Tu

1. tutaj;
a) za­i­mek przy­słow­ny od­no­szą­cy się do miej­sca bli­skie­go, zwy­kle wska­za­ne­go w jakiś spo­sób przez roz­mów­cę;
b) za­i­mek przy­słow­ny od­no­szą­cy się do miej­sca po­strze­ga­ne­go jako bli­skie;
c) za­i­mek przy­słow­ny od­no­szą­cy się do wia­do­mej, kon­kret­nej sy­tu­a­cji;
2. par­ty­ku­ła wy­ra­ża­ją­ca różne ne­ga­tyw­ne stany emo­cjo­nal­ne (np. I bądź tu mądry!);
3. par­ty­ku­ła uży­wa­na przy przed­sta­wia­niu się, np. pod­czas roz­mo­wy te­le­fo­nicz­nej (np. Hej, tu Ela.);
4. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos in­stru­men­tu, klak­so­nu sa­mo­cho­do­we­go


za­i­mek wska­zu­ją­cy

 (1.1) …miej­sce, w któ­rym znaj­du­je się mó­wią­cy

 (1.2) …miej­sce, o któ­rym jest mowa, w któ­rym roz­gry­wa się akcja


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tualeta

prze­sta­rza­łe: to­a­le­ta


Źródła:

SJP.pl

Tuamotu

1. ar­chi­pe­lag na Oce­a­nie Spo­koj­nym;
2. lud po­li­ne­zyj­ski


Tu­a­mo­tu (fr. "Îles Tu­a­mo­tu", ofi­cjal­nie "Ar­chi­pel des Tu­a­mo­tu") – ar­chi­pe­lag na Oce­a­nie Spo­koj­nym, w Po­li­nez­ji Fran­cu­skiej. Cią­gnie się na prze­strze­ni 1500 km mię­dzy 14°S i 23°S oraz 139°W i 151°W. Two­rzy go po­trój­ny łań­cuch 78 ni­skich atoli ko­ra­lo­wych oto­czo­nych płyt­kim mo­rzem, peł­nym mie­lizn.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tuan

tytuł (w zna­cze­niu pan) uży­wa­ny przez Ma­la­jów jako wyraz sza­cun­ku


Tuan – po­stać z mi­to­lo­gii cel­tyc­kiej.

Tuan wie­lo­krot­nie zmie­niał swą po­stać. Wpierw przez trzy­sta lat żył w ciele czło­wie­ka. Ko­lej­ne trzy­sta lat spę­dził jako byk leśny. Ko­lej­ne dwie­ście lat był dzi­kim ko­złem. Na ko­lej­ne trzy­sta lat Tuan zo­stał pta­kiem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tuapse

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, w Kraju Kras­no­dar­skim, port nad Mo­rzem Czar­nym;


Tu­ap­se ( Туапсе, ТӀуапсэ, ტუაფსე) – mia­sto w Rosji, w Kraju Kras­no­dar­skim, port nad Mo­rzem Czar­nym. Liczy około 60 tys. miesz­kań­ców (2021).

W mie­ście od 1929 znaj­do­wa­ła się jedna z naj­więk­szych w Rosji ra­fi­ne­ria ropy naf­to­wej na­le­żą­ca do kon­cer­nu Ros­nieft, która prze­ra­bia­ła 12 mln ton ropy rocz­nie. W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł ma­szy­no­wy oraz spo­żyw­czy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tuapseński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tu­ap­se, do­ty­czą­cy Tu­ap­se


Źródła:

Wiktionary

Tuareg

czło­nek ko­czow­ni­cze­go ludu w środ­ko­wej Sa­ha­rze


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. no­ma­da, czło­nek ludu ber­be­ryj­skie­go za­miesz­ku­ją­ce­go ob­sza­ry Sa­ha­ry, głów­nie w Al­gie­rii, Libii, Mali, Ni­grze i Bur­ki­na Faso


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tuaregowie

ko­czow­ni­czy lud w środ­ko­wej Sa­ha­rze


Tu­a­re­go­wie – lud ber­be­ryj­ski za­miesz­ku­ją­cy ob­sza­ry Sa­ha­ry, głów­nie w Al­gie­rii, Libii, Mali, Ni­grze i Bur­ki­na Faso. Sami mówią o sobie "kel ta­mas­heq". Tra­dy­cyj­nie są no­ma­da­mi, po­dró­żu­ją po pu­sty­ni i jej obrze­żach, zaj­mu­ją się ho­dow­lą bydła i kóz, wyt­wa­rza­niem bi­żu­te­rii i ob­słu­gą ruchu tu­ry­stycz­ne­go. W 2012 r. pod­ję­li próbę ut­wo­rze­nia su­we­ren­ne­go pań­stwa Aza­wad na te­re­nie pół­noc­ne­go Mali.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tuareski

przy­miot­nik od: Tu­a­reg (czło­nek ple­mie­nia afry­kań­skie­go)


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Tu­a­re­gów, zwią­za­ny z Tu­a­re­ga­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ta­ma­szek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuareżka

człon­ki­ni ko­czow­ni­cze­go ludu w środ­ko­wej Sa­ha­rze


Źródła:

SJP.pl

Tuatara

gad z rzędu ry­jo­gło­wych, po­dob­ny do ja­szczur­ki, za­miesz­ku­je ska­li­ste wy­brze­ża Nowej Ze­lan­dii i kilku wysp w Cie­śni­nie Cooka; hat­te­ria; łup­ko­ząb


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) herp. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sphe­no­don|ref=tak|Gray., ro­dzaj gadów z ro­dzi­ny hat­te­rio­wa­tych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tub

prze­sta­rza­le: duża, gu­mo­wa misa, na­czy­nie słu­żą­ce do mycia się


Źródła:

SJP.pl

Tuba

1. in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy ae­ro­fo­nów ust­ni­ko­wych; długa, me­ta­lo­wa rura o prze­kro­ju ko­nicz­nym, zwi­nię­ta w owal­ną pętlę,
2. opa­ko­wa­nie maści, kremu, farby w po­sta­ci rurki z na­kręt­ką,
3. rura w kształ­cie stoż­ka słu­żą­ca do wzmoc­nie­nia głosu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) opa­ko­wa­nie w for­mie rurki słu­żą­ce do prze­cho­wy­wa­nia sub­stan­cji pół­płyn­nych

 (1.2) za­war­tość tuby (1.1)

 (1.3) lej­ko­wa­to roz­sze­rza­ją­ca się rura słu­żą­ca do wzmac­nia­nia dźwię­ku

 (1.4) krój pła­szcza, su­kien­ki lub spód­ni­cy w kształ­cie tuby (1.3)

 (1.5) muz. in­stru­ment dęty bla­sza­ny, ba­so­wy lub kon­tra­ba­so­wy;

 (1.6) przen. o kimś lub o czymś, pro­pa­gu­ją­cym po­glą­dy ja­kiejś osoby lub or­ga­ni­za­cji


Tuba (wł. "tubo", skrót: "tb".) – in­stru­ment dęty bla­sza­ny z grupy ae­ro­fo­nów ust­ni­ko­wych.

Naj­więk­szy i o naj­niż­szym stro­ju spoś­ród tej ro­dzi­ny in­stru­men­tów. Stan­dar­do­wa skala in­stru­men­tu (za­kres dźwię­ków mu­zycz­nych) od D1 do d1. Doś­wiad­czo­ny in­stru­men­ta­li­sta po­tra­fi uzy­skać dźwię­ki od A2 do a1.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tubafon

in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy idio­fo­nów ude­rza­nych, ro­dzaj dzwon­ków, w któ­rych płyt­ki za­stą­pio­ne są me­ta­lo­wy­mi ru­ra­mi


Źródła:

SJP.pl

Tubalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: tu­bal­nie


Źródła:

SJP.pl

Tubalniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: tu­bal­ny


Źródła:

SJP.pl

Tubalność

cecha głosu odz­na­cza­ją­ce­go się do­no­śnym i ni­skim brzmie­niem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tu­bal­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tubalny

odz­na­cza­ją­cy się do­no­śnym i ni­skim brzmie­niem; grom­ki, grzmią­cy


przy­miot­nik

 (1.1) brzmią­cy jak przez tubę, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się ni­skim i do­no­śnym brzmie­niem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tube

[czy­taj: tjub] lon­dyń­ska kolej po­dziem­na; metro, un­der­gro­und


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tubera

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. gruź­li­ca


Źródła:

Wiktionary

Tuberkulacja

two­rze­nie się bruzd, gru­zeł­ków, zwła­szcza w cho­rych czę­ściach ciała, np. w pę­che­rzu, sercu


Źródła:

SJP.pl

Tuberkuliczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. zwią­za­ny z tu­ber­ku­lo­zą (współcz. gruź­li­ca)


Źródła:

Wiktionary

Tuberkulid

wyk­wit skór­ny bę­dą­cy na­stęp­stwem krwio­po­chod­ne­go wy­sie­wu prąt­ków gruź­li­cy do skóry


Źródła:

SJP.pl

Tuberkulina

mie­sza­ni­na bia­łek i po­li­sa­cha­ry­dów, otrzy­my­wa­na z ho­dow­li prąt­ków gruź­li­cy


Tu­ber­ku­li­na (ATC: V04 CF01) – biał­ko uzy­ski­wa­ne z ho­dow­li prąt­ka gruź­li­cy słu­żą­ce do wy­ko­ny­wa­nia próby tu­ber­ku­li­no­wej, po raz pier­wszy uzy­ska­na przez Ro­ber­ta Kocha w 1890 roku.

Nazwę "tu­ber­ku­li­na" za­pro­po­no­wał Odo Fe­liks Ka­zi­mierz Buj­wid i słu­ży­ła ona po­cząt­ko­wo do okre­śla­nia nie­o­czy­szczo­nej tu­ber­ku­li­ny tzw. "sta­rej tu­ber­ku­li­ny".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tuberkulinowy

w me­dy­cy­nie:
1. zwią­za­ny z gruź­li­cą;
2. od­czyn tu­ber­ku­li­no­wy - od­czyn wy­stę­pu­ją­cy po wpro­wa­dze­niu do or­ga­niz­mu pa­cjen­ta tu­ber­ku­li­ny (mie­sza­ni­ny bia­łek i po­li­sa­cha­ry­dów, otrzy­my­wa­nej z ho­dow­li prąt­ków gruź­li­cy);
3. próba tu­ber­ku­li­no­wa - wpro­wa­dze­nie do or­ga­niz­mu pa­cjen­ta tu­ber­ku­li­ny, wy­ko­ny­wa­ne głów­nie w celu spraw­dze­nia stanu od­por­no­ści prze­ciw gruź­li­cy


Źródła:

SJP.pl

Tuberkuloza

prze­sta­rza­le: gruź­li­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. med. gruź­li­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuberkuł

po­tocz­nie: prą­tek gruź­li­cy


Źródła:

SJP.pl

Tuberoczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. su­chot­ni­ca


Źródła:

Wiktionary

Tuberok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. su­chot­nik


Źródła:

Wiktionary

Tuberoza

ro­śli­na o pię­knych pach­ną­cych kwia­tach


Tu­be­ro­za ("Po­liant­hes" L.) – wy­o­dręb­nia­ny w hi­sto­rycz­nych uję­ciach tak­so­no­micz­nych ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny aga­wo­wa­tych, do któ­re­go za­li­cza­no 13 ga­tun­ków ro­ślin wy­stę­pu­ją­cych głów­nie w Mek­sy­ku. Na po­cząt­ku XXI wieku, na pod­sta­wie wy­ni­ków badań fi­lo­ge­ne­tycz­nych, zo­stał on uz­na­ny za sy­no­nim ro­dza­ju agawa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tuberozowy

→ tu­be­ro­za


Patrz:tuberoza

Źródła:

SJP.pl

Tubiasty

ma­ją­cy kształt tuby


Źródła:

SJP.pl

Tubielewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tubifeks

bez­krę­go­wiec z gro­ma­dy ską­po­szcze­tów; ru­recz­nik


Źródła:

SJP.pl

Tubifeksy

bez­krę­go­wiec z gro­ma­dy ską­po­szcze­tów; ru­recz­nik


Źródła:

SJP.pl

Tubing

że­liw­ny pier­ścień bę­dą­cy kon­struk­cją tu­ne­li lub szy­bów


Tu­bing (z tube – rura) – ro­dzaj cy­lin­drycz­nej obu­do­wy tu­ne­lu lub ka­na­łu wy­ko­na­nej z me­ta­lu lub żel­be­tu. Po­łą­czo­ne tu­bin­gi two­rzą pier­ścień, sta­no­wią­cy ścia­nę ka­na­łu. Naj­czę­ściej wy­ko­rzy­sty­wa­ne są do bu­do­wy szy­bów wen­ty­la­cyj­nych, szy­bów ko­pal­nia­nych czy tu­ne­li metra (w tej tech­no­lo­gii pow­sta­ło czę­ścio­wo metro w War­sza­wie).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tubista

osoba gra­ją­ca na tubie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. muzyk, który gra na tubie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tubistka

ko­bie­ta gra­ją­ca na tubie


Źródła:

SJP.pl

Tubka

1. po­dłuż­ne opa­ko­wa­nie, z któ­re­go za­war­tość wy­do­by­wa się ści­ska­jąc je;
2. zdrob­nia­le o tubie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od tuba

 (1.2) mała tuba

 (1.3) za­war­tość tubki (1.2)


Zo­bacz też: tuba.

Tubka – mała tuba, po­dłuż­ny po­jem­nik wy­ko­na­ny z mięk­kie­go me­ta­lu lub two­rzy­wa sztucz­ne­go, uży­wa­ny do do­star­cza­nia klien­tom pół­płyn­nych sub­stan­cji. Na jed­nym końcu tubki znaj­du­je się zam­knię­cie, naj­czę­ściej za­kręt­ka. Po ot­war­ciu lub od­krę­ce­niu zam­knię­cia wy­ci­ska się z tubki sub­stan­cję, np. maść, pastę, farbę, klej, kos­me­tyk, żyw­ność.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tubkal

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. góra w Afry­ce, naj­wyż­szy szczyt Ma­ro­ka i At­la­su Wy­so­kie­go;


mar­gin-left: auto; mar­gin-right:auto;">


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tubmaryna

dawny in­stru­ment smycz­ko­wy z jedną stru­ną, wy­da­ją­cy dźwięk przy­po­mi­na­ją­cy brzmie­nie trąb­ki


Tub­ma­ry­na – dawny eu­ro­pej­ski jedno- lub dwu­stru­no­wy in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy chor­do­fo­nów smycz­ko­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tubokuraryna

al­ka­lo­id wy­o­dręb­nio­ny z ku­ra­ry, ma­ją­cy dzia­ła­nie po­ra­ża­ją­ce mię­śnie prąż­ko­wa­ne


Tu­bo­ku­ra­ry­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­lo­i­dów wy­o­dręb­nio­ny z ku­ra­ry. Ma dzia­ła­nie po­ra­ża­ją­ce mię­śnie prąż­ko­wa­ne. Jest an­ta­go­ni­stą re­cep­to­ra ni­ko­ty­no­we­go na płyt­ce mo­to­rycz­nej mię­śni po­przecz­nie prąż­ko­wa­nych. W chi­rur­gii była sto­so­wa­na jako lek zwiot­cza­ją­cy w po­sta­ci chlor­ku -tu­bo­ku­ra­ry­ny w celu uzy­ska­nia zwiot­cze­nia mię­śni szkie­le­to­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tuborg

marka piwa i bro­war duń­ski


Tu­borg – duń­ska firma pi­wo­war­ska za­ło­żo­na w 1873 roku w Hel­le­rup w pół­noc­nej czę­ści Ko­pen­ha­gi przez Carla Fre­de­ri­ka Tiet­ge­na i Phi­li­pa W. He­y­ma­na. Po­cząt­ko­wo bro­war wa­rzył piwa typu ba­war­skie­go (mo­na­chij­ski lager), a jego pier­wszą marką był "Rød Tu­borg" (Czer­wo­ny Tu­borg). Pięć lat póź­niej bro­war wy­pu­ścił swoje naj­bar­dziej znane piwo "Grøn Tu­borg Pils­ner" (Zie­lo­ny Pilz­ner). Było to pier­wsze piwo dol­nej fer­men­ta­cji w stylu pilz­neń­skim w Danii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tubowy

przy­miot­nik od: tuba (zwy­kle w zna­cze­niu: rura w kształ­cie stoż­ka słu­żą­ca do wzmoc­nie­nia głosu), np. gra­mo­fon tu­bo­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tubą, do­ty­czą­cy tuby (zwy­kle w zna­cze­niu: „lej­ko­wa­to roz­sze­rza­ją­ca się rura słu­żą­ca do wzmac­nia­nia dźwię­ku”)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tubus

ele­ment przy­rzą­du op­tycz­ne­go (np. mi­kro­sko­pu, lu­ne­ty), tu­le­ja, w któ­rej znaj­du­ją się so­czew­ki


Tubus (łac.) – obu­do­wa urzą­dzeń op­tycz­nych lub ich czę­ści skła­do­wych, wy­ko­na­na w kształ­cie tulei, słu­żą­ca do wspó­ło­sio­we­go osa­dza­nia ele­men­tów op­tycz­nych – so­cze­wek lub ukła­dów op­tycz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tubylczość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tu­byl­cze; cecha tych, któ­rzy są tu­byl­czy


Źródła:

Wiktionary

Tubylczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tu­byl­ca­mi, do­ty­czą­cy tu­byl­ców


Źródła:

Wiktionary

Tubylczyni

rdzen­na miesz­kan­ka da­ne­go ob­sza­ru; abo­ry­gen­ka, au­toch­ton­ka, tu­ziem­ka, tu­byl­ka


Źródła:

SJP.pl

Tubylec

1. rdzen­ny miesz­ka­niec da­ne­go ob­sza­ru; au­toch­ton, abo­ry­gen, tu­zie­miec;
2. stały miesz­ka­niec ja­kie­goś te­re­nu, np. mia­sta lub wsi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba po­cho­dzą­ca z lo­kal­nej po­pu­la­cji, rdzen­nej lud­no­ści ja­kie­goś kraju


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tubylewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tubylka

rdzen­na miesz­kan­ka da­ne­go ob­sza­ru; abo­ry­gen­ka, au­toch­ton­ka, tu­ziem­ka, tu­byl­czy­ni


Źródła:

SJP.pl

Tubądzin

Tu­bą­dzin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie sie­radz­kim, w gmi­nie Wró­blew.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Tuchola

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim;


Tu­cho­la ( Tu­chel, Tëchòlô, "Tuchòlô") – mia­sto w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, sie­dzi­ba władz gminy miej­sko-wiej­skiej Tu­cho­la i po­wia­tu tu­chol­skie­go.

We­dług da­nych GUS z 31 grud­nia 2023 roku Tu­cho­la li­czy­ła 12 969 miesz­kań­ców.

Tu­cho­la uzy­ska­ła prawa miej­skie w 1346 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tucholanin

miesz­ka­niec Tu­cho­li


Źródła:

SJP.pl

Tucholanka

miesz­kan­ka Tu­cho­li


Źródła:

SJP.pl

Tucholski

przy­miot­nik od: Tu­cho­la


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Tu­cho­li, zwią­za­ny z Tu­cho­lą, po­cho­dzą­cy z Tu­cho­li


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tuchomie

wieś w Pol­sce


Tu­cho­mie (ka­szub. Tëchómie, Groß Tu­chen; tuż po woj­nie "Tu­cho­myśl") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie by­tow­skim, w gmi­nie Tu­cho­mie. Ma sta­tus so­łect­wa.

Leży przy dro­dze kra­jo­wej nr 20 Star­gard – Szcze­ci­nek – Gdy­nia i na tra­sie nie­ist­nie­ją­cej już linii ko­le­jo­wej (Lę­bork) – Bytów – Miast­ko z przy­stan­kiem ko­le­jo­wym Tu­cho­mie. W miej­sco­wo­ści jest pla­ców­ka Ochot­ni­czej Stra­ży Po­żar­nej i sie­dzi­bą gminy Tu­cho­mie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tuchomski

przy­miot­nik od: Tu­cho­mie


Źródła:

SJP.pl

Tuchowianin

miesz­ka­niec Tu­cho­wa (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Tuchowianka

miesz­kan­ka Tu­cho­wa (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Tuchowski

przy­miot­nik od: Tu­chów


Źródła:

SJP.pl

Tuchów

mia­sto w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim;


Tu­chów – mia­sto na po­łud­niu Pol­ski w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie tar­now­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Tu­chów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tucjoryzm

Tu­cjo­ryzm (z łac. "tu­tior" – bez­piecz­niej­szy) – w te­o­lo­gii mo­ral­nej sy­stem mo­ral­ny mó­wią­cy, że w razie wąt­pli­wo­ści co do za­sto­so­wa­nia norm mo­ral­nych w kon­kret­nej sy­tu­a­cji wolno iść je­dy­nie za opi­nią zgod­ną z ogól­nym pra­wem, nawet gdyby jego nie­o­bo­wią­zy­wa­nie było bar­dzo praw­do­po­dob­ne.


Źródła:

Wikipedia

Tucki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tucson

[czy­taj: tu:son] mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


Tuc­son () – mia­sto w hrab­stwie Pima, w sta­nie Ari­zo­na w Sta­nach Zjed­no­czo­nych.

Licz­ba miesz­kań­ców: 525,5 tys., ob­szar me­tro­po­li­tal­ny 1 023 320 (dane z lipca 2008). Jest dru­gim co do wiel­ko­ści mia­stem w sta­nie, po Pho­e­nix.

W Tuc­son znaj­du­je się sie­dzi­ba Uni­wer­sy­te­tu Ari­zo­ny, jest to drugi pod wzglę­dem wiel­ko­ści pra­co­daw­ca w mie­ście. Na przed­mie­ściach Tuc­son znaj­du­je się Park Na­ro­do­wy Sa­gu­a­ro oraz Mu­ze­um Pu­sty­ni Ari­zo­na-So­no­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tucsoński

→ Tuc­son [czy­taj: tu­soń­ski]


Źródła:

SJP.pl

Tucydydes

hi­sto­ryk grec­ki, Ateń­czyk; rzecz­nik po­li­ty­ki Pe­ry­kle­sa


Źródła:

SJP.pl

Tucz

in­ten­syw­ne ży­wie­nie świń i dro­biu przy jed­no­czes­nym ogra­ni­cze­niu ruchu, ma­ją­ce na celu zwięk­sze­nie ich masy (ilo­ści mięsa i tłu­szczu)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bar­dzo in­ten­syw­ne kar­mie­nie zwie­rzę­cia przez­na­czo­ne­go na ubój, zwy­kle do­ty­czy trzo­dy chlew­nej;


Tucz (opas, opa­sa­nie) – bar­dzo in­ten­syw­ne kar­mie­nie zwie­rzę­cia przez­na­czo­ne­go na ubój. Celem tuczu jest przeksz­tał­ce­nie po­da­wa­nych zwie­rzę­ciu pasz na mięso i tłuszcz. Tucz różni się w za­leż­no­ści od ga­tun­ku zwie­rzę­cia.

Sło­wem "tucz" okre­śla się trzo­dę chlew­ną, a sło­wem "opas" bydło i inne prze­żu­wa­cze oraz konie. Okre­śle­nie "opas" oz­na­cza też utu­czo­ne już bydło, np. "opasy na sprze­daż". Utu­czo­ne świ­nie okre­śla się na­to­miast mia­nem tucz­ni­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tuczarnia

po­mie­szcze­nie lub bu­dy­nek, w któ­rym tuczy się zwie­rzę­ta przez­na­czo­ne do uboju


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tuczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) roln. zool. in­ten­syw­ne kar­mie­nie zwie­rzę­cia przez­na­czo­ne­go na ubój;


Źródła:

Wiktionary

Tuczeński

przy­miot­nik od: Tucz­na, Tucz­no


Źródła:

SJP.pl

Tuczka

daw­niej: mała chmu­ra za­po­wia­da­ją­ca burzę


Źródła:

SJP.pl

Tuczna

o zwie­rzę­tach: spe­cjal­nie tu­czo­ny na za­bi­cie


Tucz­na – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Tucz­na.

Wieś eko­no­mii brze­skiej w dru­giej po­ło­wie XVII wieku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem, sie­dzi­bą gminy Tucz­na. Jest także sie­dzi­bą rzym­sko­ka­to­lic­kiej Pa­ra­fii św. Anny. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 1005 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tucznianin

miesz­ka­niec Tucz­na (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Tucznianka

miesz­kan­ka Tucz­na (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Tucznik

świ­nia ho­dow­la­na w okre­sie tuczu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zo­o­techn. zwie­rzę, zwy­kle świ­nia, ob­fi­cie kar­mio­ne i przez­na­czo­ne na ubój;


Tucz­nik – świ­nia in­ten­syw­nie kar­mio­na i przez­na­czo­na na ubój. Tucz­ni­kiem może być za­rów­no sa­miec jak i sa­mi­ca, jed­nak w przy­pad­ku sam­ców wiąże się to pra­wie za­wsze z ka­stra­cją. Sa­miec wy­ka­stro­wa­ny dużo szyb­ciej przy­bie­ra na wadze, poza tym jego mięso ma lep­szy smak. Aby mięso tucz­ni­ka było smacz­ne, ubój musi na­stą­pić co najm­niej mie­siąc po ka­stra­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tucznikowy

→ tucz­nik


Patrz:tucznik

Źródła:

SJP.pl

Tuczno

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
3. nazwa wielu je­zior w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

 (1.2) geogr. nazwa trzech wsi w Pol­sce;

 (1.3) geogr. nazwa dzie­się­ciu je­zior w Pol­sce


Tucz­no (niem. "Tütz") – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie wa­łec­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Tucz­no.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2021 r. mia­sto miało 1824 miesz­kań­ców. Na­to­miast we­dług da­nych z 1 stycz­nia 2014 po­wierzch­nia mia­sta wy­no­si­ła 9,21 km².


