Ti

sym­bol ty­ta­nu, pier­wiast­ka che­micz­ne­go


wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca wy­so­ki dźwięk

 (1.2) ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca krót­ki dźwięk w ko­dzie Morse'a


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tiacetamid

amid kwasu tio­oc­to­we­go, białe ciało stałe roz­pu­szczal­ne w wo­dzie


Źródła:

SJP.pl

Tiagły

pod­da­ny chłop, zo­bo­wią­za­ny do wy­ko­ny­wa­nia ro­bo­ciz­ny na rzecz swo­je­go pana (na zie­miach Litwy i Bia­ło­ru­si)


Źródła:

SJP.pl

Tiahuanaco

1. mia­sto w Bo­li­wii;
2. ruiny pre­ko­lum­bij­skie­go mia­sta w Bo­li­wii, le­żą­ce nie­o­po­dal współ­czes­ne­go mia­sta o tej samej naz­wie


Tia­hu­a­na­co (w ję­zy­ku "ke­czua") lub Ti­wa­na­ku (w ję­zy­ku "aj­ma­ra") – naj­więk­szy oś­ro­dek kul­tu­ry an­dyj­skiej z okre­su re­gio­nal­ne­go, wpi­sa­ny na listę świa­to­we­go dzie­dzict­wa kul­tu­ry UNESCO. Po­ło­żo­ny jest w po­bli­żu je­zio­ra Ti­ti­ca­ca w de­par­ta­men­cie La Paz w Bo­li­wii na wy­so­ko­ści 3800 m n.p.m.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tiamat

Tia­mat – w mi­to­lo­gii ba­bi­loń­skiej bo­gi­ni-matka, per­so­ni­fi­ka­cja sło­nych wód oce­a­nu, na­le­ża­ła do pier­wsze­go po­ko­le­nia bóstw. Apsu – part­ner Tia­mat – ko­ja­rzo­ny był na­to­miast z wo­da­mi słod­ki­mi.

Tia­mat była matką młod­szej ge­ne­ra­cji bogów. Zo­sta­ła za­bi­ta przez Mar­du­ka, który z jej prze­po­ło­wio­ne­go ciała ut­wo­rzył Zie­mię i skle­pie­nie nieba. Z jej głowy i pier­si zo­sta­ły stwo­rzo­ne góry, na­to­miast z jej oczu wy­pły­nę­ły Ty­grys i Eu­frat.


Źródła:

Wikipedia

Tiamina

zwią­zek or­ga­nicz­ny, wi­ta­mi­na B1


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. eg­zo­gen­ny zwią­zek or­ga­nicz­ny nie­zbęd­ny m.in. w pra­wi­dło­wym me­ta­bo­liz­mie ko­mór­ko­wym za­li­cza­ny do wi­ta­min z grupy B;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tian'anmen

mo­nu­men­tal­na brama i głów­ny plac w Pe­ki­nie; Tia­nan­men, Brama Nie­biań­skie­go Spo­ko­ju


Źródła:

SJP.pl

Tiananmen

mo­nu­men­tal­na brama i głów­ny plac w Pe­ki­nie; Tian'anmen, Brama Nie­biań­skie­go Spo­ko­ju


Źródła:

SJP.pl

Tianeptyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako lek an­ty­de­pre­syj­ny i prze­ciw­lę­ko­wy


Tia­nep­ty­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na di­ben­zo­tia­ze­pi­ny, sto­so­wa­na jako lek prze­ciw­de­pre­syj­ny i prze­ciw­lę­ko­wy. Wy­ka­zu­je dzia­ła­nie ne­u­ro­pla­stycz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tianjin

[czy­taj: TJENdzin] mia­sto w Chi­nach; Tien­cin


Źródła:

SJP.pl

Tiara

1. na­kry­cie głowy pa­pie­ża, uży­wa­ne do 1965 roku;
2. prze­no­śnie: god­ność pa­pie­ża


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. hist. pon­ty­fi­kal­na ko­ro­na pa­pie­ska;

 (1.2) rel. przen. urząd pa­pie­ski, god­ność

 (1.3) hist. stoż­ko­we na­kry­cie głowy per­skich wład­ców i ka­pła­nów


Tiara ( tri­re­gnum) – pa­pie­ska ko­ro­na zło­żo­na z trzech dia­de­mów, wy­sa­dza­na ka­mie­nia­mi szla­chet­ny­mi i per­ła­mi, ozdo­bio­na na szczy­cie małym krzy­żem.

W tej for­mie uży­wa­na od prze­ło­mu XIII i XIV wieku do 1965 roku; wtedy pa­pież Paweł VI prze­ka­zał jedną z tiar na cele cha­ry­ta­tyw­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tiarella

ro­śli­na upraw­na z ro­dzi­ny skal­ni­co­wa­tych


Tia­rel­la ("Tia­rel­la" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny skal­ni­co­wa­tych. Na­le­ży do niego jeden ga­tu­nek ("Tia­rel­la po­lyp­hyl­la") wy­stę­pu­ją­cy w Azji (Hi­ma­la­je i Ja­po­nia) oraz w za­leż­no­ści od uję­cia – 2 lub 4 ga­tun­ki pół­noc­no­a­me­ry­kań­skie (z ob­sza­ru od Ala­ski i Nowej Szko­cji na pół­no­cy po Ka­li­for­nię i Ge­or­gię na po­łud­niu).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tiazol

zwią­zek he­te­ro­cy­klicz­ny, be­zbarw­na ciecz o przy­krym za­pa­chu


Tia­zol – pię­ciocz­ło­no­wy he­te­ro­cy­klicz­ny zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy atom siar­ki i azotu w po­zy­cjach 1 i 3. Ma bu­do­wę pła­ską i cha­rak­ter aro­ma­tycz­ny. Dzię­ki obec­no­ści atomu azotu wy­ka­zu­je wła­ści­wo­ści za­sa­do­we (p"K"a = 2,5), jed­nak znacz­nie słab­sze niż pi­ry­dy­na (p"K"a = 5,2).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tiazolowy

→ tia­zol


Patrz:tiazol

Źródła:

SJP.pl

Tiazyd

do­wol­ny diu­re­tyk o bu­do­wie sul­fo­na­mi­do­wej, bę­dą­cy po­chod­ną lub ana­lo­giem ben­zo­tia­dia­zy­ny, naj­czę­ściej sto­so­wa­ny w le­cze­niu nad­ci­śnie­nia


Źródła:

SJP.pl

Tibia

sta­ro­rzym­ski dęty in­stru­ment mu­zycz­ny zbli­żo­ny do klar­ne­tu i oboju


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. sta­roż. sta­ro­rzym­ski flet


Tibia – gra kom­pu­te­ro­wa z ga­tun­ku MMORPG, stwo­rzo­na przez czte­rech nie­miec­kich stu­den­tów in­for­ma­ty­ki (Step­han Börzsönyi, Guido Lübke, Ul­rich Schlott i Step­han Vo­gler), dy­stry­bu­o­wa­na przez nie­miec­ką firmę CipSoft. Pier­wsza wer­sja Tibii zo­sta­ła wy­da­na 7 stycz­nia 1997.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tibor

obce imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Tichy

Tichy – cze­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku no­si­ły je w Pol­sce 33 osoby


Źródła:

Wikipedia

Ticker

[czy­taj: tiker] pasek z na­ji­stot­niej­szy­mi in­for­ma­cja­mi, zwy­kle u dołu ekra­nu te­le­wi­zo­ra


Tic­ker (ina­czej "scroll" lub "crawl") – pasek in­for­ma­cyj­ny, na któ­rym wi­docz­ne są naj­waż­niej­sze in­for­ma­cje. Jest zwy­kle umie­szcza­ny w dol­nej czę­ści ekra­nu te­le­wi­zo­ra i wyś­wiet­la­ny przez cały czas trwa­nia pro­gra­mu te­le­wi­zyj­ne­go. Pier­wszy raz ten spo­sób prze­ka­zy­wa­nia in­for­ma­cji za­sto­so­wa­ła ame­ry­kań­ska sta­cja Fox News Chan­nel.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tico

[czy­taj: tiko] model sa­mo­cho­du marki Da­e­woo


Alex Chan­dre de Oli­ve­i­ra (ur. 21 grud­nia 1977 w Ku­ry­ty­bie, zm. 14 czerw­ca 2014 tamże) – bra­zy­lij­ski pił­karz wy­stę­pu­ją­cy na po­zy­cji na­past­ni­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tie-Break

[czy­taj: taj-brejk albo taj-brek]
1. skró­co­na, koń­co­wa część meczu słu­żą­ca wy­ło­nie­niu zwy­cięz­cy (np. w siat­ków­ce piąty set grany do 15 punk­tów);
2. w te­ni­sie ziem­nym: spe­cjal­ny gem roz­gry­wa­ny przy sta­nie 6:6 w secie, słu­żą­cy wy­ło­nie­niu zwy­cięz­cy seta


Tie-break (od ang. „roz­strzy­gnię­cie re­mi­su”, nie: "„prze­ła­ma­nie re­mi­su”") – nazwa koń­co­wych par­tii w grach spor­to­wych, w któ­rych nie jest do­pu­szczal­ne za­koń­cze­nie meczu re­mi­sem, ta­kich jak tenis ziem­ny czy siat­ków­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tiefdruck

[czy­taj: tif­druk] wklę­sło­druk, ro­to­gra­wiu­ra;
1. tech­ni­ka dru­ko­wa­nia za po­mo­cą formy z wgłę­bie­nia­mi wy­peł­nio­ny­mi farbą;
2. od­bit­ka wy­ko­na­na tą tech­ni­ką


Źródła:

SJP.pl

Tien-Szan

góry w Azji


Źródła:

