do­ty­czą­cy am­ne­stii (np. de­kret am­ne­styj­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) praw. zwią­za­ny z am­ne­stią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amnestia ż., amnestionowanie n., amnestiowanie n.

 czas. amnestionować, amnestiować

Wiktionary


amnezja

osła­bie­nie lub utra­ta pa­mię­ci, zwła­szcza po ura­zach głowy, prze­by­tych cho­ro­bach, za­tru­ciach; nie­pa­mięć


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zanik pa­mię­ci

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Am­nez­ja or­ga­nicz­na – or­ga­nicz­ny zanik pa­mię­ci
  • Am­nez­ja dy­so­cja­cyj­na – dy­so­cja­cyj­ne za­bu­rze­nie ner­wi­co­we wy­wo­łu­ją­ce zanik pa­mię­ci
  • Am­nez­ja – ame­ry­kań­ski film z 2004 roku
  • Am­nez­ja – ame­ry­kań­ski film z 1996 roku
  • Am­nez­ja – pio­sen­ka war­szaw­skiej grupy Kult

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cał­ko­wi­tą lub przej­ścio­wą am­nez­ję może spo­wo­do­wać mocne ude­rze­nie w głowę. Am­nez­ja (ostra, nie­od­wra­cal­na) wy­stę­pu­je rów­nież w cho­ro­bie Alz­he­i­me­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãmˈnɛzʲja, AS: ãmnezʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. amnezyjny, amnestyczny

Wiktionary


amnezjak

po­tocz­nie: czło­wiek cier­pią­cy na am­nez­ję


SJP.pl


amnezyjny

→ am­nez­ja; am­ne­stycz­ny


SJP.pl


amniocenteza

za­bieg po­le­ga­ją­cy na na­kłu­ciu igłą punk­cyj­ną jamy owod­nio­wej przez po­wło­ki brzusz­ne i po­bra­niu płynu owod­nio­we­go do ba­da­nia; am­nio­punk­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. po­bra­nie pró­bek płynu owod­nio­we­go pod kon­tro­lą USG, przez na­kłu­cie jamy owod­ni w ma­ci­cy cię­żar­nej

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amniopunkcja

Wiktionary


amnion

wew­nętrz­ny płat błony ota­cza­ją­cej płód u krę­gow­ców; owod­nia


SJP.pl


amniopunkcja

za­bieg po­le­ga­ją­cy na na­kłu­ciu igłą punk­cyj­ną jamy owod­nio­wej przez po­wło­ki brzusz­ne i po­bra­niu płynu owod­nio­we­go do ba­da­nia; am­nio­cen­te­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. in­wa­zyj­ne ba­da­nie pre­na­tal­ne, dia­gno­stycz­ny za­bieg me­dycz­ny po­le­ga­ją­cy na na­kłu­ciu pę­che­rza pło­do­we­go (owod­ni) w celu po­bra­nia prób­ki płynu owod­nio­we­go;

Wiktionary

Am­nio­punk­cja (am­nio­cen­te­za) – in­wa­zyj­na me­to­da dia­gno­stycz­na po­le­ga­ją­ca na na­kłu­ciu igłą jamy owod­ni. Z re­gu­ły wy­ko­ny­wa­na jest pod kon­tro­lą ul­tra­so­no­gra­fii. Wy­ko­nu­je się am­nio­punk­cję późną (mię­dzy 15. a 20. ty­god­niem) i am­nio­punk­cję wczes­ną (przed ukoń­czo­nym 14. ty­god­niem).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­bieg am­ni­punk­cji wy­ko­nu­je się pod kon­tro­lą USG.

 (1.1) Mało którą pa­cjent­kę stać na am­nio­punk­cję za ponad 1000 zł w pry­wat­nym szpi­ta­lu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amniocenteza, punkcja owodniowa

Wiktionary


amnioskopia

wzro­ko­wa ocena dol­ne­go bie­gu­na pę­che­rza pło­do­we­go


SJP.pl

Am­nio­sko­pia – ba­da­nie po­le­ga­ją­ce na oce­nie wzro­ko­wej dol­ne­go bie­gu­na pę­che­rza pło­do­we­go przy po­mo­cy wzier­ni­ka na­zy­wa­ne­go am­nio­sko­pem. Wzier­nik wpro­wa­dza­ny jest przez po­chwę do szyj­ki ma­ci­cy. W am­nio­sko­pii można stwier­dzić barwę i ilość płynu owod­nio­we­go i oce­nić stan błon pło­do­wych.

Wikipedia


amnon

Amnon (hebr. אַמְנוֹן), (ur. po 1010 p.n.e. w He­bro­nie, zm. przed 970 p.n.e. w Baal-Cha­sor) – kró­le­wicz iz­ra­el­ski, naj­star­szy syn króla Da­wi­da. Zgwał­cił swoją przy­rod­nią sio­strę Tamar. Zo­stał za­mor­do­wa­ny przez jej ro­dzo­ne­go brata Ab­sa­lo­ma.

Wikipedia


amobarbital

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, śro­dek psy­cho­tro­po­wy i uspo­ka­ja­ją­cy


SJP.pl

Amo­bar­bi­tal – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako lek z grupy bar­bi­tu­ra­nów. Jest ob­ję­ty Kon­wen­cją o sub­stan­cjach psy­cho­tro­po­wych z 1971 roku (wykaz III). W Pol­sce jest w gru­pie III-P Usta­wy o prze­ciw­dzia­ła­niu nar­ko­ma­nii. Uży­wa­ny w te­ście Wady de­ter­mi­nu­ją­cym do­mi­na­cję jed­nej z pół­kul mózgu nad drugą. W cza­sie an­gio­gra­fii wlewu kro­plo­we­go do każ­dej z tęt­nic szyj­nych wew­nętrz­nych amo­bar­bi­tal szyb­ko prze­ry­wa mowę w przy­pad­ku wstrzy­knię­cia go po stro­nie pół­ku­li do­mi­nu­ją­cej.

Wikipedia


amobium

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych; zło­ci­szek


SJP.pl


amofos

fos­fo­ran azo­to­wy, nawóz mi­ne­ral­ny


SJP.pl

Amo­fos (amo­fos­fat) – dwus­kład­ni­ko­wy nawóz mi­ne­ral­ny typu NP. Jest mie­sza­ni­ną fos­fo­ra­nów amonu. Wszyst­kie skład­ni­ki mi­ne­ral­ne są przys­wa­jal­ne przez ro­śli­ny.

Wikipedia


amofoska

marka sztucz­nych na­wo­zów mi­ne­ral­nych


SJP.pl


amok

1. gwał­tow­na żądza mor­do­wa­nia bę­dą­ca na­stęp­stwem de­pre­sji, ob­ser­wo­wa­na wśród lud­no­ści tu­byl­czej na Ma­la­jach;
2. po­tocz­nie: atak szału;
3. po­tocz­nie: silne pod­nie­ce­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. stan nie­kon­tro­lo­wa­nej agre­sji;

 (1.2) stan sil­ne­go pod­nie­ce­nia, eu­fo­rii lub agre­sji

 (1.3) pot. za­pa­mię­ta­nie w czymś

Wiktionary

Amok – szał, stan nie­kon­tro­lo­wa­nej emo­cji po­łą­czo­nej z żądzą mordu. Okre­śle­nie to po­cho­dzi od ma­laj­skie­go słowa "amuk", oz­na­cza­ją­ce­go „osza­la­ły z gnie­wu”.

Słowo to było uży­wa­ne także w In­diach, w cza­sach pa­no­wa­nia Im­pe­rium Bry­tyj­skie­go. Okre­śla­no nim za­cho­wa­nie sło­nia od­dzie­lo­ne­go od swo­je­go stada. Gdy wpa­dał w szał, pę­dził na oślep ni­szcząc wszyst­ko na swo­jej dro­dze. Okre­śle­nie to zy­ska­ło po­pu­lar­ność dzię­ki opo­wia­da­niom Ru­dy­ar­da Ki­plin­ga o cza­sach ko­lo­nial­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) (…) jakaś ko­bie­ta roz­poz­na­ła Va­len­ti­na i wy­krzy­nę­ła jego naz­wi­sko. W prze­cią­gu za­led­wie kilku se­kund wyz­wo­li­ło to zbio­ro­wy amok, a wszyst­kie przed­sta­wi­ciel­ki płci pię­knej znaj­du­ją­ce się w za­się­gu słu­chu pu­ści­ły się pędem w jego kie­run­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãmɔk, AS: ãmok

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) atak szału, furia, pasja, szewska pasja, biała gorączka

 (1.2) szał, szaleństwo

 (1.3) mania, trans

Wiktionary


amoksycylina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. an­ty­bio­tyk bę­dą­cy pół­syn­te­tycz­ną po­chod­ną pe­ni­cy­li­ny (z grupy ami­no­pe­ni­cy­lin)

Wiktionary

Amok­sy­cy­li­na (nie­po­praw­ne: "amok­sy­cy­kli­na") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, pół­syn­te­tycz­ny an­ty­bio­tyk β-lak­ta­mo­wy o dzia­ła­niu bak­te­rio­bój­czym, na­le­żą­cy do grupy ami­no­pe­ni­cy­lin, wraż­li­wy na dzia­ła­nie β-lak­ta­ma­zy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przyj­mu­jąc amok­sy­cy­li­nę rzad­ko miewa się dzia­ła­nia nie­po­żą­da­ne.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nazwy handlowe: Amotaks, Duomox, Hiconcil, Novamox, Ospamox; wzór sumaryczny: C16H19N3O5S

Wiktionary


amol

nazwa hand­lo­wa pre­pa­ra­tu zio­ło­we­go za­wie­ra­ją­ce­go mie­szan­kę olej­ków ete­rycz­nych (np. mięta, eu­ka­lip­tus, goź­dzik, anyż, kam­fo­ra)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. uni­wer­sal­ny pre­pa­rat zio­ło­wy marki Amol

Wiktionary

Amol, Āmol (pers. آمل) – mia­sto w pół­noc­nym Ira­nie, w osta­nie Ma­zan­da­ran, u pół­noc­ne­go pod­nó­ża gór El­burs. Po­ło­żo­ne jest 19 km od uj­ścia rzeki Haraz do Morza Ka­spij­skie­go. W VIII wieku było po­pu­lar­nym oś­rod­kiem hand­lo­wym i na­u­ko­wym. W przesz­ło­ści mia­sto wie­lo­krot­nie było na­wie­dza­ne przez trzę­sie­nia ziemi i po­wo­dzie.

Wikipedia


amolet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. na­le­śnik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amoleta ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amoleta

Wiktionary


amoleta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. kulin. na­le­śnik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amolet m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amolet

Wiktionary


amolok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. cu­kie­rek mię­to­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój upa na trzi lata przed śmiyr­ciom prze­ciyp­nou siy ze cy­ga­re­tów na amo­lo­ki.

Wiktionary


amon

ka­tion soli amo­no­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. jon ut­wo­rzo­ny przez po­łą­cze­nie atomu azotu z czte­re­ma ato­ma­mi wo­do­ru;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Amon – imię mę­skie
  • amon – ka­tion amo­no­wy, NH4+
  • Amon – bóg egip­ski
  • Amon – demon, siód­my duch Go­e­cji
  • Amon Amarth – szwedz­ka grupa mu­zycz­na
  • Amon Düül – nie­miec­ka ko­mu­na hip­pi­sow­ska oraz grupy roc­ko­we z nią zwią­za­ne
  • Amon – ze­spół wy­ści­go­wy For­mu­ły 1
  • Amon – król Judy
  • Amon z Toul – świę­ty
  • Amon Göth – zbrod­niarz hit­le­row­ski
  • Amon Si­mu­to­we – zam­bij­ski sza­chi­sta, mistrz mię­dzy­na­ro­do­wy
  • Amon Tobin (właśc. Amon Ado­nai San­tos de Ara­u­jo Tobin) – bra­zy­lij­ski muzyk i DJ

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈãmɔ̃n, AS: ãmõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. amonowy

 rzecz. amonowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jon amonowy, jon amoniowy

Wiktionary


amonal

ma­te­riał wy­bu­cho­wy kru­szą­cy, bę­dą­cy mie­sza­ni­ną azo­ta­nu amo­no­we­go, trój­ni­tro­to­lu­e­nu i me­ta­licz­ne­go glinu; sto­so­wa­ny gł. do wy­bu­chów pod­wod­nych oraz do robót skal­nych; alu­ma­tol


SJP.pl

Amo­nal – kru­szą­cy ma­te­riał wy­bu­cho­wy, ro­dzaj amo­ni­tu. Są to mie­sza­ni­ny wy­bu­cho­we zło­żo­ne z azo­ta­nu amonu, alu­mi­nium i tro­ty­lu lub in­ne­go sil­ne­go ma­te­ria­łu wy­bu­cho­we­go, np. DNT lub RDX. Mają wy­so­ką tem­pe­ra­tu­rę pro­duk­tów wy­bu­chu, ze wzglę­du na sil­nie eg­zo­ter­micz­ną re­ak­cję ut­le­nia­nia glinu, która w amo­na­lach prze­bie­ga głów­nie zgod­nie z rów­na­niem:

Wikipedia


amoniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od amo­niak

 (1.2) kulin. cia­sto z do­dat­kiem amo­nia­ku w roli spulch­nia­cza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amoniak m.

Wiktionary


amoniak

zwią­zek azotu z wo­do­rem, nie­przy­jem­nie pach­ną­cy zwią­zek che­micz­ny za­war­ty m.in. w moczu niek­tó­rych or­ga­niz­mów, znaj­du­ją­cy za­sto­so­wa­nie w wielu dzie­dzi­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, zwią­zek azotu z wo­do­rem, be­zbarw­ny gaz o ostrym za­pa­chu;

Wiktionary

Amo­niak, azan, tri­hy­dry­do­a­zot, – nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny azotu i wo­do­ru.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jed­nym z pro­duk­tów gni­cia bia­łek jest amo­niak.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈmɔ̃ɲak, AS: ãmõńak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amoniakalnia ż., amoniakat m., amoniakownia ż., amonifikacja ż., amoniakowanie n.

:: zdrobn. amoniaczek m.

 czas. amoniakować ndk.

 przym. amoniakalny, amoniakowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) azan, trihydrydoazot, wodorek azotu (III)

Wiktionary


amoniakalnia

dział kok­sow­ni gdzie od­by­wa się wy­my­wa­nie amo­nia­ku z gazu kok­sow­ni­cze­go


SJP.pl


amoniakalny

→ amo­niak; amo­nia­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. zwią­za­ny z amo­nia­kiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amoniak mrz., amoniakowanie n.

Wiktionary


amoniakowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. roln. do­da­wa­nie do pasz amo­nia­ku w celu ich wzbo­ga­ca­nia w azot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amoniak m.

 czas. amoniakować

 przym. amoniakowy, amoniakalny

Wiktionary


amoniakować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­a­mo­nia­ko­wać)

 (1.1) chem. na­sy­cać lub trak­to­wać coś amo­nia­kiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amoniakowanie n., amoniak mrz.

Wiktionary


amoniakowy

→ amo­niak; amo­nia­kal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z amo­nia­kem; za­wie­ra­ją­cy amo­niak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amoniak mrz., amoniakowanie n.

Wiktionary


amonicki

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Am­mo­nem lub Am­mo­ni­ta­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język amo­nic­ki (am­mo­nic­ki);

Wiktionary


amonifikacja

pro­ces bio­che­micz­ny pow­sta­wa­nia amo­nia­ku z azo­to­wych związ­ków or­ga­nicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. pro­ces bio­lo­gicz­ne­go roz­kła­du or­ga­nicz­nych związ­ków azotu na amo­niak (NH₃) lub jon amo­no­wy (NH₄⁺) przez mi­kro­or­ga­niz­my

Wiktionary

Amo­ni­fi­ka­cja ( am­mo­nia­cum ‘amo­niak’, "facio" ‘czy­nię’) – pro­ces prze­mia­ny azotu za­war­te­go w związ­kach or­ga­nicz­nych (głów­nie w biał­kach, kwa­sach nu­kle­i­no­wych, mocz­ni­ku i kwa­sie mo­czo­wym), po­cho­dzą­ce­go ze szcząt­ków ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych, do amo­nia­ku, za­cho­dzą­cy przy udzia­le mi­kro­or­ga­niz­mów (zwła­szcza bak­te­rii amo­ni­fi­ka­cyj­nych).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. amoniak mrz., amonowanie n.

Wiktionary


amonioteliczny

wyt­wa­rza­ją­cy amo­niak jako pro­dukt ubocz­ny prze­mia­ny ma­te­rii


SJP.pl


amonit

ko­pal­ny gło­wo­nóg, prze­waż­nie o spi­ral­nie skrę­co­nej musz­li o śred­ni­cy od 1 cen­ty­me­tra do 2 me­trów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pa­le­ont. ko­pal­ny gło­wo­nóg z pod­gro­ma­dy nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Am­mo­no­i­dea|ref=tak., amo­ni­to­wa­tych o pła­skiej spi­ral­nej sko­ru­pie o śred­ni­cy od 1 cm do 3 m, ży­ją­cy w okre­sie od de­wo­nu do kredy;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) chem. techn. ma­te­riał wy­bu­cho­wy bę­dą­cy mie­sza­ni­ną azo­ta­nu amonu z tro­ty­lem i in­ny­mi do­dat­ka­mi, uży­wa­ny głów­nie w gór­nict­wie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • amo­ni­ty – grupa wy­mar­łych gło­wo­no­gów
  • amo­nit – ma­te­riał wy­bu­cho­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W wa­pien­ną ścia­nę domu wkom­po­no­wa­no kilka za­sty­głych amo­ni­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈmɔ̃ɲit, AS: ãmõńit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amonitowate nmos.

 przym. amonitowy, amonitowaty

Wiktionary


amonitowate

pod­gro­ma­da wy­mar­łych gło­wo­no­gów; amo­ni­ty


SJP.pl


amonitowy

przy­miot­nik od: amo­nit


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pa­le­ont. zwią­za­ny z amo­ni­ta­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amonit mzw.

Wiktionary


amonity

ko­pal­ny gło­wo­nóg, prze­waż­nie o spi­ral­nie skrę­co­nej musz­li o śred­ni­cy od 1 cen­ty­me­tra do 2 me­trów


SJP.pl

Amo­ni­ty, amo­ni­to­wa­te (Am­mo­no­i­dea) – pod­gro­ma­da wy­mar­łych gło­wo­no­gów (Cep­ha­lo­po­da), prze­waż­nie o sy­me­trycz­nej, pła­sko­spi­ral­nej sko­ru­pie. Nie­licz­ne ro­dza­je miały nie­ty­po­we kształ­ty, np. pro­stej musz­li, spi­ra­li zwi­nię­tej w pio­nie, spi­ra­li o nie­sty­ka­ją­cych się skrę­tach.

Wikipedia


amonowanie

do­da­wać związ­ki amonu do paszy w celu pod­nie­sie­nia jej war­to­ści odżyw­czej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) roln. do­da­wa­nie soli amo­no­wych do paszy w celu po­pra­wy jej wła­ści­wo­ści odżyw­czych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amon m., amonium n., amonizacja ż., amonifikacja ż.

 czas. amonować ndk.

 przym. amonowy, amoniowy

Wiktionary


amonować

do­da­wać związ­ki amonu do paszy w celu pod­nie­sie­nia jej war­to­ści odżyw­czej


SJP.pl


amonowy

do­ty­czą­cy amonu, za­wie­ra­ją­cy amon (np. sa­le­tra amo­no­wa)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z amo­nem, do­ty­czą­cy amonu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wo­do­ro­wę­gla­ny dy­so­cju­ją w wo­dzie na ka­tio­ny me­ta­li lub ka­tion amo­no­wy oraz na anio­ny wo­do­ro­wę­gla­no­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amon mrz., amonowanie n.

Wiktionary


amontillado

ga­tu­nek je­re­zu ciem­niej­szy od fino


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­mia­na wy­traw­ne­go, bia­łe­go je­re­zu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmɔ̃ntʲilˈːadɔ, AS: ãmõntʹi•lado

Wiktionary


amor

1. wy­o­bra­że­nie w sztu­ce rzym­skie­go bożka mi­ło­ści; amo­rek;
2. prze­no­śnie: mi­łość;
3. po­tocz­nie: amor­ty­za­tor; amo­rek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mi­trzym. bóg i uo­so­bie­nie mi­ło­ści oraz na­mięt­no­ści cie­les­nej, utoż­sa­mia­ny z grec­kim Ero­sem;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 1221;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Amor (Ku­pi­dyn) – w mi­to­lo­gii rzym­skiej bóg mi­ło­ści
  • Amor – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 1221
  • Amor – film reż. Tho­ma­sa Wangs­ma
  • Amor De Cos­mos – po­li­tyk ka­na­dyj­ski
  • Gu­il­ler­mo Amor – pił­karz hisz­pań­ski
  • Hen­ryk Lu­bo­mir­ski jako Amor – posąg au­tor­stwa A. Ca­no­vy
  • Jan Amor Tar­now­ski – het­man pol­ski
  • grupa Amora – pla­ne­to­i­dy bli­skie Ziemi
  • Gmina Amor (ang. Amor Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Otter Tail, w USA
  • Gmina Amor (ang. Amor Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Bow­man, w USA
  • amo­rek – w sztu­kach pla­stycz­nych ele­ment de­ko­ra­cyj­ny w po­sta­ci ma­łe­go, na­gie­go chłop­ca ze skrzy­dła­mi (w odróż­nie­niu od putta)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. amor mos./mzw., amorek mos./mzw., amorka ż., amory lm nm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Kupidyn, Kupido, mitgr. Eros

Wiktionary


amoralista

zwo­len­nik amo­ra­liz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na odrzu­ca­ją­cy normy mo­ral­ne i etycz­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Amo­ra­li­sta­mi spo­łecz­ny­mi byli fi­lo­zo­fo­wie, któ­rych etyka za­prze­cza­ła obo­wią­zu­ją­cym w danym cza­sie nor­mom (…). Amo­ra­li­ści ab­so­lut­ni (…) odrzu­ca­ją już samą moż­li­wość ist­nie­nia i two­rze­nia zasad etycz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmɔraˈlʲista, AS: ãmoralʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amoralizm m.