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tuczny

o zwie­rzę­tach: spe­cjal­nie tu­czo­ny na za­bi­cie


przy­miot­nik

 (1.1) roln. o zwie­rzę­ciu ho­dow­la­nym: in­ten­syw­nie tu­czo­ny z myślą o uboju

 (1.2) roln. zwią­za­ny z prak­ty­ką tu­cze­nia z myślą o uboju


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuczyć

1. kar­mić in­ten­syw­nie ho­do­wa­ne zwie­rzę­ta w celu szyb­kie­go przy­ro­stu ich masy;
2. żar­to­bli­wie: kar­mić kogoś do syta, ob­fi­cie;
3. o po­kar­mach: po­wo­do­wać tycie;
4. tu­czyć się (o zwie­rzę­tach lub żar­to­bli­wie o lu­dziach): przy­bie­rać na wadze


cza­sow­nik

 (1.1) zo­o­techn. kar­mić in­ten­syw­nie zwie­rzę­ta w celu uzy­ska­nia przy­ro­stu mięsa i tłu­szczu

 (1.2) o po­kar­mie: po­wo­do­wać tycie

 (1.3) pot. żart. kar­mić zbyt ob­fi­cie, po­wo­du­jąc nad­mier­ne przy­bie­ra­nie na wadze


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuczyński

→ Tucz­no


Patrz:Tuczno

Źródła:

SJP.pl

Tuczępski

przy­miot­nik od: Tu­czę­py


Źródła:

SJP.pl

Tuczępy

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tuderek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tudor

wład­ca z dy­na­stii Tu­do­rów


Źródła:

SJP.pl

Tudorowie

dy­na­stia an­giel­ska; Tu­do­rzy


Na tę stro­nę wska­zu­je „Tudor”. Zo­bacz też: Tudor – typ nad­wo­zia.

Tu­do­ro­wie, dy­na­stia Tu­do­rów – dy­na­stia rzą­dzą­ca w An­glii (wraz z Walią) w la­tach 1485–1603.

Pro­to­pla­sta­mi tej dy­na­stii byli Owen Tudor (Wa­lij­czyk – jego wła­ści­we imię brzmia­ło: "Owain ap Ma­re­dudd ap Tudur") – po­to­mek Ed­ny­fe­da Fy­cha­na, oraz Ka­ta­rzy­na de Va­lo­is (córka króla Fran­cji – Ka­ro­la VI Sza­lo­ne­go), kró­lo­wa An­glii – wdowa po Hen­ry­ku V.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tudotąd

za­i­mek

 (1.1) reg. pozn. tu


Źródła:

Wiktionary

Tudzież

spój­nik, który w zda­niach współ­rzęd­nie zło­żo­nych zna­czy tyle co: a także, i, oraz


spój­nik

 (1.1) książk. …łą­czą­cy słowa i zda­nia rów­no­rzęd­ne, wska­zu­jąc je jako wy­stę­pu­ją­ce rów­no­cze­śnie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tue

skró­to­wiec

 (1.1) = Trak­tat o Unii Eu­ro­pej­skiej


Źródła:

Wiktionary

Tuf

skała wul­ka­nicz­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. ro­dzaj skały osa­do­wej, skła­da­ją­cej się z ma­te­ria­łu pi­ro­kla­stycz­ne­go;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tufit

skała osa­do­wa po­dob­na bu­do­wą i po­cho­dze­niem do tufu


Tufit – skała osa­do­wa zbli­żo­na do tufu, skła­da­ją­ca się z ma­te­ria­łu pi­ro­kla­stycz­ne­go ze znacz­ną do­miesz­ką ma­te­ria­łu osa­do­we­go (m.in. pia­sku, iłu, szcząt­ków or­ga­nicz­nych, po­pio­łów wul­ka­nicz­nych), osa­dzo­nych zaz­wy­czaj w śro­do­wi­sku wod­nym.

Skała o struk­tu­rze drob­no­ziar­ni­stej i prze­waż­nie war­stwo­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tufoid

tuf zmie­nio­ny przez me­ta­mor­fizm


Źródła:

SJP.pl

Tufoporyt

kru­szy­wo po­cho­dze­nia na­tu­ral­ne­go otrzy­my­wa­ne przez roz­drob­nie­nie tufów o struk­tu­rze drob­no­po­ro­wa­tej


Źródła:

SJP.pl

Tufowy

przy­miot­nik od: tuf, np. wul­kan tu­fo­wy


przy­miot­nik

 (1.1) ufor­mo­wa­ny z tufu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tufta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. pro­sty­tut­ka, ko­bie­ta lek­kich oby­cza­jów

 (1.2) posp. po­gard. o ko­bie­cie po­stę­pu­ją­cej nie­mo­ral­nie, cy­nicz­nie bądź nie­lo­jal­nie (także jako uo­gól­nio­na obel­ga kie­ro­wa­na do nie­lu­bia­nej ko­bie­ty)

 (1.3) hist. so­cjol. w re­a­liach so­wiec­kich obo­zów pracy (gu­ła­gu) i go­spo­dar­ki na­ka­zo­wej: po­zor­ne wy­ko­ny­wa­nie pracy po­łą­czo­ne z fał­szo­wa­niem wy­ka­zów wy­daj­no­ści i za­wy­ża­niem norm pro­duk­cyj­nych w celu uzy­ska­nia przy­dzia­łu żyw­no­ści lub uni­knię­cia kary

 (1.4) pot. coś sfin­go­wa­ne­go, bez­war­to­ścio­we­go lub nie­a­u­ten­tycz­ne­go; mi­sty­fi­ka­cja, lipa, tan­de­ta, erzac

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) posp. po­gard. męż­czyz­na sprze­nie­wie­rza­ją­cy się swoim za­sa­dom, za­prze­da­ją­cy się komuś lub zmie­nia­ją­cy po­glą­dy dla do­raź­nych zy­sków, ka­rie­ry bądź ochro­ny włas­nych in­te­re­sów; sprze­daw­czyk

 (2.2) środ. prze­stęp. i więz. do­no­si­ciel, kapuś, kon­fi­dent

 (2.3) środ. prze­stęp. i więz. cwel, ho­mo­sek­su­a­li­sta bier­ny


Źródła:

Wiktionary

Tufting

me­to­da wyt­wa­rza­nia przę­dzin pę­tel­ko­wych przez wszy­wa­nie pę­te­lek w pod­kład (np. tka­ni­nę) pod­kle­ja­ny na­stęp­nie war­stwą ży­wi­cy syn­te­tycz­nej


Źródła:

SJP.pl

Tuftingowy

→ tuf­ting


Patrz:tufting

Źródła:

SJP.pl

Tuftować

wyt­wa­rzać przę­dzi­ny pę­tel­ko­we me­to­dą tuf­tin­gu


Źródła:

SJP.pl

Tugaj

pasmo za­ro­śli lub lasów to­po­lo­wo-wierz­bo­wych, ros­ną­cych wzdłuż rzek na Po­gó­rzu Ka­za­skim


Tugaj – typ lasu łę­go­we­go (ga­le­rio­we­go) wy­stę­pu­ją­cy w Azji Środ­ko­wej. Pod­sta­wo­wy eko­sy­stem w eko­re­gio­nie tu­ga­jów środ­ko­wo­az­ja­tyc­kich (PA1311 w re­gio­na­li­za­cji WWF, 818 w re­gio­na­li­za­cji).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tugra

sym­bol suł­ta­na os­mań­skie­go w for­mie ozdob­ne­go mo­no­gra­mu


Tugra, tugh­ra (osm. طغراء tuğra) – w kul­tu­rze is­la­mu mo­no­gra­mo­wy znak pa­nu­ją­ce­go mo­nar­chy (suł­ta­na, chana), peł­nią­cy w kręgu wpły­wów pań­stwa os­mań­skie­go rolę herbu, em­ble­ma­tu wład­ców tu­rec­kich, a na­stęp­nie godła pań­stwo­we­go.

Oprócz imie­nia wład­cy tugra za­wie­ra­ła, także imię jego ojca, a nie­kie­dy jego dzia­dów, tytuł chan z do­dat­kiem for­mu­ły "el-muz­za­fer-da'ima" ("za­wsze zwy­cię­ski").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tugrik

wa­lu­ta Mon­go­lii; 1 tu­grik = 100 mon­gów


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) monet. wa­lu­ta Mon­go­lii;


Tu­grik (a także "Tögrög", төгрөг) (MNT, ₮) – wa­lu­ta uży­wa­na w Mon­go­lii. Jeden tu­grik równa się 100 möngöm. Ist­nie­ją mo­ne­ty o war­to­ści jed­ne­go tu­gri­ka, a poza tym ban­kno­ty o war­to­ści 1, 5, 10, 20, 50, 100, 500, 1000, 5000, 10 000, 20 000 tu­gri­ków. W obie­gu funk­cjo­nu­ją ban­kno­ty od 10 tu­gri­ków wzwyż. Mię­dzy­na­ro­do­wy sym­bol tu­gri­ka to MNT. Nazwa po­cho­dzi od słowa "dug­hu­rik", oz­na­cza­ją­ce­go koło.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tugun

ryba ło­so­sio­wa­ta rzek sy­be­ryj­skich


Tugun ("Co­re­go­nus tugun") – ga­tu­nek małej ryby ło­so­sio­wa­tej z po­dro­dzi­ny sie­jo­wa­tych (Co­re­go­ni­nae), na­zy­wa­ny też „śle­dziem sos­wiń­skim”. Osią­ga prze­cięt­nie 11 cm, mak­sy­mal­nie do 20 cm dłu­go­ści cał­ko­wi­tej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tugur

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­drol. rzeka na Da­le­kim Wscho­dzie Rosji, ucho­dzą­ca do Za­to­ki Tu­gur­skiej Morza Ochoc­kie­go


Źródła:

Wiktionary

Tugurski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tu­gu­rem, do­ty­czą­cy Tu­gu­ru


Źródła:

Wiktionary

Tuhanowicze

daw­niej: Kor­czo­wa


Źródła:

SJP.pl

Tuileries

Tu­i­le­rie (Les Tu­i­le­ries) – dziel­ni­ca Pa­ry­ża, mię­dzy Lu­wrem, pla­cem Zgody (place de la Con­cor­de) i Sek­wa­ną. Do cza­sów Ko­mu­ny Pa­ry­skiej stał tam zni­szczo­ny w maju 1871 ogrom­ny pałac re­ne­san­so­wo-ba­ro­ko­wy, pa­ry­ska re­zy­den­cja wa­le­zyj­skich i bur­boń­skich kró­lów i na­po­le­oń­skich ce­sa­rzy Fran­cji.


Źródła:

Wikipedia

Tuj

wy­krzy­knik

 (1.1) daw. wojsk. ko­men­da na­ka­zu­ją­ca przy­go­to­wa­nie broni do strza­łu

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od tuja


Tuj (ros. "Туй", "Большой Туй") – rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, prawy do­pływ Ir­ty­sza. Prze­pły­wa przez Sy­be­rię Za­chod­nią. Źró­dła na Ba­gnach Wa­siu­gań­skich.

Dłu­gość – 507 km, po­wierzch­nia zlew­ni – 8490 km².

Do­pły­wy: Ukra­tus, Kir-Tau, Aju, Sik, Miss.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tuja

drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych; ży­wot­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Thuja|ref=tak., zob. ży­wot­nik.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tujałka

ro­śli­na jed­no­rocz­na o wie­lo­barw­nych kwia­tach, po­cho­dzą­ca z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej


Tu­jał­ka ("Sal­pi­glos­sis") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny psian­ko­wa­tych. Obej­mu­je dwa ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce w po­łud­nio­wych An­dach od Chile i Ar­gen­ty­ny po po­łud­nio­we Peru. Ro­śli­ny te rosną w na­tu­rze na pu­sty­niach i su­chych, ska­li­stych zbo­czach gór­skich. Jeden ga­tu­nek – tu­jał­ka zmien­na "S. si­nu­a­ta" jest upra­wia­ny jako ro­śli­na ozdob­na. Ro­śli­na bar­dzo zmien­na pod wzglę­dem barwy kwia­tów, wy­ho­do­wa­no licz­ne jej od­mia­ny ozdob­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tujnik

tuj­nik ma­leń­ki - ga­tu­nek mchu z ro­dzi­ny tu­jow­co­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Tujon

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny wy­stę­pu­ją­cy m.in. w pio­łu­nów­ce oraz olej­ku ete­rycz­nym pio­łu­nu, szał­wii le­kar­skiej i wro­ty­czu po­spo­li­te­go


Tujon – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, zwią­zek ter­pe­no­wy, wy­stę­pu­ją­cy w olej­ku ete­rycz­nym m.in. pio­łu­nu ("Ar­te­mi­sia ab­sint­hium"), by­li­cy po­spo­li­tej ("Ar­te­mi­sia vul­ga­ris"), wro­ty­czu po­spo­li­te­go ("Ta­na­ce­tum vul­ga­re"), szał­wii le­kar­skiej ("Sal­via of­fi­ci­na­lis"), ży­wot­ni­ka za­chod­nie­go ("Thuja oc­ci­den­ta­lis"), a także w na­po­ju al­ko­ho­lo­wym z do­miesz­ką wy­cią­gu z pio­łu­nu – ab­syn­cie i gorz­kiej zio­ło­wej wódce zwa­nej pio­łu­nów­ką.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tujopsis

drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych; ży­wot­ni­ko­wiec ja­poń­ski


Źródła:

SJP.pl

Tujowcowate

ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do prąt­ni­ków (mchów wła­ści­wych)


Źródła:

SJP.pl

Tujowiec

1. ro­dzaj mchu z rzędu ro­kie­tow­ców;
2. mi­secz­nik tu­jo­wiec - po­spo­li­ty plusk­wiak, szkod­nik tuj


Źródła:

SJP.pl

Tujowy

→ tuja


przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z tui

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści tui

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią tui


Patrz:tuja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tujoza

zbyt czę­ste sa­dze­nie tuj za­miast in­nych ro­ślin


Źródła:

SJP.pl

Tuk

re­gio­nal­nie: tłuszcz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tłuszcz, tucz

 (1.2) reg. pozn. szpik kost­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuk-Tuk

zmo­to­ry­zo­wa­na wer­sja rik­szy, uży­wa­na jako tak­sów­ka w niek­tó­rych kra­jach az­ja­tyc­kich; au­to­rik­sza


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rik­sza mo­to­cy­klo­wa peł­nią­ca w niek­tó­rych kra­jach rolę tak­sów­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuka

ro­dzaj wło­ko­wej sieci ry­bac­kiej


Tuka – wieś w Esto­nii, w pro­win­cji Lääne, w gmi­nie Mart­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tukan

ptak, pie­przo­jad


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ramp­ha­stos|Lin­na­e­us|ref=tak., barw­ny ptak po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­ski o dużym dzio­bie;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tukanik

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny tu­ka­nów


Źródła:

SJP.pl

Tukanowate

ro­dzi­na pta­ków z rzędu dzię­cio­ło­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ramp­ha­sti­dae|Vi­gors|ref=tak., ro­dzi­na pta­ków z rzędu dzię­cio­ło­wych;


Tu­ka­no­wa­te (Ramp­ha­sti­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu dzię­cio­ło­wych (Pi­ci­for­mes).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tukanowaty

o ce­chach tu­ka­no­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


Źródła:

SJP.pl

Tukej

za­i­mek

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tutaj


Źródła:

Wiktionary

Tukidydes

sta­ro­żyt­ny hi­sto­ryk grec­ki


Tu­ki­dy­des z Aten (gr. Θουκυδίδης ὁ Ἀθηναῖος "Thu­ky­di­des ho At­he­na­ios"; ur. mię­dzy 471 a 460 p.n.e., zm. mię­dzy 404 a 393 p.n.e.) – grec­ki hi­sto­ryk, autor mo­no­gra­fii "Wojna pe­lo­po­ne­ska".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tukotuki

ro­dzaj po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­skie­go gry­zo­nia z ro­dzi­ny tu­ko­tu­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Tukotuko

ro­dzaj po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­skie­go gry­zo­nia z ro­dzi­ny tu­ko­tu­ko­wa­tych


Tu­ko­tu­ko ("Cte­no­mys") – ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny tu­ko­tu­ko­wa­tych (Cte­no­my­i­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tukotukowate

ro­dzi­na gry­zo­ni; tu­ko­tu­ki


Tu­ko­tu­ko­wa­te, tu­ko­tu­ki (Cte­no­my­i­dae) – ro­dzi­na ssa­ków z po­drzę­du je­żoz­wie­rzow­ców (Hy­stri­co­morp­ha) w obrę­bie rzędu gry­zo­ni (Ro­den­tia).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tukum

mocne włó­kna palmy po­zy­ski­wa­ne przez In­dian do wy­ro­bu sznur­ków, nici itp.


Źródła:

SJP.pl

Tul

pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 69 i sym­bo­lu Tm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Tm i licz­bie ato­mo­wej 69;

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) rozk. 2 os. lp. zob. tulić.


Tul (Tm, thu­lium) – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy lan­ta­now­ców w ukła­dzie okre­so­wym, na­le­żą­cy do tzw. me­ta­li ziem rzad­kich. Tul jest naj­rzad­szym lan­ta­now­cem wy­stę­pu­ją­cym na Ziemi (pro­met jest rzad­szym, ale nie wy­stę­pu­je na­tu­ral­nie na Ziemi). Jest łat­wym w obrób­ce sre­brzy­sto-sza­rym me­ta­lem. Po­mi­mo jego wy­so­kiej ceny, tul jest uży­wa­ny jako źró­dło pro­mie­nio­wa­nia w prze­no­śnych apa­ra­tach Ro­ent­ge­na i w la­se­rach opar­tych na ciele sta­łym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tul-Owiec

czło­nek TUL-u (To­wa­rzy­stwa Uni­wer­sy­te­tu Lu­do­we­go); tu­lo­wiec


Źródła:

SJP.pl

Tularemia

ostra cho­ro­ba za­kaź­na niek­tó­rych gry­zo­ni, mo­gą­ca prze­no­sić się na czło­wie­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wet. ostra bak­te­ryj­na cho­ro­ba za­kaź­na;


Tu­la­re­mia (łac. "tu­la­ra­e­mia") – ostra bak­te­ryj­na cho­ro­ba za­kaź­na. Czyn­ni­kiem etio­lo­gicz­nym jest ple­o­mor­ficz­na, Gram-ujem­na pa­łecz­ka "Fran­ci­sel­la tu­la­ren­sis". Cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną jest obrzęk zmie­nio­nych wę­złów chłon­nych, może rów­nież wy­stą­pić po­socz­ni­ca. Wy­stę­pu­je u zwie­rząt i czło­wie­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tulcza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Ru­mu­nii, w Do­bru­dży;

 (1.2) geogr. okręg we wschod­niej Ru­mu­nii;


Tul­cza (rum.: "Tul­cea", bułg., ros., i ukr.: "Тулча", "Tuł­cza"; tur.: "Hora-Tepé" lub "Tolçu") – mia­sto okrę­go­we w Do­bru­dży (Ru­mu­nia); śród­lą­do­wy port mor­ski w del­cie Du­na­ju.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tulczański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tul­czą, do­ty­czą­cy Tul­czy


Źródła:

Wiktionary

Tulecki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Tulec


Źródła:

Wiktionary

Tuleja

1. rurka roz­sze­rzo­na na jed­nym końcu, zro­bio­na z pa­pie­ru, kar­to­nu, bla­chy itp.; tutka
2. ele­ment kon­struk­cyj­ny niek­tó­rych ma­szyn, np. sil­ni­ków tło­ko­wych, w po­sta­ci krót­kie­go od­cin­ka rury, zwy­kle wal­co­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. ele­ment me­cha­niz­mów i ma­szyn w kształ­cie wy­dłu­żo­ne­go pier­ście­nia lub wy­drą­żo­ne­go walca

 (1.2) reg. pozn. nie­zda­ra


Tu­le­ja – w bu­do­wie ma­szyn ele­ment me­cha­niz­mów i ma­szyn po­sia­da­ją­cy różne za­sto­so­wa­nie (np. cy­lin­der). Tu­le­ja ma kształt wy­dłu­żo­ne­go pier­ście­nia lub wy­drą­żo­ne­go walca.

Spo­ty­ka się tu­le­je wy­ko­na­ne z nie­mal każ­de­go ma­te­ria­łu sto­so­wa­ne­go w bu­do­wie ma­szyn w za­leż­no­ści od przez­na­cze­nia tulei.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tulejka

mała tu­le­ja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: tu­le­ja


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tulejkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem tu­lej­kę, po­dob­ny do tu­lej­ki; lej­ko­wa­ty


Źródła:

SJP.pl

Tulejnik

ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych; żmi­jow­nik


Tu­lej­nik, ly­si­chi­ton, żmi­jow­nik ("Ly­si­chi­ton") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, obej­mu­ją­cy dwa ga­tun­ki: tu­lej­nik ame­ry­kań­ski ("Ly­si­chi­ton ame­ri­ca­nus") i tu­lej­nik kam­czac­ki ("Ly­si­chi­ton camts­chat­cen­sis"). Nazwa na­u­ko­wa ro­dza­ju po­cho­dzi od grec­kich słów λύσης ("lysis" – upa­dek) i χιτών ("chi­ton" – szata) i od­no­si się do szyb­ko od­pa­da­ją­cej po przek­wit­nię­ciu po­chwy kwia­to­sta­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tulejować

przy­wra­cać zu­ży­tym cy­lin­drom i ot­wo­rom cy­lin­drycz­nym ich pier­wot­ne wy­mia­ry


Źródła:

SJP.pl

Tulewo

Tu­le­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wysz­kow­skim, w gmi­nie Wysz­ków. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ostro­łęc­kie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Woj­cie­cha w Wysz­ko­wie.


Źródła:

Wikipedia

Tuli

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 3 os. lp. ter. od: tulić


Tuli (cyr. Тули) – wieś w Bośni i Her­ce­go­wi­nie, w Re­pu­bli­ce Serb­skiej, w mie­ście Tre­bin­je. W 2013 roku li­czy­ła 29 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tulibacki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tulibowo

Tu­li­bo­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie lip­now­skim, w gmi­nie Do­brzyń nad Wisłą.

Miej­sco­wość leży nad rzeką Wisła. Znaj­du­je się w niej dwór z I po­ło­wy XX wieku, wo­zow­nia oraz mu­ro­wa­ny spich­lerz.


Źródła:

Wikipedia

Tulice

Tu­li­ce (niem. "Til­len­dorf") – wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie sztum­skim, w gmi­nie Stary Targ.


