Tr

sym­bol toru (daw­nej jed­nost­ki ci­śnie­nia)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trabancik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tra­bant


Źródła:

Wiktionary

Trabant

śred­nio­wiecz­ny żoł­nierz stra­ży przy­bocz­nej mo­nar­chy; dra­bant


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. czło­nek stra­ży przy­bocz­nej

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) mot. sa­mo­chód marki Tra­bant

 (2.2) biol. krót­ka, koń­co­wa część chro­mo­so­mu, od­dzie­lo­na prze­wę­że­niem;

 (2.3) przest. astr. sa­te­li­ta


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trabzon

mia­sto w Tur­cji nad Mo­rzem Czar­nym (w sta­ro­żyt­no­ści Tra­pe­zunt)


Trab­zon ( Τραπεζούντα, dawny Tραπεζοῦς, Tra­pe­zunt, Tre­bi­zond, Tre­bi­zon­da) – mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej Tur­cji po­ło­żo­ne nad Mo­rzem Czar­nym, oś­ro­dek pro­win­cji Trab­zon, hi­sto­rycz­na sto­li­ca i głów­ne mia­sto Pontu. Mia­sto liczy ponad 240 tys. miesz­kań­ców, na­to­miast aglo­me­ra­cja prze­kra­cza 400 tys.[]


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trabzoński

przy­miot­nik od: Trab­zon (mia­sto we wschod­niej Tur­cji)


Źródła:

SJP.pl

Tracenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tra­cić.


Źródła:

Wiktionary

Trach

słowo ma­ją­ce na­śla­do­wać dźwięk pow­sta­ją­cy przy ła­ma­niu się cze­goś


wy­krzy­knik

 (1.1) pot. na­śla­du­je dźwięk pow­sta­ją­cy przy pę­ka­niu lub ła­ma­niu się


Trach – herb szla­chec­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trachea

w ana­to­mii, z ła­ci­ny: tcha­wi­ca


Źródła:

SJP.pl

Tracheida

(zwy­kle w licz­bie mno­giej - tra­che­i­dy) mart­wa ko­mór­ka prze­wo­dzą­ca wodę i soki w ro­śli­nach; cewka


Źródła:

SJP.pl

Trachej

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) ele­ment drew­na (tkan­ki ro­ślin­nej) prze­wo­dzą­cy wodę i sole mi­ne­ral­ne; tra­che­ja, na­czy­nie


Źródła:

SJP.pl

Tracheja

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) ele­ment drew­na (tkan­ki ro­ślin­nej) prze­wo­dzą­cy wodę i sole mi­ne­ral­ne; tra­chej, na­czy­nie


Źródła:

SJP.pl

Tracheo-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z tcha­wi­cą


Źródła:

Wiktionary

Tracheostomia

1. ope­ra­cyj­ne na­cię­cie tcha­wi­cy w celu wpro­wa­dze­nia rurki, po­wo­du­ją­cej udroż­nie­nie gór­nych dróg od­de­cho­wych; tra­che­o­to­mia;
2. otwór w tcha­wi­cy po za­bie­gu tra­che­o­sto­mii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg chi­rur­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na po­łą­cze­niu tcha­wi­cy ze świa­tłem zew­nętrz­nym;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tracheotomia

ope­ra­cyj­ne na­cię­cie tcha­wi­cy w celu wpro­wa­dze­nia rurki, po­wo­du­ją­cej udroż­nie­nie gór­nych dróg od­de­cho­wych; tra­che­o­sto­mia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg chi­rur­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na roz­cię­ciu tcha­wi­cy, zwy­kle w celu za­pew­nie­nia do­pły­wu po­wie­trza do płuc;


Tra­che­o­to­mia – oto­la­ryn­go­lo­gicz­ny za­bieg ot­war­cia przed­niej ścia­ny tcha­wi­cy i wpro­wa­dze­nie rurki tra­che­o­sto­mij­nej do świa­tła dróg od­de­cho­wych i tą drogą pro­wa­dze­nie wen­ty­la­cji płuc. W wy­ni­ku tra­che­o­to­mii za­pew­nia się do­pływ po­wie­trza do płuc, z po­mi­nię­ciem nosa, gar­dła i krta­ni.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trachit

mag­mo­wa skała wy­lew­na


Tra­chit, "tra­chyt" – obo­jęt­na skała wy­lew­na, le­żą­ca w gru­pie skał na­sy­co­nych krze­mion­ką, w kla­sie sje­ni­tu i tra­chi­tu.

Na dia­gra­mie kla­sy­fi­ka­cyj­nym QAPF tra­chit zaj­mu­je pole 7.

W kla­sy­fi­ka­cji TAS tra­chit wraz z al­ka­licz­no-ska­le­nio­wym tra­chi­tem zaj­mu­je pole T ("tra­chi­ty al­ka­licz­ne i tra­chi­ty").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trachoma

wi­ru­so­we za­pa­le­nie spo­jó­wek; ja­gli­ca


Tra­cho­ma – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych ("Or­chi­da­ce­ae"). Obej­mu­je 16 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej, Au­stra­lii i Oce­a­nii w ta­kich kra­jach i re­gio­nach jak: Asam, Bor­neo, Wyspy Cooka, Fidżi, Jawa, Ma­lez­ja Za­chod­nia, Mo­lu­ki, Ma­ria­ny, Mjan­ma, Nowa Ka­le­do­nia, Nowa Gwi­nea, Niue, Fi­li­pi­ny, Qu­e­ens­land, Wyspy To­wa­rzy­stwa, Wyspy Sa­lo­mo­na, Ce­le­bes, Su­ma­tra, Taj­lan­dia, Tybet, Îles Au­stra­les, Va­nu­a­tu, Wiet­nam.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trachonicki

→ Tra­cho­nia


Patrz:Trachonia

Źródła:

SJP.pl

Trachykarpus

az­ja­tyc­kie drze­wo z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych; palma chiń­ska


Źródła:

SJP.pl

Tracić

1. sta­wać się po­zba­wio­nym cze­goś;
2. po­no­sić stra­tę ma­te­rial­ną;
3. mar­no­wać, trwo­nić coś;
4. wy­da­wać się gor­szym;
5. wy­ko­ny­wać wyrok śmier­ci;
6. tra­cić się:
a) sta­wać się nie­wi­docz­nym;
b) pot. nie wie­dzieć, co robić


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) prze­sta­wać po­sia­dać jakąś rzecz

 (1.2) prze­sta­wać po­sia­dać jakąś cechę

 (1.3) po­no­sić stra­ty ma­te­rial­ne na ja­kimś in­te­re­sie lub tran­sak­cji

 (1.4) sta­wać się mniej war­to­ścio­wym

 (1.5) wy­mie­rzać komuś karę śmier­ci


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tracja

kra­i­na hi­sto­rycz­na na Pół­wy­spie Bał­kań­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­na kra­i­na po­ło­żo­na mię­dzy dol­nym Du­na­jem, Mo­rzem Czar­nym, Mo­rzem Egej­skim i rzeką Stry­mon, obec­nie po­dzie­lo­na mię­dzy Gre­cję, Tur­cję i Buł­ga­rię;


Tra­cja (gr. Θρᾴκη, "Thra­ki", łac. "Thra­cia", bułg. Тракия, "Tra­ki­ja", tur. "Tra­kya") – re­gion hi­sto­rycz­ny i ge­o­gra­ficz­ny po­ło­żo­ny w Eu­ro­pie Po­łud­nio­wej. Obec­nie leży w gra­ni­cach Buł­ga­rii (Tra­cja Pół­noc­na), Gre­cji (Tra­cja Za­chod­nia) i Tur­cji (Tra­cja Wschod­nia), po­ło­żo­ny m.in.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Track

[czy­taj: trak] wy­dzie­lo­ny frag­ment no­śni­ka dźwię­ku, obra­zu lub da­nych; ścież­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trackball

[czy­taj: trak­bol] w in­for­ma­ty­ce: urzą­dze­nie słu­żą­ce do ste­ro­wa­nia kur­so­rem na ekra­nie, umie­szcza­ne w niek­tó­rych kla­wia­tu­rach kom­pu­te­ro­wych; od­wró­co­na mysz, ma­ni­pu­la­tor kul­ko­wy, kula, kulka, kot


Track­ball, ma­ni­pu­la­tor ku­lo­wy – urzą­dze­nie wska­zu­ją­ce do kom­pu­te­ra lub in­ne­go urzą­dze­nia (na przy­kład te­le­fo­nu), słu­żą­ce do in­te­rak­cji użyt­kow­ni­ka z in­ter­fej­sem gra­ficz­nym. Bywa na­zy­wa­ne żar­to­bli­wie kotem (dla odróż­nie­nia od myszy, z którą jest funk­cjo­nal­nie iden­tycz­ny).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tracker

[czy­taj: tra­ker] w in­for­ma­ty­ce:
1. pro­gram mu­zycz­ny z edy­to­rem, w któ­rym nuty za­pi­sa­ne są na ścież­ce;
2. ser­wer prze­ka­zu­ją­cy in­for­ma­cje (adre­sy IP) o in­nych użyt­kow­ni­kach po­bie­ra­ją­cych dany plik w sieci BitTorrent


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tracki

przy­miot­nik od: Tra­cja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tra­cją, do­ty­czą­cy Tra­cji

 (1.2) hist. zwią­za­ny z Tra­ka­mi, do­ty­czą­cy Tra­ków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język trac­ki;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tracking

[czy­taj: tra­king]
1. w ty­po­gra­fii: skła­da­nie tek­stu;
2. śle­dze­nie prze­sy­łek


Trac­king, gę­stość skła­du – rów­no­mier­ne od­su­wa­nie lub przy­bli­ża­nie do sie­bie zna­ków w tek­ście, moż­li­wość re­gu­lo­wa­nia od­le­gło­ści po­mię­dzy zna­ka­mi glo­bal­nie w skali ca­łe­go tek­stu lub w jego wy­bra­nym frag­men­cie, funk­cja do­stęp­na w pro­gra­mach do skła­du i ła­ma­nia pu­bli­ka­cji, pro­ce­so­rach tek­stu oraz in­nych pro­gra­mach pra­cu­ją­cych z tek­stem w try­bie gra­ficz­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trackingowy

→ trac­king [czy­taj: tra­kin­go­wy]


Źródła:

SJP.pl

Tracklista

[czy­taj: tra­kli­sta] lista ut­wo­rów przy­pi­sa­nych do kon­kret­ne­go wy­daw­nict­wa lub na­gra­nia


Źródła:

SJP.pl

Trackpoint

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. mi­nia­tu­ro­wy dżoj­stik umie­szczo­ny w środ­ko­wej czę­ści kla­wia­tu­ry, za­stę­pu­ją­cy to­uch­pad;


Punkt do­ty­ko­wy, ma­ni­pu­la­tor punk­to­wy ( track­po­int) – jedno z urzą­dzeń wej­ścio­wych słu­żą­cych do in­te­rak­cji użyt­kow­ni­ka z sy­ste­mem ope­ra­cyj­nym i pro­gra­ma­mi kom­pu­te­ro­wy­mi. Funk­cjo­nal­nie jest to mały ma­ni­pu­la­tor (zaz­wy­czaj w po­sta­ci nie­wiel­kie­go, gu­mo­we­go kap­tur­ka re­a­gu­ją­ce­go na siłę i kie­ru­nek na­ci­sku), sto­so­wa­ny głów­nie w lap­to­pach w za­stęp­stwie to­uch­pa­da.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tracy

[czy­taj: trejs-i] naz­wi­sko, m.in. Spen­cer Tracy (1900-1967) - ame­ry­kań­ski aktor fil­mo­wy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tracz

ro­bot­nik zaj­mu­ją­cy się pi­ło­wa­niem kłód drze­wa za po­mo­cą ręcz­nej piły


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. ptak z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych, ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mer­gus|ref=tak.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) ro­bot­nik pra­cu­ją­cy na traku


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Traczewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Traczka

1. gwa­ro­wo: żona tra­cza;
2. ko­bie­ta, która trze len;
3. za­ję­cie tra­cza; tar­cie drze­wa;
4. ma­szy­na do prze­ci­na­nia kłód drzew­nych na tar­ci­cę; trak


Źródła:

SJP.pl

Tracznica

ma­szy­na do prze­cie­ra­nia kłód drzew­nych na tar­ci­cę i ele­men­ty drew­nia­ne; gater; trak


Źródła:

SJP.pl

Traczny

wy­ko­ny­wa­ny z uży­ciem traku; od­no­szą­cy się do traku


Źródła:

SJP.pl

Traczyk

tra­czyk lo­do­wy - ptak z ro­dzi­ny alk, o czar­no-bia­łym ubar­wie­niu, wy­stę­pu­ją­cy na Gren­lan­dii i są­sia­du­ją­cych z nią od za­cho­du wy­spach; al­czyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Alle alle|ref=tak., mały mor­ski ptak z ro­dzi­ny alk

 (1.2) zdrobn. od: tracz


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Traczykowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Traczynka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tra­cji


Źródła:

Wiktionary

Traczyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trademark

[czy­taj: trejd­mark] za­strze­żo­ny znak fir­mo­wy; marka, trade mark


Źródła:

SJP.pl

Trader

[czy­taj: trej­der] osoba za­wie­ra­ją­ca krót­ko­ter­mi­no­we tran­sak­cje in­stru­men­ta­mi fi­nan­so­wy­mi, np. ak­cja­mi, kon­trak­ta­mi ter­mi­no­wy­mi


Tra­der – osoba, która za­wie­ra krót­ko­ter­mi­no­we tran­sak­cje in­stru­men­ta­mi fi­nan­so­wy­mi, ta­ki­mi jak np. kry­po­wa­lu­ty, akcje, obli­ga­cje, kon­trak­ty ter­mi­no­we, kon­trak­ty CFD czy opcje w celu osią­gnię­cia zysku w wy­ni­ku zmia­ny ich kursu. Krót­ki ho­ry­zont in­we­sty­cyj­ny jest czyn­ni­kiem, który odróż­nia go od in­we­sto­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Traderka

→ tra­der [czy­taj: trej­der­ka]


Źródła:

SJP.pl

Traderski

→ tra­der [czy­taj: trej­der­ski]


Źródła:

SJP.pl

Tradeskancja

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ko­me­li­no­wa­tych, po­cho­dzą­cy z Ame­ry­ki, obej­mu­ją­cy około 70 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych od po­łud­nio­wej Ka­na­dy do pół­noc­nej Ar­gen­ty­ny, upra­wia­nych w do­nicz­kach jako kwiat ozdob­ny; trzy­krot­ka


Źródła:

SJP.pl

Trading

[czy­taj: trej­ding] za­wie­ra­nie krót­ko­ter­mi­no­wych tran­sak­cji in­stru­men­ta­mi fi­nan­so­wy­mi, np. ak­cja­mi, kon­trak­ta­mi ter­mi­no­wy­mi


Źródła:

SJP.pl

Tradingowy

→ tra­ding [czy­taj: trej­din­go­wy]


Źródła:

SJP.pl

Tradolce

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: bar­dzo słod­ko


Źródła:

SJP.pl

Tradować

daw­niej: zaj­mo­wać mie­nie dłuż­ni­ka


Źródła:

SJP.pl

Trads

po­tocz­nie: wyz­naw­ca re­li­gii rzym­sko­ka­to­lic­kiej, kul­ty­wu­ją­cy tra­dy­cje sprzed so­bo­ru wa­ty­kań­skie­go II


Źródła:

SJP.pl

Traducjanizm

po­gląd św. Au­gu­sty­na, za­kła­da­ją­cy prze­cho­dze­nie duszy z ro­dzi­ców na ich dzie­ci


Źródła:

SJP.pl

Traduktor

daw­niej: tłu­macz


Źródła:

SJP.pl

Tradycja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­ka­zy­wa­nie z po­ko­le­nia na po­ko­le­nie zasad, oby­cza­jów, po­glą­dów;

 (1.2) rel. pisma te­o­lo­gów pier­wszych wie­ków chrze­ści­jań­stwa oraz po­sta­no­wie­nia pa­pie­ży lub pa­triar­chów i so­bo­rów, uz­na­ne za dru­gie obok Bi­blii źró­dło ob­ja­wie­nia


Tra­dy­cja (łac. tra­di­tio) – prze­ka­zy­wa­ne z po­ko­le­nia na po­ko­le­nie oby­cza­je, po­glą­dy, wie­rze­nia, spo­so­by my­śle­nia i za­cho­wa­nia, normy spo­łecz­ne, uz­na­ne przez daną zbio­ro­wość za spo­łecz­nie ważne dla jej współ­czes­no­ści i przysz­ło­ści. W ra­mach dzie­dzi­cze­nia ja­kiejś tra­dy­cji ko­lej­ne po­ko­le­nia mogą wpro­wa­dzać zmia­ny wy­ni­ka­ją­ce z ak­tu­al­nych re­a­liów, moż­li­wo­ści, włas­nych po­my­słów oraz upo­do­bań. Na całym świe­cie więk­szość tra­dy­cji jest wier­nie re­pro­du­ko­wa­na, da­rzo­na sza­cun­kiem oraz dba­ło­ścią o szcze­gó­ły.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tradycjonalista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik tra­dy­cjo­na­liz­mu, czło­wiek przy­wią­za­ny do tra­dy­cji


Źródła:

Wiktionary

Tradycjonalistka

→ tra­dy­cjo­na­li­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od tra­dy­cjo­na­li­sta


Patrz:tradycjonalista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tradycjonalistycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób tra­dy­cjo­na­li­stycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Tradycjonalistyczny

→ tra­dy­cjo­na­lizm


przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy tra­dy­cjo­na­liz­mo­wi, zgod­ny z tra­dy­cjo­na­liz­mem


Patrz:tradycjonalizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tradycjonalizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­wią­za­nie do tra­dy­cji


Tra­dy­cjo­na­lizm – w so­cjo­lo­gii i an­tro­po­lo­gii okre­śle­nie wska­zu­ją­ce uspo­so­bie­nie, ze­spół na­wy­ków i oby­cza­jów, albo prze­ko­nań lub nawet spój­nej i kom­plet­nej dok­try­ny, któ­re­go pre­cy­zyj­niej­szy sens od­czy­tać można do­pie­ro iden­ty­fi­ku­jąc jego za­kres przed­mio­to­wy (sferę re­li­gij­ną, fi­lo­zo­ficz­ną, spo­łecz­no-po­li­tycz­ną, kul­tu­ral­ną, ar­ty­stycz­ną etc.)


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tradycjonalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­wią­za­nie do tra­dy­cji


Źródła:

Wiktionary

Tradycjonalny

tra­dy­cyj­ny;
1. zwią­za­ny z tra­dy­cją;
2. znany bądź wy­ko­rzy­sty­wa­ny od dawna;
3. strze­gą­cy tra­dy­cji, oby­cza­jów


Źródła:

SJP.pl

Tradycyjnie

przy­słó­wek

 (1.1) zgod­nie z tra­dy­cją

 (1.2) pot. zgod­nie z przyz­wy­cza­je­nia­mi, tak, jak zaz­wy­czaj


Źródła:

Wiktionary

Tradycyjniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: tra­dy­cyj­ny; bar­dziej tra­dy­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Tradycyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co tra­dy­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są tra­dy­cyj­ni


Źródła:

Wiktionary

Tradycyjny

tra­dy­cjo­nal­ny;
1. zwią­za­ny z tra­dy­cją;
2. znany bądź wy­ko­rzy­sty­wa­ny od dawna;
3. strze­gą­cy tra­dy­cji, oby­cza­jów


przy­miot­nik

 (1.1) wy­wo­dzą­cy się z tra­dy­cji; sta­no­wią­cy ele­ment tra­dy­cji, zwy­cza­ju; wy­ko­na­ny w spo­sób na­ka­za­ny tra­dy­cją


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tradytor

stały ele­ment for­ty­fi­ka­cji przez­na­czo­ny do pro­wa­dze­nia ognia bocz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. wojsk. stały ele­ment for­ty­fi­ka­cji przez­na­czo­ny do pro­wa­dze­nia ognia bocz­ne­go;


Tra­dy­tor – stały ele­ment for­ty­fi­ka­cji przez­na­czo­ny do pro­wa­dze­nia ognia bocz­ne­go. W twier­dzy ba­stio­no­wej był to schron bo­jo­wy dla dział do ostrza­łu rowu twier­dzy, w for­cie do ostrza­łu mię­dzy­pól, przed­po­la lub dzie­ła poś­red­nie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Traf

przy­pa­dek, zbieg oko­licz­no­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­pa­dek, lo­so­we wy­da­rze­nie

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. rozk. od: tra­fić


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trafak

śro­do­wi­sko­wo: ka­wa­łek rudy tra­fia­ją­cy się wśród ila­stej skały płon­nej


Źródła:

SJP.pl

Trafalgar

przy­lą­dek na Pół­wy­spie Ibe­ryj­skim


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trafalgarski

→ Tra­fal­gar (przy­lą­dek w Hisz­pa­nii)


Źródła:

SJP.pl

Trafaret

sza­blon ma­lar­ski do po­wie­la­nia ry­sun­ku


Źródła:

SJP.pl

Trafialność

→ tra­fial­ny


Patrz:trafialny

Źródła:

SJP.pl

Trafianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­się­ga­nie celu


Źródła:

Wiktionary

Trafiać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. tra­fić)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|tra­fić.


Źródła:

Wiktionary

Trafienie

1. oddać celny rzut, strzał itp.
2. osią­gnąć cel po­dró­ży
3. zna­leźć się w ja­kimś miej­scu
4. zna­leźć się gdzieś w danym mo­men­cie
5. spot­kać kogoś, za­u­wa­żyć coś
6. tra­fić się:
a) zda­rzyć się
b) po­ja­wić się (ktoś)
c) wy­stą­pić nie­o­cze­ki­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) efekt cel­ne­go rzutu, ciosu lub strza­łu

 (1.2) dobre wy­ty­po­wa­nie nu­me­rów w grze licz­bo­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trafik

ruch te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ny, wy­ra­ża­ją­cy się np. licz­bą po­łą­czeń do­ko­na­nych w cen­tra­li te­le­fo­nicz­nej


Źródła:

SJP.pl

Trafika

daw­niej: sklep z wy­ro­ba­mi ty­to­nio­wy­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. sklep z wy­ro­ba­mi ty­to­nio­wy­mi;

 (1.2) hand. ga­zet­ka skle­po­wa lub wkład­ka pra­so­wa z re­kla­ma­mi


Tra­fi­ka (z Tra­fik, traf­fi­co – ruch, han­del) – sklep zaj­mu­ją­cy się hand­lem wy­ro­ba­mi ty­to­nio­wy­mi (pa­pie­ro­sa­mi, cy­ga­ra­mi, me­la­są, ta­ba­ką) oraz ak­ce­so­ria­mi słu­żą­cy­mi do kon­sump­cji tych wy­ro­bów, ta­ki­mi jak fajki, fajki wodne i inne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trafikant

prze­sta­rza­łe: wła­ści­ciel skle­pi­ku z wy­ro­ba­mi ty­to­nio­wy­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. wła­ści­ciel tra­fi­ki

 (1.2) sprze­daw­ca w tra­fi­ce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trafikantka

→ tra­fi­kant


Patrz:trafikant

Źródła:

SJP.pl

Trafiony

1. oddać celny rzut, strzał itp.
2. osią­gnąć cel po­dró­ży
3. zna­leźć się w ja­kimś miej­scu
4. zna­leźć się gdzieś w danym mo­men­cie
5. spot­kać kogoś, za­u­wa­żyć coś
6. tra­fić się:
a) zda­rzyć się
b) po­ja­wić się (ktoś)
c) wy­stą­pić nie­o­cze­ki­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Trafić

1. oddać celny rzut, strzał itp.
2. osią­gnąć cel po­dró­ży
3. zna­leźć się w ja­kimś miej­scu
4. zna­leźć się gdzieś w danym mo­men­cie
5. spot­kać kogoś, za­u­wa­żyć coś
6. tra­fić się:
a) zda­rzyć się
b) po­ja­wić się (ktoś)
c) wy­stą­pić nie­o­cze­ki­wa­nie


cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. tra­fiać)

 (1.1) o czło­wie­ku: ude­rzyć czymś w jakiś cel

 (1.2) o po­ci­sku, nożu, ręce, piłce, itp.: ude­rzyć w cel

 (1.3) zna­leźć drogę i do­trzeć gdzieś

 (1.4) zna­leźć się gdzieś (ra­czej nie­cał­ko­wi­cie to kon­tro­lu­jąc)

 (1.5) pot. przy­pad­kiem spot­kać kogoś lub coś

 (1.6) pot. przy­pad­kiem zja­wić się w ja­kimś szcze­gól­nym mo­men­cie

 (1.7) pot. przy­pad­kiem do­stać

 (1.8) pot. przy­pad­kiem wy­brać

 (1.9) pot. prze­ko­nać kogoś

 (1.10) tra­fio­ny pot. traf­ny

 (1.11) tra­fio­ny pot. pi­ja­ny

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny tra­fić się (ndk. tra­fiać się)

 (2.1) pot. zda­rzyć się nie­spo­dzie­wa­nie

 (2.2) pot. nie­spo­dzie­wa­nie zja­wić się


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trafnie

przy­słó­wek

 (1.1) od: traf­ny


Źródła:

Wiktionary

Trafniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: traf­nie


Źródła:

SJP.pl

Trafniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: traf­ny


Źródła:

SJP.pl

Trafność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co traf­ne, od­po­wia­da­ją­ce rze­czy­wi­sto­ści

 (1.2) cecha tego, co traf­ne, tra­fia­ją­ce w cel, celne


Traf­ność (ang. "va­li­di­ty") nie ma jed­nej wspól­nej de­fi­ni­cji, ale zaz­wy­czaj od­no­si się do za­kre­su, w któ­rym wy­ja­śnie­nie rze­czy­wi­ście odz­wier­cied­la zja­wi­sko, do któ­re­go się od­wo­łu­je (jest to de­fi­ni­cja Rucha). We­dług Mes­sic­ka, ocena traf­no­ści to stwier­dze­nie, w jakim stop­niu te­o­ria i do­wo­dy em­pi­rycz­ne uza­sad­nia­ją sto­sow­ność testu w danym ob­sza­rze.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trafny

1. taki, który nie chy­bił, celny;
2. wła­ści­wy, od­po­wied­ni, słusz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) o naj­lep­szym efek­cie lub do­pa­so­wa­niu, naj­bar­dziej od­da­ją­cy rze­czy­wi­stość

 (1.2) do­cie­ra­ją­cy do celu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trafo

po­tocz­nie: trans­for­ma­tor


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. pot. trans­for­ma­tor, szcze­gól­nie jeśli duży – wy­so­kie­go na­pię­cia lub dużej czę­stot­li­wo­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trafostacja

miej­sce, w któ­rym znaj­du­ją się trans­for­ma­to­ry elek­trycz­ne dużej mocy słu­żą­ce do za­si­la­nia linii tram­wa­jo­wej, ko­le­jo­wej, osied­la itp.


Źródła:

SJP.pl

Trafunek

daw­niej: traf


Źródła:

SJP.pl

Trafunkiem

przy­słó­wek

 (1.1) daw. tak, że to, o czym mowa, za­ist­nia­ło w wy­ni­ku przy­pad­ku lub zbie­gu oko­licz­no­ści


Źródła:

Wiktionary

Tragakant

na­tu­ral­na ży­wi­ca niek­tó­rych ro­ślin mo­tyl­ko­wa­tych, sto­so­wa­na w kos­me­ty­ce; tra­gant, tra­ga­kan­ta


Źródła:

SJP.pl

Tragakanta

guma uży­wa­na m.in. do pro­duk­cji kre­mów i maści (sym­bol E413); guma tra­ga­kan­to­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ży­wi­ca tra­gan­ka gu­mo­daj­ne­go;


Tra­ga­kan­ta (łac. "tra­ga­cant­ha"), guma tra­ga­kan­to­wa ("gummi tra­ga­cant­ha") – lepka i tward­nie­ją­ca na po­wie­trzu wy­dzie­li­na, wy­pły­wa­ją­ca (w spo­sób na­tu­ral­ny lub po na­cię­ciu) z pnia i ga­łę­zi tra­gan­ka gu­mo­daj­ne­go oraz in­nych ga­tun­ków ro­dza­ju "Astra­ga­lus" i "Astra­cant­ha" z Azji Za­chod­niej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tragakantowy

guma tra­ga­kan­to­wa - guma uży­wa­na m.in. do pro­duk­cji kre­mów i maści (sym­bol E413); tra­ga­kan­ta


Źródła:

SJP.pl

Traganek

ro­śli­na ziel­na lub krzew


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Astra­ga­lus|L.|ref=tak., ro­śli­na wie­lo­let­nia o mo­tyl­ko­wych kwia­tach z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych;


Tra­ga­nek ("Astra­ga­lus" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych (mo­tyl­ko­wa­tych). Obej­mu­je ok. 2500 ga­tun­ków głów­nie bylin i krze­wów, wy­stę­pu­ją­cych w Eu­ro­pie, Azji, Afry­ce i Ame­ry­ce. Ro­śli­ny z tego ro­dza­ju ce­chu­ją się pie­rza­sty­mi liść­mi i barw­ny­mi kwia­ta­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tragankowy

→ tra­ga­nek


Patrz:traganek

Źródła:

SJP.pl

Tragant

na­tu­ral­na ży­wi­ca niek­tó­rych ro­ślin mo­tyl­ko­wa­tych, sto­so­wa­na w kos­me­ty­ce; tra­ga­kant, tra­ga­kan­ta


Źródła:

SJP.pl

Tragarka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się prze­no­sze­niem cięż­kich przed­mio­tów


Źródła:

SJP.pl

Tragarski

→ tra­garz


Patrz:tragarz

Źródła:

SJP.pl

Tragarz

1. osoba zaj­mu­ją­ca się prze­no­sze­niem cięż­kich przed­mio­tów;
2. w bu­dow­nict­wie drew­nia­nym, zwła­szcza na Pod­ha­lu: gruba, zwy­kle zdo­bio­na belka stro­po­wa bie­gną­ca wzdłuż ca­łe­go pu­ła­pu dla pod­trzy­ma­nia go; sos­rąb, sos­ręb, sie­strzan, sio­strzan


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, któ­rej pro­fe­sją jest no­sze­nie lub ręcz­ne prze­wo­że­nie, np. to­wa­rów, cięż­kie­go ek­wi­pun­ku, lek­ty­ki

 (1.2) tu­ryst. uczest­nik wy­pra­wy wy­so­ko­gór­skiej lub po­dróż­ni­czej wy­na­ję­ty do no­sze­nia ek­wi­pun­ku

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) reg. bud. gruba belka stro­po­wa bie­gną­ca wzdłuż całej po­wa­ły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tragać

prze­no­sić cięż­kie przed­mio­ty (np. ba­ga­że)


Źródła:

SJP.pl

Tragedia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. teatr. dra­ma­tycz­ny utwór li­te­rac­ki przed­sta­wia­ją­cy kon­flikt mię­dzy dą­że­nia­mi bo­ha­te­ra a si­ła­mi wyż­szy­mi;

 (1.2) ogrom­ne nie­szczę­ście bu­dzą­ce roz­pacz

 (1.3) zła sy­tu­a­cja do­ty­czą­ca cze­goś


Tra­ge­dia (łac. "tra­go­e­dia", z gr. τραγῳδία "tragōdía", od wy­ra­zów τράγος "tra­gos" „ko­zioł” i ᾠδή "ōdḗ" „pieśń”) – obok ko­me­dii i dra­ma­tu wła­ści­we­go jeden z trzech pod­sta­wo­wych ga­tun­ków dra­ma­tu. Tra­ge­dia to utwór dra­ma­tycz­ny, w któ­rym oś­rod­kiem akcji jest nie­przez­wy­cię­żal­ny i koń­czą­cy się nie­u­chron­ną klę­ską kon­flikt wy­bit­nej jed­nost­ki z si­ła­mi wyż­szy­mi – losem, fatum, pra­wa­mi hi­sto­rii, pra­wa­mi mo­ral­ny­mi, czy pra­wa­mi spo­łecz­ny­mi.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tragediopisarka

→ tra­ge­dio­pi­sarz


Patrz:tragediopisarz

Źródła:

SJP.pl

Tragediopisarski

do­ty­czą­cy tra­ge­dio­pi­sa­rza, tra­ge­dio­pi­sar­stwa


Źródła:

SJP.pl

Tragediopisarstwo

sztu­ka pi­sa­nia tra­ge­dii


Źródła:

SJP.pl

Tragediopisarz

osoba pi­szą­ca tra­ge­die; tra­gik


Źródła:

SJP.pl

Tragediowość

ze­spół cech ty­po­wych dla tra­ge­dii


Źródła:

SJP.pl

Tragediowy

przy­miot­nik odrze­czow­ni­ko­wy

 (1.1) do­ty­czą­cy tra­ge­dii jako sztu­ki


Źródła:

Wiktionary

Tragelaphos

[czy­taj: tra­ge­la­fos] w li­te­ra­tu­rze: dzie­ło li­te­rac­kie cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się nie­jed­no­rod­ną bu­do­wą, łą­czą­ce róż­no­rod­ne ele­men­ty, cechy wielu ga­tun­ków


Źródła:

SJP.pl

Tragi

daw­niej: nosze


Źródła:

SJP.pl

Tragiczka

ak­tor­ka wy­stę­pu­ją­ca w tra­ge­dii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teatr. ak­tor­ka gra­ją­ca role tra­gicz­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tragicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób tra­gicz­ny


Źródła:

Wiktionary

Tragiczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: tra­gicz­nie


Źródła:

SJP.pl

Tragiczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: tra­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Tragiczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest tra­gicz­ne


Źródła:

Wiktionary

Tragiczny

1. do­ty­czą­cy tra­ge­dii, gry­wa­ją­cy w tra­ge­diach, pi­szą­cy tra­ge­die;
2. bu­dzą­cy strach, uczu­cie grozy, wstrzą­sa­ją­cy


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pełen smut­ku, nie­szczę­ścia lub roz­pa­czy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) liter. teatr. do­ty­czą­cy tra­ge­dii (ut­wo­ru)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tragifarsa

Tra­gi­far­sa – utwór dra­ma­tycz­ny łą­czą­cy ele­men­ty tra­gicz­ne z far­so­wy­mi.

Ich au­to­ra­mi byli m.in. pi­sarz hisz­pań­ski Ramón María del Valle-Inclán ("Dzi­wa­dła i ma­ka­bry­dy"), ru­muń­ski – Eugène Io­ne­sco ("Krze­sła"), oraz pi­sa­rze pol­scy: Ga­brie­la Za­pol­ska ("Mo­ral­ność pani Dul­skiej – tra­gi­far­sa koł­tuń­ska", 1906) i Wi­told Gom­bro­wicz ("Iwona, księż­nicz­ka Bur­gun­da", 1938).


Źródła:

Wikipedia

Tragik

1. aktor wy­stę­pu­ją­cy w tra­ge­dii;
2. osoba pi­szą­ca tra­ge­die; tra­ge­dio­pi­sarz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) teatr. aktor gra­ją­cy role tra­gicz­ne

 (1.2) liter. teatr. osoba pi­szą­ca tra­ge­die


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tragika

rzad­ko:
1. tra­gizm, tra­gicz­ność;
2. ogół ut­wo­rów tra­gicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Tragikomedia

1. utwór dra­ma­tycz­ny lub film łą­czą­cy cechy tra­ge­dii i ko­me­dii;
2. sy­tu­a­cja lub wy­da­rze­nie tra­gicz­ne a jed­no­cze­śnie za­baw­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teatr. utwór te­a­tral­ny lub fil­mo­wy ma­ją­cy cechy tra­ge­dii i ko­me­dii;

 (1.2) przen. sy­tu­a­cja, w któ­rej współ­wy­stę­pu­ją ele­men­ty tra­gicz­ne, smut­ne i ko­micz­ne, za­baw­ne


Tra­gi­ko­me­dia – utwór łą­czą­cy tre­ści tra­gicz­ne i ko­me­dio­we. Nazwa wpro­wa­dzo­na zo­sta­ła przez rzym­skie­go ko­me­dio­pi­sa­rza Pla­u­ta. Do tego ga­tun­ku mie­sza­ne­go na­wią­zy­wał także Eu­ry­pi­des; Ary­sto­te­les na­to­miast te­o­re­ty­zo­wał na jego temat.

Tra­gi­ko­me­dia zo­sta­ła roz­po­wszech­nio­na w epoce re­ne­san­su we Wło­szech, a roz­wi­ja­ła się w ba­ro­ku (np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tragikomedie

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) M., B., W. plu­ral|tra­gi­ko­me­dia.


Źródła:

Wiktionary

Tragikomediowy

tra­gi­ko­micz­ny;
1. → tra­gi­ko­me­dia;
2. po­tocz­nie: jed­no­cze­śnie smut­ny i za­baw­ny


Źródła:

SJP.pl

Tragikomiczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: tra­gi­ko­micz­ny


Źródła:

SJP.pl

Tragikomiczność

1. ze­spół cech ty­po­wych dla tra­gi­ko­me­dii; tra­gi­ko­me­dio­wość;
2. cecha sy­tu­a­cji tra­gicz­nej, a jed­no­cze­śnie za­baw­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tra­gi­ko­micz­ne; cecha tych, któ­rzy są tra­gi­ko­micz­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tragikomiczny

tra­gi­ko­me­dio­wy;
1. → tra­gi­ko­me­dia;
2. jed­no­cze­śnie smut­ny i za­baw­ny


Źródła:

SJP.pl

Tragizm

1. cecha sy­tu­a­cji lub zda­rze­nia, które pro­wa­dzą do nie­u­chron­nej klę­ski;
2. splot nie­szczę­śli­wych oko­licz­no­ści stwa­rza­ją­cych sy­tu­a­cję bez wyj­ścia; dra­ma­tyzm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kon­flikt rów­no­rzęd­nych war­to­ści mo­ral­nych


Tra­gizm – jedna z na­jo­gól­niej­szych ka­te­go­rii este­tycz­nych obok ka­te­go­rii pię­kno, ko­mizm, wznio­słość. Pod­sta­wę tra­giz­mu sta­no­wi sprzecz­ność, kon­flikt.

O tym, że kon­flikt war­to­ści był te­ma­tem tra­ge­dii an­tycz­nej, wia­do­mo od cza­sów Ary­sto­te­le­sa, który zaj­mo­wał się tra­giz­mem jako ka­te­go­rią este­tycz­ną w swym trak­ta­cie "Po­e­ty­ka".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tragizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tra­gi­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Tragizować

cza­sow­nik

 (1.1) robić z cze­goś tra­ge­dię, za­cho­wy­wać się jakby coś było tra­ge­dią, rze­czą tra­gicz­ną; roz­pa­czać


Źródła:

Wiktionary

Tragocz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. tacz­ka


Źródła:

Wiktionary

Tragopan

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny ba­żan­tów


Tra­go­pan – ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny ba­żan­tów (Pha­sia­ni­nae) w ro­dzi­nie ku­ro­wa­tych (Pha­sia­ni­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tragus

1. prze­kłu­cie w wy­pust­ce u wej­ścia ka­na­łu słu­cho­we­go;
2. kol­czyk no­szo­ny w tym miej­scu


Źródła:

SJP.pl

Trailer

[czy­taj: trej­ler]
1. frag­men­ty filmu, pro­gra­mu, gry kom­pu­te­ro­wej itp. emi­to­wa­ne jako za­po­wiedź; te­a­ser, zwia­stun;
2. przy­cze­pa lub na­cze­pa sa­mo­cho­do­wa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trainspotter

mi­ło­śnik kolei ob­ser­wu­ją­cy i do­ku­men­tu­ją­cy po­cią­gi oraz ich prze­ja­zdy


Źródła:

SJP.pl

Trainspotting

[czy­taj: trejn­spo­ting] hobby po­le­ga­ją­ce na ob­ser­wo­wa­niu i fo­to­gra­fo­wa­niu po­cią­gów


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trajan

ce­sarz rzym­ski (53-117)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. imię|pol­ski|m.


Tra­jan, Marek Ul­piusz Tra­jan ("Mar­cus Ul­pius Tra­ia­nus"; ur. 18 wrze­śnia 53 w Ita­li­ce, zm. 9 sierp­nia 117 w Se­li­nu­sie) – ce­sarz rzym­ski od 27 stycz­nia 98 do swo­jej śmier­ci. Drugi z tzw. pię­ciu do­brych ce­sa­rzy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trajanowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Tra­ja­na lub z nim zwią­za­ny


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Tra­ja­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trajdać

po­tocz­nie: traj­dać się - je­chać gdzieś po­wo­li, zno­sząc nie­wy­go­dy; tłuc się, wlec się


Źródła:

SJP.pl

Trajektoria

krzy­wa, którą za­kre­śla w prze­strze­ni po­ru­sza­ją­cy się obiekt


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. linia lotu obiek­tu w prze­strze­ni

 (1.2) książk. przen. prze­bieg da­ne­go pro­ce­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trajektoryjny

→ tra­jek­to­ria


Patrz:trajektoria

Źródła:

SJP.pl

Trajka

po­jazd trzy­ko­ło­wy, któ­re­go pod­sta­wę sta­no­wi mo­to­cykl


Traj­ka ( trike), traja, trój­ko­ło­wiec, trzy­ko­ło­wiec – po­jazd sil­ni­ko­wy na trzech ko­łach.

Traj­ka bywa po­łą­cze­niem mo­to­cy­kla z sa­mo­cho­dem. Przód po­cho­dzi z mo­to­cy­kla, a tył z sa­mo­cho­du. Do bu­do­wy tra­jek wy­ko­rzy­sty­wa­ne by­wa­ją za­wie­sze­nia i sil­ni­ki po­cho­dzą­ce z VW Gar­bu­sa, ale też np. z Za­po­roż­ca czy Fiata 126, czyli ge­ne­ral­nie sa­mo­cho­dów z sil­ni­kiem usy­tu­o­wa­nym z tyłu po­ja­zdu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trajkot

po­tocz­nie:
1. szyb­kie, gło­śnie mó­wie­nie; pa­pla­ni­na;
2. od­głos, zwy­kle ma­szy­ny; ter­kot, stu­kot, grze­chot


Źródła:

SJP.pl

Trajkotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|traj­ko­tać.


Źródła:

Wiktionary

Trajkotać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. za­traj­ko­tać)

 (1.1) pot. pejor. mówić szyb­ko, dużo i bez­tre­ści­wie

 (1.2) pot. wy­da­wać serię krót­kich, stu­ka­ją­cych dźwię­ków; ter­ko­tać


Źródła:

Wiktionary

Trajkotka

1. po­tocz­nie: ko­bie­ta mó­wią­ca dużo i szyb­ko, czę­sto bez sensu; kle­kot­ka, ple­ciuch, plo­ciuch, ple­ciu­ga;
2. traj­kot­ka czer­wo­na - ga­tu­nek owada pro­stos­krzy­dłe­go z ro­dzi­ny sza­rań­czo­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy na su­chych te­re­nach tra­wia­stych w Eu­ro­pie i Azji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. szyb­ko mó­wią­ca, ga­dat­li­wa ko­bie­ta

 (1.2) ornit. zob. cy­ran­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trajkotliwy

traj­ko­czą­cy, wy­da­ją­cy traj­kot


Źródła:

SJP.pl

Trajler

trej­ler;
1. sa­mo­chód prze­bu­do­wa­ny na wę­drow­ny domek cam­pin­go­wy; ka­ra­wa­ning, ka­ra­wan, ca­ra­va­ning, ca­ra­van;
2. sta­tek do­sto­so­wa­ny do prze­wo­zu kon­te­ne­rów; trej­le­ro­wiec, kon­te­ne­ro­wiec


Źródła:

SJP.pl

Trajluś

żar­to­bli­wie o tro­lej­bu­sie; traj­tek


Źródła:

SJP.pl

Trajsel

trój­kąt­ny ża­giel pod­no­szo­ny w cza­sie sztor­mu, umo­co­wa­ny je­dy­nie do masz­tu; grot sztor­mo­wy


Traj­sel – jeden z żagli sztor­mo­wych sto­so­wa­nych na jach­tach. Służy do za­stę­po­wa­nia grota pod­czas bar­dzo sil­ne­go wia­tru.

Jest to trój­kąt­ny ża­giel przy­masz­to­wy (przy­le­ga­ją­cy jedną ze swo­ich kra­wę­dzi do ko­lum­ny masz­tu), o po­wierzch­ni ok. 1/3 grota. Jego róg fa­ło­wy może się­gać co naj­wy­żej do po­ło­wy wy­so­ko­ści masz­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trajtek

żar­to­bli­wie o tro­lej­bu­sie; traj­luś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. tro­lej­bus


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trajturka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) worek po­dróż­ny


Źródła:

Wiktionary

Trak

ma­szy­na do prze­cie­ra­nia kłód drzew­nych na tar­ci­cę i ele­men­ty drew­nia­ne; gater; tracz­ni­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gla­dia­tor wal­czą­cy w stylu Tra­ków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ma­szy­na do prze­pi­ło­wy­wa­nia ka­mie­ni i brył skal­nych na płyty

 (2.2) ma­szy­na do prze­cie­ra­nia drew­na okrą­głe­go na tar­ci­cę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trakcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od trakt


Źródła:

Wiktionary

Trakcja

1. trasa lub sieć tras przy­sto­so­wa­na do ruchu po­ja­zdów szy­no­wych; też: szyny, kable i urzą­dze­nia za­in­sta­lo­wa­ne na ta­kiej tra­sie;
2. napęd po­ja­zdów szy­no­wych za­leż­ny od ro­dza­ju sil­ni­ka na­pę­do­we­go;
3. w ko­lej­nict­wie: dział do­ty­czą­cy na­pę­dów ko­le­jo­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kolej. trasa lub sieć tras przy­sto­so­wa­na do ruchu po­ja­zdów szy­no­wych

 (1.3) kolej. napęd po­ja­zdów szy­no­wych za­leż­ny od ro­dza­ju za­in­sta­lo­wa­ne­go sil­ni­ka

 (1.4) kolej. dział ko­lej­nict­wa zaj­mu­ją­cy się za­sto­so­wa­niem na­pę­dów do celów prze­wo­zo­wych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trakcyjny

do­ty­czą­cy trak­cji


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) kolej. zwią­za­ny z trak­cją, do­ty­czą­cy trak­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Traken

nie­miec­ka rasa konia; koń tra­keń­ski


Źródła:

SJP.pl

Trakeński

koń tra­keń­ski - rasa koni po­cho­dze­nia sta­ro­pru­skie­go; tra­ken


Źródła:

SJP.pl

Trakowie

ze­spół ple­mion in­do­e­u­ro­pej­skich za­miesz­ku­ją­cych wschod­nią część Pół­wy­spu Bał­kań­skie­go


Tra­ko­wie ( Θρᾷκες; Thra­ci) – lud in­do­e­u­ro­pej­ski w sta­ro­żyt­no­ści za­miesz­ku­ją­cy wschod­nią część Pół­wy­spu Bał­kań­skie­go: ob­szar ogra­ni­czo­ny od za­cho­du rze­ka­mi Wiel­ka Mo­ra­wa i War­dar, od wscho­du Mo­rzem Czar­nym, od pół­no­cy Du­na­jem, na po­łud­niu na­to­miast Mo­rzem Egej­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trakowy

→ trak


Patrz:trak

Źródła:

SJP.pl

Trakt

1. droga, szlak;
2. w ar­chi­tek­tu­rze: sze­reg po­mie­szczeń w bu­dyn­ku umie­szczo­nych na jed­nej linii;
3. daw­niej: bieg, tok cze­goś;
4. w trak­cie cze­goś - w ciągu, w cza­sie trwa­nia cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. droga, szlak


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Traktacik

zdrob­nie­nie od: trak­tat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od trak­tat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Traktament

daw­niej:
1. po­czę­stu­nek, uczta, bie­sia­da;
2. płaca żoł­nier­ska, wikt żoł­nier­ski; żołd;
3. spo­sób po­stę­po­wa­nia z kimś, trak­to­wa­nia kogoś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. bie­sia­da, uczta, po­czę­stu­nek

 (1.2) daw. po­stę­po­wa­nie, trak­to­wa­nie kogoś

 (1.3) daw. płaca, żołd


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Traktat

1. for­mal­nie i uro­czy­ście za­wie­ra­na umowa mię­dzy­na­ro­do­wa, głów­nie re­gu­lu­ją­ca sto­sun­ki po­li­tycz­ne lub eko­no­micz­ne mię­dzy pań­stwa­mi;
2. roz­pra­wa na­u­ko­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. praw. ważna umowa mię­dzy­na­ro­do­wa uro­czy­ście za­wie­ra­na na pi­śmie mię­dzy pań­stwa­mi i re­gu­lu­ją­ca na­ji­stot­niej­sze kwe­stie po­li­tycz­ne, woj­sko­we, hand­lo­we itp.

 (1.2) tekst na­u­ko­wy w for­mie ro­zbu­do­wa­nej roz­pra­wy, zaz­wy­czaj bar­dzo ob­szer­nej;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Traktatowy

→ trak­tat


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) praw. zwią­za­ny z trak­ta­tem, za­wie­ra­niem trak­ta­tu, do­ty­czą­cy trak­ta­tu lub jego po­sta­no­wień


Patrz:traktat

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Traktiernia

daw­niej: po­drzęd­na re­sta­u­ra­cja, ja­dło­daj­nia; gar­kuch­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. re­sta­u­ra­cja niż­szej klasy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Traktor

1. po­jazd me­cha­nicz­ny o dużej sile po­cią­go­wej, na­pę­dza­ny sil­ni­kiem spa­li­no­wym; cią­gnik;
2. po­tocz­nie o bu­tach na gru­bej, gu­mo­wej po­desz­wie ma­ją­cej głę­bo­kie wręby


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roln. po­jazd przez­na­czo­ny do prze­mie­szcza­nia po­ja­zdów, ma­szyn i urzą­dzeń po­zba­wio­nych włas­ne­go sil­ni­ka, do na­pę­dza­nia ta­kich ma­szyn i urzą­dzeń;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Traktorek

zdrob­nie­nie od: trak­tor


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: trak­tor


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Traktorowy

→ trak­tor


Patrz:traktor

Źródła:

SJP.pl

Traktorzysta

kie­row­ca pro­wa­dzą­cy trak­tor


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kie­row­ca trak­to­ra, cią­gni­ka rol­ni­cze­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Traktorzystka

→ trak­to­rzy­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta kie­ru­ją­ca trak­to­rem, cią­gni­kiem rol­ni­czym


Patrz:traktorzysta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Traktowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trak­to­wać.

 (1.2) po­stę­po­wa­nie w okre­ślo­ny spo­sób


Źródła:

Wiktionary

Traktować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) od­no­sić się do kogoś lub cze­goś w okre­ślo­ny spo­sób

 (1.2) oma­wiać coś

 (1.3) dzia­łać czymś na kogoś lub coś

 (1.4) daw. czę­sto­wać, ra­czyć

cza­sow­nik zwrot­ny trak­to­wać się

 (2.1) od­no­sić się do sie­bie w okre­ślo­ny spo­sób

 (2.2) daw. czę­sto­wać się, ra­czyć się


Źródła:

Wiktionary

Traktowy

przy­miot­nik od: trakt


Źródła:

SJP.pl

Traktrysa

krzy­wa, któ­rej od­ci­nek stycz­nej od punk­tu stycz­no­ści do okre­ślo­nej pro­stej ma stałą dłu­gość


Trak­try­sa, trak­to­ria, wle­czo­na – krzy­wa pła­ska, wzdłuż któ­rej po­ru­sza się mały obiekt wle­czo­ny przez cią­gną­ce­go po po­zio­mej pła­szczyź­nie, przy po­mo­cy nici o sta­łej dłu­go­ści. Cią­gną­cy po­ru­sza się po linii pro­stej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Traktu

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp. od: trakt


Źródła:

Wiktionary

Traktura

me­cha­nizm w in­stru­men­tach or­ga­no­wych prze­kła­da­ją­cy ruch kla­wi­sza na wen­tyl ot­wie­ra­ją­cy do­pływ po­wie­trza do pi­szcza­łek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. me­cha­nizm w or­ga­nach prze­no­szą­cy ruch kla­wi­szy na wen­ty­le ot­wie­ra­ją­ce do­pływ po­wie­trza do pi­szcza­łek;


Trak­tu­ra (także trak­tu­ra wła­ści­wa) – w or­ga­nach i po­zy­ty­wach, me­cha­nizm prze­no­szą­cy ruch kla­wi­sza i po­zo­sta­łych urzą­dzeń ste­ru­ją­cych na znaj­du­ją­ce się w wia­trow­ni­cy wen­ty­le ot­wie­ra­ją­ce do­pływ po­wie­trza do pi­szcza­łek.

Za­da­nia­mi trak­tu­ry są prze­ka­zy­wa­nie sy­gna­łu na od­le­głość oraz wy­ko­ny­wa­nie pracy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tralala

[czy­taj: tralaLA]
1. wy­krzy­knie­nie wy­ra­ża­ją­ce ra­dość i pod­nie­ce­nie, ryt­mi­zu­ją­ce tekst po­e­tyc­ki;
2. po­tocz­nie: szum, roz­głos


Źródła:

SJP.pl

Tralewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Tralka

mała ozdob­na ko­lu­mien­ka, ele­ment ba­lu­stra­dy; balas; ba­la­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. pio­no­wy ele­ment ba­lu­stra­dy, który pod­trzy­mu­je po­ręcz, w for­mie pro­fi­lo­wa­ne­go słup­ka z ka­mie­nia lub drew­na

 (1.2) szt. pro­fi­lo­wa­na nóżka, np. kie­li­cha lub świecz­ni­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tralkowanie

rzad­ko: ukła­dać tral­ki w celu pod­trzy­ma­nia pa­ra­pe­tu ba­lu­stra­dy


Źródła:

SJP.pl

Tralkować

rzad­ko: ukła­dać tral­ki w celu pod­trzy­ma­nia pa­ra­pe­tu ba­lu­stra­dy


Źródła:

SJP.pl

Tralkowy

przy­miot­nik od: tral­ka


Źródła:

SJP.pl

Tram

1. belka w wią­za­niu da­cho­wym;
2. przy­rząd do ćwi­czeń gim­na­stycz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) etn. bud. daw. sze­ro­ka belka umie­szcza­na w po­przek pod in­ny­mi bel­ka­mi pu­ła­pu dla jego pod­trzy­ma­nia, prze­bie­ga­ją­ca przez śro­dek izby; Glo­ger.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trama

przę­dza jed­wab­na uży­wa­na jako os­no­wa tka­nin


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tramadol

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, prze­ciw­bó­lo­wy lek opio­i­do­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. wie­lo­funk­cyj­ny or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako prze­ciw­bó­lo­wy syn­te­tycz­ny lek opio­i­do­wy;


Tra­ma­dol – wie­lo­funk­cyj­ny or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako prze­ciw­bó­lo­wy syn­te­tycz­ny lek opio­i­do­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trambambula

pił­ka­rzy­ki;
1. gra zręcz­no­ścio­wa roz­gry­wa­na przy uży­ciu fi­gu­rek pił­ka­rzy przy­mo­co­wa­nych do rurek po­ru­sza­nych rę­ko­ma, na stole przy­po­mi­na­ją­cym mi­nia­tu­ro­we bo­i­sko do piłki noż­nej, po­le­ga­ją­ca na zdo­by­ciu usta­lo­nej licz­by bra­mek;
2. stół do tej gry


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) łódź. pił­ka­rzy­ki

 (1.2) łódź. stół do pił­ka­rzy­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trambimba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. tram­waj


Źródła:

Wiktionary

Tramblampolka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. cho­re­ogr. ta­niec wi­ro­wy, polka zbli­żo­na do ma­zu­ra

 (1.2) daw. muz. mu­zy­ka do tram­blant­ki (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Tramblanka

daw­niej: od­mia­na polki po­dob­na do ma­zu­ra; tram­blant­ka, polka ma­zur­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. cho­re­ogr. ta­niec wi­ro­wy, polka zbli­żo­na do ma­zu­ra

 (1.2) daw. muz. mu­zy­ka do tram­blan­ki (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tramblantka

daw­niej: od­mia­na polki po­dob­na do ma­zu­ra; tram­blan­ka, polka ma­zur­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cho­re­ogr. ta­niec wi­ro­wy, polka zbli­żo­na do ma­zu­ra

 (1.2) muz. mu­zy­ka do tram­blant­ki (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trambuspas

pas ruchu dla tram­wa­jów i au­to­bu­sów


Źródła:

SJP.pl

Trambówka

spe­cjal­ne na­rzę­dzie do ubi­ja­nia, wy­rów­ny­wa­nia drogi, bruku


Źródła:

SJP.pl

Tramik

zdrob­nie­nie od: tram


Źródła:

SJP.pl

Tramontana

zimny wiatr wie­ją­cy u pół­noc­nych wy­brze­ży Kor­sy­ki


Tra­mon­ta­na (z łac. "trans­mon­ta­nus" = 'miesz­ka­ją­cy za gó­ra­mi’).

Jest to chłod­ny wiatr pół­noc­ny lub pół­noc­no-wschod­ni, wie­ją­cy na za­chod­nim wy­brze­żu Włoch i Kor­sy­ki. Pow­sta­je w sy­tu­a­cji, gdy nad Mo­rzem Adria­tyc­kim pa­nu­je ni­skie ci­śnie­nie, a nad za­chod­nią czę­ścią Morza Śró­dziem­ne­go lub w Al­pach – wy­so­kie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tramp

czło­wiek lu­bią­cy się włó­czyć; wa­ga­bun­da, obie­żyś­wiat, włó­czę­ga, włó­czy­kij


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wę­dro­wiec, włó­czy­kij, obie­żyś­wiat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) mors. sta­tek to­wa­ro­wy od­by­wa­ją­cy nie­re­gu­lar­ne rejsy do róż­nych por­tów


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trampek

płó­cien­ny but spor­to­wy na gu­mo­wej po­desz­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) obuw. ro­dzaj buta spor­to­we­go; sznu­ro­wa­ny, płó­cien­ny, na gu­mo­wej po­desz­wie

 (1.2) środ. mot. tra­bant


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tramping

1. wę­drów­ka tu­ry­stycz­na;
2. że­glu­ga od­by­wa­ją­ca się bez roz­kła­du rej­sów


Tram­ping (lub trem­pink) – ruch spo­łecz­ny w Cze­cho­sło­wa­cji, in­spi­ro­wa­ny Ligą Le­śnej Mą­dro­ści, wo­od­craf­tem, ska­u­tin­gem oraz ame­ry­kań­skim Dzi­kim Za­cho­dem. Nazwa po­cho­dzi od no­wo­ze­landz­kie­go od­po­wied­ni­ka an­giel­skie­go słowa "hi­king".

Cze­ska opi­nia błęd­nie kre­u­je po­gląd, że tram­po­wa­nie nie ma swo­je­go od­po­wied­ni­ka w żad­nym innym pań­stwie poza Cze­cha­mi i Sło­wa­cją. Niem­niej jed­nak na­le­ży za­u­wa­żyć, że cze­ski tram­ping miał za­wsze swoją dość wy­jąt­ko­wą i czę­sto wy­raź­ną spe­cy­fi­kę.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trampingowiec

osoba upra­wia­ją­ca tram­ping


Źródła:

SJP.pl

Trampka

daw­niej: lekki but spor­to­wy z płót­na i gumy; tram­pek


Źródła:

SJP.pl

Trampkarka

→ tramp­karz


Patrz:trampkarz

Źródła:

SJP.pl

Trampkarski

→ tramp­karz


Patrz:trampkarz

Źródła:

SJP.pl

Trampkarz

młody pił­karz, mło­dzik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. młody pił­karz do pięt­na­ste­go roku życia;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trampki

ro­dzaj obu­wia


Tramp­ki – ro­dzaj spor­to­we­go, sznu­ro­wa­ne­go obu­wia tek­styl­ne­go, na po­desz­wie z gumy. W odróż­nie­niu od po­krew­nych im te­ni­só­wek, tramp­ki po­sia­da­ją cho­lew­ki do ko­stek oraz gu­mo­wa­ne noski.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trampkokorek

but pił­kar­ski z gu­mo­wy­mi koł­ka­mi w po­desz­wie, za­bez­pie­cza­ją­cy­mi przed śliz­ga­niem się po bo­i­sku; kor­ko­tram­pek


Źródła:

SJP.pl

Trampkowy

przy­miot­nik od: tramp­ka, tram­pek


Źródła:

SJP.pl

Trampolina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. sprę­ży­sta deska umoż­li­wia­ją­ca wy­so­kie wy­bi­cie się w górę przy sko­kach do wody

 (1.2) sport. po­chy­ło usta­wio­na deska z pod­pór­ką, słu­żą­ca do od­bi­ja­nia się przy sko­kach gim­na­stycz­nych

 (1.3) sport. przy­rząd gim­na­stycz­ny w po­sta­ci sprę­ży­stej siat­ki roz­pię­tej na dużej ramie, słu­żą­cy do wy­ko­ny­wa­nia ewo­lu­cji akro­ba­tycz­nych w po­wie­trzu;

 (1.4) wieża słu­żą­ca skocz­kom spa­do­chro­no­wym do wy­ko­ny­wa­nia sko­ków

 (1.5) in­form. kod umoż­li­wia­ją­cy funk­cji za­gnież­dżo­nej do­stęp do lo­kal­nych zmien­nych bie­żą­cej funk­cji;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trampolinowy

→ tram­po­li­na


Patrz:trampolina

Źródła:

SJP.pl

Trampowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tram­pem, do­ty­czą­cy tram­pa (tylko w zna­cze­niu: „wę­dro­wiec, włó­czy­kij, obie­żyś­wiat”)


Źródła:

Wiktionary

Trampowy

przy­miot­nik od: tramp


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tram­pem, do­ty­czą­cy tram­pa (tylko w zna­cze­niu: „sta­tek to­wa­ro­wy od­by­wa­ją­cy nie­re­gu­lar­ne rejsy do róż­nych por­tów”)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tramwaik

zdrob­nie­nie od: tram­waj


Źródła:

SJP.pl

Tramwaj

po­jazd szy­no­wy słu­żą­cy do tran­spor­tu miej­skie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­jazd szy­no­wy do­sto­so­wa­ny do ruchu dro­go­we­go, przez­na­czo­ny do prze­wo­zu pa­sa­że­rów;


Tram­waj (z tram­way – linia tram­wa­jo­wa, tram – tram­waj) – po­jazd szy­no­wy ko­mu­ni­ka­cji miej­skiej, na­pę­dza­ny sil­ni­kiem elek­trycz­nym lub spa­li­no­wym, a daw­niej cią­gnię­ty przez konie (tram­waj konny).

Tram­waj może po­ru­szać się za­rów­no w ruchu mie­sza­nym, po szy­nach wbu­do­wa­nych w jezd­nię, jak i po wy­dzie­lo­nych to­ro­wi­skach, rów­nież z od­cin­ka­mi cał­ko­wi­cie bez­ko­li­zyj­ny­mi lub po­dziem­ny­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tramwajarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta pro­wa­dzą­ca tram­waj


Źródła:

Wiktionary

Tramwajarski

przy­miot­nik od: tram­wa­jarz


Źródła:

SJP.pl

Tramwajarz

ma­szy­ni­sta tram­wa­ju; mo­tor­ni­czy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pra­cow­nik przed­się­bior­stwa tram­wa­jo­we­go

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pot. ent. kowal bezs­krzy­dły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tramwajka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kra­ków. tram­waj


Źródła:

Wiktionary

Tramwajowy

→ tram­waj


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do tram­wa­ju, zwią­za­ny z tram­wa­jem


Patrz:tramwaj

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tran

tłuszcz otrzy­my­wa­ny z ryb i ssa­ków mor­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zool. płyn­ny tłuszcz po­zy­ski­wa­ny z tkan­ki tłu­szczo­wej zwie­rząt mor­skich;


Tran – cie­kły tłuszcz otrzy­my­wa­ny z wą­tro­by ryb z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych (głów­nie dor­sza at­lan­tyc­kie­go) oraz tkan­ki tłu­szczo­wej niek­tó­rych ssa­ków mor­skich (np. wie­lo­ry­bów lub fok). Za­wie­ra duże ilo­ści nie­na­sy­co­nych kwa­sów tłu­szczo­wych (głów­nie ole­i­no­we­go, ole­o­pal­mi­ty­no­wy­e­go i ga­do­le­i­no­we­go) oraz wi­ta­min (głów­nie A i D). Jest to ole­i­sta ciecz o jas­no­żół­tej bar­wie. Ma rybny smak i za­pach. W kon­tak­cie z tle­nem jeł­cze­je, co po­wo­du­je roz­pad za­war­tych w nim wi­ta­min.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trance

[czy­taj: trans] ga­tu­nek mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej, od­mia­na tech­no


Tran­ce – ga­tu­nek elek­tro­nicz­nej mu­zy­ki ta­necz­nej (klu­bo­wej) roz­wi­nię­ty w la­tach 90. XX wieku w Niem­czech. Cza­sa­mi bywa trak­to­wa­ny w ca­ło­ści jako pod­ga­tu­nek mu­zy­ki dance.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trance'owy

→ tran­ce [czy­taj: tran­so­wy]; tran­so­wy


Źródła:

SJP.pl

Traneksamowy

kwas tra­nek­sa­mo­wy - or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako śro­dek prze­ciwkr­wo­tocz­ny


Źródła:

SJP.pl

Trangiel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. na­pi­wek


Źródła:

Wiktionary

Traniarnia

po­mie­szcze­nie z od­po­wied­ni­mi urzą­dze­nia­mi, w któ­rym wy­ta­pia się tran; tra­now­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miej­sce wy­ta­pia­nia tranu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tranik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tran


Źródła:

Wiktionary

Tranking

sy­stem po­łą­czeń ra­dio­te­le­fo­nicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Trankingowy

→ tran­king; trun­kin­go­wy


Źródła:

SJP.pl

Trankwice

Trank­wi­ce (niem. "Trank­witz") – osada w Pol­sce w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie sztum­skim, w gmi­nie Stary Targ.


Źródła:

Wikipedia

Trankwilizacja

uspo­ka­ja­nie, wy­ci­sza­nie cho­re­go przy po­mo­cy trank­wi­li­za­to­ra


Źródła:

SJP.pl

Trankwilizator

uspo­ka­ja­ją­cy śro­dek lecz­ni­czy, dzia­ła­ją­cy na oś­rod­ko­wy układ ner­wo­wy, sto­so­wa­ny w le­cze­niu ner­wic, psy­choz i sta­nów lę­ko­wych; trank­wi­li­zer, lek ko­ją­cy


Źródła:

SJP.pl

Trankwilizer

uspo­ka­ja­ją­cy śro­dek lecz­ni­czy dzia­ła­ją­cy na oś­rod­ko­wy układ ner­wo­wy, sto­so­wa­ny w le­cze­niu ner­wic, psy­choz i sta­nów lę­ko­wych; trank­wi­li­za­tor, lek ko­ją­cy


Źródła:

SJP.pl

Tranownia

po­mie­szcze­nie z od­po­wied­ni­mi urzą­dze­nia­mi, w któ­rym wy­ta­pia się tran; tra­niar­nia


Źródła:

SJP.pl

Tranowy

przy­miot­nik od: tran


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tra­nem, do­ty­czą­cy tranu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tranquillo

[czy­taj: tran­ki­jo] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: spo­koj­nie, z umia­rem


Źródła:

SJP.pl

Trans

1. stan o ob­ni­żo­nej świa­do­mo­ści i braku kon­tak­tu ze świa­tem zew­nętrz­nym; może być wy­wo­ła­ny przez hip­no­zę;
2. stan ek­sta­zy, pod­nie­ce­nia, oszo­ło­mie­nia; zapał, unie­sie­nie;
3. śro­do­wi­sko­wo: tran­spa­rent


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stan ob­ni­żo­nej świa­do­mo­ści;

 (1.2) przen. pełne poś­wię­ce­nie się danej czyn­no­ści po­wo­du­ją­ce brak kon­tak­tu z oto­cze­niem

 (1.3) środ. kib. tran­spa­rent

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) środ. pot. osoba transpł­cio­wa, nie iden­ty­fi­ku­ją­ca się z płcią na­da­ną przy uro­dze­niu

przy­miot­nik

 (3.1) chem. izo­mer z pod­staw­ni­ka­mi po prze­ciw­nej stro­nie pła­szczyz­ny

 (3.2) środ. pot. transpł­cio­wy


Trans – jeden z ro­dza­jów od­mien­nych sta­nów świa­do­mo­ści.

Stan umy­słu cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się zmie­nio­ną świa­do­mo­ścią, co oz­na­cza rów­nież zmie­nio­ną wraż­li­wość na bodź­ce. Trans może wy­wo­ły­wać stan ob­ni­żo­nej lub pod­wyż­szo­nej świa­do­mo­ści. Osoby po­grą­żo­ne w tran­sie mogą wy­ko­ny­wać okre­ślo­ne czyn­no­ści podś­wia­do­mie, w spo­sób nie­kon­tro­lo­wa­ny przez świa­do­mość.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transakcentacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. sztucz­ne prze­nie­sie­nie ak­cen­tu w wy­ra­zie, np. w celu uzy­ska­nia rytmu pio­sen­ki lub wier­sza;


Tran­sak­cen­ta­cja (niem. "Ak­zent­vers­chie­bung", ang. "di­spla­ced ac­cent") – w li­te­ra­tu­rze za­bieg po­le­ga­ją­cy na prze­nie­sie­niu ak­cen­tu z sy­la­by pra­wi­dło­wo ak­cen­to­wa­nej na inną, zwy­kle z nią zry­mo­wa­ną, ma­ją­cy na celu zwró­ce­nie uwagi od­bior­cy na dany wyraz lub sfor­mu­ło­wa­nie.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Transakcja

1. ope­ra­cja hand­lo­wa kupna lub sprze­da­ży;
2. umowa hand­lo­wa do­ty­czą­ca kupna lub sprze­da­ży;
3. za­war­cie ta­kiej umowy; układ;
4. w in­for­ma­ty­ce: zbiór ope­ra­cji na bazie da­nych, które mogą zo­stać sfi­na­li­zo­wa­ne wy­łącz­nie w przy­pad­ku zre­a­li­zo­wa­nia wszyst­kich ope­ra­cji tego zbio­ru


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hand. ope­ra­cja hand­lo­wa zwią­za­na z kup­nem lub sprze­da­żą to­wa­rów bądź usług

 (1.2) in­form. grupa ope­ra­cji, które razem wszyst­kie są wy­co­fy­wa­ne, np. jeśli choć jedna z nich za­koń­czy się błę­dem


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transakcyjnie

→ tran­sak­cyj­ny


Patrz:transakcyjny

Źródła:

SJP.pl

Transakcyjność

→ tran­sak­cyj­ny


Patrz:transakcyjny

Źródła:

SJP.pl

Transakcyjny

→ tran­sak­cja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tran­sak­cją, do­ty­czą­cy tran­sak­cji


Patrz:transakcja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transaktynowiec

pier­wia­stek pro­mie­niot­wór­czy o licz­bie ato­mo­wej więk­szej niż 102


Źródła:

SJP.pl

Transalpejski

po­ło­żo­ny na pół­noc od Alp


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) prze­bie­ga­ją­cy przez Alpy

 (1.2) za­al­pej­ski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transaminacja

od­wra­cal­ne prze­nie­sie­nie grup ami­no­wych z ami­nok­wa­su na ke­tok­was


Tran­sa­mi­na­cja – re­ak­cja che­micz­na prze­nie­sie­nia grupy ami­no­wej z ami­nok­wa­su na jeden z 3 ke­tok­wa­sów, w wy­ni­ku czego pow­sta­je nowy ami­nok­was i nowy ke­tok­was. Pro­ces ten ka­ta­li­zo­wa­ny jest przez tran­sa­mi­na­zy (ami­no­trans­fe­ra­zy).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transaminaza

enzym bio­rą­cy udział w prze­mia­nie ami­nok­wa­sów; ami­no­trans­fe­ra­za


Źródła:

SJP.pl

Transanatolijski

przy­miot­nik

 (1.1) prze­bie­ga­ją­cy przez Ana­to­lię, kur­su­ją­cy przez Ana­to­lię


Źródła:

Wiktionary

Transarktyczny

prze­bie­ga­ją­cy po­przez ob­szar Ark­ty­ki


Źródła:

SJP.pl

Transatlantycki

1. po­ło­żo­ny po dru­giej stro­nie Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go;
2. od­by­wa­ją­cy się po­przez At­lan­tyk


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­by­wa­ją­cy kursy przez At­lan­tyk, prze­cho­dzą­cy przez At­lan­tyk

 (1.2) znaj­du­ją­cy się za At­lan­ty­kiem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transatlantyckość

→ tran­sat­lan­tyc­ki


Patrz:transatlantycki

Źródła:

SJP.pl

Transatlantyk

sta­tek pa­sa­żer­ski pły­wa­ją­cy przez Ocean At­lan­tyc­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mar. duży tran­sat­lan­tyc­ki sta­tek pa­sa­żer­ski;


Tran­sat­lan­tyk – sta­tek pa­sa­żer­ski kur­su­ją­cy na usta­lo­nych li­niach że­glu­go­wych, li­nio­wiec. Nazwa po­cho­dzi od stat­ków ob­słu­gu­ją­cych po­łą­cze­nia po­mię­dzy USA i Eu­ro­pą, prze­mie­rza­ją­cych Ocean At­lan­tyc­ki. Naj­więk­sze li­nio­we stat­ki pa­sa­żer­skie wal­czy­ły o Błę­kit­ną Wstę­gę At­lan­ty­ku, a jej zdo­by­cie oz­na­cza­ło wzrost pre­sti­żu i licz­by pa­sa­że­rów szu­ka­ją­cych jak naj­szyb­szych po­łą­czeń w że­glu­dze z Eu­ro­py do Sta­nów Zjed­no­czo­nych i Ka­na­dy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transawangarda

ek­spre­sjo­ni­stycz­ne ma­lar­stwo w la­tach 70. i 80. XX wieku, odrzu­ca­ją­ce ek­spe­ry­men­ta­tor­skie po­sta­wy w sztu­ce i ko­rzy­sta­ją­ce z tra­dy­cji kul­tu­ro­wej; ma­lar­stwo po­za­a­wan­gar­do­we


Tran­sa­wan­gar­da (wł. "la tran­sa­van­gu­ar­dia") – wło­ska od­mia­na ten­den­cji ek­spre­sjo­ni­stycz­nych w sztu­ce współ­czes­nej schył­ku lat 70. i 80., po­ja­wia­ją­cych się nie­mal rów­no­cze­śnie w wielu kra­jach. W szer­szym zna­cze­niu ogół tych ru­chów, bar­dzo zresz­tą nie­jed­no­rod­ny, a czę­sto wręcz sprzecz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transbukalny

masaż trans­bu­kal­ny - tech­ni­ka ma­sa­żu wy­ko­ny­wa­na w oko­li­cach po­licz­ków, ma­ją­ca na celu roz­luź­nie­nie mię­śni twa­rzy i po­pra­wę krą­że­nia krwi w tej oko­li­cy


Źródła:

SJP.pl

Transbłonowy

prze­bi­ja­ją­cy całą gru­bość błony bio­lo­gicz­nej


Źródła:

SJP.pl

Transcendencja

1. w fi­lo­zo­fii: ist­nie­nie cze­goś poza rze­czy­wi­sto­ścią, gra­ni­cą ludz­kie­go poz­na­nia;
2. w te­o­lo­gii: byt nie­moż­li­wy do poz­na­nia ludz­ki­mi zmy­sła­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. ist­nie­nie poza czymś, w szcze­gól­no­ści ist­nie­nie przed­mio­tu poz­na­nia poza umy­słem poz­na­ją­cym

 (1.2) teol. ist­nie­nie Boga i świa­ta du­cho­we­go poza świa­tem uz­na­nym za stwo­rzo­ny;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transcendent

w fi­lo­zo­fii: coś wy­kra­cza­ją­ce­go poza gra­ni­ce ludz­kie­go poz­na­nia


Źródła:

SJP.pl

Transcendentalia

po­wszech­ne wła­ści­wo­ści tego, co re­al­nie ist­nie­je, pod­sta­wo­we struk­tu­ry poz­naw­cze do­ty­czą­ce spo­so­bu ist­nie­nia bytów


Tran­scen­den­ta­lia (rza­dziej w licz­bie po­je­dyn­czej jako tran­scen­den­ta­le) – uję­cia bytu wy­prze­dza­ją­ce jego uję­cia ka­te­go­rial­ne, w odróż­nie­niu od uni­wer­sa­liów od­no­szą­ce się do każ­de­go bytu ze wzglę­du na to, że byt ten ist­nie­je, nie ze wzglę­du na jego ja­ko­ścio­wą cha­rak­te­ry­sty­kę.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transcendentalistka

→ tran­scen­den­ta­li­sta


Patrz:transcendentalista

Źródła:

SJP.pl

Transcendentalistyczny

→ tran­scen­den­ta­lizm


Patrz:transcendentalizm

Źródła:

SJP.pl

Transcendentalizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. nurt fi­lo­zo­fii ame­ry­kań­skiej gło­szą­cy ideę rów­no­ści, nie­za­leż­no­ści oraz sa­mo­dziel­no­ści i pod­kre­śla­ją­cy au­to­no­micz­ność każ­de­go czło­wie­ka w do­cho­dze­niu do prawd mo­ral­nych, du­cho­wych oraz spo­łecz­nych;


Tran­scen­den­ta­lizm – nurt fi­lo­zo­fii ame­ry­kań­skiej za­po­cząt­ko­wa­ny mię­dzy in­ny­mi przez R.W. Emer­so­na i H.D. Tho­re­au. Głosi ideę rów­no­ści, nie­za­leż­no­ści oraz sa­mo­dziel­no­ści. Pod­kre­śla au­to­no­micz­ność każ­de­go czło­wie­ka w do­cho­dze­niu do prawd mo­ral­nych, du­cho­wych oraz spo­łecz­nych. Za pier­wszy tekst trak­tu­ją­cy o tran­scen­den­ta­liz­mie uwa­ża­ny jest "Na­tu­re" Emer­so­na. Jego sa­me­go uważa się za pre­kur­so­ra ruchu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Transcendentalność

Tran­scen­den­tal­ność (łac. "tran­scen­de­re" – „wy­cho­dze­nie poza gra­ni­ce”) – za­gad­nie­nie jest tran­scen­den­tal­ne, kiedy jego pro­ble­ma­ty­ka wy­kra­cza poza doś­wiad­cze­nie zmy­sło­we, czy moż­li­we uży­cie te­o­rii kon­fron­to­wa­nej z doś­wiad­cze­niem, a spo­sób jego we­ry­fi­ka­cji nie jest je­dy­nie spra­wą lo­gi­ki czy ma­te­ma­ty­ki.


Źródła:

Wikipedia

Transcendentalny

w fi­lo­zo­fii: bę­dą­cy wa­run­kiem poz­na­nia, od­no­szą­cy się do aprio­rycz­nych form poz­na­nia


przy­miot­nik

 (1.1) filoz. taki, który do­ty­czy aprio­rycz­nych form poz­na­nia (wy­kra­cza poza gra­ni­ce umy­słu i od­no­si się do przed­mio­tu poz­na­nia)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transcendentność

Tran­scen­dent­ność (łac. "tran­scen­de­re" - "wy­cho­dze­nie poza gra­ni­ce") – za tran­scen­dent­ne uz­na­je się to, co "wy­kra­cza poza gra­ni­ce". "Mó­wi­my, że ja­kieś a jest tran­scen­dent­ne wobec ja­kie­goś b, je­że­li a prze­kra­cza b".

Po­ję­cie to po­cząt­ko­wo od­no­si­ło się do on­to­lo­gii, z cza­sem za­czę­ło się rów­nież po­ja­wiać w ra­mach te­o­rii poz­na­nia. "Tran­scen­den­cja" jest czę­sto my­lo­na z "tran­scen­den­tal­no­ścią", którą wpro­wa­dził do­pie­ro Im­ma­nu­el Kant i która od­no­si się do spo­so­bów i moż­li­wo­ści poz­na­nia ludz­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Transcendentny

1. wy­kra­cza­ją­cy poza za­sięg doś­wiad­cze­nia i poz­na­nia ludz­kie­go;
2. zew­nętrz­ny wobec cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Transdermalny

przez­skór­ny


Źródła:

SJP.pl

Transducyna

Trans­du­cy­na – biał­ko prze­kaź­ni­ko­we błon cy­to­plaz­ma­tycz­nych ko­mó­rek prę­ci­ko­wych siat­ków­ki oka. Jest to biał­ko G wią­żą­ce GTP, które poś­red­ni­czy w sprzę­ga­niu sy­gna­łu mię­dzy ro­dop­sy­ną a fos­fo­die­ste­ra­zą cGMP, zwią­za­ną z błoną zew­nętrz­ną seg­men­tów prę­ci­ków.


Źródła:

Wikipedia

Transdukcja

prze­no­sze­nie ma­te­ria­łu ge­ne­tycz­ne­go z jed­nej ko­mór­ki bak­te­ryj­nej (dawcy) do dru­giej (bior­cy) za poś­red­nict­wem wi­ru­sów bak­te­ryj­nych (bak­te­rio­fa­gów)


Trans­duk­cja – pro­ces wpro­wa­dze­nia no­we­go genu do ko­mór­ki przez bak­te­rio­fa­gi. Zja­wi­sko to zo­sta­ło od­kry­te w roku 1952 przez J. Le­der­ber­ga i N. Zin­de­ra w pro­ce­sie in­fek­cji ko­mó­rek bak­te­ryj­nych bak­te­rio­fa­ga­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transdukcyjny

→ trans­duk­cja


Patrz:transdukcja

Źródła:

SJP.pl

Transduktor

przy­rząd ma­ją­cy za­sto­so­wa­nie w tech­ni­ce po­mia­ro­wej oraz w ukła­dach au­to­ma­tycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Transduktorowy

przy­miot­nik od: trans­duk­tor


Źródła:

SJP.pl

Transdyscyplinarność

→ trans­dy­scy­pli­nar­ny


Patrz:transdyscyplinarny

Źródła:

SJP.pl

Transenna

Tran­sen­na – płyta za­my­ka­ją­ca okno, wy­ko­na­na z cien­ko osz­li­fo­wa­ne­go, lub ażu­ro­we­go mar­mu­ru, ka­mie­nia, ala­ba­stru, drew­na.


Źródła:

Wikipedia

Transept

nawa po­przecz­na prze­ci­na­ją­ca nawę głów­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. nawa po­przecz­na w ko­ście­le, od­dzie­la­ją­ca pre­zbi­te­rium od resz­ty bu­dyn­ku;


Tran­sept, nawa po­przecz­na, część ko­ścio­ła, nawa pro­sto­pa­dła do osi ko­ścio­ła, po­ło­żo­na po­mię­dzy pre­zbi­te­rium a resz­tą jego bu­dyn­ku. Tran­sept może być jedno- lub wie­lo­na­wo­wy.

W ro­mań­skich ba­zy­li­kach dwu­chó­ro­wych wy­stę­pu­ją dwa tran­sep­ty – wschod­ni (przy pre­zbi­te­rium) i za­chod­ni (zwią­za­ny z we­stwer­kiem). Na­to­miast w go­tyc­kich ka­te­drach an­giel­skich rów­nież mogą być dwa tran­sep­ty (obyd­wa od wscho­du). W dachu nad skrzy­żo­wa­niem tran­sep­tu i nawy głów­nej może wy­stę­po­wać nie­wiel­ka wieża (tzw. sy­gna­tur­ka).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transeptowy

→ tran­sept


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tran­sep­tem, do­ty­czą­cy tran­sep­tu


Patrz:transept

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transeufratea

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­ny kraj na Bli­skim Wscho­dzie, za­leż­ny od Ba­bi­lo­nii


Źródła:

Wiktionary

Transeufratejski

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Tran­se­u­fra­tei, zwią­za­ny z Tran­se­u­fra­teą


Źródła:

Wiktionary

Transeuropejski

przy­miot­nik

 (1.1) wio­dą­cy przez zna­czą­cą część Eu­ro­py bądź kur­su­ją­cy przez nią


Źródła:

Wiktionary

Transfekcja

w bio­lo­gii: za­in­fe­ko­wa­nie ko­mór­ki genem po­cho­dzą­cym z wi­ru­sa lub bak­te­rio­fa­ga


Trans­fek­cja − pro­ces wpro­wa­dze­nia ob­ce­go DNA lub RNA do ko­mór­ki eu­ka­rio­tycz­nej. W przy­pad­ku ko­mór­ki pro­ka­rio­tycz­nej obo­wią­zu­je ter­min trans­for­ma­cja (jeśli ma­te­riał po­cho­dzi z oto­cze­nia) lub trans­duk­cja (jeśli jest prze­no­szo­ny za poś­red­nict­wem bak­te­rio­fa­ga).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transfer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. hand. prze­ka­za­nie środ­ków

 (1.2) sport. przej­ście za­wod­ni­ka do in­ne­go klubu

 (1.3) in­form. prze­sła­nie da­nych

 (1.4) psych. prze­nie­sie­nie zdo­by­tych doś­wiad­czeń lub umie­jęt­no­ści i uży­cie ich w od­mien­nej sy­tu­a­cji;

 (1.5) praw. prze­ka­za­nie praw do do­ku­men­tu imien­ne­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Transferaza

enzym ka­ta­li­zu­ją­cy re­ak­cję prze­no­sze­nia grup che­micz­nych z czą­stecz­ki jed­ne­go związ­ku (do­no­ra) na czą­stecz­kę in­ne­go związ­ku (ak­cep­tor)


Źródła:

SJP.pl

Transferkar

wagon sa­mo­wy­ła­dow­czy z włas­nym na­pę­dem, słu­żą­cy do prze­wo­że­nia ma­te­ria­łów syp­kich; sto­so­wa­ny głów­nie w hu­tach


Źródła:

SJP.pl

Transferowalny

da­ją­cy się trans­fe­ro­wać


Źródła:

SJP.pl

Transferowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trans­fe­ro­wać.


Źródła:

Wiktionary

Transferowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest trans­fe­ro­we; cecha tych, któ­rzy są trans­fe­ro­wi


Źródła:

Wiktionary

Transferowy

→ trans­fer


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekon. zwią­za­ny z trans­fe­rem, trans­fe­ro­wa­niem, do­ty­czą­cy prze­ka­zu pie­nię­dzy, usług, wie­dzy

 (1.2) sport. zwią­za­ny z trans­fe­rem, trans­fe­ra­mi

 (1.3) zwią­za­ny z trans­fe­rem (prze­no­sze­niem, prze­sy­ła­niem cze­goś z miej­sca na miej­sce)


Patrz:transfer

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transferyna

biał­ko oso­cza krwi (gli­ko­pro­te­i­na) od­po­wie­dzial­ne za tran­sport że­la­za; sy­de­ro­fi­li­na


Źródła:

SJP.pl

Transfiguracja

prze­mia­na po­sta­ci lub stanu ducha; prze­o­bra­że­nie, prze­i­sto­cze­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transfluencja

trans­flu­en­cja lo­dow­ca – prze­le­wa­nie się lo­dow­ca z jed­nej do­li­ny do dru­giej przez prze­łęcz lub pła­ski grzbiet


Źródła:

SJP.pl

Transflutryna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. śro­dek owa­do­bój­czy


Trans­flu­try­na – szyb­ko dzia­ła­ją­cy śro­dek owa­do­bój­czy o wzo­rze su­ma­rycz­nym C15H12Cl2F4O2.

Trans­flu­try­nę sto­su­je się wew­nątrz po­mie­szczeń prze­ciw mu­chom, ko­ma­rom i ka­ra­cza­nom. Jest sub­stan­cją sto­sun­ko­wo lotną (t. topn. 32 °C, t. wrz. 135 °C), dzia­ła­ją­cą kon­tak­to­wo i przez in­ha­la­cję.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Transfob

osoba prze­ja­wia­ją­ca nie­chęć lub agre­sję wobec osób transpł­cio­wych


Źródła:

SJP.pl

Transfobia

nie­chęt­ny lub wrogi sto­su­nek do osób trans­sek­su­al­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. społ. dy­skry­mi­na­cja ob­ja­wia­ją­ca się nie­chę­cią lub agre­sją wobec osób transpł­cio­wych;


Trans­fo­bia, rza­dziej tran­su­prze­dze­nie – ne­ga­tyw­ne uczu­cia i po­sta­wy wobec transpł­cio­wo­ści. Trans­fo­bia może obej­mo­wać strach, nie­chęć, nie­na­wiść, prze­moc, gniew lub dy­skom­fort od­czu­wa­ny lub wy­ra­ża­ny wobec osób, które nie do­sto­so­wu­ją się do spo­łecz­nych norm do­ty­czą­cych płci spo­łecz­no-kul­tu­ro­wej. Jest ona czę­sto wy­ra­ża­na rów­no­le­gle z po­glą­da­mi ho­mo­fo­bicz­ny­mi i z tego po­wo­du jest czę­sto uwa­ża­na za aspekt ho­mo­fo­bii. Trans­fo­bia sta­no­wi formę uprze­dze­nia i dy­skry­mi­na­cji, po­dob­ną do ra­siz­mu i sek­siz­mu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transfobiczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co trans­fo­bicz­ne; cecha tych, któ­rzy są trans­fo­bicz­ni


Źródła:

Wiktionary

Transfobiczny

zwią­za­ny z silną nie­chę­cią do osób trans­sek­su­al­nych


Źródła:

SJP.pl

Transfobka

→ trans­fob


Patrz:transfob

Źródła:

SJP.pl

Transfokacja

dy­na­micz­ny efekt w fo­to­gra­fii, spra­wia­ją­cy wra­że­nie ruchu przed­mio­tów sta­tycz­nych, uzy­ska­ny za po­mo­cą zmia­ny ogni­sko­wej (zoom) pod­czas naś­wiet­la­nia błony


Trans­fo­ka­cja – za­bieg w fo­to­gra­fii opar­ty na zmia­nie ogni­sko­wej (zoomu) pod­czas naś­wiet­la­nia błony fo­to­gra­ficz­nej. Po­le­ga na zmia­nie kąta wi­dze­nia w obiek­ty­wie, co po­wo­du­je wra­że­nie „spła­szcze­nia per­spek­ty­wy” i mniej­szej głębi ostro­ści. W rze­czy­wi­sto­ści pod­czas jazdy ka­me­ry, czyli jej ruchu na wózku lub kra­nie, głę­bia ostro­ści ani per­spek­ty­wa nie ulega zmia­nie, lecz zmie­nia się tło i ele­men­ty oto­cze­nia[].


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transfokator

urzą­dze­nie w ka­me­rze albo apa­ra­cie fo­to­gra­ficz­nym zmie­nia­ją­ce roz­miar obra­zu po­przez zmia­nę ogni­sko­wej obiek­ty­wu; zoom, obiek­tyw zmien­no­o­gni­sko­wy


Trans­fo­ka­tor (ang. "focal" – ogni­sko­wy, od "focus" – ogni­sko pla­ni­me­trycz­ne, op­tycz­ne, aku­stycz­ne itd.; łac. "trans" – za, poza; łac. "focus" – ogni­sko) – szcze­gól­ny ro­dzaj obiek­ty­wu zmien­no­o­gni­sko­we­go po­sia­da­ją­cy wła­ści­wość pa­ra­fo­kal­no­ści, tj. taki w któ­rym ogni­sko nie prze­su­wa się pod­czas zmia­ny dłu­go­ści ogni­sko­wej obiek­ty­wu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transformacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­mia­na, przeksz­tał­ca­nie cze­goś

 (1.2) jęz. prze­bu­do­wa kon­struk­cji skład­nio­wej bez zmia­ny jej tre­ści


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Transformacjonizm

te­o­ria tłu­ma­czą­ca prze­cho­dze­nie cze­goś z jed­ne­go stanu do in­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Transformacyjność

cecha cze­goś zwią­za­ne­go z trans­for­ma­cją


Źródła:

SJP.pl

Transformacyjny

1. zwią­za­ny z przeksz­tał­ce­niem, prze­mia­ną kogoś lub cze­goś;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: zwią­za­ny z pro­ce­du­rą ling­wi­stycz­ną po­le­ga­ją­cą na przeksz­tał­ce­niu jed­nej struk­tu­ry gra­ma­tycz­nej w inną


Źródła:

SJP.pl

Transformata

funk­cja bę­dą­ca wy­ni­kiem trans­for­ma­cji cał­ko­wej danej funk­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. wynik trans­for­ma­cji, wynik przeksz­tał­ce­nia ope­ran­du pod wpły­wem dzia­ła­nia ope­ra­to­ra;


Trans­for­ma­ta – wynik przeksz­tał­ce­nia ope­ran­du pod wpły­wem dzia­ła­nia ope­ra­to­ra. In­ny­mi słowy, trans­for­ma­tą na­zy­wa się wynik dzia­ła­nia trans­for­ma­cji (zob. szyb­ka trans­for­ma­cja Fo­u­rie­ra).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transformator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. urzą­dze­nie do zmia­ny po­zio­mu na­pię­cia elek­trycz­ne­go;

 (1.2) pot. bu­dy­nek z trans­for­ma­to­rem (1.1) wy­so­kie­go na­pię­cia


Trans­for­ma­tor (z łac. "trans­for­ma­re" – przeksz­tał­cać) – urzą­dze­nie elek­trycz­ne słu­żą­ce do prze­no­sze­nia ener­gii elek­trycz­nej prądu prze­mien­ne­go drogą in­duk­cji z jed­ne­go ob­wo­du elek­trycz­ne­go do dru­gie­go, z za­cho­wa­niem pier­wot­nej czę­stot­li­wo­ści. Zwy­kle zmie­nia­ne jest rów­no­cze­śnie na­pię­cie elek­trycz­ne (wy­ją­tek sta­no­wi trans­for­ma­tor se­pa­ra­cyj­ny, w któ­rym na­pię­cie nie ulega zmia­nie).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Transformatorek

zdrob­nie­nie od: trans­for­ma­tor


Źródła:

SJP.pl

Transformatornia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym znaj­du­ją się trans­for­ma­to­ry


rze­czow­nik, żeń­ski

 (1.1) po­mie­szcze­nie, w któ­rym pra­cu­ją trans­for­ma­to­ry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transformatorownia

po­mie­szcze­nie, gdzie znaj­du­ją się trans­for­ma­to­ry


Źródła:

SJP.pl

Transformatorowy

przy­miot­nik od: trans­for­ma­tor


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z trans­for­ma­to­rem, do­ty­czą­cy trans­for­ma­to­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transformer

przed­miot, który łatwo można przeksz­tał­cić w inny; trans­for­mers


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. ar­chi­tek­tu­ra sieci ne­u­ro­no­wych na któ­rej opie­ra­ją się LLM - mo­de­le ję­zy­ko­we sztucz­nej in­te­li­gen­cji;


Trans­for­mer – drugi album Lou Reeda, wy­da­ny 8 grud­nia 1972. Zo­stał on wy­pro­du­ko­wa­ny przez Da­vi­da Bo­wie­go i Micka Ron­so­na. Na­grań do­ko­na­no w sierp­niu 1972 w lon­dyń­skim Tri­dent Stu­dios.

Za­wie­ra naj­bar­dziej znane pio­sen­ki Reeda: "Per­fect Day", "Sa­tel­li­te of Love" i jego naj­więk­szy prze­bój "Walk on the Wild Side". Płyta ma numer 194 na li­ście 500 naj­lep­szych al­bu­mów ma­ga­zy­nu "Rol­ling Stone".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transformers

przed­miot, który łatwo można przeksz­tał­cić w inny; trans­for­mer


Trans­for­mers – fik­cyj­na rasa po­za­ziem­skich me­cha­nicz­nych istot, ma­ją­cych zdol­ność prze­o­bra­ża­nia się w po­ja­zdy. De­biu­to­wa­ły w 1983 jako za­baw­ki firmy Has­bro, in­spi­ro­wa­ne prze­ję­ty­mi przez nią za­baw­ka­mi Car Ro­bots oraz Diac­lo­ne firmy Ta­ka­ra. Trans­for­me­ry wy­róż­nia­ły się na tle in­nych za­ba­wek tym, że poza cha­rak­te­ry­stycz­ną dla nich uni­ka­to­wą funk­cjo­nal­no­ścią (ro­bo­ty, które zmie­nia­ją się w sa­mo­cho­dy) miały rów­nież opra­co­wa­ny spe­cjal­nie dla nich świat przed­sta­wio­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transformistka

→ trans­for­mi­sta


Patrz:transformista

Źródła:

SJP.pl

Transformistyczny

→ trans­for­mizm


Patrz:transformizm

Źródła:

SJP.pl

Transformizm

te­o­ria gło­szą­ca, że ga­tun­ki przeksz­tał­ca­ją się w inne w ko­lej­nych epo­kach ge­o­lo­gicz­nych


Trans­for­mizm (łac. "trans­for­ma­tio" przeksz­tał­ce­nie) – przed­dar­wi­now­ski ewo­lu­cjo­nizm, prze­ciw­sta­wio­na kre­a­cjo­niz­mo­wi te­o­ria bio­lo­gicz­na za­kła­da­ją­ca, że or­ga­niz­my nie pow­sta­ły dzię­ki od­dziel­nym aktom stwo­rze­nia, ale two­rzy­ły się jedne z dru­gich, zmie­nia­jąc się w dro­dze stop­nio­wych zmian i przeksz­tał­ceń, i dając po­czą­tek nowym ga­tun­kom.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transformowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trans­for­mo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Transfuzja

za­bieg lecz­ni­czy po­le­ga­ją­cy na wpro­wa­dze­niu do krwio­bie­gu cho­re­go (bior­cy) krwi lub jej pre­pa­ra­tów o od­po­wied­niej gru­pie, po­bra­nej od dawcy; prze­ta­cza­nie krwi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wpro­wa­dza­nie do na­czy­nia krwio­no­śne­go pa­cjen­ta krwi lub jej skład­ni­ków po­cho­dze­nia zew­nętrz­ne­go

 (1.2) pot. med. po­da­nie kro­plów­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transfuzjolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie trans­fuz­jo­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ca­ło­ścią pro­ble­mów po­bie­ra­nia, kon­ser­wo­wa­nia oraz sto­so­wa­nia krwi i pre­pa­ra­tów krwio­po­chod­nych

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka trans­fuz­jo­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transfuzjologia

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się ca­ło­ścią pro­ble­mów do­ty­czą­cych po­bie­ra­nia, kon­ser­wo­wa­nia oraz sto­so­wa­nia krwi i pre­pa­ra­tów krwio­po­chod­nych w lecz­nict­wie


Trans­fuz­jo­lo­gia – dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się na­u­ko­wy­mi pod­sta­wa­mi do­ty­czą­cy­mi po­bie­ra­nia, kon­ser­wo­wa­nia oraz sto­so­wa­nia krwi i pre­pa­ra­tów krwio­po­chod­nych w lecz­nict­wie, a także prze­pro­wa­dza­niem te­ra­pe­u­tycz­nych za­bie­gów afe­re­zy.

Z trans­fuz­jo­lo­gii jako dzie­dzi­ny na­u­ko­wej wy­o­dręb­nia się czę­sto trans­fuz­jo­lo­gię kli­nicz­ną, która sto­su­je ogól­ną wie­dzę i za­sa­dy na­u­ko­we do za­sto­so­wań prak­tycz­nych w wielu in­nych spe­cjal­no­ściach me­dycz­nych, ze szcze­gól­nym uwz­ględ­nie­niem:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transfuzjonistka

→ trans­fuz­jo­ni­sta


Patrz:transfuzjonista

Źródła:

SJP.pl

Transgatunkowy

wy­cho­dzą­cy poza ramy ga­tun­ku


Źródła:

SJP.pl

Transgender

[czy­taj: trans­dżen­der] osoba z za­bu­rze­niem toż­sa­mo­ści płcio­wej po­le­ga­ją­cym na ro­zbież­no­ści mię­dzy psy­chicz­nym po­czu­ciem płci a bio­lo­gicz­ną bu­do­wą ciała; trans­sek­su­a­li­sta, trans­gen­de­ry­sta


Źródła:

SJP.pl

Transgenderowy

[czy­taj: trans­dżen­de­ro­wy] taki, któ­re­go płeć bio­lo­gicz­na nie od­po­wia­da jego od­czu­ciom i za­cho­wa­niom; trans­gen­de­rycz­ny, transpł­cio­wy


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z trans­gen­de­ryz­mem, wy­ka­zu­ją­cy ten­den­cje do od­bie­ga­nia od tra­dy­cyj­nej roli płcio­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transgenderyczny

[czy­taj: trans­dżen­de­rycz­ny] taki, któ­re­go płeć bio­lo­gicz­na nie od­po­wia­da jego od­czu­ciom i za­cho­wa­niom; trans­gen­de­ro­wy, transpł­cio­wy


Źródła:

SJP.pl

Transgenderysta

[czy­taj: trans­dżen­de­ry­sta] osoba z za­bu­rze­niem toż­sa­mo­ści płcio­wej po­le­ga­ją­cym na ro­zbież­no­ści mię­dzy psy­chicz­nym po­czu­ciem płci a bio­lo­gicz­ną bu­do­wą ciała; trans­sek­su­a­li­sta, trans­gen­der


Źródła:

SJP.pl

Transgenderyzm

za­bu­rze­nie iden­ty­fi­ka­cji i roli płcio­wej, poś­red­nie mię­dzy trans­we­sty­tyz­mem i trans­sek­su­a­liz­mem, po­le­ga­ją­ce na nie­chę­ci do ope­ra­cji chi­rur­gicz­nej i zgo­dzie na ku­ra­cję hor­mo­nal­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) forma toż­sa­mo­ści płcio­wej po­le­ga­ją­ca na psy­chicz­nej iden­ty­fi­ka­cji osoby z płcią bio­lo­gicz­nie od­mien­ną, po­łą­czo­na z dą­że­niem do zmia­ny płci zgod­nie z tym po­czu­ciem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transgeneza

wpro­wa­dze­nie do ko­mór­ki ob­ce­go DNA; trans­ge­ni­za­cja, trans­for­ma­cja ge­ne­tycz­na


Źródła:

SJP.pl

Transgeniczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest trans­ge­nicz­ne; cecha tych, któ­rzy są trans­ge­nicz­ni


Źródła:

Wiktionary

Transgeniczny

przy­miot­nik

 (1.1) biol. okre­śla­ją­cy or­ga­nizm, któ­re­go genom za­wie­ra gen wpro­wa­dzo­ny od in­ne­go or­ga­niz­mu tego sa­me­go lub in­ne­go ga­tun­ku


Źródła:

Wiktionary

Transgenizacja

wpro­wa­dze­nie do ko­mór­ki ob­ce­go DNA; trans­ge­ne­za, trans­for­ma­cja ge­ne­tycz­na


Źródła:

SJP.pl

Transgraniczność

→ trans­gra­nicz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest trans­gra­nicz­ne; cecha tych, któ­rzy są trans­gra­nicz­ni


Patrz:transgraniczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transgraniczny

prze­kra­cza­ją­cy gra­ni­ce państw, ist­nie­ją­cy ponad gra­ni­ca­mi państw


Źródła:

SJP.pl

Transgresja

1. wy­cho­dze­nie poza stan­dar­dy, prze­kro­cze­nie gra­nic, zwła­szcza norm mo­ral­nych;
2. zja­wi­sko sil­niej­sze­go roz­wo­ju pew­nej cechy u po­tom­stwa niż w or­ga­niz­mach ro­dzi­ciel­skich;
3. zaj­mo­wa­nie no­we­go ob­sza­ru przez morze, lo­do­wiec, pu­sty­nię itp. wsku­tek ru­chów tek­to­nicz­nych lub zmian kli­ma­tycz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. prze­kro­cze­nie gra­nic, norm

 (1.2) biol. sil­niej­szy roz­wój okre­ślo­nej cechy u mie­szań­ców niż u ro­dzi­ców


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transgresować

wy­cho­dzić poza stan­dar­dy, prze­kra­czać gra­ni­ce, zwła­szcza norm mo­ral­nych


Źródła:

SJP.pl

Transgresyjny

→ trans­gre­sja; trans­gre­syw­ny


Źródła:

SJP.pl

Transgresywność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co trans­gre­syw­ne


Źródła:

Wiktionary

Transgresywny

→ trans­gre­sja; trans­gre­syj­ny


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy trans­gre­sji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transhimalaje

góry w Chi­nach


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. góry w Chi­nach na po­łud­niu Wy­ży­ny Ty­be­tań­skiej;


Trans­hi­ma­la­je (chiń. 冈底斯山脉; pi­ny­in "Gāngdǐsī Shānmài") – góry w Chi­nach na po­łud­niu Wy­ży­ny Ty­be­tań­skiej.

Dłu­gie na 1000 km, sze­ro­kie na 30-225 km. W tek­to­nicz­nym ob­ni­że­niu dzie­lą­cym je od Hi­ma­la­jów płyną rzeki: Brah­ma­pu­tra górna, Sat­ledź, Indus. Głów­ne pasma: Ngan­glong Kan­gri (wy­so­kość do 6596 m), Nien­czen Tan­gla (7182 m), Kaj­las.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transhimalajski

→ Trans­hi­ma­la­je


Patrz:Transhimalaje

Źródła:

SJP.pl

Transhumancja

forma pa­ster­stwa po­le­ga­ją­ca na prze­pę­dza­niu trzód usta­lo­ny­mi szla­ka­mi z pa­stwisk gór­skich na ni­zin­ne


Nie mylić z: trans­hu­ma­nizm.

Trans­hu­man­cja (ina­czej: pa­ster­stwo trans­hu­man­cyj­ne) – ro­dzaj pier­wot­nej, ek­sten­syw­nej formy pa­ster­stwa, nie­słusz­nie cza­sem zwa­nej ko­czow­nict­wem. W odróż­nie­niu od kla­sycz­ne­go ko­czow­nict­wa trans­hu­man­cja po­le­ga na se­zo­no­wych, sta­łych prze­go­nach stad mię­dzy pa­stwi­ska­mi zi­mo­wy­mi (na rów­ni­nach pod­gór­skich, w do­li­nach itp.) i pa­stwi­ska­mi let­ni­mi (gór­ski­mi), jed­nak jego oś­rod­kiem po­zo­sta­je stała osada – wieś, gdzie część lud­no­ści trud­ni się upra­wą roli.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transhumancyjny

→ trans­hu­man­cja


Patrz:transhumancja

Źródła:

SJP.pl

Transhumanista

przed­sta­wi­ciel ruchu po­stu­lu­ją­ce­go po­trze­bę wy­ko­rzy­sta­nia nauki i tech­ni­ki, w szcze­gól­no­ści ne­u­ro­tech­no­lo­gii, bio­tech­no­lo­gii i na­no­tech­no­lo­gii, do przez­wy­cię­że­nia ludz­kich ogra­ni­czeń i po­pra­wy kon­dy­cji ludz­kiej


Źródła:

SJP.pl

Transhumanistka

→ trans­hu­ma­ni­sta


Patrz:transhumanista

Źródła:

SJP.pl

Transhumanistyczny

→ trans­hu­ma­nizm


Patrz:transhumanizm

Źródła:

SJP.pl

Transhumanizm

ruch po­stu­lu­ją­cy po­trze­bę wy­ko­rzy­sta­nia nauki i tech­ni­ki, w szcze­gól­no­ści ne­u­ro­tech­no­lo­gii, bio­tech­no­lo­gii i na­no­tech­no­lo­gii, do przez­wy­cię­że­nia ludz­kich ogra­ni­czeń i po­pra­wy kon­dy­cji ludz­kiej


Trans­hu­ma­nizm – ruch fi­lo­zo­ficz­ny i in­te­lek­tu­al­ny opo­wia­da­ją­cy się za wy­ko­rzy­sta­niem tech­no­lo­gii do do­sko­na­le­nia czło­wie­ka. Zwo­len­ni­cy ruchu uz­na­ją za moż­li­we i po­żą­da­ne fun­da­men­tal­ną po­pra­wę kon­dy­cji ludz­kiej, w tym eli­mi­na­cję sta­rze­nia się i znacz­ne wzmoc­nie­nie zdol­no­ści in­te­lek­tu­al­nych, fi­zycz­nych i psy­chicz­nych. Wśród klu­czo­wych dzie­dzin in­te­re­su trans­hu­ma­niz­mu wy­mie­nia się prze­dłu­ża­nie życia, in­ży­nie­rię ge­ne­tycz­ną, na­no­tech­no­lo­gię i sztucz­ną in­te­li­gen­cję.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transik

zdrob­nie­nie od: trans


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od trans


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transit

[czy­taj: tranz-it] model sa­mo­cho­du marki Ford


Tran­sit, rów­nież NAVSAT, NNSS (ang. "Navy Na­vi­ga­tion Sa­tel­li­te Sy­stem") – pier­wszy dzia­ła­ją­cy sy­stem na­wi­ga­cji sa­te­li­tar­nej. Uży­wa­ny po­cząt­ko­wo przez Ma­ry­nar­kę Wo­jen­ną USA do okre­śla­nia po­zy­cji przez okrę­ty pod­wod­ne z po­ci­ska­mi ba­li­stycz­ny­mi typu Po­la­ris, póź­niej rów­nież przez okrę­ty na­wod­ne, a w 1967 udo­stęp­nio­no go użyt­kow­ni­kom cy­wil­nym. Wy­ko­rzy­sty­wa­no go m.in. w że­glu­dze oraz do celów hy­dro­gra­ficz­nych i ge­o­de­zyj­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transitio

[czy­taj: trans-itio] z ła­ci­ny: przej­ście, ro­dzaj fi­gu­ry re­to­rycz­nej or­ga­ni­zu­ją­cej wy­po­wiedź; tran­zy­cja


Źródła:

SJP.pl

Transjent

w fi­zy­ce: stan przej­ścio­wy wzbu­dzo­ne­go, wy­mu­szo­ne­go drga­nia


Tran­sjent (aku­sty­ka)(ang. "Tran­sient – prze­mi­ja­ją­cy, chwi­lo­wy") – ele­ment fali dźwię­ko­wej, bę­dą­cy in­te­gral­ną czę­ścią sy­gna­łu aku­stycz­ne­go (rów­nież jako cały ten sy­gnał), cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się wy­so­ką am­pli­tu­dą i krót­kim cza­sem prze­mi­ja­nia.

W pro­ce­sie cy­fro­wej obrób­ki dźwię­ku wy­ko­rzy­stu­je się tech­ni­ki kształ­to­wa­nia tran­sjen­tów aby ce­lo­wo osią­gnąć ko­rzyst­ne dla pro­duk­cji re­zul­ta­ty, np. pod­kre­śle­nie cha­rak­te­ru ut­wo­ru mu­zycz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transjordania

nazwa Jor­da­nii od 1921 do 1949 roku


Tran­sjor­da­nia ( Tran­sjor­dan, #PATRZ

"Imārah Sharq al-Urdun", czyli „kraj za Jor­da­nem”) – emi­rat ut­wo­rzo­ny w 1921 we wschod­niej czę­ści te­ry­to­rium man­da­to­we­go Pa­le­sty­ny na Bli­skim Wscho­dzie. Te­ry­to­rium to po­zo­sta­wa­ło pod ad­mi­ni­stra­cją Wiel­kiej Bry­ta­nii do roku 1946, gdy ogło­si­ło ono nie­pod­le­głość jako Kró­le­stwo Tran­sjor­da­nii. Od 1949 jego ofi­cjal­na nazwa brzmi Ha­szy­midz­kie Kró­le­stwo Jor­da­nii (#PATRZ


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transjordański

→ Tran­sjor­da­nia


Patrz:Transjordania

Źródła:

SJP.pl

Transka

osoba iden­ty­fi­ku­ją­ca się z płcią żeń­ską, po­mi­mo tego, że przy na­ro­dzi­nach stwier­dzo­no u niej płeć męską na pod­sta­wie cech bio­lo­gicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Transkei

Tran­skei – ban­tu­stan ut­wo­rzo­ny w 1963 dla ludów Khosa. Ogło­si­ło nie­pod­le­głość 26 paź­dzier­ni­ka 1976. Sto­li­cą ban­tu­sta­nu była Um­ta­ta. Tran­skei po­wró­ci­ło ofi­cjal­nie do RPA 27 kwiet­nia 1994; znaj­du­je się w gra­ni­cach współ­czes­nej Pro­win­cji Przy­ląd­ko­wej Wschod­niej.


Źródła:

Wikipedia

Transkludowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trans­klu­do­wać.


Źródła:

Wiktionary

Transkluzja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. spo­sób za­im­por­to­wa­nia frag­men­tów in­nych do­ku­men­tów w sy­ste­mie hi­per­tek­sto­wym;


Trans­kluz­ja (dosł. prze­nie­sie­nie i włą­cze­nie) – spo­sób włą­cze­nia w sy­ste­mie hi­per­tek­sto­wym frag­men­tów in­nych do­ku­men­tów.

Przy­kła­do­wo, ar­ty­kuł o go­spo­dar­ce ja­kie­goś kraju mógł­by za­wie­rać wy­kres czy aka­pit opi­su­ją­cy ek­sport pro­duk­tów rol­nych po­cho­dzą­cy z in­ne­go ar­ty­ku­łu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Transkobieta

ko­bie­ta, która do­ko­na­ła ko­rek­ty płci (uro­dzi­ła się jako męż­czyz­na)


Trans ko­bie­ta (także trans-ko­bie­ta) – ko­bie­ta, któ­rej przy­pi­sa­no płeć męską przy uro­dze­niu i która żyje w zgo­dzie z od­czu­wa­ną przez nią żeń­ską toż­sa­mo­ścią płcio­wą. Trans ko­bie­ty to okre­śle­nie na osoby trans­sek­su­al­ne lub transpł­cio­we o typie M/K, czyli męż­czyz­na/ko­bie­ta ( MtF, male-to-fe­ma­le).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transkodaż

przet­wa­rza­nie in­for­ma­cji wy­ra­żo­nych w danym ko­dzie na znaki in­ne­go kodu; tran­sko­do­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Transkoder

układ przet­wa­rza­ją­cy jeden kod dwój­ko­wy na inny kod dwój­ko­wy


Tran­sko­der – układ cy­fro­wy o n wej­ściach oraz k wyj­ściach. Jego dzia­ła­nie po­le­ga na za­mia­nie do­wol­ne­go kodu cy­fro­we­go (poza kodem 1 z n) na inny, do­wol­ny kod cy­fro­wy (rów­nież z wy­jąt­kiem kodu 1 z n).

Ty­po­wym przy­kła­dem ta­kie­go ukła­du jest układ za­mie­nia­ją­cy na­tu­ral­ny kod bi­nar­ny na kod wyś­wiet­la­cza sied­mio­seg­men­to­we­go (cza­sa­mi myl­nie na­zy­wa­nym „de­ko­de­rem”).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transkontynentalny

1. prze­bie­ga­ją­cy przez cały kon­ty­nent;
2. prze­bie­ga­ją­cy mię­dzy kon­ty­nen­ta­mi; in­ter­kon­ty­nen­tal­ny, mię­dzy­kon­ty­nen­tal­ny


przy­miot­nik

 (1.1) prze­mie­rza­ją­cy, prze­bie­ga­ją­cy przez cały kon­ty­nent albo kur­su­ją­cy mię­dzy kon­ty­nen­ta­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transkreacja

tłu­ma­cze­nie tek­stu od­da­ją­ce zna­cze­nie, kon­tekst oraz emo­cje za­war­te w ory­gi­na­le


Tran­skre­a­cja – pro­ces adap­ta­cji prze­ka­zu, który nie­sie ze sobą tekst źró­dło­wy do ję­zy­ka do­ce­lo­we­go, przy za­cho­wa­niu jego in­ten­cji, emo­cji, stylu, wydź­wię­ku i kon­tek­stu. Treść pod­da­na tran­skre­a­cji po­win­na nieść te same kon­sek­wen­cje w ję­zy­ku do­ce­lo­wym, co w ję­zy­ku źró­dło­wym. Ter­min po­cho­dzi z po­łą­cze­nia słów "trans­la­cja" (tłu­ma­cze­nie) i "kre­a­cja" (two­rze­nie), co wska­zu­je na pro­ces twór­czy, w któ­rym wy­ko­naw­ca bie­rze pod uwagę także róż­ni­ce kul­tu­ro­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transkrybować

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­ny­wać tran­skryp­cji


Źródła:

Wiktionary

Transkrypcja

1. w mu­zy­ce:
a) opra­co­wa­nie ut­wo­ru mu­zycz­ne­go na inny in­stru­ment lub głos, niż na który był on pier­wot­nie skom­po­no­wa­ny;
b) utwór pow­sta­ły w ten spo­sób;
2. prze­pi­sa­nie in­for­ma­cji ge­ne­tycz­nej z DNA na ma­try­co­wy RNA;
3. za­pi­sa­nie tek­stu mó­wio­ne­go w po­sta­ci umow­nych zna­ków lub za­pi­sa­nie tek­stu z uży­ciem in­ne­go sy­ste­mu zna­ków niż ten, w któ­rym był za­pi­sa­ny pier­wot­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­pi­sy­wa­nie tek­stu w innym sy­ste­mie pisma

 (1.2) jęz. za­pi­sy­wa­nie mowy za po­mo­cą zna­ków gra­ficz­nych

 (1.3) muz. przeksz­tał­ce­nie par­ty­tu­ry na­pi­sa­nej dla pew­ne­go in­stru­men­tu mu­zycz­ne­go lub głosu na inny in­stru­ment lub głos

 (1.4) biol. pier­wszy etap pro­ce­su syn­te­zy pro­te­in;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transkrypcyjny

→ tran­skryp­cja


Patrz:transkrypcja

Źródła:

SJP.pl

Transkrypt

1. od­ci­nek RNA pow­sta­ły w wy­ni­ku tran­skryp­cji od­cin­ka DNA;
2. tek­sto­wy zapis na­gra­nia roz­mo­wy lub ste­no­gra­mu;
3. odpis, wy­ciąg


Źródła:

SJP.pl

Transkryptaza

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Transkryptom

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. ogół pro­duk­tów tran­skryp­cji in­for­ma­cji ge­ne­tycz­nej z nici DNA na nić RNA w kon­kret­nym or­ga­niz­mie;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) C. plu­ral|tran­skrypt.


Tran­skryp­tom (z po­łą­cze­nia słów "tran­skrypt" i "genom") jest to ze­staw czą­ste­czek mRNA (lub ogól­niej: tran­skryp­tów) obec­ny w okre­ślo­nym mo­men­cie w ko­mór­ce, gru­pie ko­mó­rek lub or­ga­niz­mie. Tran­skryp­tom w prze­ci­wień­stwie do ge­no­mu jest two­rem bar­dzo dy­na­micz­nym.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Transkryptomiczny

→ tran­skryp­to­mi­ka


Patrz:transkryptomika

Źródła:

SJP.pl

Transkryptomika

Tran­skryp­to­mi­ka – dzie­dzi­na nauk bio­lo­gicz­nych (głów­nie bio­lo­gii mo­le­ku­lar­nej i ge­ne­ty­ki), po­krew­na pro­te­o­mi­ce, ge­no­mi­ce i me­ta­bo­lo­mi­ce. Zaj­mu­je się okre­śle­niem miej­sca i czasu ak­tyw­no­ści genów po­przez ba­da­nie tran­skryp­to­mu. Nazwa zo­sta­ła ut­wo­rzo­na po­przez ana­lo­gię ze słowa "ge­no­mi­ka" i po­dob­nie wska­zu­je na ca­ło­ścio­we uję­cie da­ne­go pro­ble­mu. Tran­skryp­to­mi­ka te­o­re­tycz­na sta­no­wi jeden z fun­da­men­tów bio­in­for­ma­ty­ki.


Źródła:

Wikipedia

Transkryptor

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się prze­pi­sy­wa­niem tek­stów ze słu­chu


Źródła:

Wiktionary

Transkryptorka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się prze­pi­sy­wa­niem tek­stów ze słu­chu


Źródła:

Wiktionary

Transkulturowość

kon­cep­cja fi­lo­zo­ficz­na Wolf­gan­ga Wels­cha, mó­wią­ca o hy­bry­dy­za­cji dzi­siej­szych kul­tur i utra­cie ich wcze­śniej­szej jed­no­rod­no­ści i odręb­no­ści


Tran­skul­tu­ro­wość – kon­cep­cja, która zo­sta­ła stwo­rzo­na przez fi­lo­zo­fa Wolf­gan­ga Wels­cha. Mówi, że dzi­siej­sze kul­tu­ry w dużej mie­rze cha­rak­te­ry­zu­je mie­sza­nie, prze­ni­ka­nie i hy­bry­dy­za­cja, a kul­tu­ry nie mają już su­ge­ro­wa­nej wcze­śniej formy jed­no­rod­no­ści i odręb­no­ści. Po­ję­cie tran­skul­tu­ro­wo­ści jako nowej kon­cep­cji kul­tu­ry pow­sta­ło w od­po­wie­dzi na brak sa­tys­fak­cji z kon­cep­cji ta­kich jak wie­lo­kul­tu­ro­wość i in­ter­kul­tu­ro­wość.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transkulturowy

zwią­za­ny z prze­ni­ka­niem, mie­sza­niem się róż­nych kul­tur


Źródła:

SJP.pl

Translacja

1. pro­ces syn­te­zy biał­ka od­by­wa­ją­cy się w ży­wych ko­mór­kach
2. tłu­ma­cze­nie z jed­ne­go ję­zy­ka na inny; prze­kład;
3. w ge­o­me­trii: przeksz­tał­ce­nie prze­strze­ni po­le­ga­ją­ce na prze­su­nię­ciu wszyst­kich jej punk­tów o ten sam wek­tor; prze­su­nię­cie rów­no­le­głe


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. tłu­ma­cze­nie z jed­ne­go ję­zy­ka na drugi

 (1.2) książk. tekst pow­sta­ły w wy­ni­ku trans­la­cji (1.1)

 (1.3) mat. prze­su­nię­cie fi­gu­ry ge­o­me­trycz­nej na pła­szczyź­nie lub w prze­strze­ni o dany wek­tor;

 (1.4) biol. pro­ces w bio­syn­te­zie biał­ka po­le­ga­ją­cy na ut­wo­rze­niu łań­cu­cha pep­ty­do­we­go na pod­sta­wie sek­wen­cji ami­nok­wa­sów pow­sta­łej w wy­ni­ku tran­skryp­cji;

 (1.5) rel. prze­nie­sie­nie re­lik­wii świę­te­go z miej­sca pier­wot­ne­go po­chów­ku do miej­sca od­po­wied­nie­go do od­pra­wia­nia mszy;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Translacyjny

→ trans­la­cja


Patrz:translacja

Źródła:

SJP.pl

Translatem

w trans­la­cji: jed­nost­ka skła­do­wa in­wa­rian­tu prze­kła­du; trans­lat


Źródła:

SJP.pl

Translatologiczny

→ trans­la­to­lo­gia


Patrz:translatologia

Źródła:

SJP.pl

Translator

daw­niej: tłu­macz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. osoba trud­nią­ca się tłu­ma­cze­niem, tłu­macz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) techn. urzą­dze­nie do­ko­nu­ją­ce tłu­ma­czeń w spo­sób au­to­ma­tycz­ny

 (2.2) in­form. pro­gram wy­ko­nu­ją­cy tłu­ma­cze­nie (trans­la­cję) kodu źró­dło­we­go na kod wy­ni­ko­wy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Translatorka

tłu­macz­ka


Źródła:

SJP.pl

Translatoryczny

zwią­za­ny z dy­scy­pli­ną na­u­ko­wą ba­da­ją­cą pod­sta­wy te­o­re­tycz­ne i me­to­do­lo­gicz­ne ko­mu­ni­ka­cji mię­dzy­ję­zy­ko­wej, re­a­li­zo­wa­nej przy po­mo­cy tłu­ma­cza; prze­kła­doz­naw­czy


Źródła:

SJP.pl

Translatoryka

dy­scy­pli­na na­u­ko­wa ba­da­ją­ca pod­sta­wy te­o­re­tycz­ne i me­to­do­lo­gicz­ne ko­mu­ni­ka­cji mię­dzy­ję­zy­ko­wej, re­a­li­zo­wa­nej przy po­mo­cy tłu­ma­cza; prze­kła­doz­naw­stwo


Źródła:

SJP.pl

Transliteracja

zapis tek­stu zna­ka­mi in­ne­go al­fa­be­tu, niż pier­wot­ny, bez tłu­ma­cze­nia i uwz­ględ­nia­nia wy­mo­wy, np. trans­li­te­ra­cja ła­ciń­ska tek­stu w cy­ry­li­cy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. zapis tek­stu z uży­ciem liter in­ne­go al­fa­be­tu niż al­fa­bet wła­ści­wy dla da­ne­go ję­zy­ka;


Trans­li­te­ra­cja, w skró­cie trl. – gra­fe­micz­ny spo­sób kon­wer­sji pisma.

Trans­li­te­ra­cja to me­to­da prze­pi­sy­wa­nia (kon­wer­sji) tek­stu za­pi­sa­ne­go ory­gi­nal­nie zna­ka­mi (pot. „li­te­ra­mi”) jed­ne­go pisma fo­ne­tycz­ne­go (gło­sko­we­go czyli al­fa­be­tu, spół­gło­sko­we­go czyli ab­dża­du, al­fa­be­tycz­no-sy­la­bicz­ne­go czyli abu­gi­dy lub sy­la­ba­riu­sza), z uży­ciem zna­ków („liter”) in­ne­go pisma fo­ne­tycz­ne­go, opar­ta na za­sa­dzie ści­słej od­po­wied­nio­ści liter: jed­ne­mu gra­fe­mo­wi (li­te­rze lub li­te­rze z dia­kry­ty­ką, lub sta­łej gru­pie dwóch lub wię­cej liter) da­ne­go sy­ste­mu pisma od­po­wia­da za­wsze jeden i ten sam gra­fem (li­te­ra, li­te­ra ze zna­kiem dia­kry­tycz­nym lub grupa liter) dru­gie­go sy­ste­mu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transliteracyjny

do­ty­czą­cy trans­li­te­ra­cji


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z trans­li­te­ra­cją, do­ty­czą­cy trans­li­te­ra­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transliterować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­trans­li­te­ro­wać)

 (1.1) jęz. za­pi­sy­wać tekst pi­sa­ny w pew­nym al­fa­be­cie przy uży­ciu liter in­ne­go al­fa­be­tu


Źródła:

Wiktionary

Translokacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­mie­szcze­nie obiek­tu z pew­ne­go miej­sca do in­ne­go

 (1.2) med. biol. mu­ta­cja po­le­ga­ją­ca na prze­mie­szcze­niu frag­men­tu chro­mo­so­mu;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Translokacyjny

→ trans­lo­ka­cja


Patrz:translokacja

Źródła:

SJP.pl

Translokować

prze­no­sić (prze­nieść) w inne miej­sce; prze­mie­szczać (prze­mie­ścić)


Źródła:

SJP.pl

Transmedialność

→ trans­me­dial­ny


Patrz:transmedialny

Źródła:

SJP.pl

Transmedialny

obej­mu­ją­cy wiele me­diów, roz­wi­ja­ny rów­no­le­gle w róż­nych for­mach


Źródła:

SJP.pl

Transmigracja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. re­in­kar­na­cja, me­temp­sy­cho­za


Źródła:

Wiktionary

Transmisja

prze­ka­zy­wa­nie obra­zów na od­le­głość za poś­red­nict­wem fal elek­tro­ma­gne­tycz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. prze­sy­ła­nie sy­gna­łów (obra­zów, dźwię­ków) za po­mo­cą fal elek­tro­ma­gne­tycz­nych

 (1.2) ko­rzy­sta­nie w au­dy­cji ra­dio­wej lub te­le­wi­zyj­nej z ma­te­ria­łu prze­ka­za­ne­go z zew­nątrz stu­dia

 (1.3) au­dy­cja, w któ­rej wy­ko­rzy­sta­no trans­mi­sję (1.2)

 (1.4) techn. po­dze­spół roz­dzie­la­ją­cy moc sil­ni­ka na od­dziel­ne ma­szy­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transmisyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest trans­mi­syj­ne


Źródła:

Wiktionary

Transmisyjny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy trans­mi­sji


Źródła:

Wiktionary

Transmitancja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sy­stem. funk­cja okre­śla­ją­ca za­leż­ność mię­dzy sy­gna­łem na wyj­ściu li­nio­we­go ukła­du dy­na­micz­ne­go a sy­gna­łem na jego wej­ściu;

 (1.2) fiz. sto­su­nek na­tę­że­nia świa­tła prze­pu­szczo­ne­go przez pe­wien oś­ro­dek do na­tę­że­nia świa­tła nań pa­da­ją­ce­go


Źródła:

Wiktionary

Transmitancyjny

→ trans­mi­tan­cja


Patrz:transmitancja

Źródła:

SJP.pl

Transmiter

zwią­zek che­micz­ny bio­rą­cy udział w prze­ka­zy­wa­niu im­pul­sów ner­wo­wych z ko­mó­rek do in­nych ko­mó­rek (za­rów­no ner­wo­wych jak i nie­ner­wo­wych, np. mię­śnio­wych); ne­u­ro­trans­mi­ter, ne­u­ro­prze­kaź­nik, prze­kaź­nik ner­wo­wy, me­dia­tor, ne­u­ro­me­dia­tor


Źródła:

SJP.pl

Transmitowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­ko­ny­wa­nie trans­mi­sji; na­da­wa­nie dźwię­ków, obra­zów lub in­nych sy­gna­łów przy uży­ciu fal elek­tro­ma­gne­tycz­nych


Źródła:

Wiktionary

Transmitować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­ny­wać trans­mi­sji, na­da­wać obra­zy i dźwię­ki za poś­red­nict­wem fal elek­tro­ma­gne­tycz­nych


Źródła:

Wiktionary

Transmitter

zwią­zek che­micz­ny bio­rą­cy udział w prze­ka­zy­wa­niu im­pul­sów ner­wo­wych z ko­mó­rek do in­nych ko­mó­rek (za­rów­no ner­wo­wych jak i nie­ner­wo­wych, np. mię­śnio­wych); ne­u­ro­trans­mit­ter, trans­mi­ter, ne­u­ro­prze­kaź­nik, prze­kaź­nik ner­wo­wy


Źródła:

SJP.pl

Transmutacja

1. prze­mia­na pier­wiast­ka che­micz­ne­go w inny pier­wia­stek;
2. w al­che­mii: prze­mia­na me­ta­li niesz­la­chet­nych w złoto lub w sre­bro za po­mo­cą ka­mie­nia fi­lo­zo­ficz­ne­go;
3. daw­niej: prze­o­bra­że­nie, prze­i­sto­cze­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. prze­mia­na, przeksz­tał­ce­nie, prze­o­bra­że­nie, trans­for­ma­cja

 (1.2) chem. przeksz­tał­ce­nie jed­ne­go pier­wiast­ka che­micz­ne­go w inny

 (1.3) hist. w al­che­mii: prze­mia­na me­ta­lu niesz­la­chet­ne­go w złoto lub w sre­bro, na­stę­pu­ją­ca pod wpły­wem ka­mie­nia fi­lo­zo­ficz­ne­go


Trans­mu­ta­cja pier­wiast­ków ( trans­mu­ta­tio ‘za­mia­na; prze­sta­wie­nie’ od "trans" 'za, poza, z tam­tej stro­ny’ i "mu­ta­tio" ‘zmia­na’) – prze­mia­na jed­nych pier­wiast­ków che­micz­nych w inne. Sam ter­min "trans­mu­ta­cja" ma szer­sze zna­cze­nie i oz­na­cza do­wol­ną prze­mia­nę. W bio­lo­gii, w po­cząt­ko­wym okre­sie roz­wo­ju ewo­lu­cjo­niz­mu, ter­mi­nem tym okre­śla­no na­tu­ral­ną prze­mia­nę jed­nych ga­tun­ków w inne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transmutacyjny

→ trans­mu­ta­cja


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od trans­mu­ta­cja


Patrz:transmutacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transmutować

daw­niej: prze­mie­niać, prze­i­sta­czać, prze­o­bra­żać


Źródła:

SJP.pl

Transmężczyzna

męż­czyz­na, który do­ko­nał ko­rek­ty płci (uro­dził się jako ko­bie­ta)


Trans męż­czyz­na (także trans-męż­czyz­na) – męż­czyz­na, któ­re­mu przy­pi­sa­no płeć żeń­ską przy uro­dze­niu i który żyje w zgo­dzie z od­czu­wa­ną przez niego męską toż­sa­mo­ścią płcio­wą. Wielu trans­męż­czyzn de­cy­du­je się na prze­pro­wa­dze­nie tran­zy­cji chi­rur­gicz­nej lub hor­mo­nal­nej, lub na obie te me­to­dy (patrz te­ra­pia ko­rek­ty płci), aby zmie­nić swój wy­gląd w spo­sób, który jest zgod­ny z ich toż­sa­mo­ścią płcio­wą lub który ła­go­dzi dys­fo­rię płcio­wą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transnarodowość

→ trans­na­ro­do­wy


Patrz:transnarodowy

Źródła:

SJP.pl

Transnarodowy

do­ty­czą­cy róż­nych na­ro­dów, re­pre­zen­tan­tów róż­nych na­ro­dów


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy róż­nych na­ro­dów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transneptunowy

po­ło­żo­ny poza or­bi­tą Nep­tu­na


Źródła:

SJP.pl

Transnieft

PAO „Trans­nieft” ( ПАО «Транснефть», JSC “Trans­neft”) – ro­syj­skie przed­się­bior­stwo pań­stwo­we od­po­wie­dzial­ne za kra­jo­we sieci ro­po­cią­gów z sie­dzi­bą w Mosk­wie. Spół­ka zo­sta­ła za­ło­żo­na 14 sierp­nia 1993 roku na pod­sta­wie przy­ję­tej przez rząd uchwa­ły i de­kre­tu pre­zy­den­ta Rosji nr 1403 z dnia 17 li­sto­pa­da 1992 roku i jest praw­nym na­stęp­cą pań­stwo­wej spół­ki "Gław­trans­nieft" dzia­ła­ją­cej w cza­sach ZSRR. Pre­ze­sem spół­ki jest Ni­ko­łaj To­ka­riew.


Źródła:

Wikipedia

Transoceaniczny

przy­miot­nik

 (1.1) prze­mie­rza­ją­cy, prze­pły­wa­ją­cy, wio­dą­cy przez ocean

 (1.2) znaj­du­ją­cy się na prze­ciw­nym brze­gu oce­a­nu; zmie­rza­ją­cy w kie­run­ku tego brze­gu


Źródła:

Wiktionary

Transonimizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. pro­ces prze­cho­dze­nia nazwy włas­nej jed­nej ka­te­go­rii w nazwę włas­ną innej ka­te­go­rii


Źródła:

Wiktionary

Transoptor

pół­prze­wod­ni­ko­wy ele­ment elek­tro­nicz­ny za­pew­nia­ją­cy izo­la­cję gal­wa­nicz­ną po­mię­dzy dwoma ob­wo­da­mi; op­to­i­zo­la­tor


Tran­sop­tor, także op­to­i­zo­la­tor – pół­prze­wod­ni­ko­wy przy­rząd op­to­e­lek­tro­nicz­ny skła­da­ją­cy się z co najm­niej jed­ne­go fo­to­e­mi­te­ra i co najm­niej jed­ne­go fo­to­de­tek­to­ra umie­szczo­nych we wspól­nej obu­do­wie.

Sprzę­że­nie op­tycz­ne może być stałe (w przy­pad­ku obu­do­wy zam­knię­tej izo­lu­ją­cej op­tycz­nie od oto­cze­nia) lub zmien­ne, mo­du­lo­wa­ne z zew­nątrz po­przez zmia­nę współ­czyn­ni­ka trans­mi­sji lub od­bi­cia świa­tła (w przy­pad­ku obu­do­wy op­tycz­nie ot­war­tej).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transowość

→ tran­so­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tran­so­we; cecha tych, któ­rzy są tran­so­wi


Patrz:transowy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transowy

1. przy­miot­nik od: trans (stan po­dob­ny do nie­peł­ne­go snu);
2. przy­miot­nik od: trans (stan braku kon­tak­tu z oto­cze­niem);
3. przy­miot­nik od: tran­ce (styl mu­zycz­ny); tran­ce'owy


Źródła:

SJP.pl

Transpacyficzny

prze­mie­rza­ją­cy Pa­cy­fik


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­by­wa­ją­cy kursy przez Pa­cy­fik, prze­cho­dzą­cy przez Pa­cy­fik

 (1.2) znaj­du­ją­cy się za Pa­cy­fi­kiem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transparencik

zdrob­nie­nie od: tran­spa­rent


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tran­spa­rent


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transparencja

1. przez­ro­czy­stość;
2. daw­niej: przez­ro­cze


Źródła:

SJP.pl

Transparent

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) duża płach­ta tka­ni­ny, pa­pie­ru lub ta­bli­ca z na­pi­sem lub ry­sun­kiem o tre­ści pro­pa­gan­do­wej lub re­kla­mo­wej

 (1.2) obraz na ma­te­ria­le tran­spa­rent­nym, oś­wiet­la­ny od tyłu

 (1.3) techn. two­rzy­wo sztucz­ne uży­wa­ne na po­desz­wy


Tran­spa­rent – ta­bli­ca, pas ma­te­ria­łu lub tka­ni­ny, zwy­kle umo­co­wa­ny na jed­nym lub dwóch drąż­kach (drzew­cach), (nie­kie­dy nie­sio­ny w rę­kach bez drąż­ków lub mo­co­wa­ny do ścian bu­dyn­ków lub ogro­dzeń) z na­pi­sem lub ry­sun­kiem o tre­ści oko­licz­no­ścio­wej, pro­pa­gan­do­wej. Tran­spa­rent naj­czę­ściej no­szo­ny jest (lub wy­wie­sza­ny) pod­czas zgro­ma­dzeń świec­kich, re­li­gij­nych, im­prez spor­to­wych lub pro­te­stów spo­łecz­nych ta­kich jak: po­cho­dy, ma­ni­fe­sta­cje, de­mon­stra­cje, wiece, pi­kie­ty, piel­grzym­ki, mecze lub tur­nie­je.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Transparentność

→ tran­spa­rent­ny; przej­rzy­stość, przez­ro­czy­stość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tran­spa­rent­ne; cecha tych, któ­rzy są tran­spa­rent­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transparentny

1. o dzia­ła­niu: jawny
2. przez­ro­czy­sty, prze­bi­ja­ją­cy
3. łatwy do roz­poz­na­nia lub prze­wi­dze­nia


przy­miot­nik

 (1.1) rzad. przez­ro­czy­sty

 (1.2) przen. publ. jawny, nie­u­kry­wa­ją­cy ni­cze­go

 (1.3) łatwy do roz­poz­na­nia lub prze­wi­dze­nia

 (1.4) kos­met. na­da­ją­cy cerze świet­li­stość


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transpersonalny

wy­kra­cza­ją­cy poza ludz­ką świa­do­mość


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który do­ty­czy sta­nów ist­nie­ją­cych poza nor­mal­ną ludz­ką świa­do­mo­ścią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transpiracja

1. pa­ro­wa­nie wody z ro­śli­ny, od­da­wa­nie wody w po­sta­ci pary przez ro­śli­nę, od­by­wa­ją­ce się głów­nie po­przez apa­ra­ty szpar­ko­we liści; wy­pa­ro­wy­wa­nie;
2. wy­dzie­la­nie potu przez skórę; po­ce­nie się


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. czyn­ne pa­ro­wa­nie wody z na­dziem­nych czę­ści ro­ślin przez apa­ra­ty szpar­ko­we, skór­kę i przetch­lin­ki;

 (1.2) przest. po­ce­nie się


Tran­spi­ra­cja – czyn­ne pa­ro­wa­nie wody z na­dziem­nych czę­ści ro­ślin przez: apa­ra­ty szpar­ko­we (tran­spi­ra­cja szpar­ko­wa), skór­kę (tran­spi­ra­cja ku­ty­ku­lar­na) i przetch­lin­ki (tran­spi­ra­cja przetch­lin­ko­wa).

Tran­spi­ra­cja szpar­ko­wa sta­no­wi około 75-90% tran­spi­ra­cji ogól­nej, na­to­miast ku­ty­ku­lar­na nie prze­kra­cza kilku pro­cent, przy czym u drzew i ro­ślin cie­nio­lub­nych udział tran­spi­ra­cji przez ku­ty­ku­lę jest więk­szy niż u ro­ślin świa­tło­lub­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transpiracyjny

do­ty­czą­cy tran­spi­ra­cji


Źródła:

SJP.pl

Transpirować

1. o ro­śli­nach: od­da­wać wodę w po­sta­ci pary wod­nej; wy­pa­ro­wy­wać;
2. o skó­rze: wy­dzie­lać pot; pocić się


Źródła:

SJP.pl

Transplanetarianin

rzad­ko: isto­ta spoza Ukła­du Sło­necz­ne­go; kos­mi­ta, mar­sja­nin, ufo­lu­dek


Źródła:

SJP.pl

Transplant

organ na­da­ją­cy się do prze­szcze­pu


Źródła:

SJP.pl

Transplantacja

prze­szcze­pie­nie na­rzą­dów lub ich czę­ści z jed­ne­go or­ga­niz­mu do dru­gie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. prze­szcze­pia­nie tkan­ki, or­ga­nu lub czę­ści ko­mór­ki

 (1.2) ogrod. szcze­pie­nie no­wych od­mian na sta­rych drze­wach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transplantacyjny

1. → tran­splan­ta­cja;
2. tu­ry­sty­ka tran­splan­ta­cyj­na - przy­jazd za­moż­ne­go bior­cy or­ga­nów do kra­jów słabo roz­wi­nię­tych, w któ­rych prawo nie chro­ni życia i zdro­wia daw­ców


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z tran­splan­ta­cją, prze­szcze­pa­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transplantolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie tran­splan­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Transplantologia

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się prze­szcze­pa­mi


Źródła:

SJP.pl

Transplantolożka

→ tran­splan­to­log


Patrz:transplantolog

Źródła:

SJP.pl

Transplantować

1. w me­dy­cy­nie: do­ko­nać, do­ko­ny­wać tran­splan­ta­cji, za­bie­gu chi­rur­gicz­ne­go po­le­ga­ją­ce­go na prze­nie­sie­niu ko­mó­rek, tkan­ki lub na­rzą­du w miej­sce ich ubyt­ku, usz­ko­dze­nia; prze­szcze­pić, prze­szcze­piać;
2. w ogrod­nict­wie: za­sto­so­wać, sto­so­wać tran­splan­ta­cję, szcze­pie­nie war­to­ścio­wych od­mian na sta­rych, słabo owo­cu­ją­cych drze­wach dla wy­wo­ła­nia kon­kret­nych zmian w roz­wo­ju tych drzew


Źródła:

SJP.pl

Transpluton

hi­po­te­tycz­na pla­ne­ta Ukła­du Sło­necz­ne­go poza or­bi­tą Plu­to­na


Źródła:

SJP.pl

Transplutonowce

pier­wia­stek pro­mie­niot­wór­czy z grupy o tej samej naz­wie


Źródła:

SJP.pl

Transplutonowiec

pier­wia­stek pro­mie­niot­wór­czy z grupy o tej samej naz­wie


Źródła:

SJP.pl

Transponder

urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne od­bie­ra­ją­ce i na­da­ją­ce inny sy­gnał jako od­po­wiedź


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elek­tron. urzą­dze­nie na­daw­czo-od­bior­cze umoż­li­wia­ją­ce iden­ty­fi­ka­cję przed­mio­tu, po­ja­zdu lub środ­ka tran­spor­tu


Tran­spon­der (XPDR, XPNDR lub TPDR) – bez­prze­wo­do­we urzą­dze­nie ko­mu­ni­ka­cyj­ne, które au­to­ma­tycz­nie od­bie­ra, mo­du­lu­je, wzmac­nia i od­po­wia­da na sy­gnał przy­cho­dzą­cy w cza­sie rze­czy­wi­stym. Ter­min po­cho­dzi z po­łą­cze­nia słów (trans­mit­ter i re­spon­der).

Tran­spon­de­ry dzie­lą się na dwie głów­ne ka­te­go­rie róż­nią­ce się spo­so­bem za­si­la­nia: ak­tyw­ne i pa­syw­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transponderowy

→ tran­spon­der


Patrz:transponder

Źródła:

SJP.pl

Transponować

1. prze­nieść, prze­no­sić z jed­nej dzie­dzi­ny do innej;
2. do­ko­nać, do­ko­ny­wać tran­spo­zy­cji ut­wo­ru mu­zycz­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Transporcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tran­sport


Źródła:

Wiktionary

Transport

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ogół dzia­łań zwią­za­nych z prze­mie­szcza­niem to­wa­rów i/lub ludzi za po­mo­cą środ­ków lo­ko­mo­cji;

 (1.2) towar, który jest tran­spor­to­wa­ny

 (1.3) geol. prze­no­sze­nie przez wodę, wiatr i lód pro­duk­tów wie­trze­nia skał


Tran­sport ( tran­spor­ta­re – prze­nieść, prze­wieźć) – prze­mie­szcza­nie ludzi, ła­dun­ków (przed­miot tran­spor­tu) w prze­strze­ni przy wy­ko­rzy­sta­niu od­po­wied­nich środ­ków (środ­ków tran­spor­tu).

Po­trze­by tran­spor­to­we na­le­żą do grupy po­trzeb wtór­nych czło­wie­ka i są zwią­za­ne z fak­tem róż­ne­go roz­mie­szcze­nia prze­strzen­ne­go za­so­bów, sku­pisk ludz­kich i miejsc pracy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Transporter

1. urzą­dze­nie me­cha­nicz­ne do prze­mie­szcza­nia ma­te­ria­łów na nie­wiel­ką od­le­głość; prze­no­śnik;
2. opan­ce­rzo­ny po­jazd ko­ło­wy lub gą­sie­ni­co­wy uz­bro­jo­ny w cięż­ki ka­ra­bin ma­szy­no­wy albo dział­ko ma­łe­go ka­li­bru, słu­żą­cy do prze­wo­zu osób i sprzę­tu w re­jo­nie walk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie lub sy­stem do tran­spor­tu

 (1.2) mot. po­jazd słu­żą­cy do tran­spor­tu

 (1.3) bio­chem. biał­ko bło­no­we prze­no­szą­ce czą­stecz­ki lub jony mię­dzy bło­na­mi;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transporterek

zdrob­nie­nie od: tran­spor­ter


Źródła:

SJP.pl

Transporterka

zdrob­nie­nie od: tran­spor­ter


Źródła:

SJP.pl

Transporterowy

przy­miot­nik od: tran­spor­ter


Źródła:

SJP.pl

Transportochłonność

Tran­spor­to­chłon­ność – sto­pień za­an­ga­żo­wa­nia tran­spor­tu przy ob­słu­dze prze­wo­zo­wej in­nych dzia­łów go­spo­dar­czych. Na tran­spor­to­chłon­ność skła­da się zu­ży­cie pracy żywej oraz ma­te­ria­łów i ener­gii w dzia­łal­no­ści tran­spor­to­wej wy­ko­na­nej na rzecz jed­nost­ki. Wyz­na­cza ona, ile ton róż­ne­go ro­dza­ju ła­dun­ków, tj. su­row­ców, ma­te­ria­łów po­moc­ni­czych, na­le­ży do­wieźć do miej­sca pro­duk­cji, aby wyt­wo­rzyć okre­ślo­ne pro­duk­ty fi­nal­ne.


Źródła:

Wikipedia

Transportowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tran­spor­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Transportować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) prze­wo­zić coś lub kogoś z jed­ne­go miej­sca na dru­gie przy po­mo­cy środ­ków tran­spor­tu


Źródła:

Wiktionary

Transportowiec

osoba zaj­mu­ją­ca się tran­spor­tem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sta­tek (na­wod­ny lub po­wietrz­ny) albo po­jazd słu­żą­cy do tran­spor­tu


Tran­spor­to­wiec – po­moc­ni­cza jed­nost­ka pły­wa­ją­ca ma­ry­nar­ki wo­jen­nej, słu­żą­ca do za­o­pa­try­wa­nia okrę­tów lub tran­spor­tu wojsk i uz­bro­je­nia. Może to być sta­tek no­szą­cy ban­de­rę hand­lo­wą, do­raź­nie wcie­lo­ny pod roz­ka­zy ma­ry­nar­ki wo­jen­nej, sta­tek hand­lo­wy pod ban­de­rą wo­jen­ną albo okręt spe­cjal­nie zbu­do­wa­ny lub przy­sto­so­wa­ny do celów za­o­pa­trze­nia. Nazwą tą by­wa­ją okre­śla­ne także stat­ki hand­lo­we do prze­wo­zu ła­dun­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transportowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy tran­spor­tu


Źródła:

Wiktionary

Transportówka

po­jem­nik do prze­wo­zu zwie­rząt, np. pta­ków, gry­zo­ni, pszczół


Źródła:

SJP.pl

Transpozon

sek­wen­cja DNA, która może sa­mo­dziel­nie prze­mie­szczać się w obrę­bie ge­no­mu go­spo­da­rza w wy­ni­ku tran­spo­zy­cji


Tran­spo­zon − sek­wen­cja DNA, która może prze­mie­szczać się na inną po­zy­cję w ge­no­mie tej samej ko­mór­ki w wy­ni­ku pro­ce­su zwa­ne­go tran­spo­zy­cją. Tran­spo­zy­cja czę­sto po­wo­du­je mu­ta­cje i może zmie­niać ilość DNA w ge­no­mie. Tran­spo­zo­ny są także na­zy­wa­ne "wę­dru­ją­cy­mi ge­na­mi" lub "ska­czą­cy­mi ge­na­mi" (ang.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transpozycja

1. przy­sto­so­wa­nie cze­goś do in­ne­go użyt­ku niż po­przed­ni;
2. w mu­zy­ce: prze­nie­sie­nie ut­wo­ru lub jego czę­ści do innej to­na­cji;
3. w ma­te­ma­ty­ce:
a) za­mia­na ko­lej­no­ści dwóch są­sied­nich ele­men­tów ciągu;
b) ope­ra­cja za­mia­ny ko­lumn ma­cie­rzy na jej wier­sze i na od­wrót;
4. daw­niej: prze­kład z jed­ne­go ję­zy­ka na inny; tłu­ma­cze­nie, trans­la­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. włą­cze­nie norm prawa mię­dzy­na­ro­do­we­go do kra­jo­we­go po­rząd­ku praw­ne­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transpozycyjny

do­ty­czą­cy tran­spo­zy­cji


Źródła:

SJP.pl

Transputer

wy­spe­cja­li­zo­wa­ny mi­kro­pro­ce­sor do obli­czeń nu­me­rycz­nych


Tran­spu­ter (ang. "tran­si­stor" + "com­pu­ter") – mi­kro­kom­pu­ter w jed­nym ukła­dzie sca­lo­nym. Był od­po­wie­dzią na po­trze­bę pro­stych, ta­nich i bar­dzo szyb­kich ukła­dów, które można by za­sto­so­wać w su­per­kom­pu­te­rach – ów­czes­ne pro­ce­so­ry były zbyt wolne i trud­ne w two­rze­niu kon­struk­cji wie­lo­pro­ce­so­ro­wych, a za­sto­so­wa­ne w nich kon­cep­cje przet­wa­rza­nia rów­no­le­głe­go są wy­ko­rzy­sty­wa­ne do dzi­siaj w róż­nych roz­wią­za­niach pro­ce­so­rów i su­per­kom­pu­te­rów np.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transpłciowość

za­bu­rze­nie toż­sa­mo­ści płcio­wej po­le­ga­ją­ce na ro­zbież­no­ści mię­dzy psy­chicz­nym po­czu­ciem płci a bio­lo­gicz­ną bu­do­wą ciała; trans­sek­su­al­ność, trans­sek­su­a­lizm, trans­gen­der


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­mien­ność toż­sa­mo­ści płcio­wej od płci usta­lo­nej przy uro­dze­niu na pod­sta­wie cech bio­lo­gicz­nych;


Transpł­cio­wość ( trans­gen­der, od trans- „przez, poza, po­przez” oraz -gen­der „ro­dzaj, płeć”) – okre­śle­nie zbior­cze na osoby, któ­rych toż­sa­mość płcio­wa, ek­spre­sja płcio­wa i/lub za­cho­wa­nia róż­nią się od tych kul­tu­ro­wo zwią­za­nych z płcią, do któ­rej zo­sta­ły przy­pi­sa­ne w mo­men­cie uro­dze­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transpłciowy

taki, któ­re­go płeć bio­lo­gicz­na nie od­po­wia­da jego od­czu­ciom i za­cho­wa­niom; trans­gen­de­rycz­ny, trans­gen­de­ro­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, któ­re­go toż­sa­mość płcio­wa jest inna niż płeć usta­lo­na przy uro­dze­niu na pod­sta­wie cech bio­lo­gicz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transseksualista

osoba od­czu­wa­ją­ca ro­zbież­ność mię­dzy swoją płcią fi­zycz­ną a psy­chicz­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś ży­ją­cy lub pra­gną­cy żyć, jako osoba płci prze­ciw­nej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transseksualistka

ko­bie­ta, u któ­rej psy­chicz­ne po­czu­cie płci jest różne od bio­lo­gicz­nej bu­do­wy ciała


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) seks. psych. osoba od­czu­wa­ją­ca ro­zbież­ność mię­dzy płcią psy­chicz­ną a bio­lo­gicz­ną, ży­ją­ca jak ko­bie­ta

 (1.2) seks. osoba (po­cząt­ko­wo o ce­chach bio­lo­gicz­nych płci mę­skiej), która przesz­ła są­do­wą zmia­nę płci i pod­da­ła się ope­ra­cji chi­rur­gicz­nej w celu zmia­ny zew­nętrz­nych cech płcio­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transseksualistyczny

→ trans­sek­su­a­lizm


Patrz:transseksualizm

Źródła:

SJP.pl

Transseksualizm

za­bu­rze­nie toż­sa­mo­ści płcio­wej po­le­ga­ją­ce na ro­zbież­no­ści mię­dzy psy­chicz­nym po­czu­ciem płci a bio­lo­gicz­ną bu­do­wą ciała; trans­sek­su­al­ność, transpł­cio­wość, trans­gen­der


Trans­sek­su­a­lizm ( tran­si­re „prze­cho­dzić”; se­xu­a­lis „płcio­wy”; sexus „płeć”) – me­dycz­ne okre­śle­nie od­no­szą­ce się do osób, które przesz­ły jakąś formę me­dycz­nej lub chi­rur­gicz­nej te­ra­pii ko­rek­ty płci. Trans­sek­su­a­lizm jest podz­bio­rem transpł­cio­wo­ści (ina­czej trans­gen­de­ryz­mu), jed­nak niek­tó­re osoby trans­sek­su­al­ne nie chcą sto­so­wać okre­śle­nia „osoba transpł­cio­wa”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transseksualność

za­bu­rze­nie toż­sa­mo­ści płcio­wej po­le­ga­ją­ce na ro­zbież­no­ści mię­dzy psy­chicz­nym po­czu­ciem płci a bio­lo­gicz­ną bu­do­wą ciała; trans­sek­su­a­lizm, transpł­cio­wość, trans­gen­der


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co trans­sek­su­al­ne; cecha tych, któ­rzy są trans­sek­su­al­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transseksualny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z trans­sek­su­a­liz­mem, do­ty­czą­cy trans­sek­su­a­liz­mu


Źródła:

Wiktionary

Transsoniczny

ma­ją­cy pręd­kość bli­ską pręd­ko­ści dźwię­ku, np. prze­pływ trans­so­nicz­ny; oko­łodź­wię­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Transsubstancjacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­mia­na pew­nej sub­stan­cji w inną

 (1.2) teol. w te­o­lo­gii ka­to­lic­kiej to prze­mia­na sub­stan­cji: chle­ba i wina w ciało i krew Chry­stu­sa pod­czas eu­cha­ry­stii;


Trans­sub­stan­cja­cja ( trans­sub­stan­tia­tio) lub prze­i­sto­cze­nie – w te­o­lo­gii ka­to­lic­kiej oz­na­cza rze­czy­wi­stą prze­mia­nę sub­stan­cji pod­czas Eu­cha­ry­stii: chle­ba (ho­stii) i wina w ciało i krew Je­zu­sa Chry­stu­sa. Ter­min ten zo­stał przy­ję­ty pod­czas So­bo­ru La­te­rań­skie­go IV w 1215 roku. Te­o­lo­dzy pra­wo­sław­ni uży­wa­ją cza­sem ter­mi­nu "prze­i­sto­cze­nie" ( μετουσίωσις, пресуществление) – uwa­ża­ją jed­nak, że ter­min ten ma cha­rak­ter nie opi­so­wy, ale wska­zu­je na ta­jem­ni­cę obec­no­ści cie­les­nej Je­zu­sa w Eu­cha­ry­stii.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Transsudacja

pro­ces prze­sią­ka­nia su­ro­wi­cy krwi z na­czyń krwio­no­śnych do tka­nek i jam ciała


Źródła:

SJP.pl

Transsyberyjski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) prze­bie­ga­ją­cy lub kur­su­ją­cy przez Sy­be­rię


Źródła:

Wiktionary

Transtekstualność

wszyst­ko, co łączy dany tekst z in­ny­mi tek­sta­mi


Źródła:

SJP.pl

Transtekstualny

łą­czą­cy dany tekst z in­ny­mi tek­sta­mi


Źródła:

SJP.pl

Transumpt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) uwie­rzy­tel­nio­na kopia do­ku­men­tu, wy­ciąg z ory­gi­na­łu


Tran­sumpt ( tran­sump­tum) – uwie­rzy­tel­nio­na kopia ory­gi­nal­ne­go do­ku­men­tu, sta­no­wią­ca jego za­stęp­stwo w czyn­no­ściach praw­nych.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Transuran

każdy z pier­wiast­ków che­micz­nych o masie ato­mo­wej więk­szej od masy ato­mo­wej uranu (92); tran­su­ra­no­wiec


Źródła:

SJP.pl

Transuranowce

każdy z pier­wiast­ków che­micz­nych o masie ato­mo­wej więk­szej od masy ato­mo­wej uranu (92); tran­su­ran


Tran­su­ra­now­ce – pier­wiast­ki pro­mie­niot­wór­cze po­ło­żo­ne w ukła­dzie okre­so­wym pier­wiast­ków za ura­nem, tj. o licz­bach ato­mo­wych więk­szych niż 92. Na­le­żą do nich:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transuranowiec

każdy z pier­wiast­ków che­micz­nych o masie ato­mo­wej więk­szej od masy ato­mo­wej uranu (92); tran­su­ran


Źródła:

SJP.pl

Transuranowy

przy­miot­nik od: tran­su­ran; bę­dą­cy ra­dio­ak­tyw­nym pier­wiast­kiem che­micz­nym (np. ak­ty­no­wiec tran­su­ra­no­wy), ma­ją­cy cechy cha­rak­te­ry­stycz­ne dla ta­kie­go pier­wiast­ka


Źródła:

SJP.pl

Transurany

grupa pier­wiast­ków pro­mie­niot­wór­czych o licz­bach ato­mo­wych więk­szych niż 92; tran­su­ra­now­ce


Źródła:

SJP.pl

Transwal

pro­win­cja w RPA


Re­pu­bli­ka Po­łud­nio­wo­a­fry­kań­ska (ni­derl. "Zuid-Afri­ka­ans­che Re­pu­bliek", "ZAR"), po­tocz­nie Trans­wal ("Trans­va­al Re­pu­bliek"; do­słow­nie „Re­pu­bli­ka za rzeką Vaal”) – pań­stwo bur­skie na te­re­nie obec­nej Re­pu­bli­ki Po­łud­nio­wej Afry­ki, ist­nie­ją­ce z przer­wa­mi w la­tach 1852–1902.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transwalczyk

miesz­ka­niec Trans­wa­lu (pro­win­cji w RPA)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Trans­wa­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transwalka

miesz­kan­ka Trans­wa­lu (pro­win­cji w RPA)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Trans­wa­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transwalski

przy­miot­nik od: Trans­wal (pro­win­cja w RPA)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Trans­wa­lem, do­ty­czą­cy Trans­wa­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transwersala

zbiór pow­sta­ły z wy­bra­nia po jed­nym ele­men­cie ze zbio­rów danej ro­dzi­ny


Trans­wer­sa­la – zbiór pow­sta­ły z wy­bra­nia po jed­nym ele­men­cie ze zbio­rów danej ro­dzi­ny (wy­ma­ga się zwy­kle, aby wy­bra­ne ele­men­ty były pa­ra­mi różne, wtedy moc trans­wer­sa­li jest równa mocy ro­dzi­ny).

W uży­ciu są różne de­fi­ni­cje tego ter­mi­nu. Naj­czę­ściej jest on uży­wa­ny w ma­te­ma­ty­ce dy­skret­nej w zna­cze­niach po­da­nych po­ni­żej, ale wy­stę­pu­je też poza tą dzie­dzi­ną ma­te­ma­ty­ki w nieco od­mien­nych, choć po­krew­nych zna­cze­niach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Transwersalny

prze­bie­ga­ją­cy po­przecz­nie; po­przecz­ny, uko­śny


Źródła:

SJP.pl

Transwestycki

→ trans­we­sty­ta


Patrz:transwestyta

Źródła:

SJP.pl

Transwestyta

osoba ma­ją­ca skłon­ność do no­sze­nia ubio­rów, przej­mo­wa­nia spo­so­bu bycia, czę­sto i roli sek­su­al­nej płci od­mien­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) chło­pak lub męż­czyz­na, ubie­ra­ją­cy się i za­cho­wu­ją­cy się jak dziew­czy­na albo ko­bie­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transwestytka

→ trans­we­sty­ta


Patrz:transwestyta

Źródła:

SJP.pl

Transwestytyzm

osią­ga­nie sa­tys­fak­cji emo­cjo­nal­nej lub sek­su­al­nej w wy­ni­ku prze­bie­ra­nia się w odzież osób płci od­mien­nej; eo­nizm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. upo­dab­nia­nie się do osoby płci prze­ciw­nej po­przez ubiór i za­cho­wa­nie;


Nie mylić z: trans­sek­su­a­lizm. Zo­bacz też: cross-dres­sing.

Trans­we­sty­tyzm (od trans „za, poza, z tam­tej stro­ny” i ve­sti­tus „odzia­ny”, ina­czej eo­nizm, me­ta­tro­pizm) – prak­ty­ka przyj­mo­wa­nia ubio­ru, spo­so­bu bycia, a nie­kie­dy także roli płcio­wej zaz­wy­czaj ko­ja­rzo­nych z płcią prze­ciw­ną, jako forma au­to­ek­spre­sji lub też dla psy­cho­lo­gicz­nej gra­ty­fi­ka­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transwielkopolski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) prze­bie­ga­ją­cy lub kur­su­ją­cy przez Wiel­ko­pol­skę


Źródła:

Wiktionary

Transylwania

kra­i­na hi­sto­rycz­na w środ­ko­wej Ru­mu­nii; Sied­mio­gród


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. zob. Sied­mio­gród.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transylwanka

miesz­kan­ka Tran­syl­wa­nii (kra­i­ny hi­sto­rycz­nej w Ru­mu­nii); Sied­mio­gro­dzian­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sied­mio­gro­du (Tran­syl­wa­nii)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transylwańczyk

miesz­ka­niec Tran­syl­wa­nii (kra­i­ny hi­sto­rycz­nej w Ru­mu­nii); Sied­mio­gro­dzia­nin


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sied­mio­gro­du (Tran­syl­wa­nii)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transylwański

przy­miot­nik od: Tran­syl­wa­nia


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Tran­syl­wa­nii (Sied­mio­gro­du)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transza

1. par­tia to­wa­ru sta­no­wią­ca część więk­szej ca­ło­ści;
2. część po­życz­ki pań­stwo­wej lub kre­dy­tu ban­ko­we­go pu­szczo­na w obieg


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hand. par­tia to­wa­ru sta­no­wią­ca część więk­szej ca­ło­ści

 (1.2) fi­nans. część po­życz­ki pań­stwo­wej lub kre­dy­tu ban­ko­we­go, pu­szczo­na w obieg


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Transzeja

wojsk. rów łą­czą­cy różne urzą­dze­nia obron­ne, łą­czą­cy w jeden sy­stem okopy, schro­ny itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. od­kry­ty, wąski rów wy­ko­pa­ny wzdłuż linii fron­tu, łą­czą­cy w jed­no­li­ty sy­stem inne ele­men­ty for­ty­fi­ka­cji (okopy, schro­ny itp.), ułat­wia­ją­cy skry­te ma­ne­wry wzdłuż fron­tu;


Tran­sze­ja – ele­ment for­ty­fi­ka­cji (za­rów­no obron­nych, jak i oblęż­ni­czych) o na­ry­sie ła­ma­nym lub krzy­wo­li­nio­wym w po­sta­ci od­kry­te­go, wą­skie­go, ale do­sta­tecz­nie głę­bo­kie­go rowu, słu­żą­cy głów­nie do prze­mie­szcza­nia się żoł­nie­rzy, a osła­nia­ją­cy cał­ko­wi­cie przed ogniem nie­przy­ja­cie­la pro­wa­dzo­nym na wprost, oraz ra­dy­kal­nie zmniej­sza­ją­cy za­sięg ra­że­nia wielu in­nych broni (ostrzał ar­ty­le­ryj­ski, bom­bar­do­wa­nie itp.).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Transzowy

→ tran­sza


Patrz:transza

Źródła:

SJP.pl

Tranzakt

daw­niej: akt umowy


Źródła:

SJP.pl

Tranzelka

część rzędu jeź­dziec­kie­go lub uprzę­ży na­kła­da­na na głowę zwie­rzę­cia, poz­wa­la­ją­ca na kie­ro­wa­nie nim; uzda, uź­dzie­ni­ca, ogło­wie


Źródła:

SJP.pl

Tranzycja

1. pro­ces zmia­ny płci;
2. zmia­na pra­wi­dło­wych nu­kle­o­ty­dów w DNA na inne w ra­mach jed­nej grupy zasad azo­to­wych;
3. przej­ście, ro­dzaj fi­gu­ry re­to­rycz­nej or­ga­ni­zu­ją­cej wy­po­wiedź; tran­si­tio


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. chem. zmia­na pra­wi­dło­wych nu­kle­o­ty­dów w DNA na inne w ra­mach jed­nej grupy zasad azo­to­wych

 (1.2) polit. okres przej­ścio­wy po­mię­dzy jed­nym ustro­jem po­li­tycz­nym a dru­gim

 (1.3) rel. ustne prze­ka­zy­wa­nie ta­jem­nic i prawd wiary po­cho­dzą­cych od ust­ne­go na­u­cza­nia Je­zu­sa Chry­stu­sa

 (1.4) med. pro­ces ko­rek­ty płci obej­mu­ją­cy zmia­nę roli spo­łecz­nej i wi­ze­run­ku, me­dycz­ną dia­gno­sty­kę, te­ra­pię hor­mo­nal­ną za­bie­gi chi­rur­gicz­ne oraz zmia­nę oz­na­cze­nia płci praw­nej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tranzycjonować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) med. psych. prze­cho­dzić tran­zy­cję, pod­le­gać tran­zy­cji


Źródła:

Wiktionary

Tranzycyjny

→ tran­zy­cja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tran­zy­cją, do­ty­czą­cy tran­zy­cji


Patrz:tranzycja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tranzystor

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. przy­rząd pół­prze­wod­ni­ko­wy słu­żą­cy do wzmac­nia­nia sy­gna­łów elek­trycz­nych;

 (1.2) pot. mały, prze­no­śny od­bior­nik ra­dio­wy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) slang. obraź. osoba transpł­cio­wa


Tran­zy­stor – tró­je­lek­tro­do­wy (rzad­ko czte­ro­e­lek­tro­do­wy) przy­rząd pół­prze­wod­ni­ko­wy, ma­ją­cy zdol­ność wzmac­nia­nia sy­gna­łu elek­trycz­ne­go. Nazwa urzą­dze­nia wy­wo­dzi się od słów (trans­re­zy­stan­cja) ("trans­re­si­stan­ce") z „pół­prze­wod­ni­ko­wym” przy­rost­kiem -stor, jak np. w sło­wie wa­ry­stor ("va­ri­stor").


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tranzystorek

mały tran­zy­stor


Źródła:

SJP.pl

Tranzystorowy

przy­miot­nik od: tran­zy­stor


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) elektr. zwią­za­ny z tran­zy­sto­rem, do­ty­czą­cy tran­zy­sto­ra, za­wie­ra­ją­cy tran­zy­sto­ry, zbu­do­wa­ny z tran­zy­sto­rów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tranzystoryzacja

wpro­wa­dze­nie tran­zy­sto­rów do kon­struk­cji urzą­dzeń elek­tro­nicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Tranzyt

1. prze­jazd osób lub prze­wóz to­wa­rów przez te­ry­to­rium trze­cie­go pań­stwa w dro­dze z jed­ne­go do dru­gie­go kraju;
2. w astro­no­mii:
a) przej­ście jed­ne­go ciała nie­bie­skie­go przez tar­czę dru­gie­go ciała nie­bie­skie­go;
b) przej­ście ciała nie­bie­skie­go przez po­łud­nik w po­ło­wie drogi mię­dzy wscho­dem a za­cho­dem, np. tran­zyt Słoń­ca ma miej­sce w po­łud­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prze­wóz, prze­sy­ła­nie, prze­jazd osób lub rze­czy przez ob­szar ja­kie­goś pań­stwa w dro­dze do in­ne­go pań­stwa

 (1.2) po­jazd słu­żą­cy do tran­zy­tu (1.1)

 (1.3) te­le­kom. prze­ka­zy­wa­nie po­łą­czeń te­le­fo­nicz­nych albo udo­stęp­nia­nie za­so­bów In­ter­ne­tu za poś­red­nict­wem sieci in­nych ope­ra­to­rów

 (1.4) astr. przej­ście ciała nie­bie­skie­go po­mię­dzy gwia­zdą a daną pla­ne­ta­a­ne­tą

 (1.5) astrol. me­to­da prze­wi­dy­wa­nia po­przez na­ło­że­nie ak­tu­al­nych po­zy­cji pla­ne­ta­a­net na znaki zo­dia­ku da­ne­go ho­ro­sko­pu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tranzytem

1. prze­jazd osób lub prze­wóz to­wa­rów przez te­ry­to­rium trze­cie­go pań­stwa w dro­dze z jed­ne­go do dru­gie­go kraju;
2. w astro­no­mii:
a) przej­ście jed­ne­go ciała nie­bie­skie­go przez tar­czę dru­gie­go ciała nie­bie­skie­go;
b) przej­ście ciała nie­bie­skie­go przez po­łud­nik w po­ło­wie drogi mię­dzy wscho­dem a za­cho­dem, np. tran­zyt Słoń­ca ma miej­sce w po­łud­nie


Źródła:

SJP.pl

Tranzytka

prze­sta­rza­le, po­tocz­nie: po­ciąg prze­jeż­dża­ją­cy przez te­re­ny róż­nych państw w dro­dze do ja­kie­goś kraju


Źródła:

SJP.pl

Tranzytować

1. prze­wo­zić osoby lub to­wa­ry przez teren ja­kie­goś pań­stwa w dro­dze do in­ne­go pań­stwa;
2. udo­stęp­niać za­so­by in­ter­ne­to­we lub prze­ka­zy­wać po­łą­cze­nia te­le­fo­nicz­ne za poś­red­nict­wem sieci in­nych ope­ra­to­rów;
3. o pla­ne­tach:
a) w astro­no­mii: prze­mie­szczać się na tle gwia­zdy i czę­ścio­wo przy­sła­niać jej świa­tło;
b) w astro­lo­gii: prze­cho­dzić przez znaki Zo­dia­ku ho­ro­sko­pu


Źródła:

SJP.pl

Tranzytowiec

po­tocz­nie: osoba prze­jeż­dża­ją­ca przez ob­szar da­ne­go pań­stwa w dro­dze do in­ne­go pań­stwa


Źródła:

SJP.pl

Tranzytowość

cecha cze­goś zwią­za­ne­go z prze­wo­że­niem osób lub to­wa­rów przez teren da­ne­go pań­stwa w dro­dze do in­ne­go pań­stwa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tran­zy­to­we


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tranzytowy

→ tran­zyt


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od tran­zyt


Patrz:tranzyt

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tranzytywność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co tran­zy­tyw­ne

 (1.2) gram. cecha cza­sow­ni­ka tran­zy­tyw­ne­go (prze­chod­nie­go)


Źródła:

Wiktionary

Trap

1. po­most łą­czą­cy sta­tek z na­brze­żem lub innym stat­kiem;
2. za­pad­nia w te­a­trze;
3. kon­ku­ren­cja w strze­la­niu do rzut­ków z my­śliw­skiej broni śru­to­wej;
4. roz­le­gła po­kry­wa la­wo­wa zło­żo­na z ba­zal­tów lub skał po­krew­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. prze­no­śna kład­ka do wcho­dze­nia na sta­tek

 (1.2) za­pad­nia

 (1.3) kon­ku­ren­cja spor­to­wa po­le­ga na strze­la­niu z broni pal­nej do rzut­ków

 (1.4) muz. ga­tu­nek hip-hopu z moc­nym basem, szyb­ki­mi hi-ha­ta­mi i mrocz­nym kli­ma­tem;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trapa

ro­dzaj ro­śli­ny z ro­dzi­ny ko­tew­ko­wa­tych, do któ­re­go za­li­cza się od kilku do kil­ku­dzie­się­ciu ga­tun­ków jed­no­rocz­nych ro­ślin wod­nych; ko­tew­ka


Źródła:

SJP.pl

Traper

my­śli­wy zaj­mu­ją­cy się po­lo­wa­niem na zwie­rzę­ta fu­ter­ko­we


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) łow. pół­noc­no­a­me­ry­kań­ski my­śli­wy sto­su­ją­cy pu­łap­ki na zwie­rzę­ta fu­ter­ko­we;

 (1.2) rzad. my­śli­wy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ro­dzaj zam­knię­te­go skó­rza­ne­go wią­za­ne­go buta tu­ry­stycz­ne­go lub zi­mo­we­go


Tra­per (ang. "trap­per") – my­śli­wy, który za po­mo­cą pu­ła­pek (ang. "trap") po­lu­je na zwie­rzę­ta fu­ter­ko­we (lisy, wi­zo­ny, gro­no­sta­je itp.). Okre­śle­nie to do­ty­czy zaz­wy­czaj my­śli­wych z Ame­ry­ki Pół­noc­nej (USA, Ka­na­da), cho­ciaż ludzi trud­nią­cych się tra­per­stwem spot­kać można w in­nych re­jo­nach świa­ta (np. na Sy­be­rii). Fran­cu­scy tra­pe­rzy w Ame­ry­ce Pół­noc­nej no­si­li miano "co­u­re­ur des bois". Na za­cho­dzie Sta­nów Zjed­no­czo­nych tra­pe­rów na­zy­wa­no czę­sto ludź­mi gór.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Traperka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj zam­knię­te­go wią­za­ne­go buta tu­ry­stycz­ne­go lub zi­mo­we­go na gu­mo­wej, row­ko­wa­nej po­desz­wie

 (1.2) po­dróż­nicz­ka stro­nią­ca od cy­wi­li­za­cji

 (1.3) pot. tra­per­stwo


Źródła:

Wiktionary

Traperski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tra­per­stwem, do­ty­czą­cy tra­per­stwa


Źródła:

Wiktionary

Traperstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) łow. za­ję­cie tra­pe­ra


Źródła:

Wiktionary

Trapery

ro­dzaj mę­skie­go obu­wia zro­bio­ne­go ze skóry lub z zam­szu


Źródła:

SJP.pl

Trapez

1. fi­gu­ra ge­o­me­trycz­na w ma­te­ma­ty­ce
2. przy­rząd gim­na­stycz­ny w po­sta­ci drąż­ka na li­nach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. czwo­ro­kąt, który po­sia­da co najm­niej jedną parę rów­no­le­głych boków;

 (1.2) sport. przy­rząd gim­na­stycz­ny w po­sta­ci drąż­ka za­wie­szo­ne­go po­zio­mo na li­nach;


Tra­pez – czwo­ro­kąt z przy­najm­niej jedną parą rów­no­le­głych boków. Cza­sem za­kła­da się do­kład­nie jedną taką parę, przy ta­kiej de­fi­ni­cji rów­no­le­gło­bok nie byłby tra­pe­zem.

Boki rów­no­le­głe na­zy­wa się "pod­sta­wa­mi", po­zo­sta­łe "ra­mio­na­mi", a od­ci­nek łą­czą­cy pod­sta­wy i pro­sto­pa­dły do nich – oraz jego dłu­gość, czyli od­le­głość mię­dzy pod­sta­wa­mi – "wy­so­ko­ścią" tra­pe­zu. Wszyst­kie tra­pe­zy są wy­pu­kłe[].


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trapezik

zdrob­nie­nie od: tra­pez


Źródła:

SJP.pl

Trapezistka

→ tra­pe­zi­sta


Patrz:trapezista

Źródła:

SJP.pl

Trapezoedr

1. tra­pe­zo­edr te­tra­go­nal­ny - klasa sy­me­trii w te­tra­go­nal­nym ukła­dzie kry­sta­lo­gra­ficz­nym;
2. wie­lo­ścian ma­ją­cy ścia­ny w kształ­cie tra­pe­zo­i­dów


Źródła:

SJP.pl

Trapezoid

czwo­ro­kąt pła­ski o czte­rech pa­ra­mi nie­rów­no­le­głych i nie­rów­nych bo­kach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. czwo­ro­kąt nie­bę­dą­cy tra­pe­zem

 (1.2) geom. czwo­ro­kąt wy­pu­kły nie­bę­dą­cy tra­pe­zem

 (1.3) geom. czwo­ro­kąt nie­bę­dą­cy tra­pe­zem i nie­ma­ją­cy pary boków rów­nych


Tra­pe­zo­id – ro­dzaj czwo­ro­ką­ta de­fi­nio­wa­ny dwo­ja­ko, nie­rów­no­waż­nie:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trapezoidalny

przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem tra­pez


Źródła:

Wiktionary

Trapezowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem tra­pez, po­dob­ny do tra­pe­zu


Źródła:

SJP.pl

Trapezuncki

przy­miot­nik od: Tra­pe­zunt


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tra­pe­zun­tem, do­ty­czą­cy Tra­pe­zun­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trapezunt

daw­niej: Trab­zon (mia­sto w Tur­cji)


Źródła:

SJP.pl

Trapista

czło­nek za­ko­nu ka­to­lic­kie­go pow­sta­łe­go w roku 1664, ob­ser­wanc­kie­go odła­mu cy­ster­sów


Źródła:

SJP.pl

Trapistka

→ tra­pi­sta


Patrz:trapista

Źródła:

SJP.pl

Trapić

1. być po­wo­dem czy­je­goś złego sa­mo­po­czu­cia, spra­wiać przy­krość; gnę­bić, nękać, mart­wić;
2. tra­pić się - mart­wić się, mieć obawy o coś


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. stra­pić)

 (1.1) przy­pra­wiać o zmart­wie­nie

 (1.2) czyn­nie przy­spa­rzać nie­po­ko­jów

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny tra­pić się (dk. stra­pić się)

 (2.1) od­czu­wać przy­gnę­bie­nie, smu­tek, tro­skę z pew­ne­go po­wo­du


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trapiści

czło­nek za­ko­nu ka­to­lic­kie­go pow­sta­łe­go w roku 1664, ob­ser­wanc­kie­go odła­mu cy­ster­sów


Tra­pi­ści, wła­ści­wie Zakon Cy­ster­sów Ści­ślej­szej Ob­ser­wan­cji (OCSO, "Ordo Ci­ster­cien­sis Stric­tio­ris Ob­ser­van­tiae") – zakon ka­to­lic­ki ist­nie­ją­cy pod tą nazwą od 1903 roku, wy­wo­dzą­cy swoje po­cząt­ki z opact­wa cy­ster­skie­go Notre-Dame de la Trap­pe w miej­sco­wo­ści So­li­gny-la-Trap­pe we Fran­cji (po­łud­nio­wa Nor­man­dia).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trapowy

→ trap (ru­cho­me scho­dzi lub część sceny)


Źródła:

SJP.pl

Trapszo

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tras

od­mia­na tufu wul­ka­nicz­ne­go, sto­so­wa­na w bu­dow­nict­wie


forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lm. od: trasa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trasa

1. szlak tran­spor­to­wy, ko­mu­ni­ka­cyj­ny; ważna droga, ulica; ar­te­ria;
2. droga prze­by­wa­na lub do po­ko­na­nia; wy­ty­czo­na droga dla spor­tow­ców;
3. linia w te­re­nie lub na mapie, wyz­na­cza­ją­ca prze­bieg szla­ku, kie­ru­nek linii łącz­no­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szlak, droga, ar­te­ria

 (1.2) okre­ślo­na droga wyz­na­czo­na do prze­je­cha­nia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trasant

osoba wy­sta­wia­ją­ca wek­sel, tratę


Tra­sant – wy­staw­ca weks­la tra­so­wa­ne­go, bę­dą­ce­go bez­wa­run­ko­wym po­le­ce­niem skie­ro­wa­nym na pi­śmie do innej osoby (tra­sa­ta) za­pła­ty okre­ślo­nej kwoty na rzecz osoby trze­ciej (re­mi­ten­ta).

Tra­sant po­zo­sta­je głów­nym dłuż­ni­kiem weks­lo­wym z weks­la tra­so­wa­ne­go do chwi­li przy­ję­cia (ak­cep­ta­cji) ta­kie­go weks­la przez tra­sa­ta.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trasat

osoba wska­za­na przez wy­staw­cę weks­la lub czeku do wy­pła­ty kwoty wska­za­nej na weks­lu lub czeku


Tra­sat – osoba, któ­rej wy­staw­ca weks­la tra­so­wa­ne­go (tra­sant) wy­da­je po­le­ce­nie bez­wa­run­ko­wej za­pła­ty okre­ślo­nej kwoty (sumy weks­lo­wej) na rzecz osoby trze­ciej (re­mi­ten­ta).

Z chwi­lą przy­ję­cia weks­la tra­so­wa­ne­go tra­sat staje się głów­nym dłuż­ni­kiem weks­lo­wym (ak­cep­tan­tem) i od­po­wia­da wobec re­mi­ten­ta za za­pła­tę.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trascinando

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: rozw­le­ka­jąc, pow­strzy­mu­jąc


Źródła:

SJP.pl

Traseolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie tra­se­o­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Traseologia

dział tech­ni­ki śled­czej zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem śla­dów po­zo­sta­wio­nych na po­dło­żu przez stopy, koła itp.; tra­so­lo­gia, tre­so­lo­gia


Tra­se­o­lo­gia – dział kry­mi­na­li­sty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem śla­dów po­ru­sza­nia się, na przy­kład śla­dów stóp, obu­wia, tro­pów zwie­rzę­cych czy opon po­ja­zdów.

W przesz­ło­ści tra­se­o­lo­gię czę­sto sto­so­wa­no także do ba­da­nia śla­dów kopyt koń­skich, co miało zwią­zek z po­wszech­nym uży­wa­niem po­ja­zdów za­przę­go­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Traser

pra­cow­nik stocz­ni, opra­co­wu­ją­cy sza­blo­ny stat­ków lub ro­bot­nik kre­ślą­cy linie na pół­fa­bry­ka­tach wy­ro­bów, wzdłuż któ­rych ma być pro­wa­dzo­na ich obrób­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trasernia

dział stocz­ni, w któ­rym wy­ko­nu­je się ry­sun­ki po­szcze­gól­nych czę­ści bu­do­wa­ne­go stat­ku w na­tu­ral­nej wiel­ko­ści oraz two­rzy się sza­blo­ny


Tra­ser­nia – miej­sce w stocz­ni, w któ­rym prze­no­si się linie te­o­re­tycz­ne z pro­jek­tu na na­tu­ral­nej wiel­ko­ści ar­ku­sze bla­chy (które idą dalej do sek­cji pre­fa­bry­ka­cji) oraz two­rzy się sza­blo­ny. Ist­nie­ją trzy typy tra­ser­ni: ręcz­na, op­tycz­na, ste­ro­wa­na kom­pu­te­ro­wo.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Traserski

→ tra­ser


przy­miot­nik

 (1.1) techn. od­no­szą­cy się do tra­se­ra (pra­cow­ni­ka wyz­na­cza­ją­ce­go linie obrób­ki na ma­te­ria­le lub przy­go­to­wu­ją­ce­go sza­blo­ny w prze­my­śle okrę­to­wym), na­le­żą­cy do niego lub wła­ści­wy jego pracy

 (1.2) techn. przez­na­czo­ny do wy­kre­śla­nia na pła­szczyz­nach linii i punk­tów po­moc­ni­czych, we­dług któ­rych ma prze­bie­gać dal­szy pro­ces obrób­ki


Patrz:traser

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trash

[czy­taj: trasz] bar­dzo dy­na­micz­na i agre­syw­na od­mia­na heavy me­ta­lu z ele­men­ta­mi mu­zy­ki punk; thrash, thrash­me­tal, trash metal, thrash metal


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trashmetalowy

→ trash metal [czy­taj: trasz­me­ta­lo­wy]; tras­ho­wy, thras­ho­wy, thrash­me­ta­lo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trashowy

→ trash [czy­taj: tra­szo­wy]; thras­ho­wy, trash­me­ta­lo­wy, thrash­me­ta­lo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trasianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. mie­szan­ka ję­zy­ków bia­ło­ru­skie­go i ro­syj­skie­go;


Tra­sian­ka ( трасянка) – spe­cy­ficz­na mie­sza­ni­na ję­zy­ka ro­syj­skie­go i bia­ło­ru­skie­go, a do­kład­niej – kon­ta­mi­na­cja bia­ło­ru­skiej fo­ne­ty­ki i ro­syj­skie­go słow­nict­wa, a cza­sem także skład­ni. Tra­sian­ka jest uży­wa­na po­wszech­nie na Bia­ło­ru­si, także przez pre­zy­den­ta Alak­san­dra Łu­ka­szen­kę.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Traska

zdrob­nie­nie od: trasa


Źródła:

SJP.pl

Trasologia

dział tech­ni­ki śled­czej zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem śla­dów po­zo­sta­wio­nych na po­dło­żu przez stopy, koła itp.; tra­se­o­lo­gia, tre­so­lo­gia


Źródła:

SJP.pl

Trasowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tra­so­wać.

 (1.2) in­form. wyz­na­cza­nie trasy dla pa­kie­tu da­nych w sieci kom­pu­te­ro­wej, a na­stęp­nie wy­sła­nie go tą trasą;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trasować

1. wyz­na­czać linię drogi, szla­ku w te­re­nie lub na mapie;
2. wyz­na­czać na przed­mio­cie linie, we­dług któ­rych ma być do­ko­na­na jego obrób­ka;
3. tra­so­wać wek­sel - ob­cią­żać kogoś płat­no­ścią weks­la;
4. śro­do­wi­sko­wo: wyz­na­czać trasę dla pa­kie­tu da­nych w sie­ciach te­le­in­for­ma­tycz­nych; ro­u­to­wać


cza­sow­nik

 (1.1) na­no­sić wy­mia­ry na ele­ment przez­na­czo­ny do obrób­ki, np. cię­cia, wier­ce­nia

 (1.2) wyz­na­czać drogę w te­re­nie lub na mapie

 (1.3) in­form. sta­no­wić po­łą­cze­nie róż­nych sieci kom­pu­te­ro­wych i wyz­na­czać trasę prze­pły­wu pa­kie­tów w nich


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trasowy

→ trasa


Patrz:trasa

Źródła:

SJP.pl

Traszka

płaz ogo­nia­sty wy­stę­pu­ją­cy w po­bli­żu wody


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) herp. wod­no­lą­do­wy, oliw­ko­wo­bru­nat­ny, po­dłuż­ny płaz;


Trasz­ki, try­to­ny – płazy ogo­nia­ste ("Ca­u­da­ta") o wodno-lą­do­wym try­bie życia z ro­dzi­ny sa­la­man­dro­wa­tych (Sa­la­man­dri­dae).

Wszyst­kie kra­jo­we ga­tun­ki pła­zów, m.in. tra­szek, są w Pol­sce ob­ję­te ochro­ną praw­ną (na mocy Roz­po­rzą­dze­nia Mi­ni­stra Ochro­ny Śro­do­wi­ska, Za­so­bów Na­tu­ral­nych i Le­śnict­wa z dnia 6 stycz­nia 1995 r.)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Traszkuny

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu uciań­skim;


Trasz­ku­ny (lit. "Troškūnai") – mia­sto na Lit­wie, po­ło­żo­ne w okrę­gu uciań­skim, 18 km od Onikszt w re­jo­nie oniksz­tań­skim. Trasz­ku­ny były ro­do­wą sie­dzi­bą Mont­wił­łów.

Mia­sto było sie­dzi­bą gminy wiej­skiej Trasz­ku­ny.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trasówka

śro­do­wi­sko­wo: frag­ment ciągu ko­mu­ni­ka­cyj­ne­go


Tra­sów­ka − do­ku­ment ewi­den­cyj­ny przed­się­bior­stwa z in­for­ma­cja­mi o za­pla­no­wa­nych wi­zy­tach i spot­ka­niach z po­dzia­łem na klien­tów i kon­tra­hen­tów o okre­ślo­nym po­ten­cja­le i wy­bra­ny­mi pa­ra­me­tra­mi, któ­rzy speł­nia­ją kry­te­ria wy­bo­ru i na­le­żą do wy­bra­ne­go re­jo­nu, czyli któ­rzy mogą uczest­ni­czyć w wy­bra­nym typie wizyt.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trata

wek­sel tra­so­wa­ny (cią­gnio­ny) - za­pła­ty wie­rzy­tel­no­ści do­ko­nu­je osoba wska­za­na przez wy­sta­wia­ją­ce­go wek­sel (dłuż­nik wy­sta­wia­ją­ce­go nie wpła­ca mu pie­nię­dzy, lecz re­gu­lu­je jego zo­bo­wią­za­nie wobec osoby trze­ciej - re­mi­ten­ta)


Źródła:

SJP.pl

Tratata

tra ta ta;
1. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy dźwięk trąb­ki;
2. po­tocz­ny wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy nie­uf­ny, lek­ce­wa­żą­cy sto­su­nek do czy­ichś słów; gadaj zdrów


Źródła:

SJP.pl

Tratowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tra­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Tratować

cza­sow­nik

 (1.1) ni­szczyć lub usz­ka­dzać coś przez prze­bie­gnię­cie po czymś


Źródła:

Wiktionary

Trattenuto

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: pow­strzy­mu­jąc, wy­dłu­ża­jąc (war­to­ści ryt­micz­ne dźwię­ków)


Źródła:

SJP.pl

Trattoria

ro­dzaj wło­skie­go lo­ka­lu ga­stro­no­micz­ne­go, skrom­niej­sze­go niż re­sta­u­ra­cja


Trat­to­ria (wł. "trat­to­ria") – ro­dzaj lo­ka­lu ga­stro­no­micz­ne­go we Wło­szech, utrzy­ma­ne­go we wło­skim stylu, skrom­niej­sze­go niż re­sta­u­ra­cja, ale ofe­ru­ją­ce­go wię­cej niż au­ste­ria (oste­ria).

Ja­dło­daj­nia ot­war­ta jest co­dzien­nie, nie ma karty dań, je­dze­nie jest skrom­ne, ale ob­fi­te, ba­zu­ją­ce głów­nie na re­gio­nal­nych i lo­kal­nych prze­pi­sach, wino sprze­da­wa­ne jest na ka­raf­ki, ceny są ni­skie, głów­ny na­cisk kła­dzie się na stałą klien­te­lę, a nie na wyk­wint­ność kuch­ni.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tratwa

1. pnie drzew uło­żo­ne obok sie­bie i po­wią­za­ne li­na­mi, spła­wia­ne z prą­dem rzeki;
2. kon­struk­cja z po­łą­czo­nych ze sobą belek, trzci­ny itp. słu­żą­ca do tran­spor­tu po wo­dzie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj pła­skiej, czę­sto pro­wi­zo­rycz­nej, kon­struk­cji słu­żą­cej do tran­spor­tu po wo­dzie;

 (1.2) na­peł­nia­ją­cy się sa­mo­czyn­nie pon­ton ra­tun­ko­wy

 (1.3) techn. nad­da­tek sta­bi­li­zu­ją­cy w pod­sta­wie ele­men­tu two­rzo­ne­go w tech­no­lo­gii druku 3D


Zo­bacz też: „Trat­wa” – fe­sti­wal pio­sen­ki szan­to­wej.

Trat­wa – ja­ka­kol­wiek pła­ska kon­struk­cja słu­żą­ca po­dró­żo­wa­niu na wo­dzie. Naj­czę­ściej wy­glą­da jak pro­sta łódź po­zba­wio­na ka­dłu­ba. Tra­dy­cyj­ne bądź pry­mi­tyw­ne trat­wy są kon­stru­o­wa­ne z drew­na bądź trzci­ny. No­wo­czes­ne trat­wy ra­tun­ko­we uży­wa­ją wy­trzy­ma­łych, wie­lo­war­stwo­wych, im­pre­gno­wa­nych ma­te­ria­łów. W za­leż­no­ści od roz­mia­ru mogą po­sia­dać maszt lub inne ele­men­ty.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trauda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Edel­tra­u­da


Źródła:

Wiktionary

Traugutt

[czy­taj: trał­gut] naz­wi­sko, np. Ro­mu­ald Tra­u­gutt (1826-64), ge­ne­rał pol­ski


Źródła:

SJP.pl

Trauler

[czy­taj: trał­ler] ro­dzaj stat­ku ry­bac­kie­go; traw­ler


Źródła:

SJP.pl

Trauma

tra­u­ma­tyzm; uraz;
1. usz­ko­dze­nie or­ga­niz­mu (tka­nek, na­rzą­dów) spo­wo­do­wa­ne obra­że­niem ciała czyn­ni­ka­mi me­cha­nicz­ny­mi, che­micz­ny­mi, elek­trycz­ny­mi itp.;
2. wstrzą­sa­ją­ce, przy­kre zda­rze­nie po­wo­du­ją­ce trwa­łe zmia­ny w psy­chi­ce; szok, wstrząs


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. usz­ko­dze­nie ciała lub or­ga­nu wsku­tek obra­że­nia ciała

 (1.2) psych. zmia­na w psy­chi­ce pow­sta­ła wsku­tek gwał­tow­ne­go, cięż­kie­go prze­ży­cia


Tra­u­ma lub uraz psy­chicz­ny – trwa­ła zmia­na w psy­chi­ce, która spo­wo­do­wa­na jest gwał­tow­nym i przy­krym prze­ży­ciem. Tra­u­ma może oz­na­czać także to, co po­wo­du­je w psy­chi­ce trwa­łą zmia­nę, nagłe wzru­sze­nie.

Tra­u­ma jest sta­nem psy­chicz­nym wy­wo­ła­nym dzia­ła­nia­mi czyn­ni­ków zew­nętrz­nych, za­gra­ża­ją­cych zdro­wiu lub życiu, które pro­wa­dzą do głę­bo­kich zmian w funk­cjo­no­wa­niu czło­wie­ka. Re­zul­ta­tem ta­kie­go urazu u osoby dot­knię­tej tra­u­mą mogą być utr­wa­lo­ne trud­no­ści w po­wro­cie do po­przed­nie­go funk­cjo­no­wa­nia. Trud­no­ści te mogą two­rzyć ze­spół ob­ja­wów, tzw. za­bu­rze­nie stre­so­we po­u­ra­zo­we. Na­stęp­stwa­mi doz­na­nej tra­u­my może być: lęk, ża­ło­ba, de­pre­sja, wzrost za­cho­wań agre­syw­nych i au­to­a­gre­syw­nych (w tym próby sa­mo­bój­cze), symp­to­my psy­cho­tycz­ne, ob­ni­żo­ne po­czu­cie włas­nej war­to­ści,


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Traumatolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie tra­u­ma­to­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem scho­rzeń na­rzą­dów ruchu, sta­wów, wią­za­deł, a cza­sa­mi także mię­śni, ścię­gien oraz kości usz­ko­dzo­nych w sku­tek urazu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Traumatologia

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem scho­rzeń, obra­żeń ciała pow­sta­łych w wy­ni­ku urazu; chi­rur­gia ura­zo­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się ope­ra­cyj­nym le­cze­niem obra­żeń ciała spo­wo­do­wa­nych ura­za­mi;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Traumatologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z tra­u­ma­to­lo­gią, do­ty­czą­cy tra­u­ma­to­lo­gii


Źródła:

Wiktionary

Traumatolożka

→ tra­u­ma­to­log


Patrz:traumatolog

Źródła:

SJP.pl

Traumatyczność

cecha cze­goś zwią­za­ne­go z tra­u­mą


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tra­u­ma­tycz­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Traumatyczny

→ tra­u­ma, → tra­u­ma­tyzm


przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z tra­u­mą – usz­ko­dze­niem or­ga­niz­mu

 (1.2) psych. zwią­za­ny z tra­u­mą, cięż­kim prze­ży­ciem


Patrz:trauma, → traumatyzm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Traumatyzacja

1. po­wo­do­wa­nie trwa­łych zmian w psy­chi­ce w wy­ni­ku od­dzia­ły­wa­nia sil­nych, ne­ga­tyw­nych bodź­ców;
2. usz­ka­dza­nie lub ra­nie­nie tka­nek ciała


Źródła:

SJP.pl

Traumatyzm

tra­u­ma; uraz;
1. usz­ko­dze­nie or­ga­niz­mu (tka­nek, na­rzą­dów) spo­wo­do­wa­ne obra­że­niem ciała czyn­ni­ka­mi me­cha­nicz­ny­mi, che­micz­ny­mi, elek­trycz­ny­mi itp.;
2. wstrzą­sa­ją­ce, przy­kre zda­rze­nie po­wo­du­ją­ce trwa­łe zmia­ny w psy­chi­ce; szok, wstrząs


Źródła:

SJP.pl

Traumatyzować

po­wo­do­wać wstrząs psy­chicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Trautonium

Tra­u­to­nium – in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy elek­tro­fo­nów elek­tro­nicz­nych skon­stru­o­wa­ny w 1930 roku przez nie­miec­kie­go in­ży­nie­ra Frie­dri­cha Tra­ut­we­i­na we współ­pra­cy z kom­po­zy­to­rem Oska­rem Salą. Jak więk­szość in­stru­men­tów ów­czes­nej doby, opie­rał się on tech­ni­ce lam­po­wych oscy­la­to­rów RLC.


Źródła:

Wikipedia

Travel

Zo­bacz też:.tra­vel.

Tra­vel – dzie­sią­ty mi­nial­bum po­łud­nio­wo­ko­re­ań­skiej grupy Ma­ma­moo, wy­da­ny 3 li­sto­pa­da 2020 roku przez wyt­wór­nię RBW. Głów­nym sin­glem z płyty jest „Aya”. Przed pre­mie­rą płyty, 20 paź­dzier­ni­ka, miał swoją pre­mie­rę utwór „Ding­ga” (kor. 딩가딩가 (Ding­ga)).


Źródła:

Wikipedia

Travelator

ru­cho­my chod­nik


Źródła:

SJP.pl

Travelling

[czy­taj: traw­lin(g)] uję­cie fil­mo­we cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się zmia­ną po­zy­cji ka­me­ry wzglę­dem fil­mo­wa­ne­go obiek­tu oraz ruch samej ka­me­ry w takim uję­ciu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Travelogue

[czy­taj: tra­we­log] pa­ra­do­ku­men­tal­ny film po­dróż­ni­czy; tra­we­log


Tra­ve­lo­gue – album ze­spo­łu The Human Le­a­gue wy­da­ny w 1980 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Travelplanet

biuro po­dró­ży


Źródła:

SJP.pl

Travolta

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trawa

1. nazwa niek­tó­rych ga­tun­ków ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny o tej samej naz­wie, cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się dłu­gi­mi, wą­ski­mi liść­mi, pustą wew­nątrz ło­dy­gą, drob­ny­mi kwia­ta­mi; li­ście tych ro­ślin;
2. zbio­ro­wo: ro­śli­ny ros­ną­ce na łące, w ogro­dzie


rze­czow­nik zbio­ro­wy, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. ro­śli­na z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych, zwy­kle w ko­lo­rze zie­lo­nym, ro­zło­go­wa lub kę­pia­sta, o dłu­gich, wą­skich li­ściach;

 (1.2) pot. przen. ma­ri­hu­a­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trawca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. osoba, która coś trawi, tzn. ni­szczy


Źródła:

Wiktionary

Trawczyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Traweczka

zdrob­nie­nie od: traw­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: traw­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trawelog

pa­ra­do­ku­men­tal­ny film po­dróż­ni­czy; tra­ve­lo­gue


Źródła:

SJP.pl

Trawers

1. gro­bla chro­nią­ca brzeg przed wy­le­wem;
2. część trasy wy­so­ko­gór­skie w po­przek zbo­cza;
3. przej­ście od­cin­ka szla­ku w po­przek, na ukos;
4. zyg­za­ko­wa­ty lot sa­mo­lo­tu;
5. kie­ru­nek pro­sto­pa­dły do pła­szczyz­ny sy­me­trii stat­ku;
6. ele­ment łą­czą­cy dwie rów­no­le­głe czę­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bud. belka po­przecz­na, wią­zar po­przecz­ny w kon­struk­cji

 (1.2) lotn. mar. kie­ru­nek pro­sto­pa­dły lub sko­śny do pła­szczyz­ny sy­me­trii stat­ku lub sa­mo­lo­tu

 (1.3) lotn. mar. po­ru­sza­nie się stat­ku lub sa­mo­lo­tu w tym kie­run­ku

 (1.4) geogr. szlak bie­gną­cy w po­przek lub w skos zbo­cza góry

 (1.5) geogr. po­ko­ny­wa­nie zbo­cza góry w po­przek lub w skos


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trawersem

1. gro­bla chro­nią­ca brzeg przed wy­le­wem;
2. część trasy wy­so­ko­gór­skie w po­przek zbo­cza;
3. przej­ście od­cin­ka szla­ku w po­przek, na ukos;
4. zyg­za­ko­wa­ty lot sa­mo­lo­tu;
5. kie­ru­nek pro­sto­pa­dły do pła­szczyz­ny sy­me­trii stat­ku;
6. ele­ment łą­czą­cy dwie rów­no­le­głe czę­ści


Źródła:

SJP.pl

Trawersik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tra­wers


Źródła:

Wiktionary

Trawersowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tra­wer­so­wać.


Źródła:

Wiktionary

Trawersować

1. w lot­nict­wie: le­cieć wzdłuż kursu od­chy­lo­ne­go od linii sy­me­trii sa­mo­lo­tu;
2. zjeż­dżać na nar­tach w po­przek lub w skos ścia­ny gór­skiej, stoku


cza­sow­nik

 (1.1) po­ko­ny­wać zbo­cze w po­przek

 (1.2) o szla­ku: biec w po­przek zbo­cza

 (1.3) o sa­mo­lo­cie, stat­ku: po­ru­szać się w nieco w bok


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trawertyn

skała wa­pien­na osa­dza­na z wód źród­la­nych, wy­ko­rzy­sty­wa­na w bu­dow­nict­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. po­ro­wa­ta skała osa­do­wa, od­mia­na ara­go­ni­tu;


Tra­wer­tyn (mart­wi­ca wa­pien­na, źród­le­niec, tuf wa­pien­ny) – po­ro­wa­ta skała osa­do­wa skła­da­ją­ca się głów­nie z kal­cy­tu i ara­go­ni­tu. Od­mia­na mart­wi­cy wa­pien­nej.

Ko­lo­ru zwy­kle bia­łe­go, czę­sto z żół­ty­mi lub czer­wo­ny­mi uwar­stwie­nia­mi. Wy­glą­dem zbli­żo­ny do mar­mu­ru, ale bar­dziej po­ro­wa­ty i wy­ka­zu­ją­cy więk­szą mięk­kość.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trawertynowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­ko­na­ny z tra­wer­ty­nu, zbu­do­wa­ny z tra­wer­ty­nu


Źródła:

Wiktionary

Trawestacja

1. prze­rób­ka, pa­ra­fra­za czy­jejś wy­po­wie­dzi, ut­wo­ru li­te­rac­kie­go, mu­zycz­ne­go itp. do­sto­so­wu­ją­ca go do innej sy­tu­a­cji;
2. efekt ta­kiej prze­rób­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. prze­ro­bie­nie ja­kie­goś ut­wo­ru li­te­rac­kie­go, tek­stu, zna­ne­go po­wie­dze­nia na żar­to­bli­wy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trawestacyjny

→ tra­we­sta­cja


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy tra­we­sta­cji


Patrz:trawestacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trawestowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tra­we­sto­wać.


Źródła:

Wiktionary

Trawestować

prze­ra­biać, zmie­niać czy­jąś wy­po­wiedź, do­sto­so­wu­jąc ją do innej sy­tu­a­cji


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. stra­we­sto­wać)

 (1.1) liter. prze­ra­biać po­waż­ny utwór li­te­rac­ki na ko­micz­ny, sa­ty­rycz­ny; prze­ra­biać czy­jąś wy­po­wiedź na żar­to­bli­wą, do­pa­so­wu­jąc ją do innej, za­baw­nej sy­tu­a­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trawialnia

od­dział za­kła­du prze­my­sło­we­go wy­po­sa­żo­ny w od­po­wied­nie urzą­dze­nia, w któ­rym od­by­wa się tra­wie­nie przed­mio­tów me­ta­lo­wych


Źródła:

SJP.pl

Trawianka

ga­tu­nek ryby z rzędu oko­nioksz­tałt­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Perc­cot­tus gle­nii|ref=tak., ga­tu­nek ryby oko­nioksz­tałt­nej;


Tra­wian­ka ("Perc­cot­tus gle­nii") – ga­tu­nek ryby oko­nioksz­tałt­nej, je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju Perc­cot­tus.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trawiarnia

1. po­mie­szcze­nie, w któ­rym trawi się kli­sze;
2. dział za­kła­du che­mi­gra­ficz­ne­go, w któ­rym wy­ko­nu­je się kli­sze dru­kar­skie tech­ni­ką fo­to­me­cha­nicz­ną


Źródła:

SJP.pl

Trawiarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. pa­lacz ma­ri­hu­a­ny


Źródła:

Wiktionary

Trawiastokształtny

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem trawę


Źródła:

SJP.pl

Trawiastozielony

zie­lo­ny o od­cie­niu trawy


Źródła:

SJP.pl

Trawiasty

1. po­ro­śnię­ty trawą;
2. w ko­lo­rze trawy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który jest po­ro­śnię­ty trawą

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ma­ją­cy barwę so­czy­stej zie­le­ni, kolor trawy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trawicki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trawienie

1. o or­ga­niz­mie, na­rzą­dach: wchła­niać sub­stan­cje po­kar­mo­we; prze­tra­wiać;
2. o sub­stan­cjach tra­wien­nych: roz­kła­dać sub­stan­cje po­kar­mo­we;
3. ni­szczyć, osła­biać;
4. o cza­sie: poś­wię­cać, zu­ży­wać;
5. usu­wać, dzia­ła­jąc kwa­sa­mi;
6. o uczu­ciach: opa­no­wy­wać


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fizj. roz­kła­da­nie spo­ży­te­go po­kar­mu na prost­sze czę­ści, które mogą być łatwo po­bra­ne przez układ po­kar­mo­wy;


Tra­wie­nie – zło­żo­ny pro­ces en­zy­ma­tycz­nej hy­dro­li­zy wiel­ko­czą­stecz­ko­wych związ­ków che­micz­nych w prost­sze, w celu ich wchło­nię­cia i przys­wo­je­nia przez or­ga­nizm. W zde­cy­do­wa­nej więk­szo­ści tra­wie­nie jest cha­rak­te­ry­stycz­ne dla zwie­rząt (wy­jąt­kiem są ro­śli­ny mię­so­żer­ne).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trawieniec

czwar­ta i ostat­nia ko­mo­ra żo­łąd­ka zwie­rząt prze­żu­wa­ją­cych, za­wie­ra­ją­ca gru­czo­ły tra­wien­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zool. anat. gru­czo­ło­wa część żo­łąd­ka prze­żu­wa­czy, o grusz­ko­wa­tym kształ­cie, two­rzą­ca czwar­ty prze­dział;


Tra­wie­niec

Tra­wie­niec, żo­łą­dek wła­ści­wy, żo­łą­dek gru­czo­ło­wy ("abo­ma­sum") – gru­czo­ło­wa część żo­łąd­ka prze­żu­wa­czy, o grusz­ko­wa­tym kształ­cie, two­rzą­ca czwar­ty prze­dział. U bydła do­mo­we­go po­ło­żo­ny jest z tyłu od ksiąg i na prawo od żwa­cza. Z księ­ga­mi łączy się uj­ściem księ­go­wo-tra­wień­co­wym, a prze­ciw­le­gły ko­niec prze­cho­dzi w dwu­nast­ni­cę. W tra­wień­cu za­cho­dzi wła­ści­wy (głów­ny) pro­ces tra­wie­nia. Jego głów­ną funk­cją jest tra­wie­nie bia­łek przy po­mo­cy en­zy­mów znaj­du­ją­cych się w soku żo­łąd­ko­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trawienny

przy­miot­nik

 (1.1) fizj. zwią­za­ny z roz­kła­da­niem po­kar­mu na związ­ki prost­sze i jego przys­wa­ja­niem


Źródła:

Wiktionary

Trawina

nędz­na trawa


Źródła:

SJP.pl

Trawinka

po­je­dyn­cze źdźbło trawy


Źródła:

SJP.pl

Trawionka

pod­kład­ka tra­wio­na che­micz­nie, na­kle­ja­na na ob­ciąg cy­lin­dra tło­czą­ce­go dla od­po­wied­nie­go wy­rów­na­nia pod­czas druku na­ci­sku po­szcze­gól­nych par­tii formy dru­kar­skiej za­wie­ra­ją­cej kli­szę siat­ko­wą


Źródła:

SJP.pl

Trawisko

zgru­bie­nie od: trawa


Źródła:

SJP.pl

Trawiąco-Chłonący

taki, który trawi i chło­nie, np. jama tra­wią­co-chło­ną­ca u ja­mo­chło­nów; chło­ną­co-tra­wią­cy, chło­ną­co-tra­wien­ny (rzad­ko)


Źródła:

SJP.pl

Trawić

1. o or­ga­niz­mie, na­rzą­dach: wchła­niać sub­stan­cje po­kar­mo­we; prze­tra­wiać;
2. o sub­stan­cjach tra­wien­nych: roz­kła­dać sub­stan­cje po­kar­mo­we;
3. ni­szczyć, osła­biać;
4. o cza­sie: poś­wię­cać, zu­ży­wać;
5. usu­wać, dzia­ła­jąc kwa­sa­mi;
6. o uczu­ciach: opa­no­wy­wać


cza­sow­nik

 (1.1) roz­kła­dać spo­ży­ty po­karm na prost­sze czę­ści

 (1.2) daw. spę­dzać

 (1.3) pot. przen. to­le­ro­wać, zno­sić

 (1.4) daw. zużyć, zni­szczyć

 (1.5) daw. szczuć, zwła­szcza zwie­rzę­ciem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trawiński

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trawka

zdrob­nie­nie od: trawa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: trawa

 (1.2) źdźbło trawy

 (1.3) pot. eufem. ma­ri­hu­a­na

 (1.4) uczn. nie­wy­de­pi­lo­wa­ne włosy


Traw­ka ( Weeds) – ame­ry­kań­ski se­rial, czar­na ko­me­dia wy­pro­du­ko­wa­na przez te­le­wiz­ję Show­ti­me. Akcja se­ria­lu roz­gry­wa się w Ka­li­for­nii na przed­mie­ściach Los An­ge­les na osied­lu o fik­cyj­nej naz­wie "Agre­stic". Póź­niej w "Ren Mar" (patrz Del Mar), a potem w lo­ka­cjach bli­sko Mek­sy­ku, któ­rych miesz­kań­cy ku­pu­ją bądź roz­pro­wa­dza­ją ma­ri­hu­a­nę (stąd tytuł).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trawkowy

→ traw­ka


Patrz:trawka

Źródła:

SJP.pl

Trawl

ro­dzaj sieci ry­bac­kiej wle­czo­nej za stat­kiem; trał


Źródła:

SJP.pl

Trawler

[czy­taj: trał­ler] ro­dzaj stat­ku ry­bac­kie­go; tra­u­ler


Traw­ler – sta­tek ry­bac­ki przy­sto­so­wa­ny do po­ło­wu ryb den­nych za po­mo­cą wło­ków den­nych i pe­la­gicz­nych (do po­ło­wu w toni) cią­gnio­nych za stat­kiem. W Pol­sce bu­do­wa­ne były głów­nie traw­le­ry, traw­le­ry przet­wór­nie i traw­le­ry zam­ra­żal­nie.

Traw­le­ry mają sil­nik dużej mocy, śrubę na­pę­do­wą o dużej śred­ni­cy i mocną bu­do­wę ka­dłu­ba.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trawnicki

przy­miot­nik od: Traw­ni­ki


Źródła:

SJP.pl

Trawniczanin

miesz­ka­niec Traw­nik (wsi w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Trawniczanka

miesz­kan­ka Traw­nik (wsi w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Trawniczek

zdrob­nie­nie od: traw­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mały traw­nik


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trawnik

1. teren ob­sia­ny trawą, czę­sto rów­nież ob­sa­dzo­ny drze­wa­mi, krze­wa­mi i kwia­ta­mi;
2. teren po­kry­ty sztucz­ną wy­kła­dzi­ną imi­tu­ją­cą trawę, jak rów­nież taka wy­kła­dzi­na;
3. ptak z be­ka­so­wa­tych; bro­dziec leśny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­let­ko trawy o cha­rak­te­rze ozdob­nym;

 (1.2) gw-pl|Ma­zu­ry, War­mia. ko­siar­ka

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ornit. zob. łę­czak.


Traw­nik – ze­spół po­wią­za­nych ze sobą sy­ste­mem ko­rze­nio­wym traw po­spo­li­tych, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w ce­lach ozdob­nych w par­kach, ogro­dach, przy­do­mo­wych ogród­kach itp., strzy­żo­ny sy­ste­ma­tycz­nie na nie­wiel­kiej wy­so­ko­ści w celu wyt­wo­rze­nia mak­sy­mal­nej jed­no­rod­no­ści i uni­knię­cia wyt­wo­rze­nia się kwia­to­sta­nów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trawniki

1. teren ob­sia­ny trawą, czę­sto rów­nież ob­sa­dzo­ny drze­wa­mi, krze­wa­mi i kwia­ta­mi;
2. teren po­kry­ty sztucz­ną wy­kła­dzi­ną imi­tu­ją­cą trawę, jak rów­nież taka wy­kła­dzi­na;
3. ptak z be­ka­so­wa­tych; bro­dziec leśny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trawnikowcowate

o ce­chach traw­ni­kow­co­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


Traw­ni­kow­co­wa­te (Mi­tur­gi­dae) – ro­dzi­na pa­ją­ków z po­drzę­du Opist­hot­he­lae i in­fra­rzę­du Ara­ne­o­morp­hae.

Pa­ją­ki te mają od­nó­ża krocz­ne zwień­czo­ne są parą pa­zur­ków. No­go­głaszcz­ki samca ce­chu­ją się obec­no­ścią apo­fi­zy re­tro­la­te­ral­nej, u więk­szo­ści ga­tun­ków wy­po­sa­żo­nej w ka­na­lik i część bło­nia­stą. Cym­bium zwy­kle za­o­pa­trzo­ne jest w rowek re­tro­la­te­ral­ny. Na­sa­dy skie­ro­wa­nej ku przo­do­wi apo­fi­zy me­dial­nej i osa­dzo­ne­go poś­rod­ku te­gu­lum em­bo­lu­sa sty­ka­ją się ze sobą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trawnikowcowaty

o ce­chach traw­ni­kow­co­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


Źródła:

SJP.pl

Trawnikowiec

ga­tu­nek pa­ją­ka z ro­dzi­ny traw­ni­kow­co­wa­tych


Traw­ni­ko­wiec ("Zora") – ro­dzaj pa­ją­ka z ro­dzi­ny traw­ni­kow­co­wa­tych. Ho­lark­tycz­ny. Obej­mu­je 19 opi­sa­nych ga­tun­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trawnikowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z traw­ni­kem, do­ty­czą­cy traw­ni­ka


Źródła:

Wiktionary

Trawnikoza

zbyt po­wszech­ne wy­stę­po­wa­nie traw­ni­ków w prze­strze­ni pu­blicz­nej


Źródła:

SJP.pl

Trawny

1. → trawa; tra­wo­wy;
2. żaba traw­na - ga­tu­nek płaza z ro­dzi­ny ża­bo­wa­tych, za­miesz­ku­ją­cy pół­noc­ne i środ­ko­we ob­sza­ry Eu­ro­py i Azji


przy­miot­nik

 (1.1) za­miesz­ku­ją­cy trawy


Traw­ny – potok, prawy do­pływ Wiel­kie­go Ro­goź­ni­ka.

Kilka cie­ków źró­dło­wych po­to­ku znaj­du­je się w miej­sco­wo­ści Ma­ru­szy­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w gmi­nie Sza­fla­ry. Naj­wyż­sze ze źró­deł znaj­du­ją się na wy­so­ko­ści około 740 m. Niek­tó­rych z nich mają wy­daj­ność: 70 l/godz., 80 l/godz.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trawolistny

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy li­ście jak trawa


Źródła:

Wiktionary

Trawomat

au­to­mat do sprze­da­ży suszu ko­no­pi i in­nych pro­duk­tów wyt­wo­rzo­nych z ko­no­pi


Źródła:

SJP.pl

Traworośle

wy­so­ka trawa gór­ska two­rzą­ca na­tu­ral­ne zbio­ro­wi­sko ro­ślin­ne


Źródła:

SJP.pl

Trawowce

rząd ro­ślin jed­no­li­ścien­nych; ple­wow­ce, wiech­li­now­ce


Źródła:

SJP.pl

Trawowy

→ trawa; traw­ny


Źródła:

SJP.pl

Trawożerność

odży­wia­nie się zwie­rząt głów­nie trawą


Źródła:

SJP.pl

Trawożerny

przy­miot­nik

 (1.1) zool. ży­wią­cy się trawą


Źródła:

Wiktionary

Trawska

brzyd­ka trawa, bę­dą­ca ziel­skiem


Źródła:

SJP.pl

Trawsko

brzyd­ka trawa, bę­dą­ca ziel­skiem


Źródła:

SJP.pl

Trawy

1. nazwa niek­tó­rych ga­tun­ków ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny o tej samej naz­wie, cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się dłu­gi­mi, wą­ski­mi liść­mi, pustą wew­nątrz ło­dy­gą, drob­ny­mi kwia­ta­mi; li­ście tych ro­ślin;
2. zbio­ro­wo: ro­śli­ny ros­ną­ce na łące, w ogro­dzie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trazodon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek o dzia­ła­niu prze­ciw­de­pre­syj­nym, prze­ciw­lę­ko­wym i za­po­bie­ga­ją­cym bez­sen­no­ści;


Tra­zo­don – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy tria­zo­lo­pi­ry­dyn, lek o dzia­ła­niu prze­ciw­de­pre­syj­nym z grupy an­ta­go­ni­stów re­cep­to­rów se­ro­to­ni­no­wych 5-HT2 i (SARI). Lek ten wy­wie­ra rów­nież pewne dzia­ła­nie α-adre­no­li­tycz­ne po­przez blo­ko­wa­nie re­cep­to­rów α1-adre­ner­gicz­nych.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trał

1. sieć ry­bac­ka; włok;
2. urzą­dze­nie przy­mo­co­wy­wa­ne do przo­du czoł­gu słu­żą­ce do roz­mi­no­wy­wa­nia te­re­nu;
3. urzą­dze­nie słu­żą­ce do wy­kry­wa­nia i ni­szcze­nia min mor­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ryb. sieć ry­bac­ka ni­czym duży worek, cią­gnio­na za stat­kiem po dnie morza

 (1.2) wojsk. urzą­dze­nie do wy­kry­wa­nia i usu­wa­nia min


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trałowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ryb. ło­wie­nie ryb za po­mo­cą trału

 (1.2) wojsk. oczy­szcza­nie te­re­nu z min za po­mo­cą trału


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trałować

traw­lo­wać;
1. łowić ryby za po­mo­cą trału;
2. wy­kry­wać i ni­szczyć miny za po­mo­cą trału


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­tra­ło­wać)

 (1.1) ryb. łowić ryby za po­mo­cą trału

 (1.2) wojsk. oczy­szczać teren z min za po­mo­cą trału


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trałowiec

okręt wo­jen­ny, któ­re­go głów­nym za­da­niem jest ni­szcze­nie min


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. wojsk. okręt do sta­wia­nia i po­ła­wia­nia min;


Tra­ło­wiec – okręt spe­cjal­ny z klasy okrę­tów prze­ciw­mi­no­wych przez­na­czo­ny do oczy­szcza­nia ak­we­nów że­glow­nych z min kon­tak­to­wych i nie­kon­tak­to­wych po­przez ich ni­szcze­nie za po­mo­cą ho­lo­wa­nych tra­łów. Może być także przy­sto­so­wa­ny do sta­wia­nia min lub zwal­cza­nia okrę­tów pod­wod­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trałowy

przy­miot­nik od: trał


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tra­łem, do­ty­czą­cy trału


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Treasurer

[czy­taj: tre­że­rer] śro­do­wi­sko­wo: osoba, która za­pew­nia efek­tyw­ną alo­ka­cję ka­pi­ta­łu i in­nych ak­ty­wów fi­nan­so­wych firmy, pra­wi­dło­wość pro­wa­dze­nia tej pro­ce­du­ry, rów­no­wa­gę w prze­pły­wach fi­nan­so­wych firmy oraz do­ra­dza w za­kre­sie oceny ren­tow­no­ści i ry­zy­ka po­ten­cjal­nych in­we­sty­cji


Źródła:

SJP.pl

Treatment

[czy­taj: trit­ment] śro­do­wi­sko­wo: zarys sce­na­riu­sza


Źródła:

SJP.pl

Trebicki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trebień

wieś w Pol­sce


Tre­bień – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie so­ko­łow­skim, w gmi­nie Bie­la­ny. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Trój­cy Prze­najś­więt­szej w Ro­zbi­tym Ka­mie­niu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trebilulka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, męski

 (1.1) gw-pl|Kresy. szczy­pio­rek


Źródła:

Wiktionary

Treblinczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tre­blin­ki

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Tre­blin­ki, uro­dzo­na w Tre­blin­ce


Źródła:

Wiktionary

Treblinczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tre­blin­ki

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Tre­blin­ki, uro­dzo­na w Tre­blin­ce


Źródła:

Wiktionary

Treblinecki

→ Tre­blin­ka; tre­bliń­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Tre­blin­ki, zwią­za­ny z Tre­blin­ką


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Treblinka

wieś w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostrow­skim, w gmi­nie Mał­ki­nia Górna;

 (1.2) hist. nie­miec­ki obóz za­gła­dy na te­re­nie gminy Kosów;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trebliński

→ Tre­blin­ka; tre­bli­nec­ki


Źródła:

SJP.pl

Trebuchet

[czy­taj: tre­bu­szej] czcion­ka kom­pu­te­ro­wa


Źródła:

SJP.pl

Trebusz

sta­ro­żyt­na i śred­nio­wiecz­na broń mio­ta­ją­ca, dzia­ła­ją­ca na za­sa­dzie dźwi­gni


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. ba­ro­ba­li­stycz­na ma­chi­na mio­ta­ją­ca, wy­rzu­ca­ją­ca po­ci­ski stro­mo­to­ro­wo;


Tre­busz – sta­ro­żyt­na i śred­nio­wiecz­na broń ar­ty­le­ryj­ska; ba­ro­ba­li­stycz­na ma­chi­na mio­ta­ją­ca, wy­ko­rzy­stu­ją­ca za­sa­dę dźwi­gni, mio­ta­ją­ca po­ci­ski stro­mo­to­ro­wo ze znacz­ną cel­no­ścią. Tre­busz był sto­so­wa­ny dość po­wszech­nie i stąd ma w róż­nych ję­zy­kach różne miej­sco­we nazwy: tre­bu­szet, tre­bu­czet, tra­bu­tium, fron­di­bo­la, pe­rier, ble­i­de, tri­bock, pe­tra­ria itd. Dla przy­kła­du fran­cu­ską nazwę fron­di­bo­la ut­wo­rzo­no z po­łą­cze­nia fran­cu­skie­go słowa "fron­de" (proca) i grec­kie­go "bolis" (po­cisk).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trecento

czter­na­sto­wiecz­na sztu­ka wło­ska


Tre­cen­to ( tre­cen­to ’trzy­sta’) – po­ję­cie od­no­szą­ce się do XIV wieku we wło­skiej kul­tu­rze. Była to epoka uz­na­wa­na za pro­to­re­ne­sans.

Nazwa po­cho­dzi od wło­skie­go słowa oz­na­cza­ją­ce­go "300" i oz­na­cza tutaj: lata [ty­siąc] trzy­set­ne (1300-1399). Użył jej Gior­gio Va­sa­ri – wło­ski hi­sto­rio­graf, który po­dzie­lił dzie­je sztu­ki wło­skiej od Ci­ma­bu­e­go do Mi­cha­ła Anio­ła na trzy okre­sy: "tre­cen­to", "qu­at­tro­cen­to", "cin­qu­e­cen­to".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Treder

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tref

1. ga­tun­ki mięsa, któ­rych nie wolno jeść wyz­naw­com ju­da­iz­mu;
2. prze­pis za­bra­nia­ją­cy wyz­naw­com ju­da­iz­mu spo­ży­wa­nia pew­nych po­kar­mów


Źródła:

SJP.pl

Trefelek

zdrob­nie­nie od: trefl


Źródła:

SJP.pl

Trefienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tre­fić.


Źródła:

Wiktionary

Trefić

1. prze­sta­rza­łe: ukła­dać włosy w loki; kar­bo­wać, fry­zo­wać;
2. czy­nić tref­nym - niez­god­nym z prze­pi­sa­mi Tal­mu­du o za­cho­wa­niu obrzę­do­wej czy­sto­ści


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. ukła­dać włosy w loki

 (1.2) czy­nić coś tref­nym, czyli nie­czy­stym w myśl Tal­mu­du

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski. tra­fić

 (1.4) gw-pl|Górny Śląsk. spot­kać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny tre­fić się

 (2.1) ukła­dać sobie włosy w loki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trefl

1. jeden z czte­rech ko­lo­rów w kar­tach oz­na­cza­ny czar­nym list­kiem ko­ni­czy­ny;
2. karta do gry tego ko­lo­ru


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) karc. kolor w kar­tach oz­na­czo­ny czar­ną ko­ni­czyn­ką; karta tego ko­lo­ru

w uży­ciu przy­miot­ni­ko­wym

 (2.1) na­le­żą­cy do tre­fli (1.1)


Trefl (fr. "trèfle" – ko­ni­czy­na) – jeden z czte­rech ko­lo­rów w kar­tach typu fran­cu­skie­go, oz­na­czo­ny czar­ną trój­list­ną ko­ni­czyn­ką.

Od­po­wied­ni­kiem tre­fli w talii nie­miec­kiej i szwaj­car­skiej są żo­łę­dzie, zaś w talii wło­sko-hisz­pań­skiej kije.

Pełna talia kart do gry w bry­dża za­wie­ra 13 kart tego ko­lo­ru, czyli karty nu­me­ro­wa­ne 2–10, wa­le­ta, damę, króla i asa:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Treflik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od trefl


Źródła:

Wiktionary

Treflowy

o kar­tach do gry: ma­ją­cy kolor oz­na­czo­ny czar­nym list­kiem ko­ni­czy­ny; trefl, żo­łądź


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od trefl


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trefna

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­wła­ści­wy

 (1.1) śrpol. (w funk­cji pre­dy­ka­tyw­nej) jest tref­ne (za­baw­ne)

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. M./W. lp. od: tref­ny


Źródła:

Wiktionary

Trefniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: tref­nie


Źródła:

SJP.pl

Trefniś

na daw­nych dwo­rach: bła­zen, klaun, we­so­łek


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trefność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tref­ne; cecha tych, któ­rzy są tref­ni


Źródła:

Wiktionary

Trefny

1. nie­speł­nia­ją­cy po­le­ceń, prze­pi­sów Tal­mu­du, do­ty­czą­cych za­cho­wa­nia obrzę­do­wej czy­sto­ści; nie­ko­szer­ny;
2. po­tocz­nie: ma­ją­cy po­dej­rza­ne, nie­le­gal­ne po­cho­dze­nie;
3. wzbu­dza­ją­cy śmiech, dow­cip­ny, za­baw­ny


przy­miot­nik

 (1.1) po­dej­rza­ny, po­cho­dzą­cy z nie­le­gal­ne­go źró­dła

 (1.2) rel. nie­ko­szer­ny, ry­tu­al­nie nie­czy­sty

 (1.3) stpol. dow­cip­ny

 (1.4) gwara. więz. kra­dzio­ny

 (1.5) wy­bra­ko­wa­ny, usz­ko­dzo­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trefta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Ma­zu­ry, War­mia. roln. trzo­da


Źródła:

Wiktionary

Tregginsy

[czy­taj: tre­gin­sy] ob­ci­słe spod­nie z roz­cią­gli­we­go ma­te­ria­łu, imi­tu­ją­ce spod­nie tra­dy­cyj­ne


Źródła:

SJP.pl

Tregnum

po­trój­na ob­ję­tość bu­tel­ki z winem, za­wie­ra­ją­cej naj­czę­ściej 2,25 litra wina


Źródła:

SJP.pl

Tregra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­ta­lo­wa lub gruba drew­nia­na belka kon­struk­cyj­na do bu­do­wy po­zio­me­go szkie­le­tu bu­dow­li;


Tre­gra (niem. tra­e­ger < tra­gen - 'nosić') – me­ta­lo­we, lub grube drew­nia­ne, kon­struk­cyj­ne belki do bu­do­wy po­zio­me­go szkie­le­tu, np. sto­so­wa­ne do kon­struk­cji stro­pu, pła­skie­go dachu, lub naj­ni­żej le­żą­ce po­zio­mo belki kon­struk­cji drew­nia­ne­go mostu. Tre­gier to także do­dat­ko­we, nie­se­ryj­ne wzmoc­nie­nie ka­ro­se­rii sa­mo­cho­du (mon­to­wa­ne w eg­zem­pla­rzach ma­ją­cych ten­den­cję do nad­mier­nej "pracy" ka­ro­se­rii. Także belka two­rzą­ca wraz z blo­kiem ro­dzaj naj­prost­sze­go dźwi­gu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trehaloza

dwu­cu­kier nie­re­du­ku­ją­cy, wy­stę­pu­ją­cy m.in. w droż­dżach, ple­śniach i grzy­bach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. di­sa­cha­ryd wy­stę­pu­ją­cy w ro­śli­nach i grzy­bach


Tre­ha­lo­za, my­ko­za – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy cu­krów, di­sa­cha­ryd zło­żo­ny z dwóch czą­ste­czek glu­ko­zy po­łą­czo­nych wią­za­niem O-gli­ko­zy­do­wym (α,D-glu­ko­pi­ra­no­zy­lo-(1→1)-α,D-glu­ko­pi­ra­no­zyd). Jest głów­nym cu­krem he­mo­lim­fy owa­dów, znaj­du­je się także w grzy­bach i droż­dżach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trejaż

ażu­ro­wa, drew­nia­na krata obro­śnię­ta ro­śli­na­mi pną­cy­mi, szcze­gól­nie cha­rak­te­ry­stycz­na dla ogro­dów ba­ro­ko­wych i ro­ko­ko­wych; tre­liaż


Tre­jaż, także: "tre­liaż" – bu­dow­la ogro­do­wa, skła­da­ją­ca się z sze­re­gu słup­ków, po­łą­czo­nych u góry po­zio­mą belką (kon­struk­cyj­nie można po­rów­nać ją do jed­no­stron­ne­go bar­dzo luź­ne­go płotu z da­le­ko roz­sta­wio­ny­mi szcze­bla­mi lub po­zba­wio­ne­go szcze­bli). Na belce osa­dzo­ne są zwy­kle sy­me­trycz­ne ele­men­ty po­przecz­ne w po­sta­ci krót­kich gru­bych po­prze­czek (nie jest to jed­nak ele­ment "obo­wiąz­ko­wy" i niek­tó­re ro­dza­je tre­ja­ży ich nie za­wie­ra­ją).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trejler

traj­ler;
1. sa­mo­chód prze­bu­do­wa­ny na wę­drow­ny domek cam­pin­go­wy; ka­ra­wa­ning, ka­ra­wan, ca­ra­va­ning, ca­ra­van;
2. sta­tek do­sto­so­wa­ny do prze­wo­zu kon­te­ne­rów; trej­le­ro­wiec, kon­te­ne­ro­wiec


Źródła:

SJP.pl

Trejlerowiec

sta­tek do­sto­so­wa­ny do prze­wo­zu kon­te­ne­rów; ro­ro­wiec, kon­te­ne­ro­wiec


Źródła:

SJP.pl

Trek

pie­sza wy­pra­wa tu­ry­stycz­na w trud­ny i nie­do­stęp­ny re­gion; trek­king, tre­king, trekk


Źródła:

SJP.pl

Treking

pie­sza wy­pra­wa tu­ry­stycz­na w trud­ny i nie­do­stęp­ny re­gion; trek­king, trek, trekk


Źródła:

SJP.pl

Trekingowiec

tu­ry­sta upra­wia­ją­cy trek­king; trek­ker, trek­kin­go­wiec


Źródła:

SJP.pl

Trekingowy

→ tre­king; trek­kin­go­wy


Źródła:

SJP.pl

Trekk

pie­sza wy­pra­wa tu­ry­stycz­na w trud­ny i nie­do­stęp­ny re­gion; trek­king, tre­king, trek


Źródła:

SJP.pl

Trekker

tu­ry­sta upra­wia­ją­cy trek­king; trek­kin­go­wiec, tre­kin­go­wiec


Źródła:

SJP.pl

Trekkerka

tu­ryst­ka upra­wia­ją­ca trek­king


Źródła:

SJP.pl

Trekkie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. fan serii fil­mów „Star Trek” i ich uni­wer­sum


Źródła:

Wiktionary

Trekking

pie­sza wy­pra­wa tu­ry­stycz­na w trud­ny i nie­do­stęp­ny re­gion; tre­king, trek, trekk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) forma tu­ry­sty­ki (pie­szej lub ro­we­ro­wej) upra­wia­na w trud­nych wa­run­kach;


Trek­king – forma tu­ry­sty­ki przy­go­do­wej lub kwa­li­fi­ko­wa­nej, upra­wia­na w trud­nych wa­run­kach te­re­no­wych i kli­ma­tycz­nych.

Wy­róż­nia się kilka form trek­kin­gu. Naj­po­pu­lar­niej­szą jest trek­king gór­ski, bę­dą­cy formą poś­red­nią mię­dzy hi­kin­giem a. Ter­min "trek­king" po­cho­dzi od słowa "trek" uży­wa­ne­go na po­łud­niu Afry­ki i oz­na­cza­ją­ce­go wę­drów­kę Burów w cza­sie zdo­by­wa­nia ko­lej­nych ziem. W tu­ry­sty­ce trek­king za­czął naj­pierw od­no­sić się do wę­dró­wek pie­szych w Hi­ma­la­jach ne­pal­skich i in­dyj­skich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trekkingowiec

tu­ry­sta upra­wia­ją­cy trek­king; trek­ker, tre­kin­go­wiec


Źródła:

SJP.pl

Trekkingowy

→ trek­king; tre­kin­go­wy


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z trek­kin­giem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trekowy

→ trek


Patrz:trek

Źródła:

SJP.pl

Trel

1. me­lo­dyj­ny śpiew niek­tó­rych pta­ków
2. żart. śpiew ludz­ki o wy­so­kiej to­na­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wi­bru­ją­cy i śpiew­ny głos, naj­czę­ściej ptaka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trela

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trele-Morele

po­tocz­nie: bzdu­ry, nie­do­rzecz­no­ści, bred­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. zmy­ślo­ne, nie­praw­dzi­we opo­wie­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Treliaż

ażu­ro­wa, drew­nia­na krata obro­śnię­ta ro­śli­na­mi pną­cy­mi, szcze­gól­nie cha­rak­te­ry­stycz­na dla ogro­dów ba­ro­ko­wych i ro­ko­ko­wych; tre­jaż


Źródła:

SJP.pl

Trelik

zdrob­nie­nie od: trel


Źródła:

SJP.pl

Treliński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trelkówko

Trel­ków­ko ( Klein Schöndamerau) – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie szczy­cień­skim, w gmi­nie Szczyt­no. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Do 2023 miej­sco­wość była czę­ścią wsi Trel­ko­wo.


Źródła:

Wikipedia

Trelleborg

[czy­taj: treleBORJ] mia­sto w Szwe­cji


Trel­le­borg – mia­sto w po­łud­nio­wej Szwe­cji. Sie­dzi­ba władz ad­mi­ni­stra­cyj­nych gminy Trel­le­borg w re­gio­nie Ska­nia, port nad Mo­rzem Bał­tyc­kim. Około 25 643 miesz­kań­ców.

Trel­le­borg jest jed­nym z naj­więk­szych por­tów pro­mo­wych, prze­wo­zów Ro-ro i prze­wo­zów in­ter­mo­dal­nych w całej Skan­dy­na­wii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trelleborski

→ Trel­le­borg (mia­sto duń­skie)


Źródła:

SJP.pl

Trelować

1. o głusz­cu: wy­ko­ny­wać drugą fazę pie­śni;
2. o pta­kach: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ne wy­so­kie dźwię­ki;
3. prze­no­śnie: śpie­wać, podś­pie­wy­wać


Źródła:

SJP.pl

Trema

zde­ner­wo­wa­nie, uczu­cie obawy przed ja­kimś wy­stę­pem, eg­za­mi­nem lub innym waż­nym wy­da­rze­niem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. strach lub zde­ner­wo­wa­nie przed wy­stę­pem pu­blicz­nym (sce­nicz­nym);

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) ty­pogr. znak dia­kry­tycz­ny w po­sta­ci dwóch kro­pek nad li­te­rą (zaz­wy­czaj oz­na­cza ko­niecz­ność wy­mo­wy danej sa­mo­gło­ski w dyf­ton­gu);


Trema (wł. "tre­ma­re" – drżeć, bać się, łac. "tre­me­re" – trząść się) to stan emo­cjo­nal­ny od­czu­wa­ny w chwi­li pu­blicz­ne­go wy­stę­pu lub przed nim. Z po­wo­du tremy wy­u­czo­ne za­cho­wa­nie (czy to ak­to­ra na sce­nie, czy stu­den­ta wobec eg­za­mi­na­to­ra) ulega w jed­nej chwi­li za­tar­ciu, jest to jed­nak stan przej­ścio­we­go za­ha­mo­wa­nia, gdyż po pew­nym cza­sie uprzed­nio na­by­ta wie­dza może być z po­wro­tem uru­cho­mio­na. Trema jest ob­ja­wem nad­mier­ne­go na­pię­cia emo­cjo­nal­ne­go i lęku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tremando

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: drżą­co; tre­man­to


Źródła:

SJP.pl

Tremanto

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: drżą­co; tre­man­do


Źródła:

SJP.pl

Trembaczowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trembecki

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trembita

lu­do­wy dęty in­stru­ment mu­zycz­ny; trom­bi­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. trom­bi­ta.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trembowelski

przy­miot­nik od: Trem­bow­la (mia­sto na Ukra­i­nie)


Źródła:

SJP.pl

Trembowla

mia­sto na Ukra­i­nie


Trem­bow­la ( Теребовля, "Te­re­bow­la") – mia­sto re­jo­no­we na za­chod­niej Ukra­i­nie w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim, sie­dzi­ba hro­ma­dy Trem­bow­la.

Leży nad rzeką Gniez­ną, do­pły­wem Se­re­tu.

Mia­sto kró­lew­skie po­ło­żo­ne było w XVI wieku w wo­je­wództ­wie ru­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tremendo

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: groź­nie


Źródła:

SJP.pl

Tremendyzm

nurt sty­li­stycz­ny w po­wo­jen­nej li­te­ra­tu­rze hisz­pań­skiej, uka­zu­ją­cy prze­ra­ża­ją­ce w na­tu­rze ludz­kiej skłon­no­ści do okru­cień­stwa


Tre­men­dyzm (od hiszp. "tre­men­do" z łac. "trĕmŏr" – drże­nie, i poś­red­nio od "trĕmendŭs" – strasz­ny, okrop­ny) – nurt sty­li­stycz­ny w po­wo­jen­nej li­te­ra­tu­rze hisz­pań­skiej za­po­cząt­ko­wa­ny po­wie­ścią "Ro­dzi­na Pa­scu­a­la Du­ar­te" ("La fa­mi­lia de Pa­scu­al Du­ar­te", 1942) Ca­mi­lo José Celi. Do in­nych two­rzą­cych w tym stylu na­le­że­li Car­men La­fo­ret, Ra­fa­el Gar­cia Ser­ra­no, Luis Landínez, Dario Fernández Fló­rez.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tremo

1. duże, sto­ją­ce lu­stro;
2. od­ci­nek ścia­ny mię­dzy okna­mi;
3. lu­stro umie­szczo­ne w tym miej­scu


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mebl. wy­so­kie, wolno sto­ją­ce lu­stro w ozdob­nych ra­mach po­łą­czo­ne z kon­sol­ką lub z szu­flad­ko­wym sto­li­kiem

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) W. lp. od: trema


Nie mylić z: Tru­me­au.

Tremo (z tru­me­au) – wy­so­kie lu­stro, czę­sto się­ga­ją­ce od su­fi­tu do po­dło­gi lub po­łą­czo­ne z kon­so­lą.

Zaz­wy­czaj pro­sto­kąt­ne, lu­stra te umie­szcza­ne były nad ko­min­kiem lub po­mię­dzy okna­mi. Za­po­cząt­ko­wa­ne zo­sta­ły w XVIII wieku we Fran­cji. Pier­wot­nie wsta­wia­no je w drew­nia­ną okła­dzi­nę ścian (bo­a­ze­rię) po­mię­dzy drzwia­mi lub okna­mi. Z uwagi na wy­so­ki koszt sto­so­wa­no je głów­nie w za­moż­niej­szych do­mach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tremolando

(wł. drżą­co) spe­cy­ficz­ny ro­dzaj ar­ty­ku­la­cji mu­zycz­nej po­le­ga­ją­cej na szyb­kiej i wie­lo­krot­nej za­mia­nie dwóch dźwię­ków lub współbrz­mień róż­nej wy­so­ko­ści; tre­mo­lo


Źródła:

SJP.pl

Tremolit

mi­ne­rał z grupy am­fi­bo­li, krze­mian wap­nia i ma­gne­zu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, z grupy am­fi­bo­li;


Tre­mo­lit – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, z grupy am­fi­bo­li. Mi­ne­rał po­spo­li­ty i sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny.

Nazwa po­cho­dzi od do­li­ny Tre­mo­la w ma­sy­wie St. Gott­hard w Al­pach Szwaj­car­skich, gdzie mi­ne­rał ten wy­stę­pu­je.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tremolo

(wł. drżą­co) spe­cy­ficz­ny ro­dzaj ar­ty­ku­la­cji mu­zycz­nej po­le­ga­ją­cej na szyb­kiej i wie­lo­krot­nej za­mia­nie dwóch dźwię­ków lub współbrz­mień róż­nej wy­so­ko­ści; tre­mo­lan­do


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. szyb­kie pow­ta­rza­nie jed­ne­go lub kilku na­prze­mien­nych dźwię­ków;


Tre­mo­lo (z wł. "drże­nie") – okre­śle­nie ro­dza­ju ar­ty­ku­la­cji, która po­le­ga na szyb­kim wy­ko­ny­wa­niu wielu dźwię­ków o tej samej wy­so­ko­ści lub szyb­kim przej­ściu mię­dzy dwoma dźwię­ka­mi o róż­nej wy­so­ko­ści (tre­mo­lan­do).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tremometr

przy­rząd do mie­rze­nia tre­mo­ru - mi­mo­wol­nych, ryt­micz­nych, drob­nych ru­chów ca­łe­go ciała lub jego czę­ści


Tre­mo­metr (ang. "tre­mo­me­ter") – przy­rząd po­mia­ro­wy w er­go­no­mii słu­żą­cy do ba­da­nia tre­mo­ru, czyli mi­mo­wol­nych, ryt­micz­nych, drob­nych ru­chów ca­łe­go ciała lub jego czę­ści. Po­przez po­mia­ry pre­cyz­ji ru­chów, ru­chów do­wol­nych ręki i ko­or­dy­na­cji wzro­ko­wo-ru­cho­wej poz­wa­la na ocenę spraw­no­ści ukła­du ner­wo­we­go. Ba­da­nie tre­mo­me­trem jest jed­nym z badań zdol­no­ści psy­cho­mo­to­rycz­nych czło­wie­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tremor

mi­mo­wol­ne, ryt­micz­ne, drob­ne ruchy ca­łe­go ciała lub jego czę­ści


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tremowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tre­mo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Tremować

po­wo­do­wać u kogoś tremę


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­wo­ły­wać tremę

cza­sow­nik zwrot­ny tre­mo­wać się

 (2.1) czuć tremę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tren

1. pieśń ża­łob­na;
2. wy­dłu­żo­na część sukni, cią­gną­ca się z tyłu po ziemi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. ga­tu­nek li­rycz­ny o cha­rak­te­rze ele­gij­nym, poś­wię­co­ny zmar­łej oso­bie, wy­chwa­la­ją­cy jej za­le­ty i za­słu­gi oraz opła­ku­ją­cy jej śmierć;

 (1.2) książk. ogon, wy­dłu­żo­na część sukni lub pła­szcza cią­gną­ca się z tyłu po ziemi; ele­ment ubio­ru uro­czy­ste­go, ce­re­mo­nial­ne­go;

 (1.3) daw. tabor woj­sko­wy

 (1.4) daw. oś­wa­go­no­wa z ko­ła­mi

 (1.5) slang. farm. tren­bo­lon


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trena

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. tren

 (1.2) tren (część ubio­ru)

 (1.3) daw. tren (tabor woj­sko­wy)

 (1.4) daw. tren (oś wa­go­nu z ko­ła­mi)


Źródła:

Wiktionary

Trenaż

tre­na­żer;
1. przy­rząd słu­żą­cy do tre­nin­gu spor­to­we­go lub re­ha­bi­li­ta­cji ru­cho­wej, poz­wa­la­ją­cy ćwi­czyć w wa­run­kach po­dob­nych do rze­czy­wi­stych;
2. urzą­dze­nie umoż­li­wia­ją­ce odt­wo­rze­nie rze­czy­wi­stych sy­tu­a­cji w wa­run­kach sztucz­nych, sto­so­wa­ne np. do szko­le­nia pi­lo­tów, że­gla­rzy itp.; sy­mu­la­tor


Źródła:

SJP.pl

Trenażer

tre­naż;
1. przy­rząd słu­żą­cy do tre­nin­gu spor­to­we­go lub re­ha­bi­li­ta­cji ru­cho­wej, poz­wa­la­ją­cy ćwi­czyć w wa­run­kach po­dob­nych do rze­czy­wi­stych;
2. urzą­dze­nie umoż­li­wia­ją­ce odt­wo­rze­nie rze­czy­wi­stych sy­tu­a­cji w wa­run­kach sztucz­nych, sto­so­wa­ne np. do szko­le­nia pi­lo­tów, że­gla­rzy itp.; sy­mu­la­tor


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie słu­żą­ce do szko­le­nia lub ćwi­czeń, imi­tu­ją­ce wa­run­ki rze­czy­wi­ste

 (1.2) przy­rząd słu­żą­cy do re­ha­bi­li­ta­cji ru­cho­wej


Tre­na­żer – urzą­dze­nie, które w wa­run­kach sztucz­nych umoż­li­wia tre­ning ja­kiejś spraw­no­ści. Uży­wa­ne do szko­le­nia in­dy­wi­du­al­ne­go lub ze­spo­ło­we­go. Tre­na­żer zwy­kle sy­mu­lu­je pewne cechy ja­kie­goś urzą­dze­nia lub wa­run­ków zew­nętrz­nych. Jeśli ja­kość sy­mu­la­cji jest wy­star­cza­ją­co do­kład­na to tre­na­żer jest także sy­mu­la­to­rem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trencz

płaszcz wzo­ro­wa­ny na an­giel­skim pła­szczu woj­sko­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) luźny, dwu­rzę­do­wy, ścią­gnię­ty sze­ro­kim pa­skiem płaszcz z pat­ka­mi, ga­bar­dy­no­wy lub nie­prze­ma­kal­ny, wzo­ro­wa­ny na woj­sko­wym pła­szczu, no­szo­nym w cza­sie I wojny świa­to­wej


Trencz – ro­dzaj kla­sycz­ne­go pła­szcza z za­pię­ciem dwu­rzę­do­wym i sze­ro­kim pa­skiem z klam­rą. Naj­czę­ściej wy­stę­pu­je w od­cie­niach beżu, z pat­ka­mi na ra­mio­nach i pię­cio­ma pa­ra­mi gu­zi­ków. Nieg­dyś się­gał ko­stek, obec­nie nie wy­kra­cza po­ni­żej ko­la­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trenczowy

→ trencz


Patrz:trencz

Źródła:

SJP.pl

Trenczyn

mia­sto w za­chod­niej Sło­wa­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Sło­wa­cji;


Tren­czyn (słow. "Trenčín", Trencsén, Trents­chin, La­u­ga­ri­cio, Λευκάριστος) – mia­sto po­wia­to­we w za­chod­niej Sło­wa­cji nad rzeką Wag, sto­li­ca kraju tren­czyń­skie­go. Znany ze śred­nio­wiecz­ne­go zamku, po­ło­żo­ne­go na górze nad mia­stem. Pod ko­niec 2019 roku, z licz­bą miesz­kań­ców wy­no­szą­cą ponad 55 tys., Tren­czyn zaj­mo­wał ósme miej­sce wśród naj­lud­niej­szych sło­wac­kich miast.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trenczynianin

miesz­ka­niec Tren­czy­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tren­czy­na; osoba z tego mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trenczynianka

miesz­kan­ka Tren­czy­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tren­czy­na; ko­bie­ta z tego mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trenczyński

przy­miot­nik od: Tren­czyn


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tren­czy­nem, do­ty­czą­cy Tren­czy­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trend

ogól­ny kie­ru­nek roz­wo­ju, zmian


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ist­nie­ją­cy w danym mo­men­cie kie­ru­nek roz­wo­ju w ja­kiejś dzie­dzi­nie;

 (1.2) stat. mo­no­to­nicz­ny skład­nik w mo­de­lu za­leż­no­ści ba­da­nej cechy sta­ty­stycz­nej od czasu;

 (1.3) fi­nans. sy­ste­ma­tycz­ny wzrost lub spa­dek war­to­ści in­stru­men­tu fi­nan­so­we­go w cza­sie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trendować

po­tocz­nie: być mod­nym, czę­sto się po­ja­wiać


Źródła:

SJP.pl

Trendowość

→ tren­do­wy


Patrz:trendowy

Źródła:

SJP.pl

Trendowy

→ trend


Patrz:trend

Źródła:

SJP.pl

Trendseter

osoba pro­mu­ją­ca i kre­u­ją­ca ja­kieś tren­dy, modne wy­ro­by (np. odzież, te­le­fon, kos­me­tyk); trend­set­ter, pro­mo­tor marki


Źródła:

SJP.pl

Trendsetter

[czy­taj: trend­se­ter] osoba pro­mu­ją­ca i kre­u­ją­ca ja­kieś tren­dy, modne wy­ro­by (np. odzież, te­le­fon, kos­me­tyk); trend­se­ter, pro­mo­tor marki


Źródła:

SJP.pl

Trendsetterka

[czy­taj: trend­se­ter­ka] ko­bie­ta pro­mu­ją­ca i kre­u­ją­ca ja­kieś tren­dy, modne wy­ro­by (np. odzież, te­le­fon, kos­me­tyk); trend­se­ter­ka, pro­mo­tor­ka marki


Źródła:

SJP.pl

Trendsetterski

→ trend­set­ter [czy­taj: trend­se­ter­ski]


Źródła:

SJP.pl

Trendy

[czy­taj: tren­di] po­tocz­nie: pre­sti­żo­wy, modny, na cza­sie


przy­miot­nik

 (1.1) modny, na cza­sie

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B., W. lm. od: trend


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trener

1. osoba przy­go­to­wu­ją­ca za­wod­ni­ka lub dru­ży­nę do za­wo­dów, wy­stę­pów;
2. śro­do­wi­sko­wo: osoba pro­wa­dzą­ca szko­le­nie;
3. tre­ner per­so­nal­ny - oso­bi­sty in­struk­tor czu­wa­ją­cy nad po­praw­no­ścią wy­ko­ny­wa­nia ćwi­czeń; tre­ner oso­bi­sty


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. osoba zaj­mu­ją­ca się przy­go­to­wa­nia­mi za­wod­ni­ka lub dru­ży­ny do za­wo­dów; rza­dziej także osoba prze­ka­zu­ją­ca po­do­piecz­nym umie­jęt­no­ści z in­nych dzie­dzin;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) techn. urzą­dze­nie poz­wa­la­ją­ce na na­by­wa­nie i do­sko­na­le­nie prak­tycz­nych umie­jęt­no­ści np. la­ta­nia czy jazdy sa­mo­cho­dem


Tre­ner – osoba zaj­mu­ją­ca się przy­go­to­wa­niem fi­zycz­nym i psy­chicz­nym swo­ich po­do­piecz­nych (naj­czę­ściej grupy) w wielu dzie­dzi­nach życia, m.in. spor­tu. Naj­czę­ściej wy­spe­cja­li­zo­wa­ny jest w jed­nej, kon­kret­nej dy­scy­pli­nie (np. piłka nożna, ko­szy­ków­ka czy gim­na­sty­ka). Jego za­da­niem jest umo­ty­wo­wy­wa­nie i wysz­ko­le­nie osób, z któ­ry­mi pra­cu­je.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trenerka

→ tre­ner


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: tre­ner


Patrz:trener

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trenerski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tre­ne­rem, do­ty­czą­cy tre­ne­ra


Źródła:

Wiktionary

Trenienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. od­cza­sow­ni­ko­wy od|tre­nić.


Źródła:

Wiktionary

Trenik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tren


Źródła:

Wiktionary

Trening

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. pro­ces pod­da­wa­nia or­ga­niz­mu ros­ną­cym ob­cią­że­niom fi­zycz­nym w celu po­pra­wie­nia cech mo­to­rycz­nych spor­tow­ca;

 (1.2) ćwi­cze­nia z za­kre­su ja­kichś kom­pe­ten­cji, umie­jęt­no­ści


Tre­ning — czyn­ność, pro­ces lub me­to­da ucze­nia się umie­jęt­no­ści po­trzeb­nych do wy­ko­na­nia okre­ślo­nej pracy lub ak­tyw­no­ści, do­pro­wa­dza­nia osoby do uz­god­nio­ne­go stan­dar­du bie­gło­ści po­przez prak­ty­kę (ćwi­cze­nie); przy­go­to­wa­nie ma­ją­ce na celu po­pra­wę spraw­no­ści fi­zycz­nej lub in­te­lek­tu­al­nej..


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Treningowo

przy­miot­nik

 (1.1) w spo­sób tre­nin­go­wy


Źródła:

Wiktionary

Treningowy

1. → tre­ning;
2. miesz­ka­nie tre­nin­go­we - lokal miesz­kal­ny za­stę­pu­ją­cy pobyt w domu po­mo­cy spo­łecz­nej lub przy­go­to­wu­ją­cy do sa­mo­dziel­ne­go życia; miesz­ka­nie chro­nio­ne


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy tre­nin­gu, stwo­rzo­ny do tre­nin­gu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Treningówka

1. po­tocz­nie: ubiór spor­to­wy; dres;
2. walka tre­nin­go­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. strój do tre­nin­gu

 (1.2) sport. walka tre­nin­go­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trenić

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni

 (1.1) daw. ża­ło­śnie za­wo­dzić, na­rze­kać


Źródła:

Wiktionary

Trenkner

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trenodja

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. daw. tren


Źródła:

Wiktionary

Trenologiczny

cykl tre­no­lo­gicz­ny - cykl tre­nów au­to­ra poś­wię­co­nych jed­nej zmar­łej oso­bie


przy­miot­nik

 (1.1) liter. do­ty­czą­cy trenu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trenowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tre­no­wać.


Źródła:

Wiktionary

Trenować

pod­no­sić swoje umie­jęt­no­ści


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­tre­no­wać)

 (1.1) pod­no­sić swoje umie­jęt­no­ści

 (1.2) pod­no­sić czy­jeś umie­jęt­no­ści

 (1.3) sport. ćwi­czyć celem po­pra­wie­nia swo­jej spraw­no­ści w danej dy­scy­pli­nie

 (1.4) sport. kie­ro­wać roz­wo­jem spraw­no­ści fi­zycz­nej spor­tow­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trent

część kot­wi­cy, miej­sce roz­ga­łę­zie­nia trzo­nu w łapy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trenton

Tren­ton – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, sto­li­ca stanu New Jer­sey, sie­dzi­ba hrab­stwa Mer­cer, nad rzeką De­la­wa­re.

Róż­no­rod­ny prze­mysł, m.in.: ma­szy­no­wy, gu­mo­wy (od 1852 fa­bry­ki Go­o­dy­e­ar Tire i Rub­ber Com­pa­ny), elek­tro­tech­nicz­ny, me­ta­lo­wy, ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych, włó­kien­ni­czy, hut­nict­wo że­la­za; ważny oś­ro­dek hand­lo­wy; węzeł ko­le­jo­wy i dro­go­wy; sta­no­we cen­trum kul­tu­ral­ne z mu­ze­um, pla­ne­ta­rium, au­dy­to­rium oraz bi­blio­te­ką; port do­stęp­ny dla stat­ków mor­skich, licz­ne za­byt­ki z XVIII i XIX wieku.


Źródła:

Wikipedia

Trentowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trenu

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp. od: tren


Źródła:

Wiktionary

Treonina

ami­nok­was z grupy nie­zbęd­nych, do­star­cza­ny z po­ży­wie­niem ze wzglę­du na brak jego syn­te­zy przez or­ga­nizm, wy­stę­pu­ją­cy w więk­szo­ści bia­łek


Tre­o­ni­na, kwas α-amino-β-hy­drok­sy­ma­sło­wy, #PATRZ Thr lub T – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ami­nok­wa­sów. Ste­re­o­i­zo­mer L jest jed­nym z pod­sta­wo­wych ami­nok­wa­sów biał­ko­wych. Na­le­ży do ami­nok­wa­sów nie­zbęd­nych (nie może być syn­te­ty­zo­wa­ny w or­ga­niz­mie czło­wie­ka i musi być do­star­cza­ny z po­ży­wie­niem). Pro­duk­ty o dużej za­war­to­ści tre­o­ni­ny to twa­róg, drób, ryby, mięso, so­cze­wi­ca, i ziar­no se­za­mo­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Treoninowy

→ tre­o­ni­na


Patrz:treonina

Źródła:

SJP.pl

Treoza

cu­kier pro­sty o czte­rech ato­mach węgla


Tre­o­za – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy wę­glo­wo­da­nów. Jest to cu­kier pro­sty z grupy aldoz o czte­rech ato­mach węgla (te­tro­za). Tre­o­za jest więc al­do­te­tro­zą. Wy­stę­pu­je w dwóch for­mach enan­cjo­me­rycz­nych (i).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trep

1. ro­dzaj pry­mi­tyw­ne­go obu­wia wy­ko­na­ne­go ze słomy, skóry; cho­dak; łapeć; kapeć; kry­peć;
2. wul­gar­nie o kimś nam nie­przy­chyl­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) but ma­ją­cy drew­nia­ną po­desz­wę

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) środ. wojsk. żoł­nierz za­wo­do­wy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trepak

ro­syj­ski i ukra­iń­ski ta­niec lu­do­wy o szyb­kim tem­pie, z cha­rak­te­ry­stycz­ny­mi przy­tu­pa­mi i drob­ny­mi krocz­ka­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) cho­re­ogr. lud. ro­syj­ski i ukra­iń­ski ta­niec z przy­tu­pem


Tre­pak – ta­niec lu­do­wy po­pu­lar­ny na Ukra­i­nie i w Rosji. Ma bar­dzo szyb­kie tempo w me­trum 2/4. Cha­rak­te­ry­stycz­ne dla tre­pa­ka są drob­ne krocz­ki i przy­tu­py.

Jed­nym z naj­bar­dziej zna­nych tre­pa­ków jest tre­pak Pio­tra Czaj­kow­skie­go z ba­le­tu "Dzia­dek do orze­chów".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trepan

na­rzę­dzie chi­rur­gicz­ne do wier­ce­nia ot­wo­rów w ko­ściach, np. czasz­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. na­rzę­dzie chi­rur­gicz­ne kształ­tu cy­lin­drycz­ne­go, któ­re­go ko­niec ma kształt okręż­nej piły, słu­żą­ce do wy­wier­ca­nia okrą­głe­go ot­wo­ru w kości lub w innej tkan­ce przez ucisk z jed­no­czes­nym obra­ca­niem;


Tre­pan (gr. "try­pa­non") – na­rzę­dzie chi­rur­gicz­ne kształ­tu cy­lin­drycz­ne­go, któ­re­go ko­niec ma kształt okręż­nej piły, słu­żą­cy do wy­wier­ca­nia okrą­głe­go ot­wo­ru w kości lub w innej tkan­ce, np. w gałce ocz­nej, przez ucisk z jed­no­czes­nym obra­ca­niem. Za po­mo­cą tre­pa­na wy­ko­nu­je się np. tre­pa­no­biop­sję szpi­ku, tre­pa­na­cję czasz­ki, lub po­bie­ra się okrą­gły wy­ci­nek ro­gów­ki do prze­szcze­pie­nia ro­gów­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trepanacja

tre­pa­na­cja czasz­ki - ope­ra­cja chi­rur­gicz­na po­le­ga­ja­ca na wy­pi­ło­wa­niu ot­wo­ru w czasz­ce w celu do­tar­cia do wnę­trza jamy czasz­ko­wej


Tre­pa­na­cja ( τρυπανών, "try­pa­non" – „świ­der”) – za­bieg chi­rur­gicz­ny wy­ko­ny­wa­ny za­leż­nie od po­trzeb za po­mo­cą świ­dra lub tre­pa­nu, dłut i kle­szczy kost­nych.

W przy­pad­ku tre­pa­na­cji czasz­ki służy ona od­sło­nię­ciu opon móz­go­wych, by umoż­li­wić prze­pro­wa­dze­nie wła­ści­we­go za­bie­gu, np.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trepanacyjny

do­ty­czą­cy tre­pa­na­cji


Źródła:

SJP.pl

Trepanator

osoba do­ko­nu­ją­ca tre­pa­na­cji


Źródła:

SJP.pl

Trepang

zwie­rzę z ro­dzi­ny strzykw, ży­ją­ce w mo­rzach tro­pi­kal­nych


Tre­pang – nazwa zwie­rząt mor­skich z ro­dza­jów "Apo­sti­cho­pus" i "Pa­ra­sti­cho­pus" (daw­niej "Sti­cho­pus") za­li­cza­nych do strzykw. Wy­stę­pu­ją w wo­dach stre­fy tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej. Są po­ła­wia­ne na skalę prze­my­sło­wą w ce­lach kon­sump­cyj­nych, wy­ko­rzy­sty­wa­ne w tra­dy­cyj­nej me­dy­cy­nie chiń­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trepangowce

rząd szkar­łup­ni z gro­ma­dy strzykw


Źródła:

SJP.pl

Trepangowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu szkar­łup­ni z gro­ma­dy strzykw


Źródła:

SJP.pl

Trepanować

w me­dy­cy­nie: wy­wier­cać, wy­wier­cić otwór w kości


Źródła:

SJP.pl

Trepczyk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trepek

1. zdrob­nie­nie od: trep;
2. lekki but, skła­da­ją­cy się zwy­kle z po­desz­wy i przysz­wy, okry­wa­ją­cej palce stopy


Źródła:

SJP.pl

Trepka

1. zdrob­nie­nie od: trep;
2. lekki but, skła­da­ją­cy się zwy­kle z po­desz­wy i przysz­wy, okry­wa­ją­cej palce stopy


Źródła:

SJP.pl

Trepki

1. zdrob­nie­nie od: trep;
2. lekki but, skła­da­ją­cy się zwy­kle z po­desz­wy i przysz­wy, okry­wa­ją­cej palce stopy


Trep­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie brod­nic­kim, w gmi­nie Brzo­zie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Treple

ro­dzaj okrą­głe­go, mar­szczo­ne­go lub pli­so­wa­ne­go koł­nie­rza z cien­kiej, bia­łej tka­ni­ny bądź ko­ron­ki, usz­tyw­nio­ne­go kroch­ma­lem albo dru­cia­nym ste­la­żem; kreza, kryza, krez­ka, fryza, fryz­ka, krusz­ka


Źródła:

SJP.pl

Trepowy

→ trep


Patrz:trep

Źródła:

SJP.pl

Trepy

ro­dzaj pry­mi­tyw­ne­go obu­wia wy­ko­na­ne­go ze słomy, skóry; cho­da­ki, łap­cie, kap­cie, kryp­cie


Źródła:

SJP.pl

Treron

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych


Tre­ron – ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny tre­ro­nów (Rap­hi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych (Co­lum­bi­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trerony

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych


Tre­ro­ny, owo­co­że­ry (Rap­hi­nae) – po­dro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych (Co­lum­bi­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tresa

sztucz­ne lub praw­dzi­we włosy przy­pi­na­ne w celu uzu­peł­nie­nia lub przy­o­zdo­bie­nia fry­zu­ry; tre­ska, do­pin­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Treser

męż­czyz­na zaj­mu­ją­cy się tre­su­rą


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek tre­su­ją­cy zwie­rzę­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Treserka

→ tre­ser


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. ko­bie­ta tre­su­ją­ca zwie­rzę­ta

 (1.2) pot. za­ję­cie tre­se­ra


Patrz:treser

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Treska

sztucz­ne lub praw­dzi­we włosy przy­pi­na­ne w celu uzu­peł­nie­nia lub przy­o­zdo­bie­nia fry­zu­ry; tresa, do­pin­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kos­met. ro­dzaj pe­ru­ki w po­sta­ci war­ko­cza, loków lub koka, przy­pi­na­nych dla uzu­peł­nie­nia lub przy­o­zdo­bie­nia fry­zu­ry


Tre­ska (maced. "Треска") – rzeka w za­chod­niej Ma­ce­do­nii Pół­noc­nej, prawy do­pływ War­da­ru w zle­wi­sku Morza Egej­skie­go. Dłu­gość – 138 km, po­wierzch­nia zlew­ni – 1880 km², śred­ni prze­pływ – 23,34 m³/s.

Tre­ska pły­nie przez góry za­chod­niej Ma­ce­do­nii Pół­noc­nej, z po­cząt­ku na po­łud­nie, potem prze­ła­mu­je się w kie­run­ku za­chod­nim przez góry Poreče i pły­nie na pół­noc. W dol­nym biegu two­rzy sztucz­ny zbior­nik Matka i ucho­dzi do War­da­ru tuż na pół­noc od Skop­je. Nad górną Tre­ską leży Ki­cze­wo.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tresna

wieś w Pol­sce


Tres­na – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ży­wiec­kim, w gmi­nie Czer­ni­chów, po­ło­żo­na w do­li­nie rzeki Soły, w Be­ski­dzie Małym. Po­wierzch­nia so­łect­wa wy­no­si 734 ha, a licz­ba lud­no­ści 762, co daje gę­stość za­lud­nie­nia równą 103,8 os./km².


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tresologia

dział tech­ni­ki śled­czej zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem śla­dów po­zo­sta­wio­nych na po­dło­żu przez stopy, koła itp.; tra­se­o­lo­gia, tra­so­lo­gia


Źródła:

SJP.pl

Tresor

tre­zor; 1. skryt­ka w gma­chu banku, do któ­rej ka­sje­rzy wkła­da­ją utarg dzien­ny; daw­niej: skar­biec ban­ko­wy;
2. urzą­dze­nie do prze­cho­wy­wa­nia sub­stan­cji pro­mie­niot­wór­czych


Źródła:

SJP.pl

Tresować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­tre­so­wać)

 (1.1) uczyć zwie­rzę­ta sa­mo­dziel­ne­go wy­ko­ny­wa­nia kon­kret­nych czyn­no­ści

 (1.2) pot. uczyć kogoś me­to­dą ry­go­ru, na­ka­zów, za­ka­zów, kar


Źródła:

Wiktionary

Trestno

Trest­no (niem. "Tres­chen") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie wroc­ław­skim, w gmi­nie Siech­ni­ce, nad rzeką Odrą.


Źródła:

Wikipedia

Tresura

1. ucze­nie zwie­rząt wy­ko­ny­wa­nia po­le­ceń;
2. ucze­nie kogoś przy uży­ciu su­ro­wych kar, sto­so­wa­nia za­ka­zów i na­ka­zów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ucze­nie zwie­rząt wy­ko­ny­wa­nia po­le­ceń

 (1.2) przen. ucze­nie kogoś przy uży­ciu su­ro­wych kar, sto­so­wa­nia za­ka­zów i na­ka­zów


Tre­su­ra, tre­so­wa­nie (niem. "Dres­sur" z fr. "dres­ser") – ze­spół dzia­łań ma­ją­cych na celu przyz­wy­cza­je­nie, wdro­że­nie (na­u­cze­nie) zwie­rząt do wy­ko­ny­wa­nia okre­ślo­nych czyn­no­ści przez wie­lo­krot­ne ich pow­ta­rza­nie w jed­na­ko­wych oko­licz­no­ściach, wy­ra­bia­nie lub wyt­wa­rza­nie przez czło­wie­ka odru­chów wa­run­ko­wych u zwie­rząt, cza­sem pro­stych na­wy­ków po­przez sto­so­wa­nie sy­ste­mu na­gród i kar.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tresurowy

przy­miot­nik od: tre­su­ra


Źródła:

SJP.pl

Tret

za­bu­do­wa cen­tral­nej czę­ści rynku; blok śró­dryn­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Tretynoina

kwas re­ti­no­wy, śro­dek złu­szcza­ją­cy skórę


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, me­ta­bo­lit re­ti­no­lu (wi­ta­mi­ny A), wy­ka­zu­ją­cy dzia­ła­nie złu­szcza­ją­ce, ha­mu­je ro­go­wa­ce­nie na­skór­ka i prze­mia­nę tkan­ki pra­wi­dło­wej w tkan­kę zmie­nio­ną cho­ro­bo­wo;


Tre­ty­no­i­na, kwas re­ti­no­wy – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, me­ta­bo­lit re­ti­no­lu (wi­ta­mi­ny A). Wy­ka­zu­je dzia­ła­nie złu­szcza­ją­ce, ha­mu­je ro­go­wa­ce­nie na­skór­ka oraz prze­mia­nę tkan­ki pra­wi­dło­wej w tkan­kę zmie­nio­ną cho­ro­bo­wo. Zmniej­sza wyt­wa­rza­nie pro­sta­glan­dyn E2, ko­la­ge­na­zy oraz łoju wsku­tek za­ha­mo­wa­nia wzro­stu i czyn­no­ści gru­czo­łów ło­jo­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tretzler

daw­niej: pod­skar­bi za­ko­nu krzy­żac­kie­go


Źródła:

SJP.pl

Trevi

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Treviso

[czy­taj: tre­wi­zo]
1. mia­sto i gmina we Wło­szech;
2. mia­sto i gmina w Bra­zy­lii


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie We­ne­cja Eu­ga­nej­ska;

 (1.2) geogr. adm. wło­ska pro­win­cja po­ło­żo­na w re­gio­nie We­ne­cja Eu­ga­nej­ska;


(, pol. upro­szczo­na: "tre­wi­zo") – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie We­ne­cja Eu­ga­nej­ska, w pro­win­cji Tre­vi­so na Ni­zi­nie We­nec­kiej. Tre­vi­so sta­no­wi oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny tejże pro­win­cji.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 79 875 osób, 1452,3 os./km².


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trewal

ga­tu­nek au­stra­lij­skiej ryby mor­skiej z ro­dzi­ny pom­pi­lo­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Trewir

mia­sto w Niem­czech


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na pra­wach po­wia­tu w za­chod­nich Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia-Pa­la­ty­nat, port nad Mo­ze­lą;


Tre­wir ( Trier; Trèves; Tréier; Au­gu­sta Tre­ve­ro­rum) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w za­chod­nich Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia-Pa­la­ty­nat, sie­dzi­ba gminy związ­ko­wej Trier-Land, port nad Mo­ze­lą. Mia­sto uni­wer­sy­tec­kie.

Tre­wir pre­ten­du­je do miana naj­star­sze­go mia­sta w Niem­czech.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trewirczyk

miesz­ka­niec Tre­wi­ru


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tre­wi­ru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trewirka

miesz­kan­ka Tre­wi­ru


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tre­wi­ru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trewirski

przy­miot­nik od: Tre­wir (mia­sto w Niem­czech)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tre­wi­rem, do­ty­czą­cy Tre­wi­ru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trewizański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tre­vi­so, do­ty­czą­cy Tre­vi­so


Źródła:

Wiktionary

Trezor

1. skryt­ka w gma­chu banku, do któ­rej ka­sje­rzy wkła­da­ją utarg dzien­ny; daw­niej: skar­biec ban­ko­wy;
2. urzą­dze­nie do prze­cho­wy­wa­nia sub­stan­cji pro­mie­niot­wór­czych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­bez­pie­czo­na skryt­ka w gma­chu banku, do któ­rej ka­sje­rzy co­dzien­nie po za­koń­cze­niu pracy wkła­da­ją otrzy­ma­ne od klien­tów pie­nią­dze

 (1.2) skar­biec, zwła­szcza ban­ko­wy

 (1.3) sta­cjo­nar­ne urzą­dze­nie do prze­cho­wy­wa­nia sub­stan­cji pro­mie­niot­wór­czych


Tre­zor (wrzut­nia) – za­bez­pie­czo­na skryt­ka w banku umoż­li­wia­ją­ca ca­ło­do­bo­we de­po­no­wa­nie pie­nię­dzy.

Pie­nią­dze do tre­zo­ra wrzu­ca­ne są naj­czę­ściej w spe­cjal­nych ko­per­tach, po czym tra­fia­ją do od­po­wied­nio za­bez­pie­czo­ne­go miej­sca, zaz­wy­czaj ja­kie­goś ro­dza­ju szafy pan­cer­nej, do któ­rej do­stęp mają wy­łącz­nie upraw­nie­ni pra­cow­ni­cy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Treści

1. to, o czym mówi, co prze­ka­zu­je od­bior­cy dzie­ło sztu­ki;
2. to, co sta­no­wi isto­tę, sens cze­goś; tre­ści;
3. sub­stan­cja wy­peł­nia­ją­ca prze­wód po­kar­mo­wy; za­war­tość


Źródła:

SJP.pl

Treściowy

ma­ją­cy zwią­zek z tre­ścią (te­ma­tem cze­goś), np. za­kres tre­ścio­wy przed­mio­tu, kon­kur­su


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy tre­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Treściwie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób tre­ści­wy, w spo­sób zwar­ty


Źródła:

Wiktionary

Treściwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: tre­ści­wie


Źródła:

SJP.pl

Treściwość

1. zwię­złość, la­ko­nicz­ność;
2. po­żyw­ność, syt­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tre­ści­we


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Treściwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: tre­ści­wy


Źródła:

SJP.pl

Treściwy

przy­miot­nik

 (1.1) pełen tre­ści, bez zbęd­nych in­for­ma­cji

 (1.2) wy­sła­wia­ją­cy się zwięź­le

 (1.3) do­star­cza­ją­cy nie­zbęd­nych skład­ni­ków odżyw­czych


Źródła:

Wiktionary

Treśnieński

przy­miot­nik od: Tres­na (wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim)


Źródła:

SJP.pl

Treść

1. to, o czym mówi, co prze­ka­zu­je od­bior­cy dzie­ło sztu­ki;
2. to, co sta­no­wi isto­tę, sens cze­goś; tre­ści;
3. sub­stan­cja wy­peł­nia­ją­ca prze­wód po­kar­mo­wy; za­war­tość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) to, co jest za­war­te (wy­ra­ża­ne) przez jakiś śro­dek prze­ka­zu – mowę, pismo lub ja­ką­kol­wiek inną formę sztu­ki

 (1.2) isto­ta, sens za­war­to­ści książ­ki; te­ma­ty za­war­te w książ­ce lub ja­kimś do­ku­men­cie

 (1.3) med. za­war­tość prze­wo­du po­kar­mo­we­go; głów­nie w po­łą­cze­niu „treść po­kar­mo­wa/żo­łąd­ko­wa”

 (1.4) stpol. trzci­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tri

chlo­ro­wa po­chod­na etenu, zwią­zek or­ga­nicz­ny uży­wa­ny jako roz­pu­szczal­nik; trich­lo­ro­e­ten, trich­lo­ro­e­ty­len


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. hand­lo­wa nazwa trich­lo­ro­e­te­nu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tri-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych oz­na­cza­ją­cych trzy­krot­ne wy­stą­pie­nie cze­goś lub ca­łość skła­da­ją­cą się z trzech czę­ści


Źródła:

Wiktionary

Triabal

1. współ­czes­ny styl tańca łą­czą­ce­go różne mo­ty­wy et­nicz­ne, głów­nie orien­tal­ne;
2. ro­dzaj wzoru gra­ficz­ne­go, ab­strak­cyj­ne­go lub sty­li­zo­wa­ne­go na orien­tal­ny, zwy­kle w po­sta­ci ta­tu­a­żu


Źródła:

SJP.pl

Triacetat

sztucz­ne włó­kno pro­du­ko­wa­ne z ce­lu­lo­zy drzew­nej, ce­nio­ne za jed­wa­bi­sty po­łysk, trwa­łość i od­por­ność na za­gnie­ce­nia


Źródła:

SJP.pl

Triada

1. grupa trzech ele­men­tów;
2. trzy głów­ne akor­dy w każ­dej to­na­cji;
3. trój­ca bóstw;
4. da­le­kows­chod­nia mafia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zbiór trzech ele­men­tów po­zo­sta­ją­cych w re­la­cji mię­dzy sobą

 (1.2) muz. grupa trzech akor­dów opar­tych na pier­wszym, czwar­tym i pią­tym stop­niu gamy;


Tria­da (chin. trad.: 三合會, chin. upr.: 三合会, pi­ny­in: Sānhéhuì) – chiń­skie or­ga­ni­za­cje po­dziem­ne, które pow­sta­ły w XVII wieku w celu oba­le­nia man­dżur­skiej dy­na­stii Qing. W XIX wieku roz­po­czę­ły dzia­łal­ność prze­stęp­czą (po­cząt­ko­wo głów­nie prze­myt opium). Obec­nie są sy­no­ni­mem chiń­skich or­ga­ni­za­cji prze­stęp­czych – tak jak mafia we Wło­szech czy ya­ku­za w Ja­po­nii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Triadowy

→ tria­da; tria­dycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Triadyczny

→ tria­da; tria­do­wy


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy tria­dy

 (1.2) skła­da­ją­cy się z trzech ele­men­tów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Triage

[czy­taj: triaż] śro­do­wi­sko­wo: se­gre­ga­cja pa­cjen­tów przez per­so­nel me­dycz­ny w za­leż­no­ści od stop­nia obra­żeń oraz ro­ko­wa­nia, umoż­li­wia­ją­ca nie­sie­nie po­mo­cy w pier­wszej ko­lej­no­ści naj­bar­dziej posz­ko­do­wa­nym; triaż


Źródła:

SJP.pl

Triak

ele­ment pół­prze­wod­ni­ko­wy o dzia­ła­niu za­wo­ro­wym, ro­dzaj ty­ry­sto­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. ele­ment elek­tro­nicz­ny trój­wy­pro­wa­dze­nio­wy (dwie anody i bram­ka), prze­wo­dzą­cy lub za­trzy­mu­ją­cy prąd elek­trycz­ny w obu kie­run­kach, za­leż­nie od na­pię­cia na bram­ce;


Triak (sy­mi­stor) – przy­rząd pół­prze­wod­ni­ko­wy na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ty­ry­sto­rów. Ma pię­cio­war­stwo­wą struk­tu­rę n-p-n-p-n, pod wzglę­dem funk­cjo­nal­nym jest od­po­wied­ni­kiem dwóch ty­ry­sto­rów po­łą­czo­nych an­ty­rów­no­le­gle (prze­ciw­sob­nie i rów­no­le­gle).

Triak ma trzy koń­ców­ki, 2 anody A1 i A2 (oz­na­cza­ne też MT1 i MT2) oraz bram­kę G.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Triakowy

→ triak


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tria­kiem, do­ty­czą­cy tria­ka


Patrz:triak

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trial

[czy­taj: trjal lub tra­jal]
1. jedna z kon­ku­ren­cji ro­we­ro­wych lub mo­to­cy­klo­wych, po­le­ga­ją­ca na bez­błęd­nym po­ko­na­niu skom­pli­ko­wa­ne­go toru w trud­nym te­re­nie z przesz­ko­da­mi;
2. prób­na wer­sja apli­ka­cji udo­stęp­nia­na w ce­lach re­kla­mo­wych, dzia­ła­ją­ca przez okre­ślo­ny czas


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. mot. ob­ser­wo­wa­ny rajd te­re­no­wy, np. ro­we­ro­wy, mo­to­cy­klo­wy, sa­mo­cho­do­wy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trialistyczny

→ tria­lizm


Patrz:trializm

Źródła:

SJP.pl

Trializm

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Trialowiec

spor­to­wiec upra­wia­ją­cy trial


Źródła:

SJP.pl

Trialowy

→ trial


Patrz:trial

Źródła:

SJP.pl

Triangel

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Triangiel

in­stru­ment per­ku­syj­ny


Źródła:

SJP.pl

Trianglistka

→ trian­gli­sta


Patrz:trianglista

Źródła:

SJP.pl

Triangulacja

1. w ge­o­dez­ji i astro­no­mii: me­to­da wyz­na­cza­nia w te­re­nie współ­rzęd­nych punk­tów, wy­ko­rzy­stu­ją­ca taką włas­ność trój­ką­ta, że zna­jo­mość jed­ne­go boku i dwóch kątów wy­star­czy do po­mia­ru całej fi­gu­ry;
2. w ma­te­ma­ty­ce: po­dział fi­gu­ry ge­o­me­trycz­nej na trój­ką­ty lub czwo­ro­ścia­ny w taki spo­sób, by wspól­ną czę­ścią każ­dych dwóch trój­ką­tów był co naj­wy­żej bok, wierz­cho­łek bądź zbiór pusty;
3. w so­cjo­lo­gii: me­to­da sto­so­wa­na w ba­da­niach spo­łecz­nych, ma­ją­ca na celu za­pew­nić wyż­szą ja­kość pro­wa­dzo­nych badań i ogra­ni­cze­nie błędu, po­le­ga­ją­ca na ze­bra­niu da­nych za po­mo­cą dwóch lub więk­szej licz­by metod, a na­stęp­nie po­rów­na­niu i po­łą­cze­niu wy­ni­ków;
4. w gra­fi­ce kom­pu­te­ro­wej: tech­ni­ka po­le­ga­ją­ca na ro­zbi­ciu zło­żo­nych obiek­tów (każ­dej fi­gu­ry ge­o­me­trycz­nej prócz koła) na trój­ką­ty


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Triangulacyjny

do­ty­czą­cy trian­gu­la­cji


Źródła:

SJP.pl

Triangulować

1. w so­cjo­lo­gii: prze­pro­wa­dzać ba­da­nie za po­mo­cą dwóch lub więk­szej licz­by metod;
2. w ma­te­ma­ty­ce: dzie­lić na trój­ką­ty


Źródła:

SJP.pl

Trianguł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. zob. trój­kąt.

 (1.2) kośc. przy­rząd li­tur­gicz­ny peł­nią­cy funk­cję pięt­na­sto­ra­mien­ne­go świecz­ni­ka, uży­wa­ny pod­czas Tri­du­um Pas­chal­ne­go w rycie rzym­skim;

 (1.3) kośc. przy­rząd li­tur­gicz­ny w for­mie trzech świec umie­szcza­nych na dłu­giej tycz­ce, który był uży­wa­ny pod­czas Wi­gi­lii Pas­chal­nej w rycie rzym­skim do za­pa­la­nia pas­cha­łu;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Triarii

w woj­sku rzym­skim: cięż­koz­broj­na pie­cho­ta w trze­cim rzę­dzie szyku bi­tew­ne­go


Tria­rii (łac. dosł. „trze­cio­rzę­do­wi”, lp "tria­rius") – w rzym­skim le­gio­nie re­pu­bli­kań­skim le­gio­ni­ści wal­czą­cy w trze­ciej linii ma­ni­pu­łów.

Naj­star­si (od ok. 30 do 46 lat) i naj­bar­dziej doś­wiad­cze­ni we­te­ra­ni sta­no­wi­li linię re­zerw, którą wpro­wa­dza­no do walki na ogół w kry­tycz­nych mo­men­tach (stąd po­wie­dze­nie "res ad tria­rios venit" – „spra­wa dosz­ła do tria­riów”, „spra­wa dosz­ła do trze­cie­go sze­re­gu”, bę­dą­ce sy­no­ni­mem trud­nej sy­tu­a­cji).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Triariusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. doś­wiad­czo­ny żoł­nierz słu­żą­cy w rzym­skim le­gio­nie re­pu­bli­kań­skim, wal­czą­cy w trze­ciej i ostat­niej linii ma­ni­pu­łów;


Źródła:

Wiktionary

Trias

pier­wszy okres ery me­zo­zo­icz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. jeden z okre­sów ge­o­lo­gicz­nych;


Trias – naj­star­szy okres ery me­zo­zo­icz­nej. Trwał od 251,9 do 201,4 mi­lio­na lat temu. Dzie­li się na późny (kar­nik, noryk i retyk), środ­ko­wy (ani­zyk i ladyn) i wczes­ny (ind i ole­nek).

Po wiel­kim wy­mie­ra­niu perm­skim, we wczes­nym tria­sie na­stą­pi­ła szyb­ka ra­dia­cja ewo­lu­cyj­na fauny i flory. Okres ten za­koń­czy­ło mniej­sze wy­mie­ra­nie tria­so­we, wciąż jed­nak za­li­cza­ne do pię­ciu naj­więk­szych ma­so­wych wy­mie­rań w fa­ne­ro­zo­i­ku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Triasowy

przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy tria­su, wy­stę­pu­ją­cy, pow­sta­ły w tria­sie


Źródła:

Wiktionary

Triathlon

[czy­taj: triat­lon] dy­scy­pli­na spor­to­wa łą­czą­ca pły­wa­nie, ko­lar­stwo i bie­ga­nie; triat­lon


Triath­lon ( triath­lon), triat­lon (gr. "trój­bój") – wszech­stron­na dy­scy­pli­na spor­to­wa bę­dą­ca kom­bi­na­cją pły­wa­nia, ko­lar­stwa i bie­ga­nia. Za­wod­nik ko­lej­no pły­nie, je­dzie na ro­we­rze i bie­gnie, a czas koń­co­wy obej­mu­je rów­nież zmia­nę stro­ju i sprzę­tu spor­to­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Triathlonistka

→ triath­lo­ni­sta


Patrz:triathlonista

Źródła:

SJP.pl

Triathlonowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z triath­lo­nem, do­ty­czą­cy triath­lo­nu


Źródła:

Wiktionary

Triatlon

dy­scy­pli­na spor­to­wa łą­czą­ca pły­wa­nie, ko­lar­stwo i bie­ga­nie; triath­lon


Źródła:

SJP.pl

Triatlonistka

→ triat­lo­ni­sta


Patrz:triatlonista

Źródła:

SJP.pl

Triatlonowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) sport. zwią­za­ny z triat­lo­nem, do­ty­czą­cy triat­lo­nu


Źródła:

Wiktionary

Triazotan

zwią­zek che­micz­ny, któ­re­go czą­stecz­ka za­wie­ra trzy jony azo­ta­no­we, np. tria­zo­tan gli­ce­ro­lu; tró­ja­zo­tan


Źródła:

SJP.pl

Triaż

śro­do­wi­sko­wo: se­gre­ga­cja pa­cjen­tów przez per­so­nel me­dycz­ny w za­leż­no­ści od stop­nia obra­żeń oraz ro­ko­wa­nia, umoż­li­wia­ją­ca nie­sie­nie po­mo­cy w pier­wszej ko­lej­no­ści naj­bar­dziej posz­ko­do­wa­nym; tria­ge


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. pro­ce­du­ra oceny zdro­wia i se­lek­cji ofiar ma­so­we­go wy­pad­ku;


Triaż, se­gre­ga­cja, sor­to­wa­nie tria­ge ( tria­ge „se­gre­go­wa­nie, sor­to­wa­nie“) – pro­ce­du­ra me­dycz­na sto­so­wa­na w me­dy­cy­nie ra­tun­ko­wej, umoż­li­wia­ją­ca służ­bom me­dycz­nym se­gre­ga­cję ran­nych w wy­pad­ku ma­so­wym w za­leż­no­ści od stop­nia obra­żeń oraz ro­ko­wa­nia - celem ura­to­wa­nia jak naj­więk­szej licz­by osób kosz­tem jak najm­niej­szej licz­by zgo­nów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Triażować

śro­do­wi­sko­wo: se­gre­go­wać pa­cjen­tów w za­leż­no­ści od stop­nia obra­żeń oraz ro­ko­wa­nia, umoż­li­wia­jąc nie­sie­nie po­mo­cy w pier­wszej ko­lej­no­ści naj­bar­dziej posz­ko­do­wa­nym


Źródła:

SJP.pl

Triażowy

→ triaż, np. sy­stem tria­żo­wy


Źródła:

SJP.pl

Triażysta

śro­do­wi­sko­wo: pra­cow­nik me­dycz­ny dzie­lą­cy pa­cjen­tów w za­leż­no­ści od stop­nia obra­żeń oraz ro­ko­wa­nia, umoż­li­wia­ją­cy nie­sie­nie po­mo­cy w pier­wszej ko­lej­no­ści naj­bar­dziej posz­ko­do­wa­nym


Źródła:

SJP.pl

Triażystka

śro­do­wi­sko­wo: pra­cow­ni­ca me­dycz­na dzie­lą­cy pa­cjen­tów w za­leż­no­ści od stop­nia obra­żeń oraz ro­ko­wa­nia, umoż­li­wia­ją­ca nie­sie­nie po­mo­cy w pier­wszej ko­lej­no­ści naj­bar­dziej posz­ko­do­wa­nym


Źródła:

SJP.pl

Tribadyzm

ak­tyw­ność sek­su­al­na po­mię­dzy dwie­ma ko­bie­ta­mi, po­le­ga­ją­ca na ocie­ra­niu się sro­ma­mi; try­ba­dyzm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. zob. try­ba­dyzm.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tribal

[czy­taj: traj­bal lub tri­bal]
1. styl tańca współ­czes­ne­go wzo­ro­wa­ny na fla­men­co, tańcu brzu­cha oraz tań­cach pół­noc­no­a­fry­kań­skich i in­dyj­skich;
2. wzór ta­tu­a­żu na­wią­zu­ją­cy do sztu­ki ple­mien­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) styl tańca współ­czes­ne­go wzo­ro­wa­ne­go na et­nicz­nych tań­cach pół­noc­no­a­fry­kań­skich i in­dyj­skich, tańcu brzu­cha oraz fla­men­co;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ab­strak­cyj­ny lub sym­bo­licz­ny wzór ta­tu­a­żu sty­li­zo­wa­ny na et­nicz­ny


Tri­bal jest po­łą­cze­niem tańca brzu­cha, et­nicz­nych tań­ców pół­noc­no­a­fry­kań­skich i in­dyj­skich oraz fla­men­co. Jego po­cząt­ki się­ga­ją lat 70. dwu­dzie­ste­go wieku. Pier­wszy­mi tan­cer­ka­mi wy­ko­nu­ją­cy­mi ten styl tańca były Ja­mi­la Sa­lim­po­ur, Masha Ar­cher ("Bal Anat"), Ca­ro­le­na Ne­ric­cio ("FatChanceBellyDance").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tribar

rze­czow­nik

 (1.1) jeden z ro­dza­jów blo­ków be­to­no­wych słu­żą­cych do bu­do­wy fa­lo­chro­nów na­rzu­to­wych i w ochro­nie brze­gu mor­skie­go


Źródła:

Wiktionary

Tribolog

spe­cja­li­sta ba­da­ją­cy zja­wi­ska tar­cia i zu­ży­wa­nia się po­wierzch­ni ru­cho­mych ele­men­tów ma­szyn, np. ło­żysk, ha­mul­ców; try­bo­log


Źródła:

SJP.pl

Tribologia

nauka zaj­mu­ją­ca się zja­wi­ska­mi za­cho­dzą­cy­mi mię­dzy po­wierzch­nia­mi trą­cy­mi ele­men­tów ma­szyn i urzą­dzeń; try­bo­lo­gia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mech. nauka ba­da­ją­ca tar­cie mię­dzy cia­ła­mi sta­ły­mi;


Tri­bo­lo­gia, try­bo­lo­gia – nauka o pro­ce­sach za­cho­dzą­cych w ru­cho­mym styku ciał sta­łych. Zaj­mu­je się opi­sem zja­wisk tar­cia, zu­ży­wa­nia oraz sma­ro­wa­nia. Tri­bo­lo­gia jest ważna przy kon­stru­o­wa­niu i ek­splo­a­ta­cji ru­cho­wych wę­złów ma­szyn (np.: ło­ży­ska, sprzę­gła, ha­mul­ce itp.). Sto­so­wa­nie tej wie­dzy poz­wa­la osią­gnąć po­lep­sze­nie spraw­no­ści, nie­za­wod­no­ści i trwa­ło­ści róż­nych urzą­dzeń.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tribologiczny

→ tri­bo­lo­gia; try­bo­lo­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Tribulum

w sta­ro­żyt­no­ści: urzę­dzie do młoc­ki


Źródła:

SJP.pl

Tribus

jed­nost­ka po­dzia­łu sta­ro­żyt­ne­go pań­stwa rzym­skie­go


Tri­bus – jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­no-te­ry­to­rial­na, od­gry­wa­ją­ca bar­dzo ważną rolę w an­tycz­nym, re­pu­bli­kań­skim Rzy­mie. We­dług "tri­bus" wy­mie­rza­no po­dat­ki ("tri­bu­tum"), okre­śla­no cen­zus i do­ko­ny­wa­no za­cią­gu do woj­ska.

