To

wyraz wy­stę­pu­ją­cy w zda­niu jako par­ty­ku­ła, łącz­nik, spój­nik, jak rów­nież w funk­cji pod­mio­tu


za­i­mek ro­dza­jo­wy

 (1.1) …wska­zu­ją­cy, ro­dzaj ni­ja­ki

za­i­mek rze­czow­ny

 (2.1) …wy­stę­pu­ją­cy w funk­cji pod­mio­tu

par­ty­ku­ła

 (3.1) …pod­kre­śla­ją­ca ek­spre­syw­ność wy­po­wie­dzi

spój­nik

 (4.1) …oz­na­cza­ją­cy wy­ni­ka­nie lub przyz­wo­le­nie

 (4.2) …od­no­szą­cy się do pow­ta­rzal­ne­go ele­men­tu

cza­sow­nik nie­wła­ści­wy

 (5.1) …wy­ra­ża­ją­cy utoż­sa­mie­nie dwóch obiek­tów, zja­wisk itp.

 (5.2) …wy­ra­ża­ją­cy przy­na­leż­ność obiek­tu, zja­wi­ska itp. do grupy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toaleta

1. po­mie­szcze­nie, w któ­rym można za­łat­wić swoje po­trze­by fiz­jo­lo­gicz­ne; ubi­ka­cja, ustęp;
2. ele­ganc­ka su­knia na spe­cjal­ne uro­czy­sto­ści;
3. czyn­no­ści hi­gie­nicz­ne;
4. prze­sta­rza­le: mebel sy­pial­nia­ny z lu­strem i szu­fla­da­mi; to­a­let­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ubi­ka­cja z umy­wal­nią, zwła­szcza w miej­scu pu­blicz­nym

 (1.2) szaf­ka słu­żą­ca do prze­cho­wy­wa­nia kos­me­ty­ków

 (1.3) za­bie­gi hi­gie­nicz­ne

 (1.4) ele­ganc­ki strój ko­bie­cy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toaletka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mebl. sto­lik z lu­strem i miej­scem na przy­bo­ry do ma­ki­ja­żu, ro­bie­nia fry­zu­ry itp.


Źródła:

Wiktionary

Toaletkowy

→ to­a­let­ka


Patrz:toaletka

Źródła:

SJP.pl

Toaletowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy to­a­le­ty, uży­wa­ny w ce­lach hi­gie­nicz­nych


Źródła:

Wiktionary

Toast

wy­chy­le­nie kie­li­chów za czy­jeś zdro­wie, za po­myśl­ność kogoś lub cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. krót­ka prze­mo­wa pod­czas przy­ję­cia wy­gła­sza­na w celu zło­że­nia ży­czeń po­myśl­no­ści, gra­tu­la­cji itp., pod­czas któ­rej zaz­wy­czaj na­stę­pu­je wznie­sie­nie kie­lisz­ka al­ko­ho­lu

 (1.2) liter. krót­ka pieśń, śpie­wa­na w cza­sach sta­ro­pol­skich pod­czas uczt w mo­men­cie pod­no­sze­nia kie­li­chów z winem


Toast – ga­tu­nek li­te­ra­tu­ry sto­so­wa­nej, skon­wen­cjo­na­li­zo­wa­na for­mu­ła lub krót­ka prze­mo­wa wzno­szo­na dla ucz­cze­nia kogoś lub cze­goś, ży­cze­nia komuś po­myśl­no­ści itp. Po to­a­ście na­stę­pu­je wy­pi­cie na­po­ju, czę­sto też stu­knię­cie się kie­lisz­ka­mi. Toast może przy­brać cha­rak­ter kon­wen­cjo­nal­nej, krót­kiej for­mu­ły (np. „na zdro­wie!”) lub dłuż­szej, bar­dziej ory­gi­nal­nej prze­mo­wy, w którą jed­nak ele­men­ty kon­wen­cjo­nal­ne czę­sto są wbu­do­wa­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toaścik

zdrob­nie­nie od: toast


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od toast


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tob

Tob (hebr. טוֹב, LXX Τούβιον) – bi­blij­ny re­gion po­ło­żo­ny na wschód od Je­zio­ra Ty­be­riadz­kie­go, w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Za­jor­da­nia, dokąd we­dług Księ­gi Sę­dziów zbiegł przed swo­i­mi brać­mi Jefte (Sdz 11,3). W cza­sach króla Da­wi­da ara­mej­scy miesz­kań­cy Tob w sile dwu­na­stu ty­się­cy ludzi wspo­mo­gli Am­mo­ni­tów w walce prze­ciw­ko Iz­ra­e­lo­wi (2 Sm 10,6-8).


Źródła:

Wikipedia

Tobagijczyk

miesz­ka­niec To­ba­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec To­ba­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tobagijka

miesz­kan­ka To­ba­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka To­ba­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tobagijski

przy­miot­nik od: To­ba­go (wyspa)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z To­ba­go, do­ty­czą­cy To­ba­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tobago

wyspa na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. ka­ra­ib­ska wyspa na At­lan­ty­ku u pół­noc­no-wschod­nich wy­brze­ży Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, na pół­noc­ny wschód od Try­ni­da­du z któ­rym two­rzy jedno pań­stwo Try­ni­dad i To­ba­go;


To­ba­go – wyspa na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim u pół­noc­no-wschod­nich wy­brze­ży Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, na pół­noc­ny wschód od wyspy Try­ni­dad, z którą two­rzy jedno pań­stwo Try­ni­dad i To­ba­go, przy czym za­cho­wu­je odręb­ny sa­mo­rząd.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tober

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tobiano

wzór sro­ka­tej maści konia


Źródła:

SJP.pl

Tobias

[czy­taj: to­ba­jas]
1. obce imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


To­bias – wieś w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Sa­li­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tobiasz

mała, przy­brzeż­na rybka mor­ska z ro­dzi­ny do­bi­ja­ko­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


To­biasz – imię po­cho­dze­nia he­braj­skie­go, od wy­ra­że­nia "to­bij­ja­hu" oz­na­cza­ją­ce­go „Bóg jest dobry”.

W Pol­sce no­to­wa­ne już w śred­nio­wie­czu jako To­bi­jasz, To­bi­ja.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tobiaszostwo

To­biasz z mał­żon­ką; To­bia­szo­wie


Źródła:

SJP.pl

Tobiaszowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Tobiaszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do To­bia­sza lub z nim zwią­za­ny


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do To­bia­sza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tobie

za­i­mek

 (1.1) C. lp. → ty


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tobież

wzmoc­nio­ny za­i­mek oso­bo­wy "tobie"


Źródła:

SJP.pl

Tobik

1. naz­wi­sko pol­skie;
2. zdrob­nie­nie od: To­biasz (imię mę­skie)


Źródła:

SJP.pl

Tobogan

sanie uży­wa­ne w ra­tow­nict­wie gór­skim do prze­wo­zu ran­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lek­kie, ni­skie sanki ra­tow­ni­ków gór­skich;

 (1.2) u In­dian ka­na­dyj­skich: sanki w psich za­przę­gach


To­bo­gan – spe­cjal­ne­go ro­dza­ju sanie, sto­so­wa­ne w ra­tow­nict­wie gór­skim GOPR i TOPR, uży­wa­ne do tran­spor­tu posz­ko­do­wa­nych w wy­pad­kach gór­skich. To­bo­gan ma kształt łód­ko­wa­ty i sze­ro­kie dno ułat­wia­ją­ce śliz­ga­nie, może też być wy­po­sa­żo­ny w dwie sze­ro­kie płozy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tobok

ubiór za­wod­ni­ka ta­ek­won­do; dobok


Źródła:

SJP.pl

Tobola

daw­niej: po­dróż­na torba; torba uży­wa­na przez pa­ste­rzy


Źródła:

SJP.pl

Tobolewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tobolice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Tobolsk

mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie tiu­meń­skim, u uj­ścia rzeki Toboł do Ir­ty­sza;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze 13125 z pasa głów­ne­go aste­ro­id;


To­bolsk ( Тобольск) – mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie tiu­meń­skim. Po­ło­żo­ny w pół­noc­nej czę­ści re­gio­nu Tiu­meń, u zbie­gu rzeki Tobol i Ir­ty­szu. Pow­sta­łe na ob­sza­rze pod­bi­tym przez Car­stwo Ro­syj­skie w 1587 roku, sta­no­wi­ło ważne cen­trum pod­bo­ju Sy­be­rii i uwa­ża­ne było wtedy za jej sto­li­cę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tobolski

przy­miot­nik od: To­bolsk (mia­sto w Rosji), Toboł (rzeka w Rosji i w Ka­zach­sta­nie)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z To­bol­skiem, do­ty­czą­cy To­bol­ska


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toborek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Toboł

daw­niej: tobół


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pa­ku­nek owi­nię­ty w tka­ni­nę

 (1.2) pot. duży nie­po­ręcz­ny bagaż


Toboł ( Тобол, "Toboł", Тобыл, "Tobył") – rzeka w pół­noc­nym Ka­zach­sta­nie i po­łud­nio­wej Rosji. Jest lewym do­pły­wem Ir­ty­szu.

Jego dłu­gość wy­no­si 1591 km, a po­wierzch­nia zlew­ni – 426 tys. km². Śred­ni prze­pływ przy uj­ściu to 805 m³/s. Swe źró­dła ma na Wy­ży­nie Tur­gaj­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toboła

po­tocz­nie:
1. duży, nie­fo­rem­ny pa­ku­nek; tłu­mok;
2. cięż­ki, nie­po­ręcz­ny bagaż


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tobołek

1. mały tobół; za­wi­niąt­ko, pa­ku­nek, tłu­mo­czek;
2. ro­śli­na z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych, o drob­nych, bia­łych lub ró­żo­wa­wych kwia­tach, ros­ną­ca w umiar­ko­wa­nej stre­fie pół­ku­li pół­noc­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­wiel­ki tobół

 (1.2) lm. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Thla­spi ar­ven­se|L.|ref=tak., ro­śli­na z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tobołki

1. mały tobół; za­wi­niąt­ko, pa­ku­nek, tłu­mo­czek;
2. ro­śli­na z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych, o drob­nych, bia­łych lub ró­żo­wa­wych kwia­tach, ros­ną­ca w umiar­ko­wa­nej stre­fie pół­ku­li pół­noc­nej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tobołowo

To­bo­ło­wo – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie au­gu­stow­skim, w gmi­nie No­win­ka. Ma sta­tus so­łect­wa. To­bo­ło­wo po­ło­żo­ne jest nad je­zio­rem o tej samej naz­wie.

Wieś kró­lew­ska eko­no­mii gro­dzień­skiej po­ło­żo­na była w końcu XVIII wieku w po­wie­cie gro­dzień­skim wo­je­wództ­wa troc­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Toboły

po­tocz­nie: pa­kun­ki, rze­czy oso­bi­ste, różne przed­mio­ty; kla­mo­ty, ma­nat­ki, to­boł­ki


To­bo­ły ( Тоболи) – wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie ko­szyr­skim ob­wo­du wo­łyń­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tobrucki

przy­miot­nik od: To­bruk


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z To­bru­kiem, do­ty­czą­cy To­bru­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tobruczanin

miesz­ka­niec To­bru­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec To­bru­ku; osoba z tego mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tobruczanka

miesz­kan­ka To­bru­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka To­bru­ku; ko­bie­ta z tego mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tobruk

mia­sto w Libii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Libii nad Mo­rzem Śró­dziem­nym;


To­bruk (arab. طبرق) – mia­sto por­to­we w pół­noc­no-wschod­niej Libii, w re­gio­nie hi­sto­rycz­nym Cy­re­naj­ka, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny gminy Al-But­nan.

W cza­sie II wojny świa­to­wej mia­sto było miej­scem dłu­gotr­wa­łych walk mię­dzy woj­ska­mi alianc­ki­mi (w tym pol­skiej Sa­mo­dziel­nej Bry­ga­dy Strzel­ców Kar­pac­kich, pod do­wództ­wem gen.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tobrukczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. żoł­nierz Sa­mo­dziel­nej Bry­ga­dy Strzel­ców Kar­pac­kich, uczest­nik obro­ny To­bru­ku


Źródła:

Wiktionary

Toby

spój­nik "to" z cząst­ką "by"


spój­nik

 (1.1) forma po­łą­czo­na spój­ni­ka to („oz­na­cza­ją­cy wy­ni­ka­nie lub przyz­wo­le­nie” lub „od­no­szą­cy się do pow­ta­rzal­ne­go ele­men­tu”) oraz -by (przyp.)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tobół

po­tocz­nie:
1. duży, nie­fo­rem­ny pa­ku­nek; tłu­mok;
2. cięż­ki, nie­po­ręcz­ny bagaż


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spory pa­ku­nek owi­nię­ty w ma­te­riał

 (1.2) pot. nie­po­ręcz­ny bagaż


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toccata

[czy­taj: tok­ka­ta] im­pro­wi­za­cyj­ny utwór mu­zycz­ny na in­stru­ment kla­wi­szo­wy


Toc­ca­ta (od wł. "toc­ca­re" = ude­rzać) – forma mu­zycz­na pow­sta­ła w XVI wieku, szcze­gól­nie po­pu­lar­na w okre­sie ba­ro­ku. Zaz­wy­czaj ma cha­rak­ter im­pro­wi­za­cyj­ny i jest przez­na­czo­na na in­stru­ment kla­wi­szo­wy (or­ga­ny, kla­we­syn, for­te­pian lub kla­wi­kord), utrzy­ma­na jest w szyb­kim tem­pie i wy­ma­ga dużej wir­tu­o­ze­rii wy­ko­naw­czej. Czę­sto pełni funk­cję wstę­pu do fugi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toccatina

mała toc­ca­ta


Źródła:

SJP.pl

Tocharski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z To­cha­ra­mi, do­ty­czą­cy To­cha­rów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język to­char­ski


Źródła:

Wiktionary

Tochizaur

ro­dzaj nie­wiel­kie­go di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny tro­o­do­nów


To­chi­za­ur ("To­chi­sa­u­rus ne­meg­ten­sis") – nie­wiel­ki te­ro­pod z ro­dzi­ny tro­o­do­nów. Jego je­dy­ne ska­mie­li­ny – ho­lo­typ (PIN 551-224) za­wie­ra­ją­cy drugą (233 mm), trze­cią (232 mm) i czwar­tą (242 mm) kość śród­sto­pia zo­sta­ły zna­le­zio­ny w da­to­wa­nych na wczes­ny ma­strycht osa­dach for­ma­cji Ne­megt (po­łud­nio­wa Mon­go­lia). Pier­wsza wzmian­ka o to­chi­za­u­rze po­ja­wi­ła się w wy­da­nej w 1987 r. pracy Ku­rza­no­wa pt. "Avi­mi­mi­dae and the pro­blem of the ori­gin of birds" jako o niez­na­nym te­ro­po­dzie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tocja

pół­pa­so­żyt­ni­cza, rzad­ka ro­śli­na z ro­dzi­ny za­ra­zo­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Tocqueville

[czy­taj: tokWIL] naz­wi­sko, m.in. Char­les Ale­xis de Toc­qu­e­vil­le (1805-1859) - fran­cu­ski hi­sto­ryk i po­li­tyk


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toczak

krąg do ostrze­nia na­rzę­dzi, po­ru­sza­ny korbą i osa­dzo­ny nad na­czy­niem z wodą; brus, oseł­ka, to­czy­dło, szli­fier­ka


Źródła:

SJP.pl

Toczek

1. ka­pe­lusz dam­ski bez ronda, ści­śle przy­le­ga­ją­cy do głowy
2. glon z typu zie­le­nic


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: tok

 (1.2) ko­bie­ce mięk­kie na­kry­cie głowy w kształ­cie ronda, bez dasz­ka;

 (1.3) jeźdz. ochron­na czap­ka jeź­dziec­ka, za­pi­na­na pod brodą, zwy­kle z małym dasz­kiem;

 (1.4) biol. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Vol­vox|ref=tak., ro­dzaj zie­le­ni­cy z ro­dzi­ny tocz­ko­wa­tych;

 (1.5) górna ro­bo­cza tar­cza koła garn­car­skie­go

 (1.6) daw. pa­sie­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toczenica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. ozdob­ne ko­bie­ce na­kry­cie głowy modne w XV i XVI wieku, w po­sta­ci sztyw­nej opa­ski (prze­pa­ski) ob­szy­tej tka­ni­ną, zwy­kle zło­to­gło­wiem, i zdo­bio­nej per­ła­mi, klej­no­ta­mi, pió­ra­mi lub kwia­ta­mi

 (1.2) he­rald. okrąg lub pier­ścień, naj­czę­ściej złoty, umie­szcza­ny w polu tar­czy her­bo­wej lub w klej­no­cie;

 (1.3) daw. okrą­gły przed­miot wy­ko­na­ny po­przez to­cze­nie; w tym zwła­szcza to­czo­na wy­pu­kła część słupa lub ko­lum­ny le­żą­ca bez­poś­red­nio pod wie­kiem gło­wi­cy

 (1.4) daw. rzad. wiel­ka, to­czą­ca się fala mor­ska


To­cze­ni­ca (Pier­ścień, ang. "An­nu­let", fr. "An­ne­let") – mo­bi­lium her­bo­we, po­dob­nie jak praw­da przed­sta­wia­ne w for­mie obrącz­ki. Wy­wo­dzić się ma ze skrę­co­nej i zwi­nię­tej w okrąg chu­sty, ma­ją­cej za za­da­nie utrzy­mać na miej­scu chu­stę roz­po­star­tą na heł­mie ry­cer­skim, chro­nią­cą go przed na­grza­niem.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Toczenie

1. po­su­wać coś obra­ca­jąc
2. czy­nić coś w dal­szym ciągu
3. obra­biać na to­kar­ce


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|to­czyć.


To­cze­nie – ro­dzaj obrób­ki wió­ro­wej sto­so­wa­ny naj­czę­ściej do obra­bia­nia po­wierzch­ni zew­nętrz­nych lub wew­nętrz­nych przed­mio­tów w po­sta­ci brył obro­to­wych lub brył/za­ry­sów osio­wo-sy­me­trycz­nych. Ist­nie­je moż­li­wość uzy­ski­wa­nia me­to­dą to­cze­nia rów­nież in­nych kształ­tów niż obro­to­we.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toczeń

1. przew­le­kła, cho­ro­ba au­to­im­mu­no­lo­gicz­na z grupy cho­rób re­u­ma­tycz­nych ata­ku­ją­ca skórę, na­czy­nia krwio­no­śne i na­rzą­dy wew­nętrz­ne
2. po­stać skór­na gruź­li­cy; lupus


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. przew­le­kła cho­ro­ba au­to­im­mu­no­lo­gicz­na z grupy cho­rób re­u­ma­tycz­nych ata­ku­ją­ca skórę, na­czy­nia krwio­no­śne i na­rzą­dy wew­nętrz­nefakt.

 (1.2) med. po­stać skór­na gruź­li­cy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toczka

po­tocz­nie: krop­ka; zwy­kle w związ­ku fra­ze­o­lo­gicz­nym: tocz­ka w tocz­kę -
a) iden­tycz­nie, tak samo;
b) iden­tycz­ny, taki sam


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. krop­ka

 (1.2) środ. prze­stęp. krop­ka wy­ta­tu­o­wa­na na ciele więź­nia, któ­rej zna­cze­nie za­le­ży od licz­by oraz umiej­sco­wie­nia

 (1.3) daw. gw-pl|Ma­zo­wsze. po­pu­lar­ny w cza­sach PRL gło­śnik ra­dio­wy, emi­tu­ją­cy jeden, na­da­wa­ny cen­tral­nie pro­gram

 (1.4) daw. gw-pl|Pod­la­sie. gło­śnik ra­dio­wę­zło­wy

 (1.5) daw. korba

 (1.6) daw. ryb. cy­lin­drycz­ny drew­nia­ny ele­ment przy­mo­co­wa­ny do sze­lek, uży­wa­ny przez ry­ba­ków do wy­cią­ga­nia nie­wo­du na brzeg

 (1.8) gw-pl|Ku­ja­wy Za­chod­nie. tacz­ka

 (1.9) daw. gw-pl|Ma­zu­ry. kel­ner­ka po­da­ją­ca piwo

 (1.10) daw. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Me­lo­si­ra|ref=tak., ro­dzaj glo­nów z grupy okrze­mek

 (1.11) zob. tocz­ka w tocz­kę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toczkarzowate

ro­dzi­na małży ży­ją­cych w stre­fie przy­brzeż­nej wód cie­płych i do­brze za­so­lo­nych, drą­żą­cych ko­ry­ta­rze w pia­sku, mule, drze­wie i ska­łach; na­le­żą do niej mię­dzy in­ny­mi: ska­ło­tocz pal­czak, świ­drak okrę­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Toczkarzowaty

o ce­chach tocz­ka­rzo­wa­tych (ro­dzi­na małży)


Źródła:

SJP.pl

Toczkowce

rząd zie­le­nic wła­ści­wych; tocz­ko­we


Tocz­kow­ce ("Vol­vo­ca­les") – rząd jedno- lub wie­lo­ko­mór­ko­wych zie­le­nic. Jako je­dy­ne wśród zie­le­nic mają ko­mór­ki ru­cho­me w sta­dium we­ge­ta­tyw­nym, po­sia­da­ją­ce jedną lub kilka wici. Rozm­na­ża­ją się płcio­wo lub na dro­dze izo­ga­mii, rza­dziej ani­zo­ga­mii i oo­ga­mii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toczkowe

rząd zie­le­nic wła­ści­wych; tocz­kow­ce


Źródła:

SJP.pl

Toczkowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu zie­le­nic wła­ści­wych


Źródła:

SJP.pl

Toczkowy

o ce­chach tocz­ko­wych (rząd zie­le­nic)


Źródła:

SJP.pl

Tocznikowce

rząd grzy­bów z klasy pa­tycz­nia­ków; he­lot­kow­ce


Tocz­ni­kow­ce ("He­lo­tia­les" Nannf. ex Korf & Lizoň) – rząd grzy­bów z klasy pa­tycz­nia­ków ("Le­o­tio­my­ce­tes").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toczny

mo­gą­cy się to­czyć, obra­cać, krę­cić, np. ło­ży­sko tocz­ne


Źródła:

SJP.pl

Toczony

1. po­su­wać coś obra­ca­jąc
2. czy­nić coś w dal­szym ciągu
3. obra­biać na to­kar­ce


Źródła:

SJP.pl

Toczydło

krąg do ostrze­nia na­rzę­dzi, po­ru­sza­ny korbą i osa­dzo­ny nad na­czy­niem z wodą; brus, oseł­ka, to­czak, szli­fier­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. ka­mień szli­fier­ski do ostrze­nia na­rzę­dzi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toczydłowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Toczyk

to­czyk gru­szo­wia­czek - motyl, szkod­nik ja­bło­ni


Źródła:

SJP.pl

Toczyski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toczysko

część sieci ry­bac­kiej, drew­nia­ny krą­żek ułat­wia­ją­cy prze­su­wa­nie się jej po dnie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ryb. krą­żek z drew­na dę­bo­we­go lub bu­ko­we­go ułat­wia­ją­cy prze­su­wa­nie się sieci po dnie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toczysty

daw­niej:
1. jak uto­czo­ny, gład­ki, krą­gły;
2. taki, po któ­rym łatwo się toczy, równy


Źródła:

SJP.pl

Toczyć

1. po­su­wać coś obra­ca­jąc
2. czy­nić coś w dal­szym ciągu
3. obra­biać na to­kar­ce


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) prze­su­wać obra­ca­jąc po ziemi

 (1.2) czy­nić coś, pro­wa­dzić

 (1.3) techn. na­da­wać cze­muś kształt, obra­bia­jąc to na to­kar­ce

 (1.4) po­bie­rać płyn i wy­pu­szczać go

 (1.5) na­da­wać kształt wy­ro­bom ce­ra­micz­nym na kole garn­car­skim

 (1.6) o cho­ro­bach: wy­ni­szczać or­ga­nizm

 (1.7) o ne­ga­tyw­nych uczu­ciach: dawać się we znaki, tra­wić, po­wo­do­wać ne­ga­tyw­ny stan

 (1.8) ni­szczyć coś, zwła­szcza drew­no, po­przez drą­że­nie w nim ot­wo­rów

 (1.9) for­mo­wać jakąś masę w kulkę

cza­sow­nik zwrot­ny to­czyć się

 (2.1) prze­su­wać się, obra­ca­jąc się po ziemi (bez­wład­nie)

 (2.2) dziać się

 (2.3) o po­jeź­dzie ko­ło­wym: po­wo­li się po­ru­szać (ce­lo­wo)

 (2.4) o cie­czy: pły­nąć, zwy­kle w du­żych ilo­ściach

 (2.5) pot. po­wo­li, ocię­ża­le iść

 (2.6) prze­su­wać się, zmie­niać swoje po­ło­że­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toczyłowo

To­czy­ło­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie gra­jew­skim, w gmi­nie Gra­je­wo.

Pod ko­niec XIX w. wieś na­le­ża­ła do gminy Bo­gu­sze, po­wiat szczu­czyń­ski. Pa­ra­fia Raj­gród.

W okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym na­le­ża­ła do gminy Bo­gu­sze, po­wiat szczu­czyń­ski. Ma­ją­tek ziem­ski po­sia­dał tu Adam Ry­dzew­ski (63 mórg).


Źródła:

Wikipedia

Toczyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Todd

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Todo

[czy­taj: tudu] w ję­zy­kach pro­gra­mo­wa­nia: słowo w ko­men­ta­rzu okre­śla­ją­ce za­da­nie do wy­ko­na­nia


Źródła:

SJP.pl

Todorski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Todt

1. Fritz Todt (1891-1942), czło­nek NSDAP, żoł­nierz i po­li­tyk nie­miec­ki;
2. Or­ga­ni­za­cja Todta (niem. Or­ga­ni­sa­tion Todt), hit­le­row­ska or­ga­ni­za­cja zaj­mu­ją­ca się bu­do­wą obiek­tów woj­sko­wych, wy­ko­rzy­stu­ją­ca jako siłę ro­bo­czą więź­niów


Źródła:

SJP.pl

Todzia

zdrob­nie­nie od: Te­o­doz­ja, Te­o­do­ra (imio­na żeń­skie)


To­dzia – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostro­łęc­kim, w gmi­nie Ka­dzi­dło. Leży nad Ro­zo­gą do­pły­wem Narwi.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Pa­ra­fia pw. Ducha Świę­te­go w Ka­dzid­le


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toe-Loop

[czy­taj: toł­lup] ro­dzaj skoku w łyż­wiar­stwie fi­gu­ro­wym, od­mia­na ritt­ber­ge­ra; to­e­lo­op, tulup


Toe-loop, toe loop, to­e­lo­op – skok wy­ko­ny­wa­ny w łyż­wiar­stwie fi­gu­ro­wym w kon­ku­ren­cjach jazdy in­dy­wi­du­al­nej (so­li­ści, so­list­ki) oraz par spor­to­wych, od­mia­na ritt­ber­ge­ra. Na­le­ży do grupy sko­ków ko­pa­nych (ang. "toe jumps"), czyli od­da­wa­nych po­przez od­bi­cie z uży­ciem ząb­ków łyżwy. Jest jed­nym z naj­łat­wiej­szych sko­ków łyż­wiar­skich.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toea

[czy­taj: toja] zdaw­ko­wa mo­ne­ta Papui-Nowej Gwi­nei, 1/100 kiny


Toea (nazwa w ję­zy­ku hiri motu oz­na­cza "cenne ro­dza­je musz­li") – mo­ne­ta zdaw­ko­wa uży­wa­na w Papui-Nowej Gwi­nei jako rów­no­war­tość 1/100 kina. W obie­gu wy­stę­pu­ją mo­ne­ty 5, 10, 20 i 50 toea. Od 2002 roku wy­bi­ja­na z mie­szan­ki mie­dzi i niklu. Od 1980 wy­bi­ja­ne są też mo­ne­ty pa­miąt­ko­we toea (od 2007 także ze stopu mie­dzi i niklu).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toefl

ang. The Test of En­glish as a Fo­re­ign Lan­gu­a­ge, cer­ty­fi­kat zna­jo­mo­ści ję­zy­ka an­giel­skie­go na po­zio­mie za­a­wan­so­wa­nym


TOEFL ( Test of En­glish as a Fo­re­ign Lan­gu­a­ge) – eg­za­min spraw­dza­ją­cy umie­jęt­ność ro­zu­mie­nia i po­słu­gi­wa­nia się ję­zy­kiem an­giel­skim w śro­do­wi­sku aka­de­mic­kim. Wiele uczel­ni wyż­szych sto­su­ją­cych an­giel­szczyz­nę jako język wy­kła­do­wy wy­ma­ga od swo­ich stu­den­tów, któ­rych ję­zy­kiem oj­czy­stym nie jest an­giel­ski, zda­nia tego eg­za­mi­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toeloop

[czy­taj: toł­lup] ro­dzaj skoku w łyż­wiar­stwie fi­gu­ro­wym, od­mia­na ritt­ber­ge­ra; toe-loop, tulup


Źródła:

SJP.pl

Toeplitz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tofalarski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z To­fa­la­ra­mi, do­ty­czą­cy To­fa­la­rów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język to­fa­lar­ski


Źródła:

Wiktionary

Tofana

śmier­tel­na tru­ciz­na


Źródła:

SJP.pl

Tofel

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. blat, lada


Źródła:

Wiktionary

Toffi

[czy­taj: tofi]
1. gęsta, słod­ka masa, spo­rzą­dza­na z cukru, mleka i masła;
2. cu­kie­rek z tej masy; tof­fik


rze­czow­nik, ro­dzaj męski lub ni­ja­ki

 (1.1) kulin. cią­gną­cy się cu­kie­rek mlecz­ny

 (1.2) kulin. masa przy­po­mi­na­ją­ca tofi (1.1), sto­so­wa­na jako na­dzie­nie do ciast


Toffi – gęsta, słod­ka, dosyć twar­da masa, spo­rzą­dza­na z cukru (lub me­la­sy) i masła. Ko­lo­rem i sma­kiem przy­po­mi­na nieco miód. Nazwy używa się też dla cu­kier­ków wyt­wa­rza­nych z masy toffi z do­dat­kiem róż­nych aro­ma­tów, orze­chów i in­nych do­dat­ków. Toffi mogą mieć różną twar­dość, ale od­po­wied­nią ich kon­sy­sten­cję uzy­sku­je się przez pod­grze­wa­nie i mie­sza­nie masy w od­po­wied­nio wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze (150-160 st.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toffik

[czy­taj: tofik] po­tocz­nie: toffi (cu­kie­rek)


Źródła:

SJP.pl

Tofik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (1.1) zo­o­nim imię dla psa


Źródła:

Wiktionary

Tofilski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tofla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. blat, lada


Źródła:

Wiktionary

Tofu

ser so­jo­wy otrzy­my­wa­ny z na­tu­ral­ne­go mlecz­ka so­jo­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spoż. twa­ro­żek z mleka so­jo­we­go, skład­nik wielu po­traw orien­tal­nych i we­ge­ta­riań­skich;


Tofu (jap. 豆腐, 豆富 tōfu; chiń. "dòufǔ") – so­jo­wy pro­dukt spo­żyw­czy, otrzy­my­wa­ny w pro­ce­sie ko­a­gu­la­cji na­po­ju so­jo­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tofucznica

od­po­wied­nik ja­jecz­ni­cy na bazie tofu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. we­gań­skie danie przy­po­mi­na­ją­ce ja­jecz­ni­cę, lecz ba­zu­ją­ce na po­kru­szo­nym tofu za­miast jajek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tofurnik

we­gań­ski od­po­wied­nik ser­ni­ka na bazie tofu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) we­gań­ski deser lub cia­sto na bazie tofu, który przy­po­mi­na ser­nik


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toga

1. długa wierzch­nia szata męska no­szo­na w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie;
2. urzę­do­wy strój sę­dziów, ad­wo­ka­tów, pro­ku­ra­to­rów; uro­czy­sty strój pro­fe­so­rów wyż­szych uczel­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. sta­roż. długa szata męska, dra­po­wa­na i za­rzu­ca­na na lewe ramię, no­szo­na w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie

 (1.2) urz. eduk. długi, luźny strój sę­dziów, ad­wo­ka­tów, pro­ku­ra­to­rów i pro­fe­so­rów wyż­szych uczel­ni, za­kła­da­ny w oko­licz­no­ściach ofi­cjal­nych

 (1.3) kośc. szata du­chow­nych ewan­ge­lic­kich


Toga – w sta­ro­żyt­no­ści dłu­gie, wierzch­nie okry­cie no­szo­ne przez oby­wa­te­li rzym­skich; w cza­sach póź­niej­szych ro­dzaj ob­szer­nej fał­do­wa­nej szaty bę­dą­cej urzę­do­wym stro­jem przed­sta­wi­cie­li są­dow­nict­wa i uro­czy­stym stro­jem aka­de­mic­kim.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Togijczyk

oby­wa­tel Togo


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Togo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Togijka

oby­wa­tel­ka Togo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Togo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Togijski

zwią­za­ny z Togo


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Togo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Togliatti

[czy­taj: tolJAtti] naz­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki lub mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie sa­mar­skim, port nad Wołgą;


To­gliat­ti ( Toльятти, "Tol­jat­ti"; do 1964 Sta­wro­pol nad Wołgą, ros. Ставрополь на Волге, "Sta­wro­pol na Woł­gie") – mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie sa­mar­skim, port nad Wołgą. Ponad 721,7 tys. miesz­kań­ców (sty­czeń 2010). Obec­na nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska wło­skie­go ko­mu­ni­sty Pal­mi­ra To­gliat­tie­go. We­dług badań prze­pro­wa­dzo­nych przez rzą­do­wy Uni­wer­sy­tet Fi­nan­so­wy w Mosk­wie, To­gliat­ti jest naj­bied­niej­szym mia­stem Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Togliattiński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z To­gliat­tim, do­ty­czą­cy To­gliat­tie­go


Źródła:

Wiktionary

Togo

1. długa wierzch­nia szata męska no­szo­na w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie;
2. urzę­do­wy strój sę­dziów, ad­wo­ka­tów, pro­ku­ra­to­rów; uro­czy­sty strój pro­fe­so­rów wyż­szych uczel­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Afry­ce ze sto­li­cą w Lomé;


Togo, Re­pu­bli­ka To­gij­ska – pań­stwo w za­chod­niej Afry­ce nad Za­to­ką Gwi­nej­ską. Gra­ni­czy z Ghaną, Be­ni­nem i Bur­ki­na Faso. Obec­nie czło­nek Unii Afry­kań­skiej i ECOWAS.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toguzak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji i Ka­zach­sta­nie, prawy do­pływ Uju w do­rze­czu To­bo­łu


Źródła:

Wiktionary

Toi-Toi

[czy­taj: toj toj] prze­no­śna ubi­ka­cja pu­blicz­na; toi toi, toj­toj­ka, tojka


Źródła:

SJP.pl

Toina

ro­śli­na z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych, upra­wia­na głów­nie na włó­kno do wy­ro­bu wor­ków, sznu­rów i lek­kiej przę­dzy; toja


Toina ("Apo­cy­num" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych ("Apo­cy­na­ce­ae"). Ro­dzaj liczy 4 ga­tun­ki. Wy­stę­pu­ją one w stre­fie umiar­ko­wa­nej Ame­ry­ki Pół­noc­nej, Azji i po­łud­nio­wo-wschod­niej Eu­ro­py. Zna­cze­nie użyt­ko­we ma toina ko­no­pio­wa­ta "A. can­na­bi­num" upra­wia­na w USA jako ro­śli­na lecz­ni­cza, włó­kni­sta i prze­my­sło­wa. W li­te­ra­tu­rze rzad­ko po­ja­wia się nazwa „kan­dyr” lub „ko­no­pie ka­li­for­nij­skie”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toinowate

ro­dzi­na ro­ślin z klasy dwu­li­ścien­nych obej­mu­ją­ca drze­wa, krze­wy i pną­cza, rza­dziej ro­śli­ny ziel­ne, o kwia­tach pro­mie­ni­stych, na­prze­mian­le­głych i róż­no­rod­nych owo­cach; wy­stę­pu­ją głów­nie na ob­sza­rach stre­fy tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej


To­i­no­wa­te ("Apo­cy­na­ce­ae" Juss.) – ro­dzi­na ro­ślin okry­to­na­sien­nych z rzędu go­rycz­kow­ców. Obej­mu­je ponad 4,5 tys. ga­tun­ków (we­dług niek­tó­rych sza­cun­ków nawet do ok. 6 tys.) łą­czo­nych w ok. 400 ro­dza­jów. To­i­no­wa­te wy­stę­pu­ją głów­nie na ob­sza­rach tro­pi­kal­nych i sub­tro­pi­kal­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toinowaty

o ce­chach to­i­no­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Toja

ro­śli­na z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych, upra­wia­na głów­nie na włó­kno do wy­ro­bu wor­ków, sznu­rów i lek­kiej przę­dzy; toina


Źródła:

SJP.pl

Tojad

tru­ją­ca by­li­na z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych, ma­ją­ca za­sto­so­wa­nie w far­ma­cji; ako­nit


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­dzaj ro­ślin wie­lo­let­nich z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych;


Tojad ("Aco­ni­tum" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych ("Ra­nun­cu­la­ce­ae"). Zwy­cza­jo­wo bywa na­zy­wa­ny mor­dow­ni­kiem (z racji tru­ją­cych wła­ści­wo­ści). Liczy ponad 340 ga­tun­ków. Cen­trum naj­więk­sze­go zróż­ni­co­wa­nia ro­dza­ju znaj­du­je się we wschod­niej Azji. Więk­szość ga­tun­ków wy­stę­pu­je w stre­fie oko­ło­bie­gu­no­wej, poza tym na ob­sza­rach gór­skich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tojadolistny

przy­miot­nik

 (1.1) bot. ma­ją­cy li­ście jak tojad


Źródła:

Wiktionary

Tojadowy

→ tojad


przy­miot­nik

 (1.1) otrzy­ma­ny z to­ja­du


Patrz:tojad

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tojeść

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny pier­wiosn­ko­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ly­si­ma­chia|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny pier­wiosn­ko­wa­tych o wznie­sio­nych lub pło­żą­cych się ło­dy­gach i wy­ra­sta­ją­cych po­je­dyn­czo w ką­ci­kach liści żół­tych kwia­tach;

 (1.2) stpol. bot. zob. cie­mię­żyk bia­łok­wia­to­wy.

 (1.3) stpol. bot. zob. orlik po­spo­li­ty.


Nie mylić z: Tro­jeść.

To­jeść ("Ly­si­ma­chia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny pier­wiosn­ko­wa­tych. W tra­dy­cyj­nym, wą­skim uję­ciu tak­so­no­micz­nym na­le­ży tu ok. 150–160 ga­tun­ków, ale w sze­ro­kim uję­ciu za­li­cza­nych jest tu 266 ga­tun­ków. Nie­za­leż­nie od uję­cia ro­śli­ny te spo­ty­ka­ne są nie­mal wszę­dzie, przy czym naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ne są w stre­fie umiar­ko­wa­nej na pół­ku­li pół­noc­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tojka

po­tocz­nie: prze­no­śna ubi­ka­cja pu­blicz­na; toi-toi, toi toi, toj­toj­ka


Źródła:

SJP.pl

Tojowiec

krze­wia­ste pną­cze z ro­dzi­ny tro­je­ścio­wa­tych, po­cho­dzą­ce z Andów; kon­du­ran­go


Źródła:

SJP.pl

Tojtojka

po­tocz­nie: prze­no­śna ubi­ka­cja pu­blicz­na; toi-toi, toi toi, tojka


Źródła:

SJP.pl

Tok

prze­bieg ja­kiejś czyn­no­ści, dzia­ła­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prze­bieg wy­da­rzeń, zda­rzeń

 (1.2) kie­ru­nek pew­nych dzia­łań czy myśli

 (1.3) liter. układ skład­ni­ków two­rzą­cych me­trum wier­sza

 (1.4) zool. łow. ty­po­we dla okre­su go­do­we­go okre­ślo­nych pta­ków śpie­wy i za­cho­wa­nia;

 (1.5) pły­nię­cie wody w cieku

 (1.6) daw. ro­dzaj dam­skie­go, ma­łe­go ka­pe­lu­sza bez ronda;

 (1.7) daw. gwara. gumno, kle­pi­sko


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tokaj

wę­gier­skie wino de­se­ro­we o pos­ma­ku chle­bo­wej skór­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) enol. wę­gier­skie białe wino de­se­ro­we pro­du­ko­wa­ne w oko­li­cach mia­sta Tokaj;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tokajczyk

miesz­ka­niec To­ka­ju (mia­sta na Wę­grzech)


Źródła:

SJP.pl

Tokajka

miesz­kan­ka To­ka­ju (mia­sta na Wę­grzech)


Źródła:

SJP.pl

Tokajski

przy­miot­nik od: Tokaj (mia­sto na Wę­grzech)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z To­ka­jem, do­ty­czą­cy To­ka­ju (mia­sta na Wę­grzech)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tokamak

urzą­dze­nie słu­żą­ce do wyt­wa­rza­nia go­rą­cej plaz­my i ba­da­nia wa­run­ków za­cho­dze­nia kon­tro­lo­wa­nej re­ak­cji ter­mo­ją­dro­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie do prze­pro­wa­dza­nia kon­tro­lo­wa­nych re­ak­cji ter­mo­ją­dro­wych przez pod­grza­nie plaz­ma­az­my de­u­te­ro­wo-try­to­wej do tem­pe­ra­tu­ry kil­ku­dzie­się­ciu mi­lio­nów stop­ni Kel­wi­na;


To­ka­mak ( тороидальная камера с магнитными катушками, trb. "to­ro­i­dal­na­ja ka­mie­ra s ma­gnit­ny­mi ka­tusz­ka­mi" – „to­ro­i­dal­na ko­mo­ra z cewką ma­gne­tycz­ną”) – urzą­dze­nie do prze­pro­wa­dza­nia kon­tro­lo­wa­nej re­ak­cji ter­mo­ją­dro­wej. Głów­na ko­mo­ra ma kształt to­ru­sa. Dzię­ki elek­tro­ma­gne­som two­rzo­ny jest pier­ścień plaz­my.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tokarczuk

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tokarczyk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tokareczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: to­kar­ka


Źródła:

Wiktionary

Tokarek

obra­biar­ka do obrób­ki skra­wa­niem po­wierzch­ni wal­co­wych po­przez to­cze­nie, wier­ce­nie, gwin­to­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Tokarenka

zdrob­nie­nie od: to­kar­nia


Źródła:

SJP.pl

Tokarka

obra­biar­ka do obrób­ki skra­wa­niem po­wierzch­ni wal­co­wych po­przez to­cze­nie, wier­ce­nie, gwin­to­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. obra­biar­ka skra­wa­ją­ca, słu­żą­ca do to­cze­nia wał­ków, tulei, pier­ście­ni;


To­kar­ka – obra­biar­ka przez­na­czo­na do obrób­ki skra­wa­niem przed­mio­tów naj­czę­ściej o po­wierzch­ni brył obro­to­wych (wałki, stoż­ki, kule, gwin­ty wew­nętrz­ne i zew­nętrz­ne). Na­rzę­dziem obrób­czym są naj­czę­ściej nóż to­kar­ski, wier­tło lub na­rzę­dzia do gwin­to­wa­nia. Obrób­kę na to­kar­ce na­zy­wa się to­cze­niem. To­cze­nie wy­ko­nu­je się po­przez wpra­wie­nie obra­bia­ne­go przed­mio­tu w ruch obro­to­wy, a na­stęp­nie skra­wa­nie jego po­wierzch­ni na­rzę­dziem obrób­czym. Obra­bia­ny przed­miot mo­cu­je się w tym celu w uchwy­cie bądź w kłach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tokarnia

1. po­mie­szcze­nie, w któ­rym obra­bia się przed­mio­ty na to­kar­ce;
2. ma­szy­na do obrób­ki skra­wa­niem po­wierzch­ni wal­co­wych; to­kar­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­mie­szcze­nie, w któ­rym obra­bia się przed­mio­ty na to­kar­ce

 (1.2) ma­szy­na do obrób­ki skra­wa­niem po­wierzch­ni wal­co­wych; to­kar­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tokarski

1. do­ty­czą­cy to­ka­rza, to­kar­stwa;
2. przy­miot­nik od: To­kar­nia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) techn. do­ty­czą­cy to­ka­rza i jego pracy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tokarstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) obra­bia­nie przed­mio­tów na to­kar­ce


Źródła:

Wiktionary

Tokarz

osoba trud­nią­ca się obrób­ka me­cha­nicz­ną ma­te­ria­łów na to­kar­ce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) techn. ro­bot­nik lub rze­mieśl­nik, który pra­cu­je na to­kar­ce


To­karz − osoba zaj­mu­ją­ca się obrób­ką me­ta­li i nie tylko (np. obrób­ka drew­na, two­rzyw po­li­me­ro­wych etc.). Wy­ma­ga­nia, jakie musi speł­niać osoba ubie­ga­ją­ca się o to sta­no­wi­sko to wyksz­tał­ce­nie za­wo­do­we, w kie­run­ku ope­ra­to­ra obra­bia­rek skra­wa­ją­cych, o spe­cjal­no­ści "to­karz".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tokarz-Frezer

ro­bot­nik, rze­mieśl­nik wy­spe­cja­li­zo­wa­ny w ob­słu­dze to­kar­ki i fre­zar­ki


Źródła:

SJP.pl

Tokarzewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tokarówka

wieś w Pol­sce


To­ka­rów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie kras­no­staw­skim, w gmi­nie Żół­kiew­ka. Wieś po­ło­żo­na przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 837

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Żół­kiew­ka. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go Lud­no­ści i Miesz­kań (III 2011 r.) wieś miała 181 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toke

ga­tu­nek ja­szczur­ki z ro­dzi­ny ge­ko­nów


Toke ("Gekko gecko") – ga­tu­nek ja­szczur­ki z ro­dzi­ny ge­ko­no­wa­tych (Gek­ko­ni­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tokelau

[czy­taj: tokelAŁ] te­ry­to­rium za­leż­ne Nowej Ze­lan­dii


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. te­ry­to­rium za­leż­ne Nowej Ze­lan­dii;


To­ke­lau – te­ry­to­rium za­leż­ne Nowej Ze­lan­dii, po­ło­żo­ne na trzech ato­lach ko­ra­lo­wych, na­le­żą­cych do ar­chi­pe­la­gu wysp To­ke­lau.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Token

urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne słu­żą­ce do au­to­ry­za­cji tran­sak­cji in­ter­ne­to­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. elek­tro­nicz­ny ge­ne­ra­tor kodów jed­no­ra­zo­wych do uwie­rzy­tel­nia­nia tran­sak­cji in­ter­ne­to­wych;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tokenizacja

two­rze­nie to­ke­nów


To­ke­ni­za­cja – forma cy­fry­za­cji biz­ne­su opar­ta na zde­cen­tra­li­zo­wa­nej tech­no­lo­gii block­cha­in. Po­le­ga na two­rze­niu to­ke­nów bądź kryp­to­wa­lut i ści­słe­mu przy­pi­sy­wa­niu ich do kon­kret­ne­go pro­jek­tu, firmy lub osoby (to­ke­ny per­so­nal­ne). Wraz z roz­wo­jem i adap­ta­cją tech­no­lo­gii block­cha­in, po­ten­cjał to­ke­ni­za­cji stał się ogrom­ny dzię­ki in­te­li­gent­nym kon­trak­tom i poz­wa­la to­ke­ni­zo­wać wszel­kie­go ro­dza­ju ak­ty­wa jed­no­cze­śnie ob­ni­ża­jąc kosz­ty ich trans­fe­ru.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tokenizować

two­rzyć to­ke­ny


Źródła:

SJP.pl

Tokenowy

→ token


Patrz:token

Źródła:

SJP.pl

Toki

cha­rak­te­ry­stycz­ne za­cho­wa­nie się niek­tó­rych pta­ków w porze go­do­wej; to­ko­wa­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tokijczyk

miesz­ka­niec Tokio


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tokio


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tokijka

miesz­kan­ka Tokio


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tokio


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tokijski

przy­miot­nik od: Tokio (sto­li­ca Ja­po­nii)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Tokio


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tokio

sto­li­ca Ja­po­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sto­li­ca Ja­po­nii;


|nazwa = Tokio


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toko

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. ptak po­sia­da­ją­cy duży dziób z ro­dzi­ny dzio­bo­roż­ców;

 (1.2) daw. ornit. tukan toko


Źródła:

Wiktionary

Tokoferol

wi­ta­mi­na E, głów­ny an­ty­ok­sy­dant chro­nią­cy ko­mór­ki przed ut­le­nia­cza­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. wi­ta­mi­na E;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tokofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed ciążą i po­ro­dem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. med. lęk przed ciążą i/lub po­ro­dem


To­ko­fo­bia ( τοκοφοβία – lęk przed po­ro­dem) – jedna z od­mian fobii – lęk przed ciążą i po­ro­dem. Z po­wo­du to­ko­fo­bii pa­cjent­ki czę­sto wy­bie­ra­ją poród drogą cię­cia ce­sar­skie­go lub bez­dziet­ność.

Czę­stość wy­stę­po­wa­nia: około 6–10% ciąż.

Wy­stę­pu­ją praw­do­po­dob­nie dwa ro­dza­je tej fobii:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tokolog

spe­cja­li­sta od to­ko­lo­gii, nauki o po­ro­dach


Źródła:

SJP.pl

Tokologia

dział po­łoż­nict­wa zaj­mu­ją­cy się po­ro­da­mi


Źródła:

SJP.pl

Tokonoma

w ja­poń­skich miesz­ka­niach: wnęka w ścia­nie, ozdo­bio­na kwia­ta­mi lub obra­za­mi


To­ko­no­ma (jap. 床の間 toko-no-ma) – al­ko­wa, wnęka o sto­pień wyż­sza od po­zio­mu po­dło­gi, słu­żą­ca jako prze­strzeń de­ko­ra­cyj­na w ja­poń­skim po­ko­ju was­hit­su, któ­re­go po­dło­ga jest po­kry­ta ta­ta­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tokorz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. to­karz


Źródła:

Wiktionary

Tokować

1. o sam­cach niek­tó­rych pta­ków: tań­czyć i wy­da­wać od­gło­sy wa­bią­ce sa­mi­ce w okre­sie go­do­wym;
2. po­tocz­nie: mówić rozw­le­kle, na­wi­jać


cza­sow­nik

 (1.1) ornit. (o sam­cach pta­ków) wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ne dźwię­ki i po­ka­zy­wać zry­tu­a­li­zo­wa­ne za­cho­wa­nia (cha­rak­te­ry­stycz­ne dla ga­tun­ku), w okre­sie go­do­wym, w celu zwa­bie­nia samic


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tokowik

ptak roz­po­czy­na­ją­cy trele na to­ko­wi­sku


Źródła:

SJP.pl

Tokowisko

teren toków cie­trze­wi lub głusz­ców


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) łow. ornit. miej­sce zbio­ro­wych toków pta­sich

 (1.2) miej­sce z ukle­pa­ną równo zie­mią


To­ko­wi­sko – teren tzw. "toków", czyli godów wielu ga­tun­ków pta­ków, zwła­szcza głusz­ców lub cie­trze­wi. Ter­min ten cza­sem sto­su­je się (za­mien­nie z "to­ka­mi") na okre­śle­nie okre­su go­do­we­go tych pta­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tokowy

→ toki, → tok


Patrz:toki, → tok

Źródła:

SJP.pl

Toksafen

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. tok­sycz­ny zwią­zek chlo­ro­or­ga­nicz­ny o wzo­rze su­ma­rycz­nym C10H10Cl8, po­chod­na kam­fe­nu


Źródła:

Wiktionary

Toksemia

za­tru­cie or­ga­niz­mu przez krą­żą­ce we krwi jady (prze­waż­nie bak­te­ryj­ne); ja­dzi­ca


Tok­se­mia, za­tru­cie krwi, ja­dzi­ca – stan cho­ro­bo­wy spo­wo­do­wa­ny obec­no­ścią we krwi tok­syn lub in­nych szkod­li­wych sub­stan­cji. Tok­sy­ny są zaz­wy­czaj po­cho­dze­nia bak­te­ryj­ne­go, np. przy za­tru­ciu jadem kieł­ba­sia­nym, wą­gli­ku, za­ka­że­niu "Ba­cil­lus ce­re­us" i in., jed­nak mogą mieć też po­cho­dze­nie zwie­rzę­ce, ro­ślin­ne lub wew­nętrz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toksemiczny

przy­miot­nik od: tok­se­mia


Źródła:

SJP.pl

Toksoid

jad bak­te­ryj­ny po­zba­wio­ny wła­ści­wo­ści tok­sycz­nych; ana­tok­sy­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. tok­sy­na bak­te­ryj­na po­zba­wio­na szkod­li­wych wła­ści­wo­ści po unie­czyn­nie­niu che­micz­nym bądź fi­zycz­nym, ale za­cho­wu­ją­ca zdol­ność wy­wo­ły­wa­nia od­po­wie­dzi im­mu­no­lo­gicz­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toksoplazma

pier­wot­niak pa­so­ży­tu­ją­cy w or­ga­niz­mach ssa­ków i pta­ków


Źródła:

SJP.pl

Toksoplazmoza

pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ła­na przez pier­wot­nia­ki, prze­no­szo­na głów­nie przez koty


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wet. pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba ludzi i zwie­rząt wy­wo­ły­wa­na przez pier­wot­nia­ka To­xo­plas­ma gon­dii;


Tok­so­plaz­mo­za (łac. "to­xo­plas­mo­sis") – pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba ludzi i zwie­rząt spo­wo­do­wa­na za­ra­że­niem pier­wot­nia­kiem "To­xo­plas­ma gon­dii".

Ży­wi­cie­lem osta­tecz­nym są koty do­mo­we i niek­tó­re ko­to­wa­te. Ży­wi­cie­lem poś­red­nim zaś wszyst­kie ssaki łącz­nie z czło­wie­kiem oraz ptaki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toksyczka

po­tocz­nie: ko­bie­ta tok­sycz­na, szkod­li­wie wpły­wa­ją­ca na in­nych swoim za­cho­wa­niem


Źródła:

SJP.pl

Toksyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: tok­sycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Toksyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest tok­sycz­ne (dosł. i przen.)

 (1.2) bio­chem. cecha związ­ków che­micz­nych po­le­ga­ją­ca na po­wo­do­wa­niu za­bu­rzeń funk­cji lub śmier­ci ko­mó­rek, or­ga­nów lub or­ga­niz­mów po do­sta­niu się w ich po­bli­że;


Tok­sycz­ność – cecha sub­stan­cji che­micz­nych po­le­ga­ją­ca na po­wo­do­wa­niu za­bu­rzeń funk­cji lub śmier­ci ko­mó­rek ży­wych, na­rzą­dów lub ca­łych or­ga­niz­mów po do­sta­niu się w ich po­bli­że. Sub­stan­cje te mogą wy­wie­rać dzia­ła­nie tru­ją­ce po wchło­nię­ciu ich m.in. drogą do­ust­ną, od­de­cho­wą lub w wy­ni­ku ab­sorp­cji przez skórę.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Toksyczny

1. tru­ją­cy;
2. wy­wo­ła­ny przez tok­sy­ny


przy­miot­nik

 (1.1) książk. ma­ją­cy wła­ści­wo­ści tru­ją­ce

 (1.2) książk. spo­wo­do­wa­ny za­tru­ciem, tok­sy­na­mi

 (1.3) książk. przen. wy­wie­ra­ją­cy na kogoś de­struk­cyj­ny wpływ, wpły­wa­ją­cy ne­ga­tyw­nie na czy­jąś psy­chi­kę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toksyk

po­tocz­nie: osoba tok­sycz­na, szkod­li­wie wpły­wa­ją­ca na in­nych swoim za­cho­wa­niem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) psych. tok­sycz­ny męż­czyz­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toksykant

sub­stan­cja tok­sycz­na


Źródła:

SJP.pl

Toksykolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie tok­sy­ko­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie tok­sy­ko­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toksykologia

nauka o wła­ści­wo­ściach środ­ków tru­ją­cych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. tok­sy­kol. med. nauka o ce­chach sub­stan­cji tok­sycz­nych, ich dzia­ła­niu na żywe or­ga­niz­my i o me­to­dach ich wy­kry­wa­nia oraz za­po­bie­ga­nia za­tru­ciom nimi;


Tok­sy­ko­lo­gia (od gr. "τοξικος" ["to­xi­cos"] – sub­stan­cja, którą za­tru­wa­no strza­ły + "–logia") – in­ter­dy­scy­pli­nar­na dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem włas­no­ści czyn­ni­ków tok­sycz­nych i ne­ga­tyw­ny­mi skut­ka­mi ich od­dzia­ły­wa­nia na or­ga­nizm. Wy­o­dręb­nio­na zo­sta­ła z bio­lo­gii, che­mii, me­dy­cy­ny, me­dy­cy­ny we­te­ry­na­ryj­nej, far­ma­ko­lo­gii i in­nych dzie­dzin. Dzie­li się ją umow­nie na tok­sy­ko­lo­gię te­o­re­tycz­ną i tok­sy­ko­lo­gię sto­so­wa­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toksykologiczny

→ tok­sy­ko­lo­gia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z tok­sy­ko­lo­gią, do­ty­czą­cy tok­sy­ko­lo­gii


Patrz:toksykologia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toksykolożka

→ tok­sy­ko­log


Patrz:toksykolog

Źródła:

SJP.pl

Toksykoman

osoba nad­mier­ne za­ży­wa­ją­ca szkod­li­we sub­stan­cje, np. nar­ko­ty­ki, leki psy­cho­tro­po­we


Źródła:

SJP.pl

Toksykomania

nad­mier­ne za­ży­wa­nie szkod­li­wych sub­stan­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. okre­so­we lub sy­ste­ma­tycz­ne świa­do­me na­ra­ża­nie swo­je­go or­ga­niz­mu na szkod­li­we dzia­ła­nie róż­nych sub­stan­cji: nar­ko­ty­ków, leków, roz­pu­szczal­ni­ków, uży­wek i in­nych po­ten­cjal­nie szkod­li­wych sub­stan­cji


Tok­sy­ko­ma­nia – nad­mier­ne, okre­so­we lub sy­ste­ma­tycz­ne przyj­mo­wa­nie sub­stan­cji dzia­ła­ją­cych szkod­li­wie na or­ga­nizm czło­wie­ka. Ogól­ne okre­śle­nie na zja­wi­sko świa­do­me­go na­ra­ża­nia włas­ne­go or­ga­niz­mu na szkod­li­we dzia­ła­nie róż­nych sub­stan­cji: nar­ko­ty­ków, leków, roz­pu­szczal­ni­ków, uży­wek i in­nych po­ten­cjal­nie szkod­li­wych sub­stan­cji. Tok­sy­ko­ma­nia może pro­wa­dzić do roz­wo­ju na­ło­gu i uza­leż­nie­nia od za­ży­wa­nych środ­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toksykomaniczny

→ tok­sy­ko­ma­nia


Patrz:toksykomania

Źródła:

SJP.pl

Toksykomanka

ko­bie­ta nad­mier­ne za­ży­wa­ją­ca szkod­li­we sub­stan­cje, np. nar­ko­ty­ki, leki psy­cho­tro­po­we


Źródła:

SJP.pl

Toksyna

jad wyt­wa­rza­ny przez or­ga­niz­my żywe, ma­ją­cy wła­ści­wo­ści tru­ją­ce dla in­ne­go or­ga­niz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sub­stan­cja che­micz­na o wła­ści­wo­ściach tru­ją­cych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toksynotwórczość

zdol­ność or­ga­niz­mów ży­wych do wyt­wa­rza­nia sub­stan­cji tru­ją­cych


Źródła:

SJP.pl

Toksynotwórczy

ma­ją­cy zdol­ność wyt­wa­rza­nia tok­syn


Źródła:

SJP.pl

Toktogulski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tok­to­gu­łem, do­ty­czą­cy Tok­to­gu­łu


Źródła:

Wiktionary

Tol

imię żeń­skie


Tol – mia­sto i wyspa w Sfe­de­ro­wa­nych Sta­nach Mi­kro­nez­ji (stan Chuuk); 5 tys. miesz­kań­ców (2008). Naj­wyż­szym wznie­sie­niem stanu Chuuk jest Wi­ni­pot (443 m n.p.m.) znaj­du­ją­cy się na tej wy­spie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tola

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. od imie­nia Ana­to­lia

 (1.2) zdrobn. od imie­nia Oty­lia

 (1.3) zdrobn. od imie­nia To­li­sła­wa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tolak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tolar

była sło­weń­ska jed­nost­ka mo­ne­tar­na (1 tolar = 100 sto­ti­nek), od 1 stycz­nia 2007 roku za­stą­pio­na przez euro


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) hist. monet. wa­lu­ta Sło­we­nii w la­tach 1991–2006;


Tolar (kod ISO 4217: SIT) – wa­lu­ta Sło­we­nii bę­dą­ca w obie­gu od paź­dzier­ni­ka 1991 r. do 31 grud­nia 2006. Dzie­lił się na 100 sto­ti­nów. 1 stycz­nia 2007 r. zo­stał za­stą­pio­ny przez euro po kur­sie 239,640 SIT/€.

Nazwa "tolar" (po­dob­nie jak dolar) po­cho­dzi od daw­nej srebr­nej mo­ne­ty talar.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tolbutamid

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny w le­cze­niu cu­krzy­cy; dia­be­tol


Tol­bu­ta­mid – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, me­ty­lo­wa po­chod­na sul­fo­ny­lo­mocz­ni­ka, lek na­le­żą­cy do do­ust­nych leków hi­po­gli­ke­mi­zu­ją­cych, który był sze­ro­ko sto­so­wa­ny w le­cze­niu cu­krzy­cy typu II[].

Był le­kiem „pier­wsze­go rzutu” z za­re­je­stro­wa­nych ów­cze­śnie po­chod­nych sul­fo­ny­lo­mocz­ni­ka, wy­pie­ra­jąc dość wcze­śnie pier­wszy zsyn­te­ty­zo­wa­ny kar­bu­ta­mid z po­wo­du jego sil­nych dzia­łań ubocz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toledanka

miesz­kan­ka To­le­do


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka To­le­do


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toledańczyk

miesz­ka­niec To­le­do


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec To­le­do


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toledański

przy­miot­nik od: To­le­do


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do To­le­do, zwią­za­ny z To­le­do


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toledo

tka­ni­na z wełny cze­san­ko­wej, o fan­ta­zyj­nym splo­cie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mot. sa­mo­chód marki To­le­do


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toleit

mag­mo­wa skała wy­lew­na lub sub­wul­ka­nicz­na


To­le­it – mag­mo­wa skała wy­lew­na, lub sub­wul­ka­nicz­na, bę­dą­ca od­mia­ną ba­zal­tu, po­dob­na do do­le­ry­tu lub dia­ba­zu. Ba­zal­ty to­le­i­to­we pow­sta­ją współ­cze­śnie w stre­fach spre­a­din­gu dna oce­a­nicz­ne­go.

Wy­stę­pu­je m.in. w fun­da­men­cie plat­for­my wschod­nio­e­u­ro­pej­skiej we wschod­niej Pol­sce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tolek

zdrob­nie­nie od: Ana­tol, Wi­told (imio­na mę­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. imię|pol­ski|m. Ana­tol


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tolerancja

po­sza­no­wa­nie po­glą­dów, za­cho­wań i wy­glą­du in­nych ludzi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) czy­jaś zgoda na ist­nie­nie po­glą­dów, za­cho­wań, rze­czy itd., które są dla tego kogoś nie­mi­łe lub nie­przy­jem­ne;

 (1.2) biol. od­por­ność or­ga­niz­mu na szkod­li­we czyn­ni­ki śro­do­wi­sko­we;

 (1.3) techn. do­pu­szczal­ny błąd po­mia­ru lub wy­ko­na­nia ja­kiejś wiel­ko­ści;


To­le­ran­cja ( to­le­ran­tia – cier­pli­wość, wytr­wa­łość) – ter­min oz­na­cza­ją­cy "po­sza­no­wa­nie czy­ichś po­glą­dów, wie­rzeń, upo­do­bań, róż­nią­cych się od włas­nych". Sto­so­wa­ny w so­cjo­lo­gii, ba­da­niach nad kul­tu­rą i re­li­gią, oz­na­cza "po­sta­wę zgody na wyz­na­wa­nie i gło­sze­nie po­glą­dów oraz wie­rzeń z któ­ry­mi się nie zga­dza­my, jak i prak­ty­ko­wa­nie spo­so­bu życia, któ­re­go zde­cy­do­wa­nie nie apro­bu­je­my, a więc zgody na to, aby spo­łecz­ność, do któ­rej przy­na­le­ży­my, była róż­no­rod­na w aspek­tach dla nas istot­nych".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tolerancjonista

osoba ak­cep­tu­ją­ca oby­cza­je i za­cho­wa­nia po­zo­sta­ją­ce w sprzecz­no­ści z nor­ma­mi kul­tu­ro­wy­mi w spo­łe­czeń­stwie


Źródła:

SJP.pl

Tolerancjonizm

ak­cep­ta­cja oby­cza­jów i za­cho­wań po­zo­sta­ją­cych w sprzecz­no­ści z nor­ma­mi kul­tu­ro­wy­mi w spo­łe­czeń­stwie


Źródła:

SJP.pl

Tolerancyjnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób to­le­ran­cyj­ny, pełen to­le­ran­cji


Źródła:

Wiktionary

Tolerancyjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: to­le­ran­cyj­nie


Źródła:

SJP.pl

Tolerancyjniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: to­le­ran­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Tolerancyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co to­le­ran­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są to­le­ran­cyj­ni


Źródła:

Wiktionary

Tolerancyjny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) sza­nu­ją­cy czy­jeś po­glą­dy, wie­rze­nia, upo­do­ba­nia, czy­jeś po­stę­po­wa­nie, róż­nią­ce się od włas­nych


Źródła:

Wiktionary

Tolerasta

po­gard­li­wie: osoba prze­sad­nie ak­cen­tu­ją­ca swoją to­le­ran­cję wobec róż­nych po­glą­dów, sty­lów życia czy mniej­szo­ści


Źródła:

SJP.pl

Tolerka

po­tocz­nie: to­le­ran­cja far­ma­ko­lo­gicz­na


Źródła:

SJP.pl

Tolerowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|to­le­ro­wać.


Źródła:

Wiktionary

Tolerować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) od­no­sić się z po­bła­ża­niem do na­gan­nych za­cho­wań lub zja­wisk

 (1.2) trak­to­wać kogoś lub coś z wy­ro­zu­mia­ło­ścią; także. go­dzić się na obec­ność ja­kiejś osoby mimo braku apro­ba­ty dla niej

 (1.3) o or­ga­niz­mie: nie po­no­sić szko­dy w wy­ni­ku dzia­ła­nia okre­ślo­nych bodź­ców


Źródła:

Wiktionary

Toligniew

imię mę­skie


To­li­gniew – sta­ro­pol­skie imię mę­skie. Skła­da się z czło­nów "Toli-" ("to­li­ti" – "uspo­ka­jać", też: "tulić, obej­mo­wać rę­ka­mi"), i "-gniew" ("gniew"). Zna­cze­nie imie­nia: "ten, który uspo­ka­ja gniew".

Sta­ro­pol­skie zdrob­nie­nia: Tola (masc.), Tolak, Tolczk (lub Tołczk), Tolek, Toleń, To­lę­cic, To­lę­da, To­li­ba, Tolim, To­li­ma (masc.), Tolk (lub Tołk), Tolka (masc.), Tolko, Toch, To­chacz, To­chel, Toch­nik, Toch­ta, Tost, Tosz, To­szak, To­szek, Toszk, Tosz­ka (masc.)


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tolimir

dawne imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Tolisław

imię mę­skie


To­li­sław – sta­ro­pol­skie imię mę­skie. Skła­da się z czło­nów "Toli-" ("to­li­ti" – "uspo­ka­jać", też: "tulić"), i "-sław" ("sława"). Zna­cze­nie imie­nia: "wy­ci­sza­ją­cy sławę", "skrom­ny". Żeń­ski od­po­wied­nik – To­li­sła­wa.

To­li­sław imie­ni­ny ob­cho­dzi 25 lu­te­go, 1 kwiet­nia i 21 grud­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tolisława

imię żeń­skie


To­li­sła­wa – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie. Skła­da się z czło­nów "Toli-" ("to­li­ti" – "uspo­ka­jać", też: "tulić"), i "-sława" ("sława"). Zna­cze­nie imie­nia: "wy­ci­sza­ją­ca sławę", "skrom­na". Męski od­po­wied­nik – To­li­sław. W źró­dłach pol­skich poś­wiad­czo­ne w XIV wieku (1333 rok).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tolisławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do To­li­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Tolisławostwo

To­li­sław z mał­żon­ką; To­li­sła­wo­wie


Źródła:

SJP.pl

Tolisławowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Tolisławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do To­li­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Tolkien

[czy­taj: tol­kin] John Ro­nald Reuel Tol­kien (1892-1973), an­giel­ski pi­sarz i fi­lo­log


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tolkienista

wiel­bi­ciel lub znaw­ca twór­czo­ści J.R.R. Tol­kie­na


Źródła:

SJP.pl

Tolkienistka

wiel­bi­ciel­ka lub znaw­czy­ni twór­czo­ści J.R.R. Tol­kie­na


Źródła:

SJP.pl

Tolkienowski

taki jak u Tol­kie­na, na­wią­zu­ją­cy do ut­wo­rów Tol­kie­na


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) liter. do­ty­czą­cy życia i twór­czo­ści Johna Ro­nal­da Tol­kie­na, cha­rak­te­ry­stycz­ny, ty­po­wy dla Tol­kie­na lub jego dzieł, taki jak u Tol­kie­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tolkmicczanin

miesz­ka­niec Tolk­mic­ka (mia­sta w Pol­sce); Tolk­mi­cza­nin


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tolk­mic­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tolkmicczanka

miesz­kan­ka Tolk­mic­ka (mia­sta w Pol­sce); Tolk­mi­czan­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tolk­mic­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tolkmicki

przy­miot­nik od: Tolk­mic­ko


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tolk­mic­kiem, do­ty­czą­cy Tolk­mic­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tolkmicko

przy­miot­nik od: Tolk­mic­ko


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim;


}|-

Tolk­mic­ko ( Tol­ke­mit) – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie el­blą­skim, nad Za­le­wem Wi­śla­nym. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Tolk­mic­ko.

Oś­ro­dek usłu­go­wy i tu­ry­stycz­no-wy­po­czyn­ko­wy. Mia­sto jest oś­rod­kiem prze­my­słu spo­żyw­cze­go (ryb­ne­go oraz przet­wór­stwa owo­ców i wa­rzyw). Na te­re­nie mia­sta funk­cjo­nu­je port mor­ski, bę­dą­cy jed­nym z naj­więk­szych por­tów nad Za­le­wem Wi­śla­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tolkmiczanin

miesz­ka­niec Tolk­mic­ka (mia­sta w Pol­sce); Tolk­mic­cza­nin


Źródła:

SJP.pl

Tolkmiczanka

miesz­kan­ka Tolk­mic­ka (mia­sta w Pol­sce); Tolk­mic­czan­ka


Źródła:

SJP.pl

Tolkowiec

Tol­ko­wiec (niem. "Tolks­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie bra­niew­skim, w gmi­nie Pło­ski­nia. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

Naj­star­sza wieś war­miń­ska, za­ło­żo­na już w XIII w. na te­ry­to­rium Wewy, w ko­mor­nict­wie mel­zac­kim.


Źródła:

Wikipedia

Tolo

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) pot. imię|pol­ski|m. Ana­tol


Tolo (gr. Τολό) – miej­sco­wość let­ni­sko­wa w Gre­cji, na te­re­nie Ar­go­li­dy, we wschod­niej czę­ści Pe­lo­po­ne­zu, w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Pe­lo­po­nez, Gre­cja Za­chod­nia i Wyspy Joń­skie, w re­gio­nie Pe­lo­po­nez, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Ar­go­li­da, w gmi­nie Na­u­plion. W 2011 roku li­czy­ła 1460 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tolos

sta­ro­żyt­na bu­dow­la kul­to­wa lub na­grob­na na pla­nie koła


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sta­roż. gro­bo­wiec z ka­mie­nia na pla­nie koła;

 (1.2) sta­roż. bu­dow­la skła­da­ją­ca się z okrą­głe­go naosu oto­czo­ne­go ko­lum­na­dą


Tolos (stgr. θόλος thó­los, lm. tho­loi) – okre­śle­nie an­tycz­nej bu­dow­li o kilku róż­nych funk­cjach i zna­cze­niach:

Gro­bow­ce ko­pu­ło­we po­ja­wi­ły się już w epoce mi­noj­skiej, ale naj­więk­szą po­pu­lar­ność zy­ska­ły w my­keń­skiej. Po­dob­ne gro­bow­ce bu­do­wa­no rów­nież w cza­sach póź­niej­szych w Gre­cji, Ita­lii, Tra­cji (licz­ba zna­nych tam gro­bow­ców ko­pu­ło­wych prze­kro­czy­ła 30) oraz w pół­noc­nym Nad­czar­no­mo­rzu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tolperyzon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek po­dob­ny do li­do­ka­i­ny, zmniej­sza­ją­cy na­pię­cie mię­śni szkie­le­to­wych


Tol­pe­ry­zon – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, syn­te­tycz­nie otrzy­my­wa­ny lek mio­re­lak­su­ją­cy (zmniej­sza wzmo­żo­ne na­pię­cie mię­śni szkie­le­to­wych). Jego dzia­ła­nie opie­ra się na me­cha­niz­mie oś­rod­ko­wym (poś­red­nim) po­przez ha­mo­wa­nie dróg po­li­sy­nap­tycz­nych tworu siat­ko­wa­te­go, ukła­du lim­bicz­ne­go i podwz­gó­rza, jak i też ne­u­ro­nów wstaw­ko­wych rdze­nia krę­go­we­go.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tolt

szyb­ki, czte­ro­tak­to­wy chód konia


Tolt lub tölt – szyb­ki, czte­ro­tak­to­wy chód konia, w któ­rym koń sta­wia nogi w ko­lej­no­ści: przed­nia prawa, tylna prawa, przed­nia lewa, tylna lewa w taki spo­sób, że cały czas przy­najm­niej jedna znaj­du­je się na ziemi. Chód ten jest bar­dzo wy­god­ny dla jeźdź­ca, jed­nak dłu­gotr­wa­łe po­ru­sza­nie się töltem jest bar­dzo mę­czą­ce dla konia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toltecki

1. → Tol­tek, → Tol­te­ko­wie;
2. ba­weł­niak tol­tec­ki - ga­tu­nek gry­zo­nia z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Toltek

czło­nek jed­ne­go z ludów in­diań­skich


Źródła:

SJP.pl

Toltekowie

lud in­diań­ski


Tol­te­ko­wie – nazwa na­da­wa­na przez na­u­kow­ców mało zna­nej pre­ko­lum­bij­skiej kul­tu­rze ze środ­ko­we­go Mek­sy­ku, wią­za­nej zwy­kle z mia­stem Tula z X w., albo – zwła­szcza w ostat­nich de­ka­dach – mi­tycz­nym po czę­ści przod­kom Az­te­ków i Majów z ca­łe­go sze­re­gu roz­wi­nię­tych cy­wi­li­za­cyj­nie spo­łecz­no­ści ich po­przed­ni­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tolu

imię żeń­skie


Tolu – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ken­tuc­ky, w hrab­stwie Crit­ten­den.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toluen

zwią­zek or­ga­nicz­ny, be­zbarw­na palna ciecz o za­pa­chu przy­po­mi­na­ją­cym ben­zen, trud­no roz­pu­szczal­na w wo­dzie, sto­so­wa­na jako su­ro­wiec w prze­my­śle che­micz­nym, do­da­tek do paliw i roz­pu­szczal­nik; to­lu­ol, me­ty­lo­ben­zen


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny o wzo­rze su­ma­rycz­nym wzór che­micz­ny|C7H8., be­zbarw­na, łat­wo­pal­na ciecz uży­wa­na czę­sto jako roz­pu­szczal­nik;


To­lu­en, me­ty­lo­ben­zen – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy wę­glo­wo­do­rów aro­ma­tycz­nych, sto­so­wa­ny czę­sto jako roz­pu­szczal­nik or­ga­nicz­ny. Znaj­du­je się w wy­ka­zie pre­kur­so­rów środ­ków odu­rza­ją­cych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toluenowy

→ to­lu­en


Patrz:toluen

Źródła:

SJP.pl

Toluidyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy amin aro­ma­tycz­nych;


Za­su­ge­ro­wa­no, aby ten ar­ty­kuł na różne ar­ty­ku­ły – o-To­lu­i­dy­na, m-To­lu­i­dy­na i p-To­lu­i­dy­na.

To­lu­i­dy­na, me­ty­lo­a­ni­li­na, ami­no­to­lu­en; nazwa sy­ste­ma­tycz­na: ami­no­me­ty­lo­ben­zen – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy amin aro­ma­tycz­nych o wzo­rze #PATRZ. Jest to ami­no­wa po­chod­na to­lu­e­nu, a jed­no­cze­śnie me­ty­lo­wa po­chod­na ani­li­ny, przy czym oba pod­staw­ni­ki znaj­du­ją się przy pier­ście­niu aro­ma­tycz­nym (w prze­ci­wień­stwie do ben­zy­lo­a­mi­ny i "N"-me­ty­lo­a­ni­li­ny).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Toluidynowy

→ to­lu­i­dy­na


Patrz:toluidyna

Źródła:

SJP.pl

Toluol

zwią­zek or­ga­nicz­ny, be­zbarw­na palna ciecz o za­pa­chu przy­po­mi­na­ją­cym ben­zen, trud­no roz­pu­szczal­na w wo­dzie, sto­so­wa­na jako su­ro­wiec w prze­my­śle che­micz­nym, do­da­tek do paliw i roz­pu­szczal­nik; to­lu­en, me­ty­lo­ben­zen


Źródła:

SJP.pl

Tolutański

przy­miot­nik od: Tolu


Źródła:

SJP.pl

Tolów

Tolów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łę­czyc­kim, w gmi­nie Świ­ni­ce Warc­kie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Tom

po­je­dyn­czy eg­zem­plarz książ­ki; od­dziel­nie opra­wio­na część więk­sze­go dzie­ła


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­dziel­na książ­ka sta­no­wią­ca część ja­kie­goś zbio­ru (np. wy­da­nia, en­cy­klo­pe­dii, ko­lek­cji itp.)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tom-Tom

in­stru­ment z grupy mem­bra­no­fo­nów, część ze­sta­wu per­ku­syj­ne­go


Tom-tom lub rza­dziej tom – in­stru­ment z grupy mem­bra­no­fo­nów o nie­o­kre­ślo­nej wy­so­ko­ści dźwię­ku, bę­dą­cy czę­ścią ze­sta­wu per­ku­syj­ne­go. Naj­częst­sze roz­mia­ry tom-tomów to: 10″ × 12″ i 11″ × 13″ (głę­bo­kość / śred­ni­ca). W bu­do­wie przy­po­mi­na wer­bel (z wy­jąt­kiem sprę­żyn i na­pi­na­ją­ce­go je me­cha­niz­mu). W ze­sta­wie per­ku­syj­nym tomy umie­szcza się zwy­kle nad bęb­nem ba­so­wym lub mon­tu­je do niego przy po­mo­cy sta­ty­wu. Naj­niż­szą brzmie­nio­wo i naj­więk­szą jego od­mia­ną jest ko­cioł.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toma

imię żeń­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomahawk

topór wo­jen­ny uży­wa­ny przez In­dian


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) etn. in­diań­ski to­po­rek wo­jen­ny;


To­ma­hawk – ro­dzaj sie­kier­ki bo­jo­wej z drob­nym obu­chem i dłu­gim drzew­cem. Naj­czę­ściej był obo­siecz­ny, cza­sa­mi jedna stro­na ostrzo­na w szpic. Uży­wa­ny przez In­dian pół­noc­no­a­me­ry­kań­skich jako broń obu­cho­wo-siecz­na lub broń mio­ta­na. Pier­wot­nie miał ka­mien­ny to­po­rek, póź­niej, po przy­by­ciu Eu­ro­pej­czy­ków, sto­so­wa­no że­la­zo.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tomaka

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tomala

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tomalak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tomalik

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tomalski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Toman

wa­lu­ta Iranu obo­wią­zu­ją­ca od 2020 roku


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomanek

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomas

1. obce imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tomasi

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Tomasiak

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomasiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tomasik

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomasyna

ubocz­ny pro­dukt otrzy­my­wa­ny przy pro­duk­cji stali o dużej za­war­to­ści fos­fo­ru, znaj­du­ją­cy za­sto­so­wa­nie jako nawóz sztucz­ny w rol­nict­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. roln. nawóz fos­fo­ro­wy bę­dą­cy pro­duk­tem ubocz­nym (żużel) przy wy­to­pie stali me­to­dą Tho­ma­sa z su­rów­ki o dużej za­war­to­ści fos­fo­ru;


To­ma­sy­na (żużel Tho­ma­sa) – mi­ne­ral­ny nawóz fos­fo­ro­wy skła­da­ją­cy się z CaO (45–55%), #PATRZ [[Sza­blon:Chem]] (14–16%), tlen­ków że­la­za (12–16%), #PATRZ [[Sza­blon:Chem]] (6–8%), tlen­ków man­ga­nu (5–10%), MgO (2–4%), #PATRZ [[Sza­blon:Chem]] (1–2%). To­ma­sy­na była pier­wszym otrzy­ma­nym sztucz­nie na­wo­zem fos­fo­ro­wym (1886). Jest pro­duk­tem ubocz­nym pow­sta­ją­cym przy wy­to­pie stali me­to­dą Tho­ma­sa z rud bo­ga­tych w fos­for.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tomasz

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


( ‏ܬܐܘܡܐ‎, "tôma" – „bliź­niak”) – imię mę­skie po­cho­dze­nia ara­mej­skie­go.

Jest to trze­cie (w 2025 r.) pod wzglę­dem po­pu­lar­no­ści imię mę­skie w Pol­sce, któ­re­go po­pu­lar­ność ma­le­je. Wedle da­nych PESEL we­dług stanu na 19 stycz­nia 2024 roku imię to no­si­ło w Pol­sce 536774 męż­czyzn, a w 2025 roku 535129 osób.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tomaszczuk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tomaszczyk

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomaszek

1. naz­wi­sko;
2. zdrob­nie­nie od: To­masz (imię mę­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: To­masz


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tomaszewice

hi­sto­rycz­na nazwa To­ma­szo­wic (wsi w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Tomaszewicki

→ To­ma­sze­wi­ce; to­ma­szo­wic­ki


Źródła:

SJP.pl

Tomaszewicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomaszewiczanin

miesz­ka­niec To­ma­sze­wic (hi­sto­rycz­nej wsi w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Tomaszewiczanka

miesz­kan­ka To­ma­sze­wic (hi­sto­rycz­nej wsi w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Tomaszewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Tomaszewski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomaszkiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tomaszkowo

To­masz­ko­wo ( Thoms­dorf) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olsz­tyń­skim, w gmi­nie Sta­wi­gu­da, nad je­zio­rem Wul­piń­skim. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go. To­masz­ko­wo znaj­du­je się na hi­sto­rycz­nej War­mii.


Źródła:

Wikipedia

Tomaszkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do To­masz­ka lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Tomaszostwo

To­masz z mał­żon­ką; To­ma­szo­wie


Źródła:

SJP.pl

Tomaszowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. żona To­ma­sza

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. od: To­ma­szów

forma przy­miot­ni­ka.

 (3.1) forma żeń­ska od: To­ma­szo­wy


Źródła:

Wiktionary

Tomaszowianin

miesz­ka­niec To­ma­szo­wa Lu­bel­skie­go lub Ma­zo­wiec­kie­go


Źródła:

SJP.pl

Tomaszowianka

miesz­kan­ka To­ma­szo­wa Lu­bel­skie­go, To­ma­szo­wa Ma­zo­wiec­kie­go


Źródła:

SJP.pl

Tomaszowice

nazwa kilku wsi w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomaszowicki

→ To­ma­szo­wi­ce


Patrz:Tomaszowice

Źródła:

SJP.pl

Tomaszowiczanin

miesz­ka­niec To­ma­szo­wic (wsi w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Tomaszowiczanka

miesz­kan­ka To­ma­szo­wic (wsi w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Tomaszowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Tomaszowski

przy­miot­nik od: To­ma­szów Lu­bel­ski, To­ma­szów Ma­zo­wiec­ki


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z To­ma­szo­wem, do­ty­czą­cy To­ma­szo­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tomaszowy

taki jak u To­ma­sza, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla To­ma­sza


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. na­le­żą­cy do To­ma­sza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tomaszuk

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomaszyn

To­ma­szyn (niem. "Tho­mas­che­i­nen") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olsz­tyń­skim, w gmi­nie Olsz­ty­nek. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

W cza­sach krzy­żac­kich wieś po­ja­wia się w do­ku­men­tach w roku 1405, pod­le­ga­ła pod kom­tu­rię w Olsz­tyn­ku, były to dobra ry­cer­skie o po­wierzch­ni 8 włók.


Źródła:

Wikipedia

Tomaszów

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. to­po­nim, nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce;

 (1.2) geogr. zob. To­ma­szów Ma­zo­wiec­ki.

 (1.3) geogr. zob. To­ma­szów Lu­bel­ski.

 (1.4) geogr. zob. To­ma­szów Bo­le­sła­wiec­ki.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lm. od: To­masz


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tomaszówek

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Tomasówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. roln. ina­czej: to­ma­sy­na


Źródła:

Wiktionary

Tomat

re­gio­nal­nie:
1. po­mi­dor;
2. pasta po­mi­do­ro­wa


Źródła:

SJP.pl

Tomata

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ogrod. kulin. po­mi­dor


Źródła:

Wiktionary

Tomatillo

wa­rzy­wo z ro­dzi­ny psian­ko­wa­tych, spo­krew­nio­ne z po­mi­do­rem


Źródła:

SJP.pl

Tomatyna

al­ka­lo­id ste­ro­i­do­wy o dzia­ła­niu prze­ciw­grzy­bicz­nym i bak­te­rio­bój­czym


To­ma­ty­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ste­ro­i­do­wy al­ka­lo­id o wła­ści­wo­ściach prze­ciw­grzy­bi­czych i prze­ciw­bak­te­ryj­nych, wy­stę­pu­ją­cy w ek­strak­cie liści dzi­kich ro­ślin po­mi­do­ra.

Jest tok­sycz­na dla pa­so­ży­tów i szkod­ni­ków po­mi­do­rów. Ma wła­ści­wo­ści prze­ciw­drob­no­u­stro­jo­we i pe­sty­cy­do­we. W tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej jest to białe kry­sta­licz­ne ciało stałe.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tombaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tom­bak


Źródła:

Wiktionary

Tombak

stop mie­dzi z cyn­kiem sto­so­wa­ny głów­nie jako imi­ta­cja złota; sztucz­ne złoto


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) met. stop mie­dzi z cyn­kiem przy­po­mi­na­ją­cy złoto;

 (1.2) muz. kie­li­cho­wa­ty bęben, per­ska od­mia­na dar­bu­ki


Tom­bak, mo­siądz czer­wo­ny – stop mie­dzi z cyn­kiem, za­wie­ra­ją­cy po­wy­żej 80% mie­dzi. Ce­chu­je się żółtą barwą przy­po­mi­na­ją­cą złoto, jest jed­nak mało war­to­ścio­wy, a w celu uni­knię­cia po­my­le­nia go ze zło­tem na bi­żu­te­rii z tom­ba­ku wy­bi­ja się znak pro­bier­czy. Jest nie­od­por­ny na ko­roz­ję, długo no­szo­ny barwi skórę na zie­lo­no.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tombakowy

→ tom­bak


Patrz:tombak

Źródła:

SJP.pl

Tombeau

[czy­taj: tąBO] utwór in­stru­men­tal­ny na­pi­sa­ny ku pa­mię­ci zmar­łej osoby


Źródła:

SJP.pl

Tombola

mie­rze­ja łą­czą­ca ląd z wyspą lub wyspy ze sobą


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. za­ba­wa po­le­ga­ją­ca na lo­te­rii licz­bo­wej, gdzie na­gro­da­mi są głów­nie przed­mio­ty, a nie pie­nią­dze


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tombolo

mie­rze­ja łą­czą­ca ląd z wyspą lub wyspy ze sobą


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geogr. wąski pas lą­do­wy łą­czą­cy wyspę z lądem albo wyspy ze sobą;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tomcio

zdrob­nie­nie od: To­masz (imię mę­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: To­masz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tomciowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Tom­cia lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Tomczak

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomczuk

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomczyk

po­pu­lar­ne naz­wi­sko pol­skie, m.in. Do­mi­nik Tom­czyk, uro­dzo­ny w 1974 r. ko­szy­karz


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomczyn

Tom­czyn – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ko­zie­nic­kim, w gmi­nie Gra­bów nad Pi­li­cą.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ra­dom­skie­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Świę­tej Trój­cy w Gra­bo­wie nad Pi­li­cą.


Źródła:

Wikipedia

Tomczyński

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomecki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tomeczek

1. zdrob­nie­nie od: To­masz (imię mę­skie);
2. naz­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: To­masz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tomek

ga­tu­nek trawy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: To­masz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tomi

nie­wiel­ka ga­ze­la z ro­dzi­ny krę­to­ro­gich; ga­ze­la Thom­so­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomiak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tomice

nazwa kilku wsi w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomicki

przy­miot­nik od: To­mi­ce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomiczek

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomik

zdrob­nie­nie od: tom


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tom

 (1.2) pu­bli­ka­cja za­wie­ra­ją­ca zbiór wier­szy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tomilar

zbio­ro­wi­sko wiecz­nie zie­lo­nych pół­krze­wów ostro­list­nych na za­chod­nim wy­brze­żu Morza Śró­dziem­ne­go; to­mil­lar


Źródła:

SJP.pl

Tomillar

zbio­ro­wi­sko wiecz­nie zie­lo­nych pół­krze­wów ostro­list­nych na za­chod­nim wy­brze­żu Morza Śró­dziem­ne­go; to­mi­lar


Źródła:

SJP.pl

Tomir

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Tomir – mę­skie imię po­cho­dze­nia sło­wiań­skie­go, nie­no­to­wa­ne w źró­dłach sta­ro­pol­skich, zło­żo­ne z czło­nów "To-" i "-mir". Żeń­ski od­po­wied­nik: To­mi­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tomira

imię żeń­skie


To­mi­ra – imię żeń­skie o nie­pew­nym po­cho­dze­niu. Naj­praw­do­po­dob­niej pow­sta­ło na grun­cie ję­zy­ka serb­sko-chor­wac­kie­go (w źró­dłach serb­sko-chor­wac­kich po­ja­wia się od XV wieku) i sta­no­wi­ło skró­co­ną formę imie­nia "To­mi­mi­ra" (czyli "to­mi­ti" – „drę­czyć, mę­czyć”, por. To­mi­sław, i "-mira"). Ist­nie­je także moż­li­wość, że To­mi­ra pow­sta­ła jako zdrob­nie­nie in­nych imion, np. Świę­to­mi­ry.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomirzyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do To­mi­ry lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Tomisko

zgru­bie­nie od: tom


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgrub. od: tom

 (1.2) gruby, ob­szer­ny tom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tomista

wyz­naw­ca te­o­lo­gicz­no-fi­lo­zo­ficz­ne­go sy­ste­mu św. To­ma­sza z Ak­wi­nu


Źródła:

SJP.pl

Tomistka

→ to­mi­sta


Patrz:tomista

Źródła:

SJP.pl

Tomistyczny

→ to­mizm


Patrz:tomizm

Źródła:

SJP.pl

Tomiszcze

duży, gruby tom; to­mi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) duży, gruby tom; cięż­ka, kil­ku­set­stro­ni­co­wa książ­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tomiszewo

To­mi­sze­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie słu­pec­kim, w gmi­nie Ostro­wi­te. Wieś jest po­ło­żo­na nad je­zio­rem Na­pru­sew­skim/Ko­sew­skim, pow­sta­je tam wiele dom­ków let­ni­sko­wych.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Tomiszowice

To­mi­szo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie mysz­kow­skim, w gmi­nie Nie­go­wa.


Źródła:

Wikipedia

Tomisław

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tomisława

imię żeń­skie


To­mi­sła­wa – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Tomi-" ("to­mi­ti" – "drę­czyć, mę­czyć") i "-sław" ("sława"). Mogło oz­na­czać "tę, którą drę­czy po­trze­ba sławy". Męski od­po­wied­nik: To­mi­sław. W źró­dłach pol­skich poś­wiad­czo­ne od XIV wieku (1386 rok).

To­mi­sła­wa imie­ni­ny ob­cho­dzi 10 lu­te­go, 27 lipca i 21 grud­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomisławice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Tomisławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do To­mi­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Tomisławostwo

To­mi­sław z mał­żon­ką; To­mi­sła­wo­wie


Źródła:

SJP.pl

Tomisławowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Tomisławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do To­mi­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Tomizm

nurt te­o­lo­gicz­no-fi­lo­zo­ficz­ny To­ma­sza z Ak­wi­nu, roz­wi­ja­ny przez jego zwo­len­ni­ków i kon­ty­nu­a­to­rów


To­mizm – sy­stem fi­lo­zo­ficz­ny opar­ty na po­glą­dach To­ma­sza z Ak­wi­nu. To­mizm wy­wo­dzi się z fi­lo­zo­fii śred­nio­wiecz­nej, a jego różne nurty mają przed­sta­wi­cie­li także w XXI wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomiłek

ro­śli­na ziel­na lub ozdob­ny pół­krzew tro­pi­kal­ny; he­lio­trop


Źródła:

SJP.pl

Tomka

ga­tu­nek trawy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomkiewicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomkod

1. tom­kod pa­cy­ficz­ny - ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy na pół­no­cy Oce­a­nu Spo­koj­ne­go;
2. tom­kod at­lan­tyc­ki - ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy na pół­no­cy Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go


Źródła:

SJP.pl

Tomkowiak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tomkowice

Tom­ko­wi­ce (niem. "Tho­mas­wal­dau") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim, w gmi­nie Strze­gom.


Źródła:

Wikipedia

Tomkowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tomkowie

zdrob­nie­nie od: To­masz, To­mi­sław (imio­na mę­skie); Tomuś


Źródła:

SJP.pl

Tomkowo

Tom­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ry­piń­skim, w gmi­nie Wą­pielsk.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa to­ruń­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 134 miesz­kań­ców. Jest dzie­wią­tą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Wą­pielsk.


Źródła:

Wikipedia

Tomkowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tomkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Tomka lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Tommy

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Tomnice

Tom­ni­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim w po­wie­cie kro­to­szyń­skim, w gmi­nie Kro­to­szyn.

W okre­sie Wiel­kie­go Księ­stwa Poz­nań­skie­go (1815-1848) miej­sco­wość na­le­ża­ła do wsi więk­szych w ów­czes­nym pru­skim po­wie­cie Kro­to­szyn w re­jen­cji poz­nań­skiej.


Źródła:

Wikipedia

Tomofanowy

przy­miot­nik od: to­mo­fan


Źródła:

SJP.pl

Tomograf

apa­rat rent­ge­now­ski do wy­ko­ny­wa­nia zdjęć me­to­dą to­mo­gra­fii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. apa­rat rent­ge­now­ski do wy­ko­ny­wa­nia zdjęć war­stwo­wych na­rzą­dów wew­nętrz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tomografia

To­mo­gra­fia (gr. τομή, "tomé", „prze­krój”; γράφειν, "gráfein", „za­pi­sy­wać”) – tech­ni­ka obra­zo­wa­nia prze­kro­ju obiek­tu na pod­sta­wie po­mia­rów do­ko­ny­wa­nych z zew­nątrz. To­mo­gra­fia znaj­du­je za­sto­so­wa­nie w me­dy­cy­nie, kon­tro­li pro­ce­sów prze­my­sło­wych, ra­dio­lo­gii, ar­che­o­lo­gii, bio­lo­gii, na­u­kach o at­mos­fe­rze, ge­o­fi­zy­ce, oce­a­no­gra­fii, fi­zy­ce plaz­my, ma­te­ria­łoz­naw­stwie, astro­fi­zy­ce, in­for­ma­cji kwan­to­wej i in­nych dzie­dzi­nach nauki.


Źródła:

Wikipedia

Tomograficzny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z to­mo­gra­fią, do­ty­czą­cy to­mo­gra­fii; wy­ko­na­ny to­mo­gra­fem


Źródła:

Wiktionary

Tomogramowy

→ to­mo­gram


Patrz:tomogram

Źródła:

SJP.pl

Tomos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) do­ku­ment opu­bli­ko­wa­ny przez hie­rar­chów Cerk­wi lub so­bo­ry bi­sku­pów


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tomowy

rzad­kie: wy­da­ny w jed­nym tomie, ma­ją­cy ob­ję­tość jed­ne­go tomu


Źródła:

SJP.pl

Tompo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w Ja­ku­cji; prawy do­pływ Ał­da­nu;


Tompo – rzeka w Rosji, w Ja­ku­cji; prawy do­pływ Ał­da­nu. Dłu­gość 570 km; po­wierzch­nia do­rze­cza 42 700 km²; śred­ni rocz­ny prze­pływ przy uj­ściu 260 m³/s.

Źró­dła w gó­rach Sun­tar-Cha­ja­ta; pły­nie w kie­run­ku po­łud­nio­wo-za­chod­nim po­mię­dzy Gó­ra­mi Wier­cho­jań­ski­mi a pas­ma­mi Sette-Daban i Uła­chan-Bom, w dol­nym biegu pły­nie roz­ga­łę­zio­na na kilka ra­mion; ucho­dzi do Ał­da­nu 30 km po­ni­żej uj­ścia Amgi.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tomsk

mia­sto w Rosji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto ob­wo­do­we po­ło­żo­ne w sy­be­ryj­skiej czę­ści Rosji, nad rzeką Tom;


Tomsk ( Томск) – mia­sto w Rosji, po­ło­żo­ne na Ni­zi­nie Za­chod­nio­sy­be­ryj­skiej, nad rzeką Tom (70 km od jej uj­ścia do Obu), li­czą­ce 543,7 tys. miesz­kań­ców (2026). Mia­sto jest waż­nym oś­rod­kiem na­u­ko­wym, w któ­rym ist­nie­je 7 szkół wyż­szych, w tym naj­star­sza uczel­nia Sy­be­rii, Na­ro­do­wy Ba­daw­czy Tom­ski Uni­wer­sy­tet Pań­stwo­wy za­ło­żo­ny w 1878 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tomski

przy­miot­nik od: Tomsk (mia­sto w Rosji)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Tom­ska, zwią­za­ny z Tom­skiem, po­cho­dzą­cy z Tom­ska


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tomsonit

mi­ne­rał z grupy ze­o­li­tów, uwod­nio­ny gli­no­krze­mian sodu i wap­nia


Źródła:

SJP.pl

Tomuś

zdrob­nie­nie od: To­masz, To­mi­sław (imio­na mę­skie); Tomek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: To­masz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tomzik

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Ton

1. dźwięk wy­wo­ła­ny przez drga­nia aku­stycz­ne o tej samej czę­stot­li­wo­ści;
2. miara od­le­gło­ści po­mię­dzy dźwię­ka­mi skali;
3. dźwięk o okre­ślo­nej wy­so­ko­ści;
4. ja­kość (barwa) brzmie­nia głosu lub in­stru­ment;
5. spo­sób wy­po­wia­da­nia się;
6. za­bar­wie­nie sty­li­stycz­ne, uczu­cio­we tek­stu, wy­po­wie­dzi;
7. sto­pień na­sy­ce­nia ko­lo­ru; od­cień;
8. za­sa­dy obo­wią­zu­ją­ce w spo­so­bie za­cho­wa­nia; dobre wy­cho­wa­nie, ety­kie­ta, kon­we­nans;
9. w ję­zy­koz­naw­stwie: ak­cent po­le­ga­ją­cy na zmia­nie wy­so­ko­ści brzmie­nia sy­la­by;
10. w ję­zy­koz­naw­stwie: in­to­na­cja;
11. glin­ka kre­do­wa, skład­nik farb kle­jo­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dźwięk od­po­wia­da­ją­cy okre­ślo­nej czę­stot­li­wo­ści drgań aku­stycz­nych;

 (1.2) jed­nost­ka od­le­gło­ści na skali dźwię­ku

 (1.3) cha­rak­ter brzmie­nia dźwię­ku

 (1.4) książk. cha­rak­ter wy­po­wie­dzi

 (1.5) in­to­na­cja

 (1.6) za­sa­dy obo­wią­zu­ją­ce w ja­kiejś dzie­dzi­nie, szcze­gól­nie w kwe­stii za­cho­wa­nia

 (1.7) geol. naj­star­szy okres ne­o­pro­te­ro­zo­i­ku, trwa­ją­cy od 1000 do 850 mln lat temu;

 (1.8) chem. biała glin­ka kre­do­wa, bę­dą­ca głów­nym skład­ni­kiem do pro­duk­cji wod­nych farb kle­jo­wych

 (1.9) jęz. mo­du­la­cja głosu zmie­nia­ją­ca zna­cze­nie wy­ra­zu w ję­zy­kach to­nal­nych

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od tona


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tona

jed­nost­ka masy, równa 1000 kg


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miar. fiz. jed­nost­ka masy równa 1000 ki­lo­gra­mów

 (1.2) przen. bar­dzo duża masa


Tona – jed­nost­ka masy sto­so­wa­na w tech­ni­ce i hand­lu. Prze­waż­nie, szcze­gól­nie w Pol­sce, utoż­sa­mia­na z toną me­trycz­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tonacja

1. ze­staw barw i od­cie­ni na­da­ją­cy ogól­ny cha­rak­ter obra­zo­wi;
2. barwa, brzmie­nie głosu;
3. za­bar­wie­nie uczu­cio­we, sty­li­stycz­ne, zwła­szcza ut­wo­ru li­te­rac­kie­go;
4. w mu­zy­ce:
a) cecha ut­wo­ru, okre­śla­ją­ca lo­ka­li­za­cję to­ni­ki i ro­dzaj to­nal­no­ści (dur, moll);
b) związ­ki har­mo­nicz­ne i me­lo­dycz­ne za­cho­dzą­ce mię­dzy dźwię­ka­mi okre­ślo­nej gamy w ut­wo­rze mu­zycz­nym;
5. daw­niej, w ję­zy­koz­naw­stwie: spo­sób wy­ma­wia­nia sa­mo­gło­sek; ak­cent


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. kon­kret­na gama du­ro­wa lub mo­lo­wa, w któ­rej wy­ko­ny­wa­ny jest dany utwór mu­zycz­ny

 (1.2) szt. do­mi­nu­ją­ca barwa

 (1.3) jęz. za­bar­wie­nie uczu­cio­we wy­po­wie­dzi


To­na­cja – przy­na­leż­ność ma­te­ria­łu dźwię­ko­we­go ut­wo­ru mu­zycz­ne­go do kon­kret­nej gamy du­ro­wej lub mo­lo­wej, na któ­rej jest on opar­ty. To­na­cję ut­wo­ru (lub jego frag­men­tu) okre­śla się, bio­rąc pod uwagę znaki przy­klu­czo­we oraz akor­dy lub dźwię­ki za­czy­na­ją­ce i koń­czą­ce utwór.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tonacyjny

do­ty­czą­cy to­na­cji


Źródła:

SJP.pl

Tonadilla

ga­tu­nek funk­cjo­nu­ją­cy w hisz­pań­skim te­a­trze dwor­skim


To­na­dil­la – hisz­pań­ski ga­tu­nek li­te­rac­ko-mu­zycz­ny.

Nazwa "to­na­dil­la" to zdrob­nie­nie od słowa "to­na­da". Przed XVIII wie­kiem to­na­da była znana jako krót­ka pieśń z tek­stem li­te­rac­kim, śpie­wa­na przy akom­pa­nia­men­cie gi­ta­ry. W XVIII wieku przy­sto­so­wa­no ją do wy­ko­ny­wa­nia na sce­nie jako "to­na­dil­la escénica", po­cząt­ko­wo w for­mie pio­sen­ki wy­ko­ny­wa­nej w cza­sie in­ter­me­dium lub na za­koń­cze­nie przed­sta­wie­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tonalista

ar­ty­sta bę­dą­cy przed­sta­wi­cie­lem to­na­liz­mu - kie­run­ku w pej­za­żo­wym ma­lar­stwie ame­ry­kań­skim z końca XIX w. i po­cząt­ków XX w.


Źródła:

SJP.pl

Tonalistka

ar­tyst­ka bę­dą­ca przed­sta­wi­ciel­ką to­na­liz­mu - kie­run­ku w pej­za­żo­wym ma­lar­stwie ame­ry­kań­skim z końca XIX w. i po­cząt­ków XX w.


Źródła:

SJP.pl

Tonalit

mag­mo­wa skała głę­bi­no­wa po­dob­na do gra­ni­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. kwa­śna skała mag­mo­wa;


To­na­lit – kwa­śna skała mag­mo­wa – głę­bi­no­wa, śred­nio- lub gru­bo­kry­sta­licz­na. Na dia­gra­mie kla­sy­fi­ka­cyj­nym QAPF to­na­lit zaj­mu­je pole 5.

W skład to­na­li­tu wcho­dzą: za­sa­do­wy pla­gio­klaz, kwarc, bio­tyt i am­fi­bo­le oraz w nie­wiel­kich ilo­ściach ak­ce­so­rycz­ne: apa­tyt, cyr­kon, mo­na­cyt, tur­ma­lin, ty­ta­nit, rutyl, ma­gne­tyt, gra­nat i inne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tonalizm

styl ame­ry­kań­skie­go ma­lar­stwa pej­za­żo­we­go z prze­ło­mu XIX i XX w., pre­fe­ru­ją­ce­go ciem­ne, sto­no­wa­ne barwy


To­na­lizm – ruch ar­ty­stycz­ny pa­nu­ją­cy w ma­lar­stwie ame­ry­kań­skim od lat 80. XIX wieku do lat 20. XX wieku, stwo­rzo­ny za­sad­ni­czo pod wpły­wem do­ko­nań szko­ły z Bar­bi­zon oraz este­tyz­mu Ja­me­sa McNeilla Whist­le­ra. Ma­lar­stwo to­na­li­stycz­ne, sku­pio­ne na pej­za­żu, na­ce­cho­wa­ne mi­sty­cyz­mem, ope­ru­ją­ce ciem­ny­mi, sto­no­wa­ny­mi bar­wa­mi po­zo­sta­wa­ło w opo­zy­cji do im­pre­sjo­niz­mu, uży­wa­ją­ce­go jas­nych barw i spe­cjal­nej tech­ni­ki ma­lar­skiej, sto­so­wa­nej dla od­da­nia efek­tów świa­tła sło­necz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tonalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest to­nal­ne


To­nal­ność – ro­dzaj sy­ste­mu dźwię­ko­we­go za­kła­da­ją­ce­go hie­rar­chicz­ne re­la­cje mię­dzy dźwię­ka­mi oraz współbrz­mie­nia­mi. Pod­sta­wo­wym za­ło­że­niem to­nal­no­ści jest ist­nie­nie dźwię­ku pod­sta­wo­we­go, cen­trum to­nal­ne­go, do któ­re­go w pro­ce­sie kon­ti­nu­um mu­zycz­ne­go ciążą wszyst­kie inne dźwię­ki.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tonalny

w mu­zy­ce: opar­ty tylko na jed­nej to­na­cji (sy­stem)


przy­miot­nik

 (1.1) muz. do­ty­czą­cy to­na­cji

 (1.2) opar­ty na za­sa­dzie to­nal­no­ści

 (1.3) fot. szt. zróż­ni­co­wa­ny pod wzglę­dem barwy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tonaż

po­jem­ność stat­ku wy­ra­żo­na w to­nach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ilość tran­spor­to­wa­ne­go ła­dun­ku wy­ra­żo­na w to­nach


Tonaż – po­ję­cie okre­śla­ją­ce wiel­kość stat­ku, okrę­tu, grupy stat­ków lub całej floty w jed­nost­kach ob­ję­to­ścio­wych (po­jem­ność), okre­śla­nych jako tony re­je­stro­we. Po­ję­cie to­na­żu bywa także uży­wa­ne nie­ści­śle na okre­śle­nie no­śno­ści stat­ków lub wy­por­no­ści okrę­tów, wy­ra­żo­nej w to­nach jako jed­nost­kach masy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tonblok

drew­nia­ny in­stru­ment per­ku­syj­ny; blok dźwię­ko­wy, tone block


Źródła:

SJP.pl

Tondera

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tondo

obraz lub re­lief w kształ­cie koła


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. obraz lub pła­sko­rzeź­ba w kształ­cie koła;


Tondo (z wł. "ta­lerz, krąg") – w sztu­ce obraz bądź pła­sko­rzeź­ba w kształ­cie koła. Naj­częst­szym mo­ty­wem tond były sceny re­li­gij­ne, czę­sto przed­sta­wie­nia Matki Bo­skiej z Dzie­ciąt­kiem Jezus.

Tondo było cha­rak­te­ry­stycz­ne dla sztu­ki wło­skie­go re­ne­san­su.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toner

1. barw­ny pro­szek, uży­wa­ny w dru­kar­kach i kse­ro­ko­piar­kach;
2. po­jem­nik z tym prosz­kiem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­ligr. czar­ny lub barw­ny pro­szek two­rzą­cy obraz w tech­ni­ce druku la­se­ro­we­go;

 (1.2) pot. ka­se­ta, po­jem­nik z to­ne­rem (1.1)


Toner – barw­ny pro­szek sto­so­wa­ny w kse­ro­gra­fii do otrzy­my­wa­nia obra­zu ko­pio­wa­ne­go ory­gi­na­łu.

Toner zaz­wy­czaj skła­da się z dwóch frak­cji: więk­szych kulek szkla­nych (śred­ni­ca kil­ka­dzie­siąt µm) i bar­dzo drob­nych od­po­wied­nio za­bar­wio­nych kulek ży­wi­cy ter­mo­pla­stycz­nej (śred­ni­ca ok. 0,1 µm). W niek­tó­rych ty­pach kse­ro­ko­pia­rek sto­su­je się cie­kłe to­ne­ry. Toner wy­ko­rzy­stu­je się głów­nie w dru­kar­kach la­se­ro­wych i kse­ro­ko­piar­kach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tonerowy

→ toner


Patrz:toner

Źródła:

SJP.pl

Tonfa

po­li­cyj­na pałka; rów­nież broń uży­wa­na w ka­ra­te do sa­mo­o­bro­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sztyw­na pałka z po­przecz­ną rę­ko­je­ścią uży­wa­na w po­li­cji i walce wręcz;


Tonfa (pałka wie­lo­funk­cyj­na typu tonfa) – ro­dzaj broni obu­cho­wej, pałki z po­przecz­nym uchwy­tem z boku, ce­chu­ją­cy się dużą wszech­stron­no­ścią i łat­wo­ścią uży­cia, uży­wa­ny tra­dy­cyj­nie we wschod­nich sztu­kach walki, obec­nie wpro­wa­dzo­ny do wy­po­sa­że­nia jed­no­stek po­li­cji i pra­cow­ni­ków ochro­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tonga

dwu­ko­ło­wy po­jazd jed­no­kon­ny uży­wa­ny w In­diach


rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. jedno z państw w Oce­a­nii;

 (1.2) geogr. lud miesz­ka­ją­cy w Zam­bii


Tonga, Kró­le­stwo Tonga ( Puleʻanga Tonga, King­dom of Tonga) – pań­stwo le­żą­ce na ar­chi­pe­la­gu o tej samej naz­wie, w Po­li­nez­ji na po­łud­nio­wym Pa­cy­fi­ku, po­ło­żo­ne w jed­nej trze­ciej drogi po­mię­dzy Nową Ze­lan­dią a Ha­wa­ja­mi, na po­łud­nie od Samoa, na za­chód od Niue i na wschód od Fidżi. Jedno z nie­licz­nych państw po­za­e­u­ro­pej­skich, które nigdy nie utra­ci­ły su­we­ren­no­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tongijczyk

oby­wa­tel Tonga


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Tonga


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tongijka

oby­wa­tel­ka Tonga


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Tonga


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tongijski

przy­miot­nik od: Tonga


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Tonga

 (1.2) od­no­szą­cy się do ar­chi­pe­la­gu Tonga


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toni

głę­bia wód; ob­szar wodny, gdzie woda jest głę­bo­ka


przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tani

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., C., Ms., W. lp. oraz D. lm. od toń


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tonia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia An­to­ni­na

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­o­so­bo­wy.

 (2.1) D. i B. lp. od: Tonio


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Toniak

ro­dzaj chrzą­szczy wod­nych z ro­dzi­ny pły­wa­ko­wa­tych


To­niak ("Aci­lius") – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny pły­wa­ko­wa­tych. Obej­mu­je 13 opi­sa­nych ga­tun­ków. Za­miesz­ku­ją Ho­lark­ty­kę. By­tu­ją w róż­nych słod­kich wo­dach sto­ją­cych. W za­pi­sie ko­pal­nym znane są od oli­go­ce­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toniczność

wła­ści­wość rozt­wo­ru okre­śla­ją­ca jego wpływ na prze­pływ wody przez błonę pół­prze­pu­szczal­ną


Źródła:

SJP.pl

Toniczny

1. od­no­szą­cy się do spo­so­bu ak­cen­to­wa­nia po­le­ga­ją­ce­go na zmia­nie in­to­na­cji;
2. od­no­szą­cy się do na­pię­cia tkan­ko­we­go


przy­miot­nik

 (1.1) jęz. od­no­szą­cy się do ak­cen­tu po­le­ga­ją­ce­go na zmia­nie wy­so­ko­ści brzmie­nia sy­la­by lub do in­to­na­cji

 (1.2) biol. od­no­szą­cy się do na­pię­cia tka­nek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toniec

ping­win to­niec - po­łud­nio­wo­a­fry­kań­ski ga­tu­nek ping­wi­na; ping­win przy­ląd­ko­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sphe­ni­scus de­mer­sus|Lin­na­e­us|ref=tak., ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ping­wi­nów;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tonik

1. ro­dzaj na­po­ju chło­dzą­ce­go, ga­zo­wa­ne­go o cierp­kim pos­ma­ku;
2. kos­me­tyk do pie­lę­gna­cji skóry twa­rzy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. be­zbarw­ny napój ga­zo­wa­ny o gorz­ka­wym smaku, przy­go­to­wy­wa­ny z do­dat­kiem chi­ni­ny;

 (1.2) kos­met. płyn­ny kos­me­tyk do prze­my­wa­nia skóry (głów­nie twa­rzy), ma­ją­cy dzia­ła­nie wzmac­nia­ją­ce

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) D. lm. zob. to­ni­ka.


Tonik – be­zal­ko­ho­lo­wy napój ga­zo­wa­ny, w skład któ­re­go wcho­dzi woda ga­zo­wa­na, chi­ni­na oraz soki owo­co­we. Po­sia­da on cha­rak­te­ry­stycz­ny, gorz­ka­wy smak.

Mie­szan­ka wody ga­zo­wa­nej z chi­ni­ną zo­sta­ła wy­na­le­zio­na we wczes­nych la­tach XIX wieku przez ko­lo­ni­stów bry­tyj­skich w In­diach. W 1858 roku pier­wszy raz wpro­wa­dzo­no tonik do sprze­da­ży ma­so­wej. Tonik zy­skał po­pu­lar­ność ze wzglę­du na sze­ro­kie za­sto­so­wa­nie do kok­taj­li. Naj­po­pu­lar­niej­szym drin­kiem z do­dat­kiem to­ni­ku jest gin z to­ni­kiem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tonika

pod­sta­wo­wy dźwięk skali dia­to­nicz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. funk­cja har­mo­nicz­na ro­zła­do­wu­ją­ca na­pię­cie to­nal­ne

 (1.2) muz. pier­wszy sto­pień skali w sy­ste­mie dur-moll


To­ni­ka, akord to­nicz­ny, cen­trum to­nal­ne, oś­ro­dek/punkt cią­że­nia to­nal­ne­go (fr. "to­ni­que"; czę­sto oz­na­cza­na sym­bo­lem T) – z punk­tu wi­dze­nia har­mo­nii jedna z trzech funk­cji głów­nych sy­ste­mu dur-moll (obok do­mi­nan­ty oraz sub­do­mi­nan­ty). To­ni­ką bywa na­zy­wa­ny także pier­wszy sto­pień skali du­ro­wej lub mol­lo­wej, bę­dą­cy prymą to­ni­ki w ro­zu­mie­niu funk­cyj­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tonin

ro­dzaj wa­le­ni z ro­dzi­ny del­fi­no­wa­tych


Tonin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie sę­po­leń­skim, w gmi­nie Sośno.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 249 miesz­kań­ców. Jest ósmą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Sośno.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toninek

To­ni­nek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie sę­po­leń­skim, w gmi­nie Sośno.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 132 miesz­kań­ców. Jest czter­na­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Sośno.


Źródła:

Wikipedia

Tonio

zdrob­nie­nie od: An­to­ni (imię mę­skie)


Źródła:

SJP.pl

Toniszewo

To­ni­sze­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wą­gro­wiec­kim, w gmi­nie Wą­gro­wiec.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Tonizacja

przy­wra­ca­nie skó­rze, cerze wła­ści­we­go pH


Źródła:

SJP.pl

Tonizm

struk­tu­ra wier­sza o pow­ta­rza­ją­cych się ryt­micz­nie czło­nach


To­nizm – sy­stem nu­me­rycz­ny wier­sza, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się wy­stę­po­wa­niem tej samej licz­by ze­stro­jów ak­cen­to­wych (sylab pod jed­nym ak­cen­tem) w jed­nym wer­sie. W wier­szu to­nicz­nym może wy­stę­po­wać prze­rzut­nia, bar­dzo ważny jest rym w kla­u­zu­li. To­nizm może być łą­czo­ny w wier­szu z sy­la­biz­mem (tak pisał mię­dzy in­ny­mi Bro­niew­ski). W to­niz­mie naj­czę­ściej wy­stę­pu­ją wier­sze sze­ścio- i trzy­ak­cen­to­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tonizująco

→ to­ni­zu­ją­cy


Patrz:tonizujący

Źródła:

SJP.pl

Tonięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tonąć.


Źródła:

Wiktionary

Tonka

1. fa­sol­ka tonka - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych, o wy­so­kiej za­war­to­ści ku­ma­ry­ny; fa­so­la ton­kiń­ska, bób tonka, ton­ko­wiec wonny;
2. zdrob­nie­nie od: tona


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki lub żeń­ski

 (1.1) spoż. aro­ma­tycz­ne ziar­no ton­kow­ca won­ne­go uży­wa­ne jako przy­pra­wa oraz do­da­tek aro­ma­ty­zu­ją­cy kos­me­ty­ki i tytoń


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tonkanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ton­kać.


Źródła:

Wiktionary

Tonkać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Poz­nań. mo­czyć, za­ma­czać


Źródła:

Wiktionary

Tonkijski

kot ton­kij­ski - rasa kota, krzy­żów­ka kota sy­jam­skie­go z bur­mań­skim


Źródła:

SJP.pl

Tonkin

kle­jon­ka bam­bu­so­wa do wy­ro­bu wędek i kij­ków nar­ciar­skich


Ton­kin lub Bắc Bộ – kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­nym Wiet­na­mie, obej­mu­ją­ca do­rze­cze Rzeki Czer­wo­nej. Są­sia­du­je od za­cho­du z La­o­sem, od pół­no­cy z chiń­ski­mi pro­win­cja­mi Jun­nan i Ku­ang­si, a od wscho­du ota­cza go Za­to­ka Ton­kiń­ska.

W del­cie Rzeki Czer­wo­nej roz­ta­cza się uro­dzaj­ny i gęsto za­lud­nio­ny re­gion rol­ni­czy, upra­wy ryżu, ma­nio­ku, trzci­ny cu­kro­wej, ro­ślin ole­i­stych, ba­weł­ny, juty, ty­to­niu i her­ba­ty.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tonkiński

przy­miot­nik od: Ton­kin


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ton­ki­nem, do­ty­czą­cy Ton­ki­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tonkowiec

ton­ko­wiec wonny - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych, o dużej za­war­to­ści ku­ma­ry­ny; fa­sol­ka tonka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Dip­te­ryx|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin drze­wia­stych z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych

 (1.2) dendr. drze­wo z ro­dza­ju ton­ko­wiec (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tonkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tonka, do­ty­czą­cy tonka

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na ton­kow­ca

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) taki, który po­sia­da aro­mat tonka


Źródła:

Wiktionary

Tonna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miar. fiz. tona me­trycz­na (1000 kg)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tono

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: tona


Źródła:

Wiktionary

Tonograf

sa­mo­za­pi­su­ją­cy to­no­metr (przy­rząd do mie­rze­nia ci­śnie­nia w gałce ocz­nej)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sa­mo­za­pi­su­ją­cy przy­rząd do mie­rze­nia ci­śnie­nia w gałce ocz­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tonokilometr

jed­nost­ka obli­cze­nio­wa do obli­cza­nia kosz­tów prze­wo­zu to­wa­ru


To­no­ki­lo­metr ("tkm"; ang.: "ton·km=ton·ki­lo­me­tre") – sto­so­wa­na w tran­spor­cie to­wa­ro­wym jed­nost­ka miary pracy prze­wo­zo­wej wy­ko­na­nej przez śro­dek tran­spor­tu to­wa­ro­we­go, okre­śla­ją­ca prze­wie­zie­nie jed­nej tony to­wa­rów na


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tonometr

1. przy­rząd do po­mia­ru ci­śnie­nia w gałce ocz­nej;
2. przy­rząd do po­mia­ru ci­śnie­nia krwi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­rząd do mie­rze­nia ci­śnie­nia w gałce ocz­nej


To­no­metr – przy­rząd do mie­rze­nia ci­śnie­nia np. pary bądź w me­dy­cy­nie np. ci­śnie­nia wew­nątrz­gał­ko­we­go (to­no­metr Gold­man­na, to­no­metr Schiøtza) lub krwi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tonomila

jed­nost­ka obli­cze­nio­wa, wy­ni­ka­ją­ca z pom­no­że­nia prze­wo­żo­ne­go (w tran­spor­cie wod­nym) cię­ża­ru (w to­nach) przez licz­bę prze­by­tych mil


Źródła:

SJP.pl

Tonoplast

błona wa­ku­o­li w ko­mór­ce ro­ślin­nej


To­no­plast (błona wa­ku­o­li) – po­je­dyn­cza, pół­prze­pu­szczal­na, biał­ko­wo-li­pi­do­wa błona bio­lo­gicz­na ota­cza­ją­ca wa­ku­o­le w ko­mór­kach ro­ślin i niek­tó­rych grzy­bów. Pow­sta­je z błon re­ti­ku­lum en­do­plaz­ma­tycz­ne­go lub pę­che­rzy­ków apa­ra­tu Gol­gie­go. Od­dzie­la sok ko­mór­ko­wy od cy­to­plaz­my oraz re­gu­lu­je wy­mia­nę jonów i czą­ste­czek mię­dzy nimi. Może po­sia­dać ry­bo­so­my na zew­nętrz­nej po­wierzch­ni.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tonotron

ra­da­ro­wa lampa obra­zo­wa


Źródła:

SJP.pl

Tonowo

1. ma­ją­cy cię­żar jed­nej tony, jed­no­to­no­wy;
2. zwią­za­ny z tonem (miarą od­le­gło­ści po­mię­dzy dźwię­ka­mi), np. to­no­we wy­bie­ra­nie nu­me­ru


To­no­wo – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie żniń­skim, w gmi­nie Ja­no­wiec Wiel­ko­pol­ski.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 374 miesz­kań­ców. Jest piątą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Ja­no­wiec Wiel­ko­pol­ski. Po­cho­dzi stąd Ja­nusz Cent­ka – szy­bow­nik, dwu­krot­ny mistrz świa­ta.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tonowy

1. ma­ją­cy cię­żar jed­nej tony, jed­no­to­no­wy;
2. zwią­za­ny z tonem (miarą od­le­gło­ści po­mię­dzy dźwię­ka­mi), np. to­no­we wy­bie­ra­nie nu­me­ru


Źródła:

SJP.pl

Tonsillektomia

chi­rur­gicz­ne usu­nię­cie mig­dał­ków pod­nie­bien­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg wy­cię­cia mig­dał­ków pod­nie­bien­nych;


Ton­sil­lek­to­mia – za­bieg la­ryn­go­lo­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu (wy­łu­szcze­niu) mig­dał­ków pod­nie­bien­nych. Naj­czę­ściej wy­ko­ny­wa­na u do­ro­słych w znie­czu­le­niu na­się­ko­wym, u dzie­ci w znie­czu­le­niu ogól­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tonsura

wy­go­lo­ne w kształ­cie kółka miej­sce na wierz­chu głowy du­chow­ne­go ka­to­lic­kie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krąg skóry wy­go­lo­ny na cie­mie­niu, cza­sa­mi tak duży, że po­zo­sta­je je­dy­nie wą­skie pasmo wło­sów wokół głowy;

 (1.2) przen. po­strzy­ży­ny pod­czas ce­re­mo­nii przy­ję­cia do stanu du­chow­ne­go


Ton­su­ra (łac. "strzy­że­nie", daw­niej "plesz") – wy­go­lo­ny krą­żek obej­mu­ją­cy cie­mię (w za­ko­nach, jak np. do­mi­ni­ka­nie, fran­cisz­ka­nie, kar­me­li­ci) lub całą głowę (jak np. u ka­me­du­łów); włosy oka­la­ją­ce wy­go­lo­ne miej­sce miały przy­po­mi­nać ko­ro­nę cier­nio­wą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tontine

[czy­taj: tąTIN] forma ubez­pie­cze­nia na życie łą­czą­ca ele­men­ty pro­gra­mu in­we­sty­cyj­ne­go i lo­te­rii, po­pu­lar­na w XVIII i XIX wieku


Źródła:

SJP.pl

Tonu

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp. od: ton


Źródła:

Wiktionary

Tonus

stałe na­pię­cie czyn­no­ścio­we mię­śni szkie­le­to­wych


Źródła:

SJP.pl

Tony

jed­nost­ka masy, równa 1000 kg


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tonąca

1. ginąć przez brak moż­li­wo­ści wy­pły­nię­cia z wody i zła­pa­nia od­de­chu; opa­dać na dno;
2. za­pa­dać się w coś, za­głę­biać się w czymś


Patrz:tonąć

Źródła:

SJP.pl

Tonący

1. ginąć przez brak moż­li­wo­ści wy­pły­nię­cia z wody i zła­pa­nia od­de­chu; opa­dać na dno;
2. za­pa­dać się w coś, za­głę­biać się w czymś


Patrz:tonąć

Źródła:

SJP.pl

Tonąć

1. ginąć przez brak moż­li­wo­ści wy­pły­nię­cia z wody i zła­pa­nia od­de­chu; opa­dać na dno;
2. za­pa­dać się w coś, za­głę­biać się w czymś


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) o lu­dziach: za­pa­dać się pod wodę, nie umie­jąc pły­wać

 (1.2) za­nu­rzać się pod wodę, zni­ka­jąc w niej

 (1.3) tra­cić życie w wo­dzie, topić się

 (1.4) przen. być oto­czo­nym wiel­ką ilo­ścią lub nad­mia­rem cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toolbar

[czy­taj: tul­bar] z an­giel­skie­go: pasek na­rzę­dzi (ele­ment in­ter­fej­su pro­gra­mów)


Źródła:

SJP.pl

Top

1. pro­ces oraz pro­dukt to­pie­nia me­ta­lu;
2. wierz­cho­łek masz­tu lub in­ne­go pio­no­wo usta­wio­ne­go drzew­ca;
3. wy­so­kie miej­sce, szczyt po­pu­lar­no­ści, po­wo­dze­nie (zwy­kle w wy­ra­że­niu "być na topie" - być na szczy­cie, być bar­dzo po­pu­lar­nym);
4. grupa ludzi od­no­szą­cych suk­ce­sy, cie­szą­cych się dużą po­pu­lar­no­ścią;
5. górna część ubra­nia, zwła­szcza ko­bie­ce­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. czyn­ność to­pie­nia me­ta­lu

 (1.2) techn. pro­dukt to­pie­nia me­ta­lu

 (1.3) pot. szczyt po­pu­lar­no­ści, sławy, wy­so­kie miej­sce w ja­kiejś hie­rar­chii, czo­ło­wa po­zy­cja

 (1.4) pot. grupa osób osią­ga­ją­cych suk­ce­sy w ja­kiejś dzie­dzi­nie, cie­szą­ca się po­pu­lar­no­ścią

 (1.5) żegl. wierz­cho­łek drzew­ca usta­wio­ne­go pio­no­wo, np. masz­tu;

 (1.6) pot. krót­ka dam­ska bluz­ka, nie­roz­pi­na­na, zwy­kle do­pa­so­wa­na, bez rę­ka­wów lub z krót­ki­mi rę­kaw­ka­mi i bez koł­nie­rzy­ka

w uży­ciu przy­miot­ni­ko­wym

 (2.1) taki, który jest bar­dzo po­pu­lar­ny, osią­gnął duży suk­ces; także: naj­mod­niej­szy w danym mo­men­cie


Top (ang. szczyt, wierz­cho­łek) – wolny, górny ko­niec pio­no­wych drzewc w omasz­to­wa­niu ża­glow­ca, tj. masz­tów. Top masz­tu drew­nia­ne­go za­koń­czo­ny jest jabł­kiem.

Od "topu" biorą nazwy liny oli­no­wa­nia sta­łe­go, mo­co­wa­ne przy szczy­cie masz­tu (top­wan­ta, topsz­tag), oraz pod­no­szo­ne u szczy­tu masz­tu żagle (top­sel, topsz­tak­sel).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Topanek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Orawa, Skal­ne Pod­ha­le, Spisz, Śląsk. but z cho­lew­ką się­ga­ją­cą co najm­niej kost­ki


Źródła:

Wiktionary

Topaz

mi­ne­rał, flu­o­ro­krze­mian glinu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. miner. mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów;

 (1.2) jubil. ka­mień szla­chet­ny z osz­li­fo­wa­ne­go to­pa­zu (1.1)

 (1.3) daw. miner. pe­ry­dot, chry­zo­lit

 (1.4) bot. ogrod. od­mia­na gro­chu


Topaz – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, krze­mian wy­spo­wy, che­micz­nie flu­o­ro­krze­mian glinu roz­po­wszech­nio­ny w wielu re­jo­nach świa­ta.

Nazwa po­cho­dzi od gr. τοπάζιος ("topázios, to­pa­zos") oz­na­cza­ją­ce­go "po­szu­ki­wać" i ła­ciń­skie­go to­pa­sus, które są zwią­za­ne praw­do­po­dob­nie ze starą san­skryc­ką nazwą topas oz­na­cza­ją­cą ogień, co na­wią­zu­je do po­ma­rań­czo­wo-zło­tej barwy i bla­sku szla­chet­nych od­mian tego mi­ne­ra­łu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Topazik

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny ko­li­bro­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Topazowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy to­pa­zu, zro­bio­ny z to­pa­zu

 (1.2) ko­lo­ru to­pa­zu


Źródła:

Wiktionary

Topczewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Topek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. noc­nik


Źródła:

Wiktionary

Topenant

lina przy oża­glo­wa­niu ga­flo­wym, słu­żą­ca do pod­trzy­my­wa­nia noku bomu; to­pe­nan­ta; dirka


Źródła:

SJP.pl

Topenanta

lina przy oża­glo­wa­niu ga­flo­wym, słu­żą­ca do pod­trzy­my­wa­nia noku bomu; to­pe­nant; dirka


To­pe­nan­ta (ang. "top­ping lift") – lina pod­trzy­mu­ją­ca wolny ko­niec (nok) po­zio­mych drzewc – bomu lub rei.

jest to lina oli­no­wa­nia ru­cho­me­go bie­gną­ca od noku bomu do topu masz­tu, a stam­tąd na po­kład. Bywa za­stę­po­wa­na przez te­le­sko­po­wy ob­cią­gacz bomu, który speł­nia jed­no­cze­śnie funk­cję to­pe­nan­ty i ob­cią­ga­cza.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Topenantowy

→ to­pe­nan­ta, → to­pe­nant


Patrz:topenanta, → topenant

Źródła:

SJP.pl

Topi

1. za­nu­rzać coś w cie­czy w spo­sób za­po­bie­ga­ją­cy wy­nu­rze­niu;
2. uśmier­cać isto­tę wy­ko­rzy­stu­ją­cą do od­dy­cha­nia płuca po­przez unie­moż­li­wie­nie jej wy­pły­nię­cia z wody i zła­pa­nia po­wie­trza;
3. za­mie­niać ciało stałe w płyn­ne; roz­pu­szczać


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Da­ma­li­scus lu­na­tus|ref=tak., ga­tu­nek an­ty­lo­py z ro­dzi­ny krę­to­ro­gich;

 (1.2) zool. zwie­rzę z ga­tun­ku topi (1.1)

 (1.3) tra­dy­cyj­ne, mę­skie na­kry­cia głowy w In­diach, Pa­ki­sta­nie, Ban­gla­de­szu i Af­ga­ni­sta­nie, wy­stę­pu­ją­ce w róż­nych od­mia­nach


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Topiacz

wyk­wa­li­fi­ko­wa­ny ro­bot­nik pra­cu­ją­cy w od­lew­ni że­la­za lub szkła; to­piarz, giser


Źródła:

SJP.pl

Topialnia

w tech­ni­ce: za­kład prze­my­sło­wy lub jego część, w któ­rej prze­ta­pia się metal, tłu­szcze itp.; wy­ta­pial­nia


Źródła:

SJP.pl

Topian

ro­śli­na z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, ho­do­wa­na w ak­wa­riach jako ro­śli­na ozdob­na


Źródła:

SJP.pl

Topiar

ro­śli­na o kształ­cie ufor­mo­wa­nym przez czło­wie­ka, ho­do­wa­na w ce­lach ozdob­nych, np. ży­wo­płot


Źródła:

SJP.pl

Topiarka

przy­rząd do to­pie­nia wosku


Źródła:

SJP.pl

Topiarz

wyk­wa­li­fi­ko­wa­ny ro­bot­nik pra­cu­ją­cy w od­lew­ni że­la­za lub szkła; to­piacz, giser


Źródła:

SJP.pl

Topiczny

przy­miot­nik od: topos


Źródła:

SJP.pl

Topiel

głę­bi­na w rzece lub je­zio­rze; grzą­skie bagna; to­pie­li­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. głę­bo­kie miej­sce w ot­war­tym zbior­ni­ku wod­nym

 (1.2) książk. miej­sce wzbu­rze­nia się wody

 (1.3) książk. grzą­skie bagno


To­piel – stru­ga, le­wo­brzeż­ny do­pływ Par­sę­ty o dłu­go­ści 19,04 km, po­wierzch­ni zlew­ni 83,52 km² i śred­nim spad­ku 5.1‰.

Stru­ga pły­nie na Po­brze­żu Po­łud­nio­wo­bał­tyc­kim. Prze­pły­wa w oko­li­cach miej­sco­wo­ści Sińce, Sta­no­mi­no, Ka­mo­so­wo. Nazwę To­piel wpro­wa­dzo­no urzę­do­wo w 1948 roku, za­stę­pu­jąc po­przed­nią nie­miec­ką nazwę stru­gi – "Non­nen Bach".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Topielec

1. zwło­ki czło­wie­ka, który się uto­pił;
2. w prze­ka­zach, le­gen­dach, po­da­niach lu­do­wych: miesz­ka­ją­cy w głę­bi­nach wód duch uto­pio­ne­go czło­wie­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwło­ki osoby, która uto­pi­ła się

 (1.2) czło­wiek ura­to­wa­ny od uto­nię­cia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) etn. mit. w po­da­niach lu­do­wych: po­ku­tu­ją­cy duch uto­pio­ne­go czło­wie­ka, który wcią­ga ludzi w głę­bi­ny wód

 (2.2) środ. ryb. mart­wa ryba


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Topielica

1. ciało ko­bie­ty, która się uto­pi­ła;
2. wg baśni i podań: duch ko­bie­ty uto­pio­nej, demon za­miesz­ku­ją­cy je­zio­ra, wa­bią­cy śpie­wem i pię­knym cia­łem ką­pią­cych się męż­czyzn, wcią­ga­ją­cy ich w głę­bi­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zwło­ki ko­bie­ty, która uto­pi­ła się, także ko­bie­ta ura­to­wa­na od uto­nię­cia

 (1.2) upiór, rze­ko­my duch uto­pio­nej ko­bie­ty

 (1.3) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ra­na­tra li­ne­a­ris|ref=tak., owad;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Topielisko

głę­bi­na w rzece lub je­zio­rze; grzą­skie bagna; to­piel


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. głę­bo­kie miej­sce w ot­war­tym zbior­ni­ku wod­nym

 (1.2) książk. miej­sce wzbu­rze­nia się wody

 (1.3) książk. grzą­skie bagno


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Topielisty

bę­dą­cy to­pie­lą; ob­fi­tu­ją­cy w to­pie­li­ska


Źródła:

SJP.pl

Topielnica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Topienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­nu­rza­nie w wo­dzie lub innej sub­stan­cji płyn­nej z za­mia­rem po­zba­wie­nia życia

 (1.2) za­nu­rza­nie cze­goś w zbior­ni­ku wody lub innej cie­czy, aby to zni­knę­ło, posz­ło na dno

 (1.3) fiz. prze­mie­nia­nie ciała sta­łe­go w cie­kłe


Źródła:

Wiktionary

Topień

chrząszcz wodny z ro­dzi­ny pły­wa­ko­wa­tych


To­pień ("Cy­bi­ster la­te­ra­li­mar­gi­na­lis") – ga­tu­nek dość du­że­go chrzą­szcza wod­ne­go z ro­dzi­ny pły­wa­ko­wa­tych (Dy­ti­sci­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Topik

od­ci­nek prze­wod­ni­ka prze­pa­la­ją­cy się przy prze­kro­cze­niu do­pu­szczal­ne­go na­tę­że­nia prądu, uży­wa­ny w bez­piecz­ni­kach


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Topika

kie­ru­nek li­te­rac­ki zaj­mu­ją­cy się to­po­sa­mi


To­pi­ka ( τά τοπικά, to­pi­ca) – nauka zaj­mu­ją­ca się wy­naj­dy­wa­niem, ana­li­zą, kla­sy­fi­ka­cją i za­sto­so­wa­niem to­po­sów, czyli miejsc wspól­nych (ko­mu­na­łów), uży­wa­nych pod­czas ar­gu­men­ta­cji lub re­fu­ta­cji w wy­po­wie­dzi albo dy­sku­sji. Uważa się ją za dy­scy­pli­nę z po­gra­ni­cza re­to­ry­ki i dia­lek­ty­ki, a nie­kie­dy także te­o­rii li­te­ra­tu­ry, kla­sycz­nej lo­gi­ki, se­mio­lo­gii i me­to­do­lo­gii nauk.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Topikowate

ro­dzi­na sta­wo­no­gów z rzędu pa­ją­ków, nie­wiel­kich roz­mia­rów, za­miesz­ku­ją­cych zbior­ni­ki wodne


To­pi­ko­wa­te (Ar­gy­ro­ne­ti­dae) – ro­dzi­na pa­ją­ków z in­fra­rzę­du wyż­szych i na­dro­dzi­ny Dic­ty­no­i­dea. Obej­mu­je 74 opi­sa­ne ga­tun­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Topikowaty

o ce­chach to­pi­ko­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


Źródła:

SJP.pl

Topinambur

ro­śli­na wie­lo­let­nia z ro­dzi­ny astro­wa­tych; bulwa, sło­necz­nik bul­wia­sty


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. pot. sło­necz­nik bul­wia­sty, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|He­liant­hus tu­be­ro­sus|L.|ref=tak., ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny astro­wa­tych;

 (1.2) kulin. ja­rzy­na z bulw to­pi­nam­bu­ru (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Topinamburowy

→ to­pi­nam­bur


Patrz:topinambur

Źródła:

SJP.pl

Topiony

1. za­nu­rzać coś w cie­czy w spo­sób za­po­bie­ga­ją­cy wy­nu­rze­niu;
2. uśmier­cać isto­tę wy­ko­rzy­stu­ją­cą do od­dy­cha­nia płuca po­przez unie­moż­li­wie­nie jej wy­pły­nię­cia z wody i zła­pa­nia po­wie­trza;
3. za­mie­niać ciało stałe w płyn­ne; roz­pu­szczać


Źródła:

SJP.pl

Topić

1. za­nu­rzać coś w cie­czy w spo­sób za­po­bie­ga­ją­cy wy­nu­rze­niu;
2. uśmier­cać isto­tę wy­ko­rzy­stu­ją­cą do od­dy­cha­nia płuca po­przez unie­moż­li­wie­nie jej wy­pły­nię­cia z wody i zła­pa­nia po­wie­trza;
3. za­mie­niać ciało stałe w płyn­ne; roz­pu­szczać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pró­bo­wać po­zba­wić życia po­przez za­nu­rza­nie w czymś płyn­nym

 (1.2) za­głę­biać coś w czymś

 (1.3) spra­wiać, że coś prze­mie­szcza się pod po­wierzch­nię cie­czy albo w głąb ciała

 (1.4) prze­mie­niać ciało stałe w ciecz po­przez pod­grze­wa­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny topić się (dk. brak)

 (2.1) tra­cić życie w pły­nie lub czymś grzą­skim

 (2.2) zni­kać pod wodą lub w innym śro­do­wi­sku płyn­nym

 (2.3) przy­bie­rać po­stać płyn­ną


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Topiłówka

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Topka

1. po­tocz­nie:
a) wy­so­kie miej­sce w ran­kin­gu;
b) elita, czo­łów­ka;
2. daw­niej: słu­pek soli w kształ­cie stoż­ka ze ścię­tym wierz­choł­kiem, z oz­na­czo­ną do­kład­ną wagą


Źródła:

SJP.pl

Topkapi

za­byt­ko­wy pałac w Stam­bu­le


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Topl

te­re­no­wa obro­na prze­ciw­lot­ni­cza; TOPL


Źródła:

SJP.pl

Toplayer

[czy­taj: TOPlejer] re­kla­ma za­sła­nia­ją­ca treść stro­ny in­ter­ne­to­wej


Źródła:

SJP.pl

Toplać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. mo­czyć


Źródła:

Wiktionary

Toples

dam­ski ko­stium pla­żo­wy nie za­kry­wa­ją­cy pier­si; to­pless, mo­no­ki­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zob. to­pless.

przy­miot­nik

 (2.1) zob. to­pless.

przy­słó­wek

 (3.1) zob. to­pless.


To­ples – pol­ska grupa mu­zycz­na za­ło­żo­na przez Mar­ci­na Sie­gień­czu­ka, gra­ją­ca no­wo­czes­ną od­mia­nę mu­zy­ki disco polo. Dzia­ła­ła w Bia­łym­sto­ku w la­tach 1998-2014.

Ostat­nim li­de­rem i wo­ka­li­stą grupy To­ples był Bła­żej Lange, wraz z któ­rym na sce­nie wy­stę­po­wa­ła grupa tan­ce­rzy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Topless

dam­ski ko­stium pla­żo­wy nie­za­kry­wa­ją­cy pier­si; to­ples, mo­no­ki­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj ubra­nia, naj­czę­ściej dam­ski ko­stium pla­żo­wy lub ką­pie­lo­wy bez gór­nej czę­ści za­sła­nia­ją­cej pier­si

przy­miot­nik

 (2.1) taki, który nie okry­wa pier­si

przy­słó­wek

 (3.1) nie okry­wa­jąc pier­si


To­pless ( top „górna część”, less „bez”) po­rów­naj "cu­lot­te seule" ( cu­lot­te „maj­tecz­ki”, seule „je­dy­nie”: tylko maj­tecz­ki) – okre­śle­nie oz­na­cza­ją­ce odzież nie­za­kry­wa­ją­cą pier­si u doj­rza­łych płcio­wo ko­biet. Jest uży­wa­ne jako nazwa ko­stiu­mu pla­żo­we­go skła­da­ją­ce­go się tylko z maj­tek lub pareo, a także w od­nie­sie­niu do lo­ka­li, w któ­rych dam­ska ob­słu­ga pra­cu­je z ob­na­żo­ny­mi pier­sia­mi (bary to­pless, myj­nie sa­mo­cho­do­we to­pless, sa­lo­ny fryz­jer­skie to­pless itp.).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toplin

To­plin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie wie­luń­skim, w gmi­nie Skom­lin.

Wieś kró­lew­ska (te­nu­ta) w po­wie­cie wie­luń­skim wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go w końcu XVI wieku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Topline

[czy­taj: topLAJN] typ prze­stron­nej ka­bi­ny sa­mo­cho­dów cię­ża­ro­wych, zwła­szcza Sca­nii


Źródła:

SJP.pl

Topliwość

zdol­ność prze­cho­dze­nia ze stanu sta­łe­go w cie­kły


Źródła:

SJP.pl

Topliwy

po­sia­da­ją­cy zdol­ność prze­cho­dze­nia ze stanu sta­łe­go w cie­kły


przy­miot­nik

 (1.1) odz­na­cza­ją­cy się to­pli­wo­ścią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Topmodel

gwia­zda wśród mo­de­li; top model


Źródła:

SJP.pl

Topmodelka

gwia­zda wśród mo­de­lek; top mo­del­ka


Źródła:

SJP.pl

Topnica

w gór­nict­wie: przy­rząd w ro­dza­ju pieca, w któ­rym topi się pak zmie­sza­ny z mia­łem wę­glo­wym


Źródła:

SJP.pl

Topnienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fiz. pro­ces prze­cho­dze­nia ciała ze stanu sta­łe­go w stan cie­kły pod wpły­wem dzia­ła­nia pod­wyż­szo­nej tem­pe­ra­tu­ry;


Top­nie­nie – prze­mia­na fa­zo­wa po­le­ga­ją­ca na przej­ściu sub­stan­cji ze stanu sta­łe­go w stan cie­kły.

Zja­wi­sko top­nie­nia ści­śle wiąże się ze zja­wi­skiem krzep­nię­cia. Oz­na­cza­na ek­spe­ry­men­tal­nie tem­pe­ra­tu­ra top­nie­nia nie za­wsze jed­nak od­po­wia­da ści­śle tem­pe­ra­tu­rze krzep­nię­cia. Wy­ni­ka to m.in. z wpły­wu za­nie­czy­szczeń, szyb­ko­ści schła­dza­nia lub ogrze­wa­nia, two­rze­niem za­rod­ków kry­sta­li­za­cji oraz ze zja­wisk po­wierzch­nio­wych i mię­dzy­fa­zo­wych.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Topnieć

cza­sow­nik

 (1.1) prze­cho­dzić ze stanu sta­łe­go w stan cie­kły pod wpły­wem dzia­ła­nia pod­wyż­szo­nej tem­pe­ra­tu­ry


Źródła:

Wiktionary

Topnik

1. mi­ne­ral­ny do­da­tek uży­wa­ny przy pro­duk­cji żużlu;
2. su­ro­wiec mi­ne­ral­ny o ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze top­nie­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. sub­stan­cja ułat­wia­ją­ca lu­to­wa­nie


Top­nik (odt­le­niacz) – sub­stan­cja ułat­wia­ją­ca lu­to­wa­nie (mięk­kie i twar­de) po­przez che­micz­ne oczy­szcza­nie łą­czo­nych me­ta­li. Po­wszech­nie sto­so­wa­ne top­ni­ki to chlo­rek amonu lub ka­la­fo­nia do lu­to­wa­nia lutem cy­no­wo-oło­wio­wym, kwas solny lub chlo­rek cynku do lu­to­wa­nia po­włok ocyn­ko­wa­nych, bo­raks do lu­to­wa­nia twar­de­go me­ta­li że­laz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Topnikowy

→ top­nik


Patrz:topnik

Źródła:

SJP.pl

Topnisko

część pieca hut­ni­cze­go


Źródła:

SJP.pl

Topniskowy

przy­miot­nik od: top­ni­sko


Źródła:

SJP.pl

Topo-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z miej­scem, miej­sco­wo­ścią, te­re­nem


Źródła:

Wiktionary

Topograf

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie to­po­gra­fii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba za­wo­do­wo zaj­mu­ją­ca się to­po­gra­fią, spo­rzą­dza­ją­ca zdję­cia te­re­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Topografia

1. dział ge­o­dez­ji do­ty­czą­cy po­mia­rów te­re­nu i wy­ko­ny­wa­nia map na ich pod­sta­wie;
2. rzeź­ba te­re­nu i roz­mie­szcze­nie szcze­gó­łów z nim zwią­za­nych;
3. układ po­mie­szczeń wew­nątrz bu­dyn­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział ge­o­dez­ji zaj­mu­ją­cy się po­mia­ra­mi szcze­gó­łów sy­tu­a­cyj­nych i rzeź­by te­re­nu w celu spo­rzą­dze­nia map;

 (1.2) uksz­tał­to­wa­nie te­re­nu, ze­spół cech ja­kie­goś te­re­nu;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Topograficzny

→ to­po­gra­fia


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z to­po­gra­fią, do­ty­czą­cy to­po­gra­fii


Patrz:topografia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Topografka

→ to­po­graf


Patrz:topograf

Źródła:

SJP.pl

Topol

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Topola

drze­wo z ro­dzi­ny wierz­bo­wa­tych (Po­pu­lus), wy­stę­pu­ją­ce w Eu­raz­ji, Afry­ce i Ame­ry­ce Pół­noc­nej w wielu ga­tun­kach i od­mia­nach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Po­pu­lus|L.|ref=tak., wy­so­kie drze­wo na­le­żą­ce do ro­dzi­ny wierz­bo­wa­tych, ma­ją­ce ser­co­wa­te li­ście i wia­tro­pyl­ne kwia­ty;

 (1.2) techn. to­po­lo­we drew­no


To­po­la ("Po­pu­lus" L.) – ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny wierz­bo­wa­tych ("Sa­li­ca­ce­ae"). Wy­róż­nia się w jego obrę­bie zwy­kle ok. 30–40 ga­tun­ków, ale też cza­sem znacz­nie wię­cej (pro­ble­my tak­so­no­micz­ne po­wo­du­je łat­wość krzy­żo­wa­nia się tych ro­ślin i ich duża zmien­ność).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Topolewski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Topoli

przy­miot­nik od: to­po­la


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Topolice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Topolina

Zo­bacz też: To­po­li­na w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

To­po­li­na – wieś so­łec­ka w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie le­gio­now­skim, w gmi­nie Wie­li­szew.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa war­szaw­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Topolinek

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Topolka

mała to­po­la; to­pól­ka


To­pol­ka – dawny za­ścia­nek. Te­re­ny na któ­rych był po­ło­żo­ny, leżą obec­nie na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie bra­sław­skim, w siel­so­wie­cie Widze.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Topolnica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Topolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie to­po­lo­gii


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Topologia

1. dział ma­te­ma­ty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem tych włas­no­ści prze­strze­ni, które nie ule­ga­ją zmia­nie przy przeksz­tał­ce­niach ho­me­o­mor­ficz­nych;
2. ro­dzi­na podz­bio­rów ot­war­tych, wy­róż­nio­nych w obrę­bie zbio­ru, speł­nia­ją­ca okre­ślo­ne ak­sjo­ma­ty;
3. struk­tu­ra ukła­du ele­men­tów przyj­mu­ją­ca okre­ślo­ny kształt, np. gwiaź­dzi­sta lub szy­no­wa to­po­lo­gia sieci kom­pu­te­ro­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. dział ge­o­me­trii ba­da­ją­cy wła­ści­wo­ści ge­o­me­trycz­ne, które nie zmie­nia­ją się przy przeksz­tał­ce­niach ta­kich jak roz­cią­ga­nie, skrę­ca­nie albo obro­ty;

 (1.2) mat. prze­strzeń to­po­lo­gicz­na;


To­po­lo­gia (gr. τόπος ("tópos"), miej­sce, oko­li­ca; λόγος ("lógos"), słowo, nauka) – dział ma­te­ma­ty­ki wyż­szej zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem prze­strze­ni to­po­lo­gicz­nych, czyli na­jo­gól­niej­szych prze­strze­ni, dla któ­rych można zde­fi­nio­wać po­ję­cie przeksz­tał­ce­nia cią­głe­go. To­po­lo­gia bada zwła­szcza włas­no­ści za­cho­wy­wa­ne przez ho­me­o­mor­fiz­my – np. orien­to­wal­ność po­wierzch­ni, genus („licz­bę ot­wo­rów”), ist­nie­nie (nie­pu­ste­go) brze­gu i jego pod­sta­wo­we cechy. Wła­ści­wo­ści tego typu są na­zy­wa­ne niez­mien­ni­ka­mi to­po­lo­gicz­ny­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Topologiczny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy to­po­lo­gii, zwią­za­ny z to­po­lo­gią


Źródła:

Wiktionary

Topolowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) skła­da­ją­cy się z to­po­li

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści to­po­li

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią to­po­li


Źródła:

Wiktionary

Topolski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Topolówka

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Toponim

1. w ję­zy­koz­naw­stwie: nazwa ge­o­gra­ficz­na, np. nazwa pań­stwa, mia­sta, góry, lasu, ulicy itp.;
2. w bio­lo­gii: nazwa ga­tun­ko­wa lub ro­dza­jo­wa po­cho­dzą­ca od nazwy ge­o­gra­ficz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. jęz. nazwa włas­na ja­kie­goś punk­tu lub ob­sza­ru ge­o­gra­ficz­ne­go (mia­sta, pań­stwa, rzeki itd.);


To­po­nim (z gr. "topos" = „miej­sce, oko­li­ca” i "ony­mos" = „imię”) – w ogól­nym zna­cze­niu nazwa miej­sco­wa, przy­kła­do­wo "Poz­nań" czy "Hi­ma­la­je". To­po­ni­ma­mi zaj­mu­je się dział ję­zy­koz­naw­stwa zwany to­po­no­ma­sty­ką. Ana­li­za to­po­ni­mów może do­star­czyć in­for­ma­cji na temat roz­wo­ju da­ne­go ję­zy­ka, bądź hi­sto­rii ja­kie­goś ob­sza­ru ge­o­gra­ficz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toponimia

1. ogół to­po­ni­mów jako przed­miot badań to­po­no­ma­sty­ki
2. dział ono­ma­sty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem nazw miej­sco­wych; to­po­no­ma­sty­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem zna­cze­nia i po­cho­dze­nia nazw ge­o­gra­ficz­nych, dział ono­ma­sty­ki;

 (1.2) jęz. ogół to­po­ni­mów bę­dą­cy przed­mio­tem badań to­po­ni­mii (1.1)


To­po­ni­mia (z gr. "topos" – miej­sce, "onoma" – nazwa), to­po­no­ma­sty­ka – dział ono­ma­sty­ki zaj­mu­ją­cy się naz­wa­mi miejsc, czyli to­po­ni­ma­mi (np. naz­wa­mi osad ludz­kich – miast, wsi, przy­siół­ków – oj­ko­ni­mia), naz­wa­mi państw i kra­jów, naz­wa­mi fiz­jo­gra­ficz­ny­mi (obiek­tów fiz­jo­gra­ficz­nych), naz­wa­mi rzek, je­zior (hy­dro­ni­mia), lasów, pól, gór (oro­ni­mia), a także naz­wa­mi miej­ski­mi (ur­ba­no­ni­my), naz­wa­mi ulic i pla­ców, nazwy te­re­no­we (mi­kro­to­po­ni­my).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toponimiczny

→ to­po­ni­mi­ka; to­po­no­ma­stycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Toponimika

dział ono­ma­sty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem nazw miej­sco­wych; to­po­no­ma­sty­ka, to­po­ni­mia


Źródła:

SJP.pl

Toponomastyczny

→ to­po­no­ma­sty­ka; to­po­ni­micz­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z to­po­no­ma­sty­ką, do­ty­czą­cy to­po­no­ma­sty­ki, ba­da­nia nazw miej­sco­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toponomastyka

dział ono­ma­sty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem nazw miej­sco­wych; to­po­ni­mi­ka, to­po­ni­mia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauka o naz­wach miej­sco­wych, za­miesz­ka­łych i nie­za­miesz­ka­łych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Topor

Ro­land Topor (1938-97), ry­sow­nik i pi­sarz fran­cu­ski po­cho­dze­nia pol­skie­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toporek

mały topór


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mały topór


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Topornawy

nieco to­por­ny


Źródła:

SJP.pl

Topornica

1. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych;
2. to­por­ni­ca mała - ga­tu­nek słod­ko­wod­nej ryby z ro­dzi­ny pstrą­że­nio­wa­tych; pstrą­że­ni­ca mała


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toporniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: to­por­nie


Źródła:

SJP.pl

Toporniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: to­por­ny


Źródła:

SJP.pl

Topornieć

1. sta­wać się niez­grab­nym, nie­fo­rem­nym, ocię­ża­łym;
2. sta­wać się pry­mi­tyw­nym, pro­stac­kim


Źródła:

SJP.pl

Toporny

cięż­ki, z gruba cio­sa­ny, nie­fo­rem­ny


przy­miot­nik

 (1.1) pot. ocię­ża­ły, bez po­lo­tu ani fi­nez­ji, nie­sta­ran­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toporowice

To­po­ro­wi­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie bę­dziń­skim, w gmi­nie Mie­rzę­ci­ce.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ka­to­wic­kie­go.

Wieś bi­skup­stwa kra­kow­skie­go w księ­stwie sie­wier­skim w końcu XVI wieku.


Źródła:

Wikipedia

Toporowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Toporowy

przy­miot­nik od: topór


Źródła:

SJP.pl

Toporzec

topór


Źródła:

SJP.pl

Toporzysko

1. duży topór;
2. trzo­nek to­po­ra, sie­kie­ry lub młota


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toporzyszczewo

To­po­rzy­szcze­wo (nazwa obocz­na: To­po­rzy­szcze­wo Pier­wsze) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie alek­san­drow­skim, w gmi­nie Bąd­ko­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go.

Wieś so­łec­ka – zo­bacz jed­nost­ki po­moc­ni­cze gminy Bąd­ko­wo w BIP.


Źródła:

Wikipedia

Topos

top;
1. utar­ty motyw pow­ta­rza­ją­cy się czę­sto w li­te­ra­tu­rze;
2. pod­sta­wa ro­zu­mo­wa­nia, ogól­nie przy­ję­ty sąd, ele­ment ja­kiejś kul­tu­ry


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. pow­ta­rza­ją­cy się motyw li­te­rac­ki

 (1.2) pod­sta­wa poj­mo­wa­nia, ogól­nie przy­ję­te ro­zu­mo­wa­nie w danej kul­tu­rze


Topos ( τόπος κοινός) lub miej­sce wspól­ne ( locus com­mu­nis), w daw­niej­szych pol­skich pra­cach nie­kie­dy ko­mu­nał – twier­dze­nie przyj­mo­wa­ne w danej kul­tu­rze bez do­wo­du, bę­dą­ce pod­sta­wą ar­gu­men­ta­cji (we­dług de­fi­ni­cji dia­lek­tycz­nej); go­to­wy do uży­cia, po­wszech­nie znany ar­gu­ment, o dużej sile pers­wa­zyj­nej, który można za­sto­so­wać do udo­wad­nia­nia do­wol­nej tezy pod­czas wy­po­wie­dzi (we­dług de­fi­ni­cji re­to­rycz­nej); po­nad­cza­so­wy kon­stant w li­te­ra­tu­rze, prze­ja­wia­ją­cy się w toż­sa­mych zna­kach, mo­ty­wach i sfor­mu­ło­wa­niach (we­dług de­fi­ni­cji li­te­rac­kiej).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Topotyp

od­mia­na w obrę­bie ga­tun­ku bak­te­rii lub wi­ru­sa, wy­ło­nio­na przy po­mo­cy metod to­po­lo­gicz­nych, wy­ka­zu­ją­cych róż­ni­ce w bu­do­wie an­ty­ge­no­wej


Źródła:

SJP.pl

Topowy

1. po­tocz­nie: naj­lep­szy, naj­po­pu­lar­niej­szy;
2. w że­glar­stwie: zwią­za­ny z wierz­choł­kiem masz­tu lub in­ne­go pio­no­wo usta­wio­ne­go drzew­ca, np. lampa to­po­wa


Źródła:

SJP.pl

Topper

[czy­taj: toper]
1. ro­dzaj de­ko­ra­cji tortu w po­sta­ci zat­knię­te­go na­pi­su, ry­sun­ku;
2. na­kład­ka na ma­te­rac; ma­te­rac na­wierzch­nio­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ele­ment re­kla­mo­wy umie­szcza­ny nad re­ga­łem skle­po­wym, sto­i­skiem lub inną re­kla­mą (ek­spo­zy­to­rem)

 (1.2) cuk. ozdob­ny ele­ment z masy cu­kro­wej umie­szcza­ny na szczy­cie tortu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Topr

Ta­trzań­skie Ochot­ni­cze Po­go­to­wie Ra­tun­ko­we, or­ga­ni­za­cja zrze­sza­ją­ca ochot­ni­ków, za­ło­żo­na w roku 1909 celem nie­sie­nia po­mo­cy oso­bom ule­ga­ją­cym wy­pad­kom na te­re­nie Tatr


skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­skie­go

 (1.1) = Ta­trzań­skie Ochot­ni­cze Po­go­to­wie Ra­tun­ko­we;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Topr-Owiec

czło­nek TOPR-u (Ta­trzań­skie­go Ochot­ni­cze­go Po­go­to­wia Ra­tun­ko­we­go); to­pro­wiec


Źródła:

SJP.pl

Topr-Owski

→ TOPR (Ta­trzań­skie Ochot­ni­cze Po­go­to­wie Ra­tun­ko­we); to­prow­ski


Źródła:

SJP.pl

Toprowiec

czło­nek TOPR-u (Ta­trzań­skie­go Ochot­ni­cze­go Po­go­to­wia Ra­tun­ko­we­go); TOPR-owiec


Źródła:

SJP.pl

Toprowski

→ TOPR (Ta­trzań­skie Ochot­ni­cze Po­go­to­wie Ra­tun­ko­we); TOPR-owski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z TOPR-em, do­ty­czą­cy TOPR-u


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Topsel

górny, sko­śny ża­giel roz­pi­na­ny mię­dzy ga­flem a górną czę­ścią masz­tu stat­ku ża­glo­we­go; top­ża­giel


Top­sel – ża­giel za­li­cza­ny do żagli do­dat­ko­wych. Jest gór­nym ża­glem przy­masz­to­wym. Jest on roz­pi­na­ny po­mię­dzy ga­flem, a sten­gą masz­tu. Ze wzglę­du na krój oraz spo­sób roz­pi­na­nia roz­róż­nić można trzy ro­dza­je tops­la: top­sel trój­kąt­ny sta­wia­ny za po­mo­cą dwóch rejek, top­sel trój­kąt­ny sta­wia­ny bez­poś­red­nio do sten­gi masz­tu (bez rejek) oraz top­sel czwo­ro­kąt­ny sta­wia­ny na jed­nej rejce (rejka nad li­kiem gór­nym – patrz lik).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Topspin

za­gra­nie piłki te­ni­so­wej z ro­ta­cją po­stę­pu­ją­cą


Źródła:

SJP.pl

Topspinowy

→ top­spin


Patrz:topspin

Źródła:

SJP.pl

Topsztag

w że­glar­stwie: sta­lo­wa lina bie­gną­ca od wierz­choł­ka masz­tu do dzio­bu


Źródła:

SJP.pl

Topwanta

sta­lo­wa lina na stat­ku za­cze­pio­na u topu masz­tu, pod­trzy­mu­ją­ca maszt z boków ze­bez­pie­cza­jąc przed wy­gię­ciem lub zła­ma­niem


Źródła:

SJP.pl

Topólecki

przy­miot­nik od: To­pól­ka


Źródła:

SJP.pl

Topólka

mała to­po­la; to­pol­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Topólno

To­pól­no – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Gąbin.

W skład so­łect­wa "To­pól­no" wcho­dzi także wieś Kon­stan­ty­nów

Wieś kró­lew­ska "To­pol­no" po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie gą­biń­skim ziemi go­sty­niń­skiej wo­je­wództ­wa raw­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Topór

broń siecz­na; sie­kie­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­rzę­dzie skła­da­ją­ce się z drew­nia­ne­go trzon­ka i me­ta­lo­we­go ostrza, słu­żą­ce np. do rą­ba­nia drew­na lub mięsa, a daw­niej także jako broń;


Zo­bacz też: Topór w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Topór, sie­kie­ra – na­rzę­dzie słu­żą­ce do rą­ba­nia lub broń obu­cho­wo-siecz­na. Naj­czę­ściej w for­mie kli­no­wa­te­go obu­cha osa­dzo­ne­go na sty­li­sku. W zna­cze­niu sym­bo­licz­nym także jako ele­ment he­ral­dycz­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Topżagiel

górny, sko­śny ża­giel roz­pi­na­ny mię­dzy ga­flem a górną czę­ścią masz­tu stat­ku ża­glo­we­go; top­sel


Źródła:

SJP.pl

Tor

1. dwa rów­no­le­głe ciągi szyn umoż­li­wia­ją­ce jazdę po­cią­gom itp.;
2.
a) trasa, po któ­rej po­ru­sza się ciało fi­zycz­ne;
b) droga za­kre­śla­na przez ciało po­ru­sza­ją­ce się w prze­strze­ni; tra­jek­to­ria;
3. kie­ru­nek, w jakim coś się roz­wi­ja;
4. sport: trasa od­po­wied­nia dla danej dy­scy­pli­ny;
5. pro­mie­niot­wór­czy pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Th i licz­bie ato­mo­wej 90


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Th i licz­bie ato­mo­wej 90;

 (1.2) trasa ruchu;

 (1.3) kon­struk­cja na­ziem­na na sta­cji ko­le­jo­wej, zbu­do­wa­na z szyn, pod­kła­dów itp., umie­szczo­na przy pe­ro­nie, przez­na­czo­na do ruchu po­cią­gów oraz ich za­trzy­my­wa­nia się;

 (1.4) sport. wy­dzie­lo­na część bież­ni, ba­se­nu itp. przez­na­czo­na dla jed­ne­go za­wod­ni­ka

 (1.5) sport. kon­struk­cja, bu­dow­la przez­na­czo­na do roz­gry­wa­nia okre­ślo­nych za­wo­dów; wy­dzie­lo­na część te­re­nu uży­wa­na do za­wo­dów

 (1.6) geol. sa­mot­na skała, ska­li­ca;

 (1.7) zob. tory.

 (1.8) fiz. dawna jed­nost­ka po­mia­ru ci­śnie­nia;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tora

eg­zem­plarz lub zwój z tek­stem Tory


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) rel. świę­ta księ­ga ju­da­iz­mu skła­da­ją­ca się z pię­ciu ksiąg;

 (1.2) rel. sze­rzej: cały Stary Te­sta­ment

 (1.3) rel. ca­łość nauk, które Bóg prze­ka­zał Moj­że­szo­wi na górze Synaj


Tora (rów­nież ‏Tojre‎, ‏תורה‎ – wska­zów­ka, po­u­cze­nie, wtór­nie prawo) – pięć pier­wszych ksiąg Bi­blii (stąd także Pię­ciok­siąg, Pen­ta­te­uch), naj­waż­niej­szy tekst ob­ja­wio­ny ju­da­iz­mu. Głów­nym te­ma­tem Tory jest Przy­mie­rze po­mię­dzy Bo­giem a na­ro­dem Iz­ra­e­la za poś­red­nict­wem Moj­że­sza za­war­te pod­czas wę­drów­ki z nie­wo­li egip­skiej do Ziemi Obie­ca­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Torako-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z klat­ką pier­sio­wą


Źródła:

Wiktionary

Torakocenteza

na­kłu­cie jamy opłuc­nej


To­ra­ko­cen­te­za – na­kłu­cie jamy opłuc­no­wej wy­ko­ny­wa­ne w ce­lach dia­gno­stycz­nych (po­bra­nie płynu do badań) bądź lecz­ni­czych (do­o­płuc­no­we po­da­nie leków).

Wy­ko­ny­wa­ne jest w przy­pad­ku obec­no­ści płynu w jamie opłuc­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Torakochirurg

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie to­ra­ko­chi­rur­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ope­ra­cja­mi klat­ki pier­sio­wej;

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka - spe­cja­list­ka w za­kre­sie to­ra­ko­chi­rur­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Torakochirurgia

chi­rur­gia klat­ki pier­sio­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. chi­rur­gia klat­ki pier­sio­wej


To­ra­ko­chi­rur­gia, chi­rur­gia klat­ki pier­sio­wej – dzie­dzi­na chi­rur­gii zaj­mu­ją­ca się le­cze­niem ope­ra­cyj­nym cho­rób, wad wro­dzo­nych oraz ura­zów na­rzą­dów klat­ki pier­sio­wej, z wy­łą­cze­niem serca. Le­cze­nie to­ra­ko­chi­rur­gicz­ne do­ty­czy cho­rób klat­ki pier­sio­wej, w szcze­gól­no­ści cho­rób no­wot­wo­ro­wych, cho­rób ła­god­nych oraz cho­rób in­fek­cyj­nych płuc, śród­pier­sia, prze­ły­ku, prze­po­ny i ścia­ny klat­ki pier­sio­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Torakoplastyczny

→ to­ra­ko­pla­sty­ka


Patrz:torakoplastyka

Źródła:

SJP.pl

Torakoskop

nie­wiel­ki przy­rząd op­tycz­ny umoż­li­wia­ją­cy do­kład­ne obej­rze­nie wnę­trza klat­ki pier­sio­wej i wy­ko­ny­wa­nie w niej za­bie­gów; wzier­nik opłuc­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Torakoskopia

za­bieg po­le­ga­ją­cy na wpro­wa­dze­niu en­do­sko­pu do klat­ki pier­sio­wej


Źródła:

SJP.pl

Torakoskopowy

→ to­ra­ko­skop


Patrz:torakoskop

Źródła:

SJP.pl

Torakotomia

chi­rur­gicz­ne ot­war­cie klat­ki pier­sio­wej w celu prze­pro­wa­dze­nia dia­gno­sty­ki lub wy­ko­na­nia za­bie­gu


To­ra­ko­to­mia – pro­ce­du­ra chi­rur­gicz­na, po­le­ga­ją­ca na ot­war­ciu ścia­ny klat­ki pier­sio­wej, umoż­li­wia­ją­ca do­stęp do na­rzą­dów zlo­ka­li­zo­wa­nych wew­nątrz klat­ki pier­sio­wej, czyli płuc, serca, prze­ły­ku, tcha­wi­cy, prze­po­ny.

W za­leż­no­ści od miej­sca, które ma być ope­ro­wa­ne, ot­war­cie klat­ki pier­sio­wej wy­ko­ny­wa­ne jest w róż­nych miej­scach. Roz­róż­nia się:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Torana

ro­dzaj bramy w in­dyj­skiej ar­chi­tek­tu­rze sa­kral­nej


W ar­chi­tek­tu­rze bud­dyz­mu "to­ra­na" to brama o kon­struk­cji słu­po­wo-bel­ko­wej, jedna z czte­rech pro­wa­dzą­cych do stupy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toranowy

→ to­ra­na


Patrz:torana

Źródła:

SJP.pl

Torarz

pra­cow­nik zaj­mu­ją­cy się ukła­da­niem i na­pra­wą torów ko­le­jo­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kolej. ro­bot­nik ukła­da­ja­cy tory ko­le­jo­we


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Torański

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Torba

1. opa­ko­wa­nie róż­nych drob­nych rze­czy; jego za­war­tość;
2. worek lub wa­li­zecz­ka do prze­no­sze­nia przed­mio­tów;
3. po­tocz­nie: nad­mier­nie roz­cią­gnię­ta część stro­ju;
4. po­tocz­nie: zwi­sa­ją­ca skóra;
5. fałd skór­ny u samic niek­tó­rych ssa­ków peł­nią­cy rolę kie­sze­ni dla mło­dych osob­ni­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) opa­ko­wa­nie wy­ko­na­ne ze skóry lub two­rzy­wa sztucz­ne­go, uży­wa­ne do prze­cho­wy­wa­nia lub tran­spor­tu przed­mio­tów, czę­sto wy­po­sa­żo­ne w uchwy­ty lub paski

 (1.2) zool. u samic niek­tó­rych ssa­ków fałd skór­ny w for­mie kie­sze­ni, w któ­rym prze­by­wa­ją i roz­wi­ja­ją się małe


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Torbacki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Torbacz

lą­do­wy ssak niż­szy roz­wi­ja­ją­cy się w tor­bie na brzu­chu matki; wor­ko­wiec, tor­bo­wiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. przed­sta­wi­ciel ssa­ków, u któ­rych w wy­ni­ku ewo­lu­cji wyksz­tał­ci­ła się torba lę­go­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Torbacze

na­drząd ssa­ków niż­szych, obej­mu­ją­cy około 330 ga­tun­ków, w tym kan­gu­ry i dy­del­fy; wor­kow­ce


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mar­su­pia­lia|Il­li­ger|ref=tak., na­drząd ssa­ków z pod­gro­ma­dy ży­wo­rod­nych;


Tor­ba­cze, wor­kow­ce (Mar­su­pia­lia) – in­fra­gro­ma­da lą­do­wych ssa­ków z pod­gro­ma­dy ży­wo­rod­nych (The­ria), do któ­rych za­li­cza się około 330 ga­tun­ków o róż­no­rod­nym wy­glą­dzie i try­bie życia, a także róż­nych pre­fe­ren­cjach po­kar­mo­wych, za­rów­no dra­pież­nych, jak owa­do­żer­nych, ro­śli­no­żer­nych i wszyst­ko­żer­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Torbanit

łupek bi­tu­micz­ny, który przy su­chej de­sty­la­cji do­star­cza znacz­ne ilo­ści oleju skal­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Torbeczka

daw­niej zdrob­nie­nie od: to­reb­ka


Źródła:

SJP.pl

Torbernit

mi­ne­rał, uwod­nio­ny ura­ny­lo­fos­fo­ran mie­dzi, odz­na­cza­ją­cy się do­sko­na­łą łu­pli­wo­ścią


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. zie­lo­ny pro­mie­niot­wór­czy mi­ne­rał z grupy fos­fo­ra­nów; uwod­nio­ny fos­fo­ran ura­ny­lu i mie­dzi;


Tor­ber­nit (chal­ko­lit) – [[mi­ne­rał] z gro­ma­dy fos­fo­ra­nów, a do­kład­niej fos­fo­ra­nów ura­ny­lu; ły­szczyk ura­no­wy. Jest to uwod­nio­ny fos­fo­ran ura­ny­lu i mie­dzi. Nazwa na­da­na na cześć szwedz­kie­go che­mi­ka i mi­ne­ra­lo­ga Tor­ber­na Olafa Berg­ma­na (1735–1784).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Torbiasty

ma­ją­cy kształt torby


Źródła:

SJP.pl

Torbicki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Torbiel

pa­to­lo­gicz­ny, wo­recz­ko­wa­ty guz wy­peł­nio­ny naj­czę­ściej pły­nem, rza­dziej - ga­la­re­to­wa­tą sub­stan­cją, znaj­du­ją­cy się w na­rzą­dach wew­nętrz­nych or­ga­niz­mu; cysta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. pa­to­lo­gicz­na prze­strzeń w ciele wy­peł­nio­na pły­nem, sta­no­wią­ca mięk­ki guz w kształ­cie bło­nia­ste­go wo­recz­ka;


Tor­biel, cysta (łac. "cy­stis") – pa­to­lo­gicz­na prze­strzeń w obrę­bie or­ga­niz­mu, skła­da­ją­ca się z jed­nej lub więk­szej licz­by komór wy­peł­nio­nych pły­nem albo tre­ścią ga­la­re­to­wa­tą. Wy­róż­nia się:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Torbielowaty

przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem tor­biel, ma­ją­cy cechy tor­bie­li; tor­bie­lo­wy


Źródła:

SJP.pl

Torbielowy

przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem tor­biel, ma­ją­cy cechy tor­bie­li; tor­bie­lo­wa­ty


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tor­bie­lą, do­ty­czą­cy tor­bie­li


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Torbiszcze

zgru­bie­nie od: torba


Źródła:

SJP.pl

Torbowiec

lą­do­wy ssak niż­szy roz­wi­ja­ją­cy się w tor­bie na brzu­chu matki; wor­ko­wiec, tor­bacz


Źródła:

SJP.pl

Torbowy

→ torba, np. kości tor­bo­we


Źródła:

SJP.pl

Torcedor

osoba ręcz­nie wy­ra­bia­ją­ca cy­ga­ra


Tor­ce­dor (z hiszp. "Tor­cer" tzn. skrę­cać) – osoba lub wyk­wa­li­fi­ko­wa­ny pra­cow­nik fa­bry­ki cygar, która cał­ko­wi­cie ręcz­nie wy­ra­bia cy­ga­ra: po­czą­wszy od uło­że­nia wkład­ki (tripa) z ca­łych liści ty­to­nio­wych, po­przez zwi­nię­cie w za­wi­jacz (ca­po­te) i za­ło­że­nie li­ścia okry­wo­we­go (capa).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Torcello

[czy­taj: tor­czel­lo] wyspa na La­gu­nie We­nec­kiej


Tor­cel­lo – wyspa po­ło­żo­na na pół­noc­ny wschód od hi­sto­rycz­ne­go cen­trum We­ne­cji w Pół­noc­nych Wło­szech, są­sia­du­je od po­łud­nia z Bu­ra­no i Maz­zor­bo.

Wyspa jest jed­nym z naj­star­szych oś­rod­ków La­gu­ny We­nec­kiej. Zna­cze­nie jej spa­dło wraz z roz­wo­jem są­sied­niej We­ne­cji oraz zmia­na­mi am­bien­tal­ny­mi. Obec­nie na wy­spie miesz­ka 18 osób. Ze wzglę­du na dzie­dzict­wo ar­che­o­lo­gicz­ne, jakie się na niej znaj­du­je, wciąż od­wie­dza­ją ją tu­ry­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Torcik

zdrob­nie­nie od: tort


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: tort

 (1.2) mały tort

 (1.3) por­cja cia­sta tor­to­we­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Torcikowy

→ tor­cik


Patrz:torcik

Źródła:

SJP.pl

Toreador

tor­re­a­dor, tor­re­ro, to­re­ro;
1. głów­ny uczest­nik kor­ri­dy, za­da­ją­cy by­ko­wi za­bój­czy cios szpa­dą; espa­da, ma­ta­dor;
2. każdy z uczest­ni­ków kor­ri­dy, np. ma­ta­dor, pi­ka­dor


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. każdy uczest­nik kor­ri­dy (pi­ka­dor, ma­ta­dor, ban­de­ril­le­ro lub ka­pe­a­dor);


To­re­a­dor, tor­re­a­dor (hiszp. "to­re­ro, ma­ta­dor de toros") – uczest­nik kor­ri­dy. To­re­a­do­ra­mi są:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toreadorka

→ to­re­a­dor; tor­re­a­dor­ka


Źródła:

SJP.pl

Toreadorski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z to­re­a­do­rem, do­ty­czą­cy to­re­a­do­ra


Źródła:

Wiktionary

Torebeczka

zdrob­nie­nie od: to­reb­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: to­reb­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Torebka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: torba

 (1.2) mała torba

 (1.3) za­war­tość to­reb­ki (1.2)

 (1.4) mniej­sza torba do prze­cho­wy­wa­nia oso­bi­stych dro­biaz­gów wy­ko­na­na z wy­trzy­ma­łych ma­te­ria­łów no­szo­na naj­czę­ściej przez ko­bie­ty na ra­mie­niu lub w dłoni

 (1.5) bot. pę­ka­ją­cy owoc suchy po­dzie­lo­ny w środ­ku na ko­mo­ry

 (1.6) biol. anat. osło­na wy­stę­pu­ją­ca na po­wierzch­ni pę­che­rzy­ka jaj­ni­ko­we­go zło­żo­na z ko­mó­rek fi­bro­bla­stycz­nych

 (1.7) anat. zob. to­reb­ka sta­wo­wa.

 (1.8) zob. to­reb­ka wło­so­wa.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Torebkarka

ma­szy­na do wy­ro­bu toreb


Źródła:

SJP.pl

Torebkarski

przy­miot­nik od: to­reb­ka


Źródła:

SJP.pl

Torebkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem to­reb­kę, po­dob­ny do to­reb­ki


Źródła:

SJP.pl

Torero

to­re­a­dor, tor­re­a­dor, tor­re­ro; rzad­ko:
1. głów­ny uczest­nik kor­ri­dy, za­da­ją­cy by­ko­wi za­bój­czy cios szpa­dą; espa­da, ma­ta­dor;
2. każdy z uczest­ni­ków kor­ri­dy, np. ma­ta­dor, pi­ka­dor


Źródła:

SJP.pl

Toreuta

ar­ty­sta wy­ra­bia­ją­cy ozdob­ne przed­mio­ty me­ta­lo­we przy uży­ciu tech­nik try­bo­wa­nia, cy­ze­lo­wa­nia i pun­co­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Torf

skała osa­do­wa pow­sta­ła z obu­mar­łej ro­ślin­no­ści ba­gien­nej, uży­wa­na m.in. jako nawóz i ma­te­riał opa­ło­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. roln. or­ga­nicz­ny ma­te­riał osa­do­wy o ko­lo­rze od bru­nat­ne­go po czar­ny, wy­ko­rzy­sty­wa­ny m.in. do użyź­nia­nia gleb lub po­zy­ski­wa­nia paliw sta­łych;

 (1.2) roln. ogrod. zie­mia po­zy­ska­na z wy­ro­bi­ska tor­fo­we­go

 (1.3) hand. roln. ogrod. zie­mia po­zy­ska­na z wy­ro­bi­ska tor­fo­we­go lub wzbo­ga­co­na o torf (1.1)


Torf – skała osa­do­wa pow­sta­ła w wy­ni­ku za­cho­dzą­cych w szcze­gól­nych wa­run­kach prze­mian obu­mar­łych szcząt­ków ro­ślin­nych.

Torf jest two­rem bę­dą­cym efek­tem nie­peł­ne­go roz­kła­du szcząt­ków ro­ślin­nych, za­cho­dzą­ce­go w wa­run­kach dłu­gotr­wa­łe­go lub sta­łe­go za­ba­gnie­nia wierzch­niej war­stwy gleby.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Torfiarnia

ko­pal­nia torfu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­pal­nia torfu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Torfiarski

→ tor­fiarz


Patrz:torfiarz

Źródła:

SJP.pl

Torfiasty

za­wie­ra­ją­cy torf; ob­fi­ty w torf


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ob­fi­tu­ją­cy w torf


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Torfieć

zmie­niać się w torf


Źródła:

SJP.pl

Torfmistrz

pra­cow­nik na­dzo­ru­ją­cy wy­do­by­cie torfu w tor­fiar­ni


Źródła:

SJP.pl

Torfniak

złoże torfu; ob­szar po­kry­ty zło­ża­mi torfu; tor­fo­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Torfotwórczy

two­rzą­cy torf


Źródła:

SJP.pl

Torfowcowate

ro­dzi­na mchów z rzędu tor­fow­ców, ros­ną­cych w miej­scach wil­got­nych lub ba­gien­nych, bu­du­ją­cych (dzię­ki ogrom­nej zdol­no­ści chło­nię­cia wody) spe­cy­ficz­ne for­ma­cje ro­ślin­ne, tzw. tor­fo­wi­ska wy­so­kie


Tor­fow­co­wa­te ("Spha­gna­ce­ae" Du­mort.) – ro­dzi­na mchów z rzędu tor­fow­ców ("Spha­gna­les"), na­le­żą­ce­go do klasy tor­fow­ców ("Spha­gnop­si­da"). Na­le­ży do niej ok. 350 ga­tun­ków z je­dy­ne­go współ­czes­ne­go ro­dza­ju tor­fo­wiec ("Spha­gnum").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Torfowcowy

1. mle­czaj tor­fow­co­wy - ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny go­łąb­ko­wa­tych;
2. ols tor­fow­co­wy - ze­spół leśny, w któ­rym prze­wa­ża olsza czar­na lub brzo­za om­szo­na;
3. ża­gni­ca tor­fow­co­wa - ga­tu­nek ważki


Źródła:

SJP.pl

Torfowiec

ga­tu­nek mchu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Spha­gnum|L.|ref=tak., ro­śli­na z klasy tor­fow­ców;


Tor­fo­wiec ("Spha­gnum" L.) – ro­dzaj mchów z klasy tor­fow­ców ("Spha­gnop­si­da"). Na­le­ży do niego ok. 380 ga­tun­ków. Są to ro­śli­ny sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ne na Ziemi, ale naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ne w wyż­szych sze­ro­ko­ściach pół­ku­li pół­noc­nej. Two­rzą cha­rak­te­ry­stycz­ne eko­sy­ste­my tor­fo­wi­sko­we. Od­gry­wa­ją ogrom­ną rolę w kształ­to­wa­niu wa­run­ków wod­nych, two­rze­niu bio­ma­sy oraz sied­lisk dla in­nych ro­ślin i zwie­rząt.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Torfowisko

teren po­kry­ty zło­ża­mi torfu; złoże torfu


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) teren pod­mo­kły, po­ro­śnię­ty ro­śli­na­mi, które stop­nio­wo przeksz­tał­ca­ją się w torf;


Tor­fo­wi­sko – jeden z typów mo­kra­deł, sied­lisk na tyle uwod­nio­nych, że wy­stę­pu­je tam spe­cy­ficz­na ro­ślin­ność i za­cho­dzą pro­ce­sy aku­mu­la­cji osa­dów or­ga­nicz­nych. Jest to teren stale pod­mo­kły, o po­dło­żu trud­no prze­pu­szczal­nym, po­kry­ty zbio­ro­wi­ska­mi ro­ślin ba­gien­nych i ba­gien­no-łą­ko­wych. Od in­nych sied­lisk hy­dro­ge­nicz­nych odróż­nia się sła­bym nat­le­nie­niem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Torfowość

→ tor­fo­wy


Patrz:torfowy

Źródła:

SJP.pl

Torfowy

1. two­rzą­cy torf (or­ga­nicz­ną skałę osa­do­wą), ros­ną­cy na tor­fie; tor­fo­wi­sko­wy;
2. zro­bio­ny z torfu, za­wie­ra­ją­cy torf;
3. ba­gni­ca tor­fo­wa - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny ba­gni­co­wa­tych; drąż­ni­ca, błot­ni­ca si­to­wa


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do torfu, zro­bio­ny z torfu, za­wie­ra­ją­cy torf, two­rzą­cy złoże torfu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Torfoznawca

spe­cja­li­sta dzie­dzi­nie nauki o tor­fie, tor­fo­wi­skach i gle­bach tor­fo­wych


Źródła:

SJP.pl

Torfoznawczy

zwią­za­ny z nauką o tor­fie, tor­fo­wi­skach i gle­bach tor­fo­wych


Źródła:

SJP.pl

Torfoznawstwo

nauka o tor­fie, tor­fo­wi­skach i gle­bach tor­fo­wych


Tor­foz­naw­stwo – in­ter­dy­scy­pli­nar­na dzie­dzi­na wie­dzy, zaj­mu­ją­ca się tor­fo­wi­ska­mi, tor­fem i osa­da­mi po­tor­fo­wy­mi, ro­ślin­no­ścią tor­fo­wisk, stra­ty­gra­fią i ge­ne­zą złóż, ich hy­dro­lo­gią, pro­ce­sa­mi aku­mu­la­cji i de­ce­sji oraz róż­no­rod­ny­mi spo­so­ba­mi wy­ko­rzy­sta­nia torfu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Torianit

mi­ne­rał z do­miesz­ka­mi me­ta­li ziem rzad­kich, o zmien­nym skła­dzie, sto­so­wa­ny do otrzy­my­wa­nia toru i jego związ­ków


To­ria­nit – mi­ne­rał z gro­ma­dy tlen­ków, na­le­żą­cy do grupy ura­ni­ni­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Torii

brama nad drogą pro­wa­dzą­cą do świą­ty­ni sin­to­i­stycz­nej w Ja­po­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski lub ni­ja­ki

 (1.1) ar­chit. brama wska­zu­ją­ca drogę do ja­poń­skiej świą­ty­ni sin­to­i­stycz­nej lub po­dob­ne­go obiek­tu kultu;


Na tę stro­nę wska­zu­je „tori”. Zo­bacz też: wieś Tori w Esto­nii.

Torii (jap. 鳥居 dosł. miej­sce dla pta­ków, grzę­da) – sym­bo­licz­na brama o cha­rak­te­ry­stycz­nym kształ­cie, pro­wa­dzą­ca do świę­te­go ob­sza­ru chra­mów i miejsc świę­tych shintō (w shintō ptaki są uwa­ża­ne za po­słań­ców kami (bogów, bóstw).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Torka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pru­nus spi­no­sa|L.|ref=tak. tar­ni­na


Torka – wieś w Sło­we­nii, w gmi­nie Železniki. W 2018 roku li­czy­ła 2 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Torkat

Ka­to­wic­ki Tor Łyż­wiar­ski; Tor­kat


Tor­kat – sztucz­ne lo­do­wi­sko w Ka­to­wi­cach, które mie­ści­ło się przy ulicy Ban­ko­wej. Było pier­wszym sztucz­nym lo­do­wi­skiem w Pol­sce (a 12. w Eu­ro­pie). 29 sierp­nia 1973 ule­gło cał­ko­wi­te­mu zni­szcze­niu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Torkret

masa be­to­no­wa na­try­ski­wa­na na po­wierzch­nię kon­struk­cji bu­dow­la­nej


Tor­kret, tor­kre­to­wa­nie – tech­ni­ka dy­na­micz­ne­go na­kła­da­nia za­pra­wy lub be­to­nu, po­le­ga­ją­ca na wtry­ski­wa­niu lub „wstrze­li­wa­niu” w miej­sce wbu­do­wa­nia. Nazwą tą okre­śla się też wynik dzia­ła­nia, czyli beton na­try­sko­wy. Me­to­dę sto­su­je się prze­waż­nie przy pra­cach na­praw­czych i re­no­wa­cyj­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Torkretnica

ma­szy­na do tor­kre­to­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Torkretować

na­try­ski­wać pod ci­śnie­niem war­stwę masy be­to­no­wej lub ce­men­to­wej na po­wierzch­nię kon­struk­cji bu­dow­la­nej


Źródła:

SJP.pl

Torkwes

okrą­gły, sztyw­ny, zdo­bio­ny na­szyj­nik no­szo­ny w sta­ro­żyt­no­ści m.in. przez Cel­tów, Scy­tów i Per­sów; tor­qu­es


Tork­wes (łac. "torquēs", gr. στρεπτός) – w kul­tu­rach sta­ro­żyt­nych ko­li­sty, sztyw­ny (nie­e­la­stycz­ny), ot­war­ty na­szyj­nik bądź obręcz na szyję o po­gru­bio­nych zdob­nych za­koń­cze­niach.

Naj­czę­ściej skrę­ca­ny (tor­do­wa­ny) z me­ta­lo­wej wstę­gi lub drutu (cza­sem od­le­wa­ny), prze­waż­nie wy­ko­ny­wa­ny z brązu lub złota, rza­dziej ze sre­bra, nie­kie­dy że­laz­ny. W epoce że­la­za (1000 p.n.e.–300 n.e.) tork­we­sy no­si­li m.in. eu­ro­pej­scy Cel­to­wie, az­ja­tyc­cy Scy­to­wie i Per­so­wie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Torlen

tka­ni­na ma­ją­ca os­no­wę z włó­kien cią­głych po­lie­stro­wych


Źródła:

SJP.pl

Tormes

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Hisz­pa­nii, ma­ją­ca źró­dło w pasmo gór­skim Gre­dos, w pro­win­cji Ávila, ucho­dzą­ca do rzeki Duero;


Tor­mes – rzeka w Hisz­pa­nii, ma­ją­ca źró­dło w Prado Tor­me­jón, w pa­śmie gór­skim Gre­dos, w Pro­win­cji Ávila ucho­dzą­ca do rzeki Duero. Okre­so­we­mu wy­sy­cha­niu pod­czas lata, za­po­pie­ga zbu­do­wa­na w 1960 r. za­po­ra Santa Te­re­sa o po­jem­no­ści 496 mln m³.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tornado

cy­klon, trąba po­wietrz­na to­wa­rzy­szą­ca burzy, wy­stę­pu­ją­ca naj­czę­ściej nad Za­to­ką Mek­sy­kań­ską i na Kubie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) me­te­o­rol. trąba po­wietrz­na;

 (1.2) przen. coś gwał­tow­ne­go, ży­wio­ło­we­go


Nie mylić z: wir po­wietrz­ny, wir py­ło­wy.

Tor­na­do (z hiszp. "tor­nar" – krę­cić się), trąba po­wietrz­na – gwał­tow­nie wi­ru­ją­ca ko­lum­na po­wie­trza, bę­dą­ca jed­no­cze­śnie w kon­tak­cie z po­wierzch­nią ziemi i pod­sta­wą cu­mu­lo­nim­bu­sa. Tor­na­da osią­ga­ją różne roz­mia­ry.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tornadowy

→ tor­na­do


Patrz:tornado

Źródła:

SJP.pl

Tornaria

wolno pły­wa­ją­ca larwa wy­stę­pu­ją­ca u niek­tó­rych zwie­rząt mor­skich z gro­ma­dy je­li­to­dysz­nych, ma­ją­ca dwa wień­ce dłu­gich rzę­sek, po jed­nym wokół ot­wo­ru gę­bo­we­go i od­by­to­we­go, a na przed­nim bie­gu­nie ciała zgru­bie­nie ek­to­der­my, tzw. płyt­kę cie­mie­nio­wą, za­o­pa­trzo­ną w pę­czek rzę­sek i parę oczek, które wraz z wie­kiem za­ni­ka­ją


Źródła:

SJP.pl

Tornister

torba do przy­bo­rów szkol­nych; ple­cak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. czwo­ro­kąt­na sztyw­na torba no­szo­na na ple­cy­e­cach;

 (1.2) eduk. ro­dzaj usz­tyw­nia­ne­go ple­ca­ka no­szo­ne­go przez ucz­niów klas młod­szych


Tor­ni­ster – ro­dzaj usz­tyw­nio­ne­go ple­ca­ka, daw­niej po­pu­lar­nie sto­so­wa­ne­go w woj­sku. Użyt­ko­wa­ny rów­nież w cha­rak­te­rze cy­wil­nym przez ucz­niów i stu­den­tów do prze­no­sze­nia ksią­żek.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tornistrowy

przy­miot­nik od: tor­ni­ster


Źródła:

SJP.pl

Tornjak

naj­star­sza bał­kań­ska rasa psów; bo­śniac­ko-chor­wac­ki pies pa­ster­ski


Torn­jak (ow­cza­rek bo­śniac­ki, ow­cza­rek bo­śniac­ko, chor­wac­ki) – rasa psa na­le­żą­ca do grupy mo­lo­sów typu gór­skie­go. Torn­ja­ki to stró­żu­ją­ce psy pa­ster­skie po­cho­dzą­ce z Chor­wa­cji oraz Bośni i Her­ce­go­wi­ny. Pier­wsze udo­ku­men­to­wa­ne wzmian­ki o tej rasie po­cho­dzą z XI i XIV wieku. Po­cząt­ko­wo rasa ta była za­re­je­stro­wa­na pod nazwą Kanis Mon­ta­nus, ale osta­tecz­nie przy­ję­ła się nazwa „torn­jak” po­cho­dzą­ca od słowa „tor” oz­na­cza­ją­ce­go za­gro­dę dla owiec.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toroid

1. bryła ge­o­me­trycz­na w kształ­cie pier­ście­nia pow­sta­ją­ca przez obrót fi­gu­ry ge­o­me­trycz­nej do­o­ko­ła osi le­żą­cej poza tą fi­gu­rą;
2. po­tocz­nie: trans­for­ma­tor to­ro­i­dal­ny (trans­for­ma­tor o to­ro­i­dal­nym kształ­cie)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. bryła w kształ­cie pier­ście­nia, pow­sta­ła po­przez obrót do­wol­nej fi­gu­ry wokół osi le­żą­cej poza tą fi­gu­rą;


To­ro­id – bryła ge­o­me­trycz­na w kształ­cie pier­ście­nia. Pow­sta­je po­przez obrót do­wol­nej fi­gu­ry ge­o­me­trycz­nej (pro­sto­ką­ta, okrę­gu, trój­ką­ta) do­o­ko­ła osi le­żą­cej poza tą fi­gu­rą. Za­rów­no oś jak i obra­ca­na fi­gu­ra ge­o­me­trycz­na muszą leżeć w tej samej pła­szczyź­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toroidalny

ma­ją­cy kształt to­ro­i­du (bryły)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geom. ma­ją­cy kształt to­ro­i­du


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toromierz

mier­nik ci­śnie­nia wy­ska­lo­wa­ny w to­rach (dawna jed­nost­ka ci­śnie­nia)


Źródła:

SJP.pl

Toromistrz

pra­cow­nik na­dzo­ru­ją­cy pra­cow­ni­ków to­ro­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kolej. pra­cow­nik kolei na­dzo­ru­ją­cy stan tech­nicz­ny torów

 (1.2) osoba przy­go­to­wu­ją­ca tor żuż­lo­wy do za­wo­dów


To­ro­mistrz – pra­cow­nik kolei czu­wa­ją­cy nad tech­nicz­nym sta­nem roz­ja­zdów oraz torów ko­le­jo­wych w okre­ślo­nym re­jo­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toron

na­tu­ral­ny izo­top ra­do­nu, daw­niej zwany ema­na­cją to­ro­wą


Le Toron – śred­nio­wiecz­ny zamek po­ło­żo­ny w Tib­ni­nie, w po­łud­nio­wym Li­ba­nie. Twier­dza stoi na wzgó­rzu w cen­trum mia­sta, a jego nazwa po­cho­dzi od sta­ro­fran­cu­skie­go okre­śle­nia oz­na­cza­ją­ce­go „wy­so­kie miej­sce”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toroncki

→ To­ron­to; to­ron­tyj­ski


Źródła:

SJP.pl

Toronto

mia­sto w Ka­na­dzie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. naj­więk­sze mia­sto Ka­na­dy, sto­li­ca pro­win­cji On­ta­rio;


To­ron­to – naj­więk­sze mia­sto w Ka­na­dzie i sto­li­ca pro­win­cji On­ta­rio. Po­ło­żo­ne w po­łud­nio­wej czę­ści On­ta­rio, na pół­noc­no-za­chod­nim brze­gu je­zio­ra On­ta­rio. Mia­sto pełni funk­cję eko­no­micz­nej i kul­tu­ral­nej sto­li­cy Ka­na­dy. W samym To­ron­to miesz­ka 3,3 mln, a w aglo­me­ra­cji miej­skiej To­ron­to ("Gre­a­ter To­ron­to Area" – "GTA") 6 202 225 ludzi (2021).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Torontoński

→ To­ron­to


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z To­ron­to, do­ty­czą­cy To­ron­to


Patrz:Toronto

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Torontyjczyk

miesz­ka­niec To­ron­to


Źródła:

SJP.pl

Torontyjka

miesz­kan­ka To­ron­to


Źródła:

SJP.pl

Torontyjski

→ To­ron­to; to­ronc­ki


Źródła:

SJP.pl

Toros

na­gro­ma­dzo­na kra lo­do­wa, spię­trzo­na przez wiatr i prądy mor­skie, osią­ga­ją­ca gru­bość do kil­ku­na­stu me­trów; lód spię­trzo­ny


Źródła:

SJP.pl

Torować

usu­wać przesz­ko­dy, robić przej­scie, prze­jazd


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. uto­ro­wać)

 (1.1) umoż­li­wiać przej­ście lub prze­jazd po­przez usu­wa­nie przesz­kód

 (1.2) umoż­li­wiać osią­gnię­cie wyz­na­czo­ne­go celu

 (1.3) przy­czy­niać się do roz­wo­ju lub za­ist­nie­nia cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Torowiec

1. mo­to­cy­kli­sta bio­rą­cy udział w wy­ści­gach na torze;
2. ro­bot­nik pra­cu­ją­cy przy ukła­da­niu torów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. ko­larz lub mo­to­cy­kli­sta, który ściga się na torze

 (1.2) środ. ro­bot­nik ukła­da­ją­cy tory


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Torowisko

1. nasyp z uło­żo­ny­mi to­ra­mi ko­le­jo­wy­mi;
2. miej­sce, gdzie prze­bie­ga­ją tory ko­le­jo­we lub tram­wa­jo­we


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) miej­sce, w któ­rym znaj­du­ją się tory


To­ro­wi­sko – górna po­wierzch­nia pod­to­rza ko­le­jo­we­go lub tram­wa­jo­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Torowy

przy­miot­nik od: tor


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z torem (to­ro­wi­skiem), do­ty­czą­cy toru (to­ro­wi­ska)

 (1.2) zwią­za­ny z pier­wiast­kiem torem, do­ty­czą­cy tego pier­wiast­ka

 (1.3) zwią­za­ny z sie­cią Tor, do­ty­czą­cy tej sieci


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Torpeda

1. ha­mu­lec ro­we­ro­wy umie­szczo­ny w tyl­nej pia­ście;
2. typ nad­wo­zia sa­mo­cho­du oso­bo­we­go o opły­wo­wym, wy­dłu­żo­nym kształ­cie;
3. sa­mo­chód o takim nad­wo­ziu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. mar. pod­wod­ny po­cisk z au­to­no­micz­nym na­pę­dem sto­so­wa­ny zaz­wy­czaj do ra­że­nia pod­wod­nej czę­ści ka­dłu­ba okrę­tu;


Tor­pe­da – dy­spo­nu­ją­cy naj­czę­ściej włas­nym ukła­dem na­pę­do­wym po­cisk pod­wod­ny, sa­mo­dziel­ny sy­stem broni pod­wod­nej słu­żą­cej do ni­szcze­nia jed­no­stek pły­wa­ją­cych prze­ciw­ni­ka przez usz­ka­dza­nie ich po­ni­żej po­zio­mu linii wod­nej. Słu­ży­ły pier­wot­nie do zwal­cza­nia okrę­tów na­wod­nych, a od po­ło­wy XX wieku także za­nu­rzo­nych okrę­tów pod­wod­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Torpedo

1. ha­mu­lec ro­we­ro­wy umie­szczo­ny w tyl­nej pia­ście;
2. typ nad­wo­zia sa­mo­cho­du oso­bo­we­go o opły­wo­wym, wy­dłu­żo­nym kształ­cie;
3. sa­mo­chód o takim nad­wo­ziu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Torpedowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wojsk. mar. strze­la­nie do ja­kie­goś celu tor­pe­dą

 (1.2) przen. utrud­nia­nie, unie­moż­li­wia­nie wy­ko­na­nia cze­goś


Źródła:

Wiktionary

Torpedowaty

o rybie: ma­ją­cy ciało bar­dziej wy­dłu­żo­ne, lekko bocz­nie spła­szczo­ne


Źródła:

SJP.pl

Torpedować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. stor­pe­do­wać)

 (1.1) wojsk. mar. ni­szczyć, za­ta­piać okręt tor­pe­dą

 (1.2) przen. utrud­niać, unie­moż­li­wiać wy­ko­na­nie cze­goś


Źródła:

Wiktionary

Torpedowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) okręt wy­ko­rzy­stu­ją­cy tor­pe­dy do ataku


Tor­pe­do­wiec – klasa nie­wiel­kich lub śred­niej wiel­ko­ści okrę­tów, przez­na­czo­nych głów­nie do wy­ko­ny­wa­nia ata­ków tor­pe­do­wych na okrę­ty nie­przy­ja­cie­la. Pow­sta­ła pod ko­niec XIX wieku, kiedy to przy­padł też szczyt po­pu­lar­no­ści tor­pe­dow­ców. Za­stą­pio­ne na­stęp­nie przez inne klasy okrę­tów, były bu­do­wa­ne i uży­wa­ne w mniej­szych ilo­ściach do okre­su II wojny świa­to­wej.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Torpedownia

pol­ska nazwa zwy­cza­jo­wa cen­tral­ne­go obiek­tu nie­miec­kich oś­rod­ków ba­daw­czych tor­ped, bu­do­wa­nych na te­re­nie oku­po­wa­nej Pol­ski w cza­sie II wojny świa­to­wej


Tor­pe­dow­nia – pol­ska nazwa zwy­cza­jo­wa cen­tral­ne­go obiek­tu nie­miec­kich oś­rod­ków ba­daw­czych tor­ped, bu­do­wa­nych na te­re­nie oku­po­wa­nej Pol­ski w cza­sie II wojny świa­to­wej. Była to hala mon­ta­żo­wa tor­ped wraz z urzą­dze­nia­mi do prób­nych strze­lań, wy­bu­do­wa­na na dnie ak­we­nu, w od­le­gło­ści kil­ku­set me­trów od brze­gu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Torpedowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tor­pe­dą, do­ty­czą­cy tor­pe­dy


Źródła:

Wiktionary

Torpedzista

osoba ob­słu­gu­ją­ca wy­rzut­nie tor­pe­do­we


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba ob­słu­gu­ją­ca wy­rzut­nie tor­pe­do­we


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Torpedówka

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny ka­czek


Źródła:

SJP.pl

Torpet

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Torpor

krót­ki stan kon­tro­lo­wa­ne­go ob­ni­że­nia tem­pe­ra­tu­ry ciała przez zwie­rzę­ta sta­ło­ciepl­ne


Odręt­wie­nie do­bo­we (tor­por) – stan kon­tro­lo­wa­ne­go ob­ni­że­nia me­ta­bo­liz­mu ciała przez zwie­rzę­ta sta­ło­ciepl­ne. Wraz z ob­ni­że­niem tempa me­ta­bo­liz­mu ciała, spada tem­pe­ra­tu­ra, spo­wal­nia­na jest praca serca oraz więk­szość in­nych czyn­no­ści fiz­jo­lo­gicz­nych. Mia­nem tor­po­ru okre­śla się zaz­wy­czaj krót­kotr­wa­łe okre­sy ob­ni­że­nia tem­pe­ra­tu­ry ciała, trwa­ją­ce do kilku go­dzin


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Torquay

Tor­qu­ay (wym. []) – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej An­glii, w hrab­stwie ce­re­mo­nial­nym Devon, w dy­stryk­cie ("uni­ta­ry aut­ho­ri­ty") Tor­bay. W 2001 roku li­czy­ło około 63 tys. miesz­kań­ców.

Oś­ro­dek tu­ry­stycz­ny da­tu­ją­cy swą po­pu­lar­ność na po­cząt­ku XIX wieku dzię­ki ko­rzyst­ne­mu po­ło­że­niu na Pół­wy­spie Korn­wa­lij­skim, naj­cie­plej­szej czę­ści Wysp Bry­tyj­skich. Ła­go­dzą­cy wpływ Prądu Za­to­ko­we­go umoż­li­wia spro­wa­dza­nie z Au­stra­lii ro­ślin tro­pi­kal­nych, co czyni z mia­sta na­miast­kę ku­ror­tów La­zu­ro­we­go Wy­brze­ża.


Źródła:

Wikipedia

Torquemada

Tomás de Tor­qu­e­ma­da (1420-98), hisz­pań­ski ink­wi­zy­tor, do­mi­ni­ka­nin


Źródła:

SJP.pl

Torques

[czy­taj: tork­wes] okrą­gły, sztyw­ny, zdo­bio­ny na­szyj­nik no­szo­ny w sta­ro­żyt­no­ści m.in. przez Cel­tów, Scy­tów i Per­sów; tork­wes


Źródła:

SJP.pl

Torqway

urzą­dze­nie do jazdy w po­zy­cji sto­ją­cej, na­pę­dza­ne ru­chem ra­mion


Źródła:

SJP.pl

Torreador

to­re­a­dor, tor­re­ro, to­re­ro;
1. głów­ny uczest­nik kor­ri­dy, za­da­ją­cy by­ko­wi za­bój­czy cios szpa­dą; espa­da, ma­ta­dor;
2. każdy z uczest­ni­ków kor­ri­dy, np. ma­ta­dor, pi­ka­dor


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) inna pi­sow­nia wy­ra­zu to­re­a­dor


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Torreadorka

→ tor­re­a­dor; to­re­a­dor­ka


Źródła:

SJP.pl

Torreja

drze­wo z ro­dzi­ny ci­so­wa­tych


Tor­re­ja, czwór­czak ("Tor­re­ya") – ro­dzaj drzew i krze­wów z ro­dzi­ny ci­so­wa­tych. Obej­mu­je 6 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w na­tu­rze we wschod­niej Azji (czte­ry ga­tun­ki) oraz w Ame­ry­ce Pół­noc­nej ("Tor­re­ya ta­xi­fo­lia" na Flo­ry­dzie i w Ge­or­gii oraz tor­re­ja ka­li­for­nij­ska w Ka­li­for­nii). Ro­śli­ny są zwy­kle dwu­pien­ne, rzad­ko jed­no­pien­ne. Rosną w la­sach, zwy­kle w wą­wo­zach i wzdłuż stru­mie­ni.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Torrent

1. mały plik z da­ny­mi do po­bra­nia wła­ści­we­go pliku w sieci BitTorrent;
2. po­tocz­nie: plik ścią­ga­ny nie­le­gal­nie z in­ter­ne­tu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Torrentować

śro­do­wi­sko­wo: po­bie­rać pliki przy uży­ciu pro­to­ko­łu BitTorrent


Źródła:

SJP.pl

Torrentowy

→ tor­rent


Patrz:torrent

Źródła:

SJP.pl

Torrero

to­re­a­dor, tor­re­a­dor, to­re­ro; rzad­ko:
1. głów­ny uczest­nik kor­ri­dy, za­da­ją­cy by­ko­wi za­bój­czy cios szpa­dą; espa­da, ma­ta­dor;
2. każdy z uczest­ni­ków kor­ri­dy, np. ma­ta­dor, pi­ka­dor


Źródła:

SJP.pl

Torres

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Tors

1. górna część tu­ło­wia;
2. rzeź­ba przed­sta­wia­ją­ca tułów bez rąk i nóg


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. górna część tu­ło­wia u męż­czyz­ny; klat­ka pier­sio­wa

 (1.2) szt. rzeź­ba prze­sta­wia­ją­ca sam tułów


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Torsada

prze­sta­rza­le: sznur, ple­cion­ka, taśma słu­żą­ce do ob­szy­wa­nia, ozda­bia­nia ubrań, obić itp.


Źródła:

SJP.pl

Torsja

1. skrę­ce­nie na­rzą­du o zna­czej ru­cho­mo­ści (jelit, jąder, jaj­ni­ków) wokół jego osi, wy­ma­ga­ją­ce in­ter­wen­cji chi­rur­gicz­nej;
2. w ma­te­ma­ty­ce: skrę­ce­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Torsje

odru­chy po­le­ga­ją­ce na wy­rzu­ca­niu za­war­to­ści żo­łąd­ka przez prze­łyk i jamę ustną; wy­mio­ty


Źródła:

SJP.pl

Torsjograf

przy­rząd słu­żą­cy do re­je­stro­wa­nia drgań skręt­nych


Źródła:

SJP.pl

Torsjometr

przy­rząd do po­mia­ru mo­men­tu siły prze­no­szo­ne­go przez wał


Tor­sjo­metr – jeden z ro­dza­jów mo­men­to­mie­rza, przy­rząd słu­żą­cy do po­mia­ru mo­men­tu siły prze­no­szo­ne­go przez wał, na pod­sta­wie odksz­tał­ceń ką­to­wych tego od­cin­ka wału, który mo­ment prze­ka­zu­je. Ze wzglę­du na spo­sób po­mia­ru kąta skrę­ce­nia roz­róż­nia się tor­sjo­me­try: me­cha­nicz­ne, op­tycz­ne, aku­stycz­ne i elek­trycz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tort

ro­dzaj cia­sta prze­kła­da­ne­go słod­ką masą


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cuk. wyk­wint­ne cia­sto na spe­cjal­ne okaz­je, zaz­wy­czaj okrą­głe, prze­kła­da­ne masą, ozdo­bio­ne z wierz­chu owo­ca­mi, lu­krem, masą, ga­la­ret­ką lub kre­mem;

 (1.2) środ. prze­stęp­cze chleb


Tort – bo­ga­to zdo­bio­ne cia­sto de­se­ro­we, naj­czę­ściej bisz­kop­to­we, prze­kła­da­ne masą.

Oj­czyz­ną tor­tów naj­praw­do­po­dob­niej są Wło­chy. W Pol­sce po­ja­wi­ły się po raz pier­wszy na dwo­rze kró­lo­wej Bony.

W Pol­sce upo­wszech­nił się zwy­czaj pie­cze­nia tortu na spe­cjal­ne okaz­je, jak uro­dzi­ny, we­se­le. Bar­dzo po­dob­ne cia­sta np. w ję­zy­ku an­giel­skim nie są na­zy­wa­ne tor­ta­mi ("torte"), a cia­sta­mi ("birth­day cake", "wed­ding cake").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tortellini

małe pie­ro­gi wy­peł­nio­ne far­szem


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) kulin. małe pie­roż­ki na­dzie­wa­ne róż­no­rod­nym far­szem (prze­waż­nie mięs­nym), zle­pio­ne ro­ga­mi


Tor­tel­li­ni – tra­dy­cyj­ne wło­skie pie­roż­ki z na­dzie­niem mięs­nym, grzy­bo­wym bądź se­ro­wym, po­da­wa­ne z sosem po­mi­do­ro­wym (można rów­nież ko­rzy­stać z in­nych sosów, lecz nie jest to wów­czas w ca­ło­ści wło­ska po­tra­wa). Na ko­niec ca­łość po­sy­pu­je się tar­tym serem (naj­czę­ściej par­me­za­nem).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tortilla

[czy­taj: tor­ti­ja] cien­ki pla­cek ku­ku­ry­dzia­ny, po­da­wa­ny na go­rą­co z sosem, po­pu­lar­ny w kuch­ni kra­jów Ame­ry­ki Ła­ciń­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. w kuch­ni mek­sy­kań­skiej: cien­ki, okrą­gły pla­cek ku­ku­ry­dzia­ny albo pszen­ny, po­da­wa­ny z mię­sem lub serem i do­dat­ka­mi z wa­rzyw, po­la­ny sosem;

 (1.2) kulin. w kuch­ni hisz­pań­skiej: omlet bez lub z ja­kim­kol­wiek na­dzie­niem


Tor­til­la (wym.) – w kuch­ni mek­sy­kań­skiej, ro­dzaj pła­skie­go, okrą­głe­go plac­ka o śred­ni­cy od 6 do 30 cm, tra­dy­cyj­nie z masy lub mąki ku­ku­ry­dzia­nej, obec­nie także z mąki pszen­nej, sto­so­wa­ne­go jako pie­czy­wo i baza do in­nych po­traw.

Mek­sy­kań­skie i po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­skie tor­til­le pow­sta­ją po za­gnie­ce­niu masy ku­ku­ry­dzia­nej mąki z wodą, ufor­mo­wa­niu cien­kich plac­ków i pie­cze­niu ich na spe­cjal­nych pa­tel­niach (tra­dy­cyj­nie był to comal).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tortillowy

→ tor­til­la [czy­taj: tor­ti­jo­wy]


Źródła:

SJP.pl

Tortownica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. forma ze zdej­mo­wa­ną obrę­czą z za­ci­skiem, słu­żą­ca do pie­cze­nia tor­tów


Tor­tow­ni­ca – ro­dzaj formy do pie­cze­nia ciast.

Tor­tow­ni­ca jest formą okrą­głą z ru­cho­mą, od­dziel­ną obrę­czą, na któ­rej umie­szczo­ny jest za­cisk. Służy do pie­cze­nia ciast, któ­rych nie od­wra­ca się po upie­cze­niu, głów­nie tor­tów.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tortowy

→ tort


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z tor­tem, do­ty­czą­cy tortu


Patrz:tort

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tortuga

1. wyspa w Haiti;
2. wyspa w We­ne­zu­e­li;
3. wyspa w ar­chi­pe­la­gu Ga­la­pa­gos


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa na Morzu Ka­ra­ib­skim u pół­noc­nych wy­brze­ży Haiti;


Tor­tu­ga (fr. "Île de la Tor­tue") – wyspa na Morzu Ka­ra­ib­skim, u pół­noc­nych wy­brze­ży Haiti, ok. 2 km od mia­sta Port-de-Paix.

Wyspa otrzy­ma­ła nazwę "Tor­tu­ga del Mar" (z hiszp. „żółw mor­ski”) ze wzglę­du na cha­rak­te­ry­stycz­ne uksz­tał­to­wa­nie te­re­nu, na­su­wa­ją­ce sko­ja­rze­nia ze sko­ru­pą żół­wia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tortura

1. duże cier­pie­nie fi­zycz­ne lub psy­chicz­ne;
2. wy­mu­sza­nie zez­nań na oskar­żo­nym, sto­so­wa­nie okrut­nych metod do za­da­wa­nia bólu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) świa­do­me za­da­wa­nie komuś (więź­nio­wi, jeń­co­wi) ogrom­ne­go bólu fi­zycz­ne­go za po­mo­cą okre­ślo­nych metod i na­rzę­dzi, naj­czę­ściej po to, aby wy­mu­sić na nim zez­na­nia bądź aby wy­do­być z niego in­for­ma­cje;

 (1.2) przen. cier­pie­nie, mę­czar­nia, udrę­ka, męka, duży dy­skom­fort


Tor­tu­ra (zwy­kle w licz­bie mno­giej: tor­tu­ry) – ce­lo­we za­da­wa­nie komuś bólu fi­zycz­ne­go lub psy­chicz­ne­go w okrut­ny spo­sób.

Tor­tu­ry naj­czę­ściej mają zwią­zek z dzia­ła­nia­mi funk­cjo­na­riu­szy pań­stwo­wych (z ich udzia­łem bądź za ich zgodą czy po­le­ce­niem), sta­no­wiąc nie­kie­dy ele­ment śledzt­wa (jako bru­tal­na forma prze­słu­cha­nia).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Torturowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tor­tu­ro­wać.


Źródła:

Wiktionary

Torturować

cza­sow­nik

 (1.1) za­da­wać komuś tor­tu­ry, świa­do­mie za­da­wać komuś ogrom­ny ból fi­zycz­ny za po­mo­cą okrut­nych metod, naj­czę­ściej w celu wy­mu­sze­nia zez­nań, in­for­ma­cji


Źródła:

Wiktionary

Tortury

1. duże cier­pie­nie fi­zycz­ne lub psy­chicz­ne;
2. wy­mu­sza­nie zez­nań na oskar­żo­nym, sto­so­wa­nie okrut­nych metod do za­da­wa­nia bólu


Źródła:

SJP.pl

Toru

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp. od: tor


TORU (ros. "Телеоператорный Режим Управления", pl. "Tryb zdal­ne­go ste­ro­wa­nia") – sy­stem ręcz­ne­go zbli­ża­nia za­sto­so­wa­ny w ro­syj­skich po­ja­zdach kos­micz­nych Sojuz i Pro­gress, uży­wa­ny za­miast au­to­ma­tycz­ne­go sy­ste­mu Kurs. "TORU" był uży­wa­ny na sta­cjach Salut i Mir, a obec­nie sto­so­wa­ny jest na Mię­dzy­na­ro­do­wej Sta­cji Kos­micz­nej.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Toruniak

po­tocz­nie: to­ru­nia­nin (miesz­ka­niec To­ru­nia)


To­ru­niak – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie żu­ro­miń­skim, w gmi­nie Lu­bo­widz. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Torunianin

miesz­ka­niec To­ru­nia; To­ruń­czyk, To­ru­niak (po­tocz­nie)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec To­ru­nia; osoba z tego mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Torunianka

miesz­kan­ka To­ru­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka To­ru­nia; ko­bie­ta z tego mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Torus

1. po­wierzch­nia obro­to­wa, otrzy­my­wa­na w wy­ni­ku obro­tu okrę­gu do­o­ko­ła pro­stej le­żą­cej w jego pła­szczyź­nie, ale nie prze­ci­na­ją­cej tego okrę­gu;
2. za­tycz­ka wy­stę­pu­ją­ca w jam­kach cewek drew­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Torusowy

→ torus


Patrz:torus

Źródła:

SJP.pl

Toruń

mia­sto w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w pół­noc­no-cen­tral­nej Pol­sce, po­ło­żo­ne nad Wisłą;

 (1.2) geogr. adm. wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim;

 (1.3) geogr. adm. wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie miż­hir­skim ob­wo­du za­kar­pac­kie­go;

 (1.4) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 12999;


( Thorn, Tho­ru­nia, Tho­ru­nium) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w pół­noc­nej Pol­sce, jedna z dwóch sto­lic wo­je­wództ­wa ku­jaw­sko-po­mor­skie­go – sie­dzi­ba mar­szał­ka, za­rzą­du i sej­mi­ku wo­je­wództ­wa oraz jed­no­stek im pod­po­rząd­ko­wa­nych. Jest rów­nież sie­dzi­bą władz po­wia­tu to­ruń­skie­go i sto­li­cą rzym­sko­ka­to­lic­kiej die­cez­ji to­ruń­skiej, jed­nym z miast cen­tral­nych Byd­go­sko-To­ruń­skie­go Ob­sza­ru Funk­cjo­nal­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toruńczyk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Toruński

przy­miot­nik od: Toruń


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy To­ru­nia, zwią­za­ny z To­ru­niem, po­cho­dzą­cy z To­ru­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toruńskie

przy­miot­nik od: Toruń


Źródła:

SJP.pl

Toruńskość

→ to­ruń­ski


Patrz:toruński

Źródła:

SJP.pl

Torwar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) sport. kom­pleks obiek­tów spor­to­wych i wi­do­wi­sko­wych w dziel­ni­cy Śród­mie­ście w War­sza­wie;

 (1.2) geogr. urb. osied­le miesz­ka­nio­we w dziel­ni­cy Śród­mie­ście w War­sza­wie;


Źródła:

Wiktionary

Torx

typ śruby lub wkrę­ta­ka z gwia­zdo­wym gnia­zdem


Torx – typ na­cię­cia klu­cza lub wkrę­ta­ka o kształ­cie cha­rak­te­ry­stycz­nej sze­ścio­ra­mien­nej gwia­zdy. Wy­stę­pu­je w roz­mia­rach od T1 do T100. Poz­wa­la­ją na lep­sze prze­no­sze­nie mo­men­tu obro­to­we­go niż imbus.

Roz­róż­nia się wi­docz­ne na zdję­ciu TORX H (TORX TR) z ot­wo­rem w środ­ku (do­dat­ko­we za­bez­pie­cze­nie przed nie­a­u­to­ry­zo­wa­ną ma­ni­pu­la­cją wy­ma­ga­ne dla niek­tó­rych sprzę­tów elek­tro­nicz­nych; gnia­zda wy­ma­ga­ją­ce ta­kie­go klu­cza okre­śla­ne są jako "pin torx"), TORX zwy­kły bez ot­wo­ru oraz TORX MAX o innym za­ry­sie gwia­zdy (grub­sze „ra­mio­na”).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tory

dawna jed­nost­ka ci­śnie­nia o sym­bo­lu Tr, równa ci­śnie­niu słupa rtęci o wy­so­ko­ści 1 mi­li­me­tra w tem­pe­ra­tu­rze 0 stop­ni Cel­sju­sza, przy nor­mal­nym przy­spie­sze­niu ziem­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) tor ko­le­jo­wy poza sta­cją; kon­struk­cja zbu­do­wa­na z szyn, pod­kła­dów itd. dla ruchu po­ja­zdów szy­no­wych

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: tor


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toryczny

so­czew­ka to­rycz­na - typ so­czew­ki kon­tak­to­wej


przy­miot­nik

 (1.1) geom. do­ty­czą­cy to­ru­sa, zwią­za­ny z to­ru­sem, w kształ­cie to­ru­sa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toryjka

to­ryj­ka łą­ko­wa - ga­tu­nek owada z ro­dzi­ny bzy­go­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Toryjski

koń to­ryj­ski - estoń­ska rasa koni


Źródła:

SJP.pl

Torys

czło­nek an­giel­skie­go stron­nict­wa po­li­tycz­ne­go, które prze­ko­na­ne było o bo­skim po­cho­dze­niu wła­dzy kró­lew­skiej i nie­na­ru­szal­no­ści praw dzie­dzi­cze­nia tronu; rywal wiga


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bryt. polit. czło­nek lub sym­pa­tyk Par­tii Kon­ser­wa­tyw­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Torysi

an­giel­skie stron­nict­wo po­li­tycz­ne, ut­wo­rzo­ne w końcu XVII wieku, zrze­sza­ją­ce wła­ści­cie­li ziem­skich i wyż­sze du­cho­wień­stwo, bro­nią­ce przy­wi­le­jów króla i Ko­ścio­ła, w roku 1834 przeksz­tał­co­ne w par­tię kon­ser­wa­tyw­na


To­ry­si ( To­ries, l. poj. Tory) – an­giel­skie ugru­po­wa­nie po­li­tycz­ne pow­sta­łe w końcu XVII wieku. Wy­ra­zi­cie­le in­te­re­sów zie­miań­stwa, dworu, Ko­ścio­ła. W opo­zy­cji do wigów. Wy­wo­dzi się z niego bry­tyj­ska Par­tia Kon­ser­wa­tyw­na, któ­rej człon­ków nadal okre­śla się po­tocz­nie to­ry­sa­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toryska

→ torys


Patrz:torys

Źródła:

SJP.pl

Torysowski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z to­ry­sa­mi


Źródła:

Wiktionary

Toryt

mi­ne­rał pro­mie­niot­wór­czy


Toryt jest rzad­kim krze­mia­nem toru, który kry­sta­li­zu­je w ukła­dzie te­tra­go­nal­nym. Jest izo­mor­ficz­ny z cyr­ko­nem i haf­no­nem. Jest naj­po­wszech­niej­szym mi­ne­ra­łem toru i nie­mal za­wsze jest sil­nie pro­mie­niot­wór­czy. Toryt zo­stał od­kry­ty w 1828 roku na nor­we­skiej wy­spie Lovo, przez pa­sto­ra i mi­ne­ra­lo­ga Hansa Thra­ne Es­mar­ka, który wy­słał pier­wszą prób­kę mi­ne­ra­łu do swo­je­go ojca, Jensa Es­mar­ka, bę­dą­ce­go pro­fe­so­rem mi­ne­ra­lo­gii i ge­o­lo­gii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toryzm

pro­gram stron­nict­wa to­ry­sów


Źródła:

SJP.pl

Torzewo

To­rze­wo (nazwa obocz­na: To­rze­wo Po­du­chow­ne) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie To­pól­ka.


Źródła:

Wikipedia

Torzewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Torzym

mia­sto w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


To­rzym (tuż po woj­nie "Toruń Lu­bu­ski", "Gwia­zdo­wiec", niem. "Stern­berg") – mia­sto w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie su­lę­ciń­skim, po­ło­żo­ne nad rzeką Ilan­ką i je­zio­rem Ilno. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej To­rzym. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. zie­lo­no­gór­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Torzymianin

miesz­ka­niec To­rzy­mia (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Torzymianka

miesz­kan­ka To­rzy­mia (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Torzymski

→ To­rzym


Patrz:Torzym

Źródła:

SJP.pl

Torzyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Torzyśniad

to­rzy­śniad kasz­ta­no­wiec - motyl z ro­dzi­ny tro­ci­nia­rek, któ­re­go gą­sie­ni­ce że­ru­ją na je­sio­nach i kasz­ta­now­cach


Źródła:

SJP.pl

Torżok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie twer­skim, nad Twer­cą;


Tor­żok ( Торжок) – mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie twer­skim, nad Twer­cą (do­pływ Wołgi). Około 49 tys. miesz­kań­ców.

W mie­ście znaj­du­je się pra­wo­sław­ny męski mo­na­ster Świę­tych Bo­ry­sa i Gleba, trze­ci klasz­tor za­ło­żo­ny na zie­miach ru­skich (w 1038).

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł ma­szy­no­wy, ta­bo­ru ko­le­jo­we­go, skó­rza­no-obuw­ni­czy oraz che­micz­ny.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tos

rasa psów z grupy mo­lo­sów, wy­ho­do­wa­na w Ja­po­nii


Tos ( Тос, Тос) – przy­sta­nek ko­le­jo­wy przy fa­bry­ce po­jem­ni­ków me­ta­lo­wych "BarwaPromtara", w po­bli­żu miej­sco­wo­ści Jam­ni­ca, w re­jo­nie iwa­no­fran­kiw­skim, w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim, na Ukra­i­nie. Po­ło­żo­ny jest na linii Lwów – Czer­niow­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tos-Owski

→ TOS


Patrz:TOS

Źródła:

SJP.pl

Tosa

rasa psów z grupy mo­lo­sów, wy­ho­do­wa­na w Ja­po­nii


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tosca

1. znana opera, któ­rej twór­cą jest Gia­co­mo An­to­nio Do­me­ni­co Mi­che­le Se­con­do Maria Puc­ci­ni;
2. Flo­ria Tosca, ty­tu­ło­wa bo­ha­ter­ka opery, któ­rej au­to­rem jest Gia­co­mo An­to­nio Do­me­ni­co Mi­che­le Se­con­do Maria Puc­ci­ni


Tosca – opera w trzech ak­tach Gia­co­ma Puc­ci­nie­go z 1900 roku na pod­sta­wie sztu­ki "La Tosca" Vic­to­re­na Sar­dou. Au­to­ra­mi wło­skie­go li­bret­ta są Luigi Il­li­ca i Giu­sep­pe Gia­co­sa. Jest chro­no­lo­gicz­nie drugą z trzech naj­bar­dziej zna­nych oper Puc­ci­nie­go. Po pod­pi­sa­niu kon­trak­tu na adap­ta­cję z dra­ma­to­pi­sa­rzem na­stą­pi­ła wy­mia­na li­stów, po któ­rej Puc­ci­ni zer­wał umowę. Po kilku la­tach kom­po­zy­tor po­wró­cił do prac nad adap­ta­cją.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toshiba

[czy­taj: to­szi­ba] marka elek­tro­ni­ki oraz ja­poń­ski kon­cern tech­no­lo­gicz­ny


Tos­hi­ba Cor­po­ra­tion (jap. 株式会社東芝 Ka­bus­hi­ki-ga­is­ha Tōshiba) – ja­poń­ski kon­cern pro­du­ku­ją­cy sprzęt elek­tro­nicz­ny i elek­tro­tech­nicz­ny, z sie­dzi­bą głów­ną w Tokio. Spół­ka pu­blicz­na no­to­wa­na na gieł­dzie to­kij­skiej.

Spół­ka pow­sta­ła w wy­ni­ku fuzji "Shi­ba­u­ra Se­i­sa­kus­ho" oraz "Tokyo Denki" w 1939 roku, przyj­mu­jąc nazwę "Tokyo Shi­ba­u­ra Denki". Cho­ciaż firma szyb­ko uzy­ska­ła przy­do­mek "Tos­hi­ba", do­pie­ro w 1984 za ofi­cjal­ną nazwę przy­ję­to Tos­hi­ba Cor­po­ra­tion.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tosia

zdrob­nie­nie od: An­to­nia, An­to­ni­na, Te­o­fi­la (imio­na żeń­skie); Tośka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia An­to­nia

 (1.2) po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia An­to­ni­na

 (1.3) po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia An­to­niet­ta

 (1.4) po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia Te­o­fi­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tosiek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m., zdrobn. od: An­to­ni

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od Tośka


Źródła:

Wiktionary

Toskania

kra­i­na hi­sto­rycz­na we Wło­szech, obec­nie sta­no­wią­ca re­gion au­to­no­micz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. kra­i­na hi­sto­rycz­na i re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w środ­ko­wych Wło­szech;


To­ska­nia ( To­sca­na) – kra­i­na hi­sto­rycz­na i re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w środ­ko­wych Wło­szech, po­ło­żo­ny w Ape­ni­nach Pół­noc­nych (Ape­ni­ny To­skań­skie) oraz nad mo­rza­mi: Li­gu­ryj­skim i Tyr­reń­skim. Od pół­no­cy gra­ni­czy z Li­gu­rią oraz Emi­lią-Ro­ma­nią, na wscho­dzie z Mar­che i Um­brią, a na po­łud­niu z La­cjum. Sie­dzi­bą władz re­gio­nu jest Flo­ren­cja. W środ­ko­wej czę­ści To­ska­nii znaj­du­je się kra­i­na hi­sto­rycz­na, a także re­gion wi­niar­ski o naz­wie Chian­ti.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toskanio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od To­ska­nia


Źródła:

Wiktionary

Toskanka

miesz­kan­ka To­ska­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka To­ska­nii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toskańczyk

miesz­ka­niec To­ska­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec To­ska­nii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toskański

przy­miot­nik od: To­ska­nia


przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla To­ska­nii, zwią­za­ny z To­ska­nią, wy­wo­dzą­cy się z To­ska­nii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toskańskość

→ to­skań­ski


Patrz:toskański

Źródła:

SJP.pl

Toskijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z To­ska­mi, do­ty­czą­cy To­sków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. dia­lekt to­skij­ski ję­zy­ka al­bań­skie­go


Źródła:

Wiktionary

Tosowski

do­ty­czą­cy TOS-u; TOS-owski


Źródła:

SJP.pl

Tost

pod­su­szo­ny, przy­ru­mie­nio­ny ka­wa­łek chle­ba; grzan­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. kulin. po­da­na na cie­pło krom­ka pie­czy­wa opie­czo­na w spe­cjal­nym urzą­dze­niu, np. to­ste­rze;


Zo­bacz też: Tost – miej­sco­wość w Ka­ta­lo­nii.

Tost (od toast) – krom­ka pie­czy­wa pszen­ne­go, pod­pie­czo­na w to­ste­rze; ro­dzaj grzan­ki. Go­to­wy tost po­wi­nien być lekko przy­ru­mie­nio­ny i chru­pią­cy. Tosty po­da­je się na cie­pło – fa­cho­wo uj­mu­jąc po wy­sty­gnię­ciu prze­sta­ją być to­sta­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toster

przy­rząd do opie­ka­nia kro­mek pie­czy­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie do pie­cze­nia to­stów


Nie mylić z: to­stow­ni­ca.

To­ster – przy­rząd do opie­ka­nia kro­mek pie­czy­wa, czyli do wyt­wa­rza­nia to­stów. Pow­stał u schył­ku XIX wieku. Jed­nak do­pie­ro z upo­wszech­nie­niem się prądu elek­trycz­ne­go, to­ste­ry na­bra­ły po­wszech­ne­go za­sto­so­wa­nia w kuch­ni. Pier­wsze mo­de­le wy­ma­ga­ły bacz­nej uwagi, aby nie przy­pa­lić pie­czy­wa. Po­nad­to grza­ły krom­ki chle­ba tylko z jed­nej stro­ny, więc w sto­sow­nym mo­men­cie trze­ba było krom­ki od­wra­cać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tosto

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: szyb­ko, niez­włocz­nie


Źródła:

SJP.pl

Tostować

w obrób­ce ro­ślin ole­i­stych: ogrze­wać su­row­ce spo­żyw­cze wil­got­ną parą w tem­pe­ra­tu­rze 95-120 stop­ni Cel­sju­sza w celu ogra­ni­cze­nia lub eli­mi­na­cji szkod­li­wych sub­stan­cji


Źródła:

SJP.pl

Tostownica

urzą­dze­nie słu­żą­ce do pod­grze­wa­nia lub za­pie­ka­nia pie­czy­wa, ka­na­pek itp.


To­stow­ni­ca (opie­kacz, opie­kacz do ka­na­pek; ang. "sand­wich to­a­ster") – urzą­dze­nie elek­trycz­ne słu­żą­ce do obu­stron­ne­go opie­ka­nia ka­na­pek zło­żo­nych z dwóch kro­mek pie­czy­wa to­sto­we­go, zaz­wy­czaj dzie­lą­ce je jed­no­cze­śnie wzdłuż prze­kąt­nej na pół, na­da­jąc im w ten spo­sób kształt trój­ką­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tostowy

→ tost


Patrz:tost

Źródła:

SJP.pl

Toszczanin

miesz­ka­niec Tosz­ka (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Toszczanka

miesz­kan­ka Tosz­ka (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Toszecki

przy­miot­nik od: To­szek


Źródła:

SJP.pl

Toszek

mia­sto w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


To­szek (niem. "Tost") – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie gli­wic­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej To­szek.

We­dług da­nych z grud­nia 2023 r. mia­sto To­szek zaj­mu­je 577. miej­sce na li­ście miast Pol­ski we­dług po­wierzch­ni oraz 675. miej­sce na li­ście miast Pol­ski we­dług lud­no­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toszowice

To­szo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie lu­biń­skim, w gmi­nie Rudna.


Źródła:

Wikipedia

Tot

w mi­to­lo­gii egip­skiej: bóg księ­ży­ca i pan czasu; Thot


Źródła:

SJP.pl

Total

śro­do­wi­sko­wo: ca­łość, kla­sy­fi­ka­cja łącz­na


Źródła:

SJP.pl

Totalistka

→ to­ta­li­sta


Patrz:totalista

Źródła:

SJP.pl

Totalistyczny

→ to­ta­lizm; to­ta­li­ta­ry­stycz­ny, to­ta­li­tar­ny


Źródła:

SJP.pl

Totalitarny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do to­ta­li­ta­ryz­mu, zwią­za­ny z to­ta­li­ta­ryz­mem; taki, w któ­rym pa­nu­je to­ta­li­ta­ryzm


Źródła:

Wiktionary

Totalitarysta

zwo­len­nik to­ta­li­ta­ryz­mu


Źródła:

SJP.pl

Totalitarystka

→ to­ta­li­ta­ry­sta


Patrz:totalitarysta

Źródła:

SJP.pl

Totalitarystyczny

→ to­ta­li­ta­ryzm; to­ta­li­stycz­ny, to­ta­li­tar­ny


przy­miot­nik

 (1.1) polit. zwią­za­ny, zgod­ny z to­ta­li­ta­ryz­mem, wła­ści­wy to­ta­li­ta­ryz­mo­wi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Totalitaryzacja

wpro­wa­dze­nie, wpro­wa­dza­nie sy­ste­mu po­li­tycz­ne­go opar­te­go na kon­tro­li wszyst­kich dzie­dzin życia przez jedną par­tię; to­ta­li­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Totalitaryzm

sy­stem po­li­tycz­ny, opar­ty na obo­wią­zu­ją­cej wszyst­kich ide­o­lo­gii i na ab­so­lut­nej wła­dzy jed­nej par­tii; to­ta­lizm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. sy­stem spra­wo­wa­nia wła­dzy pań­stwo­wej, po­le­ga­ją­cy na dą­że­niu do peł­nej kon­tro­li wszel­kich sto­sun­ków spo­łecz­nych i cał­ko­wi­te­go pod­po­rząd­ko­wa­nia jed­nost­ki ludz­kiej pań­stwu;


To­ta­li­ta­ryzm (daw­niej też: to­ta­lizm, to­ta­lis – cały, cał­ko­wi­ty) – sy­stem po­li­tycz­ny, w któ­rym jed­nost­ka jest cał­ko­wi­cie pod­po­rząd­ko­wa­na pań­stwu, prze­ciw­sta­wia jed­nost­kę pań­stwu i cha­rak­te­ry­zu­je się ek­stre­mal­ną in­ge­ren­cją w życie pu­blicz­ne i pry­wat­ne.

Pań­stwo kon­tro­lu­je wszyst­kie dzie­dzi­ny życia spo­łecz­ne­go, dążąc do cał­ko­wi­te­go pod­po­rząd­ko­wa­nia sobie oby­wa­te­li. Jed­nost­ka, sta­no­wią­ca nie­ja­ko włas­ność pań­stwa, zo­sta­je po­zba­wio­na swo­bo­dy myśli i wol­no­ści wy­bo­ru.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Totalizacja

wpro­wa­dze­nie, wpro­wa­dza­nie sy­ste­mu po­li­tycz­ne­go opar­te­go na kon­tro­li wszyst­kich dzie­dzin życia przez jedną par­tię; to­ta­li­ta­ry­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Totalizator

1. ro­dzaj licz­bo­wej gry ha­zar­do­wej; to­to­lo­tek, lotek, totek;
2. miej­sce, gdzie przyj­mu­je się za­kła­dy do tej gry


Źródła:

SJP.pl

Totalizm

sy­stem po­li­tycz­ny, opar­ty na obo­wią­zu­ją­cej wszyst­kich ide­o­lo­gii i na ab­so­lut­nej wła­dzy jed­nej par­tii; to­ta­li­ta­ryzm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. war. to­ta­li­ta­ryzm


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Totalniacki

→ to­tal­niak


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) środ. polit. zwią­za­ny z to­ta­li­ta­ryz­mem

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) środ. polit. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla to­ta­li­ta­ryz­mu


Patrz:totalniak

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Totalniactwo

po­tocz­nie:
1. grupa bez­kom­pro­mi­so­wych opo­zy­cjo­ni­stów;
2. bez­kom­pro­mi­so­wa opo­zy­cyj­ność


Źródła:

SJP.pl

Totalniak

po­tocz­nie: to­ta­li­ta­ry­sta - zwo­len­nik to­ta­li­ta­ryz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. polit. to­ta­li­ta­ry­sta, zwo­len­nik to­ta­li­ta­ryz­mu, osoba o sym­pa­tiach to­ta­li­tar­nych

 (1.2) środ. pejor. polit. czło­nek tzw. opo­zy­cji to­tal­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Totalnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób to­tal­ny


Źródła:

Wiktionary

Totalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest to­tal­ne


Źródła:

Wiktionary

Totalny

1. cał­ko­wi­ty, zu­peł­ny;
2. opar­ty na to­ta­li­ta­ryz­mie; to­ta­li­tar­ny;
3. wojna to­tal­na - wojna przy uży­ciu wszyst­kich do­stęp­nych środ­ków, zmie­rza­ją­ca do zni­szcze­nia ca­łe­go na­ro­du


przy­miot­nik

 (1.1) obej­mu­ją­cy wszyst­ko

 (1.2) polit. do­ty­czą­cy to­ta­liz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Totals

lek­ce­wa­żą­co: zwo­len­nik tzw. to­tal­nej opo­zy­cji


Źródła:

SJP.pl

Totek

po­tocz­nie: to­to­lo­tek (toto-lotek); lotek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. gra licz­bo­wa to­to­lo­tek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Totem

1. u ludów pier­wot­nych: zwie­rzę, ro­śli­na lub przed­miot uwa­ża­ne za uo­so­bie­nie przod­ków, ota­cza­ne czcią;
2. drew­nia­na rzeź­ba lub ry­su­nek tego zwie­rzę­cia, ro­śli­ny lub przed­mio­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. zwie­rzę, ro­śli­na lub przed­miot, który w kul­tu­rach pier­wot­nych służy za godło ro­dzi­ny czy klanu, uwa­ża­ny czę­sto za przod­ka lub opie­ku­na i ota­cza­ny czcią;

 (1.2) psych. sym­bol pier­wot­ne­go, prze­dre­li­gij­ne­go sy­ste­mu spo­łecz­ne­go;

 (1.3) harc. kom­po­zy­cja z drew­na i na­tu­ral­nych ma­te­ria­łów sta­wia­na przez za­stęp har­cer­ski na obo­zie let­nim na wzór in­diań­skich to­te­mów (1.1) jako sym­bol za­stę­pu

 (1.4) sto­sun­ko­wo wy­so­ki słup re­kla­mo­wy z logo firmy, czę­sty przy sta­cjach ben­zy­no­wych;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Totemik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od totem


Źródła:

Wiktionary

Totemistka

→ to­te­mi­sta


Patrz:totemista

Źródła:

SJP.pl

Totemistyczny

→ to­te­mizm


Patrz:totemizm

Źródła:

SJP.pl

Totemizm

wie­rze­nia re­li­gij­ne u ludów pier­wot­nych opar­te na kul­cie to­te­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. etn. ze­spół wie­rzeń re­li­gij­nych u ludów pier­wot­nych opie­ra­ją­cy się na kul­cie to­te­mu;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Totemowy

→ totem


Patrz:totem

Źródła:

SJP.pl

Totenmeldunek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gwara obo­zo­wa mel­du­nek o śmier­ci, zgło­sze­nie zgonu


Źródła:

Wiktionary

Toteż

spój­nik roz­po­czy­na­ją­cy zda­nia in­for­mu­ją­ce o skut­ku, wy­ni­ku tego, o czym mowa w innym zda­niu; a więc


spój­nik

 (1.1) książk. …przy­łą­cza­ją­cy wnio­sek z twier­dze­nia po­da­ne­go w zda­niu przed nim


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Totipotencja

To­ti­po­ten­cja, to­ti­po­ten­cjal­ność, ek­wi­po­ten­cjal­ność roz­wo­jo­wa, ek­wi­po­ten­cjal­ność, om­ni­po­ten­cjal­ność – zdol­ność ko­mó­rek do róż­ni­co­wa­nia się w do­wol­ny ro­dzaj ko­mó­rek.


Źródła:

Wikipedia

Totkowicz

osoba gra­ją­ca w toto-lotka; to­to­lot­ko­wicz


Źródła:

SJP.pl

Totmes

imię kró­lów egip­skich


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toto

1. po­gard­li­wie o kimś lub o czymś;
2. po­tocz­nie: to­to­lo­tek; totek, lotek


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) be­zo­so­bo­wo o kimś lub o czymś lek­ce­wa­żo­nym albo mało waż­nym

 (1.2) pot. to­ta­li­za­tor


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toto-Lotek

to­to­lo­tek;
1. gra licz­bo­wa; totek, lotek;
2. prze­no­śnie: sy­tu­a­cja, w któ­rej ni­cze­go nie da się prze­wi­dzieć; lo­te­ria


Źródła:

SJP.pl

Totolotek

toto-lotek;
1. gra licz­bo­wa; totek, lotek;
2. prze­no­śnie: sy­tu­a­cja, w któ­rej ni­cze­go nie da się prze­wi­dzieć; lo­te­ria


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gra licz­bo­wa

 (1.2) pot. ko­lek­tu­ra to­ta­li­za­to­ra

 (1.3) pot. kupon wy­peł­nia­ny przy to­ta­li­za­to­rze

 (1.4) pot. po­stę­po­wa­nie ba­zu­ją­ce na przy­pad­ko­wo­ści


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Totolotkowicz

osoba gra­ją­ca w toto-lotka; tot­ko­wicz


Źródła:

SJP.pl

Totolotkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z to­to­lot­kiem, do­ty­czą­cy to­to­lot­ka


Źródła:

Wiktionary

Tottenham

Tot­ten­ham (wym.) – dziel­ni­ca Lon­dy­nu, po­ło­żo­na w pół­noc­nej czę­ści mia­sta, na te­re­nie gminy Ha­rin­gey. Dziel­ni­ca jest jed­nym z naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­nych et­nicz­nie miejsc w Wiel­kiej Bry­ta­nii i cha­rak­te­ry­zu­je się wy­so­ki­mi wskaź­ni­ka­mi bez­ro­bo­cia i ubó­stwa.

W dziel­ni­cy znaj­du­je się sta­dion klubu pił­kar­skie­go Tot­ten­ham Hot­spur F.C. – Tot­ten­ham Hot­spur Sta­dium, a także Cmen­tarz Tot­ten­ham.


Źródła:

Wikipedia

Tottori

Tot­to­ri (jap. 鳥取市 Tot­to­ri-shi) – mia­sto w Ja­po­nii, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny pre­fek­tu­ry Tot­to­ri, w po­łud­nio­wej czę­ści wyspy Hon­siu ("Honshū"), nad Mo­rzem Ja­poń­skim.


Źródła:

Wikipedia

Totumfacka

daw­niej: ko­bie­ta za­u­fa­na, słu­żą­ca swoją po­mo­cą, wy­ko­nu­ją­ca po­le­ce­nia


Źródła:

SJP.pl

Totumfacki

prze­sta­rza­łe: czło­wiek, który się po­dej­mu­je wszel­kich usług, za­łat­wia komuś róż­no­rod­ne spra­wy, zwła­szcza dla włas­nych ko­rzy­ści; po­wier­nik, za­usz­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. pejor. za­u­fa­na osoba, która po­słusz­nie wy­peł­nia wszyst­kie po­le­ce­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Totus

w grze w pre­fe­ran­sa: wzię­cie wszyst­kich lew


Źródła:

SJP.pl

Touareg

model sa­mo­cho­du marki Volks­wa­gen


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Touche

[czy­taj: tusz] w szer­mier­ce: dot­knię­cie prze­ciw­ni­ka bro­nią, da­ją­ce punkt


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Touchpad

[czy­taj: tacz­pad] urzą­dze­nie wska­zu­ją­ce w po­sta­ci małej płyt­ki re­a­gu­ją­cej na na­cisk palca, uży­wa­ne głów­nie w kom­pu­te­rach prze­no­śnych; gła­dzik, panel do­ty­ko­wy, track­pad


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. panel do­ty­ko­wy, urzą­dze­nie wska­zu­ją­ce czę­sto spo­ty­ka­ne w lap­to­pach, za­stę­pu­ją­ce mysz;


Panel do­ty­ko­wy, płyt­ka do­ty­ko­wa, gła­dzik ( to­uch­pad, track­pad) – urzą­dze­nie wska­zu­ją­ce za­stę­pu­ją­ce mysz kom­pu­te­ro­wą, sto­so­wa­ne prze­de wszyst­kim w lap­to­pach. Panel do­ty­ko­wy wy­po­sa­żo­ny jest w czuj­ni­ki, które prze­kła­da­ją ruch i po­zy­cję palca użyt­kow­ni­ka na ruch kur­so­ra na ekra­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Touchscreen

[czy­taj: TACZskrin] ekran sen­so­ro­wy re­a­gu­ją­cy na dotyk; touch-scre­en


Źródła:

SJP.pl

Toulouse-Lautrec

[czy­taj: tuLUZ-lotREK] naz­wi­sko fran­cu­skie, m.in. Henri de To­u­lo­u­se-La­u­trec (1864-1901) - ma­larz fran­cu­ski


Źródła:

SJP.pl

Tour

wy­ścig ko­lar­ski na dłu­giej tra­sie, po­dzie­lo­nej na etapy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Touran

model sa­mo­cho­du marki Volks­wa­gen


Źródła:

SJP.pl

Tournedo

[czy­taj: turneDO] mały filet z po­lęd­wi­cy wo­ło­wej, pie­czo­ny lub sma­żo­ny na rusz­cie


Źródła:

SJP.pl

Tournedos

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. mały, okrą­gły befsz­tyk z po­lęd­wi­cy wo­ło­wej


Źródła:

Wiktionary

Tournée

[czy­taj: turNE] po­dróż ar­ty­sty, or­kie­stry lub ze­spo­łu ar­ty­stycz­ne­go ma­ją­ca na celu wy­stę­py w róż­nych miej­sco­wo­ściach (w kraju lub za gra­ni­cą)


Źródła:

SJP.pl

Touroperatorka

→ to­u­ro­pe­ra­tor


Patrz:touroperator

Źródła:

SJP.pl

Touroperatorski

→ to­u­ro­pe­ra­tor [czy­taj: tur-ope­ra­tor­ski]


Źródła:

SJP.pl

Tourowy

→ tour [czy­taj: tu­ro­wy]


Źródła:

SJP.pl

Tours

[czy­taj: tu:r] mia­sto we Fran­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w środ­ko­wej Fran­cji, nad rzeką Loarą, w Tu­re­nii;


Tours (,) – mia­sto i gmina w środ­ko­wej Fran­cji, nad rzeką Loarą, w Re­gio­nie Cen­tral­nym-Do­li­nie Loary, pre­fek­tu­ra de­par­ta­men­tu Indre i Loara, w kra­i­nie hi­sto­rycz­no-ge­o­gra­ficz­nej Tu­re­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Touré

[czy­taj: turE] naz­wi­sko, m.in. Ahmed Touré (1922-1984) - po­li­tyk gwi­nej­ski, pre­zy­dent


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toussaint

Zo­bacz też: To­us­sa­int L’Ou­ver­tu­re, To­us­sa­int (świat wiedź­mi­na).

To­us­sa­int – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Nor­man­dia, w de­par­ta­men­cie Sek­wa­na Nad­mor­ska.

Nazwa miej­sco­wo­ści oz­na­cza z fran­cu­skie­go do­słow­nie Wszy­scy Świę­ci i jest także nazwą świę­ta ob­cho­dzo­ne­go przez chrze­ści­jan 1 li­sto­pa­da.


Źródła:

Wikipedia

Tow

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Tow.

skrót od: to­wa­rzysz, to­wa­rzysz­ka


skrót

 (1.1) = to­wa­rzysz

 (1.2) = to­wa­rzysz­ka

 (1.3) = to­wa­rzy­stwo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Towar

1. każde dobro bę­dą­ce przed­mio­tem wy­mia­ny; to­wa­ry (rza­dziej);
2. po­spo­li­cie: młoda, atrak­cyj­na ko­bie­ta (rza­dziej męż­czyz­na); ko­ciak, kicia, kizia, cizia;
3. śro­do­wi­sko­wo: nar­ko­tyk przy­go­to­wa­ny w por­cjach na sprze­daż; dział­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) coś, co może sta­no­wić przed­miot tran­sak­cji hand­lo­wej;

 (1.2) łódź. tka­ni­na

 (1.3) pot. nar­ko­ty­ki


Towar – rzecz, zwie­rzę albo ener­gia we wszel­kiej po­sta­ci, mo­gą­ca sta­no­wić przed­miot obro­tu to­wa­ro­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Towarek

zdrob­nie­nie od: towar


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Towarniak

śro­do­wi­sko­wo: po­ciąg to­wa­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Towarny

daw­niej: to­wa­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Towarować

po­tocz­nie: za­o­pa­try­wać w towar


Źródła:

SJP.pl

Towarowy

po­ciąg to­wa­ro­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z to­wa­rem, do­ty­czą­cy to­wa­ru

 (1.2) słu­żą­cy do prze­mie­szcza­nia lub tran­spor­tu cięż­kich rze­czy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Towaroznawca

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie nauki o użyt­ko­wych wła­ści­wo­ściach to­wa­rów, ich wy­ro­bie, tran­spor­cie oraz wła­ści­wym prze­cho­wy­wa­niu


Źródła:

SJP.pl

Towaroznawczy

zwią­za­ny z nauką o użyt­ko­wych wła­ści­wo­ściach to­wa­rów, ich wy­ro­bie, tran­spor­cie oraz wła­ści­wym prze­cho­wy­wa­niu


Źródła:

SJP.pl

Towaroznawczyni

spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie nauki o użyt­ko­wych wła­ści­wo­ściach to­wa­rów, ich wy­ro­bie, tran­spor­cie oraz wła­ści­wym prze­cho­wy­wa­niu


Źródła:

SJP.pl

Towaroznawstwo

nauka o użyt­ko­wych wła­ści­wo­ściach to­wa­rów, ich wy­ro­bie, tran­spor­cie oraz wła­ści­wym prze­cho­wy­wa­niu


To­wa­roz­naw­stwo – nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem i oceną wła­ści­wo­ści użyt­ko­wych to­wa­rów oraz czyn­ni­ków wpły­wa­ją­cych na ja­kość. Sze­rzej to nauka o wła­ści­wo­ściach to­wa­rów, me­to­dach ich ba­da­nia i oceny, czyn­ni­kach, zja­wi­skach i pro­ce­sach rzu­tu­ją­cych na ja­kość i war­tość użyt­ko­wą, o wła­ści­wym uksz­tał­to­wa­niu ja­ko­ści wy­ro­bów w sfe­rach: przed­pro­duk­cyj­nej, pro­duk­cyj­nej i po­pro­duk­cyj­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Towary

1. każde dobro bę­dą­ce przed­mio­tem wy­mia­ny; to­wa­ry (rza­dziej);
2. po­spo­li­cie: młoda, atrak­cyj­na ko­bie­ta (rza­dziej męż­czyz­na); ko­ciak, kicia, kizia, cizia;
3. śro­do­wi­sko­wo: nar­ko­tyk przy­go­to­wa­ny w por­cjach na sprze­daż; dział­ka


Źródła:

SJP.pl

Towarzycho

po­tocz­nie:
1. grupa przy­ja­ciel­ska, zgra­ne to­wa­rzy­stwo; fe­raj­na;
2. grupa osób sta­no­wią­cych czy­jeś oto­cze­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. sze­reg osób w bli­skim kon­tak­cie

 (1.2) pot. czy­jeś oto­cze­nie

 (1.3) pot. przy­by­li na im­pre­zę to­wa­rzy­ską


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Towarzyski

przy­miot­nik

 (1.1) do­brze czu­ją­cy się w obec­no­ści in­nych osób

 (1.2) bę­dą­cy formą roz­ryw­ki grupy osób

 (1.3) zwią­za­ny z kon­tak­ta­mi sek­su­al­ny­mi czę­sto dla ma­te­rial­nej ko­rzy­ści


Źródła:

Wiktionary

Towarzysko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób to­wa­rzy­ski


Źródła:

Wiktionary

Towarzyskość

→ to­wa­rzy­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bycie to­wa­rzy­skim


Patrz:towarzyski

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Towarzystwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) obec­ność przy kimś

 (1.2) or­ga­ni­za­cja, grupa osób o wspól­nych ce­lach lub za­in­te­re­so­wa­niach

 (1.3) grupa osób, zna­jo­mi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Towarzysz

1. osoba wspól­nie spę­dza­ją­ca z kimś czas, np. pod­czas pracy, za­ba­wy;
2. daw­niej: ho­no­ro­wy tytuł człon­ka par­tii ko­mu­ni­stycz­nej; obec­nie żar­to­bli­we, lek­ce­wa­żą­ce okre­śle­nie osoby o le­wi­co­wych po­glą­dach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, kto komuś to­wa­rzy­szy, jest z kimś obec­ny, prze­by­wa z kimś, spę­dza z kimś czas

 (1.2) polit. czło­nek par­tii, or­ga­ni­za­cji ro­bot­ni­czej

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: to­wa­rzy­szyć


To­wa­rzysz – słowo oz­na­cza­ją­ce ko­le­gę, przy­ja­cie­la lub so­jusz­ni­ka. W daw­nej Pol­sce wyraz ten po­sia­dał szcze­gól­ne zna­cze­nie w kon­tek­ście woj­sko­wym i oz­na­czał człon­ka to­wa­rzy­stwa, żoł­nie­rza – szlach­ci­ca rów­ne­go pod wzglę­dem sta­tu­su spo­łecz­ne­go innym żoł­nie­rzom o po­cho­dze­niu szla­chec­kim oraz prze­ło­żo­nym – w tym także za­moż­nym ma­gna­tom.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Towarzyszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|to­wa­rzy­szyć.

 (1.2) do­trzy­my­wa­nie to­wa­rzy­stwa, asy­sto­wa­nie


Źródła:

Wiktionary

Towarzyszka

→ to­wa­rzysz


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: to­wa­rzysz

 (1.2) polit. człon­ki­ni par­tii


Patrz:towarzysz

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Towarzyszyć

książ­ko­wo:
1. być obec­nym przy kimś (rza­dziej przy czymś), prze­by­wać w po­bli­żu kogoś; asy­sto­wać;
2. wy­stę­po­wać, po­ja­wiać się jed­no­cze­śnie, razem z czymś;
3. w mu­zy­ce: grać, tań­czyć lub śpie­wać wspól­nie z innym wy­ko­naw­ca; akom­pa­nio­wać


cza­sow­nik

 (1.1) być, po­zo­sta­wać przy kimś, asy­sto­wać komuś

 (1.2) wy­stę­po­wać razem z ja­kimś zja­wi­skiem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Towarzyszący

książ­ko­wo:
1. być obec­nym przy kimś (rza­dziej przy czymś), prze­by­wać w po­bli­żu kogoś; asy­sto­wać;
2. wy­stę­po­wać, po­ja­wiać się jed­no­cze­śnie, razem z czymś;
3. w mu­zy­ce: grać, tań­czyć lub śpie­wać wspól­nie z innym wy­ko­naw­ca; akom­pa­nio­wać


Źródła:

SJP.pl

Tower

[czy­taj: tałer] typ obu­do­wy kom­pu­te­ra; wieża


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Towiańczyk

zwo­len­nik to­wia­niz­mu (po­glą­dów re­li­gij­no-fi­lo­zo­ficz­nych An­drze­ja To­wiań­skie­go)


Źródła:

SJP.pl

Towiański

An­drzej To­wiań­ski (1799-1878), ide­o­log, twór­ca sekty te­o­zo­ficz­nej


Źródła:

SJP.pl

Towiańszczyzna

z de­za­pro­ba­tą o to­wia­niz­mie


Źródła:

SJP.pl

Towos

uni­wer­sal­ny po­jazd ze skła­da­ny­mi sie­dze­nia­mi do prze­wo­zu za­ra­zem osób i to­wa­rów w za­lez­no­ści od po­trzeb, /skrót od to­wa­ro­wo-oso­bo­wy/


Towos – po­tocz­ne okre­śle­nie po­cią­gu to­wa­ro­wo-oso­bo­we­go, czyli zbior­cze­go po­cią­gu to­wa­ro­we­go pro­wa­dzą­ce­go także wa­go­ny oso­bo­we i ob­słu­gu­ją­ce­go przy­stan­ki oso­bo­we. Po­cią­gi takie pro­wa­dzo­no na słabo wy­ko­rzy­sta­nych li­niach ko­le­jo­wych dla oszczęd­no­ści kosz­tów ob­słu­gi, cha­rak­te­ry­stycz­ną ich cechą była niska pręd­kość hand­lo­wa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Towot

smar ma­szy­no­wy do ło­żysk śliz­go­wych i po­wierzch­ni śliz­go­wych pra­cu­ją­cych w nie­zbyt wy­so­kich tem­pe­ra­tu­rach


Źródła:

SJP.pl

Towotniczka

zdrob­nie­nie od: to­wot­ni­ca


Źródła:

SJP.pl

Towpik

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Toy

[czy­taj: toj] ro­syj­ski toy - rasa psów do to­wa­rzy­stwa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Toyota

[czy­taj: to­jo­ta] marka sa­mo­cho­dów i firma


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mot. sa­mo­chód marki To­y­o­ta

 (1.2) pro­dukt marki To­y­o­ta


To­y­o­ta Motor Cor­po­ra­tion ( トヨタ自動車株式会社) – ja­poń­ski kon­cern mo­to­ry­za­cyj­ny ut­wo­rzo­ny w 1937 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toz

[czy­taj: toz] skrót od: To­wa­rzy­stwo Opie­ki nad Zwie­rzę­ta­mi


skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) = To­wa­rzy­stwo Opie­ki nad Zwie­rzę­ta­mi;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Toć

prze­sta­rza­le: wszak, wszak­że, prze­cież


par­ty­ku­ła

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. oczy­wi­ście, na­tu­ral­nie

 (1.2) gw-pl|Ku­ja­wy. ależ, prze­cież

wy­krzy­knik

 (2.1) gw-pl|Górny Śląsk. oczy­wi­ście, na­tu­ral­nie

 (2.2) gw-pl|Ku­ja­wy. ależ, prze­cież


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toćby

prze­sta­rza­le: toby


Źródła:

SJP.pl

Tołp

koral ma­dre­po­ro­wy wy­stę­pu­ją­cy w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej, two­rzą­cy atole i rafy ko­ra­lo­we


Źródła:

SJP.pl

Tołpie

koral ma­dre­po­ro­wy wy­stę­pu­ją­cy w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej, two­rzą­cy atole i rafy ko­ra­lo­we


Źródła:

SJP.pl

Tołpyga

ro­dzaj słod­ko­wod­nych ryb z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych, po­dob­nych do kar­pia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tołstoj

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tołstojowski

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Toł­sto­ja lub z nim zwią­za­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) liter. do­ty­czą­cy twór­czo­ści Toł­sto­ja, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Toł­sto­ja, ma­ją­cy cechy ut­wo­rów Toł­sto­ja


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tołtynhala

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pro­sek­to­rium


Źródła:

Wiktionary

Tołub

re­gio­nal­nie: tułub (ro­dzaj futra)


Źródła:

SJP.pl

Tołubek

zdrob­nie­nie od: tołub (futro); tu­łu­bek


Źródła:

SJP.pl

Tołumbas

bęben wiel­ki, uży­wa­ny w or­kie­strach woj­sko­wych, sym­fo­nicz­nych i ope­ro­wych


Źródła:

SJP.pl

Tołwin

Toł­win – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Sie­mia­ty­cze.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

We­dług Po­wszech­ne­go Spisu Lud­no­ści z 1921 roku wieś za­miesz­ki­wa­ło 360 osób, wśród któ­rych 330 było wyz­na­nia rzym­sko­ka­to­lic­kie­go, 8 pra­wo­sław­ne­go a 22 moj­że­szo­we­go. Jed­no­cze­śnie 331 miesz­kań­ców za­de­kla­ro­wa­ło pol­ską przy­na­leż­ność na­ro­do­wą, 7 bia­ło­ru­ską a 22 ży­dow­ską. Było tu 55 bu­dyn­ków miesz­kal­nych.


Źródła:

Wikipedia

Tołwiński

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tołłoczko

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Toń

głę­bia wód; ob­szar wodny, gdzie woda jest głę­bo­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) względ­nie głę­bo­ka część je­zio­ra, rzeki, morza

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: tonąć


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Toś

po­tocz­nie:
1. par­ty­ku­ła "to" po­łą­czo­na z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą "-ś" (np. "Toś się po­pi­sał!", "Toś ty taki mądry?");
2. za­i­mek wska­zu­ją­cy "to" po­łą­czo­ny z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą "-ś" (np. "Po toś przy­szedł.", "Coś strze­lił, toś chy­bił.")


Źródła:

SJP.pl

Tościk

zdrob­nie­nie od: tost


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tost


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tośka

zdrob­nie­nie od: An­to­nia, An­to­ni­na, Te­o­fi­la (imio­na żeń­skie); Tosia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) po­u­fa­le zdrobn. imię|pol­ski|ż. An­to­nia

 (1.2) po­u­fa­le zdrobn. imię|pol­ski|ż. An­to­ni­na

 (1.3) po­u­fa­le zdrobn. imię|pol­ski|ż. An­to­niet­ta

 (1.4) po­u­fa­le zdrobn. imię|pol­ski|ż. Te­o­fi­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tośkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) rzad. taki, który na­le­ży do Tośka


Źródła:

Wiktionary

Toż

par­ty­ku­ła:
a) wzmac­nia­ją­ca par­ty­ku­łę "to"; ale; ależ (np. Toż to wujek Zdzi­siek!);
b) ek­spre­syw­na; wszak; wszak­że; prze­cież (np. Nie sikaj na dywan, toż przy­nio­słem noc­nik.)


par­ty­ku­ła

 (1.1) …która na­wią­zu­je do ja­kiejś sy­tu­a­cji lub do czy­jejś wy­po­wie­dzi i wpro­wa­dza­ją­ca sąd po­le­micz­ny

za­i­mek

 (2.1) wzmoc­nio­na wer­sja par­ty­ku­ły „to” w zna­cze­niu: „za­i­mek wska­zu­ją­cy ro­dza­ju ni­ja­kie­go”

 (2.2) wzmoc­nio­na wer­sja par­ty­ku­ły „to” w zna­cze­niu: „za­i­mek oz­na­cza­ją­cy wy­ni­ka­nie lub przyz­wo­le­nie”

przy­słó­wek

 (3.1) przest. a także, po­dob­nie, tak samo

spój­nik

 (4.1) daw. więc, tedy

forma za­im­ka.

 (5.1) M., B. i W. n. od: tenże


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tożby

wyraz "toby" wzmoc­nio­ny par­ty­ku­łą


Źródła:

SJP.pl

Tożsamościowy

1. → toż­sa­mość;
2. media toż­sa­mo­ścio­we - środ­ki prze­ka­zu ma­ją­ce na celu umac­nia­nie po­glą­dów i wzmac­nia­nie więzi okre­ślo­nych grup spo­łecz­nych


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z toż­sa­mo­ścią, do­ty­czą­cy toż­sa­mo­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tożsamość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) iden­tycz­ność, brak róż­nic

 (1.2) świa­do­mość sa­me­go sie­bie, zda­wa­nie sobie spra­wy z bycia sobą, z włas­nej osoby, oso­bo­wo­ści i in­nych cech

 (1.3) cechy, wła­ści­wo­ści, dane kon­kret­nej osoby, poz­wa­la­ją­ce okre­ślić, stwier­dzić, zi­den­ty­fi­ko­wać tę osobę

 (1.4) po­czu­cie jed­no­ści, więzi z grupą, przy­na­leż­no­ści do spo­łecz­no­ści; iden­ty­fi­ko­wa­nie się z na­ro­dem

 (1.5) log. re­la­cja, jaką każda rzecz po­sia­da wy­łącz­nie z samą sobą;

 (1.6) mat. rów­na­nie, które jest speł­nio­ne nie­za­leż­nie od war­to­ści pod­sta­wia­nych pod zmien­ne


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tożsamy

jed­na­ko­wy, taki sam; iden­tycz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) rów­noz­nacz­ny, rów­no­waż­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tożstronny

w me­dy­cy­nie: zwią­za­ny z tą samą stro­ną ciała; ip­si­la­te­ral­ny


Źródła:

SJP.pl