Źródła:

Wikipedia

Tulipan

ro­śli­na z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tu­li­pa|L.|ref=tak., po­sia­da­ją­ca wiele od­mian ro­śli­na ce­bu­lo­wa z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych, z po­je­dyn­czy­mi du­ży­mi kwia­ta­mi;

 (1.2) pot. szkla­na bu­tel­ka z ro­zbi­tym den­kiem słu­żą­ca jako im­pro­wi­zo­wa­ne na­rzę­dzie do walki

 (1.3) środ. fot. typ osło­ny obiek­ty­wu przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem kwiat tu­li­pa­na (1.1)

 (1.4) chem. przy­rząd szkla­ny łą­czą­cy tygle do są­cze­nia z kol­ba­mi ssaw­ko­wy­mi


Tu­li­pan ("Tu­li­pa") – ro­dzaj ro­ślin ce­bu­lo­wych na­le­żą­cy do ro­dzi­ny li­lio­wa­tych. Za­li­cza się do niego ok. 100 ga­tun­ków i co najm­niej 15 ty­się­cy kul­ty­wa­rów (od­mian upraw­nych). Od­mia­ny upraw­ne są mie­szań­ca­mi lub pow­sta­ły na dro­dze mu­ta­cji. Na­tu­ral­ny ob­szar wy­stę­po­wa­nia tu­li­pa­na to Eu­ro­pa Po­łud­nio­wa, pół­noc­na Afry­ka, Azja od Tur­cji, przez Iran, góry Pamir i Hin­du­kusz, stepy Ka­zach­sta­nu, po pół­noc­no-wschod­nie Chiny i Ja­po­nię. Do Pol­ski in­tro­du­ko­wa­ny zo­stał ga­tu­nek tu­li­pan dziki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tulipanek

mały tu­li­pan


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: tu­li­pan


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tulipanik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tu­li­pan


Źródła:

Wiktionary

Tulipanomania

nie­by­wa­ła moda na ho­dow­lę tu­li­pa­nów w XVII-wiecz­nej Ho­lan­dii; tu­li­po­ma­nia


Źródła:

SJP.pl

Tulipanowcowy

→ tu­li­pa­no­wiec


przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z tu­li­pa­now­ca

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści tu­li­pa­now­ca

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią tu­li­pa­now­ca


Patrz:tulipanowiec

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tulipanowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) syst. dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Li­rio­den­dron|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin drze­wia­stych z ro­dzi­ny ma­gno­lio­wa­tych;

 (1.2) bot. drze­wo z ro­dza­ju tu­li­pa­no­wiec (1.1)


Tu­li­pa­no­wiec ("Li­rio­den­dron" L., z gr. λείριον "le­i­rion" – „lilia”, δένδρον "den­dron" – „drze­wo”) – ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny ma­gno­lio­wa­tych ("Ma­gno­lia­ce­ae"). Obej­mu­je dwa ga­tun­ki współ­czes­ne, z któ­rych tu­li­pa­no­wiec ame­ry­kań­ski "L. tu­li­pi­fe­ra" wy­stę­pu­je we wschod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej (od Ver­mont i On­ta­rio po Flo­ry­dę i Lu­iz­ja­nę), a tu­li­pa­no­wiec chiń­ski "L.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tulipanowy

przy­miot­nik od: tu­li­pan


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z tu­li­pa­nem, do­ty­czą­cy tu­li­pa­na

 (1.2) o kształ­cie po­dob­nym do kwia­tu tu­li­pa­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tulipomania

nie­by­wa­ła moda na ho­dow­lę tu­li­pa­nów w XVII-wiecz­nej Ho­lan­dii; tu­li­pa­no­ma­nia


Tu­li­po­ma­nia (tu­li­pa­no­ma­nia, tu­li­pa­no­wa go­rącz­ka; ni­derl. "tul­pen­ma­nie") – zja­wi­sko eko­no­micz­ne za­ist­nia­łe w XVII-wiecz­nej Ho­lan­dii (szcze­gól­nie w la­tach 1636–1637), wią­żą­ce się z ogrom­nym wzro­stem po­py­tu i cen ce­bu­lek tu­li­pa­nów na tam­tej­szym rynku. Uważa się, iż była to pier­wsza od­no­to­wa­na bańka spe­ku­la­cyj­na w hi­sto­rii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tuliszkowianin

miesz­ka­niec Tu­lisz­ko­wa (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Tuliszkowianka

miesz­kan­ka Tu­lisz­ko­wa (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Tuliszkowski

przy­miot­nik od: Tu­lisz­ków


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tu­lisz­ko­wem, do­ty­czą­cy Tu­lisz­ko­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuliszków

mia­sto w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim;


}|-

Tu­lisz­ków – mia­sto w woj. wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie tu­rec­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Tu­lisz­ków.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2009 mia­sto li­czy­ło 3371 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tuliusz

imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go


Tu­liusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, wy­wo­dzą­ce się od rzym­skiej nazwy ro­do­wej praw­do­po­dob­nie po­cho­dze­nia etru­skie­go. Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Tu­liusz, zm. w Afry­ce w II wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tulić

1. obej­mu­jąc, przy­ci­skać do ciała; przy­tu­lać;
2. przy­kła­dać do cze­goś;
3. zwi­jać, kulić, cho­wać;
4. tulić się - przy­ci­skać się do cze­goś; przy­tu­lać się


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pie­szczot­li­wie przy­ci­skać do sie­bie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny tulić się

 (2.1) pie­szczot­li­wie przy­ci­skać się do kogoś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuliłezka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. ro­dzaj ro­ślin (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ro­ri­du­la|ref=tak.) z ro­dzi­ny tu­li­łez­ko­wa­tych;


Tu­li­łez­ka ("Ro­ri­du­la") – ro­dzaj ro­ślin z mo­no­ty­po­wej ro­dzi­ny tu­li­łez­ko­wa­tych ("Ro­ri­du­la­ce­ae"). Ro­dzaj obej­mu­je dwa ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce w na­tu­rze wy­łącz­nie w Afry­ce po­łud­nio­wej w Kraju Przy­ląd­ko­wym.

Nazwa na­u­ko­wa po­cho­dzi od ła­ciń­skie­go słowa "ro­ri­dus", co oz­na­cza zro­szo­ny, po­kry­ty rosą i na­wią­zu­je do wy­glą­du liści.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tuliłów

Tu­li­łów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Mię­dzy­rzec Pod­la­ski.

W la­tach 1931–1972 znaj­do­wał się w gra­ni­cach Mię­dzy­rze­ca Pod­la­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Tulli

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tulon

mia­sto i gmina we Fran­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Pro­wan­sja-Alpy-La­zu­ro­we Wy­brze­że, w de­par­ta­men­cie Var;


Tulon ( To­u­lon, ; Tolon) – mia­sto i gmina w po­łud­nio­wo-wschod­niej Fran­cji, w re­gio­nie Pro­wan­sja-Alpy-La­zu­ro­we Wy­brze­że, w de­par­ta­men­cie Var, po­ło­żo­ne nad Mo­rzem Śró­dziem­nym. Znaj­du­je się ok. 40 km na wschód od Mar­sy­lii, 15 km na wschód od przy­ląd­ka Cap Sicié.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tulonka

miesz­kan­ka Tu­lo­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tu­lo­nu


Tu­lon­ka ( Тулёнка, "Tu­lon­ka"; Тулёнка, "Tu­lon­ka") – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie stoł­pec­kim, w siel­so­wie­cie Szasz­ki, nad Sułą i przy dro­dze re­pu­bli­kań­skiej R54.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tulowiec

czło­nek TUL-u (To­wa­rzy­stwa Uni­wer­sy­te­tu Lu­do­we­go); TUL-owiec


Źródła:

SJP.pl

Tulowski

do­ty­czą­cy TUL-u; TUL-owski


Źródła:

SJP.pl

Tulowy

→ tul


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy tulu


Patrz:tul

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tulończyk

miesz­ka­niec Tu­lo­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tu­lo­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuloński

przy­miot­nik od: Tulon


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Tu­lo­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tulp

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tu­li­pan


Źródła:

Wiktionary

Tulpa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tu­li­pan


Тulpa – po­ję­cie oz­na­cza­ją­ce sa­moś­wia­do­me­go wy­i­ma­gi­no­wa­ne­go przy­ja­cie­la. Cza­sa­mi błęd­nie uży­wa­ne jako sy­no­nim „ma­gicz­nej ema­na­cji”, „zjawy” lub okre­śla­nia in­nych zja­wisk pa­ra­nor­mal­nych.

W mi­sty­cyz­mie oz­na­cza byt lub obiekt stwo­rzo­ny przez sferę du­cho­wą lub men­tal­ną. Po­ję­cie to po­cho­dzi od ty­be­tań­skie­go „སྤྲུལ་པ,” /*sprul.pa/ oz­na­cza­ją­ce­go „bu­do­wać”.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tulsa

mia­sto w USA


Tulsa – mia­sto w cen­tral­nej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Okla­ho­ma, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na hrab­stwa Tulsa. We­dług da­nych z 2021 roku liczy 410,7 tys. miesz­kań­ców, oraz ponad 1 mln w ob­sza­rze me­tro­po­li­tal­nym, co spra­wia, że jest dru­gim co do wiel­ko­ści mia­stem w sta­nie, po Okla­ho­ma City.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tulski

przy­miot­nik od: Tuła


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Tuły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tulu

pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 69 i sym­bo­lu Tm


Źródła:

SJP.pl

Tulup

ro­dzaj skoku w łyż­wiar­stwie fi­gu­ro­wym, od­mia­na ritt­ber­ge­ra; to­e­lo­op, toe-loop


Źródła:

SJP.pl

Tuluski

przy­miot­nik od: Tu­lu­za (mia­sto we Fran­cji)


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Tu­lu­zy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuluza

mia­sto we Fran­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w po­łud­nio­wej Fran­cji, po­ło­żo­ne nad Ga­ron­ną;


Tu­lu­za ( To­u­lo­u­se, ; To­lo­sa) – mia­sto w po­łud­nio­wej Fran­cji, sto­li­ca re­gio­nu Ok­sy­ta­nia i de­par­ta­men­tu Górna Ga­ron­na. Jest czwar­tym co do wiel­ko­ści mia­stem w kraju, po Pa­ry­żu, Mar­sy­lii i Ly­o­nie. Mia­sto w gra­ni­cach ad­mi­ni­stra­cyj­nych gminy liczy 509 200 miesz­kań­ców, na­to­miast liczy 1 047 829 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tuluzanin

miesz­ka­niec Tu­lu­zy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tu­lu­zy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuluzanka

miesz­kan­ka Tu­lu­zy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tu­lu­zy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tum

prze­sta­rza­le:
1. ko­ściół ka­te­dral­ny; ka­te­dra;
2. ko­le­gia­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. kośc. ko­ściół ka­te­dral­ny;

 (1.2) hist. kośc. ko­le­gia­ta

forma ścią­gnię­ta

 (2.1) = przest. tu + koń­ców­ka 1. os. lp.


Tum (od nie­miec­kie­go "Dom") – śred­nio­wiecz­na nazwa ka­te­dry lub ko­le­gia­ty, obec­nie w za­sa­dzie nie uży­wa­na, choć nie­miec­kie słowo "Dom" na­le­ża­ło­by wła­śnie tak tłu­ma­czyć, a nie jako ka­te­drę.

Nie wszy­scy ety­mo­lo­dzy zga­dza­ją się z po­wyż­szym wy­wo­dem, ko­le­gia­ty bo­wiem bu­do­wa­no też póź­niej, lecz nazwa rzad­ko któ­rej lo­ka­li­za­cji na­wią­zu­je do słowa "tum".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tumak

zwie­rzę ła­si­co­wa­te; kuna leśna


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. zob. kuna leśna.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tumaki

zwie­rzę ła­si­co­wa­te; kuna leśna


Źródła:

SJP.pl

Tuman

kłąb cze­goś syp­kie­go i uno­szą­ce­go się w po­wie­trzu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kłąb cze­goś syp­kie­go lub lot­ne­go uno­szą­cy się w po­wie­trzu

 (1.2) obłok gę­stej mgły lub opa­rów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. czło­wiek nie­zbyt roz­gar­nię­ty, wolno my­ślą­cy


Tuman ( 두만강, "Tuman-gang"; chiń. upr. 图们江; pi­ny­in "Túmén Jiāng"; Туманная, "Tu­man­na­ja") – rzeka we wschod­niej Azji, wyz­na­cza­ją­ca wschod­nią część gra­ni­cy Korei Pół­noc­nej naj­pierw z Chi­na­mi, a na­stęp­nie, od trój­sty­ku gra­nic Korei, Chin i Rosji, z Rosją.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tumanica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta mało in­te­li­gent­na


Źródła:

Wiktionary

Tumanić

po­tocz­nie: ce­lo­wo wpro­wa­dzać w błąd, zwo­dzić kogoś; oszu­ki­wać, manić, mamić


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. otu­ma­nić)

 (1.1) wpro­wa­dzać kogoś w błąd lub przed­sta­wiać spra­wę w taki spo­sób, żeby ktoś nie ro­zu­miał jej wła­ści­wie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tumanka

po­tocz­nie: ko­bie­ta tępa, cięż­ko my­ślą­ca, nie­roz­gar­nię­ta; idiot­ka, głu­pol­ka


Źródła:

SJP.pl

Tumanowaty

ma­toł­ko­wa­ty, ma­to­ło­wa­ty, przy­głu­pi; po­tocz­nie:
1. nie­zbyt mądry, mało by­stry, nie­roz­gar­nię­ty;
2. świad­czą­cy o ogra­ni­czo­no­ści umy­sło­wej, np. tu­ma­no­wa­te spo­łe­czeń­stwo


Źródła:

SJP.pl

Tumaństwo

po­tocz­nie:
1. bycie tu­ma­nem;
2. ogół tu­ma­nów; tu­ma­ny


Źródła:

SJP.pl

Tumba

1. śro­do­wi­sko­wo: po­stu­ment w kształ­cie pro­sto­pa­dło­ścia­nu lub walca, uży­wa­ny w cyrku przy tre­su­rze zwie­rząt
2. ro­dzaj pod­po­ry stro­pu wy­ro­bi­ska w ko­pal­ni
3. śred­nio­wiecz­ny, ka­mien­ny gro­bo­wiec


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. ar­chit. gro­bo­wiec w for­mie ka­mien­nej skrzy­ni lub trum­ny przy­kry­tej płytą, zaz­wy­czaj z rzeź­bio­nym wi­ze­run­kiem zmar­łe­go;

 (1.2) daw. szt. ar­chit. trum­na, sar­ko­fag, gro­bo­wiec, ma­u­zo­le­um przez­na­czo­ne na zwło­ki świę­te­go

 (1.3) górn. ro­dzaj pod­po­ry stro­pu wy­ro­bi­ska

 (1.4) środ. po­stu­ment w kształ­cie walca lub pro­sto­pa­dło­ścia­nu, uży­wa­ny w cyrku przy tre­su­rze zwie­rząt

 (1.5) daw. urb. słu­pek od­dzie­la­ją­cy ulicę od chod­ni­ka


Tumba (gr. "tym­bos" – grób, na­gro­bek) – głów­na część go­tyc­kich lub re­ne­san­so­wych gro­bow­ców w kształ­cie ka­mien­nej (w póź­niej­szym okre­sie rów­nież brą­zo­wej) skrzy­ni ozdo­bio­nej pła­sko­rzeź­ba­mi. Na za­my­ka­ją­cej, po­zio­mej pły­cie umie­szcza­no rzeź­bę przed­sta­wia­ją­cą po­stać zmar­łe­go. Ter­min uży­wa­ny także dla okre­śle­nia płyty ka­mien­nej umie­szczo­nej w po­sadz­ce ko­ścio­ła z in­skryp­cją, zdo­bio­ną pła­skim re­lie­fem, poś­wię­co­ną zmar­łe­mu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tumbas

sta­ro­pol­ski sta­tek rzecz­ny do prze­wo­że­nia to­wa­rów; dubas


Źródła:

SJP.pl

Tumbowy

→ tumba


Patrz:tumba

Źródła:

SJP.pl

Tumidajewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tumidajski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tumiwisista

po­tocz­nie: osoba wy­ka­zu­ją­ca brak ja­kie­go­kol­wiek za­an­ga­żo­wa­nia, pro­wa­dzą­ca bier­ny tryb życia


Źródła:

SJP.pl

Tumiwisistka

→ tu­mi­wi­si­sta


Patrz:tumiwisista

Źródła:

SJP.pl

Tumiwisizm

po­tocz­nie: brak za­an­ga­żo­wa­nia, lek­ce­wa­że­nie obo­wiąz­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. żart. po­sta­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się obo­jęt­no­ścią, bier­no­ścią, bra­kiem za­an­ga­żo­wa­nia, lek­ce­wa­że­niem cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tumiłowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tummim

urim i tum­mim: świę­te przed­mio­ty ukry­te w pek­to­ra­le ar­cy­ka­pła­na, ma­ją­ce za­stę­po­wać po­gań­skie wy­rocz­nie


Źródła:

SJP.pl

Tumor

obrz­mie­nie o kształ­cie prze­waż­nie ku­li­stym, bę­dą­ce two­rem pa­to­lo­gicz­nym uci­ska­ją­cym są­sied­nie tkan­ki; guz no­wot­wo­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Tumorektomia

za­bieg chi­rur­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na wy­łu­szcze­niu ła­god­ne­go guzka no­wot­wo­ro­we­go z pier­si


Tu­mo­rek­to­mia ( tu­mo­rec­to­my) – za­bieg chi­rur­gicz­ny, po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu więk­szo­ści lub ca­ło­ści pier­wot­ne­go guza no­wot­wo­ro­we­go, z mi­ni­mal­nym usu­nię­ciem ota­cza­ją­cej, zdro­wej tkan­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tumorowy

→ tumor


Patrz:tumor

Źródła:

SJP.pl

Tumski

1. → Tum (wieś w Pol­sce);
2. → tum (ka­te­dra lub ko­le­gia­ta)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tumem, do­ty­czą­cy tumu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tumult

zgiełk, wrza­wa, za­mie­sza­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sy­tu­a­cja za­mę­tu

 (1.2) gwar zmie­sza­nych gło­sów

 (1.3) hist. za­miesz­ki na tle wyz­na­nio­wym, głów­nie w okre­sie I Rzecz­po­spo­li­tej;


Tu­mult ( tu­mul­tus – zgiełk) – nazwa za­bu­rzeń, za­mie­szek w cza­sach I Rze­czy­po­spo­li­tej. Naj­czę­ściej były to star­cia na tle wyz­na­nio­wym po­łą­czo­ne z bez­cze­szcze­niem przed­mio­tów kultu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tumultant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. osoba wy­wo­łu­ją­ca tu­mult


Źródła:

Wiktionary

Tumultoso

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: bar­dzo gło­śno, ha­ła­śli­wie


Źródła:

SJP.pl

Tumultowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. zwią­za­ny z tu­mul­tem, do­ty­czą­cy tu­mul­tu


Źródła:

Wiktionary

Tumulus

ko­piec o stoż­ko­wa­tej for­mie, na­tu­ral­ny lub usy­pa­ny sztucz­nie, kry­ją­cy grób; kur­han


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­che­ol. ko­piec ziem­ny usy­pa­ny nad gro­bow­cem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tumusin

Tu­mu­sin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Pod­dę­bi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Tunbergia

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny akan­tu­so­wa­tych (akan­to­wa­tych); thun­ber­gia


Tun­ber­gia ("Thun­ber­gia" Retz.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny akan­to­wa­tych ("Acant­ha­ce­ae"). Na­le­ży do niego ok. 90 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w Afry­ce Po­łud­nio­wej, po­łud­nio­wej Azji i na Ma­da­ga­ska­rze. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest "Thun­ber­gia ca­pen­sis" Retz.. Nazwę na­da­no dla ucz­cze­nia szwedz­kie­go bo­ta­ni­ka Carla Pe­te­ra Thun­ber­ga.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tundra

bez­le­śny ob­szar pod­bie­gu­no­wy, po­kry­ty ro­ślin­no­ścią kar­ło­wa­tą, mcha­mi, po­ro­sta­mi itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. bez­le­śne zbio­ro­wi­sko ro­ślin­no­ści w zim­nym kli­ma­cie stre­fy ark­tycz­nej i su­bark­tycz­nej;


Tun­dra ( tun­tu­ri – „łysa góra”) – bez­drzew­na for­ma­cja ro­ślin­na kształ­tu­ją­ca się w zim­nych kli­ma­tach stref ark­tycz­nej i su­bark­tycz­nej na pół­ku­li pół­noc­nej Ziemi. Cha­rak­te­ry­zu­je się wy­stę­po­wa­niem gleb tun­dro­wych, stale za­marz­nię­tym pod­gle­biem i bar­dzo niską po­kry­wą ro­ślin­ną, zdo­mi­no­wa­ną przez mchy i po­ro­sty.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tundrowy

przy­miot­nik od: tun­dra


Źródła:

SJP.pl

Tunek

ro­dzaj ryb oko­nioksz­tałt­nych z ro­dzi­ny ma­kre­lo­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Tunel

1. ogra­ni­czo­ny z góry od­ci­nek drogi, przej­ścia, prze­lo­tu;
2. śro­do­wi­sko­wo:
a) kol­czyk two­rzą­cy okrą­gły, sze­ro­ki otwór w mał­żo­wi­nie usz­nej;
b) otwór pow­sta­ły na sku­tek za­ło­że­nia ta­kie­go kol­czy­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bud. bu­dow­la ziem­na umoż­li­wia­ją­ca po­pro­wa­dze­nie drogi lub torów ko­le­jo­wych pod zie­mią, górą, wodą itp.;

 (1.2) in­form. po­łą­cze­nie się ze zdal­nym kom­pu­te­rem przez po­łą­cze­nie się z poś­red­nim kom­pu­te­rem, z któ­re­go do­pie­ro na­stę­pu­je do­ce­lo­we po­łą­cze­nie;

 (1.3) oko­lo­ny czymś, słabo oś­wiet­lo­ny frag­ment prze­strze­ni przy­po­mi­na­ją­cy po­dziem­ne przej­ście

 (1.4) ogrod. fo­lio­wa szklar­nia o lek­kiej kon­struk­cji;

 (1.5) kol­czyk z wiel­ką dziu­rą;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tunelik

zdrob­nie­nie od: tunel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tunel


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tunelowanie

w in­for­ma­ty­ce: za­sta­wiać po­łą­cze­nia po­mię­dzy dwoma ho­sta­mi w taki spo­sób, by spra­wia­ły wra­że­nie po­łą­czo­nych bez­poś­red­nio


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tunelować

w in­for­ma­ty­ce: za­sta­wiać po­łą­cze­nia po­mię­dzy dwoma ho­sta­mi w taki spo­sób, by spra­wia­ły wra­że­nie po­łą­czo­nych bez­poś­red­nio


Źródła:

SJP.pl

Tunelownica

ma­szy­na słu­żą­ca do drą­że­nia tu­ne­li


Źródła:

SJP.pl

Tuner

1. część skła­do­wa ra­dio­od­bior­ni­ka, te­le­wi­zo­ra itp., słu­żą­ca do wy­dzie­le­nia sy­gna­łu wła­ści­we­go ze wszyst­kich do­cie­ra­ją­cych do jego wej­ścia sy­gna­łów;
2. od­bior­nik sy­gna­łów ra­dio­wych współ­pra­cu­ją­cy ze wzmac­nia­czem


Tuner – układ elek­tro­nicz­ny, który ze zło­żo­ne­go sy­gna­łu wej­ścio­we­go wy­bie­ra ten, na pod­sta­wie któ­re­go kon­stru­o­wa­ny jest dźwięk lub obraz w od­bior­ni­ku ra­dio­fo­nicz­nym (tuner ra­dio­wy), od­bior­ni­ku te­le­wi­zyj­nym (tuner te­le­wi­zyj­ny), bądź sa­te­li­tar­nym (tuner sa­te­li­tar­ny).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tunerowy

→ tuner


Patrz:tuner

Źródła:

SJP.pl

Tunetanka

miesz­kan­ka Tu­ni­su; Tu­ni­syj­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tu­ni­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tunetańczyk

miesz­ka­niec Tu­ni­su; Tu­ni­syj­czyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tu­ni­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tunetański

przy­miot­nik od: Tunis; tu­ni­ski


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Tunis


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tunezja

pań­stwo w Afry­ce ze sto­li­cą w Tu­ni­sie; Re­pu­bli­ka Tu­ne­zyj­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Afry­ce;


Tu­nez­ja ( ‏تونس‎, trb. "Tunis"), ofi­cjal­nie Re­pu­bli­ka Tu­ne­zyj­ska (arab. الجمهورية التونسية, République tu­ni­sien­ne, trb. "Al-Dżum­hu­ri­ja at-Tu­ni­si­ja",) – pań­stwo le­żą­ce w pół­noc­nej Afry­ce, nad Mo­rzem Śró­dziem­nym. Gra­ni­czy z Al­gie­rią i Libią. W la­tach 1881–1956 pod pro­tek­to­ra­tem Fran­cji. Od 12 li­sto­pa­da 1956 w ONZ, a od 1 paź­dzier­ni­ka 1958 czło­nek Ligi Państw Arab­skich. Sto­li­cą kraju jest Tunis, a inne więk­sze mia­sta to: Sa­fa­kis, Ar­ja­na, Bi­zer­ta (Ban­zart), Kabis (Gabés), Susa (So­us­se).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tunezyjczyk

oby­wa­tel Tu­nez­ji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Tu­nez­ji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tunezyjka

oby­wa­tel­ka Tu­nez­ji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Tu­nez­ji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tunezyjski

przy­miot­nik od: Tu­nez­ja


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Tu­nez­ja


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tunfisz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. icht. tuń­czyk


Źródła:

Wiktionary

Tung

ga­tu­nek drze­wa; ale­u­ryt; tun­go­wiec


Źródła:

SJP.pl

Tunga

pchła pia­sko­wa


Źródła:

SJP.pl

Tungowiec

ga­tu­nek drze­wa; ale­u­ryt; tung


Źródła:

SJP.pl

Tungowy

1. przy­miot­nik od: tung, tunga;
2. olej tun­go­wy - olej otrzy­my­wa­ny z drze­wa tun­go­we­go ros­ną­ce­go w Chi­nach


Źródła:

SJP.pl

Tungsol

stop wol­fra­mu odz­na­cza­ją­cy się dużą roz­sze­rzal­no­ścią ciepl­ną, uży­wa­ny daw­niej w elek­trycz­nych wy­łącz­ni­kach ciepl­nych


Źródła:

SJP.pl

Tungsten

daw­niej uży­wa­na w Pol­sce nazwa pier­wiast­ka che­micz­ne­go wol­fra­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. chem. wol­fram


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tunguski

do­ty­czą­cy Tun­gu­zów


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tun­gu­za­mi, do­ty­czą­cy Tun­gu­zów

 (1.2) jęz. zwią­za­ny z ję­zy­ka­mi tun­gu­ski­mi

 (1.3) geogr. zwią­za­ny z rze­ka­mi: Pod­ka­mien­ną Tun­guz­ką albo Dolną Tun­guz­ką

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) przest. jęz. język tun­gu­ski - współ­cze­śnie język ewen­kij­ski;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tunguz

daw­niej: Ewenk (czło­nek ludu miesz­ka­ją­ce­go w Eu­raz­ji)


Źródła:

SJP.pl

Tunguzi

daw­niej: Ewen­ko­wie (lud miesz­ka­ją­cy w Eu­raz­ji)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tunguzka

daw­niej: Ewen­ka (człon­ki­ni ludu miesz­ka­ją­ce­go w Eu­raz­ji)


Źródła:

SJP.pl

Tunicela

strój sub­dia­ko­na pod­czas mszy od­pra­wia­nej z asy­stą lub strój bi­sku­pa od­pra­wia­ją­ce­go mszę pon­ty­fi­kal­ną; tu­ni­cel­la


Źródła:

SJP.pl

Tunicella

strój sub­dia­ko­na pod­czas mszy od­pra­wia­nej z asy­stą lub strój bi­sku­pa od­pra­wia­ją­ce­go mszę pon­ty­fi­kal­ną; tu­ni­ce­la


Źródła:

SJP.pl

Tuniczka

zdrob­nie­nie od: tu­ni­ka


Źródła:

SJP.pl

Tunika

1. spod­nia szata z lnu lub wełny no­szo­na w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie przez ko­bie­ty i męż­czyzn;
2. strój ry­ce­rza, za­kła­da­ny na zbro­ję;
3. część stro­ju


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. sta­roż. spod­nia, lekka szata weł­nia­na, zwy­kle z krót­kim rę­ka­wem lub bez, no­szo­na przez męż­czyzn i ko­bie­ty w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie;

 (1.2) hist. krót­ka spód­nicz­ka no­szo­na daw­niej na wą­skiej sukni

 (1.3) książk. długa, ra­czej luźna bluz­ka przy­po­mi­na­ją­ca su­kien­kę, no­szo­na do spod­ni, ge­trów lub wą­skiej spód­ni­cy

 (1.4) szata uży­wa­na nieg­dyś przez sub­dia­ko­na oraz bi­sku­pa pod­czas spra­wo­wa­nia li­tur­gii w nadz­wy­czaj­nej for­mie rytu rzym­skie­go;

 (1.5) zool. osło­na ciała niek­tó­rych zwie­rząt mor­skich, np. osło­nic, w for­mie ga­la­re­to­wa­tej lub stward­nia­łej wy­dzie­li­ny na­błon­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tunikowy

→ tu­ni­ka


Patrz:tunika

Źródła:

SJP.pl

Tuning

[czy­taj: tiu­ning lub tu­ning] ogół za­bie­gów po­le­ga­ją­cych na zmia­nie wy­glą­du lub pa­ra­me­trów sa­mo­cho­du w celu do­sto­so­wa­nia go do gustu wła­ści­cie­la; ra­so­wa­nie, tu­nin­go­wa­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tuningować

[czy­taj: tju­nin­go­wać] mo­dy­fi­ko­wać coś (np. kom­pu­ter, po­jazd) w spo­sób po­pra­wia­ją­cy wy­daj­ność lub od­po­wia­da­ją­cy czy­imś szcze­gól­nym po­trze­bom; ra­so­wać


Źródła:

SJP.pl

Tuningowiec

[czy­taj: tju­nin­go­wiec] osoba zaj­mu­ją­ca się tu­nin­giem; tuner


Źródła:

SJP.pl

Tuningowy

→ tu­ning [czy­taj: tju­nin­go­wy]


Źródła:

SJP.pl

Tunis

sto­li­ca Tu­nez­ji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Tu­nez­ji;


Tunis ( ‏تونس‎; ["Tūnis"]) – sto­li­ca Tu­nez­ji, po­ło­żo­na w od­le­gło­ści ok. 10 km od Za­to­ki Tu­ni­skiej na Morzu Śró­dziem­nym, nad za­chod­nim brze­giem Je­zio­ra Tu­ni­skie­go.