Pier­wot­nie ist­nia­ły trzy "tri­bus" o ro­do­wo­dzie ple­mien­nym: "Ram­nes", "Ti­ties" i "Lu­ce­res" (iden­ty­fi­ko­wa­ne tra­dy­cyj­nie – to zna­czy na pod­sta­wie tek­stu Li­wiu­sza – jako od­po­wied­nio La­ty­no­wie, Sa­bi­no­wie i Etru­sko­wie, ale iden­ty­fi­ka­cja ta na­strę­cza trud­no­ści i przyj­mo­wa­na jest w za­sa­dzie tylko z braku cze­go­kol­wiek lep­sze­go).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Triceps

mię­sień trój­gło­wy ra­mie­nia


Źródła:

SJP.pl

Tricepsowy

→ tri­ceps


Patrz:triceps

Źródła:

SJP.pl

Triceratops

ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra z epoki kredy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. pa­le­ont. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tri­ce­ra­tops|ref=tak., ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra ży­ją­ce­go w epoce póź­nej kredy na te­re­nie dzi­siej­szej Ame­ry­ki Pół­noc­nej;

 (1.2) zool. zwie­rzę z ro­dza­ju tri­ce­ra­tops (1.1)


Tri­ce­ra­tops – ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra ro­ga­te­go z ro­dzi­ny ce­ra­top­sów, ży­ją­ce­go w ma­strych­cie (póź­nej kre­dzie), od 68 do 65,5 mi­lio­nów lat temu, na te­re­nach dzi­siej­szej Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Na­le­ży do ostat­nich niep­ta­sich di­no­za­u­rów, które po­ja­wi­ły się przed wy­mie­ra­niem kre­do­wym. Nazwa ro­dza­jo­wa po­cho­dzi z greki i oz­na­cza twarz o trzech ro­gach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trichlorek

zwią­zek che­micz­ny, któ­re­go czą­stecz­ka za­wie­ra trzy atomy chlo­ru, np. trich­lo­rek azotu; trójch­lo­rek


Źródła:

SJP.pl

Trichloroeten

chlo­ro­wa po­chod­na etenu, zwią­zek or­ga­nicz­ny uży­wa­ny jako roz­pu­szczal­nik; tri, trich­lo­ro­e­ty­len


Trich­lo­ro­e­ten, trich­lo­ro­e­ty­len – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, chlo­ro­wa po­chod­na etenu (ety­le­nu).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trichloroetylen

chlo­ro­wa po­chod­na etenu, zwią­zek or­ga­nicz­ny uży­wa­ny jako roz­pu­szczal­nik; trich­lo­ro­e­ten, tri


Źródła:

SJP.pl

Trichlorometan

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ha­lo­gen­ków al­ki­lu, chlo­ro­wa po­chod­na me­ta­nu, sto­so­wa­ny naj­czę­ściej jako roz­pu­szczal­nik or­ga­nicz­ny; sub­stan­cja draż­nią­ca, dzia­ła­ją­ca szkod­li­wie przez drogi od­de­cho­we i po poł­knię­ciu; w przy­pad­ku dłu­gotr­wa­łe­go na­ra­że­nia lub wy­so­kie­go stę­że­nia stwa­rza­ją­ca po­waż­ne za­gro­że­nia dla zdro­wia; chlo­ro­form


Źródła:

SJP.pl

Trichobotrium

po­dłuż­ny wło­sek czu­cio­wy u pa­ję­cza­ków, wijów i niek­tó­rych owa­dów, słu­żą­cy do re­je­stro­wa­nia ru­chów po­wie­trza


Źródła:

SJP.pl

Trichofagia

kom­pul­syw­ny nawyk zja­da­nia wło­sów


Tri­cho­fa­gia – kom­pul­syw­ny nawyk zja­da­nia wło­sów. Zaz­wy­czaj prze­żu­wa­ne są wciąż je­szcze ros­ną­ce dłu­gie włosy, nie wyr­wa­ne, po czym są od­gry­za­ne i po­ły­ka­ne. Włosy, zja­da­ne w nad­mia­rze, gro­ma­dzą się w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym, z cza­sem mogąc wy­wo­ły­wać ob­ja­wy nie­straw­no­ści i bóle. By po­zbyć się skoł­tu­nio­nych, zbi­tych w kulę wło­sów (be­zo­ar), po­da­je się środ­ki prze­czy­szcza­ją­ce, ale cza­sa­mi wy­ma­ga­na jest in­ter­wen­cja chi­rur­gicz­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trichopterologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nauka o chru­ści­kach;


Tri­chop­te­ro­lo­gia – dział en­to­mo­lo­gii, zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem owa­dów z rzędu Tri­chop­te­ra (chru­ści­ki). Obec­nie na świe­cie jest ok. 300-400 ak­tyw­nych tri­chop­te­ro­lo­gów. Co trzy lata or­ga­ni­zo­wa­ne są mię­dzy­na­ro­do­we zja­zdy w róż­nych czę­ściach świa­ta. Szó­sty zjazd zor­ga­ni­zo­wa­ny zo­stał w Pol­sce w roku 1989.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trichotillomania

za­bu­rze­nie psy­chicz­ne ob­ja­wia­ją­ce się wy­ry­wa­niem sobie wło­sów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. za­bu­rze­nie po­le­ga­ją­ce na nie­moż­no­ści pow­strzy­ma­nia się od wy­ry­wa­nia wło­sów;


Tri­cho­til­lo­ma­nia, nie­po­ha­mo­wa­ne wy­ry­wa­nie wło­sów – za­bu­rze­nie psy­chicz­ne ob­ja­wia­ją­ce się pa­to­lo­gicz­nym, nie­kie­dy nie­kon­tro­lo­wa­nym, wy­ry­wa­niem sobie wło­sów przez cho­re­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trichroizm

zja­wi­sko ple­o­chro­iz­mu za­cho­dzą­ce w krysz­ta­łach dwu­o­sio­wych, w któ­rym wy­stę­pu­ją trzy barwy ple­o­chro­icz­ne


Źródła:

SJP.pl

Trichter

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. lejek


Źródła:

Wiktionary

Trick

[czy­taj: trik] trik;
1. sztucz­ka, za­bieg iluz­jo­ni­stycz­ny sto­so­wa­ny czę­sto w fil­mie itp.;
2. pod­stęp, wy­bieg, for­tel


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trickowy

wy­ni­ka­ją­cy z tric­ku, po­le­ga­ją­cy na tric­ku (np. efekt tric­ko­wy, zdję­cia tric­ko­we); tri­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Trickster

[czy­taj: trik­ster] w re­li­gioz­naw­stwie: bóg lub pół­bóg prze­ciw­sta­wia­ją­cy się usta­lo­nym nor­mom po­przez żarty, oszu­ki­wa­nie, krad­nię­cie itp.


Trick­ster (pol. "sza­chraj", "prze­che­ra") – w re­li­gioz­naw­stwie nazwa ar­che­ty­pu boga-żar­tow­ni­sia, prze­che­ry, cza­sem rów­nież pół­bo­ga lub śmier­tel­ni­ka, który prze­ciw­sta­wia się usta­lo­nym nor­mom, dzia­ła wbrew usta­lo­ne­mu po­rząd­ko­wi. Sło­wem tym okre­śla się rów­nież przez ana­lo­gię typ po­sta­ci li­te­rac­kiej lub nawet, w świe­cie re­al­nym, typ osoby, która pełni po­dob­ną rolę w danym śro­do­wi­sku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Triclinium

[czy­taj: tri­kli­nium] część daw­ne­go ogro­du rzym­skie­go; tri­kli­nium


Tric­li­nium (tri­kli­nium) – jedno z waż­niej­szych po­mie­szczeń w rzym­skim domu lub willi. Przez­na­czo­ne było na salę bie­siad­ną, w któ­rej sofy (gr. kline, łac. "lec­tus") usta­wia­no z trzech stron stołu. Za­leż­nie od stro­ny stołu sofy te na­zy­wa­no "lec­tus imus", "lec­tus me­dius" i "lec­tus sum­mus", co wią­za­ło się z hie­rar­chią bie­siad­ni­ków. W za­moż­nych do­mach były zaz­wy­czaj dwa tric­li­nia: let­nie i zi­mo­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tricolor

[czy­taj: tri­ko­lor] ze­sta­wie­nie trzech barw


Tri­co­lor – trój­ko­lo­ro­we uma­szcze­nie wy­stę­pu­ją­ce u psów i kotów[].

U psów tri­co­lor to okre­śle­nie dla uma­szcze­nia o bar­wie czar­nej pod­pa­la­nej z bia­ły­mi zna­cze­nia­mi. Rasy psów, u któ­rych uma­szcze­nie tri­co­lor jest ty­po­we, to mię­dzy in­ny­mi rasy gór­skich, szwaj­car­skich psów pa­ster­skich takie jak: ap­pen­zel­ler, ber­neń­ski pies pa­ster­ski, ent­le­bu­cher, duży szwaj­car­ski pies pa­ster­ski.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tricorne

[czy­taj: tri­korn] dawny trój­kąt­ny ka­pe­lusz męski z ron­dem pod­wi­nię­tym z trzech stron; tri­korn, trój­róg


Źródła:

SJP.pl

Tricykl

rower o dwóch du­żych ko­łach tyl­nych i małym przed­nim


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. rower z trze­ma ko­ła­mi wy­na­le­zio­ny w 2. po­ło­wie XIX w.;


Tri­cykl / Try­cykl – ro­dzaj daw­ne­go ro­we­ru trój­ko­ło­we­go o dwóch du­żych ko­łach tyl­nych i małym przed­nim kole. Jest to jeden z we­lo­cy­pe­dów. Wy­na­le­zio­no go w II po­ło­wie XIX wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Triduum

okres trzech dni


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) trzy dni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Triebnik

pra­wo­sław­na księ­ga li­tur­gicz­na z for­mu­ła­mi bło­go­sła­wieństw i udzie­la­nia sa­kra­men­tów oraz mod­lit­wa­mi


Źródła:

SJP.pl

Triecja

w bio­lo­gii: zja­wi­sko wy­stę­po­wa­nia niek­tó­rych ga­tun­ków ro­ślin w trzech for­mach, z kwia­ta­mi mę­ski­mi, żeń­ski­mi i obupł­cio­wy­mi; trój­pien­ność


Źródła:

SJP.pl

Triennale

[czy­taj: trjen­na­le] mię­dzy­na­ro­do­wa wy­sta­wa sztu­ki współ­czes­nej od­by­wa­ją­ca się co trzy lata


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. im­pre­za ar­ty­stycz­na od­by­wa­ją­ca się co trzy lata lub trwa­ją­ca trzy lata


Trien­na­le – im­pre­za ar­ty­stycz­na od­by­wa­ją­ca się co trzy lata lub trwa­ją­ca trzy lata. Ter­min zo­stał za­po­ży­czo­ny z ję­zy­ka wło­skie­go (do­słow­nie oz­na­cza „trzy­let­ni”).

Na trien­na­le wy­sta­wia­ne mogą być dzie­ła z wy­bra­nej dy­scy­pli­ny sztu­ki: np. trien­na­le pla­ka­tu, trien­na­le ar­chi­tek­tu­ry, trien­na­le tańca to­wa­rzy­skie­go lub kilku dy­scy­plin – trien­na­le sztu­ki. Przy okaz­ji trien­na­le or­ga­ni­zo­wa­ne są czę­sto inne wy­da­rze­nia ar­ty­stycz­ne, które z cza­sem by­wa­ją włą­czo­ne do pro­gra­mu im­pre­zy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Triennium

okres trzy­let­ni; trzy­le­cie


Źródła:

SJP.pl

Trier

ma­szy­na do sor­to­wa­nia ziar­na wg dłu­go­ści i gru­bo­ści; try­jer


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Triera

sta­ro­grec­ki okręt wo­jen­ny z trze­ma rzę­da­mi wio­seł wzdłuż burt


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. sta­roż. grec­ka ga­le­ra o trzech rzę­dach wio­seł, z pro­stym oża­glo­wa­niem re­jo­wym;


Trie­ra (gr. τριήρης triḗrēs, l.mn. τριήρεις triēreis; łac. "tri­re­mis, trie­ris") – trój­rzę­do­wiec, grec­ka ga­le­ra z trze­ma rzę­da­mi wio­seł, po­cząt­ko­wo wio­sło­wa, a na­stęp­nie ża­glo­wo-wio­sło­wa, przez Rzy­mian na­zy­wa­na tri­re­mą.

Przyj­mu­je się, że trie­ry za­czę­ły pow­sta­wać w po­ło­wie VII wieku p.n.e.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trierarcha

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: do­wód­ca okrę­tu trój­rzę­do­we­go (trie­ry)


Źródła:

SJP.pl

Trierarchia

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: sta­no­wi­sko do­wód­cy okrę­tu trój­rzę­do­we­go (trie­ry)


Źródła:

SJP.pl

Triest

mia­sto we Wło­szech


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. por­to­we mia­sto w pół­noc­no-wschod­nich Wło­szech, nad Mo­rzem Adria­tyc­kim, sto­li­ca re­gio­nu au­to­no­micz­ne­go Friu­li-We­ne­cja Ju­lij­ska;


Zo­bacz też: Trie­ste.

Triest (wł. "Trie­ste", sło­weń. i chorw. "Trst", niem. "Triest") – mia­sto i gmina w pół­noc­no-wschod­nich Wło­szech, sto­li­ca au­to­no­micz­ne­go re­gio­nu Friu­li-We­ne­cja Ju­lij­ska oraz sie­dzi­ba re­gio­nal­nej jed­nost­ki de­cen­tra­li­za­cyj­nej Triest. Leży nad Za­to­ką Trie­steń­ską, w pół­noc­nej czę­ści Morza Adria­tyc­kie­go, w po­bli­żu gra­ni­cy ze Sło­we­nią. We­dług da­nych ewi­den­cji miej­skiej 31 grud­nia 2025 roku gmina li­czy­ła 200 053 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Triestenka

miesz­kan­ka Trie­stu (mia­sta we Wło­szech)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Trie­stu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Triesteńczyk

miesz­ka­niec Trie­stu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Trie­stu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Triesteński

przy­miot­nik od: Triest


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Trie­stem, wy­wo­dzą­cy się z Trie­stu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) dia­lekt uży­wa­ny w Trie­ście


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trieśnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Bu­ko­wi­na. cze­re­śnia


Źródła:

Wiktionary

Trifenylometan

wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny, be­zbarw­ne ciało stałe; try­tan, trój­fe­ny­lo­me­tan


Tri­fe­ny­lo­me­tan, try­tan, TrH – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy wę­glo­wo­do­rów aro­ma­tycz­nych, po­chod­na me­ta­nu, w któ­rej trzy atomy wo­do­ru za­stą­pio­ne zo­sta­ły trze­ma pier­ście­nia­mi ben­ze­no­wy­mi. Jest pod­sta­wo­wym skład­ni­kiem wielu barw­ni­ków syn­te­tycz­nych (barw­ni­ki tria­ry­lo­me­ta­no­we – niek­tó­re z nich uży­wa­ne jako wskaź­ni­ki pH).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trifle

[czy­taj: trajfl] an­giel­ski deser przy­rzą­dzo­ny z uło­żo­nych war­stwa­mi cia­sta bisz­kop­to­we­go na­są­czo­ne­go winem, ga­la­ret­ki owo­co­wej, owo­ców, ozdo­bio­ny bitą śmie­ta­ną


Tri­fle – deser ja­da­ny w An­glii, przy­rzą­dzo­ny z uło­żo­nych war­stwa­mi cia­sta bisz­kop­to­we­go na­są­czo­ne­go winem, ga­la­ret­ki owo­co­wej, owo­ców, po­la­ny sosem cu­stard i ozdo­bio­ny bitą śmie­ta­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trifluorek

zwią­zek nie­or­ga­nicz­ny z trze­ma ato­ma­mi flu­o­ru w czą­stecz­ce, np. tri­flu­o­rek chlo­ru (bo­jo­wy śro­dek du­szą­cy), tri­flu­o­rek boru


Źródła:

SJP.pl

Trifolium

1. w bo­ta­ni­ce: ko­ni­czy­na;
2. krzy­wa ma­te­ma­tycz­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Triforium

w bu­dyn­kach ro­mań­skich i go­tyc­kich: trój­dziel­ne ar­ka­do­we okno lub przez­ro­cze; try­fo­rium


Tri­fo­rium, try­fo­rium (z łac. "tri–" ma­ją­cy trzy czę­ści i "fores" – drzwi, brama)


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Triforyjny

→ tri­fo­ra, → tri­fo­rium; try­fo­ryj­ny


Źródła:

SJP.pl

Trifosforan

sól lub ester kwasu tri­fos­fo­ro­we­go; trój­fos­fo­ran


Źródła:

SJP.pl

Trigger

bo­dziec lub zda­rze­nie wy­wo­łu­ją­ce okre­ślo­ną re­ak­cję lub uru­cha­mia­ją­ce pro­ces


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. pro­ce­du­ra, która jest wy­ko­ny­wa­na au­to­ma­tycz­nie jako re­ak­cja na pewne zda­rze­nie w ta­be­li bazy da­nych

 (1.2) psych. sy­tu­a­cja uru­cha­mia­ją­ca silną, nie­kon­tro­lo­wa­ną re­ak­cję emo­cjo­nal­ną


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Triggerować

[czy­taj: tri­ge­ro­wać] śro­do­wi­sko­wo: wy­wo­ły­wać złość, obu­rze­nie; bul­wer­so­wać


Źródła:

SJP.pl

Trigliceryd

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ester gli­ce­ro­lu i trzech kwa­sów tłu­szczo­wych; trój­gli­ce­ryd


Źródła:

SJP.pl

Triglicerydowy

→ tri­gli­ce­ryd; trój­gli­ce­ry­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Trijodometan

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na me­ta­nu za­wie­ra­ją­ca trzy atomy jodu w czą­stecz­ce; jo­do­form


Źródła:

SJP.pl

Trijodotyronina

hor­mon tar­czy­cy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, jeden z hor­mo­nów tar­czy­cy;


Tri­jo­do­ty­ro­ni­na (T3) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, tri­jo­do­wa po­chod­na ty­ro­zy­ny. Hor­mon tar­czy­cy wyt­wa­rza­ny przez ko­mór­ki pę­che­rzy­ków tego gru­czo­łu, ma­ga­zy­no­wa­ny w po­sta­ci ty­re­o­glo­bu­li­ny i wy­dzie­la­ny do krwio­bie­gu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trik

ina­czej: trick -
1. sztucz­ka, za­bieg iluz­jo­ni­stycz­ny sto­so­wa­ny czę­sto w fil­mie itp.
2. pod­stęp, wy­bieg, for­tel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sztucz­ka za­sto­so­wa­na w celu osią­gnię­cia ja­kie­goś szcze­gól­ne­go efek­tu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trikini

strój ką­pie­lo­wy, w któ­rym górna i dolna część są po­łą­czo­ne pa­skiem lub frag­men­tem ma­te­ria­łu


Źródła:

SJP.pl

Trikke

[czy­taj: trajk] trój­ko­ło­wy po­jazd do jazdy na dwóch no­gach


Trik­ke (wym. "trajk") – trój­ko­ło­wy po­jazd po­ru­sza­ny siłą ludz­kich mię­śni. Jazda za po­mo­cą trik­ke'a po­le­ga na po­ru­sza­niu się sla­lo­mem po dro­dze i przy­po­mi­na po­ru­sza­nie się przy jeź­dzie na nar­tach.

Po pła­skiej na­wierzch­ni za po­mo­cą trik­ke'a można po­ru­szać się z szyb­ko­ścią do 30 km/h.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Triklinium

część daw­ne­go ogro­du rzym­skie­go; tric­li­nium


Źródła:

SJP.pl

Trikolor

zwie­rzę (np. pies) o trój­ko­lo­ro­wej maści; tri­co­lor


Źródła:

SJP.pl

Trikonasana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jedna z asan; sta­nie w roz­kro­ku z tu­ło­wiem prze­chy­lo­nym na jedną stro­nę i ra­mio­na­mi uło­żo­ny­mi w linii pro­stej, pro­sto­pad­le do po­dło­gi


Źródła:

Wiktionary

Trikorn

dawny trój­kąt­ny ka­pe­lusz męski z ron­dem pod­wi­nię­tym z trzech stron; tri­cor­ne, trój­róg


Tri­korn (trój­róg, ka­pe­lusz trójs­krzy­dły, trój­gra­nia­sty; tri­cor­ne) – ro­dzaj ka­pe­lu­sza, szcze­gól­nie po­pu­lar­ne­go w XVIII wieku, który wy­szedł z mody w po­ło­wie XIX wieku. Uży­wa­ny był za­rów­no jako część stro­jów cy­wil­nych, jak i mun­du­rów woj­sko­wych - czę­ścio­wo wy­par­ty przez kasz­kiet i bi­korn.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trikowy

wy­ni­ka­ją­cy z triku, po­le­ga­ją­cy na triku (np. efekt tri­ko­wy, zdję­cia tri­ko­we); tric­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Triku

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D., Ms., W. od: trik


Źródła:

Wiktionary

Trilateracja

w ge­o­dez­ji: me­to­da wyz­na­cza­nia współ­rzęd­nych punk­tów w te­re­nie po­przez po­dział ob­sza­ru na trój­ką­ty i po­miar dłu­go­ści wszyst­kich ich boków


Źródła:

SJP.pl

Trilateralny

taki, w któ­rym biorą udział przed­sta­wi­cie­le trzech pod­mio­tów (państw, par­tii, ugru­po­wań); trój­stron­ny


Źródła:

SJP.pl

Trilog

roz­mo­wa lub ne­go­cja­cje po­mię­dzy trze­ma stro­na­mi


Źródła:

SJP.pl

Trilon

ni­try­lo­tró­joc­tan trój­so­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Trimaran

jed­nost­ka pły­wa­ją­ca (sta­tek, jacht) po­sia­da­ją­cy 3 ka­dłu­by


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. mar. łódź ża­glo­wa lub sta­tek o trzech rów­no­le­głych, po­łą­czo­nych ze sobą ka­dłu­bach;


Tri­ma­ran, trzy­ka­dłu­bo­wiec – sta­tek wodny po­sia­da­ją­cy trzy po­łą­czo­ne sztyw­no ka­dłu­by (jeden cen­tral­ny i dwa bocz­ne) umie­szczo­ne rów­no­le­gle wzglę­dem sie­bie. Tri­ma­ra­ny mogą być za­rów­no jed­nost­ka­mi sil­ni­ko­wy­mi, jak i na­pę­dza­ny­mi ża­gla­mi. Mogą na­le­żeć do grupy jach­tów mie­czo­wych, ba­la­sto­wych, jak i ba­la­sto­wo-mie­czo­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trimer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. oli­go­mer zbu­do­wa­ny z trzech merów;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trimetazydyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, sto­so­wa­ny jako lek w cho­ro­bie nie­dokr­wien­nej serca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. lek me­ta­bo­licz­ny prze­ciw­dła­wi­co­wy, który chro­ni ko­mór­ki mię­śnia ser­co­we­go przed nie­dot­le­nie­niem (prze­sta­wie­nie me­ta­bo­liz­mu ko­mó­rek serca z ut­le­nia­nia kwa­sów tłu­szczo­wych na spa­la­nie glu­ko­zy, co zmniej­sza zu­ży­cie tlenu przez serce)


Tri­me­ta­zy­dy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek sto­so­wa­ny w cho­ro­bie nie­dokr­wien­nej serca, dzia­ła kar­dio­pro­tek­cyj­nie (ochron­nie na ko­mór­ki mię­śnia ser­co­we­go).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trimetyloamina

amina trze­cio­rzę­do­wa, zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny do pro­duk­cji cho­li­ny; trój­me­ty­lo­a­mi­na


Tri­me­ty­lo­a­mi­na, N(CH3)3 – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy amin. Naj­prost­sza amina trze­cio­rzę­do­wa o wła­ści­wo­ściach sil­nie hi­gro­sko­pij­nych i za­pa­chu zbli­żo­nym do amo­nia­ku w wyż­szych stę­że­niach. Do­brze roz­pu­szczal­na w wo­dzie, jest sto­sun­ko­wo silną za­sa­dą (p"K"a 9,87), zgod­nie z re­ak­cją:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trimix

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) mie­sza­ni­na tlenu, helu i azotu uży­wa­na do nur­ko­wa­nia


Tri­mix – mie­sza­ni­na tlenu, azotu i helu uży­wa­na do od­dy­cha­nia w cza­sie nur­ko­wa­nia, sta­no­wią­ca al­ter­na­ty­wę dla po­wie­trza.

Pro­por­cje gazów do­bie­ra­ne są do kon­kret­ne­go nur­ko­wa­nia. Mie­sza­ni­nę tę, po­dob­nie jak he­liox, hy­drox, neox i triox, sto­su­je się w nur­ko­wa­niach głę­bo­kich. Dzię­ki za­stą­pie­niu czę­ści azotu helem zmniej­sza się ry­zy­ko wy­stą­pie­nia nar­ko­zy azo­to­wej, lecz zwięk­sza ry­zy­ko cho­ro­by de­kom­pre­syj­nej.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trimurti

w hin­du­iz­mie trój­ca naj­waż­niej­szych bogów: Brah­ma, Wisz­nu i Śiwa


Tri­mur­ti (de­wa­na­ga­ri त्रिमूर्ति, także: Trój­ca hin­du­i­stycz­na) – w hin­du­iz­mie wy­o­bra­że­nie trzech aspek­tów boga w for­mach Brah­my, Wisz­nu i Śiwy. Każda z po­sta­ci ma okre­ślo­ną rolę do speł­nie­nia w cyklu życia wszechś­wia­ta: Brah­ma go stwa­rza, Wisz­nu utrzy­mu­je, a Śiwa uni­ce­stwia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trinia

ro­śli­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych (se­le­ro­wa­tych), ros­ną­ca na sto­kach i ste­pach po­łud­nio­wo-wschod­niej Eu­ro­py i czę­ści Azji; try­nia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trinitrofenol

zwią­zek or­ga­nicz­ny w po­sta­ci żół­tych krysz­ta­łów, otrzy­my­wa­ny przez dzia­ła­nie mie­sza­ni­ny stę­żo­ne­go kwasu siar­ko­we­go i azo­to­we­go na fenol, uży­wa­ny do wy­ro­bu ma­te­ria­łów wy­bu­cho­wych; trój­ni­tro­fe­nol, kwas pi­kry­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Trinitrotoluen

silny ma­te­riał wy­bu­cho­wy; TNT, trój­ni­tro­to­lu­en


Źródła:

SJP.pl

Trintignant

Jean-Louis Trin­ti­gnant (ur. 1930), fran­cu­ski aktor fil­mo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trio

ter­cet;
1. ze­spół zło­żo­ny z trzech osób lub rze­czy;
2. kom­po­zy­cja na trzy różne in­stru­men­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. trzy­o­so­bo­wy ze­spół mu­zycz­ny: wo­kal­ny lub in­stru­men­tal­ny

 (1.2) przen. każda współ­pra­cu­ją­ca, trzy­o­so­bo­wa grupa ludzi


Trio – wie­loz­nacz­ny ter­min mu­zycz­ny:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trioda

lampa elek­tro­no­wa tró­je­lek­tro­do­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elek­tron. lampa elek­tro­no­wa po­sia­da­ją­ca trzy elek­tro­dy;


Trio­da – naj­prost­sza i naj­star­sza lampa wzmac­nia­ją­ca sy­gna­ły elek­trycz­ne. Ma trzy elek­tro­dy – anodę, ka­to­dę i siat­kę. Trio­da umoż­li­wia ste­ro­wa­nie prze­pły­wem elek­tro­nów z ka­to­dy do anody przez zmia­nę na­pię­cia na siat­ce. Zna­la­zła za­sto­so­wa­nie w licz­nych ukła­dach elek­tro­nicz­nych: wzmac­nia­czach, ge­ne­ra­to­rach i in­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Triodowy

→ trio­da


Patrz:trioda

Źródła:

SJP.pl

Triola

fi­gu­ra ryt­micz­na pow­sta­ła z po­dzia­łu dwu­dziel­nej war­to­ści ryt­micz­nej na trzy równe czę­ści; triol­ka


Trio­la – fi­gu­ra ryt­micz­na zło­żo­na z trzech war­to­ści; wy­stę­pu­je w po­dzia­le dwu­dziel­nej war­to­ści ryt­micz­nej, dzie­ląc ją na trzy równe czę­ści. Jest to tzw. nie­re­gu­lar­ny po­dział war­to­ści ryt­micz­nych.

W nu­tach są różne spo­so­by za­pi­sy­wa­nia trio­li, acz­kol­wiek naj­czę­ściej trio­la oz­na­cza­na jest cyfrą 3 umie­szcza­ną nad lub pod grupą. W za­leż­no­ści od war­to­ści ryt­micz­nych, jakie wcho­dzą w skład trój­ki, wy­stę­pu­je trio­la ćwierć­nu­to­wa, ósem­ko­wa, szes­nast­ko­wa itd.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Triolet

stro­fa ośmio­wier­szo­wa, w któ­rej pier­wszy wers pow­ta­rza się jako czwar­ty i siód­my, a drugi - jako ósmy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. forma stro­ficz­na wier­sza, skła­da­ją­ca się z ośmiu wer­sów i dwóch rymów;


Trio­let – stro­fa 8-wer­so­wa o dwóch ry­mach i sche­ma­cie ry­mo­wym: ABaAabAB, w któ­rej wers pier­wszy pow­ta­rza się jako czwar­ty i siód­my, a drugi jako ósmy - w wer­sji ory­gi­nal­nej lub lekko zmo­dy­fi­ko­wa­nej. Trio­le­ty pi­sa­li To­masz Zan i Adam Mic­kie­wicz. W pa­ra­fra­zach mą­dro­ści Wscho­du uży­wał ich też Re­mi­giusz Kwiat­kow­ski. W Cze­chach trio­le­ty pisał Ja­ros­lav Vrchlický.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trioletowy

→ trio­let


Patrz:triolet

Źródła:

SJP.pl

Triolizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. zwią­zek mi­łos­ny trzech osób


Trio­lizm, po­tocz­nie na­zy­wa­ny „trój­ką­tem” lub „trój­ką­ci­kiem” – za­cho­wa­nie sek­su­al­ne, po­le­ga­ją­ce na jed­no­czes­nym współ­ży­ciu ze sobą trzech osób.

Trio­lizm he­te­ro­sek­su­al­ny i bi­sek­su­al­ny może po­le­gać za­rów­no na współ­ży­ciu dwóch ko­biet z jed­nym męż­czyz­ną, jak i dwóch męż­czyzn z jedną ko­bie­tą. Trio­liz­mem bę­dzie rów­nież ho­mo­sek­su­al­ny kon­takt trzech męż­czyzn lub trzech ko­biet.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Triolka

fi­gu­ra ryt­micz­na pow­sta­ła z po­dzia­łu dwu­dziel­nej war­to­ści ryt­micz­nej na trzy równe czę­ści; trio­la


Źródła:

SJP.pl

Triolowy

→ trio­la


Patrz:triola

Źródła:

SJP.pl

Trionfale

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: trium­fal­nie


Źródła:

SJP.pl

Triowy

od­no­szą­cy się do tria, np. układ trio­wy


Źródła:

SJP.pl

Trioza

cu­kier pro­sty za­wie­ra­ją­cy w czą­stecz­ce trzy atomy węgla


Źródła:

SJP.pl

Trip

1. stan odu­rze­nia po nar­ko­ty­kach;
2. film psy­cho­de­licz­ny po­pu­lar­ny w ame­ry­kań­skim kinie lat sześć­dzie­sią­tych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trip-Hop

ga­tu­nek mu­zycz­ny pow­sta­ły w la­tach 90. XX wieku w An­glii, na brzmie­nie któ­re­go skła­da się głów­nie dub i rap; trip hop, Bri­stol sound


Źródła:

SJP.pl

Trip-Hopowiec

trip­ho­po­wiec;
1. osoba two­rzą­ca mu­zy­kę trip­ho­po­wą;
2. osoba słu­cha­ją­ca mu­zy­ki trip­ho­po­wej


Źródła:

SJP.pl

Trip-Hopowy

→ trip-hop; trip­ho­po­wy


Źródła:

SJP.pl

Tripeptyd

biał­ko zbu­do­wa­ne z trzech ami­nok­wa­sów


Źródła:

SJP.pl

Triphopowiec

trip-ho­po­wiec;
1. osoba two­rzą­ca mu­zy­kę trip­ho­po­wą;
2. osoba słu­cha­ją­ca mu­zy­ki trip­ho­po­wej


Źródła:

SJP.pl

Triphopowy

→ trip hop; trip-ho­po­wy


Źródła:

SJP.pl

Triplan

sa­mo­lot po­sia­da­ją­cy trzy płaty nośne; trój­pła­to­wiec, trój­płat


Źródła:

SJP.pl

Triple-Double

[czy­taj: tripl dabl] z an­giel­skie­go, w ko­szy­ków­ce: uzy­ska­nie przez za­wod­ni­ka dwu­cy­fro­wej licz­by trzech wskaź­ni­ków sku­tecz­no­ści gry; tri­ple do­u­ble


Tri­ple-do­u­ble – w ko­szy­ków­ce, uzy­ska­nie wy­ni­ków dwu­cy­fro­wych w trzech z pię­ciu moż­li­wych po­zy­tyw­nych sta­ty­styk (punk­ty, asy­sty, zbiór­ki, prze­chwy­ty, bloki).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Triplebar

[czy­taj: tripl­bar] przesz­ko­da zło­żo­na z trzech sta­cjo­nat, gdzie każda ko­lej­na jest wyż­sza o tę samą wy­so­kość


Źródła:

SJP.pl

Triplet

try­plet;
1. trzy­wer­so­we przy­sło­wie lub za­gad­ka;
2. trzy ko­lej­ne nu­kle­o­ty­dy w łań­cu­chu DNA; kodon;
3. w my­śli­stwie: trzy celne strza­ły, kła­dą­ce trzy zwie­rzę­ta;
4. fo­to­gra­ficz­ny obiek­tyw ana­styg­ma­tycz­ny zło­żo­ny z trzech człon­ków


Źródła:

SJP.pl

Tripletowy

→ tri­plet; try­ple­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Triplex

har­to­wa­ne szkło war­stwo­we


Źródła:

SJP.pl

Triploid

or­ga­nizm ro­ślin­ny lub zwie­rzę­cy ma­ją­cy w ją­drach ko­mó­rek so­ma­tycz­nych trzy ze­spo­ły chro­mo­so­mów


Tri­plo­id – ro­dzaj po­li­plo­i­du, or­ga­nizm lub ko­mór­ka za­wie­ra­ją­ca trzy ze­sta­wy chro­mo­so­mów wła­ści­wych dla da­ne­go ga­tun­ku. Tri­plo­i­dia nie jest dzie­dzi­czo­na płcio­wo, gdyż tylko pa­rzy­ste po­li­plo­i­dy są płod­ne. W cza­sie po­dzia­łu me­jo­tycz­ne­go nie­pa­rzy­sta licz­ba chro­mo­so­mów nie może się po­dzie­lić po równo i dla­te­go ga­me­ty są nie­peł­no­war­to­ścio­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Triploidalność

po­sia­da­nie przez or­ga­nizm do­dat­ko­we­go ze­sta­wu chro­mo­so­mów; tri­plo­i­dia


Źródła:

SJP.pl

Triploidalny

→ tri­plo­id


Patrz:triploid

Źródła:

SJP.pl

Triploidia

po­sia­da­nie przez or­ga­nizm do­dat­ko­we­go ze­sta­wu chro­mo­so­mów; tri­plo­i­dal­ność


Tri­plo­i­dia (ang. tri­plo­i­dy, tri­plo­i­dy syn­dro­me) – u czło­wie­ka, po­li­plo­i­dia po­le­ga­ją­ca na obec­no­ści w ko­mór­ce do­dat­ko­we­go ze­sta­wu chro­mo­so­mów (zapis ka­rio­ty­pu co­di­ce_1, co­di­ce_2 albo co­di­ce_3). Tri­plo­i­dia może do­ty­czyć wszyst­kich ko­mó­rek or­ga­niz­mu albo tylko w czę­ści (mo­za­i­cyzm).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tripod

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wędk. zob. trój­nóg.

 (1.2) fot. astr. zob. trój­nóg, sta­tyw.

 (1.3) ro­dzaj blo­ków be­to­no­wych słu­żą­cych do bu­do­wy fa­lo­chro­nów na­rzu­to­wych i w ochro­nie brze­gu mor­skie­go


Źródła:

Wiktionary

Tripoli

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Libii

 (1.2) geogr. mia­sto w Gre­cji, na Pe­lo­po­ne­zie;

 (1.3) geogr. mia­sto w Li­ba­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tripować

po­tocz­nie:
1. być pod wpły­wem środ­ków ha­lu­cy­no­gen­nych;
2. po­dró­żo­wać, wy­ciecz­ko­wać


Źródła:

SJP.pl

Tripowy

→ trip


Patrz:trip

Źródła:

SJP.pl

Tripsitter

[czy­taj: trips-iter] trzeź­wa osoba opie­ku­ją­ca się kimś bę­dą­cym pod wpły­wem sub­stan­cji psy­cho­ak­tyw­nych


Źródła:

SJP.pl

Trirema

ro­dzaj sta­ro­żyt­nej łodzi cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się trze­ma rzę­da­mi wio­seł; try­re­ma


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­roż. mar. rzym­ska ga­le­ra trój­rzę­do­wa o na­pę­dzie ża­glo­wo-wio­sło­wym


Tri­re­ma – sta­ro­rzym­ski okręt wio­sło­wo-ża­glo­wy wzo­ro­wa­ny na sta­ro­grec­kiej trie­rze.

Tri­re­my wy­po­sa­żo­ne były w 1-2 żagle, ale peł­ni­ły one rolę po­moc­ni­czą, za­sad­ni­czym środ­kiem na­pę­du były wio­sła (36-me­tro­wa tri­re­ma miała ok. 90 wio­śla­rzy na jed­nej bur­cie).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trisagion

hymn po­chwal­ny na cześć Trój­cy Świę­tej, od­ma­wia­ny i śpie­wa­ny po pre­fa­cji


Tri­sa­gion (gr. "triságios", 'trzy­kroć świę­ty') – hymn po­chwal­ny na cześć Trój­cy Świę­tej. Por. Sanc­tus.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Triskaidekafobia

cho­ro­bli­wy lęk przed licz­bą 13


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) obawa przed licz­bą 13; wiara, że trzy­nast­ka przy­no­si pecha;


Tri­ska­i­de­ka­fo­bia ( τρεισκαίδεκα "triskaídeka" = trzy­na­ście, φόϐος "fobos" = strach, lęk) – lęk przed licz­bą trzy­na­ście, ir­ra­cjo­nal­na wiara, że licz­ba ta przy­no­si pecha. Jako prze­sąd funk­cjo­nu­ją­cy w kul­tu­rze za­chod­niej po­wszech­nie, uz­na­wa­na jest za fobię je­dy­nie, gdy znacz­nie utrud­nia co­dzien­ne funk­cjo­no­wa­nie jed­nost­ki. Na­le­ży zatem odróż­nić prze­sąd­ność uwa­run­ko­wa­ną kul­tu­ro­wo od za­bu­rze­nia ner­wi­co­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Triskelion

motyw skła­da­ją­cy się z po­trój­nej spi­ra­li wy­ka­zu­ją­cej obro­to­wą sy­me­trię


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. szt. wy­stę­pu­ją­cy w wielu wa­rian­tach, wie­lo­kul­tu­ro­wy sym­bol lub or­na­ment zło­żo­ny z trzech jed­na­ko­wych ele­men­tów – ra­mion, spi­ral, me­an­drów itp.;


Tri­ske­lion, tri­ske­les (stgr. τρισκελής – „trój­nóg”, „trój­noż­ny”), także tryk­wetr – znak zło­żo­ny z trzech jed­na­ko­wych ele­men­tów: ra­mion, spi­ral, me­an­drów itp.) two­rzą­cych cy­klicz­ny wzór ge­o­me­trycz­ny w po­sta­ci grupy cy­klicz­nej C3.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trismegistos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przy­do­mek zna­czą­cy do­słow­nie „po trzy­kroć wiel­ki”, „trzy­kroć­wiel­ki”


Źródła:

Wiktionary

Trismus

kur­czo­we zwar­cie szczęk; szczę­ko­ścisk


Źródła:

SJP.pl

Trisomia

tri­so­mia 21 - ze­spół Downa (wro­dzo­ny nie­do­roz­wój umy­sło­wy, po­łą­czo­ny z cha­rak­te­ry­stycz­ny­mi zmia­na­mi fi­zycz­ny­mi); mon­go­lizm


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. obec­ność trze­cie­go chro­mo­so­mu w danej parze ho­mo­lo­gicz­nej;


Tri­so­mia – obec­ność do­dat­ko­we­go (trze­cie­go) chro­mo­so­mu w danej parze ho­mo­lo­gicz­nej (aber­ra­cja chro­mo­so­mo­wa ge­no­mo­wa).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tristan

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mit­celt. szt. liter. teatr. film. imię bo­ha­te­ra tra­gicz­nej, nie­speł­nio­nej mi­ło­ści;

 (1.2) imię|pol­ski|m.;


Tri­stan (łac./bre­toń­ski "Dru­sta­nus", wa­lij­ski "Dry­stan"), także "Tri­stran", "Tri­stram" – głów­ny bo­ha­ter le­gen­dy „Tri­stan i Izol­da”. We­dług niek­tó­rych ut­wo­rów, na przy­kład "Le Morte d’Art­hur" Tho­ma­sa Ma­lo­ry'go, był on także jed­nym z Ry­ce­rzy Okrą­głe­go Stołu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tristanowski

akord tri­sta­now­ski - akord za­sto­so­wa­ny przez Ri­char­da Wa­gne­ra w dru­gim tak­cie pre­lu­dium (Vor­spiel) do dra­ma­tu mu­zycz­ne­go Tri­stan i Izol­da


Źródła:

SJP.pl

Tristanowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Tri­sta­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Triste

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: smut­no, ża­ło­śnie


Źródła:

SJP.pl

Tristia

ut­wo­ry po­e­tyc­kie o cha­rak­te­rze ele­gij­nym, wy­ra­ża­ją­ce uczu­cia smut­ku po opu­szcze­niu kraju lub przy­ja­ciół, za­wie­ra­ją­ce opisy no­we­go miej­sca po­by­tu


Tri­stia (z łac. "Żale") – zbiór ele­gii au­tor­stwa Owi­diu­sza na­pi­sa­nych pod­czas wy­gna­nia do Tomi, skła­da­ją­cy się z po­e­tyc­kich li­stów skie­ro­wa­nych do żony, przy­ja­ciół i ce­sa­rza, pi­sa­nych dy­sty­chem ele­gij­nym. Pier­wsza księ­ga pow­sta­ła zimą, na prze­ło­mie 8 i 9 roku n.e., je­szcze pod­czas po­dró­ży.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trisulfan

zło­żo­ny lek syn­te­tycz­ny z grupy sul­fo­na­mi­dów, o dłu­gotr­wa­łym dzia­ła­niu; sto­so­wa­ny głów­nie w an­gi­nie, za­pa­le­niu os­krze­li i w bak­te­ryj­nym za­pa­le­niu płuc


Źródła:

SJP.pl

Tritanomalia

nie­do­wi­dze­nie nie­bie­skiej barwy


Tri­ta­no­ma­lia – za­bu­rze­nie roz­poz­na­wa­nia barw. Jest to bar­dzo rzad­kie scho­rze­nie. Różni się od tri­ta­no­pii ob­ni­żo­ną per­cep­cją barwy nie­bie­skiej. Tri­ta­no­ma­lia to za­bu­rze­nie do­ty­czą­ce w rów­nym stop­niu męż­czyzn jak i ko­biet, ze wzglę­du na to, że jej wy­stę­po­wa­nie de­ter­mi­nu­je chro­mo­som 7 (a nie jak w przy­pad­ku in­nych za­bu­rzeń 23, chro­mo­som X).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tritanopia

nie­roz­poz­na­wa­nie nie­bie­skiej i żół­tej barwy


Tri­ta­no­pia – wada wzro­ku po­le­ga­ją­ca na nie­roz­poz­na­wa­niu barw żół­tej i nie­bie­skiej. Wada do­ty­czy około 0,0015% (0,002% męż­czyzn i 0,001% ko­biet) po­pu­la­cji. Wada ta jest wy­ni­kiem braku czop­ków czu­łych na barwę nie­bie­ską.

Ter­min tri­ta­no­pia po­cho­dzi z grec­kie­go "treis" oz­na­cza­ją­ce­go "trzy”, i "opsis" oz­na­cza­ją­ce­go „wi­dzieć”. Nazwa może zo­stać zin­ter­pre­to­wa­na jako „nie­moż­ność zo­ba­cze­nia trze­cie­go ko­lo­ru pod­sta­wo­we­go”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Triteizm

po­gląd kwe­stio­nu­ją­cy jed­ność chrze­ści­jań­skiej Trój­cy Świę­tej, uz­na­ją­cy odręb­ność trzech Osób Bo­skich; try­te­izm


Źródła:

SJP.pl

Triterpen

zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy ter­pe­nów


Źródła:

SJP.pl

Triterpenowy

→ tri­ter­pen


Patrz:triterpen

Źródła:

SJP.pl

Triterpeny

zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy ter­pe­nów


Tri­ter­pe­ny – związ­ki or­ga­nicz­ne bę­dą­ce pod­gru­pą ter­pe­nów. Są hek­sa­me­ra­mi izo­pre­nu.

Do­tych­czas opi­sa­no ponad 4000 tri­ter­pe­nów i tri­ter­pe­no­i­dów (ich po­chod­nych). Wśród tri­ter­pe­nów cy­klicz­nych stwier­dzo­no ponad 40 typów szkie­le­tów wę­glo­wych. Więk­szość ro­ślin­nych tri­ter­pe­no­i­dów po­cho­dzi od eu­fo­lu i jego epi­me­ru, ty­ru­ka­lo­lu. Naj­bar­dziej znane tri­ter­pe­ny to: skwa­len, la­no­ste­rol, cy­klo­ar­te­nol i ami­ry­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Triticale

[czy­taj: tri­ti­ka­le] mię­dzy­ga­tun­ko­wa krzy­żów­ka, hy­bry­da żyta i psze­ni­cy; pszen­ży­to


Źródła:

SJP.pl

Tritlenek

zwią­zek che­micz­ny, któ­re­go czą­stecz­ka skła­da się z trzech ato­mów tlenu po­łą­czo­nych z jed­nym ato­mem lub z kil­ko­ma ato­ma­mi in­ne­go pier­wiast­ka; trójt­le­nek


Źródła:

SJP.pl

Triumf

try­umf;
1. zwy­cię­stwo nad prze­ciw­ni­kiem, wy­gra­na; suk­ces, osią­gnię­cie;
2. duma z osią­gnię­te­go suk­ce­su;
3. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: uro­czy­sty po­chód zwy­cię­skie­go wodza; potem także uro­czy­stość z racji suk­ce­su


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wspa­nia­łe zwy­cię­stwo, suk­ces

 (1.2) ra­dość ze zwy­cię­stwa, suk­ce­su

 (1.3) zwy­cię­stwo jed­nej idei nad drugą

 (1.4) hist. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: uro­czy­sty wjazd zwy­cię­skie­go wodza do Rzymu;

 (1.5) przest. karc. atut


Zo­bacz też: od­mia­nę wi­no­ro­śli 'Triumf'.

Triumf (z triump­hus) – w an­tycz­nym Rzy­mie naj­wyż­sze wy­róż­nie­nie, jakie otrzy­my­wał wódz za swe zwy­cię­stwa na polu walki. Po­cząt­ko­wo miał cha­rak­ter re­li­gij­ny, zwią­za­ny z oczy­szcze­niem żoł­nie­rzy bio­rą­cych udział w walce. Z cza­sem ewo­lu­o­wał w kie­run­ku oka­za­łe­go wi­do­wi­ska ma­ją­ce­go na celu ucz­cze­nie zwy­cię­skie­go wodza i jego żoł­nie­rzy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Triumfalistyczny

→ trium­fa­lizm; try­um­fa­li­stycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Triumfalnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób wy­ra­ża­ją­cy triumf


Źródła:

Wiktionary

Triumfalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: trium­fal­nie


Źródła:

SJP.pl

Triumfalniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: trium­fal­niej­szy; bar­dziej trium­fal­niej­szy


Źródła:

SJP.pl

Triumfalny

→ triumf; try­um­fal­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z trium­fem, do­ty­czą­cy trium­fu, wy­ra­ża­ją­cy triumf


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Triumfator

czło­wiek, który od­niósł zwy­cię­stwo, suk­ces; try­um­fa­tor


Źródła:

SJP.pl

Triumfatorka

ko­bie­ta, która od­nio­sła zwy­cię­stwo, suk­ces; try­um­fa­tor­ka


Źródła:

SJP.pl

Triumfatorski

→ trium­fa­tor; try­um­fa­tor­ski


Źródła:

SJP.pl

Triumfować

try­um­fo­wać
1. od­no­sić zwy­cię­stwo nad prze­ciw­ni­kiem; od­no­sić wiel­ki suk­ces w ja­kiejś dzie­dzi­nie;
2. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: od­pra­wiać try­umf przy­słu­gu­ją­cy zwy­cię­skie­mu wo­dzo­wi


Źródła:

SJP.pl

Triumfujący

wy­nio­sły, dumny; try­um­fu­ją­cy


Źródła:

SJP.pl

Triumwir

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek trium­wi­ra­tu


Źródła:

Wiktionary

Triumwiracik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od trium­wi­rat


Źródła:

Wiktionary

Triumwirat

try­um­wi­rat;
1. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie:
a) po­ro­zu­mie­nie mię­dzy trze­ma mę­ża­mi stanu w celu spra­wo­wa­nia wła­dzy;
b) mę­żo­wie stanu, któ­rzy za­war­li takie po­ro­zu­mie­nie;
2. prze­no­śnie: trzy osoby po­dej­mu­ją­ce wspól­ne dzia­ła­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) trój­ka osób, które rzą­dzą razem;


Trium­wi­rat – zgro­ma­dze­nie zło­żo­ne z trzech osób (z ła­ci­ny "trium viri" – trzech mężów) ma­ją­ce na celu wy­ko­na­nie okre­ślo­nych zadań.

Trium­wi­rat można uz­na­wać za formę ustro­ju po­li­tycz­ne­go, jed­nak na­praw­dę nie jest to od­mien­ny ustrój, a je­dy­nie szcze­gól­ny przy­pa­dek dyk­ta­tu­ry bądź oli­gar­chii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Triumwiratowy

→ trium­wi­rat


Patrz:triumwirat

Źródła:

SJP.pl

Trivium

w śred­nio­wie­czu: pro­gram na­u­cza­nia opar­ty na trzech przed­mio­tach: gra­ma­ty­ce, dia­lek­ty­ce i re­to­ry­ce; naj­niż­sza klasa w szko­le, re­a­li­zu­ją­ca taki pro­gram; szko­ła re­a­li­zu­ją­ca taki pro­gram; tri­wium; try­wium


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Triwandrum

mia­sto w In­diach


Źródła:

SJP.pl

Triwialny

→ tri­wium (daw­niej)


Źródła:

SJP.pl

Triwium

w śred­nio­wie­czu: pro­gram na­u­cza­nia opar­ty na trzech przed­mio­tach: gra­ma­ty­ce, dia­lek­ty­ce i re­to­ry­ce; naj­niż­sza klasa w szko­le, re­a­li­zu­ją­ca taki pro­gram; szko­ła re­a­li­zu­ją­ca taki pro­gram; tri­vium; try­wium


Źródła:

SJP.pl

Trjn

skrót od: Tym­cza­so­wy Rząd Jed­no­ści Na­ro­do­wej


Źródła:

SJP.pl

Trkusów

Trku­sów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ostrow­skim, w gmi­nie Nowe Skal­mie­rzy­ce, ok. 5 km od No­wych Skal­mie­rzyc, ok. 8 km od Ka­li­sza.


Źródła:

Wikipedia

Trl.

skrót

 (1.1) = trans­li­te­ra­cja


Źródła:

Wiktionary

Trna

tRNA, tran­spor­tu­ją­cy (trans­fe­ro­wy) RNA (ang. trans­fer RNA) − sto­sun­ko­wo nie­du­że, skła­da­ją­ce się z kil­ku­dzie­się­ciu nu­kle­o­ty­dów, czą­stecz­ki kwasu ry­bo­nu­kle­i­no­we­go (RNA), któ­rych za­da­niem jest przy­łą­cza­nie wol­nych ami­nok­wa­sów w cy­to­plaz­mie i tran­spor­to­wa­nie ich do ry­bo­so­mów, gdzie w trak­cie pro­ce­su trans­la­cji zo­sta­ją włą­czo­ne do pow­sta­ją­ce­go łań­cu­cha po­li­pep­ty­do­we­go.


Źródła:

Wikipedia

Trnava

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Trnawa

mia­sto na Sło­wa­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Sło­wa­cji;


Trna­wa (słow. "Trna­va", węg. "Na­gy­szom­bat", niem. "Tyr­nau") – mia­sto w za­chod­niej Sło­wa­cji, sto­li­ca kraju trnaw­skie­go, sie­dzi­ba po­wia­tu Trna­wa. Leży 45 km na wschód od Bra­ty­sła­wy. Pod ko­niec 2019 roku, z licz­bą miesz­kań­ców prze­kra­cza­ją­cą 65 tys., Trna­wa zaj­mo­wa­ła siód­me miej­sce wśród naj­lud­niej­szych sło­wac­kich miast. W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł ma­szy­no­wy, sa­mo­cho­do­wy, szklar­ski, cu­kier­ni­czy, mły­nar­ski, mięs­ny, cu­krow­ni­czy, drzew­ny oraz po­li­gra­ficz­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trnawianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Trna­wy; osoba z tego mia­sta


Źródła:

Wiktionary

Trnawianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Trna­wy; ko­bie­ta z tego mia­sta


Źródła:

Wiktionary

Trnawski

→ Trna­wa (mia­sto na Sło­wa­cji)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Trna­wą, do­ty­czą­cy Trna­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Troada

kra­i­na hi­sto­rycz­na w Azji Mniej­szej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­na kra­i­na w Azji Mniej­szej, po­mię­dzy Mo­rzem Egej­skim a Hel­le­spon­tem i rzeką Aje­spos, obec­nie jest to pół­wy­sep Biga;


Tro­a­da (Troas) – sta­ro­żyt­na kra­i­na w Azji Mniej­szej w pół­noc­no-za­chod­niej Ana­to­lii, po­mię­dzy Mo­rzem Egej­skim a Hel­le­spon­tem i rzeką Aje­spos (we­dług Stra­bo­na). Od resz­ty Ana­tol­li jest od­dzie­lo­na ma­sy­wem góry Ida ( Kazdağı). Obec­nie re­gion ten jest czę­ścią tu­rec­kiej pro­win­cji Çanakkale, gdzie znaj­du­je się m.in. sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne z ru­i­na­mi sta­ro­żyt­nej Troi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Troadzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tro­a­dą, do­ty­czą­cy Tro­a­dy


Źródła:

Wiktionary

Troakar

ostro za­koń­czo­ne na­rzę­dzie chi­rur­gicz­ne; tro­kar; trój­gra­niec


Źródła:

SJP.pl

Trobriandczyk

miesz­ka­niec Tro­brian­dów


Źródła:

SJP.pl

Trobriandka

miesz­kan­ka Tro­brian­dów


Źródła:

SJP.pl

Trobriandy

ar­chi­pe­lag kil­ku­na­stu wysp i wy­se­pek ko­ra­lo­wych na Morzu Sa­lo­mo­na, na­le­żą­cy do pań­stwa Papua-Nowa Gwi­nea; Wyspy Tro­brian­da, Wyspy Tro­briandz­kie


Źródła:

SJP.pl

Trobriandzki

→ Tro­brian­dy


Patrz:Trobriandy

Źródła:

SJP.pl

Troc

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trocha

daw­niej: nie­wiel­ka ilość cze­goś, odro­bi­na


li­czeb­nik nie­o­kre­ślo­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tro­chę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trocheiczny

→ tro­chej; cho­re­icz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) liter. zwią­za­ny z tro­che­jem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trochej

w wier­szach: stopa me­trycz­na z sy­la­by ak­cen­to­wa­nej i nie­ak­cen­to­wa­nej; cho­rej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. stopa me­trycz­na zło­żo­na z dwóch sylab: dłu­giej i krót­kiej;


Tro­chej (łac. "tro­cha­e­us", z gr. "trochaíos") – po­ję­cie z me­try­ki ilo­cza­so­wej oz­na­cza­ją­ce stopę me­trycz­ną zło­żo­ną z dwóch sylab: dłu­giej i krót­kiej ().

W wier­szach pol­skich od­po­wied­ni­kiem jest sek­wen­cja sylab: ak­cen­to­wa­nej i nie­ak­cen­to­wa­nej. W ję­zy­ku pol­skim wy­stę­pu­je bar­dzo czę­sto, każdy dwu­sy­la­bo­wy wyraz jest tro­che­jem (np. "słow­nik"), łatwo też ukła­dać z tro­che­jów wier­sze sy­la­bo­to­nicz­ne, np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trochimiuk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trochodendronowce

rząd ro­ślin okry­to­na­sien­nych; tro­cho­den­drow­ce


Tro­cho­den­dro­now­ce ("Tro­cho­den­dra­les" Cron­qu­ist) – rząd ro­ślin okry­to­na­sien­nych z jedną ro­dzi­ną "Tro­cho­den­dra­ce­ae" i dwoma mo­no­ty­po­wy­mi ro­dza­ja­mi z dwoma ga­tun­ka­mi. Zgod­nie z wnio­ska­mi wy­ni­ka­ją­cy­mi z ana­liz da­nych mo­le­ku­lar­nych, ko­pal­nych i do­ty­czą­cych bu­do­wy i bio­lo­gii ro­ślin, tro­cho­den­dro­now­ce sta­no­wią jedną z kilku linii roz­wo­jo­wych ro­ślin okry­to­na­sien­nych, które od­dzie­li­ły się od wspól­ne­go pnia po uprzed­nim zróż­ni­co­wa­niu ja­skrow­ców, a przed po­dzia­łem pro­wa­dzą­cym do pow­sta­nia kla­dów ró­żo­wych i astro­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trochodendrowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych


Źródła:

SJP.pl

Trochofora

wolno pły­wa­ją­ca, owal­na larwa mor­skich wie­lo­szcze­tów oraz niek­tó­rych mię­cza­ków, po­sia­da­ją­ca dwa wień­ce rzę­sek, za po­mo­cą któ­rych się po­ru­sza; rzę­so­krą­żek


Tro­cho­fo­ra ("tro­chop­ho­ra"), rzę­so­krą­żek – pe­la­gicz­na, zwy­kle wolno ży­ją­ca larwa wielu pier­wo­u­stych, m.in.[] sik­wia­ków, szczet­nic, wie­lo­szcze­tów, czę­ści mię­cza­ków i seg­men­tow­ców. Cha­rak­te­ry­zu­je się obec­no­ścią ukła­du wień­ców rzę­sek. Osią­ga roz­mia­ry od kil­ku­dzie­się­ciu do kil­ku­set μm.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trochoida

krzy­wa za­kre­śla­na przez punkt le­żą­cy wew­nątrz lub na zew­nątrz okrę­gu to­czą­ce­go się bez po­śliz­gu po zew­nętrz­nej lub wew­nętrz­nej stro­nie in­ne­go okrę­gu


Tro­cho­i­da (gr. "tro­chós" – koło, "eídos" – kształt), krzy­wa cy­klo­i­dal­na – krzy­wa pła­ska za­kre­ślo­na przez do­wol­nie obra­ny punkt for­mu­la_1 stale zwią­za­ny z kołem for­mu­la_2 to­czą­cym się wzdłuż wew­nętrz­nej lub zew­nętrz­nej stro­ny sta­łe­go (nie po­ru­sza­ją­ce­go się) okrę­gu bez po­śliz­gu. Ter­min zo­stał wpro­wa­dzo­ny do ma­te­ma­ty­ki przez Gil­les’a de Ro­ber­va­la.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trochotron

lampa elek­tro­no­wa prze­łącz­ni­ko­wa, w któ­rej do­dat­ko­we pole ma­gne­tycz­ne kształ­tu­je tor elek­tro­nów w po­sta­ci tro­cho­i­dy


Źródła:

SJP.pl

Trochus

ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go mię­cza­ka z pod­gro­ma­dy śli­ma­ków przo­dos­krzel­nych, obej­mu­ją­cy około 1000 ga­tun­ków; skręp


Tro­chus (w ję­zy­ku pol­skim rów­nież skręp) – ro­dzaj mor­skich śli­ma­ków z ro­dzi­ny krę­pacz­ko­wa­tych (Tro­chi­dae). Mają musz­le w kształ­cie pra­wie re­gu­lar­ne­go stoż­ka, po­sia­da­ją­ce wew­nątrz grubą war­stwę de­ko­ra­cyj­nej masy per­ło­wej. Wy­so­kość musz­li 5–15 (20) cm. Wiecz­ko kon­chio­li­no­we, ko­li­ste, cien­kie. Epi­po­dium do­brze roz­wi­nię­te, z czuł­ko­wa­ty­mi wy­rost­ka­mi, słu­żą­cy­mi jako organ do­ty­ku. Mogą one być wcią­ga­ne do ro­dza­ju po­chwy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trochę

ciut, ździeb­ko, mało


li­czeb­nik nie­o­kre­ślo­ny

 (1.1) w nie­wiel­kiej ilo­ści

przy­słó­wek

 (2.1) bar­dzo mało, w nie­wiel­kim stop­niu

 (2.2) nie­dłu­go

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) B. lp. od: tro­cha


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trociczka

ka­dzi­deł­ko


Źródła:

SJP.pl

Trociniak

piec, w któ­rym pali się tro­ci­na­mi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trociniarka

motyl nocny z ro­dzi­ny tro­ci­nia­rek, szkod­nik drzew li­ścia­stych


Źródła:

SJP.pl

Trociniarkowate

ro­dzi­na du­żych mo­ty­li noc­nych, któ­rych larwy że­ru­ją głów­nie w pniach i ko­rze­niach drzew i krze­wów; tro­ci­niar­ki


Tro­ci­niar­ko­wa­te, tro­ci­niar­ki (Cos­si­dae) - ro­dzi­na mo­ty­li, za­li­cza­na do du­żych mo­ty­li noc­nych. Obej­mu­je ok. 670 ga­tun­ków. Cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną dla ro­dzi­ny jest uw­stecz­nio­ny na­rząd gę­bo­wy. Czuł­ki są krót­kie, pił­ko­wa­ne, a cza­sem grze­bie­nia­ste. Skrzy­dła o roz­pię­to­ści od 2-10 cm, gęsto owło­sio­ne. Larwy że­ru­ją na drew­nie drzew i krze­wów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trociniarkowaty

o ce­chach tro­ci­niar­ko­wa­tych (ro­dzi­na mo­ty­li)


Źródła:

SJP.pl

Trocinnik

1. zbior­nik do prze­cho­wy­wa­nia tro­cin;
2. sa­mo­chód ze spe­cjal­ną na­cze­pą do prze­wo­zu tro­cin


Źródła:

SJP.pl

Trocinobeton

Tro­ci­no­be­ton – beton lekki na kru­szy­wie or­ga­nicz­nym, tro­ci­nach lub mącz­ce drzew­nej. Cha­rak­te­ry­zu­je się łatwą obrób­ką na­rzę­dzia­mi sto­so­wa­ny­mi do obrób­ki drew­na, do­sta­tecz­ną mro­zo­od­por­no­ścią, do­bry­mi ce­cha­mi dźwię­ko­chłon­ny­mi i od­por­no­ścią na but­wie­nie. W związ­ku z wy­ko­rzy­sta­niem do jego pro­duk­cji od­pa­dów obrób­ki drew­na, beton ten jest uz­na­wa­ny za eko­lo­gicz­ny.


Źródła:

Wikipedia

Trocinowiec

obiekt wy­ko­na­ny z płyt tro­ci­no­wych


Źródła:

SJP.pl

Trocinowy

zro­bio­ny z tro­cin, ma­ją­cy zwią­zek z tro­ci­na­mi


Źródła:

SJP.pl

Trociny

drob­ne od­pad­ki pow­sta­ją­ce pod­czas pi­ło­wa­nia drew­na


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) drob­ne od­pa­dy po obrób­ce drew­na;

 (1.2) przen. pot. rzecz bez­war­to­ścio­wa


Tro­ci­ny – drob­ne wióry, pow­sta­ją­ce jako od­pa­dy obrób­ki drew­na: cię­cia, stru­ga­nia, to­cze­nia itp.

Tro­ci­ny nieg­dyś były uży­wa­ne jako ma­te­riał kon­struk­cyj­ny (wy­peł­nia­ją­cy) i izo­la­cyj­ny, np. w po­le­pie.

Nadal są sto­so­wa­ne jako pa­li­wo w in­sta­la­cjach grzew­czych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trociowy

→ troć


Patrz:troć

Źródła:

SJP.pl

Trociński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trock

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. Gat­czy­na (ofi­cjal­na nazwa w la­tach 1923-1929);

 (1.2) geogr. hist. Cza­pa­jewsk (ofi­cjal­na nazwa w la­tach 1919-1929);


Źródła:

Wiktionary

Trocki

przy­miot­nik od: Troki


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Tro­ka­mi, do­ty­czą­cy Trok


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trockista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. zwo­len­nik troc­kiz­mu


Źródła:

Wiktionary

Trockistka

→ troc­ki­sta


Patrz:trockista

Źródła:

SJP.pl

Trockistowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) polit. zwią­za­ny z troc­kiz­mem, do­ty­czą­cy troc­kiz­mu lub troc­ki­stów


Źródła:

Wiktionary

Trockizm

for­so­wa­na przez L. Troc­kie­go te­o­ria, iż re­wo­lu­cja ko­mu­ni­stycz­na nie może zwy­cię­żyć, o ile nie roz­sze­rzy się na­tych­miast na wszyst­kie pań­stwa świa­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. le­wi­co­wy ruch po­li­tycz­ny ba­zu­ją­cy na ide­ach Lwa Troc­kie­go, wiążą się z nim hasła takie jak: per­ma­nent­na re­wo­lu­cja, nie­moż­li­wość zbu­do­wa­nia so­cja­liz­mu tylko w jed­nym kraju oraz an­ty­sta­li­nizm;


Troc­kizm – jeden z nur­tów ko­mu­niz­mu opar­ty na po­glą­dach Lwa Troc­kie­go. Troc­kizm pow­stał w ZSRR w toku sporu o tak­ty­kę par­tii bol­sze­wic­kiej i świa­to­we­go ruchu ko­mu­ni­stycz­ne­go po śmier­ci Wło­dzi­mie­rza Le­ni­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trockizować

rzad­ko: gło­sić po­glą­dy, po­stę­po­wać, dzia­łać we­dług zasad dok­try­ny Troc­kie­go i jego zwo­len­ni­ków


Źródła:

SJP.pl

Troczek

zdrob­nie­nie od: trok; mały, krót­ki trok


Źródła:

SJP.pl

Troczyć

przy­cze­piać; przy­mo­co­wy­wać coś za po­mo­cą tro­ków


Źródła:

SJP.pl

Troczyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trofalaksja

zja­wi­sko wza­jem­ne­go prze­ka­zy­wa­nia sobie po­kar­mu wśród osob­ni­ków tego sa­me­go ga­tun­ku, bę­dą­ce jedną z cech za­cho­wań spo­łecz­nych u zwie­rząt; tro­fo­lak­sja


Tro­fa­lak­sja – forma kon­tak­tu spo­łecz­ne­go owa­dów, gdzie do­cho­dzi do wy­mia­ny związ­ków che­micz­nych (np. wę­glo­wo­do­rów). Sub­stan­cje te po­cho­dzą z gru­czo­łów za­gar­dzie­lo­wych znaj­du­ją­cych się na gło­wie. Owady pod­czas czy­szcze­nia roz­pro­wa­dza­ją je na po­wierzch­ni ciała.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trofalaktyczny

→ tro­fa­lak­sja; tro­fo­lak­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Trofealny

→ tro­fe­um


przy­miot­nik

 (1.1) bę­da­cy pa­miąt­ką zwy­cię­stwa w woj­nie


Patrz:trofeum

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trofeistyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hobby my­śliw­skie po­le­ga­ją­ce na ko­lek­cjo­no­wa­niu szcząt­ków za­bi­tych włas­no­ręcz­nie zwie­rząt, prze­waż­nie głów z wyp­cha­ną skórą lub sa­me­go kośćc­ca z tych głów


Źródła:

Wiktionary

Trofeowy

→ tro­fe­um


Patrz:trofeum

Źródła:

SJP.pl

Trofeum

1. dowód od­nie­sio­ne­go zwy­cię­stwa;
2. daw­niej: łup wo­jen­ny, np. w po­sta­ci zdo­by­tej broni, zbroi


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdo­bycz wo­jen­na lub my­śliw­ska, przed­miot dumy wła­ści­cie­la

 (1.2) na­gro­da w spor­cie lub innej ry­wa­li­za­cji

 (1.3) przest. szt. motyw de­ko­ra­cyj­ny przed­sta­wia­ją­cy zbro­ję, cho­rąg­wie itp.


Tro­fe­um, "tro­pa­jon" (gr. τρόπαιον "tro­pa­ion", łac. "tro­pa­e­um") – w kul­tu­rze hel­le­ni­stycz­nej sym­bol wiel­kie­go zwy­cię­stwa, speł­nia­ją­cy też rolę wotum skła­da­ne­go bogom w po­dzię­ko­wa­niu za od­nie­sio­ne zwy­cię­stwo.

Tro­fea umie­szcza­no w po­bli­żu pola bitwy (w przy­pad­ku bitwy mor­skiej na naj­bliż­szym wy­brze­żu).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Troficzny

w bio­lo­gii: do­ty­czą­cy odży­wia­nia; odżyw­czy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekol. po­kar­mo­wy, zwią­za­ny z odży­wia­niem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trofika

ze­spół pro­ce­sów fiz­jo­lo­gicz­nych za­pew­nia­ją­cych tkan­kom nor­mal­ną czyn­ność oraz za­cho­wa­nie wła­ści­wo­ści bio­lo­gicz­nych i fi­zy­ko­che­micz­nych


Źródła:

SJP.pl

Trofim

Tro­fim – imię mę­skie po­cho­dzą­ce od grec­kie­go wy­ra­zu "tróp­hi­mos", oz­na­cza­ją­ce „ży­wią­cy, po­żyw­ny”. Żyło kilku świę­tych o tym imie­niu. Daw­niej było ono czę­ściej na­da­wa­ne na ob­sza­rze dzia­ła­nia Ko­ścio­ła wschod­nie­go, niż Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Trofizm

1. sto­sun­ki po­kar­mo­we mię­dzy or­ga­niz­ma­mi danej bio­ce­no­zy, od­mien­ne w róż­nych bio­to­pach;
2. stan za­so­bów po­kar­mo­wych da­ne­go te­re­nu, np. zbior­ni­ka wod­ne­go


Tro­fia (tro­fizm, żyz­ność) – za­sob­ność eko­sy­ste­mu w sub­stan­cje odżyw­cze, zbiór wa­run­ków opi­su­ją­cych jego bazę po­kar­mo­wą. W szcze­gól­no­ści do­ty­czy za­sob­no­ści sub­stan­cji odżyw­czych dla ro­ślin. W jed­nym z ujęć po­ję­cie tro­fizm jest rów­nież okre­śla­ne jako ca­łość sto­sun­ków po­kar­mo­wych wew­nątrz bio­ce­no­zy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trofoblast

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. zew­nętrz­na war­stwa ko­mór­ki błony pło­do­wej z któ­rej póż­niej pow­sta­je ło­ży­sko


Tro­fo­blast (gr. "trophḗ" ‘po­karm’, "bla­stós" ‘za­ro­dek’) – war­stwa zew­nętrz­nych ko­mó­rek bla­sto­cy­sty ssa­ków, wy­o­dręb­nia­ją­ca się po kom­pak­cji z bla­sto­me­rów zew­nętrz­nych. Po jego wew­nętrz­nej stro­nie znaj­du­je się węzeł za­rod­ko­wy, pow­sta­ją­cy z bla­sto­me­rów wew­nętrz­nych.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trofofil

liść we­ge­ta­tyw­ny


Tro­fo­fil, liść asy­mi­la­cyj­ny – (gr. "trophé" – po­ży­wie­nie, "phýllon" – liść) – liść prze­pro­wa­dza­ją­cy fo­to­syn­te­zę. Li­ście asy­mi­la­cyj­ne to naj­częst­sza po­stać liści. Po­ję­cie sto­so­wa­ne głów­nie w opo­zy­cji do spo­ro­fi­li, czyli liści za­rod­nio­no­śnych. Tro­fo­fi­le cza­sem dla zwięk­sze­nia wy­daj­no­ści fo­to­syn­te­zy wy­ko­nu­ją ruchy fo­to­na­stycz­ne, tak aby wy­ko­rzy­stać op­ty­mal­ny kąt pa­da­nia świa­tła. U mło­dych liści może to wy­ni­kać z nie­rów­no­mier­ne­go tempa wzro­stu, u doj­rza­łych, ze zmian tur­go­ru.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trofolaksja

zja­wi­sko wza­jem­ne­go prze­ka­zy­wa­nia sobie po­kar­mu wśród osob­ni­ków tego sa­me­go ga­tun­ku, bę­dą­ce jedną z cech za­cho­wań spo­łecz­nych u zwie­rząt; tro­fa­lak­sja


Źródła:

SJP.pl

Trofolaktyczny

→ tro­fo­lak­sja; tro­fa­lak­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Trofolityczny

stre­fa tro­fo­li­tycz­na - stre­fa głę­bi­no­wa je­zior, dno i war­stwa wód przy­den­nych po­ni­żej za­się­gu prze­ni­ka­nia pro­mie­ni świetl­nych; pro­fun­dal


Źródła:

SJP.pl

Trofozoit

faza tro­ficz­na w cyklu ży­cio­wym pa­so­żyt­ni­czych pier­wot­nia­ków


Tro­fo­zo­it – struk­tu­ra in­wa­zyj­na peł­za­ko­wa­tych. Naj­czę­ściej ma w swo­jej bu­do­wie struk­tu­ry za­pew­nia­ją­ce po­ru­sza­nie się w or­ga­niz­mie ży­wi­cie­la. Zde­cy­do­wa­nie więk­szy od cysty (formy przetr­wal­ni­ko­wej). W swo­jej bu­do­wie za­wie­ra:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trogir

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto por­to­we w Chor­wa­cji;


Tro­gir (włos. "Traù", niem. i węg. "Trau") – mia­sto w Chor­wa­cji, w żu­pa­nii splic­ko-dal­ma­tyń­skiej, sie­dzi­ba mia­sta Tro­gir. Jest mia­stem por­to­wym po­ło­żo­nym na wy­brze­żu Morza Adria­tyc­kie­go, znaj­du­ją­cym się w środ­ko­wej Dal­ma­cji. Jest po­łą­czo­ny pod­no­szo­nym mo­stem z wyspą Čiovo. W 2011 roku li­czył 10 923 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trogirski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tro­gi­rem, do­ty­czą­cy Tro­gi­ru


Źródła:

Wiktionary

Troglobiont

or­ga­nizm ży­ją­cy wy­łącz­nie w ja­ski­niach, ja­mach i w wo­dach po­dziem­nych


Tro­glo­biont (gr. "tro­gle" = ja­ski­nia + "bíos" = życie) – or­ga­nizm przy­sto­so­wa­ny do życia wy­łącz­nie w ja­ski­niach, ja­mach i łą­czą­cych się z nimi wo­dach po­dziem­nych. Wodne tro­glo­bion­ty na­zy­wa­ne są sty­go­bion­ta­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Troglodycki

przy­miot­nik od: tro­glo­dy­ta


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tro­glo­dy­tą, do­ty­czą­cy tro­glo­dy­ty

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do tro­glo­dy­ty, bę­dą­cy jego włas­no­ścią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Troglodyta

1. czło­wiek pier­wot­ny, za­miesz­ku­ją­cy ja­ski­nie; ja­ski­nio­wiec;
2. prze­no­śnie: czło­wiek pry­mi­tyw­ny, nie­o­krze­sa­ny; nie­o­krze­sa­niec, pry­mi­tyw


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek uwa­ża­ny za gor­sze­go w roz­wo­ju kul­tu­ro­wym i oso­bi­stym; czło­wiek mało in­te­li­gent­ny

 (1.2) an­trop. czło­nek pry­mi­tyw­ne­go ple­mię­e­mie­nia, za­miesz­ku­ją­ce­go ja­ski­nie;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tro­glo­dy­ti­dae|ref=tak., zob. strzy­żyk.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Troglodytka

→ tro­glo­dy­ta


Patrz:troglodyta

Źródła:

SJP.pl

Trogloksen

or­ga­nizm wy­ko­rzy­stu­ją­cy ja­ski­nie jako miej­sce okre­so­we­go po­by­tu, na­le­żą­cy np. do niek­tó­rych ga­tun­ków owa­dów lub nie­to­pe­rzy


Źródła:

SJP.pl

Trogon

ptak z rzędu tro­go­nów; pilik


Tro­gon – ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny tro­go­nów (Tro­go­ni­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trogony

ptak z rzędu tro­go­nów; pilik


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tro­go­ni­for­mes|A.O.U.|ref=tak., rząd pta­ków z in­fra­gro­ma­dy pta­ków ne­o­gna­tycz­nych;

 (1.2) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tro­go­ni­dae|Les­son|ref=tak., ro­dzi­na pta­ków z rzędu tro­go­nów (1.1)

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: tro­gon


Tro­go­ny – rząd (Tro­go­ni­for­mes) oraz ro­dzi­na (Tro­go­ni­dae) pta­ków z pod­gro­ma­dy Ne­or­nit­hes.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Troick

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie cze­la­biń­skim, nad Ujem w do­rze­czu Obu;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Troilit

mi­ne­rał, siar­czek że­la­za wy­stę­pu­ją­cy głów­nie w chon­dry­tach


Tro­i­lit – nie­ma­gne­tycz­ny siar­czek że­la­za FeS. Mi­ne­rał wy­stę­pu­ją­cy w me­te­o­ry­tach. Ziem­skim od­po­wied­ni­kiem tro­i­li­tu jest ma­gne­tycz­ny pi­ro­tyn. Nazwę mi­ne­ra­łu wpro­wa­dził Gu­staw Rose w miej­sce sta­rej nazwy "dys­lu­ty­tu". Tro­i­lit swą nazwą na­wią­zu­je do Do­mi­ni­ka Tro­i­li, od­kryw­cy mi­ne­ra­łu w me­te­o­ry­cie Al­ba­re­to.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Troilus

ty­tu­ło­wy bo­ha­ter ro­man­su "Tro­i­lus i Kre­sy­da" au­tor­stwa Ge­of­fre­ya Cha­u­ce­ra


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trois-Quarts

[czy­taj: truA kar] z fran­cu­skie­go: trzy czwar­te, zwy­kle o uję­ciu po­sta­ci na por­tre­cie sko­sem do pa­trzą­ce­go, w nie­peł­nym pro­fi­lu; trois qu­arts, en trois qu­arts


Źródła:

SJP.pl

Troistość

tro­i­sty cha­rak­ter; tro­ja­kość, po­trój­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co tro­i­ste


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Troisty

daw­niej: zło­żo­ny z trzech czę­ści, po­trój­ny, w trzech po­sta­ciach


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. ma­ją­cy trzy czę­ści lub typy, ro­dza­je


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Troić

1. rzad­ko: zwięk­szać trzy­krot­nie; po­tra­jać;
2. troić się:
a) po­więk­szać się trzy­krot­nie;
b) uka­zy­wać się, być wi­dzia­nym w po­trój­nej po­sta­ci;
c) po­tocz­nie: sta­rać się być wszę­dzie, w wielu miej­scach; czwo­rzyć się, uwi­jać się


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­tro­ić)

 (1.1) rzad. po­więk­szać trzy­krot­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny troić się (dk. po­tro­ić się)

 (2.1) po­więk­szać się trzy­krot­nie

 (2.2) być w po­trój­nej po­sta­ci


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Troiście

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) na spo­sób tro­i­sty


Źródła:

Wiktionary

Troja

sta­ro­żyt­ne mia­sto po­ło­żo­ne na za­chod­nim wy­brze­żu dzi­siej­szej Tur­cji, Ilion


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto po­ło­żo­ne w Tro­a­dzie u za­chod­nich wy­brze­ży Azji Mniej­szej;


Troja, Ilion (gr. Τροία oraz Ἴλιον lub Ἴλιος "Ilios", łac. "Ilium") – sta­ro­żyt­ne mia­sto po­ło­żo­ne w Tro­a­dzie u za­chod­nich wy­brze­ży Azji Mniej­szej nad rzeką Ska­man­der. Współ­cze­śnie sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne w Tur­cji, na wzgó­rzu Hisarlık w po­bli­żu wsi Tev­fi­kiye, w pro­win­cji Çanakkale.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trojaczek

1. jedno z troj­ga dzie­ci uro­dzo­nych pod­czas jed­ne­go po­ro­du;
2. zdrob­nie­nie od: tro­jak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jedno z troj­ga dzie­ci uro­dzo­nych pod­czas tego sa­me­go po­ro­du

 (1.2) zdrobn. od tro­jak (dawna pol­ska mo­ne­ta)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trojaczka

1. jedno z troj­ga dzie­ci uro­dzo­nych pod­czas jed­ne­go po­ro­du;
2. zdrob­nie­nie od: tro­jak


Tro­jacz­ka, Tro­ja­ki (846 m n.p.m.) lub Tro­ja­ki Wierch – mało wy­bit­ny szczyt w od­le­gło­ści około 570 m na wschód od So­ło­we­go Wier­chu. Ze stoku pół­noc­no-za­chod­nie­go spły­wa źró­dło­wy ciek Po­to­ku So­ło­we­go, krót­ki, po­łud­nio­wo-wschod­ni grzbie­cik opada w widły po­to­ku Raz­to­ka i jego do­pły­wu – po­to­ku Cerla.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trojaczki

1. troje dzie­ci uro­dzo­nych pod­czas jed­ne­go po­ro­du; troje zwie­rząt uro­dzo­nych w jed­nym mio­cie;
2. po­dręcz­nik na­pi­sa­ny przez trzech au­to­rów;
3. prze­sta­rza­łe: małe tro­ja­ki (na­czy­nie)


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zdrobn. od tro­ja­ki (dawne gli­nia­ne na­czy­nie)

 (1.2) środ. po­dręcz­nik na­pi­sa­ny przez trzech au­to­rów

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od tro­ja­czek


Tro­jacz­ki (fr. "Les Triplés", 2014) – fran­cu­ski se­rial ani­mo­wa­ny wy­pro­du­ko­wa­ny przez wyt­wór­nię SND - M6 Group. Se­rial wy­ko­na­ny tech­ni­ką trój­wy­mia­ro­wą. Pow­stał na pod­sta­wie serii ko­mik­sów stwo­rzo­nej przez Ni­co­le Lam­bert w 1983 roku.

Pre­mie­ra se­ria­lu od­by­ła się we Fran­cji 18 paź­dzier­ni­ka 2014 na fran­cu­skim ka­na­le Fran­ce 5. W Pol­sce se­rial za­de­biu­to­wał 21 wrze­śnia 2015 na an­te­nie MiniMini+.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trojaczkowice

Tro­jacz­ko­wi­ce (nazwa obocz­na: Budy, do 31 grud­nia 2013 roku "Tro­jasz­ko­wi­ce") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie lu­bel­skim, w gmi­nie Niedrz­wi­ca Duża.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Trojak

1. dawna pol­ska mo­ne­ta zdaw­ko­wa; trzy­gro­szów­ka;
2. ślą­ski ta­niec lu­do­wy tań­czo­ny przez trzy osoby; za­grod­nik;
3. daw­niej: dom na Pod­la­siu skła­da­ją­cy się z trzech izb, przez­na­czo­ny dla służ­by


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cho­re­ogr. etn. tra­dy­cyj­ny, lu­do­wy ta­niec ślą­ski tań­czo­ny przez męż­czyz­nę i dwie ko­bie­ty;

 (1.2) bud. etn. typ pod­la­skie­go tró­ji­zbo­we­go domu miesz­kal­ne­go

 (1.3) nu­mizm. dawna pol­ska mo­ne­ta zdaw­ko­wa;

 (1.4) gwara. zob. tro­ja­ki.

 (1.5) daw. zob. tro­ja­czek.

 (1.6) górn. techn. typ ru­ro­we­go łą­cze­nia o trzech od­ga­łę­zie­niach


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trojaki

wy­stę­pu­ją­cy w trzech ro­dza­jach, ga­tun­kach, rza­dziej jed­nost­kach, zro­bio­ny na trzy spo­so­by, np. tro­ja­kie za­sto­so­wa­nie cze­goś


li­czeb­nik wie­lo­ra­ki

 (1.1) do­ty­czą­cy trzech typów, ro­dza­jów


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trojako

przy­słó­wek

 (1.1) od­przym. → tro­ja­ki


Źródła:

Wiktionary

Trojakość

tro­ja­ki cha­rak­ter; tro­i­stość, po­trój­ność


Źródła:

SJP.pl

Trojan

w in­for­ma­ty­ce, po­tocz­nie: zło­śli­we opro­gra­mo­wa­nie o de­struk­tyw­nym dzia­ła­niu, in­sta­lu­ją­ce się i dzia­ła­ją­ce w ukry­ciu; koń tro­jań­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) in­form. koń tro­jań­ski


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trojanek

by­li­na z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych, z ob­sza­rów pół­ku­li pół­noc­nej, o nie­bie­sko­fio­le­to­wych kwia­tach i zi­mo­zie­lo­nych, skó­rza­stych li­ściach ze­bra­nych w przy­ziem­ną ro­ze­tę, kwit­ną­ca wczes­ną wios­ną; przy­laszcz­ka po­spo­li­ta


Źródła:

SJP.pl

Trojanin

miesz­ka­niec Troi; Tro­jań­czyk


Źródła:

SJP.pl

Trojanizować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. stro­ja­ni­zo­wać)

 (1.1) in­form. umie­szczać w za­u­fa­nym opro­gra­mo­wa­niu zło­śli­wy kod, przeksz­tał­ca­jąc je w konia tro­jań­skie­go


Źródła:

Wiktionary

Trojanka

by­li­na z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych, z ob­sza­rów pół­ku­li pół­noc­nej, o nie­bie­sko­fio­le­to­wych kwia­tach i zi­mo­zie­lo­nych, skó­rza­stych li­ściach ze­bra­nych w przy­ziem­ną ro­ze­tę, kwit­ną­ca wczes­ną wios­ną; przy­laszcz­ka po­spo­li­ta


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trojanowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Trojanowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trojanowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Trojanowski

przy­miot­nik od: Tro­jan (mia­sto w Buł­ga­rii)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trojanów

w in­for­ma­ty­ce, po­tocz­nie: zło­śli­we opro­gra­mo­wa­nie o de­struk­tyw­nym dzia­ła­niu, in­sta­lu­ją­ce się i dzia­ła­ją­ce w ukry­ciu; koń tro­jań­ski


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trojańczyk

miesz­ka­niec Troi; Tro­ja­nin


Źródła:

SJP.pl

Trojański

1. przy­miot­nik od: Troja (sta­ro­żyt­ne mia­sto);
2. w in­for­ma­ty­ce: koń tro­jań­ski - zło­śli­we opro­gra­mo­wa­nie o de­struk­tyw­nym dzia­ła­niu, in­sta­lu­ją­ce się i dzia­ła­ją­ce w ukry­ciu; tro­jan


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Troją, do­ty­czą­cy Troi

 (1.2) hist. zwią­za­ny z Tro­y­es (mia­stem we Fran­cji)


Tro­jań­ski – pol­ski herb szla­chec­ki, znany je­dy­nie z pię­ciu wi­ze­run­ków pie­częt­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trojczyk

chrząszcz z ro­dzi­ny czar­nu­cho­wa­tych, szkod­nik zia­ren zbóż i ma­ga­zy­nów żyw­no­ścio­wych; troj­szyk


Źródła:

SJP.pl

Trojden

wiel­ki ksią­żę li­tew­ski w la­tach 1269-1282


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Troje

li­czeb­nik zbio­ro­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 3, uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do osób róż­nej płci, dzie­ci i mło­dych zwie­rząt oraz do przed­mio­tów o naz­wie wy­stę­pu­ją­cej tylko w licz­bie mno­giej


li­czeb­nik zbio­ro­wy

 (1.1) …od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 3


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trojednik

ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych; tró­jed­nik


Źródła:

SJP.pl

Trojeściowate

ro­dzi­na ro­ślin dwu­li­ścien­nych li­czą­ca około 3000 ga­tun­ków, prze­waż­nie pną­czy i ro­ślin ziel­nych (rza­dziej drzew i krze­wów), po­cho­dzą­cych z oko­lic tro­pi­kal­nych i sub­tro­pi­kal­nych


Tro­je­ścio­wa­te ("Asc­le­pia­da­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin z rzędu go­rycz­kow­ców (w sy­ste­mie Cron­qu­i­sta z roku 1981). W no­wszych sy­ste­mach kla­sy­fi­ka­cyj­nych (np. sy­stem APG III z 2009) na­le­żą­ce tu ro­śli­ny włą­cza­ne są do to­i­no­wa­tych, jako po­dro­dzi­na "Asc­le­pia­do­i­de­ae". Tak­son w uję­ciu Cron­qu­i­sta li­czył ok. 3000 ga­tun­ków w około 250 ro­dza­jach, za­miesz­ku­ją­cych głów­nie ob­sza­ry tro­pi­kal­ne i sub­tro­pi­kal­ne. Nie­licz­ni przed­sta­wi­cie­le za­miesz­ku­ją także kli­mat umiar­ko­wa­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trojeściowaty

o ce­chach tro­je­ścio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Trojeściowy

1. → tro­jeść;
2. go­rycz­ka tro­je­ścio­wa - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny go­rycz­ko­wa­tych; go­rycz­ka tro­je­ścio­wa­ta


Źródła:

SJP.pl

Trojeść

ro­śli­na z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych o barw­nych, pach­ną­cych kwia­tach, wyt­wa­rza­ją­ca ostry i tru­ją­cy sok mlecz­ny


Nie mylić z: To­jeść.

Tro­jeść ("Asc­le­pias" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych ("Apo­cy­na­ce­ae"). Obej­mu­je we­dług róż­nych źró­deł od ok. 100–120 do ponad 200 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i Środ­ko­wej, gdzie rosną w la­sach, na te­re­nach ska­li­stych i nie­u­żyt­kach, rza­dziej na mo­kra­dłach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trojka

trzy­kon­ny za­przęg ro­syj­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. ro­dzaj trój­kon­ne­go ro­syj­skie­go za­przę­gu;

 (1.2) hist. ekon. ze­spół zło­żo­ny z Ko­mi­sji Eu­ro­pej­skiej, Eu­ro­pej­skie­go Banku Cen­tral­ne­go i Mię­dzy­na­ro­do­we­go Fun­du­szu Wa­lu­to­we­go, który od­po­wia­dał za usta­le­nie wa­run­ków udzie­le­nia po­mo­cy fi­nan­so­wej Gre­cji, Ir­lan­dii, Por­tu­ga­lii i Cy­pro­wi

 (1.3) polit. ko­mi­tet zło­żo­ny z trzech osób, zwła­szcza z po­przed­nie­go prze­wod­ni­czą­ce­go, obec­ne­go i przysz­łe­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trojnar

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trojniczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. nu­mizm. pół centa, trzy gro­sze


Źródła:

Wiktionary

Trojszyk

chrząszcz z ro­dzi­ny czar­nu­cho­wa­tych, szkod­nik zia­ren zbóż i ma­ga­zy­nów żyw­no­ścio­wych; troj­czyk


Źródła:

SJP.pl

Trok

rze­mień, pas, po­wróz do wią­za­nia, przy­wią­zy­wa­nia cze­goś, nie­kie­dy za­koń­czo­ny pętlą


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) krót­ki sznu­rek, rze­mień, taśma do tro­cze­nia – przy­wią­zy­wa­nia cze­goś;

 (1.2) przy­szy­ty ka­wa­łek ta­siem­ki słu­żą­cy do łą­cze­nia tka­nin (np. w ubra­niu, na­mio­cie)


Trok – rze­mień, pas lub po­wróz słu­żą­cy do wią­za­nia, przy­wią­zy­wa­nia (przy­tra­cza­nia) cze­goś. W zna­cze­niu po­tocz­nym: pasek, sznu­rek, ta­siem­ka przy­szy­ta do ubra­nia, słu­żą­ca do wią­za­nia lub „ścią­ga­nia” jego czę­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Troka

rze­mień, pas, po­wróz do wią­za­nia, przy­wią­zy­wa­nia cze­goś, nie­kie­dy za­koń­czo­ny pętlą


Źródła:

SJP.pl

Trokar

ostro za­koń­czo­ne na­rzę­dzie chi­rur­gicz­ne; tro­a­kar; trój­gra­niec


Tro­kar – na­rzę­dzie chi­rur­gicz­ne w kształ­cie pro­wad­ni­cy ru­ro­wej (ka­niu­la, ko­szul­ka, kanał ro­bo­czy, port), w któ­rej umie­szczo­ny jest trzpień ze stali, lub twar­de­go pla­sti­ku (, ob­tu­ra­tor, sztyft, grot) o ostrym bądź za­o­krą­glo­nym za­koń­cze­niu. Tro­ka­ry sto­su­je się w chi­rur­gii en­do­sko­po­wej w celu wyt­wo­rze­nia ka­na­łu przez po­wło­ki ciała do jamy otrzew­nej, jamy opłuc­nej, prze­strze­ni za­o­trzew­no­wej bądź in­nych czę­ści ciała.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Troki

rze­mień, pas, po­wróz do wią­za­nia, przy­wią­zy­wa­nia cze­goś, nie­kie­dy za­koń­czo­ny pętlą


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zo­o­techn. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. niec­ka lub ko­ry­to do pa­rze­nia za­bi­tej świni


Zo­bacz też: troki (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Troki (lit. "Tra­kai," biał. "Трокі)" – mia­sto na Lit­wie, w okrę­gu wi­leń­skim, sie­dzi­ba re­jo­nu troc­kie­go.

Troki leżą na Po­je­zie­rzu Wi­leń­skim, na pół­wy­spie mię­dzy je­zio­ra­mi Galwe na pół­no­cy, Ta­ta­rysz­ki na za­cho­dzie, Łuka na wscho­dzie i Gie­łusz na po­łud­niu. Oś­ro­dek tu­ry­stycz­ny. Mia­stecz­ko po­ło­żo­ne 28 km od Wilna.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Troktolit

mag­mo­wa skała głę­bi­no­wa z ro­dzi­ny gabro; pstrą­go­wiec


Trok­to­lit (Pstrą­go­wiec) – głę­bi­no­wa za­sa­do­wa skała mag­mo­wa po­dob­na do gabra z grupy ga­bro­i­dów. Od­mia­na gabra oli­wi­no­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trolej

od­bie­rak (zbie­racz) prądu, do­star­cza­ją­cy go do sil­ni­ka po­ja­zdu (np. tram­wa­ju bądź tro­lej­bu­su)


Źródła:

SJP.pl

Trolejbus

au­to­bus na­pę­dza­ny ener­gią elek­trycz­ną po­bie­ra­ną z sieci trak­cyj­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dro­go­wy po­jazd ko­mu­ni­ka­cji miej­skiej na­pę­dza­ny ener­gią elek­trycz­ną po­bie­ra­ną z sieci trak­cyj­nej;


Tro­lej­bus – dro­go­wy po­jazd sil­ni­ko­wy (zaz­wy­czaj pa­sa­żer­ski, nie­kie­dy to­wa­ro­wy) z na­pę­dem elek­trycz­nym, po­bie­ra­ją­cy prąd elek­trycz­ny z zew­nętrz­ne­go źró­dła za­si­la­nia (pod­sta­cji trak­cyj­nych) przez dwu­prze­wo­do­wą sieć trak­cyj­ną za poś­red­nict­wem pa­łą­ko­we­go od­bie­ra­ka prądu. W odróż­nie­niu od tram­wa­jów tro­lej­bu­sy mają moż­li­wość omi­nię­cia przesz­ko­dy w ruchu dro­go­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trolejbusowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z tro­lej­bu­sem, do­ty­czą­cy tro­lej­bu­sów; wy­ko­rzy­stu­ją­cy tro­lej­bu­sy do tran­spor­tu


Źródła:

Wiktionary

Troler

że­glar­ski sta­tek ry­bac­ki do po­ło­wu ryb wę­da­mi cią­gnio­ny­mi


Źródła:

SJP.pl

Trolit

masa pla­stycz­na, po­dob­na do ce­lu­lo­i­du, otrzy­my­wa­na z azo­ta­nów i oc­ta­nów ce­lu­lo­zy; trud­no­pal­na, sto­so­wa­na jako izo­la­tor


Źródła:

SJP.pl

Troll

[czy­taj: trol]
1. w wie­rze­niach ludów skan­dy­naw­skich: nie­przy­chyl­ny lu­dziom ol­brzym lub ka­rzeł, za­miesz­ku­ją­cy zwy­kle gór­skie pie­cza­ry;
2. po­tocz­nie: osoba pro­wo­ku­ją­ca, pod­pu­szcza­ją­ca i de­ner­wu­ją­ca kogoś w in­ter­ne­cie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mit­germ. skand. isto­ta ma­ją­ca po­stać ol­brzy­ma lub karła, za­miesz­ku­ją­ca zwy­kle gór­skie pie­cza­ry, zaz­wy­czaj nie­przy­jaz­na wobec ludzi;

 (1.2) przen. in­form. w śro­do­wi­sku użyt­kow­ni­ków In­ter­ne­tu: osoba za­mie­szcza­ją­ca na pu­blicz­nym forum na­past­li­we, kon­tro­wer­syj­ne, ośmie­sza­ją­ce in­nych wy­po­wie­dzi, któ­rych celem jest wy­wo­ła­nie dy­sku­sji i sku­pie­nie uwagi na au­to­rze;


Troll (norw., szw. "troll", duń. "trold") – przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem czło­wie­ka stwór ze skan­dy­naw­skich i ger­mań­skich wie­rzeń lu­do­wych, wy­wo­dzą­cy się z mi­to­lo­gii nor­dyc­kiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trollerka

[czy­taj: tro­ling] po­tocz­nie: pro­wo­ko­wa­nie, pod­pu­szcza­nie i de­ner­wo­wa­nie kogoś w in­ter­ne­cie; trol­lo­wa­nie, trol­ling


Źródła:

SJP.pl

Trollerski

→ troll (osoba) [czy­taj: tro­ler­ski]; trol­lo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trollica

[czy­taj: tro­li­ca] żeń­ski od­po­wied­nik trol­la


Źródła:

SJP.pl

Trolling

[czy­taj: tro­ling] po­tocz­nie: pro­wo­ko­wa­nie, pod­pu­szcza­nie i de­ner­wo­wa­nie kogoś w in­ter­ne­cie; trol­lo­wa­nie, trol­ler­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. wy­sy­ła­nie wro­gich, obraź­li­wych lub kon­tro­wer­syj­nych wia­do­mo­ści na jedno z pu­blicz­nych miejsc w In­ter­ne­cie w celu wznie­ce­nia kłót­ni;

 (1.2) wędk. kon­tro­wer­syj­na me­to­da ło­wie­nia dra­pież­nych ryb po­le­ga­ją­ca na cią­gnię­ciu przy­nę­ty przy­cze­pio­nej do żyłki lub linki za łódką


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trollować

[czy­taj: tro­lo­wać] po­tocz­nie: pro­wo­ko­wać, pod­pu­szczać i de­ner­wo­wać kogoś w in­ter­ne­cie


Źródła:

SJP.pl

Trollowy

→ troll [czy­taj: tro­lo­wy]


Źródła:

SJP.pl

Trolowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tro­lo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Trombektomia

za­bieg po­le­ga­ją­cy na me­cha­nicz­nym usu­nię­ciu skrze­pu krwi z na­czy­nia krwio­no­śne­go


Trom­bek­to­mia – za­bieg chi­rur­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu za­krze­pu z na­czy­nia.

Trom­bek­to­mię wy­ko­nu­je się m.in. u pa­cjen­tów po uda­rze mózgu, w celu od­wró­ce­nia nie­dokr­wie­nia i po­ten­cjal­ne­go wy­co­fa­nia się ob­ja­wów. Za­bieg wy­ko­nu­je się w pier­wszych go­dzi­nach od wy­stą­pie­nia ob­ja­wów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trombina

enzym oso­cza pow­sta­ją­cy z nie­ak­tyw­nej pro­trom­bi­ny umoż­li­wia­ją­cy pow­sta­nie nie­roz­pu­szczal­ne­go włó­kni­ka (fi­bry­ny) z roz­pu­szczal­ne­go sub­stra­tu (fi­bry­no­ge­nu) umoż­li­wia­jąc krzep­nię­cie krwi


Trom­bi­na (ak­ty­wo­wa­ny II czyn­nik krzep­nię­cia krwi) – enzym oso­cza krwi z grupy pro­te­az se­ry­no­wych, które roz­szcze­pia­ją w biał­kach wią­za­nia pep­ty­do­we znaj­du­ją­ce się po kar­bok­sy­lo­wej stro­nie ar­gi­ni­ny. Pow­sta­je z pre­kur­so­ra wy­stę­pu­ją­ce­go we krwi – pro­trom­bi­ny – przez dzia­ła­nie ak­tyw­ne­go czyn­ni­ka X.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trombinowy

→ trom­bi­na


Patrz:trombina

Źródła:

SJP.pl

Trombita

lu­do­wy dęty in­stru­ment mu­zycz­ny; trem­bi­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. etn. dęty in­stru­ment mu­zycz­ny w po­sta­ci bar­dzo dłu­giej, pro­stej, drew­nia­nej rury, uży­wa­ny przez Hu­cu­łów, także w Ru­mu­nii, na Wę­grzech i Pod­ha­lu; po­dob­ny do li­gaw­ki i ba­zu­ny;


Trom­bi­ta, trą­bi­ta, trem­bi­ta – lu­do­wy in­stru­ment dęty w kształ­cie pro­stej lub za­gię­tej nieco na końcu rury, się­ga­ją­cej do 4 me­trów dłu­go­ści, uży­wa­ny jako pa­ster­ska trąba wy­da­ją­ca głę­bo­ki, niski dźwięk, oraz jako in­stru­ment sy­gna­ło­wy, słu­żą­cy prze­de wszyst­kim do ko­mu­ni­ko­wa­nia się na od­le­głość i zwo­ły­wa­nia w okre­ślo­nych ce­lach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tromblon

krót­ka broń palna z roz­sze­rzo­nym u wy­lo­tu prze­wo­dem lufy; gar­łacz, sztur­mak


Źródła:

SJP.pl

Trombocyt

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) krwin­ka po­zba­wio­na jądra ko­mór­ko­we­go, uczest­ni­czą­ca w pro­ce­sie krzep­nię­cia krwi; krwin­ka płyt­ko­wa, płyt­ka krwi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. po­dłuż­na ko­mór­ka po­zba­wio­na jądra od­gry­wa­ją­ca u więk­szo­ści krę­gow­ców istot­ną rolę w pro­ce­sach krzep­nię­cia krwi;


Trom­bo­cyt, płyt­ka krwi, płyt­ka Biz­zo­ze­ra, krwin­ka płyt­ko­wa – mor­fo­tycz­ny skład­nik krwi, po­dłuż­ny strzę­pek ko­mór­ki (nie jest ona ko­mór­ką w prze­ci­wień­stwie do ery­tro­cy­tów oraz le­u­ko­cy­tów) po­zba­wio­ny jądra ko­mór­ko­we­go, nie­zdol­ny do po­ru­sza­nia się, od­gry­wa­ją­cy u więk­szo­ści krę­gow­ców istot­ną rolę w pro­ce­sach krzep­nię­cia krwi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trombocytopenia

ob­ni­że­nie licz­by pły­tek krwi spo­wo­do­wa­ne usz­ko­dze­niem ko­mó­rek szpi­ku kost­ne­go; ma­ło­płyt­ko­wość, trom­bo­pe­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. ma­ło­płyt­ko­wość.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trombocytoza

zwięk­szo­na licz­ba pły­tek krwi ponad war­to­ści pra­wi­dło­we; nad­płyt­ko­wość


Trom­bo­cy­to­za – zwięk­sze­nie licz­by pły­tek krwi u czło­wie­ka po­wy­żej 450 tys./mm³. Wy­stę­pu­je w wielu cho­ro­bach, mię­dzy in­ny­mi o po­dło­żu za­kaź­nym, au­to­im­mu­no­lo­gicz­nym (np. w cho­ro­bie Ka­wa­sa­kie­go i Croh­na), no­wot­wo­rach i przy za­ży­wa­niu niek­tó­rych leków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trombofilia

cho­ro­ba cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się zwięk­szo­ną krze­pli­wo­ścią krwi i two­rze­niem za­krze­pów w na­czy­niach krwio­no­śnych; nad­krze­pli­wość


Trom­bo­fi­lia – wro­dzo­ny lub na­by­ty ze­spół cho­ro­bo­wy cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się zwięk­szo­na skłon­no­ścią do two­rze­nia za­krze­pów żyl­nych lub rzad­ko tęt­ni­czych spo­wo­do­wa­ną za­bu­rze­nia­mi w ukła­dzie krzep­nię­cia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trombogenny

→ trom­bo­gen


Patrz:trombogen

Źródła:

SJP.pl

Trombokinaza

enzym pro­te­o­li­tycz­ny wy­stę­pu­ją­cy w tkan­kach oraz w płyt­kach krwi i oso­czu, za­po­cząt­ko­wu­ją­cy pro­ces krzep­nię­cia krwi; trom­bo­pla­sty­na, pro­trom­bi­na­za


Źródła:

SJP.pl

Tromboksan

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, hor­mon tkan­ko­wy po­wo­du­ją­cy agre­ga­cję trom­bo­cy­tów


Źródła:

SJP.pl

Tromboliza

roz­pu­szcze­nie za­krze­pu wew­nątrz na­czy­nia krwio­no­śne­go


Trom­bo­li­za – te­ra­pia, w któ­rej celem, na sku­tek po­da­nia leku trom­bo­li­tycz­ne­go, jest roz­pu­szcza­nie groź­nych dla życia za­krze­pów wew­nątrz na­czyń krwio­no­śnych w celu za­po­bie­że­nia nie­dokr­wien­ne­mu usz­ko­dze­niu tka­nek.

Leki trom­bo­li­tycz­ne dzia­ła­ją po­przez ak­ty­wa­cję fi­bry­no­li­zy – przeksz­tał­ca­ją plaz­mi­no­gen w plaz­mi­nę, która roz­kła­da fi­bry­nę i w kon­sek­wen­cji roz­pu­szcza skrzep.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trombon

in­stru­ment mu­zycz­ny; puzon


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. daw. puzon


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trombonista

daw­niej: osoba gra­ją­ca na trom­bo­nie (pu­zo­nie); trom­bon (rzad­ko), pu­zo­ni­sta


Źródła:

SJP.pl

Trombonistka

→ trom­bo­ni­sta


Patrz:trombonista

Źródła:

SJP.pl

Trombopenia

ob­ni­że­nie licz­by pły­tek krwi spo­wo­do­wa­ne usz­ko­dze­niem ko­mó­rek szpi­ku kost­ne­go; ma­ło­płyt­ko­wość, trom­bo­cy­to­pe­nia


Źródła:

SJP.pl

Tromboplastyna

enzym pro­te­o­li­tycz­ny wy­stę­pu­ją­cy w tkan­kach oraz w płyt­kach krwi i oso­czu, za­po­cząt­ko­wu­ją­cy pro­ces krzep­nię­cia krwi; trom­bo­ki­na­za, pro­trom­bi­na­za


Źródła:

SJP.pl

Trombopoetyna

hor­mon od­po­wie­dzial­ny za pro­duk­cję i doj­rze­wa­nie trom­bo­cy­tów na dro­dze trom­bo­po­e­zy


Trom­bo­po­e­ty­na – hor­mon od­po­wie­dzial­ny za pro­duk­cję i doj­rze­wa­nie trom­bo­cy­tów (czyli skład­ni­ków krwi od­po­wie­dzial­nych za jej krzep­nię­cie) na dro­dze trom­bo­po­e­zy. Jest pro­du­ko­wa­na głów­nie przez ko­mór­ki wą­tro­by i (w mniej­szej ilo­ści) przez nerki i mię­śnie szkie­le­to­we. Dzia­ła po­bu­dza­ją­co na me­ga­ka­rio­cy­ty szpi­ku kost­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trombopoeza

pro­ces pow­sta­wa­nia trom­bo­cy­tów w szpi­ku kost­nym


Trom­bo­po­e­za – wie­lo­e­ta­po­wy pro­ces pow­sta­wa­nia trom­bo­cy­tów.

Za­cho­dzi on w na­rzą­dach krwiot­wór­czych, do­kład­nie w szpi­ku kost­nym. Z ko­mór­ki ma­cie­rzy­stej krwiot­wo­rze­nia (he­mo­cy­to­bla­stu) w obrę­bie szpi­ku kost­ne­go pow­sta­je me­ga­ka­rio­blast. W wy­ni­ku zmian ul­tra­struk­tu­ral­nych w obrę­bie tej ko­mór­ki prze­cho­dzi ona w pro­me­ga­ka­rio­cyt, w prze­ci­wień­stwie do pre­kur­so­ra, po­sia­da­ją­cej ziar­ni­sto­ści oraz za­sa­do­chłon­ną cy­to­plaz­mę.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trombosan

śro­dek za­po­bie­ga­ją­cy two­rze­niu się skrze­plin w na­czy­niach krwio­no­śnych, ha­mu­ją­cy pow­sta­wa­nie pro­trom­bi­ny w wą­tro­bie; dwu­ku­ma­rol


Źródła:

SJP.pl

Tromboza

za­krze­pi­ca żył głę­bo­kich


Źródła:

SJP.pl

Trompa

na­roż­ne stoż­ko­wa­te skle­pie­nie, sto­so­wa­ne w celu pod­trzy­my­wa­nia gór­nych par­tii bu­dow­li


Trom­pa – na­roż­ny detal ar­chi­tek­to­nicz­ny (wys­kle­pek) poz­wa­la­ją­cy na przej­ście z rzutu czwo­ro­bocz­ne­go do ośmio­bocz­ne­go lub koła (a nawet elip­sy jak w ka­te­drze w Pizie) sta­no­wią­ce­go pod­sta­wę ko­pu­ły. Trom­pa jest ro­dza­jem ma­łe­go skle­pie­nia zło­żo­ne­go z łęcz­ków zwięk­sza­ją­cych się ku górze.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tromtadracja

krzy­kli­we i de­mon­stra­cyj­ne gło­sze­nie ja­kichś po­glą­dów; trom­ta­dract­wo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. pejor. krzy­kli­we i de­mon­stra­cyj­ne przed­sta­wie­nie ja­kichś po­glą­dów lub wy­nio­słych haseł po­zba­wio­nych tre­ści

 (1.2) książk. pejor. osoby lub śro­do­wi­ska gło­szą­ce swe po­glą­dy krzy­kli­wie i de­mon­stra­cyj­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tromtadracki

efek­ciar­ski, krzy­kli­wy


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) książk. gór­no­lot­ny, na­pu­szo­ny, krzy­kli­wy i po­zba­wio­ny tre­ści

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) książk. osoba, która w spo­sób gór­no­lot­ny, na­pu­szo­ny, krzy­kli­wy i po­zba­wio­ny tre­ści głosi ja­kieś po­glą­dy lub hasła


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tromtadrata

osoba upra­wia­ją­ca trom­ta­dra­cję; krzy­kacz


Źródła:

SJP.pl

Tron

1. ozdob­ny fotel bę­dą­cy ho­no­ro­wym miej­scem mo­nar­chy lub do­stoj­ni­ków ko­ściel­nych;
2. książ­ko­wo:
a) wła­dza lub god­ność króla; ko­ro­na;
b) osoba pa­nu­ją­ca, mo­nar­cha;
3. żar­to­bli­wie: sedes


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fotel lub po­dob­ny mebel przez­na­czo­ny dla mo­nar­chów lub hie­rar­chów ko­ściel­nych;

 (1.2) przen. sta­no­wi­sko mo­nar­chy w danym kraju

 (1.3) teol. w lm.: we­dług kla­sy­fi­ka­cji Pse­u­do-Dio­ni­ze­go Are­o­pa­gi­ty trze­ci chór aniel­ski;

 (1.4) żart. sedes, musz­la klo­ze­to­wa


Tron (gr. "thro­nos", "thra­nus", łac. "thro­nus" – "ta­bo­ret", "sie­dze­nie"), w ję­zy­ku sta­ro­pol­skim rów­nież sto­lec – ofi­cjal­ne okre­śle­nie sie­dzi­ska naj­czę­ściej o kształ­cie krze­sła, na któ­rym mo­nar­cha za­sia­da przy ofi­cjal­nych okaz­jach. W sen­sie ab­strak­cyj­nym tron okre­śla rów­nież wła­dzę mo­nar­chii. Wstą­pie­nie mo­nar­chy na tron (in­tro­ni­za­cja) pod­czas obrzę­du ko­ro­na­cji oz­na­cza po­czą­tek pa­no­wa­nia wład­cy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trondheim

[czy­taj: tron­hejm] mia­sto w Nor­we­gii


Trond­he­im (daw­niej Ni­da­ros oraz Trondh­jem) – mia­sto w Nor­we­gii, nad Trond­he­imsf­jor­den u uj­ścia rzeki Ni­del­vy. Oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny, do­brze roz­wi­nię­ty prze­mysł stocz­nio­wy, ma­szy­no­wy, me­ta­lo­wy, rybny, ważny port hand­lo­wy i ry­bac­ki.

Ważny oś­ro­dek spor­tów zi­mo­wych (trasy bie­go­we, skocz­nie nar­ciar­skie). W 2023 miej­sco­wość li­czy­ła 212 660 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trondheimski

→ Trond­he­im [czy­taj: tron­hejm­ski]


Źródła:

SJP.pl

Tronik

zdrob­nia­le: tron (1. ozdob­ny fotel bę­dą­cy ho­no­ro­wym miej­scem mo­nar­chy lub do­stoj­ni­ków ko­ściel­nych;
2. żar­to­bli­wie: sedes)


Źródła:

SJP.pl

Tronowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tro­no­wać.


Źródła:

Wiktionary

Tronować

1. spra­wo­wać wła­dzę mo­nar­szą; kró­lo­wać, pa­no­wać;
2. zaj­mo­wać na­czel­ne, naj­waż­niej­sze miej­sce


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) zaj­mo­wać tron


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tronowy

przy­miot­nik od: tron


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy tronu, zwią­za­ny z tro­nem; bę­dą­cy miej­scem, gdzie stoi tron


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Troodon

ro­dzaj di­no­za­u­ra ga­dzio­mied­nicz­ne­go, ży­ją­ce­go około 70 mln lat temu


Tro­o­don – ro­dzaj wąt­pli­we­go pta­ko­po­dob­ne­go di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny tro­o­don­tów (Tro­o­don­ti­dae), ży­ją­ce­go pod ko­niec okre­su kre­do­we­go, około 70 mln lat temu. Jego nazwa oz­na­cza „ra­nią­cy ząb”. Od­kry­ty w 1855 w Ame­ry­ce Pół­noc­nej. Jego zęby po­sia­da­ją cha­rak­te­ry­stycz­ne ząb­ko­wa­nia i pod niek­tó­ry­mi wzglę­da­mi przy­po­mi­na­ją zęby di­no­za­u­rów ro­śli­no­żer­nych, co su­ge­ru­je wszyst­ko­żer­ność tro­o­do­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Troodony

ro­dzaj di­no­za­u­ra ga­dzio­mied­nicz­ne­go, ży­ją­ce­go około 70 mln lat temu


Tro­o­do­ny (Tro­o­don­ti­dae) – ro­dzi­na te­ro­po­dów z grupy ce­lu­ro­za­u­rów. Żyły w póź­nej jurze i kre­dzie. Przy­pu­szcza się, że tros­kli­wie opie­ko­wa­ły się swoim po­tom­stwem. Jedno ze zna­le­zisk do­wo­dzi, że di­no­za­u­ry te sy­pia­ły w po­dob­nej po­zy­cji, jak dzi­siej­sze ptaki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trooper

[czy­taj: tru­per] model sa­mo­cho­du marki Isuzu


Tro­o­per – piwo gór­nej fer­men­ta­cji ist­nie­ją­ce na rynku od 2013 roku. Pow­sta­łe w wy­ni­ku współ­pra­cy wo­ka­li­sty ze­spo­łu he­a­vy­me­ta­lo­we­go Iron Ma­i­den, Bruce’a Dic­kin­so­na, z bro­wa­rem Ro­bin­sons Bre­we­ry. Efek­tem tego jest kla­sycz­ne jasne Ale, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się chmie­lo­wym aro­ma­tem (chmie­le: Gol­dings, Bobek, Ca­sca­de).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Troostyt

skład­nik struk­tu­ral­ny stali i żeliw sza­rych pod­da­nych obrób­ce ciepl­nej


Tro­o­styt – drob­no­ziar­ni­sta od­mia­na per­li­tu; mie­sza­ni­na fer­ry­tu i ce­men­ty­tu pow­sta­ją­ca z au­ste­ni­tu w wy­ni­ku prze­mia­ny eu­tek­to­i­dal­nej. Naj­czę­ściej uzy­sku­je się go w wy­ni­ku prze­mia­ny izo­ter­micz­nej au­ste­ni­tu w tem­pe­ra­tu­rze około 550 °C. Nazwa tro­o­styt po­cho­dzi od naz­wi­ska fran­cu­skie­go che­mi­ka Lo­u­i­sa Jo­sep­ha Tro­o­sta (1825–1911). Nie do końca się przy­ję­ła w świe­cie ma­te­ria­łoz­naw­ców, dla­te­go naj­czę­ściej w li­te­ra­tu­rze an­giel­skiej można zna­leźć okre­śle­nie "fine pe­ar­li­te".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trop

1. od­ci­ski zwie­rzę­cych koń­czyn na ziemi, śnie­gu; ślad;
2. w li­te­ra­tu­rze: wyraz bądź zwrot w zna­cze­niu prze­no­śnym (np. ale­go­ria, me­to­ni­mia, me­ta­fo­ra);
3. (zwy­kle w licz­bie mno­giej) wstaw­ka me­lo­dycz­na do­da­wa­na do me­lo­dii cho­ra­ło­wej razem z nowym tek­stem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ślad od­ci­śnię­tych stóp

 (1.2) liter. zwrot o zna­cze­niu prze­no­śnym;

 (1.3) muz. wstaw­ka me­lo­dycz­na do­da­wa­na z nowym tek­stem do me­lo­dii cho­ra­ło­wej

 (1.4) filoz. ar­gu­ment przed­sta­wia­ny przez scep­ty­ków, ma­ją­cy wy­ka­zać, że żadne twier­dze­nie nie może być ani udo­wod­nio­ne, ani też oba­lo­ne i że wszel­kie poz­na­nie jest nie­moż­li­we

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: tro­pić


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Troparion

po­e­tyc­ki śpiew li­tur­gicz­ny o pro­stej struk­tu­rze i ryt­micz­nej ka­den­cji, przy­bli­ża­ją­cy hi­sto­rię i zna­cze­nie so­te­rio­lo­gicz­ne da­ne­go świę­ta, wy­da­rze­nia lub świę­te­go, jedna z form mu­zycz­nych w obrząd­ku bi­zan­tyj­skim


Źródła:

SJP.pl

Tropiciel

osoba tro­pią­ca zwie­rzy­nę; osoba bie­gła w tro­pie­niu, osa­cza­niu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) łow. osoba tro­pią­ca zwie­rzy­nę

 (1.2) przen. szpi­cel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) kynol. łow. pies tro­pią­cy zwie­rzy­nę;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tropicielka

→ tro­pi­ciel


Tro­pi­ciel­ka – drugi żeń­ski sto­pień har­cer­ski w ZHP, SHK Za­wi­sza i ZHR. Przez­na­czo­ny dla dziew­cząt wieku 12-13 lat. Oz­na­cze­niem stop­nia jest srebr­na li­lij­ka na­bi­ta na Krzy­żu Har­cer­skim (ZHR) lub dwie belki na pa­go­nie (ZHP).


Patrz:tropiciel

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tropicielski

→ tro­pi­ciel, → tro­pi­ciel­stwo


Patrz:tropiciel, → tropicielstwo

Źródła:

SJP.pl

Tropicielstwo

za­ję­cie tro­pi­cie­la; tro­pie­nie


Źródła:

SJP.pl

Tropiczny

do­ty­czą­cy tro­pi­ku; tro­pi­kal­ny


Źródła:

SJP.pl

Tropienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tro­pić.


Źródła:

Wiktionary

Tropik

1. stre­fa po­ło­żo­na mię­dzy zwrot­ni­ka­mi Raka i Ko­zio­roż­ca; tro­pi­ki;
2. go­rą­cy i na ogół bar­dzo wil­got­ny kli­mat cha­rak­te­ry­stycz­ny dla tego ob­sza­ru;
3. zew­nętrz­na war­stwa na­mio­tu, za­bez­pie­cza­ją­ce przed utra­tą cie­pła oraz przed opa­da­mi;
4. tka­ni­na wy­ko­na­na z wełny lub elany;
5. ubra­nie z tego ma­te­ria­łu;
6. zdrob­nie­nie od: trop (ślad);
7. zdrob­nie­nie od: trop (wyraz)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. go­rą­ca i wil­got­na stre­fa kli­ma­tycz­na na Ziemi po­ło­żo­na mię­dzy zwrot­ni­ka­mi;

 (1.2) włók. lekka i cien­ka tka­ni­na na let­nie ubra­nia

 (1.3) wierzch­nia war­stwa na­mio­tu tu­ry­stycz­ne­go;

 (1.4) astr. zwrot­nik, zwrot­nik nie­bie­ski


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tropika

dział se­man­ty­ki po­e­tyc­kiej zaj­mu­ją­cy się prze­no­śnia­mi w ję­zy­ku ar­ty­stycz­nym


Źródła:

SJP.pl

Tropikalizacja

1. przy­sto­so­wa­nie kon­struk­cji ma­szyn i urzą­dzeń do ek­splo­a­ta­cji w wa­run­kach tro­pi­kal­nych
2. na­da­wa­nie ma­te­ria­łom od­por­no­ści na wa­run­ki tro­pi­kal­ne


Źródła:

SJP.pl

Tropikalizacyjny

1. przy­miot­nik od: tro­pi­ka­li­za­cja
2. ko­mo­ra tro­pi­ka­li­za­cyj­na - urzą­dze­nie utrzy­mu­ją­ce w swym wnę­trzu po­żą­da­ne wa­run­ki kli­ma­tycz­ne, uży­wa­ne do badań w wa­run­kach tro­pi­kal­nych


Źródła:

SJP.pl

Tropikalizować

na­da­wać ma­te­ria­łom od­por­ność na wa­run­ki tro­pi­kal­ne


Źródła:

SJP.pl

Tropikalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tro­pi­kal­ne


Źródła:

Wiktionary

Tropikalny

przy­miot­nik

 (1.1) ty­po­wy dla stre­fy mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej, o kli­ma­cie go­rą­cym i wil­got­nym

 (1.2) daw. lub spec. zwią­za­ny z tro­pi­ka­mi (czyli zwrot­ni­ka­mi)


Źródła:

Wiktionary

Tropikamid

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek cho­li­no­li­tycz­ny sto­so­wa­ny w dia­gno­sty­ce i przy­go­to­wa­niach do za­bie­gów oku­li­stycz­nych w celu roz­sze­rze­nia źre­ni­cy;


Tro­pi­ka­mid ( tro­pi­ca­mi­dum) – wie­lo­funk­cyj­ny or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, z grupy pi­ry­dyn, cho­li­no­li­tyk, lek sto­so­wa­ny w dia­gno­sty­ce i przy­go­to­wa­niu do za­bie­gów oku­li­stycz­nych.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tropiki

1. stre­fa po­ło­żo­na mię­dzy zwrot­ni­ka­mi Raka i Ko­zio­roż­ca; tro­pi­ki;
2. go­rą­cy i na ogół bar­dzo wil­got­ny kli­mat cha­rak­te­ry­stycz­ny dla tego ob­sza­ru;
3. zew­nętrz­na war­stwa na­mio­tu, za­bez­pie­cza­ją­ce przed utra­tą cie­pła oraz przed opa­da­mi;
4. tka­ni­na wy­ko­na­na z wełny lub elany;
5. ubra­nie z tego ma­te­ria­łu;
6. zdrob­nie­nie od: trop (ślad);
7. zdrob­nie­nie od: trop (wyraz)


Źródła:

SJP.pl

Tropina

zwią­zek or­ga­nicz­ny, po­chod­na hy­dro­li­zy atro­pi­ny; ma za­sto­so­wa­nie w me­dy­cy­nie


Źródła:

SJP.pl

Tropiszewo

Tro­pi­sze­wo ( Trap­pen­fel­de) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie mal­bor­skim, w gmi­nie Lich­no­wy. Leży na ob­sza­rze "Wiel­kich Żuław Mal­bor­skich". Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Tropiszów

Tro­pi­szów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Igo­ło­mia-Wa­wrzeń­czy­ce.

Wieś du­chow­na, włas­ność Opact­wa Be­ne­dyk­ty­nek w Sta­niąt­kach po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie pro­szow­skim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Tropizm

re­ak­cja ru­cho­wa (zwrot lub wy­gię­cie) ro­ślin i niż­szych zwie­rząt pro­wa­dzą­cych osia­dły tryb życia na bodź­ce zew­nętrz­ne dzia­ła­ją­ce kie­run­ko­wo (np. na świa­tło, wil­got­ność śro­do­wi­ska), do­dat­nia w kie­run­ku dzia­ła­nia bodź­ca lub ujem­na w kie­run­ku prze­ciw­nym; także wro­dzo­na zdol­ność or­ga­niz­mów do wy­ko­ny­wa­nia ta­kich ru­chów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. ruchy wzro­sto­we ro­ślin lub ich czę­ści oraz ruchy niż­szych zwie­rząt pod wpły­wem dzia­ła­nia bodź­ców, wy­ko­ny­wa­ne przez or­ga­nizm w kie­run­ku źró­dła bodź­ców (tro­pizm do­dat­ni) lub w stro­nę prze­ciw­ną (tro­pizm ujem­ny); zdol­ność or­ga­niz­mów do wy­ko­ny­wa­nia ta­kich ru­chów;


Tro­pizm – re­ak­cja ru­cho­wa ro­ślin, grzy­bów i niż­szych zwie­rząt na bodź­ce zew­nętrz­ne. Ruch (zwrot lub wy­gię­cie) w kie­run­ku bodź­ca to tro­pizm do­dat­ni, pla­gio­tro­pizm, w kie­run­ku prze­ciw­nym – tro­pizm ujem­ny, or­to­tro­pizm. Pla­gio­tro­pizm może przy­bie­rać formę tro­piz­mu trans­wer­sal­ne­go, po­le­ga­ją­ce­go na usta­wie­niu or­ga­nu pod kątem 90° do bodź­ca – dia­tro­pizm.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tropić

1. w ło­wiect­wie: ści­gać zwie­rza, po­dą­ża­jąc jego tro­pem; śle­dzić;
2. śle­dzić, szu­kać kogoś, zwła­szcza w celu poj­ma­nia; ści­gać;
3. prze­no­śnie: szu­kać śla­dów, ob­ja­wów cze­goś, zwła­szcza w celu wy­e­li­mi­no­wa­nia cze­goś


cza­sow­nik

 (1.1) iść za kimś lub za czymś po jego śla­dach – tro­pach, za­pa­chu

 (1.2) przen. śle­dzić, ści­gać kogoś lub coś

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. mart­wić, boleć


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tropnąć

po­tocz­nie: trop­nąć się - zo­rien­to­wać się w czymś, do­my­ślić się cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Tropofit

Tro­po­fit (gr. "tro­pos" – zwrot) – ro­śli­na kli­ma­tu zmien­ne­go, gdzie okre­sy ko­rzyst­nych wa­run­ków dla wzro­stu ro­ślin po­ja­wia­ją się cy­klicz­nie. Tro­po­fi­ty po­tra­fią przetr­wać za­rów­no ostrą zimę jak i upal­ne lato, okres suchy i mokry.

Tro­po­fi­ty po­tra­fią przetr­wać nie­ko­rzyst­ne okre­sy roz­wo­ju do­sto­so­wu­jąc do nich swój po­krój i ak­tyw­ność ży­cio­wą.


Źródła:

Wikipedia

Tropokolagen

bio­po­li­mer zbu­do­wa­ny z trzech czą­ste­czek ko­la­ge­nu


Tro­po­ko­la­gen – zło­żo­ny bio­po­li­mer, zbu­do­wa­ny z trzech czą­ste­czek ko­la­ge­nu, two­rzą­cych po­trój­ną he­li­sę o ści­słej bu­do­wie. Sta­no­wi struk­tu­ral­ną pod­sta­wę bu­do­wy włó­kien ko­la­ge­no­wych o więk­szej gru­bo­ści, wy­dzie­la­ny do prze­strze­ni mię­dzy­ko­mór­ko­wej po­li­me­ry­zu­je w grub­sze włó­kna o róż­nej gru­bo­ści. Dłu­gość splo­tu tro­po­ko­la­ge­nu wy­no­si 260 nm, gru­bość 1,5 nm o skoku 0,3 nm. Syn­te­ty­zo­wa­ny jest prze­de wszyst­kim przez fi­bro­bla­sty w tkan­ce łącz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Troponina

biał­ko uczest­ni­czą­ce w me­cha­niz­mie re­gu­la­cji skur­czu mię­śnia ser­co­we­go


Tro­po­ni­na – biał­ko re­gu­lu­ją­ce skur­cze mię­śni po­przecz­nie prąż­ko­wa­nych i mię­śnia ser­co­we­go.

Oz­na­cze­nie ser­co­wych izo­form tro­po­nin ma pod­sta­wo­we zna­cze­nie w dia­gno­sty­ce za­wa­łu mię­śnia ser­co­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Troponinowy

→ tro­po­ni­na


Patrz:troponina

Źródła:

SJP.pl

Tropopauza

w me­te­o­ro­lo­gii: przej­ścio­wa war­stwa mię­dzy tro­pos­fe­rą a stra­tos­fe­rą o jed­na­ko­wej tem­pe­ra­tu­rze w prze­kro­ju pio­no­wym


Tro­po­pa­u­za – war­stwa at­mos­fe­ry ziem­skiej o gru­bo­ści ok. 1–2 km, two­rzą­ca stre­fę przej­ścio­wą mię­dzy tro­pos­fe­rą a stra­tos­fe­rą.

Nad bie­gu­na­mi roz­cią­ga się na wy­so­ko­ści od ok. 6–8 km, w sze­ro­ko­ściach umiar­ko­wa­nych do 10–12 km, a nad rów­ni­kiem pod­no­si się do 15–17 km. Jej po­ło­że­nie za­le­ży rów­nież od pory roku – latem znaj­du­je się wyżej. Tem­pe­ra­tu­ra w war­stwie tej sięga do −55 °C.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Troposfera

naj­niż­sza war­stwa at­mos­fe­ry


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ge­o­fiz. naj­niż­sza war­stwa at­mos­fe­ry Ziemi, która znaj­du­je się bez­poś­red­nio nad po­wierzch­nią pla­ne­ta­a­ne­ty i roz­cią­ga się do wy­so­ko­ści około 8–18 km, w za­leż­no­ści od sze­ro­ko­ści ge­o­gra­ficz­nej (naj­niż­sza nad bie­gu­na­mi, naj­wyż­sza nad rów­ni­kiem)


Tro­pos­fe­ra – naj­niż­sza war­stwa at­mos­fe­ry pla­ne­ty, za­wie­ra­ją­ca więk­szość jej masy, w któ­rej tem­pe­ra­tu­ra za­sad­ni­czo ma­le­je ze wzro­stem wy­so­ko­ści. Jej górną gra­ni­cą jest tro­po­pa­u­za, która od­dzie­la ją od wyż­szej stra­tos­fe­ry (na pla­ne­tach, na któ­rych stra­tos­fe­ra nie wy­stę­pu­je, tro­pos­fe­ra leży pod me­zos­fe­rą). W tro­pos­fe­rze czę­ste są tur­bu­len­cje, wy­stę­pu­ją tam naj­waż­niej­sze pro­ce­sy kształ­tu­ją­ce po­go­dę i kli­mat.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Troposferyczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) me­te­o­rol. zwią­za­ny z tro­pos­fe­rą


Źródła:

Wiktionary

Tropowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kynol. łow. pies tro­pią­cy zwie­rzy­nę;


Źródła:

Wiktionary

Tropowy

→ trop


Patrz:trop

Źródła:

SJP.pl

Troppo

za wiele - okre­śle­nie uży­wa­ne w po­wią­za­niu z in­ny­mi


Źródła:

SJP.pl

Troska

tros­kli­wość, pie­czo­ło­wi­tość, opie­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chęć po­mo­cy komuś; dba­łość o czy­jeś dobro

 (1.2) zmart­wie­nie, kło­pot


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Troskanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tro­skać.


Źródła:

Wiktionary

Troskawy

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. pełen tro­ski


Źródła:

Wiktionary

Troskać

tro­skać się - daw­niej:
1. mart­wić się, nie­po­ko­ić się;
2. my­śleć o czymś z nie­po­ko­jem i obawą; tro­szczyć się


Źródła:

SJP.pl

Troskliwie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z tro­ską, dba­ło­ścią, od­da­niem


Źródła:

Wiktionary

Troskliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: tros­kli­wie


Źródła:

SJP.pl

Troskliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bycie tros­kli­wym w opie­ce lub zaj­mo­wa­niu się czymś

 (1.2) daw. zmart­wie­nie, zgry­zo­ta


Źródła:

Wiktionary

Troskliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: tros­kli­wy


Źródła:

SJP.pl

Troskliwy

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ra­ża­ją­cy tro­skę, zmart­wie­nie, nie­po­kój


Źródła:

Wiktionary

Troszczyn

ga­tu­nek krze­wu z ro­dzi­ny sza­kła­ko­wa­tych; kru­szy­na po­spo­li­ta, sza­kłak kru­szy­na, wil­czy­na


Tro­szczyn – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­to­my­skim, w gmi­nie Opa­le­ni­ca.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

W okre­sie Wiel­kie­go Księ­stwa Poz­nań­skie­go (1815-1848) wieś wzmian­ko­wa­na była jako Tro­szczyn Olę­dry i na­le­ża­ła do wsi więk­szych w ów­czes­nym po­wie­cie bu­kow­skim, który dzie­lił się na czte­ry okrę­gi (bu­kow­ski, gro­dzi­ski, lu­to­myśl­ski oraz lwow­kow­ski).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Troszczyna

ga­tu­nek krze­wu z ro­dzi­ny sza­kła­ko­wa­tych; kru­szy­na po­spo­li­ta, sza­kłak kru­szy­na, wil­czy­na


Źródła:

SJP.pl

Troszczyno

ga­tu­nek krze­wu z ro­dzi­ny sza­kła­ko­wa­tych; kru­szy­na po­spo­li­ta, sza­kłak kru­szy­na, wil­czy­na


Tro­szczy­no (niem. "Frie­drichs­gna­de") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ło­be­skim, w gmi­nie Ra­do­wo Małe.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Troszczyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Troszeczkę

nie­wie­le, ka­pecz­kę


li­czeb­nik nie­o­kre­ślo­ny

 (1.1) zdrobn. od: tro­chę; bar­dzo mało, ma­lut­ko, odro­bi­nę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Troszeńkę

przy­słó­wek

 (1.1) pot. bar­dzo mało


Źródła:

Wiktionary

Troszkiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Troszkowo

Trosz­ko­wo (niem. "Klac­ken­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, po­wie­cie bar­to­szyc­kim, gmi­nie Bisz­ty­nek.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Troszkę

przy­słó­wek

 (1.1) bar­dzo mało

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) B. lp. od: trosz­ka


Źródła:

Wiktionary

Troszyn

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Troszynek

wieś w Pol­sce


Tro­szy­nek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ka­mień­skim, w gmi­nie Wolin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Troszyński

przy­miot­nik od: Tro­szyn


Źródła:

SJP.pl

Trot

daw­niej: nie­wiel­ka ga­łąz­ka na opał


Trot ( 트로트 "te­u­ro­teu") – ga­tu­nek ko­re­ań­skiej mu­zy­ki roz­ryw­ko­wej, znany z uży­wa­nia pow­ta­rzal­nych ryt­mów i mo­du­la­cji wo­kal­nych. Jest uz­na­wa­ny za naj­star­szą formę ko­re­ań­skiej mu­zy­ki po­po­wej. Sfor­mu­ło­wa­ny w cza­sie ja­poń­skich rzą­dów na po­cząt­ku XX wieku, ga­tu­nek uksz­tał­to­wał się pod wpły­wem ja­poń­skich, ko­re­ań­skich i ame­ry­kań­skich ele­men­tów mu­zycz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trotuar

miej­sce przez­na­czo­ne dla ruchu pie­sze­go; chod­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. część ulicy od­gro­dzo­na kra­węż­ni­kiem od jezd­ni, przez­na­czo­na dla ruchu pie­sze­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trotuarek

zdrob­nie­nie od: tro­tu­ar


Źródła:

SJP.pl

Trotuarowy

przy­miot­nik od: tro­tu­ar


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. do­ty­czą­cy tro­tu­a­ru (chod­ni­ka); sta­no­wią­cy część tro­tu­a­ru; dzie­ją­cy się na tro­tu­a­rze


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Troty

duże tro­ci­ny


Źródła:

SJP.pl

Trotyl

ma­te­riał wy­bu­cho­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, silny ma­te­riał wy­bu­cho­wy;


Tro­tyl, 2,4,6-tri­ni­tro­to­lu­en, TNT – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ni­troz­wiąz­ków, sto­so­wa­ny jako kru­szą­cy ma­te­riał wy­bu­cho­wy.

Tro­tyl topi się w temp. 80,2 °C, spala się wy­dzie­la­jąc kop­cą­cy, czar­ny, tok­sycz­ny dym. Ulega wy­bu­cho­we­mu roz­kła­do­wi po­wy­żej 240 °C. Prak­tycz­nie nie­roz­pu­szczal­ny w wo­dzie (stę­że­nie maks. wy­no­si ok. 0,01%). Roz­pu­szcza się w roz­pu­szczal­ni­kach or­ga­nicz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trotylopodobny

po­dob­ny wła­ści­wo­ścia­mi do tro­ty­lu


Źródła:

SJP.pl

Trotz

[czy­taj: troc] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. trawa


Źródła:

Wiktionary

Troyes

1. mia­sto we Fran­cji;
2. Chrétien de Tro­y­es (ok. 1135-ok. 1183), poeta fran­cu­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto we Fran­cji, po­ło­żo­ne nad Sek­wa­ną, w re­gio­nie Grand Est, hi­sto­rycz­na sto­li­ca Szam­pa­nii;


Tro­y­es (, []) – mia­sto i gmina we Fran­cji, po­ło­żo­ne nad Sek­wa­ną, w re­gio­nie Grand Est, w de­par­ta­men­cie Aube, w okrę­gu ("aron­dis­se­ment") Tro­y­es. Mia­sto było hi­sto­rycz­ną sto­li­cą Szam­pa­nii.

W 2009 roku gminę za­miesz­ki­wa­ło 62 812 osób a ze­spół miej­ski li­czył 126 000 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Troć

ryba o smacz­nym mię­sie, po­dob­na do ło­so­sia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Salmo trut­ta|ref=tak|L.., wę­drow­na ryba z ro­dzi­ny ło­so­sio­wa­tych, ży­ją­ca w zim­nych mo­rzach, u wy­brze­ży, wpły­wa­ją­ca na tarło do rzek, zob. pstrąg.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Troński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trościanka

wieś w Pol­sce


Tro­ścian­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Woj­sła­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa chełm­skie­go.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Woj­sła­wi­ce. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 60 miesz­kań­ców i była osiem­na­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Woj­sła­wi­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trr

wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy ter­kot; trrr


Źródła:

SJP.pl

Trrr

wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy ter­kot; trr


Źródła:

SJP.pl

Trubadur

śred­nio­wiecz­ny poeta i śpie­wak wę­dru­ją­cy po dwo­rach po­łud­nio­wej Fran­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. poeta dwor­ski two­rzą­cy w XI–XIII wieku w po­łud­nio­wej Fran­cji, wę­drow­ny poeta i śpie­wak;

 (1.2) książk. przen. poeta, pie­śniarz wę­drow­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trubadurka

→ tru­ba­dur


Patrz:trubadur

Źródła:

SJP.pl

Trubalski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trubieckoj

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Truchanowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Truchcik

zdrob­nie­nie od: trucht


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrob­nie­nie od|trucht.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Truchcikiem

zdrob­nie­nie od: trucht


Źródła:

SJP.pl

Truchełko

zdrob­nie­nie od: tru­chło


Źródła:

SJP.pl

Truchleć

bać się bar­dzo, dręt­wieć ze stra­chu; trwo­żyć się


Źródła:

SJP.pl

Trucht

1. bieg konia lub in­ne­go zwie­rzę­cia, poś­red­ni mię­dzy stę­pem a kłu­sem;
2. wolny bieg ma­ły­mi krocz­ka­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wolny, nieś­piesz­ny bieg ma­ły­mi kro­ka­mi o pręd­ko­ści mię­dzy 5 a 10 km/h

 (1.2) bieg konia lub in­ne­go zwie­rzę­cia, poś­red­ni mię­dzy stę­pem a kłu­sem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Truchtać

biec po­ma­łu, nie nad­wy­rę­ża­jąc się


cza­sow­nik

 (1.1) biec truch­tem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Truchtem

1. bieg konia lub in­ne­go zwie­rzę­cia, poś­red­ni mię­dzy stę­pem a kłu­sem;
2. wolny bieg ma­ły­mi krocz­ka­mi


przy­słó­wek

 (1.1) jeźdz. o biegu: wolno, ale nie stę­pem

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) N. lp. od: trucht


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Truchła

1. blok skal­ny od­dzie­la­ją­cy się w stro­pie wzdłuż pła­szczyzn łup­no­ści, przy­bie­ra­ją­cy zwy­kle kształt wieka trum­ny
2. gwa­ro­wo: trum­na


Źródła:

SJP.pl

Truchło

prze­sta­rza­le:
a) ciało zmar­łe­go, zwło­ki
b) próch­no


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) to, co ulega bądź ule­gnie roz­kła­do­wi; mart­we ciało

 (1.2) przen. książk. coś mart­we­go, prze­sta­rza­łe­go

 (1.3) przen. pot. pejor. obraź. czło­wiek stary, nie­do­łęż­ny

 (1.4) stpol. smu­tek, przy­gnę­bie­nie, stra­pie­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Truciciel

osoba, która otru­ła kogoś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto kogoś truje lub otruł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) za­kład prze­my­sło­wy, który za­nie­czy­szcza śro­do­wi­sko na­tu­ral­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trucicielka

ko­bie­ta, która otru­ła kogoś


Źródła:

SJP.pl

Trucień

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) przest. ent. pszcz. tru­teń

 (1.2) przest. przen. pejor. tru­teń


Źródła:

Wiktionary

Trucizna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tok­sy­kol. sub­stan­cja mo­gą­ca za­kłó­cić funk­cjo­no­wa­nie or­ga­niz­mu lub spo­wo­do­wać śmierć;


Tru­ciz­na – sub­stan­cja che­micz­na, która wpro­wa­dzo­na do or­ga­niz­mu, wsku­tek swych wła­ści­wo­ści fi­zycz­nych i che­micz­nych, może wy­wo­łać zmia­ny struk­tu­ry lub za­bu­rze­nia czyn­no­ści or­ga­niz­mu, któ­rych wy­ni­kiem jest cho­ro­ba lub śmierć.

Ba­da­niem wpły­wu tru­cizn na or­ga­niz­my zaj­mu­je się nauka zwana tok­sy­ko­lo­gią.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Truck

[czy­taj: trak] nie­wiel­ka cię­ża­rów­ka


Źródła:

SJP.pl

Trucker

[czy­taj: tra­ker] kie­row­ca truc­ka (nie­wiel­kiej cię­ża­rów­ki)


Źródła:

SJP.pl

Truckerka

[czy­taj: tra­ker­ka] kie­row­czy­ni truc­ka (nie­wiel­kiej cię­ża­rów­ki)


Źródła:

SJP.pl

Trucować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­stę­po­wać prze­kor­nie, gnie­wać się lub robić na złość, oka­zu­jąc zwy­kle zbyt­nią pew­ność sie­bie


Źródła:

Wiktionary

Trud

1. cięż­ka praca, wy­si­łek, fa­ty­ga; znój, trudy (rzad­ko);
2. cięż­kie wa­run­ki pa­nu­ją­ce gdzieś; nie­do­god­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cięż­ka praca, duży wy­si­łek


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Truda

zdrob­nie­nie od: Ger­tru­da


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|pol­ski|ż. Ger­tru­da


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trudka

zdrob­nie­nie od: Ger­tru­da (imię żeń­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zdrobn. imię|pol­ski|ż. Truda


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trudniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: trud­no


Źródła:

SJP.pl

Trudniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: trud­ny


Źródła:

SJP.pl

Trudnić

daw­niej:
1. tru­dzić;
2. utrud­niać


Źródła:

SJP.pl

Trudno

nie­łat­wy, cięż­ki, mo­zol­ny, mę­czą­cy, kło­pot­li­wy


przy­słó­wek w związ­ku z be­zo­ko­licz­ni­kiem

 (1.1) z ko­niecz­no­ścią wło­że­nia du­że­go wy­sił­ku, uciąż­li­wie, opor­nie

 (1.2) z dużą dozą nie­pew­no­ści

 (1.3) przy­kro, kło­pot­li­wie

przy­słó­wek

 (2.1) od­przym. trud­ny

 (2.2) zo­bacz też: trud­no o

wy­krzy­knik

 (3.1) wy­krzy­knik oz­na­cza­ją­cy ak­cep­ta­cję trud­no­ści, lub przy­krych kon­sek­wen­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trudnopalność

→ trud­no­pal­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego co trud­no się za­pa­la


Patrz:trudnopalny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trudnopalny

trud­no za­pa­la­ją­cy się


przy­miot­nik

 (1.1) z tru­dem za­pa­la­ją­cy się


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trudnotopliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest trud­no­to­pli­we


Źródła:

Wiktionary

Trudnotopliwy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy bar­dzo wy­so­ką tem­pe­ra­tu­rę top­nie­nia


Źródła:

Wiktionary

Trudnołamliwość

→ trud­no­łam­li­wy


Patrz:trudnołamliwy

Źródła:

SJP.pl

Trudnołamliwy

taki, który trud­no się łamie; trud­no łam­li­wy


Źródła:

SJP.pl

Trudności

przesz­ko­dy, kom­pli­ka­cje; prze­ciw­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Trudnościerność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest trud­no­ścier­ne


Źródła:

Wiktionary

Trudność

1. coś, co jest uciąż­li­we, wy­ma­ga­ją­ce du­że­go na­kła­du pracy; pro­blem, przesz­ko­da, utrud­nie­nie;
2. cecha, wła­ści­wość tego, co jest skom­pli­ko­wa­ne, wy­ma­ga­ją­ce wy­sił­ku; szko­puł, sęk, kom­pli­ka­cja, po­wi­kła­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przesz­ko­da, coś, co utrud­nia osią­gnię­cie celu

 (1.2) coś, co jest trud­ne

 (1.3) wła­ści­wość rze­czy trud­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trudny

nie­łat­wy, cięż­ki, mo­zol­ny, mę­czą­cy, kło­pot­li­wy


przy­miot­nik

 (1.1) taki, któ­re­go wy­ko­na­nie wy­ma­ga wy­sił­ku

 (1.2) nie­łat­wy do zro­zu­mie­nia

 (1.3) o czło­wie­ku o złym cha­rak­te­rze

 (1.4) gw-pl|Bu­ko­wi­na. zmę­czo­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trudowicy

Tru­do­wi­cy (ros. "Трудовая группа" – grupa pracy) – opo­zy­cyj­ne wobec ca­ra­tu ugru­po­wa­nie chło­pów i in­te­li­gen­tów o po­glą­dach na­rod­nic­kich w ro­syj­skiej Dumie Pań­stwo­wej, ut­wo­rzo­ne w 1906. Żą­da­li re­form de­mo­kra­tycz­nych (znie­sie­nia ogra­ni­czeń sta­no­wych, po­wszech­ne­go prawa wy­bor­cze­go) i od­da­nia ziemi lu­do­wi – uwła­szcze­nia chło­pów taką ilo­ścią ziemi, jaką są w sta­nie upra­wiać.


Źródła:

Wikipedia

Trudy

1. cięż­ka praca, wy­si­łek, fa­ty­ga; znój, trudy (rzad­ko);
2. cięż­kie wa­run­ki pa­nu­ją­ce gdzieś; nie­do­god­ność


Trudy ( Труды; Труды) – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie mior­skim, w siel­so­wie­cie Uź­mio­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trudzia

zdrob­nie­nie od: Ger­tru­da (imię żeń­skie)


Źródła:

SJP.pl

Trudziczka

krzew lub pną­cze, wiecz­nie zie­lo­ne, z ro­dzi­ny tru­dzicz­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Trudziczkowate

ro­dzi­na ro­ślin drze­wia­stych ros­ną­cych głów­nie w kra­jach tro­pi­kal­nych


Tru­dzicz­ko­wa­te ("Com­bre­ta­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin z rzędu mir­tow­ców za­wie­ra­ją­ca w za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go od 11 do 20 ro­dza­jów obej­mu­ją­cych około 500 ga­tun­ków (z czego 250 re­pre­zen­tu­je ro­dzaj "Com­bre­tum", a 200 – "Ter­mi­na­lia"). Na­le­żą tu drze­wa i liany ros­ną­ce zaz­wy­czaj w la­sach mon­su­no­wych oraz krze­wy spo­ty­ka­ne głów­nie na sa­wan­nach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trudziczkowaty

o ce­chach tru­dzicz­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Trudzić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. na­tru­dzić)

 (1.1) zmu­szać do trudu

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­tru­dzić, utru­dzić)

 (2.1) po­wo­do­wać utru­dze­nie, zmę­cze­nie; po­mę­czyć kogoś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny tru­dzić się (dk. na­tru­dzić się)

 (3.1) wy­ko­ny­wać z tru­dem; pra­co­wać z dużym wy­sił­kiem

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny tru­dzić się (dk. po­tru­dzić się, utru­dzić się)

 (4.1) za­da­wać sobie trud, sta­ra­jąc się o coś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny tru­dzić się (dk. brak)

 (5.1) mieć okre­ślo­ną pracę


Źródła:

Wiktionary

Trufel

rzad­ko: tru­fla;
1. ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny tru­flo­wa­tych, ros­ną­cy pod zie­mią w la­sach dę­bo­wych lub bu­ko­wych;
2. cze­ko­la­do­wy cu­kie­rek z su­chym na­dzie­niem


Źródła:

SJP.pl

Trufelka

w bo­ta­ni­ce: je­le­nia tru­fel­ka - nie­ja­dal­ny grzyb z ro­dzi­ny tru­flo­wa­tych, ży­ją­cy w sym­bio­zie z ko­rze­nia­mi drzew


Źródła:

SJP.pl

Truffaldino

wł. bo­ha­ter wło­skiej com­me­dii dell'arte, na­iw­ny pro­sta­czek


Źródła:

SJP.pl

Truffaut

[czy­taj: triFO] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trufla

1. ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny tru­flo­wa­tych, ros­ną­cy pod zie­mią w la­sach dę­bo­wych lub bu­ko­wych; tru­fel;
2. cze­ko­la­do­wy cu­kie­rek z su­chym na­dzie­niem; tru­fel;
3. mocno cze­ko­la­do­we cia­sto o mięk­kiej kon­sy­sten­cji, po­dob­ne w smaku do tru­fli (cu­kier­ka);
4. koń­co­wa, nie­o­wło­sio­na część nosa u psa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mykol. grzyb ja­dal­ny wyt­wa­rza­ją­cy po­dziem­ne owoc­ni­ki;

 (1.2) spoż. cu­kie­rek cze­ko­la­do­wy z su­chym na­dzie­niem, naj­czę­ściej o smaku ru­mo­wym

 (1.3) kynol. nie­o­wło­sio­na koń­ców­ka nosa u psa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Truflowate

ro­dzi­na grzy­bów z klasy wor­kow­ców wła­ści­wych, ce­chu­ją­cych się po­dziem­ny­mi owoc­ni­ka­mi kil­ku­cen­ty­me­tro­wej wiel­ko­ści, o ku­li­stym lub ja­jo­wa­tym kształ­cie


Tru­flo­wa­te ("Tu­be­ra­ce­ae" Du­mort.) – ro­dzi­na grzy­bów na­le­żą­ca do rzędu ku­strzeb­kow­ców ("Pe­zi­za­les").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Truflowaty

o ce­chach tru­flo­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


Źródła:

SJP.pl

Truflowce

rząd grzy­bów z klasy wor­kow­ców wła­ści­wych; Tu­be­ra­les


Źródła:

SJP.pl

Truflowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu grzy­bów z klasy wor­kow­ców wła­ści­wych


Źródła:

SJP.pl

Truflowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z tru­flą


Źródła:

Wiktionary

Truistyczny

→ tru­izm


przy­miot­nik

 (1.1) ba­nal­ny, wyś­wiech­ta­ny


Patrz:truizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Truizm

to, co jest oczy­wi­ste, po­wszech­nie znane; banał, ko­mu­nał, fra­zes


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­po­wiedź praw­dzi­wa, ale taka, że jej treść jest wszyst­kim znana; banał, coś oczy­wi­ste­go


Tru­izm (ang. "tru­ism" od "truth" – „praw­da”) – stwier­dze­nie praw­dzi­we, ale ba­nal­ne, znane wszyst­kim albo zbyt błahe, aby warto było je wy­gła­szać. Może być użyte jako fi­gu­ra re­to­rycz­na. Tru­iz­mem jest np. stwier­dze­nie, że „Słoń­ce jest jasne”. W re­to­ry­ce, jeśli nie chce się być po­są­dzo­nym o bez­kry­tycz­ne po­słu­gi­wa­nie się ba­na­ła­mi, czę­sto używa się na­stę­pu­ją­ce­go zwro­tu: „Tru­iz­mem by­ło­by stwier­dze­nie, że...”, po czym na­stę­pu­je wy­gło­sze­nie tej ba­nal­nej praw­dy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trujak

po­tocz­nie: tru­ją­cy grzyb


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. mykol. tru­ją­cy grzyb


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trujillo

[czy­taj: tru­hi­jo]
1. mia­sto i stan w We­ne­zu­e­li;
2. mia­sto w Peru;
3. mia­sto w Ko­lum­bii;
4. mia­sto w Hon­du­ra­sie;
5. mia­sto w Hisz­pa­nii


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trująco

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób tru­ją­cy


Źródła:

Wiktionary

Trujący

wy­wo­łu­ją­cy cho­ro­bę lub śmierć po prze­ni­knię­ciu do or­ga­niz­mu, po­wo­du­ją­cy za­tru­cie; tok­sycz­ny


forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od cza­sow­ni­ka: truć

przy­miot­nik

 (2.1) taki, który truje, szko­dzi zdro­wiu, po­wo­du­ją­cy za­tru­cie lub śmierć


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trukwa

ro­śli­na z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych; luffa; gąb­czak


Truk­wa, gąb­czak ("Luffa" Mill.) – ro­dzaj jed­no­rocz­nych pną­czy z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych. Obej­mu­je 9 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych na wszyst­kich kon­ty­nen­tach w stre­fie tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Truman

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trumf

1. karta w ko­lo­rze atu­to­wym
2. ro­dzaj gry kar­cia­nej


Źródła:

SJP.pl

Trumienka

mała trum­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: trum­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trumienny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy trum­ny


Źródła:

Wiktionary

Trumna

skrzy­nia z wie­kiem, w któ­rej skła­da się ciało zmar­łe­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zaz­wy­czaj drew­nia­ny po­jem­nik, do któ­re­go kła­dzie się ciało zmar­łej osoby;

 (1.2) pot. zam­knię­ty ba­gaż­nik da­cho­wy

 (1.3) środ. sport. ko­szy­ków­ka pole pod ko­szem

 (1.4) środ. sport. strze­lect­wo fu­te­rał na ka­ra­bin


Zo­bacz też: ob­szar ogra­ni­czo­ny (trum­na) w ko­szy­ków­ce.

Trum­na (łac. tumba) – skrzy­nia drew­nia­na lub me­ta­lo­wa, czę­sto wy­kła­da­na tek­sty­lia­mi czyi ko­ron­ka­mi, słu­żą­ca do po­chów­ku zmar­łych ludzi.

Spe­cy­ficz­nym za­sto­so­wa­niem trum­ny jest uży­wa­nie jej jako miej­sce snu nocą (np. w za­ko­nie sióstr kla­ry­sek), a za dnia jako miej­sce do sie­dze­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trumniaczek

zdrob­nie­nie od: trum­niak


Źródła:

SJP.pl

Trumniak

płyt­ki pan­to­fel dam­ski bez ob­ca­sa


Źródła:

SJP.pl

Trumniaki

płyt­ki pan­to­fel dam­ski bez ob­ca­sa


Trum­nia­ki – obu­wie dam­skie, pan­to­fle na pła­skiej po­desz­wie, ro­dzaj ba­le­ri­nek. Po­pu­lar­ne w la­tach 50. XX w. Były to prze­ro­bio­ne do­mo­wym spo­so­bem białe te­ni­sów­ki, z któ­rych wy­ci­na­ło się środ­ko­wą część z dziur­ka­mi i sznu­rów­ka­mi, ob­szy­wa­ło czar­ną ta­siem­ką i ma­lo­wa­ło na czar­no tu­szem do ry­sun­ków tech­nicz­nych. Buty takie, na ła­mach ty­god­ni­ka „Prze­krój”, za­pro­po­no­wa­ła czy­tel­nicz­kom Bar­ba­ra Hoff. Po­mysł ten szyb­ko się spo­pu­la­ry­zo­wał; wy­ko­na­ne w ten spo­sób ba­le­ri­ny wspo­mi­na m.in. Zofia Go­lu­biew.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trumniarski

przy­miot­nik od: trum­niarz


Źródła:

SJP.pl

Trumniarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. rze­mieśl­nik wy­ra­bia­ją­cy trum­ny


Źródła:

Wiktionary

Trumnisko

zgru­bie­nie od: trum­na


Źródła:

SJP.pl

Trumnowy

→ trum­na


Patrz:trumna

Źródła:

SJP.pl

Trump

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trumpista

[czy­taj: tram­pi­sta] zwo­len­nik Do­nal­da Trum­pa


Źródła:

SJP.pl

Trumpistka

→ trum­pi­sta [czy­taj: tram­pist­ka]


Źródła:

SJP.pl

Trumpistowski

[czy­taj: tram­pi­stow­ski] zwią­za­ny z po­glą­da­mi Do­nal­da Trum­pa i dzia­łal­no­ścią jego zwo­len­ni­ków


Źródła:

SJP.pl

Trumpizacja

[czy­taj: tram­pi­za­cja] zmia­na cze­goś (np. po­li­ty­ki) na styl ty­po­wy dla pre­zy­den­ta Do­nal­da Trum­pa


Źródła:

SJP.pl

Trumpizm

[czy­taj: tram­pizm] ruch po­li­tycz­ny i ide­o­lo­gia zwią­za­ne z Do­nal­dem Trum­pem


Trum­pizm – ruch po­li­tycz­ny w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, obej­mu­ją­cy ide­o­lo­gię po­li­tycz­ną zwią­za­ną z Do­nal­dem Trum­pem.

Trum­pizm po­ja­wił się pod­czas kam­pa­nii Trum­pa przed wy­bo­ra­mi pre­zy­denc­ki­mi w 2016. Ruch ten okre­śla­no jako ame­ry­kań­ską od­mia­nę po­li­tycz­ną skraj­nej pra­wi­cy oraz na­cjo­na­li­stycz­no-po­pu­li­stycz­ne­go i ne­o­na­cjo­na­li­stycz­ne­go na­sta­wie­nia, wi­docz­ne­go w wielu kra­jach od końca lat 2010.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trumpizować

[czy­taj: tram­pi­zo­wać] po­gard­li­wie: trum­pi­zo­wać się - na­śla­do­wać pod wzglę­dem po­li­tycz­nym styl pre­zy­den­ta USA Do­nal­da Trum­pa


Źródła:

SJP.pl

Trumpowski

taki jak u Do­nal­da Trum­pa, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Do­nal­da Trum­pa


Źródła:

SJP.pl

Trumsel

pro­sto­kąt­ny ża­giel re­jo­wy, na szó­stym lub siód­mym pię­trze żagli w oża­glo­wa­niu re­jo­wym


Trum­sel – pro­sto­kąt­ny ża­giel re­jo­wy zaj­mu­ją­cy szó­ste lub siód­me pię­tro żagli w oża­glo­wa­niu re­jo­wym ża­glow­ców. W za­leż­no­ści od masz­tu, trum­sel może na­zy­wać się: fok­trum­sel, grot­trum­sel lub ster­trum­sel.

Trums­le spo­ty­ka­ne są sto­sun­ko­wo rzad­ko, gdyż rzad­ko zda­rza­ją się ża­glow­ce z tak dużą ilo­ścią pię­ter żagli. Z pol­skich jed­no­stek trums­le nosi je­dy­nie bryg STS Fry­de­ryk Cho­pin (na obu masz­tach).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Truneczek

zdrob­nie­nie od: tru­nek


Źródła:

SJP.pl

Trunek

napój al­ko­ho­lo­wy; al­ko­hol


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. napój al­ko­ho­lo­wy

 (1.2) daw. ja­ki­kol­wiek napój


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trunk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. wspól­ny kanał ko­mu­ni­ka­cyj­ny, któ­rym prze­sy­ła­ne są dane z róż­nych VLAN-ów; jeden kanał fi­zycz­ny po­dzie­lo­ny na kilka lo­gicz­nych


Źródła:

Wiktionary

Trunking

[czy­taj: TRANking] au­to­ma­tycz­ny roz­dział ka­na­łów ra­dio­wych po­mię­dzy użyt­kow­ni­ków ra­dio­te­le­fo­nów; tran­king


Trun­king – po­ję­cie z dzie­dzi­ny tech­ni­ki ra­dio­wej, te­le­fo­nicz­nej i in­for­ma­tycz­nej. We wszyst­kich trzech przy­pad­kach oz­na­cza łą­cze­nie da­nych w jeden wspól­ny kanał, w któ­rym prze­sy­ła­ne są dane.

Tran­king (trun­king) to me­to­da uży­wa­nia nie­wiel­kiej licz­by ka­na­łów te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych przez dużą licz­bę po­ten­cjal­nych użyt­kow­ni­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trunkingowy

→ trun­king [czy­taj: tran­kin­go­wy]; tran­kin­go­wy


Źródła:

SJP.pl

Trunkowa

żar­to­bli­wie: ko­bie­ta chęt­nie i czę­sto pi­ją­ca al­ko­hol


Źródła:

SJP.pl

Trunkowy

żar­to­bli­wie: osoba chęt­nie i czę­sto pi­ją­ca al­ko­hol


przy­miot­nik

 (1.1) książk. od: tru­nek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. żart. ktoś, kto czę­sto i chęt­nie pije al­ko­hol


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trunnonosz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. osoba nio­są­ca trum­nę


Źródła:

Wiktionary

Trup

ciało zmar­łe­go, zwło­ki; rów­nież padłe zwie­rzę, pad­li­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ciało zmar­łe­go czło­wie­ka; rzad. zwie­rzę­cia

 (1.2) pot. po­gard. wy­ek­splo­a­to­wa­ny, zni­szczo­ny przed­miot, urzą­dze­nie, naj­czę­ściej sa­mo­chód

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: trupa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trupa

wę­drow­ny ze­spół ak­to­rów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. grupa ar­ty­stów te­a­tral­nych lub cyr­ko­wych

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: trup


Trupa (z fr. "tro­u­pe") – ze­spół te­a­tral­ny lub cyr­ko­wy, ulicz­ny, a czę­sto wę­drow­ny wy­sta­wia­ją­cy przed­sta­wie­nia oso­bo­we, lal­ko­we lub po­ka­zy zręcz­no­ści. Trupy mogą two­rzyć np. ak­to­rzy daw­niej zwani ku­gla­rza­mi upra­wia­ją­cy iluz­ję ulicz­ną oraz mi­mo­wie, li­no­skocz­ko­wie, żon­gle­rzy, szczud­la­rze, po­ły­ka­cze ognia, błaź­ni lub karły.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trupeczek

zdrob­nie­nie od: tru­pek


Źródła:

SJP.pl

Trupek

zdrob­nie­nie od: trup (zwy­kle o zwło­kach dziec­ka)


Źródła:

SJP.pl

Trupi

przy­miot­nik od: trup


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do trupa, zwią­za­ny z tru­pem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trupiak

ek­spre­syw­nie: trup, zmar­ły; tru­po­szczak, tru­pi­sko, tru­posz


Źródła:

SJP.pl

Trupianka

wieś w Pol­sce


Źródła:

SJP.pl

Trupiarnia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym prze­cho­wy­wa­ne są ciała zmar­łych do chwi­li po­grze­bu; kost­ni­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kost­ni­ca

 (1.2) posp. miej­sce, w któ­rym prze­by­wa­ją sta­rzy lu­dzie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trupiarniany

→ tru­piar­nia


Patrz:trupiarnia

Źródła:

SJP.pl

Trupieć

sta­wać się tru­pem; umie­rać


Źródła:

SJP.pl

Trupień

sta­wać się tru­pem; umie­rać


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trupio

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób trupi, jak u trupa


Źródła:

Wiktionary

Trupioblady

po­tocz­nie: bar­dzo blady, blady jak trup; tru­pio blady


Źródła:

SJP.pl

Trupiogłowy

osoba no­szą­ca na czap­ce tru­pią głowę jako em­ble­mat, np. ge­sta­po­wiec, eses­man


Źródła:

SJP.pl

Trupiosiny

po­tocz­nie: bar­dzo siny, siny jak trup; tru­pio­bla­dy, tru­pio blady


Źródła:

SJP.pl

Trupisko

ek­spre­syw­nie: trup, zmar­ły; tru­po­szczak, tru­posz, tru­piak


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgrub. od trup


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trupięga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. but za­kła­da­ny nie­bo­szczy­ko­wi do trum­ny, wy­ko­na­ny zwy­kle z mar­nych ma­te­ria­łów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) gwara. pejor. nie­do­łęż­ny sta­rzec


Źródła:

Wiktionary

Trupięgi

gwa­ro­wo: buty za­kła­da­ne umar­łym do trum­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) buty za­kła­da­ne nie­bo­szczy­ko­wi do trum­ny, wy­ko­na­ne zwy­kle z mar­nych ma­te­ria­łów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trupnica

trup­ni­ca pad­li­nów­ka - ga­tu­nek mu­chów­ki z ro­dzi­ny pluj­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Trupojad

zwie­rzę ży­wią­ce się mart­wy­mi cia­ła­mi in­nych zwie­rząt, np. sęp, hiena, sza­kal; ne­kro­fag; pad­li­no­żer­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) biol. or­ga­nizm he­te­ro­tro­ficz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Truposz

ek­spre­syw­nie: trup, zmar­ły; tru­po­szczak, tru­pi­sko, tru­piak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. ek­spre­syw­nie trup


Tru­posz (ang. "Dead Man") – ame­ry­kań­ski we­stern z 1995 roku w re­ży­se­rii Jima Jar­mus­cha. Pro­duk­cję zre­a­li­zo­wa­no na czar­no-bia­łej ta­śmie, we­dług sce­na­riu­sza Jar­mus­cha.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Truposzczaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od tru­po­szczak


Źródła:

Wiktionary

Truposzczak

ek­spre­syw­nie: trup, zmar­ły; tru­posz, tru­pi­sko, tru­piak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. trup


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Truposzka

→ tru­posz


Patrz:truposz

Źródła:

SJP.pl

Trupowisko

po­tocz­nie: po­bo­jo­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trupożerca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) biol. zwie­rzę że­ru­ją­ce na pad­li­nie


Źródła:

Wiktionary

Trupożerny

przy­miot­nik

 (1.1) odży­wia­ją­cy się cia­ła­mi zmar­łych lub pad­li­ną


Źródła:

Wiktionary

Trusewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trusia

pie­szczot­li­wie o kró­li­ku; truś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pieszcz. kró­lik

 (1.2) przen. czło­wiek bo­jaź­li­wy, cichy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trusiątko

zdrob­nie­nie od: tru­sia


Źródła:

SJP.pl

Truskawa

zgru­bie­nie od: tru­skaw­ka


Źródła:

SJP.pl

Truskawczak

lesz tru­skaw­czak - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny bie­ga­czo­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Truskaweczka

mała tru­skaw­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: tru­skaw­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Truskawiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny;


Zo­bacz też: Tru­ska­wiec w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Tru­ska­wiec (ukr. Трускавець, "Tru­ska­weć") – mia­sto na Ukra­i­nie, w re­jo­nie dro­ho­byc­kim ob­wo­du lwow­skie­go. Liczy ok. 29 tys. miesz­kań­ców.

Uz­dro­wi­sko (źró­dła mi­ne­ral­ne) po­ło­żo­ne u stóp Kar­pat (przed­gó­rze Kar­pat Wschod­nich), w do­li­nie Wo­ro­ti­szczy (do­rze­cze Dnie­stru), w od­le­gło­ści 100 km od Lwowa i 8 km na po­łud­nie od Dro­ho­by­cza.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Truskawka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Fra­ga­ria gran­di­flo­ra|ref=tak., nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Fra­ga­ria ana­nas­sa., ro­śli­na upraw­na o czer­wo­nych, so­czy­stych owo­cach, pow­sta­ła ze skrzy­żo­wa­nia po­ziom­ki wir­gi­nij­skiej i po­ziom­ki chi­lij­skiej;

 (1.2) kulin. owoc tru­skaw­ki (1.1)


Po­ziom­ka tru­skaw­ka ("Fra­ga­ria × ana­nas­sa" Du­ches­ne) – ro­śli­na mie­sza­niec dwóch ga­tun­ków po­ziom­ki z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych ("Ro­sa­ce­ae" Juss.). Ma wiele nazw zwy­cza­jo­wych: po­ziom­ka ana­na­so­wa, po­ziom­ka wiel­ko­o­wo­co­wa, naj­czę­ściej jed­nak na­zy­wa­na jest po pro­stu tru­skaw­ką.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Truskawkarnia

miej­sce ho­dow­li tru­ska­wek


Źródła:

SJP.pl

Truskawkobranie

Tru­skaw­ko­bra­nie – naj­więk­sza im­pre­za ple­ne­ro­wa na Ka­szu­bach, od­by­wa­ją­ca się co­rocz­nie na prze­ło­mie czerw­ca i lipca u pod­nó­ża Zło­tej Góry. Ter­min ten usta­lo­no, kiedy tru­skaw­ka ka­szub­ska lub „kaszëbskô malëna” zo­sta­ła wpi­sa­na do eu­ro­pej­skie­go sy­ste­mu nazw i oz­na­czeń ge­o­gra­ficz­nych, zgod­nie z roz­po­rzą­dze­niem Ko­mi­sji Eu­ro­pej­skiej (WE) nr 1155/2009.


Źródła:

Wikipedia

Truskawkomat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) au­to­mat do sprze­da­ży tru­ska­wek


Źródła:

Wiktionary

Truskawkowiec

opuch­lak tru­skaw­ko­wiec - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Truskawkowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób od­po­wied­ni tru­skaw­ce

 (1.2) z uży­ciem barwy tru­skaw­ki, z obec­no­ścią tru­skaw­ko­we­go ko­lo­ru


Źródła:

Wiktionary

Truskawkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy tru­ska­wek – krze­wów i owo­ców

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) kulin. przy­rzą­dzo­ny z tru­ska­wek, z do­dat­kiem tru­ska­wek

 (2.2) ma­ją­cy kolor w pełni doj­rza­łej tru­skaw­ki


Źródła:

Wiktionary

Truski

naz­wi­sko


Tru­ski – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie biel­skim, w gmi­nie Bielsk Pod­la­ski.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Wnie­bow­zię­cia Najś­więt­szej Maryi Panny w Łu­bi­nie Ko­ściel­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Truskolaski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Truskolasy

nazwa kilku wsi w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trust

[czy­taj: trast lub trust] ro­dzaj mo­no­po­lu, w któ­rym kilka przed­się­biorstw łączy się w jedno wiel­kie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trustowy

→ trust [czy­taj: tru­sto­wy lub tra­sto­wy]


Źródła:

SJP.pl

Truszczyński

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Truszki

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Truszkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trut

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) przest. ent. pszcz. tru­teń


Źródła:

Wiktionary

Truteń

prze­no­śnie: czło­wiek le­ni­wy, ży­ją­cy na cudzy koszt; pa­so­żyt, dar­moz­jad, próż­niak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. pszcz. sa­miec pszczo­ły miod­nej;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. przen. pejor. męż­czyz­na, który nie pra­cu­je, a żyje cu­dzym kosz­tem


Tru­teń – sa­miec pszczo­ły miod­nej.

Zwy­kle trut­nie roz­wi­ja­ją się z jaj nie­za­płod­nio­nych i są ha­plo­i­dal­ne, ale mogą się rów­nież roz­wi­jać z jaj za­płod­nio­nych, z zygot ho­mo­zy­go­tycz­nych pod wzglę­dem al­le­li płcio­wych i są wów­czas di­plo­i­dal­ne. Ich roz­wój za­rod­ko­wy prze­bie­ga nor­mal­nie, larwy nie są mniej ży­wot­ne od larw trut­ni ha­plo­i­dal­nych, ale wkrót­ce po około 6 go­dzi­nach po wy­klu­ciu się z jaj zja­da­ne są przez pszczo­ły ro­bot­ni­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trutka

tru­ją­ca sub­stan­cja wy­mie­sza­na z po­kar­mem, słu­żą­ca do za­bi­ja­nia zwie­rząt wy­rzą­dza­ją­cych szko­dy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. po­karm za­wie­ra­ją­cy sub­stan­cję tru­ją­cą, wy­kła­da­ny w celu po­zby­cia się szkod­ni­ków

 (1.2) pot. por­cja trut­ki (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trutnica

trut­ni­ca lu­cer­no­wa - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny pszczo­lin­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Trutniowiec

fru­czak trut­nio­wiec - motyl z ro­dzi­ny za­wi­sa­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Trutnowo

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trutnowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mia­stem Trut­nów, do­ty­czą­cy Trut­no­wa


Źródła:

Wiktionary

Trutowisko

pa­sie­czy­sko przez­na­czo­ne wy­łącz­nie do una­sie­nia­nia matek pszcze­lich


Tru­to­wi­sko – izo­lo­wa­ny na­tu­ral­ny ob­szar ge­o­gra­ficz­ny (wyspa, do­li­na itp.) o pro­mie­niu co najm­niej 10 km, na któ­rym wy­stę­pu­je jedna linia trut­ni (pnie oj­cow­skie). Two­rze­nie i utrzy­my­ma­nie tru­to­wisk umoż­li­wia kon­tro­lo­wa­ne pa­ro­wa­nie się matek pszcze­lich w celu za­cho­wa­nia czy­sto­ści pod­ga­tun­ku (rasy) lub linii pszczo­ły miod­nej lub two­rze­nia kon­tro­lo­wa­nych krzy­żó­wek.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trutowy

w pszcze­lar­stwie: zwią­za­ny z trut­niem (sam­cem pszczo­ły miod­nej), np. pla­stry tru­to­we


przy­miot­nik

 (1.1) pszcz. do­ty­czą­cy trut­nia, samca pszczo­ły miod­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trutututu

tru­tu­tu­tu, majt­ki z drutu - zwrot uży­wa­ny w celu wy­ra­że­nia opi­nii, że to, co zo­sta­ło uprzed­nio po­wie­dzia­ne, mó­wią­cy uważa za głu­pie lub nie­praw­dzi­we; sru­tu­tu­tu, majt­ki z drutu


Źródła:

SJP.pl

Trutynować

roz­wa­żać coś


Źródła:

SJP.pl

Trutówka

pszczo­ła ro­bot­ni­ca, skła­da­ją­ca jaja, z któ­rych wy­lę­ga­ją się trut­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. pszcz. pszczo­ła ro­bot­ni­ca skła­da­ją­ca nie­za­płod­nio­ne ja­jecz­ka w bez­ma­tecz­nej ro­dzi­nie pszcze­lej


Tru­tów­ka – pszczo­ła ro­bot­ni­ca, u któ­rej na­stę­pu­je roz­wój jaj­ni­ków. W przy­pad­ku, gdy wy­stę­pu­je rów­nież skła­da­nie jaj, mówi się o tru­tów­ce fiz­jo­lo­gicz­nej, w prze­ciw­nym wy­pad­ku o tru­tów­ce ana­to­micz­nej.

Tru­tów­ki fiz­jo­lo­gicz­ne po­ja­wia­ją się w ro­dzi­nach pszcze­lich po­zba­wio­nych matki w ciągu ok. 22–30 dni (pszczo­ły ras eu­ro­pej­skich). Cza­sa­mi zda­rza się wy­stę­po­wa­nie tru­tó­wek fiz­jo­lo­gicz­nych, gdy matka znaj­du­je się w ulu, ale jest nie­płod­na lub stara.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Truwer

śred­nio­wiecz­ny, wę­drow­ny aktor, śpie­wak; wa­gant; go­liard


Źródła:

SJP.pl

Truć

1. za­bi­jać za po­mo­cą tru­ciz­ny;
2. prze­no­śnie: dawać nie­do­bre je­dze­nie, mo­gą­ce zasz­ko­dzić je­dzą­ce­mu;
3. prze­no­śnie: nie­po­ko­ić, drę­czyć, mart­wić;
4. po­tocz­nie: mówić długo, w spo­sób uciąż­li­wy dla słu­cha­cza; glę­dzić; gde­rać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. otruć, za­truć)

 (1.1) po­wo­do­wać ob­ja­wy cho­ro­by lub śmierć po­przez dzia­ła­nie tru­ciz­ny

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. struć, za­truć)

 (2.1) dawać niez­dro­we je­dze­nie i wy­wo­ły­wać ob­ja­wy cho­ro­by ukła­du po­kar­mo­we­go

 (2.2) po­wo­do­wać za­nie­czy­szcze­nie śro­do­wi­ska przy­rod­ni­cze­go

 (2.3) pot. po­wo­do­wać nie­po­kój, przy­gnę­bie­nie

 (2.4) daw. zu­ży­wać, ni­szczyć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (3.1) po­gard. mówić rozw­le­kle, na­tręt­nie pro­sić

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny truć się (dk. otruć się, za­truć się)

 (4.1) za­ży­wać tru­ciz­nę

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny truć się (dk. struć się, za­truć się)

 (5.1) przyj­mo­wać nie­wła­ści­wy po­karm, szko­dząc zdro­wiu

 (5.2) pot. ule­gać złym prze­my­śle­niom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Truła

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. trum­na

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. lp., ż., przesz. od: truć


Źródła:

Wiktionary

Truś

tru­sia;
1. pie­szczot­li­wie o kró­li­ku
2. czło­wiek bo­jaź­li­wy, cichy, mil­czą­cy


Źródła:

SJP.pl

Truściński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Truśka

daw­niej: kró­lik; tru­sia


Źródła:

SJP.pl

Trwa

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 3. os. lp. ter. od: trwać


Źródła:

Wiktionary

Trwale

przy­słó­wek

 (1.1) niez­mien­nie, per­ma­nent­nie


Źródła:

Wiktionary

Trwalej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: trwa­le


Źródła:

SJP.pl

Trwalszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: trwa­ły


Źródła:

SJP.pl

Trwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trwać.


Źródła:

Wiktionary

Trwać

1. ist­nieć przez jakiś czas;
2. ob­sta­wać przy czymś


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) ist­nieć lub od­by­wać się przez jakiś czas

 (1.2) po­zo­sta­wać w niez­mie­nio­nej sy­tu­a­cji albo po­zy­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trwała

po­tocz­nie: trwa­ła on­du­la­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. fryzj. trwa­ła on­du­la­cja

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. od: trwa­ły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trwałość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przy­miot­ni­ko­wy od|trwa­ły.


Trwa­łość – zdol­ność obiek­tu do za­cho­wa­nia stanu zdat­no­ści. Okre­ślo­na jest dla nor­mal­nych, czyli za­ło­żo­nych przy pro­jek­to­wa­niu, wa­run­ków ek­splo­a­ta­cji.

Trwa­łość ocze­ki­wa­na (ad­mi­ni­stra­cyj­na): trwa­łość ocze­ki­wa­na przez użyt­kow­ni­ka na pod­sta­wie roz­sąd­nej oceny; za taką trwa­łość jest on skłon­ny za­pła­cić.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trwały

niez­mien­ny, nie­u­le­ga­ją­cy zmia­nom, po­nad­cza­so­wy


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który nie ulega więk­szym zmia­nom

 (1.2) taki, który na­da­je się do użyt­ku przez długi czas ze wzglę­du na swoją trwa­łość, wy­trzy­ma­łość, od­por­ność

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. nmos. przesz. od: trwać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trwoga

przej­mu­ją­cy strach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­ten­syw­ny strach, prze­ra­że­nie, lęk, obawa (np. przed czymś, co ma się wy­da­rzyć)

 (1.2) coś strasz­ne­go, prze­ra­ża­ją­ce­go, kosz­mar­ne­go, nie­bez­piecz­ne­go (np. rzecz, sy­tu­a­cja, pora, ży­wioł czy zja­wi­sko)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trwoniciel

daw­niej: ten, kto trwo­ni; mar­no­traw­ca, roz­rzut­nik, utra­cjusz


Źródła:

SJP.pl

Trwonić

mar­no­wać, mar­no­tra­wić


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. strwo­nić)

 (1.1) tra­cić coś na byle co, zby­tecz­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trwożliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: trwoż­li­wie


Źródła:

SJP.pl

Trwożliwość

skłon­ność do od­czu­wa­nia trwo­gi, stra­chu; strach­li­wość, lę­kli­wość, bo­jaź­li­wość


Źródła:

SJP.pl

Trwożliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: trwoż­li­wy


Źródła:

SJP.pl

Trwożnica

ro­dzaj ja­do­wi­tych węży z po­dro­dzi­ny grze­chot­ni­ków


Źródła:

SJP.pl

Trwożniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: trwoż­nie


Źródła:

SJP.pl

Trwożniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: trwoż­ny


Źródła:

SJP.pl

Trwożny

1. prze­ra­żo­ny, prze­stra­szo­ny;
2. wy­ra­ża­ją­cy lęk, prze­ra­że­nie; trwoż­li­wy


Źródła:

SJP.pl

Trwożyć

1. wy­wo­ły­wać strach, wzbu­dzać nie­po­kój, grozę; prze­ra­żać;
2. trwo­żyć się:
a) od­czu­wać strach; bać się, lękać się, truch­leć;
b) bać się o kogoś lub o coś; nie­po­ko­ić się


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. strwo­żyć)

 (1.1) książk. przej­mo­wać trwo­gą, wy­wo­ły­wać nie­po­kój bądź strach

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny trwo­żyć się (dk. strwo­żyć się)

 (2.1) książk. od­czu­wać trwo­gę, czuć nie­po­kój bądź strach przed czymś

 (2.2) daw. stra­szyć sie­bie naw­za­jem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trx

[czy­taj: te-er-iks] ze­staw dwóch re­gu­lo­wa­nych pasów do ćwi­czeń z wy­ko­rzy­sta­niem masy włas­ne­go ciała


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Try-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych oz­na­cza­ją­cych trzy­krot­ne wy­stą­pie­nie cze­goś lub ca­łość skła­da­ją­cą się z trzech czę­ści


Źródła:

Wiktionary

Tryb

1. ząb na kole zę­ba­tym lub rowek na walcu albo stoż­ku;
2. obra­ca­ją­ce się koło zę­ba­te, sta­no­wią­ce część niek­tó­rych me­cha­niz­mów; tryby;
3. usta­lo­na ko­lej­ność czyn­no­ści pro­wa­dzą­cych do za­łat­wie­nia spra­wy; pro­ce­du­ra;
4. ka­te­go­ria gra­ma­tycz­na in­for­mu­ją­ca za po­mo­cą form cza­sow­ni­ka o sto­sun­ku mó­wią­ce­go do tre­ści zda­nia;
5. w mu­zy­ce: typ skali, gamy lub to­na­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pro­ce­du­ra lub usta­lo­ny wa­riant jej wy­ko­na­nia

 (1.2) koło zę­ba­te, szcze­gól­nie duże;

 (1.3) jęz. ka­te­go­ria gra­ma­tycz­na wy­ra­ża­ją­ca sto­su­nek mó­wią­ce­go do tre­ści wy­po­wie­dze­nia;

 (1.4) muz. mo­lo­wa lub du­ro­wa wer­sja akor­du, to­na­cji, lub gamy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tryb.

skrót

 (1.1) = try­bu­nał


Źródła:

Wiktionary

Tryba

pro­sta droga w lesie pow­sta­ła przez wy­cię­cie drzew; linia ostę­po­wa, prze­sie­ka, dukt


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) leśn. pas wy­cię­ty w drze­wo­sta­nie, dzie­lą­cy las na ostę­py


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trybada

les­bij­ka, ho­mo­sek­su­a­list­ka; sa­fon­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) les­bij­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trybadyzm

ak­tyw­ność sek­su­al­na po­mię­dzy dwie­ma ko­bie­ta­mi, po­le­ga­ją­ca na ocie­ra­niu się sro­ma­mi; tri­ba­dyzm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. ho­mo­sek­su­a­lizm ko­bie­cy


Try­ba­dyzm – od­mia­na ho­mo­sek­su­al­ne­go seksu bez pe­ne­tra­cji, w któ­rym ko­bie­ta po­cie­ra swoim sro­mem czę­ści ciała innej ko­bie­ty. Po­dob­ne za­cho­wa­nie zo­sta­ło za­ob­ser­wo­wa­ne u samic bo­no­bo. W ję­zy­ku an­giel­skim po­tocz­nym wy­ra­że­niem na jedną z form ta­kie­go sto­sun­ku jest „scis­so­ring”, a jego pol­skim od­po­wied­ni­kiem jest słowo „no­ży­co­wa­nie”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trybalistka

→ try­ba­li­sta


Patrz:trybalista

Źródła:

SJP.pl

Trybalistyczny

→ try­ba­lizm


Patrz:trybalizm

Źródła:

SJP.pl

Trybalizacja

książ­ko­wo: dzie­le­nie spo­łe­czeń­stwa na sil­nie odręb­ne, ry­wa­li­zu­ją­ce ze sobą grupy


Źródła:

SJP.pl

Trybalizm

ten­den­cja do utrzy­my­wa­nia się po­dzia­łów i odręb­no­ści ple­mien­nych w spo­łe­czeń­stwach tra­dy­cyj­nych lub no­wych struk­tu­rach et­nicz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) so­cjol. utrzy­my­wa­nie się w spo­łe­czeń­stwach na­ro­do­wych daw­nych po­dzia­łów i odręb­no­ści kla­no­wych, ple­mien­nych

 (1.2) silne po­czu­cie odręb­no­ści ple­mien­ny­e­mien­nej

 (1.3) przen. utrzy­my­wa­nie się quasi ple­mien­nych i wo­dzow­skich re­la­cji w ja­kimś śro­do­wi­sku, np. po­li­tycz­nym


Try­ba­lizm – ter­min okre­śla­ją­cy ten­den­cję do utrzy­my­wa­nia się przed­na­ro­do­wych po­dzia­łów oraz odręb­no­ści ple­mien­nych. W spo­łe­czeń­stwach ple­mien­nym bywa czyn­ni­kiem ha­mu­ją­cym pro­ces kształ­to­wa­nia się na­ro­du. Może ak­cep­to­wać współ­czes­ne aspek­ty życia oraz czyn­no­ści, jak np. prak­ty­ko­wa­nie re­li­gii abra­ha­mo­wych, edu­ka­cję, ko­mu­ni­ka­cję mo­bil­ną oraz wy­mia­nę walut. Wy­ka­zu­je rów­nież cechy po­dob­ne do na­cjo­na­liz­mu oraz sprzecz­ne z is­la­mem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trybarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. górn. pra­cow­nik daw­nych ko­palń zaj­mu­ją­cy się po­ga­nia­niem zwie­rząt po­cią­go­wych (koni lub wołów) za­przę­żo­nych do kie­ra­tów i ko­ło­wro­tów wy­cią­go­wych, a także spra­wu­ją­cy nad nimi opie­kę sta­jen­ną

 (1.2) daw. żegl. głów­nie w oko­li­cach Ma­ło­pol­ski: fli­sak lub ro­bot­nik po­ga­nia­ją­cy konie bądź woły, które ho­lu­ją pod prąd rzeki stat­ki to­wa­ro­we i ga­la­ry

 (1.3) daw. hutn. ro­bot­nik ob­słu­gu­ją­cy piec try­bo­wy, któ­re­go za­da­niem było od­dzie­la­nie sre­bra od oło­wiu


Źródła:

Wiktionary

Trybała

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trybański

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trybek

mały, nie­wiel­ki tryb (w ma­szy­nie); try­bik


Źródła:

SJP.pl

Trybik

mały, nie­wiel­ki tryb (w ma­szy­nie)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: tryb

 (1.2) mały tryb, np. w ze­gar­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trybić

po­tocz­nie: spraw­nie funk­cjo­no­wać, dzia­łać jak na­le­ży


Źródła:

SJP.pl

Trybochemia

dzie­dzi­na me­cha­no­che­mii zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem che­micz­nych i fi­zy­ko­che­micz­nych prze­mian ciał sta­łych, za­cho­dzą­cych pod wpły­wem czyn­ni­ków me­cha­nicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Trybofizyka

dział fi­zy­ki zaj­mu­ją­cy się pro­ce­sa­mi fi­zycz­ny­mi za­cho­dzą­cy­mi pod wpły­wem ener­gii me­cha­nicz­nej w cia­łach sta­łych, zwy­kle pod­czas obrób­ki me­cha­nicz­nej


Źródła:

SJP.pl

Trybolog

spe­cja­li­sta ba­da­ją­cy zja­wi­ska tar­cia i zu­ży­wa­nia się po­wierzch­ni ru­cho­mych ele­men­tów ma­szyn, np. ło­żysk, ha­mul­ców; tri­bo­log


Źródła:

SJP.pl

Trybologia

nauka zaj­mu­ją­ca się zja­wi­ska­mi za­cho­dzą­cy­mi mię­dzy po­wierzch­nia­mi trą­cy­mi ele­men­tów ma­szyn i urzą­dzeń; tri­bo­lo­gia


Źródła:

SJP.pl

Trybologiczny

→ try­bo­lo­gia; tri­bo­lo­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Tryboluminescencja

Try­bo­lu­mi­ne­scen­cja – zja­wi­sko op­tycz­ne, w któ­rym świa­tło pow­sta­je pod­czas de­for­ma­cji ciała (pę­ka­nie, ście­ra­nie, ła­ma­nie). Me­cha­nizm tego zja­wi­ska jest niez­na­ny, naj­praw­do­po­dob­niej ma zwią­zek z pę­ka­niem wią­zań asy­me­trycz­nych w cia­łach o struk­tu­rze kry­sta­licz­nej. Try­bo­lu­mi­ne­scen­cja jest wa­rian­tem lu­mi­ne­scen­cji. Try­bo­lu­mi­ne­scen­cji to­wa­rzy­szy czę­sto emi­sja elek­tro­nów i zwana jest wów­czas "eg­zo­e­mi­sją". Może być także efek­tem me­ta­mor­fiz­mu dys­lo­ka­cyj­ne­go (ci­śnie­nio­we­go), który wy­wo­łu­je efekt świe­ce­nia skał.


Źródła:

Wikipedia

Trybometria

ze­spół metod po­mia­ru sił tar­cia zew­nętrz­ne­go oraz okre­śla­nia od­por­no­ści na zu­ży­cie i progu tar­cia zew­nętrz­ne­go dla danej pary trą­cych się ciał


Źródła:

SJP.pl

Trybowanie

1. od­dzie­lać mięso od kości;
2. zdo­bić wy­ro­by z bla­chy, wy­bi­ja­jąc wgłę­bie­nia i uzy­sku­jąc po dru­giej stro­nie wy­pu­kły wzór; re­pu­so­wać


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trybować

1. od­dzie­lać mięso od kości;
2. zdo­bić wy­ro­by z bla­chy, wy­bi­ja­jąc wgłę­bie­nia i uzy­sku­jąc po dru­giej stro­nie wy­pu­kły wzór; re­pu­so­wać


Źródła:

SJP.pl

Trybownik

nóż do try­bo­wa­nia mięsa


Źródła:

SJP.pl

Trybowy

→ tryb


Patrz:tryb

Źródła:

SJP.pl

Trybrach

stopa wier­szo­wa zło­żo­na z trzech sylab krót­kich


Źródła:

SJP.pl

Trybrachiczny

→ try­brach


Patrz:trybrach

Źródła:

SJP.pl

Trybula

try­bu­ła;
1. ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych;
2. try­bu­la ogro­do­wa - ga­tu­nek ro­śli­ny jed­no­rocz­nej z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Anth­ri­scus|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych, o wiot­kich, pie­rza­stych li­ściach przy­po­mi­na­ją­cych nać pie­trusz­ki, o za­pa­chu anyż­ku;


Try­bu­la ("Anth­ri­scus" Pers.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych. Obej­mu­je 13–20 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one głów­nie w Eu­ro­pie, za­się­gi niek­tó­rych się­ga­ją na wscho­dzie Azji. Jeden ga­tu­nek o naj­szer­szym za­się­gu – try­bu­la leśna "A. syl­ve­stris" sięga na wscho­dzie do Chin, a na po­łud­niu ro­śnie w Afry­ce pół­noc­nej po Etio­pię oraz na izo­lo­wa­nym ob­sza­rze w Gó­rach Smo­czych w Afry­ce Po­łud­nio­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trybulacja

daw­niej: kło­pot, nie­po­kój, zmart­wie­nie, am­ba­ras


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. zmart­wie­nie, nie­po­kój, kło­pot


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trybularz

ko­ściel­ne na­czy­nie do spa­la­nia ka­dzi­dła; ka­dziel­ni­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. ro­dzaj uten­sy­liów li­tur­gicz­nych, słu­żą­cy do oka­dza­nia pod­czas uro­czy­sto­ści i na­bo­żeństw re­li­gij­nych;


Try­bu­larz lub ka­dziel­ni­ca ( tu­ri­bu­lum lub thu­ri­bu­lum, gr. θυμιατήριον, кадило) – uten­sy­lium li­tur­gicz­ne słu­żą­ce do oka­dza­nia w cza­sie obrzę­dów li­tur­gicz­nych. Sta­no­wi go me­ta­lo­wa szka­tu­ła umo­co­wa­na na łań­cusz­kach i za­my­ka­na przy­kryw­ką, w któ­rej umie­szcza się me­ta­lo­wy ko­szy­czek (ko­cio­łek) wy­peł­nio­ny roz­ża­rzo­ny­mi brył­ka­mi węgla drzew­ne­go, na które sypie się zia­ren­ka ka­dzi­dła.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trybularzowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy try­bu­la­rza, zwią­za­ny z try­bu­la­rzem


Źródła:

Wiktionary

Trybulka

re­gio­nal­nie: szczy­pio­rek; trym­bul­ka


Źródła:

SJP.pl

Trybulski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trybun

gło­si­ciel, obroń­ca idei spo­łecz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) hist. urząd cy­wil­ny w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie, ut­wo­rzo­ny w celu ochro­ny in­te­re­sów oby­wa­te­li, zwła­szcza ple­be­ju­szy;

 (1.2) hist. urząd woj­sko­wy w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie, ofi­cer;

 (1.3) przen. osoba wy­stę­pu­ją­ca w imie­niu ludu

 (1.4) przen. pro­pa­ga­tor idei, głów­nie spo­łecz­nych lub po­li­tycz­nych

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: try­bu­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trybuna

gło­si­ciel, obroń­ca idei spo­łecz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spe­cjal­ne pod­wyż­sze­nie z pul­pi­tem przez­na­czo­ne dla mówcy

 (1.2) spe­cjal­ny po­dest dla ofi­cje­li pod­czas uro­czy­sto­ści pu­blicz­nych, de­fi­lad, po­cho­dów

 (1.3) pod­wyż­szo­ne am­fi­te­a­tral­nie sie­dze­nia dla pu­blicz­no­ści na sta­dio­nie, w cyrku

 (1.4) eg­zem­plarz cza­so­pis­ma ze sło­wem „try­bu­na” w ty­tu­le, np. „Try­bu­na Ludu”, „Try­bu­na Ślą­ska”

 (1.5) ar­chit. em­po­ra

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: try­bun


Try­bu­na – pod­wyż­szo­ne miej­sce, przez­na­czo­ne dla mówcy (np. try­bu­na par­la­men­tar­na), dla ofi­cje­li pod­czas uro­czy­sto­ści pu­blicz­nych lub dla pu­blicz­no­ści (np. na sta­dio­nie, w cyrku).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trybunalski

od­no­szą­cy się do try­bu­na­łu, np. sąd try­bu­nal­ski


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy try­bu­na­łu, zwią­za­ny z try­bu­na­łem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trybunat

nazwa urzę­du w re­pu­bli­ce rzym­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. urząd, god­ność try­bu­na rzym­skie­go

 (1.2) hist. okres spra­wo­wa­nia urzę­du try­bu­na rzym­skie­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trybunał

sąd o spe­cjal­nych kom­pe­ten­cjach lub o szcze­gól­nym zna­cze­niu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. ko­le­gium sę­dziow­skie o szcze­gól­nych upraw­nie­niach

 (1.2) praw. in­stan­cja orze­ka­ją­ca, ko­le­gium są­do­we;

 (1.3) hist. praw. szla­chec­ki sąd ape­la­cyj­ny w daw­nej Pol­sce


Try­bu­nał – organ wła­dzy są­dow­ni­czej upraw­nio­ny do są­dze­nia, roz­strzy­ga­nia, usta­la­nia ro­szczeń lub spo­rów – bez wzglę­du na to, czy w jego naz­wie wy­stę­pu­je słowo "try­bu­nał".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trybunicyjny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z try­bu­nem i rolą, po­sta­wą try­bu­na, do­ty­czą­cy try­bu­na i jego roli


Źródła:

Wiktionary

Trybunka

zdrob­nie­nie od: try­bu­na


Źródła:

SJP.pl

Trybunowicz

po­tocz­nie: pił­karz, który nie za­ła­pał się do skła­du pod­sta­wo­we­go ani re­zer­wo­we­go dru­ży­ny


Źródła:

SJP.pl

Trybusz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trybuszon

daw­niej: kor­ko­ciąg


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. kor­ko­ciąg


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trybuszonik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. try­bu­szon


Źródła:

Wiktionary

Trybut

1. daw­niej: opła­ta na­kła­da­na przez wład­cę na kraj przez niego pod­bi­ty; kon­try­bu­cja, ha­racz, po­da­tek;
2. w an­tycz­nym Rzy­mie: po­da­tek, któ­rzy pła­ci­li miesz­kań­cy pro­win­cji;
3. pod­nio­śle: coś, co zo­sta­ło poś­wię­co­ne, ofia­ro­wa­ne; da­ni­na


Źródła:

SJP.pl

Trybutariusz

osoba pła­cą­ca try­but


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś kto płaci da­ni­nę wła­dzy zwierzch­niej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trybutarny

→ try­but; try­bu­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Trybutowy

→ try­but; try­bu­tar­ny


Źródła:

SJP.pl

Trybuła

try­bu­la;
1. ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych;
2. try­bu­ła ogro­do­wa - ga­tu­nek ro­śli­ny jed­no­rocz­nej z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Trybuś

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tryby

pro­sta droga w lesie pow­sta­ła przez wy­cię­cie drzew; linia ostę­po­wa, prze­sie­ka, dukt


Źródła:

SJP.pl

Trybówka

Try­bów­ka – część wsi Za­czop­ki w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Ro­kit­no.


Źródła:

Wikipedia

Trychalny

w fy­ko­lo­gii: ma­ją­cy po­stać nici, zło­żo­ny z jed­no­ją­dro­wych ko­mó­rek


Źródła:

SJP.pl

Trychina

ni­cień pa­so­ży­tu­ją­cy w je­li­tach, wy­wo­łu­je try­chi­no­zę (wło­śni­cę); wło­sień


Źródła:

SJP.pl

Trychinelloza

przew­le­kła cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza zwie­rząt i czło­wie­ka wy­wo­ły­wa­na przez wło­śnie; wło­śni­ca; try­chi­no­za


Źródła:

SJP.pl

Trychinoskop

mi­kro­skop do wy­kry­wa­nia i ba­da­nia try­chin


Źródła:

SJP.pl

Trychinoskopia

mi­kro­sko­po­we ba­da­nie mięsa zwie­rząt rzeź­nych w celu wy­kry­cia try­chin


Źródła:

SJP.pl

Trychinoskopowy

do­ty­czą­cy try­chi­no­sko­pii


Źródła:

SJP.pl

Trychinoza

przew­le­kła cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza zwie­rząt i czło­wie­ka wy­wo­ły­wa­na przez wło­śnie; wło­śni­ca; try­chi­nel­lo­za


Źródła:

SJP.pl

Trychocefaloza

cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza czło­wie­ka i zwie­rząt, wy­wo­ły­wa­na przez ni­cie­nia wło­so­głów­kę, czę­sto pro­wa­dzą­ca do za­pa­le­nia wy­rost­ka ro­bacz­ko­we­go, ane­mii i cho­rób wrzo­do­wych prze­wo­du po­kar­mo­we­go; wło­so­głów­czy­ca


Źródła:

SJP.pl

Trycholog

spe­cja­li­sta od do­le­gli­wo­ści zwią­za­nych z wło­sa­mi i skórą głowy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta try­cho­lo­gii

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka try­cho­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trychologia

dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się le­cze­niem do­le­gli­wo­ści zwią­za­nych z wło­sa­mi i skórą głowy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. kos­met. dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się ły­sie­niem, scho­rze­nia­mi oraz pie­lę­gna­cją wło­sów i skóry głowy


Try­cho­lo­gia – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się dia­gno­zo­wa­niem i le­cze­niem do­le­gli­wo­ści zwią­za­nych z ludz­ki­mi wło­sa­mi i skórą głowy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trychologiczny

→ try­cho­lo­gia


Patrz:trychologia

Źródła:

SJP.pl

Trycholożka

→ try­cho­log


Patrz:trycholog

Źródła:

SJP.pl

Trychom

forma ży­cio­wa sinic, długa i cien­ka ko­lo­nia ści­śnię­tych ko­mó­rek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mi­kro­biol. forma ży­cio­wa sinic, nit­ko­wa­ta ko­lo­nia ko­mó­rek;


Try­chom – forma ży­cio­wa sinic w po­sta­ci nit­ko­wa­tej ko­lo­nii ko­mó­rek ści­śle do sie­bie przy­le­ga­ją­cych, przy czym po­przecz­ne ścia­ny ko­mór­ko­we są wspól­ne dla są­sia­du­ją­cych ko­mó­rek, w związ­ku z czym te nie mogą odłą­czać się swo­bod­nie. Ko­mór­ki try­cho­mu po­łą­czo­ne są plaz­mo­des­ma­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trychomowy

→ try­chom


Patrz:trychom

Źródła:

SJP.pl

Trychotomia

trój­dziel­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. po­dział danej grupy ele­men­tów na trzy czę­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trychotomiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) dzie­lą­cy się na trzy czę­ści, trzy czło­ny


Źródła:

Wiktionary

Trycyna

zwią­zek or­ga­nicz­ny, fla­won w po­sta­ci bia­łe­go, kry­sta­licz­ne­go prosz­ku, umiar­ko­wa­nie roz­pu­szczal­ny w wo­dzie


Źródła:

SJP.pl

Tryczek

zdrob­nie­nie od: tryk; młody tryk


Źródła:

SJP.pl

Tryczówka

wieś w Pol­sce


Try­czów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Juch­no­wiec Ko­ściel­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trydencki

przy­miot­nik od: Try­dent


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Try­den­tem, do­ty­czą­cy Try­den­tu, po­cho­dzą­cy z Try­den­tu

 (1.2) rel. do­ty­czą­cy so­bo­ru try­denc­kie­go, zwią­za­ny z so­bo­rem try­denc­kim


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trydent

1. mia­sto we Wło­szech;
2. Try­dent-Górna Adyga: re­gion au­to­no­micz­ny we Wło­szech; Tyrol Wło­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto i gmina w pół­noc­nych Wło­szech;

 (1.2) geogr. adm. pro­win­cja w pół­noc­nych Wło­szech;

 (1.3) teol. hist. sobór try­denc­ki


Try­dent (wł. "Tren­to", niem. "Trient", la­dyń­ski oraz lom­bardz­ki "Trent", łac. "Tri­den­tum") – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Try­dent-Górna Adyga, w pro­win­cji Try­dent.

Mia­sto po­ło­żo­ne jest na wy­so­ko­ści 194 m n.p.m. We­dług da­nych na rok 2023 gminę za­miesz­ki­wa­ły 117 984 osoby, 747,3 os./km². Mia­sto jest głów­nie znane z od­by­wa­ją­ce­go się w la­tach 1545–1563 So­bo­ru Try­denc­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trydentczyk

miesz­ka­niec Try­den­tu-Gór­nej Adygi (re­gio­nu we Wło­szech)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Try­den­tu; osoba z tego mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trydentka

miesz­kan­ka Try­den­tu-Gór­nej Adygi (re­gio­nu we Wło­szech)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Try­den­tu; ko­bie­ta z tego mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trydymit

mi­ne­rał, rom­bo­wa od­mia­na kwar­cu; sto­so­wa­ny jako skład­nik ma­te­ria­łów ogniotr­wa­łych


Try­dy­mit – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów. Nazwa po­cho­dzi od gr. "tri­dy­mos" = po­trój­ny; zaw­dzię­cza swoją nazwę szcze­gól­nie czę­ste­mu wy­stę­po­wa­niu w for­mie tro­ja­ków, ale spo­ty­ka się rów­nież bliź­nia­ki i zbliź­nia­cze­nia wie­lo­krot­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tryfan

spo­du­men, mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów


Źródła:

SJP.pl

Tryfiliusz

imię mę­skie


Try­fi­liusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, gr. "Trip­hyl­lios", wy­wo­dzą­ce się od imie­nia króla Ar­ka­dii, "Trip­hy­lo­sa". Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Try­fi­liusz, bi­skup Le­u­koz­ji (Ni­koz­ji).

Try­fi­liusz imie­ni­ny ob­cho­dzi 13 czerw­ca.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tryfić

po­tocz­nie: bać się; cykać się, stra­chać się


Źródła:

SJP.pl

Tryforium

w bu­dyn­kach ro­mań­skich i go­tyc­kich: trój­dziel­ne ar­ka­do­we okno lub przez­ro­cze; tri­fo­rium


Źródła:

SJP.pl

Tryforyjny

→ try­fo­ra, → try­fo­rium; tri­fo­ryj­ny


Źródła:

SJP.pl

Tryftong

po­łą­cze­nie trzech sa­mo­gło­sek w jed­nej sy­la­bie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. dźwięk sa­mo­gło­sko­wy o zmien­nym prze­bie­gu ar­ty­ku­la­cji, bę­dą­cy zło­że­niem sa­mo­gło­ski i dwóch pół­sa­mo­gło­sek; przez użyt­kow­ni­ków ję­zy­ka po­strze­ga­ny jako zło­że­nie trzech sa­mo­gło­sek


Tryf­tong ( τρίφθογγος, "tri" „trzy” i "phthón­gos" „dźwięk”) – po­je­dyn­cza sa­mo­gło­ska (na ogół długa) o zmien­nym prze­bie­gu ar­ty­ku­la­cji, co spra­wia, że ucho ludz­kie sły­szy trzy dźwię­ki, mimo że są one ze­spo­lo­ne nie­ja­ko w jeden i mają wła­ści­wo­ści po­je­dyn­czej sa­mo­gło­ski, np. an­giel­skie słowo "tyre", w któ­rym wy­stę­pu­je tryf­tong /aɪə/. Je­że­li mię­dzy dwie­ma sa­mo­gło­ska­mi leży gra­ni­ca sy­la­by, nie jest to tryf­tong, lecz roz­ziew (hia­tus), np. w „na-uka”. Tryf­ton­gom prze­ciw­sta­wia się dyf­ton­gi i mo­nof­ton­gi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tryftongiczny

→ tryf­tong


przy­miot­nik

 (1.1) jęz. do­ty­czą­cy tryf­ton­gu


Patrz:tryftong

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tryglif

płyta ozdob­na na fry­zie bu­dow­li an­tycz­nej w stylu do­ryc­kim, po­dzie­lo­na dwoma pio­no­wy­mi wrę­ba­mi na trzy pasy


Try­glif – ele­ment de­ko­ra­cyj­ny w po­sta­ci pro­sto­kąt­nej płyty sto­so­wa­nej we fry­zie bel­ko­wa­nia do­ryc­kie­go, sto­so­wa­ny w ar­chi­tek­tu­rze sta­ro­żyt­nej Gre­cji i Rzymu. Była ona umie­szcza­na mię­dzy me­to­pa­mi we fry­zie oraz na na­roż­ni­kach bu­dow­li. Pod każ­dym try­gli­fem znaj­do­wa­ła się re­gu­la (li­stew­ka) z sze­ścio­ma gut­tae (łez­ka­mi). Try­gli­fy wy­stę­pu­ją rów­nież w mo­nu­men­tal­nych bu­dyn­kach wzno­szo­nych we­dług wzo­rów an­tycz­nych w stylu kla­sy­cyz­mu oraz w okre­sie eklek­tycz­ne­go hi­sto­ryz­mu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tryglifon

fryz, w któ­rym na prze­mian wy­stę­pu­ją try­gli­fy i me­to­py


Źródła:

SJP.pl

Trygon

w astro­lo­gii: od­le­głość ką­to­wa wy­no­szą­ca 120 stop­ni


Źródła:

SJP.pl

Trygonometria

dział ma­te­ma­ty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem za­leż­no­ści mię­dzy bo­ka­mi i ką­ta­mi trój­ką­tów pła­skich lub sfe­rycz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. dział ma­te­ma­ty­ki obej­mu­ją­cy ba­da­nie związ­ków mię­dzy bo­ka­mi i ką­ta­mi trój­ką­tów za po­mo­cą funk­cji zwa­nych try­go­no­me­trycz­ny­mi;


Try­go­no­me­tria (łac. "tri­go­no­me­tria") – dział ma­te­ma­ty­ki z po­gra­ni­cza ge­o­me­trii pła­skiej i ana­li­zy, ba­da­ją­cy:

Try­go­no­me­tria bada za­rów­no trój­ką­ty na pła­szczyź­nie, jak i te sfe­rycz­ne, przez co wy­róż­nia się try­go­no­me­trię pła­ską i sfe­rycz­ną.

Nauka ta ist­nie­je od sta­ro­żyt­no­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trygonometryczny

przy­miot­nik

 (1.1) mat. zwią­za­ny z try­go­no­me­trią, do­ty­czą­cy try­go­no­me­trii


Źródła:

Wiktionary

Trygort

Try­gort ( Thier­gar­ten, "Zwie­rzy­niec") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie wę­go­rzew­skim, w gmi­nie Wę­go­rze­wo.

W Try­gor­cie miesz­kał sta­ro­sta przas­ny­ski Bła­żej Kra­siń­ski.

We wsi jest dwór o skrom­nych ce­chach kla­sy­cy­stycz­nych z końca XIX w..


Źródła:

Wikipedia

Tryhard

[czy­taj: traj­hard] osoba zbyt­nio za­an­ga­żo­wa­na w jakąś czyn­ność, np. grę lub ry­wa­li­za­cję, czę­sto kosz­tem za­ba­wy; spo­ce­niec, spo­cuch


Źródła:

SJP.pl

Tryhardować

[czy­taj: traj­har­do­wać] śro­do­wi­sko­wo: być zbyt­nio za­an­ga­żo­wa­nym w jakąś czyn­ność, np. grę lub ry­wa­li­za­cję, czę­sto kosz­tem za­ba­wy


Źródła:

SJP.pl

Tryhubica

ro­dzaj sieci ry­bac­kiej


Źródła:

SJP.pl

Tryjer

ma­szy­na do sor­to­wa­nia ziar­na wg dłu­go­ści i gru­bo­ści; trier


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) masz. ma­szy­na do czy­szcze­nia ziar­na zbo­żo­we­go;


Try­jer – ma­szy­na rol­ni­cza słu­żą­ca do czy­szcze­nia na­sion. W dzia­ła­niu wy­ko­rzy­stu­je róż­ni­cę kształ­tu da­nych ele­men­tów mie­sza­ni­ny. Try­je­ry sto­so­wa­ne są do roz­dzie­la­nia róż­nych ga­tun­ków zbóż. Sto­so­wa­ne są także do od­dzie­la­nia na­sion chwa­stów, jako jedna z metod zwal­cza­nia chwa­stów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tryjon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. prze­stwo­rze


Źródła:

Wiktionary

Tryk

1. baran go­to­wy do roz­pło­du;
2. chrząszcz z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. sa­miec owcy go­to­wy do roz­pło­du


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tryka

o ba­ra­nie lub koźle: ude­rzać głową, ro­ga­mi; bóść


Źródła:

SJP.pl

Trykanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|try­kać.


Źródła:

Wiktionary

Trykać

o ba­ra­nie lub koźle: ude­rzać głową, ro­ga­mi; bóść


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. try­knąć)

 (1.1) zool. o ro­ga­tym zwie­rzę­ciu: ude­rzać ro­ga­mi

 (1.2) pot. ude­rzać, prze­de wszyst­kim czymś ostrym

 (1.3) posp. o męż­czyź­nie: od­by­wać sto­su­nek sek­su­al­ny

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny try­kać się (dk. try­knąć się)

 (2.1) zool. o ro­ga­tych zwie­rzę­tach: ude­rzać o sie­bie ro­ga­mi

 (2.2) posp. od­by­wać sto­su­nek płcio­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tryknąć

ubóść, trą­cić


Źródła:

SJP.pl

Trykocik

zdrob­nie­nie od: try­kot


Źródła:

SJP.pl

Trykonodonty

Try­ko­no­don­ty (†Tri­co­no­don­ta) – rząd wy­mar­łych ssa­ków me­zo­zo­icz­nych cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się zę­ba­mi trzo­no­wy­mi z guz­ka­mi usta­wio­ny­mi w linii jeden za dru­gim (uzę­bie­nie tri­ko­no­don­tycz­ne). Żyły one od wczes­nej jury do póź­nej kredy; znane ze wszyst­kich kon­ty­nen­tów poza Au­stra­lią i An­tark­ty­dą. Wiel­ko­ści od ry­jów­ki do kota. Czę­ścią cech bu­do­wy zbli­żo­ne były do cy­no­don­tów.


Źródła:

Wikipedia

Trykot

1. pod­sta­wo­wy splot dzie­wiar­ski dzia­ni­ny ko­lu­mien­ko­wej;
2. dzia­ni­na na ko­stiu­my gim­na­stycz­ne;
3. odzież z tka­ni­ny try­ko­to­wej, zwła­szcza ob­ci­sły strój spor­to­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tka­ni­na z: wełny, ba­weł­ny, jed­wa­biu; dzia­na spo­so­bem poń­czosz­ni­czym

 (1.2) odzież z ta­kiej tka­ni­ny try­ko­tu (1.1); zwła­szcza: ob­ci­sły, dzia­ny ko­stium gim­na­stycz­ny, ką­pie­lo­wy, spor­to­wy, ba­le­to­wy, itp.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trykotarski

do­ty­czą­cy pro­duk­cji try­ko­ta­ży


Źródła:

SJP.pl

Trykotaż

1. wyrób z try­ko­tu;
2. wyrób z ba­weł­ny o splo­cie bie­liź­niar­skim


Źródła:

SJP.pl

Trykotażowy

→ try­ko­taż


Patrz:trykotaż

Źródła:

SJP.pl

Trykotowy

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do try­ko­tu; zro­bio­ny z try­ko­tu; rzad. słu­żą­cy do wy­ro­bu try­ko­ta­ży


Źródła:

Wiktionary

Trykoń

try­koń kar­li­czek - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Tryktrak

1. gra plan­szo­wa dla dwóch gra­czy; back­gam­mon;
2. sto­lik do gry o tej samej naz­wie;
3. dawna gra w karty


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj gry plan­szo­wy­an­szo­wej dla dwóch gra­czy;


Tryk­trak, nardy, nardi (od pal. "nēw-ardaxšīr", od­waż­ny Ar­da­szir) – gra plan­szo­wa dla dwóch gra­czy. Każdy z gra­czy dy­spo­nu­je 15 pio­na­mi w odręb­nych ko­lo­rach, które prze­su­wa po plan­szy, skła­da­ją­cej się z 24 pól (trój­ką­tów), na­zy­wa­nych li­nia­mi, zgod­nie z licz­bą oczek wy­rzu­co­nych na dwóch kost­kach. Celem gry jest zdję­cie wszyst­kich swo­ich pio­nów z plan­szy. Wy­gry­wa gracz, który uczy­ni to pier­wszy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tryl

ozdob­nik mu­zycz­ny uzy­ski­wa­ny przez szyb­kie pow­ta­rza­nie dwu są­sied­nich dźwię­ków, sto­so­wa­ny w śpie­wie i w grze in­stru­men­tal­nej


Tryl – wieś ko­ciew­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie świec­kim, w gmi­nie Nowe. Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Tryl". We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) wieś li­czy­ła 415 miesz­kań­ców. Jest trze­cią co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Nowe.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trylemat

trud­ny wybór mię­dzy trze­ma wy­klu­cza­ją­cy­mi się moż­li­wo­ścia­mi


Try­le­mat (z gr. τρεις – trzy, oraz λημμα – prze­słan­ka) – sche­mat wnio­sko­wa­nia, w któ­rym obok trzech zdań wa­run­ko­wych wy­stę­pu­je po­trój­na al­ter­na­ty­wa:

Jest to od­po­wied­nik jed­ne­go ze współ­czes­nych praw ra­chun­ku zdań.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tryliard

licz­ba wy­no­szą­ca 10^21


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) licz­ba o war­to­ści 1 000 000 000 000 000 000 000 = 1021;


Try­liard – licz­ba o war­to­ści: 1 000 000 000 000 000 000 000 = 1021, czyli je­dyn­ka i 21 zer w za­pi­sie dzie­sięt­nym. Ter­min "try­liard" jest sto­so­wa­ny w na­zew­nict­wie li­czeb­ni­ków w skali dłu­giej i nie ma swo­je­go od­po­wied­ni­ka w skali krót­kiej.

W kra­jach sto­su­ją­cych krót­ką skalę (głów­nie kraje an­glo­ję­zycz­ne) licz­ba 1021 nosi nazwę sek­sty­lion, tak jak 1036 w po­zo­sta­łych kra­jach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tryliardowy

→ try­liard


przy­miot­nik

 (1.1) przy­miot­nik od try­liard


Patrz:tryliard

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trylik

zdrob­nie­nie od: tryl


Źródła:

SJP.pl

Trylinka

sze­ścio­bocz­na kost­ka be­to­no­wa do ukła­da­nia na­wierzch­ni dro­go­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bud. kost­ka be­to­no­wa sze­ścio­kąt­na, ukła­da­na na na­wierzch­niach dro­go­wych;


Try­lin­ka – sze­ścio­kąt­ne płyty be­to­no­we (o wy­mia­rach ok.: szer. 35 cm, dł. ścian­ki bocz­nej 20 cm, wys. 15 cm, 12 cm lub 8 cm) uży­wa­ne zaz­wy­czaj do bu­do­wy na­wierzch­ni par­kin­gów, skła­do­wisk, tym­cza­so­wych dróg. Try­lin­ka sto­so­wa­na jest rów­nież do za­bez­pie­cza­nia i ut­war­dza­nia po­chy­łych na­wierzch­ni wko­pów lub na­sy­pów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trylion

licz­ba wy­no­szą­ca 10^18


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) licz­ba o war­to­ści: 1 000 000 000 000 000 000 = 1018;


Try­lion – licz­ba o war­to­ści: 1 000 000 000 000 000 000 = 1018, w kra­jach sto­su­ją­cych długą skalę.

W kra­jach sto­su­ją­cych krót­ką skalę (głów­nie kraje an­glo­ję­zycz­ne) try­lion oz­na­cza licz­bę 1012, czyli bi­lion na dłu­giej skali.

W ukła­dzie SI mnoż­ni­ko­wi 1018 od­po­wia­da prze­dro­stek jed­nost­ki miary Eksa o sym­bo­lu E, a jego od­wrot­no­ści (jedna try­lio­no­wa) 10-18 od­po­wia­da atto o sym­bo­lu a.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trylioner

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba bar­dzo bo­ga­ta, po­sia­da­ją­ca try­lio­ny


Źródła:

Wiktionary

Trylionik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od try­lion


Źródła:

Wiktionary

Trylionowy

→ try­lion


Patrz:trylion

Źródła:

SJP.pl

Trylit

ro­dzaj bu­dow­li me­ga­li­tycz­nej o cha­rak­te­rze sa­kral­nym, skła­da­ją­cej się z trzech gła­zów, wzno­szo­na w ne­o­li­cie i w epoce brązu


Try­lit (try + "líthos" czyli ka­mień) – bu­dow­la typu me­ga­li­tycz­ne­go, zbu­do­wa­na z trzech gła­zów: dwóch pio­no­wych i trze­cie­go uło­żo­ne­go po­zio­mo.

Try­li­ty bu­do­wa­no w ne­o­li­cie i epoce brązu, praw­do­po­dob­nie jako obiek­ty kultu re­li­gij­ne­go lub pro­ste ob­ser­wa­to­ria astro­no­micz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trylobit

wy­mar­ły mor­ski sta­wo­nóg ży­ją­cy w erze pa­le­o­zo­icz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. pa­le­ont. wy­mar­ły mor­ski sta­wo­nóg pa­le­o­zo­icz­ny;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trylobitokształtne

pod­typ wy­mar­łych sta­wo­no­gów; try­lo­bi­tow­ce


Try­lo­bi­toksz­tałt­ne, try­lo­bi­tow­ce (†Tri­lo­bi­to­morp­ha) – pod­typ wy­mar­łych zwie­rząt wod­nych z typu sta­wo­no­gów, obej­mu­ją­cy ok. 4 ty­się­cy zna­nych ga­tun­ków. Ciało jed­no­li­cie seg­men­to­wa­ne, ma­ją­ce od­nó­ża na wszyst­kich seg­men­tach ciała, z wy­jąt­kiem pier­wsze­go i ostat­nie­go. Po­kry­te pan­ce­rzem. Wy­stę­po­wa­ły w mo­rzach płyt­kich, głów­nie w stre­fach przy­brzeż­nych. Pę­dzi­ły prze­waż­nie tryb życia przy­den­ny, nie­licz­ne ga­tun­ki były plank­to­no­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trylobitowce

pod­typ wy­mar­łych sta­wo­no­gów; try­lo­bi­toksz­tałt­ne


Źródła:

SJP.pl

Trylobity

wy­mar­ły mor­ski sta­wo­nóg ży­ją­cy w erze pa­le­o­zo­icz­nej


Try­lo­bi­ty (†Tri­lo­bi­ta, z gr. "treis" ‘trzy’ + "lobos" ‘płat’) – wy­mar­ła gro­ma­da mor­skich sta­wo­no­gów o owal­nym i spła­szczo­nym grzbie­to­brzusz­nie ciele, z wy­raź­nie wy­róż­nio­ną czę­ścią gło­wo­wą, tu­ło­wio­wą i ogo­no­wą. Od stro­ny grzbie­tu przy­kry­te kal­cy­to­wym pan­ce­rzem. Dwie głę­bo­kie bru­zdy wzdłuż dłuż­szej osi ciała dzie­lą op­tycz­nie jego po­wierzch­nię na trzy płaty (stąd nazwa gro­ma­dy). Po­ja­wi­ły się w po­ło­wie wczes­ne­go kam­bru, a wy­mar­ły z koń­cem permu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trylogia

utwór skła­da­ją­cy się z trzech te­ma­tycz­nie po­wią­za­nych czę­ści; trójk­siąg


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. muz. film. cykl skła­da­ją­cy się z trzech ut­wo­rów li­te­rac­kich, mu­zycz­nych lub fil­mo­wych, z któ­rych każdy sta­no­wi odręb­ną ca­łość, lecz po­łą­czo­nych np. wspól­ną te­ma­ty­ką, grupą bo­ha­te­rów


Try­lo­gia – cykl dzieł skła­da­ją­cy się z trzech ut­wo­rów, z któ­rych każdy sta­no­wi zam­knię­tą i in­te­gral­ną ca­łość. Dzie­ła w try­lo­gii łączą zwy­kle takie cechy, jak te­ma­ty­ka, czy grupa po­sta­ci.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trylon

gaz za­li­cza­ny do bo­jo­wych środ­ków tru­ją­cych po­ra­ża­ją­ce układ ner­wo­wy, np.: sarin, soman, tabun


Źródła:

SJP.pl

Trylowy

→ tryl


Patrz:tryl

Źródła:

SJP.pl

Trym

w że­glar­stwie: prze­chy­le­nie stat­ku w stro­nę rufy lub dzio­bu; prze­głę­bie­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trymakr

stopa me­trycz­na zło­żo­na z trzech dłu­gich lub ak­cen­to­wa­nych sylab; molos, mo­los­sus


Źródła:

SJP.pl

Trymbulka

re­gio­nal­nie: szczy­pio­rek; try­bul­ka


Źródła:

SJP.pl

Trymer

1. ro­bot­nik por­to­wy, spe­cja­li­sta od roz­kła­da­nia ła­dun­ków ma­so­wych;
2. pra­cow­nik ko­tłow­ni stat­ku pa­ro­we­go prze­rzu­ca­ją­cy wę­giel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ma­szyn­ka słu­żą­ca do strzy­że­nia brody, wąsów oraz usu­wa­nia zbęd­ne­go owło­sie­nia w nosie i uszach;

 (1.2) na­rzę­dzie słu­żą­ce do try­mo­wa­nia sier­ści zwie­rząt

 (1.3) lotn. wy­chyl­na część steru w sa­mo­lo­cie

 (1.4) elektr. kon­den­sa­tor słu­żą­cy do do­stra­ja­nia ob­wo­dów elek­trycz­nych

 (1.5) urzą­dze­nie do cię­cia pa­pie­ru, folii, zdjęć itp.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) ro­bot­nik por­to­wy try­mu­ją­cy ła­du­nek na stat­ku

 (2.2) żegl. że­glarz od­po­wie­dzial­ny za try­mo­wa­nie żagla, liny itp.

 (2.3) mar. naj­niż­szy stop­niem ma­ry­narz w ko­tłow­ni pa­row­ca prze­rzu­ca­ją­cy wę­giel


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trymerofit

przed­sta­wi­ciel typu ro­ślin na­le­żą­ce­go do grupy pa­prot­ni­ków


Źródła:

SJP.pl

Trymerować

try­mo­wać;
1. usu­wać mart­wy włos z sier­ści niek­tó­rych psów;
2. przy­ci­nać zbęd­ne ludz­kie owło­sie­nie


Źródła:

SJP.pl

Trymerski

→ try­mer


Patrz:trymer

Źródła:

SJP.pl

Trymestr

okres trzy­mie­sięcz­ny sta­no­wią­cy trze­cią cześć roku aka­de­mic­kie­go lub trze­cią część ciąży


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urz. trzy­mie­sięcz­ny okres sta­no­wią­cy jedną trze­cią roku aka­de­mic­kie­go na niek­tó­rych uczel­niach

 (1.2) med. trzy­mie­sięcz­ny okres sta­no­wią­cy jedną trze­cią ciąży u ko­bie­ty


Try­mestr – okres trwa­ją­cy trzy mie­sią­ce (por. se­mestr, kwar­tał).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trymetr

wiersz zło­żo­ny z trzech stóp lub trzech dwu­sto­po­wych miar wier­szo­wych


Źródła:

SJP.pl

Trymomierz

przy­rząd wska­zu­ją­cy wiel­kość prze­głę­bie­nia stat­ku; prze­głę­bie­nio­mierz


Źródła:

SJP.pl

Trymowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|try­mo­wać.

 (1.2) mors. ro­zło­że­nie cię­ża­ru jed­nost­ce pły­wa­ją­cej w celu uzy­ska­nia jego od­po­wied­nie­go po­ło­że­nia na wo­dzie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trymować

1. od­po­wied­nio umie­szczać ła­du­nek na stat­ku, tak aby za­pew­nić mu na­le­ży­tą sta­tecz­ność;
2. na­da­wać linie, ża­glo­wi po­żą­da­ny kształt, dłu­gość itp.;
3. usu­wać mart­wy włos z sier­ści niek­tó­rych psów; try­me­ro­wać;
4. przy­ci­nać zbęd­ne ludz­kie owło­sie­nie; try­me­ro­wać


cza­sow­nik

 (1.1) kynol. usu­wać mart­wą sierść psa w ce­lach este­tycz­nych i pie­lę­gna­cyj­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trymowy

zwią­za­ny z try­mem (np. try­mo­we prze­chy­ły stat­ku, sy­stem try­mo­wy)


Źródła:

SJP.pl

Trynacja

od­pra­wia­nie trzech mszy przez jed­ne­go ka­pła­na tego sa­me­go dnia


Try­na­cja – forma trzy­krot­ne­go od­pra­wia­nia Mszy świę­tej tego sa­me­go dnia.

Od­pra­wia­nie trzech mszy w ciągu jed­ne­go dnia jest uza­sad­nio­ne tylko w przy­pad­ku braku ka­pła­nów. Z waż­nych wzglę­dów dusz­pa­ster­skich może być ona do­pu­szczal­na i od­pra­wia­na za zgodą bi­sku­pa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tryndać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Cie­sza­nów. po­ru­szać się po­wo­li, sta­wiać drob­ne kroki, wlec się z tru­dem, drep­tać

 (1.2) gwara. wy­ko­ny­wać szyb­kie ruchy, krę­cić się, plą­sać, reg-pl|Prze­myśl. włó­czyć się bez okre­ślo­ne­go celu, wa­łę­sać się

 (2.2) reg-pl|Lu­blin. prze­mie­szczać się z tru­dem, wlec się

 (2.3) gw-pl|Kra­ków. plą­tać się pod no­ga­mią­tać się komuś pod no­ga­mi, sta­no­wiąc za­wa­dę

 (2.4) gwara. wy­ko­ny­wać szyb­kie ruchy, zwi­jać się; żart.: tań­czyć


Źródła:

Wiktionary

Tryngel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. muz. muzyk zbie­ra­ją­cy pie­nią­dze w or­kie­strze


Źródła:

Wiktionary

Tryngeld

daw­niej: drob­na za­pła­ta za przy­słu­gę, na­pi­wek; trynk­geld


Źródła:

SJP.pl

Tryngiel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. na­pi­wek


Źródła:

Wiktionary

Trynia

ro­śli­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych (se­le­ro­wa­tych), ros­ną­ca na sto­kach i ste­pach po­łud­nio­wo-wschod­niej Eu­ro­py i czę­ści Azji; tri­nia


Try­nia ("Tri­nia" Hoffm.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych. Obej­mu­je 13 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w stre­fie kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go w za­chod­niej i po­łud­nio­wej Eu­ro­pie oraz w za­chod­niej Azji. We flo­rze Pol­ski brak przed­sta­wi­cie­li tego ro­dza­ju, ale na Po­do­lu i Wo­ły­niu wy­stę­pu­ją trzy ga­tun­ki. Ro­śli­ny ste­pów i ka­mie­ni­stych sto­ków. Kwia­ty "Tri­nia gla­u­ca" są za­py­la­ne przez mrów­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trynidad

wyspa na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa w Ma­łych An­ty­lach, na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim, u pół­noc­no-wschod­nich wy­brze­ży Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej;


Try­ni­dad – wyspa w Ma­łych An­ty­lach, na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim, u pół­noc­no-wschod­nich wy­brze­ży Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej; naj­więk­sza i naj­bar­dziej za­lud­nio­na z 23 wysp pań­stwa Try­ni­dad i To­ba­go; 4,8 tys. km², 1 mln miesz­kań­ców (1980).

Na Try­ni­da­dzie leży sto­li­ca pań­stwa – Port-of-Spain. Niek­tó­re inne mia­sta wyspy: Arima, Couva, San Fer­nan­do i Cha­gu­a­nas.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trynidadczyk

1. miesz­ka­niec Try­ni­da­du (wyspy)
2. oby­wa­tel Try­ni­da­du i To­ba­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Try­ni­da­du


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trynidadka

1. miesz­kan­ka Try­ni­da­du (wyspy)
2. oby­wa­tel Try­ni­da­du i To­ba­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Try­ni­da­du


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trynidadzki

przy­miot­nik od: Try­ni­dad


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Try­ni­da­dem, do­ty­czą­cy Try­ni­da­du

 (1.2) zwią­za­ny z Try­ni­da­dem i To­ba­go, do­ty­czą­cy Try­ni­da­du i To­ba­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trynidadzko-Tobagijski

przy­miot­nik od: Try­ni­dad i To­ba­go


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Try­ni­dad i To­ba­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tryniecki

przy­miot­nik od: Tryń­cza


Źródła:

SJP.pl

Trynio

po­tocz­nie: try­per


Źródła:

SJP.pl

Trynitarianin

zwo­len­nik głów­ne­go nurtu w chrze­ści­jań­stwie, uz­na­ją­ce­go dog­mat Trój­cy Świę­tej


Źródła:

SJP.pl

Trynitarianka

zwo­len­nicz­ka głów­ne­go nurtu w chrze­ści­jań­stwie, uz­na­ją­ce­go dog­mat Trój­cy Świę­tej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. za­kon­ni­ca z żeń­skiej ga­łę­zi za­ko­nu za­ło­żo­ne­go przez św. Jana z Matty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trynitariański

→ try­ni­ta­ria­nizm. → try­ni­ta­ria­nin; try­ni­tar­ny


Źródła:

SJP.pl

Trynitarka

za­kon­ni­ca na­le­żą­ca do Mni­szek Za­ko­nu Trój­cy Prze­najś­więt­szej i Nie­wol­ni­ków


Źródła:

SJP.pl

Trynitarny

→ try­ni­ta­ryzm; try­ni­ta­riań­ski


przy­miot­nik

 (1.1) rel. do­ty­czą­cy try­ni­ta­ria­niz­mu, try­ni­ta­ryz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trynitarski

przy­miot­nik od: try­ni­tarz


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z try­ni­ta­rza­mi, do­ty­czą­cy try­ni­ta­rzy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trynitarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­kon­nik z za­ko­nu za­ło­żo­ne­go przez św. Jana z Matty;


Źródła:

Wiktionary

Trynić

po­tocz­nie: try­nić się - wdzie­rać się, wni­kać, wpy­chać się


Źródła:

SJP.pl

Trynkgeld

daw­niej: drob­na za­pła­ta za przy­słu­gę, na­pi­wek; tryn­geld


Źródła:

SJP.pl

Trynknięty

po­tocz­nie: taki, który się tro­chę upił; pod­pi­ty


Źródła:

SJP.pl

Trynknąć

gwa­ro­wo: pod­pić sobie, napić się al­ko­ho­lu


Źródła:

SJP.pl

Trypa

tka­ni­na weł­nia­na lub ba­weł­nia­na po­dob­na do ak­sa­mi­tu


Źródła:

SJP.pl

Trypaflawina

nazwa hand­lo­wa pre­pa­ra­tu o dzia­ła­niu an­ty­bak­te­ryj­nym, prze­ciw­pier­wot­nia­ko­wym i prze­ciw­grzy­bicz­nym, sto­so­wa­ne­go prze­de wszyst­kim w ak­wa­ry­sty­ce; Try­pa­fla­vin


Źródła:

SJP.pl

Trypanosom

pa­so­żyt­ni­czy pier­wot­niak po­wo­du­ją­cy cho­ro­by zwie­rząt i ludzi; try­pa­no­so­ma, świ­dro­wiec


Źródła:

SJP.pl

Trypanosoma

pa­so­żyt­ni­czy pier­wot­niak po­wo­du­ją­cy cho­ro­by zwie­rząt i ludzi; try­pa­no­som, świ­dro­wiec


Źródła:

SJP.pl

Trypanosomatoza

pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba tro­pi­kal­na wy­wo­ła­na przez świ­drow­ce, prze­no­szo­ne przez różne ga­tun­ki muchy tse-tse; śpiącz­ka afry­kań­ska


Źródła:

SJP.pl

Trypel

or­ga­no­ge­nicz­na skała osa­do­wa, od­mia­na dia­to­mi­tu, sto­so­wa­na jako su­ro­wiec w prze­my­śle ce­ra­micz­nym; łupek po­ler­ski, try­pla


Źródła:

SJP.pl

Tryper

za­kaź­na cho­ro­ba we­ne­rycz­na wy­wo­ły­wa­na przez ziar­nia­ki - go­no­ko­ki; rze­żącz­ka; go­no­rea


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. rze­żącz­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trypla

1. ude­rze­nie pod­czas gry w bi­lard jed­nej bili w drugą tak, aby się od­bi­ła dwa razy od bandy;
2. or­ga­no­ge­nicz­na skała osa­do­wa, od­mia­na dia­to­mi­tu, sto­so­wa­na jako su­ro­wiec w prze­my­śle ce­ra­micz­nym; łupek po­ler­ski, try­pel


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. zwię­zła krze­mion­ko­wa skała osa­do­wa, bę­dą­ca od­mia­ną dia­to­mi­tu o za­tar­tej struk­tu­rze or­ga­no­ge­nicz­nej;

 (1.2) przest. sport. w bi­lar­dzie: ro­dzaj ude­rze­nia, w któ­rym bila od­bi­ja się dwu­krot­nie od bandy, zanim trafi w inną bilę lub osią­gnie cel

 (1.3) sport. w wy­ści­gach kon­nych: ro­dzaj za­kła­du wza­jem­ne­go, po­le­ga­ją­cy na po­praw­nym wy­ty­po­wa­niu zwy­cięz­ców w trzech ko­lej­nych, wska­za­nych przez or­ga­ni­za­to­ra go­nit­wach;

 (1.4) daw. hist. w daw­nej Pol­sce: po­trój­na staw­ka po­bo­ru (po­dat­ku ła­no­we­go)

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. od: try­pel


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tryplet

tri­plet;
1. trzy­wer­so­we przy­sło­wie lub za­gad­ka;
2. trzy ko­lej­ne nu­kle­o­ty­dy w łań­cu­chu DNA; kodon;
3. w my­śli­stwie: trzy celne strza­ły, kła­dą­ce trzy zwie­rzę­ta;
4. fo­to­gra­ficz­ny obiek­tyw ana­styg­ma­tycz­ny zło­żo­ny z trzech człon­ków


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trypletowy

→ try­plet; tri­ple­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Tryplika

w pra­wie, rzad­ko: wy­po­wiedź odrzu­ca­ją­ca ar­gu­men­ta­cję za­war­tą w du­pli­ce


Źródła:

SJP.pl

Tryplikat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. trze­cia sztu­ka lub kopia da­ne­go do­ku­men­tu


Źródła:

Wiktionary

Trypodia

wers zło­żo­ny z trzech iden­tycz­nych stóp


Try­po­dia (gr. "tripodía" – "człon trzy­sto­po­wy") – typ wier­sza zło­żo­ne­go z trzech iden­tycz­nych stóp w każ­dym wer­sie.

Try­po­dia może być sa­mo­dziel­nym wer­sem lub czło­nem śred­niów­ko­wym. Na przy­kład try­po­dia jam­bicz­na może wcho­dzić w skład wersu sze­ścio­sto­po­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trypolis

1. sto­li­ca Libii;
2. mia­sto w pół­noc­nym Li­ba­nie, nad Mo­rzem Śró­dziem­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sto­li­ca Libii;

 (1.2) geogr. mia­sto w pół­noc­nym Li­ba­nie nad Mo­rzem Śró­dziem­nym;


Try­po­lis ( ‏طرابلس‎, "Ṭarābulus") – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Libii, po­ło­żo­ne w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści kraju, w Try­po­li­ta­nii, nad Mo­rzem Śró­dziem­nym.

Mia­sto liczy 2,2 mln miesz­kań­ców (2011), pod­czas gdy w 1973 miesz­ka­ło tu ponad 481 tys. osób.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trypoliski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Try­po­li­sem, do­ty­czą­cy Try­po­li­su (mia­sta w Libii albo Li­ba­nie)


Źródła:

Wiktionary

Trypolitania

hi­sto­rycz­na kra­i­na w za­chod­niej Libii za­miesz­ki­wa­na w sta­ro­żyt­no­ści przez ple­mio­na ber­be­ryj­skie


Try­po­li­ta­nia ( ‏طرابلس‎, "Ta­ra­bu­lus", "Ţarābulus"; Regio Tri­po­li­ta­na; Τριπολιτάνια) – kra­i­na hi­sto­rycz­na w za­chod­niej Libii nad wy­brze­żem Morza Śró­dziem­ne­go za­miesz­ka­na w sta­ro­żyt­no­ści przez Ber­be­rów. Od VIII wieku p.n.e. u jej wy­brze­ży za­czę­ły pow­sta­wać ko­lo­nie fe­nic­kie. Pod ko­niec VI wieku p.n.e. ko­lo­nie te pod­po­rząd­ko­wa­ła sobie Kar­ta­gi­na. Po III woj­nie pu­nic­kiej (fe­nic­kiej) pod­bi­ta przez Rzy­mian, w roku 435 przez Wan­da­lów, w 533 przez Bi­zan­cjum, w VIII wieku przez Ara­bów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trypolitanka

miesz­kan­ka Try­po­li­su


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Try­po­li­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trypolitańczyk

miesz­ka­niec Try­po­li­su


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Try­po­li­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trypolitański

1. przy­miot­nik od: Try­po­lis (sto­li­ca Libii)
2. przy­miot­nik od: Try­po­li­ta­nia (kra­i­na w Libii)


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Try­po­lis

 (2.1) od­no­szą­cy się do Try­po­li­ta­nii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trypolski

kul­tu­ra try­pol­ska – kul­tu­ra ar­che­o­lo­gicz­na roz­wi­ja­ją­ca się w la­tach 4200-2750 p.n.e. na te­re­nach Buł­ga­rii, Ru­mu­nii, Moł­da­wii i za­chod­niej Ukra­i­ny, re­pre­zen­tu­ją­ca apo­ge­um roz­wo­ju kul­tur ene­o­li­tycz­nych w Eu­ro­pie


Źródła:

SJP.pl

Trypowy

daw­niej: wy­ko­na­ny z trypy - tka­ni­ny weł­nia­nej lub ba­weł­nia­nej po­dob­nej do ak­sa­mi­tu, wy­ra­bia­nej w Pol­sce od XVI wieku


Źródła:

SJP.pl

Trypsyna

enzym soku trzust­ko­we­go ak­tyw­ny w śro­do­wi­sku za­sa­do­wym, roz­kła­da­ją­cy biał­ka na skład­ni­ki prost­sze


Tryp­sy­na (EC 3.4.21.4) – enzym tra­wien­ny wyt­wa­rza­ny przez część zew­nątrz­wy­dziel­ni­czą trzust­ki.

Jest wy­dzie­la­ny w po­sta­ci pro­en­zy­mu – tryp­sy­no­ge­nu, który wcho­dzi w skład soku trzust­ko­we­go. W dwu­nast­ni­cy pod wpły­wem nie­wiel­kich nawet ilo­ści in­ne­go en­zy­mu - en­te­ro­ki­na­zy do­cho­dzi do ak­ty­wa­cji tryp­sy­no­ge­nu. Dzię­ki au­to­ka­ta­li­tycz­nej zdol­no­ści tryp­sy­ny (przy pH 7,9) szyb­ko do­cho­dzi do peł­ne­go uczyn­nie­nia wy­dzie­lo­ne­go tryp­sy­no­ge­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trypsynogen

nie­ak­tyw­ny pre­kur­sor tryp­sy­ny pro­du­ko­wa­ny przez trzust­kę


Tryp­sy­no­gen – pro­en­zym wy­dzie­la­ny przez zew­nątrz­wy­dziel­ni­czą część trzust­ki i jako skład­nik soku trzust­ko­we­go tran­spor­to­wa­ny do dwu­nast­ni­cy, gdzie jest ak­ty­wo­wa­ny przez en­te­ro­pep­ty­da­zę do tryp­sy­ny. W pa­to­lo­gicz­nej nie­szczel­no­ści zwie­ra­cza Od­die­go ak­ty­wa­cja może na­stą­pić w świet­le prze­wo­dów trzust­ko­wych za spra­wą tryp­sy­ny, en­te­ro­pep­ty­da­zy lub żółci co pro­wa­dzić może do za­pa­le­nie trzust­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trypsynowy

→ tryp­sy­na


Patrz:trypsyna

Źródła:

SJP.pl

Tryptamina

amina po­wszech­nie wy­stę­pu­ją­ca w or­ga­niz­mach ży­wych


Tryp­ta­mi­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, jedna z amin bio­gen­nych, po­wszech­nie wy­stę­pu­ją­ca jako jedna z w or­ga­niz­mach ży­wych. "In vivo" pow­sta­je z tryp­to­fa­nu, a także sta­no­wi zwią­zek poś­red­ni pod­czas wyt­wa­rza­nia in­do­lu oraz wielu al­ka­lo­i­dów.

Po­chod­ne tryp­ta­mi­ny zwane są wspól­nie tryp­ta­mi­na­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tryptofan

aro­ma­tycz­ny ami­nok­was eg­zo­gen­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. ami­nok­was z łań­cu­chem bocz­nym opar­tym na szkie­le­cie in­do­lu, pro­du­ko­wa­ny przez ro­śli­ny i niek­tó­re bak­te­rie;


Tryp­to­fan (skró­to­wo Trp lub W) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ami­nok­wa­sów biał­ko­wych. Jest obo­jęt­ny elek­trycz­nie; jego łań­cuch bocz­ny opar­ty jest na szkie­le­cie in­do­lu.

Wcho­dzi w skład bia­łek (biał­ka mleka, biał­ka krwi), na­le­ży do ami­nok­wa­sów nie­zbęd­nych (nie może być syn­te­ty­zo­wa­ny w or­ga­niz­mie czło­wie­ka i musi być do­star­cza­ny z po­ży­wie­niem). Zdol­ność do jego syn­te­zy mają niek­tó­re ro­śli­ny i bak­te­rie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trypton

drob­ne czą­stecz­ki mi­ne­ral­ne zwie­trza­łych skał i ro­zło­żo­nych szcząt­ków or­ga­nicz­nych, wy­stę­pu­ją­ce w po­sta­ci za­wie­si­ny w zbior­ni­kach wod­nych i two­rzą­ce osady denne; abio­se­ston


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jeden ze skład­ni­ków se­sto­nu, za­wie­si­ny uno­szą­cej się w wo­dzie każ­de­go zbior­ni­ka wod­ne­go;


Tryp­ton, abio­se­ston – jeden ze skład­ni­ków se­sto­nu, za­wie­si­ny uno­szą­cej się w wo­dzie każ­de­go zbior­ni­ka wod­ne­go. W skład tryp­to­nu wcho­dzą nie­o­ży­wio­ne cząst­ki po­cho­dze­nia mi­ne­ral­ne­go (np. drob­ne iły) i or­ga­nicz­ne­go (reszt­ki or­ga­niz­mów, frag­men­ty tka­nek).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tryptyk

1. trójs­krzy­dło­wy oł­tarz; trój­dziel­na kom­po­zy­cja ma­lar­ska lub rzeź­biar­ska;
2. dzie­ło li­te­rac­kie, fil­mo­we itp. skła­da­ją­ce się z trzech czę­ści po­łą­czo­nych wspól­nym te­ma­tem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. dzie­ło (ma­lar­skie, li­te­rac­kie, rzeź­biar­skie, fil­mo­we itp.) skła­da­ją­ce się z trzech czę­ści;

 (1.2) trój­dziel­na na­sta­wa oł­ta­rzo­wa


Tryp­tyk – typ na­sta­wy oł­ta­rzo­wej skła­da­ją­cy się z czę­ści środ­ko­wej oraz dwóch bocz­nych skrzy­deł.

Tryp­tyk jest po­lip­ty­kiem, czyli oł­ta­rzem sza­fia­stym cha­rak­te­ry­stycz­nym dla go­ty­ku. Skrzy­dła są zwy­kle osa­dzo­ne na za­wia­sach i ru­cho­me, dzię­ki czemu mogą się za­my­kać, za­sła­nia­jąc część środ­ko­wą. Naj­czę­ściej są zdo­bio­ne z obu stron ma­lo­wi­dła­mi lub pła­sko­rzeź­bą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tryptykowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy tryp­ty­ku


Źródła:

Wiktionary

Tryrema

ro­dzaj sta­ro­żyt­nej łodzi cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się trze­ma rzę­da­mi wio­seł; tri­re­ma


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. tri­re­ma.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trysekcja

w ma­te­ma­ty­ce: po­dział do­wol­ne­go od­cin­ka lub kąta na trzy równe czę­ści


Źródła:

SJP.pl

Trysk

roz­pry­sku­ją­ce się kro­pel­ki wody lub błota; bryzg


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roz­pry­sku­ją­ca się ciecz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tryska

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 3. os. lp. ter. od: try­skać


Źródła:

Wiktionary

Tryskacz

1. by­li­na z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych o owo­cach po­dob­nych do ma­łych ogór­ków; ośli ogó­rek;
2. urzą­dze­nie słu­żą­ce do spry­ski­wa­nia cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie do spry­ski­wa­nia


Try­skacz lub głów­ka try­ska­czo­wa – ele­ment in­sta­la­cji try­ska­czo­wej uży­wa­ny do roz­pro­wa­dze­nia wody znaj­du­ją­cej się w ru­ro­cią­gach in­sta­la­cji po po­wierzch­ni obiek­tu, w któ­rym zo­stał za­mon­to­wa­ny. Try­ska­cze są jed­nym z sy­ste­mów sa­mo­o­bro­ny bu­dyn­ku przed po­ża­rem. Ich ro­dzaj, spo­sób roz­mie­szcza­nia i obli­cza­nia są ści­śle okre­ślo­ne przez prze­pi­sy prze­ciw­po­ża­ro­we i bu­dow­la­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tryskanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gwał­tow­ne wy­la­ty­wa­nie stru­mie­ni płynu


Źródła:

Wiktionary

Tryskawa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. urzą­dze­nie wy­rzu­ca­ją­ce pod ci­śnie­niem stru­mień cie­czy


Źródła:

Wiktionary

Tryskawiec

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych, o owo­cach przy­po­mi­na­ją­cych małe ogór­ki


Źródła:

SJP.pl

Tryskawka

1. przy­rząd la­bo­ra­to­ryj­ny słu­żą­cy do wyd­mu­chi­wa­nia cie­czy z kolby
2. na­rząd wy­stę­pu­ją­cy u pła­szczek słu­żą­cy do po­bie­ra­nia wody do od­dy­cha­nia, zlo­ka­li­zo­wa­ny z tyłu głowy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lab. chem. przy­rząd la­bo­ra­to­ryj­ny do po­da­wa­nia nie­wiel­kich ilo­ści płynu bez pre­cy­zyj­ne­go od­mie­rza­nia ilo­ści;

 (1.2) techn. urzą­dze­nie wy­rzu­ca­ją­ce pod ci­śnie­niem stru­mień cie­czy

 (1.3) zool. icht. szcze­li­na skrze­lo­wa mię­dzy łu­kiem gny­ko­wym a żu­chwo­wym niek­tó­rych ryb;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tryskać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. trys­nąć)

 (1.1) wy­do­by­wać się nagle, wy­rzu­cać gwał­tow­nie


Źródła:

Wiktionary

Trysnąć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. myć)

 (1.1) wy­do­być się cien­ką mocną stru­gą

 (1.2) wy­do­być się z sie­bie coś cien­ką mocną stru­gą

 (1.3) za­ma­ni­fe­sto­wać swój stan psy­chicz­ny lub fi­zycz­ny

 (1.4) po­ja­wić się z im­pe­tem


Źródła:

Wiktionary

Tryszczyn

wieś w Pol­sce


Try­szczyn (niem. "Tris­chin", 1942-1945 "Tris­chen") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie byd­go­skim, w gmi­nie Ko­ro­no­wo, na pół­noc od za­chod­nich dziel­nic Byd­go­szczy, na tra­sie drogi kra­jo­wej nr 25.

W 2018 w miej­sco­wo­ści przy­stą­pio­no do bu­do­wy bli­sko 228-me­tro­we­go mostu na Brdzie w ciągu bu­do­wa­nej drogi ek­spre­so­wej S5.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tryt

otrzy­my­wa­ny sztucz­nie izo­top wo­do­ru o licz­bie ma­so­wej 3, któ­re­go jądro za­wie­ra jeden pro­ton i dwa ne­u­tro­ny


Tryt (ra­dio­wo­dór) – nietr­wa­ły izo­top wo­do­ru, któ­re­go jądro (try­ton) skła­da się z jed­ne­go pro­to­nu i dwóch ne­u­tro­nów. Oz­na­cza­ny jest sym­bo­lem 3H lub T.

Jego czas po­ło­wicz­ne­go roz­pa­du wy­no­si 12,33 lat. Roz­pa­da się w wy­ni­ku roz­pa­du β−, pod­czas któ­re­go pow­sta­je jądro helu 3He:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trytan

wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny, be­zbarw­ne ciało stałe; tri­fe­ny­lo­me­tan, trój­fe­ny­lo­me­tan


Źródła:

SJP.pl

Tryteizm

po­gląd kwe­stio­nu­ją­cy jed­ność chrze­ści­jań­skiej Trój­cy Świę­tej, uz­na­ją­cy odręb­ność trzech Osób Bo­skich; tri­te­izm


Try­te­izm (gr. "treis" − trzy, "theós" − bóg) − po­gląd, we­dług któ­re­go w Bogu ist­nie­ją nie tylko trzy hi­po­sta­zy (osoby), ale też trzy bo­skie na­tu­ry, trzy isto­ty – in­ny­mi słowy: trzej bo­go­wie. We­dług tego po­glą­du nie ist­nie­je więc jeden Bóg, lecz trzej bo­go­wie: Oj­ciec, Syn i Duch Świę­ty.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trytka

po­tocz­nie: opa­ska za­ci­sko­wa; try­tyt­ka


Źródła:

SJP.pl

Trytoma

try­to­ma gro­nia­sta - ga­tu­nek afry­kań­skiej by­li­ny


Try­to­ma, kni­fo­fia, wstyd­lin ("Knip­ho­fia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny zło­to­gło­wo­wa­tych. Obej­mu­je 70 ga­tun­ków. Więk­szość ga­tun­ków (48) wy­stę­pu­je w po­łud­nio­wej czę­ści Afry­ki, zwła­szcza w Gó­rach Smo­czych. W gó­rach Afry­ki środ­ko­wej rosną 22 ga­tun­ki (na pół­no­cy się­ga­ją do Ka­me­ru­nu i Ery­trei). Dwa opi­sa­no także z Ma­da­ga­ska­ru, a jeden z Je­me­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tryton

1. płaz z ro­dzi­ny sa­la­man­der; trasz­ka
2. śli­mak mor­ski z pod­gro­ma­dy śli­ma­ków przo­dos­krzel­nych
3. bó­stwo w or­sza­ku Po­sej­do­na wy­o­bra­ża­ne jako pół czło­wiek, pół wąż, przed­sta­wia­ne w ma­lar­stwie i rzeź­bie


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zool. zob. trasz­ka.

 (1.2) muz. od­stęp trzech tonów;

 (1.3) zool. ga­tu­nek śli­ma­ka mor­skie­go;

 (1.4) fiz. jądro trytu;

 (1.5) mit. w mi­to­lo­gii grec­kiej bó­stwo mor­skie, pół czło­wiek-pół ryba lub pół wąż;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trytonowy

→ try­ton


Patrz:tryton

Źródła:

SJP.pl

Trytowy

→ tryt


Patrz:tryt

Źródła:

SJP.pl

Tryturacja

1. roz­rze­dza­nie prosz­ku za­wie­ra­ją­ce­go czyn­nik ak­tyw­ny więk­szą ilo­ścią sub­stan­cji obo­jęt­nej;
2. roz­cie­ra­nie na miał­ki pro­szek, zwy­kle w moź­dzie­rzu


Źródła:

SJP.pl

Trytytka

po­tocz­nie: opa­ska za­ci­sko­wa; tryt­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. ela­stycz­na obej­ma z two­rzy­wa sztucz­ne­go z me­cha­niz­mem zę­bat­ko­wo-za­pad­ko­wym sto­so­wa­na np. do spi­na­nia wią­zek kabli elek­trycz­nych lub mo­co­wa­nia koł­pa­ków;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tryumf

triumf;
1. zwy­cię­stwo nad prze­ciw­ni­kiem, wy­gra­na; suk­ces, osią­gnię­cie;
2. duma z osią­gnię­te­go suk­ce­su;
3. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: uro­czy­sty po­chód zwy­cię­skie­go wodza; potem także uro­czy­stość z racji suk­ce­su


Źródła:

SJP.pl

Tryumfalistyczny

→ try­um­fa­lizm; trium­fa­li­stycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Tryumfalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: try­um­fal­nie


Źródła:

SJP.pl

Tryumfalniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: try­um­fal­ny


Źródła:

SJP.pl

Tryumfalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest try­um­fal­ne


Źródła:

Wiktionary

Tryumfalny

→ try­umf; trium­fal­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z try­um­fem, do­ty­czą­cy try­um­fu, wy­ra­ża­ją­cy try­umf


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tryumfator

czło­wiek, który od­niósł zwy­cię­stwo, suk­ces; trium­fa­tor


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. ktoś, kto od­niósł zwy­cię­stwo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tryumfatorka

ko­bie­ta, która od­nio­sła zwy­cię­stwo, suk­ces; trium­fa­tor­ka


Źródła:

SJP.pl

Tryumfatorski

→ try­um­fa­tor; trium­fa­tor­ski


Źródła:

SJP.pl

Tryumfny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. try­um­fal­ny, trium­fal­ny


Źródła:

Wiktionary

Tryumfowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. try­um­fal­ny, trium­fal­ny


Źródła:

Wiktionary

Tryumfujący

wy­nio­sły, dumny; trium­fu­ją­cy


Źródła:

SJP.pl

Tryumwirat

trium­wi­rat;
1. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie:
a) po­ro­zu­mie­nie mię­dzy trze­ma mę­ża­mi stanu w celu spra­wo­wa­nia wła­dzy;
b) mę­żo­wie stanu, któ­rzy za­war­li takie po­ro­zu­mie­nie;
2. prze­no­śnie: trzy osoby po­dej­mu­ją­ce wspól­ne dzia­ła­nia


Źródła:

SJP.pl

Trywializacja

prze­sad­ne upra­szcza­nie, spły­ca­nie


Try­wia­li­za­cja – za­ni­ka­nie re­gio­nal­nej odręb­no­ści i zdo­mi­no­wa­nie du­żych ob­sza­rów (eko­sy­ste­mów) przez jeden typ ro­ślin­no­ści niez­wią­za­ny ze spe­cy­fi­ką ge­o­lo­gicz­ną czy kli­ma­tycz­ną da­ne­go re­gio­nu. Wsku­tek tego po­zo­sta­ją tylko ga­tun­ki wszę­do­byl­skie, o sze­ro­kiej am­pli­tu­dzie eko­lo­gicz­nej i to­le­ran­cji na zmia­ny śro­do­wi­sko­we lub po­ja­wia­ją się ek­span­syw­ne ga­tun­ki in­wa­zyj­ne. Try­wia­li­za­cja pro­wa­dzi do za­cie­ra­nia lo­kal­nej bio­róż­no­rod­no­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trywializm

try­wial­ny cha­rak­ter cze­goś; try­wial­ność


Źródła:

SJP.pl

Trywializowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|try­wia­li­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Trywializować

czy­nić coś try­wial­nym, upra­szczać, spro­wa­dzać do ba­na­łu


cza­sow­nik

 (1.1) spro­wa­dzać coś do rze­czy try­wial­nej, ba­nal­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trywialnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób try­wial­ny, nie­wy­bred­ny, or­dy­nar­ny


Źródła:

Wiktionary

Trywialniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: try­wial­nie


Źródła:

SJP.pl

Trywialniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: try­wial­ny; bar­dziej try­wial­ny


Źródła:

SJP.pl

Trywialnieć

sta­wać się try­wial­nym, po­spo­li­tym; po­spo­li­cieć


Źródła:

SJP.pl

Trywialność

try­wial­ny cha­rak­ter; coś try­wial­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest try­wial­ne; cecha tych, któ­rzy są try­wial­ni


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trywialny

1. od­bie­ga­ją­cy od norm kul­tu­ral­nych obo­wią­zu­ją­cych w spo­łe­czeń­stwie; pro­stac­ki, or­dy­nar­ny, nie­przyz­wo­i­ty;
2. po­wszech­nie znany, oczy­wi­sty, po­spo­li­ty; okle­pa­ny, sche­ma­tycz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) książk. nie­wy­szu­ka­ny, po­spo­li­ty

 (1.2) oczy­wi­sty i ba­nal­nie łatwy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trywium

w śred­nio­wie­czu: pro­gram na­u­cza­nia opar­ty na trzech przed­mio­tach: gra­ma­ty­ce, dia­lek­ty­ce i re­to­ry­ce; naj­niż­sza klasa w szko­le, re­a­li­zu­ją­ca taki pro­gram; szko­ła re­a­li­zu­ją­ca taki pro­gram; tri­vium; tri­wium


Źródła:

SJP.pl

Tryzna

dawna uczta po­grze­bo­wa po­łą­czo­na z za­pa­sa­mi i igrzy­ska­mi


Tryz­na – obrzęd po­grze­bo­wy w re­li­gii Sło­wian.

Tryz­na przy­po­mi­na­ła nieco stypę, z tą róż­ni­cą, że poza wy­staw­ną ucztą i wspo­mi­na­niem zmar­łe­go urzą­dza­no rów­nież igrzy­ska na jego cześć, w skład któ­rych wcho­dzi­ły go­nit­wy, za­pa­sy i we­so­łe za­ba­wy w ma­skach. Obrzęd miał za­sięg ogól­no­sło­wiań­ski (wspo­mi­na o nim m.in. "Po­wieść mi­nio­nych lat"); miał na celu wpro­wa­dze­nie duszy w zaś­wia­ty i unie­moż­li­wie­nie jej po­wro­tu po­mię­dzy ży­wych, jak rów­nież uwol­nie­nie uczest­ni­ków od zgub­nych wpły­wów du­chów zmar­łych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tryzub

1. ofi­cjal­ne godło Ukra­i­ny
2. gwa­ro­wo: żłób z paszą, sta­wia­ny w lesie dla zwie­rząt


Źródła:

SJP.pl

Tryńcza

mia­sto w Pol­sce


Tryń­cza – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie prze­wor­skim, sie­dzi­ba gminy Tryń­cza. Ma sta­tus so­łect­wa.

Miej­sco­wość leży na pra­wym brze­gu Wi­sło­ka, przy dro­dze kra­jo­wej nr 77 pro­wa­dzą­cej od Prze­my­śla w kie­run­ku San­do­mie­rza, w po­bli­żu linii ko­le­jo­wej nr 68 łą­czą­cej Lu­blin z Prze­wor­skiem. Przy­sta­nek ko­le­jo­wy Tryń­cza zlo­ka­li­zo­wa­ny jest w są­sied­niej wsi, Wólka Mał­ko­wa. Oprócz toru głów­ne­go za­sad­ni­cze­go, znaj­du­je się tu także tor mi­jan­ko­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tryśnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­la­nie się na­głym i moc­nym stru­mie­niem

 (1.2) wy­rzu­ce­nie z sie­bie z gwał­tow­no­ścią

 (1.3) nagłe prze­ja­wie­nie się

 (1.4) oka­za­nie cze­goś w nad­mia­rze lub bar­dzo wi­docz­nie


Źródła:

Wiktionary

Tryźnić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ty­ra­ni­zo­wać


Źródła:

Wiktionary

Trza

daw­niej, dziś żar­to­bli­wie: trze­ba, po­win­no się, na­le­ży


cza­sow­nik nie­wła­ści­wy

 (1.1) daw. obec­nie pot. (czę­sto żart.) trze­ba

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. trze­ba


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzaseczka

zdrob­nie­nie od: trza­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: trza­ska


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzask

ostry, krót­ki dźwięk to­wa­rzy­szą­cy pę­ka­niu cze­goś, roz­dzie­ra­niu cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) suchy, gwał­tow­ny, ur­wa­ny od­głos


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzask-Prask

po­tocz­nie: nagle i szyb­ko


Źródła:

SJP.pl

Trzaska

1. drob­ny ka­wa­łek drew­na uży­wa­ny zwy­kle na pod­pał­kę, drzaz­ga
2. błęd­ni­ca trza­ska - ga­tu­nek mo­ty­la


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) drob­ny ka­wa­łek drew­na uży­wa­ny zwy­kle na pod­pał­kę, drzaz­ga

 (1.2) błęd­ni­ca trza­ska - ga­tu­nek mo­ty­la


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzaskacz

1. ro­dzaj pta­ków śpie­wa­ją­cych z rzędu wró­blo­wych;
2. re­gio­nal­nie: drew­nia­na kle­kot­ka; kła­pacz, kła­pacz­ka, ko­ła­tan­ka, tyr­kaw­ka


Źródła:

SJP.pl

Trzaskalski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trzaskanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trza­skać.


Źródła:

Wiktionary

Trzaskawica

sta­ro­pol­ska nazwa strzel­by


Źródła:

SJP.pl

Trzaskać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. trzas­nąć)

 (1.1) ude­rzać mocno, wy­wo­łu­jąc trzask

 (1.2) wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny krót­ki od­głos pod­czas roz­pa­da­nia, pę­ka­nia

 (1.3) pot. robić coś w szyb­kim tem­pie i w dużej licz­bie

cza­sow­nik zwrot­ny trza­skać się (dk. trzas­nąć się)

 (2.1) pot. ude­rzać się mocno

 (2.2) pot. za­da­wać sobie wza­jem­nie ciosy


Źródła:

Wiktionary

Trzaski

ostry, krót­ki dźwięk to­wa­rzy­szą­cy pę­ka­niu cze­goś, roz­dzie­ra­niu cze­goś


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzaskot

prze­sta­rza­le: trzask, trza­ska­nie


Źródła:

SJP.pl

Trzaskowice

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzaskowisko

1. miej­sce, gdzie rąbie się drew­no;
2. chrust; drob­ne ga­łąz­ki le­żą­ce na ziemi


Źródła:

SJP.pl

Trzaskowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzasnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. trza­skać)

 (1.1) ude­rzyć mocno w coś, wy­wo­łu­jąc krót­ki, gło­śny dźwięk

 (1.2) wydać pła­ski, suchy dźwięk jak przy ła­ma­niu cze­goś

 (1.3) pot. zro­bić coś szyb­ko, bie­gle, gwał­tow­nie

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny trzas­nąć się ndk. trza­skać się

 (2.1) sa­me­mu ude­rzyć się mocno

 (2.2) zadać sobie ciosy naw­za­jem


Źródła:

Wiktionary

Trzaszczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. źdźbło


Źródła:

Wiktionary

Trzaśnięta

po­tocz­nie: nie­mą­dry, nie­speł­na ro­zu­mu; szur­nię­ty


Źródła:

SJP.pl

Trzaśnięty

po­tocz­nie: nie­mą­dry, nie­speł­na ro­zu­mu; szur­nię­ty


forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od cza­sow­ni­ka: trzas­nąć

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) pot. nie­speł­na ro­zu­mu; trzep­nię­ty, wal­nię­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzcian

ro­dzaj ro­ślin jed­no­li­ścien­nych z ro­dzi­ny ma­ran­to­wa­tych; Tha­lia


Źródła:

SJP.pl

Trzciana

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzcianczanin

miesz­ka­niec Trzcian­ki (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Trzcianczanka

miesz­kan­ka Trzcian­ki (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Trzcianecki

przy­miot­nik od: Trzcian­ka


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Trzcian­ki, zwią­za­ny z Trzcian­ką


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzcianiec

wieś w Pol­sce


Trzcia­niec – osada w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie bie­szczadz­kim, w gmi­nie Ustrzy­ki Dolne. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży przy DW890, u zbie­gu po­to­ków "Roz­to­ki" i "Kli­mów­ka", które po­ni­żej wsi two­rzą potok "Krzy­wiec" - do­pływ Wiaru.

Wieś leży na po­gra­ni­czu Po­gó­rza Prze­my­skie­go i pasma Chwa­nio­wa, na­le­żą­ce­go do Gór Sa­noc­ko Tur­czań­skich.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzcianieński

przy­miot­nik od: Trzcian­ne


Źródła:

SJP.pl

Trzcianka

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim;


Trzcian­ka (pol. hist. "Trzcia­na Łąka", Schönlanke) – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie czarn­kow­sko-trzcia­nec­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Trzcian­ka. Mia­sto po­ło­żo­ne jest nad rzeką Trzcian­ka i pię­cio­ma je­zio­ra­mi na Po­je­zie­rzu Wa­łec­kim.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzcianne

wieś w Pol­sce


Trzcian­ne ( ‏טרעסטיני‎ "Tre­sti­ni") – wieś (daw­niej mia­sto) w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie mo­niec­kim, sie­dzi­ba gminy Trzcian­ne. Wieś za­miesz­ku­je ok. 561 osób.

Trzcian­ne uzy­ska­ło lo­ka­cję miej­ską przed 1700 ro­kiem, zde­gra­do­wa­ne w 1801 roku.

Wieś jest sie­dzi­bą rzym­sko­ka­to­lic­kiej pa­ra­fii św. Apo­sto­łów Pio­tra i Pawła.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzciański

→ Trzcia­na


Patrz:Trzciana

Źródła:

SJP.pl

Trzciel

mia­sto w Pol­sce


rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


Trzciel (w la­tach 1793–1945 niem. "Tirsch­tie­gel") – mia­sto w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie mię­dzy­rzec­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Trzciel. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go.

We­dług da­nych GUS z 31 grud­nia 2019 r. Trzciel li­czył 2358 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzcielanin

miesz­ka­niec Trzcie­la (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Trzcielanka

miesz­kan­ka Trzcie­la (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Trzcielin

wieś w Pol­sce


Trzcie­lin (niem. Rohrschütz) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Do­pie­wo.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzcielski

przy­miot­nik od: Trzciel


Źródła:

SJP.pl

Trzcina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. ro­śli­na o wy­so­kiej ło­dy­dze, z kwia­ta­mi w po­sta­ci wiech, ros­ną­ca przy brze­gach zbior­ni­ków wod­nych i na mo­kra­dłach;

 (1.2) zbio­ro­wi­sko, za­ro­śla trzci­ny (1.1); teren po­ro­śnię­ty trzci­ną (1.1)

 (1.3) ma­te­riał otrzy­my­wa­ny z trzci­ny (1.1)

 (1.4) ło­dy­ga trzci­ny (1.1) uży­wa­na daw­niej jako na­rzę­dzie kary


Trzci­na ("Phrag­mi­tes" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych. Na­le­ży do niego 4–5 ga­tun­ków. Ro­dzaj jest nie­mal kos­mo­po­li­tycz­ny, brak go tylko w Oce­a­nii, na pół­no­cy Ame­ry­ki Pół­noc­nej, w Bra­zy­lii. Naj­sze­rzej roz­prze­strze­nio­nym ga­tun­kiem jest trzci­na po­spo­li­ta ("Phrag­mi­tes au­stra­lis") – je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju w Pol­sce. Jest to też ga­tu­nek ty­po­wy ro­dza­ju. Wszyst­kie ga­tun­ki tu na­le­żą­ce są ro­śli­na­mi wod­ny­mi i ba­gien­ny­mi, czę­sto po­kry­wa­ją­cy­mi roz­le­głe ob­sza­ry.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trzciniak

trzcin­nik;
1. ptak z ro­dzi­ny po­krzew­ko­wa­tych, owa­do­żer­ny, ży­ją­cy wśród buj­nej ro­ślin­no­ści, szcze­gól­nie nad wo­da­mi, wśród trzcin; trzci­niak dro­zdów­ka;
2. ryba z ro­dzi­ny wie­lo­płetw­co­wa­tych, wy­glą­dem przy­po­mi­na­ją­ca węża; wąż trzci­no­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Acro­cep­ha­lus|ref=tak., nie­wiel­ki ptak wę­drow­ny z ro­dzi­ny trzci­nia­ków;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzciniaki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Acro­cep­ha­li­dae|Sal­vin|ref=tak., ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych;


Trzci­nia­ki (Acro­cep­ha­li­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes), wy­o­dręb­nio­na z ro­dzi­ny po­krzew­ko­wa­tych (Syl­vii­dae).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trzciniarski

do­ty­czą­cy trzci­ny, wy­ro­bów z trzci­ny


Źródła:

SJP.pl

Trzciniasty

prze­sta­rza­łe: do­ty­czą­cy trzci­ny, zro­bio­ny z trzci­ny, po­ro­sły trzci­ną; trzci­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzcinica

wieś w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w gmi­nie Jasło

 (1.2) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w gmi­nie Wie­li­cho­wo

 (1.3) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie kę­piń­skim


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzcinicki

przy­miot­nik od: Trzci­ni­ca


Źródła:

SJP.pl

Trzcinicok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) reg. miesz­ka­niec Trzci­ni­cy


Źródła:

Wiktionary

Trzciniec

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzciniecki

przy­miot­nik od: Trzci­niec


Źródła:

SJP.pl

Trzcinisko

zgru­bie­nie od: trzci­na


Trzci­ni­sko (nazwa obocz­na: Trzci­no­wo, niem. "Schönrohr") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie gdań­skim, w gmi­nie Cedry Wiel­kie. Leży na ob­sza­rze Żuław Gdań­skich nad Mart­wą Wisłą.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo "Trzci­ni­sko", w któ­re­go skład wcho­dzi rów­nież miej­sco­wość Sze­rza­wa].


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzcinka

zdrob­nie­nie od: trzci­na


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. trzci­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzcinniczek

ga­tu­nek nie­wiel­kie­go ptaka wę­drow­ne­go z ro­dzi­ny trzci­nia­ków; trzcin­ni­czek zwy­czaj­ny


Źródła:

SJP.pl

Trzcinniczysko

ob­szar po­ro­śnię­ty trzcin­ni­kiem (ro­śli­ną z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych)


Źródła:

SJP.pl

Trzcinnik

1. ptak z ro­dzi­ny po­krzew­ko­wa­tych, owa­do­żer­ny, ży­ją­cy wśród buj­nej ro­ślin­no­ści, szcze­gól­nie nad wo­da­mi, wśród trzcin; trzci­niak, trzci­niak dro­zdów­ka;
2. ryba z ro­dzi­ny wie­lo­płetw­co­wa­tych, wy­glą­dem przy­po­mi­na­ją­ca węża; trzci­niak, wąż trzci­no­wy;
3. ro­śli­na wie­lo­let­nia z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych (traw)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzcinowaty

1. mozga trzci­no­wa­ta - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny traw; ostrzy­ca trzci­no­wa­ta, mie­lec;
2. la­secz­ni­ca trzci­no­wa­ta - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny traw;
3. bam­bus trzci­no­wa­ty - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny traw;
4. sko­loch­loa trzci­no­wa­ta - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny traw


przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy trzci­nę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzcinowisko

teren po­ro­sły trzci­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) miej­sce gdzie ro­śnie trzci­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzcinowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z trzci­ną, do­ty­czą­cy trzci­ny

 (1.2) wy­ko­na­ny z trzci­ny


Źródła:

Wiktionary

Trzcionka

naz­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Acro­cep­ha­lus scir­pa­ce­us|Her­mann|ref=tak., ptak z ro­dzi­ny trzci­nia­ków;


„Trzcion­ka” – pol­ski kwar­tal­nik spo­łecz­no-kul­tu­ral­ny, wy­da­wa­ny w Trzcia­nie (gmina Świl­cza) od 1997 roku. Pismo zwią­za­ne jest z dzia­łal­no­ścią sa­mo­rzą­du gminy Świl­cza, Gmin­ne­go Cen­trum Kul­tu­ry, Spor­tu i Re­kre­a­cji w Świl­czy z sie­dzi­bą w Trzcia­nie oraz To­wa­rzy­stwa Przy­ja­ciół Trzcia­ny (TPT).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzcionkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trzciński

przy­miot­nik od: Trzciń­sko Zdrój


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzcińsko

przy­miot­nik od: Trzciń­sko Zdrój


Trzciń­sko ( "Rohr­lach", od 1945 Róż­nie­wo[]) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kar­ko­no­skim, w gmi­nie Ja­no­wi­ce Wiel­kie, na po­gra­ni­czu Rudaw Ja­no­wic­kich i Kot­li­ny Je­le­nio­gór­skiej w Su­de­tach Za­chod­nich. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa je­le­nio­gór­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzcińsko-Zdrój

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


}|-

Trzciń­sko-Zdrój (niem. "Bad Schönfließ") – mia­sto w za­chod­niej Pol­sce, w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Trzciń­sko-Zdrój, nad rzeką Ru­rzy­cą.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2021 r. mia­sto miało 2171 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trzeba

cza­sow­nik mo­dal­ny (pre­dy­ka­tyw) uży­wa­ny dla wy­ra­że­nia obo­wiąz­ku, po­win­no­ści, sto­sow­no­ści dzia­ła­nia; po­win­no się, wy­pa­da, na­le­ży, po­trze­ba


cza­sow­nik nie­wła­ści­wy

 (1.1) …two­rzą­cy wy­ra­że­nia, w któ­rych wy­ko­na­nie czyn­no­ści jest ko­niecz­ne lub nie­zbęd­ne; mu­sieć w for­mie be­zo­so­bo­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzebaż

prze­sta­rza­łe: cza­sow­nik mo­dal­ny "trze­ba" wzmoc­nio­ny par­ty­ku­łą wzmac­nia­ją­cą "-ż", uży­wa­ny w funk­cji py­taj­nej lub wzmoc­nio­nej, np.: Trze­baż je­szcze, aby mnie, zamku urzęd­ni­ka, Ger­wa­ze­go Rę­baj­łę, Ho­resz­ków klucz­ni­ka, lżyć w domu Panów moich? (A. Mic­kie­wicz)


Źródła:

SJP.pl

Trzebiatowianin

miesz­ka­niec Trze­bia­to­wa


Źródła:

SJP.pl

Trzebiatowianka

miesz­kan­ka Trze­bia­to­wa


Źródła:

SJP.pl

Trzebiatowski

przy­miot­nik od: Trze­bia­tów


Trze­bia­tow­ski (kaszb. "Trze­bia­tows­czi"; forma żeń­ska: Trze­bia­tow­ska, kaszb. "Trzebiatowskô"; licz­ba mnoga: Trze­bia­tow­scy, kaszb. "Trzebiatowsczé") – naz­wi­sko rodów ka­szub­skiej szlach­ty, wy­wo­dzą­cych się z ka­szub­skiej miej­sco­wo­ści Trze­biat­ko­wa.

Głów­ne rody Trze­bia­tow­skich to: Ju­trzen­ka Trze­bia­tow­scy (spo­ty­ka­ne rów­nież w wa­rian­tach Ju­trzon­ka, Mor­gen­stern), Smuda Trze­bia­tow­scy (spo­ty­ka­ne rów­nież w wa­rian­tach Zmuda, Żmuda, Schmu­de) oraz Ma­lot­ka Trze­bia­tow­scy (spo­ty­ka­ne rów­nież w wa­rian­tach Ma­lot­ki, Molt­ke).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzebiatów

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim;


Trze­bia­tów (niem. "Trep­tow an der Rega") – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fic­kim, sie­dzi­ba miej­sko-wiej­skiej gminy Trze­bia­tów. Leży na Po­brze­żu Szcze­ciń­skim, nad rzeką Regą, w od­le­gło­ści ok. 9 km od Morza Bał­tyc­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzebica

wieś w Pol­sce


Trze­bi­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie bu­skim, w gmi­nie Pa­ca­nów. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie kie­lec­kim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzebiciel

1. prze­sta­rza­łe: osoba lub zwie­rzę ni­szczą­ce lasy, za­bi­ja­ją­ce zwie­rzy­nę;
2. daw­niej: osoba ka­stru­ją­ca zwie­rzę­ta do­mo­we


Źródła:

SJP.pl

Trzebiec

wieś w Pol­sce


Trze­biec (niem. "Ne­u­hof") – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie bia­ło­gardz­kim, w gmi­nie Ty­cho­wo. W la­tach 1975–1998 osada na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­sza­liń­skie­go. We­dług da­nych UM, na dzień 31 grud­nia 2014 roku osada miała 67 sta­łych miesz­kań­ców. Osada wcho­dzi w skład so­łect­wa Wi­ce­wo. Naj­więk­sza osada w gmi­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzebiechowski

przy­miot­nik od: Trze­bie­chów


Źródła:

SJP.pl

Trzebiechów

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzebiel

wieś w Pol­sce


Trze­biel (tuż po woj­nie "Tre­bu­ła", niem. "Trie­bel", dlnłuż. "Trje­bu­le" lub "Trje­bul", 1945-46 "Trąby") – wieś i sie­dzi­ba gminy w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie żar­skim, daw­niej mia­sto.

Trze­biel leży około 5 km od gra­ni­cy z Niem­ca­mi, przy dro­dze kra­jo­wej nr 12 i au­to­stra­dzie A18.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzebielino

wieś w Pol­sce


Trze­bie­li­no (kaszb. "Trzebielënò", niem. "Tre­blin") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie by­tow­skim, w gmi­nie Trze­bie­li­no. Leży w po­bli­żu je­zio­ra Trze­biel­skie­go (Trze­bie­liń­skie­go) i przy tra­sie drogi kra­jo­wej nr 21.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Trze­bie­li­no" w któ­re­go skład wcho­dzą rów­nież Szczy­ciec i To­czek. Jest ró­nież sie­dzi­bą gminy Trze­bie­li­no, nad­le­śnict­wa oraz pla­ców­ki Ochot­ni­czej Stra­ży Po­żar­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzebieliński

przy­miot­nik od: Trze­bie­li­no


Źródła:

SJP.pl

Trzebielski

przy­miot­nik od: Trze­biel


Źródła:

SJP.pl

Trzebienice

wieś w Pol­sce


Trze­bie­ni­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie mie­chow­skim, w gmi­nie Goł­cza.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzebienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ni­szcze­nie, usu­wa­nie, lik­wi­do­wa­nie cze­goś, aby stało się mniej licz­ne

 (1.2) wy­ci­na­nie drzew i krze­wów

 (1.3) wy­bi­ja­nie, tę­pie­nie zwie­rząt

 (1.4) wet. usu­wa­nie sam­com gru­czo­łów płcio­wych


Zo­bacz też: Trze­bie­nie w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Trze­bie­nie – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ka­li­skim, w gmi­nie Li­sków.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trzebieniec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. eu­nuch


Źródła:

Wiktionary

Trzebieski

przy­miot­nik od: Trze­bież


Źródła:

SJP.pl

Trzebieszowice

wieś w Pol­sce


Trze­bie­szo­wi­ce (po 1945 "Łącko", "Kun­zen­dorf an der Biele") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kłodz­kim, w gmi­nie Lądek-Zdrój, leży przy dro­dze Lądek-Zdrój – Kłodz­ko, w do­li­nie Bia­łej Lą­dec­kiej.

Jest to naj­więk­sza wieś gminy Lądek-Zdrój. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go po­sia­da­ła 1139 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzebieszowicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Trze­bie­szo­wi­ca­mi, do­ty­czą­cy Trze­bie­szo­wic


Źródła:

Wiktionary

Trzebieszowski

przy­miot­nik od: Trze­bie­szów, Trze­bie­szów-Ko­lo­nia, Trze­bie­szów Drugi, Trze­bie­szów Pier­wszy


Źródła:

SJP.pl

Trzebieszów

wieś w Pol­sce


Trze­bie­szów (nazwa obocz­na: Trze­bie­szów Trze­ci) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie łu­kow­skim, w gmi­nie Trze­bie­szów.

Wieś kró­lew­ska po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w ziemi łu­kow­skiej wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzebiesławice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Trzebieńczyce

wieś w Pol­sce


Trze­bień­czy­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie oś­wię­cim­skim, w gmi­nie Zator, nad Skawą. W miej­sco­wo­ści znaj­du­je się nie­czyn­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy Trze­bień­czy­ce linii 103 (Trze­bi­nia – Skaw­ce).

Po­cząt­ko­wo sta­no­wi­ła włas­ność ksią­żę­cą potem kró­lew­ską. Wieś na­le­ża­ła do trzech (wojów) po­tom­ków Bie­nia, na­zy­wa­na rów­nież wsią „trzech Bień­czy­ców" czego praw­do­po­dob­nie utar­ła się nazwa Trze­bień­czy­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzebież

1. wy­ci­na­nie drzew
2. wy­bi­ja­nie, tę­pie­nie zwie­rzy­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) leśn. cię­cia pie­lę­gna­cyj­ne drze­wo­sta­nu


Trze­bież (do 1945 Zie­ge­nort) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie po­lic­kim, w gmi­nie Po­li­ce. Na­le­ży do aglo­me­ra­cji szcze­ciń­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzebieżanin

miesz­ka­niec Trze­bie­ży


Źródła:

SJP.pl

Trzebieżanka

miesz­kan­ka Trze­bie­ży


Źródła:

SJP.pl

Trzebimir

dawne imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Trzebin

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzebinia

mia­sto w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


Trze­bi­nia (1969–1977 Trze­bi­nia-Sier­sza) – mia­sto w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie chrza­now­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Trze­bi­nia.

We­dług da­nych Głów­ne­go Urzę­du Sta­ty­stycz­ne­go z 1 stycz­nia 2024 r. mia­sto miało 18 502 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzebinianin

miesz­ka­niec Trze­bi­ni


Źródła:

SJP.pl

Trzebinianka

miesz­kan­ka Trze­bi­ni


Źródła:

SJP.pl

Trzebionka

drew­no otrzy­ma­ne z trze­bie­ży


Zo­bacz też: Trze­bion­ka w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Trze­bion­ka – osied­le mia­sta Trze­bi­nia, w po­wie­cie chrza­now­skim, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim.

Do 1956 r. wieś, w tym też roku wesz­ła w skład osied­la Wodna. Od 1961 r. w gra­ni­cach Trze­bi­ni.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzebisko

miej­sce wy­kar­czo­wa­ne, po­kry­te pnia­ka­mi po wy­cię­tym lesie; kar­czu­nek, kar­czo­wi­sko, trze­bo­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trzebiszewo

wieś w Pol­sce


Trze­bi­sze­wo (niem. "Tre­bisch") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie mię­dzy­rzec­kim, w gmi­nie Skwie­rzy­na.

Wieś znaj­du­je się przy tra­sie Skwie­rzy­na – Go­rzów Wiel­ko­pol­ski. Po­sia­da po­łą­cze­nie ko­le­jo­we, na któ­rym po­ru­sza­ją się szy­no­bu­sy re­la­cji Zie­lo­na Góra – Zbą­szy­nek – Go­rzów Wiel­ko­pol­ski.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzebiszyn

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzebisław

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Trzebisława

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Trzebić

1. usu­wać gru­czo­ły płcio­we, głów­nie sam­ców, przez­na­czo­nych na tucz
2. wy­bi­jać zwie­rzy­nę
3. prze­rze­dzać las


cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) usu­wać lub ni­szczyć coś

 (1.2) prze­rze­dzać las

 (1.3) wy­bi­jać zwie­rzy­nę

 (1.4) usu­wać gru­czo­ły płcio­we u zwie­rząt ho­dow­la­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzebiński

przy­miot­nik od: Trze­bi­nia


Herb Trze­biń­ski

Trze­biń­ski – pol­ski herb szla­chec­ki z no­bi­li­ta­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzebnica

w cza­sach przed­chrze­ści­jań­skich: miej­sce skła­da­nia ofiar bogom


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie trzeb­nic­kim;


Trzeb­ni­ca ( Treb­nitz, Třebnice) – mia­sto w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie trzeb­nic­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Trzeb­ni­ca i władz po­wia­to­wych. Po­ło­żo­ne we wschod­niej czę­ści Wzgórz Trzeb­nic­kich, obec­nie jest jed­nym z miast aglo­me­ra­cji wroc­ław­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzebnicki

→ Trzeb­ni­ca


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Trzeb­ni­cy, zwią­za­ny z Trzeb­ni­cą


Patrz:Trzebnica

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzebniczanin

miesz­ka­niec Trzeb­ni­cy


Źródła:

SJP.pl

Trzebniczanka

miesz­kan­ka Trzeb­ni­cy


Źródła:

SJP.pl

Trzebniów

wieś w Pol­sce


Trzeb­niów (także "Trzeb­niew") – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie mysz­kow­skim, w gmi­nie Nie­go­wa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzebno

cza­sow­nik nie­o­so­bo­wy

 (1.1) reg. pozn. trze­ba


Trzeb­no (kasz. "Je­zo­ro Trzeb­no") – je­zio­ro na Po­je­zie­rzu Ka­szub­skim w po­wie­cie kar­tu­skim (wo­je­wództ­wo po­mor­skie). Przez je­zio­ro le­żą­ce na ob­sza­rze Ka­szub­skie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go prze­pły­wa Ra­du­nia, która jest swo­i­stym łącz­ni­kiem je­zio­ra z „Kół­kiem Ra­duń­skim”.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trzeboszowice

wieś w Pol­sce


Trze­bo­szo­wi­ce (daw. "Sie­mia­ło­wi­ce", niem. "Schwam­mel­witz") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie ny­skim, w gmi­nie Pacz­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzebowianin

czło­nek za­chod­nio­sło­wiań­skie­go ple­mie­nia za­miesz­ku­ją­ce­go Dolny Śląsk na za­chód i pół­noc od sie­dzib Ślę­żan


Źródła:

SJP.pl

Trzebowisko

miej­sce wy­kar­czo­wa­ne, po­kry­te pnia­ka­mi po wy­cię­tym lesie; kar­czu­nek, kar­czo­wi­sko, trze­bi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trzebowit

imię mę­skie


Trze­bo­wit – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Trze­bo-" ("czy­szcze­nie, trze­bie­nie, ofia­ra") i "-wit" ("pan, wład­ca"). Mogło oz­na­czać "pana ofia­ry", "tego, który spra­wu­je ofia­rę".

Trze­bo­wit imie­ni­ny ob­cho­dzi 16 stycz­nia i 6 li­sto­pa­da.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzebowniski

przy­miot­nik od: Trze­bow­ni­sko


Źródła:

SJP.pl

Trzebownisko

przy­miot­nik od: Trze­bow­ni­sko


Trze­bow­ni­sko – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie rze­szow­skim, w gmi­nie Trze­bow­ni­sko. Ma sta­tus so­łect­wa. Jest sie­dzi­bą gminy Trze­bow­ni­sko.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ru­skim, w 1739 roku na­le­ża­ła wraz z fol­war­kiem do klu­cza Łąka Lu­bo­mir­skich.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzeboń

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Cze­chach, w kraju po­łud­nio­wo­cze­skim;


Trze­boń (cz., niem. "Wit­tin­gau") – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­nich Cze­chach, w kraju po­łud­nio­wo­cze­skim, w po­wie­cie Jindřichův Hra­dec. Jest oś­rod­kiem sta­re­go i naj­więk­sze­go w kraju re­gio­nu go­spo­dar­ki sta­wo­wej, sie­dzi­bą dy­rek­cji Ob­sza­ru Chro­nio­ne­go Kra­jo­bra­zu Třeboňsko i bro­wa­ru "Re­gent" oraz uz­dro­wi­skiem. We­dług da­nych z 31 grud­nia 2003 po­wierzch­nia mia­sta wy­no­si­ła 9831 ha, a licz­ba jego miesz­kań­ców 8862 osób.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trzebuchów

wieś w Pol­sce


Trze­bu­chów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie kol­skim, w gmi­nie Osiek Mały.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Z tej wsi po­cho­dzi bi­skup ka­to­lic­ki Ma­rian Go­łę­biew­ski.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzebuniak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trzebyczecki

→ Trze­bycz­ka


Patrz:Trzebyczka

Źródła:

SJP.pl

Trzebyczka

1. wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie za­wier­ciań­skim;
2. osada w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie za­wier­ciań­skim


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzebów

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzechdniowy

rzad­ko: trzyd­nio­wy (ma­ją­cy trzy dni, trwa­ją­cy trzy dni itp.)


Źródła:

SJP.pl

Trzechkrotny

daw­niej: trzy­krot­ny


Źródła:

SJP.pl

Trzechlecie

okres trzech lat


Źródła:

SJP.pl

Trzechletni

rzad­ko: trzy­let­ni (ma­ją­cy trzy lata, trwa­ją­cy trzy lata itp.)


Źródła:

SJP.pl

Trzechsetlecie

okres trzy­stu lat


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) okres trzy­stu lat

 (1.2) trzech­set­na rocz­ni­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzechsetletni

ma­ją­cy trzy­sta lat, trwa­ją­cy trzy­sta lat itp.; trzy­stu­let­ni, trzy­sto­let­ni


Źródła:

SJP.pl

Trzechsetny

trzy­set­ny;
1. bę­dą­cy ostat­nim ele­men­tem zbio­ru zło­żo­ne­go z trzy­stu jed­no­stek;
2. bę­dą­cy jedną z trzy­stu czę­ści


przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od trzy­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzeci

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 3


przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od 3

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. żegl. trze­ci ofi­cer

 (2.2) osoba wy­stę­pu­ją­ca po dwóch po­przed­nich; jeden z trzech

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) dzień mie­sią­ca po dru­gim

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (4.1) trze­cia: go­dzi­na trze­cia


Trze­ci – pol­ski film w re­ży­se­rii Jana Hry­nia­ka, we­dług sce­na­riu­sza Woj­cie­cha Zi­miń­skie­go, z głów­ną rolą Marka Kon­dra­ta. Film jest próbą na­wią­za­nia do "Noża w wo­dzie" (1961) Ro­ma­na Po­lań­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzecia

go­dzi­na trze­cia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) go­dzi­na trze­cia po po­łud­niu lub po pół­no­cy

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) M. i W. ż. lp. od: trze­ci


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzeciaczka

zim­ni­ca, ma­la­ria trzyd­nio­wa, cha­rak­te­ry­zu­je się wy­stę­po­wa­niem na­pa­dów go­rącz­ki, dre­szczy i potów co 48 go­dzin


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. od­mia­na ma­la­rii o lżej­szym prze­bie­gu, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się pow­ta­rza­niem się na­pa­dów cho­ro­by co trze­cią dobę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzeciak

1. dawna pol­ska mo­ne­ta srebr­na war­to­ści trzech de­na­rów; ter­nar
2. po­tocz­nie: uczeń trze­ciej klasy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pszcz. trze­ci rój w roku

 (1.2) hist. monet. drob­na srebr­na mo­ne­ta bita w Pol­sce w XIV/XV wieku;


Trze­ciak (ter­nar) – pol­ska srebr­na mo­ne­ta bita za cza­sów Wła­dy­sła­wa Ja­gieł­ły, a na­stęp­nie za Zyg­mun­ta I Sta­re­go i Zyg­mun­ta III Wazy. War­to­ścią była równa trzem de­na­rom, trze­ciej czę­ści pół­gro­sza albo po­ło­wie sze­lą­ga.

W re­for­mie z 1396–1397 za­stą­pi­ła stary zde­wa­lu­o­wa­ny kwart­nik, któ­re­go war­tość spa­dła z ćwier­ci skoj­ca (czyli po­ło­wy gro­sza) do szó­stej czę­ści gro­sza.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzeciakiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trzeciakowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzecie

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 3


Źródła:

SJP.pl

Trzeciewiec

wieś w Pol­sce


Trze­cie­wiec – (niem. "Gold­feld") wieś so­łec­ka w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie byd­go­skim, w gmi­nie Dobrcz.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzeciewnica

wieś w Pol­sce


Trze­ciew­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie na­kiel­skim, w gmi­nie Nakło nad No­te­cią.

Wieś kró­lew­ska Cie­trzew­ni­ca sta­ro­stwa na­kiel­skie­go, pod ko­niec XVI wieku le­ża­ła w po­wie­cie na­kiel­skim wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go.

W miej­sco­wo­ści jest przy­sta­nek ko­le­jo­wy Trze­ciew­ni­ca, na­to­miast wą­sko­to­ro­wa sta­cja ko­le­jo­wa pod tą samą nazwą zo­sta­ła zlik­wi­do­wa­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzecio-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na trze­cie miej­sce, na­stęp­stwo, po­drzęd­ność lub złą ja­kość tego, do czego się od­no­si drugi człon


Źródła:

Wiktionary

Trzecioklasista

uczeń trze­ciej klasy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) eduk. uczeń trze­ciej klasy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzecioklasistka

uczen­ni­ca trze­ciej klasy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eduk. uczen­ni­ca trze­ciej klasy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzecioligowiec

1. za­wod­nik gra­ją­cy w trze­ciej lidze
2. pot. o kimś, kto zaj­mu­je bar­dzo niską po­zy­cję, sta­no­wi­sko, nie cie­szy się pre­sti­żem, "gra w trze­ciej lidze"


Źródła:

SJP.pl

Trzecioligowy

na­le­żą­cy do trze­ciej ligi, roz­gry­wa­ny przez tę ligę


Źródła:

SJP.pl

Trzecioroczność

→ trze­cio­rocz­ny


Patrz:trzecioroczny

Źródła:

SJP.pl

Trzecioroczny

uczeń trze­cio­rocz­ny


Źródła:

SJP.pl

Trzeciorzęd

w daw­niej­szych kla­sy­fi­ka­cjach: star­szy okres ery ke­no­zo­icz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. star­szy okres (sy­stem) ke­no­zo­i­ku, dzie­lą­cy się na pa­le­o­gen i ne­o­gen;


Trze­cio­rzęd – we­dług star­szych wer­sji pe­rio­dy­za­cji star­szy okres ery ke­no­zo­icz­nej, od 65 do 1,8 mln lat temu. Dzie­li się na:

W po­dzia­le do­ko­na­nym przez Mię­dzy­na­ro­do­wą Unię Nauk Ge­o­lo­gicz­nych w 2004 r. (z póź­niej­szy­mi po­praw­ka­mi) jed­nost­ka "trze­cio­rzęd" nie ist­nie­je; era ke­no­zo­icz­na dzie­li się na pa­le­o­gen, ne­o­gen i czwar­to­rzęd (po­sze­rzo­ny o naj­młod­szy wiek plio­ce­nu, gelas).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzeciorzędność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co trze­cio­rzęd­ne


Źródła:

Wiktionary

Trzeciorzędny

bę­dą­cy na dal­szym miej­scu pod wzglę­dem waż­no­ści, war­to­ści, zna­cze­nia


przy­miot­nik

 (1.1) uz­na­wa­ny za mniej istot­ny od in­nych

 (1.2) uz­na­wa­ny za znacz­nie gor­szy od in­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzeciorzędowy

→ trze­cio­rzęd, np. trze­cio­rzę­do­wa flora, fauna


przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy trze­cio­rzę­du, wy­stę­pu­ją­cy, pow­sta­ły w trze­cio­rzę­dzie

 (1.2) za­kla­sy­fi­ko­wa­ny do trze­cie­go rzędu

 (1.3) chem. o al­ko­ho­lach: z ato­mem węgla po­łą­czo­nym z grupą hy­drok­sy­lo­wą i trze­ma in­ny­mi ato­ma­mi węgla

 (1.4) chem. o ami­nach: o trzech gru­pach al­ki­lo­wych lub ary­lo­wych bez­poś­red­nio zwią­za­nych z ato­mem azotu

 (1.5) chem. o so­lach: bę­dą­ca po­chod­ną aminy trze­cio­rzę­do­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzecioteścik

test pi­sa­ny na za­koń­cze­nie nauki w trze­ciej kla­sie szko­ły pod­sta­wo­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. eduk. Ogól­no­pol­skie Ba­da­nie Umie­jęt­no­ści Trze­cio­kla­si­stów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzem

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. pałac


Źródła:

Wiktionary

Trzemcha

ga­tu­nek drze­wa lub du­że­go krze­wu z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych; cze­rem­cha po­spo­li­ta, smro­dy­nia, śliwa ko­cierp­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Padus avium|Mill.|ref=tak., ga­tu­nek drze­wa lub du­że­go krze­wu z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych

 (1.2) bot. drze­wo lub krzew z ga­tun­ku trzem­cha (1.1)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzemeszeński

przy­miot­nik od: Trze­mesz­no


Źródła:

SJP.pl

Trzemesznianin

miesz­ka­niec Trze­mesz­na


Źródła:

SJP.pl

Trzemesznianka

miesz­kan­ka Trze­mesz­na


Źródła:

SJP.pl

Trzemeszno

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


Trze­mesz­no ( Tre­mes­sen) – mia­sto w woj. wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Trze­mesz­no.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzemeśnia

Trze­me­śnia – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie my­śle­nic­kim, w gmi­nie My­śle­ni­ce.


Źródła:

Wikipedia

Trzemienko

wieś w Pol­sce


Trze­mien­ko – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Bar­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie ko­sza­liń­skim. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 171


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzemiętowo

wieś w Pol­sce


Trze­mię­to­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie byd­go­skim, w gmi­nie Si­cien­ko.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzemiętówko

wieś w Pol­sce


Trze­mię­tów­ko (niem. "Berg­feld") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie byd­go­skim, w gmi­nie Si­cien­ko.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzemuszka

wieś w Pol­sce


Trze­musz­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sied­lec­kim, w gmi­nie Kotuń. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Świę­tej Trój­cy w Że­li­sze­wie Pod­ko­ściel­nym.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzep

trzep szpa­ra­gów­ka - mu­chów­ka z ro­dzi­ny na­sion­nic


wy­krzy­knik

 (1.1) na­śla­du­je krót­ki dźwięk o jas­nej bar­wie, pow­sta­ją­cy przy ude­rze­niu czymś pła­skim o coś, upad­ku mięk­kiej rze­czy na twar­dą po­wierzch­nię, roz­pła­szcza­ją­ca się nie­rzad­ko po upad­ku

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. rozk. lp. od: trze­pać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzepacz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzem. włók. drew­nia­ne na­rzę­dzie do trze­pa­nia lnu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) ktoś, kto coś trze­pie

 (2.2) daw. rzem. wę­drow­ny rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się czy­szcze­niem lnu


Źródła:

Wiktionary

Trzepaczka

1. na­rzę­dzie słu­żą­ce do trze­pa­nia z kurzu;
2. na­rzę­dzie, zwy­kle dru­cia­ne, uży­wa­ne w go­spo­dar­stwie do­mo­wym do ubi­ja­nia biał­ka jaj


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­rząd do trze­pa­nia dy­wa­nów z kurzu;

 (1.2) na­rzę­dzie do ubi­ja­nia piany z bia­łek jaj lub śmie­ta­ny;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzepaczkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z trze­pacz­ką, do­ty­czą­cy trze­pacz­ki


Źródła:

Wiktionary

Trzepak

urzą­dze­nie słu­żą­ce do za­wie­sza­nia rze­czy trze­pa­nych z kurzu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kon­struk­cja skła­da­ją­ca się z dwóch słup­ków z po­przecz­ką, słu­żą­ca do prze­wie­sza­nia dy­wa­nów i in­nych rze­czy trze­pa­nych z kurzu;

 (1.2) gw-pl|Kresy. trze­pacz­ka

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. o czło­wie­ku szyb­ko mó­wią­cym lub roz­trze­pa­nym, za­krę­co­nym


Trze­pak – przy­rząd lub urzą­dze­nie po­ma­ga­ją­ce w za­sad­ni­czy spo­sób w trze­pa­niu dy­wa­nów, szcze­gól­nie po­pu­lar­ne przed upo­wszech­nie­niem się od­ku­rza­czy. Zbu­do­wa­ne jako usz­tyw­nio­na rama, naj­czę­ściej z rur sta­lo­wych, mo­co­wa­na do po­dło­ża na stałe lub do ścia­ny za po­mo­cą uchwy­tów umoż­li­wia­ją­cych obrót trze­pa­ka na ścia­nę lub pro­sto­pad­le do niej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzepakowy

→ trze­pak


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z trze­pa­kiem, do­ty­czą­cy trze­pa­ka


Patrz:trzepak

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzepalnia

część przę­dzal­ni ba­weł­ny, w któ­rej czy­ści się ba­weł­nę w spe­cjal­nych ma­szy­nach


Źródła:

SJP.pl

Trzepanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trze­pać.


Źródła:

Wiktionary

Trzepać

1. po­trzą­sać, ude­rzać czymś w coś z roz­ma­chem;
2. ude­rzać w coś, zwy­kle trze­pacz­ką w celu usu­nię­cia kurzu, prze­wie­trze­nia cze­goś itp.;
3. szyb­ko mówić, czę­sto bez związ­ku, bez za­sta­no­wie­nia


cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) usu­wać kurz z przed­mio­tu (np. dy­wa­nu) po­przez ude­rza­nie w niego np. trze­pacz­ką

 (1.2) pot. do­kład­nie wy­py­ty­wać, prze­słu­chi­wać

 (1.3) pot. szu­kać, prze­glą­dać, re­wi­do­wać, kon­tro­lo­wać komuś coś

 (1.4) pot. ma­chać skrzy­dła­mi

 (1.5) pot. bić coś lub kogoś

 (1.6) ubi­jać pianę

 (1.7) pot. sypać

 (1.8) pot. po­ru­szać czymś ener­gicz­nie

cza­sow­nik zwrot­ny trze­pać się

 (2.1) mio­tać się

 (2.2) pot. upra­wiać sa­mog­wałt


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzepietać

re­gio­nal­nie: trze­po­tać


Źródła:

SJP.pl

Trzepla

trze­pla zie­lo­na - ga­tu­nek ważki z ro­dzi­ny ga­dzio­głów­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Trzepnica

wieś w Pol­sce


Trzep­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie piotr­kow­skim, w gmi­nie Łęki Szla­chec­kie. Wieś za­miesz­ki­wa­na jest przez około 430 miesz­kań­ców.

Znaj­du­je się w niej kla­sy­cy­stycz­ny dwór z 1 po­ło­wy XIX wieku. Do 2015 roku znaj­do­wa­ła się w nim szko­ła pod­sta­wo­wa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzepnięty

przy­miot­nik

 (1.1) niez­rów­no­wa­żo­ny, bzi­ko­wa­ty, nie­o­bli­czal­ny


Źródła:

Wiktionary

Trzepocik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od trze­pot


Źródła:

Wiktionary

Trzepot

1. szyb­kie ruchy cze­goś na wie­trze;
2. od­głos trze­po­ta­nia;
3. mocne bicie serca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szyb­ki ruch skrzy­deł pta­ków z to­wa­rzy­szą­cym mu szu­mem lub fur­ko­tem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzepotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trze­po­tać.


Źródła:

Wiktionary

Trzepotać

wy­ko­ny­wać czymś szyb­kie ruchy, czę­sto wy­da­jąc cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­trze­po­tać)

 (1.1) po­ru­szać czymś szyb­ko, ryt­micz­nie, wy­wo­łu­jąc cha­rak­te­ry­stycz­ne dźwię­ki

 (1.2) po­ru­szać się szyb­ko, ryt­micz­nie na wie­trze, wy­da­jąc cha­rak­te­ry­stycz­ny szmer

 (1.3) bić mocno (serce)

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny trze­po­tać się (dk. za­trze­po­tać się)

 (2.1) po­ru­szać się szyb­ko, gwał­tow­nie i cha­o­tycz­nie, aby uwol­nić się, wy­do­stać się skądś

 (2.2) po­ru­szać się szyb­ko, ryt­micz­nie na wie­trze, wy­da­jąc cha­rak­te­ry­stycz­ny szmer

 (2.3) bić mocno (serce)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzepotka

skrzy­dło ptaka


Źródła:

SJP.pl

Trzepotliwy

trze­po­czą­cy się, mi­go­czą­cy; skłon­ny do trze­po­ta­nia


Źródła:

SJP.pl

Trzepowo

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzeszcz

w gwa­rze ło­wiec­kiej: oczy za­ją­ca


Źródła:

SJP.pl

Trzeszczany

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzeszczański

przy­miot­nik od: Trze­szcza­ny


Źródła:

SJP.pl

Trzeszczenia

wy­da­wać ostry, skrzy­pią­cy dźwięk, naj­czę­ściej przy pę­ka­niu, roz­ry­wa­niu cze­goś, tar­ciu; skrzy­pieć, chrzę­ścić


Źródła:

SJP.pl

Trzeszczenie

wy­da­wać ostry, skrzy­pią­cy dźwięk, naj­czę­ściej przy pę­ka­niu, roz­ry­wa­niu cze­goś, tar­ciu; skrzy­pieć, chrzę­ścić


Źródła:

SJP.pl

Trzeszczeć

wy­da­wać ostry, skrzy­pią­cy dźwięk, naj­czę­ściej przy pę­ka­niu, roz­ry­wa­niu cze­goś, tar­ciu; skrzy­pieć, chrzę­ścić


cza­sow­nik

 (1.1) wy­da­wać od­głos przy­po­mi­na­ją­cy trzask lub skrzy­pie­nie

 (1.2) pot. nu­dzić mó­wie­niem, ma­ru­dzić


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzeszczka

drob­na, okrą­gła­wa kost­ka włą­czo­na w końce ścię­gien mię­śni w są­siedzt­wie sta­wów, pow­sta­ją­ca na sku­tek miej­sco­we­go kost­nie­nia ścię­gien, kość trzeszcz­ko­wa; kość he­te­ro­to­po­wa


Źródła:

SJP.pl

Trzeszczkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trzeszczok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reg. pozn. małe, niez­no­śne, płacz­li­we i krzy­kli­we dziec­ko


Źródła:

Wiktionary

Trzeszczyn

wieś w Pol­sce


Trze­szczyn (do 1945 niem. "Tre­stin") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie po­lic­kim, w gmi­nie Po­li­ce przy gra­ni­cy mia­sta Po­li­ce. Miej­sco­wość jest usy­tu­o­wa­na na Rów­ni­nie Po­lic­kiej na skra­ju Pu­szczy Wkrzań­skiej. Przez wieś prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 114.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzeszczący

→ trze­szczeć


Patrz:trzeszczeć

Źródła:

SJP.pl

Trzeszkowice

wieś w Pol­sce


Trzesz­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim, w gmi­nie Meł­giew.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Meł­giew. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 280 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzeszyn

wieś w Pol­sce


Trze­szyn – wieś w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fic­kim, w gmi­nie Kar­ni­ce.

We­dług da­nych w 2011 roku wieś miała 142 miesz­kań­ców.

W la­tach 1946–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzetrzelewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trzewa

trze­wia


Źródła:

SJP.pl

Trzewia

wnętrz­no­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) na­rzą­dy wew­nętrz­ne jamy brzusz­nej czło­wie­ka lub zwie­rzę­cia


Trze­wia, trze­wa, po­tocz­nie wnętrz­no­ści ( vi­sce­ra, gr. "splanch­non") – na­rzą­dy wew­nętrz­ne zwie­rząt (w tym i czło­wie­ka), znaj­du­ją­ce się w ja­mach ciała. Na­le­żą do tej grupy na­rzą­dy klat­ki pier­sio­wej i jamy brzusz­nej.

Trze­wia wy­stę­pu­je także u mię­cza­ków jako na­rzą­dy wew­nętrz­ne, znaj­du­ją­ce się w worku trze­wio­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzewiczek

1. zdrob­nie­nie od: trze­wik;
2. ro­śli­na z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych o du­żych kwia­tach kształ­tem przy­po­mi­na­ją­cych trze­wi­czek, ho­do­wa­na jako ro­śli­na ozdob­na; obu­wik


Trze­wi­czek – dawna osada, obec­nie część mia­sta Sław­ków wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie bę­dziń­skim.

Miej­sco­wość po­ło­żo­na jest w Sław­ko­wie na gra­ni­cy z Dą­bro­wą Gór­ni­czą. Od za­cho­du gra­ni­czy z jej dziel­ni­cą Rudną, a od wscho­du z czę­ścią Sław­ko­wa - Cioł­ko­wiz­ną. Od po­łud­nia gra­ni­czy z bazą prze­ła­dun­ku rud. Sta­no­wi część ulicy Jo­dło­wej. Znaj­du­je się bli­sko sta­cji ko­le­jo­wej Dą­bro­wa Gór­ni­cza Wschod­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzewiczkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy trze­wi­czek, po­dob­ny do trze­wicz­ka


Źródła:

SJP.pl

Trzewiczyna

marny, pod­ni­szczo­ny trze­wik


Źródła:

SJP.pl

Trzewik

but z cho­lew­ką sznu­ro­wa­ny do kost­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj obu­wia, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się twar­dą (trwa­łą) ze­lów­ką i obej­mu­ją­cą kost­kę sznu­ro­wa­ną cho­lew­ką;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzewiki

but z cho­lew­ką sznu­ro­wa­ny do kost­ki


Źródła:

SJP.pl

Trzewikodziób

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ba­la­e­ni­ceps rex|ref=tak., duży afry­kań­ski ptak o krót­kim, sil­nym i ma­syw­nym dzio­bie, ży­wią­cy się wy­łącz­nie ry­ba­mi dwu­dysz­ny­mi;


Trze­wi­ko­dziób ("Ba­la­e­ni­ceps rex") – ga­tu­nek du­że­go ptaka z ro­dzi­ny trze­wi­ko­dzio­bów (Ba­la­e­ni­ci­pi­ti­dae), bę­dą­cy jej je­dy­nym przed­sta­wi­cie­lem. Wy­stę­pu­je od Su­da­nu Po­łud­nio­we­go i po­łud­nio­wo-za­chod­niej Etio­pii przez Ugan­dę po po­łud­nio­wo-wschod­nią De­mo­kra­tycz­ną Re­pu­bli­kę Konga i pół­noc­ną Zam­bię. Poza se­zo­nem lę­go­wym nie­re­gu­lar­nie od­wie­dza Re­pu­bli­kę Środ­ko­wo­a­fry­kań­ską. Na­ra­żo­ny na wy­gi­nię­cie.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trzewioczaszka

część trze­wio­wa czasz­ki sta­no­wią­ca rusz­to­wa­nie dla po­cząt­ko­wych od­cin­ków ukła­du od­de­cho­we­go i po­kar­mo­we­go


Trze­wio­czasz­ka – część twa­rzo­wa (brzusz­na) czasz­ki krę­gow­ców, ota­cza­ją­ca jamę gę­bo­wą i gar­dziel. Jest zbu­do­wa­na z chrzą­stek i kości. Two­rzy apa­rat chwyt­ny, sta­no­wi rusz­to­wa­nie dla po­cząt­ko­wych od­cin­ków ukła­du od­de­cho­we­go oraz po­kar­mo­we­go, a także skrze­li (u krę­gow­ców wod­nych) oraz in­nych na­rzą­dów (u krę­gow­ców lą­do­wych). W toku ewo­lu­cji na­stę­pu­je coraz ści­ślej­sze po­łą­cze­nie kości trze­wio­czasz­ki oraz zmniej­sza­nie ich licz­by.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzewny

ty­czą­cy się trze­wi


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. od­no­szą­cy się do trze­wi, znaj­du­ją­cy się we wnętrz­no­ściach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzeć

1. przy­ci­ska­jąc, prze­su­wać czymś po czymś
2. roz­drab­niać za po­mo­cą tarki; roz­cie­rać
3. wy­gła­dzać po­wierzch­nię cze­goś po­przez su­wa­nie po niej od­po­wied­ni­mi przy­rzą­da­mi
4. rżnąć coś
5. trzeć się:
a) ocie­rać się o coś
b) o ry­bach: od­by­wać tarło


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) na­ci­ska­jąc, po­cie­rać

 (1.2) do­ty­kać, utrud­nia­jąc ruch

 (1.3) kulin. roz­drab­niać na cząst­ki lub roz­gnia­tać na jed­no­li­tą masę

 (1.4) rzad. uwie­rać, ob­cie­rać

 (1.5) techn. wy­gła­dzać, wy­rów­ny­wać po­wierzch­nię od­po­wied­nim na­rzę­dziem

 (1.6) środ. roz­ci­nać, rżnąc piłą

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny trzeć się (dk. brak)

 (2.1) po­cie­rać sobą o coś

 (2.2) do­ty­kać się, utrud­nia­jąc ruch

 (2.3) przen. kłó­cić się

 (2.4) zool. (o ry­bach) od­by­wać tarło, wy­ko­ny­wać funk­cje roz­rod­cze


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzeń

trzeń dłu­go­ryj­ki (dłu­go­ryj­ko­wy), trzeń krót­ko­ryj­ko­wy - ga­tun­ki chrzą­szczy z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Trześcianka

Trze­ścian­ka (nazwa obocz­na: Tro­ścia­ni­ca, ros. Тростяница, bia­ło­rus. Трасьцянка, w miejsc. gwa­rze Tro­ścian­ka lub Try­ścian­ka) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie haj­now­skim, w gmi­nie Narew. Leży w do­li­nie rzek Rud­nia i Ma­łyn­ka (prawe do­pły­wy rzeki Narew), przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 685, po­mię­dzy miej­sco­wo­ścia­mi Żyw­ko­wo i An­cu­ty.


Źródła:

Wikipedia

Trześnia

re­gio­nal­nie: cze­re­śnia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Za­gó­rze,Spisz,Kraj­na,Su­wal­szczyz­na,Lu­ba­to­wa,Dzier­ży­sła­wi­ce,Stare Sioł­ko­wi­ce,Góra Świę­tej Anny. cze­re­śnia, nie­kie­dy w od­nie­sie­niu do dzi­kiej od­mia­ny o ma­łych owo­cach


Trze­śnia (do 31.12.2012 "Trze­śnie") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie strze­liń­skim, w gmi­nie Strze­lin.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trześniewski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trześniowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trześniów

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trześń

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Trzeźwa

1. re­a­li­stycz­ny, jasny
2. świa­do­my, nie znaj­du­ją­cy się pod wpły­wem środ­ków odu­rza­ją­cych lub al­ko­ho­lu


Źródła:

SJP.pl

Trzeźwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: trzeź­wo


Źródła:

SJP.pl

Trzeźwiejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: trzeź­wy; bar­dziej trzeź­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzeźwieć

sta­wać się trzeź­wym, wy­cho­dzić z zam­ro­cze­nia al­ko­ho­lo­we­go lub snu


Źródła:

SJP.pl

Trzeźwiusieńki

zdrob­nie­nie od: trzeź­wy; trzeź­wiut­ki, trzeź­wiu­teń­ki


Źródła:

SJP.pl

Trzeźwiuteńki

zdrob­nie­nie od: trzeź­wy; trzeź­wiut­ki, trzeź­wiu­sień­ki


przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: trzeź­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzeźwiutki

zdrob­nie­nie od: trzeź­wy; trzeź­wiu­teń­ki, trzeź­wiu­sień­ki


Źródła:

SJP.pl

Trzeźwiący

w me­dy­cy­nie: środ­ki, leki, kro­ple, sole trzeź­wią­ce - środ­ki przy­wra­ca­ją­ce przy­tom­ność omd­la­łej oso­bie


Źródła:

SJP.pl

Trzeźwić

do­pro­wa­dzać do przy­tom­no­ści; cucić


Źródła:

SJP.pl

Trzeźwo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) nie będąc pod wpły­wem al­ko­ho­lu

 (1.2) przen. mając jasny umysł, my­śląc z roz­sąd­kiem


Źródła:

Wiktionary

Trzeźwościowy

→ trzeź­wość


Patrz:trzeźwość

Źródła:

SJP.pl

Trzeźwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stan umy­słu wolny od zam­ro­cze­nia al­ko­ho­lem

 (1.2) cecha tego, co jest trzeź­we, roz­sąd­ne, rze­czo­we; cecha tego, kto jest trzeź­wy, roz­sąd­ny, rze­czo­wy


Źródła:

Wiktionary

Trzeźwy

1. re­a­li­stycz­ny, jasny
2. świa­do­my, nie znaj­du­ją­cy się pod wpły­wem środ­ków odu­rza­ją­cych lub al­ko­ho­lu


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nie­pi­ja­ny

 (1.2) przy­tom­ny, ro­zbu­dzo­ny

 (1.3) kie­ru­ją­cy się ro­zu­mem, roz­sąd­kiem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzi

li­czeb­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. trzy


Źródła:

Wiktionary

Trzmiel

duży owad, więk­szy od pszczo­ły, ży­ją­cy w roju, ży­wią­cy się nek­ta­rem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Bom­bus|La­tre­il­le|ref=tak., owło­sio­ny owad ży­ją­cy w ko­lo­niach miesz­ka­ją­cy w gnia­zdach za­kła­da­nych w ziemi;


Na tę stro­nę wska­zu­je „trzmie­le”. Zo­bacz też: Trzmie­le – potok, do­pływ Wyż­ni­ka.

Trzmiel – zwy­cza­jo­wa nazwa dużej, krę­pej i gęsto owło­sio­nej pszczo­ły o czar­nym ubar­wie­niu, zwy­kle z sze­ro­ki­mi, po­przecz­ny­mi, żół­ty­mi lub po­ma­rań­czo­wy­mi pa­sa­mi. W mowie po­tocz­nej czę­sto błęd­nie na­zy­wa­ny bą­kiem. W li­te­ra­tu­rze pol­skiej nazwą „trzmiel” okre­śla­ne są spo­łecz­ne pszczo­ły z ro­dza­ju "Bom­bus".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzmielec

błon­ków­ka z ro­dzi­ny pszczo­ło­wa­tych


Trzmie­lec, brzmik ("Psit­hy­rus") – po­dro­dzaj du­żych, krę­pych pszczół za­li­cza­nych do ro­dza­ju "Bom­bus", pa­so­ży­tu­ją­cych na spo­łecz­no­ściach in­nych ga­tun­ków swo­je­go ro­dza­ju. Z po­wo­du od­mien­nej bio­lo­gii i mor­fo­lo­gii daw­niej były kla­sy­fi­ko­wa­ne w ran­dze odręb­ne­go ro­dza­ju.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzmielewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trzmieli

duży owad, więk­szy od pszczo­ły, ży­ją­cy w roju, ży­wią­cy się nek­ta­rem


przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla trzmie­la; do­ty­czą­cy, od­no­szą­cy się do trzmie­la, wy­pro­du­ko­wa­ny przez trzmie­le


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzmielina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Eu­o­ny­mus|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin krze­wia­stych, drzew lub pną­czy z ro­dzi­ny dła­wi­szo­wa­tych;


Trzmie­li­na ("Eu­o­ny­mus" L.) – ro­dzaj krze­wów z ro­dzi­ny dła­wi­szo­wa­tych. Obej­mu­je 140 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w stre­fie umiar­ko­wa­nej pół­ku­li pół­noc­nej – w Ame­ry­ce Pół­noc­nej, Eu­ro­pie, pół­noc­no-za­chod­niej Afry­ce i w Azji, scho­dząc do stre­fy mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej w Ame­ry­ce Cen­tral­nej (na po­łud­niu do Ko­sta­ry­ki), w po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji się­ga­jąc do Nowej Gwi­nei i Qu­e­ens­land w Au­stra­lii oraz na Ma­da­ga­ska­rze (tam­tej­sze ro­śli­ny by­wa­ją wy­o­dręb­nia­ne jako "Astro­cas­si­ne").


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trzmielinowate

ro­dzi­na drzew, krze­wów i pną­czy (rza­dziej ro­ślin ziel­nych) z klasy ro­ślin dwu­li­ścien­nych, wy­stę­pu­ją­cych głów­nie w umiar­ko­wa­nej stre­fie pół­ku­li pół­noc­nej


Źródła:

SJP.pl

Trzmielinowaty

o ce­chach trzmie­li­no­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Trzmielojad

ptak dra­pież­ny z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych, ży­wią­cy się głów­nie trzmie­la­mi, osami i pszczo­ła­mi (stąd jego nazwa), ży­ją­cy w Eu­raz­ji i w po­łud­nio­wej Afry­ce; pszczo­ło­jad


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Per­nis api­vo­rus|ref=tak., dra­pież­ny ptak ży­wią­cy się żą­dłów­ka­mi;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzmielowiec

śli­pień trzmie­lo­wiec - mu­chów­ka z ro­dzi­ny wy­ślep­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Trzmielów

wieś w Pol­sce


Trzmie­lów (nazwa obocz­na: Trzmiel) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie pol­ko­wic­kim, w gmi­nie Cho­cia­nów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzmielówka

ro­dzaj mu­chów­ki z ro­dzi­ny bzy­go­wa­tych; Vo­lu­cel­la


Źródła:

SJP.pl

Trznadel

ptak z ro­dzi­ny ziar­no­ja­dów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. drob­ny ptak śpie­wa­ją­cy, nieco więk­szy od wró­bla, o żół­tym i rdza­wo­brą­zo­wym upie­rze­niu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trznadelek

mały ptak z ro­dzi­ny trznad­li


Trzna­de­lek ("Scho­e­nic­lus pu­sil­lus") – ga­tu­nek ma­łe­go wę­drow­ne­go ptaka z ro­dzi­ny trznad­li (Em­be­ri­zi­dae), wy­stę­pu­ją­cy w Eu­raz­ji. W Pol­sce ob­ser­wo­wa­ny spo­ra­dycz­nie. Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trznadlowate

o ce­chach trznad­lo­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


Źródła:

SJP.pl

Trznadlowaty

o ce­chach trznad­lo­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


Źródła:

SJP.pl

Trzniać

po­tocz­nie: lek­ce­wa­żyć kogoś lub coś; czniać


Źródła:

SJP.pl

Trzoda

grupa zwie­rząt, zwła­szcza do­mo­wych, np. bydła, owiec, kóz


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zo­o­techn. gro­ma­da zwie­rząt ho­dow­la­nych

 (1.2) książk. przen. lud, wier­ni


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzodka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: trzo­da

 (1.2) daw. żart. nie­wiel­ka grupa zwie­rząt ho­dow­la­nych


Źródła:

Wiktionary

Trzon

głów­na, za­sad­ni­cza, pod­sta­wo­wa część


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) naj­waż­niej­szy, głów­ny ele­ment ja­kie­goś przed­mio­tu

 (1.2) rę­ko­jeść, trzo­nek

 (1.3) ar­chit. układ ścian w bu­dyn­ku za­pew­nia­ją­cy jego sta­tecz­ność ogól­ną

 (1.4) mykol. część grzy­ba, na któ­rej opie­ra się jego ka­pe­lusz

 (1.6) techn. środ­ko­wa część pieca pie­kar­skie­go

 (1.9) daw. techn. piec ku­chen­ny

 (1.14) ar­chit. część ko­lum­ny po­mię­dzy bazą a gło­wi­cą;


Trzon – naj­waż­niej­sza część ko­lum­ny. Usta­wia­no go na bazie albo bez­poś­red­nio na sty­lo­ba­cie (np. w po­rząd­ku do­ryc­kim). Na szczy­cie trzo­nu znaj­do­wa­ła się gło­wi­ca (ka­pi­tel), która łą­czy­ła go z bel­ko­wa­niem. W ar­chi­tek­tu­rze kla­sycz­nej trzon miał kształt walca o po­wierzch­ni gład­kiej lub zdo­bio­nej ka­ne­lu­ra­mi. Ar­chi­tek­tu­ra ba­ro­ku spo­pu­la­ry­zo­wa­ła ko­lum­ny o trzo­nach "tor­do­wa­nych" (skrę­co­nych wzdłuż linii śru­bo­wej) lub w for­mie wiąz­ki skrę­co­nej z 2-4 prę­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzoneczek

1. szy­puł­ka li­ścia lub owocu;
2. zdrob­nie­nie od: trzo­nek


Źródła:

SJP.pl

Trzoneczkowy

ki­siel­ni­ca trzo­necz­ko­wa - ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny usza­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Trzonek

uchwyt ja­kie­goś na­rzę­dzia; rę­ko­jeść, rącz­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) uchwyt, rę­ko­jeść ja­kie­goś na­rzę­dzia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzonkooczne

rząd śli­ma­ków płu­co­dysz­nych


Trzon­ko­ocz­ne (Sty­lom­ma­top­ho­ra) – klad śli­ma­ków płu­co­dysz­nych (Pul­mo­na­ta), w ran­dze rzędu, obej­mu­ją­cy około 30 tys. ga­tun­ków gru­po­wa­nych w kil­ku­dzie­się­ciu ro­dzi­nach, o kos­mo­po­li­tycz­nym roz­mie­szcze­niu. Oczy trzon­ko­ocz­nych osa­dzo­ne są na szczy­cie dru­giej pary czuł­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzonkooczny

o ce­chach trzon­ko­ocz­nych (rząd śli­ma­ków płu­co­dysz­nych)


Źródła:

SJP.pl

Trzonkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z trzon­kiem, do­ty­czą­cy trzon­ka


Źródła:

Wiktionary

Trzonkówka

przed­sta­wi­ciel po­drzę­du owa­dów z rzędu błon­kó­wek; sty­li­ko­wiec, sty­li­ków­ka


Źródła:

SJP.pl

Trzonkówki

po­drząd owa­dów z rzędu błon­kó­wek; sty­li­kow­ce, sty­li­ków­ki


Trzon­ków­ki, zwane rów­nież sty­li­kow­ca­mi, sty­li­ków­ka­mi lub sty­li­ko­od­wło­ki­mi (Apo­cri­ta) – po­drząd owa­dów z rzędu błon­kó­wek.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzonolinowiec

bu­dy­nek o kon­struk­cji wi­szą­cej, ma­ją­cy szkie­let o kwa­dra­to­wej pod­sta­wie, wspar­ty na be­to­no­wym trzo­nie bie­gną­cym przez śro­dek; trzo­no­wiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. bu­dy­nek, któ­re­go kon­struk­cja opar­ta jest o żel­be­to­wy trzon nośny i pod­wie­sza­ne na li­nach stro­py;


Trzo­no­li­no­wiec (bu­dy­nek trzo­no­wo-cię­gno­wy) – wie­lo­kon­dy­gna­cyj­ny szkie­le­to­wy bu­dy­nek przez­na­czo­ny do prze­by­wa­nia w nim ludzi (biura, miesz­ka­nia).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzonopłetwe

pod­gro­ma­da ryb kost­nosz­kie­le­to­wych, obej­mu­ją­ca formy ko­pal­ne ży­ją­ce od po­cząt­ku de­wo­nu do tria­su w wo­dach śród­lą­do­wych, z jed­nym tylko ży­ją­cym współ­cze­śnie ga­tun­kiem - la­ti­me­rią; ce­chu­ją się pa­rzy­sty­mi płet­wa­mi brzusz­ny­mi i pier­sio­wy­mi, osa­dzo­ny­mi na dłu­gich i sil­nie umię­śnio­nych trzo­nach (stąd nazwa)


Trzo­no­płet­we (Cros­sop­te­ry­gii) – dra­pież­ne ryby kost­nosz­kie­le­to­we o płet­wach osa­dzo­nych na dłu­gich trzo­nach o struk­tu­rze pię­cio­pal­cza­stej. W za­pi­sie ko­pal­nym są znane od dol­ne­go de­wo­nu (około 400 mln lat temu).

Wy­stę­po­wa­ły w wo­dach mor­skich i w zbior­ni­kach słod­ko­wod­nych. Osią­ga­ły około 1,5 m dłu­go­ści. Do cza­sów współ­czes­nych przetr­wa­ły je­dy­nie la­ti­me­ria.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzonopłetwy

o ce­chach trzo­no­płet­wych (pod­gro­ma­da ryb)


Źródła:

SJP.pl

Trzonowiec

1. ro­dzaj zęba u ssa­ków; ząb trzo­no­wy;
2. bu­dy­nek o kon­struk­cji wi­szą­cej, ma­ją­cy szkie­let o kwa­dra­to­wej pod­sta­wie, wspar­ty na be­to­no­wym trzo­nie bie­gną­cym przez śro­dek; trzo­no­li­no­wiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. tylny ząb słu­żą­cy do miaż­dże­nia po­kar­mu;

 (1.2) ar­chit. bu­dy­nek, któ­re­go kon­struk­cja opar­ta jest o żel­be­to­wy trzon nośny i pod­wie­sza­ne na li­nach stro­py;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzonowy

1. zwią­za­ny z trzo­nem, po­cho­dzą­cy od trzo­nu;
2. okre­śle­nie ro­dza­ju zębów sta­łych znaj­du­ją­cych się naj­bar­dziej z tyłu jamy ust­nej


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z trzo­nem, do­ty­czą­cy trzo­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzop

gwa­ro­wo: stary gar­nek gli­nia­ny


Źródła:

SJP.pl

Trzos

1. w daw­nej Pol­sce od XVI wieku: skó­rza­ny lub weł­nia­ny pas z kie­sze­nia­mi na pie­nią­dze;
2. wo­re­czek na pie­nią­dze; trzo­sik, sakwa, sa­kiew­ka, kiesa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. pas z kie­sze­nia­mi na pie­nią­dze

 (1.2) książk. po­sia­da­ny ma­ją­tek


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzosik

wo­re­czek na pie­nią­dze; trzos, sakwa, sa­kiew­ka, kiesa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od trzos


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzpiennik

owad błon­kos­krzy­dły z ro­dzi­ny trzpien­ni­ków


Źródła:

SJP.pl

Trzpiennikowate

1. zgłę­biec trzpien­ni­ko­wa­ty - owad z ro­dzi­ny gą­sie­nicz­ni­ko­wa­tych; zgłę­biec trzpien­ni­ko­wiec;
2. o ce­chach trzpien­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


Trzpien­ni­ko­wa­te (Si­ri­ci­dae) – ro­dzi­na owa­dów z rzędu błon­kos­krzy­dłych. Trzpien­ni­ko­wa­te mają wy­dłu­żo­ne, wal­co­wa­te ciało. Na końcu od­wło­ka sa­mi­cy krót­kie po­kła­deł­ko. Larwy trzpien­ni­ko­wa­tych że­ru­ją w mart­wym drew­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzpiennikowaty

1. zgłę­biec trzpien­ni­ko­wa­ty - owad z ro­dzi­ny gą­sie­nicz­ni­ko­wa­tych; zgłę­biec trzpien­ni­ko­wiec;
2. o ce­chach trzpien­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


Źródła:

SJP.pl

Trzpiennikowiec

zgłę­biec trzpien­ni­ko­wiec - owad z ro­dzi­ny gą­sie­nicz­ni­ko­wa­tych; zgłę­biec trzpien­ni­ko­wa­ty


Źródła:

SJP.pl

Trzpień

1. walec, kolec słu­żą­cy do osa­dza­nia cze­goś
2. część zamku, na który wkła­da się klucz ma­ją­cy okrą­gły otwór na końcu
3. cen­tral­na część ja­kie­goś przed­mio­tu; oś, rdzeń


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­ta­lo­wy walec, na który można mo­co­wać różne rze­czy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzpiot

czło­wiek lek­ko­myśl­ny, roz­trze­pa­ny, bez­tro­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś roz­trze­pa­ny i lek­ko­myśl­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzpiotek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. zdrobn. od: trzpiot

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: trzpiot­ka


Źródła:

Wiktionary

Trzpiotka

ko­bie­ta lek­ko­myśl­na, roz­trze­pa­na, we­so­ła


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, dziew­czy­na roz­trze­pa­na i lek­ko­myśl­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzpiotowaty

1. nieco bez­tro­ski, roz­trze­pa­ny, lek­ko­myśl­ny;
2. świad­czą­cy o czy­jejś bez­tro­sce, lek­ko­myśl­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Trzpiotowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. lek­ko­myśl­ny, nie­fra­so­bli­wy


Źródła:

Wiktionary

Trzustka

duży gru­czoł tra­wien­ny i do­krew­ny, wyt­wa­rza­ją­cy en­zy­my ułat­wia­ją­ce tra­wie­nie oraz in­su­li­nę


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. gru­czoł jamy brzusz­nej skła­da­ją­cy się z czę­ści hor­mo­nal­nej i tra­wien­nej;


Trzust­ka ( pan­cre­as) – na­rząd gru­czo­ło­wy krę­gow­ców, przy czym trzust­ka wy­spo­wa wy­stę­pu­je też u in­nych stru­now­ców. Przy­bie­ra roz­ma­i­te formy u róż­nych tak­so­nów. Może być zwar­tym na­rzą­dem lub być roz­pro­szo­na wśród in­nych tka­nek. Pow­sta­je z trzech za­wiąz­ków w na­błon­ku je­li­ta, przy czym u ssa­ków jeden za­ni­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzustkowy

przy­miot­nik

 (1.1) anat. zwią­za­ny z trzust­ką


Źródła:

Wiktionary

Trzy

li­czeb­nik głów­ny oz­na­cza­ją­cy licz­bę 3


li­czeb­nik głów­ny (po­rząd­ko­wy: trze­ci • zbio­ro­wy: troje)

 (1.1) licz­ba 3

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) cyfra 3


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzy-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych oz­na­cza­ją­cych trzy­krot­ne wy­stą­pie­nie cze­goś

 (1.2) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych oz­na­cza­ją­cych ca­łość skła­da­ją­cą się z trzech czę­ści


Źródła:

Wiktionary

Trzyabonentowy

do­ty­czą­cy trzech abo­nen­tów


Źródła:

SJP.pl

Trzyaktowy

o ut­wo­rze sce­nicz­nym: ma­ją­cy trzy akty; tró­jak­to­wy


przy­miot­nik

 (1.1) liter. teatr. skła­da­ją­cy się z trzech aktów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzyaktówka

sztu­ka te­a­tral­na lub inny utwór sce­nicz­ny skła­da­ją­cy się z trzech aktów


Źródła:

SJP.pl

Trzyarkuszowy

skła­da­ją­cy się z trzech ar­ku­szy, wy­dru­ko­wa­ny na trzech ar­ku­szach itp.


Źródła:

SJP.pl

Trzyarowy

ma­ją­cy po­wierzch­nię trzech arów


Źródła:

SJP.pl

Trzybarwny

ma­ją­cy trzy barwy (ko­lo­ry); trój­barw­ny; trój­ko­lo­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzybiegowy

trój­bie­go­wy;
1. o me­cha­niz­mie na­pę­do­wym: ma­ją­cy trzy biegi;
2. o po­jeź­dzie: wy­po­sa­żo­ny w me­cha­nizm na­pę­do­wy o trzech bie­gach


Źródła:

SJP.pl

Trzybiegunowy

ma­ją­cy trzy bie­gu­ny, np. prze­łącz­nik trzy­bie­gu­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzybitowy

1. za­wie­ra­ją­cy trzy bity;
2. dzia­ła­ją­cy w opar­ciu o słowa (roz­ka­zy, dane) dłu­go­ści trzech bitów


Źródła:

SJP.pl

Trzybramkowy

cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się strze­le­niem trzech bra­mek


Źródła:

SJP.pl

Trzybrygadowy

skła­da­ją­cy się z trzech bry­gad


Źródła:

SJP.pl

Trzycalowy

ma­ją­cy dłu­gość trzech cali


Źródła:

SJP.pl

Trzycatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. przy­sió­łek wsi Ja­wo­rzyn­ka, w gmi­nie Isteb­na, w po­wie­cie cie­szyń­skim


Źródła:

Wiktionary

Trzychodówka

za­da­nie sza­cho­we, w któ­rym białe mają na celu dać mata w trzech ru­chach


W tym ar­ty­ku­le użyto no­ta­cji al­ge­bra­icz­nej w celu opi­sa­nia sza­cho­wych po­su­nięć.

Trzy­cho­dów­ka – za­da­nie sza­cho­we, w któ­rym białe ma­tu­ją w swoim trze­cim po­su­nię­ciu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzyciąski

przy­miot­nik od: Trzy­ciąż


Źródła:

SJP.pl

Trzyciąż

wieś w Pol­sce


Trzy­ciąż – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie ol­ku­skim, w gmi­nie Trzy­ciąż, przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 794.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go. Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Trzy­ciąż.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzycyfrowy

zło­żo­ny z trzech cyfr


przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z trzech cyfr, ma­ją­cy trzy cyfry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzycylindrowy

ma­ją­cy trzy cy­lin­dry, np. sil­nik trzy­cy­lin­dro­wy; trój­cy­lin­dro­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) techn. ma­ją­cy trzy cy­lin­dry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzyczęściowość

po­dział na trzy czę­ści


Źródła:

SJP.pl

Trzyczęściowy

skła­da­ją­cy się z trzech czę­ści; trój­czę­ścio­wy


przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z trzech czę­ści, po­dzie­lo­ny na trzy czę­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzyczłonowy

skła­da­ją­cy się z trzech czło­nów


Źródła:

SJP.pl

Trzydaniowy

skła­da­ją­cy się z trzech dań


Źródła:

SJP.pl

Trzydawkowy

skła­da­ją­cy się z trzech dawek


Źródła:

SJP.pl

Trzydnicki

przy­miot­nik od: Trzyd­nik Duży


Źródła:

SJP.pl

Trzydniowy

ma­ją­cy trzy dni, trwa­ją­cy trzy dni itp.; trzechd­nio­wy (rzad­ko)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) trwa­ją­cy trzy dni

 (1.2) bę­dą­cy w wieku trzech dni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydniówka

okres trzyd­nio­wy, czyn­ność lub zja­wi­sko trwa­ją­ce trzy dni


Źródła:

SJP.pl

Trzydobowy

trwa­ją­cy trzy doby


Źródła:

SJP.pl

Trzydolarowy

ma­ją­cy war­tość trzech do­la­rów


Źródła:

SJP.pl

Trzydrzwiowy

ma­ją­cy troje drzwi; trójdrz­wio­wy


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy troje drzwi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziecha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. od trzy­dziest­ka (wszyst­kie zna­cze­nia, zwy­kle trzy­dzie­ści lat)


Źródła:

Wiktionary

Trzydziesta

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 30


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestak

ktoś zwią­za­ny z obiek­tem (np. dru­ży­ną, od­dzia­łem) oz­na­czo­nym licz­bą 30


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestka

1. licz­ba 30;
2. wiek osoby ma­ją­cej trzy­dzie­ści lat;
3. coś oz­na­czo­ne­go nu­me­rem 30;
4. zbiór trzy­dzie­stu jed­no­stek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 30

 (1.2) ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­dzie­stu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

 (1.3) 30 lat życia

 (1.4) pot. ko­bie­ta w wieku trzy­dzie­stu lat

 (1.5) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 30


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziestkaczwórka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 34

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 34

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­dzie­stu czte­rech czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestkadwójka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 32

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 32

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­dzie­stu dwóch czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestkadziewiątka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 39

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 39

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­dzie­stu dzie­wię­ciu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestkajedynka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 31

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 31

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­dzie­stu jeden czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestkapiątka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 35

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 35

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­dzie­stu pię­ciu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestkasiódemka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 37

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 37

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­dzie­stu sied­miu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestkaszóstka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 36

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 36

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­dzie­stu sze­ściu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestkatrójka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 33

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 33

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­dzie­stu trzech czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestkaósemka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 38

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 38

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­dzie­stu ośmiu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestkowy

→ trzy­dziest­ka


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z licz­bą trzy­dzie­ści, do­ty­czą­cy licz­by trzy­dzie­ści


Patrz:trzydziestka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziestoczteroipółletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści czte­ry lata i pół roku


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestoczterolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy trzy­dzie­ści czte­ry lata

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy­dzie­ści czte­ry lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­dzie­stocz­te­ro­lat­ka


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestoczterolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca trzy­dzie­ści czte­ry lata

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­dzie­ści czte­ry lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­dzie­stocz­te­ro­la­tek


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestoczteroletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści czte­ry lata, trwa­ją­cy trzy­dzie­ści czte­ry lata itp.


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­dzie­ści czte­ry lata

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści czte­ry lata


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziestodniowy

ma­ją­cy trzy­dzie­ści dni, trwa­ją­cy trzy­dzie­ści dni itp.


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestodwubitowy

opi­sa­ny za po­mo­cą trzy­dzie­stu dwóch cyfr w sy­ste­mie dwój­ko­wym po­zy­cyj­nym, adre­su­ją­cy przy uży­ciu trzy­dzie­stu dwóch cyfr w sy­ste­mie dwój­ko­wym po­zy­cyj­nym; 32-bi­to­wy


przy­miot­nik

 (1.1) in­form. taki, który za­wie­ra trzy­dzie­ści dwa bity

 (1.2) in­form. taki, który dzia­ła w opar­ciu o słowa (roz­ka­zy, dane) dłu­go­ści trzy­dzie­stu dwóch bitów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziestodwuipółletni

bę­dą­cy w wieku 32 lat i pół roku


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestodwukartowy

zło­żo­ny z trzy­dzie­stu dwu kart


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestodwulatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy trzy­dzie­ści dwa lata

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy­dzie­ści dwa lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­dzie­stod­wu­lat­ka


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestodwulatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca trzy­dzie­ści dwa lata

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­dzie­ści dwa lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­dzie­stod­wu­la­tek


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestodwuletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści dwa lata


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­dzie­ści dwa lata

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści dwa lata


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziestodwumilionowy

a) li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 32 000 000;
b) li­czą­cy trzy­dzie­ści dwa mi­lio­ny cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestodwójka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. nuta trwa­ją­ca jedną trzy­dzie­stą drugą całej nuty;


Trzy­dzie­stod­wój­ka – nuta w no­ta­cji mu­zycz­nej trwa­ją­ca trzy­dzie­stą drugą część całej nuty (tyle, co pół szes­nast­ki lub dwie sześć­dzie­się­ciocz­wór­ki).

Trzy­dzie­stod­wój­ki po­ni­żej trze­ciej linii z za­sa­dy za­pi­su­je się w ten spo­sób, że laski znaj­du­ją się po pra­wej stro­nie głów­ki i skie­ro­wa­ne są do góry.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trzydziestodziewięciolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy trzy­dzie­ści dzie­więć lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy­dzie­ści dzie­więć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­dzie­sto­dzie­wię­cio­lat­ka


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestodziewięciolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca trzy­dzie­ści dzie­więć lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­dzie­ści dzie­więć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­dzie­sto­dzie­wię­cio­la­tek


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestodziewięcioletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści dzie­więć lat, trwa­ją­cy trzy­dzie­ści dzie­więć lat itp.


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­dzie­ści dzie­więć lat

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści dzie­więć lat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziestogodzinny

trwa­ją­cy trzy­dzie­ści go­dzin


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestojednolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy trzy­dzie­ści jeden lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy­dzie­ści jeden lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­dzie­sto­jed­no­lat­ka


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestojednolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca trzy­dzie­ści jeden lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­dzie­ści jeden lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­dzie­sto­jed­no­la­tek


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestojednoletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści jeden lat


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­dzie­ści jeden lat

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści jeden lat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziestokilkuletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści kilka lat, trwa­ją­cy trzy­dzie­ści kilka lat itp.


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy lub trwa­ją­cy trzy­dzie­ści kilka lat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziestokilogramowy

1. wa­żą­cy 30 ki­lo­gra­mów;
2. przez­na­czo­ny na 30 ki­lo­gra­mów cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestokilometrowy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma wiel­kość (dłu­gość) trzy­dzie­stu ki­lo­me­trów


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestokilowy

po­tocz­nie: trzy­dzie­sto­ki­lo­gra­mo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestokrotność

→ trzy­dzie­sto­krot­ny


Patrz:trzydziestokrotny

Źródła:

SJP.pl

Trzydziestokrotny

pow­ta­rza­ją­cy się trzy­dzie­ści razy


przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się/pow­ta­rza­ją­cy się trzy­dzie­ści razy

 (1.2) taki, który osią­gnął/zdo­był/robił coś trzy­dzie­ści razy

 (1.3) trzy­dzie­ści razy więk­szy bądź mniej­szy od cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziestolatek

męż­czyz­na trzy­dzie­sto­let­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba w wieku 30-39 lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca 30-39 lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­dzie­sto­lat­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziestolatka

1. ko­bie­ta albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca trzy­dzie­ści lat;
2. okres obej­mu­ją­cy trzy­dzie­ści lat


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca trzy­dzie­ści lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­dzie­ści lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­dzie­sto­la­tek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziestolatki

1. ko­bie­ta albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca trzy­dzie­ści lat;
2. okres obej­mu­ją­cy trzy­dzie­ści lat


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestolecie

1. okres trzy­dzie­stu lat;
2. trzy­dzie­sta rocz­ni­ca cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) okres trzy­dzie­stu lat

 (1.2) trzy­dzie­sta rocz­ni­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziestoletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści lat


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­dzie­ści lat

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści lat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziestometrowy

ma­ją­cy dłu­gość trzy­dzie­stu me­trów, wy­no­szą­cy trzy­dzie­ści me­trów


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestomilionowy

a) li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 30 000 000;
b) li­czą­cy trzy­dzie­ści mi­lio­nów cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestominutowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści minut


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestoosobowy

1. skła­da­ją­cy się z trzy­dzie­stu osób (np. dru­ży­na trzy­dzie­sto­o­so­bo­wa);
2. przez­na­czo­ny dla trzy­dzie­stu osób (np. trzy­dzie­sto­o­so­bo­wy po­jazd)


przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny dla trzy­dzie­stu osób, mo­gą­cy po­mie­ścić trzy­dzie­ści osób

 (1.2) zło­żo­ny z trzy­dzie­stu osób, wy­ko­ny­wa­ny przez trzy­dzie­ści osób


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziestoośmiolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy trzy­dzie­ści osiem lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy­dzie­ści osiem lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­dzie­sto­o­śmio­lat­ka


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestoośmiolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca trzy­dzie­ści osiem lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­dzie­ści osiem lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­dzie­sto­o­śmio­la­tek


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestoośmioletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści osiem lat, trwa­ją­cy trzy­dzie­ści osiem lat itp.


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­dzie­ści osiem lat

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści osiem lat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziestoparolatek

męż­czyz­na trzy­dzie­sto­pa­ro­let­ni


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestoparoletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści parę lat, trwa­ją­cy trzy­dzie­ści parę lat itp.


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy lub trwa­ją­cy trzy­dzie­ści kilka lat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziestopięciolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy trzy­dzie­ści pięć lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy­dzie­ści pięć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­dzie­sto­pię­cio­lat­ka


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestopięciolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca trzy­dzie­ści pięć lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­dzie­ści pięć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­dzie­sto­pię­cio­la­tek


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestopięciolecie

1. okres trzy­dzie­stu pię­ciu lat;
2. trzy­dzie­sta piąta rocz­ni­ca cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestopięcioletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści pięć lat, trwa­ją­cy trzy­dzie­ści pięć lat itp.


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­dzie­ści pięć lat

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści pięć lat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziestoprocentowy

sta­no­wią­cy trzy­dzie­ści pro­cent cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestosiedmioipółletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści sie­dem i pół roku; trwa­ją­cy trzy­dzie­ści sie­dem i pół roku


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestosiedmiolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy trzy­dzie­ści sie­dem lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy­dzie­ści sie­dem lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­dzie­sto­sied­mio­lat­ka


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestosiedmiolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca trzy­dzie­ści sie­dem lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­dzie­ści sie­dem lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­dzie­sto­sied­mio­la­tek


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestosiedmioletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści sie­dem lat, trwa­ją­cy trzy­dzie­ści sie­dem lat itp.


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­dzie­ści sie­dem lat

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści sie­dem lat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziestostopniowy

1. ma­ją­cy trzy­dzie­ści stop­ni (w ja­kiejś skali);
2. ma­ją­cy trzy­dzie­ści stop­ni, eta­pów


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestosześciolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy trzy­dzie­ści sześć lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy­dzie­ści sześć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­dzie­sto­sze­ścio­lat­ka


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestosześciolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca trzy­dzie­ści sześć lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­dzie­ści sześć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­dzie­sto­sze­ścio­la­tek


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestosześcioletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści sześć lat, trwa­ją­cy trzy­dzie­ści sześć lat itp.


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­dzie­ści sześć lat

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści sześć lat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziestotomowy

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z trzy­dzie­stu tomów, za­war­ty w trzy­dzie­stu to­mach, wy­da­ny w trzy­dzie­stu to­mach


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestotonowy

1. wa­żą­cy trzy­dzie­ści ton;
2. mie­szczą­cy trzy­dzie­ści ton cze­goś;
3. mo­gą­cy unieść trzy­dzie­ści ton


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestotrzyipółletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści trzy lata i pół roku


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestotrzylatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy trzy­dzie­ści trzy lata

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy­dzie­ści trzy lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­dzie­sto­trzy­lat­ka


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestotrzylatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca trzy­dzie­ści trzy lata

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­dzie­ści trzy lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­dzie­sto­trzy­la­tek


Źródła:

Wiktionary

Trzydziestotrzyletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści trzy lata, trwa­ją­cy trzy­dzie­ści trzy lata itp.


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­dzie­ści trzy lata

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści trzy lata


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydziestotysięcznik

sta­tek o no­śno­ści trzy­dzie­stu ty­się­cy ton


Źródła:

SJP.pl

Trzydziestościan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­ścian o trzy­dzie­stu ścia­nach


Źródła:

Wiktionary

Trzydziesty

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 30


przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od 30


Trzy­dzie­sty – część mia­sta Dą­bro­wy Gór­ni­czej. Obej­mu­je za­bu­do­wa­nia w re­jo­nie ulicy Po­dłę­knic­kiej.

Ob­szar ten wy­łą­czo­no z gminy Go­ło­nóg i włą­czo­no do Dą­bro­wy Gór­ni­czej 12 wrze­śnia 1953.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzydzieści

li­czeb­nik oz­na­cza­ją­cy licz­bę 30


li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) 30


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzydzieścioro

li­czeb­nik zbio­ro­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 30, uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do osób róż­nej płci, dzie­ci i mło­dych zwie­rząt oraz do przed­mio­tów o naz­wie wy­stę­pu­ją­cej tylko w licz­bie mno­giej


li­czeb­nik zbio­ro­wy

 (1.1) …od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 30


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzyelementowy

zło­żo­ny z trzech ele­men­tów; tró­je­le­men­to­wy


przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z trzech ele­men­tów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzyetapowy

skła­da­ją­cy się z trzech eta­pów; tró­je­ta­po­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzyfazowy

trój­fa­zo­wy;
1. skła­da­ją­cy się z trzech faz, eta­pów;
2. dzia­ła­ją­cy w ukła­dzie od­po­wied­nich trzech prą­dów prze­mien­nych


Źródła:

SJP.pl

Trzyfrankowy

ma­ją­cy war­tość trzech fran­ków


Źródła:

SJP.pl

Trzyfunkcyjny

ma­ją­cy trzy funk­cje; trój­funk­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Trzyfuntowy

ma­ją­cy war­tość trzech fun­tów


Źródła:

SJP.pl

Trzygarncowy

o po­jem­no­ści trzech garn­ców


Źródła:

SJP.pl

Trzygarncówka

na­czy­nie o po­jem­no­ści trzech garn­ców


Źródła:

SJP.pl

Trzygniazdkowy

skła­da­ją­cy się z trzech gnia­zdek


Źródła:

SJP.pl

Trzygodzinny

trwa­ją­cy trzy go­dzi­ny


przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy trzy go­dzi­ny

 (1.2) bę­dą­cy w wieku trzech go­dzin


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzygramowy

wa­żą­cy trzy gramy


Źródła:

SJP.pl

Trzygroszowy

ma­ją­cy war­tość trzech gro­szy


Źródła:

SJP.pl

Trzygroszówka

dawna mo­ne­ta trzy­gro­szo­wa


Źródła:

SJP.pl

Trzygłosowy

zło­żo­ny z trzech gło­sów, skom­po­no­wa­ny na trzy głosy, wy­ko­ny­wa­ny przez trzy głosy itp.


Źródła:

SJP.pl

Trzygłowy

ma­ją­cy trzy głowy; trój­gło­wy


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy głowy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzygłów

bó­stwo sło­wiań­skie


Na tę stro­nę wska­zu­je „Try­gław”. Zo­bacz też: Try­gław (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Trzy­głów (także: Trzy­gław, Try­gław; dosł. „ma­ją­cy trzy głowy”) – bóg Po­mo­rzan i praw­do­po­dob­nie Sło­wian po­łab­skich, czczo­ny w Szcze­ci­nie, Wo­li­nie i praw­do­po­dob­nie Bren­nie (ob. Bran­den­burg). Kult pot­wier­dzo­ny od 1124 r., m.in. w ży­wo­tach św. Ot­to­na z Bam­ber­gu, ofi­cjal­nie upadł w 1127 r.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzyhektarowy

a) bę­dą­cy wiel­ko­ści trzech hek­ta­rów;
b) po­sia­da­ją­cy trzy hek­ta­ry ziemi (np. rol­nik trzy­hek­ta­ro­wy)


Źródła:

SJP.pl

Trzyipółgodzinny

trwa­ją­cy trzy i pół go­dzi­ny


Źródła:

SJP.pl

Trzyipółkrotność

→ trzy­i­pół­krot­ny


Patrz:trzyipółkrotny

Źródła:

SJP.pl

Trzyipółkrotny

pow­ta­rza­ją­cy się trzy i pół raza


Źródła:

SJP.pl

Trzyipółletni

ma­ją­cy trzy lata i pół roku


Źródła:

SJP.pl

Trzyipółmetrowy

ma­ją­cy dłu­gość trzech i pół metra


Źródła:

SJP.pl

Trzyipółmilionowy

li­czą­cy trzy i pół mi­lio­na cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Trzyizbowy

skła­da­ją­cy się z trzech izb


przy­miot­nik

 (1.1) zło­żo­ny z trzech izb, po­mie­szczeń


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzyjajeczny

za­wie­ra­ją­cy w skła­dzie trzy jajka, np. ma­ka­ron trzy­ja­jecz­ny


Źródła:

SJP.pl

Trzyjęzyczny

trój­ję­zycz­ny;
1. po­słu­gu­ją­cy się trze­ma ję­zy­ka­mi;
2. na­pi­sa­ny w trzech ję­zy­kach;
3. o ja­kimś te­re­nie: za­miesz­ka­ny przez lud­ność po­słu­gu­ją­cą się trze­ma ję­zy­ka­mi


przy­miot­nik

 (1.1) po­słu­gu­ją­cy się trze­ma ję­zy­ka­mi

 (1.2) na­pi­sa­ny w trzech ję­zy­kach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzykadłubowiec

sta­tek ma­ją­cy trzy ka­dłu­by


Źródła:

SJP.pl

Trzykadłubowy

ma­ją­cy trzy ka­dłu­by


Źródła:

SJP.pl

Trzykanałowy

ma­ją­cy trzy ka­na­ły; trój­ka­na­ło­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzykaratowy

wa­żą­cy trzy ka­ra­ty


Źródła:

SJP.pl

Trzykartkowy

ma­ją­cy trzy kart­ki


Źródła:

SJP.pl

Trzykierunkowy

pro­wa­dzo­ny w trzech kie­run­kach; trój­kie­run­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzykilogramowy

1. wa­żą­cy 3 ki­lo­gra­my;
2. przez­na­czo­ny na 3 ki­lo­gra­my cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Trzykilometrowy

ma­ją­cy dłu­gość trzech ki­lo­me­trów, wy­no­szą­cy trzy ki­lo­me­try


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma wiel­kość (dłu­gość) trzech ki­lo­me­trów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzykilowy

po­tocz­nie: trzy­ki­lo­gra­mo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzyklamrowy

ma­ją­cy trzy klam­ry


Źródła:

SJP.pl

Trzyklapowy

o li­ściach, owo­cach, to­reb­kach na­sien­nych: po­dzie­lo­ny na pięć czę­ści; trój­kla­po­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzyklasowy

obej­mu­ją­cy trzy klasy, ma­ją­cy trzy klasy; trój­kla­so­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzyklasówka

po­tocz­nie: szko­ła trzy­kla­so­wa


Źródła:

SJP.pl

Trzykolorowy

skła­da­ją­cy się z trzech ko­lo­rów; trój­barw­ny


Źródła:

SJP.pl

Trzykolumnowy

ma­ją­cy trzy ko­lum­ny; trój­ko­lum­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzykomorowy

ma­ją­cy trzy ko­mo­ry; trój­ko­mo­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzykomórkowy

skła­da­ją­cy się z trzech ko­mó­rek


Źródła:

SJP.pl

Trzykondygnacyjny

skła­da­ją­cy się z trzech kon­dy­gna­cji; trój­kon­dy­gna­cyj­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma trzy kon­dy­gna­cje


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzykonny

1. o po­jeź­dzie: za­przę­żo­ny w trzy konie;
2. o sil­ni­ku: ma­ją­cy moc trzech koni me­cha­nicz­nych


przy­miot­nik

 (1.1) o po­ja­zdach: taki, który jest za­przę­ga­ny do trzech koni

 (1.2) skła­da­ją­cy się z trzech koni

 (1.3) techn. mot. ma­ją­cy moc trzech koni me­cha­nicz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzykołowiec

ma­ją­cy trzy koła


Źródła:

SJP.pl

Trzykołowy

ma­ją­cy trzy koła; trój­ko­ło­wy


przy­miot­nik

 (1.1) zob. trój­ko­ło­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzykośny

o łą­kach itp.: ko­szo­ny trzy razy w roku


Źródła:

SJP.pl

Trzykreślny

ok­ta­wa trzy­kreśl­na - jedna z oktaw (dźwię­ki oz­na­cza­ne ma­ły­mi li­te­ra­mi z trój­ką arab­ską w gór­nym in­dek­sie)


Źródła:

SJP.pl

Trzykrotka

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ko­me­li­no­wa­tych, po­cho­dzą­cy z Ame­ry­ki, obej­mu­ją­cy około 70 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych od po­łud­nio­wej Ka­na­dy do pół­noc­nej Ar­gen­ty­ny, upra­wia­nych w do­nicz­kach jako kwiat ozdob­ny; tra­de­skan­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tra­de­scan­tia|ref=tak., ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny ko­me­li­no­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju trzy­krot­ka (1.1)


Trzy­krot­ka, tra­de­skan­cja ("Tra­de­scan­tia" L.) – ro­dzaj ro­ślin z klasy jed­no­li­ścien­nych, z ro­dzi­ny ko­me­li­no­wa­tych ("Com­me­li­na­ce­ae"), po­cho­dzą­cych z Ame­ry­ki. Na­le­ży do niego ok. 70 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych od po­łud­nio­wej Ka­na­dy do pół­noc­nej Ar­gen­ty­ny. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest "" L. Na­u­ko­wa nazwa ro­dza­jo­wa upa­mięt­nia star­sze­go (ok. 1570–1638), ogrod­ni­ka Ka­ro­la I Stu­ar­ta.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzykrotnie

przy­słó­wek

 (1.1) trzy razy


Źródła:

Wiktionary

Trzykrotność

→ trzy­krot­ny


Patrz:trzykrotny

Źródła:

SJP.pl

Trzykrotny

pow­ta­rza­ją­cy się trzy razy


przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się/pow­ta­rza­ją­cy się trzy razy

 (1.2) taki, który osią­gnął/zdo­był/robił coś trzy razy

 (1.3) trzy razy więk­szy bądź mniej­szy od cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzykroć

trzy razy; trzy­krot­nie


przy­słó­wek

 (1.1) przest. dziś książk. trzy­krot­nie, trzy razy

li­czeb­nik głów­ny

 (2.1) przest. 300 000


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzykółka

po­tocz­nie: wózek trzy­ko­ło­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzylampowy

ma­ją­cy trzy lampy; trój­lam­po­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzylatek

dziec­ko ma­ją­ce trzy lata


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) chło­piec w wieku trzech lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­lat­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzylatka

1. dziew­czyn­ka albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca trzy lata;
2. okres obej­mu­ją­cy trzy lata


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dziew­czyn­ka ma­ją­ca trzy lata

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­la­tek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzylatki

1. dziew­czyn­ka albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca trzy lata;
2. okres obej­mu­ją­cy trzy lata


Źródła:

SJP.pl

Trzylecie

1. okres trzech lat;
2. trze­cia rocz­ni­ca cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Trzyletni

ma­ją­cy trzy lata, trwa­ją­cy trzy lata itp.; trzech­let­ni (rzad­ko)


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy lata

 (1.2) trwa­ją­cy trzy lata


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzylinijkowy

skła­da­ją­cy się z trzech li­ni­jek; trzy­wer­so­wy, trój­wer­so­wy, trzy­wier­szo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzyliniowy

ma­ją­cy trzy linie; trój­li­nio­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzylistny

ma­ją­cy trzy li­ście; trój­list­ny


Źródła:

SJP.pl

Trzyliterowy

zło­żo­ny z trzech liter


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który skła­da się z trzech liter


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzyliterówka

słowo trzy­li­te­ro­we; trój­ka, trój­li­te­rów­ka


Źródła:

SJP.pl

Trzylitrowy

ma­ją­cy ob­ję­tość trzech li­trów


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy po­jem­ność trzech li­trów, za­wie­ra­ją­cy trzy litry cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzylokalowy

skła­da­ją­cy się z trzech lo­ka­li


Źródła:

SJP.pl

Trzylufowy

ma­ją­cy trzy lufy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wojsk. ma­ją­cy trzy lufy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzymacz

prze­sta­rza­le: osoba, która coś trzy­ma


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. ten, kto trzy­ma

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) coś, co pod­trzy­mu­je inną rzecz

 (2.2) he­rald. ele­ment udo­stoj­nia­ją­cy herb w po­sta­ci zwie­rzę­cia lub fi­gu­ry go pod­trzy­mu­ją­cej;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzymadełko

zdrob­nie­nie od: trzy­ma­dło


Źródła:

SJP.pl

Trzymadło

1. urzą­dze­nie do przy­trzy­my­wa­nia przed­mio­tów w cza­sie ich obrób­ki (np. szli­fo­wa­nia);
2. uchwyt, rę­ko­jeść


Źródła:

SJP.pl

Trzymak

1. na­rzę­dzie ślu­sar­skie, słu­żą­ce do trzy­ma­nia obra­bia­ne­go przed­mio­tu;
2. dzier­żak, ce­pi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trzymandatowy

trzy­man­da­to­wy okręg wy­bor­czy - okręg, w któ­rym do ob­ję­cia są trzy man­da­ty po­sel­skie


Źródła:

SJP.pl

Trzymanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trzy­mać.


Źródła:

Wiktionary

Trzymanka

po­tocz­nie: trzy­ma­nie się cze­goś; zwy­kle w zwro­cie: bez trzy­man­ki - nie trzy­ma­jąc się rę­ko­ma


Źródła:

SJP.pl

Trzymasztowiec

sta­tek trój­masz­to­wy (trzy­masz­to­wy); trój­masz­to­wiec


Źródła:

SJP.pl

Trzymasztowy

ma­ją­cy trzy masz­ty; trój­masz­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzymać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) chwy­cić coś / kogoś (np. rę­ka­mi, no­ga­mi, zę­ba­mi) i nie wy­pu­szczać

 (1.2) usta­wić kogoś / coś w okre­ślo­nej po­zy­cji, po­ło­że­niu i utrzy­my­wać tę po­zy­cję

 (1.3) zmu­szać kogoś do prze­by­wa­nia gdzieś, prze­trzy­my­wać kogoś w zam­knię­ciu; wię­zić

 (1.4) spra­wo­wać opie­kę nad czymś, opie­ko­wać się czymś, dbać o to i za­rzą­dzać tym; pil­no­wać

 (1.5) po­zo­sta­wiać w okre­ślo­nym sta­nie lub w okre­ślo­nej sy­tu­a­cji

 (1.6) prze­cho­wy­wać

 (1.7) pot. ho­do­wać

 (1.8) pot. za­mo­co­wy­wać

 (1.9) za­trud­niać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny trzy­mać się

 (2.1) przy­trzy­my­wać coś w celu za­cho­wa­nia okre­ślo­nej po­zy­cji (nie­prze­wró­ce­nia się / nie­wy­pad­nię­cia itp.)

 (2.2) być w do­brej kon­dy­cji fi­zycz­nej

 (2.3) sta­no­wić ca­łość, nie roz­pa­dać się

 (2.4) przy­trzy­my­wać włas­ną część ciała lub odzie­ży

 (2.5) przy­trzy­my­wać sobie wza­jem­nie część ciała lub odzie­ży

 (2.6) utrzy­mać okre­ślo­ny dy­stans od cze­goś

 (2.7) po­stę­po­wać we­dług (cze­goś)


Źródła:

Wiktionary

Trzymeczowy

skła­da­ją­cy się z trzech me­czów


Źródła:

SJP.pl

Trzymetrowy

ma­ją­cy dłu­gość trzech me­trów, wy­no­szą­cy trzy metry


przy­miot­nik

 (1.1) mie­rzą­cy trzy metry albo trzy metry kwa­dra­to­we


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzymiejscowy

ma­ją­cy trzy miej­sca


Źródła:

SJP.pl

Trzymiesięczny

ma­ją­cy trzy mie­sią­ce, trwa­ją­cy trzy mie­sią­ce itp.


przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy trzy mie­sią­ce

 (1.2) bę­dą­cy w wieku trzech mie­się­cy

 (1.3) przy­pa­da­ją­cy co trzy mie­sią­ce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzymiliardowy

li­czą­cy trzy mi­liar­dy cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Trzymilionowy

li­czą­cy trzy mi­lio­ny cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Trzymilowy

ma­ją­cy dłu­gość trzech mil, wy­no­szą­cy trzy mile


Źródła:

SJP.pl

Trzyminutowy

trwa­ją­cy trzy mi­nu­ty


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) trwa­ją­cy trzy mi­nu­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzyminutówka

au­dy­cja te­le­wi­zyj­na lub ra­dio­wa trwa­ją­ca trzy mi­nu­ty


Źródła:

SJP.pl

Trzymodułowy

zbu­do­wa­ny z trzech mo­du­łów; trój­mo­du­ło­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzymonaw

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. przest. pod­naw­ka, ryba z ro­dzi­ny nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Eche­ne­i­dae|ref=tak.


Źródła:

Wiktionary

Trzymorgowy

skła­da­ją­cy się z trzech mórg


Źródła:

SJP.pl

Trzymorowy

obej­mu­ją­cy trzy mory, trwa­ją­cy trzy mory


Źródła:

SJP.pl

Trzynasta

go­dzi­na trzy­na­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) go­dzi­na 13, go­dzi­na pier­wsza po po­łud­niu

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) M. i W. ż. lp. od: trzy­na­sty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzynastak

ktoś zwią­za­ny z obiek­tem (np. dru­ży­ną, od­dzia­łem) oz­na­czo­nym licz­bą 13


Źródła:

SJP.pl

Trzynastka

1. licz­ba 13;
2. wiek osoby ma­ją­cej trzy­na­ście lat;
3. coś oz­na­czo­ne­go nu­me­rem 13;
4. zbiór trzy­na­stu jed­no­stek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) licz­ba 13

 (1.2) coś, czego jest 13, ca­łość skła­da­ją­ca się z 13 ele­men­tów, jed­no­stek itp.

 (1.3) to, co ma numer 13, jest oz­na­czo­ne licz­bą 13, np. dom, au­to­bus

 (1.4) do­dat­ko­wa pen­sja wy­pła­ca­na w niek­tó­rych za­kła­dach pracy; trzy­na­sta pen­sja


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzynastkowy

→ trzy­nast­ka


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z licz­bą trzy­na­ście, do­ty­czą­cy licz­by trzy­na­ście


Patrz:trzynastka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzynastoboczny

ma­ją­cy 13 boków


Źródła:

SJP.pl

Trzynastocyfrowy

zło­żo­ny z trzy­na­stu cyfr


Źródła:

SJP.pl

Trzynastodniowy

trwa­ją­cy trzy­na­ście dni


przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy trzy­na­ście dni

 (1.2) bę­dą­cy w wieku trzy­na­stu dni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzynastogodzinny

trwa­ją­cy trzy­na­ście go­dzin


przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy trzy­na­ście go­dzin

 (1.2) bę­dą­cy w wieku trzy­na­stu go­dzin


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzynastokilometrowy

ma­ją­cy dłu­gość trzy­na­stu ki­lo­me­trów, wy­no­szą­cy trzy­na­ście ki­lo­me­trów


Źródła:

SJP.pl

Trzynastokrotnie

przy­słó­wek

 (1.1) trzy­na­ście razy


Źródła:

Wiktionary

Trzynastokrotność

→ trzy­na­sto­krot­ny


Patrz:trzynastokrotny

Źródła:

SJP.pl

Trzynastokrotny

pow­ta­rza­ją­cy się trzy­na­ście razy


przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się/pow­ta­rza­ją­cy się trzy­na­ście razy

 (1.2) taki, który osią­gnął/zdo­był/robił coś trzy­na­ście razy

 (1.3) trzy­na­ście razy więk­szy bądź mniej­szy od cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzynastokąt

fi­gu­ra pła­ska ma­ją­ca 13 kątów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­kąt o trzy­na­stu bo­kach


Trzy­na­sto­kąt fo­rem­ny (ina­czej tri­ska­i­de­ka­gon) – wie­lo­kąt wy­pu­kły, który ma trzy­na­ście boków jed­na­ko­wej dłu­go­ści oraz trzy­na­ście rów­nych kątów. Każdy z nich ma miarę około 152,308°, zaś suma wszyst­kich kątów wew­nętrz­nych jest równa 1980°.

Skon­stru­o­wa­nie trzy­na­sto­ką­ta fo­rem­ne­go za po­mo­cą zwy­kłe­go cyr­kla oraz li­nij­ki jest nie­moż­li­we (zob. twier­dze­nie Ga­us­sa-Want­ze­la). Jest ono jed­nak wy­ko­nal­ne przy uży­ciu tzw. kon­struk­cji ne­u­sis, w któ­rej można sto­so­wać obra­ca­ją­cą się li­nij­kę z po­dział­ką.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzynastolatek

chło­piec trzy­na­sto­let­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) chło­pak ma­ją­cy trzy­na­ście lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy­na­ście lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­na­sto­lat­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzynastolatka

dziew­czyn­ka albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca trzy­na­ście lat


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dziew­czy­na ma­ją­ca trzy­na­ście lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­na­ście lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­na­sto­la­tek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzynastolatki

dziew­czyn­ka albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca trzy­na­ście lat


Źródła:

SJP.pl

Trzynastolecie

1. okres trzy­na­stu lat;
2. trzy­na­sta rocz­ni­ca cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Trzynastoletni

1. trwa­ją­cy trzy­na­ście lat; przy­pa­da­ją­cy za trzy­na­ście lat;
2. bę­dą­cy w wieku trzy­na­stu lat, ma­ją­cy trzy­na­ście lat


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­na­ście lat

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­na­ście lat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzynastoliterowy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który skła­da się z trzy­na­stu liter


Źródła:

Wiktionary

Trzynastomiesięczny

ma­ją­cy trzy­na­ście mie­się­cy, trwa­ją­cy trzy­na­ście mie­się­cy itp.


Źródła:

SJP.pl

Trzynastominutowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) trwa­ją­cy trzy­na­ście minut


Źródła:

Wiktionary

Trzynastoodcinkowy

skła­da­ją­cy się z trzy­na­stu od­cin­ków


Źródła:

SJP.pl

Trzynastoosobowy

1. skła­da­ją­cy się z trzy­na­stu osób;
2. przez­na­czo­ny dla trzy­na­stu osób


przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny dla trzy­na­stu osób, mo­gą­cy po­mie­ścić trzy­na­ście osób

 (1.2) zło­żo­ny z trzy­na­stu osób, wy­ko­ny­wa­ny przez trzy­na­ście osób


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzynastopiętrowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zło­żo­ny z par­te­ru i trzy­na­stu kon­dy­gna­cji po­ło­żo­nych nad nim


Źródła:

Wiktionary

Trzynastostopniowy

1. ma­ją­cy trzy­na­ście stop­ni (w ja­kiejś skali);
2. ma­ją­cy trzy­na­ście stop­ni, eta­pów


Źródła:

SJP.pl

Trzynastotomowy

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z trzy­na­stu tomów, za­war­ty w trzy­na­stu to­mach, wy­da­ny w trzy­na­stu to­mach


Źródła:

Wiktionary

Trzynastotonowy

wa­żą­cy trzy­na­ście ton


Źródła:

SJP.pl

Trzynastotygodniowy

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy trzy­na­ście ty­god­ni

 (1.2) bę­dą­cy w wieku trzy­na­stu ty­god­ni


Źródła:

Wiktionary

Trzynastowieczny

do­ty­czą­cy trzy­na­ste­go wieku, po­cho­dzą­cy z trzy­na­ste­go wieku, ży­ją­cy w trzy­na­stym wieku, dzie­ją­cy się w trzy­na­stym wieku itp.


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który wy­da­rzył się lub żył w trzy­na­stym wieku; taki, który po­cho­dzi z trzy­na­ste­go wieku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzynastozgłoskowiec

ro­dzaj ut­wo­ru po­e­tyc­kie­go, w któ­rym każdy wers skła­da się z trzy­na­stu zgło­sek


Trzy­na­stoz­gło­sko­wiec – for­mat wier­sza sy­la­bicz­ne­go, w któ­rym w każ­dym wer­sie wy­stę­pu­je trzy­na­ście sylab. W każ­dym wer­sie po 7. sy­la­bie wy­stę­pu­je śred­niów­ka. Trzy­na­stoz­gło­sko­wiec wy­ka­zu­je dużą od­por­ność na sy­la­bo­to­ni­za­cję. Jest naj­bar­dziej uni­wer­sal­nym for­ma­tem wier­sza pol­skie­go, sto­so­wa­nym we wszyst­kich trzech ro­dza­jach li­te­rac­kich, za­rów­no w ukła­dzie sty­chicz­nym, jak i zwrot­ko­wym, w ut­wo­rach o róż­nej dłu­go­ści – od dwóch do kil­ku­dzie­się­ciu ty­się­cy wer­sów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzynastozgłoskowy

zło­żo­ny z trzy­na­stu zgło­sek (sylab); trzy­na­sto­sy­la­bo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzynastościan

wie­lo­ścian o 13 ścia­nach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­ścian o trzy­na­stu ścia­nach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzynasty

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 13


przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od 13

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) dzień mie­sią­ca po dwu­na­stym

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (3.1) trzy­na­sta: go­dzi­na trzy­na­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzynawowy

ma­ją­cy trzy nawy; trój­na­wo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzynaście

li­czeb­nik oz­na­cza­ją­cy licz­bę 13


li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) 13


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzynaścioro

li­czeb­nik zbio­ro­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 13, uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do osób róż­nej płci, dzie­ci i mło­dych zwie­rząt oraz do przed­mio­tów o naz­wie wy­stę­pu­ją­cej tylko w licz­bie mno­giej


li­czeb­nik zbio­ro­wy

 (1.1) …od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 13


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzyniec

1. mia­sto w Cze­chach, Třinec;
2. wieś w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto we wschod­nich Cze­chach, nad Olzą, w kraju mo­raw­sko-ślą­skim, w obrę­bie Ślą­ska Cie­szyń­skie­go;

 (1.2) geogr. wieś w wo­je­wództ­wie po­mor­skim;


Trzy­niec (cz., Trie­netz, Tri­nec) – mia­sto sta­tu­tar­ne we wschod­nich Cze­chach, w kraju mo­raw­sko-ślą­skim, w po­wie­cie Fry­dek-Mi­stek, w obrę­bie Za­głę­bia Ostraw­sko-Kar­wiń­skie­go. Po­ło­żo­ne jest w hi­sto­rycz­nych gra­ni­cach re­gio­nu Ślą­ska Cie­szyń­skie­go, nad rzeką Olzą, na gra­ni­cy Po­gó­rza Mo­raw­sko-Ślą­skie­go i Po­gó­rza Ślą­skie­go, po­łud­nio­we dziel­ni­ce zaś w kot­li­nie roz­dzie­la­ją­cej Be­skid Ślą­ski i Be­skid Mo­raw­sko-Ślą­ski.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzyniecki

przy­miot­nik od: Trzy­niec


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Trzyń­cem, do­ty­czą­cy Trzyń­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzynitkowy

zro­bio­ny z trzech nitek


Źródła:

SJP.pl

Trzynogi

ma­ją­cy trzy nogi; trój­noż­ny, trzy­noż­ny, trój­no­gi


Źródła:

SJP.pl

Trzynożny

ma­ją­cy trzy nogi; trój­noż­ny, trzy­no­gi, trój­no­gi


Źródła:

SJP.pl

Trzynożowy

wy­po­sa­żo­ny w trzy noże


Źródła:

SJP.pl

Trzynsikitka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ornit. plisz­ka


Źródła:

Wiktionary

Trzyodcinkowy

skła­da­ją­cy się z trzech od­cin­ków


Źródła:

SJP.pl

Trzyoddziałowy

ma­ją­cy trzy od­dzia­ły


Źródła:

SJP.pl

Trzyokienny

ma­ją­cy trzy okna


Źródła:

SJP.pl

Trzyoktawowy

ma­ją­cy roz­pię­tość trzech oktaw


Źródła:

SJP.pl

Trzyosiowy

ma­ją­cy trzy osie; tró­jo­sio­wy


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy osie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzyosobowy

1. skła­da­ją­cy się z trzech osób (np. dru­ży­na trzy­o­so­bo­wa);
2. przez­na­czo­ny dla trzech osób (np. trzy­o­so­bo­wy po­jazd)


przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny dla trzech osób, mo­gą­cy po­mie­ścić trzy osoby

 (1.2) zło­żo­ny z trzech osób, wy­ko­ny­wa­ny przez trzy osoby


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzyostrzowy

ma­ją­cy trzy ostrza; tró­jo­strzo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzyotworowy

ma­ją­cy trzy ot­wo­ry


Źródła:

SJP.pl

Trzypak

zgrzew­ka za­wie­ra­ją­ca trzy jed­nost­ki da­ne­go pro­duk­tu, np. piwa, wody mi­ne­ral­nej; trój­pak


Źródła:

SJP.pl

Trzypalnikowy

ma­ją­cy trzy pal­ni­ki


Źródła:

SJP.pl

Trzypasmowy

skła­da­ją­cy się z trzech pasm (np. o dro­dze, jezd­ni), dzia­ła­ją­cy w trzech pas­mach itp.; trój­pas­mo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzypasmówka

droga z trze­ma pa­sa­mi ruchu w tym samym kie­run­ku


Źródła:

SJP.pl

Trzypensowy

przy­miot­nik

 (1.1) li­czą­cy trzy pensy, ma­ją­cy war­tość trzech pen­sów


Źródła:

Wiktionary

Trzypensówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. nu­mizm. mo­ne­ta o no­mi­na­le trzech pen­sów


Źródła:

Wiktionary

Trzypiętrowy

ma­ją­cy trzy pię­tra


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zło­żo­ny z par­te­ru i trzech wyż­szych kon­dy­gna­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzypokojowy

zło­żo­ny z trzech po­ko­jów


przy­miot­nik

 (1.1) z trze­ma po­ko­ja­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzypokoleniowy

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z trzech po­ko­leń


Źródła:

Wiktionary

Trzypokładowy

ma­ją­cy trzy po­kła­dy


Źródła:

SJP.pl

Trzypolówka

dawny sy­stem upra­wy roli po­dzie­lo­nej na trzy pola, upra­wia­ne na prze­mian; trój­po­lów­ka


Źródła:

SJP.pl

Trzypoziomowy

skła­da­ją­cy się z trzech po­zio­mów; trój­po­zio­mo­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) z trze­ma po­zio­ma­mi, ma­ją­cy trzy po­zio­my


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzypołożeniowy

ma­ją­cy trzy po­ło­że­nia; trój­po­ło­że­nio­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzyprocentowy

sta­no­wią­cy trzy pro­cent ja­kiejś ca­ło­ści


Źródła:

SJP.pl

Trzypromilowy

ma­ją­cy trzy pro­mi­le


Źródła:

SJP.pl

Trzyprzewodowy

ma­ją­cy trzy prze­wo­dy elek­trycz­ne; trój­prze­wo­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzyprzęsłowy

ma­ją­cy trzy przę­sła; trój­przę­sło­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzypręgowy

kro­gu­lec trzy­prę­go­wy - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Trzypunktowy

trój­punk­to­wy;
1. skła­da­ją­cy się z trzech punk­tów;
2. ma­ją­cy wy­miar trzech punk­tów (np. czcion­ka)


Źródła:

SJP.pl

Trzypędowy

ma­ją­cy trzy pędy


Źródła:

SJP.pl

Trzypłatkowy

ma­ją­cy trzy płat­ki


Źródła:

SJP.pl

Trzypłatowiec

ko­pal­ny sta­wo­nóg mor­ski z ery pa­le­o­zo­icz­nej; trój­pła­to­wiec; try­lo­bit


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. sa­mo­lot o trzech pła­tach no­śnych

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. try­lo­bit, ko­pal­ny sta­wo­nóg mor­ski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzypłytowy

skła­da­ją­cy się z trzech płyt; trój­pły­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzyramienny

ma­ją­cy trzy ra­mio­na, od­no­gi itp.; trój­ra­mien­ny


Źródła:

SJP.pl

Trzyrazowy

1. za­cho­dzą­cy trzy razy;
2. mo­gą­cy być użyty trzy razy


Źródła:

SJP.pl

Trzyrdzeniowy

ma­ją­cy trzy rdze­nie; trójr­dze­nio­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzyrodzinny

skła­da­ją­cy się z trzech ro­dzin


Źródła:

SJP.pl

Trzyrublowy

ma­ją­cy war­tość trzech rubli


Źródła:

SJP.pl

Trzyrublówka

ro­syj­ski ban­knot o war­to­ści trzech rubli


Źródła:

SJP.pl

Trzyrundowy

trwa­ją­cy trzy rundy


Źródła:

SJP.pl

Trzyrzędowiec

sta­ro­żyt­ny sta­tek fe­nic­ki, grec­ki lub rzym­ski, za­o­pa­trzo­ny w trzy rzędy wio­seł; trój­rzę­do­wiec


Źródła:

SJP.pl

Trzyrzędowy

ma­ją­cy trzy rzędy; trój­rzę­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzyrzędówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Czer­nia­ków. akor­de­on


Źródła:

Wiktionary

Trzysalowy

ma­ją­cy trzy sale


Źródła:

SJP.pl

Trzysekcyjny

ma­ją­cy trzy sek­cje


Źródła:

SJP.pl

Trzysekundowy

trwa­ją­cy trzy se­kun­dy


Źródła:

SJP.pl

Trzysemestralny

trwa­ją­cy trzy se­me­stry


Źródła:

SJP.pl

Trzysesyjny

skła­da­ją­cy się z trzech sesji


Źródła:

SJP.pl

Trzysetka

1. licz­ba 300;
2. ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­stu czę­ści lub jed­no­stek;
3. to, co jest oz­na­czo­ne licz­bą 300


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 300


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzysetny

trzech­set­ny;
1. bę­dą­cy ostat­nim ele­men­tem zbio­ru zło­żo­ne­go z trzy­stu jed­no­stek;
2. bę­dą­cy jedną z trzy­stu czę­ści


przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od trzy­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzysetowy

skła­da­ją­cy się z 3 setów


Źródła:

SJP.pl

Trzysezonowy

o se­ria­lu: ma­ją­cy trzy se­zo­ny


Źródła:

SJP.pl

Trzysilnikowy

ma­ją­cy trzy sil­ni­ki; trój­sil­ni­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzyskrzydlec

ro­śli­na z ro­dzi­ny dła­wi­szo­wa­tych, po­cho­dzą­ca z Azji po­łud­nio­wo-wschod­niej; do­star­cza sub­stan­cji do prosz­ków owa­do­bój­czych


Źródła:

SJP.pl

Trzyskrzydłowy

ma­ją­cy trzy skrzy­dła


Źródła:

SJP.pl

Trzyskładnikowy

zło­żo­ny z trzech skład­ni­ków; trójs­kład­ni­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzyspadowy

dach trzy­spa­do­wy - ma­ją­cy trzy spady (po­chy­łe pła­szczyz­ny); dach trój­spa­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzysta

li­czeb­nik oz­na­cza­ją­cy licz­bę 300


li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) licz­ba 300


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzystoletni

ma­ją­cy trzy­sta lat, trwa­ją­cy trzy­sta lat itp.; trzech­set­let­ni, trzy­stu­let­ni


Źródła:

SJP.pl

Trzystopniowość

→ trzy­stop­nio­wy; trój­stop­nio­wość


Źródła:

SJP.pl

Trzystopniowy

trój­stop­nio­wy;
1. ma­ją­cy trzy stop­nie (w ja­kiejś skali);
2. ma­ją­cy trzy stop­nie, etapy


Źródła:

SJP.pl

Trzystopowy

trój­sto­po­wy;
1. o wier­szu: skła­da­ją­cy się z trzech stóp;
2. rzad­ko: ma­ją­cy dłu­gość trzech stóp


Źródła:

SJP.pl

Trzystrefowy

ma­ją­cy trzy stre­fy, zwią­za­ny z trze­ma stre­fa­mi


Źródła:

SJP.pl

Trzystrofowy

skła­da­ją­cy się z trzech strof; trzyz­wrot­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzystronicowy

zaj­mu­ją­cy trzy stro­ni­ce


Źródła:

SJP.pl

Trzystronny

ma­ją­cy trzy stro­ny; trój­stron­ny


Źródła:

SJP.pl

Trzystrunny

ma­ją­cy trzy stru­ny; trój­stru­no­wy, trój­strun­ny, trzy­stru­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzystrunowy

ma­ją­cy trzy stru­ny; trój­stru­no­wy, trój­strun­ny, trzy­strun­ny


Źródła:

SJP.pl

Trzystrzałowy

o ręcz­nej broni pal­nej: mie­szczą­cy w ma­ga­zyn­ku mak­sy­mal­nie trzy na­bo­je


Źródła:

SJP.pl

Trzystukilometrowy

ma­ją­cy dłu­gość trzy­stu ki­lo­me­trów, wy­no­szą­cy trzy­sta ki­lo­me­trów


Źródła:

SJP.pl

Trzystukonny

ma­ją­cy trzy­sta koni, np. sil­nik trzy­stu­kon­ny


Źródła:

SJP.pl

Trzystuletni

ma­ją­cy trzy­sta lat, trwa­ją­cy trzy­sta lat itp.; trzech­set­let­ni, trzy­sto­let­ni


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy trzy­sta lat

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­sta lat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzystumetrowy

przy­miot­nik

 (1.1) mie­rzą­cy trzy­sta me­trów albo trzy­sta me­trów kwa­dra­to­wych


Źródła:

Wiktionary

Trzysylabowiec

ro­dzaj ut­wo­ru po­e­tyc­kie­go, w któ­rym każdy wers skła­da się z trzech sylab; trzyz­gło­sko­wiec, trójz­gło­sko­wiec


Źródła:

SJP.pl

Trzysylabowy

zło­żo­ny z trzech sylab (zgło­sek); trzyz­gło­sko­wy


przy­miot­nik

 (1.1) li­czą­cy trzy sy­la­by, skła­da­ją­cy się z trzech sylab


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzyszcz

chrząszcz z ro­dzi­ny o tej samej naz­wie, o dłu­go­ści ciała do 4 cm i ja­skra­wym ubar­wie­niu, czę­sto z me­ta­licz­nym po­ły­skiem


Źródła:

SJP.pl

Trzyszcze

chrząszcz z ro­dzi­ny o tej samej naz­wie, o dłu­go­ści ciała do 4 cm i ja­skra­wym ubar­wie­niu, czę­sto z me­ta­licz­nym po­ły­skiem


Źródła:

SJP.pl

Trzyszpaltowy

obej­mu­ją­cy trzy szpal­ty; uło­żo­ny, dru­ko­wa­ny w for­ma­cie trzech szpalt


Źródła:

SJP.pl

Trzyszybowy

o trzech szy­bach; trój­szy­bo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzyszynowy

skła­da­ją­cy się z trzech szyn; trój­szy­no­wy


przy­miot­nik

 (1.1) techn. ma­ją­cy trzy szyny; wy­ko­rzy­stu­ją­cy trzy szyny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzytaktowy

zło­żo­ny z trzech tak­tów


Źródła:

SJP.pl

Trzytomowy

skła­da­ją­cy się z trzech tomów, za­war­ty w trzech to­mach


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) skła­da­ją­cy się z trzech tomów, za­war­ty w trzech to­mach, wy­da­ny w trzech to­mach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzytonowy

1. zło­żo­ny z trzech tonów mu­zycz­nych;
2.
a) wa­żą­cy trzy tony;
b) mie­szczą­cy trzy tony cze­goś;
c) mo­gą­cy unieść trzy tony


Źródła:

SJP.pl

Trzytonówka

1. po­jazd o do­pu­szczal­nej ła­dow­no­ści trzy tony;
2. przed­miot wa­żą­cy trzy tony


Źródła:

SJP.pl

Trzytorowy

ma­ją­cy trzy tory


Źródła:

SJP.pl

Trzytulny

basza trzy­tul­ny - basza tu­rec­ki ma­ją­cy prawo do buń­czu­ka z trze­ma ogo­na­mi koń­ski­mi


Źródła:

SJP.pl

Trzytygodniowy

ma­ją­cy trzy ty­god­nie, trwa­ją­cy trzy ty­god­nie itp.


przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy trzy ty­god­nie

 (1.2) bę­dą­cy w wieku trzech ty­god­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzytysięcznik

1. szczyt gór­ski o wy­so­ko­ści ponad trzech ty­się­cy me­trów nad po­zio­mem morza;
2. sta­tek o no­śno­ści trzech ty­się­cy ton


Źródła:

SJP.pl

Trzytysięczny

trzech­ty­sięcz­ny;
a) li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 3000;
b) li­czą­cy trzy ty­sią­ce cze­goś


przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od trzy ty­sią­ce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzytłokowy

ma­ją­cy trzy tłoki


Źródła:

SJP.pl

Trzywariantowy

wy­stę­pu­ją­cy w trzech wa­rian­tach


Źródła:

SJP.pl

Trzywarstwowość

skła­da­nie się z trzech warstw; trój­war­stwo­wość


Źródła:

SJP.pl

Trzywarstwowy

zło­żo­ny z trzech warstw


Źródła:

SJP.pl

Trzywatowy

ma­ją­cy moc trzech watów


Źródła:

SJP.pl

Trzywersowy

skła­da­ją­cy się z trzech wer­sów; trój­wer­so­wy, trzy­wier­szo­wy, trzy­li­nij­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzywiekowy

ma­ją­cy trzy wieki, trwa­ją­cy trzy wieki


Źródła:

SJP.pl

Trzywierszowy

skła­da­ją­cy się z trzech wier­szy; trój­wier­szo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzywirnikowy

ma­ją­cy trzy wir­ni­ki; trój­wir­ni­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzywyrazowy

skła­da­ją­cy się z trzech wy­ra­zów; trój­wy­ra­zo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzyzakresowy

obej­mu­ją­cy trzy za­kre­sy, dzia­ła­ją­cy w trzech za­kre­sach; trój­za­kre­so­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzyzdaniowy

skła­da­ją­cy się z trzech zdań


Źródła:

SJP.pl

Trzyzgłoskowy

zło­żo­ny z trzech zgło­sek (sylab); trzy­sy­la­bo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzyzmianowość

→ trzyz­mia­no­wy


Patrz:trzyzmianowy

Źródła:

SJP.pl

Trzyzmianowy

prze­bie­ga­ją­cy na trzy zmia­ny, wy­ko­ny­wa­ny na trzy zmia­ny; trójz­mia­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzyznakowy

skła­da­ją­cy się z trzech zna­ków


Źródła:

SJP.pl

Trzyzwrotkowy

ma­ją­cy trzy zwrot­ki; trzy­stro­fo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzyzębowy

ma­ją­cy trzy zęby


Źródła:

SJP.pl

Trzyzłotowy

ma­ją­cy war­tość trzech zło­tych


Źródła:

SJP.pl

Trzyćwierciowy

mie­szczą­cy w sobie trzy czwar­te ja­kiejś ca­ło­ści


Źródła:

SJP.pl

Trzyłokciowy

ma­ją­cy trzy łok­cie dłu­go­ści, sze­ro­ko­ści


Źródła:

SJP.pl

Trzyłóżkowy

ma­ją­cy trzy łóżka


Źródła:

SJP.pl

Trzyścieżkowy

ma­ją­cy trzy ścież­ki


Źródła:

SJP.pl

Trzyśladowy

po­jazd trzy­śla­do­wy - po­jazd ko­ło­wy po­zo­sta­wia­ją­cy trzy ślady


Źródła:

SJP.pl

Trzyświecowy

ma­ją­cy trzy świe­ce


Źródła:

SJP.pl

Trzyżyłowy

o kablu: ma­ją­cy trzy żyły; trój­ży­ło­wy


Źródła:

SJP.pl

Trzódka

zdrob­nie­nie od: trzo­da


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: trzo­da

 (1.2) żart. nie­wiel­ka grupa zwie­rząt ho­dow­la­nych

 (1.3) przen. wspól­no­ta wier­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzósło

część pługa w kształ­cie noża do od­ci­na­nia skiby w pła­szczyź­nie pio­no­wej


Źródła:

SJP.pl

Trząchać

po­tocz­nie: trząść, po­trząs­nąć kimś lub czymś


Źródła:

SJP.pl

Trząsać

gwa­ro­wo:
1. trząść;
2. rzą­dzić de­spo­tycz­nie, de­cy­do­wać o wszyst­kim


Źródła:

SJP.pl

Trząska

1. mie­szan­ka pasz su­chych dla bydła
2. nawóz na­tu­ral­ny roz­rzu­ca­ny na roli


Źródła:

SJP.pl

Trząść

1. po­ru­szać czymś ener­gicz­nie; po­trzą­sać czymś, wpra­wiać coś w drże­nie;
2. je­chać nie­rów­no, po­wo­du­jąc pod­ska­ki­wa­nie wie­zio­nych ludzi lub przed­mio­tów; huś­tać; rzu­cać;
3. po­tocz­nie: rzą­dzić czymś de­spo­tycz­nie, mieć duży wpływ na coś


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­trząść)

 (1.1) wy­ko­ny­wać ruchy drga­nia, szar­pa­nia

 (1.2) po­wo­do­wać po­drzu­ca­nie za­war­to­ści pod­czas jazdy

 (1.3) pot. pod­po­rząd­ko­wy­wać sobie wszyst­ko

 (1.4) pot. wy­wo­ły­wać silne emo­cje

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny trząść się (dk. za­trząść się)

 (2.1) pod­da­wać się drga­niom

 (2.2) prze­chy­lać się na boki i pod­ska­ki­wać pod­czas jazdy

 (2.3) pot. być pod­da­nym sil­nym emo­cjom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzęsacz

wieś w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nazwa kilku miej­sco­wo­ści w pół­noc­nej Pol­sce;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzęsak

urzą­dze­nie w ma­szy­nie pa­pier­ni­czej do po­trzą­sa­nia sitem


Źródła:

SJP.pl

Trzęsakowate

o ce­chach trzę­sa­ko­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


Trzę­sa­ko­wa­te ("Tre­mel­la­ce­ae" Fr.) – ro­dzi­na grzy­bów na­le­żą­ca do rzędu trzę­sa­kow­ców ("Tre­mel­la­les").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzęsakowaty

o ce­chach trzę­sa­ko­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


Źródła:

SJP.pl

Trzęsakowce

rząd grzy­bów z typu pod­staw­cza­ków


Trzę­sa­kow­ce ("Tre­mel­la­les" Fr.) – rząd grzy­bów na­le­żą­cy do klasy "Tre­mel­lo­my­ce­tes".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzęsakowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu grzy­bów z typu pod­staw­cza­ków


Źródła:

SJP.pl

Trzęsawica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw., dziś przest. trzę­sa­wi­sko (błot­ni­sty, pod­mo­kły, grzą­ski teren);

 (1.2) daw., dziś pot. mi­mo­wol­ne drże­nie ciała pod wpły­wem sil­nych emo­cji

 (1.3) śrpol. cho­ro­ba ob­ja­wia­ją­ca się dre­szcza­mi i drgaw­ka­mi

:: (1.3.1) daw. lud., także. gw-pl|Kro­śnień­skie. zim­ni­ca (febra)

:: (1.3.2) gw-pl|Orawa. epi­lep­sja (pa­dacz­ka)

 (1.4) kulin. gw-pl|Lu­bel­szczyz­na. zimne nóżki (za­sty­gły wywar z mięsa i kości wie­przo­wych)


Źródła:

Wiktionary

Trzęsawiec

fraza rze­czow­ni­ko­wa, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. przest. stręt­wa


Źródła:

Wiktionary

Trzęsawisko

grzą­ski grunt, pod­mo­kły teren, zwy­kle po­ro­śnię­ty szu­wa­ra­mi; bagno, mo­kra­dło, mo­cza­ry, grzę­za­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pod­mo­kły i grzą­ski teren, zwy­kle po­ro­śnię­ty szu­wa­ra­mi

 (1.2) przen. niez­wy­kle trud­na do roz­wią­za­nia sy­tu­a­cja


Trzę­sa­wi­sko – jedno z funk­cjo­nu­ją­cych w ję­zy­ku pol­skim okre­śleń bagna. Źró­dło­słów wiąże się ze sło­wem „trząść”, co łączy się z tym, że oz­na­cza ono teren łatwo za­pa­da­ją­cy się. Ze wzglę­du na moż­li­wość ugrzęź­nię­cia, jego sy­no­ni­mem jest m.in. „grzę­za­wi­sko”, a jedną z pod­sta­wo­wych re­la­cji se­man­tycz­nych jest zwią­zek trzę­sa­wi­ska z nie­bez­pie­czeń­stwem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trzęsawka

1. cięż­ka cho­ro­ba owiec i kóz; scra­pie, ce­nu­ro­za, ko­ło­wa­ciz­na;
2. po­tocz­nie: trzę­sie­nie się; trzę­sion­ka


Trzę­saw­ka (z scra­pie „ocie­rać się, dra­pać”; pol­skie nazwy: cho­ro­ba kłu­so­wa) – pa­sa­żo­wal­na en­ce­fa­lo­pa­tia gąb­cza­sta owiec i kóz. Jest jedną z prze­no­śnych en­ce­fa­lo­pa­tii gąb­cza­stych (TSE). Wy­wo­ły­wa­na jest przez prio­ny, niez­na­ny do nie­daw­na pa­to­gen, wy­wo­łu­ją­cy rów­nież po­dob­ną do trzę­saw­ki cho­ro­bę u ludzi, zwaną kuru. Scra­pie naj­praw­do­po­dob­niej nie może zo­stać prze­nie­sio­na bez­poś­red­nio na czło­wie­ka, ale za­le­ca się uni­ka­nie kon­tak­tu z tkan­ka­mi i pły­na­mi ustro­jo­wy­mi cho­re­go zwie­rzę­cia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzęsałka

daw­niej: febra, ma­la­ria


Źródła:

SJP.pl

Trzęsianka

daw­niej: mie­sza­ni­na siana i słomy, sta­no­wią­ca paszę dla bydła i koni


Źródła:

SJP.pl

Trzęsidupa

po­tocz­nie: czło­wiek tchórz­li­wy; trzę­si­por­tek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wulg. tchórz­li­wy czło­wiek

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) wulg. tchórz­li­wa ko­bie­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzęsidupka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. lub gwara. ornit. plisz­ka


Źródła:

Wiktionary

Trzęsidło

glon z ro­dzi­ny trzę­si­dło­wa­tych, o ku­li­stej, ga­la­re­to­wa­tej ple­sze, wy­stę­pu­ją­cy po­spo­li­cie w wo­dach słod­kich i w miej­scach wil­got­nych; ga­la­ret­ni­ca


Trzę­si­dło ("No­stoc") – ro­dzaj ko­lo­nij­nych sinic, na­le­żą­cych do rzędu No­sto­ca­les. Na­u­ko­wa nazwa "No­stoc" jest spol­szcza­na jako „no­stok” lub „trzę­si­dło”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trzęsidłowate

ro­dzi­na sinic two­rzą­cych sku­pie­nia o cha­rak­te­rze ko­lo­nii, wy­stę­pu­ją­cych głów­nie w wo­dach słod­kich i miej­scach wil­got­nych


Źródła:

SJP.pl

Trzęsidłowaty

o ce­chach trzę­si­dło­wa­tych (ro­dzi­na sinic)


Źródła:

SJP.pl

Trzęsiec

ro­dzaj mchów z ro­dzi­ny trzę­si­co­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Trzęsienie

1. po­ru­szać czymś ener­gicz­nie; po­trzą­sać czymś, wpra­wiać coś w drże­nie;
2. je­chać nie­rów­no, po­wo­du­jąc pod­ska­ki­wa­nie wie­zio­nych ludzi lub przed­mio­tów; huś­tać; rzu­cać;
3. po­tocz­nie: rzą­dzić czymś de­spo­tycz­nie, mieć duży wpływ na coś


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trząść.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzęsigłowa

(r. męski) daw­niej: męż­czyz­na za­wra­ca­ją­cy komuś głowę, nie­da­ją­cy komuś spo­ko­ju


Źródła:

SJP.pl

Trzęsiogon

ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny garn­ca­rzo­wa­tych, np. trzę­sio­gon ciem­ny


Źródła:

SJP.pl

Trzęsiogonek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) daw. lub gwara. ornit. plisz­ka


Źródła:

Wiktionary

Trzęsionka

po­tocz­nie: trzę­sie­nie się; trzę­saw­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. trzę­sie­nie się – z zimna, stra­chu lub pod­czas jazdy po wy­bo­jach

 (1.2) reg. pozn. kulin. ga­la­re­ta mięs­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trzęsiportek

po­tocz­nie: czło­wiek tchórz­li­wy; trzę­si­du­pa


Źródła:

SJP.pl

Trzęsło

1. po­ru­szać czymś ener­gicz­nie; po­trzą­sać czymś, wpra­wiać coś w drże­nie;
2. je­chać nie­rów­no, po­wo­du­jąc pod­ska­ki­wa­nie wie­zio­nych ludzi lub przed­mio­tów; huś­tać; rzu­cać;
3. po­tocz­nie: rzą­dzić czymś de­spo­tycz­nie, mieć duży wpływ na coś


Źródła:

SJP.pl

Trzęś

1. po­ru­szać czymś ener­gicz­nie; po­trzą­sać czymś, wpra­wiać coś w drże­nie;
2. je­chać nie­rów­no, po­wo­du­jąc pod­ska­ki­wa­nie wie­zio­nych ludzi lub przed­mio­tów; huś­tać; rzu­cać;
3. po­tocz­nie: rzą­dzić czymś de­spo­tycz­nie, mieć duży wpływ na coś


Źródła:

SJP.pl

Trzęślica

trwa­ła trawa gę­sto­kęp­ko­wa, ros­ną­ca na ubo­gich łą­kach i tor­fo­wi­skach


Trzę­śli­ca ("Mo­li­nia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych. Na­le­żą do niego dwa ga­tun­ki. Wy­stę­pu­ją one nie­mal w całej Eu­ro­pie, w za­chod­niej Azji (Ka­zach­stan, Ka­u­kaz, Azja Mniej­sza i Bli­ski Wschód), w pół­noc­no-za­chod­niej Afry­ce oraz w Etio­pii. Oba ga­tun­ki z tego ro­dza­ju wy­stę­pu­ją także w Pol­sce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tróchła

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. trum­na

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. skrzy­nia


Źródła:

Wiktionary

Tróhła

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. trum­na


Źródła:

Wiktionary

Trój-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych oz­na­cza­ją­cych trzy­krot­ne wy­stą­pie­nie cze­goś lub ca­łość skła­da­ją­cą się z trzech czę­ści


Źródła:

Wiktionary

Trója

po­tocz­nie o oce­nie do­sta­tecz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. uczn. ocena do­sta­tecz­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójaktowy

o ut­wo­rze sce­nicz­nym: ma­ją­cy trzy akty; trzy­ak­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójargumentowy

ma­ją­cy trzy ar­gu­men­ty


Źródła:

SJP.pl

Trójatomowy

za­wie­ra­ją­cy trzy atomy, np. rod­nik tró­ja­to­mo­wy


przy­miot­nik

 (1.1) fiz. chem. zło­żo­ny z trzech ato­mów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójazotan

zwią­zek che­micz­ny, któ­re­go czą­stecz­ka za­wie­ra trzy jony azo­ta­no­we, np. tró­ja­zo­tan gli­ce­ro­lu; tria­zo­tan


Źródła:

SJP.pl

Trójbarwność

→ trój­barw­ny


Patrz:trójbarwny

Źródła:

SJP.pl

Trójbarwny

ma­ją­cy trzy barwy (ko­lo­ry); trzy­barw­ny; trój­ko­lo­ro­wy


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy trzy barwy, zło­żo­ny z ele­men­tów w trzech róż­nych ko­lo­rach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójbiegowy

trzy­bie­go­wy;
1. o me­cha­niz­mie na­pę­do­wym: ma­ją­cy trzy biegi;
2. o po­jeź­dzie: wy­po­sa­żo­ny w me­cha­nizm na­pę­do­wy o trzech bie­gach


Źródła:

SJP.pl

Trójbiegunowy

ma­ją­cy trzy bie­gu­ny


Źródła:

SJP.pl

Trójboczny

do­ty­czą­cy trój­bo­ku, ma­ją­cy trzy boki, ogra­ni­czo­ny trze­ma pła­szczyz­na­mi itp.


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geom. ma­ją­cy trzy boki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójboista

za­wod­nik bio­rą­cy udział w trój­bo­ju


Źródła:

SJP.pl

Trójboistka

→ trój­bo­i­sta


Patrz:trójboista

Źródła:

SJP.pl

Trójbojowy

→ trój­bój


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z trój­bo­jem, do­ty­czą­cy trój­bo­ju


Patrz:trójbój

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójbok

wie­lo­bok pła­ski o trzech bo­kach


Źródła:

SJP.pl

Trójbolcowy

ma­ją­cy trzy bolce


Źródła:

SJP.pl

Trójbój

zwy­kle w licz­bie po­je­dyn­czej:
1. kon­ku­ren­cja spor­to­wa zło­żo­na z trzech dy­scy­plin;
2. za­wo­dy roz­gry­wa­ne w trzech kon­ku­ren­cjach


Źródła:

SJP.pl

Trójca

trzy osoby, trzech


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) trzy osoby

 (1.2) rzecz, byt o tro­i­stej na­tu­rze


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trójchlorek

zwią­zek che­micz­ny, któ­re­go czą­stecz­ka za­wie­ra trzy atomy chlo­ru, np. trich­lo­rek azotu; trich­lo­rek


Źródła:

SJP.pl

Trójchlorometylen

rod­nik ali­fa­tycz­ny po­sia­da­ją­cy trzy atomy chlo­ru i atom węgla w czą­stecz­ce


Źródła:

SJP.pl

Trójcierniowy

przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy trzy cier­nie


Źródła:

Wiktionary

Trójcylindrowy

ma­ją­cy trzy cy­lin­dry, np. sil­nik trój­cy­lin­dro­wy; trzy­cy­lin­dro­wy


przy­miot­nik

 (1.1) techn. ma­ją­cy trzy cy­lin­dry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójczyce

Trój­czy­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie prze­my­skim, w gmi­nie Orły. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Trój­czy­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa prze­my­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Trójczyna

po­tocz­nie: na­cią­ga­na trój­ka (ocena szkol­na)


Źródła:

SJP.pl

Trójczynnikowy

uwa­run­ko­wa­ny trze­ma czyn­ni­ka­mi


Źródła:

SJP.pl

Trójczęściowy

skła­da­ją­cy się z trzech czę­ści; trzy­czę­ścio­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójczłon

trój­wa­go­no­wa jed­nost­ka w trak­cji elek­trycz­nej


Źródła:

SJP.pl

Trójczłonowy

skła­da­ją­cy się z trzech czło­nów


przy­miot­nik

 (1.1) li­czą­cy trzy czło­ny, skła­da­ją­cy się z trzech czło­nów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójdenny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma trzy dna


Źródła:

Wiktionary

Trójdrogowy

ma­ją­cy trzy drogi, prze­wo­dy; trój­droż­ny


Źródła:

SJP.pl

Trójdrożny

1. ma­ją­cy trzy drogi, prze­wo­dy; trój­dro­go­wy;
2. gło­śnik trój­droż­ny - ma­ją­cy trzy gło­śni­ki w ko­lum­nie gło­śni­ko­wej


Źródła:

SJP.pl

Trójdrzwiowy

ma­ją­cy troje drzwi; trzydrz­wio­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójdziałowy

zło­żo­ny z trzech czę­ści, dzie­lą­cy się na trzy czę­ści; trój­dziel­ny, trzy­czę­ścio­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójdzielność

dzie­le­nie się cze­goś na trzy czę­ści


Źródła:

SJP.pl

Trójdzielny

zło­żo­ny z trzech czę­ści, dzie­lą­cy się na trzy czę­ści; trzy­czę­ścio­wy


przy­miot­nik

 (1.1) dzie­lą­cy się na trzy czę­ści, skła­da­ją­cy się z trzech czę­ści, taki, w któ­rym można wy­róż­nić trzy czę­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójdźwięk

akord skła­da­ją­cy się z trzech róż­nych dźwię­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. akord zło­żo­ny z trzech dźwię­ków, które mogą zo­stać upo­rząd­ko­wa­ne w układ dwóch na­ło­żo­nych ter­cji;


Trójdź­więk – naj­prost­szy akord o bu­do­wie ter­cjo­wej, skła­da­ją­cy się z trzech dźwię­ków na­zy­wa­nych (ko­lej­no): prymą (pod­sta­wa akor­du), ter­cją i kwin­tą. Pryma akor­du de­cy­du­je o jego naz­wie. Ter­cja i kwin­ta akor­du de­cy­du­ją o jego try­bie (mo­lo­wy, du­ro­wy, zmniej­szo­ny lub zwięk­szo­ny). Dźwię­ki wcho­dzą­ce w skład trójdź­wię­ku na­zy­wa się skład­ni­ka­mi trójdź­wię­ku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trójeczka

zdrob­nie­nie od: trój­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: trój­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójednik

ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych; tro­jed­nik


Tró­jed­nik, tro­jed­nik ("Ca­lo­chor­tus") – ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych, obej­mu­ją­cy 79 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i Cen­tral­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trójelektrodowy

za­wie­ra­ją­cy trzy elek­tro­dy


Źródła:

SJP.pl

Trójelementowy

zło­żo­ny z trzech ele­men­tów; trzy­e­le­men­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójetapowo

przy­słó­wek

 (1.1) w trzech eta­pach, fa­zach


Źródła:

Wiktionary

Trójetapowy

skła­da­ją­cy się z trzech eta­pów; trzy­e­ta­po­wy


przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z trzech eta­pów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójfazowo

przy­słó­wek

 (1.1) w trzech fa­zach, eta­pach


Źródła:

Wiktionary

Trójfazowy

trzy­fa­zo­wy;
1. skła­da­ją­cy się z trzech faz, eta­pów;
2. dzia­ła­ją­cy w ukła­dzie od­po­wied­nich trzech prą­dów prze­mien­nych


przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z trzech faz, eta­pów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójfenylometan

wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny, be­zbarw­ne ciało stałe; try­tan, tri­fe­ny­lo­me­tan


Źródła:

SJP.pl

Trójfluorek

che­micz­ny zwią­zek nie­or­ga­nicz­ny z trze­ma ato­ma­mi flu­o­ru w czą­stecz­ce, np. trój­flu­o­rek chlo­ru, trój­flu­o­rek boru


Źródła:

SJP.pl

Trójfosforan

sól lub ester kwasu tri­fos­fo­ro­we­go; tri­fos­fo­ran


Źródła:

SJP.pl

Trójfunkcyjny

ma­ją­cy trzy funk­cje; trzy­funk­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Trójgliceryd

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ester gli­ce­ro­lu i trzech kwa­sów tłu­szczo­wych; tri­gli­ce­ryd


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny na­le­żą­cy do li­pi­dów;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójglicerydowy

→ trój­gli­ce­ryd; tri­gli­ce­ry­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójgraniasty

ma­ją­cy trzy gra­nie (kra­wę­dzie, kanty); trój­kan­cia­sty


Źródła:

SJP.pl

Trójgraniec

ostro za­koń­czo­ne na­rzę­dzie chi­rur­gicz­ne; tro­a­kar, tro­kar


Źródła:

SJP.pl

Trójgłos

śpiew lub roz­mo­wa trzech osób


Źródła:

SJP.pl

Trójgłoska

po­łą­cze­nie trzech sa­mo­gło­sek w jed­nej sy­la­bie w ten spo­sób, że tylko jedna, środ­ko­wa, jest ele­men­tem zgło­skot­wór­czym; tryf­tong


Źródła:

SJP.pl

Trójgłowy

ma­ją­cy trzy głowy; trzy­gło­wy


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma trzy głowy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójiglicznia

drze­wo z ro­dzi­ny mo­tyl­ko­wa­tych, po­cho­dzą­ce z Ame­ry­ki Pół­noc­nej


Źródła:

SJP.pl

Trójinstancyjny

ma­ją­cy trzy in­stan­cje


Źródła:

SJP.pl

Trójjajeczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który za­wie­ra trzy jajka (na pewną por­cję)


Źródła:

Wiktionary

Trójjedyny

przy­miot­nik

 (1.1) środ. rel. jeden w trzech oso­bach


Źródła:

Wiktionary

Trójjelitek

dra­pież­ny bez­krę­go­wiec za­li­cza­ny do gro­ma­dy wir­ków, typu pła­ziń­ców, ma­ją­cy ru­cho­mą gar­dziel roz­ga­łę­zia­ją­cą się w je­li­to o trzech od­no­gach; wy­pła­wek


Źródła:

SJP.pl

Trójjodotyronina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, hor­mon tar­czy­cy; tri­jo­do­ty­ro­ni­na


Źródła:

SJP.pl

Trójjęzyczny

trzy­ję­zycz­ny;
1. po­słu­gu­ją­cy się trze­ma ję­zy­ka­mi;
2. na­pi­sa­ny w trzech ję­zy­kach;
3. o ja­kimś te­re­nie: za­miesz­ka­ny przez lud­ność po­słu­gu­ją­cą się trze­ma ję­zy­ka­mi


przy­miot­nik

 (1.1) po­słu­gu­ją­cy się trze­ma ję­zy­ka­mi

 (1.2) na­pi­sa­ny w trzech ję­zy­kach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójka

1. licz­ba trzy;
2. trój­ka cze­goś/kogoś: np. trój­ka kla­so­wa;
3. w ko­szy­ków­ce: rzut za 3 punk­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa cyfry 3

 (1.2) ocena do­sta­tecz­na w szko­le

 (1.3) trzy osoby, troje zwie­rząt, lub, rza­dziej, trzy przed­mio­ty

 (1.4) trzy tra­fio­ne licz­by w to­to­lot­ku


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trójkanałowy

ma­ją­cy trzy ka­na­ły; trzy­ka­na­ło­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójkanciasty

ma­ją­cy trzy kanty (kra­wę­dzie, gra­nie); trój­gra­nia­sty


Źródła:

SJP.pl

Trójkarz

po­tocz­nie: uczeń ma­ją­cy prze­waż­nie trój­ki jako oceny z przed­mio­tów szkol­nych; trój­ko­wicz


Źródła:

SJP.pl

Trójkierunkowy

pro­wa­dzo­ny w trzech kie­run­kach; trzy­kie­run­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójklapowy

o li­ściach, owo­cach, to­reb­kach na­sien­nych: po­dzie­lo­ny na pięć czę­ści; trzy­kla­po­wy


przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy trzy klapy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójklasowy

obej­mu­ją­cy trzy klasy, ma­ją­cy trzy klasy; trzy­kla­so­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójkolorowi

o spor­tow­cach w grach ze­spo­ło­wych (naj­czę­ściej o pił­ka­rzach) re­pre­zen­tu­ją­cych kraj, któ­re­go flaga ma trzy ko­lo­ry


Źródła:

SJP.pl

Trójkolorowy

ma­ją­cy trzy ko­lo­ry (barwy); trój­barw­ny; trzy­barw­ny


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy ko­lo­ry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójkolumnowy

ma­ją­cy trzy ko­lum­ny; trzy­ko­lum­no­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który skła­da się z trzech ko­lumn


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójkombinacja

kon­ku­ren­cja nar­ciar­ska skła­da­ją­ca się z biegu zja­zdo­we­go, sla­lo­mu spe­cjal­ne­go i sla­lo­mu gi­gan­ta


Źródła:

SJP.pl

Trójkomorowy

ma­ją­cy trzy ko­mo­ry; trzy­ko­mo­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójkomórkowy

skła­da­ją­cy się z trzech ko­mó­rek


Źródła:

SJP.pl

Trójkondygnacyjny

skła­da­ją­cy się z trzech kon­dy­gna­cji; trzy­kon­dy­gna­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Trójkonny

1. o po­jeź­dzie: za­przę­żo­ny w trzy konie;
2. o sil­ni­ku: ma­ją­cy moc trzech koni me­cha­nicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Trójkowicz

po­tocz­nie: uczeń ma­ją­cy prze­waż­nie trój­ki jako oceny z przed­mio­tów szkol­nych; trój­karz


Źródła:

SJP.pl

Trójkowiczka

→ trój­ko­wicz


Patrz:trójkowicz

Źródła:

SJP.pl

Trójkowy

przy­miot­nik od: trój­ka


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z licz­bą trzy, do­ty­czą­cy licz­by trzy

 (1.2) zwią­za­ny z czymś sym­bo­li­zo­wa­nym licz­bą trzy, np. pro­gra­mem ra­dio­wym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójkołowiec

ma­ją­cy trzy koła, po­ru­sza­ją­cy się na trzech ko­łach; try­cykl


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mot. po­jazd po­ru­sza­ją­cy się na trzech ko­łach


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trójkołowy

ma­ją­cy trzy koła; trzy­ko­ło­wy


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma trzy koła


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójkośny

ko­szo­ny trzy razy w roku


Źródła:

SJP.pl

Trójkrezol

pro­dukt wę­glo­po­chod­ny uży­wa­ny do wy­ro­bu mas pla­stycz­nych, kle­jów syn­te­tycz­nych itp.


Źródła:

SJP.pl

Trójkrok

ro­dzaj biegu na nar­tach, w któ­rym na trzy kroki przy­pa­da jedno odepch­nię­cie się obyd­wo­ma kij­ka­mi


Źródła:

SJP.pl

Trójkrotny

pow­ta­rza­ją­cy się trzy razy; trzy­krot­ny (czę­ściej)


Źródła:

SJP.pl

Trójksiąg

cykl trzech ut­wo­rów li­te­rac­kich stwo­rzo­nych przez jed­ne­go au­to­ra i od­po­wied­nio po­wią­za­nych ze sobą te­ma­tycz­nie; try­lo­gia


Źródła:

SJP.pl

Trójkwiatowy

ma­ją­cy trzy kwia­ty


Źródła:

SJP.pl

Trójkącik

zdrob­nie­nie od: trój­kąt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od trój­kąt


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójkąt

1. wie­lo­kąt o trzech ką­tach
2. przed­miot ma­ją­cy ge­o­me­trycz­ny kształt tego wie­lo­ką­ta
3. in­stru­ment per­ku­syj­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­kąt ma­ją­cy trzy boki;

 (1.2) rzecz ma­ją­ca kształt trój­ką­ta (1.1)

 (1.3) muz. in­stru­ment per­ku­syj­ny ude­rza­ny pa­łecz­ką;

 (1.4) anat. oko­li­ca ciała ma­ją­ca kształt trój­ką­ta (1.1)

 (1.5) pot. trzy osoby po­zo­sta­ją­ce w uczu­cio­wych lub sek­su­al­nych re­la­cjach ze sobą

 (1.6) nawig. przy­rząd na­wi­ga­cyj­ny do kre­śle­nia kursu na mapie


Trój­kąt – ro­dzaj fi­gu­ry ge­o­me­trycz­nej de­fi­nio­wa­ny dwo­ja­ko:

Kró­cej: trój­kąt to otocz­ka wy­pu­kła wspom­nia­nych trzech punk­tów.

Obie de­fi­ni­cje da się wy­ra­zić kró­cej, choć mniej bez­poś­red­nio: trój­kąt to wie­lo­kąt o trzech bo­kach. Na temat trój­ką­tów udo­wod­nio­no co najm­niej dzie­siąt­ki twier­dzeń. Ist­nie­je cały dział ma­te­ma­ty­ki opar­ty na ba­da­niach trój­ką­tów: try­go­no­me­tria.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trójkątnie

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób trój­kąt­ny


Źródła:

Wiktionary

Trójkątność

→ trój­kąt­ny


Patrz:trójkątny

Źródła:

SJP.pl

Trójkątny

ma­ją­cy kształt trój­ką­ta


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy trój­ką­ta (fi­gu­ry ge­o­me­trycz­nej)

 (1.2) ma­ją­cy kształt po­dob­ny do trój­ką­ta (fi­gu­ry ge­o­me­trycz­nej)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójkątowanie

me­to­da wyz­na­cza­nia w te­re­nie współ­rzęd­nych punk­tów za po­mo­cą ukła­dów trój­ką­tów ut­wo­rzo­nych przez te punk­ty; trian­gu­la­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. trian­gu­la­cja


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójkątować

daw­niej w ge­o­dez­ji: sto­so­wać trian­gu­la­cję


Źródła:

SJP.pl

Trójkątowy

→ trój­kąt


Patrz:trójkąt

Źródła:

SJP.pl

Trójlampowy

ma­ją­cy trzy lampy; trzy­lam­po­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójliniowy

ma­ją­cy trzy linie; trzy­li­nio­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójlinowy

zło­żo­ny z trzech linii; trzy­li­nio­wy, tri­li­ne­ar­ny


Źródła:

SJP.pl

Trójlist

by­li­na o trzy­płat­ko­wym kwie­cie na trzech li­ściach, po­cho­dzą­ca z Azji i Ame­ry­ki Pół­noc­nej


Trój­list ("Tril­lium") – ro­dzaj wie­lo­let­nich, ziem­no­pącz­ko­wych ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny me­lant­ko­wa­tych, obej­mu­ją­cy 52 ga­tun­ki, wy­stę­pu­ją­ce w Azji (od Af­ga­ni­sta­nu do Da­le­kie­go Wscho­du) oraz w Ame­ry­ce Pół­noc­nej. Cha­rak­te­ry­stycz­ną cechą mor­fo­lo­gicz­ną tych ro­ślin jest wy­stę­po­wa­nie po­szcze­gól­nych ele­men­tów ich bu­do­wy w trój­kach. Wiele ga­tun­ków trój­li­stów znaj­du­je za­sto­so­wa­nie jako ro­śli­ny lecz­ni­cze i ozdob­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trójlistkowy

bo­brek trój­list­ko­wy - po­spo­li­ta niska by­li­na ba­gien­na


przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy trzy list­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójlistny

ma­ją­cy trzy li­ście; trzy­list­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zło­żo­ny z trzech liści, ma­ją­cy trzy li­ście


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójliterówka

słowo trzy­li­te­ro­we; trój­ka, trzy­li­te­rów­ka


Źródła:

SJP.pl

Trójliść

1. bo­brek trój­list­ko­wy, ro­śli­na z ro­dzi­ny bobr­ko­wa­tych;
2. or­na­ment w kształ­cie trój­dziel­ne­go li­ścia


Trój­liść ( tri­fo­lium – ko­ni­czy­na, tre­fo­il) – forma gra­ficz­na zło­żo­na z kon­tu­ru trzech na­kła­da­ją­cych się pier­ście­ni, wy­ko­rzy­sty­wa­na w ar­chi­tek­tu­rze sta­ro­żyt­nej i go­tyc­kiej, sym­bo­li­ce po­gań­skiej i chrze­ści­jań­skiej, he­ral­dy­ce i współ­czes­nych sym­bo­lach gra­ficz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trójlojalizm

po­sta­wa po­li­tycz­na w Pol­sce po upad­ku pow­sta­nia stycz­nio­we­go, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się lo­jal­no­ścią i ugo­do­wo­ścią wobec wszyst­kich trzech państw za­bor­czych za cenę eko­no­micz­nych i kul­tu­ral­nych ustępstw z ich stro­ny; trój­lo­jal­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. hist. po­sta­wa po­li­tycz­na czę­ści spo­łe­czeń­stwa pol­skie­go po upad­ku pow­sta­nia stycz­nio­we­go, za­kła­da­ją­ca re­zy­gna­cję z dążeń nie­pod­le­gło­ścio­wych i pod­po­rząd­ko­wa­nie się za­bor­com w za­mian za eko­no­micz­ne i kul­tu­ral­ne ustęp­stwa z ich stro­ny


Trój­lo­ja­lizm – po­sta­wa po­li­tycz­na wśród czę­ści pol­skich elit po­li­tycz­nych po upad­ku pow­sta­nia stycz­nio­we­go, za­kła­da­ją­ca re­zy­gna­cję z dążeń nie­pod­le­gło­ścio­wych i ugo­do­wość wobec za­bor­ców w za­mian za eko­no­micz­ne i kul­tu­ral­ne ustęp­stwa z ich stro­ny.Obok lo­jal­no­ści wobec obcej wła­dzy na te­re­nie da­ne­go za­bo­ru, wy­stę­po­wa­ła, acz sła­biej, po­sta­wa lo­ja­li­stycz­na wobec po­zo­sta­łych za­bor­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trójlojalność

po­sta­wa po­li­tycz­na w Pol­sce po upad­ku pow­sta­nia stycz­nio­we­go, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się lo­jal­no­ścią i ugo­do­wo­ścią wobec wszyst­kich trzech państw za­bor­czych za cenę eko­no­micz­nych i kul­tu­ral­nych ustępstw z ich stro­ny; trój­lo­ja­lizm


Źródła:

SJP.pl

Trójlojalny

1. po­stę­pu­ją­cy zgod­nie z trój­lo­ja­liz­mem - po­sta­wą po­li­tycz­ną w Pol­sce pod za­bo­ra­mi, np. trój­lo­jal­ny ary­sto­kra­ta;
2. wła­ści­wy trój­lo­ja­liz­mo­wi, np. trój­lo­jal­ne bro­szu­ry, cza­so­pis­ma


Źródła:

SJP.pl

Trójlufka

my­śliw­ska strzel­ba po­sia­da­ją­ca trzy lufy; dry­ling; dry­lin­ger


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) łow. strzel­ba my­śliw­ska o trzech lu­fach - dwóch gór­nych na śrut i jed­nej ku­lo­wej (albo na od­wrót)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójlufowy

ma­ją­cy trzy lufy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wojsk. ma­ją­cy trzy lufy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójmasztowiec

sta­tek trój­masz­to­wy (trzy­masz­to­wy); trzy­masz­to­wiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. sta­tek po­sia­da­ją­cy trzy masz­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójmasztowy

ma­ją­cy trzy masz­ty; trzy­masz­to­wy


przy­miot­nik

 (1.1) o ża­glow­cu: ma­ją­cy trzy masz­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójmecz

za­wo­dy roz­gry­wa­ne mię­dzy trze­ma dru­ży­na­mi


Źródła:

SJP.pl

Trójmetyloamina

amina trze­cio­rzę­do­wa, zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny do pro­duk­cji cho­li­ny; tri­me­ty­lo­a­mi­na


Źródła:

SJP.pl

Trójmian

wie­lo­mian bę­dą­cy sumą trzech jed­no­mia­nów


Źródła:

SJP.pl

Trójmiarowy

o tak­cie: dzie­lą­cy się na trzy jed­nost­ki ryt­micz­ne


Źródła:

SJP.pl

Trójmiasto

ze­spół trzech miast po­ło­żo­nych bli­sko sie­bie, po­łą­czo­nych wspól­ną ko­mu­ni­ka­cją


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) urb. ze­spół trzech bli­sko po­ło­żo­nych miast, po­łą­czo­nych z sobą ko­mu­ni­ka­cyj­nie


Trój­mia­sto ( Trzëgard) – po­li­cen­trycz­ny oś­ro­dek me­tro­po­li­tal­ny, obej­mu­ją­cy trzy po­łą­czo­ne mia­sta: Gdańsk, Sopot i Gdy­nię. Po­ło­żo­ny w pół­noc­nej Pol­sce, nad Za­to­ką Gdań­ską obej­mu­je ob­szar o po­wierzch­ni 1102,27 km² za­miesz­ka­ły przez 760 463 osoby (stan na 1 stycz­nia 2024 r.). Sta­no­wi także cen­tral­ną część aglo­me­ra­cji trój­miej­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trójmiejski

przy­miot­nik od: Trój­mia­sto, trój­mia­sto


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Trój­mia­stem, do­ty­czą­cy Trój­mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójmiejskość

→ trój­miej­ski


Patrz:trójmiejski

Źródła:

SJP.pl

Trójmodułowy

zbu­do­wa­ny z trzech mo­du­łów; trzy­mo­du­ło­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójmorze

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) ekon. polit. mię­dzy­na­ro­do­wa ini­cja­ty­wa go­spo­dar­czo-po­li­tycz­na kra­jów wschod­niej Eu­ro­py;


Trój­mo­rze (w skró­cie 3SI lub TSI od ang. "Three Seas Ini­tia­ti­ve", także BABS od ang. "Bal­tic, Adria­tic, Black Sea Ini­tia­ti­ve;" łac. "Tri­ma­rium") – mię­dzy­na­ro­do­wa ini­cja­ty­wa go­spo­dar­czo-po­li­tycz­na sku­pia­ją­ca 13 państw Unii Eu­ro­pej­skiej po­ło­żo­nych mię­dzy Mo­rzem Bał­tyc­kim, Czar­nym i Adria­tyc­kim: Au­strię, Buł­ga­rię, Chor­wa­cję, Cze­chy, Esto­nię, Gre­cję, Litwę, Łotwę, Pol­skę, Ru­mu­nię, Sło­wa­cję, Sło­we­nię i Węgry.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trójmotorowiec

po­jazd na­pę­dza­ny trze­ma mo­to­ra­mi


Źródła:

SJP.pl

Trójmotorowy

ma­ją­cy trzy mo­to­ry, na­pę­dza­ny siłą trzech mo­to­rów


Źródła:

SJP.pl

Trójnaczyniowy

ma­ją­cy trzy na­czy­nia


Źródła:

SJP.pl

Trójnarodowy

od­no­szą­cy się do trzech na­ro­dów


Źródła:

SJP.pl

Trójnawowy

ma­ją­cy trzy nawy; trzy­na­wo­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ar­chit. taki, który ma trzy nawy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójnerwowy

o li­ściach niek­tó­rych ro­ślin: ma­ją­cy trzy nerwy


Źródła:

SJP.pl

Trójnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) byt po­trój­ny lub tro­i­sty


Trój­nia – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Lu­bar­tów.

Miej­sco­wość skła­da się z trzech czę­ści – cen­tral­nej i dwóch przy­siół­ków od­da­lo­nych od niej o około 700 me­trów – Sta­rej Trój­ni po­ło­żo­nej na pół­no­cy i Nowej Trój­ni na po­łud­nio­wym za­cho­dzie. Jest oto­czo­na głów­nie la­sa­mi, pola upraw­ne znaj­du­ją się przy za­bu­do­wa­niach.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trójniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od trój­niak


Źródła:

Wiktionary

Trójniak

miód pitny, łączy w sobie jedną część miodu i dwie czę­ści wody. Taka pro­por­cja po­wo­du­je, że znacz­nie szyb­ciej niż pół­to­ra­ki czy dwój­nia­ki, trój­nia­ki osią­ga­ją od­po­wied­ni kolor i bu­kiet sma­ko­wy oraz 13% za­war­tość al­ko­ho­lu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miód pitny pow­sta­ły z fer­men­ta­cji brzecz­ki, w któ­rej sto­su­nek ob­ję­to­ści miodu do wody wy­no­si 1:2


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trójnica

dziu­ra w tka­ni­nie sie­cio­wej spo­wo­do­wa­na ro­zer­wa­niem trzech są­sied­nich oczek


Źródła:

SJP.pl

Trójniczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. nu­mizm. pół centa, trzy gro­sze


Źródła:

Wiktionary

Trójnik

ro­dzaj łącz­ni­ka ka­na­li­za­cyj­ne­go o trzech wy­lo­tach


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trójnikowy

→ trój­nik


Patrz:trójnik

Źródła:

SJP.pl

Trójnitka

cien­ka linka że­glar­ska, skła­da­ją­ca się z trzech po­krę­tek


Źródła:

SJP.pl

Trójnitroceluloza

zwią­zek or­ga­nicz­ny pow­sta­ją­cy pod wpły­wem dzia­ła­nia kwasu azo­to­we­go na ce­lu­lo­zę sto­so­wa­ny do wy­ro­bu ma­te­ria­łów wy­bu­cho­wych; ba­weł­na strzel­ni­cza


Źródła:

SJP.pl

Trójnitrofenol

zwią­zek or­ga­nicz­ny w po­sta­ci żół­tych krysz­ta­łów, otrzy­my­wa­ny przez dzia­ła­nie mie­sza­ni­ny stę­żo­ne­go kwasu siar­ko­we­go i azo­to­we­go na fenol, uży­wa­ny do wy­ro­bu ma­te­ria­łów wy­bu­cho­wych; tri­ni­tro­fe­nol, kwas pi­kry­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójnitroksylen

kru­szą­cy ma­te­riał wy­bu­cho­wy; ksy­lit


Źródła:

SJP.pl

Trójnitrotoluen

silny ma­te­riał wy­bu­cho­wy; TNT, tri­ni­tro­to­lu­en


Źródła:

SJP.pl

Trójnogi

ma­ją­cy trzy nogi; trój­noż­ny, trzy­noż­ny, trzy­no­gi


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy nogi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójnożek

zdrob­nie­nie od: trój­nóg; trój­nó­żek


Źródła:

SJP.pl

Trójnożny

ma­ją­cy trzy nogi; trzy­noż­ny, trzy­no­gi, trój­no­gi


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy nogi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójnóg

1. sprzęt o trzech no­gach;
2. pod­sta­wa o trzech no­gach, np. sta­tyw


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przed­miot, sprzęt o trzech no­gach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójnóż

kra­jar­ka in­tro­li­ga­tor­ska o trzech no­żach, słu­żą­ca do jed­no­czes­ne­go przy­ci­na­nia bloku książ­ki z trzech stron


Trój­nóż – ma­szy­na in­tro­li­ga­tor­ska umoż­li­wia­ją­ca okra­wa­nie blo­ków książ­ko­wych z jed­nej, dwóch lub trzech stron w cza­sie jed­ne­go taktu ma­szy­ny.

Trój­nóż wy­na­le­zio­no w 1877 roku. Było to dro­gie urzą­dze­nie, dla­te­go po­sia­da­ły go tylko duże in­tro­li­ga­tor­nie. Jedną z nich była lwow­ska in­tro­li­ga­tor­nia Os­so­li­ne­um, która ku­pi­ła trój­nóż w 1912 roku w lip­skiej fa­bry­ce Kra­u­se­go. Trój­nóż umoż­li­wia przy­cię­cie bloku książ­ki jed­no­cze­śnie z trzech stron.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trójnóżek

zdrob­nie­nie od: trój­nóg; trój­no­żek


Źródła:

SJP.pl

Trójobwodowy

ma­ją­cy trzy ob­wo­dy, zwią­za­ny z trze­ma ob­wo­da­mi


Źródła:

SJP.pl

Trójosiowy

ma­ją­cy trzy osie; trzy­o­sio­wy


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy osie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójosobowość

w re­li­gii chrze­ści­jań­skiej: ist­nie­nie Boga w Trzech Oso­bach Bo­skich


Źródła:

SJP.pl

Trójostrzowy

ma­ją­cy trzy ostrza; trzy­o­strzo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójpak

zgrzew­ka za­wie­ra­ją­ca trzy jed­nost­ki da­ne­go pro­duk­tu, np. piwa, wody mi­ne­ral­nej; trzy­pak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hand. pacz­ka zbior­cza po trzy sztu­ki to­wa­ru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójpalcowy

1. zwy­kle w od­nie­sie­niu do ludz­kich dłoni, stóp: ma­ją­cy trzy palce;
2. wy­ko­ny­wa­ny trze­ma pal­ca­mi


Źródła:

SJP.pl

Trójpalczasty

zwy­kle o zwie­rzę­ciu (jego od­nó­żach, koń­czy­nach) lub przed­mio­cie: ma­ją­cy trzy palce


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma trzy palce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójpartyjny

skła­da­ją­cy się z trzech par­tii, np. sy­stem trój­par­tyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Trójpasmowy

skła­da­ją­cy się z trzech pasm (np. o dro­dze, jezd­ni), dzia­ła­ją­cy w trzech pas­mach itp.; trzy­pas­mo­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma trzy pasma


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójpienne

ro­śli­ny, któ­rych jedne osob­ni­ki mają tylko kwia­ty mę­skie (prę­ci­ko­we), inne tylko kwia­ty żeń­skie (słup­ko­we), a je­szcze inne kwia­ty obupł­cio­we


Źródła:

SJP.pl

Trójpienność

w bio­lo­gii: zja­wi­sko wy­stę­po­wa­nia niek­tó­rych ga­tun­ków ro­ślin w trzech for­mach, z kwia­ta­mi mę­ski­mi, żeń­ski­mi i obupł­cio­wy­mi; trie­cja


Źródła:

SJP.pl

Trójpienny

ma­ją­cy osob­ni­ki o kwia­tach mę­skich (prę­ci­ko­wych), albo osob­ni­ki o kwia­tach żeń­skich (słup­ko­wych), albo osob­ni­ki z kwia­ta­mi obupł­cio­wy­mi


Źródła:

SJP.pl

Trójpodmiotowy

ma­ją­cy trzy pod­mio­ty


Źródła:

SJP.pl

Trójpodział

po­dział na trzy czę­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. po­dział na trzy czę­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójpokrętkowy

lina trój­po­kręt­ko­wa - lina skrę­co­na z trzech po­krę­tek


Źródła:

SJP.pl

Trójpokładowiec

sta­tek ma­ją­cy trzy po­kła­dy


Źródła:

SJP.pl

Trójpokładowy

ma­ją­cy trzy po­kła­dy


Źródła:

SJP.pl

Trójpolowy

do­ty­czą­cy trój­po­lów­ki (dawny sy­stem upra­wy roli po­dzie­lo­nej na trzy pola, upra­wia­ne na prze­mian); trzy­po­lo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójpolówka

dawny sy­stem upra­wy roli po­dzie­lo­nej na trzy pola, upra­wia­ne na prze­mian; trzy­po­lów­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. spo­sób upra­wy roli w któ­rym, w ciągu trzech lat, pole ob­sie­wa­ne jest zbo­żem jarym, in­ne­go roku ozi­mym by wresz­cie ugo­ro­wać; grun­ty zaz­wy­czaj dzie­li się tak by każdy ro­dzaj za­go­spo­da­ro­wa­nia objął trze­cią ich część;


Trój­po­lów­ka – spo­sób upra­wy roli po­le­ga­ją­cy na po­dzie­le­niu ziemi upraw­nej na trzy pola. Każ­de­go roku upra­wia­ne są tylko dwa z nich, a trze­cie ugo­ru­je, co poz­wa­la na „od­po­czy­wa­nie” ziemi. Jedno pole ob­sie­wa­no je­sie­nią zbo­żem ozi­mym, dru­gie ob­sie­wa­no wios­ną zbo­żem jarym, a trze­cie pole ugo­ro­wa­ne sta­no­wi­ło pa­stwi­sko.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trójpolówkowy

przy­miot­nik

 (1.1) roln. zwią­za­ny z trój­po­lów­ką


Źródła:

Wiktionary

Trójporozumienie

po­ro­zu­mie­nie Fran­cji, Rosji i Wiel­kiej Bry­ta­nii ut­wo­rzo­ne w la­tach 1904-1907 jako prze­ciw­wa­ga trój­przy­mie­rza Nie­miec, Au­stro-Wę­gier i Włoch; en­ten­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. nazwa sze­re­gu po­ro­zu­mień po­mię­dzy Fran­cją, Rosją i Wiel­ką Bry­ta­nią z prze­ło­mu XIX i XX w;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójpoziomowy

skła­da­ją­cy się z trzech po­zio­mów; trzy­po­zio­mo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójpołaciowy

ma­ją­cy trzy po­ła­cie da­cho­we


Źródła:

SJP.pl

Trójpołożeniowy

ma­ją­cy trzy po­ło­że­nia; trzy­po­ło­że­nio­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójprzelotowy

ma­ją­cy trzy prze­lo­ty


Źródła:

SJP.pl

Trójprzepływowy

ma­ją­cy trzy prze­pły­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójprzewodowy

ma­ją­cy trzy prze­wo­dy elek­trycz­ne; trzy­prze­wo­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójprzymierze

przy­mie­rze trzech państw


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) hist. so­jusz po­mię­dzy Niem­ca­mi, Au­stro-Wę­gra­mi i Wło­cha­mi z 1888 r.;


Trój­przy­mie­rze (niem. "Dre­i­bund", wł. "Tri­pli­ce al­le­an­za") – tajny obron­ny układ po­mię­dzy trze­ma pań­stwa­mi eu­ro­pej­ski­mi: Ce­sar­stwem Nie­miec­kim, Kró­le­stwem Włoch (do 3 maja 1915) i Au­stro-Wę­gra­mi, za­wią­za­ny 20 maja 1882 w Wied­niu. Trój­przy­mie­rze było od­na­wia­ne w 1887, 1891, 1902 i 1912. Trój­przy­mie­rze roz­pa­dło się w 1915 w cza­sie I wojny świa­to­wej, po przy­stą­pie­niu przez Wło­chy do dzia­łań wo­jen­nych prze­ciw­ko Au­stro-Wę­grom.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trójprzęsłowy

ma­ją­cy trzy przę­sła; trzy­przę­sło­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójpręcikowy

ma­ją­cy trzy prę­ci­ki, np. wierz­ba trój­prę­ci­ko­wa


przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy trzy prę­ci­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójpręgi

pa­secz­nik trój­prę­gi - ga­tu­nek wie­wiór­ki


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy pręgi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójprężny

tło­ko­wa ma­szy­na trój­pręż­na - ma­szy­na pa­ro­wa przy­sto­so­wa­na do trzy­krot­ne­go wy­zy­ska­nia ener­gii ciepl­nej pary w ko­lej­nych cy­lin­drach


Źródła:

SJP.pl

Trójpunktowy

trzy­punk­to­wy;
1. skła­da­ją­cy się z trzech punk­tów;
2. ma­ją­cy wy­miar trzech punk­tów (np. czcion­ka)


Źródła:

SJP.pl

Trójpłaszczyznowy

przy­miot­nik

 (1.1) roz­mie­szczo­ny na trzech pła­szczyz­nach


Źródła:

Wiktionary

Trójpłat

sa­mo­lot po­sia­da­ją­cy trzy płaty nośne; trój­pła­to­wiec, tri­plan


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. sa­mo­lot o trzech pła­tach no­śnych;


Trój­płat – układ kon­struk­cyj­ny pła­tow­ca, sa­mo­lo­tu o trzech pła­tach no­śnych. Od dwu­pła­tu róż­nią­cy się po­sia­da­niem trze­cie­go płata no­śne­go, po­mię­dzy gór­nym a dol­nym.

Kon­struk­cje trój­pła­to­we w po­rów­na­niu z dwu­pła­ta­mi miały do­dat­ko­wą za­le­tę – za­cho­wa­nie ta­kiej samej siły no­śnej przy zmniej­szo­nej roz­pię­to­ści skrzy­deł, co zwięk­sza­ło zwrot­ność tych sa­mo­lo­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trójpłatkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma trzy płat­ki


Źródła:

Wiktionary

Trójpłatowiec

1. sa­mo­lot po­sia­da­ją­cy trzy płaty nośne; trój­płat, tri­plan;
2. ko­pal­ny sta­wo­nóg mor­ski z ery pa­le­o­zo­icz­nej; trzy­pła­to­wiec; try­lo­bit


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. zob. trój­płat.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójpłatowy

ma­ją­cy trzy płaty, np. sa­mo­lot trój­pła­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójpłytowy

skła­da­ją­cy się z trzech płyt; trzy­pły­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójramienny

ma­ją­cy trzy ra­mio­na, od­no­gi itp.; trzy­ra­mien­ny


Źródła:

SJP.pl

Trójrdzeniowy

ma­ją­cy trzy rdze­nie; trzyr­dze­nio­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójrogaty

daw­niej: ma­ją­cy trzy rogi; trój­ro­gi


Źródła:

SJP.pl

Trójrogi

ma­ją­cy trzy rogi; trój­ro­ga­ty


przy­miot­nik

 (1.1) po­sia­da­ją­cy trzy rogi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójrożny

ma­ją­cy trzy rogi


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy rogi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójrzędowiec

sta­ro­żyt­ny sta­tek fe­nic­ki, grec­ki lub rzym­ski, za­o­pa­trzo­ny w trzy rzędy wio­seł; trzy­rzę­do­wiec


Źródła:

SJP.pl

Trójrzędowy

ma­ją­cy trzy rzędy; trzy­rzę­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójróg

dawny trój­kąt­ny ka­pe­lusz męski z ron­dem pod­wi­nię­tym z trzech stron; tri­cor­ne, tri­korn


Źródła:

SJP.pl

Trójsceniczny

od­by­wa­ją­cy się na trzech sce­nach


Źródła:

SJP.pl

Trójsektorowy

skła­da­ją­cy się z trzech sek­to­rów


Źródła:

SJP.pl

Trójsieczny

1. ma­ją­cy trzy ostrza;
2. o li­ściu: ma­ją­cy blasz­ki o trzech głęb­szych wcię­ciach; po­trój­nie siecz­ny


Źródła:

SJP.pl

Trójsiemne

rząd ro­ślin z klasy dwu­li­ścien­nych; wil­czom­le­czow­ce


Źródła:

SJP.pl

Trójsiemny

o ce­chach trój­siem­nych (rząd ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Trójsilnikowy

ma­ją­cy trzy sil­ni­ki; trzy­sil­ni­ko­wy


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest wy­po­sa­żo­ny w trzy sil­ni­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójskibowy

pług trój­ski­bo­wy - pług, który pod­czas orki od­kła­da po trzy skiby naraz


Źródła:

SJP.pl

Trójskoczek

za­wod­nik bio­rą­cy udział w kon­ku­ren­cji trój­sko­ku


Źródła:

SJP.pl

Trójskoczkini

→ trój­sko­czek


Patrz:trójskoczek

Źródła:

SJP.pl

Trójskok

kon­ku­ren­cja lek­ko­at­le­tycz­na po­le­ga­ją­ca na trzech na­stę­pu­ją­cych po sobie sko­kach za po­mo­cą od­bi­cia z jed­nej nogi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. kon­ku­ren­cja lek­ko­at­le­tycz­na, w któ­rej za­wod­nik musi wy­ko­nać trzy na­stę­pu­ją­ce po sobie skoki i wy­lą­do­wać na pia­szczy­stej skocz­ni obu­nóż;


Trój­skok – kon­ku­ren­cja lek­ko­at­le­tycz­na, w któ­rej za­wod­nik musi wy­ko­nać trzy na­stę­pu­ją­ce po sobie skoki:

Za­sa­dy ro­zbie­gu, od­bi­cia, lą­do­wa­nia i mie­rze­nia są iden­tycz­ne jak w skoku w dal. Dwa pier­wsze skoki od­by­wa­ją się na twar­dej bież­ni, trze­ci skok koń­czy się na pia­sku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trójskośny

1. układ trój­sko­śny - układ kry­sta­lo­gra­ficz­ny o dwóch kla­sach sy­me­trii;
2. krysz­tał trój­sko­śny - krysz­tał o bar­dzo małym stop­niu sy­me­trii, nie­przy­sta­ją­ce do sie­bie po ja­kim­kol­wiek obro­cie


Źródła:

SJP.pl

Trójskrzydlny

ma­ją­cy trzy skrzy­dła


Źródła:

SJP.pl

Trójskrzydłowy

ma­ją­cy trzy skrzy­dła; trzys­krzy­dło­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójskrzydły

ma­ją­cy trzy skrzy­dła


Źródła:

SJP.pl

Trójskrzyn

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wil­czom­le­czo­wa­tych; kro­ton


Trójs­krzyn, ko­die­um, kro­ton ("Co­dia­e­um") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wil­czom­le­czo­wa­tych. Na­le­ży do niego 17 ga­tun­ków krze­wów wy­stę­pu­ją­cych na wy­spach Pa­cy­fi­ku i w Azji po­łud­nio­wo-wschod­niej. Niek­tó­re ga­tun­ki, zwła­szcza trójs­krzyn pstry "Co­dia­e­um va­rie­ga­tum" na­le­żą do naj­po­pu­lar­niej­szych ro­ślin do­nicz­ko­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trójskładnikowy

zło­żo­ny z trzech skład­ni­ków; trzys­kład­ni­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójsmakowy

ma­ją­cy trzy smaki


Źródła:

SJP.pl

Trójsoczewkowy

ma­ją­cy trzy so­czew­ki


Źródła:

SJP.pl

Trójspadowy

dach trój­spa­do­wy - ma­ją­cy trzy spady (po­chy­łe pła­szczyz­ny); dach trzy­spa­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójstanowy

zwią­za­ny z trze­ma sta­na­mi, po­zy­cja­mi


Źródła:

SJP.pl

Trójstopniowo

przy­słó­wek

 (1.1) w trzech eta­pach, fa­zach


Źródła:

Wiktionary

Trójstopniowość

→ trój­stop­nio­wy; trzy­stop­nio­wość


Źródła:

SJP.pl

Trójstopniowy

trzy­stop­nio­wy;
1. ma­ją­cy trzy stop­nie (w ja­kiejś skali);
2. ma­ją­cy trzy stop­nie, etapy


przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z trzech stop­ni, schod­ków

 (1.2) skła­da­ją­cy się z trzech stop­ni, eta­pów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójstopowiec

wiersz skła­da­ją­cy się z trzech stóp


Trój­sto­po­wiec – wzo­rzec ilo­cza­so­wy lub sy­la­bo­to­nicz­ny, w któ­rym można wy­dzie­lić trzy stopy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trójstopowy

trzy­sto­po­wy;
1. o wier­szu: skła­da­ją­cy się z trzech stóp;
2. rzad­ko: ma­ją­cy dłu­gość trzech stóp


Źródła:

SJP.pl

Trójstrefowy

ma­ją­cy trzy stre­fy, zwią­za­ny z trze­ma stre­fa­mi; trzy­stre­fo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójstronność

→ trój­stron­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest trój­stron­ne; cecha tych, któ­rzy są trój­stron­ni


Patrz:trójstronny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójstronny

1. dzia­ła­ją­cy z trzech stron;
2. taki, w któ­rym biorą udział trzy stro­ny


przy­miot­nik

 (1.1) taki, w który an­ga­żu­ją się trzy stro­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójstrumieniowy

ruch trój­stru­mie­nio­wy - ruch ko­ło­wy na jezd­ni, w któ­rym trzy po­ja­zdy mogą je­chać jed­no­cze­śnie obok sie­bie w tym samym kie­run­ku


Źródła:

SJP.pl

Trójstrunny

ma­ją­cy trzy stru­ny; trój­stru­no­wy, trzy­stru­no­wy, trzy­strun­ny


Źródła:

SJP.pl

Trójstrunowy

ma­ją­cy trzy stru­ny; trój­strun­ny, trzy­stru­no­wy, trzy­strun­ny


Źródła:

SJP.pl

Trójstyk

punkt stycz­no­ści gra­nic trzech rów­no­rzęd­nych jed­no­stek te­ry­to­rial­nych, naj­czę­ściej państw


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. zet­knię­cie gra­nic trzech państw


Trój­styk – punkt styku gra­nic trzech rów­no­rzęd­nych jed­no­stek te­ry­to­rial­nych. Naj­czę­ściej od­no­si się do gra­nic państw.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trójsylabowy

zło­żo­ny z trzech sylab (zgło­sek); trójz­gło­sko­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójszczeblowy

ma­ją­cy trzy szcze­ble


Źródła:

SJP.pl

Trójszczękowy

ma­ją­cy trzy szczę­ki


Źródła:

SJP.pl

Trójszereg

po­trój­ny sze­reg ut­wo­rzo­ny z trzech sze­re­gów rów­no­le­głych do sie­bie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­trój­ny sze­reg; trzy sze­re­gi usta­wio­ne rów­no­le­gle do sie­bie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójszybowy

o trzech szy­bach; trzy­szy­bo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójszynowy

skła­da­ją­cy się z trzech szyn; trzy­szy­no­wy


przy­miot­nik

 (1.1) techn. ma­ją­cy trzy szyny; wy­ko­rzy­stu­ją­cy trzy szyny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójtaśmowy

ma­ją­cy trzy taśmy, zło­żo­ny z trzech taśm


Źródła:

SJP.pl

Trójtlen

alo­tro­po­wa od­mia­na tlenu po­sia­da­ją­ca w czą­stecz­ce trzy atomy tego pier­wiast­ka; ozon


Źródła:

SJP.pl

Trójtlenek

zwią­zek che­micz­ny, któ­re­go czą­stecz­ka skła­da się z trzech ato­mów tlenu po­łą­czo­nych z jed­nym ato­mem lub z kil­ko­ma ato­ma­mi in­ne­go pier­wiast­ka; trit­le­nek


Źródła:

SJP.pl

Trójtraktowy

taki, któ­re­go po­mie­szcze­nia wew­nętrz­ne usze­re­go­wa­ne są w trzech rów­no­le­głych do sie­bie rzę­dach


Źródła:

SJP.pl

Trójwalcówka

młyn do roz­drab­nia­nia su­row­ców, wy­po­sa­żo­ny w trzy walce


Źródła:

SJP.pl

Trójwarstwowość

skła­da­nie się z trzech warstw; trzy­war­stwo­wość


Źródła:

SJP.pl

Trójwarstwowy

skła­da­ją­cy się z trzech warstw


przy­miot­nik

 (1.1) li­czą­cy trzy war­stwy, skła­da­ją­cy się z trzech warstw


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójwartościowość

→ trój­war­to­ścio­wy


Patrz:trójwartościowy

Źródła:

SJP.pl

Trójwartościowy

o pier­wiast­ku: za­wie­ra­ją­cy atomy two­rzą­ce trzy wią­za­nia che­micz­ne z in­ny­mi ato­ma­mi


przy­miot­nik

 (1.1) przy­bie­ra­ją­cy jedną z trzech moż­li­wych war­to­ści

 (1.2) chem. wy­ko­rzy­stu­ją­cy trzy elek­tro­ny do ut­wo­rze­nia wią­za­nia che­micz­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójwersowy

skła­da­ją­cy się z trzech wer­sów; trzy­wer­so­wy, trzy­wier­szo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójwiersz

stro­fa trzy­wier­szo­wa lub utwór trzy­wier­szo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójwierszowy

skła­da­ją­cy się z trzech wier­szy; trzy­wier­szo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójwieś

kom­pleks trzech wsi


Źródła:

SJP.pl

Trójwirnikowy

ma­ją­cy trzy wir­ni­ki; trzy­wir­ni­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójwiązkowy

skła­da­ją­cy się z trzech wią­zek


Źródła:

SJP.pl

Trójwodny

w che­mii: za­wie­ra­ją­cy trzy czą­stecz­ki wody


Źródła:

SJP.pl

Trójwręb

czwo­ro­bocz­na płyta z dwoma pio­no­wy­mi żłob­ka­mi dzie­lą­cy­mi ją na trzy pasy, wy­stę­pu­ją­ca na fry­zach bu­dow­li w stylu do­ryc­kim; try­glif


Źródła:

SJP.pl

Trójwymiar

prze­strzeń o trzech wy­mia­rach; prze­strzeń trój­wy­mia­ro­wa


Źródła:

SJP.pl

Trójwymiarowość

→ trój­wy­mia­ro­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest trój­wy­mia­ro­we


Patrz:trójwymiarowy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójwymiarowy

1. ma­ją­cy trzy wy­mia­ry: dłu­gość, sze­ro­kość i wy­so­kość;
2. da­ją­cy złu­dze­nie, że przed­sta­wia­ne przed­mio­ty lub obra­zy mają trzy wy­mia­ry


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy trzy wy­mia­ry (naj­czę­ściej: dłu­gość, sze­ro­kość i wy­so­kość)

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) książk. da­ją­cy złu­dze­nie, że przed­sta­wio­ny obraz ma trzy wy­mia­ry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójwyrazowy

skła­da­ją­cy się z trzech wy­ra­zów; trzy­wy­ra­zo­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójwyspowiec

sta­tek tran­spor­to­wy, ma­ją­cy pod­nie­sio­ny po­kład na śró­do­krę­ciu, dzio­bie i rufie; trójz­rę­bo­wiec


Źródła:

SJP.pl

Trójwyspowy

→ trój­wy­spo­wiec


Patrz:trójwyspowiec

Źródła:

SJP.pl

Trójwyznaniowy

skła­da­ją­cy się z trzech wyz­nań


Źródła:

SJP.pl

Trójwzgórze

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) he­rald. ele­ment w he­ral­dy­ce, wy­stę­pu­ją­cy na her­bach i go­dłach, po­trój­ne wzgó­rze;


Trójwz­gó­rze – ele­ment w he­ral­dy­ce, wy­stę­pu­ją­cy na her­bach i go­dłach. Przed­sta­wia trzy wzgó­rza, zaz­wy­czaj zie­lo­ne, z któ­rych środ­ko­we jest więk­sze od po­zo­sta­łych. Wzgó­rza mają zwy­kle za­o­krą­glo­ne szczy­ty, rza­dziej spi­cza­ste.

W sym­bo­li­ce trójwz­gó­rze oz­na­cza góry, wy­ży­ny lub po pro­stu pa­gór­ko­wa­tość te­re­nu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trójwątkowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co trój­wąt­ko­we


Źródła:

Wiktionary

Trójwątkowy

ma­ją­cy trzy wątki


Źródła:

SJP.pl

Trójwęglowy

ma­ją­cy trzy atomy węgla w czą­stecz­ce


Źródła:

SJP.pl

Trójwładza

wspó­łist­nie­nie trzech oś­rod­ków wła­dzy na ja­kimś te­ry­to­rium


Źródła:

SJP.pl

Trójzaborowy

od­no­szą­cy się do trzech za­bo­rów, zwią­za­ny z trze­ma za­bo­ra­mi


Źródła:

SJP.pl

Trójzakresowy

obej­mu­ją­cy trzy za­kre­sy, dzia­ła­ją­cy w trzech za­kre­sach; trzy­za­kre­so­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójzasadowy

o kwa­sie lub jego soli: za­wie­ra­ją­cy trzy czyn­ne atomy wo­do­ru da­ją­ce się za­stą­pić ato­ma­mi me­ta­lu


Źródła:

SJP.pl

Trójzaworowy

ma­ją­cy trzy za­wo­ry


Źródła:

SJP.pl

Trójzdrój

po­łą­cze­nie trzech miej­sco­wo­ści uz­dro­wi­sko­wych ma­ją­cych źró­dła wód lecz­ni­czych


Źródła:

SJP.pl

Trójzgłoskowiec

trzy­sy­la­bo­wiec;
1. wyraz skła­da­ją­cy się z trzech zgło­sek;
2. ro­dzaj ut­wo­ru po­e­tyc­kie­go, w któ­rym każdy wers skła­da się z trzech zgło­sek


Trójz­gło­sko­wiec – me­trum o roz­mia­rze trzech sylab, wy­stę­pu­ją­ce w wa­rian­cie żeń­skim (sSs), z na­tu­ry am­fi­bra­chicz­nym, lub w wa­rian­cie mę­skim (SsS). Z re­gu­ły po­ja­wia się w prze­plo­cie z in­ny­mi, dłuż­szy­mi for­ma­ta­mi.

Trójz­gło­sko­wy re­fren wy­stę­pu­je czę­sto w ron­dach:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trójziele

le­gen­dar­na ro­śli­na lecz­ni­cza


Źródła:

SJP.pl

Trójzmianowość

→ trójz­mia­no­wy


Patrz:trójzmianowy

Źródła:

SJP.pl

Trójzmianowy

prze­bie­ga­ją­cy na trzy zmia­ny, wy­ko­ny­wa­ny na trzy zmia­ny; trzyz­mia­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Trójznaczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest trójz­nacz­ne; cecha tych, któ­rzy są trójz­nacz­ni


Źródła:

Wiktionary

Trójznak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. jedna gło­ska oz­na­czo­na za po­mo­cą trzech liter


Trójz­nak, tri­graf – trzy li­te­ry oz­na­cza­ją­ce jedną lub dwie gło­ski.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trójzrębowiec

sta­tek tran­spor­to­wy, ma­ją­cy pod­nie­sio­ny po­kład na śró­do­krę­ciu, dzio­bie i rufie; trój­wy­spo­wiec


Źródła:

SJP.pl

Trójzrębowy

→ trójz­rę­bo­wiec


Patrz:trójzrębowiec

Źródła:

SJP.pl

Trójzwity

zwi­nię­ty trzy­krot­nie, zwy­kle w od­nie­sie­niu do spe­cjal­nie ple­cio­nych lin


Źródła:

SJP.pl

Trójząb

1. broń po­dob­na do wideł, ma­ją­ca trzy me­ta­lo­we zęby;
2. w mi­to­lo­gii an­tycz­nej: trój­zęb­na laska, sta­no­wią­ca godło Po­sej­do­na (Nep­tu­na) - boga morza


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. ręcz­na broń drzew­co­wa za­koń­czo­na po­trój­nym ostrzem;

 (1.2) ro­dzaj har­pu­na lub oszcze­pu do po­lo­wa­nia na ryby za­koń­czo­ne­go po­trój­nym ostrzem

 (1.3) sym­bol w kształ­cie trój­zę­bu (1.1)


Trój­ząb – ro­dzaj broni bia­łej, uży­wa­nej nieg­dyś przez ry­ba­ków do po­lo­wa­nia na więk­sze ryby i ośmior­ni­ce, skła­da się z drzew­ca i osa­dzo­nych na nim trzech me­ta­lo­wych zębów, za­koń­czo­nych ha­ka­mi.

Trój­ząb jest atry­bu­tem grec­kie­go Po­sej­do­na (rzym­skie­go Nep­tu­na), uży­wa­ny był przez niego do ro­zbi­ja­nia skał i two­rze­nia źró­deł. Jest także atry­bu­tem hin­du­skie­go boga Śiwy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trójzębny

ma­ją­cy trzy zęby, za­koń­czo­ny trze­ma zę­ba­mi


przy­miot­nik

 (1.1) książk. o oso­bach ma­ją­cy trzy zęby

 (1.2) książk. o przed­mio­tach ma­ją­cy trzy zęby (ostrza)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójłatkowy

przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy trzy łatki


Źródła:

Wiktionary

Trójścian

część prze­strze­ni ogra­ni­czo­na trze­ma ką­ta­mi pła­ski­mi o wspól­nym wierz­choł­ku, są­sied­nie ra­mio­na kątów po­kry­wa­ją się


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. bryła ogra­ni­czo­na przez trzy nie­rów­no­le­głe pła­szczyz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójścienny

ma­ją­cy trzy ścia­ny


Źródła:

SJP.pl

Trójśrubowiec

sta­tek na­pę­dza­ny mo­to­rem o trzech śru­bach


Źródła:

SJP.pl

Trójżaglowy

ma­ją­cy trzy żagle


Źródła:

SJP.pl

Trójżebrowy

wil­czom­lecz trój­że­bro­wy - ga­tu­nek ro­ślin z ro­dzi­ny wil­czom­le­czo­wa­tych


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma trzy żebra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trójżeńcowate

o ce­chach trój­żeń­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Trój­żeń­co­wa­te ("Bur­man­nia­ce­ae" Blume) – ro­dzi­na ro­ślin z rzędu po­chrzy­now­ców ("Dio­sco­re­a­les"). Na­le­ży tu 11 ro­dza­jów ro­ślin wy­stę­pu­ją­cych w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej, przy czym naj­więk­sze ich zróż­ni­co­wa­nie jest w tro­pi­kal­nej Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej. Wy­stę­pu­ją poza tym także w Ame­ry­ce Pół­noc­nej (Il­li­no­is), w po­łud­nio­wej Au­stra­lii i na Nowej Ze­lan­dii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trójżeńcowaty

o ce­chach trój­żeń­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Trójżyłowy

o kablu: ma­ją­cy trzy żyły; trzy­ży­ło­wy


Źródła:

SJP.pl

Trómfnóć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski. od­ciąć się ostro (w dy­sku­sji); zbić czy­jąś nie­słusz­ną ar­gu­men­ta­cję

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski. wy­ra­zić sta­now­czą opi­nię; po­wie­dzieć komuś praw­dę w oczy (bez ogró­dek)


Źródła:

Wiktionary

Trówła

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. trum­na

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. skrzy­nia


Tró­wła, tróh­ła, tró­gła − ma­lo­wa­na, da­to­wa­na skrzy­nia na ubra­nia i cenne przed­mio­ty, ele­ment po­sa­gu panny mło­dej, w któ­rym gro­ma­dzi­ła wy­pra­wę ślub­ną. W tró­włach, po­przed­nicz­kach szaf, trzy­ma­no ubra­nia i naj­cen­niej­sze przed­mio­ty w domu, był one cenne i prze­ka­zy­wa­ne z po­ko­le­nia na po­ko­le­nie.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trąba

1. in­stru­ment mu­zycz­ny dęty drew­nia­ny (róg) lub dęty bla­sza­ny;
2. wy­dłu­żo­ny i umię­śnio­ny na­rząd chwyt­ny, za­koń­czo­ny noz­drza­mi (np. u sło­nia);
3. prze­no­śnie: nie­do­raj­da, faj­tła­pa, nie­zda­ra;
4. gwał­tow­ny wir po­wie­trza pow­sta­ją­cy w chmu­rze bu­rzo­wej, po­ry­wa­ją­cy i ni­szczą­cy wszyst­ko, co spot­ka na dro­dze


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. od: trąb­ka

 (1.2) muz. pot. każdy duży dęty, bla­sza­ny in­stru­ment mu­zycz­ny, np. tuba lub wal­tor­nia

 (1.3) gwał­tow­ny wir po­wie­trza;

 (1.4) zool. wy­dłu­żo­ny i umię­śnio­ny na­rząd chwyt­ny u niek­tó­rych zwie­rząt (np. sło­nia);

 (1.5) żart. o czło­wie­ku nie­e­ner­gicz­nym, nie­za­rad­nym


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trąbalski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trąbczyn

wieś w Pol­sce


Trąb­czyn – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie słu­pec­kim, w gmi­nie Za­gó­rów, nad Czar­ną Stru­gą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trąbecki

→ Trąb­ki Wiel­kie; trąb­kow­ski


Źródła:

SJP.pl

Trąbeczka

zdrob­nie­nie od: trąb­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: trąb­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trąbiasty

ma­ją­cy kształt trąby, przy­po­mi­na­ją­cy trąbę


Źródła:

SJP.pl

Trąbienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trą­bić.


Źródła:

Wiktionary

Trąbik

śli­mak przo­dos­krzel­ny za­miesz­ku­ją­cy morza ark­tycz­ne oraz morza pół­ku­li pół­noc­nej w stre­fie umiar­ko­wa­nej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trąbinek

wieś w Pol­sce


Trą­bi­nek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie śrem­skim, w gmi­nie Dolsk.

Wieś Tram­bin­ko po­ło­żo­na była w 1581 roku w po­wie­cie ko­ściań­skim wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trąbista

rzad­ko: trę­bacz


Źródła:

SJP.pl

Trąbizupka

ru­cho­ma kuch­nia to­wa­rzy­stwa fi­lan­tro­pij­ne­go dzia­ła­ją­ca w War­sza­wie w pier­wszych dzie­siąt­kach XX wieku


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. gw-pl|War­sza­wa. zupa z ru­cho­mej kuch­ni To­wa­rzy­stwa Do­bro­czyn­no­ści

 (1.2) daw. gw-pl|War­sza­wa. ru­cho­ma kuch­nia To­wa­rzy­stwa Do­bro­czyn­no­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trąbić

1. grać na trąb­ce, trą­bie;
2. o po­jeź­dzie: wy­da­wać sy­gnał przy po­mo­cy klak­so­nu; o kie­row­cy: po­wo­do­wać pow­sta­wa­nie tego dźwię­ku przez wci­ska­nie klak­so­nu;
3. po­tocz­nie:
a) mówić gło­śno lub czę­sto o czymś;
b) roz­gła­szać coś;
c) pić dużo, zwła­szcza al­ko­ho­lu


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­da­wać dźwięk trąb­ką lub trąbą

 (1.2) wy­da­wać dźwięk po­dob­ny do dźwię­ku trąb­ki lub trąby

 (1.3) pot. roz­po­wia­dać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trąbka

in­stru­ment dęty bla­sza­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: trąba

 (1.2) muz. bez­stro­i­ko­wy, dęty, bla­sza­ny in­stru­ment mu­zycz­ny lub sy­gna­li­za­cyj­ny z ust­ni­kiem;

 (1.3) przed­miot sy­gna­li­za­cyj­ny przy­po­mi­na­ją­cy dźwię­kiem trąb­kę (1.1)

 (1.4) anat. zob. trąb­ka słu­cho­wa., trąb­ka Eu­sta­chiu­sza

 (1.5) ent. spe­cjal­ny na­rząd, słu­żą­cy do przyj­mo­wa­nia po­kar­mu w po­sta­ci płyn­nej

 (1.6) geom. zob. trąb­ka Tor­ri­cel­lie­go.

 (1.7) dawny przy­rząd wzmac­nia­ją­cy dźwię­ki dla nie­do­sły­szą­cych


Trąb­ka – in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy ae­ro­fo­nów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trąbkarz

osoba za­wo­do­wo gra­ją­ca na trąb­ce; trę­bacz


Źródła:

SJP.pl

Trąbkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy trąb­kę


Źródła:

SJP.pl

Trąbkowski

→ Trąb­ki Wiel­kie; trą­bec­ki


Źródła:

SJP.pl

Trąbkowy

1. → trąb­ka;
2. mig­da­łek trąb­ko­wy - jeden z mig­dał­ków ukła­du chłon­ne­go gar­dła;
3. nar­cyz trąb­ko­wy - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy trąb­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trąbonos

ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny mru­ko­wa­tych; mruk Pe­ter­sa


Źródła:

SJP.pl

Trąbowce

rząd du­żych ssa­ków ło­ży­sko­wych


Trą­bow­ce (Pro­bo­sci­dea) – rząd du­żych ssa­ków z in­fra­gro­ma­dy ssa­ków wyż­szych (Eut­he­ria), ze sło­nia­mi, jako je­dy­ny­mi ży­ją­cy­mi przed­sta­wi­cie­la­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trąbowiec

przed­sta­wi­ciel jed­ne­go z rzę­dów ssa­ków ło­ży­sko­wych re­pre­zen­to­wa­ne­go obec­nie je­dy­nie przez sło­nie


Źródła:

SJP.pl

Trącanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trą­cać.


Źródła:

Wiktionary

Trącać

1. lekko ude­rzać;
2. trą­cać się:
a) lekko ude­rzać się naw­za­jem;
b) stu­kać się z kimś kie­lisz­kiem, szklan­ką


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. trą­cić)

 (1.1) sztur­chać, lekko ude­rzać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny trą­cać się (dk. trą­cić się)

 (2.1) lekko ude­rzać sie­bie naw­za­jem

 (2.2) pot. stu­kać kie­lisz­kiem o kie­li­szek współ­bie­siad­ni­ka pod­czas picia al­ko­ho­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trącenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trą­cić.


Źródła:

Wiktionary

Trącić

1. lekko ude­rzyć, popch­nąć;
2. trą­cić się:
a) lekko ude­rzyć się naw­za­jem;
b) po­tocz­nie: stu­knąć się z kimś kie­lisz­kiem, szklan­ką


cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. trą­cać)

 (1.1) zob. trą­cać.

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) wy­dzie­lać lekki za­pach, ra­czej nie­przy­jem­ny

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny trą­cić się (ndk. trą­cać się)

 (3.1) zob. trą­cać się.

 (3.2) pot. zob. trą­cać się.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trąd

przew­le­kła, bak­te­ryj­na cho­ro­ba za­kaź­na spo­wo­do­wa­na przez prąt­ki, po­wo­du­ją­ca zmia­ny w ner­wach ob­wo­do­wych oraz ubyt­ki skór­ne z na­stęp­czą, po­waż­ną utra­tą tka­nek (pal­ców, nosów, po­licz­ków); lepra; cho­ro­ba Han­se­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. cho­ro­ba za­kaź­na skóry i ukła­du ner­wo­we­go;

 (1.2) przest. ent. pszcz. tru­teń

 (1.3) przest. przen. pejor. tru­teń


Zo­bacz też: "Trąd" – film z 1971 roku.

Trąd, lepra, cho­ro­ba Han­se­na (HD) – przew­le­kła cho­ro­ba za­kaź­na wy­stę­pu­ją­ca u ludzi i zwie­rząt, wy­wo­ła­na przez prąt­ki "My­co­bac­te­rium le­prae", bak­te­rię od­kry­tą w 1873 roku przez nor­we­skie­go na­u­kow­ca Ar­ma­u­e­ra Han­se­na, oraz "My­co­bac­te­rium le­pro­ma­to­sis" od­kry­tą w 2008 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trądowy

→ trąd


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z trą­dem, do­ty­czą­cy trądu


Patrz:trąd

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trądzik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. scho­rze­nie skóry wy­wo­ła­ne przez ło­jo­tok


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Trądzikowy

→ trą­dzik


przy­miot­nik

 (1.1) o skó­rze, cerze: ma­ją­cy trą­dzik lub skłon­ność do trą­dzi­ku


Patrz:trądzik

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trąmpczyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trąt

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tru­teń


Źródła:

Wiktionary

Trątnowice

Trąt­no­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Słom­ni­ki. Pod wzglę­dem ge­o­gra­ficz­nym miej­sco­wość leży na ob­sza­rze Wy­ży­ny Mie­chow­skiej (około 257 me­trów n.p.m.).


Źródła:

Wikipedia

Trębacki

przy­miot­nik od: trę­bacz


Źródła:

SJP.pl

Trębacz

1. muzyk gra­ją­cy na trąb­ce;
2. ptak dra­pież­ny z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych, wy­stę­pu­je w la­sach Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej;
3. naj­więk­szy ła­będź Ame­ry­ki Pół­noc­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. muzyk, który gra na trąb­ce

 (1.2) sy­gna­li­sta, który wy­gry­wa sy­gna­ły na trąb­ce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Trębaczka

→ trę­bacz


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ko­bie­ta, która gra na trąb­ce


Patrz:trębacz

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trębanów

Trę­ba­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ostro­wiec­kim, w gmi­nie Ćmie­lów. Ma sta­tus słect­wa.


Źródła:

Wikipedia

Trębicki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trębski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Trędnikowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu jas­no­tow­ców, głów­nie ziel­nych, także drzew, krze­wów i pną­czy, o kwia­tach grzbie­ci­stych, ze­bra­nych w kwia­to­sta­ny, wy­stę­pu­ją­cych głów­nie w stre­fie umiar­ko­wa­nej; trę­dow­ni­ko­wa­te


Źródła:

SJP.pl

Trędnikowaty

o ce­chach tręd­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin); trę­dow­ni­ko­wa­ty


Źródła:

SJP.pl

Trędnikowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin ziel­nych (rza­dziej krze­wów i drzew) z klasy dwu­li­ścien­nych; trę­dow­ni­ko­wiec


Źródła:

SJP.pl

Trędowata

1. ko­bie­ta chora na trąd;
2. ko­bie­ta nie­to­le­ro­wa­na w ja­kimś śro­do­wi­sku, do któ­re­go na­le­ży


Trę­do­wa­ta – dwu­to­mo­wa po­wieść He­le­ny Mnisz­ków­ny wy­da­na w Kra­ko­wie w 1909 roku. Mimo chłod­ne­go przy­ję­cia przez kry­ty­kę, po­wieść od­nio­sła suk­ces czy­tel­ni­czy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trędowaty

chory na trąd; dot­knię­ty trą­dem


przy­miot­nik

 (1.1) med. chory na trąd

 (1.2) med. z ob­ja­wa­mi trądu na ciele

 (1.3) przen. nie­ak­cep­to­wa­ny w danym śro­do­wi­sku

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) med. osoba chora na trąd

 (2.2) przen. osoba nie­ak­cep­to­wa­na w danym śro­do­wi­sku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Trędownik

wie­lo­let­nia ro­śli­na (by­li­na lub pół­krzew) z ro­dzi­ny trę­dow­ni­ko­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ca na pół­ku­li pół­noc­nej w wielu ga­tun­kach, ma­ją­ca wła­ści­wo­ści lecz­ni­cze i za­ra­zem tru­ją­ce; skro­fu­la­ria


Trę­dow­nik ("Scrop­hu­la­ria") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny trę­dow­ni­ko­wa­tych. Na­le­ży do niego ok. 290 ga­tun­ków. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je stre­fę umiar­ko­wa­ną pół­ku­li pół­noc­nej. W Pol­sce rosną trzy ga­tun­ki ro­dzi­me z tego ro­dza­ju i jeden przej­ścio­wo dzi­cze­ją­cy.

Niek­tó­re ga­tun­ki z tego ro­dza­ju upra­wia­ne są jako ozdob­ne (zwła­szcza trę­dow­nik usz­ko­wa­ty "S. au­ri­cu­la­ta") i wy­ko­rzy­sty­wa­ne sa lo­kal­nie jako ro­śli­ny lecz­ni­cze (np. trę­dow­nik bul­wia­sty "S. no­do­sa").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trędownikowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu jas­no­tow­ców, głów­nie ziel­nych, także drzew, krze­wów i pną­czy, o kwia­tach grzbie­ci­stych, ze­bra­nych w kwia­to­sta­ny, wy­stę­pu­ją­cych głów­nie w stre­fie umiar­ko­wa­nej; tręd­ni­ko­wa­te


Trę­dow­ni­ko­wa­te ("Scrop­hu­la­ria­ce­ae" Juss.) – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu jas­no­tow­ców ("La­mia­les"). W daw­niej­szych sy­ste­mach kla­sy­fi­ka­cyj­nych (np. w sy­ste­mie Cron­qu­i­sta z 1981) do ro­dzi­ny tej za­li­cza­no 275 ro­dza­jów li­czą­cych około 5 ty­się­cy ga­tun­ków ro­ślin.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trędownikowaty

o ce­chach trę­dow­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin); tręd­ni­ko­wa­ty


Źródła:

SJP.pl

Trędownikowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin ziel­nych (rza­dziej krze­wów i drzew) z klasy dwu­li­ścien­nych; tręd­ni­ko­wiec


Źródła:

SJP.pl

Trętwian

tręt­wian czte­ro­roż­ny - jed­no­rocz­na ro­śli­na wa­rzyw­na z ro­dzi­ny pry­szczyr­ni­co­wa­tych; czte­ro­róg ro­zło­ży­sty, szpi­nak no­wo­ze­landz­ki


Źródła:

SJP.pl

Trętwianowate

o ce­chach tręt­wia­no­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Tręt­wia­no­wa­te ("Te­tra­go­nia­ce­ae" Nakai) – ro­dzi­na ro­ślin wy­róż­nia­na w niek­tó­rych sy­ste­mach kla­sy­fi­ka­cyj­nych (np. Re­ve­a­la z lat 1994–1999) w obrę­bie rzędu goź­dzi­kow­ców ("Ca­ry­op­hyl­la­les"). W no­wszych sy­ste­mach (Re­ve­a­la z lat 2007–2010, sy­stem APG III z 2009 i APG IV z 2016) ro­śli­ny tu za­li­cza­ne włą­cza­ne są do pry­szczyr­ni­co­wa­tych ("Ai­zo­a­ce­ae"), a je­dy­ny ro­dzaj ma­ją­cy re­pre­zen­tan­ta we flo­rze Pol­ski – nad­brze­ży­ca ("Cor­ri­gio­la") – do ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych ("Ca­ry­op­hyl­la­ce­ae").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Trętwianowaty

o ce­chach tręt­wia­no­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Trętwica

daw­niej: brak czu­cia; dręt­wo­ta


Źródła:

SJP.pl

Tręzla

uzda umoż­li­wia­ją­ca jeźdź­co­wi kie­ro­wa­nie ko­niem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. uzda


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary