Ż

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. trzy­dzie­sta druga li­te­ra pol­skie­go al­fa­be­tu;


Ż ("żet", czę­sto dla odróż­nie­nia od rz na­zy­wa­na "zet z krop­ką") – trzy­dzie­sta druga (po Ź), a za­ra­zem ostat­nia li­te­ra al­fa­be­tu pol­skie­go. Oz­na­cza dźwięk [ʐ]. W tek­stach pol­skich może wy­stę­po­wać także w róż­nych od­mia­nach gra­ficz­nych, współ­cze­śnie naj­czę­ściej w po­sta­ci Ƶ.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ża

par­ty­ku­ła

 (1.1) śrpol. czy


Źródła:

Wiktionary

Żaba

płaz be­zo­go­no­wy wodny lub lą­do­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) herp. pot. po­spo­li­ty płaz be­zo­go­no­wy z wielu róż­nych ro­dzin, głów­nie z ża­bo­wa­tych;

 (1.2) slang. mot. nożny pod­no­śnik do sa­mo­cho­du

 (1.3) techn. pot. klucz do rur z re­gu­lo­wa­ną sze­ro­ko­ścią roz­sta­wu szczę­ki

 (1.4) sport. pot. kla­sycz­ny styl pły­wac­ki

 (1.5) środ. kolej. izo­la­tor sek­cyj­ny sieci trak­cyj­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żabcia

ża­bu­nia, ża­bu­sia, żabka, ża­becz­ka, ża­beń­ka;
1. pie­szczot­li­wie o żabie;
2. pie­szczot­li­wie o oso­bie (zwy­kle ko­bie­cie) da­rzo­nej mi­ło­ścią


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: żaba

 (1.2) pieszcz. zwrot skie­ro­wa­ny do dziew­czy­ny lub ko­bie­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żabczanka

wieś w Pol­sce


Żab­czan­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Szczer­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żabczyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Żabeczka

ża­bu­nia, ża­bu­sia, żabka, żab­cia, ża­beń­ka;
1. pie­szczot­li­wie o żabie;
2. pie­szczot­li­wie o oso­bie (zwy­kle ko­bie­cie) da­rzo­nej mi­ło­ścią


Źródła:

SJP.pl

Żabeńka

ża­bu­nia, ża­bu­sia, żabka, ża­becz­ka, żab­cia;
1. pie­szczot­li­wie o żabie;
2. pie­szczot­li­wie o oso­bie (zwy­kle ko­bie­cie) da­rzo­nej mi­ło­ścią


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: żaba

 (1.2) pieszcz. zwrot skie­ro­wa­ny do dziew­czy­ny lub ko­bie­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żabi

→ żaba; ża­bo­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy żaby, od­no­szą­cy się do żaby

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) taki, który na­le­ży do żaby

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla żaby, ma­ją­cy cechy żaby


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żabianczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­bian­ki


Źródła:

Wiktionary

Żabianczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­bian­ki


Źródła:

Wiktionary

Żabianecki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ża­bian­ki


Źródła:

Wiktionary

Żabianka

dziel­ni­ca Gdań­ska


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żabice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Żabicki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Żabiczynianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­bi­czy­na


Źródła:

Wiktionary

Żabiczynianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­bi­czy­na


Źródła:

Wiktionary

Żabiczyński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ża­bi­czy­na


Źródła:

Wiktionary

Żabie

płaz be­zo­go­no­wy wodny lub lą­do­wy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żabiec

Zo­bacz też: Ża­biec w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Ża­biec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie bu­skim, w gmi­nie Pa­ca­nów. Ma sta­tus so­łect­wa.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka, po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie wi­ślic­kim wo­je­wództ­wa san­do­mier­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie kie­lec­kim.


Źródła:

Wikipedia

Żabienica

ro­dzaj z ro­dzi­ny ża­bień­co­wa­tych, obej­mu­je około 70 ga­tun­ków; ro­śli­na wodna lub błot­na o dłu­gich li­ściach, wiele ga­tun­ków chęt­nie ho­do­wa­nych w ak­wa­riach; w Pol­sce na wy­spie Wolin spo­ty­ka­na ża­bie­ni­ca ja­skro­wa­ta


Ża­bie­ni­ca ("Bal­del­lia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ża­bień­co­wa­tych ("Alis­ma­ta­ce­ae"). Obej­mu­je dwa lub trzy ga­tun­ki. Są to ro­śli­ny wodne wy­stę­pu­ją­ce na wy­spach Ma­ka­ro­nez­ji, w Eu­ro­pie (bez wschod­niej czę­ści kon­ty­nen­tu), w pół­noc­no-za­chod­niej Afry­ce oraz w Azji Mniej­szej. W Pol­sce wy­stę­pu­je jeden ga­tu­nek – ża­bie­ni­ca ja­skro­wa­ta "B. ra­nun­cu­lo­i­des".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żabieniec

ro­dzaj z ro­dzi­ny ża­bień­co­wa­tych; kilka (6-11) ga­tun­ków ro­ślin wod­nych i błot­nych z Eu­raz­ji i Ame­ry­ki Pół­noc­nej; w Pol­sce wy­stę­pu­je m.in. ża­bie­niec babka wodna


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Alis­ma|L.|ref=tak., ga­tu­nek ro­śli­ny ros­ną­cej w śro­do­wi­sku wil­got­nym;

 (1.2) lud. knieć błot­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żabieniecki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ża­bień­ca


Źródła:

Wiktionary

Żabienko

Ża­bien­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie mo­gi­leń­skim, w gmi­nie Mo­gil­no.


Źródła:

Wikipedia

Żabierek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Żabieńcowate

ro­dzi­na ro­ślin ziel­nych, wod­nych lub błot­nych, o drob­nych kwia­tach, ros­ną­cych w stre­fie umiar­ko­wa­nej pół­ku­li pół­noc­nej


Ża­bień­co­wa­te ("Alis­ma­ta­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin wod­nych lub błot­nych na­le­żą­ca do jed­no­li­ścien­nych. Obej­mu­je 16–18 ro­dza­jów z ok. 115 ga­tun­ka­mi. Roz­le­gły za­sięg obej­mu­je ob­sza­ry pod wpły­wem kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go oraz stre­fę mię­dzyz­wrot­ni­ko­wą, poza te­re­na­mi pu­styn­ny­mi. Naj­wię­cej ga­tun­ków wy­stę­pu­je na kon­ty­nen­tach ame­ry­kań­skich. Ro­śli­ny sied­lisk wod­nych i ba­gien­nych. Tkan­ki ro­ślin za­wie­ra­ją sok mlecz­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żabieńcowaty

o ce­chach ża­bień­co­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Żabieńcowce

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin z klasy jed­no­li­ścien­nych


Ża­bień­cow­ce ("Alis­ma­ta­les") – rząd ro­ślin ziel­nych, wod­nych lub błot­nych na­le­żą­cych do klasy jed­no­li­ścien­nych. Na­le­żą tu je­dy­ne ro­śli­ny okry­to­na­sien­ne wy­stę­pu­ją­ce w mo­rzach. W obrę­bie rzędu wy­róż­nia się 14 ro­dzin z 166 ro­dza­ja­mi i ok. 4,5 ty­sią­ca ga­tun­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żabieńcowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin z klasy jed­no­li­ścien­nych


Źródła:

SJP.pl

Żabieńczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­bień­ca


Źródła:

Wiktionary

Żabieńczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­bień­ca


Źródła:

Wiktionary

Żabieński

→ Żabno (mia­sto w Pol­sce); żab­nień­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żabna


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żabikowo

1. część Lu­bo­nia;
2. wieś w Pol­sce


Ża­bi­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie średz­kim, w gmi­nie Środa Wiel­ko­pol­ska, przy tra­sie drogi kra­jo­wej nr 11.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żabikowski

przy­miot­nik od: Ża­bi­ko­wo, Ża­bi­ko­wo Pry­wat­ne, Ża­bi­ko­wo Pań­stwo­we, Ża­bi­ków


Źródła:

SJP.pl

Żabin

1. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
2. wieś na Ukra­i­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żabinek

Ża­bi­nek ( Klein Sabin) – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie draw­skim, w gmi­nie Wierz­cho­wo. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­sza­liń­skie­go. W roku 2007 wieś li­czy­ła 290 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wikipedia

Żabinianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­bi­na


Źródła:

Wiktionary

Żabinianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­bi­na


Źródła:

Wiktionary

Żabiniec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Żabinko

Ża­bin­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Mo­si­na.

Wieś kró­lew­ska Ża­bien­ko na­le­żą­ca do sta­ro­stwa mo­siń­skie­go, pod ko­niec XVI wieku le­ża­ła w po­wie­cie ko­ściań­skim wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Żabio

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób żab, po ża­bie­mu


Źródła:

Wiktionary

Żabioroski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ża­bie­go Rogu


Źródła:

Wiktionary

Żabiorożanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­bie­go Rogu


Źródła:

Wiktionary

Żabiorożanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­bie­go Rogu


Źródła:

Wiktionary

Żabiowolanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­biej Woli


Źródła:

Wiktionary

Żabiowolanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­biej Woli


Źródła:

Wiktionary

Żabiowolski

przy­miot­nik od: Żabia Wola


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ża­biej Woli


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żabirośl

słod­ko­wod­ny kras­no­rost (glon); skrzecz­ka


Ża­bi­rośl ("Ba­tra­cho­sper­mum" Roth) – ro­dzaj kras­no­ro­stu z ro­dzi­ny ża­bi­ro­ślo­wa­tych. Ze wzglę­du na skom­pli­ko­wa­ny cykl ży­cio­wy w opi­sach tak­so­nu ty­po­wo opi­sy­wa­ne są ga­me­to­fi­ty, pod­czas gdy spo­ro­fi­ty, tj. kar­po­spo­ro­fi­ty są nit­ko­wa­ty­mi two­ra­mi wy­ra­sta­ją­cy­mi na ga­me­to­fi­cie, od któ­re­go są uza­leż­nio­ne, a sa­mo­dziel­nie ży­ją­ce spo­ro­fi­ty by­wa­ły opi­sy­wa­ne jako odręb­ne ga­tun­ki z ro­dza­ju "Chan­tran­sia".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żabiru

ptak z ro­dzi­ny bo­cia­no­wa­tych; trzy ga­tun­ki: ża­bi­ru ar­gen­tyń­ski z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej, ża­bi­ru afry­kań­ski z Afry­ki, ża­bi­ru czer­wo­no­no­gi z Au­stra­lii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ja­bi­ru|Hell­ma­yr|ref=tak., mo­no­ty­po­wy ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny bo­cia­nów

 (1.2) ornit. zob. ża­bi­ru ame­ry­kań­ski., ga­tu­nek z ro­dza­ju ża­bi­ru (1.1);

 (1.3) ornit. zob. ża­bi­ru czer­wo­no­no­gi., ga­tu­nek z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ep­hip­pior­hyn­chus|Bo­na­par­te|ref=tak.;

 (1.4) ornit. zob. ża­bi­ru afry­kań­ski., ga­tu­nek z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ep­hip­pior­hyn­chus|Bo­na­par­te|ref=tak.;

 (1.5) ornit. ptak z ga­tun­ku ża­bi­ru (1.2)

 (1.6) ornit. ptak z ga­tun­ku ża­bi­ru (1.3)

 (1.7) ornit. ptak z ga­tun­ku ża­bi­ru (1.4)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żabię

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzad. młoda żaba


Źródła:

Wiktionary

Żabiński

przy­miot­nik od: Żabin


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Ża­bi­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żabiściek

ża­bi­ściek pły­wa­ją­cy - ro­śli­na wodna z ro­dzi­ny ża­bi­ście­ko­wa­tych, o bia­łych, won­nych kwia­tach i nie­wiel­kich li­ściach pły­wa­ją­cych na po­wierzch­ni wody, wy­stę­pu­ją­ca w wo­dach sto­ją­cych i wolno pły­ną­cych Eu­raz­ji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Hy­dro­cha­ris|L.|ref=tak., ro­śli­na ziel­na pły­wa­ją­ca na po­wierzch­ni wody;