Mia­sto znaj­du­je się ok. 17 km na po­łud­nio­wy za­chód od daw­nej Kar­ta­gi­ny.

Tunis jest naj­więk­szym oś­rod­kiem kul­tu­ral­nym i go­spo­dar­czym Tu­nez­ji. Znaj­du­ją się w nim ważne porty mor­ski i lot­ni­czy, a także węzły dro­go­wy i ko­le­jo­wy. Jest to jeden z naj­waż­niej­szych punk­tów tu­ry­stycz­nych na mapie Tu­nez­ji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tuniski

przy­miot­nik od: Tunis; tu­ne­tań­ski


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Tunis, do­ty­czą­cy Tu­ni­su, zwią­za­ny z Tu­ni­sem, po­cho­dzą­cy z Tu­ni­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tunisyjczyk

miesz­ka­niec Tu­ni­su; Tu­ne­tań­czyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tu­ni­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tunisyjka

miesz­kan­ka Tu­ni­su; Tu­ne­tan­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tu­ni­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuodziangozaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny ste­go­za­u­rów


Tu­o­dzien­go­za­ur (Tu­o­jian­go­sa­u­rus) – ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny ste­go­za­u­rów "(Ste­go­sa­u­ri­dae)", ży­ją­cy w póź­nej jurze na te­re­nie obec­nych Chin. Jest obec­nie naj­więk­szym zna­nym az­ja­tyc­kim przed­sta­wi­cie­lem tej grupy di­no­za­u­rów. Tu­o­dzian­go­za­ur zo­stał opi­sa­ny w 1977 roku przez chiń­skich na­u­kow­ców (Donga, Li, Zhou i Zhan­ga) do­kład­nie sto lat po ro­dza­ju "Ste­go­sa­u­rus"."Tu­o­jian­go­sa­u­rus" zna­czy "ja­szczur znad rzeki Tuo Jiang", pły­ną­cej przez pro­win­cję Sy­czu­an, w któ­rej zna­le­zio­no szcząt­ki.Jura, około 161-155 mln lat temu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tup

zwy­kle w wy­ra­że­niu "tup, tup" - wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy dźwię­ki pow­sta­ją­ce pod­czas cho­dze­nia, zwła­szcza gło­śne­go; tupu, tupu; tupu-tupu


wy­krzy­knik

 (1.1) dźwięk. wyraz na­śla­du­ją­cy dźwię­ki pow­sta­ją­ce pod­czas gło­śne­go cho­dze­nia, tu­pa­nia

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. rozk. od tupać


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tupadły

nazwa kilku wsi w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. to­po­nim, nazwa kilku wsi w Pol­sce;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tupaj

ssak na­drzew­ny z ro­dzi­ny tu­pa­jo­wa­tych; tu­pa­ja, wie­wió­recz­nik po­spo­li­ty


Źródła:

SJP.pl

Tupaja

ssak na­drzew­ny z ro­dzi­ny tu­pa­jo­wa­tych; tupaj, wie­wió­recz­nik po­spo­li­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tu­pa­ia|ref=tak., ro­dzaj ssaka z ro­dzi­ny tu­pa­jo­wa­tych;


Tu­pa­ja, na­drzew­ni­ca ("Tu­pa­ia") – ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny tu­pa­jo­wa­tych (Tu­pa­ii­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tupaje

ssak na­drzew­ny z ro­dzi­ny tu­pa­jo­wa­tych; tupaj, wie­wió­recz­nik po­spo­li­ty


Źródła:

SJP.pl

Tupajowate

o ce­chach tu­pa­jo­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


Tu­pa­jo­wa­te, wie­wió­recz­ni­ko­wa­te (Tu­pa­ii­dae) – ro­dzi­na ssa­ków ło­ży­sko­wych z rzędu wie­wió­recz­ni­ków (Scan­den­tia).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tupajowaty

o ce­chach tu­pa­jo­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


Źródła:

SJP.pl

Tupalski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tupamaros

Tu­pa­ma­ros;
1. pe­ru­wiań­ski ruch re­wo­lu­cyj­ny; Ruch Re­wo­lu­cyj­ny im. Tu­pa­ca Amaru;
2. le­wi­co­wa par­ty­zant­ka miej­ska w Urug­wa­ju; Ruch Wyz­wo­le­nia Na­ro­do­we­go-Tu­pa­ma­ros


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tupanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tupać.


Źródła:

Wiktionary

Tupany

pol­ski ta­niec lu­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Tupać

1. z dużą siłą ude­rzać sto­pa­mi, zwy­kle obu­ty­mi, o po­dło­że;
2. stą­pa­jąc, po­wo­do­wać pow­sta­wa­nie gło­śnych od­gło­sów


cza­sow­nik

 (1.1) mocno ude­rzać sto­pa­mi, zwy­kle obu­ty­mi, o zie­mię lub po­dło­gę; stą­pać gło­śno


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tupeciara

ko­bie­ta zu­chwa­ła, pewna sie­bie, bez­czel­na, aro­ganc­ka, wy­ra­cho­wa­na


Źródła:

SJP.pl

Tupeciarski

ma­ją­cy duży tupet, pewny sie­bie, zu­chwa­ły


Źródła:

SJP.pl

Tupeciarz

ktoś zu­chwa­ły, aro­ganc­ki, bez­czel­ny


Źródła:

SJP.pl

Tupecik

zdrob­nie­nie od: tupet (pew­ność sie­bie, śmia­łość)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tupet (pew­ność sie­bie)

 (1.2) zdrobn. od tupet (pe­ru­ka)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tupet

1. zbyt­nia śmia­łość, pew­ność sie­bie; aro­gan­cja, zu­chwal­stwo, buta, pycha, bez­czel­ność;
2. pe­ru­ka na­kry­wa­ją­ca wierzch głowy nad czo­łem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zbyt­nia pew­ność sie­bie, gra­ni­czą­ca z bez­czel­no­ścią, zu­chwa­łość

 (1.2) pół­pe­ru­ka no­szo­na przez męż­czyzn dla za­kry­cia ły­si­ny nad czo­łem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tupi

język ludów in­diań­skich za­miesz­ku­ją­cych do­rze­cze Ama­zon­ki


Źródła:

SJP.pl

Tupikowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tuplice

wieś w Pol­sce


Tu­pli­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie żar­skim, sie­dzi­ba gminy Tu­pli­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tuplicki

przy­miot­nik od: Tu­pli­ce


Źródła:

SJP.pl

Tupnąć

ude­rzyć mocno nogą w po­dło­gę


Źródła:

SJP.pl

Tupocik

zdrob­nie­nie od: tupot


Źródła:

SJP.pl

Tupolew

typ sa­mo­lo­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) lotn. sa­mo­lot marki Tu­po­lew


Tu­po­lew ("PSC Tu­po­lev", wcze­śniej "Tu­po­lev OKB", "Biuro Pro­jek­to­we Tu­po­le­wa") – ro­syj­ski kon­cern lot­ni­czy pow­sta­ły 22 paź­dzier­ni­ka 1922 roku.

Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska ro­syj­skie­go pro­jek­tan­ta sa­mo­lo­tów - An­drie­ja Ni­ko­ła­je­wi­cza Tu­po­le­wa. Przez ponad 90 lat ist­nie­nia w fir­mie opra­co­wa­no ponad 300 pro­jek­tów róż­nych apa­ra­tów la­ta­ją­cych i ma­łych łodzi, 50 z nich wesz­ło do se­ryj­nej pro­duk­cji. W sumie wy­pro­du­ko­wa­no ponad 18 ty­się­cy sa­mo­lo­tów kon­struk­cji Tu­po­le­wa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tupolewizm

po­tocz­nie: na­gi­na­nie lub lek­ce­wa­że­nie waż­nych pro­ce­dur bez­pie­czeń­stwa pań­stwo­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) publ. po­li­tycz­na prak­ty­ka na­gi­na­nia prze­pi­sów w istot­nych pro­ce­du­rach bez­pie­czeń­stwa pań­stwo­we­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tupot

ha­ła­śli­wy od­głos tu­pa­nia, kro­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­głos ryt­micz­ne­go i moc­ne­go ude­rza­nia o po­dło­że sto­pa­mi, obu­wiem, ko­py­ta­mi lub ra­ci­ca­mi pod­czas po­ru­sza­nia się


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuptać

1. po­tocz­nie: cho­dzić, drep­tać koło cze­goś; za­bie­gać; krzą­tać się;
2. ude­rzać z ha­ła­sem sto­pa­mi o zie­mię


Źródła:

SJP.pl

Tuptuś

pie­szczot­li­wie o jeżu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) żart. o czło­wie­ku lub zwie­rzę­ciu, który tupie lub tupta (ma­sze­ru­je drob­ny­mi krocz­ka­mi); czę­sto o jeżu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tupu

zwy­kle w wy­ra­że­niu "tupu, tupu" - wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy dźwię­ki pow­sta­ją­ce pod­czas cho­dze­nia, zwła­szcza gło­śne­go; tupu-tupu; tup, tup


wy­krzy­knik

 (1.1) dźwięk. …na­śla­du­ją­cy dźwię­ki pow­sta­ją­ce pod­czas gło­śne­go cho­dze­nia, tu­pa­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tupu-Tup

wy­krzy­knik ma­ją­cy od­da­wać od­gło­sy tu­pa­nia; tupu tup, tupu-tupu (tupu tupu)


Źródła:

SJP.pl

Tupu-Tupu

wy­krzy­knik ma­ją­cy od­da­wać od­gło­sy tu­pa­nia; tupu tupu, tupu-tup ( tupu tup)


Źródła:

SJP.pl

Tur

wy­mar­ły w XVII w., po­tęż­ny ssak z ro­dzi­ny krę­to­ro­gich, przo­dek bydła do­mo­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Bos pri­mi­ge­nius|Bo­ja­nus|ref=tak., wy­mar­ły ga­tu­nek ssaka z ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych;

 (1.2) przest. gwara. ko­lęd­nik w stro­ju ro­ga­te­go zwie­rzę­cia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ko­lej­na grupa osób wy­ko­nu­ją­ca tę samą czyn­ność

 (2.2) cho­re­ogr. zro­bie­nie koła w tańcu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tur-Owiec

czło­nek TUR-u (To­wa­rzy­stwa Uni­wer­sy­te­tu Ro­bot­ni­cze­go); tu­ro­wiec


Źródła:

SJP.pl

Tur-Owski

→ TUR; tu­row­ski


Źródła:

SJP.pl

Tur.

skrót od: tu­rec­ki; turec.


skrót

 (1.1) = tu­rec­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tur.-Osm.

skrót od: tu­rec­ko-os­mań­ski


Źródła:

SJP.pl

Tura

1. jedna z ko­lej­no pow­ta­rza­ją­cych się czyn­no­ści;
2. jedna z grup wy­ko­nu­ją­cych jakąś czyn­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jazda, prze­jazd

 (1.2) ko­lej­no pow­ta­rza­ją­ca się czyn­ność

 (1.3) grupa ludzi ko­lej­no pow­ta­rza­ją­ca jakąś czyn­ność

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: tur


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turacyna

Tu­ra­cy­na – uni­ka­to­wy czer­wo­ny barw­nik or­ga­nicz­ny z ro­dza­ju por­fi­ryn wy­stę­pu­ją­cy na­tu­ral­nie wy­łącz­nie w pió­rach niek­tó­rych przed­sta­wi­cie­li pta­ków z ro­dzi­ny tu­ra­ko­wa­tych. Ten za­wie­ra­ją­cy miedź zwią­zek jest od­po­wie­dzial­ny za czer­wo­no­fio­le­to­wy kolor upie­rze­nia tu­ra­ków. Pod wpły­wem wil­go­ci zmie­nia kolor na gra­na­to­wy. Inne ga­tun­ki pta­ków po­dob­ne barwy zaw­dzię­cza­ją głów­nie po­cho­dzą­cym z ro­ślin ka­ro­te­no­i­dom.


Źródła:

Wikipedia

Turak

ptak afry­kań­ski; szy­szak; cheł­miak; ba­na­no­jad


Źródła:

SJP.pl

Turakowate

o ce­chach tu­ra­ko­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


Tu­ra­ko­wa­te (Mu­sop­ha­gi­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu tu­ra­ko­wych (Mu­sop­ha­gi­for­mes). Wy­stę­pu­ją wy­łącz­nie w Afry­ce Sub­sa­ha­ryj­skiej. Żyją w la­sach i na sa­wan­nach. Nie są do­bry­mi lot­ni­ka­mi, za to do­brze bie­ga­ją i wspi­na­ją się po drze­wach. Są łatwo roz­poz­na­wal­ne dzię­ki cha­rak­te­ry­stycz­nym czu­bom na gło­wie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turakowaty

o ce­chach tu­ra­ko­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


Źródła:

SJP.pl

Turakowe

o ce­chach tu­ra­ko­wych (rząd pta­ków)


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mu­sop­ha­gi­for­mes|Se­e­bohm|ref=tak., rząd pta­ków z in­fra­gro­ma­dy pta­ków ne­o­gna­tycz­nych, obej­mu­je ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce wy­łącz­nie w Afry­ce sub­sa­ha­ryj­skiej;


Tu­ra­ko­we (Mu­sop­ha­gi­for­mes) – rząd pta­ków z pod­gro­ma­dy pta­ków no­wo­czes­nych Ne­or­nit­hes. Wy­stę­pu­ją wy­łącz­nie w Afry­ce Sub­sa­ha­ryj­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turakowerdyna

Tu­ra­ko­wer­dy­na – zie­lo­ny barw­nik or­ga­nicz­ny wy­stę­pu­ją­cy na­tu­ral­nie w pió­rach niek­tó­rych ga­tun­ków pta­ków z ro­dzi­ny tu­ra­ko­wa­tych. Jest jed­nym z bar­dzo nie­licz­nych zie­lo­nych barw­ni­ków wy­stę­pu­ją­cych w pta­sich pió­rach – barw­nik o bar­dzo po­dob­nych wła­ści­wo­ściach (moż­li­we, że iden­tycz­ny z tu­ra­ko­wer­dy­ną) od­kry­to rów­nież u niek­tó­rych ku­ra­ków i dłu­gosz­po­nów. Pióra więk­szo­ści in­nych ga­tun­ków przy­bie­ra­ją kolor zie­lo­ny dzię­ki za­ła­my­wa­niu się świa­tła na struk­tu­rze piór.


Źródła:

Wikipedia

Turakowy

o ce­chach tu­ra­ko­wych (rząd pta­ków)


Źródła:

SJP.pl

Turan

re­gion w Azji Środ­ko­wej, w któ­rym żyli Ka­dża­ro­wie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turasiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Turawa

wieś w Pol­sce


Tu­ra­wa (do­dat­ko­wa nazwa w j. niem. Tu­ra­wa) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, po­wie­cie opol­skim, w gmi­nie Tu­ra­wa, na Gór­nym Ślą­sku, na pół­noc od Opola, nad Małą Pan­wią i Je­zio­rem Tu­raw­skim. Sie­dzi­ba gminy oraz nad­le­śnict­wa.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Tu­ra­wa. W la­tach 1975–1998 wieś po­ło­żo­na była w ów­czes­nym woj. opol­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turawianin

miesz­ka­niec Tu­ra­wy (wsi w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Turawianka

miesz­kan­ka Tu­ra­wy (wsi w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Turawski

→ Tu­ra­wa


Patrz:Turawa

Źródła:

SJP.pl

Turańczyk

czło­nek ludu ugro­fiń­skie­go lub uralo-ał­taj­skie­go


Źródła:

SJP.pl

Turbacja

stra­pie­nie, fra­su­nek, kło­pot


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. zmart­wie­nie, zgry­zo­ta, tro­ska; stan psy­chicz­ne­go nie­po­ko­ju

 (1.2) daw. kło­pot, trud, fa­ty­ga; uciąż­li­wa lub skom­pli­ko­wa­na sy­tu­a­cja ży­cio­wa

 (1.3) daw. za­mie­sza­nie, brak po­rząd­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turbacz

naj­wyż­szy szczyt Gor­ców w Be­ski­dach Za­chod­nich


Tur­bacz – naj­wyż­szy szczyt Gor­ców, znaj­du­ją­cy się w cen­tral­nym punk­cie pasma i two­rzą­cy po­tęż­ny roz­róg. We­dług więk­szo­ści źró­deł ma wy­so­kość 1310 m n.p.m. Zbu­do­wa­ny jest z fli­szu kar­pac­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turban

1. mę­skie na­kry­cie głowy no­szo­ne w In­diach, Ira­nie kra­jach Pół­wy­spu Arab­skie­go;
2. długi pas ma­te­ria­łu za­wi­ja­ny ręcz­nie na gło­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mę­skie na­kry­cie głowy w po­sta­ci zwoju no­szo­ne w kra­jach orien­tal­nych;

 (1.2) ko­bie­ce na­kry­cie głowy sty­li­zo­wa­ne na męski tur­ban (1.1)


Tur­ban (z ję­zy­ka per­skie­go: دلبنت "dul­band") – mę­skie na­kry­cie głowy uży­wa­ne czę­sto w In­diach, kra­jach Pół­wy­spu Arab­skie­go, w Ira­nie i Af­ga­ni­sta­nie, oraz w mu­zuł­mań­skich kra­jach Afry­ki m.in. w Su­da­nie. W po­szcze­gól­nych kra­jach na­zy­wa­ny jest lo­kal­ny­mi naz­wa­mi: po arab­sku عمامة; "‘ima­mah", tu­rec­ku "tülbent", w hindi "pagri".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turbanik

zdrob­nie­nie od: tur­ban


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tur­ban


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turbanowy

→ tur­ban


Patrz:turban

Źródła:

SJP.pl

Turbidymetr

przy­rząd do okre­śla­nia męt­no­ści płynu


Źródła:

SJP.pl

Turbidymetria

me­to­da op­tycz­nej ana­li­zy in­stru­men­tal­nej, wy­ko­rzy­stu­ją­ca zmia­ny zmęt­nie­nia rozt­wo­ru po­wo­do­wa­ne wy­dzie­le­niem się oz­na­cza­ne­go skład­ni­ka w po­sta­ci osadu albo emul­sji; ana­li­za tur­bi­dy­me­trycz­na


Tur­bi­dy­me­tria – me­to­da spek­tro­fo­to­me­trycz­na w che­mii ana­li­tycz­nej; służy do po­mia­ru męt­no­ści za­wie­sin. Isto­ta me­to­dy jest ana­lo­gicz­na, jak w przy­pad­ku in­nych metod spek­tro­fo­to­me­trycz­nych i opie­ra się na po­mia­rze re­la­cji po­mię­dzy ilo­ścią świa­tła emi­to­wa­ne­go przez źró­dło, a ilo­ścią świa­tła do­cie­ra­ją­cą do de­tek­to­ra spek­tro­fo­to­me­tru, po przej­ściu przez ko­mór­kę (ku­we­tę) z ba­da­ną prób­ką. Re­la­cja ta za­le­ży głów­nie od stę­że­nia czą­stek za­wie­si­ny, na któ­rych za­cho­dzi dy­sper­sja świa­tła.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turbidymetryczny

→ tur­bi­dy­me­tria


Patrz:turbidymetria

Źródła:

SJP.pl

Turbina

typ sil­ni­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. sil­nik zmie­nia­ją­cy ener­gię ki­ne­tycz­ną cie­czy lub gazu na ruch obro­to­wy;


Tur­bi­na (z łac. "turbo", burza, trąba po­wietrz­na) – sil­nik prze­pły­wo­wy wy­ko­rzy­stu­ją­cy ener­gię prze­pły­wa­ją­ce­go płynu do wyt­wa­rza­nia ener­gii me­cha­nicz­nej. Ele­men­tem wir­ni­ka od­dzia­łu­ją­cym z pły­nem są spe­cjal­nie uksz­tał­to­wa­ne ło­pat­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turbinka

mały sil­nik na­pę­dza­ny po­wie­trzem sprę­żo­nym na za­sa­dzie tur­bi­ny


Źródła:

SJP.pl

Turbinkowy

→ tur­bin­ka


Patrz:turbinka

Źródła:

SJP.pl

Turbinownia

po­mie­szcze­nie w za­kła­dzie ener­ge­tycz­nym mie­szczą­ce tur­bi­ny


Źródła:

SJP.pl

Turbinowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tur­bi­ną, do­ty­czą­cy tur­bi­ny; dzia­ła­ją­cy na za­sa­dzie tur­bi­ny

 (1.2) ma­ją­cy tur­bi­nę, na­pę­dza­ny tur­bi­ną


Źródła:

Wiktionary

Turbit

bły­szczą­cy żółty i kry­sta­licz­ny pro­szek pow­sta­ją­cy przez ogrze­wa­nie rtęci z kwa­sem siar­ko­wym


Źródła:

SJP.pl

Turbo

po­tocz­nie:
1. wy­po­sa­żo­ny w tur­bo­sprę­żar­kę;
2. ma­ją­cy zwięk­szo­ną moc


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. mot. tur­bo­sprę­żar­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turbo-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z ru­chem wi­ro­wym lub z tur­bi­ną


Źródła:

Wiktionary

Turbodiesel

[czy­taj: tur­bo­di­zel]
1. sil­nik Dies­la wy­po­sa­żo­ny w tur­bo­sprę­żar­kę;
2. po­tocz­nie: sa­mo­chód z sil­ni­kiem Dies­la wy­po­sa­żo­nym w tur­bo­sprę­żar­kę


Źródła:

SJP.pl

Turbodmuchawa

1. dmu­cha­wa odś­rod­ko­wa wie­lo­stop­nio­wa;
2. dmu­cha­wa wir­ni­ko­wa na­pę­dza­na tur­bi­ną


Źródła:

SJP.pl

Turbodoładowanie

zwięk­szyć moc sil­ni­ka spa­li­no­we­go tur­bo­sprę­żar­ką


Źródła:

SJP.pl

Turbodoładowany

o sil­ni­ku: do­ła­do­wa­ny tur­bo­sprę­żar­ką


Źródła:

SJP.pl

Turbodoładować

zwięk­szyć moc sil­ni­ka spa­li­no­we­go tur­bo­sprę­żar­ką


Źródła:

SJP.pl

Turbodoładowywanie

do­ła­do­wy­wa­nie sil­ni­ka spa­li­no­we­go za po­mo­cą tur­bos­przę­żar­ki


Źródła:

SJP.pl

Turbodziura

opóź­nie­nie re­ak­cji sil­ni­ka na gaz spo­wo­do­wa­ne roz­pę­dza­niem się tur­bo­sprę­żar­ki


Tur­bo­dziu­ra – efekt wy­stę­pu­ją­cy w sil­ni­kach z tur­bo­do­ła­do­wa­niem po­le­ga­ją­cy na opóź­nie­niu wzro­stu mocy sil­ni­ka przy pró­bie szyb­kie­go zwięk­sze­nia mocy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turbofolk

styl mu­zycz­ny pow­sta­ły w Ju­go­sła­wii w la­tach 80. XX wieku


Tur­bo­folk (Turbo-Folk, turbo folk) – styl mu­zycz­ny, który pow­stał w Ju­go­sła­wii w la­tach 80. XX wieku pod wpły­wem po­pu­lar­no­ści ta­kich wy­ko­naw­ców jak np. Lepa Brena czy Šaban Šaulić.