:: fż. amoralistka ż.

 przym. moralny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) immoralista, libertyn, farmazon

Wiktionary


amoralistka

→ amo­ra­li­sta


SJP.pl

Patrz:

amoralista

amoralizm

za­cho­wa­nie cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się bra­kiem wszel­kich ha­mul­ców mo­ral­nych; także: ze­spół po­glą­dów uza­sad­nia­ją­cych takie za­cho­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­gląd odrzu­ca­ją­cy normy mo­ral­ne i etycz­ne

Wiktionary

Amo­ra­lizm (ina­czej im­mo­ra­lizm, mo­ral­ny ni­hi­lizm) – po­gląd, który odrzu­ca normy mo­ral­ne i etycz­ne. Ist­nie­je roz­róż­nie­nie na dwie za­sad­ni­cze ga­łę­zie amo­ra­liz­mu - spo­łecz­ny i ab­so­lut­ny. Pier­wszy z nich nie jest amo­ra­liz­mem w ści­słym zna­cze­niu. Amo­ra­li­sta­mi spo­łecz­ny­mi byli fi­lo­zo­fo­wie, któ­rych etyka za­prze­cza­ła obo­wią­zu­ją­cym w danym cza­sie nor­mom (np.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãmɔˈralʲism̥, AS: ãmoralʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amoralista m., amoralistka ż.

 przym. moralny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) immoralizm, libertynizm

Wiktionary


amoralnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób amo­ral­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amoralność ż.

 przym. amoralny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niemoralnie

Wiktionary


amoralność

odrzu­ce­nie norm, ocen, wzo­rów po­stę­po­wa­nia obo­wią­zu­ją­cych w okre­ślo­nym śro­do­wi­sku i cza­sie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest amo­ral­ne; cecha tych, któ­rzy są amo­ral­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. amoralny, moralny

 przysł. amoralnie

Wiktionary


amoralny

nie­sto­su­ją­cy zasad mo­ral­nych, prze­ciw­ny im, sprzecz­ny z nimi (np. amo­ral­ne po­stę­po­wa­nie, amo­ral­na osoba)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) niez­god­ny z za­sa­da­mi po­strze­ga­ny­mi w danej spo­łecz­no­ści za dobre i słusz­ne

 (1.2) nie­wi­dzą­cy róż­ni­cy mię­dzy do­brem a złem

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. amoralnie

 rzecz. amoralność ż.

 przym. moralny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niemoralny, nieetyczny

Wiktionary


amorejski

→ Amo­rej­czyk; emo­rej­ski, amo­ryc­ki


SJP.pl


amorek

1. wy­o­bra­że­nie w sztu­ce rzym­skie­go bożka mi­ło­ści; amor;
2. motyw de­ko­ra­cyj­ny, po­stać na­gie­go chłop­czy­ka ze skrzy­dła­mi; ku­pi­dyn, ku­pi­do, putto;
3. po­tocz­nie: amor­ty­za­tor; amor


SJP.pl


amorevole

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: tkli­wie, z mi­ło­ścią; amo­ro­so


SJP.pl


amorfa

mało znany w Pol­sce krzew ozdob­ny z Ame­ry­ki Pół­noc­nej


SJP.pl

Amor­fa ("Amorp­ha" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych. Obej­mu­je 15 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na ob­sza­rze od po­łud­nio­wej Ka­na­dy po pół­noc­ny Mek­syk, przy czym naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ne są w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych.

Wikipedia


amorfia

bez­po­sta­cio­wość


SJP.pl


amorficzność

nie­po­sia­da­nie żad­ne­go okre­ślo­ne­go kształ­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest amor­ficz­ne; cecha tych, któ­rzy są amor­ficz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amorfizm m.

 przym. amorficzny

 przysł. amorficznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezkształtność, bezpostaciowość

Wiktionary


amorficzny

1. bez­po­sta­cio­wy, o nie­o­kre­ślo­nych kształ­tach;
2. o ję­zy­ku: o słabo roz­wi­nię­tej struk­tu­rze mor­fe­mów gra­ma­tycz­nych;
3. w fi­zy­ce: nie­ma­ją­cy upo­rząd­ko­wa­nej struk­tu­ry czą­ste­czek


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bezksz­tałt­ny, nie­ma­ją­cy okre­ślo­nej bu­do­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­pu­lar­nym ma­te­ria­łem amor­ficz­nym jest szkło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmɔrˈfʲit͡ʃnɨ, AS: ãmorfʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amorficzność ż., amorfizm m.

Wiktionary


amorfik

czło­wiek o spo­koj­nym uspo­so­bie­niu i sto­no­wa­nym oka­zy­wa­niu emo­cji, łatwo ule­ga­ją­cy wpły­wom oto­cze­nia, skłon­ny do le­ni­stwa i nied­ba­ło­ści, rzad­ko wy­ka­zu­ją­cy ini­cja­ty­wę do pod­ję­cia dzia­łań


SJP.pl


amorfizm

1. bez­po­sta­cio­wość, brak upo­rząd­ko­wa­nej bu­do­wy;
2. w li­te­ra­tu­rze: okre­śle­nie ze­spo­łu cech li­te­ra­tu­ry no­wa­tor­skiej, re­zy­gnu­ją­cej z kla­sycz­nych ukła­dów kom­po­zy­cyj­nych;
3. w fi­zy­ce: brak bu­do­wy kry­sta­licz­nej w ciele sta­łym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. bez­po­sta­cio­wość, brak wła­ści­wej formy

Wiktionary

Amor­fizm, bez­po­sta­cio­wość (gr. "ámorphos" = bezksz­tałt­ny) – okre­śle­nie w po­wo­jen­nych dy­sku­sjach li­te­rac­kich, które uży­wa­ne było w ba­da­niach ut­wo­rów li­te­rac­kich (zwła­szcza po­wie­ścio­wej).

Uży­wa­ne było w przy­pad­ku okre­śle­nia ut­wo­ru lub ut­wo­rów, które nie po­sia­da­ją wy­raź­nej formy, są luźne i nie na­wią­zu­ją do tra­dy­cyj­nych wzor­ców i naj­czę­ściej są w for­mie cha­o­tycz­nej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. amorficzność ż.

 przym. amorficzny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amorficzność, bezpostaciowość, bezkształtność

Wiktionary


amorfofalus

ro­śli­na z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych; dzi­wi­dło


SJP.pl


amorgos

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa na Morzu Egej­skim, w ar­chi­pe­la­gu Cy­kla­dy, po­ło­żo­na na wschód od Nak­sos;

 (1.2) geogr. miej­sco­wość, sto­li­ca wyspy Amor­gos (1.1)

 (1.3) geogr. adm. dimos w Gre­cji obej­mu­ją­cy wyspę Amor­gos (1.1) i kilka mniej­szych

Wiktionary

Amor­gós ( Αμoργός) – wyspa na Morzu Egej­skim, w ar­chi­pe­la­gu Cy­kla­dy, pow. 127 km² po­ło­żo­na na wschód od Nak­sos.

Leży w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Wyspy Egej­skie, w re­gio­nie Wyspy Egej­skie Po­łud­nio­we, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Nak­sos, w gmi­nie Amor­gos.

Wikipedia


amorka

stru­no­wy in­stru­ment mu­zycz­ny; wil­da­mo­ra, al­tów­ka mi­łos­na, viola d'amore


SJP.pl


amoroso

[czy­taj: amo­ro­zo] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: czule, tkli­wie, pie­szczot­li­wie


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) muz. pie­szczot­li­wie, tkli­wie, z uczu­ciem, mi­ło­ścią

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmɔˈrɔzɔ, AS: ãmorozo

Wiktionary


amorowy

po­tocz­nie: mi­łos­ny, ero­tycz­ny


SJP.pl


amortyzacja

1. wy­ra­żo­ny w pie­nią­dzu koszt utra­ty war­to­ści wsku­tek zu­ży­cia (mo­ral­ne­go, tech­nicz­ne­go) skład­ni­ka ma­jąt­ku trwa­łe­go przed­się­bior­stwa (np. bu­dyn­ku, ma­szy­ny, urzą­dze­nia);
2. ła­go­dze­nie w różny spo­sób przy po­mo­cy spe­cjal­nych urzą­dzeń wstrzą­sów i ude­rzeń w po­ja­zdach, ma­szy­nach itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. stop­nio­wa utra­ta war­to­ści środ­ków trwa­łych wsku­tek ich zu­ży­wa­nia się oraz koszt zwią­za­ny ze stop­nio­wym zu­ży­wa­niem się środ­ków trwa­łych

 (1.2) techn. ła­go­dze­nie ude­rzeń, wstrzą­sów w ma­szy­nach, po­ja­zdach za po­mo­cą spe­cjal­nych urzą­dzeń

Wiktionary

Amor­ty­za­cja – w pra­wie bi­lan­so­wym i po­dat­ko­wym oz­na­cza koszt zwią­za­ny ze stop­nio­wym zu­ży­wa­niem się środ­ków trwa­łych oraz war­to­ści nie­ma­te­rial­nych i praw­nych. Amor­ty­za­cja jest kosz­tem, który nie wiąże się z wy­pły­wem środ­ków pie­nięż­nych. Z amor­ty­za­cją łączy się po­ję­cie umo­rze­nia.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. amortyzator mrz., amortyzowanie n.

 czas. amortyzować

 przym. amortyzacyjny

Wiktionary


amortyzacyjny

1. po­kry­wa­ją­cy stra­ty;
2. ła­go­dzą­cy wstrzą­sy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy amor­ty­za­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amortyzowanie n., amortyzator mrz., amortyzacja ż.

 czas. amortyzować

Wiktionary


amortyzator

spe­cjal­ne urzą­dze­nie róż­ne­go typu ła­go­dzą­ce wstrzą­sy i ude­rze­nia w po­ja­zdach, ma­szy­nach itp.; resor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie słu­żą­ce do ła­go­dze­nia skut­ków wstrzą­sów, ude­rzeń, drgań, na­tę­że­nia dźwię­ku w po­ja­zdach lub ma­szy­nach;

Wiktionary

Amor­ty­za­tor, ła­god­nik – me­cha­nizm, któ­re­go za­da­niem jest prze­chwy­cić i roz­pro­szyć nad­miar ener­gii w ukła­dzie me­cha­nicz­nym. Uży­wa­ny jest w celu za­bez­pie­cze­nia urzą­dze­nia lub ope­ra­to­ra przed ne­ga­tyw­nym od­dzia­ły­wa­niem drgań i zwięk­sze­nia kom­for­tu ek­splo­a­ta­cji.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌãmɔrtɨˈzatɔr, AS: ãmortyzator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amortyzacja ż., amortyzowanie n., zamortyzowanie n.

:: zdrobn. amortyzatorek m.

 czas. amortyzować ndk., zamortyzować dk.

 przym. amortyzacyjny

Wiktionary


amortyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|amor­ty­zo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmɔrtɨzɔˈvãɲɛ, AS: ãmortyzovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. amortyzować, zamortyzować

 rzecz. zamortyzowanie n., amortyzator m., amortyzacja ż.

 przym. amortyzacyjny

Wiktionary


amortyzować

1. do­ko­ny­wać od­pi­sów amor­ty­za­cyj­nych (wy­ra­ża­ją­cych zu­ży­cie) w cię­żar kosz­tów;
2. ła­go­dzić w różny spo­sób i za po­mo­cą róż­nych urzą­dzeń wstrzą­sy i ude­rze­nia w po­ja­zdach, ma­szy­nach itp.


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) ekon. za­li­czać do kosz­tów da­ne­go okre­su część kosz­tu środ­ka trwa­łe­go od­po­wia­da­ją­cą sto­sun­ko­wi tego okre­su do pla­no­wa­ća­no­wa­nej dłu­go­ści okre­su użyt­ko­wa­nia tego środ­ka

 (1.2) techn. ła­go­dzić w różny spo­sób i za po­mo­cą róż­nych urzą­dzeń wstrzą­sy i ude­rze­nia w po­ja­zdach, ma­szy­nach itp.

 (1.3) książk. ła­go­dzić nie­ko­rzyst­ne skut­ki cze­goś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmɔrtɨˈzɔvat͡ɕ, AS: ãmortyzovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amortyzacja ż., amortyzowanie n., amortyzator m.

 przym. amortyzacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dokonywać odpisu amortyzacyjnego

 (1.2) łagodzić, osłabiać, tłumić, zmniejszać

Wiktionary


amory

po­tocz­nie: za­bie­gi ma­ją­ce na celu po­zy­ska­nie wzglę­dów osoby płci od­mien­nej, sta­ra­nia o czy­jąś rękę; umiz­gi, umizg (daw­niej), flirt, kon­ku­ry, za­lo­ty, za­le­can­ki


SJP.pl

Amory – mia­sto w sta­nie Mis­si­si­pi, w Sta­nach Zjed­no­czo­nych.

Wikipedia


amoryci

lud se­mic­ki po­krew­ny Ka­na­nej­czy­kom


SJP.pl

Amo­ry­ci (sum. "MAR.TU", akad. "Amur­ru") – lud se­mic­ki, po­krew­ny Ka­na­nej­czy­kom, który na prze­ło­mie III i II ty­siąc­le­cia p.n.e. opa­no­wał więk­szość Me­zo­po­ta­mii i roz­le­głe ob­sza­ry Syrii. Spo­wo­do­wa­li oni upa­dek su­me­ro-aka­dyj­skie­go pań­stwa III dy­na­stii z Ur, two­rząc na jego gru­zach sze­reg zwal­cza­ją­cych się ma­łych państw, z któ­rych osta­tecz­nie zwy­cięz­cą oka­zał się Ba­bi­lon Ham­mu­ra­bie­go. Amo­ry­ci prze­ję­li kul­tu­rę su­me­ro-aka­dyj­ską i stwo­rzy­li pod­sta­wy państw ba­bi­loń­skie­go i asy­ryj­skie­go.

Wikipedia


amorycki

→ Amo­ry­ci


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Amo­ry­ta­mi, do­ty­czą­cy Amo­ry­tów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język amo­ryc­ki;

Wiktionary

Patrz:

Amoryci

Powiązane:

 rzecz. Amoryta mos., Amorytka ż.

Wiktionary


amoryczny

ero­tycz­ny, mi­łos­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. ero­tycz­ny, mi­łos­ny

Wiktionary


amoryta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. przed­sta­wi­ciel za­chod­nio­se­mic­kie­go ple­mię­e­mie­nia, które na prze­ło­mie III i II ty­siąc­le­cia p.n.e. opa­no­wa­ło więk­szość Me­zo­po­ta­mii;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z bie­giem czasu (…) pow­sta­je jedno wiel­kie pań­stwo ba­bi­loń­skie, któ­re­go głów­ną po­sta­cią jest Amo­ry­ta Ham­mu­ra­bi, wiel­ki pra­wo­daw­ca.

 (1.1) Tak mówi Pan Bóg do Je­ro­zo­li­my: Z po­cho­dze­nia swego i uro­dze­nia swego je­steś z ziemi Ka­na­an. Oj­ciec twój był Amo­ry­tą, a matka twoja - Che­tyt­ką (= He­tyt­ką).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amorycki mrz.

:: fż. Amorytka ż.

 przym. amorycki

Wiktionary


amorytka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. etn. przed­sta­wi­ciel­ka za­chod­nio­se­mic­kie­go ple­mię­e­mie­nia, które na prze­ło­mie III i II ty­siąc­le­cia p.n.e. opa­no­wa­ło więk­szość Me­zo­po­ta­mii;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­ta­xer­xe­sa nie urze­kła po­stać boga z groź­nym pio­ru­nem ani świę­tym by­kiem – tylko uro­dzi­wa córka ar­cy­ka­pła­na Amela, śnia­do­skó­ra Amo­ryt­ka o ogni­stych oczach (…).

 (1.1) Ko­chał (…) małe, de­li­kat­ne Amo­ryt­ki, gięt­kie, nie­ska­zi­tel­nej bu­do­wy — ich wier­ność i od­da­nie w mi­ło­ści stały się przy­sło­wio­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amorycki mrz.

:: fm. Amoryta mos.

 przym. amorycki

Wiktionary


amos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. po­stać bi­blij­na, pro­rok;

 (1.2) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Amos – imię mę­skie po­cho­dze­nia bi­blij­ne­go. Wy­wo­dzi się od hebr. עמוס "amos" – „mocny, dźwi­ga­ją­cy cię­ża­ry”. Pa­tro­nem tego imie­nia jest Amos, jeden z dwu­na­stu pro­ro­ków mniej­szych, któ­re­go imie­niem naz­wa­na jest jedna z ksiąg bi­blij­nych – Księ­ga Amosa. Ob­cho­dzi imie­ni­ny 31 marca.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Li­tur­gicz­ne wspom­nie­nie pro­ro­ka Amosa ob­cho­dzo­ne było 31 marca.

 (1.2) Jeden z pro­ro­ków bi­blij­nych nosił imię Amos.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãmɔs, AS: ãmos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Amosek mos.

 przym. Amosowy

Wiktionary


amosek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: Amos

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­bra­li Amo­ska razem z in­ny­mi dzieć­mi do getta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amos mos.

 przym. Amosowy

Wiktionary


amosowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Amosa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­roct­wo Amo­so­we do­ty­czy­ło m.in. Da­masz­ku i Tyru.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amos mos., Amosek mos.

Wiktionary


amp

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Asyn­chro­no­us mul­ti­pro­ces­sing – wie­lo­pro­ce­so­ro­wość asyn­chro­nicz­na w ar­chi­tek­tu­rze kom­pu­te­ra
  • ade­no­zy­no-5′-mo­no­fos­fo­ran – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, jeden z nu­kle­o­ty­dów
  • Aka­de­mic­kie Mi­strzo­stwa Pol­ski – ogól­no­pol­skie roz­gryw­ki spor­to­we
  • AMP – ze­staw opro­gra­mo­wa­nia Apa­che, MySQL, PHP/Perl/Pyt­hon
  • AMP War­saw – od Ad­van­ced Ma­na­ge­ment Pro­gram War­saw – nazwa pro­gra­mu dla me­ne­dże­rów naj­wyż­sze­go szcze­bla pro­wa­dzo­ne­go w Pol­sce przez hisz­pań­ską Wyż­szą Szko­łę Za­rzą­dza­nia IESE.
  • Au­stra­lian MultiCam Pat­tern – nowy ka­mu­flaż au­stra­lij­ski opar­ty na MultiCam
  • ArcelorMittal Po­land – pol­ski kon­cern hut­ni­czy
  • Ac­ce­le­ra­ted Mo­bi­le Pages – za­rzu­co­ny przez Go­o­gle for­mat two­rze­nia stron in­ter­ne­to­wych dla urzą­dzeń prze­no­śnych

Wikipedia


amp.

skrót

 (1.1) = farm. am­puł­ka

Wiktionary


amp.-strz.

skrót

 (1.1) = med. am­puł­ko­strzy­kaw­ka

Wiktionary


ampeks

ampex;
1. spo­sób za­pi­su obra­zu i dźwię­ku pro­gra­mu te­le­wi­zyj­ne­go na ta­śmie ma­gne­tycz­nej;
2. urzą­dze­nie do do­ko­ny­wa­nia ta­kie­go za­pi­su i jego odt­wa­rza­nia


SJP.pl


ampeksowy

→ am­peks; am­pe­xo­wy


SJP.pl


ampelografia

ca­łoksz­tałt wie­dzy o wi­no­ro­śli


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział bo­ta­ni­ki oraz eno­lo­gii zaj­mu­ją­cy się opi­sem, kla­sy­fi­ka­cją i roz­róż­nia­niem od­mian wi­no­ro­śli

Wiktionary

Am­pe­lo­gra­fia (gr. "ámpelos" = winna la­to­rośl) – nauka o wi­no­ro­ślach ("Vitis" spp.), zaj­mu­ją­ca się opi­sy­wa­niem i kla­sy­fi­ko­wa­niem tych ro­ślin. Daw­niej głów­ną me­to­dą była ob­ser­wa­cja i po­rów­ny­wa­nie kształ­tu i barwy owo­ców i liści wi­no­ro­śli. Współ­cze­śnie nauka ta zre­wo­lu­cjo­ni­zo­wa­na zo­sta­ła za spra­wą badań mo­le­ku­lar­nych DNA.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ampelograf mos.

Wiktionary


ampelograficzny

przy­miot­nik od: am­pe­lo­gra­fia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy am­pe­lo­gra­fii

Wiktionary


ampelologiczny

przy­miot­nik

 (1.1) bot. zwią­za­ny z am­pe­lo­lo­gią, do­ty­czą­cy am­pe­lo­lo­gii, upra­wy wi­no­ro­śli

Wiktionary


amper

pod­sta­wo­wa jed­nost­ka na­tę­że­nia prądu elek­trycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. elektr. pod­sta­wo­wa jed­nost­ka na­tę­że­nia prądu elek­trycz­ne­go w ukła­dzie SI, oz­na­cza­na sym­bo­lem A;

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. wia­dro

Wiktionary

Amper – jed­nost­ka na­tę­że­nia prądu elek­trycz­ne­go (na­zy­wa­ne też po pro­stu "prą­dem elek­trycz­nym"). Jest jed­nost­ką pod­sta­wo­wą w ukła­dzie SI i ukła­dzie MKSA oz­na­cza­ną w obu ukła­dach sym­bo­lem A.

Nazwa "amper" po­cho­dzi od naz­wi­ska fran­cu­skie­go fi­zy­ka André Marie Ampère’a.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­mia­rem na­tę­że­nia prądu jest amper, a wy­mia­rem dłu­go­ści jest metr.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãmpɛr, AS: ãmper

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. amperaż mrz.

 (1.2) przym. amperowy

Wiktionary


amperaż

war­tość na­tę­że­nia prądu elek­trycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. na­tę­że­nie prądu elek­trycz­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amper mrz., amperozwój mrz.