Ża­bi­ściek ("Hy­dro­cha­ris") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ża­bi­ście­ko­wa­tych ("Hy­dro­cha­ri­ta­ce­ae"). Ga­tun­kiem ty­po­wym i za­ra­zem je­dy­nym przed­sta­wi­cie­lem ro­dza­ju we flo­rze Pol­ski jest ża­bi­ściek pły­wa­ją­cy "Hy­dro­cha­ris mor­sus-ranae". W sumie do ro­dza­ju na­le­żą trzy ga­tun­ki spo­ty­ka­ne na wszyst­kich kon­ty­nen­tach z wy­jąt­kiem Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i An­tark­ty­dy. W niek­tó­rych uję­ciach włą­cza­ne są tu także oba ga­tun­ki z ro­dza­ju "Lim­no­bium".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żabiściekowate

ro­dzi­na ro­ślin wod­nych wy­stę­pu­ją­cych głów­nie w stre­fie umiar­ko­wa­nej


Ża­bi­ście­ko­wa­te ("Hy­dro­cha­ri­ta­ce­ae" Juss.) – ro­dzi­na ro­ślin wod­nych na­le­żą­ca do jed­no­li­ścien­nych. Obej­mu­je 14 ro­dza­jów ze 146 ga­tun­ka­mi. Na­le­żą tu trwa­łe i jed­no­rocz­ne ro­śli­ny wodne (za­rów­no mor­skie, jak i słod­ko­wod­ne). Spo­ty­ka­ne są w róż­nych stre­fach kli­ma­tycz­nych, w wo­dach słod­kich na wszyst­kich kon­ty­nen­tach oraz wzdłuż brze­gów mor­skich w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żabiściekowaty

o ce­chach ża­bi­ście­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Żabiściekowce

przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny ro­ślin wod­nych z grupy jed­no­li­ścien­nych


Źródła:

SJP.pl

Żabiściekowiec

przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny ro­ślin wod­nych z grupy jed­no­li­ścien­nych


Źródła:

SJP.pl

Żabka

1. styl pły­wac­ki
2. mała żaba
3. ka­ra­fuł­ka; część smycz­ka
4. skok szpa­ga­to­wy w łyż­wiar­stwie fi­gu­ro­wym;
5. krab; motyw de­ko­ra­cyj­ny w kształ­cie zwi­nię­te­go li­ścia;
6. tor­biel śli­nian­ki;
7. za­pa­le­nie stawu ko­py­to­we­go u konia
8. klucz do od­krę­ca­nia śrub (klucz fran­cu­ski)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) herp. młoda lub mała żaba

 (1.2) pieszcz. zwrot skie­ro­wa­ny do dziew­czy­ny lub ko­bie­ty

 (1.3) sport. obu­noż­ny pod­skok z przy­sia­du;

 (1.4) pot. sport. styl pły­wac­ki, po­le­ga­ją­cy na wy­ko­ny­wa­niu rów­no­czes­nych ru­chów ra­mio­na­mi i no­ga­mi, w taki spo­sób, jak czy­nią to żaby;

 (1.5) muz. ele­ment smycz­ka do gry na skrzyp­cach;

 (1.6) spin­ka do przy­pi­na­nia firan lub za­słon na kar­ni­szu;

 (1.7) spin­ka do przy­pi­na­nia pra­nia do sznur­kafakt.

 (1.8) za­pin­ka do poń­czoch – ele­ment pasa do poń­czoch

 (1.9) spin­ka przy szel­kach

 (1.10) spo­sób mo­co­wa­nia łyżwy do buta;

 (1.11) techn. klucz na­staw­ny z re­gu­lo­wa­ną sko­ko­wo sze­ro­ko­ścią roz­sta­wu szczęk;

 (1.12) blasz­ka przy­bi­ja­na do ob­ca­sa lub szpi­ca buta;

 (1.13) geod. pod­sta­wa łaty mier­ni­czej;

 (1.14) ar­chit. ele­ment zdob­ni­czy w ar­chi­tek­tu­rze, naj­czę­ściej wy­stę­pu­ją­cy w więk­szej ilo­ści;

 (1.15) wet. cho­ro­ba koń­skie­go ko­py­ta

 (1.16) herp. zob. żabka kwia­to­wa.

 (1.17) herp. zob. man­tel­la.

 (1.18) techn. środ. ubi­jar­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żabkarka

ko­bie­ta pły­wa­ją­ca sty­lem kla­sycz­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. pły­wacz­ka wy­spe­cja­li­zo­wa­na w pły­wa­niu żabką


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żabkarz

męż­czyz­na pły­wa­ją­cy sty­lem kla­sycz­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. pły­wak wy­spe­cja­li­zo­wa­ny w pły­wa­niu żabką


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żabkowy

→ żabka


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z żabką


Patrz:żabka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żabnianin

miesz­ka­niec Żabna (mia­sta w Pol­sce)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żabna


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żabnianka

miesz­kan­ka Żabna (mia­sta w Pol­sce)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żabna


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żabnica

ryba denna z ro­dzi­ny żab­ni­co­wa­tych; nawęd


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Lop­hius pi­sca­to­rius|ref=tak., pła­ska, dra­pież­na ryba at­lan­tyc­ka;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żabnicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żab­ni­cy


Źródła:

Wiktionary

Żabnicokształtne

rząd ryb obej­mu­ją­cy około 300 ga­tun­ków dra­pież­nych ryb stre­fy den­nej; no­go­płet­we


Żab­ni­coksz­tałt­ne, no­go­płet­we (Lop­hii­for­mes) – rząd mor­skich ryb pro­mie­nio­płet­wych (Ac­ti­nop­te­ry­gii), cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się wiel­ką pa­szczą i obec­no­ścią wi­cio­wa­te­go wa­bi­ka umie­szczo­ne­go na gło­wie ryby. W za­pi­sie ko­pal­nym znane są z mor­skich osa­dów dol­ne­go eo­ce­nu. Współ­cze­śnie wy­stę­pu­ją w wo­dach oce­a­nicz­nych stre­fy tro­pi­kal­nej, sub­tro­pi­kal­nej i umiar­ko­wa­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żabnicokształtny

o ce­chach żab­ni­coksz­tałt­nych (rząd ryb)


Źródła:

SJP.pl

Żabnicowate

ro­dzi­na dra­pież­nych ryb mor­skich, za­miesz­ku­ją­cych dno wód przy­brzeż­nych; cha­rak­te­ry­stycz­na nie­pro­por­cjo­nal­nie duża głowa; do tej ro­dzi­ny na­le­ży m.in. żab­ni­ca czyli nawęd


Żab­ni­co­wa­te (Lop­hii­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb żab­ni­coksz­tałt­nych (Lop­hii­for­mes).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żabnicowaty

ma­ją­cy cechy cha­rak­te­ry­stycz­ne dla ro­dzi­ny dra­pież­nych ryb mor­skich


Źródła:

SJP.pl

Żabniczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żab­ni­cy


Źródła:

Wiktionary

Żabniczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żab­ni­cy


Żab­ni­czan­ka ("Żab­ni­ca") – potok w Be­ski­dzie Ży­wiec­kim, prawy do­pływ Soły o dłu­go­ści 12,59 km i po­wierzch­ni zlew­ni 37,03 km².

Spły­wa w pół­noc­no-za­chod­nim kie­run­ku przez miej­sco­wość Żab­ni­ca głę­bo­ką do­li­ną. Jej oro­gra­ficz­nie prawe zbo­cza two­rzy grzbiet Gro­nia, Abra­ha­mo­wa, Su­che­go Gro­nia i Ro­man­ki, lewe – grzbiet Re­dy­kal­ne­go Wier­chu, Pru­so­wa, Bo­ru­czy i Pa­le­ni­cy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Żabnieński

→ Żabno (mia­sto w Pol­sce); ża­bień­ski


Źródła:

SJP.pl

Żabno

mia­sto w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


Żabno – mia­sto w po­wie­cie tar­now­skim (woj. ma­ło­pol­skie) po­ło­żo­ne na pra­wym brze­gu Du­naj­ca. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Żabno. We­dług da­nych GUS 31 grud­nia 2025 mia­sto li­czy­ło 4061 miesz­kań­ców, a po­wierzch­nia wy­no­si­ła 11,13 km².


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żabocik

zdrob­nie­nie od: żabot


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od żabot


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żabogłów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ra­ni­ceps ra­ni­nus|ref=tak., ga­tu­nek ryby mor­skiej;


Ża­bo­głów ("Ra­ni­ceps ra­ni­nus") − ga­tu­nek mor­skiej ryby kost­nosz­kie­le­to­wej z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych, je­dy­ny ga­tu­nek z ro­dza­ju "Ra­ni­ceps".


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Żabojad

po­gard­li­wie o Fran­cu­zie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. pejor. lub lek­cew. Fran­cuz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żabojadka

→ ża­bo­jad


Patrz:żabojad

Źródła:

SJP.pl

Żabojadzki

→ ża­bo­jad


Patrz:żabojad

Źródła:

SJP.pl

Żaboklicki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Żabokliki

1. wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sied­lec­kim, w gmi­nie Siedl­ce;
2. wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wę­grow­skim, w gmi­nie Ko­ryt­ni­ca


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żabol

1. żar­to­bli­wie, pie­szczot­li­wie o uko­cha­nym;
2. śro­do­wi­sko­wo: kibic Gór­ni­ka Za­brze


Źródła:

SJP.pl

Żaboryby

po­drząd ryb z rzędu oko­nioksz­tałt­nych; ba­tra­chow­ce


Źródła:

SJP.pl

Żabot

ozdo­ba ubra­nia przy­pi­na­na pod szyją


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kraw. daw. fal­ba­na z cien­kie­go ma­te­ria­łu przy­pi­na­na do ubra­nia jako ozdob­nik pod szyją;


Żabot (fr. "jabot") – ro­dzaj ozdo­by z udra­po­wa­ne­go ma­te­ria­łu (mu­ślin, jed­wab, cza­sem z ko­ron­ką), mo­co­wa­nej pod szyją na przo­dzie sukni lub bluz­ki dam­skiej bądź na przo­dzie ko­szu­li mę­skiej za­kry­wa­ją­cej za­pię­cie na pier­siach, wi­docz­nej w wy­cię­ciu wierzch­nie­go stro­ju.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żabotowy

przy­miot­nik od: żabot


Źródła:

SJP.pl

Żabotyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Żabowate

ro­dzi­na pła­zów be­zo­go­no­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) herp. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ra­ni­dae|Batsch|ref=tak., ro­dzi­na be­zo­go­no­wych pła­zów;


Ża­bo­wa­te, żaby wła­ści­we (Ra­ni­dae) – ro­dzi­na pła­zów z rzędu pła­zów be­zo­go­no­wych (Anura) za­li­cza­nych do grupy Ne­o­ba­tra­chia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żabowaty

1. po­dob­ny do żaby;
2. o ce­chach ża­bo­wa­tych (ro­dzi­na pła­zów)


Źródła:

SJP.pl

Żabowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec miej­sco­wo­ści Żabów

 (1.2) miesz­ka­niec miej­sco­wo­ści Ża­bo­wo


Źródła:

Wiktionary

Żabowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka miej­sco­wo­ści Żabów

 (1.2) miesz­kan­ka miej­sco­wo­ści Ża­bo­wo


Źródła:

Wiktionary

Żabowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy miej­sco­wo­ści Żabów

 (1.2) do­ty­czą­cy miej­sco­wo­ści Ża­bo­wo


Źródła:

Wiktionary

Żabowy

→ żaba; żabi


Źródła:

SJP.pl

Żabski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Żabsko

zgru­bie­nie od: żaba


Źródła:

SJP.pl

Żabunia

żab­cia, ża­bu­sia, żabka, ża­becz­ka, ża­beń­ka;
1. pie­szczot­li­wie o żabie;
2. pie­szczot­li­wie o oso­bie (zwy­kle ko­bie­cie) da­rzo­nej mi­ło­ścią


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: żaba

 (1.2) pieszcz. zwrot skie­ro­wa­ny do dziew­czy­ny lub ko­bie­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żabusia

ża­bu­nia, żab­cia, żabka, ża­becz­ka, ża­beń­ka;
1. pie­szczot­li­wie o żabie;
2. pie­szczot­li­wie o oso­bie (zwy­kle ko­bie­cie) da­rzo­nej mi­ło­ścią


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: żaba

 (1.2) pieszcz. zwrot skie­ro­wa­ny do dziew­czy­ny lub ko­bie­ty


Ża­bu­sia – dra­mat wy­sta­wio­ny po raz pier­wszy w 1897 roku, jeden z ut­wo­rów Ga­brie­li Za­pol­skiej. Za temat dra­ma­tu au­tor­ka obra­ła kry­ty­kę tzw. mie­szczań­skiej mo­ral­no­ści, opar­tej na po­zo­rach, obłu­dzie, za­kła­ma­niu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żabuti

ro­dzaj żół­wia z ro­dzi­ny żółwi lą­do­wych


Źródła:

SJP.pl

Żabówko

Ża­bów­ko – wieś so­łec­ka Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie go­le­niow­skim, w gmi­nie No­wo­gard.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Żachać

ża­chać się - obru­szać się, obu­rzać się na coś


Źródła:

SJP.pl

Żachnąć

żach­nąć się - obu­rzyć się na kogoś, na coś; obru­szyć się


Źródła:

SJP.pl

Żachwa

osło­ni­ca by­tu­ją­ca w Morzu Śró­dziem­nym


Źródła:

SJP.pl

Żachwy

osło­ni­ca by­tu­ją­ca w Morzu Śró­dziem­nym


Ża­chwy (Asci­dia­cea) – gro­ma­da zwie­rząt mor­skich za­li­cza­nych do pod­ty­pu osło­nic. Opi­sa­nych około 3000 ga­tun­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żaczek

zdrob­nie­nie od: żak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od stu­dent

 (1.2) stpol. chło­piec


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Patrz:żak

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żaczka

zdrob­nie­nie od: żak


Patrz:żak

Źródła:

SJP.pl

Żad

wyrób ju­bi­ler­ski, rzeź­ba lub ozdo­ba wy­ko­na­na z ja­de­i­tu albo ne­fry­tu


Źródła:

SJP.pl

Żadeit

mi­ne­rał z grupy pi­rok­se­nów, krze­mian sodu i glinu; ja­de­it


Źródła:

SJP.pl

Żaden

1. ani jeden;
2. o ni­skiej war­to­ści, źle oce­nia­ny


za­i­mek prze­czą­cy

 (1.1) …in­for­mu­ją­cy o braku kogoś lub cze­goś

 (1.2) zni­ko­mo mały, bez war­to­ści

przy­miot­nik

 (2.1) równy zeru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żadne

1. ani jeden;
2. o ni­skiej war­to­ści, źle oce­nia­ny


Źródła:

SJP.pl

Żadniusieńki

zdrob­nie­nie od: żaden


przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: żaden


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żadność

ni­ja­kość, bezpł­cio­wość, nie­wy­ra­zi­stość


Źródła:

SJP.pl

Żaducy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) stpol. upra­gnio­ny, po­żą­da­ny


Źródła:

Wiktionary

Żaga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. (Ko­cie­wie) piła

 (1.2) gwara. (Ko­cie­wie) al­ko­ho­lik, pijak


Źródła:

Wiktionary

Żaganianin

miesz­ka­niec Ża­ga­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­ga­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żaganianka

miesz­kan­ka Ża­ga­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­ga­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żaganiec

Ża­ga­niec (przed 1945 "Herms­dorf b. Sagan") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie ża­gań­skim, w gmi­nie Iłowa nad Czer­ną i Lu­bat­ką w Pu­szczy Ża­gań­skiej (Bory Dol­no­ślą­skie).

Przez wieś bie­gnie droga wo­je­wódz­ka nr 296 sta­no­wią­ca za­chod­nią gra­ni­cę naj­więk­sze­go w Pol­sce po­li­go­nu woj­sko­we­go – OSP Żagań-Świę­to­szów. Po­ni­żej uj­ścia Lu­bat­ki do Czer­nej znaj­du­je się wy­re­mon­to­wa­na i od­da­na do użyt­ku w 2009 mała elek­trow­nia wodna o mocy za­in­sta­lo­wa­nej ok. 30 kW.


Źródła:

Wikipedia

Żagar

gwa­ro­wo: szcza­pa, bier­wio­no


Źródła:

SJP.pl

Żagary

re­gio­nal­nie: szcza­py, bier­wio­na


Ża­ga­ry (w gwa­rze wi­leń­skiej "suche pa­ty­ki, żerd­ki, chrust" lit. "žagarai") – pol­ska grupa po­e­tyc­ka, która na­ro­dzi­ła się w Wil­nie w 1931 roku. Sy­tu­o­wa­ła się w obrę­bie tzw. Dru­giej Awan­gar­dy, była na­zy­wa­na także „awan­gar­dą wi­leń­ską”. Po­cząt­ko­wo grupa wy­da­wa­ła cza­so­pis­mo o ta­kiej samej naz­wie „Ża­ga­ry”. Jej człon­ko­wie po­stu­lo­wa­li spo­łecz­ne za­an­ga­żo­wa­nie li­te­ra­tu­ry, a ich twór­czość cha­rak­te­ry­zo­wa­ła się le­wi­co­wym ra­dy­ka­liz­mem, an­ty­fa­szyz­mem oraz ka­ta­stro­fiz­mem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żagarysta

czło­nek grupy po­e­tyc­kiej Ża­ga­ry


Źródła:

SJP.pl

Żagań

mia­sto w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. jedna z pol­skich miej­sco­wo­ści;


Żagań (niem. "Sagan") – mia­sto, bę­dą­ce jed­no­cze­śnie gminą miej­ską i sie­dzi­bą gminy wiej­skiej Żagań, zlo­ka­li­zo­wa­ne w za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, na po­gra­ni­czu Ni­zi­ny Ślą­sko-Łu­życ­kiej i Wału Trzeb­nic­kie­go, nad Bo­brem i Czer­ną Wiel­ką; sie­dzi­ba po­wia­tu ża­gań­skie­go. Usy­tu­o­wa­ne w od­le­gło­ści 40 km od gra­ni­cy pol­sko-nie­miec­kiej i 100 km od gra­ni­cy pol­sko-cze­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żagański

→ Żagań


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ża­ga­nia


Patrz:Żagań

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żagiel

uksz­tał­to­wa­ny płat tka­ni­ny lub in­ne­go ma­te­ria­łu, słu­żą­cy do na­pę­dza­nia jed­no­stek ża­glo­wych siłą wia­tru


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mar. płat moc­nej tka­ni­ny przy­mo­co­wa­ny do masz­tu, służy do wy­ko­rzy­sty­wa­nia ener­gii wia­tru jako na­pę­du dla stat­ku

 (1.2) żagle pot. że­glar­stwo


Ża­giel – ro­dzaj pęd­ni­ka wia­tro­we­go sto­so­wa­ne­go do na­pę­dza­nia ża­glow­ców, jach­tów, bo­je­rów, ża­glo­wo­zów itd. Jest to od­po­wied­nio uksz­tał­to­wa­ny płat tka­ni­ny (ew. in­ne­go two­rzy­wa) roz­pię­ty na omasz­to­wa­niu jed­no­stek ża­glo­wych, sta­wia­ny fa­ła­mi i kie­ro­wa­ny szo­ta­mi lub bra­sa­mi (naj­czę­ściej przy uży­ciu lin po­moc­ni­czych). Za­da­niem żagla jest wyt­wo­rze­nie siły ae­ro­dy­na­micz­nej na­pę­dza­ją­cej jed­nost­kę. Ze­spół żagli two­rzy oża­glo­wa­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żagielek

1. skle­pie­nie w kształ­cie trój­ką­ta sfe­rycz­ne­go, sta­no­wią­ce przej­ście od kwa­dra­tu pod­bu­do­wy do pod­sta­wy ko­pu­ły; wroż­nik;
2. u ro­ślin mo­tyl­ko­wa­tych: górny pła­tek ko­ro­ny;
3. zdrob­nie­nie od: ża­giel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: ża­giel

 (1.2) mały ża­giel

 (1.3) ar­chit. na­roż­ny ele­ment skle­pie­nia o kształ­cie trój­ką­ta sfe­rycz­ne­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żagielkowy

przy­miot­nik od: ża­gie­lek


Źródła:

SJP.pl

Żagiew

1. pło­ną­cy kawał drew­na; głow­nia;
2. grzyb z ro­dzi­ny żag­wio­wa­tych, pa­so­ży­tu­ją­cy na drze­wach; huba


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pło­ną­cy kawał drew­na

 (1.2) przen. coś, co staje się przy­czy­ną, po­cząt­kiem gwał­tow­nych i dra­ma­tycz­nych wy­da­rzeń

 (1.3) biol. zob. huba.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żagiewka

mała rybka mor­ska z ro­dzi­ny ża­giew­ko­wa­tych, ja­skra­wo ubar­wio­na, czę­sto ho­do­wa­na w ak­wa­riach


Źródła:

SJP.pl

Żagiewkowate

ro­dzi­na nie­wiel­kich mor­skich ryb z rzędu oko­nioksz­tałt­nych; kilka ga­tun­ków ho­do­wa­nych w ak­wa­riach


Ża­giew­ko­wa­te (Cirr­hi­ti­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb oko­nioksz­tałt­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żagiewkowaty

o ce­chach cha­rak­te­ry­stycz­nych dla ro­dzi­ny ryb z po­drzę­du oko­nioksz­tałt­nych


Źródła:

SJP.pl

Żaglarz

rze­mieśl­nik szy­ją­cy lub na­pra­wia­ją­cy żagle; ża­glow­nik


Źródła:

SJP.pl

Żaglasty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem ża­giel; obec­nie uży­wa­ne wy­łącz­nie w po­łą­cze­niu: skle­pie­nie ża­gla­ste


Źródła:

SJP.pl

Żagle

po­tocz­nie: pły­wa­nie łódką z ża­glem


Żagle – ilu­stro­wa­ny ma­ga­zyn, wy­da­wa­ny w cyklu mie­sięcz­nym w la­tach 1959-2020. Po­ru­sza te­ma­ty zwią­za­ne z że­glar­stwem (re­ga­ty że­glar­skie, jach­ting, na­wi­ga­cja, szkut­nict­wo i kul­tu­rą że­glar­ską).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żaglica

ryba z ro­dzi­ny ża­gli­co­wa­tych o cha­rak­te­ry­stycz­nej, wy­so­kiej i dłu­giej płet­wie grzbie­to­wej


Ża­gli­ca, ża­gli­ca pa­cy­ficz­na ("Istiop­ho­rus pla­typ­te­rus") – ga­tu­nek mor­skiej ryby oko­nioksz­tałt­nej z ro­dzi­ny ża­gli­co­wa­tych (Istiop­ho­ri­dae), ce­nio­ny obiekt po­ło­wów spor­to­wych i ko­mer­cyj­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żaglicowate

ro­dzi­na ryb z rzędu oko­nioksz­tałt­nych; dra­pież­ne ryby mor­skie z cie­płych mórz i oce­a­nów z cha­rak­te­ry­stycz­ną dużą płet­wą grzbie­to­wą


Ża­gli­co­wa­te (Istiop­ho­ri­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb oko­nioksz­tałt­nych (Per­ci­for­mes), po­tocz­nie na­zy­wa­nych mar­li­na­mi – wcze­śniej nazwa ta sto­so­wa­na była tylko dla ryb z ro­dza­ju "Ma­ka­i­ra". Są bli­sko spo­krew­nio­ne z włócz­ni­ko­wa­ty­mi (Xip­hii­dae). Mają duże zna­cze­nie go­spo­dar­cze, są ce­nio­ne w węd­kar­stwie spor­to­wym. Tłuszcz z ich wą­tro­by za­wie­ra dużo wi­ta­mi­ny A.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żaglicowaty

o ce­chach cha­rak­te­ry­stycz­nych dla ro­dzi­ny ryb mor­skich z rzędu oko­nioksz­tałt­nych


Źródła:

SJP.pl

Żaglik

ro­dzaj mchów z ro­dzi­ny zdroj­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Żaglomistrz

spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się szy­ciem, try­mo­wa­niem i na­pra­wia­niem żagli; ża­glow­nik; ża­glarz


Źródła:

SJP.pl

Żaglomistrzostwo

umie­jęt­ność szy­cia i na­pra­wy żagli


Źródła:

SJP.pl

Żaglomistrzowski

zwią­za­ny z umie­jęt­no­ścią szy­cia, try­mo­wa­nia i na­pra­wia­nia żagli


Źródła:

SJP.pl

Żaglomistrzyni

→ ża­glo­mistrz


Patrz:żaglomistrz

Źródła:

SJP.pl

Żaglon

ga­tu­nek ryby z rzędu skrze­loksz­tałt­nych


Ża­glon ("Ale­pi­sa­u­rus ferox") – ga­tu­nek ryby skrze­loksz­tałt­nej z ro­dzi­ny ża­glo­no­wa­tych (Ale­pi­sa­u­ri­dae), dla któ­rej jest typem no­men­kla­to­rycz­nym. Wy­stę­pu­je we wschod­nim i za­chod­nim Pa­cy­fi­ku na głę­bo­ko­ści od 0 do 1830 m. Osią­ga do 215 cm dłu­go­ści i 9 kg masy ciała.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żaglopłat

Ża­glo­płat, żaglo-skrzy­dło – sztyw­ny lub półsz­tyw­ny płat o prze­kro­ju la­mi­nar­nym, ro­dzaj pęd­ni­ka wia­tro­we­go na jed­nost­ce pły­wa­ją­cej o na­pę­dzie ża­glo­wym. Za­rów­no kon­struk­cją, jak i fi­zycz­ną pod­sta­wą dzia­ła­nia, przy­po­mi­na skrzy­dło sa­mo­lo­tu z tą róż­ni­cą, że jest przy­sto­so­wa­ny do wyt­wa­rza­nia siły ciągu po obyd­wu stro­nach pro­fi­lu w za­leż­no­ści od halsu, któ­rym po­ru­sza się jed­nost­ka.


Źródła:

Wikipedia

Żaglować

latać szy­bow­cem, wy­ko­rzy­stu­jąc wstę­pu­ją­ce prądy po­wietrz­ne


Źródła:

SJP.pl

Żaglowcowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ża­glow­ce, do­ty­czą­cy ża­glow­ca


Źródła:

Wiktionary

Żaglowiec

1. łódka ża­glo­wa;
2. ryba ak­wa­rio­wa o spła­szczo­nym, po­dob­nym do trój­ką­ta ciele; ska­lar


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mar. sta­tek z ża­gla­mi, na­pę­dza­ny siłą wia­tru;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) icht. pot. ska­lar;


Ża­glo­wiec (sta­tek ża­glo­wy) – sta­tek wodny o na­pę­dzie ża­glo­wym. Jed­nost­ka pły­wa­ją­ca, któ­rej je­dy­nym lub pod­sta­wo­wym czyn­ni­kiem na­pę­do­wym jest jeden lub wię­cej żagli. Na danej jed­nost­ce przy­go­to­wa­nej do że­glu­gi zbiór wszyst­kich moż­li­wych do za­sto­so­wa­nia na niej ro­dza­jów żagli sta­no­wi jej ak­tu­al­ne oża­glo­wa­nie, przy czym nie wszyst­kie ro­dza­je tych żagli muszą być użyte jed­no­cze­śnie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żaglowiosłowiec

sta­tek mor­ski na­pę­dza­ny za­rów­no za po­mo­cą żagli, jak i wio­seł


Źródła:

SJP.pl

Żaglownia

po­mie­szcze­nie w stocz­ni, w któ­rym prze­cho­wu­je się i kon­ser­wu­je żagle


Źródła:

SJP.pl

Żaglownictwo

umie­jęt­ność szy­cia, try­mo­wa­nia i na­pra­wia­nia żagli


Źródła:

SJP.pl

Żaglownik

rze­mieśl­nik szy­ją­cy lub na­pra­wia­ją­cy żagle; ża­glarz; ża­glo­mistrz


Źródła:

SJP.pl

Żaglowy

przy­miot­nik od: ża­giel


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy żagla, zwią­za­ny z ża­glem lub z ża­gla­mi

 (1.2) wy­po­sa­żo­ny w żagle


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żaglowóz

ko­ło­wy po­jazd na­pę­dza­ny ża­glem lub pa­ra­lot­nią na­pę­do­wą, uży­wa­ny w że­glar­stwie lą­do­wym


Ża­glo­wóz (ang. "land yacht") – jed­nost­ka uży­wa­na w że­glar­stwie lą­do­wym, po­ru­sza­ją­ca się na ko­łach, na­pę­dza­na siłą wia­tru, któ­rej pęd­ni­kiem jest ża­giel. Kon­struk­cja ża­glo­wo­zu po­dob­na jest do śliz­gu lo­do­we­go, zwa­ne­go po­pu­lar­nie bo­je­rem. Że­gla­rze lą­do­wi zaz­wy­czaj wy­ko­rzy­stu­ją dno wysch­nię­tych sło­nych je­zior lub – dzię­ki zja­wi­sku pły­wów – okre­so­wo od­sła­nia­ne dno morza.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żaglówka

łódka wy­po­sa­żo­na przy­najm­niej w jeden ża­giel; jacht


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. nie­wiel­ka łódź ża­glo­wa;

 (1.2) ża­glo­wa łódka-za­baw­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żagnica

duża ważka z ro­dzi­ny ża­gni­co­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Żagnicowate

ro­dzi­na owa­dów z po­drzę­du ważek róż­nos­krzy­dłych (naj­więk­sze ważki ze współ­cze­śnie ży­ją­cych); na­le­żą do niej m.in. ża­gni­ca i hu­sarz


Ża­gni­co­wa­te (Aesh­ni­dae) – ro­dzi­na owa­dów za­li­cza­nych do ważek róż­nos­krzy­dłych (Ani­sop­te­ra) obej­mu­ją­ca silne i żwawo la­ta­ją­ce ważki, naj­więk­sze spoś­ród wy­stę­pu­ją­cych w Eu­ro­pie i Ame­ry­ce Pół­noc­nej. Roz­pię­tość ich skrzy­deł wy­no­si 70–110 mm. W Pol­sce re­pre­zen­to­wa­na jest przez kil­ka­na­ście ga­tun­ków, w tym 2 (ża­gni­ca pół­noc­na i ża­gni­ca zie­lo­na) ob­ję­te ści­słą ochro­ną ga­tun­ko­wą, a 1 (ża­gni­ca tor­fow­co­wa) – ochro­ną czę­ścio­wą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żagnicowaty

o ce­chach ża­gni­co­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


Źródła:

SJP.pl

Żagniczka

ża­gnicz­ka zwy­czaj­na - ga­tu­nek ważki


Źródła:

SJP.pl

Żagory

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu sza­wel­skim;


Ża­go­ry (lit. "Žagarė") – mia­sto na Lit­wie, po­ło­żo­ne w okrę­gu sza­wel­skim, 26 km od Ja­ni­szek.

Pry­wat­ne mia­sto szla­chec­kie lo­ko­wa­ne w 1495 roku, po­ło­żo­ne było w Księ­stwie Żmudz­kim. "Ża­go­ry Nowe" były mia­stem eko­no­mii sza­wel­skiej w 1682 roku.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Żagwiak

ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny żag­wio­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Żagwica

ro­dzaj grzy­bów z rzędu pie­czar­kow­ców


Źródła:

SJP.pl

Żagwin

ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny krzy­żo­wych; obre­cja


Żag­win, obre­cja ("Au­brie­ta" Adans.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych. Na­le­ży do niego ok. 20 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go (jako ro­dzi­me na ob­sza­rze od Włoch po Syrię) oraz w za­chod­niej Azji za­chod­niej po Iran. W na­tu­rze ro­śli­ny rosną na te­re­nach ska­li­stych i w su­chych la­sach sos­no­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żagwiowate

ro­dzi­na grzy­bów na­drzew­nych lub na­ziem­nych z klasy pod­staw­cza­ków; wie­lo­po­ro­wa­te


Żag­wio­wa­te ("Po­ly­po­ra­ce­ae" Fr. ex Corda) – ro­dzi­na grzy­bów z rzędu żag­wiow­ców ("Po­ly­po­ra­les").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żagwiowaty

o ce­chach żag­wio­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Żagwiowce

rząd grzy­bów z klasy pie­czar­nia­ków


Żag­wiow­ce ("Po­ly­po­ra­les" Gäum.) – rząd grzy­bów z klasy pie­czar­nia­ków ("Aga­ri­co­my­ce­tes").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żagwiowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu grzy­bów z klasy pie­czar­nia­ków


Źródła:

SJP.pl

Żak

uczeń, stu­dent


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. uczeń

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ryb. sieć roz­pię­ta na obrę­czach;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żaka

ga­tu­nek pa­pu­gi


Źródła:

SJP.pl

Żakard

1. urzą­dze­nie ste­ru­ją­ce nit­ka­mi na kro­śnie do tka­nia róż­nych wzo­rów;
2. ma­szy­na włó­kien­ni­cza ma­ją­ca takie urzą­dze­nie;
3. ma­te­riał z wzo­ra­mi ut­ka­ny ma­szy­ną wy­po­sa­żo­ną w takie urzą­dze­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) włók. tka­ni­na o bar­dzo ro­zbu­do­wa­nych wzo­rach, jedno- lub wie­lo­barw­nych, wy­ko­ny­wa­ne na kros­nach wy­po­sa­żo­nych w me­cha­nizm Ża­kar­da;

 (1.2) techn. włók. środ. me­cha­nizm przes­my­ko­wy umoż­li­wia­ją­cy ste­ro­wa­nie po­je­dyn­czy­mi nit­ka­mi os­no­wy;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żakardowy

przy­miot­nik od: ża­kard


przy­miot­nik

 (1.1) włók. do­ty­czą­cy ża­kar­du, zwią­za­ny z ża­kar­dem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żakare

kaj­man ża­ka­re - ga­tu­nek gada z ro­dzi­ny ali­ga­to­ro­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Żakeria

1. bunt niż­szych warstw spo­łecz­nych prze­ciw wła­dzy;
2. żar­to­bli­wie: ogół żaków; stu­den­te­ria


Ża­ke­ria ( jac­qu­e­rie) – pow­sta­nie lu­do­we pod wodzą Gu­il­la­u­me’a Cale’a ma­ją­ce miej­sce w 1358 roku we Fran­cji w cza­sie wojny stu­let­niej. Po­wo­dem jego wy­bu­chu było wy­ni­szcze­nie wsi wojną i epi­de­mia­mi, a także wzrost po­dat­ków i danin.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żakiecik

zdrob­nie­nie od: ża­kiet


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ża­kiet


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żakiecina

li­chej ja­ko­ści ża­kiet


Źródła:

SJP.pl

Żakieria

1. bunt chłop­ski w sy­ste­mie fe­u­dal­nym;
2. chłop­stwo zbun­to­wa­ne prze­ciw­ko sto­sun­kom fe­u­dal­nym


Źródła:

SJP.pl

Żakiet

1. górna część dam­skie­go ko­stiu­mu, po­dob­na do mę­skiej ma­ry­nar­ki;
2. ro­dzaj wi­zy­to­wej mę­skiej ma­ry­nar­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mę­skie ele­ganc­kie odzie­nie dzien­ne;

 (1.2) dam­ski strój ro­dza­ju ma­ry­nar­ki;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żakietowy

przy­miot­nik od: ża­kiet


Źródła:

SJP.pl

Żakiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Żakinada

świę­to stu­denc­kie; ju­we­na­lia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. stu­denc­kie ju­we­na­lia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żakini

młoda dziew­czyn­ka uczest­ni­czą­ca w za­wo­dach spor­to­wych, prze­dzie­lo­na do naj­młod­szej grupy wie­ko­wej


Źródła:

SJP.pl

Żaklina

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Ża­kli­na – spol­szcze­nie fran­cu­skie­go imie­nia "Jac­qu­e­li­ne", za­pi­sa­ne fo­ne­tycz­nie, które jest żeń­skim od­po­wied­ni­kiem imie­nia Jakub. Jest rów­nież inny żeń­ski od­po­wied­nik tego imie­nia – Ja­ku­bi­na. Niek­tó­rzy błęd­nie uwa­ża­ją to imię za żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Jacek (myl­nie in­ter­pre­tu­jąc fran­cu­skie imię "Jac­qu­es").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żaklininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ża­kli­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Żaklinka

zdrob­nie­nie od: Ża­kli­na (imię żeń­skie)


Źródła:

SJP.pl

Żako

ga­tu­nek pa­pu­gi


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ornit. ga­tu­nek afry­kań­skiej pa­pu­gi o sza­rym upie­rze­niu i czer­wo­nym ogo­nie, zdol­nej na­śla­do­wać ludz­ki głos;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żakostwo

ze­spół cech wła­ści­wych stu­den­tom


Źródła:

SJP.pl

Żakowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­ko­wa


Źródła:

Wiktionary

Żakowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­ko­wa


Źródła:

Wiktionary

Żakowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Żakowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Żakowiec

Ża­ko­wiec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie kut­now­skim, w gmi­nie Dą­bro­wi­ce.

Wieś du­chow­na, włas­ność ple­ba­na dą­bro­wic­kie­go po­ło­żo­na była w końcu XVI wieku w po­wie­cie łę­czyc­kim wo­je­wództ­wa łę­czyc­kie­go.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Żakowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Żakowski

zwią­za­ny z ucz­niem, stu­den­tem lub ża­kiem


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy żaków

 (1.2) do­ty­czą­cy Ża­ko­wa


Ża­kow­ski (forma żeń­ska: Ża­kow­ska; licz­ba mnoga: Ża­kow­scy) – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ły je 2375 osoby, we­dług no­wszych, in­ter­ne­to­wych da­nych noszą je 2427 osoby. Naz­wi­sko po­cho­dzi od nazwy miej­sco­wej Ża­ko­wo lub Ża­ko­wi­ce i jest naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ne w cen­tral­nej Pol­sce.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żal

1. smu­tek, przy­gnę­bie­nie wy­wo­ła­ne ja­kimś przy­krym doś­wiad­cze­niem, np. po­raż­ką, utra­tą kogoś bli­skie­go; roz­pacz, ubo­le­wa­nie, ża­łość, bo­leść;
2. uczu­cie nie­chę­ci do kogoś lub cze­goś wy­wo­ła­ne prze­ży­tym roz­cza­ro­wa­niem; pre­ten­sja, roz­ża­le­nie, re­sen­ty­ment, ani­moz­ja;
3. uczu­cie skru­chy po zro­bie­niu cze­goś złego;
4. mło­dzie­żo­wo: oz­na­ka po­gar­dy, lek­ce­wa­że­nia kogoś, braku sza­cun­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ne­ga­tyw­ny stan emo­cjo­nal­ny spo­wo­do­wa­ny doz­na­ną stra­tą;

 (1.2) pre­ten­sja, uraza

 (1.3) współ­czu­cie, po­li­to­wa­nie

 (1.4) skru­cha, wy­rzu­ty su­mie­nia

 (1.5) po­gar­da

 (1.6) stpol. zło, krzyw­da, przy­krość


Żal – ne­ga­tyw­ny stan emo­cjo­nal­ny spo­wo­do­wa­ny doz­na­ną stra­tą. To­wa­rzy­szy mu czę­sto trud­ność w po­go­dze­niu się, że tego, co utra­co­ne już nie ma i wy­ni­ka­ją­cym z tego bra­kiem ak­cep­ta­cji rze­czy­wi­sto­ści ta­kiej, jaka jest tu i teraz. Wy­stę­pu­je rów­nież w po­sta­ci żalu do kogoś za wy­rzą­dzo­ne krzyw­dy, nie­moż­ność po­go­dze­nia się z re­al­ną sy­tu­a­cją.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żal.pl

wy­ra­że­nie uży­wa­ne naj­czę­ściej przez mło­dzież w celu uwi­docz­nie­nia swo­je­go za­że­no­wa­nia z po­wo­du okre­ślo­nej sy­tu­a­cji; żenua


Źródła:

SJP.pl

Żalanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­łe­go


Źródła:

Wiktionary

Żalanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­łe­go


Ża­lan­ka ( Жалянка) – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie ró­wień­skim, w re­jo­nie ho­szczań­skim. W 2001 roku li­czy­ła 74 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Żalać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ża­ło­wać


Źródła:

Wiktionary

Żale

1. książ­ko­wo: skar­gi, na­rze­ka­nie, la­ment;
2. w li­te­ra­tu­rze sta­ro­pol­skiej: utwór li­rycz­ny wy­ra­ża­ją­cy ubo­le­wa­nie z po­wo­du nie­szczę­ścia i na­rze­ka­nia na los, np. Gorz­kie żale


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żaleński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żalna


Źródła:

Wiktionary

Żalik

zdrob­nie­nie od: żal


Źródła:

SJP.pl

Żalin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Żalinowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­li­no­wa


Źródła:

Wiktionary

Żalinowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­li­no­wa


Źródła:

Wiktionary

Żalinowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ża­li­no­wa


Źródła:

Wiktionary

Żalić

żalić się - wy­po­wia­dać pre­ten­sje, skar­gi; na­rze­kać, skar­żyć się, uża­lać się


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) daw. gw-pl|War­sza­wa. ża­ło­wać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny żalić się (dk. po­ża­lić się)

 (2.1) na­rze­kać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żalm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. rel. bibl. psalm

 (1.2) stpol. muz. in­stru­ment psal­te­rium

 (1.3) stpol. psal­mi­sta, śpie­wa­ją­cy psal­my


Źródła:

Wiktionary

Żalnianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żalna


Źródła:

Wiktionary

Żalnianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żalna


Źródła:

Wiktionary

Żalnica

w cza­sach po­gań­skich urna z pro­cha­mi zmar­łe­go


Źródła:

SJP.pl

Żalnik

po sta­ro­pol­sku: cmen­tarz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. pra­dzie­jo­we, po­gań­skie miej­sce po­chów­ku urn z pro­cha­mi zmar­łych;

 (1.2) urna z pro­cha­mi znaj­du­ją­ca się na żal­ni­ku (1.1)


Żal­nik – miej­sce po­chów­ku urn z pro­cha­mi zmar­łych; także funk­cjo­nu­ją­ca nazwa ta­kiej urny (po­piel­ni­cy).

Okre­śle­nie "żal­nik" po­cho­dzi od słowa "żal" i okre­śla miej­sce po­chów­ku urn z pro­cha­mi zmar­łych. Do­ty­czy ono cmen­ta­rza dla urn z okre­su przed­chrze­ści­jań­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żalno

Żalno (niem. "Seh­len") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie tu­chol­skim, w gmi­nie Kę­so­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (2011) li­czy­ła 945 miesz­kań­ców. Jest naj­więk­szą miej­sco­wo­ścią gminy Kę­so­wo.


Źródła:

Wikipedia

Żalny

daw­niej: wy­ra­ża­ją­cy żal; ża­łob­ny; ża­łos­ny


Źródła:

SJP.pl

Żalski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Ża­łe­go


Źródła:

Wiktionary

Żaluzja

ru­cho­ma prze­sło­na okna lub drzwi, zbu­do­wa­na zaz­wy­czaj z po­zio­mych drew­nia­nych, pla­sti­ko­wych lub me­ta­lo­wych li­ste­wek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) osło­na prze­ciw­sło­necz­na za­sła­nia­ją­ca okno lub drzwi, skła­da­ją­ca się z rów­no­le­głych po­zio­mych lub pio­no­wych li­ste­wek, pasów ma­te­ria­łu, two­rzy­wa sztucz­ne­go lub bla­chy, re­gu­lo­wa­nych tak, aby wpu­szczać po­żą­da­ną ilość świa­tła;

 (1.2) me­ta­lo­wa krata za­bez­pie­cza­ją­ca okno lub drzwi skle­pu, zwi­ja­na na czas jego ot­war­cia


Ża­luz­ja – osło­na prze­ciw­sło­necz­na prze­sła­nia­ją­ca wie­lo­pła­szczyz­no­wo otwór bu­dow­la­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żaluzjowy

przy­miot­nik od: ża­luz­ja


Źródła:

SJP.pl

Żaluzyjka

nie­wiel­ka ża­luz­ja


Źródła:

SJP.pl

Żalęcino

Ża­lę­ci­no ( Sal­len­tin) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie star­gardz­kim, w gmi­nie Do­li­ce, po­ło­żo­na 8 km na pół­noc­ny za­chód od Dolic (sie­dzi­by gminy) i 15 km na po­łud­nio­wy wschód od Star­gar­du (sie­dzi­by po­wia­tu).

Miesz­ka tam po­stać z le­gend "be­stia ża­lę­ciń­ska" znana rów­nież jako "fi­fler" czy "fifi".


Źródła:

Wikipedia

Żandarm

1. funk­cjo­na­riusz po­li­cji woj­sko­wej;
2. w niek­tó­rych kra­jach, np. we Fran­cji, umun­du­ro­wa­ny funk­cjo­na­riusz po­li­cji pań­stwo­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) funk­cjo­na­riusz żan­dar­me­rii, po­li­cji woj­sko­wej

 (1.2) funk­cjo­na­riusz żan­dar­me­rii, fran­cu­skiej for­ma­cji po­li­cyj­nej utrzy­mu­ją­cej po­rzą­dek na te­re­nach wiej­skich i ma­łych mia­stecz­kach

 (1.3) przen. osoba nad­mier­nie kon­tro­lu­ją­ca, trzy­ma­ją­ca się kur­czo­wo zasad i na­rzu­ca­ją­ca je innym

 (1.4) daw. po­li­cjant


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żandarmeria

1. po­li­cja woj­sko­wa;
2. po­li­cja w niek­tó­rych kra­jach, np. we Fran­cji;
3. bu­dy­nek bę­dą­cy sie­dzi­bą tejże po­li­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­li­cja woj­sko­wa;

 (1.2) odręb­na for­ma­cja po­li­cyj­na sta­no­wią­ca część sił zbroj­nych we Fran­cji,Tur­cji i niek­tó­rych in­nych pań­stwach;

 (1.3) od­dzia­ły po­li­cji pań­stwo­wej peł­nią­ce funk­cję służ­by po­rząd­ko­wej i po­li­cji po­li­tycz­nej w XIX i na po­cząt­ku XX w.

 (1.4) cięż­koz­broj­na ry­cer­ska gwar­dia we Fran­cji w XV–XVII w.

 (1.5) funk­cjo­na­riu­sze tych po­li­cji


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żandarmka

→ żan­darm


Patrz:żandarm

Źródła:

SJP.pl

Żandarmski

zwią­za­ny z żan­dar­mem - po­li­cjan­tem woj­sko­wym lub po­li­cjan­tem fran­cu­skim


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z osobą lub za­wo­dem żan­dar­ma, do­ty­czą­cy żan­dar­ma lub żan­dar­me­rii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żandarowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Żanecia

zdrob­nie­nie od: Ża­ne­ta (imię żeń­skie); Ża­net­ka


Źródła:

SJP.pl

Żaneciny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ża­ne­ty lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Żaneta

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


, Ża­net­ta – imię żeń­skie po­cho­dze­nia fran­cu­skie­go, spol­szczo­na forma imie­nia "Je­a­net­te" (zdrob­nie­nia od "Je­an­ne", pol. Ja­ni­na lub Jo­an­na).

W stycz­niu 2024 w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych, wy­ka­za­no 27106 ko­biet o imie­niu Ża­ne­ta na­da­nym jako imię pier­wsze oraz 6568 ko­biet no­szą­cych imię Ża­ne­ta jako imię dru­gie. Dla po­rów­na­nia, naj­czę­ściej na­da­ne jako żeń­skie imię pier­wsze – Anna, nosi 1072616 osób.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żanetka

zdrob­nie­nie od: Ża­ne­ta (imię żeń­skie); Ża­ne­cia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. od: Ża­ne­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żanetta

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Żankiel

ro­śli­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych


Żan­kiel ("Sa­ni­cu­la") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych. Obej­mu­je 47 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one na wszyst­kich kon­ty­nen­tach z wy­jąt­kiem Au­stra­lii i An­tark­ty­dy, głów­nie w stre­fie kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go. Naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ny jest w Ka­li­for­nii, gdzie ro­śnie 13 ga­tun­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żanna

imię żeń­skie


Żanna – imię żeń­skie, pow­sta­łe naj­praw­do­po­dob­niej pod wpły­wem ro­syj­skim, przez fo­ne­tycz­ne za­pi­sa­nie fran­cu­skiej wer­sji imie­nia Jo­an­na, czyli "Je­an­ne".

Żanna imie­ni­ny ob­cho­dzi 4 lu­te­go, 30 maja, 17 sierp­nia, 27 grud­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żanniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Żanny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Żanny

przy­miot­nik

 (1.1) reg. pozn. żytni


Źródła:

Wiktionary

Żanr

genre;
1. styl gry, twór­czo­ści cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ar­ty­sty;
2. ga­tu­nek twór­czo­ści li­te­rac­kiej, mu­zycz­nej lub pla­stycz­nej o spe­cy­ficz­nych ce­chach;
3. rzeź­ba lub ma­lar­stwo ro­dza­jo­we przed­sta­wia­ją­ce sceny z życia co­dzien­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Żanęcin

Ża­nę­cin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ot­woc­kim, w gmi­nie Wią­zow­na.


Źródła:

Wikipedia

Żar

1. roz­ża­rzo­ny wę­giel, roz­ża­rzo­ne zwę­glo­ne drew­no; rzad­ko: jakaś sub­stan­cja roz­pa­lo­na do czer­wo­no­ści;
2. wy­so­ka tem­pe­ra­tu­ra oto­cze­nia; go­rą­co, upał;
3. gwał­tow­ność, żar­li­wość uczuć; zapał


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tlące się, roz­grza­ne do czer­wo­no­ści węgle lub drwa

 (1.2) bar­dzo wy­so­ka tem­pe­ra­tu­ra

 (1.3) go­rą­ce po­wie­trze

 (1.4) przen. silne emo­cje, gwał­tow­ne uczu­cia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żar-Ptak

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) mit. ptak (czę­sto paw) ogni­sty wy­stę­pu­ją­cy w ba­śniach ro­syj­skich; utoż­sa­mia­ny z mi­to­lo­gicz­nym ra­ro­giem;


Żar-Ptak (ros. жар-птица "żar-ptica") – ptak ogni­sty czę­sto spo­ty­ka­ny także pod nazwą "Cud-Żar-Ptaka" w ba­śniach ro­syj­skich. Z wy­glą­du przy­po­mi­nać miał pawia, któ­re­go pióra pło­nę­ły żywym ogniem. Za­rów­no samo zwie­rzę jak i jego ogni­ste pióra po­sia­da­ły szcze­gól­ną moc ma­gicz­ną. Część ba­da­czy wy­wo­dzi jego po­cho­dze­nie od mi­tycz­ne­go so­ko­ła Ra­ro­ga, wy­stę­pu­ją­ce­go w wie­rze­niach Sło­wian.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Żaranin

miesz­ka­niec Żar (mia­sta w Pol­sce); Ża­rza­nin


Źródła:

SJP.pl

Żaranka

miesz­kan­ka Żar (mia­sta w Pol­sce); Ża­rzan­ka


Źródła:

SJP.pl

Żararaka

wąż z po­dro­dzi­ny grze­chot­ni­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) herp. gad z po­dro­dzi­ny grze­chot­ni­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarcie

1. po­tocz­nie: je­dze­nie dla zwie­rząt;
2. po­spo­li­cie: je­dze­nie, po­si­łek dla ludzi


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|żreć.

 (1.2) po­karm dla zwie­rząt

 (1.3) posp. je­dze­nie dla czło­wie­ka

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) Ms., W. lp. od: żart


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarcik

zdrob­nie­nie od: żart


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: żart


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarcioch

ru­basz­ny, nie­śmiesz­ny żart


Źródła:

SJP.pl

Żarczanin

miesz­ka­niec Żarek (mia­sta w Pol­sce)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żarek

 (1.2) miesz­ka­niec Żarek-Let­ni­ska

 (1.3) miesz­ka­niec Żarek Wiel­kich


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarczanka

miesz­kan­ka Żarek (mia­sta w Pol­sce)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żarek

 (1.2) miesz­kan­ka Żarek-Let­ni­ska

 (1.3) miesz­kan­ka Żarek Wiel­kich


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarczycki

naz­wi­sko


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żar­czyc Du­żych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarczyczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żar­czyc Du­żych


Źródła:

Wiktionary

Żarczyczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żar­czyc Du­żych


Źródła:

Wiktionary

Żarczyn

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Żarczyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Żardenicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żar­de­nik


Źródła:

Wiktionary

Żardeniczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żar­de­nik


Źródła:

Wiktionary

Żardeniczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żar­de­nik


Źródła:

Wiktionary

Żardeniki

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Żardiniera

sto­ją­ca półka lub ro­dzaj sto­licz­ka z wgłę­bie­niem na kwia­ty do­nicz­ko­we; żar­dy­nie­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogrod. ro­dzaj sto­li­ka lub sto­ją­ca półka z wgłę­bie­niem na kwia­ty do­nicz­ko­we


Żar­di­nie­ra (fr. "jardinière") – półka lub wy­dłu­żo­ny sto­lik z za­głę­bio­nym bla­tem przez­na­czo­ne na ro­śli­ny do­nicz­ko­we, po­pu­lar­na we Fran­cji od 2. po­ło­wy XVIII wieku do po­ło­wy XX wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żardinierka

mała żar­di­nie­ra (żar­dy­nie­ra); żar­dy­nier­ka


Źródła:

SJP.pl

Żardyniera

sto­ją­ca półka lub ro­dzaj sto­licz­ka z wgłę­bie­niem na kwia­ty do­nicz­ko­we; żar­di­nie­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. zob. żar­di­nie­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żardynierka

mała żar­dy­nie­ra (żar­di­nie­ra); żar­di­nier­ka


Źródła:

SJP.pl

Żarecki

→ Żarki


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żarek

 (1.2) do­ty­czą­cy Żarek-Let­ni­ska

 (1.3) do­ty­czą­cy Żarek Wiel­kich


Patrz:Żarki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarek

1. żarek ru­bi­no­wy - ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny ty­ran­ko­wa­tych;
2. czer­woń­czyk żarek - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żarełko

zdrob­nie­nie od: żarło


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) posp. zdrobn. od żarło


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarg.

skrót od: żar­gon, żar­go­no­wy


skrót w funk­cji rze­czow­ni­ka

 (1.1) = kult. żar­gon

skrót w funk­cji przy­miot­ni­ka

 (2.1) = żar­go­no­wy

skrót w funk­cji przy­słów­ka

 (3.1) = żar­go­no­wo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żargon

w ję­zy­koz­naw­stwie: język ja­kiejś grupy spo­łecz­nej (śro­do­wi­sko­wej, za­wo­do­wej, ale nie te­ry­to­rial­nej), róż­nią­cy się od ję­zy­ka ogól­ne­go (na­ro­do­we­go) za­so­bem słów, wy­ra­żeń i wy­mo­wą; slang, argot, gwara, wiech, język spe­cja­li­stycz­ny (śro­do­wi­sko­wy, za­wo­do­wy)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. kult. ze­spół jed­no­stek ję­zy­ko­wych wła­ści­wych dla wy­o­dręb­nio­nej grupy spo­łecz­nej lub za­wo­do­wej;

 (1.2) jęz. kult. spe­cy­ficz­ne na­zew­nict­wo po­wią­za­ne z pew­nym ob­sza­rem dzia­łal­no­ści (np. dy­scy­pli­ną na­u­ko­wą), trud­no zro­zu­mia­łe dla osób z zew­nątrz, nie­kie­dy prze­ciw­sta­wia­ne ter­mi­no­lo­gii ofi­cjal­nej;

 (1.3) przest. jęz. ji­dysz


Żar­gon (od jar­gon) – śro­do­wi­sko­wa od­mia­na ję­zy­ka wła­ści­wa dla danej grupy spo­łecz­nej lub za­wo­do­wej. W wą­skim zna­cze­niu żar­gon to spe­cy­ficz­ne na­zew­nict­wo zwią­za­ne z pew­nym ob­sza­rem dzia­łal­no­ści (np. dy­scy­pli­ną na­u­ko­wą), trud­no zro­zu­mia­łe dla osób z zew­nątrz. W niek­tó­rych uję­ciach żar­gon jest prze­ciw­sta­wia­ny ter­mi­no­lo­gii ofi­cjal­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żargonizm

wyraz lub wy­ra­że­nie ty­po­we dla żar­go­nu, czyli śro­do­wi­sko­wej od­mia­ny ję­zy­ka wyksz­tał­co­nej przez jakąś grupę spo­łecz­ną dla pod­kre­śle­nia włas­nej odręb­no­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gra­ma­tycz­na za­czerp­nię­te z żar­go­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żargonowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) jęz. z na­le­cia­ło­ścia­mi śro­do­wi­sko­wy­mi w mowie i pi­sa­niu


Źródła:

Wiktionary

Żargonowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. śro­do­wi­sko­we na­le­cia­ło­ści w mowie i pi­sa­niu


Źródła:

Wiktionary

Żargonowy

przy­miot­nik od: żar­gon


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy żar­go­nu, zwią­za­ny z żar­go­nem, wy­ra­żo­ny żar­go­nem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarki

1. żarek ru­bi­no­wy - ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny ty­ran­ko­wa­tych;
2. czer­woń­czyk żarek - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


Żarki – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie mysz­kow­skim, sie­dzi­ba władz gminy miej­sko-wiej­skiej Żarki.

W 1595 roku mia­sto po­ło­żo­ne w po­wie­cie le­low­skim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go było włas­no­ścią Alek­san­dra Mysz­kow­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żarklin

ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych; Hy­me­na­ea


Źródła:

SJP.pl

Żarkowo

Żar­ko­wo (kaszb. "Żôrkòwò" lub też "Żarkòwò", Sor­kow) – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Dęb­ni­ca Ka­szub­ska. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa słup­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Żarlinek

ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ku­sa­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Żarliwie

przy­słó­wek

 (1.1) z wiel­kim za­pa­łem


Źródła:

Wiktionary

Żarliwiec

czło­wiek żar­li­wy, od­da­ją­cy się cze­muś z wiel­kim za­pa­łem; za­pa­le­niec


Źródła:

SJP.pl

Żarliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: żar­li­wie


Źródła:

SJP.pl

Żarliwość

ogrom­ny zapał; en­tuz­jazm


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, kto jest żar­li­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: żar­li­wy; bar­dziej żar­li­wy


Źródła:

SJP.pl

Żarliwy

1. odz­na­cza­ją­cy się gor­li­wo­ścią, za­pa­łem, poś­wię­ca­ją­cy się cze­muś z całym prze­ko­na­niem, z od­da­niem;
2. świad­czą­cy o czy­imś za­pa­le, gor­li­wo­ści


przy­miot­nik

 (1.1) ce­chu­ją­cy się dużym za­pa­łem, od­da­niem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarmaszyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. uczn. za­pal­nicz­ka


Źródła:

Wiktionary

Żarna

1. dawne pry­mi­tyw­ne urzą­dze­nie do ręcz­ne­go mie­le­nia zboża skła­da­ją­ce się z dwóch pła­skich ka­mie­ni ma­ją­cych kształt koła; żarno;
2. prze­no­śnie: na­stę­po­wa­nie po sobie ja­kichś zmian


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) hist. etn. urzą­dze­nie do ręcz­ne­go mie­le­nia zboża, zło­żo­ne z dwóch ka­mie­ni, jed­ne­go nad dru­gim, z któ­rych górny jest ru­cho­my wzglę­dem dol­ne­go; ; Glo­ger.

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. lp. od: żarny


Żarna – urzą­dze­nie do ręcz­ne­go mie­le­nia zboża, zło­żo­ne z dwóch ka­mie­ni, jed­ne­go nad dru­gim, z któ­rych górny jest ru­cho­my wzglę­dem dol­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żarnecki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Żarnik

1. część pro­mien­ni­ka słu­żą­ca do wy­sy­ła­nia pro­mie­nio­wa­nia ciepl­ne­go;
2. ele­ment ża­rów­ki wy­ko­na­ny z drutu lub włó­kna wę­glo­we­go do­pro­wa­dza­ny do ża­rze­nia się wsku­tek prze­pły­wu prądu elek­trycz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. dru­cik w ża­rów­ce emi­tu­ją­cy świa­tło


Żar­nik (włó­kno ża­ro­we) – cien­ki drut z wol­fra­mu (metal o wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze top­nie­nia) znaj­du­ją­cy się w bańce ża­rów­ki.