Wy­wo­dzi się z po­pu­lar­nej na Bał­ka­nach (głów­nie w kra­jach byłej Ju­go­sła­wii) mu­zy­ki lu­do­wej/fol­ko­wej zwa­nej „na­rodn­jac­ką” („na­rod­na” = lu­do­wa) – "na­rodn­ja­ki". Mu­zy­ka ta stop­nio­wo przeksz­tał­ca­ła się w „disco-folk” i „tech­no-folk”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turbogenerator

Tur­bo­ge­ne­ra­tor – ge­ne­ra­tor syn­chro­nicz­ny prądu elek­trycz­ne­go przez­na­czo­ny do pracy z tur­bi­ną pa­ro­wą lub ga­zo­wą. Wy­ko­rzy­sty­wa­ny w elek­trow­niach jako przet­wor­nik ener­gii. Razem z tur­bi­ną na­zy­wa­ny tur­bo­ze­spo­łem.

Ma­szy­ny z bie­gu­na­mi uta­jo­ny­mi to ma­szy­ny pra­cu­ją­ce z du­ży­mi pręd­ko­ścia­mi obro­to­wy­mi, naj­czę­ściej jako ge­ne­ra­to­ry na­pę­dza­ne tur­bi­na­mi pa­ro­wy­mi, stąd ich nazwa tur­bo­ge­ne­ra­to­ry.


Źródła:

Wikipedia

Turbokapitalizm

współ­czes­na forma ka­pi­ta­liz­mu, opi­sa­na w 1999 roku przez ame­ry­kań­skie­go eko­no­mi­stę Ed­war­da Lutt­wa­ka


Tur­bo­ka­pi­ta­lizm ("ka­pi­ta­lizm z tur­bo­do­ła­do­wa­niem") – ter­min wpro­wa­dzo­ny przez ame­ry­kań­skie­go eko­no­mi­stę Ed­war­da Lutt­wa­ka i opi­sa­ny w książ­ce "Tur­bo­ka­pi­ta­lizm: zwy­cięz­cy i prze­gra­ni świa­to­wej go­spo­dar­ki" (1999) oraz w in­nych licz­nych ar­ty­ku­łach tego au­to­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turbolaser

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sf. laser o szcze­gól­nej sile


Źródła:

Wiktionary

Turbolechityzm

te­o­ria spi­sko­wa, we­dług któ­rej Pol­ska two­rzy­ła mo­car­stwo­we pań­stwo zwane Im­pe­rium Le­chi­tów przed swoim chrztem; tur­bo­sło­wia­nizm


Źródła:

SJP.pl

Turbopompa

Tur­bo­pom­pa – ma­szy­na prze­pły­wo­wa skła­da­ją­ce się z zaz­wy­czaj z pompy wi­ro­wej (odś­rod­ko­wej lub o prze­pły­wie osio­wym) o dużej wy­daj­no­ści, osa­dzo­nej na jed­nym wale z tur­bi­ną lub sil­ni­kiem tur­bi­no­wym. Tur­bo­pom­py znaj­du­ją za­sto­so­wa­nie w sy­tu­a­cjach gdzie za­cho­dzi po­trze­ba prze­pom­po­wa­nia dużej ilo­ści cie­czy w krót­kim cza­sie, np. pompy tło­czą­ce pa­li­wo w sil­ni­kach ra­kie­to­wych lub wodę w wo­zach stra­żac­kich.


Źródła:

Wikipedia

Turboreaktor

ro­dzaj sil­ni­ka odrzu­to­we­go, za­wie­ra­ją­ce­go tur­bi­nę do sprę­ża­nia po­wie­trza w celu spa­la­nia pa­li­wa


Źródła:

SJP.pl

Turbosilnik

sil­nik tur­bo­o­drzu­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Turbosiódemka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. kolej. lo­ko­mo­ty­wa elek­trycz­na serii EU07A


Źródła:

Wiktionary

Turbosprężarka

Tur­bo­sprę­żar­ka – ma­szy­na wir­ni­ko­wa skła­da­ją­ca się z tur­bi­ny i sprę­żar­ki osa­dzo­nych na wspól­nym wale. Służy do do­ła­do­wa­nia sil­ni­ka spa­li­no­we­go albo kotła pa­ro­we­go. Tur­bi­na jest za­si­la­na spa­li­na­mi z sil­ni­ka, a sprę­żo­ne po­wie­trze przez sprę­żar­kę za­si­la sil­nik.


Źródła:

Wikipedia

Turbosłowianizm

te­o­ria spi­sko­wa, we­dług któ­rej Pol­ska two­rzy­ła mo­car­stwo­we pań­stwo zwane Im­pe­rium Le­chi­tów przed swoim chrztem; tur­bo­le­chi­tyzm


Źródła:

SJP.pl

Turbot

dra­pież­na ryba z ro­dzi­ny skar­pio­wa­tych, z rzędu pła­stug; skarp


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Scopht­hal­mus ma­xi­mus|ref=tak., ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny na­gła­do­wa­tych

 (1.2) icht. ryba z ga­tun­ku tur­bot (1.1)

 (1.3) spoż. mięso z tur­bo­ta (1.2)

 (1.4) kulin. po­tra­wa z tur­bo­ta (1.3)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turbować

1. spra­wiać komuś kło­pot;
2. tro­szczyć się


Źródła:

SJP.pl

Turbowałowy

sil­nik tur­bo­wa­ło­wy - ro­dzaj sil­ni­ka z tur­bi­ną na­pę­dza­ją­cą wał na­pę­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Turbowentylatorowy

→ tur­bo­wen­ty­la­tor


Patrz:turbowentylator

Źródła:

SJP.pl

Turbowiert

urzą­dze­nie słu­żą­ce do wier­ce­nia obro­to­we­go, zło­żo­ne z tur­bi­ny hy­dra­u­licz­nej i sprzę­gnię­te­go z nią bez­poś­red­nio świ­dra


Tur­bo­wiert – urzą­dze­nie na­pę­dza­ją­ce sprzę­żo­ny z nim świ­der wiert­ni­czy, sto­so­wa­ne w trak­cie wier­ceń obro­to­wych. Wy­ko­rzy­stu­je prze­pływ tło­czo­nej do ot­wo­ru wiert­ni­cze­go płucz­ki wiert­ni­czej. Płucz­ka wpra­wia w ruch obro­to­wy tur­bi­nę hy­dra­u­licz­ną, a ta z kolei prze­ka­zu­je mo­ment obro­to­wy na na­rzę­dzie wier­cą­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turbowinda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sf. winda po­ru­sza­ją­ca się z dużą pręd­ko­ścią


Źródła:

Wiktionary

Turbulencja

1. gwał­tow­ne za­wi­ro­wa­nie po­wie­trza w at­mos­fe­rze ziem­skiej;
2. w fi­zy­ce: nie­la­mi­nar­ny ruch czą­ste­czek cie­czy lub gazu, w któ­rym ich tory prze­ci­na­ją się ze sobą; prze­pływ burz­li­wy;
3. daw­niej: stan be­zła­du, za­mę­tu; za­mie­sza­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cha­o­tycz­nie po­ru­sza­ją­ce się wiry i stru­mie­nie po­wie­trza w at­mos­fe­rze ziem­skiej

 (1.2) ruch cie­czy lub gazu, w któ­rym tory po­szcze­gól­nych ele­men­tów cie­czy lub gazu prze­ci­na­ją się ze sobą w cha­o­tycz­ny spo­sób


Tur­bu­len­cja, prze­pływ burz­li­wy – w me­cha­ni­ce oś­rod­ków cią­głych, re­o­lo­gii i ae­ro­dy­na­mi­ce – okre­śle­nie bar­dzo skom­pli­ko­wa­ne­go, nie­la­mi­nar­ne­go ruchu pły­nów. Ogól­niej ter­min ten oz­na­cza zło­żo­ne za­cho­wa­nie do­wol­ne­go ukła­du fi­zycz­ne­go, cza­sem za­cho­wa­nie cha­o­tycz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turbulencyjny

do­ty­czą­cy tur­bu­len­cji


Źródła:

SJP.pl

Turbulentnie

→ tur­bu­lent­ny


Patrz:turbulentny

Źródła:

SJP.pl

Turbulentność

→ tur­bu­lent­ny


Patrz:turbulentny

Źródła:

SJP.pl

Turbulentny

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. ma­ją­cy cha­rak­ter tur­bu­len­cji

 (1.2) przen. ob­fi­tu­ją­cy w nie­spo­dzie­wa­ne zda­rze­nia i wolty w swoim sta­nie


Źródła:

Wiktionary

Turcja

pań­stwo w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji i po­łud­nio­wo-wschod­niej Eu­ro­pie ze sto­li­cą w An­ka­rze; Re­pu­bli­ka Tur­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) polit. geogr. pań­stwo na po­gra­ni­czu Eu­ro­py i Azji;


Tur­cja ( Türkiye), Re­pu­bli­ka Tur­cji (tur. Türkiye Cum­hu­riy­e­ti) – pań­stwo po­ło­żo­ne w Azji Za­chod­niej (głów­nie na pół­wy­spie Azja Mniej­sza), a czę­ścio­wo rów­nież w Eu­ro­pie Po­łud­nio­wo-Wschod­niej, ze sto­li­cą w An­ka­rze. Gra­ni­czy w Eu­ro­pie z Buł­ga­rią i Gre­cją, na­to­miast w Azji z Syrią, Ira­kiem, Ira­nem, Azer­bej­dża­nem, Ar­me­nią i Gruz­ją.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turcyzm

wyraz, zwrot lub kon­struk­cja skład­nio­wa prze­ję­te z ję­zy­ka tu­rec­kie­go lub na nim wzo­ro­wa­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gra­ma­tycz­na za­po­ży­czo­na do ja­kie­goś ję­zy­ka z ję­zy­ka tu­rec­kie­go;


Tur­cyzm – za­po­ży­cze­nie ję­zy­ko­we z ję­zy­ka tu­rec­kie­go lub któ­re­go­kol­wiek z ję­zy­ków tu­rec­kich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turczanin

miesz­ka­niec Turku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Turku

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Turku, uro­dzo­na w Turku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turczanka

miesz­kan­ka Turku


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Turku

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Turku, uro­dzo­na w Turku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turczański

→ Turka (mia­sto na Ukra­i­nie)


Źródła:

SJP.pl

Turczyk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Turczyn

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turczynka

oby­wa­tel­ka Tur­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta na­ro­do­wo­ści tu­rec­kiej, oby­wa­tel­ka Tur­cji, miesz­kan­ka Tur­cji


Tur­czyn­ka ( Турчинка) – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie ży­to­mier­skim, w re­jo­nie ży­to­mier­skim, w hro­ma­dzie Nowa Bo­ro­wa. W 2001 li­czy­ła 428 miesz­kań­ców, spoś­ród któ­rych 421 wska­za­ło jako oj­czy­sty język ukra­iń­ski, a 7 ro­syj­ski.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turczynowicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turczyć

na­rzu­cać komuś tu­rec­kie oby­cza­je, język, re­li­gię etc.


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) hist. na­rzu­cać język tu­rec­ki lub tu­rec­ką kul­tu­rę; zmu­szać kogoś do przej­ścia na islam

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny tur­czyć się

 (2.1) hist. ule­gać tur­cze­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turczyński

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turec.

skrót od: tu­rec­ki; tur.


skrót

 (1.1) = tu­rec­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turecczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. język tu­rec­ki

 (1.2) ogół rze­czy po­cho­dzą­cych z Tur­cji lub wy­ko­ny­wa­nych na spo­sób tu­rec­ki

 (1.3) po­sta­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się za­pa­trze­niem w osią­gnię­cia kul­tu­ry tu­rec­kiej


Źródła:

Wiktionary

Turecki

1. → Tur­cja;
2. → Turek (mia­sto w Pol­sce); tur­kow­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Tur­cji, do za­miesz­ku­ją­cych ją Tur­ków, do ich kul­tu­ry, dzie­jów, ję­zy­ka itp.

 (1.2) od­no­szą­cy się do grupy ludów za­miesz­ku­ją­cych te­re­ny od Sy­be­rii po Eu­ro­pę Wschod­nią (m.in. Rosję, Ka­zach­stan, Uzbe­ki­stan, Kir­giz­ję, Turk­me­nię, Azer­bej­dżan, Tur­cję), do­ty­czą­cy ich kul­tur, dzie­jów, ję­zy­ków itp.;

 (1.3) do­ty­czą­cy Turku, zwią­za­ny z Tur­kiem (mia­stem)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język urzę­do­wy Tur­cji;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tureckojęzyczny

1. po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem tu­rec­kim;
2. na­pi­sa­ny w ję­zy­ku tu­rec­kim;
3. o ja­kimś te­re­nie: za­miesz­ka­ny przez lud­ność po­słu­gu­ją­cą się ję­zy­kiem tu­rec­kim


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem tu­rec­kim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem tu­rec­kim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku tu­rec­kim


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tureckość

→ tu­rec­ki


Patrz:turecki

Źródła:

SJP.pl

Turecznia

cier­ni­sty krzew z ro­dzi­ny krwaw­ni­co­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej, upra­wia­ny ze wzglę­du na barw­nik (hennę) otrzy­my­wa­ny z jego pędów; henna, law­so­nia, hen­no­wy krzew


Źródła:

SJP.pl

Turek

1. prze­sta­rza­le:
a) koń rasy tu­rec­kiej;
b) tu­rec­ki tytoń;
2. po­tocz­nie: ak­sa­mit­ka (ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych);
3. ga­tu­nek grzy­ba z ro­dzi­ny za­sło­na­ko­wa­tych; pła­chet­ka zwy­czaj­na;
4. śro­do­wi­sko­wo: sa­mo­lot linii Tur­kish Air­li­nes


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba na­ro­do­wo­ści tu­rec­kiej lub oby­wa­tel Tur­cji

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce;


Turek – mia­sto i gmina w Pol­sce w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu tu­rec­kie­go oraz gminy wiej­skiej Turek. Po­ło­żo­ny na hi­sto­rycz­nej ziemi sie­radz­kiej, nad Ka­na­łem Fo­lusz. Był mia­stem du­chow­nym.

We­dług da­nych na 31 grud­nia 2024 roku mia­sto li­czy­ło 24 165 miesz­kań­ców. Mia­sto sta­no­wi 1,74% po­wierzch­ni po­wia­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turenia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na we Fran­cji z głów­nym oś­rod­kiem w Tours;


Tu­re­nia (fr. "To­u­ra­i­ne") – kra­i­na hi­sto­rycz­no-ge­o­gra­ficz­na we Fran­cji.

Głów­nym oś­rod­kiem i hi­sto­rycz­ną sto­li­cą Tu­re­nii jest mia­sto Tours. W cza­sie re­for­my ad­mi­ni­stra­cyj­nej Fran­cji w 1790 ob­szar daw­nej pro­win­cji To­u­ra­i­ne zo­stał po­dzie­lo­ny na de­par­ta­men­ty Indre i Loara, Loir-et-Cher i Indre. Na­zy­wa się ją czę­sto „ogro­dem Fran­cji”.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Turetycki

przy­miot­nik od: tu­re­tyzm


Źródła:

SJP.pl

Turetyczka

ko­bie­ta cier­pią­ca na tu­re­tyzm (ze­spół To­u­ret­te'a)


Źródła:

SJP.pl

Turetyk

osoba cier­pią­ca na tu­re­tyzm (ze­spół To­u­ret­te'a)


Źródła:

SJP.pl

Turetyzm

wro­dzo­ne za­bu­rze­nie ne­u­ro­lo­gicz­ne, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się wy­stę­po­wa­niem licz­nych tików mo­to­rycz­nych i gło­so­wych; syn­drom To­u­ret­te'a, ze­spół To­u­ret­te'a


Źródła:

SJP.pl

Turewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tureńczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tu­re­nii


Źródła:

Wiktionary

Tureński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tu­re­nią, do­ty­czą­cy Tu­re­nii

 (1.2) do­ty­czą­cy Tours, zob. tu­roń­ski.


Źródła:

Wiktionary

Turf

daw­niej: tor wy­ści­go­wy, wy­ści­gi


Źródła:

SJP.pl

Turfan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w pół­noc­no-za­chod­nich Chi­nach, w re­gio­nie au­to­no­micz­nym Sin­ciang, w Kot­li­nie Tur­fań­skiej;


Tur­fan (chiń. 吐魯番; pi­ny­in "Tǔlǔfán"; uj­gur­ski: تۇرپان, "Tur­pan") – mia­sto na pra­wach pre­fek­tu­ry w pół­noc­no-za­chod­nich Chi­nach, w re­gio­nie au­to­no­micz­nym Sin­ciang, w Kot­li­nie Tur­fań­skiej. Oś­ro­dek upra­wy wi­no­ro­śli.

12 kwiet­nia 2015 roku Tur­fan zo­stał pod­nie­sio­ny do rangi mia­sta na pra­wach pre­fek­tu­ry i po­więk­szo­ny o te­ry­to­rium pre­fek­tu­ry Tur­fan.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Turfański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tur­fa­nem, do­ty­czą­cy Tur­fa­nu


Źródła:

Wiktionary

Turfowy

→ turf


Patrz:turf

Źródła:

SJP.pl

Turgaj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w pół­noc­no-za­chod­nim Ka­zach­sta­nie;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Turgajski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tur­ga­jem, do­ty­czą­cy Tur­ga­ju


Źródła:

Wiktionary

Turgieniewowski

taki jak u Tur­gie­nie­wa, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Tur­gie­nie­wa


Źródła:

SJP.pl

Turgor

stan jędr­no­ści ko­mór­ki; wew­nętrz­ne ci­śnie­nie ko­mór­ko­we


Tur­gor – stan na­pię­cia ścia­ny ko­mór­ko­wej w wy­ni­ku dzia­ła­nia na nią ci­śnie­nia hy­dro­sta­tycz­ne­go wew­nątrz ko­mór­ki. Efek­tem tur­go­ru jest stan jędr­no­ści tka­nek ro­ślin­nych oraz moż­li­wość za­cho­wa­nia kształ­tu i sztyw­no­ści nawet tych ele­men­tów, które po­zba­wio­ne są tka­nek me­cha­nicz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turgorowy

→ tur­gor


Patrz:turgor

Źródła:

SJP.pl

Turgowia

kan­ton w Szwaj­ca­rii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. nie­miec­ko­ję­zycz­ny kan­ton w pół­noc­no-wschod­niej Szwaj­ca­rii;


Tur­go­wia (niem. "Thur­gau"; gsw. "Tùùrgi", "Tùùrgau"; fr. "Thur­go­vie"; wł. "Tur­go­via"; rm. "Tur­go­via"; lat. "Thur­go­via") – kan­ton w pół­noc­no-wschod­niej Szwaj­ca­rii. Jego sto­li­cą jest mia­sto Fra­u­en­feld. Ję­zy­kiem urzę­do­wym kan­to­nu jest język nie­miec­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turgowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tur­go­wią, do­ty­czą­cy Tur­go­wii, po­cho­dzą­cy z Tur­go­wii


Źródła:

Wiktionary

Turia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka na za­chod­niej Ukra­i­nie, prawy do­pływ Pry­pe­ci;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Turing

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Turion

forma przetr­wal­ni­ko­wa ro­ślin; pąk zi­mo­wy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turka

1. prze­sta­rza­le:
a) koń rasy tu­rec­kiej;
b) tu­rec­ki tytoń;
2. po­tocz­nie: ak­sa­mit­ka (ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych);
3. ga­tu­nek grzy­ba z ro­dzi­ny za­sło­na­ko­wa­tych; pła­chet­ka zwy­czaj­na;
4. śro­do­wi­sko­wo: sa­mo­lot linii Tur­kish Air­li­nes


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turkan

edre­don tur­kan - ga­tu­nek kacz­ki z wy­brze­ży pół­noc­nych mórz


Źródła:

SJP.pl

Turkana

edre­don tur­kan - ga­tu­nek kacz­ki z wy­brze­ży pół­noc­nych mórz


Źródła:

SJP.pl

Turkaweczka

zdrob­nie­nie od: tur­kaw­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: tur­kaw­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turkawka

ptak prze­lot­ny, po­dob­ny do go­łę­bia, wy­da­ją­cy dźwię­ki przy­po­mi­na­ją­ce tur­kot


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Strep­to­pe­lia tur­tur|ref=tak., śred­niej wiel­ko­ści ptak leśny po­dob­ny do go­łę­bia;

 (1.2) przest. młoda, miła, ale ga­dat­li­wa dziew­czy­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turkiestan

mia­sto w Ka­zach­sta­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. re­gion w Azji Środ­ko­wej;

 (1.2) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wym Ka­zach­sta­nie;


Tur­kie­stan ( ‏ترکستان‎ – do­słow­nie „kraj Tur­ków”) – część Azji Środ­ko­wej le­żą­ca po­mię­dzy Sy­be­rią na pół­no­cy a Ty­be­tem, In­dia­mi i Af­ga­ni­sta­nem na po­łud­niu, oraz Mo­rzem Ka­spij­skim na za­cho­dzie i wschod­nią Mon­go­lią i pu­sty­nią Gobi na wscho­dzie.

Tra­dy­cyj­nie roz­róż­nia się Tur­kie­stan Za­chod­ni i Wschod­ni, zwany też Chiń­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turkiestański

przy­miot­nik od: Tur­kie­stan


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tur­kie­sta­nem, do­ty­czą­cy Tur­kie­sta­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turkiewicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turkieza

po­zba­wio­na rę­ka­wów su­knia o tu­rec­kim kroju, no­szo­na w osiem­na­sto­wiecz­nej Pol­sce


Źródła:

SJP.pl

Turkijski

1. zwią­za­ny z ro­dzi­ną ludów za­miesz­ku­ją­cą te­re­ny od Sy­be­rii po Eu­ro­pę Wschod­nią;
2. ję­zy­ki tur­kij­skie - naj­licz­niej­sza po­dro­dzi­na ję­zy­ków ał­taj­skich; ję­zy­ki tu­rec­kie


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do grupy ludów za­miesz­ku­ją­cych te­re­ny od Sy­be­rii po Eu­ro­pę Wschod­nią (m.in. Rosję, Ka­zach­stan, Uzbe­ki­stan, Kir­giz­ję, Turk­me­nię, Azer­bej­dżan, Tur­cję), do­ty­czą­cy ich kul­tur, dzie­jów, ję­zy­ków itp.;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turkizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­rzu­ca­nie da­ne­mu lu­do­wi lub przys­wa­ja­nie przez dany lud tu­rec­kiej kul­tu­ry, oby­cza­jów i ję­zy­ka

 (1.2) na­da­wa­nie cze­muś lub komuś cech tu­rec­kich


Źródła:

Wiktionary

Turkm.

skrót od: turk­meń­ski


Źródła:

SJP.pl

Turkmen

oby­wa­tel Turk­me­ni­sta­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek na­ro­do­wo­ści turk­meń­skiej, miesz­ka­niec lub oby­wa­tel Turk­me­ni­sta­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turkmenbaszy

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto por­to­we nad Mo­rzem Ka­spij­skim, w za­chod­nim Turk­me­ni­sta­nie w wi­la­je­cie bal­kań­skim;


Turk­men­ba­szy ( Türkmenbaşy, daw­niej Kras­no­wodzk, "Kras­no­wodsk", Красноводск) – mia­sto w za­chod­nim Turk­me­ni­sta­nie, w wi­la­je­cie bal­kań­skim, port nad Za­to­ką Turk­men­ba­szy Morza Ka­spij­skie­go. Po­ło­żo­ne jest na wy­so­ko­ści 27 m p.p.m. W 2022 roku li­czy­ło ok. 91,7 tys. miesz­kań­ców.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Turkmenia

dawna nazwa Turk­me­ni­sta­nu, pań­stwa w Azji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. Turk­me­ni­stan (zwła­szcza w okre­sie ist­nie­nia ZSRR)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turkmenistan

pań­stwo w Azji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. jedno z państw w Azji Środ­ko­wej;


Turk­me­ni­stan, Re­pu­bli­ka Turk­me­ni­sta­nu (turkm. Türkmenistan, Türkmenistan Re­spu­bli­ka­sy; w okre­sie ZSRR funk­cjo­no­wa­ła nazwa Turk­me­nia) – pań­stwo po­ło­żo­ne w Azji Środ­ko­wej, na pół­noc od gór Kopet-Dag, po­mię­dzy Mo­rzem Ka­spij­skim a Amu-darią. Kraj roz­cią­ga się na 1100 km od wscho­du do za­cho­du oraz na 650 km z pół­no­cy na po­łud­nie. Więk­szość miesz­kań­ców sta­no­wią Turk­me­ni. Turk­me­ni­stan gra­ni­czy z Af­ga­ni­sta­nem, Ira­nem, Uzbe­ki­sta­nem i Ka­zach­sta­nem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turkmenistanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Turk­me­ni­sta­nu


Źródła:

Wiktionary

Turkmenistańczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Turk­me­ni­sta­nu


Źródła:

Wiktionary

Turkmenistański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Turk­me­ni­sta­nem, do­ty­czą­cy Turk­me­ni­sta­nu

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do Turk­me­ni­sta­nu, bę­dą­cy jego włas­no­ścią

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny, ty­po­wy dla Turk­me­ni­sta­nu


Źródła:

Wiktionary

Turkmenit

ka­mień ozdob­ny, od­mia­na how­li­tu


Źródła:

SJP.pl

Turkmenka

oby­wa­tel­ka Turk­me­ni­sta­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Turk­me­ni­sta­nu, przed­sta­wi­ciel­ka na­ro­du turk­meń­skie­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turkmeński

przy­miot­nik od: Turk­me­nia


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Turk­me­nów lub do Turk­me­ni­sta­nu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język urzę­do­wy Turk­me­ni­sta­nu;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turkmeńskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem turk­meń­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem turk­meń­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku turk­meń­skim


Źródła:

Wiktionary

Turkolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie tur­ko­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie tur­ko­lo­gii

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie tur­ko­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turkologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o ję­zy­kach, hi­sto­rii i kul­tu­rze ludów tur­kij­skich;


Tur­ko­lo­gia – nauka o ję­zy­kach, li­te­ra­tu­rach, kul­tu­rach, dzie­jach, wie­rze­niach i zwy­cza­jach ludów tur­kij­skich.