Wiktionary


amperogodzina

jed­nost­ka ilo­ści elek­trycz­no­ści (ła­dun­ku elek­trycz­ne­go) od­po­wia­da­ją­ca prze­pły­wo­wi prądu o na­tę­że­niu 1 am­pe­ra przez prze­krój po­przecz­ny da­ne­go prze­wod­ni­ka w ciągu 1 go­dzi­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elektr. jed­nost­ka po­jem­no­ści elek­trycz­nej, równa ilo­ści ener­gii jaką w ciągu go­dzi­ny prze­no­si prąd elek­trycz­ny o na­tę­że­niu 1 am­pe­ra;

Wiktionary

Am­pe­ro­go­dzi­na [Ah] – miara ła­dun­ku elek­trycz­ne­go ogniw gal­wa­nicz­nych (nie­pra­wi­dło­wo zwa­ne­go po­jem­no­ścią), w tym aku­mu­la­to­rów elek­trycz­nych. Okre­śla ona zdol­ność do za­si­la­nia przez ten aku­mu­la­tor ob­wo­du elek­trycz­ne­go prą­dem o danym na­tę­że­niu przez okre­ślo­ny czas.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta wiel­kość jest wy­ra­żo­na w am­pe­ro­go­dzi­nach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãmˈpɛrɔɡɔˈd͡ʑĩna, AS: ãmperogoʒ́ĩna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. amperogodzinowy

Wiktionary


amperogodzinowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy am­pe­ro­go­dzi­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amperogodzina ż.

Wiktionary


amperometr

przy­rząd do po­mia­ru na­tę­że­nia prądu w ob­wo­dzie elek­trycz­nym, po­da­ją­cy wynik w am­pe­rach; am­pe­ro­mierz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­rząd słu­żą­cy do po­mia­ru na­tę­że­nia prądu elek­trycz­ne­go w ob­wo­dzie, zwy­kle wy­ra­ża­ne­go w am­pe­rach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Am­pe­ro­metr po­dłą­cza się sze­re­go­wo z od­bior­ni­kiem prądu.

Wiktionary


amperometria

dział fi­zy­ki zaj­mu­ją­cy się po­mia­ra­mi na­tę­że­nia prądu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. me­to­da ana­li­tycz­na w che­mii po­le­ga­ją­ca na po­mia­rze na­tę­że­nia prądu elek­trycz­ne­go w funk­cji stę­że­nia oz­na­cza­nej sub­stan­cji

Wiktionary

Am­pe­ro­me­tria – tech­ni­ka ana­li­tycz­na, ba­zu­ją­ca na po­mia­rze za­leż­no­ści na­tę­że­nia prądu od stę­że­nia sub­stan­cji elek­tro­ak­tyw­nej przy sta­łym po­ten­cja­le. Sto­su­je się układ elek­tro­dy pra­cu­ją­cej i od­nie­sie­nia za­nu­rzo­nych w ba­da­nym rozt­wo­rze skła­da­ją­cym się z elek­tro­li­tu i ba­da­nej sub­stan­cji.

Wikipedia


amperometryczny

→ am­pe­ro­me­tria


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy am­pe­ro­me­trii

Wiktionary

Patrz:

amperometria

amperomierz

przy­rząd do po­mia­ru na­tę­że­nia prądu w ob­wo­dzie elek­trycz­nym, po­da­ją­cy wynik w am­pe­rach; am­pe­ro­metr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. elektr. przy­rząd do po­mia­ru na­tę­że­nia prądu elek­trycz­ne­go;

Wiktionary

Am­pe­ro­mierz – przy­rząd po­mia­ro­wy słu­żą­cy do po­mia­ru na­tę­że­nia prądu elek­trycz­ne­go. W za­leż­no­ści od za­kre­su am­pe­ro­mie­rza uży­wa­ne są też nazwy: ki­lo­am­pe­ro­mierz, mi­liam­pe­ro­mierz, mi­kro­am­pe­ro­mierz.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­życz mi am­pe­ro­mierz albo jakiś mier­nik uni­wer­sal­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmpɛˈrɔ̃mʲjɛʃ, AS: ãmperõmʹi ̯eš

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amperometr

Wiktionary


amperosekunda

jed­nost­ka ilo­ści elek­trycz­no­ści (ła­dun­ku elek­trycz­ne­go) od­po­wia­da­ją­ca prze­pły­wo­wi prądu o na­tę­że­niu 1 am­pe­ra przez prze­krój po­przecz­ny da­ne­go prze­wod­ni­ka w ciągu 1 se­kun­dy; ku­lomb


SJP.pl


amperowoltomierz

mier­nik na­pię­cia i/lub na­tę­że­nia prądu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. przy­rząd elek­trycz­ny łą­czą­cy funk­cje am­pe­ro­mie­rza i wol­to­mie­rza; urzą­dze­nie do po­mia­rów na­tę­że­nia i na­pię­cia prądu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tech­nik spraw­dził dzia­ła­nie ukła­du za po­mo­cą am­pe­ro­wol­to­mie­rza.

Wiktionary


amperowy

→ amper


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. zwią­za­ny z am­pe­rem (jed­nost­ką na­tę­że­nia prądu)

Wiktionary

Patrz:

amper

Powiązane:

 rzecz. amper mrz.

Wiktionary


amperozwój

dawna jed­nost­ka siły ma­gne­to­mo­to­rycz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miar. fiz. jed­nost­ka siły ma­gne­to­mo­to­rycz­nej w ukła­dzie MKS równa prze­pły­wo­wi jed­ne­go am­pe­ra prądu sta­łe­go przez jeden zwój so­le­no­i­du;

Wiktionary

Am­pe­roz­wój (Az) – po­za­u­kła­do­wa (MKS) jed­nost­ka siły ma­gne­to­mo­to­rycz­nej o wy­mia­rze am­pe­ra, równa prze­pły­wo­wi jed­ne­go am­pe­ra prądu sta­łe­go przez po­je­dyn­czy zam­knię­ty zwój so­le­no­i­du.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. amper m., amperaż m.

Wiktionary


ampersand

znak "&", znaj­du­ją­cy się na stan­dar­do­wej ame­ry­kań­skiej kla­wia­tu­rze nad cyfrą 7


SJP.pl


ampex

am­peks;
1. spo­sób za­pi­su obra­zu i dźwię­ku pro­gra­mu te­le­wi­zyj­ne­go na ta­śmie ma­gne­tycz­nej;
2. urzą­dze­nie do do­ko­ny­wa­nia ta­kie­go za­pi­su i jego odt­wa­rza­nia


SJP.pl


ampexowy

→ ampex; am­pek­so­wy


SJP.pl


ampfutbol

od­mia­na piłki noż­nej dla osób po jed­no­stron­nej am­pu­ta­cji koń­czyn; amp fut­bol


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. ro­dzaj piłki noż­nej, któ­rej gra­cza­mi są osoby po am­pu­ta­cji koń­czy­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zdo­by­li­śmy brąz w amp­fut­bo­lu!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ampfutbolista mos., ampfutbolistka ż.

 przym. ampfutbolowy

Wiktionary


ampfutbolista

za­wod­nik gra­ją­cy w amp fut­bol


SJP.pl


ampfutbolistka

→ amp­fut­bo­li­sta


SJP.pl

Patrz:

ampfutbolista

ampfutbolowy

→ amp­fut­bol


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z amp fut­bo­lem, do­ty­czą­cy amp fut­bo­lu

Wiktionary

Patrz:

ampfutbol

Powiązane:

 rzecz. amp futbol m., ampfutbol m., ampfutbolista m., ampfutbolistka ż.

Wiktionary


ampicylina

pół­syn­te­tycz­ny an­ty­bio­tyk z grupy pe­ni­cy­lin cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się sze­ro­kim spek­trum dzia­ła­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. an­ty­bio­tyk β-lak­ta­mo­wy z grupy pe­ni­cy­lin pół­syn­te­tycz­nych, sto­so­wa­ny w le­cze­niu za­ka­żeń bak­te­ryj­nych, o dzia­ła­niu bak­te­rio­bój­czym (ha­mu­je syn­te­zę ścia­ny ko­mór­ko­wej bak­te­rii); po­chod­na kwasu 6-ami­no­pe­ni­cy­la­no­we­go

Wiktionary

Am­pi­cy­li­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, an­ty­bio­tyk β-lak­ta­mo­wy z grupy ami­no­pe­ni­cy­lin o sze­ro­kim spek­trum dzia­ła­nia, wraż­li­wy na bak­te­ryj­ne β-lak­ta­ma­zy. W po­rów­na­niu do pe­ni­cy­lin na­tu­ral­nych jest mniej sku­tecz­ny w sto­sun­ku do bak­te­rii Gram-do­dat­nich (2–5 krot­nie), ale 10-krot­nie bar­dziej w sto­sun­ku do Gram-ujem­nych (m.in.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) wzór sumaryczny: wzór chemiczny|C16H19N3O4S.

Wiktionary


ampla

lampa wi­szą­ca lub klosz kie­ru­ją­cy świa­tło ku górze


SJP.pl


amplatz

[czy­taj: am­plac] naz­wi­sko


SJP.pl


amplatzer

[czy­taj: am­pla­cer] za­tycz­ka sto­so­wa­na do za­my­ka­nia ubyt­ku w ko­mo­rze serca; za­pin­ka Am­plat­za


SJP.pl


ampleksus

odruch płcio­wy u pła­zów be­zo­go­no­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) herp. po­zy­cja go­do­wa pła­zów głów­nie be­zo­go­no­wych, w któ­rej sa­miec trzy­ma sa­mi­cę za przed­nie od­nó­ża

Wiktionary

Am­plek­sus (łac. "am­ple­xus" – „uścisk”) – odruch płcio­wy wy­stę­pu­ją­cy u pła­zów be­zo­go­no­wych. Jest to po­zy­cja nie­zbęd­na do zło­że­nia jaj przez sa­mi­cę i wy­rzu­ce­nia na­sie­nia do wody przez samca. Po­nad­to wy­stę­pu­je u niek­tó­rych pła­zów ogo­nia­stych, np. u sa­la­man­dry pla­mi­stej.

Wikipedia


amplidyna

prąd­ni­ca prądu sta­łe­go o dwu­stop­nio­wym wzmoc­nie­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elektr. spe­cja­li­stycz­ny ro­dzaj wzmac­nia­cza elek­tro­ma­szy­no­we­go, który kon­struk­cyj­nie jest prąd­ni­cą prądu sta­łe­go o spe­cy­ficz­nej bu­do­wie, poz­wa­la­ją­cy na ste­ro­wa­nie bar­dzo du­ży­mi mo­ca­mi wyj­ścio­wy­mi za po­mo­cą sy­gna­łów o nie­wiel­kiej mocy;

Wiktionary

Am­pli­dy­na – hi­sto­rycz­ny wzmac­niacz elek­tro­ma­szy­no­wy w for­mie prąd­ni­cy prądu sta­łe­go. Po­sia­da 4 bie­gu­ny w sto­ja­nie, ale stru­mień ma­gne­tycz­ny po­dłuż­ny Φd wy­wo­ła­ny prą­dem ma­gne­su­ją­cym ma­gne­su­je dwa z nich, np. 1 i 2 w jed­nym kie­run­ku, a, po­zo­sta­łe dwa, np. 3 i 4, w dru­gim kie­run­ku.

Wikipedia


amplifikacja

1. ro­zbu­do­wa­nie ja­kie­goś te­ma­tu lub mo­ty­wu słu­żą­ce głęb­sze­mu jego uka­za­niu, po­le­ga­ją­ce na wzbo­ga­ca­niu i do­peł­nia­niu go w ko­lej­nych zda­niach tek­stu;
2. w ge­ne­ty­ce: zwie­lo­krot­nie­nie licz­by genów;
3. wzmoc­nie­nie, zwie­lo­krot­nie­nie ja­kiejś wiel­ko­ści


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • am­pli­fi­ka­cja (bio­lo­gia)
  • am­pli­fi­ka­cja (psy­cho­lo­gia)
  • am­pli­fi­ka­cja (re­to­ry­ka): śro­dek sty­li­stycz­ny po­sze­rza­ją­cy wy­po­wiedź
  • am­pli­fi­ka­cja (li­te­ra­tu­ra): wy­ra­zy bli­skoz­nacz­ne, pow­tó­rze­nia, pe­ry­fra­zy
  • Am­pli­fi­ka­cja (album): album pol­skie­go ra­pe­ra o pse­u­do­ni­mie Rahim
  • wzmac­nia­nie (prądu, na­pię­cia, mocy itp.) zo­bacz: am­pli­fi­ka­tor, am­pli­tu­ner

Wikipedia


amplifikacyjny

→ am­pli­fi­ka­cja


SJP.pl

Patrz:

amplifikacja

amplifikator

daw­niej: wzmac­niacz elek­trycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. wzmac­niacz elek­trycz­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmplʲifʲiˈkatɔr, AS: ãmplʹifʹikator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amplifikowanie n.

Wiktionary


amplifikatorka

prze­sta­rza­łe: ko­bie­ta opo­wia­da­ją­ca z prze­sa­dą, wy­ol­brzy­mia­ją­ca fakty


SJP.pl


amplifikatornia

ze­spół urzą­dzeń do wzmac­nia­nia prą­dów o czę­stot­li­wo­ści aku­stycz­nej


SJP.pl


amplifikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. ubar­wia­nie, uwz­nio­śla­nie lub nad­mier­ne roz­sze­rza­nie mo­ty­wu, te­ma­tu, tre­ści cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amplifikacja ż., amplifikator m., amplifikatorka ż., amplifikatornia ż.

 czas. amplifikować

Wiktionary


amplifikować

wzmac­niać, wy­ol­brzy­miać


SJP.pl


amplistat

ro­dzaj trans­for­ma­to­ro­we­go wzmac­nia­cza ma­gne­tycz­ne­go


SJP.pl

Am­pli­stat wzbu­dze­nia – spe­cjal­ny trans­for­ma­to­ro­wy wzmac­niacz ma­gne­tycz­ny umoż­li­wia­ją­cy bez­sty­ko­wą, bez­stop­nio­wą i be­zo­po­ro­wą re­gu­la­cję na­tę­że­nia prądu w ob­wo­dach elek­trycz­nych.

Wikipedia


amplitron

sze­ro­ko­pas­mo­wa, wzmac­nia­ją­ca lampa mi­kro­fa­lo­wa


SJP.pl

Am­pli­tron – wzmac­nia­ją­ca lampa mi­kro­fa­lo­wa, sze­ro­ko­pas­mo­wa, dużej mocy, za­li­cza­na do lamp o fali wstecz­nej typu M. W bu­do­wie przy­po­mi­na ma­gne­tron, lecz linia opóź­nia­ją­ca jest ot­war­ta – jeden ko­niec linii sta­no­wi wej­ście sy­gna­łu wzmac­nia­ne­go, a drugi wyj­ście dla sy­gna­łu wzmoc­nio­ne­go.

Wikipedia


amplitud

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. plu­ral|am­pli­tu­da.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãmˈplʲitut, AS: ãmplʹitut

Wiktionary


amplituda

1. naj­wyż­sze od­chy­le­nie da­nych war­to­ści od śred­niej;
2. w fi­zy­ce: za­kres wa­ha­nia - naj­więk­sze od­chy­le­nie ciała drga­ją­ce­go lub wa­ha­ją­ce­go się od śred­niej lub spo­czyn­ko­wej po­zy­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. naj­więk­sze wy­chy­le­nie cechy, funk­cji, cha­rak­te­ry­sty­ki okre­so­wo zmien­nej;

 (1.2) fiz. po­ło­wa róż­ni­cy mię­dzy war­to­ścią mak­sy­mal­ną i mi­ni­mal­ną

 (1.3) pot. za­kres

Wiktionary

Am­pli­tu­da – wspól­na nazwa kilku bli­sko po­wią­za­nych pojęć ma­te­ma­tycz­nych, sto­so­wa­nych głów­nie w fi­zy­ce, na­u­kach tech­nicz­nych i na­u­kach o Ziemi. We wszyst­kich tych przy­pad­kach am­pli­tu­da to pewna licz­ba rze­czy­wi­sta cha­rak­te­ry­zu­ją­ca pewną funk­cję rze­czy­wi­stą, na przy­kład:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Am­pli­tu­da funk­cji sinus wy­no­si 1.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmplʲiˈtuda, AS: ãmplʹituda

Wiktionary

Powiązane:

 przym. amplitudowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) skala

Wiktionary


amplitudo

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. od am­pli­tu­da

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmplʲiˈtudɔ, AS: ãmplʹitudo

Wiktionary


amplitudowy

→ am­pli­tu­da


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. zwią­za­ny z am­pli­tu­dą

Wiktionary

Patrz:

amplituda

Powiązane:

 rzecz. amplituda ż.

Wiktionary


amplituner

[czy­taj: ampliTIUner lub ampliTUner] wzmac­niacz (am­pli­fi­ka­tor) i od­bior­nik ra­dio­wy (tuner) we wspól­nej obu­do­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. po­łą­cze­nie od­bior­ni­ka ra­dio­we­go i wzmac­nia­cza;

Wiktionary

Am­pli­tu­ner – po­łą­cze­nie wzmac­nia­cza elek­tro­a­ku­stycz­ne­go ( am­pli­fier) i od­bior­ni­ka ra­dio­we­go (ang. "tuner") we wspól­nej obu­do­wie i zaz­wy­czaj o wspól­nym za­si­la­czu.

W am­pli­tu­ne­rze wy­o­dręb­nia się na­stę­pu­ją­ce ele­men­ty skła­do­we:

Am­pli­tu­ner sta­no­wi pod­sta­wo­wy ele­ment prost­szych ze­sta­wów mu­zycz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wbu­do­wa­ny w am­pli­tu­ner pro­ce­sor dźwię­ku (DSP) poz­wa­la na wybór jed­ne­go z wir­tu­al­nie ge­ne­ro­wa­nych śro­do­wisk prze­strzen­nych […].

 (1.1) Gdy dy­spo­nu­je­my nieco więk­szą go­tów­ką, warto roz­wa­żyć in­we­sty­cję w ze­staw kina do­mo­we­go, a więc odt­wa­rzacz, am­pli­tu­ner i kom­plet gło­śni­ków za­pew­nia­ją­cy wra­że­nia takie jak w kinie wy­po­sa­żo­nym w sy­stem Dolby Sur­ro­und.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmplʲiˈtʲjũnɛr, AS: ãmplʹitʹi ̯ũner

Wiktionary


ampula

w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: na­czyń­ko w kształ­cie spła­szczo­ne­go dzban­ka bez uchwy­tów; am­pul­la


SJP.pl


ampulla

w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: na­czyń­ko w kształ­cie spła­szczo­ne­go dzban­ka bez uchwy­tów; am­pu­la


SJP.pl


ampulowy

klucz am­pu­lo­wy - ro­dzaj wkrę­ta­ka o prze­kro­ju sze­ścio­ką­ta fo­rem­ne­go; klucz in­bu­so­wy, klucz im­bu­so­wy, imbus, inbus


SJP.pl


amputacja

ope­ra­cyj­ne, czę­ścio­we lub cał­ko­wi­te usu­nię­cie ja­kiejś czę­ści ciała, or­ga­nu; od­ję­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ope­ra­cyj­ne lub wy­pad­ko­we usu­nię­cie czę­ści lub ca­łe­go na­rzą­du, zwy­kle koń­czy­ny;

Wiktionary

Am­pu­ta­cja ( am­pu­ta­tio) – za­bieg ope­ra­cyj­ny po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu na­rzą­du lub jego czę­ści. Naj­czę­ściej zda­rza­ją się am­pu­ta­cje koń­czyn spo­wo­do­wa­ne za­a­wan­so­wa­nym nie­dokr­wie­niem (wy­wo­ła­nym np. po­stę­pu­ją­cym stward­nie­niem za­ro­sto­wym tęt­nic) lub znacz­nym usz­ko­dze­niem ura­zo­wym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas pracy z piłą omal nie dosz­ło do am­pu­ta­cji palca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmpuˈtat͡sʲja, AS: ãmputacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amputowanie n.

 czas. amputować

 przym. amputacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obcięcie

Wiktionary


amputacyjny

zwią­za­ny z am­pu­ta­cją, słu­żą­cy do am­pu­ta­cji (np. za­bieg am­pu­ta­cyj­ny, na­rzę­dzia am­pu­ta­cyj­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z am­pu­ta­cją; słu­żą­cy do am­pu­ta­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amputacja ż., amputowanie n.

Wiktionary


amputant

osoba, któ­rej ope­ra­cyj­nie usu­nię­to koń­czy­nę lub na­rząd


SJP.pl


amputowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. wy­ko­ny­wa­nie am­pu­ta­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do szpi­ta­la przy­wie­zio­no pa­cjen­ta z za­a­wan­so­wa­ną gan­gre­ną i je­dy­nym ra­tun­kiem oka­za­ło się am­pu­to­wa­nie nogi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmputɔˈvãɲɛ, AS: ãmputovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amputacja ż.

 czas. amputować

 przym. amputacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amputacja

Wiktionary


amputować

1, do­ko­nać, do­ko­ny­wać am­pu­ta­cji (ope­ra­cyj­ne­go usu­nię­cia koń­czy­ny lub in­ne­go na­rzą­du);
2. prze­no­śnie: po­zba­wić, po­zba­wiać cze­goś waż­ne­go


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) do­ko­ny­wać am­pu­ta­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po wy­pad­ku am­pu­to­wa­no mu lewą stopę.

 (1.1) Żydzi i mu­zuł­ma­nie nie am­pu­tu­ją na­plet­ka z po­wo­dów me­dycz­nych, ale ze wzglę­du na re­li­gię, tra­dy­cję i kul­tu­rę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmpuˈtɔvat͡ɕ, AS: ãmputovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amputacja ż., amputowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obcinać, odjąć

Wiktionary


ampuła

ab­so­lut­nie szczel­ne na­czy­nie la­bo­ra­to­ryj­ne, szkla­ne lub two­rzy­wo­we, słu­żą­ce do dłu­gotr­wa­łe­go prze­cho­wy­wa­nia cie­kłych i rza­dziej sta­łych sub­stan­cji che­micz­nych


SJP.pl

Am­pu­ła – ro­dzaj ko­mór­ki ko­ni­diot­wór­czej u grzy­bów. Jest to koń­co­wa strzęp­ka, na któ­rej wyt­wa­rza­ne są bezpł­cio­wo za­rod­ni­ki zwane ko­ni­dia­mi.

Am­pu­ła swoim kształ­tem przy­po­mi­na na­pęcz­nia­łą głów­kę z krót­ki­mi wy­rost­ka­mi zwa­ny­mi ste­ryg­ma­mi. Na ste­ryg­mach tych po­przez pącz­ko­wa­nie pow­sta­ją ko­ni­dia – u niek­tó­rych ga­tun­ków pow­sta­je rów­no­cze­śnie kilka ko­ni­diów na każ­dej ste­ryg­mie, u in­nych ko­lej­no po jed­nym. Am­pu­ła ma tyle punk­tów za­rod­ni­ko­wa­nia, ile jest na niej ste­rygm, czyli jest po­li­bla­stycz­na.

Wikipedia


ampułczarnia

dział wyt­wór­ni leków, w któ­rym na­peł­nia się am­puł­ki le­kiem; am­puł­kar­nia


SJP.pl


ampułeczka

zdrob­nie­nie od: am­puł­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: am­puł­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmpuˈwɛt͡ʃka, AS: ãmpuu̯ečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ampułka

Wiktionary


ampułka

1. małe na­czy­nie szkla­ne, fiol­ka;
2. u sta­ro­żyt­nych Rzy­mian: na­czy­nie do prze­cho­wy­wa­nia pły­nów;
3. małe na­czy­nie do wina lub wody uży­wa­ne przy mszy lub chrzcie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. kos­met. med. szkla­ny her­me­tycz­nie zam­knię­ty po­jem­nik z jed­no­ra­zo­wą dawką leku;

 (1.2) rel. mały dzba­nek do po­da­wa­nia wina i wody ka­pła­no­wi; ; Glo­ger.

 (1.3) hist. szkla­ne na­czy­nie na leki i sub­stan­cje za­pa­cho­we

 (1.4) uczn. męż­czyz­na, który przyj­mu­je ste­ry­dy

 (1.5) daw. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Bulla am­pul­la|L.|ref=tak.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Am­puł­ka (far­ma­cja) – po­jem­nik do prze­cho­wy­wa­nia leków do wstrzy­ki­wań
  • Am­puł­ka (re­li­gia) – na­czy­nie li­tur­gicz­ne do prze­cho­wy­wa­nia wina lub wody
  • Am­puł­ka (hi­sto­ria) – na­czy­nie na leki i sub­stan­cje za­pa­cho­we
  • Am­puł­ka) – ele­ment sam­czych na­rzą­dów ge­ni­tal­nych u niek­tó­rych mo­ty­li

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­du­cent spe­cy­fi­ku ostrzegł w ko­mu­ni­ka­cie pra­so­wym, że w am­puł­kach tego leku mogą być ka­wał­ki szkła.

 (1.2) Jeden z nich nie­sie am­puł­ki, drugi mszał ogrom­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãmˈpuwka, AS: ãmpuu̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ampuła ż., ampułczarnia ż., ampułkarnia ż.

:: zdrobn. ampułeczka ż.

 przym. ampułkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) ampla

Wiktionary


ampułkarnia

dział wyt­wór­ni leków, w któ­rym na­peł­nia się am­puł­ki le­kiem; am­puł­czar­nia


SJP.pl


ampułkostrzykawka

ro­dzaj strzy­kaw­ki, która do­dat­ko­wo pełni funk­cję am­puł­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. strzy­kaw­ka peł­nią­ca do­dat­ko­wo rolę am­puł­ki;

Wiktionary

Am­puł­ko­strzy­kaw­ka, am­puł­ka-strzy­kaw­ka, strzy­kaw­ko­am­puł­ka – po­łą­cze­nie am­puł­ki z le­kiem i strzy­kaw­ki, go­to­we do na­tych­mia­sto­we­go wstrzy­knię­cia leku. Jej od­mia­ną jest strzy­kaw­ka au­to­ma­tycz­na (au­to­strzy­kaw­ka), czyli strzy­kaw­ka z me­cha­niz­mem (zwy­kle sprę­ży­no­wym) wy­py­cha­ją­cym za­war­tą w niej ciecz. Am­puł­ko­strzy­kaw­ki są (z de­fi­ni­cji) jed­no­ra­zo­we­go użyt­ku, na­to­miast strzy­kaw­ki au­to­ma­tycz­ne mogą być jed­no­ra­zo­we lub wie­lo­ra­zo­we. Szcze­gól­nym ro­dza­jem au­to­strzy­kaw­ki jest pen in­su­li­no­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jedna am­puł­ko­strzy­kaw­ka ze szcze­pion­ką kosz­tu­je od 25 do 35 zł.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. amp.-strz.; ampułka-strzykawka, strzykawkoampułka

Wiktionary


ampułkowy

→ am­puł­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z am­puł­ką, do­ty­czą­cy am­puł­ki

Wiktionary

Patrz:

ampułka

Powiązane:

 rzecz. ampułka ż.

Wiktionary


amrita

w hin­du­iz­mie: mi­tycz­ny napój bogów, nek­tar nie­śmier­tel­no­ści; am­ry­ta


SJP.pl


amritsar

mia­sto w In­diach


SJP.pl

Am­rit­sar (pendż. ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ"," "Sa­dzaw­ka Nek­ta­ru Nie­śmier­tel­no­ści," hindi अमृतसर) – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­nich In­diach, w sta­nie Pen­dżab, sto­li­ca dy­stryk­tu Am­rit­sar

Leży w po­bli­żu gra­ni­cy z Pa­ki­sta­nem. Około 1,1 mln miesz­kań­ców. W mie­ście tym znaj­du­je się naj­waż­niej­szy obiekt kultu sik­hów – Złota Świą­ty­nia zwana "Dar­bar Sahib" ( Dwór Pana) lub "Har­man­dir" ( Świą­ty­nia Boża), w któ­rej prze­cho­wy­wa­ny jest ory­gi­nał świę­tej księ­gi sik­hów „"Sri Guru Granth Sahib"”.

Wikipedia


amritsarski

→ Am­rit­sar


SJP.pl

Patrz:

Amritsar

amrock

[czy­taj: amrok] ame­ry­kań­ska rasa kur; amrok


SJP.pl


amrok

ame­ry­kań­ska rasa kur; am­rock


SJP.pl


amryta

w hin­du­iz­mie: mi­tycz­ny napój bogów, nek­tar nie­śmier­tel­no­ści; am­ri­ta


SJP.pl

Am­ry­ta (de­wa­na­ga­ri अमृत, pali amata; tyb. dutsi; jap. kanro, ang. am­ri­ta) – w hin­du­iz­mie boski napój da­ją­cy pi­ją­ce­mu nie­śmier­tel­ność; in­dyj­ski od­po­wied­nik grec­kie­go nek­ta­ru. Ter­min po­ja­wia­ją­cy się czę­sto w We­dach oraz tek­stach bud­dyj­skich. Nie­biań­ski napój dewów i dewi da­ją­cy nie­śmier­tel­ność lub inne moce oraz usu­wa­ją­cy cier­pie­nie.

Wikipedia


amsonia

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych


SJP.pl

Am­so­nia, am­zo­nia ("Am­so­nia" Wal­ter) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych. Obej­mu­je 16 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one we wschod­niej czę­ści ba­se­nu Morza Śró­dziem­ne­go (jeden ga­tu­nek – "Am­so­nia orien­ta­lis" – bar­dzo rzad­ki w sta­nie dzi­kim), w Ja­po­nii (także jeden ga­tu­nek) i Ame­ry­ce Pół­noc­nej (cała resz­ta, z cen­trum zróż­ni­co­wa­nia w sta­nie Ari­zo­na, gdzie ro­śnie 8 ga­tun­ków). Ro­śli­ny te za­sied­la­ją lasy, brze­gi rzek i wy­sy­cha­ją­ce latem mo­kra­dła. Kilka ga­tun­ków upra­wia­nych jest jako ro­śli­ny ozdob­ne.

Wikipedia


amstaf

ras psa z grupy te­rie­rów; am­staff


SJP.pl


amstaff

[czy­taj: am­staf] ras psa z grupy te­rie­rów; am­staf


SJP.pl


amstaffka

[czy­taj: am­staf­ka] suka am­staf­fa (am­sta­fa); am­staf­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kynol. suka rasy ame­ry­kań­ski staf­fords­hi­re te­rier, sa­mi­ca am­staf­fa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pię­kna, błę­kit­na am­staff­ka 25 stycz­nia tra­fi­ła do na­sze­go schro­ni­ska.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amstaff m., amstaf m.

:: fm. amstaff

Wiktionary


amstafka

suka am­sta­fa (am­staf­fa); am­staff­ka


SJP.pl


amsterdam

mia­sto w Ho­lan­dii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sto­li­ca Ho­lan­dii;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 11945;

 (1.3) geogr. fran­cu­ska wyspa w po­łud­nio­wej czę­ści Oce­a­nu In­dyj­skie­go;

Wiktionary

Am­ster­dam – mia­sto i sto­li­ca kon­sty­tu­cyj­na Ho­lan­dii, w pro­win­cji Ho­lan­dia Pół­noc­na.

Więk­szość in­sty­tu­cji rzą­do­wych oraz przed­sta­wi­cielstw ob­cych państw znaj­du­je się w Hadze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Am­ster­dam jest kon­sty­tu­cyj­ną sto­li­cą Ho­lan­dii, na­to­miast wła­dza urzę­du­je w Hadze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãmˈstɛrdãm, AS: ãmsterdãm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amsterdamczyk mos., Amsterdamka ż.

 przym. amsterdamski, podamsterdamski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) peryfr. holenderska Wenecja

Wiktionary


amsterdamczyk

miesz­ka­niec Am­ster­da­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Am­ster­dam­czyk. (miesz­ka­niec Am­ster­da­mu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmstɛrˈdãmt͡ʃɨk, AS: ãmsterdãmčyk

Wiktionary


amsterdamianka

miesz­kan­ka Am­ster­da­mu; Am­ster­dam­ka (czę­ściej)


SJP.pl


amsterdamka

1. od­mia­na mar­chew­ki;
2. ro­dzaj du­że­go ro­we­ru, ko­ja­rzo­ne­go z Ho­lan­dią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Am­ster­dam­ka. (miesz­kan­ka Am­ster­da­mu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmstɛrˈdãmka, AS: ãmsterdãmka

Wiktionary


amsterdamski

→ Am­ster­dam


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Am­ster­da­mu (mia­sta w Ho­lan­dii)

Wiktionary

Patrz:

Amsterdam

Wymowa:

IPA: ˌãmstɛrˈdãmsʲci, AS: ãmsterdãmsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amsterdam mrz., Amsterdamczyk mos., Amsterdamka ż.

Wiktionary


amstrad

marka kom­pu­te­rów i firma


SJP.pl

Am­strad – bry­tyj­skie przed­się­bior­stwo elek­tro­nicz­ne. Sie­dzi­ba przed­się­bior­stwa, za­ło­żo­ne­go w 1968 roku przez Alana Su­ga­ra, mie­ści się w Brent­wo­od w hrab­stwie Essex. Nazwa "Am­strad" jest skró­tem od "Alan Mi­cha­el Sugar Tra­ding".

Przed­się­bior­stwo za­sły­nę­ło w la­tach 80.

Wikipedia


amtować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. urzę­do­wać gdzieś, rzą­dzić, sie­dzieć

Wiktionary


amu-daria

rzeka w Azji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Azji Środ­ko­wej, pow­sta­je z po­łą­cze­nia rzek Wachsz i Pandż, ucho­dzi do Je­zio­ra Aral­skie­go;

Wiktionary

Amu-daria (w sta­ro­żyt­no­ści Ὦξος, Oxus, Tran­so­xa­na, Tran­sok­sja­na; arab. "Dża­ja­hun") – rzeka w Uzbe­ki­sta­nie, Turk­me­ni­sta­nie i Af­ga­ni­sta­nie, jej od­ci­nek sta­no­wi także gra­ni­cę Ta­dży­ki­sta­nu (na całej swej dłu­go­ści sta­no­wi od­cin­ki gra­ni­cy af­gań­sko-ta­dżyc­kiej, af­gań­sko-uzbec­kiej, af­gań­sko-turk­meń­skiej oraz turk­meń­sko-uzbec­kiej). Dłu­gość 1425 km, po­wierzch­nia do­rze­cza 465,5 tys. km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Amu-daria jest rzeką o dłu­go­ści 1425 ki­lo­me­trów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmu‿ˈdarʲja, AS: ãmu‿darʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. amudaryjski

Wiktionary


amudaryjski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Amu-darią, do­ty­czą­cy Amu-darii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amu-daria ż.

Wiktionary


amulecik

zdrob­nie­nie od: amu­let


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od amu­let

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie amu­let, lecz tylko mały amu­le­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amulet m.

Wiktionary


amulet

przed­miot, naj­czę­ściej drob­nych roz­mia­rów, który ma chro­nić po­sia­da­cza przed nie­szczę­ścia­mi, cho­ro­ba­mi, cza­ra­mi etc.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ezot. przed­miot, który ma w ma­gicz­ny spo­sób chro­nić swo­je­go wła­ści­cie­la przed cza­ra­mi, nie­szczę­ścia­mi lub złem;

Wiktionary

Amu­let ( amu­le­tum) – oso­bi­sty przed­miot o cha­rak­te­rze ma­gicz­nym, z przy­pi­sy­wa­nym mu dzia­ła­niem ochron­nym, po­sia­da­ją­cy różny kształt i formę, na­wią­zu­ją­cy do sym­bo­li­ki lub bó­stwa, czę­ści ludz­kie­go ciała, mo­ty­wu ro­ślin­ne­go, czy zwie­rzę­ce­go. Także w for­mie ta­blicz­ki z na­pi­sem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Amu­let ma dawną tra­dy­cję, znany jest na całym świe­cie oraz przy­bie­ra różne formy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈmulɛt, AS: ãmulet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. amulecik mrz.

 przym. amuletowy

Wiktionary


amuletowy

→ amu­let


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy amu­le­tu

Wiktionary

Patrz:

amulet

Powiązane:

 rzecz. amulet mrz.

Wiktionary


amundsen

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Roald Amund­sen (1872-1928) – nor­we­ski ba­dacz po­lar­ny, pier­wszy zdo­byw­ca bie­gu­na po­łud­nio­we­go
    • Amund­sen-Scott – ame­ry­kań­ska sta­cja na­u­ko­wo-ba­daw­cza w An­tark­ty­dzie Wschod­niej, na bie­gu­nie ge­o­gra­ficz­nym
    • Amund­sen Coast – frag­ment wy­brze­ża An­tark­ty­dy
    • Lo­do­wiec Amund­se­na – lo­do­wiec w Gó­rach Tran­san­tark­tycz­nych, na An­tark­ty­dzie Wschod­niej
    • Morze Amund­se­na – przy­brzeż­ne morze szel­fo­we, część Oce­a­nu Spo­koj­ne­go u wy­brze­ży An­tark­ty­dy
    • Za­to­ka Amund­se­na – za­to­ka, która znaj­du­je się na Morzu Be­a­u­for­ta (Ocean Ark­tycz­ny)
    • Za­to­ka Amund­se­na – za­to­ka u wy­brze­ży Ziemi En­der­by'ego
  • Amund­sen – nor­we­skie naz­wi­sko
  • Emi­lie Klin­gen Amund­sen (ur. 1994) – nor­we­ska nar­ciar­ka do­wol­na
  • Roald Amund­sen (1913-1985) – nor­we­ski pił­karz
  • Ste­i­nar Amund­sen (1945-2022) – nor­we­ski ka­ja­karz
  • Zofia Amund­sen – fik­cyj­na po­stać, głów­na bo­ha­ter­ka po­wie­ści Świat Zofii

Wikipedia


amundsenka

ro­dzaj czap­ki z gru­bej wełny, no­szo­nej przez spor­tow­ców


SJP.pl


amunicja

na­bo­je broni pal­nej i ich czę­ści skła­do­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. na­bo­je do broni pal­nej

 (1.2) wojsk. ogół ra­kiet, na­bo­jów ar­ty­le­ryj­skich, min, bomb lot­ni­czych, tor­ped, bomb głę­bi­no­wych, gra­na­tów ręcz­nych oraz naboi do broni strze­lec­kiej;

Wiktionary

Amu­ni­cja – ogół na­bo­jów, gra­na­tów, ra­kiet, min, bomb i tor­ped.

W uję­ciu woj­sko­wym amu­ni­cja służy do ni­szcze­nia (lub obez­wład­nia­nia) siły żywej, punk­tów ognio­wych, sprzę­tu, umoc­nień a także do szko­leń i tre­nin­gów. W uję­ciu cy­wil­nym amu­ni­cja strze­lec­ka wy­ko­rzy­sty­wa­na jest rów­nież w spor­cie i my­śli­stwie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żoł­nierz za­ła­do­wał amu­ni­cję do swo­jej broni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãmũˈɲit͡sʲja, AS: ãmũńicʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. amunicyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strzeliwo

Wiktionary


amunicyjny

zwią­za­ny z amu­ni­cją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z amu­ni­cją, do­ty­czą­cy amu­ni­cji

Wiktionary

Amu­ni­cyj­ny – żoł­nierz od­po­wie­dzial­ny za opie­kę nad amu­ni­cją do broni wy­ma­ga­ją­cej ob­słu­gi przez wię­cej niż jedną osobę.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. amunicja ż.

Wiktionary


amur

ryba z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. słod­ko­wod­na ryba z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych po­cho­dzą­ca ze wschod­niej Azji; ,

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Amur – rzeka we wschod­niej Azji
  • amur – ryba z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych
    • amur biały (Cte­nop­ha­ryn­go­don idel­la)
    • amur czar­ny (My­lop­ha­ryn­go­don pi­ce­us)
  • Amur Bła­go­wie­szczeńsk – ro­syj­ski klub pił­kar­ski
  • Amur Cha­ba­rowsk – ro­syj­ski klub ho­ke­jo­wy
  • Amur – re­po­zy­to­rium wy­daw­nictw na­u­ko­wych
  • Amur – typ ro­syj­skich okrę­tów – sta­wia­czy min i dwa okrę­ty o tej naz­wie
  • A-135 Amur - sy­stem an­ty­ba­li­stycz­ny
  • Amur – ro­syj­skie linie lot­ni­cze

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈãmur, AS: ãmur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Amur mrz.

Wiktionary


amurowy

→ amur


SJP.pl

Patrz:

amur

amursk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, po­ło­żo­ne w Kraju Cha­ba­row­skim, nad Amu­rem;

Wiktionary

Amursk ( Амурск) – mia­sto w Rosji, po­ło­żo­ne w Kraju Cha­ba­row­skim, nad Amu­rem, 45 km na pół­noc od

Wikipedia

Powiązane:

 przym. amurski

 rzecz. Amur mrz.

Wiktionary


amurski

→ Amur


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Amu­rem, do­ty­czą­cy Amuru

 (1.2) zwią­za­ny z Amur­skiem, do­ty­czą­cy Amur­ska

Wiktionary

Patrz:

Amur

Powiązane:

 rzecz. Amur m., Amursk m.

Wiktionary


amuzja

nie­u­mie­jęt­ność roz­poz­na­wa­nia me­lo­dii wsku­tek usz­ko­dze­nia kory móz­go­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nie­zdol­ność do roz­poz­na­wa­nia i do odt­wa­rza­nia me­lo­dii spo­wo­do­wa­na usz­ko­dze­niem mózgu;

Wiktionary

Amuz­ja ( amu­sia) – głu­cho­ta wy­biór­cza w sto­sun­ku do tonów mu­zycz­nych. Może to­wa­rzy­szyć afaz­ji lub roz­wi­nąć się sa­mo­dziel­nie. Roz­róż­niać na­le­ży amuz­ję czu­cio­wą sen­so­rycz­ną (wy­ra­ża­ją­cą się w utra­cie wy­o­bra­żeń mu­zycz­nych) i amuz­ję ru­cho­wą lub kon­struk­tyw­ną (mo­to­rycz­ną).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãˈmuzʲja, AS: ãmuzʹi ̯a

Wiktionary


amw

[czy­taj: a-em-WU]
1. skrót: Agen­cja Mie­nia Woj­sko­we­go;
2. skrót od: Aka­de­mia Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej;
3. skrót od: Ar­chi­wum Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • AMW – Agen­cja Mie­nia Woj­sko­we­go
  • AMW – Aka­de­mia Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej im. Bo­ha­te­rów We­ster­plat­te w Gdyni
  • AMW – Aka­de­mia Me­dycz­na im. Pia­stów Ślą­skich we Wroc­ła­wiu, od 2012 Uni­wer­sy­tet Me­dycz­ny im. Pia­stów Ślą­skich we Wroc­ła­wiu
  • AMW – Aka­de­mia Mu­zycz­na im. Fry­de­ry­ka Cho­pi­na w War­sza­wie, od 2008 Uni­wer­sy­tet Mu­zycz­ny Fry­de­ry­ka Cho­pi­na w War­sza­wie
  • AMW – Ar­chi­wum Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej
  • AMW – kod EMS kota ame­ry­kań­skie­go szorst­ko­wło­se­go
  • AMV

Wikipedia


amway

[czy­taj: AMłej] ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo hand­lo­we


SJP.pl

Amway – mię­dzy­na­ro­do­wa firma zaj­mu­ją­ca się sprze­da­żą bez­poś­red­nią. Mar­ka­mi firmy Amway są: Nu­tri­li­te (su­ple­men­ty diety), Amway Home (środ­ki czy­sto­ści), Ar­ti­stry (kos­me­ty­ki), eSpring (sy­ste­my do oczy­szcza­nia wody), XS (su­ple­men­ty spor­to­we, na­po­je ener­ge­tycz­ne), Gli­ster (hi­gie­ny jamy ust­nej), iCook (na­czy­nia ku­chen­ne i ak­ce­so­ria), Sa­ti­ni­que (pie­lę­gna­cja wło­sów, G&H (pie­lę­gna­cji ciała) oraz At­mosp­he­re Sky(sy­ste­my oczy­szcza­nia po­wie­trza).

Wikipedia


amy

1. [czy­taj: ejmi] obce imię żeń­skie;
2. [czy­taj: aMI] naz­wi­sko fran­cu­skie


SJP.pl

Amy – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Hauts-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Oise.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ły 342 osoby, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 27 osób/km² (wśród 2293 gmin Pi­kar­dii Amy pla­su­je się na 658. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 291.).

Wikipedia


amygdalina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny wy­stę­pu­ją­cy w na­sio­nach owo­ców pest­ko­wych, na­da­ją­cy im gorz­ki smak i mig­da­ło­wy aro­mat; amig­da­li­na


SJP.pl


amyl

1. grupa al­ki­lo­wa o pię­ciu ato­mach węgla; pen­tyl;
2. azo­tyn amylu - zwią­zek or­ga­nicz­ny (ciecz), sto­so­wa­ny m.in. jako lek w dła­wi­cy pier­sio­wej; azo­tyn pen­ty­lu, pen­ty­lu azo­tan(III)


SJP.pl


amylaza

enzym roz­kła­da­ją­cy wie­lo­cu­kry na cukry o mniej­szych czą­stecz­kach; dia­sta­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. enzym roz­kła­da­ją­cy cukry zło­żo­ne;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amyloza ż.

Wiktionary


amylen

wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny wy­stę­pu­ją­cy w czte­rech od­mia­nach izo­me­rycz­nych; pen­ten


SJP.pl


amylina

hor­mon pep­ty­do­wy zbu­do­wa­ny z 37 ami­nok­wa­sów wyt­wa­rza­ny w trzust­ce


SJP.pl

Amy­li­na ( Islet Amy­lo­id Po­ly­pep­ti­de, IAPP) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, hor­mon pep­ty­do­wy zbu­do­wa­ny z 37 ami­nok­wa­sów, wyt­wa­rza­ny przez ko­mór­ki beta wysp Lan­ger­han­sa w trzust­ce.

Amy­li­na jest wy­dzie­la­na do krwio­bie­gu wraz z wy­dzie­la­niem pod­sta­wo­wym in­su­li­ny, a także w od­po­wie­dzi na bo­dziec po­kar­mo­wy (spo­ży­cie po­sił­ku zwięk­sza jej uwal­nia­nie).

Wikipedia


amylodekstryna

pro­dukt poś­red­ni hy­dro­li­zy skro­bi ma­ją­cy za­sto­so­wa­nie w prze­my­śle


SJP.pl


amylograf

Amy­lo­graf – (grek. "amy­lum" – kroch­mal + -graf), apa­rat słu­żą­cy do po­mia­ru war­to­ści wy­pie­ko­wej mąki żyt­niej, oraz do po­mia­ru zdol­no­ści skro­bi do kle­i­ko­wa­nia.

Wikipedia


amyloid

1. wę­glo­wo­dan znaj­du­ją­cy się w ro­śli­nach
2. sub­stan­cja biał­ko­wa o cha­rak­te­rze pa­to­lo­gicz­nym, gro­ma­dzą­ca się w róż­nych tkan­kach or­ga­niz­mu przy przew­le­kłych sta­nach cho­ro­bo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. med. nie­roz­pu­szczal­ne biał­ko fi­bry­lar­ne, które gro­ma­dzi się w tkan­kach or­ga­niz­mu i two­rzy włó­kni­ste złogi;

Wiktionary

Amy­lo­id – szkod­li­we, nie­pra­wi­dło­we biał­ko przy­po­mi­na­ją­ce skro­bię, pow­sta­ją­ce w or­ga­niz­mie w wy­ni­ku dłu­gie­go prze­bie­gu wy­ni­szcza­ją­cych cho­rób, gro­ma­dzą­ce się mię­dzy na­czy­nia­mi wło­so­wa­ty­mi a tkan­ka­mi niek­tó­rych na­rzą­dów. Po­wo­du­je to ucisk i utrud­nie­nie (lub unie­moż­li­wie­nie) wy­mia­ny sub­stan­cji mię­dzy krwią i ko­mór­ka­mi. Scho­rze­nie to na­zy­wa­ne jest amy­lo­i­do­zą (skro­bia­wi­cą).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W móz­gach osób z cho­ro­bą Alz­he­i­me­ra stwier­dza się od­kła­da­nie amy­lo­i­du.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amyloidoza ż.

Wiktionary


amyloidowy

→ amy­lo­id


SJP.pl

Patrz:

amyloid

amyloidoza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba spi­chrze­nio­wa, w któ­rej w na­rzą­dach od­kła­da się pa­to­lo­gicz­ne biał­ko – amy­lo­id

Wiktionary

Amy­lo­i­do­za, ina­czej skro­bia­wi­ca lub be­ta­fi­bry­lo­za – scho­rze­nie po­le­ga­ją­ce na po­za­ko­mór­ko­wym od­kła­da­niu róż­nych ro­dza­jów bio­lo­gicz­nie nie­ak­tyw­ne­go biał­ka o bu­do­wie nie­roz­ga­łę­zio­nej i kon­fi­gu­ra­cji β-pliku, da­ją­ce­go cha­rak­te­ry­stycz­ny obraz w kry­sta­lo­gra­fii rent­ge­now­skiej, uo­gól­nio­ne lub zlo­ka­li­zo­wa­ne na­rzą­do­wo, naj­czę­ściej w ner­kach, wą­tro­bie, śle­dzio­nie, sercu i tar­czy­cy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ba­da­niu hi­sto­lo­gicz­nym pot­wier­dzo­no amy­lo­i­do­zę wą­tro­by.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. amyloid mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrobiawica

Wiktionary


amylopektyna

wie­lo­cu­kier wcho­dzą­cy w skład skro­bi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. wie­lo­cu­kier (a do­kład­niej roz­ga­łę­zio­ny po­li­mer glu­ko­zy) bę­dą­cy głów­nym skład­ni­kiem skro­bi; pod­sta­wo­wy po­li­sa­cha­ryd ro­ślin wyż­szych, peł­nią­cy rolę ma­te­ria­łu za­pa­so­we­go;

Wiktionary

Amy­lo­pek­ty­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, mocno roz­ga­łę­zio­ny wie­lo­cu­kier. Jest głów­nym skład­ni­kiem skro­bi, sta­no­wi otocz­kę jej zia­re­nek (ok. 80% masy). Od­po­wia­da za efekt pęcz­nie­nia skro­bi i jej zdol­no­ści do two­rze­nia zoli. Ma bar­dzo dużą masę czą­stecz­ko­wą (kilka mi­lio­nów u). Jej czą­stecz­kę two­rzą roz­ga­łę­zio­ne łań­cu­chy zbu­do­wa­ne z około 1000 reszt glu­ko­zy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­więk­sze ilo­ści amy­lo­pek­ty­ny znaj­du­ją się w zbo­żach i wa­rzy­wach ko­rze­nio­wych.

Wiktionary


amyloplast

be­zbarw­ne ciał­ko ko­mór­ki ro­ślin­nej syn­te­ty­zu­ją­ce skro­bię za­pa­so­wą i ma­ga­zy­nu­ją­ce ją w po­sta­ci zia­ren skro­bi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. le­u­ko­plast od­po­wie­dzial­ny za syn­te­zę i ma­ga­zy­no­wa­nie skro­bi w ko­mór­kach ro­ślin­nych

Wiktionary

Amy­lo­plast – ro­dzaj le­u­ko­pla­stu wyt­wa­rza­ją­cy i ma­ga­zy­nu­ją­cy skro­bię. Pow­sta­ją one bez­poś­red­nio z pro­pla­sty­dów. Pod wpły­wem świa­tła przeksz­tał­ca­ją się w chlo­ro­pla­sty.

Wy­stę­pu­ją w ko­mór­kach or­ga­nów spi­chrzo­wych, w ko­mór­kach cza­pecz­ki ko­rze­nia i w ko­mór­kach me­ry­ste­ma­tycz­nych w po­sta­ci jed­ne­go du­że­go ziar­na (np. ziem­niak, żyto, psze­ni­ca) lub wielu drob­nych (np. owies, ryż).

Wikipedia


amylowy

1. → amyl;
2. al­ko­hol amy­lo­wy - głów­ny skład­nik oleju fuz­lo­we­go, ubocz­ne­go pro­duk­tu w prze­my­śle spi­ry­tu­so­wym


SJP.pl


amyloza

skład­nik skro­bi zbu­do­wa­ny z glu­ko­zy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. li­nio­wy po­li­sa­cha­ryd zbu­do­wa­ny z reszt α-D-glu­ko­zy po­łą­czo­nych wią­za­nia­mi α(1→4); jeden z dwóch głów­nych skład­ni­ków skro­bi

Wiktionary

Nie mylić z: amy­la­zą.

Amy­lo­za – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, zło­żo­ny wie­lo­cu­kier, jeden ze skład­ni­ków skro­bi. Jest zbu­do­wa­na z nie­roz­ga­łę­zio­nych, skrę­co­nych śru­bo­wo łań­cu­chów glu­ko­zy, po­łą­czo­nych wią­za­nia­mi α-gli­ko­zy­do­wy­mi. Jej masa czą­stecz­ko­wa wy­no­si 10000–60000 u.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. amylaza ż.

Wiktionary


amyn

wy­krzy­knik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. rel. amen

Wiktionary


amynt

wy­krzy­knik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. …uży­wa­ny na za­koń­cze­nie chrze­ści­jań­skiej mod­lit­wy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk amyn

Wiktionary


amzonia

ro­śli­na z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ca w około 30 ga­tun­kach we wschod­nich re­jo­nach Azji i w Ame­ry­ce Pół­noc­nej


SJP.pl


an

skrót od: An­to­now (typ sa­mo­lo­tu); An


SJP.pl

forma ścią­gnię­ta

 (1.1) stpol. i on

 (1.2) stpol. a on, ale on

 (1.3) stpol. jak on

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • AN – oz­na­cze­nie ko­do­we An­ty­li Ho­len­der­skich we­dług ISO 3166-1
  • An (Anu) – bó­stwo su­me­ryj­skie (bóg nieba)
  • An – oz­na­cze­nie ra­dziec­kich sa­mo­lo­tów An­to­now
  • An – wspól­ny sym­bol ak­ty­now­ców
  • an – prze­di­mek nie­o­kre­ślo­ny w ję­zy­ku an­giel­skim
  • an – li­te­ra al­fa­be­tu gru­ziń­skie­go, przy­bie­ra­ją­ca po­stać li­te­ry ა
  • an – kod ję­zy­ka ara­goń­skie­go we­dług ISO 639
  • .an – kra­jo­wa do­me­na in­ter­ne­to­wa An­ty­li Ho­len­der­skich

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãn, AS: ãn

Wiktionary


an-

prze­dro­stek

 (1.1) war. a- (za­prze­cze­nie, brak cechy) w zło­że­niach przed sa­mo­gło­ską

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) anal­fa­be­ta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãn, AS: ãn

Wiktionary


an-nadżaf

fraza rze­czow­ni­ko­wa, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w środ­ko­wym Iraku, w po­bli­żu rzeki Eu­frat;

Wiktionary

An-Na­dżaf daw­niej Ne­dżef – mia­sto w środ­ko­wym Iraku, w po­bli­żu rzeki Eu­frat, 144 km na po­łud­nie od Bag­da­du, za­miesz­ka­ny przez ok. 0,5 mln miesz­kań­ców.

Me­czet z gro­bem zmar­łe­go w 661 roku ka­li­fa Alego Ibn Abi Ta­li­ba, ku­zy­na i zię­cia Ma­ho­me­ta, jest oś­rod­kiem kultu re­li­gij­ne­go i celem piel­grzy­mek szy­i­tów.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. nadżafski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. Nedżef

Wiktionary


ana

napis na re­cep­tach - "po równo"


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. zbiór róż­nych frag­men­tów dzieł, krót­kich ut­wo­rów, aneg­dot

forma ścią­gnię­ta

 (2.1) stpol. zob. an.

Wiktionary

Ana ( ‏عانة‎) – mia­sto w Iraku, w Al-Anbar. W 2009 roku li­czy­ło 17 025 miesz­kań­ców[].

Jest po­ło­żo­ne w za­chod­niej czę­ści kraju, nad Eu­fra­tem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈãna, AS: ãna

Wiktionary


anabaptysta

czło­nek pro­te­stanc­kiej grupy wyz­na­nio­wej prak­ty­ku­ją­cej chrzest osób do­ro­słych, a nie dzie­ci


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. osoba wyz­na­ją­ca ana­bap­tyzm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anabaptyzm mrz.

:: fż. anabaptystka ż.

 przym. anabaptystyczny

Wiktionary


anabaptystka

→ ana­bap­ty­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ko­bie­ta wyz­na­ją­ca ana­bap­tyzm

Wiktionary

Patrz:

anabaptysta

Powiązane:

 rzecz. anabaptyzm mrz.

:: fm. anabaptysta mos.

 przym. anabaptystyczny

Wiktionary


anabaptystyczny

→ ana­bap­ty­sta


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. zwią­za­ny z ana­bap­tyz­mem lub ana­bap­ty­sta­mi

Wiktionary

Patrz:

anabaptysta

Powiązane:

 rzecz. anabaptysta mos., anabaptystka ż., anabaptyzm mrz.

Wiktionary


anabaptyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. wyz­na­nie pro­te­stanc­kie odrzu­ca­ją­ce chrzest dzie­ci;

Wiktionary

Ana­bap­tyzm (z gr. "ana­bap­ti­ze­in" – „na nowo chrzcić”), no­wochrz­czeń­cy – jedno z wyz­nań pro­te­stanc­kich ist­nie­ją­ce od XVI wieku do dziś. Ra­dy­kal­ny nurt re­for­ma­cji.

Ana­bap­ty­ści byli zróż­ni­co­wa­nym ru­chem. Łą­czy­ło ich odrzu­ca­nie chrztu dzie­ci (który ich zda­niem chrztem nie był) oraz po­gląd o ko­niecz­no­ści za­sad­ni­czej zmia­ny życia spo­łecz­ne­go w celu po­wro­tu do ide­a­łów pier­wot­ne­go chrze­ści­jań­stwa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­an­ga­żo­wa­nie w eu­ro­pej­skie wojny re­li­gij­ne za­ha­mo­wa­ło roz­wój ana­bap­tyz­mu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anabaptysta mos., anabaptystka ż.

 przym. anabaptystyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nowochrzczeńcy

Wiktionary


anabaptyści

czło­nek pro­te­stanc­kiej grupy wyz­na­nio­wej prak­ty­ku­ją­cej chrzest osób do­ro­słych, a nie dzie­ci


SJP.pl


anabar

rzeka w Azji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w Ja­ku­cji, ucho­dzą­ca w po­sta­ci estu­a­rium do Za­to­ki Ana­bar­skiej na Morzu Łap­tie­wów;

Wiktionary

Ana­bar – rzeka w Rosji (Ja­ku­cja). Pły­nie na za­chód od Leny. Ucho­dzi w po­sta­ci estu­a­rium do Za­to­ki Ana­bar­skiej na Morzu Łap­tie­wów.

Rzeka ma dłu­gość 939 km oraz po­wierzch­nię do­rze­cza 81600. Rejon do­rze­cza rzeki Ana­bar ob­fi­tu­je w złoża dia­men­tów.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. anabarski

Wiktionary


anabarski

→ Ana­bar (rzeka w Rosji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ana­ba­rem, do­ty­czą­cy Ana­ba­ru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anabar mrz.

Wiktionary


anabazyna

al­ka­lo­id z grupy ni­ko­ty­ny, wy­stę­pu­ją­cy w li­ściach niek­tó­rych ga­tun­ków ty­to­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. al­ka­lo­id ro­ślin­ny o dzia­ła­niu tok­sycz­nym i ni­ko­ty­no­po­dob­nym, wy­stę­pu­ją­cy głów­nie w ro­śli­nach z ro­dza­ju Ana­ba­sis, w przesz­ło­ści sto­so­wa­ny jako in­sek­ty­cyd

Wiktionary

Ana­ba­zy­na ("ne­o­ni­ko­ty­na") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­lo­i­dów pi­ry­dy­no­wych, jeden z głów­nych ni­ko­ty­no­i­dów wy­stę­pu­ją­cy w ty­to­niu obok ni­ko­ty­ny i nor­ni­ko­ty­ny. Zbu­do­wa­na jest z pier­ście­nia pi­ry­dy­no­we­go po­łą­czo­ne­go bez­poś­red­nio z pier­ście­niem pi­pe­ry­dy­no­wym.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) wzór sumaryczny: wzór chemiczny|C10H14N2.

Wiktionary


anabella

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Ana­bel­la — imię ut­wo­rzo­ne wtór­nie na grun­cie an­glo­sa­skim spo­pu­la­ry­zo­wa­ne w li­te­ra­tu­rze i me­diach. Imię to po­cho­dzi od zło­że­nia dwóch in­nych: Anny, z he­braj­skie­go "han­nah" – pełna łaski i Iza­be­li – hisz­pań­skiej wer­sji imie­nia Isa­bel - (Je­za­bel) po­cho­dzą­cej od he­braj­skie­go Eli­sze­beth od któ­re­go po­cho­dzi także Elż­bie­ta. W Pol­sce imię to po­ja­wi­ło się razem z wpły­wa­mi fran­cu­ski­mi (Iza­bel­le) - "belle" po fran­cu­sku zna­czy pię­kna.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Imie­ni­ny Ana­bel­li są 26 lipca i 16 marca.

Wiktionary


anabena

ro­dzaj glonu na­le­żą­ce­go do sinic, wcho­dzą­ce­go w skład plank­to­nu, zwła­szcza wy­stę­pu­ją­ce­go w wo­dach słod­kich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ana­ba­e­na|ref=tak., słod­ko­wod­na si­ni­ca two­rzą­ca nit­ko­wa­te ko­lo­nie;

Wiktionary


anabiotyczny

zwią­za­ny z ana­bio­zą (np. or­ga­niz­my ana­bio­tycz­ne, stan ana­bio­tycz­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ana­bio­zy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anabioza ż.

Wiktionary


anabioza

od­wra­cal­ny stan po­zor­nej śmier­ci u zwie­rząt niż­szych i ro­ślin; u czło­wie­ka spo­wo­do­wa­ny przez sztucz­ną hi­ber­na­cję, sto­so­wa­ną przy cięż­kich ope­ra­cjach chi­rur­gicz­nych; życie uta­jo­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. od­wra­cal­ny stan po­zor­nej śmier­ci, krań­co­we­go ob­ni­że­nia ak­tyw­no­ści ży­cio­wej or­ga­niz­mu;

Wiktionary

Ana­bio­za ( anabíosis ‘oży­wia­nie’), życie uta­jo­ne – od­wra­cal­ny, przej­ścio­wy stan skraj­ne­go ob­ni­że­nia ak­tyw­no­ści ży­cio­wej (tzw. po­zor­nej śmier­ci) or­ga­niz­mu, bę­dą­cy od­po­wie­dzią na nie­ko­rzyst­ne wa­run­ki śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go (np. zbyt niska tem­pe­ra­tu­ra, nie­do­sta­tek wody).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. anabiotyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) życie utajone

Wiktionary


anabol

po­tocz­nie: śro­dek ana­bo­licz­ny


SJP.pl


anabolia

pro­ces zmian w prze­bie­gu mor­fo­ge­ne­zy od­po­wie­dzial­ny za po­ja­wia­nie się u osob­ni­ka cech ga­tun­ko­wych lub nie­o­bec­nych u przod­ków


SJP.pl

Ana­bo­lia – ro­dzaj owada z rzędu chru­ści­ków (In­sec­ta:Tri­chop­te­ra) z ro­dzi­ny Lim­nep­hi­li­dae. Larwy bu­du­ją domki z pia­sku i frag­men­tów ro­ślin lub de­try­tu­su. W Pol­sce naj­po­spo­lit­sza jest "Ana­bo­lia la­e­vis" - żyje w rze­kach i je­zio­rach. Rzad­sza jest "Ana­bo­lia fur­ca­ta", za­sied­la­ją­ca głów­nie wody pły­ną­ce, oraz "Ana­bo­lia ner­vo­sa" - wy­stę­pu­ją­ca w rze­kach i je­zio­rach głów­nie za­chod­niej Pol­ski. Larwy są bar­dzo trud­ne do roz­róż­nie­nia. W je­zio­rach i rze­kach wy­stę­pu­ją przy brze­gu za­drze­wio­nym, cza­sa­mi ma­so­wo.

Wikipedia


anaboliczność

→ ana­bo­licz­ny


SJP.pl

Patrz:

anaboliczny

anaboliczny

wspo­ma­ga­ją­cy, przy­spie­sza­ją­cy bu­do­wę i przeksz­tał­ca­nie związ­ków zło­żo­nych (np. leki ana­bo­licz­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ana­bo­li­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anabolizm mrz.

Wiktionary


anabolik

śro­dek zwięk­sza­ją­cy syn­te­zę bia­łek w or­ga­niz­mie oraz wyt­wa­rza­nie mu­ko­po­li­sa­cha­ry­dów, za­trzy­mu­ją­cy rów­nież w or­ga­niz­mie jony wap­nia, po­ta­su, fos­fo­ra­nów i kre­a­ty­ni­nę, sto­so­wa­ny nie­le­gal­nie jako śro­dek do­pin­gu­ją­cy; śro­dek ana­bo­licz­ny, ste­ryd ana­bo­licz­ny


SJP.pl


anabolizm

ro­dzaj prze­mian me­ta­bo­licz­nych po­le­ga­ją­cy na syn­te­zie zło­żo­nych związ­ków or­ga­nicz­nych ze związ­ków pro­stych, w wy­ni­ku któ­rych gro­ma­dzo­na jest ener­gia, sub­stan­cje za­pa­so­we oraz two­rzo­ne skład­ni­ki ko­mó­rek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fizj. część pro­ce­sów me­ta­bo­licz­nych w or­ga­niz­mie, które po­le­ga­ją na syn­te­zie zło­żo­nych związ­ków che­micz­nych z prost­szych, z to­wa­rzy­szą­cym zu­ży­ciem ener­gii

Wiktionary

Ana­bo­lizm (z gr. "ἀναβολή" od "ἁνά" 'w górę' i "βάλλειν" 'rzut') – grupa re­ak­cji che­micz­nych, w wy­ni­ku któ­rych z pro­stych sub­stra­tów pow­sta­ją związ­ki zło­żo­ne, gro­ma­dzą­ce ener­gię. Jest to ta część me­ta­bo­liz­mu, która zwią­za­na jest ze wzro­stem tka­nek or­ga­niz­mu (forma me­ta­bo­liz­mu ko­mór­ko­we­go). Czę­sto pro­ce­sy me­ta­bo­licz­ne dzie­li się na ana­bo­licz­ne (wzro­sto­we) i ka­ta­bo­licz­ne (zwią­za­ne z roz­kła­dem i za­ni­ka­niem ma­te­rii or­ga­nicz­nej).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. anaboliczny

 przysł. anabolicznie

Wiktionary


anachorecki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z ana­cho­re­tą, do­ty­czą­cy ana­cho­re­ty lub ana­cho­re­tyz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anachoreta mos., anachoretka ż., anachoretyzm mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pustelniczy

Wiktionary


anachoreta

czło­wiek pro­wa­dzą­cy asce­tycz­ne życie poś­wię­co­ne mod­lit­wom i kon­tem­pla­cji; pu­stel­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. czło­wiek pę­dzą­cy życie w odo­sob­nie­niu, w asce­zie, od­da­ją­cy się mod­lit­wie i roz­my­śla­niom

 (1.2) przen. osoba ży­ją­ca sa­mot­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nigdy nie my­śla­łem o życiu ana­cho­re­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaxɔˈrɛta, AS: ãnaχoreta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anachoretyzm m.

:: fż. anachoretka ż.

 przym. anachorecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pustelnik, eremita

 (1.2) odludek, samotnik

Wiktionary


anachoretka

→ ana­cho­re­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ko­bie­ta ży­ją­ca w odo­sob­nie­niu z po­wo­dów re­li­gij­nych

Wiktionary

Patrz:

anachoreta

Przykłady

 (1.1) Na wy­spie żyła od dwu­dzie­stu lat ana­cho­ret­ka, która od­da­ła się po­ku­cie i mod­lit­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anachoretyzm mrz.

:: fm. anachoreta m.

 przym. anachorecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eremitka, pustelnica, pustelniczka

Wiktionary


anachoretyzm

w hi­sto­rii: życie na pu­sty­ni jako wyraz skraj­nej asce­zy (pro­wa­dzo­ne np. przez mni­chów w Egip­cie i Syrii w pier­wszych wie­kach chrze­ści­jań­stwa)


SJP.pl

Ana­cho­re­tyzm (z ἀναχωρέω "ana­cho­reo" – „od­da­lam się”, „od­cho­dzę w górę”, tzn. od­cho­dzę z do­li­ny Nilu na pu­sty­nię) – forma re­li­gij­no­ści znana w chrze­ści­jań­stwie, ju­da­iz­mie, hin­du­iz­mie, bud­dyz­mie oraz is­la­mie. Ana­cho­re­ta udaje się w odo­sob­nie­nie, by spę­dzić asce­tycz­ne życie w sa­mot­no­ści, mod­ląc się, umart­wia­jąc i kon­tem­plu­jąc.

Wikipedia


anachroniczność

niez­god­ność z epoką, w któ­rej dana rzecz, osoba lub po­ję­cie wy­stę­pu­je; prze­ży­tek; niew­spół­czes­ność


SJP.pl


anachroniczny

1. prze­sta­rza­ły, nie na cza­sie, bę­dą­cy prze­żyt­kiem (np. ana­chro­nicz­ne po­glą­dy);
2. błęd­ny z po­wo­du umie­szcze­nia w cza­sie, w któ­rym nie wy­stę­po­wał lub nie wy­stę­pu­je (np. ana­chro­nicz­ne po­rów­na­nia)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) niez­god­ny z du­chem czasu lub obec­nym sta­nem wie­dzy

 (1.2) błęd­ny chro­no­lo­gicz­nie, przy­pi­su­ją­cy zja­wi­ska, fakty i ludzi do nie­wła­ści­wych cza­sów i epok hi­sto­rycz­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anachroniczność ż., anachronizm m.

 przysł. anachronicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) staroświecki, przestarzały, nieaktualny

 (1.2) ahistoryczny

Wiktionary


anachronizm

1. to, co jest niez­god­ne z du­chem czasu; prze­sta­rza­ła rzecz, prze­ży­tek
2. błąd chro­no­lo­gicz­ny
3. ele­ment świa­ta przed­sta­wio­ne­go nie­do­pa­so­wa­ny do opi­sy­wa­ne­go w ut­wo­rze czasu hi­sto­rycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) coś niez­god­ne­go z du­chem cza­sów i sta­nem wie­dzy, prze­sta­rza­łe­go (np. po­gląd, rzecz)

 (1.2) błąd chro­no­lo­gicz­ny, po­le­ga­ją­cy na umiej­sca­wia­niu w dzie­le przed­mio­tu, zja­wi­ska, za­cho­wa­nia itp., które miało miej­sce w innym cza­sie: po lub przed;

Wiktionary

Ana­chro­nizm ( ἀναχρονισμός "ana­chro­nis­mós", czyli „niez­god­ny w cza­sie”) – spo­sób wy­sło­wie­nia nie­do­pa­so­wa­ny do opi­sy­wa­ne­go w ut­wo­rze czasu hi­sto­rycz­ne­go. Jest to też po­ja­wie­nie się w tek­ście przed­mio­tów, osób, nie­na­le­żą­cych do opi­sy­wa­nej przez au­to­ra epoki lub cza­sów. Ana­chro­nizm wpro­wa­dzo­ny nieś­wia­do­mie przez au­to­ra jest błę­dem, ale czę­sto bywa sto­so­wa­ny ce­lo­wo jako chwyt li­te­rac­ki. Może peł­nić wów­czas rolę aluz­ji lub żartu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stary pro­fe­sor uży­wał tak wielu ana­chro­niz­mów ję­zy­ko­wych, że jego wy­kła­dy były kom­plet­nie niez­ro­zu­mia­łe.

 (1.2) Zna­la­złem w fil­mie o im­pe­rium rzym­skim kilka ana­chro­niz­mów, na przy­kład po­ka­za­no jeźdź­ców uży­wa­ją­cych strze­mion.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥, AS: ãnaχrõńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anachroniczność ż.

 przym. anachroniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) archaizm, przeżytek, nienowoczesność

Wiktionary


anadema

zdo­bio­na opa­ska na włosy w an­tycz­nej Gre­cji


SJP.pl


anadiploza

fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na roz­po­czy­na­niu no­we­go wersu wy­ra­zem, który znaj­do­wał się na końcu wersu po­przed­nie­go; con­du­pli­ca­tio


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na pow­tó­rze­niu na po­cząt­ku zda­nia lub czło­nu zda­nia ostat­nie­go wy­ra­zu lub wy­ra­zów zda­nia po­przed­nie­go

Wiktionary

Ana­di­plo­za (gr. ἀναδίπλωσις "anadíplōsis"), ina­czej pa­li­lo­gia (gr. παλιλογία "palilogía"), pod­wo­je­nie (łac. "geminātiō", "condūplicātiō") – fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na roz­po­czy­na­niu wersu lub zda­nia wy­ra­zem z po­prze­dza­ją­ce­go wersu lub zda­nia lub też na dwu­krot­nym pow­tó­rze­niu słowa na po­cząt­ku lub w środ­ku wy­po­wie­dzi.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) podwojenie

Wiktionary


anadromiczny

ana­dro­micz­ne ryby - ryby wpły­wa­ją­ce w górę rzeki w celu od­by­cia tarła


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) icht. taki, który od­by­wa wę­drów­kę w górę rzeki

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anadromowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anadromowy

Wiktionary


anadyr

1. mia­sto w Rosji;
2. rzeka w Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, sto­li­ca Czu­koc­kie­go Okrę­gu Au­to­no­micz­ne­go;

 (1.2) geogr. rzeka na Czu­kot­ce;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ana­dyr – rzeka w Rosji (Czu­kot­ka)
  • Ana­dyr – mia­sto w Rosji

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­więk­szym mia­stem, a za­ra­zem sto­li­cą Czu­koc­kie­go Okrę­gu Au­to­no­micz­ne­go jest por­to­we mia­sto Ana­dyr, le­żą­ce nad Mo­rzem Be­rin­ga.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnadɨr, AS: ãnadyr

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anadyrski

Wiktionary


anadyrski

→ Ana­dyr (rzeka lub mia­sto w Rosji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ana­dy­rem, do­ty­czą­cy Ana­dy­ru (mia­sta lub rzeki)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Anadyr mrz.

Wiktionary


anaerob

or­ga­nizm roz­wi­ja­ją­cy się w śro­do­wi­sku cza­so­wo lub trwa­le po­zba­wio­nym wol­ne­go tlenu; bezt­le­no­wiec, ana­e­ro­biont, anok­sy­biont


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) biol. or­ga­nizm, który nie po­trze­bu­je tlenu do życia i może roz­wi­jać się w śro­do­wi­sku bezt­le­no­wym

Wiktionary

Ana­e­rob (gr. "an" – prze­dro­stek oz­na­cza­ją­cy prze­cze­nie; "aer" – po­wie­trze; "bio" – żyję), bezt­le­no­wiec, ana­e­ro­biont, anok­sy­biont – or­ga­nizm roz­wi­ja­ją­cy się w wa­run­kach bezt­le­no­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ana­e­ro­by żyją w gle­bie, je­li­tach, na dnie je­zior bezt­le­no­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anaerobowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) beztlenowiec

Wiktionary


anaerobiczność

→ ana­e­ro­bicz­ny


SJP.pl

Patrz:

anaerobiczny

anaerobiczny

bezt­le­no­wy


SJP.pl


anaerobiont

or­ga­nizm roz­wi­ja­ją­cy się w śro­do­wi­sku cza­so­wo lub trwa­le po­zba­wio­nym wol­ne­go tlenu; bezt­le­no­wiec, ana­e­rob, anok­sy­biont


SJP.pl


anaerobiotyczność

→ ana­e­ro­bio­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

anaerobiotyczny

anaerobioza

anok­sy­bio­za; życie w śro­do­wi­sku po­zba­wio­nym tlenu


SJP.pl


anaerobowy

zwią­za­ny z ana­e­ro­bem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) nie­wy­ma­ga­ją­cy obec­no­ści tlenu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anaerob m., aerob m., anaerobowość ż., aerobowość ż.

 przym. aerobowy

 przysł. anaerobowo, aerobowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) beztlenowy

Wiktionary


anafalis

ana­fa­lis per­ło­wy - ro­śli­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych


SJP.pl

Ana­fa­lis ("Anap­ha­lis" DC.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je ok. 110 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją głów­nie na pół­ku­li pół­noc­nej, za­rów­no na ob­sza­rach o umiar­ko­wa­nym kli­ma­cie, jak i w tro­pi­kach na du­żych wy­so­ko­ściach. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je Ame­ry­kę Pół­noc­ną na pół­noc od pół­noc­ne­go Mek­sy­ku, Azję w jej czę­ści środ­ko­wej, po­łud­nio­wej i wschod­niej, poza tym Nową Gwi­neę i Chile.

Wikipedia


anafaza

jedna z faz po­dzia­łu jądra ko­mór­ko­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. trze­cia faza po­dzia­łu ko­mór­ko­we­go

Wiktionary

Ana­fa­za – trze­cia faza po­dzia­łu ko­mór­ki wy­stę­pu­ją­ca po me­ta­fa­zie, a przed te­lo­fa­zą. Wy­stę­pu­je za­rów­no w mi­to­zie jak i w me­jo­zie, przy czym w tym dru­gim po­dzia­le wy­stę­pu­je dwu­krot­nie i oz­na­cza­na jest mia­nem "ana­fa­za I" (pod­czas me­jo­zy I) i "ana­fa­za II" (pod­czas me­jo­zy II).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ana­fa­za do­ty­czy za­rów­no mi­to­zy, jak i me­jo­zy.

Wiktionary


anafi

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. grec­ka wyspa na Morzu Egej­skim, w po­łud­nio­wej czę­ści ar­chi­pe­la­gu Cy­klad;

 (1.2) geogr. adm. gmina w Gre­cji, w re­gio­nie Wyspy Egej­skie Po­łud­nio­we, obej­mu­ją­ca wyspę Anafi (1.1) i kilka mniej­szych w są­siedzt­wie;

Wiktionary

Anafi ( Ανάφη) – grec­ka wyspa na Morzu Egej­skim, na­le­ży do ar­chi­pe­la­gu Cy­klad. Po­pu­la­cja wyspy wy­no­si 273 miesz­kań­ców na­to­miast po­wierzch­nia 40,4 km². Anafi leży na wschód od innej wyspy San­to­ri­ni.

Leży w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Wyspy Egej­skie, w re­gio­nie Wyspy Egej­skie Po­łud­nio­we, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Thira, w gmi­nie Anafi.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Anafiotika ż.

Wiktionary


anafilaksja

ro­dzaj ogól­no­u­stro­jo­wej, sil­nej re­ak­cji aler­gicz­nej typu na­tych­mia­sto­we­go, która na­stę­pu­je po ek­spo­zy­cji na aler­gen; re­ak­cja ana­fi­lak­tycz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ro­dzaj ogól­no­u­stro­jo­wej re­ak­cji aler­gicz­nej typu na­tych­mia­sto­we­go, która ma miej­sce po ek­spo­zy­cji na aler­gen;

Wiktionary

Ana­fi­lak­sja, wstrząs ana­fi­lak­tycz­ny (łac. "anap­hy­la­xia, com­mo­tus anap­hy­la­ci­ti­cus"; ang. "anap­hy­la­xis, anap­hy­lac­tic shock") – ro­dzaj na­głej, cięż­kiej re­ak­cji aler­gicz­nej lub nie­a­ler­gicz­nej, która może być przy­czy­ną zgonu (zob. wstrząs). Ana­fi­lak­sja ma cha­rak­ter re­ak­cji ogól­no­u­stro­jo­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy ana­fi­lak­sję cięż­ko wy­le­czyć?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnafʲiˈlaksʲja, AS: ãnafʹilaksʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pseudoanafilaksja ż.

 przym. anafilaktyczny, anafilaktoidalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wstrząs anafilaktyczny

Wiktionary


anafilaktyczny

→ ana­fi­lak­sja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z ana­fi­lak­sją, do­ty­czą­cy ana­fi­lak­sji

Wiktionary

Patrz:

anafilaksja

Powiązane:

 rzecz. anafilaksja ż.

Wiktionary


anafora

fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na pow­tó­rze­niu tego sa­me­go słowa lub wy­ra­że­nia na po­cząt­ku ko­lej­nych seg­men­tów tek­stu; epa­na­fo­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. od­wo­ła­nie się w wy­po­wie­dzi do cze­goś, co wcze­śniej zo­sta­ło już wspom­nia­ne

 (1.2) liter. fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na pow­tó­rze­niu tego sa­me­go słowa lub zwro­tu na po­cząt­ku ko­lej­nych wer­sów, zdań lub fraz, co służy wzmoc­nie­niu wy­ra­zu emo­cjo­nal­ne­go lub ryt­micz­ne­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ana­fo­ra – po­ję­cie z za­kre­su li­te­ra­tu­ry
  • ana­fo­ra – po­ję­cie z za­kre­su li­tur­gii chrze­ści­jań­skiej

Wikipedia


anaforetyczny

→ ana­fo­re­za


SJP.pl

Patrz:

anaforeza

anaforeza

wę­drów­ka ujem­nie na­ła­do­wa­nych czą­stek w kie­run­ku elek­tro­dy do­dat­niej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. elektr. zja­wi­sko za­cho­dzą­ce w pły­nach pod wpły­wem pola elek­trycz­ne­go, po­le­ga­ją­ce na ruchu ujem­nie na­ła­do­wa­nych czą­stek w kie­run­ku anody

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anaforetyczny

Wiktionary


anaforyczny

1. w ut­wo­rze li­te­rac­kim, po­ez­ji: wy­ko­rzy­stu­ją­cy ana­fo­rę jako śro­dek sty­li­stycz­ny;
2. za­i­mek ana­fo­rycz­ny - za­i­mek uży­wa­ny w celu na­wią­za­nia do zda­nia wcze­śniej­sze­go, za­stę­pu­je pow­tór­ne uży­cie tego sa­me­go rze­czow­ni­ka, zwy­kle ostat­nie­go rze­czow­ni­ka z po­przed­nie­go zda­nia, np. "on" od­no­szą­cy się do ko­cie­go ogona w zda­niach: "Kot miał ster­czą­cy ogon. Był on rudy."


SJP.pl


anafrodyzja

brak chęci współ­ży­cia sek­su­al­ne­go


SJP.pl


anafrodyzjak

śro­dek ob­ni­ża­ją­cy po­bud­li­wość i spraw­ność sek­su­al­ną


SJP.pl

Ana­fro­dyz­jak – sub­stan­cja zmniej­sza­ją­ca po­bud­li­wość sek­su­al­ną. Ana­fro­dyz­ja­ki po­da­je się, mię­dzy in­ny­mi, oso­bom po­peł­nia­ją­cym prze­stęp­stwa sek­su­al­ne. Sub­stan­cja ta ob­ni­ża popęd płcio­wy lub nawet po­wo­du­je uwol­nie­nie się od pre­sji po­trze­by sek­su­al­nej.

Nie ist­nie­ją ana­fro­dyz­ja­ki, które tłu­mi­ły­by li­bi­do bez po­wo­do­wa­nia istot­niej­szych skut­ków ubocz­nych w or­ga­niz­mie.

Wikipedia


anagen

ak­tyw­na faza wzro­stu włosa


SJP.pl


anageneza

stop­nio­wy roz­wój ewo­lu­cyj­ny or­ga­niz­mów po­wo­du­ją­cy przeksz­tał­ce­nie się jed­ne­go ga­tun­ku w inny; ewo­lu­cja fi­le­tycz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. ewo­lu­cyj­ny pro­ces przeksz­tał­ca­nia się jed­ne­go ga­tun­ku w inny bez roz­ga­łę­zie­nia drze­wa ro­do­we­go, czyli bez pow­sta­wa­nia no­wych, bocz­nych linii ewo­lu­cyj­nych

Wiktionary

Ana­ge­ne­za, trans­for­ma­cja fi­le­tycz­na – ewo­lu­cyj­na zmia­na cech całej po­pu­la­cji da­ne­go ga­tun­ku do­pro­wa­dza­ją­ca do tak istot­nej róż­ni­cy w po­rów­na­niu z po­pu­la­cją wyj­ścio­wą (po­cząt­ko­wą), że nowa po­pu­la­cja może być uz­na­na za nowy ga­tu­nek bio­lo­gicz­ny, a po­pu­la­cja po­cząt­ko­wa – za ga­tu­nek wy­mar­ły. W trans­for­ma­cji ana­ge­ne­tycz­nej nie pow­sta­je żadna grupa sio­strza­na dla no­we­go ga­tun­ku.

Wikipedia


anagenowy

→ ana­gen


SJP.pl

Patrz:

anagen

anaglif

1. gra świa­teł i cieni da­ją­ca wra­że­nie re­lie­fu;
2. dwa wy­dru­ko­wa­ne obra­zy jed­ne­go przed­mio­tu, da­ją­ce wra­że­nie wi­dze­nia ste­re­o­sko­po­we­go przy oglą­da­niu przez od­po­wied­nie oku­la­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jeden z typów ry­sun­ku lub fo­to­gra­fii ste­re­o­sko­po­wej, da­ją­cy złu­dze­nie trój­wy­mia­ru pod­czas oglą­da­nia za po­mo­cą spe­cjal­nych, naj­czę­ściej czer­wo­no-nie­bie­skich, oku­la­rów;

 (1.2) szt. ryta, kuta lub od­le­wa­na pła­sko­rzeź­ba, sta­no­wią­ca zwy­kle de­ko­ra­cję na­czyń

 (1.3) gra świa­teł i cieni da­ją­ca wra­że­nie re­lie­fu

Wiktionary

Ana­glif

Ana­glif – jeden z typów ry­sun­ku lub fo­to­gra­fii ste­re­o­sko­po­wej, da­ją­cy złu­dze­nie trój­wy­mia­ru pod­czas oglą­da­nia za po­mo­cą spe­cjal­nych, naj­czę­ściej czer­wo­no-cy­ja­no­wych (tur­ku­so­wych), oku­la­rów. Spo­rzą­dze­nie ana­gli­fów po­le­ga na na­ło­że­niu na sie­bie dwóch zdjęć, wy­ko­na­nych z lek­kim po­zio­mym prze­su­nię­ciem, od­po­wia­da­ją­cym obra­zom dla le­we­go i pra­we­go oka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ana­gli­fy two­rzy się przez na­kła­da­nie na sie­bie, ale z lek­kim prze­su­nię­ciem, dwóch obra­zów tego sa­me­go przed­mio­tu, wy­dru­ko­wa­nych w róż­nych ko­lo­rach.

 (1.2) Na świą­ty­niach egip­skich jest wiele ana­gli­fów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnaɡlʲif, AS: ãnaglʹif

Wiktionary


anaglificzny

do­ty­czą­cy ana­gli­fu


SJP.pl


anaglifowy

→ ana­glif


SJP.pl

Patrz:

anaglif

anagnoryzm

za­bieg kom­po­zy­cyj­ny, scena na­głe­go roz­poz­na­nia przez bo­ha­te­ra w niez­na­nej oso­bie kogoś bli­skie­go, sto­so­wa­ny w ut­wo­rach li­te­rac­kich, np. Ody­se­ja, Ore­ste­ja, Ską­piec


SJP.pl

Ana­gno­ryzm (gr. "anagnōrismós") – motyw wy­stę­pu­ją­cy w li­te­ra­tu­rze i dra­ma­cie an­tycz­nym po­le­ga­ją­cy na na­głym roz­poz­na­niu przez bo­ha­te­ra kogoś bli­skie­go w niez­na­nej oso­bie, ujaw­nie­nia po­kre­wień­stwa mię­dzy dzia­ła­ją­cy­mi oso­ba­mi Naj­czę­ściej jest to roz­wią­za­nie kon­flik­tu i roz­wi­kła­nie in­try­gi po­przez ujaw­nie­nie po­kre­wień­stwa po­mię­dzy da­ny­mi oso­ba­mi.

Wikipedia


anagogiczny

pod­no­szą­cy na duchu, wznio­sły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) teol. chrzesc. pod­no­szą­cy na duchu, wznio­sły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sens du­cho­wy z kolei dzie­lił się na sens ale­go­rycz­ny, od­sła­nia­ją­cy praw­dy wiary, mo­ral­ny, za­wie­ra­ją­cy normy po­stę­po­wa­nia w życiu, i ana­go­gicz­ny, od­no­szą­cy się do życia po śmier­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaɡɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: ãnagoǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anagogia

Wiktionary


anagram

wyraz (wy­ra­że­nie, zda­nie) ut­wo­rzo­ny przez prze­sta­wie­nie liter lub sylab in­ne­go wy­ra­zu (wy­ra­że­nia, zda­nia); ana­gra­mat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz lub ze­spół wy­ra­zów, pow­sta­ły przez zmia­nę ko­lej­no­ści liter in­ne­go wy­ra­zu lub ze­spo­łu wy­ra­zów;

Wiktionary

Ana­gram – nazwa wy­wo­dzą­ca się od słów grec­kich: "ana-" (nad) oraz "grámma" (li­te­ra), oz­na­cza wyraz, wy­ra­że­nie lub całe zda­nie pow­sta­łe przez prze­sta­wie­nie liter bądź sylab in­ne­go wy­ra­zu lub zda­nia, wy­ko­rzy­stu­ją­ce wszyst­kie li­te­ry (gło­ski bądź sy­la­by) ma­te­ria­łu wyj­ścio­we­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sal­va­dor Dalí otrzy­mał od Fran­cu­za przez­wi­sko bę­dą­ce ana­gra­mem jego pse­u­do­ni­mu: Avida Dol­lars (po fran­cu­sku: „chci­wy do­la­rów”).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnaɡrãm, AS: ãnagrãm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anagramowanie n.

Wiktionary


anagramat

daw­niej: wyraz (wy­ra­że­nie, zda­nie) ut­wo­rzo­ny przez prze­sta­wie­nie liter lub sylab in­ne­go wy­ra­zu (wy­ra­że­nia, zda­nia); ana­gram


SJP.pl


anagramator

pro­gram do wy­szu­ki­wa­nia wy­ra­zów z po­da­ne­go ze­sta­wu liter


SJP.pl


anagramatyczny

zwią­za­ny z ana­gra­ma­tem (ana­gra­mem), po­le­ga­ją­cy na prze­sta­wie­niu liter (np. od­czy­ta­ne w spo­sób ana­gra­ma­tycz­ny); ana­gra­mo­wy


SJP.pl


anagramowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. prze­sta­wia­nie liter w wy­ra­zie w celu ut­wo­rze­nia no­we­go słowa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anagram m.

 czas. anagramować

Wiktionary


anagramować

prze­sta­wić, prze­sta­wiać li­te­ry lub sy­la­by w wy­ra­zie w taki spo­sób, by pow­stał nowy wyraz


SJP.pl


anagramowy

zwią­za­ny z ana­gra­mem, po­le­ga­ją­cy na prze­sta­wie­niu liter (np. od­czy­ta­ne w spo­sób ana­gra­mo­wy, rebus ana­gra­mo­wy); ana­gra­ma­tycz­ny


SJP.pl


anagramówka

rzad­ko, po­tocz­nie: za­gad­ka opar­ta na ana­gra­mie, po­le­ga­ją­ca na prze­sta­wie­niu liter lub sylab wy­ra­zów, wy­ra­żeń, zdań


SJP.pl

Ana­gra­mów­ka – ro­dzaj dia­gra­mo­we­go za­da­nia sza­ra­dziar­skie­go po­le­ga­ją­ce­go na wpi­sy­wa­niu do dia­gra­mu wy­ra­zów bę­dą­cych ana­gra­ma­mi zde­fi­nio­wa­nych lub po­da­nych wy­ra­zów lub zwro­tów.

Wikipedia


anaheim

[czy­taj: Ana­hajm] mia­sto w USA


SJP.pl

Ana­he­im – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ka­li­for­nia. Mia­sto zo­sta­ło za­ło­żo­ne w 1857 przez imi­gran­tów nie­miec­kich. Prawa miej­skie otrzy­ma­ło w 1915 r.

Wikipedia


anahit

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mit. or­miań­ska bo­gi­ni płod­no­ści, uz­dra­wia­nia, mą­dro­ści i wody, we wcze­śniej­szych mi­tach rów­nież bo­gi­ni wojny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ti­ri­da­tes III, pier­wszy chrze­ści­jań­ski wład­ca, po­cząt­ko­wo skła­dał ofia­ry bo­gi­ni Ana­hit.

Wiktionary


anahita

Ana­hi­ta (آناهیتا, awest. "Ared­wi Sura Ana­hi­ta" "Wil­got­na Ja­śnie­ją­ca Nie­ty­kal­na", npers. "Nahid") – w daw­nej re­li­gii irań­skiej bo­gi­ni, póź­niej ja­za­ta, słod­kiej wody i płod­no­ści oraz po­rząd­ku spo­łecz­ne­go, zwana też Naną (Pia­stun­ką). Imię Ana­hi­ta wzię­ła od mi­tycz­nej rzeki.

Wikipedia


anaklet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Ana­klet ( Ana­kle­tus; ur. w I wieku zm. ok. 88/91 w Rzy­mie) – mę­czen­nik i świę­ty Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go, 3. pa­pież w okre­sie od ok. 76/79 do 88/91 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W kon­sek­wen­cji Ana­klet II zo­stał ek­sko­mu­ni­ko­wa­ny przez In­no­cen­te­go II.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Klet m.

Wiktionary


anakolut

nie­po­praw­na kon­struk­cja skład­nio­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. zda­nie nie­po­praw­ne pod wzglę­dem skład­nio­wym

Wiktionary

Ana­ko­lut (gr. ἀνακόλουθον "ana­kó­lo­ut­hon" „po­zba­wio­ny związ­ku, nie­lo­gicz­ny” od ἀν- "an-" „bez” i ἀκόλουθος "akó­lo­ut­hos" „na­stę­pu­ją­cy”) – błąd skład­nio­wy znieksz­tał­ca­ją­cy bu­do­wę zda­nia w taki spo­sób, że za­ni­ka zwią­zek lo­gicz­ny mię­dzy jego czło­na­mi. Ina­czej mó­wiąc, jest to wy­po­wiedź zor­ga­ni­zo­wa­na skład­nio­wo tak, że jej po­szcze­gól­ne czło­ny kłócą się z po­rząd­kiem lo­gicz­nym zda­nia i są nie­po­praw­ne pod wzglę­dem gra­ma­tycz­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) „Idąc do szko­ły, wy­ko­le­ił się tram­waj” to przy­kład ana­ko­lu­tu.

Wiktionary


anakolutowy

przy­miot­nik od: ana­ko­lut


SJP.pl


anakolutyczny

→ ana­ko­lut


SJP.pl

Patrz:

anakolut

anakonda

wąż z ro­dzi­ny du­si­cie­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) herp. ziem­no­wod­ny wąż za­miesz­ku­ją­cy lasy tro­pi­kal­ne, naj­więk­szy du­si­ciel;

 (1.2) uczn. penis

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­lu­ją­ca ana­kon­da leży za­nu­rzo­na w wo­dzie, wy­sta­wia­jąc czu­bek głowy i cze­ka­jąc na ofia­rę, którą dusi swo­i­mi splo­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈkɔ̃nda, AS: ãnakõnda

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anakondowy

Wiktionary


anakondowy

przy­miot­nik od: ana­kon­da


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ana­kon­dą, do­ty­czą­cy ana­kon­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anakonda ż.

 przym. anakondzi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. anakondzi

Wiktionary


anakondzi

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z ana­kon­dą, do­ty­czą­cy ana­kon­dy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anakondowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anakondowy

Wiktionary


anakreont

Ana­kre­ont (ok. 570-ok. 485 p.n.e.), poeta grec­ki


SJP.pl


anakreontowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ana­kre­on­ta lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


anakreontyczny

→ ana­kre­on­tyk


SJP.pl

Patrz:

anakreontyk

anakreontyk

utwór po­e­tyc­ki, na­wią­zu­ją­cy do formy stwo­rzo­nej przez Ana­kre­on­ta, sła­wią­cy uroki życia, wino, śpiew, bie­sia­dę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. wiersz o te­ma­ty­ce bie­siad­nej, we­so­łej lub ru­basz­nej;

Wiktionary

Ana­kre­on­tyk – wier­szo­wa­ny utwór li­te­rac­ki o te­ma­ty­ce bie­siad­nej, we­so­łej lub ru­basz­nej, sła­wią­cy uroki życia, opo­wia­da­ją­cy o mi­ło­ści w spo­sób żar­to­bli­wy. Nazwa ga­tun­ku po­cho­dzi od grec­kie­go poety Ana­kre­on­ta z Teos (VI w. p.n.e.), który uksz­tał­to­wał styl i miarę wier­szo­wą wier­sza ana­kre­on­tej­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ana­kre­on­ty­ki an­tycz­ne znieksz­tał­ci­ły po­nad­to wi­ze­ru­nek poety, kre­śląc jego por­tret jako pi­ja­ka i roz­pust­ni­ka […].

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnakrɛˈɔ̃ntɨk, AS: ãnakreõntyk

Wiktionary


anakruza

w mu­zy­ce ina­czej przed­takt


SJP.pl

Ana­kru­za, przed­takt (gr. "ανακρουσις") – nie­ak­cen­to­wa­na sy­la­ba (jedna lub dwie), która znaj­du­je się przed pier­wszą zgło­ską ak­cen­to­wa­ną w danym wer­sie sy­la­bo­to­nicz­nym. Ana­kru­za cha­rak­te­ry­zu­je się tym, że tych sylab nie wli­cza się do da­ne­go ra­chun­ku stóp me­trycz­nych. Ter­min ana­kru­za zo­stał przy­ję­ty w po­ez­ji na po­cząt­ku XIX w. z te­o­rii mu­zy­ki.

Wikipedia


anaksagoras

Anak­sa­go­ras z Kla­dzo­men (ok. 500 p.n.e. - ok. 428 p.n.e.), grec­ki fi­lo­zof


SJP.pl

Anak­sa­go­ras ( Ἀναξαγόρας; ur. ok. 500 p.n.e., zm. ok. 428 p.n.e.) – grec­ki fi­lo­zof.

Wikipedia


anaksymander

Anak­sy­man­der z Mi­le­tu (ok. 610-546 p.n.e.) - jeden z pier­wszych joń­skich fi­lo­zo­fów przy­ro­dy


SJP.pl

Anak­sy­man­der z Mi­le­tu (gr. Ἀναξίμανδρος ὁ Μιλήσιος "Anak­si­man­dros ho Mi­le­sios", ok. 610–546 p.n.e.) – sta­ro­grec­ki fi­lo­zof i po­li­tyk, jeden z pier­wszych joń­skich fi­lo­zo­fów przy­ro­dy, re­pre­zen­tant szko­ły mi­le­zyj­skiej jako praw­do­po­dob­ny uczeń Ta­le­sa i na­u­czy­ciel Anak­sy­me­ne­sa. Po­dej­rze­wa się, że był au­to­rem pier­wsze­go w hi­sto­rii ludz­ko­ści dzie­ła fi­lo­zo­ficz­ne­go, zna­ne­go pod ty­tu­łem "O na­tu­rze" lub "O przy­ro­dzie" ( Περὶ φύσεως, "Peri phy­se­os").

Wikipedia


anaksymandrowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Anak­sy­man­dra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


anaksymenes

Anak­sy­me­nes z Mi­le­tu (ok. 585 - 525 p.n.e.), fi­lo­zof grec­ki


SJP.pl

Anak­sy­me­nes z Mi­le­tu (gr. Άναξιμένης, ur. ok. 585 p.n.e., zm. ok. 525 p.n.e.) – pre­so­kra­tej­ski joń­ski fi­lo­zof przy­ro­dy, uczeń Anak­sy­man­dra, na­le­żą­cy do szko­ły mi­le­zyj­skiej.

Wikipedia


anaksymenesowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Anak­sy­me­ne­sa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


anal

wul­gar­nie: pe­ne­tra­cja od­by­tu part­ne­ra sek­su­al­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. pot. sek­su­al­ny sto­su­nek anal­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈãnal, AS: ãnal

Wiktionary

Powiązane:

 przym. analny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stosunek analny, seks analny

Wiktionary


analcym

mi­ne­rał ska­łot­wór­czy, uwod­nio­ny gli­no­krze­mian sodu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. po­spo­li­ty mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, za­li­cza­ny do grupy ze­o­li­tów;

Wiktionary

Anal­cym – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, za­li­cza­ny do grupy ze­o­li­tów (oraz ze wzglę­du na wiele cech wspól­nych także do grupy ska­le­niow­ców). Jest mi­ne­ra­łem bar­dzo po­spo­li­tym, jego pra­wi­dło­we krysz­ta­ły na­le­żą jed­nak do rzad­ko­ści.

Nazwa po­cho­dzi od gr. "anal­kis" = słaby, bez­sil­ny; na­wią­zu­je do sła­bych moż­li­wo­ści na­e­lek­try­zo­wa­nia się tego mi­ne­ra­łu pod­czas po­cie­ra­nia.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. analcymowy

Wiktionary


analekta

zbiór frag­men­tów dzieł lub ca­łych dzieł, przez­na­czo­ny do celów dy­dak­tycz­nych lub na­u­ko­wych; wy­pi­sy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zbiór wy­bra­nych tek­stów, frag­men­tów pism lub cy­ta­tów, czę­sto upo­rząd­ko­wa­nych te­ma­tycz­nie lub chro­no­lo­gicz­nie

Wiktionary

Ana­lek­ta, ana­lec­ta ( ἀνάλεκτα, "análekta" – rze­czy wy­bra­ne) – zbiór nie­wiel­kich dzieł lub frag­men­tów więk­szych ut­wo­rów, jed­ne­go lub kilku au­to­rów, opa­trzo­ny przy­pi­sa­mi źró­dło­wy­mi, przez­na­czo­ny zwy­kle do celów na­u­ko­wo-dy­dak­tycz­nych.

Wikipedia


analemmatyczny

zegar ana­lem­ma­tycz­ny - zegar sło­necz­ny wska­zu­ją­cy go­dzi­nę cie­niem rzu­ca­nym przez pręt znaj­du­ją­cy się w środ­ku tar­czy


SJP.pl


analeptyk

lek po­bu­dza­ją­cy krót­kotr­wa­le oś­rod­ko­wy układ ner­wo­wy i głów­ny oś­ro­dek od­de­cho­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. śro­dek, który po­bu­dza oś­rod­ko­wy układ ner­wo­wy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. analeptyczny

Wiktionary


analfabeta

1. do­ro­sła osoba nie­u­mie­ją­ca czy­tać i pisać;
2. prze­no­śnie: osoba nie­ma­ją­ca zu­peł­nie wie­dzy w danej dzie­dzi­nie; igno­rant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) eduk. czło­wiek do­ro­sły nie­u­mie­ją­cy czy­tać ani pisać, czyli niez­na­ją­cy al­fa­be­tu

 (1.2) przen. pot. pejor. ktoś zu­peł­nie niez­na­ją­cy się na czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Duża licz­ba ludzi w Afry­ce to anal­fa­be­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnalfaˈbɛta, AS: ãnalfabeta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analfabetyzm m.

:: fż. analfabetka ż.

 przym. analfabetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niepiśmienny, niegramotny, nieczytaty i niepisaty

 (1.2) ciemniak, ignorant, laik, niekumaty, nieuk, profan

Wiktionary


analfabetka

ko­bie­ta nie umie­ją­ca czy­tać i pisać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eduk. ko­bie­ta nie­po­tra­fią­ca pisać i czy­tać

 (1.2) przen. pot. pejor. / eufem. ko­bie­ta zu­peł­nie niez­na­ją­ca się na czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ona jest kom­plet­ną anal­fa­bet­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnalfaˈbɛtka, AS: ãnalfabetka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analfabetyzm m.

:: fm. analfabeta m.

 przym. analfabetyczny

Wiktionary


analfabetyzm

1. brak umie­jęt­no­ści czy­ta­nia i pi­sa­nia u do­ro­słych osób;
2. prze­no­śnie: zu­peł­ny brak wie­dzy w ja­kiejś dzie­dzi­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) eduk. brak umie­jęt­no­ści czy­ta­nia i / lub pi­sa­nia;

Wiktionary

Anal­fa­be­tyzm (gr. ἀναλφάβητος "niez­na­ją­cy liter") – w ro­zu­mie­niu po­pu­lar­nym jest to brak umie­jęt­no­ści pi­sa­nia i czy­ta­nia oraz wy­ko­ny­wa­nia czte­rech pod­sta­wo­wych dzia­łań ma­te­ma­tycz­nych u osób do­ro­słych, tj. we­dług kry­te­riów UNESCO – po­wy­żej 15. roku życia. Osoby nie­po­sia­da­ją­ce ta­kich umie­jęt­no­ści na­zy­wa­ne są „anal­fa­be­ta­mi”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 1814 roku wpro­wa­dzo­no w Danii obo­wią­zek szkol­ny i dziś anal­fa­be­tyzm uważa się tam za wy­e­li­mi­no­wa­ny.

 (1.1) Roz­miar opi­sy­wa­nych po­ra­żek ma­te­ma­tycz­nych pro­wa­dzi nie­u­chron­nie do wnio­sku, że obok anal­fa­be­tyz­mu funk­cjo­nal­ne­go zwią­za­ne­go z nie­kom­pe­tent­nym czy­ta­niem i pi­sa­niem, ist­nie­je zja­wi­sko, które można by naz­wać anal­fa­be­tyz­mem ma­te­ma­tycz­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analfabeta m., analfabetka ż.

 przym. analfabetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. niegramotność

Wiktionary


analgan

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­bó­lo­we­go i prze­ciw­go­rącz­ko­we­go, za­wie­ra­ją­ce­go me­ta­mi­zol so­do­wy


SJP.pl


analgetyczny

1. uśmie­rza­ją­cy, ła­go­dzą­cy ból, po­moc­ny w le­cze­niu bólu; prze­ciw­bó­lo­wy;
2. nie­wraż­li­wy na ból


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. nie­czu­ły na ból

 (1.2) med. zmniej­sza­ją­cy ból

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnalɡɛˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ãnalgetyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analgetyk m., analgezja ż.

 przym. analgezowy

 temsłow. algo-, algi-, alge-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przeciwbólowy

Wiktionary


analgetyk

lek znie­czu­la­ją­cy, prze­ciw­bó­lo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. śro­dek prze­ciw­bó­lo­wy, lek prze­ciw­bó­lo­wy;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analgezja ż.

 przym. analgetyczny

Wiktionary


analgezja

znie­sie­nie czu­cia bólu z za­cho­wa­niem in­nych ro­dza­jów czu­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nie­wraż­li­wość na ból z za­cho­wa­niem in­nych ro­dza­jów czu­cia;

Wiktionary

Anal­gez­ja, znie­czu­le­nie – zja­wi­sko znie­sie­nia czu­cia bólu; rów­nież znie­czu­le­nie w hip­no­zie. Do­ty­czy bólu pow­sta­łe­go wsku­tek dzia­ła­nia czyn­ni­ków fi­zycz­nych (na przy­kład ude­rze­nia) lub che­micz­nych (na przy­kład opa­rze­nia kwa­sem).

W celu znie­sie­nia czu­cia bólu sto­so­wa­ne są:

Wikipedia

Powiązane:

 przym. analgetyczny

 rzecz. analgetyk mrz.

Wiktionary


analit

skład­nik prób­ki ana­li­tycz­nej pod­le­ga­ją­cy oz­na­cza­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. skład­nik prób­ki, który pod­le­ga oz­na­cza­niu

Wiktionary

Ana­lit – skład­nik prób­ki ba­da­nej me­to­da­mi ana­li­zy che­micz­nej, który pod­le­ga wy­kry­ciu lub oz­na­cze­niu. Ana­lit może być skład­ni­kiem rozt­wo­ru, mie­sza­ni­ny gazów albo ciała sta­łe­go. Przy­kła­dem mogą być od­po­wied­nio jony chlor­ko­we oz­na­cza­ne w rozt­wo­rze soli ku­chen­nej, tlen w po­wie­trzu, czy że­la­zo w stali.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­kła­dem ana­li­tu może być tlen oz­na­cza­ny w po­wie­trzu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnalʲit, AS: ãnalʹit

Wiktionary


analityczka

1. ko­bie­ta bar­dzo do­brze ra­dzą­ca sobie z ana­li­zą róż­nych pro­ble­mów;
2. ko­bie­ta do­ko­nu­ją­ca ana­liz w okre­ślo­nej dzie­dzi­nie wie­dzy lub nauki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj żeń­ski od rze­czow­ni­ka → ana­li­tyk (spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ana­li­zą da­nych i pro­gno­zo­wa­niem)

 (1.2) ro­dzaj żeń­ski od rze­czow­ni­ka → ana­li­tyk (che­mik, na­u­ko­wiec ba­da­ją­cy bu­do­wę che­micz­ną sub­stan­cji)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnalʲiˈtɨt͡ʃka, AS: ãnalʹityčka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analiza ż., analityka ż., analityczność ż., analizator m., analizowanie n., przeanalizowanie n.

:: fm. analityk m.

 czas. analizować ndk., przeanalizować dk.

 przym. analityczny

 przysł. analitycznie

Wiktionary


analitycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ana­li­tycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oj­ciec mi to wszyst­ko pię­knie wy­ło­żył, ana­li­tycz­nie, lo­gicz­nie, ab­strak­cyj­nie i sam nie wiem jak, i już za­łat­wio­ne!

 (1.1) Lu­dzie nie myślą ana­li­tycz­nie, lecz za po­mo­cą róż­nych zbi­tek, ste­re­o­ty­pów, przyz­wy­cza­jeń.

 (1.1) Można zatem za­ło­żyć, że ana­li­tycz­nie wy­róż­nio­ne cechy łączą się w szcze­gól­ne kon­fi­gu­ra­cje sta­no­wiąc ze­spół wa­run­ków okre­śla­ją­cych to, jak długo i z jaką czę­stot­li­wo­ścią ro­dzi­ny doś­wiad­cza­ją biedy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analizator mos./mrz., analiza ż., analityka ż., analityk mos., analityczka ż.

 przym. analityczny

Wiktionary


analityczno-badawczy

zwią­za­ny z ana­li­zą i ba­da­nia­mi (np. apa­ra­tu­ra ana­li­tycz­no-ba­daw­cza)


SJP.pl


analityczność

→ ana­li­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

analityczny

analityczny

zwią­za­ny z ana­li­zą (np. ana­li­tycz­ne my­śle­nie, me­to­dy ana­li­tycz­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ana­li­zą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jung stał się twór­cą pod­staw psy­cho­lo­gii ana­li­tycz­nej - opra­co­wał te­o­rię o zbio­ro­wej podś­wia­do­mo­ści, usta­lił za­sa­dy po­dzia­łu ludzi na ek­stra­wer­tyw­nych i in­tro­wer­tyw­nych, po­dział na czte­ry funk­cje: myśli, in­tu­i­cji, od­czu­cia i wra­żeń, i wielu in­nych no­wych za­ło­żeń.

 (1.1) – Cóż… dy­spo­nu­ję ską­pym ma­te­ria­łem ana­li­tycz­nym – rzekł skrom­nie Obe­rek, pod­cho­dząc do stołu i sta­ran­nie skła­da­jąc na nim swe włócz­ko­we rę­ka­wicz­ki – ale są­dzić na­le­ży, że funk­cje psy­cho­so­ma­tycz­ne tych ludzi są znacz­nie roz­wi­nię­te, a ich pro­gre­sja po­stę­pu­je wraz z każ­dym cięż­kim prze­ży­ciem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnalʲiˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ãnalʹityčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analiza ż., analityka ż., analityczność ż., analizator m., analityk m., analityczka ż., analizowanie n., przeanalizowanie n.

 czas. analizować ndk., przeanalizować dk.

 przysł. analitycznie

Wiktionary


analityk

1. osoba bar­dzo do­brze ra­dzą­ca sobie z ana­li­zą róż­nych pro­ble­mów;
2. osoba do­ko­nu­ją­ca ana­liz w okre­ślo­nej dzie­dzi­nie wie­dzy lub nauki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ana­li­zą da­nych i wy­su­wa­niem pro­gnoz w obrę­bie kon­kret­nej dzie­dzi­ny wie­dzy

 (1.2) na­u­ko­wiec lub spe­cja­li­sta ba­da­ją­cy bu­do­wę che­micz­ną sub­stan­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To przed­się­bior­stwo za­ra­bia mniej niż spo­dzie­wa­li się ana­li­ty­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈlʲitɨk, AS: ãnalʹityk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analiza ż., analityka ż., analityczność ż., analizator m., analizowanie n., przeanalizowanie n.

:: fż. analityczka ż.

 czas. analizować ndk., przeanalizować dk.

 przym. analityczny

 przysł. analitycznie

Wiktionary


analityka

nauka o ro­zbio­rze pojęć i myśli


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. miej­sce, w któ­rym są wy­ko­ny­wa­ne ana­li­zy pró­bek ma­te­ria­łów bio­lo­gicz­nych w celu dia­gno­zo­wa­nia cho­rób

 (1.2) kie­ru­nek stu­diów

 (1.3) filoz. nauka trak­tu­ją­ca o ro­zbio­rze myśli i pojęć

 (1.4) dzie­dzi­na nauki, ba­da­ją­ca skład lub struk­tu­rę cze­goś z uży­ciem spe­cja­li­stycz­nej apa­ra­tu­ry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analizator mos./mrz., analiza ż., analityk mos., analityczka ż.

 przysł. analitycznie

 przym. analityczny

Wiktionary


analiza

1. ope­ra­cja my­ślo­wa po­le­ga­ją­ca na do­kład­nym roz­wa­że­niu pro­ble­mu;
2. od­po­wied­nie ze­sta­wie­nie i opra­co­wa­nie da­nych przez po­rów­na­nie i wy­cią­gnię­cie wnio­sków na temat isto­ty zja­wi­ska, jego roz­wo­ju w przysz­ło­ści itp.; także: do­ku­ment, ra­port itp. z tego opra­co­wa­nia;
3. okre­śla­nie skła­du cze­goś za po­mo­cą metod la­bo­ra­to­ryj­nych; także: do­ku­ment z opi­sem ta­kie­go ba­da­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ba­da­nie da­nych cech, czę­ści, ele­men­tów, struk­tu­ry ja­kie­goś przed­mio­tu, po­ję­cia, zja­wi­ska;

 (1.2) chem. okre­śla­nie skła­du ilo­ścio­we­go, skład­ni­ków lub struk­tu­ry ba­da­ne­go związ­ku che­micz­ne­go;

Wiktionary

Ana­li­za ( ana­ly­sis, od ἀνάλυσις z ἀνά „w górę” i λύω „roz­wią­zy­wać”) – roz­kład na skład­ni­ki (czyn­ni­ki), za­rów­no w zna­cze­niu ma­te­rial­nym, jak i nie­ma­te­rial­nym. Wy­o­dręb­nie­nie cech, wła­ści­wo­ści, skład­ni­ków ba­da­ne­go przed­mio­tu lub zja­wi­ska. Prze­ci­wień­stwem ana­li­zy jest syn­te­za.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jego roz­wa­ża­nia opie­ra­ją się o zdro­wo­roz­sąd­ko­wą ana­li­zę pojęć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈlʲiza, AS: ãnalʹiza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analityka ż., analityczność ż., analizator m., analityk m., analityczka ż., analizowanie n., przeanalizowanie n.

 czas. analizować ndk., przeanalizować dk.

 przym. analityczny

 przysł. analitycznie

Wiktionary


analizator

osoba ana­li­zu­ją­ca coś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie, które wy­ko­nu­je ana­li­zy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) ten, kto coś ana­li­zu­je, bada, cze­goś do­cie­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ana­li­za­tor (fiz­jo­lo­gia)
  • Ana­li­za­tor am­pli­tu­dy
  • Ana­li­za­tor widma
  • Ana­li­za­tor elek­tro­sta­tycz­ny
  • Ana­li­za­tor po­lo­wy
  • Ana­li­za­tor cy­klo­tro­no­we­go re­zo­nan­su jonów
  • Ana­li­za­tor cy­klo­tro­no­we­go re­zo­nan­su jonów z fo­u­rie­row­ską trans­for­ma­cją wy­ni­ków
  • Ana­li­za­tor masy
  • Ana­li­za­tor cza­so­wy
  • Ana­li­za­tor czasu prze­lo­tu
  • Ana­li­za­tor gazu alfa-jo­ni­zu­ją­cy
  • Ana­li­za­tor pola

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mi­kro­ni­zo­wa­ny ma­te­riał pod­da­wa­ny jest ba­da­niu wiel­ko­ści czą­stek z wy­ko­rzy­sta­niem ana­li­za­to­ra la­se­ro­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnalʲiˈzatɔr, AS: ãnalʹizator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analiza ż., analityka ż., analityczność ż., analityk m., analityczka ż., analizowanie n., przeanalizowanie n.

 czas. analizować ndk., przeanalizować dk.

 przym. analityczny, analizatorski

 przysł. analitycznie

Wiktionary


analizatorka

→ ana­li­za­tor


SJP.pl

Patrz:

analizator

analizatorski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ana­li­za­to­rem, do­ty­czą­cy ana­li­za­to­ra, wła­ści­wy ana­li­za­to­ro­wi (temu kto ana­li­zu­je)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analizator mos.

Wiktionary


analizm

osią­ga­nie sa­tys­fak­cji sek­su­al­nej przez sty­mu­la­cję od­by­tu; seks anal­ny


SJP.pl


analizo

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: ana­li­za

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈlʲizɔ, AS: ãnalʹizo

Wiktionary


analizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ana­li­zo­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Firma zaj­mu­je się mo­ni­to­ro­wa­niem i ana­li­zo­wa­niem wy­ni­ków fi­nan­so­wych spó­łek gieł­do­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnalʲizɔˈvãɲɛ, AS: ãnalʹizovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analiza ż., analityka ż., analityczność ż., analizator m., analityk m., analityczka ż., przeanalizowanie n.

 czas. analizować ndk., przeanalizować dk.

 przym. analityczny

 przym. analitycznie

Wiktionary


analizować

1. do­ko­ny­wać ope­ra­cji my­ślo­wej po­le­ga­ją­cej na do­kład­nym roz­wa­że­niu pro­ble­mu, wy­o­dręb­nie­niu pew­nych jego cech;
2. od­po­wied­nio ze­sta­wiać i opra­co­wy­wać dane, przez po­rów­ny­wa­nie i wy­cią­ga­nie wnio­sków na temat isto­ty zja­wi­ska, jego roz­wo­ju w przysz­ło­ści itp.;
3. okre­ślać skład cze­goś za po­mo­cą metod la­bo­ra­to­ryj­nych


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) prze­pro­wa­dzać pro­ces ana­li­zy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ana­li­zu­jąc listę spon­so­rów wszyst­kich ma­łych i du­żych akcji cha­ry­ta­tyw­nych, szyb­ko dosz­li­śmy do sche­ma­tu prze­pły­wu ka­pi­ta­łu i jego zni­ka­nia w sza­rej stre­fie.

 (1.1) Wielu kry­ty­ków i ese­i­stów, u nas i w świe­cie, do­strze­ga i ana­li­zu­je stan kry­zy­so­wy współ­czes­nej li­te­ra­tu­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnalʲiˈzɔvat͡ɕ, AS: ãnalʹizovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analiza ż., analityka ż., analityczność ż., analityk m., analityczka ż., analizator m., analizowanie n., przeanalizowanie n.

 czas. przeanalizować dk.

 przym. analityczny

 przysł. analitycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) badać, brać pod lupę

Wiktionary


analno-pochwowy

zwią­za­ny z od­by­tem i po­chwą (np. wi­bra­tor anal­no-po­chwo­wy)


SJP.pl


analność

→ anal­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co anal­ne

Wiktionary

Patrz:

analny

Powiązane:

 przym. analny

Wiktionary


analny

zwią­za­ny z od­by­tem (np. seks anal­ny); od­by­to­wy, od­byt­ni­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. od­byt­ni­czy, od­by­to­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wasz ko­le­ga marzy o sek­sie anal­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnalnɨ, AS: ãnalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. anal m., analność ż.

 przysł. analnie

Wiktionary


analog

spe­cja­li­sta od ma­szyn ana­lo­go­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzecz lub po­ję­cie bę­dą­ce od­po­wied­ni­kiem in­ne­go

 (1.2) chem. pier­wia­stek z sze­re­gu pier­wiast­ków o ana­lo­gicz­nej bu­do­wie elek­tro­no­wej

 (1.3) chem. zwią­zek che­micz­ny o ta­kiej samej bu­do­wie ale o za­stą­pio­nym co najm­niej jed­nym ato­mie w sto­sun­ku do związ­ku wyj­ścio­we­go;

 (1.4) pot. płyta ana­lo­go­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ana­log – zwią­zek che­micz­ny po­dob­ny do in­ne­go związ­ku
  • ana­log – po­tocz­ne okre­śle­nie płyty gra­mo­fo­no­wej oraz urzą­dzeń opar­tych na sy­gna­le ana­lo­go­wym
  • Ana­log – pol­ska grupa mu­zycz­na
  • FSO Po­lo­nez Ana­log – pro­to­typ pol­skie­go sa­mo­cho­du te­re­no­we­go
  • Ana­log Scien­ce Fic­tion and Fact – ame­ry­kań­skie cza­so­pis­mo

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ãˈnalɔk, AS: ãnalok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analogia ż., analogion m., analogówka ż., analogiczność ż., analogizowanie n., analogizm m.

 czas. analogizować ndk.

 przym. analogowy

 przysł. analogicznie

Wiktionary


analogat

w lo­gi­ce: część skła­do­wa po­ję­cia ana­lo­gii


SJP.pl


analogia

1. po­do­bień­stwo, zgod­ność pod pew­nym wzglę­dem;
2. przed­miot, po­ję­cie, zja­wi­sko peł­nią­ce taką samą funk­cję lub po­dob­ne do in­ne­go; od­po­wied­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­do­bień­stwo da­nych rze­czy, sy­tu­a­cji, zja­wisk pod ja­kichś wzglę­dem;

Wiktionary

Ana­lo­gia (gr. ἀναλογία – od­po­wied­niość, po­do­bień­stwo) – oz­na­cza orze­ka­nie o pew­nych ce­chach (wła­ści­wo­ściach) jed­ne­go przed­mio­tu (rze­czy, osoby, zja­wi­ska, po­ję­cia itp.) na za­sa­dzie jego po­do­bień­stwa do in­ne­go przed­mio­tu (któ­re­go od­po­wied­nie cechy są okre­ślo­ne i znane) lub rów­no­le­gło­ści wy­stę­pu­ją­cych po­mię­dzy nimi in­nych cech. Do ana­lo­gii zwy­kło się się­gać w fi­lo­zo­fii, pra­wie, te­o­lo­gii, po­li­ty­ce, re­to­ry­ce, ma­te­ma­ty­ce, fi­zy­ce, bio­lo­gii (np. na­rzą­dy ana­lo­gicz­ne), sta­ty­sty­ce itp.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­ję­cie ana­lo­gii jest sze­ro­ko sto­so­wa­ne w fi­lo­zo­fii, pra­wie, ma­te­ma­ty­ce itd.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈlɔɟja, AS: ãnaloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analog mrz., analogiczność ż., analogizm m.

 przym. analogiczny

 przysł. analogicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) analogiczność, podobieństwo, pokrewieństwo, powinowactwo, zbieżność, zgodność

Wiktionary


analogicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ana­lo­gicz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analogiczność ż., analog mrz., analogia ż.

 przym. analogiczny

Wiktionary


analogiczność

znacz­ne po­do­bień­stwo dwóch rze­czy, ich wła­ści­wo­ści, cech itp.; także: sy­tu­a­cja, zja­wi­sko, rzecz zbież­ne z czymś lub bar­dzo do cze­goś po­dob­ne; ana­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha bycia ana­lo­gicz­nym z czymś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analog mrz., analogia ż.

 przym. analogiczny

 przysł. analogicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podobieństwo

Wiktionary


analogiczny

bar­dzo po­dob­ny do cze­goś, ma­ją­cy zbież­ne cechy z czymś (np. ana­lo­gicz­ne po­glą­dy, ana­lo­gicz­ne za­cho­wa­nia); zbież­ny, toż­sa­my, po­dob­ny, od­po­wied­ni


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­dob­ny do cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­pa­dek ten był ana­lo­gicz­ny do spra­wy są­do­wej z 1981 roku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnalɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: ãnaloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analogia ż., analogiczność ż., analogizm m., analogizowanie n.

 czas. analogizować ndk.

 przysł. analogicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podobny, zbliżony, bliski; książk. paralelny, izomorficzny

Wiktionary


analogie

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) plu­ral| ana­lo­gia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnaˈlɔɟjɛ, AS: ãnaloǵi ̯e

Wiktionary


analogizm

wnio­sko­wa­nie na pod­sta­wie po­do­bieństw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) my­śle­nie lub two­rze­nie cze­goś przez po­do­bień­stwo do cze­goś in­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analog mrz., analogia ż.

 czas. analogizować ndk.

 przym. analogiczny

Wiktionary


analogon

przy­pa­dek, przed­miot po­dob­ny, zbież­ny, od­po­wia­da­ją­cy in­ne­mu; od­po­wied­nik; ana­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­po­wied­nik funk­cjo­nal­ny lub struk­tu­ral­ny in­ne­go ele­men­tu, ist­nie­ją­cy dzię­ki re­la­cji po­do­bień­stwa, a nie toż­sa­mo­ści

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) analog, odpowiednik

Wiktionary


analogowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) techn. z uży­ciem cią­głe­go sy­gna­łu lub tra­dy­cyj­nej tech­no­lo­gii, bez za­pi­su cy­fro­we­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analogowość ż.

 przym. analogowy

Wiktionary


analogowość

1. cecha cze­goś wy­ko­rzy­stu­ją­ce­go tech­ni­kę ana­lo­go­wą;
2. żar­to­bli­wie: cecha kogoś lub cze­goś nie­zdo­mi­no­wa­ne­go przez tech­ni­kę cy­fro­wą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ana­lo­go­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. analogowy

 przysł. analogowo

Wiktionary


analogowy

dzia­ła­ją­cy w opar­ciu o tech­ni­kę ana­lo­go­wą (słu­żą­cą wyt­wa­rza­niu, prze­sy­ła­niu i przet­wa­rza­niu sy­gna­łów cią­głych, a nie "sko­ko­wych", jak np. w tech­ni­ce cy­fro­wej), np. urzą­dze­nia ana­lo­go­we, te­le­fon ana­lo­go­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) techn. wy­ko­rzy­stu­ją­cy tech­ni­kę ana­lo­go­wą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analog mrz., analogowość ż.

 przysł. analogowo

Wiktionary


analyton

fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na ro­zbi­cie na­tu­ral­ne­go toku wy­po­wie­dzi i umie­szcze­niu z dala od sie­bie wy­ra­zów, które po­win­ny stać bli­sko sie­bie


SJP.pl


anamnestyczny

→ anam­ne­za


SJP.pl

Patrz:

anamneza

anamnetyczny

→ anam­ne­za


SJP.pl

Patrz:

anamneza

anamneza

1. wy­wiad le­kar­ski
2. w fi­lo­zo­fii spo­sób poz­na­nia przez przy­po­mi­na­nie, nie­za­leż­ny od em­pi­rycz­ne­go doś­wiad­cze­nia
3. mod­lit­wa mszal­na na­stę­pu­ją­ca bez­poś­red­nio po Prze­i­sto­cze­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wy­wiad le­kar­ski na temat m.in. hi­sto­rii cho­ro­by,

 (1.2) rel. mod­lit­wa, część li­tur­gii eu­cha­ry­stycz­nej,

 (1.3) filoz. spo­sób poz­na­nia przez przy­po­mi­na­nie, nie­za­leż­ny od doś­wiad­cze­nia zmy­sło­we­go,

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • anam­ne­za (me­dy­cy­na)
  • anam­ne­za (fi­lo­zo­fia)
  • anam­ne­za (li­tur­gia)

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Na ar­chi­tra­wie świą­ty­ni del­fic­kiej sta­ro­żyt­ni na­pi­sa­li: "Poz­naj sa­me­go sie­bie", i za Pla­to­nem są­dzi­li, że praw­da jest przy­pom­nie­niem, anam­ne­zą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnãmˈnɛza, AS: ãnãmneza

Wiktionary

Powiązane:

 przym. anamnestyczny

Wiktionary


anamorfa

u grzy­bów: bezpł­cio­wa po­stać roz­wo­jo­wa (morfa)


SJP.pl

Ana­mor­fa – bezpł­cio­wa po­stać roz­wo­jo­wa (morfa) u grzy­bów. U wielu grzy­bów na­le­żą­cych do wor­kow­ców wy­stę­pu­ją dwie po­sta­cie roz­wo­jo­we; ana­mor­fa rozm­na­ża­ją­ca się bezpł­cio­wo i te­le­o­mor­fa rozm­na­ża­ją­ca się płcio­wo. U pod­staw­cza­ków zda­rza się to bar­dzo rzad­ko.

Wikipedia


anamorficzny

→ ana­mor­fo­za


SJP.pl

Patrz:

anamorfoza

anamorfotyczny

→ ana­mor­fo­za


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który wy­ko­rzy­stu­je efekt skró­tu pe­spek­ty­wicz­ne­go w obra­zie ma­lar­skim, fo­to­gra­ficz­nym lub fil­mo­wym

Wiktionary

Patrz:

anamorfoza

Powiązane:

 rzecz. anamorfoza ż.

 przym. anamorficzny

 przysł. anamorfotycznie, anamorficznie

Wiktionary


anamorfoza

1. li­nio­we zwę­że­nie lub roz­sze­rze­nie obra­zu w jed­nym kie­run­ku, sto­so­wa­ne w tech­ni­ce filmu pa­no­ra­micz­ne­go
2. takie od­wra­cal­ne przeksz­tał­ce­nie pła­szczyz­ny, które za­mie­nia dany no­mo­gram w no­mo­gram rów­no­waż­ny zbu­do­wa­ny z sa­mych linii pro­stych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. opt. ce­lo­we znieksz­tał­ce­nie (li­nio­we zwę­że­nie lub roz­sze­rze­nie) obra­zu, które spra­wia, że staje się on zro­zu­mia­ły i pro­por­cjo­nal­ny tylko wtedy, gdy pa­trzy się na niego pod kon­kret­nym, bar­dzo ostrym kątem lub przy uży­ciu spe­cjal­ne­go lu­stra

Wiktionary

Ana­mor­fo­za (gr. "anamórphōsis" – przeksz­tał­ce­nie) – ce­lo­wa de­for­ma­cja obra­zu, która może po­ka­zać obraz nie­zde­for­mo­wa­ny po­przez np. od­bi­cie jej w zwier­ciad­le wy­pu­kłym, ści­śnię­cie lub roz­cią­gnię­cie obra­zu zde­for­mo­wa­ne­go. Ana­mor­fo­za w ma­lar­stwie może uka­zać ory­gi­nał, jeśli na płót­no ma­lar­skie spoj­rzy się pod od­po­wied­nim kątem.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. anamorfotyczny

Wiktionary


anamorfozowy

przy­miot­nik od: ana­mor­fo­za


SJP.pl


anan

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anan – miej­sco­wość we Fran­cji
  • Anan – mia­sto w Ja­po­nii, na wy­spie Hon­siu, w pre­fek­tu­rze To­kus­hi­ma
  • Anan – mia­sto w Ja­po­nii, na wy­spie Hon­siu, w pre­fek­tu­rze Na­ga­no

Wikipedia


ananas

1. tro­pi­kal­na by­li­na upraw­na z ro­dzi­ny ana­na­so­wa­tych;
2. w prze­no­śni: łobuz, nic­poń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ana­nas|Mill.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bro­me­lio­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju ana­na­sów (1.1)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) kulin. owo­co­stan ro­śli­ny z ro­dza­ju ana­na­sów (1.1)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (3.1) pot. o nie­grzecz­nym dziec­ku

Wiktionary

Ana­nas ("Ana­nas" Mill.) – ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny bro­me­lio­wa­tych ("Bro­me­lia­ce­ae"). Obej­mu­je w za­leż­no­ści od uję­cia jeden do ok. 7 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te w sta­nie na­tu­ral­nym rosną w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej. Już w okre­sie przed­ko­lum­bij­skim roz­po­wszech­nio­na w upra­wie zo­sta­ła bez­na­sien­na od­mia­na ana­na­sa ja­dal­ne­go o so­czy­stym owo­co­sta­nie. Nazwa ro­dza­jo­wa ut­wo­rzo­na zo­sta­ła od nazwy tych ro­ślin w ję­zy­kach tupi ("nana").

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Cio­cia Basia robi dobre cia­sto z ana­na­sa­mi.

 (3.1) Z tego Mi­cha­ła to nie­zły ana­nas: wy­jadł pani dy­rek­tor wszyst­kie cu­kier­ki, kiedy nie pa­trzy­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãˈnãnas, AS: ãnãnas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ananasarnia ż., ananasowiec mrz., ananasowate lm nm., ananasówka ż.

:: zdrobn. ananasek mrz., ananasik mrz.

 przym. ananasowy, ananasowaty

 przysł. ananasowo

Wiktionary

Synonimy:

 (3.1) ancymon, ziółko, wiśnia, gagatek

Wiktionary


ananasa

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp. od: ana­nas

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌãnãˈnasa, AS: ãnãnasa

Wiktionary