W wy­ni­ku prze­pły­wu prze­zeń prądu elek­trycz­ne­go żar­nik roz­grze­wa się, co po­wo­du­je emi­sję świa­tła (żarzy się – stąd jego nazwa). Żar­nik jest po­łą­czo­ny ze stop­ką ża­rów­ki i gwin­tem za poś­red­nict­wem gru­bych dru­tów, sta­no­wią­cych jego pod­par­cie i do­star­cza­ją­cych do niego prąd. W miarę po­trze­by bywa też do­dat­ko­wo pod­par­ty cien­ki­mi dru­ci­ka­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żarnikowy

przy­miot­nik od: żar­nik


Źródła:

SJP.pl

Żarno

dawne pry­mi­tyw­ne urzą­dze­nie do ręcz­ne­go mie­le­nia zboża skła­da­ją­ce się z dwóch pła­skich ka­mie­ni ma­ją­cych kształt koła; żarna


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ka­mień młyń­ski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarnowczanin

miesz­ka­niec Żar­now­ca (wsi w Pol­sce)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żar­now­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarnowczanka

miesz­kan­ka Żar­now­ca (wsi w Pol­sce)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żar­now­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarnowianin

miesz­ka­niec Żar­no­wa (mia­sta lub wsi w Pol­sce)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec miej­sco­wo­ści Żar­nów

 (1.2) miesz­ka­niec miej­sco­wo­ści Żar­no­wo

 (1.3) miesz­ka­niec miej­sco­wo­ści Żar­no­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarnowianka

miesz­kan­ka Żar­no­wa (mia­sta lub wsi w Pol­sce)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka miej­sco­wo­ści Żar­nów

 (1.2) miesz­kan­ka miej­sco­wo­ści Żar­no­wo

 (1.3) miesz­kan­ka miej­sco­wo­ści Żar­no­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarnowiec

ro­śli­na z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żarnowiecki

przy­miot­nik od: Żar­no­wiec


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żar­now­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarnowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Żarnowski

przy­miot­nik od: Żar­nów


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy miej­sco­wo­ści Żar­nów

 (1.2) do­ty­czą­cy miej­sco­wo­ści Żar­no­wo

 (1.3) do­ty­czą­cy miej­sco­wo­ści Żar­no­wa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żarnowy

przy­miot­nik od: żarna (np. młyn żar­no­wy, śru­tow­nik żar­no­wy)


Źródła:

SJP.pl

Żarny

daw­niej: pełen żaru, go­rą­cy, upal­ny


Źródła:

SJP.pl

Żarnów

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


Żar­nów – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie opo­czyń­skim, sie­dzi­ba miej­sko-wiej­skiej gminy Żar­nów oraz rzym­sko­ka­to­lic­kiej pa­ra­fii św. Mi­ko­ła­ja w Żar­no­wie. Przez Żar­nów prze­bie­ga droga kra­jo­wa nr 74


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żarnówczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żar­nów­ki


Źródła:

Wiktionary

Żarnówczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żar­nów­ki


Źródła:

Wiktionary

Żarnówecki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żar­nów­ki


Źródła:

Wiktionary

Żarnówka

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żaromierz

daw­niej: przy­rząd do mie­rze­nia wy­so­kich tem­pe­ra­tur; py­ro­metr, ognio­mierz


Źródła:

SJP.pl

Żaroodporność

od­por­ność na wy­so­kie tem­pe­ra­tu­ry


Ża­ro­od­por­ność – zdol­ność ma­te­ria­łu do prze­ciw­sta­wie­nia się ko­roz­ji ga­zo­wej w pod­wyż­szo­nych tem­pe­ra­tu­rach. W celu zwięk­sze­nia ża­ro­od­por­no­ści stali sto­su­je się do­dat­ki sto­po­we takie jak chrom, krzem i alu­mi­nium.

Ża­ro­od­por­ność stali uzy­sku­je się przez ut­wo­rze­nie na jej po­wierzch­ni zwar­tej i do­brze przy­le­ga­ją­cej war­stwy tlen­ków #PATRZ, #PATRZ, #PATRZ utrud­nia­ją­cych dy­fuz­ję tlenu do me­ta­lu i za­bez­pie­cza­ją­cych przed dal­szym ni­szcze­niem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żaroodporny

od­por­ny na dzia­ła­nie wy­so­kich tem­pe­ra­tur; ogniotr­wa­ły, ognio­od­por­ny, prze­ci­wo­gnio­wy


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) od­por­ny na dzia­ła­nie wy­so­kich tem­pe­ra­tur; wy­ko­na­ny z ma­te­ria­łu od­por­ne­go na dzia­ła­nie wy­so­kich tem­pe­ra­tur


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarota

daw­niej: za­żar­tość, żar­li­wość


Źródła:

SJP.pl

Żarotować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. reg-pl|Ku­ja­wy. ubo­le­wać, roz­pa­czać, czuć żal


Źródła:

Wiktionary

Żarowianin

miesz­ka­niec Ża­ro­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­ro­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarowianka

miesz­kan­ka Ża­ro­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­ro­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Żarowski

→ Żarów


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Ża­ro­wa


Ża­row­ski – pol­ski herb szla­chec­ki z no­bi­li­ta­cji. We­dług Szy­mo­na Ko­nar­skie­go być może od­mia­na herbu Le­li­wa.


Patrz:Żarów

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żarowy

przy­miot­nik od: żar


Źródła:

SJP.pl

Żarowytrzymałość

zdol­ność me­ta­li i sto­pów do prze­no­sze­nia ob­cią­żeń w wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze, po­łą­czo­na z od­por­no­ścią na zmia­ny tem­pe­ra­tu­ry


Ża­ro­wy­trzy­ma­łość – od­por­ność stopu na odksz­tał­ce­nia, zdol­ność me­ta­li i sto­pów do prze­no­sze­nia krót­ko- lub dłu­gotr­wa­łych ob­cią­żeń (sta­łych lub zmien­nych) w wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze, po­łą­czo­na z od­por­no­ścią na wie­lo­krot­ne zmia­ny tem­pe­ra­tu­ry i nie­kie­dy z ża­ro­od­por­no­ścią.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żarski

przy­miot­nik od: Żary


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żar (w Kra­kow­skiem, Za­moj­skiem, Zie­lo­no­gór­skiem)

 (1.2) do­ty­czą­cy Żarów (w Piotr­kow­skiem)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żart

fi­giel, kawał, dow­cip


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) coś, co zo­sta­ło po­wie­dzia­ne lub zro­bio­ne dla roz­ryw­ki, tak, aby kogoś roz­śmie­szyć


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żart.

skrót od: żar­to­bli­wy, żar­to­bli­wie (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


skrót

 (1.1) = żar­to­bli­wy, żar­to­bli­wie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żartem

fi­giel, kawał, dow­cip


Źródła:

SJP.pl

Żartki

daw­niej, dziś re­gio­nal­nie: pełen ener­gii, wi­go­ru; żywy


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) przest. szyb­ki, ener­gicz­ny, pełen życia i wi­go­ru

 (1.2) przest. by­stry

 (1.3) przest. po­ryw­czy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żartko

→ żart­ki


Patrz:żartki

Źródła:

SJP.pl

Żartobliwie

przy­słó­wek

 (1.1) hu­mo­ry­stycz­nie, nie na serio, z przym­ru­że­niem oka


Źródła:

Wiktionary

Żartobliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: żar­to­bli­wie


Źródła:

SJP.pl

Żartobliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest żar­to­bli­we; cecha tego, kto jest żar­to­bli­wy


Źródła:

Wiktionary

Żartobliwy

we­so­ły, śmiesz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) czę­sto żar­tu­ją­cy

 (1.2) ma­ją­cy zna­mio­na żartu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żartowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mó­wie­nie żar­tów, wy­po­wia­da­nie się w spo­sób żar­to­bli­wy


Źródła:

Wiktionary

Żartować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­żar­to­wać)

 (1.1) mówić coś śmiesz­ne­go; mówić żart, aby kogoś roz­śmie­szyć


Źródła:

Wiktionary

Żartownisia

ko­bie­ta lu­bią­ca dow­cip­ko­wać, robić żarty, ka­wa­ły; dow­cip­ni­sia, ka­wa­lar­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: żar­tow­niś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żartowniś

męż­czyz­na lu­bią­cy dow­cip­ko­wać, robić żarty, ka­wa­ły; dow­cip­niś, ka­wa­larz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś lu­bią­cy żar­to­wać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarty

po­tocz­nie: je­dzą­cy ponad miarę, żar­łocz­ny


Żarty (ros. Шутки) – ra­dziec­ki krót­ko­me­tra­żo­wy film ani­mo­wa­ny z 1963 roku w re­ży­se­rii Lwa Ata­ma­no­wa. Przed­sta­wia dwie bajki Wła­di­mi­ra Su­tie­je­wa "Ko­gu­cik i ka­czo­rek" (znana pod al­ter­na­tyw­nym ty­tu­łem "Kur­cza­czek i ka­czo­rek") oraz "O trzech kot­kach".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żary

1. roz­ża­rzo­ny wę­giel, roz­ża­rzo­ne zwę­glo­ne drew­no; rzad­ko: jakaś sub­stan­cja roz­pa­lo­na do czer­wo­no­ści;
2. wy­so­ka tem­pe­ra­tu­ra oto­cze­nia; go­rą­co, upał;
3. gwał­tow­ność, żar­li­wość uczuć; zapał


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


Żary ( Sara, Sa­ro­ve; Sorau; Žarow) – mia­sto, bę­dą­ce jed­no­cze­śnie gminą miej­ską i sie­dzi­bą gminy wiej­skiej Żary, zlo­ka­li­zo­wa­ne w za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, na po­łud­nio­wym skra­ju Wału Trzeb­nic­kie­go; sie­dzi­ba po­wia­tu żar­skie­go.

We­dług da­nych GUS na 2021 Żary li­czy­ły 36 004 miesz­kań­ców (naj­więk­sze mia­sto w pol­skiej czę­ści Łużyc – zwane „sto­li­cą pol­skich” lub „Wschod­nich Łużyc” – i 4. pod wzglę­dem lud­no­ści w wo­je­wództ­wie).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żaryn

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Żarzanin

miesz­ka­niec Żar (mia­sta w Pol­sce); Ża­ra­nin


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żar (w Kra­kow­skiem, Za­moj­skiem, Zie­lo­no­gór­skiem)

 (1.2) miesz­ka­niec Żarów (w Piotr­kow­skiem)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarzanka

miesz­kan­ka Żar (mia­sta w Pol­sce); Ża­ran­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żar (w Kra­kow­skiem, Za­moj­skiem, Zie­lo­no­gór­skiem)

 (1.2) miesz­kan­ka Żarów (w Piotr­kow­skiem)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarzelnia

1. po­mie­szcze­nie do wy­ża­rza­nia wy­ro­bów me­ta­lo­wych; wy­ża­rzal­nia;
2. daw­niej: prze­no­śny pie­cyk; ża­rzel­nik, fa­jer­ka


Źródła:

SJP.pl

Żarzelnik

daw­niej: prze­no­śny pie­cyk; ża­rzel­nia, fa­jer­ka


Źródła:

SJP.pl

Żarzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ża­rzyć.


Ża­rze­nie – emi­to­wa­nie świa­tła przez roz­grza­ne ciała. Mi­ni­mal­na tem­pe­ra­tu­ra, w któ­rej dane ciało za­czy­na się ża­rzyć, za­le­ży od zdol­no­ści emi­syj­nej tego ciała.

Ża­rze­nie może być wy­wo­ła­ne na sku­tek wzro­stu tem­pe­ra­tu­ry po­przez:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Żarzeniowy

przy­miot­nik od: ża­rze­nie


Źródła:

SJP.pl

Żarzyczka

za­rzycz­ka;
1. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny pier­wiosn­ko­wa­tych;
2. ża­rzycz­ka gór­ska - ga­tu­nek by­li­ny z ro­dzi­ny pier­wiosn­ko­wa­tych, w Pol­sce pod ochro­ną


Źródła:

SJP.pl

Żarzyć

1. roz­pa­lać coś, zwy­kle metal, do czer­wo­no­ści;
2. ża­rzyć się:
a) palić się słabo, bez pło­mie­nia; tlić się;
b) od­bi­jać się od tła ja­skra­wą, czer­wo­ną barwą;
c) zwy­kle o me­ta­lu: roz­pa­lać się do czer­wo­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Żarów

1. roz­ża­rzo­ny wę­giel, roz­ża­rzo­ne zwę­glo­ne drew­no; rzad­ko: jakaś sub­stan­cja roz­pa­lo­na do czer­wo­no­ści;
2. wy­so­ka tem­pe­ra­tu­ra oto­cze­nia; go­rą­co, upał;
3. gwał­tow­ność, żar­li­wość uczuć; zapał


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


Żarów ( Sa­a­rau) – mia­sto w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Żarów.

Do 1954 roku Żarów był wsią i sie­dzi­bą gminy Żarów, w tymże roku znie­sio­no gminę i ut­wo­rzo­no gro­ma­dy Żarów obej­mu­ją­cą wieś i Żarów, nie obej­mu­ją­cą wieś. Na­stęp­nie pier­wszą gro­ma­dę przeksz­tał­co­no w mia­sto.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żarówa

1. zgru­bie­nie od: ża­rów­ka;
2. in­ten­syw­ny, ja­skra­wy kolor a także przed­miot lub ubra­nie w tym ko­lo­rze;
3. wy­jąt­ko­wy upał, skwar;
4. łysa głowa; pała


Źródła:

SJP.pl

Żaróweczka

zdrob­nie­nie od: ża­rów­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ża­rów­ka

 (1.2) pot. mała ża­rów­ka, np. do la­tar­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarówiasty

po­tocz­nie: ja­skra­wy, ża­rzą­cy się


Źródła:

SJP.pl

Żarówka

her­me­tycz­nie zam­knię­ta szkla­na bańka, ku­li­ste­go kształ­tu, w któ­rej umie­szczo­ny jest dru­cik roz­ża­rza­ją­cy się pod wpły­wem prądu elek­trycz­ne­go i da­ją­cy świa­tło


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elektr. elek­trycz­ne źró­dło świa­tła, w któ­rym ele­men­tem świe­cą­cym jest roz­ża­rzo­ny prze­wód;

 (1.2) pot. elek­trycz­ne źró­dło świa­tła, które przy­po­mi­na ża­rów­kę (1.1), bez wzglę­du na ele­ment świe­cą­cy.

 (1.3) slang. tu­le­ja z bu­tel­ki słu­żą­ca do pa­le­nia ma­ri­hu­a­ny


Zo­bacz też: Ża­rów­ka (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Ża­rów­ka, lampa ża­ro­wa – elek­trycz­ne źró­dło świa­tła, w któ­rym cia­łem świe­cą­cym jest sil­nie roz­grza­ne prze­pły­wem prądu włó­kno wy­ko­na­ne z trud­no to­pli­we­go ma­te­ria­łu (pier­wot­nie gra­fit, obec­nie wol­fram). Drut wol­fra­mo­wy jest umie­szczo­ny w szkla­nej bańce wy­peł­nio­nej mie­sza­ni­ną gazów szla­chet­nych (np. argon z 10-pro­cen­to­wą do­miesz­ką azotu) lub próż­nią. Włó­kno osią­ga tem­pe­ra­tu­rę 2500–3000 K. Pier­wsze lampy ża­ro­we kon­stru­o­wa­no w po­ło­wie XIX w.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żarówkowy

przy­miot­nik od: ża­rów­ka


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ża­rów­ką, do­ty­czą­cy ża­rów­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarłacz

ogól­na nazwa każ­dej ryby na­le­żą­cej do żar­ła­czy, grupy dra­pież­nych ryb mor­skich z rzędu re­ki­nów; także część nazwy ryb na­le­żą­cych do tej grupy, m.in. żar­łacz lu­do­jad, żar­łacz błę­kit­ny, żar­łacz ty­gry­si


Źródła:

SJP.pl

Żarłaczokształtne

rząd dra­pież­nych ryb mor­skich z pod­gro­ma­dy spo­do­u­stych, obej­mu­ją­cy ponad 260 ga­tun­ków


Żar­ła­czoksz­tałt­ne (Car­char­hi­ni­for­mes) – rząd dra­pież­nych ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych (Chon­dricht­hy­es), znacz­nie zróż­ni­co­wa­nych mor­fo­lo­gicz­nie. Za­miesz­ku­ją cie­płe wody mor­skie i oce­a­nicz­ne. Do żar­ła­czoksz­tałt­nych za­li­cza się ponad 260 ga­tun­ków opi­sa­nych na­u­ko­wo. Niek­tó­re ga­tun­ki są nie­bez­piecz­ne dla czło­wie­ka. W za­pi­sie ko­pal­nym są znane od póź­nej jury.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żarłaczokształtny

o ce­chach żar­ła­czoksz­tałt­nych (rząd ryb)


Źródła:

SJP.pl

Żarłaczowate

ro­dzi­na dra­pież­nych ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych


Żar­ła­czo­wa­te (Car­char­hi­ni­dae) – ro­dzi­na du­żych, dra­pież­nych ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych (re­ki­nów) za­li­cza­na do rzędu żar­ła­czoksz­tałt­nych (Car­char­hi­ni­for­mes). Niek­tó­re ga­tun­ki są nie­bez­piecz­ne dla czło­wie­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żarłaczowaty

o ce­chach żar­ła­czo­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


Źródła:

SJP.pl

Żarło

po­tocz­nie: po­gard­li­we okre­śle­nie po­ży­wie­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) posp. je­dze­nie

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. n. lp. przesz. od żreć


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarłoczka

→ żar­łok; ła­kom­czu­cha


Źródła:

SJP.pl

Żarłocznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób żar­łocz­ny


Źródła:

Wiktionary

Żarłoczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: żar­łocz­nie


Źródła:

SJP.pl

Żarłoczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: żar­łocz­ny


Źródła:

SJP.pl

Żarłoczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co żar­łocz­ne; cecha tych, któ­rzy są żar­łocz­ni


Źródła:

Wiktionary

Żarłoczny

odz­na­cza­ją­cy się ogrom­nym ape­ty­tem; ob­ja­da­ją­cy się


przy­miot­nik

 (1.1) odz­na­cza­ją­cy się ogrom­nym ape­ty­tem

 (1.2) przen. in­ten­syw­ny, wy­ra­ża­ją­cy po­żą­da­nie, pra­gnie­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żarłok

osoba ob­ja­da­ją­ca się, je­dzą­ca dużo i łap­czy­wie; ob­żar­tuch, ob­żar­ciuch


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. osoba, która je dużo i czę­sto łap­czy­wie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żaszkowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Żasz­ko­wem, do­ty­czą­cy Żasz­ko­wa


Źródła:

Wiktionary

Żatecki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do cze­skie­go mia­sta Žatec, zwią­za­ny z Žatcem


Źródła:

Wiktionary

Żałoba

1. uczu­cie smut­ku, osa­mot­nie­nia po śmier­ci kogoś bli­skie­go;
2. okres po śmier­ci kogoś bli­skie­go;
3. okre­ślo­ny zwy­cza­jo­wo strój no­szo­ny jako oz­na­ka żalu po śmier­ci kogoś bli­skie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) smu­tek, roz­pacz po śmier­ci bli­skiej osoby

 (1.2) okres po śmier­ci bli­skiej osoby, w któ­rym zwy­cza­jo­wo nosi się od­po­wied­ni strój oraz nie uczest­ni­czy w za­ba­wach to­wa­rzy­skich

 (1.5) stpol. skar­ga, za­ża­le­nie, oskar­że­nie


Ża­ło­ba – tra­dy­cyj­ne uzew­nętrz­nio­ne odz­wier­cied­le­nie stanu wew­nętrz­ne­go jed­nost­ki, pań­stwa, kul­tu­ry, spo­łecz­no­ści w re­ak­cji na śmierć osoby waż­nej w danym śro­do­wi­sku (ro­dzi­na, kraj, mia­stecz­ko, ple­mię). Ża­ło­ba a prze­ży­wa­nie stra­ty to dwa różne po­ję­cia, gdyż prze­ży­wa­nie stra­ty za­cho­dzi wew­nątrz. Jest to re­ak­cja ca­łe­go na­sze­go „ja” na stra­tę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Żałobnica

1. ko­bie­ta uczest­ni­czą­ca w uro­czy­sto­ściach ża­łob­nych i po­grze­bie;
2. pa­pu­ga au­stra­lij­ska z po­dro­dzi­ny ka­ka­du


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Żałobniczka

1. uczest­nicz­ka po­grze­bu, uro­czy­sto­ści ża­łob­nych;
2. słod­ko­wod­na ryba ak­wa­rio­wa z ro­dzi­ny ką­sa­czo­wa­tych; czar­na tetra


Źródła:

SJP.pl

Żałobnie

przy­słó­wek

 (1.1) smut­no jakby po czy­jejś śmier­ci


Źródła:

Wiktionary

Żałobniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ża­łob­nie


Źródła:

SJP.pl

Żałobnik

1. osoba w ża­ło­bie;
2. uczest­nik po­grze­bu, uro­czy­sto­ści ża­łob­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) uczest­nik po­grze­bu

 (1.2) zaw. pra­cow­nik za­kła­du po­grze­bo­we­go

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ornit. ptak z po­dro­dzi­ny ża­łob­ni­ków (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ta­chyp­ho­ni­nae|Bo­na­par­te|ref=tak.)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żałobność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ża­łob­ne


Źródła:

Wiktionary

Żałobny

zwią­za­ny z ża­ło­bą, np. strój


przy­miot­nik

 (1.1) wy­ra­ża­ją­cy żal po śmier­ci bli­skiej osoby

 (1.2) zwią­za­ny z uro­czy­sto­ścia­mi po­grze­bo­wy­mi, z od­da­wa­niem czci zmar­łe­mu

 (1.3) bę­dą­cy oz­na­ką ża­ło­by

 (1.4) przen. po­sęp­ny, pełen smut­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żałosne

forma przy­miot­ni­ka.

 (1.1) M., B., W. n. lp.; M., B., W. nmos. lm. od: ża­łos­ny

wy­krzy­knik

 (2.1) pot. iron. gdy chce­my za­ak­cen­to­wać bła­hość lub nie­do­rzecz­ność czy­ichś dy­le­ma­tów

 (2.2) pot. iron. gdy chce­my zadr­wić z czy­jejś wy­po­wie­dzi (nawet, gdy ta wy­po­wiedź nie wy­ra­ża czy­ichś dy­le­ma­tów)


Źródła:

Wiktionary

Żałosność

uczu­cie po­li­to­wa­nia, li­to­ści lub za­że­no­wa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ża­łos­ne; cecha tych, któ­rzy są ża­ło­śni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żałosny

1. wy­ra­ża­ją­cy żal;
2. wzbu­dza­ją­cy po­li­to­wa­nie;
3. wy­wo­łu­ją­cy nie­chęć, nies­mak


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) wzbu­dza­ją­cy po­li­to­wa­nie lub po­gar­dę

 (1.2) wy­ra­ża­ją­cy żal, smu­tek

 (1.3) przy­kry, bu­dzą­cy nie­chęć, nies­mak, odra­zę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żałowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ża­ło­wać.


Źródła:

Wiktionary

Żałować

1. od­czu­wać żal, być smut­nym, przy­gnę­bio­nym;
2. ubo­le­wać nad po­peł­nio­nym wy­stęp­kiem, zła­ma­niem zasad;
3. oka­zy­wać komuś współ­czu­cie z po­wo­du trud­nej sy­tu­a­cji w ja­kiej się zna­lazł;
4. ską­pić, nie­chęt­nie wy­da­wać na coś lub dawać komuś pie­nią­dze


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) od­czu­wać żal, być smut­nym, przy­gnę­bio­nym

 (1.2) ubo­le­wać nad po­peł­nio­nym wy­stęp­kiem, zła­ma­niem zasad


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żałościwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ża­ło­ści­wie


Źródła:

SJP.pl

Żałościwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ża­ło­ści­wy


Źródła:

SJP.pl

Żałościwy

daw­niej: ża­łos­ny


Źródła:

SJP.pl

Żałośliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ża­ło­śli­wie


Źródła:

SJP.pl

Żałośliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ża­ło­śli­wy


Źródła:

SJP.pl

Żałośliwy

1. wy­ra­ża­ją­cy żal;
2. wzbu­dza­ją­cy po­li­to­wa­nie;
3. wy­wo­łu­ją­cy nie­chęć, nies­mak


Źródła:

SJP.pl

Żałośnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ża­łos­ny


Źródła:

Wiktionary

Żałośniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ża­ło­śnie


Źródła:

SJP.pl

Żałośniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ża­łos­ny


Źródła:

SJP.pl

Żałość

wiel­ki smu­tek, ogrom­ny żal


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uczu­cie doj­mu­ją­ce­go smut­ku, żalu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Żaługa

ża­łu­ga żół­tos­krzy­dła - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny trzpien­ni­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Żałujący

1. od­czu­wać żal, być smut­nym, przy­gnę­bio­nym;
2. ubo­le­wać nad po­peł­nio­nym wy­stęp­kiem, zła­ma­niem zasad;
3. oka­zy­wać komuś współ­czu­cie z po­wo­du trud­nej sy­tu­a­cji w ja­kiej się zna­lazł;
4. ską­pić, nie­chęt­nie wy­da­wać na coś lub dawać komuś pie­nią­dze


Patrz:żałować

Źródła:

SJP.pl