Ut

daw­niej: pier­wszy sto­pień gamy C-dur; do


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. muz. dźwięk „do” (C)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Uta

utwór po­e­tyc­ki w li­te­ra­tu­rze ja­poń­skiej; tanka


Uta – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Sar­dy­nia, w pro­win­cji Ca­glia­ri.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 6676 osób, 49,8 os./km². Gra­ni­czy z As­se­mi­ni, Ca­po­ter­ra, De­ci­mo­man­nu, Si­li­qua i Vil­la­spe­cio­sa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Uta-Monogatari

ga­tu­nek ja­poń­skiej po­ez­ji


Źródła:

SJP.pl

Utaczać

spu­szczać, ścią­gać pewną ilość płynu


Źródła:

SJP.pl

Utah

[czy­taj: juta]
1. stan w USA;
2. je­zio­ro po­ło­żo­ne w sta­nie o tej samej naz­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. stan w USA ze sto­li­cą w Salt Lake City;

 (1.2) geogr. adm. gmina w USA, w sta­nie In­dia­na

 (1.3) geogr. je­zio­ro w Wiel­kiej Kot­li­nie w USA;


Utah () – stan na środ­ko­wym za­cho­dzie Sta­nów Zjed­no­czo­nych, le­żą­cy na ob­sza­rze Wiel­kiej Kot­li­ny (pół­noc­no-za­chod­nia część stanu) i Wy­ży­ny Ko­lo­ra­do (po­łud­nio­wo-wschod­nia część). Gra­ni­czy na pół­no­cy z Idaho i Wy­o­ming, na wscho­dzie z Ko­lo­ra­do, na po­łud­nio­wym wscho­dzie z Nowym Mek­sy­kiem (w jed­nym punk­cie), na po­łud­niu z Ari­zo­ną i na za­cho­dzie z Ne­va­dą. W dniu 4 stycz­nia 1896 roku pre­zy­dent Gro­ver Cle­ve­land pro­kla­mo­wał Utah jako czter­dzie­sty piąty stan Sta­nów Zjed­no­czo­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Utahraptor

[czy­taj: ju­ta­rap­tor] te­ro­pod z ro­dzi­ny dro­me­o­za­ru­ów, ży­ją­cy we wczes­nej kre­dzie około 125 mi­lio­nów lat temu


Utah­rap­tor – ro­dzaj te­ro­po­da z ro­dzi­ny dro­me­o­za­u­rów (Dro­ma­e­o­sa­u­ri­dae). Obej­mu­je jeden ga­tu­nek – "Utah­rap­tor ostrom­ma­y­si".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Utaić

utrzy­mać coś w ta­jem­ni­cy; ukryć, za­ta­ić


Źródła:

SJP.pl

Utajać

rzad­kie: trzy­mać coś w ta­jem­ni­cy; ukry­wać, za­ta­jać, taić


Źródła:

SJP.pl

Utajnić

oto­czyć ta­jem­ni­cą


Źródła:

SJP.pl

Utajony

utrzy­mać coś w ta­jem­ni­cy; ukryć, za­ta­ić


przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy w uta­je­niu; trud­ny do za­ob­ser­wo­wa­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utalentowanie

rzad­ko: ta­lent, uzdol­nie­nie


Źródła:

SJP.pl

Utalentowany

przy­miot­nik

 (1.1) ob­da­rzo­ny ta­len­tem


Źródła:

Wiktionary

Utaneczniać

1. na­da­wać cze­muś cha­rak­ter tańca;
2. spra­wiać, że ktoś le­piej tań­czy


Źródła:

SJP.pl

Utaneczniony

1. nadać cze­muś cha­rak­ter tańca;
2. spra­wić, że ktoś le­piej tań­czy


Źródła:

SJP.pl

Utanecznić

1. nadać cze­muś cha­rak­ter tańca;
2. spra­wić, że ktoś le­piej tań­czy


Źródła:

SJP.pl

Utarczka

1. zbroj­ne star­cie ma­łych od­dzia­łów woj­sko­wych; po­tycz­ka;
2. sprzecz­ka, spór, kłót­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krót­ki, ostry kon­flikt słow­ny lub fi­zycz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utarg

pie­nią­dze uzy­ska­ne ze sprze­da­ży to­wa­rów w ciągu okre­ślo­ne­go czasu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. łącz­ny do­chód ze sprze­da­ży to­wa­rów lub usług w okre­ślo­nym cza­sie;


Utarg – w uję­ciu eko­no­micz­nym to suma przy­cho­dów przed­się­bior­stwa w pew­nym okre­sie ze sprze­da­ży okre­ślo­nej ilo­ści pro­duk­tów (Q) po okre­ślo­nej cenie (P).

Utarg = cena x ilość sprze­da­nych pro­duk­tów

W uję­ciu ra­chun­ko­wo­ści utarg jest to suma wpły­wów go­tów­ko­wych brut­to ze sprze­da­ży dóbr (to­wa­rów i usług) w ra­mach pro­wa­dzo­nej dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej, w usta­lo­nym okre­sie roz­li­cze­nio­wym. Po­ję­cie utar­gu w ra­chun­ko­wo­ści nie jest toż­sa­me z przy­cho­dem ze sprze­da­ży.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Utargać

1. cią­gnąc, urwać coś;
2. po­tocz­nie: udź­wi­gnąć i za­nieść gdzieś z tru­dem coś cięż­kie­go;
3. po­tocz­nie: zdo­być coś dzię­ki sta­ra­niom lub w wy­ni­ku pod­stę­pu


Źródła:

SJP.pl

Utargować

1. uzy­skać pewną sumę pie­nię­dzy ze sprze­da­ży to­wa­rów;
2. tar­gu­jąc się uzy­skać ob­ni­że­nie ceny to­wa­ru


Źródła:

SJP.pl

Utarty

zwy­cza­jo­wy, uś­wię­co­ny tra­dy­cją


przy­miot­nik

 (1.1) po­wszech­nie przy­ję­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utarzać

prze­wra­ca­jąc wiele razy, ubru­dzić, unu­rzać w czymś


Źródła:

SJP.pl

Utatłać

daw­niej: po­bru­dzić czymś, uma­zać; uty­tłać


Źródła:

SJP.pl

Utańcować

rzad­ko, po­tocz­nie: spę­dzić jakiś czas na tań­cze­niu; prze­tań­czyć, prze­tań­co­wać, prze­ba­lo­wać


Źródła:

SJP.pl

Uteatralizować

ste­a­tra­li­zo­wać;
1. prze­ro­bić utwór nie­sce­nicz­ny na wi­do­wi­sko te­a­tral­ne;
2. nadać cze­muś cechy te­a­tral­ne


Źródła:

SJP.pl

Utensilia

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) rel. uten­sy­lia, na­czy­nia li­tur­gicz­ne


Źródła:

Wiktionary

Utensylia

przed­mio­ty, przy­bo­ry po­trzeb­ne do wy­ko­ny­wa­nia cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) rel. na­czy­nia li­tur­gicz­ne

 (1.2) współcz. posp. ja­kieś na­rzę­dzia, np. ku­chen­ne


Uten­sy­lia (daw­niej uten­si­lia) – przed­mio­ty po­trzeb­ne do wy­ko­ny­wa­nia ja­kiejś czyn­no­ści lub za­ję­cia; współ­cze­śnie – sze­ro­ko ro­zu­mia­ne na­rzę­dzia, przy­bo­ry, sprzęt – ak­ce­so­ria.

Okre­śle­nie po­cho­dzą­ce z łac. "uten­si­lia" – sprzę­ty, na­czy­nia, na­rzę­dzia (od "uten­si­lis" – uży­tecz­ny).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Utensylium

do­mo­wy przy­rząd, na­rzę­dzie


Źródła:

SJP.pl

Uteralny

do­ty­czą­cy sy­ste­mu po­kre­wień­stwa opar­te­go na za­sa­dzie po­cho­dze­nia wy­pro­wa­dza­ne­go w linii żeń­skiej; ma­try­li­ne­ar­ny


Źródła:

SJP.pl

Uterfin

ro­dzaj cien­kiej tka­ni­ny no­szo­nej w Pol­sce w XIV-XVII wieku; sukno uter­fi­no­we


Źródła:

SJP.pl

Uterodynia

w me­dy­cy­nie: ból ma­ci­cy


Źródła:

SJP.pl

Uteroskopia

ba­da­nie ma­ci­cy


Źródła:

SJP.pl

Uti

pod­gru­pa ję­zy­ków ka­u­ka­skich


Źródła:

SJP.pl

Utk

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju ni­ja­kie­go

 (1.1) = adm. Urząd Tran­spor­tu Ko­le­jo­we­go;

 (1.2) = eduk. urzą­dze­nia tech­ni­ki kom­pu­te­ro­wej (przed­miot zajęć szkol­nych)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Utkali

język no­wo­in­do­a­ryj­ski uży­wa­ny we wschod­nich In­diach; orija; odri


Źródła:

SJP.pl

Utkatasana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jedna z asan; po­zy­cja sto­ją­ca, w któ­rej nogi są ugię­te, po­ślad­ki nisko, ręce wy­pro­sto­wa­ne w górze, w jed­nej linii z krę­go­słu­pem


Źródła:

Wiktionary

Utkać

1. tka­jąc, wy­ko­nać coś;
2. wy­peł­nić dziu­ry itp. w celu za­bez­pie­cze­nia cze­goś przed zim­nem, wodą itp.; uszczel­nić, zat­kać;
3. po­tocz­nie: pow­ty­kać, po­u­sta­wiać; up­chać;
4. prze­sta­rza­łe: po­prze­ty­kać czymś tka­ni­nę


cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|uty­kać.

 (1.2) tka­jąc stwo­rzyć coś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utknąć

1. za­trzy­mać się, nie móc się dalej po­ru­szać;
2. prze­no­śnie: za­ciąć się;
3. po­tocz­nie: osiąść, za­trzy­mać się gdzieś (zwła­szcza na prze­kór swoim am­bi­cjom, pla­nom itp.)


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. uty­kać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|uty­kać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utkwiony

za­kli­no­wać się, uwięz­nąć, ut­knąć


Źródła:

SJP.pl

Utkwić

za­kli­no­wać się, uwięz­nąć, ut­knąć


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. tkwić)

 (1.1) do­ko­na­ny od|tkwić.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utleniacz

zwią­zek che­micz­ny od­da­ją­cy łatwo tlen i po­wo­du­ją­cy ut­le­nia­nie in­nych sub­stan­cji; ok­sy­dant, śro­dek ut­le­nia­ją­cy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sub­stan­cja che­micz­na, która ma zdol­ność ut­le­nia­nia in­nych sub­stan­cji (sama ule­ga­jąc re­duk­cji, czyli przyj­mu­jąc elek­tro­ny)


Ut­le­niacz – pier­wia­stek lub zwią­zek che­micz­ny (oz­na­cza­ny sym­bo­lem [O]), bę­dą­cy w ana­li­zo­wa­nej re­ak­cji re­doks ak­cep­to­rem (przyj­mu­ją­cym) elek­tro­nów. Ut­le­nia­cze w re­ak­cjach zmniej­sza­ją swój sto­pień ut­le­nie­nia (ule­ga­ją re­duk­cji) i jed­no­cze­śnie po­wo­du­ją jego wzrost w po­zo­sta­łych pro­duk­tach re­ak­cji (ule­ga­ją­cych ut­le­nie­niu).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Utlenialność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ut­le­nial­ne

 (1.2) ekol. ilość tlenu po­trzeb­na do ut­le­nie­nia sub­stan­cji or­ga­nicz­nych za­war­tych w wo­dzie


Źródła:

Wiktionary

Utlenialny

ma­ją­cy wła­ści­wość ut­le­nia­nia się; łą­czą­cy się łatwo che­micz­nie z tle­nem


Źródła:

SJP.pl

Utlenianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ut­le­niać.


Ut­le­nia­nie, ok­sy­da­cja – re­ak­cja che­micz­na, w któ­rej atom prze­cho­dzi z niż­sze­go stop­nia ut­le­nie­nia na wyż­szy, co jest rów­no­waż­ne z od­da­niem elek­tro­nów.

Nazwa ta ma cha­rak­ter umow­ny, gdyż każ­dej re­ak­cji ut­le­nia­nia musi to­wa­rzy­szyć re­ak­cja re­duk­cji. Łącz­nie taki pro­ces na­zy­wa się re­ak­cją re­doks (re­duk­cja + ok­sy­da­cja).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Utleniać

1. po­tocz­nie: far­bo­wać włosy na blond;
2. po­wo­do­wać przy­łą­cza­nie się tlenu do związ­ku che­micz­ne­go lub pier­wiast­ka;
3. zwięk­szać war­to­ścio­wość pier­wiast­ka che­micz­ne­go wcho­dzą­ce­go w skład związ­ku;
4. ut­le­niać się - łą­czyć się che­micz­nie z tle­nem


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ut­le­nić)

 (1.1) chem. po­wo­do­wać re­ak­cję che­micz­ną po­przez łą­cze­nie z tle­nem lub innym ut­le­nia­czem, który przyj­mu­je elek­tro­ny od­da­wa­ne przez dany pier­wia­stek (zatem wzra­sta war­to­ścio­wość tego pier­wiast­ka)

 (1.2) fryzj. pot. roz­ja­śniać włosy ut­le­nia­czem

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ut­le­niać się (dk. ut­le­nić się)

 (2.1) chem. ule­gać ut­le­nia­niu - łą­czyć się z tle­nem w re­ak­cji che­micz­nej

 (2.2) fryzj. pot. roz­ja­śniać sobie włosy ut­le­nia­czem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utlenienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ut­le­nić.


Źródła:

Wiktionary

Utlenić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ut­le­niać)

 (1.1) chem. spo­wo­do­wać, że sub­stan­cja ule­gnie re­ak­cji che­micz­nej po­le­ga­ją­cej na od­da­niu elek­tro­nów (w tra­dy­cyj­nym uję­ciu – czę­sto na przy­łą­cze­niu tlenu)

 (1.2) fryzj. roz­ja­śnić włosy przy uży­ciu spe­cjal­ne­go środ­ka che­micz­ne­go (ut­le­nia­cza)

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny ut­le­nić się (ndk. ut­le­niać się)

 (2.1) chem. ulec ut­le­nie­niu

 (2.2) fryzj. pot. roz­ja­śnić sobie włosy ut­le­nia­czem


Źródła:

Wiktionary

Utlenowanie

pro­ces wy­sy­ce­nia krwi tle­nem, w wy­ni­ku któ­re­go pow­sta­je ok­sy­he­mo­glo­bi­na


Źródła:

SJP.pl

Utlenowany

na­sy­co­ny tle­nem


Źródła:

SJP.pl

Utniki

Ut­ni­ki – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ko­zie­nic­kim, w gmi­nie Gra­bów nad Pi­li­cą. Daw­niej w wo­je­wództ­wie Ra­dom­skim, Kie­lec­kim i San­do­mier­skim

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ra­dom­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Uto

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = transp. urzą­dze­nie tran­spor­tu oso­bi­ste­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Utok

1. daw­niej: wał w kro­śnie do na­wi­ja­nia ut­ka­ne­go ma­te­ria­łu;
2. wątek tka­ni­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. uciecz­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utonięcie

1. um­rzeć przez za­nu­rze­nie w wo­dzie; uto­pić się;
2. za­głę­bić, skryć się w czymś;
3. za­gu­bić się gdzieś;
4. zo­stać czymś za­ab­sor­bo­wa­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|uto­nąć.


Uto­nię­cie – ro­dzaj udu­sze­nia gwał­tow­ne­go, do któ­re­go do­cho­dzi na sku­tek za­blo­ko­wa­nia dróg od­de­cho­wych pły­nem, naj­czę­ściej wodą.

Skut­kiem to­nię­cia są zmia­ny w płu­cach (ro­zed­ma wodna płuc) oraz tzw. „grzy­bek piany” wy­do­by­wa­ją­cy się z ust lub nosa. W przy­pad­ku zwłok dłu­żej prze­by­wa­ją­cych w wo­dzie na­skó­rek staje się biały, po­fał­do­wa­ny i ma­to­wy (tzw. „skóra pra­czek”).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Utonąć

1. um­rzeć przez za­nu­rze­nie w wo­dzie; uto­pić się;
2. za­głę­bić, skryć się w czymś;
3. za­gu­bić się gdzieś;
4. zo­stać czymś za­ab­sor­bo­wa­nym


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. tonąć)

 (1.1) zgi­nąć przez za­nu­rze­nie się w wo­dzie i udu­sze­nie się

 (1.2) opaść na dno

 (1.3) za­głę­bić się w coś

 (1.4) skryć się w czymś

 (1.5) za­gu­bić się w ogro­mie cze­goś

 (1.6) zo­stać czymś za­fa­scy­no­wa­nym lub za­ab­sor­bo­wa­nym

 (1.7) pła­wić się w czymś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utopek

pod­stęp­ny demon wodny z wie­rzeń sło­wiań­skich, czę­sto my­lo­ny z to­piel­cem; uto­piec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. lud. uto­piec


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utopenec

kieł­ba­ska w ma­ry­na­cie po­dob­na do ser­del­ka, po­pu­lar­na cze­ska prze­ką­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. cze­ska prze­ką­ska, ma­ry­no­wa­na w za­le­wie oc­to­wej kieł­ba­ska;


Uto­pe­nec (cz. dosł. „to­pie­lec”, lm "uto­pen­ci" albo "uto­pen­ce") – po­pu­lar­na cze­ska prze­ką­ska, ser­del­ko­wa­te kieł­ba­ski w ma­ry­na­cie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Utopi

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 3. os. lp. przysz. od: uto­pić


Źródła:

Wiktionary

Utopia

1. nie­re­al­ny ideał szczę­śli­we­go spo­łe­czeń­stwa;
2. ide­o­lo­gia gło­szą­ca ut­wo­rze­nie ta­kie­go spo­łe­czeń­stwa;
3. utwór fan­ta­stycz­ny opi­su­ją­cy życie ide­al­nej spo­łecz­no­ści;
4. po­mysł nie­moż­li­wy do zre­a­li­zo­wa­nia; mrzon­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. nie bio­rą­cy pod uwagę moż­li­wo­ści re­a­li­za­cji ideał szczę­śli­we­go spo­łe­czeń­stwa, ideał do­sko­na­łe­go ustro­ju po­li­tycz­ne­go

 (1.2) po­mysł, któ­re­go nie można zre­a­li­zo­wać; coś nie­re­al­ne­go

 (1.3) liter. film. szt. ro­dzaj kon­wen­cji dy­dak­tycz­no-fan­ta­stycz­nej w li­te­ra­tu­rze i in­nych dzie­dzi­nach sztu­ki


Uto­pia – pro­jekt lub przed­sta­wie­nie ide­al­ne­go ustro­ju po­li­tycz­ne­go, opie­ra­ją­ce­go się na spra­wied­li­wo­ści, so­li­dar­no­ści i rów­no­ści. Pier­wsze uto­pie pow­sta­ły w sta­ro­żyt­no­ści, np. dia­log "Pań­stwo" Pla­to­na.

Ter­min „uto­pia” po­cho­dzi od ła­ciń­skie­go ty­tu­łu eseju "Uto­pia" (1516) To­ma­sza More’a (Mo­ru­sa).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Utopiec

pod­stęp­ny demon wodny z wie­rzeń sło­wiań­skich, czę­sto my­lo­ny z to­piel­cem; uto­pek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) lud. mit­słow. demon wodny;


Uto­piec (lo­kal­nie znany jako "topic", "top­nik", "to­pie­lec", "utop­nik", "uto­plec", "uto­pek", "topek", "wa­ser­man") – zły i pod­stęp­ny demon wodny z wie­rzeń sło­wiań­skich, czę­sto utoż­sa­mia­ny z wod­ni­kiem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Utopijnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób uto­pij­ny


Źródła:

Wiktionary

Utopijność

nie­re­al­ność ja­kiejś idei, kon­cep­cji itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co uto­pij­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utopijny

zwią­za­ny z uto­pią, ma­ją­cy cechy uto­pii


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) wła­ści­wy uto­pii, nie­moż­li­wy do urze­czy­wist­nie­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utopio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: uto­pia


Źródła:

Wiktionary

Utopista

1. ma­rzy­ciel, fan­ta­sta;
2. zwo­len­nik so­cja­liz­mu uto­pij­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek ma­ją­cy nie­re­al­ne po­my­sły; ma­rzy­ciel, fan­ta­sta

 (1.2) zwo­len­nik uto­pii z so­cja­liz­mu uto­pij­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utopistka

1. ma­rzy­ciel­ka, fan­tast­ka;
2. zwo­len­nicz­ka so­cja­liz­mu uto­pij­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca nie­re­al­ne po­my­sły; ma­rzy­ciel­ka, fan­tast­ka

 (1.2) zwo­len­nicz­ka uto­pii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utopistyczny

do­ty­czą­cy uto­piz­mu


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z uto­piz­mem, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się uto­piz­mem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utopizm

1. skłon­ność do opie­ra­nia życia na nie­re­al­nych, ide­a­li­stycz­nych kon­cep­cjach;
2. nie­re­a­li­stycz­ne po­glą­dy, ma­rze­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) skłon­ność do opie­ra­nia się na uto­piach

 (1.2) uto­pij­ne po­glą­dy, plany i ma­rze­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utopić

1. zabić przez za­nu­rze­nie w wo­dzie;
2. za­głę­bić coś w czymś;
3. książ­ko­we: wbić głę­bo­ko, np. nóż; za­to­pić;
4. uto­pić się - um­rzeć przez za­nu­rze­nie w wo­dzie; uto­nąć


cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. topić)

 (1.1) do­ko­na­ny od|topić.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny uto­pić się (ndk. topić się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|topić się.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utoplec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. lud. uto­piec


Źródła:

Wiktionary

Utorować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. to­ro­wać)

 (1.1) umoż­li­wić przej­ście lub prze­jazd po­przez usu­nię­cie przesz­kód

 (1.2) umoż­li­wić osią­gnię­cie wyz­na­czo­ne­go celu

 (1.3) przy­czy­nić się do roz­wo­ju lub za­ist­nie­nia cze­goś


Źródła:

Wiktionary

Utowarowić

wpro­wa­dzić do sprze­da­ży coś, co dotąd nie było przed­mio­tem obro­tu na rynku


Źródła:

SJP.pl

Utowarzyszać

daw­niej: uz­na­wać za to­wa­rzy­sza, zo­sta­wać wspó­łu­czest­ni­kiem cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Utożsamianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|utoż­sa­miać.


Źródła:

Wiktionary

Utożsamiać

1. stwier­dzać toż­sa­mość, iden­tycz­ność kogoś lub cze­goś z kimś albo czymś innym;
2. utoż­sa­miać się:
a) uwa­żać się za kogoś toż­sa­me­go z kimś innym; iden­ty­fi­ko­wać się z kimś;
b) rzad­ko: być uz­na­wa­nym za to samo


cza­sow­nik

 (1.1) stwier­dzać toż­sa­mość, iden­tycz­ność; uz­na­wać za przed­sta­wi­cie­la grupy, za tę samą osobę

cza­sow­nik zwrot­ny utoż­sa­miać się

 (2.1) …z czymś / kimś / grupą – my­śleć, że się jest kimś, człon­kiem na­ro­du, spo­łecz­no­ści, grupy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utożsamić

1. stwier­dzić toż­sa­mość, iden­tycz­ność kogoś lub cze­goś z kimś albo czymś innym;
2. utoż­sa­mić się:
a) uznać się za kogoś toż­sa­me­go z kimś innym; zi­den­ty­fi­ko­wać się z kimś;
b) rzad­ko: być uz­na­nym za to samo


Źródła:

SJP.pl

Utp

Uni­wer­sy­tet Tech­no­lo­gicz­no-Przy­rod­ni­czy imie­nia Jana i Ję­drze­ja Śnia­dec­kich w Byd­go­szczy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Utracalność

→ utra­cal­ny


Patrz:utracalny

Źródła:

SJP.pl

Utracalny

moż­li­wy do utra­ce­nia


Źródła:

SJP.pl

Utracać

daw­niej: prze­sta­wać coś mieć, zo­sta­wać po­zba­wio­nym kogoś lub cze­goś; tra­cić


Źródła:

SJP.pl

Utracenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|utra­cić.


Źródła:

Wiktionary

Utracić

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) prze­stać być po­sia­da­czem ja­kiejś rze­czy

 (1.2) prze­stać być po­sia­da­czem ja­kiejś cechy


Źródła:

Wiktionary

Utracjusz

czło­wiek lek­ko­myśl­nie wy­da­ją­cy pie­nią­dze; hu­la­ka; lek­ko­duch


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. roz­rzut­ny i uży­wa­ją­cy życia męż­czyz­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utracjuszka

ko­bie­ta lek­ko­myśl­nie wy­da­ją­ca pie­nią­dze


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta spę­dza­ją­ca życie na za­ba­wie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utracjuszostwo

lek­ko­myśl­ne sza­fo­wa­nie pie­niędz­mi, ma­jąt­kiem


Źródła:

SJP.pl

Utracjuszowski

zwią­za­ny z utra­cju­szem lub utra­cju­szo­stwem; roz­rzut­ny (np. utra­cju­szow­ski spo­sób bycia)


Źródła:

SJP.pl

Utracki

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Utragiczniać

na­da­wać cechy tra­giz­mu, dra­ma­tycz­no­ści; dra­ma­ty­zo­wać


Źródła:

SJP.pl

Utragicznić

nadać cechy tra­giz­mu, dra­ma­tycz­no­ści; udra­ma­ty­zo­wać


Źródła:

SJP.pl

Utrakwista

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. w ka­to­li­cyz­mie: zwo­len­nik utrak­wiz­mu, czyli ko­mu­nii pod dwie­ma po­sta­cia­mi

 (1.2) hist. pier­wot­nie każdy czło­nek ruchu hu­syc­kie­go, póź­niej tylko tych umiar­ko­wa­nych


Źródła:

Wiktionary

Utrakwistka

→ utrak­wi­sta


Patrz:utrakwista

Źródła:

SJP.pl

Utrakwistyczny

1. dwo­ja­ki;
2. po­słu­gu­ją­cy się dwoma ję­zy­ka­mi


przy­miot­nik

 (1.1) dwo­ja­ki

 (1.2) który po­słu­gu­je się dwoma ję­zy­ka­mi

 (1.3) hist. rel. zwią­za­ny z utrak­wi­sta­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utrakwizacja

wpro­wa­dzać ele­men­ty utrak­wiz­mu (sy­ste­mu kształ­ce­nia lub dok­try­ny re­li­gij­nej)


Źródła:

SJP.pl

Utrakwizm

1. dok­try­na re­li­gij­na i spo­łecz­na utrak­wi­stów;
2. sy­stem na­u­cza­nia z uży­ciem dwu ję­zy­ków wy­kła­do­wych;
3. sy­stem kształ­ce­nia w daw­nych pru­skich gim­naz­jach, łą­czą­cy na­u­cza­nie ję­zy­ków sta­ro­żyt­nych i hi­sto­rii z przed­mio­ta­mi ma­te­ma­tycz­no-przy­rod­ni­czy­mi


Źródła:

SJP.pl

Utrakwiści

Utrak­wi­ści, także ka­lik­sty­ni (z łac. "calix" „kie­lich”) – pier­wot­nie okre­śle­nie wszyst­kich hu­sy­tów, póź­niej umiar­ko­wa­ny ich odłam z głów­nym oś­rod­kiem życia re­li­gij­ne­go w Pra­dze.

Utrak­wi­ści re­kru­to­wa­li się z mie­szczań­stwa i ry­cer­stwa. W odróż­nie­niu od ra­dy­kal­nych ru­chów hu­syc­kich sta­wia­li na umiar­ko­wa­ną spo­łecz­nie i po­li­tycz­nie re­for­mę ko­ściel­ną. Ich pro­gram za­kła­dał:


Źródła:

Wikipedia

Utransparentniać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. utran­spa­rent­nić)

 (1.1) spra­wiać, że ja­kieś dzia­ła­nie staje się jaw­niej­sze


Źródła:

Wiktionary

Utransparentnić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. utran­spa­rent­niać)

 (1.1) spra­wić, że ja­kieś dzia­ła­nie stało się jaw­niej­sze


Źródła:

Wiktionary

Utrapiać

gnę­bić; daw­niej:
1. przy­pra­wiać kogoś o zmart­wie­nie, tro­skę; tra­pić, zas­mu­cać, mart­wić, przy­gnę­biać;
2. spra­wiać komuś cier­pie­nie fi­zycz­ne lub psy­chicz­ne; udrę­czać, po­gnę­biać;
3. utra­piać się:
a) po­grą­żać się w smut­ku, tro­skach; tra­pić się, zas­mu­cać się, mart­wić się, tro­skać się;
b) doz­na­wać cier­pie­nia fi­zycz­ne­go lub psy­chicz­ne­go; udrę­czać się


Źródła:

SJP.pl

Utrapienie

kło­pot, zmart­wie­nie; tro­ska, udrę­ka, zgry­zo­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|utra­pić.

 (1.2) kło­pot, pro­blem, zgry­zo­ta, zmart­wie­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utrapieniec

po­tocz­nie: czło­wiek przez któ­re­go ma się kło­po­ty, utra­pie­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba niez­no­śna, spra­wia­ją­ca innym kło­po­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utrapiony

spra­wia­ją­cy cią­gle kło­po­ty


Utra­pio­ny (sty­li­zo­wa­ny zapis uTRAPiony) – drugi album so­lo­wy pol­skie­go ra­pe­ra Bu­cze­ra. Wy­daw­nict­wo uka­za­ło się 20 wrze­śnia 2013 roku na­kła­dem wyt­wór­ni mu­zycz­nej Step Re­cords. Pro­duk­cji na­grań pod­ję­li się Juicy, Świerz­ba, MeloBeats, John­ny Beats, AiFa, Aglo­fel­laz oraz S.S.Z. Wśród gości na pły­cie zna­leź­li się m.in. Bon­son, Kobra, Kro­o­lik Un­der­wo­od, Zeus, VNM oraz Bez­czel.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Utrapić

zgnę­bić; daw­niej:
1. przy­pra­wić kogoś o zmart­wie­nie, tro­skę; stra­pić, zas­mu­cić, zmart­wić, przy­gnę­bić;
2. spra­wić komuś cier­pie­nie fi­zycz­ne lub psy­chicz­ne; udrę­czyć, po­gnę­bić;
3. utra­pić się:
a) po­grą­żyć się w smut­ku, tro­skach; stra­pić się, zas­mu­cić się, zmart­wić się za­tro­skać się;
b) doz­nać cier­pie­nia fi­zycz­ne­go lub psy­chicz­ne­go; udrę­czyć się


Źródła:

SJP.pl

Utrata

fakt, że się prze­sta­ło coś po­sia­dać


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. fakt, że ktoś zo­stał po­zba­wio­ny kogoś lub cze­goś


Utra­ta – rzeka w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim na Rów­ni­nie Ło­wic­ko-Błoń­skiej, prawy do­pływ Bzury. Ma około 76,5 km dłu­go­ści oraz po­wierzch­nię do­rze­cza 792 km². Źró­dła­mi Utra­ty są dwie nikłe stru­gi na wy­so­ko­ści 160 m nad po­zio­mem morza w oko­li­cach Oj­rza­no­wa (źró­dła w do­li­nie wsi Oj­rza­nów-To­wa­rzy­stwo, Li­só­wek i Za­rę­by g. Żabia Wola). Uj­ście znaj­du­je się na wy­so­ko­ści 69 m nad po­zio­mem morza.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Utrechcki

do­ty­czą­cy Utrech­tu, mia­sta w Ho­lan­dii


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Utrech­tem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utrecht

ro­dzaj ak­sa­mi­tu uży­wa­ny daw­niej na obi­cia mebli


Utrecht – mia­sto w środ­ko­wej Ho­lan­dii nad ka­na­łem Am­ster­dam-Ren, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny pro­win­cji Utrecht.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Utrechtczyk

miesz­ka­niec Utrech­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Utrech­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utrechtka

miesz­kan­ka Utrech­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Utrech­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utrefić

prze­sta­rza­le: uło­żyć włosy w loki, zro­bić fry­zu­rę; ufry­zo­wać


Źródła:

SJP.pl

Utropa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. sta­ra­nie


Źródła:

Wiktionary

Utropek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. nie­bo­rak, ofer­ma


Źródła:

Wiktionary

Utrudniacz

po­tocz­nie: coś, co utrud­nia jakąś czyn­ność


Źródła:

SJP.pl

Utrudnianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|utrud­niać.


Źródła:

Wiktionary

Utrudniać

stwa­rzać trud­no­ści, przesz­ko­dy, czy­nić trud­nym


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. utrud­nić)

 (1.1) spra­wiać trud­ność, czy­nić coś trud­niej­szym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utrudnienie

stwo­rzyć trud­no­ści, przesz­ko­dy, uczy­nić trud­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) to, co utrud­nia wy­ko­na­nie cze­goś

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|utrud­nić.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utrudnić

stwo­rzyć trud­no­ści, przesz­ko­dy, uczy­nić trud­nym


cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. utrud­niać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|utrud­niać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utrudzić

zmę­czyć, znu­żyć


Źródła:

SJP.pl

Utrudzony

zmę­czyć, znu­żyć


Źródła:

SJP.pl

Utrupiać

po­tocz­nie:
1. za­bi­jać, uśmier­cać;
2. ni­szczyć, za­prze­pa­szczać


Źródła:

SJP.pl

Utrupić

po­tocz­nie:
1. zabić, uśmier­cić;
2. zni­szczyć coś, za­prze­pa­ścić


Źródła:

SJP.pl

Utrwalacz

1. sub­stan­cja che­micz­na słu­żą­ca do utr­wa­la­nia farb, per­fum itp.;
2. w fo­to­gra­fi­ce: rozt­wór do utr­wa­la­nia naś­wiet­lo­nych i wy­wo­ła­nych ma­te­ria­łów fo­to­gra­ficz­nych;
3. we fryz­jer­stwie: płyn, któ­rym się na­cie­ra włosy po trwa­łej on­du­la­cji w celu jej utr­wa­le­nia;
4. żar­to­bli­wie o piwie pitym po wódce;
5. po­tocz­nie o kimś, kto utr­wa­la, umac­nia ist­nie­ją­cy stan rze­czy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sub­stan­cja, która ut­wa­la jakiś pro­ces che­micz­ny lub fi­zycz­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) rzad. osoba, która ut­wa­la jakiś pro­ces spo­łecz­ny


Utr­wa­lacz – ką­piel fo­to­gra­ficz­na, w któ­rej na­stę­pu­je utr­wa­le­nie obra­zu naś­wiet­lo­ne­go i wy­wo­ła­ne­go na ma­te­ria­le świa­tło­czu­łym (np. fil­mie lub pa­pie­rze fo­to­gra­ficz­nym) po­przez trwa­łe po­zba­wie­nie tego ma­te­ria­łu wła­ści­wo­ści świa­tło­czu­łych, za­pew­nia­jąc obo­jęt­ność na dzia­ła­nie pro­mie­nio­wa­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Utrwalanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|utr­wa­lać.


Utr­wa­la­nie – jeden z pro­ce­sów fo­to­gra­ficz­nych spra­wia­ją­cy, że ma­te­riał fo­to­gra­ficz­ny nie bę­dzie już re­a­go­wał na świa­tło.

Utr­wa­la­nie po­le­ga na roz­pu­szcze­niu i usu­nię­ciu z ma­te­ria­łu fo­to­gra­ficz­ne­go sub­stan­cji świa­tło­czu­łej, czyli chlor­ku, brom­ku i jodku sre­bra.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Utrwalać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. utr­wa­lić)

 (1.1) na­da­wać trwa­łość, spra­wiać że coś staje się trwa­łe, niez­mien­ne

 (1.2) techn. za­pi­sy­wać na no­śni­ku celem póź­niej­sze­go od­czy­ta­nia lub odt­wo­rze­nia

 (1.3) przed­sta­wiać w for­mach li­te­ra­tu­ry lub sztu­ki wy­ci­nek rze­czy­wi­sto­ści

 (1.4) sta­rać się do­brze za­cho­wać w pa­mię­ci, ucząc się, pow­ta­rza­jąc ma­te­riał

 (1.5) fot. na­da­wać trwa­łość zdję­ciom po­przez za­sto­so­wa­nie wła­ści­wych od­czyn­ni­ków

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny utr­wa­lać się (dk. utr­wa­lić się)

 (2.1) sta­wać się trwal­szym, ugrun­to­wy­wać się, ut­wier­dzać się


Źródła:

Wiktionary

Utrwalenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|utr­wa­lić.


Źródła:

Wiktionary

Utrwalić

1. nadać cze­muś trwa­łość;
2. upa­mięt­nić w ut­wo­rze, dzie­le sztu­ki;
3. za­re­je­stro­wać dźwięk lub obraz;
4. za­cho­wać w pa­mię­ci;
5. wy­płu­kać ma­te­riał świa­tło­czu­ły z brom­ku sre­bra


cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. utr­wa­lać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|utr­wa­lać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny utr­wa­lić się (ndk. utr­wa­lać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|utr­wa­lać się.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utrwać

po­tocz­nie:
1. utrzy­mać się przez pe­wien czas; przetr­wać, wytr­wać;
2. o cza­sie: upły­nąć, minąć;
3. trwa­jąc, zająć pe­wien czas; potr­wać


Źródła:

SJP.pl

Utrzepanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|utrze­pać.


Źródła:

Wiktionary

Utrzepać

bijąc, trze­piąc, roz­mie­szać, ro­zbić na drob­ne czą­stecz­ki; roz­trze­pać


Źródła:

SJP.pl

Utrzepywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|utrze­py­wać.


Źródła:

Wiktionary

Utrzepywać

po­tocz­nie: ubi­jać trze­pacz­ką, np. biał­ka jaj, śmie­ta­nę


Źródła:

SJP.pl

Utrzeć

1. roz­drob­nić za po­mo­cą tarki; ro­ze­trzeć
2. prze­sta­rza­le: wy­czy­ścić z brudu przez po­tar­cie, wy­trzeć, obe­trzeć
3. daw­niej: uczy­nić gład­kim po­przez tar­cie
4. utrzeć się:
a) stać się po­wszech­nym; upo­wszech­nić się
b) rzad­ko: zo­stać utar­tym


cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ucie­rać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|ucie­rać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utrzić

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. obe­trzeć


Źródła:

Wiktionary

Utrzymanek

męż­czyz­na utrzy­my­wa­ny przez ko­chan­kę; amant, ko­cha­nek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na utrzy­my­wa­ny przez ko­bie­tę, ko­chan­kę

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: utrzy­man­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utrzymanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|utrzy­mać.

 (1.2) środ­ki, pie­nią­dze nie­zbęd­ne do życia

 (1.3) wy­ży­wie­nie; cza­sem także: moż­li­wość po­by­tu, noc­le­gu


Źródła:

Wiktionary

Utrzymaniowy

→ utrzy­ma­nie


Patrz:utrzymanie

Źródła:

SJP.pl

Utrzymanka

ko­bie­ta utrzy­my­wa­na przez ko­chan­ka; mi­ło­śni­ca, fa­wo­ry­ta, me­tre­sa, ko­chan­ka, ko­cha­ni­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pejor. ko­bie­ta utrzy­my­wa­na przez ko­chan­ka

 (1.2) środ. reg. żart. uchwyt umoż­li­wia­ją­cy trzy­ma­nie na­czy­nia wy­peł­nio­ne­go go­rą­cym pły­nem

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: utrzy­ma­nek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utrzymany

zad­ba­ny


Źródła:

SJP.pl

Utrzymać

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|utrzy­my­wać.


Źródła:

Wiktionary

Utrzymywalny

moż­li­wy lub łatwy do utrzy­ma­nia


Źródła:

SJP.pl

Utrzymywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|utrzy­my­wać.


Źródła:

Wiktionary

Utrzymywać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. utrzy­mać)

 (1.1) za­cho­wy­wać coś w okre­ślo­nym sta­nie

 (1.2) mieć kogoś lub coś na utrzy­ma­niu

 (1.3) po­pie­rać po­gląd, pow­ta­rzać jakąś opi­nię

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny utrzy­my­wać się (dk. utrzy­mać się)

 (2.1) opła­cać swoje po­trze­by


Źródła:

Wiktionary

Utrzyć

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. obe­trzeć


Źródła:

Wiktionary

Utrząsarka

ma­szy­na in­tro­li­ga­tor­ska z wi­bra­to­rem sto­so­wa­na do wy­rów­ny­wa­nia za­dru­ko­wa­nych lub czy­stych ar­ku­szy w sto­sie przed dal­szą ich obrób­ką


Źródła:

SJP.pl

Utrząsnąć

utrząść;
1. trzę­sąc, ście­śnić;
2. wstrzą­sa­jąc, zrzu­cić część cze­goś;
3. zmę­czyć trzę­sie­niem;
4. utrząs­nąć się:
a) uło­żyć się cia­śniej wsku­tek trzę­sie­nia;
b) zmę­czyć się wstrzą­sa­mi pod­czas jazdy;
c) prze­no­śnie: unor­mo­wać się, uło­żyć się


Źródła:

SJP.pl

Utrząść

utrząs­nąć;
1. trzę­sąc, ście­śnić;
2. wstrzą­sa­jąc, zrzu­cić część cze­goś;
3. zmę­czyć trzę­sie­niem;
4. utrząść się:
a) uło­żyć się cia­śniej wsku­tek trzę­sie­nia;
b) zmę­czyć się wstrzą­sa­mi pod­czas jazdy;
c) prze­no­śnie: unor­mo­wać się, uło­żyć się


Źródła:

SJP.pl

Utrówka

wieś w Pol­sce


Utrów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Mię­dzy­rzec Pod­la­ski.

Wieś była włas­no­ścią sta­ro­sty gu­zow­skie­go i no­wo­miej­skie­go Sta­ni­sła­wa Opa­liń­skie­go, le­ża­ła w wo­je­wództ­wie pod­la­skim w 1673 roku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Utrącalny

da­ją­cy się utrą­cić


Źródła:

SJP.pl

Utrącanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|utrą­cać.


Źródła:

Wiktionary

Uttar

stan w In­diach; Uttar Pra­deś


Źródła:

SJP.pl

Utuczać

kar­mić zbyt ob­fi­cie, po­wo­du­jąc tycie; tu­czyć


Źródła:

SJP.pl

Utuczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spra­wie­nie, że czło­wiek lub zwie­rzę jest bar­dziej tęgie


Źródła:

Wiktionary

Utuczony

kar­miąc, spo­wo­do­wać uty­cie


Źródła:

SJP.pl

Utuczyć

kar­miąc, spo­wo­do­wać uty­cie


cza­sow­nik do­ko­na­ny (rzad. ndk. utu­czać)

 (1.1) uczy­nić tucz­nym, po­więk­szyć wagę zwie­rzę­cia

 (1.2) pot. żart. o lu­dziach: uczy­nić opa­słym, tęgim

 (2.2) pot. żart. je­dząc ob­fi­cie, utyć

 (2.3) pot. pejor. uzy­skać co ze szko­dą dla kogo in­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utulać

tuląc do sie­bie uspo­ka­jać kogoś, po­cie­szać


Źródła:

SJP.pl

Utulić

1. po­cie­szyć, przy­tu­la­jąc;
2. utu­lić się - po­cie­szyć się, ukoić smut­ki


Źródła:

SJP.pl

Utulny

1. taki, któ­re­go przy­tu­le­nie wy­wo­łu­je przy­jem­ność i po­czu­cie bez­pie­czeń­stwa;
2. o miej­scu, po­mie­szcze­niu: taki, w któ­rym miło się prze­by­wa, do­brze się czuje; przy­tul­ny


Źródła:

SJP.pl

Utuszować

po­ma­lo­wać tu­szem; po­tu­szo­wać


Źródła:

SJP.pl

Utwardzacz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sub­stan­cja, która zmie­sza­na z in­ny­mi sub­stan­cja­mi może wy­wo­łać ich ut­war­dze­nie


Źródła:

Wiktionary

Utwardzalnia

część za­kła­du prze­my­sło­we­go, w któ­rej ut­war­dza się tłu­szcze


Źródła:

SJP.pl

Utwardzalność

Ut­war­dzal­ność – po­dat­ność stali na har­to­wa­nie. Jest to sto­su­nek naj­więk­szej, moż­li­wej do uzy­ska­nia po har­to­wa­niu, twar­do­ści do wa­run­ków au­ste­ni­ty­zo­wa­nia.


Źródła:

Wikipedia

Utwardzalny

da­ją­cy się ut­war­dzić


Źródła:

SJP.pl

Utwardzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ut­war­dzać.


Ut­war­dza­nie – pro­ces po­le­ga­ją­cy na prze­strzen­nym sie­cio­wa­niu po­li­me­rów. Ter­min jest ko­ja­rzo­ny prze­de wszyst­kim z du­ro­pla­sta­mi, ale może być uży­wa­ny dla wszyst­kich pro­ce­sów sie­cio­wa­nia, w któ­rych z cie­czy uzy­sku­je się stały pro­dukt.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Utwardzać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ut­war­dzić)

 (1.1) czy­nić twar­dym, tward­szym

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ut­war­dzać się (dk. ut­war­dzić się)

 (2.1) sta­wać się tward­szym


Źródła:

Wiktionary

Utwardzić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ut­war­dzać)

 (1.1) uczy­nić twar­dym, tward­szym

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny ut­war­dzić się (ndk. ut­war­dzać się)

 (2.1) stać się tward­szym


Źródła:

Wiktionary

Utwarzać

daw­niej: two­rzyć, kształ­to­wać; uksz­tał­to­wy­wać


Źródła:

SJP.pl

Utwierdzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ut­wier­dzać.


Źródła:

Wiktionary

Utwierdzać

cza­sow­nik

 (1.1) spra­wiać, że ktoś jest pe­wien o czymś


Źródła:

Wiktionary

Utwierdzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­pew­nie­nie, upew­nie­nie kogoś

 (1.2) za­mo­co­wa­nie cze­goś

 (1.3) opar­cie cze­goś na twar­dej pod­sta­wie


Źródła:

Wiktionary

Utwierdzić

1. upew­nić kogoś w czymś; upew­nić, pod­bu­do­wać, wes­przeć czy­jąś wiarę, prze­ko­na­nie itp.;
2. umo­co­wać coś trwa­le;
3. ugrun­to­wać, usta­bi­li­zo­wać, wzmoc­nić coś, np. wła­dzę, po­zy­cję;
4. nadać cze­muś moc praw­ną;
5. daw­niej:
a) wzmoc­nić, ro­zbu­do­wać kon­struk­cje obron­ne; ufor­ty­fi­ko­wać;
b) uznać, usank­cjo­no­wać, zat­wier­dzić;
6. ut­wier­dzić się:
a) na­brać pew­no­ści co do cze­goś; upew­nić się;
b) stać się moc­nym, trwa­łym


cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|ut­wier­dzać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utworek

rzad­kie zdrob­nie­nie od: utwór (dzie­ło na­u­ko­we, li­te­rac­kie itp.)


Źródła:

SJP.pl

Utworzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zor­ga­ni­zo­wa­nie cze­goś (sto­wa­rzy­sze­nia, in­sty­tu­cji etc.)

 (1.2) spo­wo­do­wa­nie pow­sta­nia cze­goś


Źródła:

Wiktionary

Utworzyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. two­rzyć)

 (1.1) do­ko­na­ny od|two­rzyć.


Źródła:

Wiktionary

Utwór

rzecz ut­wo­rzo­na, na­pi­sa­na, skom­po­no­wa­na przez kogoś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dzie­ło li­te­rac­kie lub mu­zycz­ne

 (1.2) geol., zwy­kle w lm., ja­kie­kol­wiek stałe two­rzy­wo sko­ru­py ziem­skiej, bę­dą­ce pro­duk­tem pro­ce­sów ge­o­lo­gicz­nych, po­sia­da­ją­ce tę samą bu­do­wę wew­nętrz­ną lub inną wspól­ną cechę


Utwór (dzie­ło) – dobro nie­ma­te­rial­ne ist­nie­ją­ce nie­za­leż­nie od rze­czy, na któ­rej zo­sta­ło utr­wa­lo­ne ("cor­pus me­cha­ni­cum"), re­zul­tat twór­czej pracy czło­wie­ka, przed­miot prawa au­tor­skie­go. W róż­nych pań­stwach obo­wią­zu­ją różne de­fi­ni­cje ut­wo­ru, a prawo mię­dzy­na­ro­do­we okre­śla tylko mi­ni­mal­ne stan­dar­dy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Utyceński

przy­miot­nik od: Utyka (mia­sto sta­ro­żyt­ne)


Źródła:

SJP.pl

Utyk

wy­pad­nię­cie ma­szy­ny elek­trycz­nej z syn­chro­niz­mu


Źródła:

SJP.pl

Utyka

1. lekko kuleć, chro­mać;
2. za­trzy­my­wać się, nie mogąc się dalej po­ru­szać;
3. być prze­ry­wa­nym na sku­tek ja­kichś trud­no­ści; ury­wać się


Utyka, Utica – sta­ro­żyt­ne mia­sto, naj­więk­sze ze znaj­du­ją­cych się pod kon­tro­lą Kar­ta­gi­ny. Jedna z naj­star­szych ko­lo­nii fe­nic­kich za­ło­żo­ne około 1100 p.n.e., znaj­du­ją­ce się nad Mo­rzem Śró­dziem­nym, na wschód od Bia­łe­go Przy­ląd­ka. Współ­za­wod­ni­czy­ła jako osied­le ku­piec­kie z Kar­ta­gi­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Utykać

1. lekko kuleć, chro­mać;
2. za­trzy­my­wać się, nie mogąc się dalej po­ru­szać;
3. być prze­ry­wa­nym na sku­tek ja­kichś trud­no­ści; ury­wać się


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. utkać)

 (1.1) wy­peł­niać czymś szpa­ry, aby coś nie prze­do­sta­ło się przez nie

 (1.2) pot. ukła­dać coś gdzieś cias­no

 (1.3) tka­jąc, robić coś z przę­dzy

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ut­knąć)

 (2.1) sta­wać, nie mogąc po­ru­szać się dalej

 (2.2) być prze­ry­wa­nym z po­wo­du ja­kichś trud­no­ści

 (2.3) pot. za­trzy­my­wać się na dłu­żej wbrew włas­nej woli

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (3.1) cho­dzić nie­płyn­nie z przy­czyn cho­ro­bo­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utylitarność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest uty­li­tar­ne


Źródła:

Wiktionary

Utylitarny

użyt­ko­wy, kon­sump­cyj­ny


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który dąży do nie­sie­nia prak­tycz­nej ko­rzy­ści, po­żyt­ku; jest uży­tecz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utylitarysta

czło­wiek kie­ru­ją­cy się wzglę­da­mi prak­tycz­ny­mi


Źródła:

SJP.pl

Utylitarystka

→ uty­li­ta­ry­sta


Patrz:utylitarysta

Źródła:

SJP.pl

Utylitarystyczny

→ uty­li­ta­ryzm


przy­miot­nik

 (1.1) filoz. zwią­za­ny z uty­li­ta­ryz­mem, do­ty­czą­cy uty­li­ta­ryz­mu, wła­ści­wy uty­li­ta­ryz­mo­wi


Patrz:utylitaryzm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utylitaryzm

kie­ru­nek etyki gło­szą­cy, że naj­wyż­szym mo­ral­nym celem dzia­łal­no­ści czło­wie­ka jest bycie po­ży­tecz­nym; dą­że­nie do osią­gnię­cia celów prak­tycz­nych po­przez re­zy­gna­cję z celów wyż­szych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. po­gląd, któ­re­go głów­na myśl de­fi­niu­je mo­ral­ność i etykę czynu jako wy­pad­ko­we jego po­zy­tyw­nych i ne­ga­tyw­nych skut­ków;

 (1.2) książk. dą­że­nie do osią­gnię­cie jak naj­więk­szych ko­rzy­ści prak­tycz­nych, nawet po tru­pach do celu


Uty­li­ta­ryzm (łac. "uti­lis" – uży­tecz­ny) – kie­ru­nek etyki gło­szą­cy, że to, co jest po­ży­tecz­ne, jest dobre, a miarą słusz­no­ści po­stę­po­wa­nia jest uży­tecz­ność jego skut­ków. Pow­stał w XVIII wieku.

Pro­gra­mem uty­li­ta­ry­stów jest próba obiek­tyw­ne­go usta­le­nia zasad dzia­łań przy­no­szą­cych po­zy­tyw­ne i ne­ga­tyw­ne efek­ty.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Utylizacja

wy­ko­rzy­sta­nie, wy­ko­rzy­sty­wa­nie su­row­ców od­pa­do­wych i pro­duk­tów pro­ce­su prze­my­sło­we­go jako su­row­ców wtór­nych do dal­szej pro­duk­cji; głów­nym przy­kła­dem uty­li­za­cji jest re­cy­kling


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­ko­rzy­sty­wa­nie od­pa­dów lub nie­po­trzeb­nych ma­te­ria­łów do dal­szej pro­duk­cji, jako su­row­ce wtór­ne;


Uty­li­za­cja (z fr. "uti­li­sa­tion") – wy­ko­rzy­sta­nie od­pa­dów jako su­row­ców wtór­nych. Po­tocz­nie uty­li­za­cja ro­zu­mia­na jest jako zni­szcze­nie lub uniesz­kod­li­wie­nie.

Ty­po­wym przy­kła­dem uty­li­za­cji jest pro­ces prze­ro­bu pad­li­ny i wszel­kie­go ro­dza­ju ubocz­nych pro­duk­tów prze­my­słu mięs­ne­go i ryb­ne­go na mącz­ki pa­stew­ne (mięs­no-kost­na, z krwi, kost­na, rybna, ke­ra­ty­no­wa), tłu­szcze tech­nicz­ne, że­la­ty­nę, kleje itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Utylizacyjny

zwią­za­ny z uty­li­za­cją - wy­ko­rzy­sty­wa­niem su­row­ców od­pa­do­wych i pro­duk­tów pro­ce­su prze­my­sło­we­go jako su­row­ców wtór­nych do dal­szej pro­duk­cji


Źródła:

SJP.pl

Utylizator

w tech­ni­ce: urzą­dze­nie słu­żą­ce do po­now­ne­go uzdat­nia­nia wody uży­tej po­przed­nio, np. w pro­ce­sach prze­my­sło­wych, lub po­cho­dzą­cej ze ście­ków; uzdat­niacz


Źródła:

SJP.pl

Utylizatornia

za­kład wyt­wa­rza­ją­cy pro­duk­ty użyt­ko­we z su­row­ców od­pa­do­wych


Źródła:

SJP.pl

Utylizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|uty­li­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Utylizować

wy­ko­rzy­sty­wać su­row­ce od­pa­do­we i pro­duk­ty pro­ce­su prze­my­sło­we­go jako su­row­ce wtór­ne do dal­szej pro­duk­cji; przet­wa­rzać


Źródła:

SJP.pl

Utyrany

po­tocz­nie: bar­dzo zmę­czo­ny, wy­czer­pa­ny wy­ko­ny­wa­niem cięż­kiej pracy; wy­koń­czo­ny, ste­ra­ny, sty­ra­ny, za­ty­ra­ny, spra­co­wa­ny


przy­miot­nik

 (1.1) od­czu­wa­ją­cy mocne zmę­cze­nie, fi­zycz­nie wy­czer­pa­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utyrać

po­tocz­nie: uty­rać się - bar­dzo się zmę­czyć, utru­dzić się czymś; na­ty­rać się, za­ty­rać się, na­tru­dzić się, spra­co­wać się


Źródła:

SJP.pl

Utyskiwania

uskar­żać się, uża­lać się na coś, wy­rze­kać na coś


Źródła:

SJP.pl

Utyskiwanie

uskar­żać się, uża­lać się na coś, wy­rze­kać na coś


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|uty­ski­wać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utyskiwać

uskar­żać się, uża­lać się na coś, wy­rze­kać na coś


cza­sow­nik

 (1.1) skar­żyć się, na­rze­kać, uża­lać się z ja­kie­goś po­wo­du


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utytlać

daw­niej: uty­tłać (po­bru­dzić, uma­zać)


Źródła:

SJP.pl

Utytułowany

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który nosi tytuł

 (1.2) taki, który dużo osią­gnął, wie­lo­krot­nie wy­gry­wał, był wie­lo­krot­nie wy­róż­nia­ny


Źródła:

Wiktionary

Utyty

taki, który utył


Źródła:

SJP.pl

Utytłany

1. po­tocz­nie: po­bru­dzić czymś, uma­zać;
2. uty­tłać się - po­bru­dzić się czymś, uma­zać się


przy­miot­nik

 (1.1) pot. ubru­dzo­ny, uma­za­ny czymś

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od cza­sow­ni­ka uty­tłać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utytłać

1. po­tocz­nie: po­bru­dzić czymś, uma­zać;
2. uty­tłać się - po­bru­dzić się czymś, uma­zać się


Źródła:

SJP.pl

Utyć

przy­brać na wadze, stać się gru­bym, oty­łym


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. tyć)

 (1.1) przy­brać na wadze


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utęsknienie

prze­sta­rza­łe: tęs­kno­ta, go­rą­ce pra­gnie­nie cze­goś; nie­cier­pli­wość; dziś tylko w związ­ku fra­ze­o­lo­gicz­nym: z utęs­knie­niem - z nie­cier­pli­wo­ścią, z upra­gnie­niem


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. tęs­kno­ta za kimś lub czymś; nie­cier­pli­wość

 (1.2) daw. od­cza­sow­ni­ko­wy od|utęs­knić.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Utęskniony

daw­niej, dziś po­e­tyc­ko: upra­gnio­ny, wy­cze­ki­wa­ny


Źródła:

SJP.pl

Utłaczać

spła­szczać siłą lub spe­cjal­ny­mi na­rzę­dzia­mi; ugnia­tać


Źródła:

SJP.pl

Utłoczyć

spła­szczyć siłą lub spe­cjal­ny­mi na­rzę­dzia­mi; ugnieść


Źródła:

SJP.pl

Utłuc

ude­rze­niem utrą­cić część cze­goś, odbić, ob­tłuc


Źródła:

SJP.pl

Utłuszczać

1. za­bru­dzać tłu­szczem;
2. za­tłu­szczać się - za­bru­dzać się tłu­szczem


Źródła:

SJP.pl