Obej­mu­je ona tra­dy­cyj­nie dwa kie­run­ki badań: z jed­nej stro­ny stu­dia nad Tur­ka­mi os­mań­ski­mi i współ­czes­ną Re­pu­bli­ką Tur­cji, z dru­giej zaś – nad wszyst­ki­mi lu­da­mi tur­kij­ski­mi. Ba­da­nia te do­ty­czą czę­sto w prak­ty­ce tylko nauk hu­ma­ni­stycz­nych, w szcze­gól­no­ści fi­lo­lo­gii.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Turkologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tur­ko­lo­gią, do­ty­czą­cy tur­ko­lo­gii


Źródła:

Wiktionary

Turkolożka

→ tur­ko­log


Patrz:turkolog

Źródła:

SJP.pl

Turkos

strze­lec al­gier­ski


Źródła:

SJP.pl

Turkot

od­głos, jaki wy­da­ją to­czą­ce się koła po­ja­zdu lub urzą­dze­nia bę­dą­ce w ruchu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) niski, prze­ry­wa­ny dźwięk wy­da­wa­ny przez twar­de przed­mio­ty ude­rza­ją­cych o po­wierzch­nię lub o sie­bie naw­za­jem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turkotać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) wy­da­wać niski, prze­ry­wa­ny dźwięk, który pow­sta­je przy ude­rza­niu twar­dych przed­mio­tów o po­wierzch­nię lub o sie­bie naw­za­jem


Źródła:

Wiktionary

Turkotliwy

wy­da­ją­cy tur­kot


Źródła:

SJP.pl

Turkowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Turkowo

Tur­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­to­my­skim, w gmi­nie Ku­ślin.


Źródła:

Wikipedia

Turkowski

→ Turek (mia­sto w Pol­sce); tu­rec­ki


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turku

1. prze­sta­rza­le:
a) koń rasy tu­rec­kiej;
b) tu­rec­ki tytoń;
2. po­tocz­nie: ak­sa­mit­ka (ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych);
3. ga­tu­nek grzy­ba z ro­dzi­ny za­sło­na­ko­wa­tych; pła­chet­ka zwy­czaj­na;
4. śro­do­wi­sko­wo: sa­mo­lot linii Tur­kish Air­li­nes


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na po­łud­nio­wo-za­chod­nim wy­brze­żu Fin­lan­dii;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) Ms. i W. od: Turek


Turku ( Åbo) – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Fin­lan­dii, u uj­ścia rzeki Au­ra­jo­ki. Sto­li­ca kraju do roku 1812 (ofi­cjal­nie od 1809), naj­star­sze mia­sto fiń­skie. Liczy ponad 197 tys. miesz­kań­ców (2022). Uni­wer­sy­tet za­ło­żo­ny w 1640 roku. Obec­nie sto­li­ca re­gio­nu Var­si­na­is-Suomi, do 2009 roku pro­win­cji Fin­lan­dia Za­chod­nia, ważny port (w 2018 ob­słu­żył 3,3 mln pa­sa­że­rów).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turkucie

tur­kuć pod­ja­dek - ciem­no­brą­zo­wy owad z na­dro­dzi­ny świer­szczy


Źródła:

SJP.pl

Turkuciowate

ro­dzi­na owa­dów z rzędu pro­stos­krzy­dłych, obej­mu­ją­ca ponad 100 ga­tun­ków; tur­ku­cie


Tur­ku­cio­wa­te, tur­ku­cie (Gryl­lo­tal­pi­dae) – ro­dzi­na owa­dów z rzędu pro­stos­krzy­dłych (Ort­hop­te­ra) obej­mu­ją­ca 107 opi­sa­nych ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją w stre­fie umiar­ko­wa­nej i tro­pi­kal­nej ca­łe­go świa­ta. Są przy­sto­so­wa­ne do życia pod zie­mią. Typem no­men­kla­to­rycz­nym ro­dzi­ny jest "Gryl­lo­tal­pa".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turkuciowaty

o ce­chach tur­ku­cio­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


Źródła:

SJP.pl

Turkus

ka­la­it, mi­ne­rał (uwod­nio­ny, za­sa­do­wy fos­fo­ran mie­dzi i glinu), ka­mień ozdob­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał o bar­wie nie­bie­ska­wej lub nie­bie­sko­zie­lo­nej;

 (1.2) barwa, zie­lo­ny od­cień cy­ja­nu;


Tur­kus, ka­la­it – mi­ne­rał z grupy fos­fo­ra­nów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turkusik

zdrob­nie­nie od: tur­kus


Źródła:

SJP.pl

Turkusowoniebieski

nie­bie­ski o od­cie­niu tur­ku­so­wym


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nie­bie­ski o tur­ku­so­wym od­cie­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turkusowozielony

zie­lo­ny o tur­ku­so­wym od­cie­niu


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zie­lo­ny o tur­ku­so­wym od­cie­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turkusowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tur­ku­so­we; cecha tych, któ­rzy są tur­ku­so­wi


Źródła:

Wiktionary

Turkusowy

1. zro­bio­ny z tur­ku­sa, z tur­ku­sów, ozdo­bio­ny tur­ku­sa­mi;
2. ma­ją­cy kolor tur­ku­sa, nie­bie­ska­wo­zie­lo­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jubil. miner. do­ty­czą­cy tur­ku­su, wy­ko­na­ny z tur­ku­su, zwią­za­ny z tur­ku­sem, ozdo­bio­ny tur­ku­sem

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) książk. ma­ją­cy kolor nie­bie­ska­wy lub nie­bie­ska­wo­zie­lo­ny, taki jak kolor tur­ku­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turkuć

tur­kuć pod­ja­dek - ciem­no­brą­zo­wy owad z na­dro­dzi­ny świer­szczy


Źródła:

SJP.pl

Turkuśnik

tur­ku­śnik in­dyj­ski - ga­tu­nek ptaka z rzędu wró­blo­wych


Źródła:

SJP.pl

Turlanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tur­lać.


Źródła:

Wiktionary

Turlanka

po­tocz­nie: gra plan­szo­wa, w któ­rej rzuca się kost­ką


Źródła:

SJP.pl

Turlać

po­tocz­nie:
1. prze­mie­szczać coś okrą­głe­go lub wal­co­wa­te­go po ja­kiejś po­wierzch­ni; to­czyć, kulać;
2. tur­lać się:
a) o ja­kimś przed­mio­cie, zwy­kle okrą­głym: prze­mie­szczać się po ja­kiejś po­wierzch­ni, obra­ca­jąc się wokół włas­nej osi; to­czyć się, kulać się;
b) o czło­wie­ku lub zwie­rzę­ciu: prze­wra­cać się w czymś lub po czymś; ta­rzać się;
c) o po­jeź­dzie: je­chać wolno, z tru­dem;
d) o czło­wie­ku: iść po­wo­li, z wy­sił­kiem


cza­sow­nik

 (1.1) po­py­chać jakiś przed­miot, po­wo­du­jąc jego to­cze­nie się

cza­sow­nik zwrot­ny tur­lać się

 (2.1) obra­cać się prze­mie­szcza­jąc w po­zio­mie na po­dło­żu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turlej

naz­wi­sko


Tur­lej – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie piotr­kow­skim, w gmi­nie Roz­prza.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Osada skła­da­ła się z jed­ne­go go­spo­dar­stwa. Na zdję­ciach sa­te­li­tar­nych widać zarys murów ruiny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turlejewo

Tur­le­je­wo – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Ino­wroc­ław.


Źródła:

Wikipedia

Turlejski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Turli

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca wy­so­kie dźwię­ki wy­da­wa­ne przez in­stru­ment lub ptaka


Źródła:

Wiktionary

Turliban

ro­dzaj ro­ślin z rzędu szpa­ra­gow­ców; ik­sjo­li­rion


Tur­li­ban ("Ixio­li­rion") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny "Te­cop­hi­la­e­a­ce­ae" z rzędu szpa­ra­gow­ców ("Aspa­ra­ga­les"). Na­le­ży do niego pięć ga­tun­ków, wy­stę­pu­ją­cych w su­chych sied­li­skach na ob­sza­rze od Egip­tu po Azję Środ­ko­wą.

Ro­śli­ny nie mają zna­cze­nia użyt­ko­we­go. Rzad­ko tylko tur­li­ban ta­tar­ski upra­wia­ny jest jako ro­śli­na ozdob­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turlupinada

daw­niej: kiep­ski dow­cip


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bła­ze­na­da, nie­wła­ści­wy, płyt­ki żart


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turma

tiur­ma;
a) wię­zie­nie, areszt
b) wieża słu­żą­ca za wię­zie­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. wię­zie­nie, areszt

 (1.2) daw. wieża sta­no­wią­ca wię­zie­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turmalin

mi­ne­rał, bo­ro­krze­mian glinu, sodu, wap­nia, ma­gne­zu, że­la­za lub litu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turmalinowy

→ tur­ma­lin


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy tur­ma­li­nu, zro­bio­ny z tur­ma­li­nu, zwią­za­ny z tur­ma­li­nem


Patrz:turmalin

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turnau

[czy­taj: tur­nał] naz­wi­sko pol­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turner

[czy­taj: ter­ner albo tar­ner] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turnia

ska­li­sta góra o stro­mych ścia­nach i ostrym wierz­choł­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. szczyt gór­ski o ostrym wierz­choł­ku i stro­mych ścia­nach, czę­sto odo­sob­nio­ny;

 (1.2) gw-pl|Pod­ha­le,Za­gó­rze. ostry szczyt, skał­ka o bar­dzo stro­mych bądź pio­no­wych ścia­nach

 (1.3) gw-pl|Pod­ha­le. naga skała

 (1.4) gw-pl|Ga­li­cja Wschod­nia. piw­ni­ca


Tur­nia – ro­dzaj ska­li­ste­go, ostre­go szczy­tu lub skał­ki o stro­mych lub nawet pio­no­wych ścia­nach. Cha­rak­te­ry­stycz­na jest dla gór o rzeź­bie al­pej­skiej, przeksz­tał­co­nych w wy­ni­ku dzia­ła­nia lo­dow­ca, albo pow­sta­ła w ska­łach wa­pien­nych w wy­ni­ku dzia­ła­nia pro­ce­sów kra­so­wie­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turniak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Turnica

rzad­ko: tur­nia (ska­li­sta góra o stro­mych ścia­nach i ostrym wierz­choł­ku)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. ptak z ga­tun­ku nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Gran­da­la co­e­li­co­lor|trf=tak|ref=tak.


Tur­ni­ca (598 m n.p.m.) – wy­raź­ne wznie­sie­nie w po­łud­nio­wej czę­ści Po­gó­rza Prze­my­skie­go. Znaj­du­je się w pa­śmie o cha­rak­te­rze ma­sy­wu le­śne­go, po­ło­żo­nym na po­łud­nie od Ry­bo­tycz i na za­chód od Ar­ła­mo­wa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turnicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tur­ni­cą, do­ty­czą­cy Tur­ni­cy


Źródła:

Wiktionary

Turniczka

zdrob­nie­nie od: tur­nia


Tur­nicz­ka – skała w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce, w Gó­rach Sto­ło­wych, w Su­de­tach.

Skała na­le­ży do grupy pia­skow­co­wych Or­lich Skał ( Ad­ler­ste­in) po­ło­żo­nych na po­łud­nio­wej kra­wę­dzi Szczyt­ni­ka na wy­so­ko­ści 560 m n.p.m. na po­łud­nio­wy wschód od Zamku Leśna nad do­li­ną po­to­ku By­strzy­ca Dusz­nic­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turniej

1. za­wo­dy, w któ­rych bie­rze udział więk­sza licz­ba dru­żyn lub za­wod­ni­ków; też: roz­gryw­ki eli­mi­na­cyj­ne o mi­strzo­stwo
2. w śred­nio­wie­czu: za­wo­dy ry­cer­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. roz­gryw­ki lub za­wo­dy spor­to­we;

 (1.2) hist. śred­nio­wiecz­ne za­wo­dy ry­cer­skie;


Tur­niej (śr.-w.-niem. "tur­nei") – za­wo­dy, w któ­rych uczest­ni­czy wielu in­dy­wi­du­al­nych kon­ku­ren­tów albo ich ze­spo­łów. Na ogół mają cha­rak­ter ry­wa­li­za­cji eli­mi­na­cyj­nej w ubie­ga­niu się o mi­strzo­stwo, np. tur­niej po­e­tyc­ki, ry­cer­ski, wie­dzy, sza­cho­wy.

W spor­cie są to in­dy­wi­du­al­ne lub dru­ży­no­we roz­gryw­ki o mi­strzo­stwo, zwy­kle od­by­wa­ne we­dług re­gu­ły „każdy z każ­dym”, tj.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turniejowicz

uczest­nik tur­nie­ju


Źródła:

SJP.pl

Turniket

tur­ni­kiet;
1. drzwi obro­to­we;
2. na­rzę­dzie chi­rur­gicz­ne słu­żą­ce do za­ci­ska­nia tęt­nic w celu ta­mo­wa­nia krwi; ści­skacz, krę­pu­lec


Źródła:

SJP.pl

Turnikiet

tur­ni­ket;
1. drzwi obro­to­we;
2. na­rzę­dzie chi­rur­gicz­ne słu­żą­ce do za­ci­ska­nia tęt­nic w celu ta­mo­wa­nia krwi; ści­skacz, krę­pu­lec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) drzwi obro­to­we

 (1.2) bram­ka obro­to­wa ze skrzy­dła­mi obra­ca­ją­cy­mi się wokół jed­nej osi, słu­żą­ca do ogra­ni­cze­nia licz­by osób prze­cho­dzą­cej przez nią jed­no­cze­śnie; ko­ło­wrót


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turniowate

o ce­chach tur­nio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Tur­nio­wa­te ("Thur­nia­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin jed­no­li­ścien­nych z rzędu wiech­li­now­ców. Na­le­żą tu tylko 2 ro­dza­je z 4 ga­tun­ka­mi wy­stę­pu­ją­cy­mi na nie­wiel­kim ob­sza­rze w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej (Wy­ży­na Gu­jań­ska i przy­le­głe frag­men­ty Ama­zo­nii) oraz na po­łud­nio­wych krań­cach Afry­ki. Ro­śli­ny z wy­pro­sto­wa­ną bulwą ko­rze­nio­wą lub zgru­bia­łą, kan­cia­stą ło­dy­gą. Li­ście cha­rak­te­ry­stycz­ne jak na przed­sta­wi­cie­li wiech­li­now­ców – ząb­ko­wa­ne wzdłuż brze­gu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turniowaty

o ce­chach tur­nio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Turniowy

→ tur­nia


Patrz:turnia

Źródła:

SJP.pl

Turnips

rzepa o cha­rak­te­ry­stycz­nym wy­dłu­żo­nym ko­rze­niu


Źródła:

SJP.pl

Turniura

1. pod­kład ze sztyw­nych fal­ban pod­trzy­mu­ją­cy dra­pe­rie i tren;
2. su­knia o takim pod­kła­dzie


Tur­niu­ra, "tiur­niu­ra, cul de Paris" (fr. "to­ur­nu­re") – sto­so­wa­ny głów­nie w dru­giej po­ło­wie XIX wieku ele­ment sukni, pod­kre­śla­ją­cy tył bio­der i na­da­ją­cy ko­bie­cej syl­wet­ce kształt li­te­ry S.

Ko­pu­la­sty kształt spód­ni­cy za­czął zmie­niać się w po­ło­wie lat 60.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turniurowy

przy­miot­nik od: tur­niu­ra


Źródła:

SJP.pl

Turno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Turnszuły

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. te­ni­sów­ki


Źródła:

Wiktionary

Turntablism

[czy­taj: tern­tej­blizm] po­słu­gi­wa­nie się gra­mo­fo­nem po­przez two­rze­nie skre­czów i be­a­tów na pły­cie wi­ny­lo­wej


Źródła:

SJP.pl

Turntablista

[czy­taj: tern­tej­bli­sta] osoba po­słu­gu­ją­ca się gra­mo­fo­nem po­przez two­rze­nie scrat­chy i be­a­tów na pły­cie wi­ny­lo­wej


Źródła:

SJP.pl

Turntablistka

→ turn­ta­bli­sta


Patrz:turntablista

Źródła:

SJP.pl

Turntablizm

1. kie­ru­nek mu­zycz­ny trak­tu­ją­cy gra­mo­fon jako peł­no­praw­ny in­stru­ment;
2. sztu­ka po­słu­gi­wa­nia się gra­mo­fo­nem po­przez two­rze­nie scrat­chy i be­a­tów na pły­cie wi­ny­lo­wej


Turn­ta­blizm (ang. "Turn­ta­blism") – forma po­słu­gi­wa­nia się gra­mo­fo­nem po­przez two­rze­nie scrat­chy i beat jug­glin­gów (tech­ni­ka żon­gler­ki be­a­tem) na pły­cie wi­ny­lo­wej. Osoba zaj­mu­ją­ca się turn­ta­bliz­mem to turn­ta­bli­sta.

Turn­ta­blizm wy­wo­dzi się bez­poś­red­nio z kul­tu­ry hip-ho­po­wej i jest jed­nym z jej czte­rech pod­sta­wo­wych ele­men­tów (po­zo­sta­łe to: rap, bre­ak­dan­ce, graf­fi­ti).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turnus

1. czas trwa­nia jed­nej tury wcza­sów, ko­lo­nii, obozu, kursu itp.;
2. grupa osób uczest­ni­czą­ca w ta­kiej turze


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) grupa osób uczest­ni­czą­ca w tur­nu­sie


Tur­nus – po­stać w mi­to­lo­gii grec­kiej i rzym­skiej, wład­ca Ru­tu­lów.

La­wi­nia zo­sta­ła mu obie­ca­na przez matkę, ale oj­ciec miał wobec niej inne za­mia­ry i dał rękę córki Ene­a­szo­wi. Wobec tego Tur­nus ze­brał woj­sko, by ode­przeć Ene­a­sza. Gdy bitwa przy­bra­ła nie­po­myśl­ny bieg dla Ru­tu­lów, Tur­nus wyz­wał Ene­a­sza na po­je­dy­nek, w któ­rym zo­stał przez niego za­bi­ty.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turo

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: tura


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Turobin

mia­sto w Pol­sce


Tu­ro­bin – mia­sto w Pol­sce, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bił­go­raj­skim, w miej­sko-wiej­skiej gmi­nie Tu­ro­bin. Leży w za­chod­niej czę­ści Pa­do­łu Za­moj­skie­go nad Porem. Jest sie­dzi­bą pa­ra­fii św. Do­mi­ni­ka w Tu­ro­bi­nie oraz oś­rod­kiem usłu­go­wym dla oko­licz­nych te­re­nów wiej­skich.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turobinianin

miesz­ka­niec Tu­ro­bi­na (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Turobinianka

miesz­kan­ka Tu­ro­bi­na (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Turobiński

przy­miot­nik od: Tu­ro­bin


Źródła:

SJP.pl

Turobowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Turobów

Tu­ro­bów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie Czer­nie­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Turodzic

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. czło­wiek uro­dzo­ny w danym miej­scu


Źródła:

Wiktionary

Turon

środ­ko­we pię­tro epoki kredy gór­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. drugi wiek póź­nej kredy, trwa­ją­cy 93,5 – 89,3 mi­lio­nów lat temu;


Turon (ang. "Tu­ro­nian")

Stra­to­typ dol­nej gra­ni­cy tu­ro­nu znaj­du­je się w prze­ko­pie ko­le­jo­wym przy za­po­rze na rzece Ar­kan­sas koło Pu­e­blo (Ko­lo­ra­do, USA). Gra­ni­ca opar­ta jest na pier­wszym po­ja­wie­niu się amo­ni­ta "Wa­ti­no­ce­ras de­vo­nen­se" Wright et Ken­ne­dy, 1981.

Nazwa po­cho­dzi od pro­win­cji Tu­re­nia we Fran­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turoneński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zob. tu­roń­ski.


Źródła:

Wiktionary

Turoniek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gwara. zdrobn. od turoń


Źródła:

Wiktionary

Turosieński

przy­miot­nik od: Tu­rośń Ko­ściel­na


Źródła:

SJP.pl

Turoski

przy­miot­nik od: Tu­rośl


Źródła:

SJP.pl

Turostowo

Tu­ro­sto­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, w gmi­nie Kisz­ko­wo.

W la­tach 1954–1958 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Tu­ro­sto­wo, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Kisz­ko­wo. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Turostówko

Tu­ro­stów­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, w gmi­nie Kisz­ko­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Turoszowianin

miesz­ka­niec Tu­ro­szo­wa


Źródła:

SJP.pl

Turoszowianka

miesz­kan­ka Tu­ro­szo­wa


Źródła:

SJP.pl

Turoszowski

przy­miot­nik od: Tu­ro­szów


Źródła:

SJP.pl

Turoszów

dziel­ni­ca Bo­ga­ty­ni


Tu­ro­szów (do 1945 Türchau, Der­chow) – dziel­ni­ca Bo­ga­ty­ni (od 1973) w Kot­li­nie Tu­ro­szow­skiej (wo­je­wództ­wo dol­no­ślą­skie); nie­wiel­ka osada i sta­cja ko­le­jo­wa Tu­ro­szów.

Oś­ro­dek prze­my­sło­wy na ob­sza­rze Tu­ro­szow­skie­go Za­głę­bia Węgla Bru­nat­ne­go; kom­bi­nat gór­ni­czo-ener­ge­tycz­ny Turów obej­mu­ją­cy 2 ko­pal­nie od­kryw­ko­we i drugą co do wiel­ko­ści w Pol­sce elek­trow­nię ciepl­ną Turów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tu­ro­wa

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Tu­ro­wa, uro­dzo­na w Tu­ro­wie


Źródła:

Wiktionary

Turowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tu­ro­wa

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Tu­ro­wa, uro­dzo­na w Tu­ro­wa


Źródła:

Wiktionary

Turowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Turowicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turowiec

czło­nek TUR-u (To­wa­rzy­stwa Uni­wer­sy­te­tu Ro­bot­ni­cze­go); TUR-owiec


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turowo

→ tura, np. gra tu­ro­wa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turowość

→ tu­ro­wy


Patrz:turowy

Źródła:

SJP.pl

Turowski

→ TUR; TUR-owski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Tu­ro­wa, zwią­za­ny z Tu­ro­wem


Tu­row­ski (forma żeń­ska: Tu­row­ska; licz­ba mnoga: Tu­row­scy) – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ło je 5565 osób.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turowy

→ tura, np. gra tu­ro­wa


Tu­ro­wy – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ple­szew­skim, w gmi­nie Ple­szew.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turoń

ko­lęd­nik prze­bra­ny za ro­ga­te zwie­rzę; kła­pacz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) lud. po­stać ro­ga­te­go zwie­rzę­cia od­gry­wa­na pod­czas lu­do­wych obrzę­dów bo­żo­na­ro­dze­nio­wych;

 (1.2) lud. lu­do­wy rek­wi­zyt ko­lę­do­wy w po­sta­ci kła­pią­ce­go py­skiem łba


Turoń – masz­ka­ra przed­sta­wia­ją­ca ro­ga­te, czar­ne i wło­cha­te zwie­rzę z kła­pią­cą pa­szczą, wy­stę­pu­ją­ce w wi­do­wi­skach obrzę­do­wych ludu pol­skie­go w okre­sie od Bo­że­go Na­ro­dze­nia do Wiel­ka­no­cy.