SJP.pl

Tien-Szański

→ Tien-szan; tien­szań­ski


Źródła:

SJP.pl

Tiencin

mia­sto w Chi­nach; Tian­jin


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Chi­nach znaj­du­ją­ce się po­mię­dzy Pe­ki­nem a za­to­ką Pohaj;


Tien­cin (chiń. 天津; pi­ny­in "Tiānjīn"; dosł. „nie­biań­ski bród”;) – jedno z czte­rech miast wy­dzie­lo­nych Chin, znaj­du­ją­ce się po­mię­dzy Pe­ki­nem a za­to­ką Pohaj, jeden z naj­więk­szych por­tów świa­ta i spe­cjal­na stre­fa eko­no­micz­na usta­no­wio­na po trzę­sie­niu ziemi z 1976 r.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tienszański

→ Tien-szan; tien-szań­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tien­sza­nem, do­ty­czą­cy Tien­sza­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tiento

or­ga­no­wy utwór po­li­fo­nicz­ny, po­pu­lar­ny w XVI-wiecz­nej Hisz­pa­nii


Źródła:

SJP.pl

Tiergarten

[czy­taj: tir­gartn] dziel­ni­ca Ber­li­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tierieszka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w po­łud­nio­wej Rosji prze­du­ral­skiej, prawy do­pływ Wołgi;


Tie­riesz­ka (ros. Терешка; t. Большая Терешка, "Bol­sza­ja Tie­riesz­ka") – rzeka w po­łud­nio­wej Rosji prze­du­ral­skiej (ob­wo­dy ul­ja­now­ski i sa­ra­tow­ski), prawy do­pływ Wołgi w zle­wi­sku Morza Ka­spij­skie­go. Dłu­gość – 213 km, po­wierzch­nia zlew­ni – 9710 km², śred­ni prze­pływ 46 km przed uj­ściem – 17,5 m³/s. Reżim śnież­ny. Po­kry­wa lo­do­wa od prze­ło­mu li­sto­pa­da i grud­nia do prze­ło­mu marca i kwiet­nia. Głę­bo­kość 0,5 do 1,5 m, sze­ro­kość u uj­ścia 80–100 m. Duża za­war­tość mułu w wo­dzie.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tiff

ang. Tag(ged) Image File For­mat, for­mat za­pi­su pli­ków gra­ficz­nych wy­ko­rzy­stu­ją­cy wiele metod kom­pre­sji


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tiffany

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Tiffin

w In­diach: lekki po­si­łek spo­ży­wa­ny w po­łud­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tifo

pa­sjo­no­wa­nie się piłką nożną (rza­dziej innym spor­tem), fa­na­tycz­ne ki­bi­co­wa­nie ja­kie­muś klu­bo­wi pił­kar­skie­mu


Źródła:

SJP.pl

Tifoso

[czy­taj: ti­fo­zo] kibic pił­kar­ski, zwła­szcza w od­nie­sie­niu do za­go­rza­łych fanów wło­skich


Źródła:

SJP.pl

Tig

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. me­to­da spa­wa­nia elek­tro­dą wol­fra­mo­wą w osło­nie gazów obo­jęt­nych;


Źródła:

Wiktionary

Tiger

imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tigmotaksja

re­ak­cja ru­cho­wa wolno po­ru­sza­ją­cych się or­ga­niz­mów na bo­dziec kie­run­ko­wy - dotyk, po­le­ga­ją­ca na ich ści­słym przy­wie­ra­niu do po­dło­ża, wy­stę­pu­ją­ca u zwie­rząt ży­ją­cych w no­rach, ja­ski­niach lub na dnie mor­skim; ste­re­o­tak­sja


Tig­mo­tak­sja, ste­re­o­tak­sja – ro­dzaj tak­sji po­le­ga­ją­cy na ruchu po­je­dyn­czych ko­mó­rek lub ca­łych or­ga­niz­mów w od­po­wie­dzi na bodź­ce do­ty­ko­we. Od­gry­wa ona zna­czą­cą rolę adap­ta­cyj­ną w wa­run­kach sła­be­go oś­wiet­le­nia. Przy­kła­dy:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tigmotropizm

jeden z tro­piz­mów; wy­gię­cie wzro­sto­we niek­tó­rych or­ga­nów ro­ślin­nych (np. wąsów czep­nych) oraz osia­dłych or­ga­niz­mów zwie­rzę­cych (np. uk­wia­łu), pow­sta­ją­ce w wy­ni­ku bodź­ca do­ty­ko­we­go; hap­to­tro­pizm


Tig­mo­tro­pizm, hap­to­tro­pizm – ro­dzaj tro­piz­mów obej­mu­ją­cy re­ak­cje na bodź­ce me­cha­nicz­ne.

Wy­stę­pu­je po­wszech­nie u ro­ślin, umoż­li­wia­jąc kie­run­ko­wy wzrost, np. wzdłuż pod­po­ry. Wa­run­kiem pow­sta­nia tig­mo­tro­piz­mu jest zet­knię­cie się or­ga­nu ro­ślin­ne­go z szorst­ką po­wierzch­nią, np.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tigra

model sa­mo­cho­du marki Opel


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mot. sa­mo­chód typu Opel Tigra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tigrinia

język urzę­do­wy Ery­trei


Źródła:

SJP.pl

Tigroid

Ti­gro­id, znane też jako ty­gro­id, ciał­ka Niss­la, zia­ren­ka Niss­la, ziar­ni­sto­ści Niss­la (łac. "Glo­bu­le sub­stan­tiae ba­sop­hi­li­cae") – grud­ki sub­stan­cji za­sa­do­chłon­nej w ko­mór­kach ner­wo­wych (ne­u­ro­nach) znaj­do­wa­ne w cia­łach ko­mó­rek ner­wo­wych i den­dry­tach. Ti­gro­id jest spe­cy­ficz­ną dla ne­u­ro­nów po­sta­cią szorst­kiej sia­tecz­ki śród­plaz­ma­tycz­nej i miej­scem in­ten­syw­nej syn­te­zy bia­łek (jest sku­pie­niem ry­bo­so­mów oraz RNA).


Źródła:

Wikipedia

Tijuana

[czy­taj: tiCHŁAna] mia­sto w Mek­sy­ku


Ti­ju­a­na – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­nim Mek­sy­ku, w sta­nie Ka­li­for­nia Dolna, le­żą­ce przy gra­ni­cy z USA, w po­bli­żu San Diego, i w po­bli­żu wy­brze­ża Pa­cy­fi­ku, które od cen­trum mia­sta dzie­li od­le­głość około 10 km.

Mia­sto w 2010 roku li­czy­ło ponad 1,3 mln miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tijuański

→ Ti­ju­a­na [czy­taj: ti­chłań­ski]


Źródła:

SJP.pl

Tik

mi­mo­wol­ny, pow­ta­rza­ją­cy się ruch mię­śni, naj­czę­ściej mi­micz­nych mię­śni twa­rzy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. pow­ta­rza­ją­cy się mi­mo­wol­ny skurcz jed­ne­go lub kilku mię­śni (naj­czę­ściej twa­rzy)

wy­krzy­knik

 (2.1) zob. tik-tak.


Tik – krót­kotr­wa­ły, ste­re­o­ty­po­wy, mi­mo­wol­ny ruch okre­ślo­nej czę­ści ciała (np. mru­ga­nie po­wie­ką, mar­szcze­nie czoła, za­ci­ska­nie pię­ści). Pow­sta­je naj­czę­ściej na tle psy­chicz­nym, zwy­kle u dzie­ci. Może przejść w tzw. tik utr­wa­lo­ny. Zwy­kle nie wy­ma­ga le­cze­nia. Te­ra­pia uciąż­li­wych tików opie­ra się na sto­so­wa­niu ne­u­ro­lep­ty­ków. Nie­kie­dy jest ob­ja­wem usz­ko­dze­nia ukła­du po­za­pi­ra­mi­do­we­go. Licz­ne, na­si­lo­ne tiki po­ja­wia­ją się w ze­spo­le To­u­ret­te’a.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tik-Tak

wyraz okre­śla­ją­cy od­głos pow­sta­ją­cy przy ty­ka­niu ze­ga­ra


wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca od­głos ty­ka­nia me­cha­nicz­ne­go ze­ga­ra


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tik-Tok

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca od­głos ty­ka­nia me­cha­nicz­ne­go ze­ga­ra


Źródła:

Wiktionary

Tika

czer­wo­na krop­ka ma­lo­wa­na na czole wyz­naw­ców hin­du­iz­mu; ti­la­ka


Źródła:

SJP.pl

Tiki-Taka

śro­do­wi­sko­wo: styl gry w piłce noż­nej cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się utrzy­my­wa­niem piłki krót­ki­mi po­da­nia­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. w piłce noż­nej: styl gry po­le­ga­ją­cy na sto­so­wa­niu bar­dzo licz­nych, szyb­kich, krót­kich i do­kład­nych podań


Tiki-taka lub tiqui-taca – styl gry i za­ło­że­nie tak­tycz­ne w piłce noż­nej cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się wy­mie­nia­niem krót­kich podań przy jed­no­czes­nym za­cho­wa­niu dużej płyn­no­ści ruchu za­wod­ni­ków bez piłki oraz dłu­gim cza­sem utrzy­my­wa­nia się przy niej. Styl ko­ja­rzo­ny jest prze­de wszyst­kim z hisz­pań­skim klu­bem FC Bar­ce­lo­na, zwła­szcza w cza­sach, gdy jej tre­ne­rem był Pep Gu­ar­dio­la.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tikowy

przy­miot­nik od: tik, np. za­bu­rze­nia ti­ko­we


Źródła:

SJP.pl

Tikrit

mia­sto w Iraku


Ti­krit, rza­dziej Ta­krit (arab. تكريت, trl. "Takrīt" / "Takrīt", trb. "Ta­krit" / "Ti­krit") – mia­sto (151 tys. miesz­kań­ców) nad Ty­gry­sem w pół­noc­nym Iraku; sto­li­ca pro­win­cji Salah ad-Din.

W póź­nej sta­ro­żyt­no­ści Ti­krit był sie­dzi­bą ma­fria­na, czyli przy­wód­cy mo­no­fi­zyc­kie­go ko­ścio­ła ja­ko­bic­kie­go w przy­na­le­żą­cej do im­pe­rium Sa­sa­ni­dów Me­zo­po­ta­mii; ten frag­ment Mię­dzy­rze­cza był bo­wiem ja­ko­bic­ki, pod­czas gdy po­zo­sta­ła część pod­le­ga­ła Ko­ścio­ło­wi Wscho­du i wyz­na­wa­ła chrze­ści­jań­stwo w wer­sji ne­sto­riań­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tiksotropia

zja­wi­sko zmniej­sze­nia się lep­ko­ści płynu na sku­tek dzia­ła­nia siły me­cha­nicz­nej (np. mie­sza­nia) i utrzy­my­wa­nia tejże lep­ko­ści przez okre­ślo­ny czas (przez swo­i­stą "pa­mięć mo­le­ku­lar­ną" płynu)


Tik­so­tro­pia ("pa­mięć cie­czy") – wła­ści­wość niek­tó­rych ro­dza­jów pły­nów, w któ­rych wy­stę­pu­je za­leż­ność lep­ko­ści od czasu dzia­ła­nia sił ści­na­ją­cych, które na ten płyn dzia­ła­ły. Na przy­kład niek­tó­re płyny tik­so­tro­po­we mogą stać się przez pe­wien czas mniej lep­kie, gdy podda się je in­ten­syw­ne­mu mie­sza­niu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tiksotropowy

→ tik­so­tro­pia


Patrz:tiksotropia

Źródła:

SJP.pl

Tiktak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. mały cu­kie­rek, dra­żet­ka marki Tic Tac


Źródła:

Wiktionary

Tiktok

apli­ka­cja do na­gry­wa­nia i pu­bli­ko­wa­nia krót­kich fil­mów wideo


TikTok (w Chi­nach jako Do­u­y­in) – ser­wis in­ter­ne­to­wy, któ­re­go głów­na funk­cja po­le­ga na moż­li­wo­ści pu­bli­ko­wa­nia krót­kich ma­te­ria­łów wideo. Do­stęp­ny w kil­ku­dzie­się­ciu wer­sjach ję­zy­ko­wych.

We­dług da­nych z 41% użyt­kow­ni­ków TikToka jest w wieku od 16 do 24 lat. W Pol­sce (w 2020) 90% użyt­kow­ni­ków apli­ka­cji sta­no­wi­ły osoby w wieku po­ni­żej 18 lat. 66% po­sia­da­czy kont było użyt­kow­ni­ka­mi ak­tyw­ny­mi (pu­bli­ku­ją­cy­mi tre­ści).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tiktoker

użyt­kow­nik TikToka - apli­ka­cji do na­gry­wa­nia fil­mi­ków (czę­sto pod utwór mu­zycz­ny) i ich udo­stęp­nia­nia; tik­to­ko­wiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) twór­ca tre­ści w ser­wi­sie TikTok


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tiktokerka

użyt­kow­nicz­ka TikToka - apli­ka­cji do na­gry­wa­nia fil­mi­ków (czę­sto pod utwór mu­zycz­ny) i ich udo­stęp­nia­nia


Źródła:

SJP.pl

Tiktokowiec

użyt­kow­nik TikToka - apli­ka­cji do na­gry­wa­nia fil­mi­ków (czę­sto pod utwór mu­zycz­ny) i ich udo­stęp­nia­nia; tik­to­ker


Źródła:

SJP.pl

Tiktokowy

→ TikTok


Patrz:TikTok

Źródła:

SJP.pl

Tila

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|pol­ski|ż. Oty­lia


Tila – wieś w Esto­nii, w pro­win­cji Tartu, w gmi­nie Tartu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tilaka

czer­wo­na krop­ka ma­lo­wa­na na czole wyz­naw­ców hin­du­iz­mu; tika


Ti­la­ka (lub "pun­dra­ka") – w hin­du­iz­mie jest to znak na ciele, głów­nie na czole, prze­waż­nie z glin­ki lub papki san­da­ło­wej, poz­wa­la­ją­cy odróż­nić tra­dy­cję, do któ­rej na­le­ży wła­ści­ciel "ti­la­ki". Glina nie­zbęd­na do wy­ko­na­nia "ti­la­ki" wy­do­by­wa­na jest ze świę­tej rzeki lub je­zio­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tilapia

ro­dzaj słod­ko­wod­nych ryb oko­nioksz­tałt­nych z ro­dzi­ny pie­lę­gni­co­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. wędk. ryba słod­ko­wod­na o pier­wot­nym za­się­gu wy­stę­po­wa­nia obej­mu­ją­cym Afry­kę i Le­want;

 (1.2) kulin. spoż. mięso z ti­la­pii (1.1)


Ti­la­pia – ro­dzaj słod­ko­wod­nych ryb oko­nioksz­tałt­nych z ro­dzi­ny pie­lę­gni­co­wa­tych (Cich­li­dae), usta­no­wio­ny przez An­drew Smit­ha w 1840 roku. Nazwa ro­dza­ju po­cho­dzi z ję­zy­ka Busz­me­nów i oz­na­cza rybę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tilbury

[czy­taj: TILberi] lekki, dwu­ko­ło­wy, ot­war­ty lub kryty powóz spa­ce­ro­wy, uży­wa­ny w An­glii w XIX i XX wieku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. lekki powóz dwu­ko­ło­wy, zwy­kle jed­no­kon­ny uży­wa­ny w An­glii, po­pu­lar­ny rów­nież we Wło­szech i w Por­tu­ga­lii


Til­bu­ry – mia­sto por­to­we w Wiel­kiej Bry­ta­nii, w An­glii, w hrab­stwie Essex, w dy­stryk­cie (uni­ta­ry aut­ho­ri­ty) Thur­rock. W 2001 roku mia­sto li­czy­ło 11 462 miesz­kań­ców.

W tym mie­ście ma swą sie­dzi­bę klub pił­kar­ski – Til­bu­ry FC.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tilda

tylda (czę­ściej); rzad­ko:
1. wężyk w kształ­cie po­zio­me­go S oz­na­cza­ją­cy mięk­kość lub no­so­wość spół­gło­ski;
2. znak w po­sta­ci wę­ży­ka oz­na­cza­ją­cy, że wyraz jest na­pi­sa­ny w for­mie skró­to­wej lub że jakaś jego część jest ce­lo­wo opu­szczo­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|pol­ski|ż. Ma­tyl­da


Tilda – emu­la­tor ter­mi­na­li na­pi­sa­ny w GTK+. Tilda zo­sta­ła za­pro­jek­to­wa­na na wzór kon­so­li z gry Quake, która wy­su­wa się z góry ekra­nu, a po wci­śnię­ciu wcze­śniej zde­fi­nio­wa­ne­go kla­wi­sza (do­myśl­nie tyldy), rów­nież się tam chowa.

Uru­cha­mia­nie emu­la­to­ra Tilda jest szyb­sze niż uru­cha­mia­nie no­we­go ter­mi­na­la, po­nie­waż pro­gram jest już za­ła­do­wa­ny do pa­mię­ci, więc użyt­kow­ni­cy, któ­rzy czę­sto uru­cha­mia­ją ter­mi­nal do krót­kich zadań bar­dzo cenią sobie to udo­god­nie­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tilia

dłu­go­wiecz­ne drze­wo stre­fy umiar­ko­wa­nej pół­ku­li pół­noc­nej; lipa


Źródła:

SJP.pl

Tilit

war­stwa stward­nia­łej gliny, w któ­rej znaj­du­ją się głazy o wy­raź­nie za­cho­wa­nych na po­wierzch­ni ry­sach lo­dow­co­wych; til­lit


Źródła:

SJP.pl

Tillit

war­stwa stward­nia­łej gliny, w któ­rej znaj­du­ją się głazy o wy­raź­nie za­cho­wa­nych na po­wierzch­ni ry­sach lo­dow­co­wych; tilit


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. osad mo­re­ny po­lo­dow­co­wej w po­sta­ci skon­so­li­do­wa­nej gliny;


Til­lit ( til­li­te) – zli­ty­fi­ko­wa­ne lub cza­sa­mi słabo zme­ta­mor­fi­zo­wa­ne osady mo­re­ny po­lo­dow­co­wej w po­sta­ci skon­so­li­do­wa­nej gliny, pow­sta­łe zwy­kle przed czwar­to­rzę­dem.

Zna­cze­nie stra­ty­gra­ficz­ne, jako po­zio­my prze­wod­nie, mają til­li­ty pow­sta­łe w okre­sach sil­nych zlo­do­wa­ceń w ne­o­pro­te­ro­zo­i­ku (zlo­do­wa­ce­nia okre­su krio­ge­nu i edia­ka­ru) i pa­le­o­pro­te­ro­zo­i­ku (zlo­do­wa­ce­nie hu­roń­skie).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tim

1. zdrob­nie­nie od: Ti­mot­hy (obce imię mę­skie);
2. obce imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Timag

ma­te­riał ce­ra­micz­ny, któ­re­go pod­sta­wo­wym skład­ni­kiem jest ty­ta­nian ma­gne­zu; sto­so­wa­ny jako die­lek­tryk w kon­den­sa­to­rach ra­dio­wych


Źródła:

SJP.pl

Timajos

Ti­ma­jos z Ta­u­ro­me­nion ( Τίμαιος; druga po­ło­wa IV w. p.n.e. – pier­wsza po­ło­wa III w.p.n.e.) – hi­sto­ryk grec­ki z Sy­cy­lii. Syn An­dro­ma­cho­sa, za­ło­ży­cie­la Ta­u­ro­me­nio­nu (dzi­siej­szej Ta­or­mi­ny). Prze­by­wał w Ate­nach jako "me­tojk", praw­do­po­dob­nie na sku­tek za­ję­cia jego ro­dzin­ne­go mia­sta przez Aga­to­kle­sa.


Źródła:

Wikipedia

Timberlake

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Timbr

barwa dźwię­ku cha­rak­te­ry­stycz­na dla głosu ludz­kie­go lub in­stru­men­tów mu­zycz­nych; tim­bre; tembr


Źródła:

SJP.pl

Timbre

[czy­taj: tębr] barwa dźwię­ku cha­rak­te­ry­stycz­na dla głosu ludz­kie­go lub in­stru­men­tów mu­zycz­nych; tembr; timbr


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. ja­kość brzmie­nia dźwię­ku lub głosu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Timbuktu

mia­sto w Mali


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Mali, nad rzeką Niger;


Tim­buk­tu (song­haj: Tum­bu­tu, fr. Tom­bo­uc­tou) – mia­sto w Mali, nad rzeką Niger, za­ło­żo­ne praw­do­po­dob­nie na prze­ło­mie XI i XII wieku, za­miesz­ki­wa­ne przez 32 460 osób (2022). Jest sto­li­cą re­gio­nu Tim­buk­tu, jed­ne­go z sied­miu re­gio­nów ad­mi­ni­stra­cyj­nych Mali.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Time

[czy­taj: tajm] ty­god­nik ame­ry­kań­ski


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Time-Out

[czy­taj: tajmAłt] w spor­cie: ofi­cjal­nie za­rzą­dzo­na przer­wa w grze, np. na ży­cze­nie tre­ne­ra jed­nej z dru­żyn; time out


Źródła:

SJP.pl

Time-Sharing

[czy­taj: tajm sze­ring] na­by­cie przez kon­su­men­ta prawa do ko­rzy­sta­nia z bu­dyn­ku lub lo­ka­lu w oz­na­czo­nym cza­sie oraz zo­bo­wią­za­nie się do za­pła­ty ry­czał­to­we­go wy­na­gro­dze­nia


Źródła:

SJP.pl

Timenko

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Timer

[czy­taj: taj­mer] urzą­dze­nie do po­mia­ru czasu; cza­so­mierz, sto­per


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie do od­mie­rza­nia upły­wu czasu


TiMER – ame­ry­kań­ski film fa­bu­lar­ny (ko­me­dia ro­man­tycz­na) w re­ży­se­rii Jac­qu­e­li­ne Scha­ef­fer z 2009 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Times

[czy­taj: tajms]
1. krój czcion­ki; Times New Roman;
2. bry­tyj­ski dzien­nik; The Times


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Timeshare

[czy­taj: tajm­szer] sy­stem na­by­wa­nia po ni­skiej cenie apar­ta­men­tu lub domu wa­ka­cyj­ne­go, w któ­rym na­byw­ca może z niego ko­rzy­stać przez wiele lat, lecz wy­łącz­nie przez okre­ślo­ny, pow­ta­rza­ją­cy się okres w roku


Ti­mes­ha­re (po­tocz­nie "włas­ność wa­ka­cyj­na"; ang. "time" – czas, "share" – dzie­lić) – sy­stem po­sia­da­nia nie­ru­cho­mo­ści, w któ­rym klient na­by­wa w pełni ume­blo­wa­ny i wy­po­sa­żo­ny apar­ta­ment lub dom wa­ka­cyj­ny za uła­mek kosz­tu po­sia­da­nia tra­dy­cyj­ne­go apar­ta­men­tu czy domku let­ni­sko­we­go na za­wsze lub na okre­ślo­ną licz­bę lat, lecz w tym cza­sie może ko­rzy­stać z apar­ta­men­tu tylko jakiś okres w ciągu roku, zwy­kle 1, 2 lub 3 ty­god­nie oraz moż­li­wość ko­rzy­sta­nia z sieci wy­mia­ny wa­ka­cyj­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Timgad

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto w Afry­ce Pół­noc­nej, na te­re­nie dzi­siej­szej Al­gie­rii;


Tim­gad ("Tim­kad", ‏تيمقاد‎, "Tīmqād"; Tha­mu­ga­di) – sta­ro­żyt­ne mia­sto w Afry­ce Pół­noc­nej, na te­re­nie dzi­siej­szej Al­gie­rii. Za­cho­wa­ny do dziś kom­pleks ruin zo­stał w 1982 roku wpi­sa­ny na listę świa­to­we­go dzie­dzict­wa kul­tu­ry UNESCO.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Timing

[czy­taj: taj­ming] wybór naj­lep­sze­go mo­men­tu na roz­po­czę­cie dzia­ła­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wybór pre­cy­zyj­ne­go mo­men­tu do roz­po­czę­cia i wy­ko­na­nia ja­kie­goś dzia­ła­nia z mak­sy­mal­nym efek­tem

 (1.2) muz. pre­cy­zyj­ne trzy­ma­nie się tempa ut­wo­ru, zwła­szcza w wo­ka­li­sty­ce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Timiszoara

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. Timișoara, mia­sto w za­chod­niej Ru­mu­nii


Źródła:

Wiktionary

Timok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka we wschod­niej Ser­bii i pół­noc­no-wschod­niej Buł­ga­rii, prawy do­pływ Du­na­ju;


Timok (łac. "Ti­ma­cus", serb. i bułg. Тимок) – rzeka we wschod­niej Ser­bii i pół­noc­no-za­chod­niej Buł­ga­rii, prawy do­pływ Du­na­ju. Dłu­gość – 203 km (ostat­nie 15 km sta­no­wi gra­ni­cę serb­sko-buł­gar­ską), po­wierzch­nia zlew­ni – 4630 km², śred­ni prze­pływ u uj­ścia – 24 m³/s.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Timokracja

forma rzą­dów po­le­ga­ją­ca na spra­wo­wa­niu wła­dzy przez woj­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. forma rzą­dów, w któ­rej wła­dzę spra­wu­je grupa naj­bo­gat­szych ludzi;


Ti­mo­kra­cja (gr. "τιμοκρατία", od "τιμή" 'honor, war­tość, cześć, sza­cu­nek' i "κράτος" "siła, wła­dza") – typ ustro­ju po­li­tycz­ne­go. Słowo "ti­mo­kra­cja" po­sia­da różne zna­cze­nia, wy­wo­dzą­ce się ze zna­czeń grec­kie­go źró­dło­sło­wu. Dla­te­go też w li­te­ra­tu­rze nie ma zgody, co do in­ter­pre­ta­cji tego po­ję­cia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Timokratyczny

→ ti­mo­kra­cja


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od ti­mo­kra­cja


Patrz:timokracja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Timor

1. pó­łot­war­te morze sta­no­wią­ce część Oce­a­nu In­dyj­skie­go;
2. wyspa mię­dzy mo­rza­mi Sawu i Timor le­żą­ca w ar­chi­pe­la­gu Ma­łych Wysp Sun­daj­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa w po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji;


Timor ( Ilha de Timor, Illa Timór, Pulau Timor) – wyspa w ar­chi­pe­la­gu Ma­łych Wysp Sun­daj­skich, w po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji. Część za­chod­nia wyspy, zwana Ti­mo­rem Za­chod­nim, na­le­ży do In­do­nez­ji, na­to­miast część wschod­nia sta­no­wi nie­pod­le­głe pań­stwo – Timor Wschod­ni. Na za­chód od Ti­mo­ru leżą wyspy Sumba i Flo­res, na pół­noc­ny za­chód Ce­le­bes, a w kie­run­ku po­łud­nio­wym znaj­du­je się Au­stra­lia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Timorczyk

miesz­ka­niec Ti­mo­ru (wyspy w ar­chi­pe­la­gu Ma­łych Wysp Sun­daj­skich)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Ti­mo­ru Wschod­nie­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Timorka

miesz­kan­ka Ti­mo­ru (wyspy w ar­chi­pe­la­gu Ma­łych Wysp Sun­daj­skich)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Ti­mo­ru Wschod­nie­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Timoroso

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: bo­jaź­li­wie, lę­kli­wie


Źródła:

SJP.pl

Timorski

→ Timor


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ti­mo­rem, do­ty­czą­cy Ti­mo­ru


Patrz:Timor

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Timoszenko

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Timpani

in­stru­ment per­ku­syj­ny; kotły


Źródła:

SJP.pl

Timpton

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w Ja­ku­cji; prawy do­pływ Ał­da­nu;


Timp­ton – rzeka w Rosji, w Ja­ku­cji; prawy do­pływ Ał­da­nu. Dłu­gość 644 km; po­wierzch­nia do­rze­cza 44 400 km²; śred­ni rocz­ny prze­pływ przy uj­ściu 560 m³/s.

Źró­dła w Pas­mie Sta­no­wym; pły­nie w kie­run­ku pół­noc­nym przez Góry Ał­dań­skie; spław­na w dol­nym biegu.

Za­ma­rza od paź­dzier­ni­ka do maja (w tym przez kilka mie­się­cy do dna); za­si­la­nie de­szczo­wo-śnie­go­we.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Timur

wład­ca środ­ko­wo­az­ja­tyc­ki; Ta­mer­lan, Timur Lenk, Timur Chro­my


Źródła:

SJP.pl

Timurowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ti­mu­ra lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Tina

obce imię żeń­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tinderek

po­tocz­nie: Tin­der - por­tal rand­ko­wy; Tin­de­rek


Źródła:

SJP.pl

Tinderowy

→ Tin­der


Patrz:Tinder

Źródła:

SJP.pl

Tinderyzacja

spły­ce­nie re­la­cji mię­dzy­ludz­kich


Źródła:

SJP.pl

Tinderówka

po­tocz­nie: dziew­czy­na lub ko­bie­ta ko­rzy­sta­ją­ca apli­ka­cji do ran­dek


Źródła:

SJP.pl

Tindyjski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tin­da­mi, do­ty­czą­cy Tin­dów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język tin­dyj­ski


Źródła:

Wiktionary

Tingel

prze­sta­rza­le: po­drzęd­na ka­wiar­nia lub re­sta­u­ra­cja, miej­sce wy­stę­pów pio­sen­ka­rzy, tan­ce­rzy itp.; tin­gel-tan­gel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. po­drzęd­na ka­wiar­nia lub re­sta­u­ra­cja, w któ­rej od­by­wa­ły się wy­stę­py ar­ty­stów lub ka­ba­re­tów wąt­pli­wej re­pu­ta­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tingel-Tangel

prze­sta­rza­le: po­drzęd­na ka­wiar­nia lub re­sta­u­ra­cja, miej­sce wy­stę­pów pio­sen­ka­rzy, tan­ce­rzy itp.; tin­gel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. po­drzęd­na ka­wiar­nia lub re­sta­u­ra­cja, w któ­rej od­by­wa­ły się wy­stę­py ar­ty­stów lub ka­ba­re­tów wąt­pli­wej re­pu­ta­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tingeltangel

prze­sta­rza­łe: po­drzęd­na ka­wiar­nia lub re­sta­u­ra­cja, miej­sce wy­stę­pów pio­sen­ka­rzy, tan­ce­rzy itp.; tin­gel-tan­gel, tin­gel


Źródła:

SJP.pl

Tinglowy

→ tin­gel


Patrz:tingel

Źródła:

SJP.pl

Tinkal

mi­ne­rał zbu­do­wa­ny głów­nie z uwod­nio­ne­go bo­ra­nu sodu; tyn­kal, bo­raks ro­dzi­my


Źródła:

SJP.pl

Tinker

rasa kuców z Wiel­kiej Bry­ta­nii i Ir­lan­dii


Tin­ker (ang. "Gypsy horse") – rasa koni lekko po­cią­go­wych, ho­do­wa­nych se­lek­tyw­nie przez Cy­ga­nów z Wiel­kiej Bry­ta­nii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tinktura

tynk­tu­ra;
1. lecz­ni­cza na­lew­ka przy­rzą­dza­na na sub­stan­cjach ro­ślin­nych lub zwie­rzę­cych;
2. al­ko­ho­lo­wy rozt­wór pre­pa­ra­tów le­kar­skich;
3. barwa uży­wa­na przy po­kry­wa­niu pól i godeł w her­bach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. al­ko­ho­lo­wy rozt­wór pre­pa­ra­tów le­kar­skich


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tinol

cien­ka rurka, uży­wa­na do lu­to­wa­nia


Tinol – po­pu­lar­na nazwa drutu lu­tow­ni­cze­go do lu­to­wa­nia mięk­kie­go. Jest to rurka wy­ko­na­na z lutu wy­peł­nio­na top­ni­kiem. Naj­czę­ściej spo­ty­ka­ną formą ti­no­lu jest drut z kil­ko­ma ka­na­ła­mi w środ­ku wy­peł­nio­ny­mi top­ni­kiem. Cza­sa­mi ti­no­lem na­zy­wa się także drut z lutu bez top­ni­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tinta

1. na­druk farbą jed­ne­go ko­lo­ru, która nie po­kry­wa w 100% za­dru­ko­wy­wa­nej po­wierzch­ni, po­tocz­nie ra­ster
2. dobór barw na obra­zie; to­na­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. jed­no­li­te tło na­ło­żo­ne jasną farbą;

 (1.2) druk. roz­rze­dzo­na ra­strem wer­sja za­sto­so­wa­ne­go ko­lo­ru

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. atra­ment


Tinta – jed­no­li­te tło jas­ne­go ko­lo­ru.

W pla­sty­ce, a szcze­gól­nie w tech­ni­kach ma­lar­skich, jest to tło na­ło­żo­ne jasną farbą.

W DTP ter­min ten nie od­no­si się do jas­no­ści, lecz do ilo­ści farby. Jest to jed­no­li­te tło, na­ło­żo­ne jedną lub kil­ko­ma far­ba­mi do­wol­ne­go ko­lo­ru, w ilo­ści po­ni­żej 100% każda. W po­li­gra­fii efek­tem tinty jest nie­peł­ne kry­cie, czyli ra­ster, na­zy­wa­ny przez dru­ka­rzy gwa­ro­wo „siat­ką”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tintinnando

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: barw­nie


Źródła:

SJP.pl

Tioalkohol

zwią­zek or­ga­nicz­ny, ana­lo­gicz­ny do al­ko­ho­lu, w któ­rym tlen za­stą­pio­ny jest siar­ką; mer­kap­tan


Źródła:

SJP.pl

Tioalkohole

zwią­zek or­ga­nicz­ny, ana­lo­gicz­ny do al­ko­ho­lu, w któ­rym tlen za­stą­pio­ny jest siar­ką; mer­kap­tan


Źródła:

SJP.pl

Tioalkoholowy

→ tio­al­ko­hol


Patrz:tioalkohol

Źródła:

SJP.pl

Tioarsenian

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny, sól lub ester niez­na­ne­go w sta­nie wol­nym kwasu tio­ar­se­no­we­go;


Źródła:

Wiktionary

Tiocyjanin

sól kwasu ro­da­no­wo­do­ro­we­go, be­zbarw­na, kry­sta­licz­na sub­stan­cja, sto­so­wa­na do pro­duk­cji barw­ni­ków, środ­ków ochro­ny ro­ślin oraz w fo­to­gra­fii


Źródła:

SJP.pl

Tioeter

siar­ko­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, siar­ko­wy ana­log eteru; siar­ko­e­ter


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek siar­ko­or­ga­nicz­ny, siar­ko­wy ana­log eteru, po­sia­da­ją­cy atom siar­ki po­łą­czo­ny z dwoma ato­ma­mi węgla;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tiofen

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny otrzy­my­wa­ny ze smoły wę­glo­wej lub syn­te­tycz­nie, uży­wa­ny w syn­te­zie or­ga­nicz­nej, m.in. do pro­duk­cji leków i po­li­me­rów; tio­fu­ran


Tio­fen, tio­fu­ran – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy he­te­ro­cy­klicz­nych związ­ków aro­ma­tycz­nych. Za­wie­ra jeden he­te­ro­a­tom – siar­kę. Jest to be­zbarw­na, ruch­li­wa ciecz, nie­roz­pu­szczal­na w wo­dzie, roz­pu­szczal­na w eta­no­lu i ete­rze die­ty­lo­wym. Pod wzglę­dem wła­ści­wo­ści fi­zycz­nych zbli­żo­ny jest do ben­ze­nu. Wy­stę­pu­je w smole po­ga­zo­wej we frak­cji ben­ze­no­wej. Jest sto­so­wa­ny w syn­te­zie or­ga­nicz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tiofenol

che­micz­ny zwią­zek or­ga­nicz­ny, fenol siar­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Tiofenolowy

→ tio­fe­nol


Patrz:tiofenol

Źródła:

SJP.pl

Tiofenowy

→ tio­fen


Patrz:tiofen

Źródła:

SJP.pl

Tiofosgen

po­chod­na kwasu wę­glo­we­go, pow­sta­ła przez pod­sta­wie­nie grup hy­drok­sy­lo­wych ato­ma­mi chlo­ru oraz atomu tlenu ato­mem siar­ki


Źródła:

SJP.pl

Tiofuran

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny otrzy­my­wa­ny ze smoły wę­glo­wej lub syn­te­tycz­nie, uży­wa­ny w syn­te­zie or­ga­nicz­nej, m.in. do pro­duk­cji leków i po­li­me­rów; tio­fen


Źródła:

SJP.pl

Tioindygowy

→ tio­in­dy­go


Patrz:tioindygo

Źródła:

SJP.pl

Tiokol

syrop wykrz­tu­śny; thio­col


Źródła:

SJP.pl

Tiokole

syrop wykrz­tu­śny; thio­col


Źródła:

SJP.pl

Tiokolowy

→ tio­kol


Patrz:tiokol

Źródła:

SJP.pl

Tiokwas

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny przy pro­duk­cji pół­pro­duk­tów far­ma­ce­u­tycz­nych i od­czyn­ni­ków ana­li­tycz­nych, siar­ko­wy ana­log kwasu kar­bok­sy­lo­we­go, w któ­rym jeden lub dwa atomy tlenu za­stą­pio­ne zo­sta­ły ato­ma­mi siar­ki


Źródła:

SJP.pl

Tiokwasy

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny przy pro­duk­cji pół­pro­duk­tów far­ma­ce­u­tycz­nych i od­czyn­ni­ków ana­li­tycz­nych, siar­ko­wy ana­log kwasu kar­bok­sy­lo­we­go, w któ­rym jeden lub dwa atomy tlenu za­stą­pio­ne zo­sta­ły ato­ma­mi siar­ki


Tiok­wa­sy (ze sta­ro­grec­kie­go: θεῖον (the­ion) - siar­ka) – grupa or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych, bę­dą­cych siar­ko­wy­mi ana­lo­ga­mi kwa­sów kar­bok­sy­lo­wych, w któ­rych 1 lub 2 atomy tlenu zo­sta­ły za­stą­pio­ne ato­ma­mi siar­ki.

Nazwa tiok­wa­sy może od­no­sić się też do nie­or­ga­nicz­nych kwa­sów, w któ­rych atomy tlenu zo­sta­ły za­stą­pio­ne ato­ma­mi siar­ki. Przy­kła­dem ta­kie­go nie­or­ga­nicz­ne­go tiok­wa­su może być kwas tio­cy­no­wy (IV) - H2SnS3.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tiol

ogól­na nazwa każ­de­go związ­ku or­ga­nicz­ne­go bę­dą­ce­go od­po­wied­ni­kiem al­ko­ho­lu, za­wie­ra­ją­ce­go w czą­stecz­ce atom siar­ki, atom wo­do­ru, a także grupę al­ki­lo­wą (tio­al­ko­hol, daw­niej mer­kap­tan) lub ary­lo­wą (tio­fe­nol)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy grupę funk­cyj­ną -wzór che­micz­ny|SH.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tiolowy

przy­miot­nik od: tiol (zwią­zek or­ga­nicz­ny)


Źródła:

SJP.pl

Tiomerkurymetria

me­to­da che­micz­nej ana­li­zy mia­recz­ko­wej


Źródła:

SJP.pl

Tiomocznik

kry­sta­licz­na, biała sub­stan­cja, bę­dą­ca po­chod­ną mocz­ni­ka


Tio­mocz­nik, tio­kar­ba­mid – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, amid, siar­ko­wy ana­log mocz­ni­ka (za­wie­ra atom siar­ki za­miast atomu tlenu).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tion

zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy siar­kę, bę­dą­cy po­chod­ną od­po­wied­nie­go związ­ku tle­no­we­go (np. tiok­was, tio­e­ter)


Źródła:

SJP.pl

Tiooctowy

kwas tio­oc­to­wy - kwas or­ga­nicz­ny bę­dą­cy siar­ko­wym od­po­wied­ni­kiem kwasu oc­to­we­go


Źródła:

SJP.pl

Tiopental

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny jako lek usy­pia­ją­cy


Tio­pen­tal – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, siar­ko­wa po­chod­na kwasu bar­bi­tu­ro­we­go, sto­so­wa­na w for­mie soli so­do­wej (pen­to­tal sodu) jako lek usy­pia­ją­cy.

Dzia­ła szyb­ko i względ­nie krót­ko, wy­wo­łu­je sen nar­ko­tycz­ny. Nie zmniej­sza na­pię­cia mię­śni prąż­ko­wa­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tioplasty

Tio­pla­sty, tio­ko­le, ka­u­czu­ki po­li­siarcz­ko­we, ku­czu­ki wie­lo­siarcz­ko­we – syn­te­tycz­ne ka­u­czu­ki, otrzy­my­wa­ne w wy­ni­ku po­li­kon­den­sa­cji dich­lo­ro­po­chod­nych wę­glo­wo­do­rów i estrów z wie­lo­siarcz­kiem sodu.

Po zwul­ka­ni­zo­wa­niu są od­por­ne na dzia­ła­nie czyn­ni­ków at­mos­fe­rycz­nych, ole­jów, ben­zyn, roz­pu­szczal­ni­ków. Ich wadą jest duża ście­ral­ność oraz przy­kry za­pach. Sto­so­wa­ne m.in. do wy­ro­bu po­włok, kabli, kle­jów oraz mo­dy­fi­ka­cji żywic epok­sy­do­wych.


Źródła:

Wikipedia

Tiosiarczan

sól niez­na­ne­go w sta­nie wol­nym kwasu tio­siar­ko­we­go


Źródła:

SJP.pl

Tiosiarczanowy

→ tio­siar­czan


Patrz:tiosiarczan

Źródła:

SJP.pl

Tiosiarczany

sól niez­na­ne­go w sta­nie wol­nym kwasu tio­siar­ko­we­go


Tio­siar­cza­ny – grupa związ­ków che­micz­nych, soli lub estrów nietr­wa­łe­go kwasu tio­siar­ko­we­go (jed­ne­go z tle­no­wych kwa­sów siar­ki). Sole za­wie­ra­ją anion i przy­kła­dem czę­ściej spo­ty­ka­ne­go związ­ku z tej grupy jest tio­siar­czan sodu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tiosiarkowy

kwas tio­siar­ko­wy - nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, kwas tle­no­wy siar­ki


Źródła:

SJP.pl

Tioskow

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tiosza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Rosji, w ob­wo­dzie niż­no­no­wo­grodz­kim, prawy do­pływ Oki;


Tio­sza (ros. Тёша) – rzeka w Rosji, w ob­wo­dzie niż­no­no­wo­grodz­kim. Prawy do­pływ Oki. Dłu­gość – 311 km. Zlew­nia – 7800 km².

Źró­dła i górny bieg rzeki na Wy­ży­nie Nad­woł­żań­skiej. Pły­nie ze wscho­du na za­chód i wpada do Oki po­ni­żej mia­sta Murom.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tiosól

sól pow­sta­ła pod­czas re­ak­cji pier­wiast­ka me­ta­licz­ne­go ze sztucz­nie spre­pa­ro­wa­nym kwa­sem uzy­ski­wa­nym z kwasu tle­no­we­go, w któ­rym atomy tlenu zo­sta­ły za­stą­pio­ne ato­ma­mi siar­ki; siar­ko­sól


Źródła:

SJP.pl

Tip

1. po­tocz­nie: po­ra­da, wska­zów­ka;
2. po­tocz­nie: na­pi­wek;
3. w grach bi­lar­do­wych: koń­ców­ka kija po­cie­ra­na kredą;
4. śro­do­wi­sko­wo: ka­wa­łek tek­tur­ki peł­nią­cy funk­cję fil­tra w ręcz­nie skrę­ca­nych pa­pie­ro­sach; tipo


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. na­pi­wek

 (1.2) pot. wska­zów­ka, po­ra­da


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tip-Top

po­tocz­nie:
1. do­sko­na­ły, świet­ny, bez za­rzu­tu;
2. bar­dzo do­brze, do­sko­na­le


Źródła:

SJP.pl

Tipasa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nej Al­gie­rii nad Mo­rzem Śró­dziem­nym, sto­li­ca pro­win­cji Ti­pa­sa (1.2);

 (1.2) geogr. adm. pro­win­cja wcho­dzą­ca w skład Al­gie­rii, leży w pół­noc­nej czę­ści kraju, nad Mo­rzem Śró­dziem­nym


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tipi

stoż­ko­wa­ty na­miot in­diań­ski z żer­dzi po­kry­tych skó­ra­mi, ma­ta­mi lub nie­prze­ma­kal­nym płót­nem


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) etn. stoż­ko­wa­ty na­miot zło­żo­ny z żer­dzi po­kry­tej skó­ra­mi zwie­rząt, bu­do­wa­ny kie­dyś przez In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej;


Tipi – ro­dzaj na­mio­tu In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej, głów­nie pół­noc­nej czę­ści ob­sza­ru Wiel­kich Rów­nin. Nazwa po­cho­dzi z ję­zy­ka siou i oz­na­cza „miej­sce gdzie się żyje”.

Uży­wa­ne były do miesz­ka­nia przez ko­czow­ni­cze ple­mio­na, utrzy­mu­ją­ce się z po­lo­wa­nia na bi­zo­ny (m.in. Da­ko­to­wie).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tipo

śro­do­wi­sko­wo: ka­wa­łek tek­tur­ki peł­nią­cy funk­cję fil­tra w ręcz­nie skrę­ca­nych pa­pie­ro­sach; tip


Źródła:

SJP.pl

Tipować

po­tocz­nie: dawać na­pi­wek


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. zo­sta­wiać na­pi­wek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tips

sztucz­ny paz­no­kieć przy­kle­ja­ny do praw­dzi­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kos­met. sztucz­ny paz­no­kieć, płyt­ka przy­kle­jo­na do praw­dzi­we­go paz­nok­cia;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tipserka

ko­bie­ta trud­nią­ca się przy­kle­ja­niem tip­sów


Źródła:

SJP.pl

Tipsiara

po­gard­li­wie: pry­mi­tyw­na ko­bie­ta z tip­sa­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. po­gard. ko­bie­ta lub dziew­czy­na no­szą­ca tipsy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tipsy

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) M. i B. lm. od tips


Tipsy – na­kład­ki z two­rzy­wa sztucz­ne­go imi­tu­ją­ce paz­nok­cie.

Tipsy są bar­dzo czę­sto sto­so­wa­ną tech­ni­ką prze­dłu­ża­nia paz­nok­ci i sta­no­wią obie­go­we okre­śle­nie prze­dłu­ża­nia i sty­li­za­cji paz­nok­ci.

Paz­nok­cie za­rów­no że­lo­we jak i akry­lo­we na­le­ży re­gu­lar­nie uzu­peł­niać co 3–4 ty­god­nie.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tir

duży sa­mo­chód cię­ża­ro­wy; TIR


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) duży sa­mo­chód cię­ża­ro­wy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tir.

skrót

 (1.1) = praw. tiret


Źródła:

Wiktionary

Tiramisu

1. wło­ski deser skła­da­ją­cy się z war­stwy bisz­kop­tu na­są­czo­nej mocną kawą espres­so oraz ama­ret­tem, jajek, cukru i śmie­ta­ny, prze­kła­da­ny kre­mem i po­sy­pa­ny cze­ko­la­dą;
2. sma­ku­ją­cy jak ti­ra­mi­su - deser


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. deser zło­żo­ny z warstw bisz­kop­tu na­są­czo­nych espres­so i, nie­kie­dy, al­ko­ho­lem, prze­ło­żo­ny kre­mem z ma­scar­po­ne, jaj i cukru;

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) kulin. ma­ją­cy smak lub za­pach ti­ra­mi­su (1.1)


Ti­ra­mi­su (wł. "tiramisù", wen. "tiramesù", od "tira mi sù" = „po­praw mi humor”, dosł. „pod­nieś mnie”) – deser zło­żo­ny z warstw bisz­kop­ci­ków na­są­czo­nych kawą espres­so oraz kremu przy­go­to­wa­ne­go z "ma­scar­po­ne", jaj (w za­leż­no­ści od prze­pi­su, z sa­mych żół­tek lub rów­nież z wy­ko­rzy­sta­niem piany ubi­tej z bia­łek) i cukru, opró­szo­ny war­stwą ciem­ne­go prosz­ku ka­ka­o­we­go. Cza­sem do kawy do­da­je się al­ko­hol, może to być, li­kier z orze­chów la­sko­wych, ama­ret­to, wino mar­sa­la etc.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tirana

sto­li­ca Al­ba­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Al­ba­nii;


Ti­ra­na ( Tiranë lub Ti­ra­na) – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Al­ba­nii, sta­no­wią­ce głów­ne cen­trum po­li­tycz­ne, go­spo­dar­cze, kul­tu­ral­ne i aka­de­mic­kie kraju. Po­ło­żo­na w środ­ko­wej czę­ści pań­stwa, u pod­nó­ża góry Dajti, nad rze­ka­mi Lana i Ti­ra­na.

Mia­sto zo­sta­ło za­ło­żo­ne w 1614 roku przez Su­lej­ma­na Paszę Barg­ji­nie­go, a funk­cję sto­li­cy pełni nie­przer­wa­nie od 1920 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tiranka

miesz­kan­ka Ti­ra­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ti­ra­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tirańczyk

miesz­ka­niec Ti­ra­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ti­ra­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tirański

do­ty­czą­cy Ti­ra­ny


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Ti­ra­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tiret

[czy­taj: tirE] ro­dzaj łącz­ni­ka, uży­wa­ny przy łą­cze­niu wy­ra­zów zło­żo­nych, nazw pod­wój­nych itp. lub przy prze­no­sze­niu czę­ści wy­ra­zów do na­stęp­ne­go wier­sza; dywiz


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) praw. jed­nost­ka re­dak­cyj­na tek­stu praw­ne­go, oz­na­cza­na krót­ką po­zio­mą kre­ską przy­po­mi­na­ją­cą pół­pa­u­zę;


na­le­ży do­pra­co­wać:

"przed­sta­wio­no sy­tu­a­cję tylko z per­spek­ty­wy – ". Pomóż po­pra­wić.

Tiret (z fr. łącz­nik, kre­ska, od tirer: 'cią­gnąć, kre­ślić'; w jęz. pol. wyraz nie­od­mien­ny: "tego tiret, kilka tiret"; czyt. tiret albo []) – we­dług zasad tech­ni­ki pra­wo­daw­czej nazwa jed­nost­ki re­dak­cyj­nej tek­stu praw­ne­go, oz­na­cza­nej krót­ką po­zio­mą kre­ską przy­po­mi­na­ją­cą pół­pa­u­zę (nie­pra­wi­dło­wo cza­sem na­zy­wa­nej rów­nież myśl­ni­kiem). Zgod­nie z ZTP tiret jest ele­men­tem wy­li­cze­nia, wcho­dzi w skład li­te­ry.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tirli

wyraz ma­ją­cy na­śla­do­wać dźwięk in­stru­men­tów smycz­ko­wych


wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca wy­so­kie dźwię­ki wy­da­wa­ne przez in­stru­ment lub ptaka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tirlili

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca wy­so­kie dźwię­ki wy­da­wa­ne przez in­stru­ment lub ptaka


Źródła:

Wiktionary

Tiro

Tiro – wieś w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Craw­ford.


Źródła:

Wikipedia

Tirowiec

za­wo­do­wy kie­row­ca tira


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. kie­row­ca tira


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tirowy

→ tir


Patrz:tir

Źródła:

SJP.pl

Tiroński

wy­wo­dzą­cy się od Ti­ro­na (wyz­wo­leń­ca i se­kre­ta­rza Cy­ce­ro­na)


Źródła:

SJP.pl

Tirsa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. bibl. mia­sto w Sa­ma­rii, sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne;

 (1.2) imię|pol­ski|ż.


Tirsa – mia­sto w pół­noc­nej Pa­le­sty­nie, wy­mie­nia­ne w Bi­blii. Iden­ty­fi­ko­wa­ne ze sta­no­wi­skiem ar­che­o­lo­gicz­nym Tell el-Farah (pół­noc­nym), 11 km na pół­noc­ny wschód od Na­blu­su.

We­dług Bi­blii zdo­by­te przez Jo­zu­e­go (Joz 12,24). Sto­li­ca kró­le­stwa Iz­ra­e­la (kró­le­stwa pół­noc­ne­go) w cza­sach pa­no­wa­nia Baszy i Elie­go, król Omri prze­niósł sto­li­cę do Sa­ma­rii (1 Krl 16,23-24). Pieśń nad pie­śnia­mi wspo­mi­na ją jako mia­sto bar­dzo pię­kne (wer­set 6,4).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tirzepatyd

syn­te­tycz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny w le­cze­niu oty­ło­ści i cu­krzy­cy typu 2


Ti­rze­pa­tyd (nazwa hand­lo­wa: "Mo­un­ja­ro") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ana­lo­gów pep­ty­dów, sto­so­wa­ny w le­cze­niu cu­krzy­cy typu 2 i oty­ło­ści. Zo­stał opra­co­wa­ny przez przed­się­bior­stwo Eli Lilly and Com­pa­ny, a zat­wier­dzo­ny do użyt­ku w USA w maju 2022 r. Jest po­da­wa­ny w for­mie za­strzy­ków pod­skór­nych. Jest to pier­wszy lek bę­dą­cy jed­no­cze­śnie ago­ni­stą re­cep­to­ra GLP-1, jak i GIP.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tirówa

zgru­bie­nie od: ti­rów­ka; słowo uży­wa­ne czę­sto w tonie po­gard­li­wym w sto­sun­ku do ti­rów­ki lub jako obel­ga w sto­sun­ku do ko­bie­ty


Źródła:

SJP.pl

Tirówka

pro­sty­tut­ka zdo­by­wa­ją­ca klien­tów w oko­li­cach szos, ofe­ru­ją­ca swoje usłu­gi kie­row­com, głów­nie tirów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. pro­sty­tut­ka, któ­rej klien­ta­mi są kie­row­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tischner

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Tissot

[czy­taj: tiSO] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tiszercik

zdrob­nie­nie od: ti­szert


Źródła:

SJP.pl

Tiszert

po­tocz­nie: ko­szul­ka z krót­kim rę­kaw­kiem; T-shirt


Źródła:

SJP.pl

Tisztuch

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. obrus


Źródła:

Wiktionary

Tit

wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy dźwięk klak­so­nu; titit


Tit ( ‏ﺗﻴﺖ‎) – mia­sto i gmina w dy­stryk­cie Ao­u­lef, w pro­win­cji Adrar, w po­łud­nio­wo-środ­ko­wej Al­gie­rii. We­dług spisu z 2008 roku licz­ba lud­no­ści wy­no­si 4417 w po­rów­na­niu z 3160 w 1998 r., z rocz­ną stopą wzro­stu 3,5%.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Titan

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Titanic

bry­tyj­ski tran­sat­lan­tyk, za­to­pio­ny w 1912 roku po zde­rze­niu z górą lo­do­wą


Źródła:

SJP.pl

Titi

po­dro­dzi­na i ro­dzaj małp sze­ro­ko­no­sych


Titi (Cal­li­ce­bi­nae) – po­dro­dzi­na ssa­ków na­czel­nych z ro­dzi­ny sa­ko­wa­tych (Pit­he­cii­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Titicaca

[czy­taj: ti­ti­ka­ka] je­zio­ro w Peru i Bo­li­wii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. je­zio­ro w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej;


Ti­ti­ca­ca ( Lago Ti­ti­ca­ca) – je­zio­ro po­ło­żo­ne na te­re­nie Peru i Bo­li­wii, w pół­noc­nej czę­ści za­głę­bie­nia Al­ti­pla­no, po­mię­dzy wschod­ni­mi i za­chod­ni­mi pas­ma­mi Andów (ob­szar Andów Środ­ko­wych). Naj­więk­sze je­zio­ro wy­so­ko­gór­skie na Ziemi. Naj­wy­żej po­ło­żo­ne je­zio­ro, na któ­rym upra­wia­na jest że­glu­ga stat­ka­mi hand­lo­wy­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Titit

wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy dźwięk klak­so­nu; tit


Źródła:

SJP.pl

Titkow

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Tito

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Titograd

daw­niej: Pod­go­ri­ca (sto­li­ca Czar­no­gó­ry)


Źródła:

SJP.pl

Titogradczyk

miesz­ka­niec Ti­to­gra­du (Pod­go­ri­cy); Pod­go­ri­cza­nin


Źródła:

SJP.pl

Titogradka

miesz­kan­ka Ti­to­gra­du (Pod­go­ri­cy); Pod­go­ri­czan­ka


Źródła:

SJP.pl

Titogradzki

→ Ti­to­grad


Patrz:Titograd

Źródła:

SJP.pl

Titoista

zwo­len­nik na­ro­do­wej od­mia­ny ko­mu­niz­mu, wpro­wa­dzo­nej w Ju­go­sła­wii przez Jo­si­pa Broza-Tito


Źródła:

SJP.pl

Titoistka

→ ti­to­i­sta


Patrz:titoista

Źródła:

SJP.pl

Titoizm

na­ro­do­wa od­mia­na ko­mu­niz­mu, wpro­wa­dzo­na w Ju­go­sła­wii przez Jo­si­pa Broza-Tito


Ti­to­izm – ter­min okre­śla­ją­cy ide­o­lo­gię po­li­tycz­ną naz­wa­ną od ju­go­sło­wiań­skie­go przy­wód­cy Jo­si­pa Broza Tity, prze­de wszyst­kim uży­wa­ny dla opisu „schiz­my” po­mię­dzy Ju­go­sła­wią a Związ­kiem Ra­dziec­kim po za­koń­cze­niu II wojny świa­to­wej, kiedy to Ko­mu­ni­stycz­na Par­tia Ju­go­sła­wii od­mó­wi­ła dal­sze­go pod­po­rząd­ko­wy­wa­nia się roz­ka­zom pły­ną­cym z Mosk­wy. Ter­min ten miał po­cząt­ko­wo zna­cze­nie pe­jo­ra­tyw­ne i zo­stał ut­wo­rzo­ny przez wła­dze ZSRR w okre­sie szcze­gól­nie moc­nych tarć po­mię­dzy oboma kra­ja­mi w la­tach 1948–1955.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Titonos

prze­no­śnie: stary, wy­ni­szczo­ny, ste­ra­ny czło­wiek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przen. czło­wiek ste­ra­ny, udrę­czo­ny cho­ro­ba­mi i cier­pie­nia­mi bar­dzo sę­dzi­wej sta­ro­ści


Ti­to­nos – po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej. Był synem króla tro­jań­skie­go, La­o­me­do­na i Stry­mo. Jego bra­tem był Priam. Jego po­tom­ka­mi byli Mem­non i Ema­tion. Ti­to­nos pa­no­wał w pro­win­cji Per­sji z ra­mie­nia asy­ryj­skie­go króla Te­u­ta­mo­sa, zwierzch­ni­ka Pria­ma.

Priam po­da­ro­wał Ti­to­no­so­wi złotą winną la­to­rośl w za­mian za przy­sła­nie do niego jego syna Mem­no­na, aby ten do­wo­dził ty­sią­cem Etiop­czy­ków w walce prze­ciw wro­gom Pria­ma.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Titonus

prze­stroj­nik ti­to­nus - motyl dzien­ny z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Titr

wiel­kość cha­rak­te­ry­zu­ją­ca gru­bość włó­kien i przę­dzy


Źródła:

SJP.pl

Titracja

w che­mii: ana­li­za mia­recz­ko­wa (ob­ję­to­ścio­wa); mia­recz­ko­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Titracyjny

→ ti­tra­cja (che­micz­na ana­li­za ob­ję­to­ścio­wa)


Źródła:

SJP.pl

Titrant

rozt­wór mia­no­wa­ny uży­wa­ny w ana­li­zie che­micz­nej do mia­recz­ko­wa­nia


Ti­trant – w mia­recz­ko­wa­niu jest to rozt­wór do­da­wa­ny z biu­re­ty w po­sta­ci kro­pel do rozt­wo­ru sub­stan­cji ana­li­zo­wa­nej (ana­lit). Ti­trant jest rozt­wo­rem mia­no­wa­nym związ­ku che­micz­ne­go zdol­ne­go do re­ak­cji cha­rak­te­ry­stycz­nej ana­li­zo­wa­ne­go in­dy­wi­du­um che­micz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Titrator

urzą­dze­nie do mia­recz­ko­wa­nia (che­micz­nej ana­li­zy ob­ję­to­ścio­wej)


Źródła:

SJP.pl

Tituszka

osoba opła­co­na przez ukra­iń­skie wła­dze do udzia­łu w bój­kach i pro­wo­ka­cjach z dzia­ła­cza­mi opo­zy­cyj­ny­mi na placu Nie­pod­le­gło­ści w Ki­jo­wie w 2013 i 2014 roku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. polit. chu­li­gan zma­ni­pu­lo­wa­ny lub opła­ca­ny przez reżim rzą­dzą­cy do zwal­cza­nia pro­te­stów opo­zy­cyj­nych; ban­dy­ta na usłu­gach wła­dzy;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tiu

1. dźwięk wy­da­wa­ny przez niek­tó­re ptaki;
2. okrzyk zwo­łu­ją­cy kury (zwy­kle pow­ta­rza­ny wie­lo­krot­nie)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tiubietiejka

lu­do­we na­kry­cie głowy w kra­jach Wscho­du


Tiu­bie­tiej­ka (ina­czej "krym­ka", turkm. "tübätäj", rus. "тюбетейка") – mała, okrą­gła czap­ka z tka­ny­mi wzo­ra­mi no­szo­na przez wiele ludów Azji Środ­ko­wej (a także przez Ta­ta­rów krym­skich).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Tiul

lekka tka­ni­na ażu­ro­wa, na­da­ją­ca się na fi­ran­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) włók. tkana z trzech nitek, bar­dzo lekka, przej­rzy­sta tka­ni­na – ba­weł­nia­na, jed­wab­na lub ny­lo­no­wa;

wy­krzy­knik

 (2.1) ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca głos ptaka


Tiul – lekka, ażu­ro­wa tka­ni­na tkana splo­tem ga­zej­skim z włó­kien ba­weł­nia­nych, jed­wab­nych lub syn­te­tycz­nych.

Jest tka­ni­ną naj­czę­ściej jed­no­barw­ną, gład­ką rza­dziej wzo­rzy­stą.

Struk­tu­rę tka­ni­ny two­rzą sze­ścio­bocz­ne, re­gu­lar­ne oczka, które są ut­wo­rzo­ne przez trzy skrzy­żo­wa­ne i okrę­ca­ne nitki wątku mię­dzy nit­ka­mi os­no­wy (os­no­wa pod­sta­wo­wa i opla­ta­ją­ca oraz wątek utr­wa­la­ją­cy).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tiulik

zdrob­nie­nie od: tiul


Źródła:

SJP.pl

Tiulka

mała ryba z ro­dzi­ny śle­dzio­wa­tych; kilka


Źródła:

SJP.pl

Tiulowy

wy­ko­na­ny z tiulu


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest wy­ko­na­ny z tiulu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tiumeń

mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto ob­wo­do­we w sy­be­ryj­skiej czę­ści Rosji, po­ło­żo­ne nad rzeką Turą;


Tiu­meń ( Tюмeнь, "Tiu­mień") – mia­sto ob­wo­do­we w Rosji, port nad Turą (do­pływ Obu). Oś­ro­dek prze­my­słu stocz­nio­we­go, ma­szy­no­we­go, me­ta­lo­we­go, elek­tro­tech­nicz­ne­go, drzew­ne­go, che­micz­ne­go, włó­kien­ni­cze­go i skó­rza­no-obuw­ni­cze­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tiumeński

przy­miot­nik od: Tiu­mień


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Tiu­me­nią, do­ty­czą­cy Tiu­me­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tiung

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w Ja­ku­cji; lewy do­pływ Wi­lu­ju;


Tiung (ros. Тюнг) – rzeka w Rosji, w Ja­ku­cji; lewy do­pływ Wi­lu­ja. Dłu­gość 1092 km; po­wierzch­nia do­rze­cza 49 800 km²; śred­ni rocz­ny prze­pływ u uj­ścia 180 m³/s.

Źró­dła na Wy­ży­nie Środ­ko­wo­sy­be­ryj­skiej; pły­nie w kie­run­ku po­łud­nio­wo-wschod­nim, a na­stęp­nie po­łud­nio­wym po Ni­zi­nie Środ­ko­wo­ja­kuc­kiej, sil­nie me­an­dru­jąc. Ucho­dzi do Wi­lu­ja na wy­so­ko­ści Wi­luj­ska. Spław­na na pra­wie całej dłu­go­ści, że­glow­na od 273 km od uj­ścia.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Tiur

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca wy­so­kie dźwię­ki wy­da­wa­ne przez in­stru­ment lub ptaka


Źródła:

Wiktionary

Tiuram

nazwa zwy­cza­jo­wa fun­gi­cy­du z grupy po­chod­nych tio­kar­ba­my­lu, skład­nik za­praw na­sien­nych sto­so­wa­nych w ochro­nie zbóż, wa­rzyw i ro­ślin ozdob­nych


Źródła:

SJP.pl

Tiurbe

ro­dzaj bo­ga­to zdo­bio­ne­go gro­bow­ca, wy­stę­pu­ją­ce­go w kra­jach mu­zuł­mań­skich; kubba


Źródła:

SJP.pl

Tiurli

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca wy­so­kie dźwię­ki wy­da­wa­ne przez in­stru­ment lub ptaka


Źródła:

Wiktionary

Tiurlili

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca wy­so­kie dźwię­ki wy­da­wa­ne przez in­stru­ment lub ptaka


Źródła:

Wiktionary

Tiurma

1. wię­zie­nie, areszt;
2. wieża słu­żą­ca za wię­zie­nie; turma


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. wię­zie­nie, zaz­wy­czaj car­skie lub so­wiec­kie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Tiurniura

ela­stycz­na po­dusz­ka z koń­skie­go wło­sia


Źródła:

SJP.pl

Tiurrli

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca wy­so­kie dźwię­ki wy­da­wa­ne przez in­stru­ment lub ptaka


Źródła:

Wiktionary

Tiurrlili

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca wy­so­kie dźwię­ki wy­da­wa­ne przez in­stru­ment lub ptaka


Źródła:

Wiktionary

Tivoli

mia­sto we Wło­szech


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie La­cjum, w pro­win­cji Rzym;

 (1.2) geogr. to­po­nim, nazwa kilku miej­sco­wo­ści w USA, Au­stra­lii, Ir­lan­dii i na Gre­na­dzie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Tiwik

po­tocz­nie: te­le­wi­zor; pudło, te­le­pu­dło, te­le­wi­zor­nia


Źródła:

SJP.pl