Osoba od­gry­wa­ją­ca tu­ro­nia przy­kry­wa­ła się derką, płach­tą lub skórą ba­ra­nią, przed sobą trzy­ma­jąc za­mon­to­wa­ny na dłu­gim pa­ty­ku drew­nia­ny łeb byka z kła­pią­cą szczę­ką, ro­ga­mi (cza­sem praw­dzi­wy­mi – byd­lę­cy­mi, kiedy in­dziej drew­nia­ny­mi), obi­tym skórą kró­li­ka lub in­ne­go zwie­rzę­cia(np. ba­ra­ni ko­żuch).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turoński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tours, do­ty­czą­cy Tours

 (1.2) geol. zwią­za­ny z tu­ro­nem, do­ty­czą­cy tu­ro­nu


Źródła:

Wiktionary

Turośl

nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turpista

przed­sta­wi­ciel tur­piz­mu


Źródła:

SJP.pl

Turpistka

przed­sta­wi­ciel­ka, zwo­len­nicz­ka tur­piz­mu


Źródła:

SJP.pl

Turpistyczny

do­ty­czą­cy tur­piz­mu, tur­pi­stów


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do tur­piz­mu albo tur­pi­sty; ma­ją­cy wy­wo­łać odra­zę, od­czu­cie brzy­do­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turpizm

za­bieg li­te­rac­ki po­le­ga­ją­cy na wpro­wa­dze­niu do ut­wo­ru ele­men­tów brzy­do­ty w celu wy­wo­ła­nia szoku este­tycz­ne­go; kult brzy­do­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. szt. za­bieg po­le­ga­ją­cy na wpro­wa­dze­niu do ut­wo­ru ele­men­tów brzy­do­ty w celu wy­wo­ła­nia szoku este­tycz­ne­go;


Tur­pizm ( tur­pis „brzyd­ki”) – za­bieg li­te­rac­ki po­le­ga­ją­cy na wpro­wa­dze­niu do ut­wo­ru ele­men­tów brzy­do­ty w celu wy­wo­ła­nia szoku este­tycz­ne­go. Ten­den­cja wy­stę­pu­ją­ca w niek­tó­rych kie­run­kach po­e­tyc­kich 2. po­ło­wy XX wieku, któ­rej cechą jest an­ty­e­ste­tyzm i swo­i­sty kult brzy­do­ty.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turski

naz­wi­sko


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. tu­rec­ki


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tursko

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Turuchan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim, lewy do­pływ Je­ni­se­ju;


Tu­ru­chan ( Турухан) – rzeka w Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim, lewy do­pływ Je­ni­se­ju.

Dłu­gość rzeki wy­no­si 639 km. Po­wierzch­nia do­rze­cza obej­mu­je 35 800 km². Bie­rze po­czą­tek ze źró­dła na Ni­zi­nie Za­chod­nio­sy­be­ryj­skiej i jest za­si­la­na głów­nie przez opady de­szczu i śnie­gu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Turyla

na­czy­nie do prze­cho­wy­wa­nia i tran­spor­tu sub­stan­cji żrą­cych


Źródła:

SJP.pl

Turyn

mia­sto we Wło­szech


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­no-za­chod­nich Wło­szech nad rzeką Pad; sto­li­ca Pie­mon­tu;

 (1.2) geogr. adm. pro­win­cja we Wło­szech z oś­rod­kiem ad­mi­ni­stra­cyj­nym w Tu­ry­nie (1.1);


Turyn ( To­ri­no) – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­nich Wło­szech, przy uj­ściu rzeki Dora Ri­pa­ria do rzeki Pad, na przed­gó­rzu Alp Za­chod­nich. Jest sto­li­cą re­gio­nu Pie­mont. Pa­tro­nem mia­sta jest św. Jan Chrzci­ciel (jego świę­to ob­cho­dzo­ne 24 czerw­ca).

Turyn jest naj­waż­niej­szym po Me­dio­la­nie oś­rod­kiem go­spo­dar­czo-kul­tu­ral­nym pół­noc­nych Włoch.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turyngeński

→ Tu­ryn­gia (kra­i­na hi­sto­rycz­na i kraj związ­ko­wy w Niem­czech); tu­ryń­ski, tu­ryn­gij­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tu­ryn­gią, do­ty­czą­cy Tu­ryn­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turyngia

1. kraj związ­ko­wy w Niem­czech;
2. dawna nie­miec­ka kra­i­na hi­sto­rycz­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) adm. geogr. kraj związ­ko­wy w Re­pu­bli­ce Fe­de­ral­nej Nie­miec ze sto­li­cą w Er­fur­cie;

 (1.2) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na w środ­ko­wych Niem­czech


Tu­ryn­gia ( Fre­i­sta­at Thüringen – Wolny Kraj Tu­ryn­gia) – jeden z 16 kra­jów związ­ko­wych Nie­miec. Sto­li­cą oraz naj­więk­szym mia­stem jest Er­furt.

Ob­szar Tu­ryn­gii w la­tach 1949–1990 wcho­dził w skład Nie­miec­kiej Re­pu­bli­ki De­mo­kra­tycz­nej. Zo­sta­ła odt­wo­rzo­na jako kraj związ­ko­wy w 1990 roku po zjed­no­cze­niu Nie­miec.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turyngijka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tu­ryn­gii


Źródła:

Wiktionary

Turyngijski

→ Tu­ryn­gia (kra­i­na hi­sto­rycz­na i kraj związ­ko­wy w Niem­czech); tu­ryń­ski, tu­ryn­geń­ski


Źródła:

SJP.pl

Turyngit

mi­ne­rał z grupy chlo­ry­tów, gli­no­krze­mian że­la­za


Tu­ryn­git – zło­żo­ny mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów że­la­za, ma­gne­zu i glinu, z grupy chlo­ry­tów że­la­zi­stych. Od­mia­na sza­mo­zy­tu.

Nazwa mi­ne­ra­łu wiąże się z nie­miec­ką Tu­ryn­gią, w któ­rej mi­ne­rał ten od­kry­to i tam­tej­sze okazy po raz pier­wszy opi­sa­no.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turyngski

1. ja­rząb tu­ryng­ski - ga­tu­nek ja­rzę­bu z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych, drze­wo ozdob­ne do­ra­sta­ją­ce do około 5 me­trów wy­so­ko­ści o zwar­tej, po­cząt­ko­wo stoż­ko­wa­tej, na­stęp­nie ja­jo­wa­tej ko­ro­nie;
2. dawny przy­miot­nik od: Tu­ryn­gia; tu­ryn­geń­ski, tu­ryń­ski


Źródła:

SJP.pl

Turynka

miesz­kan­ka Tu­ry­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tu­ry­nu


Tu­ryn­ka (ukr. Туринка) – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie lwow­skim, w re­jo­nie lwow­skim (wcze­śniej w re­jo­nie żół­kiew­skim).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turyst.

skrót od: tu­ry­sty­ka


Źródła:

SJP.pl

Turysta

osoba upra­wia­ją­ca tu­ry­sty­kę, wę­dru­ją­ca, zwła­szcza pie­szo; wę­dro­wiec, po­dróż­nik, pie­chur, wę­drow­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba upra­wia­ją­ca tu­ry­sty­kę


Tu­ry­sta – osoba, która po­dró­żu­je do innej miej­sco­wo­ści poza swoim sta­łym miej­scem po­by­tu na okres nie­prze­kra­cza­ją­cy 12

mie­się­cy, dla któ­rej celem po­dró­ży nie jest pod­ję­cie sta­łej pracy w od­wie­dza­nej miej­sco­wo­ści i która ko­rzy­sta z noc­le­gu przy­najm­niej przez jedną noc.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turystka

→ tu­ry­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która po­dró­żu­je dla przy­jem­no­ści


Patrz:turysta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turystyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tu­ry­stycz­ne


Źródła:

Wiktionary

Turystyczny

→ tu­ry­sty­ka


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tu­ry­sty­ką lub tu­ry­sta­mi


Patrz:turystyka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turystyfikacja

śro­do­wi­sko­wo: zmia­ny w sfe­rze pu­blicz­nej spo­wo­do­wa­ne po­trze­ba­mi tu­ry­stów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) neol. urb. tu­ryst. pro­ces, w któ­rym prze­strzeń (naj­czę­ściej miej­ska) zo­sta­je sil­nie pod­po­rząd­ko­wa­na po­trze­bom tu­ry­stów, co pro­wa­dzi do zmian spo­łecz­nych, eko­no­micz­nych i kul­tu­ro­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turystyk

śro­do­wi­sko­wo: mo­to­cykl tu­ry­stycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. mot. mo­to­cykl tu­ry­stycz­ny, zwy­kle wy­po­sa­żo­ny w wy­god­ne sie­dze­nie, duże owiew­ki i szyby, po­jem­ny bak oraz kon­struk­cję umoż­li­wia­ją­cą jazdę w po­sta­wie wy­pro­sto­wa­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turystyka

śro­do­wi­sko­wo: mo­to­cykl tu­ry­stycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­ja­zdy poza miej­sce za­miesz­ka­nia w ce­lach kra­joz­naw­czych lub wy­po­czyn­ko­wych;

 (1.2) przen. wy­ja­zdy poza miej­sce za­miesz­ka­nia w ce­lach nie zwią­za­nych z wy­po­czyn­kiem


Tu­ry­sty­ka – zja­wi­sko prze­strzen­nej ruch­li­wo­ści ludzi, które zwią­za­ne jest z do­bro­wol­ną zmia­ną miej­sca po­by­tu, śro­do­wi­ska i rytmu życia. Obej­mu­je ca­łoksz­tałt sto­sun­ków i zja­wisk zwią­za­nych z ru­chem tu­ry­stycz­nym. Naj­czę­ściej spo­ty­ka­ną de­fi­ni­cją tu­ry­sty­ki są na­stę­pu­ją­ce słowa: „Tu­ry­sty­ka obej­mu­je ogół czyn­no­ści osób, które po­dró­żu­ją i prze­by­wa­ją w ce­lach wy­po­czyn­ko­wych, służ­bo­wych lub in­nych nie dłu­żej niż rok bez przer­wy poza swoim co­dzien­nym oto­cze­niem”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turyt

ro­dzaj be­to­nu au­to­kla­wi­zo­wa­ne­go o jed­no­rod­nej struk­tu­rze mi­kro­po­ro­wa­tej; mi­kro­po­ryt


Źródła:

SJP.pl

Turyzm

ogół za­gad­nień zwią­za­nych z tu­ry­sty­ką


Źródła:

SJP.pl

Turyńczyk

miesz­ka­niec Tu­ry­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tu­ry­nu lub męż­czyz­na po­cho­dzą­cy z Tu­ry­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turyński

1. → Turyn (mia­sto we Wło­szech);
2. → Tu­ryn­gia (kra­i­na hi­sto­rycz­na i kraj związ­ko­wy w Niem­czech); tu­ryn­geń­ski, tu­ryn­gij­ski


przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Tu­ry­nu, zwią­za­ny z Tu­ry­nem, wy­wo­dzą­cy się z Tu­ry­nu

 (1.2) zwią­za­ny z Tu­ryn­gią, do­ty­czą­cy Tu­ryn­gii, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Tu­ryn­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turznica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Turzno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Turzy

przy­miot­nik od tur


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy, od­no­szą­cy się do tura

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do tura


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Turzyca

1. ro­śli­na o trój­gra­nia­stych ło­dy­gach, po­dob­na do trawy;
2. sa­mi­ca tura;
3. sierść za­ją­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Carex|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ci­bo­ro­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dzi­ny tu­rzy­ca (1.1)

 (1.3) zool. sa­mi­ca tura le­śne­go

 (1.4) łow. za­ję­cza lub kró­li­cza sierść


Tu­rzy­ca ("Carex" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ci­bo­ro­wa­tych (tu­rzy­co­wa­tych). Obej­mu­je ok. 2000 ga­tun­ków (w sze­ro­kim uję­ciu, z włą­cze­niem kil­ku­dzie­się­ciu ga­tun­ków z in­nych ro­dza­jów tra­dy­cyj­nie wy­róż­nia­nych w ple­mie­niu "Ca­ri­ce­ae"). Spo­ty­ka­ne są one na całym świe­cie, ale naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ne są w stre­fie kli­ma­tów umiar­ko­wa­nych. W Pol­sce wy­stę­pu­je ok. 100 ga­tun­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Turzycowate

ro­dzi­na bylin o cha­rak­te­ry­stycz­nych tra­wia­stych li­ściach, obec­nie ci­bo­ro­wa­te


Źródła:

SJP.pl

Turzycowaty

o ce­chach tu­rzy­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Turzycowce

rząd ro­ślin z klasy jed­no­li­ścien­nych; ci­bo­row­ce


Źródła:

SJP.pl

Turzycowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin z klasy jed­no­li­ścien­nych; ci­bo­ro­wiec


Źródła:

SJP.pl

Turzycowisko

zbio­ro­wi­sko ro­ślin­ne zdo­mi­no­wa­ne przez tu­rzy­ce


Tu­rzy­co­wi­sko – zbio­ro­wi­sko ro­ślin­ne zdo­mi­no­wa­ne przez tu­rzy­ce.

Tu­rzy­ce mają zróż­ni­co­wa­ne wy­ma­ga­nia sied­li­sko­we, choć zwy­kle zwią­za­ne są z mo­kra­dła­mi, w związ­ku z czym ze­spo­ły ro­ślin­ne two­rzą­ce tu­rzy­co­wi­ska za­li­cza­ne są do syn­tak­so­nów z róż­nych klas ro­ślin­no­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Turzyn

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Turzynek

Tu­rzy­nek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie alek­san­drow­skim, w gmi­nie Ra­cią­żek.


Źródła:

Wikipedia

Turzyniec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Turzynów

Tu­rzy­nów – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie kol­skim, w gmi­nie Cho­dów.

Wieś szla­chec­ka "Tu­rzy­no­wo" po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie łę­czyc­kim wo­je­wództ­wa łę­czyc­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Turzyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Turów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. to­po­nim, nazwa kilku wsi, osad i przy­siół­ków wsi w Pol­sce;

 (1.2) geogr. mia­sto na Bia­ło­ru­si;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Turówka

1. gra wideo, w któ­rej gra­cze po­dej­mu­ją dzia­ła­nia w usta­lo­nej ko­lej­no­ści; gra tu­ro­wa;
2. ro­śli­na z ro­dzi­ny traw


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tus

skró­to­wiec

 (1.1) = Tre­ning Umie­jęt­no­ści Spo­łecz­nych


Tus (per. طوس, st.gr. Σούσια, "So­u­sia") – sta­ro­żyt­ne mia­sto w pół­noc­no-wschod­nim Ira­nie w osta­nie Cho­ra­san-e Ra­za­wi, znaj­du­je się w po­bli­żu Mesz­he­du.

W 330 roku p.n.e. zo­sta­ło zdo­by­te przez Alek­san­dra Ma­ce­doń­skie­go. Od czasu pod­bo­ju is­lam­skie­go, mia­sto sta­no­wi­ło ważny oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny i kul­tu­ral­ny.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tusia

zdrob­nie­nie od: Marta (imię żeń­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż., zdrob­nia­ła, po­u­fa­ła forma imie­nia Marta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tusiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tusiński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tusk

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tuskobus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) neol. au­to­bus wy­bor­czy wy­ko­rzy­sty­wa­ny w kam­pa­niach pol­skie­go po­li­ty­ka Do­nal­da Tuska


Źródła:

Wiktionary

Tuskofobia

po­tocz­nie: nie­chęć lub wro­gość wobec Do­nal­da Tuska


Źródła:

SJP.pl

Tuskoid

obraź­li­wie: zwo­len­nik Do­nal­da Tuska


Źródła:

SJP.pl

Tuskowiec

po­tocz­nie: zwo­len­nik Do­nal­da Tuska


Źródła:

SJP.pl

Tuskulański

przy­miot­nik od: Tu­sku­lum


Źródła:

SJP.pl

Tuskulum

mia­stecz­ko w La­cjum na zbo­czu Gór Al­bań­skich, od 496 r. p.n.e. mu­ni­cy­pium rzym­skie


Na tę stro­nę wska­zu­je „Tu­scu­lum”. Zo­bacz też: mia­sto w USA: Tu­scu­lum.

Tu­sku­lum ( Tu­sco­lo, Tu­scu­lum) – dawna miej­sco­wość w środ­ko­wych Wło­szech, w re­jo­nie La­cjum, po­ło­żo­na 5 ki­lo­me­trów od Rzymu.

Za­ło­żo­ne w sta­ro­żyt­no­ści przez La­ty­nów, zo­sta­ło pod­bi­te przez Rzy­mian.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tussa

su­ro­we włó­kno jed­wab­ne, otrzy­my­wa­ne z ko­ko­nów jed­wab­ni­ka dę­bo­we­go; tus­sah, tus­sor


Źródła:

SJP.pl

Tussah

su­ro­we włó­kno jed­wab­ne, otrzy­my­wa­ne z ko­ko­nów jed­wab­ni­ka dę­bo­we­go; tussa, tus­sor


Źródła:

SJP.pl

Tussipect

[czy­taj: tuss-ipekt] nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­kasz­lo­we­go i wykrz­tu­śne­go, za­wie­ra­ją­ce­go wy­ciąg z ty­mian­ku, efe­dry­nę i sa­po­ni­nę


Źródła:

SJP.pl

Tussor

motyl za­li­cza­ny do ro­dzi­ny pa­wi­co­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy na ob­sza­rze Chin


Źródła:

SJP.pl

Tussowy

przy­miot­nik od: tussa (su­ro­we włó­kno jed­wab­ne)


Źródła:

SJP.pl

Tuste

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. sma­lec


Źródła:

Wiktionary

Tusz

1. ro­dzaj wod­nej farby pig­men­to­wej;
2. ry­su­nek, ma­lo­wi­dło wy­ko­na­ne tą farbą;
3. kos­me­tyk do ma­lo­wa­nia rzęs; ma­sca­ra;
4. fan­fa­ra wy­ko­ny­wa­na przez or­kie­strę na wiwat;
5. w szer­mier­ce: tra­fie­nie prze­ciw­ni­ka;
6. prysz­nic; na­trysk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farba wodna uży­wa­na zwy­kle do na­peł­nia­nia wkła­dów w dłu­go­pi­sach;

 (1.2) ilu­stra­cja wy­ko­na­na tu­szem (1.1)

 (1.3) barw­nik do rzęs;

 (1.4) ką­piel z wy­ko­rzy­sta­niem prysz­ni­ca

 (1.5) fan­fa­ra

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lm. od: tusza

forma cza­sow­ni­ka.

 (3.1) 2. os. lp. rozk. od: tu­szyć


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tusza

1. wy­pa­tro­szo­ne zwie­rzę; także od­gło­wio­na, wy­pa­tro­szo­na ryba
2. po­stać oty­łe­go czło­wie­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. kor­pus zwie­rzę­cia rzeź­ne­go po spra­wie­niu

 (1.2) oty­łość


Tusza (rów­nież tusza mięs­na, tusza zwie­rząt) – oz­na­cza cały kor­pus ubi­te­go zwie­rzę­cia po wy­pa­tro­sze­niu.

W ło­wiect­wie to upo­lo­wa­na zwie­rzy­na gruba po wstęp­nej obrób­ce po­u­bo­jo­wej.

W obro­cie hand­lo­wym w po­sta­ci ca­łych tusz do­stęp­na jest cie­lę­ci­na i ba­ra­ni­na, pół­tusz – wie­przo­wi­na, a wo­ło­wi­na naj­czę­ściej w po­sta­ci ćwierć­tusz.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tuszel

tu­szel ma­ko­wiec - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Tuszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tu­szyć.


Źródła:

Wiktionary

Tuszetia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­no-wschod­niej Gruz­ji;


Tu­sze­tia (gruz. თუშეთი, "Tu­sze­ti") – re­gion hi­sto­rycz­ny w pół­noc­no-wschod­niej Gruz­ji.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tuszka

1. ubita sztu­ka dro­biu lub kró­li­ka, za­ją­ca po wstęp­nej obrób­ce;
2. od­gło­wio­na i wy­pa­tro­szo­na ryba; tusza;
3. zdrob­nie­nie od: tusza


Źródła:

SJP.pl

Tuszkowo

Tusz­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie sę­po­leń­skim, w gmi­nie Sośno.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 175 miesz­kań­ców. Jest dwu­na­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Sośno.


Źródła:

Wikipedia

Tuszonka

po­tocz­nie:
1. tłu­sta kon­ser­wa wie­przo­wa, po­pu­lar­na pod­czas II wojny świa­to­wej;
2. por­cja lub opa­ko­wa­nie ta­kiej kon­ser­wy


Tu­szon­ka (ros. Тушёное мясо, "Tu­szo­no­je miaso" (pol. Mięso du­szo­ne)) – kon­ser­wa mięs­na ze ste­ry­li­zo­wa­ne­go wie­przo­we­go, lub wo­ło­we­go mięsa du­szo­ne­go we włas­nym sosie, która sta­no­wi­ła pod­sta­wo­wą rację żyw­no­ścio­wą żoł­nie­rzy Armii Czer­wo­nej w cza­sie II wojny świa­to­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tuszować

1. ukry­wać nie­do­cią­gnię­cia, wy­stęp­ki, spra­wy; ma­sko­wać, kryć;
2. czy­nić nie­wi­docz­nym lub trud­nym do za­u­wa­że­nia; ma­sko­wać;
3. po­kry­wać kos­me­ty­kiem do bar­wie­nia rzęs i brwi;
4. po­kry­wać pig­men­to­wą farbą wodną


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­tu­szo­wać)

 (1.1) ry­so­wać tu­szem

 (1.2) przy­kry­wać nie­do­sko­na­łość

 (1.3) ukry­wać ja­kieś fakty w oba­wie przed skan­da­lem, kom­pro­mi­ta­cją lub re­per­ku­sja­mi

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­tu­szo­wać)

 (2.1) ma­lo­wać rzęsy tu­szem do rzęs


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuszowski

przy­miot­nik od: Tu­szów, Tu­szów Mały, Tu­szów Na­ro­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Tuszowy

→ tusz, → tusza


Patrz:tusz, → tusza

Źródła:

SJP.pl

Tuszyn

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce w wo­je­wództ­wie łódz­kim;


Tu­szyn – mia­sto w cen­tral­nej Pol­sce w woj. łódz­kim, w pow. łódz­kim wschod­nim, w gmi­nie Tu­szyn, od­da­lo­ne od po­łud­nio­wych gra­nic Łodzi o 15 ki­lo­me­trów. Po­ło­żo­ne jest przy au­to­stra­dzie A1 oraz dro­dze DK 91. Tu­szyn po­ło­żo­ny jest w daw­nej ziemi sie­radz­kiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tuszynianin

miesz­ka­niec Tu­szy­na (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Tuszynianka

miesz­kan­ka Tu­szy­na (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Tuszyć

daw­niej: spo­dzie­wać się, mieć na­dzie­ję, li­czyć na coś


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. spo­dzie­wać się cze­goś, są­dzić

 (1.2) reg. go­to­wać, przy­go­to­wy­wać je­dze­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuszyński

przy­miot­nik od: Tu­szyn


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tu­szy­nem, do­ty­czą­cy Tu­szy­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuszów

1. ro­dzaj wod­nej farby pig­men­to­wej;
2. ry­su­nek, ma­lo­wi­dło wy­ko­na­ne tą farbą;
3. kos­me­tyk do ma­lo­wa­nia rzęs; ma­sca­ra;
4. fan­fa­ra wy­ko­ny­wa­na przez or­kie­strę na wiwat;
5. w szer­mier­ce: tra­fie­nie prze­ciw­ni­ka;
6. prysz­nic; na­trysk


Tu­szów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie lu­bel­skim, w gmi­nie Ja­błon­na i pa­ra­fii rzym­sko­ka­to­lic­kiej w By­chaw­ce.

Wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie lu­bel­skim wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tut.

skrót od: tu­tej­szy


skrót

 (1.1) = urz. tu­tej­szy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuta

przy­rząd wiert­ni­czy w kształ­cie dzwo­nu o nag­win­to­wa­nym wnę­trzu, służy do wy­do­by­wa­nia ur­wa­nych na­rzę­dzi wiert­ni­czych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tutaj

tu;
1. za­i­mek przy­słow­ny od­no­szą­cy się do miej­sca bli­skie­go, zwy­kle wska­za­ne­go w jakiś spo­sób przez roz­mów­cę (np. Tutaj jest moja szko­ła.);
2. za­i­mek przy­słow­ny od­no­szą­cy się do miej­sca po­strze­ga­ne­go jako bli­skie (np. Pod­biegł do drze­wa i tutaj upadł na zie­mię.);
3. za­i­mek przy­słow­ny od­no­szą­cy się do wia­do­mej, kon­kret­nej sy­tu­a­cji (np. Tutaj nie cho­dzi o mnie, ale o cie­bie.)


za­i­mek

 (1.1) …wska­zu­ją­cy na miej­sce, w któ­rym znaj­du­je się mó­wią­cy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tutak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tutanchamon

sta­ro­żyt­ny król Egip­tu; Tu­ten­cha­mon


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. jeden z fa­ra­o­nów;


Tu­tan­cha­mon, uro­dzo­ny jako Tu­tan­cha­ton (ur. ok. 1342–1339 p.n.e., zm. 1323 p.n.e.) – w la­tach 1333–1323 p.n.e. fa­ra­on XVIII dy­na­stii.

Pa­no­wa­nie Tu­tan­cha­mo­na kon­cen­tro­wa­ło się na odrzu­ce­niu mo­no­te­i­stycz­ne­go kultu boga Atona, który wpro­wa­dził Ech­na­ton, na rzecz tra­dy­cyj­ne­go egip­skie­go po­li­te­iz­mu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tutanchamonowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Tu­tan­cha­mo­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Tutej

za­i­mek

 (1.1) gw-pl|Poz­nań, Ma­zo­wsze. tutaj


Źródła:

Wiktionary

Tutejsza

po­tocz­nie: miesz­kan­ka ja­kiejś miej­sco­wo­ści; miej­sco­wa


Źródła:

SJP.pl

Tutejszy

po­tocz­nie: stały miesz­ka­niec miej­sca, w któ­rym znaj­du­je się mó­wią­cy o tej oso­bie; miej­sco­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­cho­dzą­cy z wcze­śniej wspom­nia­ne­go miej­sca (w któ­rym roz­mów­cy się znaj­du­ją)

 (1.2) do­ty­czą­cy wcze­śniej wspom­nia­ne­go miej­sca (w któ­rym roz­mów­cy się znaj­du­ją)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. stały miesz­ka­niec miej­sca, w któ­rym znaj­du­je się mó­wią­cy o tej oso­bie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tutek

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) środ. tu­to­rial


Źródła:

Wiktionary

Tutela

w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: ro­dzaj wła­dzy nad nie­doj­rza­ły­mi i ko­bie­ta­mi oraz ich ma­jąt­kiem, wy­ko­ny­wa­nej przez opie­ku­nów po­wo­ła­nych usta­wą, te­sta­men­tem lub de­kre­tem wła­dzy


Źródła:

SJP.pl

Tutenchamon

sta­ro­żyt­ny król Egip­tu; Tu­tan­cha­mon


Źródła:

SJP.pl

Tutenchamonowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Tu­ten­cha­mo­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Tutka

1. po­tocz­nie: pa­pier, liść itp. zwi­nię­ty lej­ko­wa­to, w kształ­cie stoż­ka lub rurki;
2. po­tocz­nie: opa­ko­wa­nie z tak zwi­nię­te­go pa­pie­ru;
3. po­tocz­nie: przed­miot w kształ­cie rurki;
4. prze­sta­rza­łe: rurka z bi­buł­ki do pa­pie­ro­sów; gilza, zwij­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) to­reb­ka z pa­pie­ru, za­wi­nię­te­go lej­ko­wa­to, na to­wa­ry suche i syp­kie

 (1.2) rurka

 (1.3) rurka z bi­buł­ki do pa­pie­ro­sów

 (1.4) lotn. pot. tu­po­lew


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tutkarz

1. chrząszcz z ro­dzi­ny ryj­kow­ców wy­stę­pu­ją­cy w około 1300 ga­tun­kach;
2. tut­karz cy­ga­ro­wiec - chrząszcz, szkod­nik drzew i krze­wów li­ścia­stych; zdob­nik


Źródła:

SJP.pl

Tutkarzowate

o ce­chach tut­ka­rzo­wa­tych (ro­dzi­na chrzą­szczy)


Tut­ka­rzo­wa­te (Rhyn­chi­ti­dae lub Rhyn­chi­ti­nae) – ro­dzi­na lub po­dro­dzi­na chrzą­szczy z po­drzę­du wie­lo­żer­nych i na­dro­dzi­ny ryj­kow­ców. Obej­mu­je około 800 ga­tun­ków. Larwy że­ru­ją na więd­ną­cych tkan­kach ro­ślin­nych. Sa­mi­ce skła­da­ją jaja w róż­nych czę­ściach ro­ślin; niek­tó­re zwi­ja­ją z liści tutki lub usz­ka­dza­ją owoce. Do­ro­słe chrzą­szcze mają wy­raź­ne ryjki i czę­sto są ja­skra­wo ubar­wio­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tutkarzowaty

o ce­chach tut­ka­rzo­wa­tych (ro­dzi­na chrzą­szczy)


Źródła:

SJP.pl

Tutkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tutmosis

król Egip­tu; Tot­mes


Źródła:

SJP.pl

Tutnar

1. daw­niej: bu­dow­ni­czy miej­ski;
2. daw­niej: urzęd­nik na­dzo­ru­ją­cy targi


Tut­nar – sta­ro­pol­ski urząd miej­ski ist­nie­ją­cy wy­łącz­nie w Kra­ko­wie. W XVI wieku był to niż­szy urzęd­nik miej­ski od­po­wie­dzial­ny za za­rzą­dza­nie tar­ga­mi i całym obro­tem hand­lo­wym. Spra­wo­wał na­dzór nad po­rząd­kiem na tar­go­wi­skach miej­skich i pil­no­wał, aby sprze­daw­cy prze­strze­ga­li usta­lo­nych cen urzę­do­wych. Do jego obo­wiąz­ków na­le­ża­ło rów­nież za­o­pa­try­wa­nie mia­sta w żyw­ność w trud­niej­szych okre­sach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tutonczana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, prawy do­pływ Dol­nej Tun­guz­ki;


Tu­ton­cza­na ( Тутончана) – rzeka w Rosji.

Rzeka ma 459 km dłu­go­ści oraz po­wierzch­nię do­rze­cza o wiel­ko­ści 16 800 km². Źró­dła rzeki znaj­du­ją się na Wy­ży­nie Środ­ko­wo­sy­be­ryj­skiej. Ucho­dzi do pra­we­go brze­gu Dol­nej Tun­guz­kiej.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tutor

1. [czy­taj: tiu­tor] opie­kun stu­den­tów na wyż­szych uczel­niach;
2. prze­sta­rza­le: pry­wat­ny na­u­czy­ciel, ko­re­pe­ty­tor


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) opie­kun stu­den­tów na wyż­szych uczel­niach, adiunkt kie­ru­ją­cy in­dy­wi­du­al­nie ich pracą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tutorial

1. łatwo przy­stęp­ny, in­te­rak­tyw­ny sa­mo­u­czek prze­ka­zu­ją­cy wie­dzę krok po kroku;
2. spot­ka­nie tu­to­ra z po­do­piecz­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) sa­mo­u­czek;


Tu­to­rial (z ang. „ko­re­pe­ty­cje, sa­mo­u­czek”) – me­to­da prze­ka­zy­wa­nia wie­dzy typu „krok po kroku”, poz­wa­la­ją­ca łatwo na­u­czyć się ob­słu­gi róż­nych urzą­dzeń, pro­gra­mo­wa­nia czy two­rze­nia. Tu­to­rial jest bar­dziej in­te­rak­tyw­ny i do­kład­niej­szy niż in­struk­cje, na­sta­wio­ny na naukę po­przez przy­kład. Tu­to­rial do­star­cza wszel­kich in­for­ma­cji po­trzeb­nych do wy­ko­na­nia da­ne­go za­da­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tutorialik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tu­to­rial


Źródła:

Wiktionary

Tutoring

sy­stem na­u­cza­nia, w któ­rym in­dy­wi­du­al­ny opie­kun kie­ru­je roz­wo­jem ucz­nia


Źródła:

SJP.pl

Tutoringowy

→ tu­to­ring


Patrz:tutoring

Źródła:

SJP.pl

Tutorka

→ tutor


Patrz:tutor

Źródła:

SJP.pl

Tutorski

→ tutor [czy­taj: tiu­tor­ski]


Źródła:

SJP.pl

Tutsi

[czy­taj: tuts-i]
1. lud afry­kań­ski za­miesz­ku­ją­cy głów­nie Ru­an­dę i Bu­run­di
2. przed­sta­wi­ciel tego ludu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) etn. jedna z trzech grup lud­no­ści za­miesz­ku­ją­cych Rwan­dę i Bu­run­di;


Tutsi (Wa­tus­si) – jedna z trzech grup lud­no­ści za­miesz­ku­ją­cych Rwan­dę i Bu­run­di, sta­no­wią­ca około 14% lud­no­ści tych kra­jów (po­zo­sta­łe dwie grupy to Twa i Hutu); bli­sko mi­lion osób tej grupy zo­sta­ło za­mor­do­wa­nych przez Hutu pod­czas lu­do­bój­stwa w Rwan­dzie (1994). Tutsi nie są ple­mie­niem, lecz grupą et­nicz­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tutti

1. frag­ment kon­cer­tu grany przez całą or­kie­strę bez udzia­łu so­li­sty;
2. wy­stęp wszyst­kich wy­ko­naw­ców prze­wi­dzia­nych w danym ut­wo­rze


Tutti (wł. "wszy­scy") – ter­min mu­zycz­ny wska­zu­ją­cy na udział wszyst­kich wy­ko­naw­ców w okre­ślo­nym dla da­ne­go ut­wo­ru ze­spo­le or­kie­stro­wym.

Ter­mi­nem "tutti" okre­śla się też par­tię or­kie­stry wy­ko­ny­wa­ną w trak­cie pa­u­zo­wa­nia so­li­sty w kon­cer­tach i in­nych ut­wo­rach przez­na­czo­nych dla so­li­sty i or­kie­stry.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tutu

krót­ka spód­nicz­ka ba­le­to­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) cho­re­ogr. spód­nicz­ka ba­let­ni­cy


Tutu – mia­sto na Wy­spach Dzie­wi­czych Sta­nów Zjed­no­czo­nych, na wy­spie Saint Tho­mas.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tutysta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. neol. czło­nek or­kie­stry nie bę­dą­cy so­li­stą


Źródła:

Wiktionary

Tutystka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ne­o­lo­gizm człon­ki­ni or­kie­stry nie bę­dą­ca so­list­ką


Źródła:

Wiktionary

Tuvalu

pań­stwo na Oce­a­nie Spo­koj­nym; Tu­wa­lu


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. wy­spiar­skie pań­stwo ze sto­li­cą w Va­ia­ku, po­ło­żo­ne w Oce­a­nii, na po­łud­nie od rów­ni­ka;


Tu­va­lu lub Tu­wa­lu (daw­niej: "Te­ry­to­rium Tu­va­lu", "Wyspy El­li­ce") – pań­stwo po­ło­żo­ne na Oce­a­nie Spo­koj­nym w za­chod­niej Po­li­nez­ji (na pół­noc od Fidżi), Tu­va­lu two­rzy ar­chi­pe­lag po an­giel­sku zwany Tu­va­lu Is­lands (dawne nazwy an­giel­skie to La­go­on Is­lands i El­li­ce Is­lands), po pol­sku zaś "Wy­spa­mi La­gu­no­wy­mi".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tuw

To­wa­rzy­stwo Ubez­pie­czeń Wza­jem­nych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tuwa

re­pu­bli­ka w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej


Tuwa, Re­pu­bli­ka Tuwy ( Тува lub Тыва, ; hi­sto­rycz­ne nazwy: Tannu-Tuwa, Урянхайский край – "Kraj Urian­chaj­ski") – re­pu­bli­ka au­to­no­micz­na w az­ja­tyc­kiej czę­ści Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej. Gra­ni­czy z Mon­go­lią oraz ro­syj­ski­mi jed­nost­ka­mi ad­mi­ni­stra­cyj­ny­mi: Re­pu­bli­ką Ał­ta­ju, Cha­ka­sją, Kra­jem Kras­no­jar­skim, ob­wo­dem ir­kuc­kim i Bu­ria­cją.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tuwalczyk

oby­wa­tel Tu­va­lu (pań­stwa w Oce­a­nii)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Tu­va­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuwalka

oby­wa­tel­ka Tu­va­lu (pań­stwa w Oce­a­nii)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Tu­va­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuwalnia

daw­niej: sze­ro­ki pas ma­te­ria­łu, np. ręcz­nik, obrus


Tu­wal­nia, welon na­ra­mien­ny (łac. "velum hu­me­ra­le") – szata li­tur­gicz­na uży­wa­na w obrząd­kach za­chod­nich.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tuwalski

→ Tu­wa­lu (pań­stwo w Oce­a­nii)


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Tu­va­lu

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (2.1) jęz. język po­li­ne­zyj­ski ro­dzi­my dla wysp Tu­va­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuwalu

pań­stwo na Oce­a­nie Spo­koj­nym; Tu­va­lu


rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. zob. Tu­va­lu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuwanka

miesz­kan­ka Tuwy (re­pu­bli­ki w Rosji)


Źródła:

SJP.pl

Tuwańczyk

miesz­ka­niec Tuwy (re­pu­bli­ki w Rosji)


Źródła:

SJP.pl

Tuwański

→ Tuwa (re­pu­bli­ka w Rosji)


Źródła:

SJP.pl

Tuwim

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tuwimowski

taki jak u Tu­wi­ma, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Tu­wi­ma


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy życia i twór­czo­ści Ju­lia­na Tu­wi­ma, cha­rak­te­ry­stycz­ny, ty­po­wy dla Tu­wi­ma lub jego twór­czo­ści, taki jak u Tu­wi­ma


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuwimowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Tu­wi­ma lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Tuwiniec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przed­sta­wi­ciel na­ro­du tur­kij­skie­go, za­miesz­ku­ją­ce­go Re­pu­bli­kę Tuwy, Mon­go­lię oraz Chiny


Źródła:

Wiktionary

Tuwiński

język tu­wiń­ski - jeden z ję­zy­ków urzę­do­wych Rosji


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Tuwy lub Tu­wiń­ców

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język tur­kij­ski, któ­rym po­słu­gu­ją się Tu­wiń­cy;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuwodny

o ry­bach: nie­o­pu­szcza­ją­cy swo­je­go wła­ści­we­go śro­do­wi­ska


Źródła:

SJP.pl

Tuz

1. naj­wyż­sza karta; as;
2. prze­no­śnie: osoba wpły­wo­wa, ktoś na wy­so­kim sta­no­wi­sku; zna­ko­mi­tość w ja­kiejś dzie­dzi­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba odz­na­cza­ją­ca się au­to­ry­te­tem lub zna­ko­mi­to­ścią w ja­kiejś dzie­dzi­nie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) daw. naj­wyż­sza karta w grach kar­cia­nych, od­po­wia­da­ją­ca asowi we współ­czes­nej talii


Tuz ( Tuz Gölü, czyli je­zio­ro solne) – słone je­zio­ro w środ­ko­wej Tur­cji; wy­do­by­cie soli ka­mien­nej. Po­ło­żo­ne w Ana­to­lii jest dru­gim pod wzglę­dem wiel­ko­ści je­zio­rem Tur­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tuzać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) daw. pot. szar­pać, tar­gać, tar­mo­sić, cią­gać

 (1.2) daw. pot. grzmo­cić, ło­mo­tać, bić

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny tuzać się (dk. brak)

 (2.1) daw. pot. szar­pać się, cią­gnąć się naw­za­jem, tar­gać się

 (2.2) daw. pot. bić się


Źródła:

Wiktionary

Tuziemczy

→ tu­zie­miec


Patrz:tuziemiec

Źródła:

SJP.pl

Tuziemiec

daw­niej: rdzen­ny miesz­ka­niec da­ne­go ob­sza­ru; au­toch­ton, tu­by­lec, abo­ry­gen


Źródła:

SJP.pl

Tuziemka

rdzen­na miesz­kan­ka da­ne­go ob­sza­ru; abo­ry­gen­ka, au­toch­ton­ka, tu­byl­ka, tu­byl­czy­ni


Źródła:

SJP.pl

Tuzimek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tuzin

1. dwa­na­ście sztuk;
2. po­tocz­nie: znacz­na licz­ba kogoś lub cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miar. 12 sztuk

 (1.2) przen. duża ilość cze­goś


Tuzin – inna nazwa licz­by dwa­na­ście, zwy­kle uży­wa­na w kon­tek­ście licz­by sztuk (np. tuzin jajek). Samo słowo po­cho­dzi od ła­ciń­skie­go "du­o­de­cim".

Pięć tu­zi­nów (60) to kopa, zaś dwa­na­ście tu­zi­nów (144) to gros.

Tuzin uży­wa­ny jest w nie­licz­nych kra­jach przy de­fi­nio­wa­niu ofi­cjal­nych jed­no­stek miar, np. w USA stopa liczy tuzin cali. Uży­cie 12 jako pod­sta­wy sy­ste­mu licz­bo­we­go praw­do­po­dob­nie po­cho­dzi z Me­zo­po­ta­mii (ara­mej­ski sy­stem licz­bo­wy).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tuzinek

sko­śnik tu­zi­nek - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny sko­śni­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Tuzinkowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pejor. cecha tego, co tu­zin­ko­we


Źródła:

Wiktionary

Tuzinkowy

ni­czym się nie­wy­róż­nia­ją­cy; prze­cięt­ny, po­spo­li­ty


przy­miot­nik

 (1.1) książk. ni­czym nie­wy­róż­nia­ją­cy się, taki, ja­kich jest wielu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuzinowy

→ tuzin


Patrz:tuzin

Źródła:

SJP.pl

Tuziny

1. dwa­na­ście sztuk;
2. po­tocz­nie: znacz­na licz­ba kogoś lub cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Tuł

daw­niej: koł­czan


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. ro­zbój­nik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) stpol. koł­czan


Tuł (621 m n.p.m.) – nie­wy­so­ki szczyt na Po­gó­rzu Cie­szyń­skim w wo­do­dzia­le Wisły i Odry, na wschód od Lesz­nej Gór­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tuła

tułać się: szwen­dać się, błą­kać się, cho­dzić bez celu, prze­no­sić się z miej­sca na miej­sce z po­wo­du braku włas­ne­go domu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji, nad Upą, sto­li­ca ob­wo­du tul­skie­go;


Tuła ( Ту́ла) – mia­sto w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji, nad Upą, w pod­mo­skiew­skim za­głę­biu wę­glo­wym, około 461 tys. miesz­kań­ców (2024).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tułacki

prze­sta­rza­le: tu­ła­czy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. zwią­za­ny z tu­łact­wem, do­ty­czą­cy tu­łact­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tułacko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób tu­ła­czy


Źródła:

Wiktionary

Tułackość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. cecha tego, co tu­ła­cze; tu­łac­ki cha­rak­ter cze­goś


Źródła:

Wiktionary

Tułactwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) życie po­le­ga­ją­ce na cią­głej zmia­nie miej­sca


Źródła:

Wiktionary

Tułacz

1. czło­wiek nie­ma­ją­cy sta­łe­go miej­sca za­miesz­ka­nia, włas­ne­go domu, schro­nie­nia, tu­ła­ją­cy się; włó­czę­ga;
2. osoba prze­by­wa­ją­ca poza gra­ni­ca­mi oj­czyz­ny (zwy­kle wbrew swej woli); emi­grant, wy­gna­niec, wy­chodź­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba bez sta­łe­go miej­sca za­miesz­ka­nia

 (1.2) daw. emi­grant

 (1.3) przen. ktoś nie­po­tra­fią­cy za­grzać miej­sca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tułaczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) życie po­le­ga­ją­ce na cią­głej zmia­nie miej­sca prze­by­wa­nia

 (1.2) ko­bie­ta bez sta­łe­go miej­sca za­miesz­ka­nia


Źródła:

Wiktionary

Tułaczy

do­ty­czą­cy tu­ła­cza, wła­ści­wy tu­ła­czo­wi; be­zdom­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wła­ści­wy tu­ła­czo­wi

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lm. od: tu­łacz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tułak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. tu­łacz


Źródła:

Wiktionary

Tułać

tułać się: szwen­dać się, błą­kać się, cho­dzić bez celu, prze­no­sić się z miej­sca na miej­sce z po­wo­du braku włas­ne­go domu


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) zmie­niać miej­sce po­by­tu to tu to tam

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny tułać się (dk. brak)

 (2.1) prze­no­sić się z miej­sca na miej­sce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tułkowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Tułodziecki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tułoma

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, na Pół­wy­spie Kol­skim, ucho­dzi do Za­to­ki Kol­skiej;


Tu­ło­ma (ros. Тулома) – rzeka na Pół­wy­spie Kol­skim, w ob­wo­du mur­mań­skim.

Po­kry­wa się lodem mię­dzy koń­cem grud­nia a lutym. Top­nie­nie i spływ lodu od kwiet­nia do po­cząt­ku czerw­ca. Tu­ło­ma wy­ko­rzy­sty­wa­na jest do spła­wu drew­na. Na rzece wy­bu­do­wa­no dwie elek­trow­nie wodne: Gór­no­tu­łom­ska Elek­trow­nia Wodna (od­da­na do ek­splo­a­ta­cji w 1966 r., moc 268 MW), oraz Dol­no­tu­łom­ska Elek­trow­nia Wodna (od­da­na do ek­splo­a­ta­cji w 1938 r., moc 57,2 MW).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tułowice

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


Tu­ło­wi­ce ( Til­lo­witz) – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie opol­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Tu­ło­wi­ce. Hi­sto­rycz­nie leży na Gór­nym Ślą­sku, na Rów­ni­nie Nie­mod­liń­skiej, bę­dą­cej czę­ścią Ni­zi­ny Ślą­skiej. Prze­pły­wa przez nie rzeka Ści­na­wa Nie­mod­liń­ska.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tułowicki

przy­miot­nik od: Tu­ło­wi­ce


Źródła:

SJP.pl

Tułowiczanin

miesz­ka­niec Tu­ło­wic (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Tułowiczanka

miesz­kan­ka Tu­ło­wic (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Tułowiowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tu­ło­wiem, do­ty­czą­cy tu­ło­wia


Źródła:

Wiktionary

Tułub

dłu­gie futro naj­czę­ściej ze skór ba­ra­nich; tułup


Źródła:

SJP.pl

Tułubek

zdrob­nie­nie od: tułub


Źródła:

SJP.pl

Tułubowaty

nie­fo­rem­ny, niez­grab­ny, nieksz­tałt­ny


Źródła:

SJP.pl

Tułup

dłu­gie, sze­ro­kie futro; tułub


Źródła:

SJP.pl

Tułwa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Rosji w Kraju Perm­skim, do­pływ Kamy


Źródła:

Wiktionary

Tułwiński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tułwą, do­ty­czą­cy Tułwy


Źródła:

Wiktionary

Tułów

ciało ludz­kie lub zwie­rzę­ce bez głowy i koń­czyn


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. ciało ssaka oprócz głowy i koń­czyn;

 (1.2) zool. od­ci­nek ciała u owa­dów i sko­ru­pia­ków (zwy­kle po­mię­dzy głową a od­wło­kiem)


Tułów ( trun­cus) – ana­to­micz­ny ter­min, okre­śla­ją­cy cen­tral­ną część ciała u wielu zwie­rząt, w tym u czło­wie­ka.

U bez­krę­gow­ców tułów wy­stę­pu­je mię­dzy głową i od­wło­kiem. Po­łą­czo­ne z nim są na­rzą­dy lo­ko­mo­cji (od­nó­ża, skrzy­dła). Tułów sta­wo­no­gów (sko­ru­pia­ki, pa­ję­cza­ki) cza­sem zra­sta się z czę­ścią gło­wo­wą i two­rzy gło­wo­tu­łów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tuńczyk

duża dra­pież­na ryba


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. duża, ży­ją­ca w ła­wi­cach, ryba dra­pież­na, ważna w ry­bo­łów­stwie;

 (1.2) spoż. kulin. mięso z tuń­czy­ka (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tuńczykowce

1. sta­tek przez­na­czo­ny do po­ło­wu tuń­czy­ków;
2. przed­sta­wi­ciel po­drzę­du ryb pro­mie­nio­płet­wych


Źródła:

SJP.pl

Tuńczykowiec

1. sta­tek przez­na­czo­ny do po­ło­wu tuń­czy­ków;
2. przed­sta­wi­ciel po­drzę­du ryb pro­mie­nio­płet­wych


Źródła:

SJP.pl

Tuńczykowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tuń­czy­kiem, do­ty­czą­cy tuń­czy­ków


Źródła:

Wiktionary

Tuś

po­tocz­nie: za­i­mek "tu" po­łą­czo­ny z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą "-ś" (np. "Tuś mi, brat­ku!")


Źródła:

SJP.pl

Tuż

w bez­poś­red­niej bli­sko­ści prze­strzen­nej lub cza­so­wej


przy­słó­wek

 (1.1) pra­wie, bli­sko


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tużurek

daw­niej: długi, weł­nia­ny sur­dut męski, no­szo­ny na prze­ło­mie XIX i XX wieku


Tu­żu­rek (z fr.:" tout jour", co zna­czy: "cały dzień"), an­glez – ro­dzaj okry­cia mę­skie­go po­dob­ne­go do ża­kie­tu, o wy­cię­tych i za­o­krą­glo­nych po­łach, z dwu­rzę­do­wym, lub jed­no­rzę­do­wym za­pię­ciem i wy­kła­da­nym koł­nie­rzem, kie­szon­ką na lewej pier­si oraz kie­sze­nia­mi z pat­ka­mi. Mógł mieć wą­skie man­kie­ty przy rę­ka­wach, za­pi­na­ny był na 4-5 gu­zi­ków. Koł­nierz się­gał gór­ne­go gu­zi­ka na pier­siach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia