Sy

przy­i­mek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ze


Sy – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Grand Est, w de­par­ta­men­cie Ar­de­ny.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 50 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 6 osób/km².


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sybarycki

przy­miot­nik od: sy­ba­ry­ta


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy sy­ba­ry­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sybaryta

czło­wiek lu­bu­ją­cy się w zbyt­ku i przy­jem­no­ściach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. czło­wiek, który spę­dza czas na przy­jem­no­ściach i uwiel­bia zby­tek oraz luk­su­sy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sybarytka

→ sy­ba­ry­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. ko­bie­ta, która spę­dza czas na przy­jem­no­ściach i uwiel­bia zby­tek oraz luk­su­sy


Patrz:sybaryta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sybarytyzm

umi­ło­wa­nie zbyt­ku, wygód i przy­jem­no­ści życia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. za­mi­ło­wa­nie do wygód i zbyt­ku;


Sy­ba­ry­tyzm – le­ni­wy, wy­god­ny tryb życia w luk­su­sach i do­stat­ku; wy­god­nict­wo. Ter­min po­cho­dzi od sta­ro­żyt­ne­go grec­kie­go mia­sta Sy­ba­ris, któ­re­go miesz­kań­cy wied­li do­stat­nie życie, fol­gu­jąc wsze­la­kim przy­jem­no­ściom.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syberia

kra­i­na ge­o­gra­ficz­na w pół­noc­nej Azji, wcho­dzą­ca w skład Rosji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. az­ja­tyc­ka część Rosji;

 (1.2) geogr. góra w Be­ski­dzie Ży­wiec­kim;

 (1.3) geogr. to­po­nim, nazwa kilku wsi w Pol­sce


Zo­bacz też: Sy­be­ria w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Sy­be­ria ( Сибирь, "Sibir’" ) – kra­i­na ge­o­gra­ficz­na w pół­noc­nej Azji, wcho­dzą­ca w skład Rosji, po­ło­żo­na mię­dzy Ura­lem na za­cho­dzie, Oce­a­nem Ark­tycz­nym na pół­no­cy, dzia­łem wód zle­wisk Oce­a­nu Ark­tycz­ne­go i Spo­koj­ne­go na wscho­dzie, oraz ste­pa­mi Ka­zach­sta­nu i Mon­go­lii na po­łud­niu. W uję­ciu hi­sto­rycz­nym (oraz po­tocz­nym w Rosji) do Sy­be­rii na­le­ży rów­nież ro­syj­ski Da­le­ki Wschód.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syberyjczyk

po­tocz­nie: kot rasy sy­be­ryj­skiej


Źródła:

SJP.pl

Syberyjka

miesz­kan­ka Sy­be­rii; Sy­bi­racz­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. miesz­kan­ka Sy­be­rii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syberyjski

przy­miot­nik od: Sy­be­ria


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od Sy­be­ria


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syberyjskotatarski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Ta­ta­rów sy­be­ryj­skich

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język sy­be­ryj­sko­ta­tar­ski;


Źródła:

Wiktionary

Syberyt

przez­ro­czy­sty ka­mień szla­chet­ny


Źródła:

SJP.pl

Sybilant

spół­gło­ska szcze­li­no­wa lub zwar­to-szcze­li­no­wa zę­bo­wa lub dzią­sło­wa: sy­czą­ca, szu­mią­ca lub ci­szą­ca (pol. s, z, c, dz, sz, ż/rz, cz, dż, ć, dź)


Źródła:

SJP.pl

Sybiliński

pro­ro­czy, wie­szczy


przy­miot­nik

 (1.1) wie­szczy, pro­ro­czy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sybilla

wieszcz­ka prze­po­wia­da­ją­ca przysz­łe wy­da­rze­nia, zwła­szcza ka­ta­stro­fy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sybin

mia­sto w Ru­mu­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w środ­ko­wej Ru­mu­nii, w Sied­mio­gro­dzie, sto­li­ca okrę­gu Sybin;

 (1.2) geogr. adm. okręg w środ­ko­wej Ru­mu­nii, w Sied­mio­gro­dzie;


Sybin ( Sibiu, Na­gy­sze­ben, Her­mann­stadt) – mia­sto w środ­ko­wej Ru­mu­nii, w Sied­mio­gro­dzie, sto­li­ca okrę­gu Sybin. Leży nad rzeką Cibin, do­pły­wem Aluty.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sybir

gruba weł­nia­na tka­ni­na na pła­szcze zi­mo­we


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sybiracki

przy­miot­nik od: sy­bi­rak


Źródła:

SJP.pl

Sybiraczka

ko­bie­ta ze­sła­na na Sybir


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sy­be­rii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sybirak

wię­zień lub ze­sła­niec na Sy­be­rię


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sy­be­rii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sybirski

przy­miot­nik od: Sybir (Sy­be­ria jako miej­sce ze­sła­nia)


Źródła:

SJP.pl

Sybiński

→ Sybin (mia­sto w Ru­mu­nii)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sy­bi­nem, do­ty­czą­cy Sy­bi­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sycanów

Sy­ca­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ła­skim, w gmi­nie Bu­czek.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Sycarnia

po­mie­szcze­nie wy­ko­rzy­sty­wa­ne do sy­ce­nia miodu (prze­ra­bia­nia miodu pszcze­le­go na pitny)


Źródła:

SJP.pl

Sycera

mocny, sfer­men­to­wa­ny napój al­ko­ho­lo­wy, spo­rzą­dza­ny z owo­ców, zwła­szcza z dak­ty­li


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bibl. spoż. mocny napój al­ko­ho­lo­wy z dak­ty­li lub in­nych pro­duk­tów;


Sy­ce­ra (zwana też sze­kar) – mocny napój sfer­men­to­wa­ny, spo­rzą­dza­ny z owo­ców, zwła­szcza z dak­ty­li, z niek­tó­rych zbóż lub miodu.

Okre­śle­nie po­cho­dzi z cza­sów bi­blij­nych, więc nie od­no­si się do wy­so­ko­pro­cen­to­wych al­ko­ho­li w dzi­siej­szym ro­zu­mie­niu (np. wódki czy spi­ry­tu­su), lecz do wy­so­ko­pro­cen­to­wych win lub - naj­praw­do­po­dob­niej - do piwa. Jest to jeden z na­po­jów, któ­re­go nie można spo­ży­wać po ślu­bo­wa­niu na­zi­re­a­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sycewice

Sy­ce­wi­ce (kaszb. "Sëcewice", Zit­ze­witz) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Ko­byl­ni­ca.

W skład so­łect­wa "Sy­ce­wi­ce" wcho­dzi także osada leśna Miedz­no.

Wieś leży na tra­sie linii ko­le­jo­wej 202 Star­gard-Słupsk-Gdańsk (przy­sta­nek Sy­ce­wi­ce) i przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 112 (daw­niej dro­dze kra­jo­wej nr 6).


Źródła:

Wikipedia

Sychem

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. bibl. sta­ro­żyt­ne mia­sto w środ­ko­wej Pa­le­sty­nie, przej­ścio­wo sto­li­ca Sa­ma­rii;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) rzad. imię|pol­ski|m.; jedno z imion bi­blij­nych


Sy­chem (Sze­chem, hebr. שכם) – ruiny sta­ro­żyt­ne­go mia­sta iz­ra­el­skie­go w Sa­ma­rii, w środ­ko­wej czę­ści Iz­ra­e­la. Miej­sce wy­ko­pa­lisk ar­che­o­lo­gicz­nych – Tell Ba­la­ta – znaj­du­je się pod ad­mi­ni­stra­cją Au­to­no­mii Pa­le­styń­skiej. W bez­poś­red­nim są­siedzt­wie znaj­du­je się arab­skie mia­sto Na­blus.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sychemita

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sy­chem


Źródła:

Wiktionary

Sychemitka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sy­chem


Źródła:

Wiktionary

Sychowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sychowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Syciej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: syto


Źródła:

SJP.pl

Syciwo

sub­stan­cja do na­sy­ca­nia ma­te­ria­łów włó­kni­stych w celu na­da­nia im lep­szych wła­ści­wo­ści


Źródła:

SJP.pl

Sycić

1. czy­nić na­je­dzo­nym, sytym; na­sy­cać;
2. prze­no­śnie: wzmac­niać;
3. np. o za­pa­chu: prze­ni­kać, prze­sy­cać;
4. za­pra­wiać coś czymś;
5. sycić się:
a) jeść, kar­mić się;
b) prze­no­śnie: upa­jać się czymś


Źródła:

SJP.pl

Sycon

[czy­taj: sykon] typ planu bu­do­wy gąbek wa­pien­nych, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się dość grubą war­stwą me­zo­glei, w któ­rej prze­bie­ga­ją licz­ne, wy­ście­lo­ne cho­a­no­cy­ta­mi (ko­mór­ka­mi koł­nie­rzy­ko­wa­ty­mi) ka­na­ły, łą­czą­ce jamę pa­ra­ga­stral­ną ze śro­do­wi­skiem zew­nętrz­nym


Źródła:

SJP.pl

Sycowianin

miesz­ka­niec Sy­co­wa


Źródła:

SJP.pl

Sycowianka

miesz­kan­ka Sy­co­wa


Źródła:

SJP.pl

Sycowice

Sy­co­wi­ce ( "Le­i­ters­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie zie­lo­no­gór­skim, w gmi­nie Czer­wieńsk.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Sycowski

→ Syców


Patrz:Syców

Źródła:

SJP.pl

Sycylia

wło­ska wyspa na Morzu Śró­dziem­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. wyspa na Morzu Śró­dziem­nym i au­to­no­micz­ny re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny we Wło­szech;


Sy­cy­lia ( Si­ci­lia, Si­ci­lia) – naj­więk­sza wyspa na Morzu Śró­dziem­nym (ponad 25 tys. km²), po­ło­żo­na we Wło­szech na po­łud­nie od Pół­wy­spu Ape­niń­skie­go, od któ­re­go od­dzie­la ją wąska Cie­śni­na Me­syń­ska. Od po­łud­nia od­dzie­lo­na Cie­śni­ną Mal­tań­ską od Malty.

Razem z Wy­spa­mi Li­pa­ryj­ski­mi, Ega­da­mi, Wy­spa­mi Pe­la­gij­ski­mi i Pan­tel­le­rią two­rzy od 1946 roku spe­cjal­ny re­gion au­to­no­micz­ny (o po­wierzch­ni 25,7 tys. km² i 5,1 mln lud­no­ści) ze sto­li­cą w Pa­ler­mo.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sycylianin

daw­niej: Sy­cy­lij­czyk (miesz­ka­niec Sy­cy­lii)


Źródła:

SJP.pl

Sycylijczyk

miesz­ka­niec Sy­cy­lii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sy­cy­lii, osoba po­cho­dzą­ca z Sy­cy­lii


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sycylijka

miesz­kan­ka Sy­cy­lii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. szach. obro­na sy­cy­lij­ska


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sycylijski

przy­miot­nik od: Sy­cy­lia


przy­miot­nik

 (1.1) od Sy­cy­lia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sycylijskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem sy­cy­lij­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem sy­cy­lij­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku sy­cy­lij­skim


Źródła:

Wiktionary

Sycz

1. wy­da­wać dźwięk po­dob­ny do syku;
2. mówić coś ze zło­ścią przez za­ci­śnię­te zęby


Źródła:

SJP.pl

Syczek

sowa z ro­dzi­ny sów wła­ści­wych, dra­pież­na, w Pol­sce wy­stę­pu­je rzad­ko w po­łud­nio­wej czę­ści kraju


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. mała sowa z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Otus|ref=tak.;

 (1.2) ornit. sy­czek zwy­czaj­ny nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Otus scops|ref=tak.;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) zdrobn. od: syk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sy­czeć.

 (1.2) wy­da­wa­nie dźwię­ku przy­po­mi­na­ją­ce­go prze­cią­głe wy­ma­wia­nie spół­gło­ski s


Źródła:

Wiktionary

Syczewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Syczeć

1. wy­da­wać dźwięk po­dob­ny do syku;
2. mówić coś ze zło­ścią przez za­ci­śnię­te zęby


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. sy­knąć)

 (1.1) emi­to­wać dźwięk przy­po­mi­na­ją­cy gło­skę s

 (1.2) mówić ze zło­ścią, z pasją


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syczoń

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny pu­szczy­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Syczuan

pro­win­cja w Chi­nach; Si­chu­an


Sy­czu­an ("Si­chu­an" wym., chiń. 四川; pi­ny­in "Sìchuān"; Wade-Giles "Ssu-ch’uan") – pro­win­cja w po­łud­nio­wo-za­chod­nich Chi­nach, ze sto­li­cą w Cheng­du. Po­wierzch­nia 485 tys. km kwa­dra­to­wych, lud­ność 83,67 mln (2020).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Syczuański

przy­miot­nik od: Sy­czu­an


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sy­czu­a­nem, do­ty­czą­cy Sy­czu­a­nu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. dia­lekt sy­czu­ań­ski (ję­zy­ka chiń­skie­go)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syczyn

Sy­czyn – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Wierz­bi­ca.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Wierz­bi­ca. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) wieś li­czy­ła 429 miesz­kań­ców i była czwar­tą co do licz­by lud­no­ści miej­sco­wo­ścią gminy.


Źródła:

Wikipedia

Syczący

w ję­zy­koz­naw­stwie: spół­gło­ska sy­czą­ca - spół­gło­ska "s" i "z"


Źródła:

SJP.pl

Syców

mia­sto w Pol­sce


Syców ( Groß War­ten­berg, do 1888 "Pol­nisch War­ten­berg") – mia­sto w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ole­śnic­kim, na­le­żą­ce do aglo­me­ra­cji wroc­ław­skiej, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Syców.

Syców otrzy­mał lo­ka­cję miej­ską w 1276 roku. Daw­niej Wolne Pań­stwo Sta­no­we. Do 1945 roku ma­ją­tek ziem­ski w Sy­co­wie na­le­żał do ksią­żę­cej dy­na­stii Bi­ro­nów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sycący

1. czy­nić na­je­dzo­nym, sytym; na­sy­cać;
2. prze­no­śnie: wzmac­niać;
3. np. o za­pa­chu: prze­ni­kać, prze­sy­cać;
4. za­pra­wiać coś czymś;
5. sycić się:
a) jeść, kar­mić się;
b) prze­no­śnie: upa­jać się czymś


Źródła:

SJP.pl

Syderalny

gwiezd­ny, gwia­zdo­wy; sy­de­rycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Sydero-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z że­la­zem


Źródła:

Wiktionary

Syderofilina

biał­ko oso­cza krwi (gli­ko­pro­te­i­na) od­po­wie­dzial­ne za tran­sport że­la­za; trans­fe­ry­na


Źródła:

SJP.pl

Syderofilny

wy­ka­zu­ją­cy znacz­ną roz­pu­szczal­ność w sto­pach me­ta­licz­nych że­la­za


Źródła:

SJP.pl

Syderolit

rzad­ko spo­ty­ka­ny me­te­o­ryt ka­mien­no-że­laz­ny


Źródła:

SJP.pl

Syderologia

część me­ta­lo­gra­fii zwią­za­na z że­la­zem i jego sto­pa­mi z in­ny­mi pier­wiast­ka­mi; si­de­ro­lo­gia


Źródła:

SJP.pl

Syderyczny

gwiezd­ny, gwia­zdo­wy; sy­de­ral­ny


przy­miot­nik

 (1.1) astr. gwia­zdo­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syderyt

1. me­te­o­ryt że­laz­ny;
2. mi­ne­rał, wę­glan że­la­za


Sy­de­ryt – mi­ne­rał z gro­ma­dy wę­gla­nów, po­spo­li­ty i sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny.

Nazwa tego mi­ne­ra­łu po­cho­dzi od σίδηρος, "sídēros" ‘że­la­zo’, gdyż głów­nym jego skład­ni­kiem jest ten wła­śnie pier­wia­stek. Pier­wot­na nazwa – "sfe­ro­sy­de­ryt" (J.F.L. Ha­us­mann, 1813), skró­co­na zo­sta­ła na­stęp­nie do sy­de­ry­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Syderyzm

rze­ko­ma zdol­ność do roz­poz­na­wa­nie me­ta­li i wody w ziemi


Źródła:

SJP.pl

Sydnejczyk

miesz­ka­niec Syd­ney (mia­sta w Au­stra­lii)


Źródła:

SJP.pl

Sydnejka

miesz­kan­ka Syd­ney (mia­sta w Au­stra­lii)


Źródła:

SJP.pl

Sydnejski

→ Syd­ney


Patrz:Sydney

Źródła:

SJP.pl

Sydney

[czy­taj: syd­nej lub s-idnej] mia­sto w Au­stra­lii


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. naj­więk­sze mia­sto Au­stra­lii;


Syd­ney (wym. []) – mia­sto w Au­stra­lii po­ło­żo­ne nad Pa­cy­fi­kiem, sto­li­ca stanu Nowa Po­łud­nio­wa Walia. Jest naj­więk­szym mia­stem Au­stra­lii i Oce­a­nii z licz­bą lud­no­ści wy­no­szą­cą 5,65 mln miesz­kań­ców, miesz­ka w nim 20,4% po­pu­la­cji pań­stwa. Za­ło­żo­ne w 1788 roku jako pier­wsze au­stra­lij­skie mia­sto, obec­nie jest zna­czą­cym cen­trum fi­nan­so­wym, hand­lo­wym, tran­spor­to­wym, kul­tu­ral­nym i tu­ry­stycz­nym, mając sta­tus me­tro­po­lii o zna­cze­niu glo­bal­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sydon

mia­sto w Li­ba­nie; Sajda


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. trze­cie pod wzglę­dem wiel­ko­ści mia­sto Li­ba­nu, po­ło­żo­ne na wy­brze­żu Morza Śró­dziem­ne­go;

 (1.2) hist. dawne mia­sto-pań­stwo fe­nic­kie


Sydon lub Sajda ( ‏صيدا‎, "Ṣaydā", ‏צִידוֹן‎, "Ẓidon", Σιδώνα) – trze­cie pod wzglę­dem wiel­ko­ści mia­sto Li­ba­nu, około 59 ty­się­cy miesz­kań­ców (2010), po­ło­żo­ne na wy­brze­żu Morza Śró­dziem­ne­go, ok. 35 km na pół­noc od Tyru i ok. 41 km na po­łud­nie od Bej­ru­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sydonia

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Sy­do­nia, Si­do­nia – imię żeń­skie po­cho­dzą­ce z ła­ci­ny, oz­na­cza­ją­ce „ko­bie­ta z mia­sta "Sydon"”. Imię to po­ja­wi­ło się w Pol­sce w XIX w. Uwa­ża­no nie­kie­dy, że cze­skie imię "Zden­ka" jest od­po­wied­ni­kiem Sy­do­nii, niem­niej roz­po­wszech­nie­nie tego pier­wsze­go imie­nia już w XII–XIII wieku i względ­na rzad­kość Sy­do­nii po­wo­du­ją, że na­le­ży za­kła­dać, iż imion tych nie łączy ze sobą zwią­zek.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sydoniusz

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Sy­do­niusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia gr. – ła­ciń­skie­go, po­cho­dzą­ce od nazwy fe­nic­kie­go mia­sta Sydon, co oz­na­cza ‘czło­wie­ka z Sy­do­nu’, ‘sy­doń­czy­ka’. Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Sy­do­niusz Apo­li­na­ry.

Uwa­ża­no nie­kie­dy, że cze­skie imię "Zdeněk" jest od­po­wied­ni­kiem Sy­do­niu­sza, niem­niej roz­po­wszech­nie­nie tego pier­wsze­go imie­nia już w XII–XIII w. i względ­na rzad­kość Sy­do­niu­sza po­wo­du­ją, że na­le­ży za­kła­dać, iż imion tych nie łączy ze sobą zwią­zek.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sydoniuszostwo

Sy­do­niusz z żoną; Sy­do­niu­szo­wie


Źródła:

SJP.pl

Sydoniuszowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Sydoniuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sy­do­niu­sza lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Sydonka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sy­do­nu


Źródła:

Wiktionary

Sydow

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Sydończyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sy­do­nu


Źródła:

Wiktionary

Sydoński

→ Sydon


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sy­do­nem, do­ty­czą­cy Sy­do­nu


Patrz:Sydon

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syena

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. dawna hel­leń­ska nazwa mia­sta Asuan


Źródła:

Wiktionary

Syenicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Syeną, do­ty­czą­cy Syeny


Źródła:

Wiktionary

Syenit

[czy­taj: sje­nit] mag­mo­wa skała głę­bi­no­wa na­le­żą­ca do grupy skał obo­jęt­nych; sje­nit


Źródła:

SJP.pl

Syenitowy

→ sy­e­nit [czy­taj: sje­ni­to­wy]; sje­ni­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Syf

po­tocz­nie:
1. sy­fi­lis;
2. kro­sta;
3. cho­ro­ba skór­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. posp. brak ładu i po­rząd­ku

 (1.2) pot. posp. rzecz lub zja­wi­sko oce­nia­ne skraj­nie ne­ga­tyw­nie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pot. posp. sy­fi­lis

 (2.2) pot. posp. wyk­wit skór­ny, zwy­kle na twa­rzy

 (2.3) uczn. szko­ła

forma cza­sow­ni­ka.

 (3.1) 2. os. lp. rozk. od: syfić


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syfek

1. po­tocz­nie:
a) mały pryszcz; krost­ka, pry­szczyk;
b) sy­fi­lis; syf;
c) mała dro­bi­na brudu; pa­proch;
d) coś, co się komuś nie po­do­ba; dzia­do­stwo, syf;
2. ek­spre­syw­nie: syf - brud, ba­ła­gan, nie­po­rzą­dek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od syf

 (1.2) pot. grub. mały pryszcz

 (1.3) pot. grub. mały ba­ła­gan, brud­ne miej­sce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syfiara

po­tocz­nie: ko­bie­ta brud­na, za­nied­ba­na, nie­po­rząd­na; bru­da­ska, fleja, niech­lu­ja, flej­tu­cha


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta nied­ba­ją­ca o hi­gie­nę, ro­bią­ca nie­po­rzą­dek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syfiarnia

po­tocz­nie:
1. brud­ne, za­nie­czy­szczo­ne miej­sce;
2. miej­sce, w któ­rym dzie­ją się złe rze­czy


Źródła:

SJP.pl

Syfiarski

syf­ski, sy­fia­sty, sy­ficz­ny, syfny; po­tocz­nie:
1. brud­ny, za­nie­czy­szczo­ny, pełen śmie­ci;
2. fa­tal­ny, okrop­ny, bez­na­dziej­ny;
3. obrzyd­li­wy, wstręt­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z sy­fia­rzem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syfiarstwo

po­tocz­nie:
1. nied­ba­nie o po­rzą­dek, czy­stość; flej­tu­cho­stwo, niech­luj­stwo, nied­bal­stwo;
2. rzecz złej ja­ko­ści; świń­stwo, syf­sko;
3. rzecz bu­dzą­ca obrzy­dze­nie; świń­stwo, syf­sko


Źródła:

SJP.pl

Syfiarz

po­tocz­nie:
1. czło­wiek niech­luj­ny, bru­das; flej­tuch, fleja, niech­luj;
2. wyz­wi­sko uży­wa­ne w sto­sun­ku do męż­czyzn; faj­fus


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba nied­ba­ją­ca o hi­gie­nę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syfiastość

sy­fiar­skość, sy­ficz­ność, syf­ność; po­tocz­nie:
1. cecha cze­goś brud­ne­go, za­nie­czy­szczo­ne­go, peł­ne­go śmie­ci;
2. fa­tal­ność, okrop­ność, bez­na­dziej­ność;
3. obrzyd­li­wość, szpe­to­ta


Źródła:

SJP.pl

Syfiasty

sy­fiar­ski, syf­ski, sy­ficz­ny, syfny; po­tocz­nie:
1. brud­ny, za­nie­czy­szczo­ny, pełen śmie­ci;
2. fa­tal­ny, okrop­ny, bez­na­dziej­ny;
3. obrzyd­li­wy, wstręt­ny


przy­miot­nik

 (1.1) brud­ny

 (1.2) obrzyd­li­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syfiaście

przy­słó­wek

 (1.1) brud­no


Źródła:

Wiktionary

Syfiaściej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sy­fia­ście


Źródła:

SJP.pl

Syficzny

sy­fiar­ski, sy­fia­sty, syf­ski, syfny; po­tocz­nie:
1. brud­ny, za­nie­czy­szczo­ny, pełen śmie­ci;
2. fa­tal­ny, okrop­ny, bez­na­dziej­ny;
3. obrzyd­li­wy, wstręt­ny


Źródła:

SJP.pl

Syfienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. bru­dze­nie

 (1.2) pot. przen. ją­trze­nie


Źródła:

Wiktionary

Syfilidolog

spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem kiły


Źródła:

SJP.pl

Syfilidologia

nauka o kile i jej le­cze­niu oraz po­wi­kła­niach bę­dą­cych na­stęp­stwem tej cho­ro­by


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. med. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się kiłą (sy­fi­li­sem)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syfilis

przew­le­kła cho­ro­ba we­ne­rycz­na sze­rzą­ca się głów­nie drogą kon­tak­tu płcio­we­go, ata­ku­ją­ca wszyst­kie na­rzą­dy; kiła; lues; przy­miot (daw­niej)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. kiła


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syfilistyczny

→ sy­fi­lis; sy­fi­li­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Syfilityczka

ko­bie­ta chora na sy­fi­lis


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ko­bie­ta chora na sy­fi­lis


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syfilityczny

→ sy­fi­lis; sy­fi­li­stycz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z sy­fi­li­sem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syfilityk

osoba chora na sy­fi­lis


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) med. chory na sy­fi­lis


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syfić

po­tocz­nie:
1. wy­da­wać nie­przy­jem­ny za­pach, śmier­dzieć; capić, za­la­ty­wać, trą­cić, walić;
2. bru­dzić, za­nie­czy­szczać; świ­nić, pa­sku­dzić, za­sy­fiać, świn­tu­szyć;
3. syfić się -
a) bru­dzić się; za­sy­fiać się;
b) ją­trzyć się; ja­dzić się;
c) psuć się; chrza­nić się


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­sy­fić)

 (1.1) pot. za­nie­czy­szczać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­sy­fić)

 (2.1) pot. śmier­dzieć

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny syfić się (dk. za­sy­fić się)

 (3.1) pot. bru­dzić się

 (3.2) pot. pa­prać się, ro­pieć

 (3.3) pot. prze­sta­wać funk­cjo­no­wać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syfny

sy­fiar­ski, sy­fia­sty, sy­ficz­ny, syf­ski; po­tocz­nie:
1. brud­ny, za­nie­czy­szczo­ny, pełen śmie­ci;
2. fa­tal­ny, okrop­ny, bez­na­dziej­ny;
3. obrzyd­li­wy, wstręt­ny


Źródła:

SJP.pl

Syfon

1. urzą­dze­nie do do­mo­we­go wyt­wa­rza­nia wody ga­zo­wa­nej;
2. sztucz­ny lub na­tu­ral­ny układ na­czyń, w któ­rym jeden ko­niec skie­ro­wa­ny jest w górę, drugi w dół i w któ­rym utrzy­mu­je się pewna stała, za­leż­na od bu­do­wy, za­war­tość cie­czy, np. syfon od­pły­wo­wy w zle­wie;
3. w ge­o­lo­gii: od­ci­nek ko­ry­ta­rza ja­ski­nio­we­go wy­peł­nio­ny na stałe wodą aż do stro­pu ja­ski­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. kon­struk­cja hy­dra­u­licz­na umoż­li­wia­ją­ca wodną se­pa­ra­cję in­sta­la­cji ka­na­li­za­cyj­nej od na­czy­nia sa­ni­tar­ne­go;

 (1.2) kulin. ci­śnie­nio­wa bu­tel­ka na wodę z do­zow­ni­kiem i me­cha­niz­mem na­sy­ca­nia wody dwut­len­kiem węgla;

 (1.3) techn. rura lub tunel przy za­po­rze wod­nej, ślu­zie, tamie itp; umoż­li­wia prze­le­wa­nie się nad­mia­rów po­zio­mu wody mię­dzy sztucz­nym je­zio­rem i za­si­la­ją­cą go rzeką

 (1.4) techn. mu­ro­wa­ny pod­kop umoż­li­wia­ją­cy bez­ko­li­zyj­ne prze­pły­nię­cie (skrzy­żo­wa­nie biegu wód) rzeki bez­poś­red­nio pod innym, zwy­kle sztucz­nie ut­wo­rzo­nym zbior­ni­kiem wod­nym, np. ka­na­łem

 (1.5) techn. część wo­do­cią­gu w kształ­cie li­te­ry U, prze­pro­wa­dzo­na pod innym cie­kiem wod­nym albo linią ko­le­jo­wą

 (1.6) geol. tunel po­dziem­ny za­la­ny wodą, zwy­kle łą­czą­cy dwie groty; od­ci­nek ja­ski­ni za­la­ny wodą aż po strop

 (1.7) geol. nie­bez­piecz­ne, nie­na­da­ją­ce się do prze­pły­nię­cia ka­ja­kiem miej­sce w nur­cie rzeki, gdzie woda prze­pły­wa pod oka­pem skal­nym

 (1.8) zool. na­rząd w for­mie pa­rzy­stej rurki u bez­krę­gow­ców ży­ją­cych w śro­do­wi­sku wod­nym, słu­żą­cy wpro­wa­dza­niu do or­ga­niz­mu wody wraz z po­kar­mem i tle­nem oraz usu­wa­nia jej wraz z od­cho­da­mi

 (1.9) zool. na­rząd wy­dzie­la­ją­cy od­stra­sza­ją­ce sub­stan­cje za­pa­cho­we u mszyc ży­wo­rod­nych

 (1.10) zool. długi i mię­si­sty wy­ro­stek tu­ło­wia u gło­wo­no­gów czte­ros­krzel­nych, łą­czą­cy musz­lę z cia­łem zwie­rzę­cia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syfonik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od syfon


Źródła:

Wiktionary

Syfonostela

typ walca osio­we­go, w któ­rym cen­tral­nie umie­szczo­ny rdzeń oto­czo­ny jest cią­głym cy­lin­drem drew­na i łyka


Źródła:

SJP.pl

Syfonować

po­tocz­nie: mon­to­wać syfon


Źródła:

SJP.pl

Syfski

sy­fiar­ski, sy­fia­sty, sy­ficz­ny, syfny; po­tocz­nie:
1. brud­ny, za­nie­czy­szczo­ny, pełen śmie­ci;
2. fa­tal­ny, okrop­ny, bez­na­dziej­ny;
3. obrzyd­li­wy, wstręt­ny


Źródła:

SJP.pl

Syfsko

świń­stwo, sy­fiar­stwo; po­tocz­nie:
1. rzecz złej ja­ko­ści;
2. rzecz bu­dzą­ca obrzy­dze­nie


Źródła:

SJP.pl

Sygietyński

naz­wi­sko


Sy­gie­tyń­ski (forma żeń­ska: Sy­gie­tyń­ska, licz­ba mnoga: Sy­gie­tyń­scy) – jedno z naj­rzad­szych pol­skich naz­wisk, uży­wa­ne współ­cze­śnie przez mniej niż 10 osób.

Licz­ba i wy­stę­po­wa­nie naz­wi­ska świad­czyć może o po­kre­wień­stwie osób po­sia­da­ją­cych takie naz­wi­sko.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sygilaria

kar­boń­skie drze­wo za­rod­ni­ko­we osią­ga­ją­ce do 20 me­trów wy­so­ko­ści, o li­ściach o dłu­go­ści ok. 1 metra; si­gi­la­ria, pie­cząt­ko­wiec, pie­czę­cio­wiec, drze­wo pie­czę­cio­we


Sy­gi­la­ria ("Si­gil­la­ria") – ro­dzaj wy­mar­łych, póź­no­kar­boń­skich wi­dła­ków z rzędu le­pi­do­fi­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sygitowicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sygmatyzm

jedno z naj­czę­ściej spo­ty­ka­nych za­bu­rzeń ar­ty­ku­la­cyj­nych, po­le­ga­ją­ce na nie­pra­wi­dło­wej re­a­li­za­cji gło­sek: s, z, c, dz, ś, ź, ć, dź, sz, ż, cz, dź; se­ple­nie­nie


Źródła:

SJP.pl

Sygn.

skrót od: sy­gna­tu­ra


skrót

 (1.1) = praw. sy­gna­tu­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sygnalista

1. osoba na­da­ją­ca i od­bie­ra­ją­ca sy­gna­ły za po­mo­cą od­po­wied­nich urzą­dzeń; sy­gna­li­za­tor;
2. osoba zgła­sza­ją­ca w do­brej wie­rze in­for­ma­cje o nie­pra­wi­dło­wo­ściach w miej­scu pracy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto na­da­je i od­bie­ra sy­gna­ły, np. świetl­ne, ra­dio­we itp.;

 (1.2) trę­bacz (woj­sko­wy, har­cer­ski), który wy­gry­wa sy­gna­ły na trąb­ce lub fan­fa­rze

 (1.3) czło­wiek, który dzia­ła­jąc w do­brej in­ten­cji, ujaw­nia lub zgła­sza nie­pra­wi­dło­wo­ści, do ja­kich do­cho­dzi w miej­scu pracy, a które na­ru­sza­ją in­te­res pra­co­daw­cy lub in­te­res pu­blicz­ny;


Zo­bacz też: sy­gna­li­sta – de­ma­ska­tor zwra­ca­ją­cy uwagę opi­nii pu­blicz­nej na nie­pra­wi­dło­wo­ści.

Sy­gna­li­sta – spe­cjal­ność woj­sko­wa w Ma­ry­nar­ce Wo­jen­nej. Za­da­niem sy­gna­li­sty jest na­wią­zy­wa­nie i utrzy­my­wa­nie łącz­no­ści wzro­ko­wej z in­ny­mi okrę­ta­mi, jak rów­nież na­da­wa­nie sy­gna­łów świetl­nych kodem Morse'a i ko­mu­ni­ko­wa­nie się za po­mo­cą flag sy­gna­ło­wych. Jest to szcze­gól­nie ważna funk­cja pod­czas ope­ra­cji, w któ­rych obo­wią­zu­je cisza ra­dio­wa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sygnalistka

→ sy­gna­li­sta


Patrz:sygnalista

Źródła:

SJP.pl

Sygnalizacja

1. po­ro­zu­mie­wa­nie się na od­le­głość za po­mo­cą usta­lo­nych zna­ków;
2. ze­spół urzą­dzeń umoż­li­wia­ją­cych na­da­wa­nie i od­bie­ra­nie sy­gna­łów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. prze­ka­zy­wa­nie na od­le­głość umow­nych zna­ków

 (1.2) techn. ze­spół urzą­dzeń umoż­li­wia­ją­cych sy­gna­li­za­cję (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sygnalizacyjny

przy­miot­nik od: sy­gna­li­za­cja


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy sy­gna­łu, uży­wa­ny jako sy­gnał


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sygnalizator

osoba na­da­ją­ca i od­bie­ra­ją­ca sy­gna­ły za po­mo­cą od­po­wied­nich urzą­dzeń; sy­gna­li­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie słu­żą­ce do wy­raź­ne­go in­for­mo­wa­nia o sy­tu­a­cji wy­ma­ga­ją­cej uwagi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba da­ją­ca sy­gnał


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sygnalizatorka

→ sy­gna­li­za­tor; sy­gna­list­ka


Źródła:

SJP.pl

Sygnalizować

1. zwra­cać czy­jąś uwagę na coś, dawać znaki
2. in­for­mo­wać o czymś, na­po­my­kać o czymś; być sy­gna­łem cze­goś


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­sy­gna­li­zo­wać)

 (1.1) prze­ka­zy­wać in­for­ma­cje po­przez wy­da­wa­ne sy­gna­ły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sygnalny

1. za­po­wia­da­ją­cy wy­stą­pie­nie lub ko­niecz­ność wy­stą­pie­nia cze­goś w przysz­ło­ści;
2. eg­zem­plarz sy­gnal­ny - pier­wszy eg­zem­plarz druku prze­sy­ła­ny re­dak­cji w celu do­ko­na­nia osta­tecz­nej ko­rek­ty; eg­zem­plarz prób­ny


Źródła:

SJP.pl

Sygnatariusz

1. pań­stwo za­wie­ra­ją­ce mię­dzy­na­ro­do­we po­ro­zu­mie­nie lub trak­tat;
2. osoba upo­waż­nio­na do pod­pi­sa­nia umowy mię­dzy­na­ro­do­wej lub osoba pod­pi­su­ją­ca umowę, oś­wiad­cze­nie lub me­mo­riał


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stro­na pod­pi­su­ją­ca daną umowę, oś­wiad­cze­nie lub me­mo­riał


Sy­gna­ta­riusz (od łac. si­gna­tor – 'pod­pi­su­ją­cy' od si­gnum 'znak') – zwy­kle oz­na­cza pań­stwo pod­pi­su­ją­ce umowę mię­dzy­na­ro­do­wą i zo­bo­wią­zu­ją­ce się w ten spo­sób do wy­peł­nia­nia po­sta­no­wień za­war­tych w pod­pi­sy­wa­nym do­ku­men­cie. Sy­gna­ta­riu­sza­mi na­zy­wa się też osoby pod­pi­su­ją­ce umowę w imie­niu swo­je­go kraju.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sygnatariuszka

→ sy­gna­ta­riusz


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta pod­pi­su­ją­ca daną umowę, oś­wiad­cze­nie lub me­mo­riał


Patrz:sygnatariusz

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sygnatura

1. znak lub napis roz­poz­naw­czy za­stę­pu­ją­cy pod­pis;
2. oz­na­cze­nie na książ­ce, okre­śla­ją­ce jej miej­sce w bi­blio­te­ce;
3. włas­no­ręcz­ny pod­pis ar­ty­sty na jego dzie­le


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pod­pis, zwy­kle au­to­ra pod dzie­łem

 (1.2) ciąg zna­ków, sta­no­wią­cy kod kla­sy­fi­ku­ją­cy ja­kiejś rze­czy w danym sy­ste­mie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sygnaturka

1. mały dzwon ko­ściel­ny w wie­życz­ce nad pre­zbi­te­rium
2. wie­życz­ka nad pre­zbi­te­rium


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od zob. sy­gna­tu­ra.

 (1.2) ar­chit. mała wieża ko­ściel­na, zaz­wy­czaj z najm­niej­szym z dzwo­nów w środ­ku

 (1.3) in­form. pod­pis użyt­kow­ni­ka pod wia­do­mo­ścią sto­so­wa­ny na in­ter­ne­to­wych fo­rach dy­sku­syj­nych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sygnaturowy

→ sy­gna­tu­ra


Patrz:sygnatura

Źródła:

SJP.pl

Sygnał

1. umow­ny znak o tre­ści ostrze­gaw­czej lub in­for­ma­cyj­nej;
2. dźwięk sły­sza­ny w słu­chaw­ce te­le­fo­nu;
3. objaw, prze­jaw, za­po­wiedź cze­goś; oz­na­ka, symp­tom;
4. nie­o­fi­cjal­na i nie­pot­wier­dzo­na in­for­ma­cja;
5. prze­bieg ja­kieś wiel­ko­ści fi­zycz­nej z na­daj­ni­ka do od­bior­ni­ka;
6. bo­dziec wy­wo­łu­ją­cy re­ak­cję na­rzą­du zmy­słu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) znak in­for­ma­cyj­ny lub ostrze­gaw­czy

 (1.2) dźwięk sy­gna­li­zu­ją­cy coś

 (1.3) oz­na­ka za­po­wia­da­ją­ca na­dej­ście cze­goś

 (1.4) in­for­ma­cja nie­o­fi­cjal­na lub nie­pot­wier­dzo­na

 (1.5) bo­dziec wy­wo­łu­ją­cy re­ak­cję zmy­słów

 (1.6) prze­bieg, cha­rak­te­ry­sty­ka wiel­ko­ści fi­zycz­nej


Sy­gnał – ab­strak­cyj­ny model do­wol­nej mie­rzal­nej wiel­ko­ści zmie­nia­ją­cej się w cza­sie, ge­ne­ro­wa­nej przez zja­wi­ska fi­zycz­ne lub sy­ste­my. Może być opi­sa­ny za po­mo­cą apa­ra­tu ma­te­ma­tycz­ne­go, np. po­przez po­da­nie pew­nej funk­cji za­leż­nej od czasu. Mówi się wtedy, że sy­gnał nie­sie in­for­ma­cję lub też umoż­li­wia prze­pływ stru­mie­nia in­for­ma­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sygnałówka

1. mo­sięż­na trąb­ka uży­wa­na przez wiej­skie stra­że do ogła­sza­nia alar­mu, ma za­sięg ok. 500 m
2. trąb­ka bez­wen­ty­lo­wa słu­żą­ca do od­gry­wa­nia uro­czy­ste­go sy­gna­łu; fan­fa­ra


Źródła:

SJP.pl

Sygneczów

Sy­gne­czów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie wie­lic­kim, w gmi­nie Wie­licz­ka.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go.

Wieś po­ło­żo­na w środ­ko­wej czę­ści gminy Wie­licz­ka, na po­łud­nio­wy za­chód od mia­sta.


Źródła:

Wikipedia

Sygnet

1. pier­ścień z her­bem lub mo­no­gra­mem, uży­wa­ny daw­niej jako pie­częć;
2. pie­częć


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jubil. męski pier­ścień z her­bem lub mo­no­gra­mem

 (1.2) daw. pie­częć


Zo­bacz też: sy­gnet (logo).

Sy­gnet ( si­gnet, si­gnum „znak”) – ozdob­ny pier­ścień, przez­na­czo­ny głów­nie dla męż­czyzn, słu­żą­cy jako pie­częć do laku. Na oczku ma wy­gra­we­ro­wa­ny wi­ze­ru­nek herbu lub mo­no­gram. Współ­cze­śnie uży­wa­ny zaz­wy­czaj jako ele­ment mę­skiej bi­żu­te­rii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sygnetka

daw­niej: pie­częć; sy­gnet


Źródła:

SJP.pl

Sygnity

firma in­for­ma­tycz­na


Sy­gni­ty SA – pol­skie przed­się­bior­stwo z bran­ży in­for­ma­tycz­nej, pow­sta­łe w wy­ni­ku po­łą­cze­nia spó­łek ComputerLand SA i Emax SA, no­to­wa­na na Gieł­dzie Pa­pie­rów War­to­ścio­wych w War­sza­wie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sygnowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sy­gno­wać.


Źródła:

Wiktionary

Sygnować

pod­pi­sy­wać (pod­pi­sać) coś naz­wi­skiem, pa­raf­ką lub innym od­po­wied­nim zna­kiem


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pod­pi­sy­wać lub oz­na­czać coś od­po­wied­nim zna­kiem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sygnowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sygut

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Syguła

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Syhocki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sy­ho­tem, do­ty­czą­cy Sy­ho­tu


Źródła:

Wiktionary

Syhot

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nej Ru­mu­nii, w okrę­gu Mar­ma­rosz, nad Cisą;


Syhot, Syhot Mar­ma­ro­ski, his. Szi­get (rum. "Sig­he­tu Marmației", węg. "Máramarossziget", do 1964 r. "Sig­het") – mia­sto w pół­noc­nej Ru­mu­nii, w okrę­gu Mar­ma­rosz, nad Cisą, przy gra­ni­cy ru­muń­sko-ukra­iń­skiej. W 2021 r. li­czy­ło 32 793 miesz­kań­ców.

Pod ko­niec I wojny świa­to­wej, w czerw­cu 1918 r., w Sy­ho­cie roz­po­czął się pro­ces 114 by­łych le­gio­ni­stów pol­skich, który był jed­nym z naj­więk­szych pro­ce­sów woj­sko­wo-po­li­tycz­nych w Au­stro-Wę­grzech.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Syjam

po­tocz­nie: kot sy­jam­ski; sy­jam­czyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. zob. kot sy­jam­ski.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syjamczyk

po­tocz­nie: kot sy­jam­ski; syjam


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. oby­wa­tel Sy­ja­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syjamka

sa­mi­ca kota rasy sy­jam­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. oby­wa­tel­ka Sy­ja­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syjamski

1. przy­miot­nik od: Syjam;
2. kot sy­jam­ski - kot z rasy po­cho­dzą­cej z Sy­ja­mu, o gład­kiej, jas­nej sier­ści, a na pyszcz­ku i ła­pach - ciem­niej­szej; syjam (po­tocz­nie);
3. bra­cia sy­jam­scy, sio­stry sy­jam­skie - para bliź­niąt zro­śnię­tych róż­ny­mi czę­ścia­mi ciała


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Sy­ja­mem, do­ty­czą­cy Sy­ja­mu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język sy­jam­ski;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syjmować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. zdej­mo­wać


Źródła:

Wiktionary

Syjon

wzgó­rze w Je­ro­zo­li­mie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. jedno ze wzgórz Je­ro­zo­li­my;

 (1.2) geogr. bibl. fi­gu­ra­tyw­ne okre­śle­nie całej Je­ro­zo­li­my


Syjon ( ‏צִיּוֹן‎ „wy­so­ki”, Σιών) – wzgó­rze w Je­ro­zo­li­mie, po­ło­żo­ne na po­łud­nie od Sta­re­go Mia­sta, za Bramą Sy­joń­ską.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syjona

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Syjonista

zwo­len­nik, pro­pa­ga­tor sy­jo­niz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik sy­jo­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syjonistka

→ sy­jo­ni­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka sy­jo­niz­mu


Patrz:syjonista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syjonistyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sy­jo­ni­stycz­ne; cecha tych, któ­rzy są sy­jo­ni­stycz­ni


Źródła:

Wiktionary

Syjonistyczny

→ sy­jo­nizm


przy­miot­nik

 (1.1) polit. wła­ści­wy sy­jo­niz­mo­wi, do­ty­czą­cy sy­jo­niz­mu lub sy­jo­ni­stów


Patrz:syjonizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syjonizm

1. ruch pow­sta­ły pod ko­niec XIX w., dą­żą­cy do ut­wo­rze­nia nie­pod­le­głe­go pań­stwa ży­dow­skie­go;
2. szo­wi­nizm ży­dow­ski, po­tę­pio­ny w 1973 r. przez Zgro­ma­dze­nie Ogól­ne ONZ jako forma ra­siz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. za­po­cząt­ko­wa­ny w końcu XIX wieku ruch na­ro­do­wy i to­wa­rzy­szą­ca mu ide­o­lo­gia stwo­rze­nia nie­za­leż­ne­go pań­stwa ży­dow­skie­go na te­re­nie Pa­le­sty­ny oraz za­ha­mo­wa­nia pro­ce­sów asy­mi­la­cyj­nych mniej­szo­ści ży­dow­skiej w po­szcze­gól­nych kra­jach;


Sy­jo­nizm (od nazwy wzgó­rza "Syjon" w Je­ro­zo­li­mie, na któ­rym stała Świą­ty­nia Je­ro­zo­lim­ska) – ruch po­li­tycz­ny i spo­łecz­ny, dą­żą­cy do odt­wo­rze­nia ży­dow­skiej sie­dzi­by na­ro­do­wej na te­re­nach sta­ro­żyt­ne­go Iz­ra­e­la. Sy­jo­nizm do­pro­wa­dził do pow­sta­nia pań­stwa Iz­ra­el w 1948 w Pa­le­sty­nie, w gra­ni­cach zbli­żo­nych do jej gra­nic ob­ję­tych w okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym man­da­tem Wiel­kiej Bry­ta­nii (Bry­tyj­ski Man­dat Pa­le­sty­ny).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syjoński

przy­miot­nik od: Syjon


przy­miot­nik

 (1.1) geogr. bibl. do­ty­czą­cy lub zwią­za­ny z Sy­jo­nem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syk

dźwięk po­dob­ny do prze­cią­głe­go wy­ma­wia­nia gło­ski "s"


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­głos wy­da­wa­ny przez węża albo szyb­ko ucho­dzą­ce po­wie­trze, po­dob­ny do dłu­gie­go wy­ma­wia­nia li­te­ry „s”


Syk, ki­na­za ty­ro­zy­no­wa śle­dzio­no­wa (ang. "sple­en ty­ro­si­ne ki­na­se") – enzym zwie­rzę­cy, klu­czo­wy skład­nik od­po­wie­dzi na an­ty­ge­ny przez lim­fo­cy­ty B. Jest jedną z kinaz ty­ro­zy­no­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sykatywa

sub­stan­cja che­micz­na przyś­pie­sza­ją­ca schnię­cie ole­jów, do­da­wa­na do farb olej­nych i po­ko­stów; susz­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. śro­dek przy­spie­sza­ją­cy schnię­cie farb olej­nych i ole­jów;


Sy­ka­ty­wa, susz­ka (ang. "sic­ca­ti­ve", z łac. "sic­ca­ti­vus" 'wy­su­sza­ją­cy') – ma­te­riał przy­spie­sza­ją­cy schnię­cie farb olej­nych.

Jako sy­ka­ty­wy używa się naj­czę­ściej soli kwa­sów po­cho­dzą­cych z ka­la­fo­nii z me­ta­la­mi o zmien­nym stop­niu ut­le­nie­nia (oło­wiu, mie­dzi, ko­bal­tu, wa­na­du). Biorą one udział w na­tu­ral­nej po­li­me­ry­za­cji rod­ni­ko­wej, która po­wo­du­je sie­cio­wa­nie oleju, czyli po­tocz­nie jego schnię­cie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sykać

1. wy­da­wać syk; sy­czeć;
2. dawać komuś znak gło­sem, wy­ma­wia­jąc: pst, tss, cyt; psy­kać


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. sy­knąć)

 (1.1) wy­da­wać dźwięk jak prze­dłu­żo­ne wy­ma­wia­nie gło­ski s, po­dob­ny do brzmie­nia węża lub po­wie­trza ucho­dzą­ce­go pod ci­śnie­niem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sykała

1. wy­da­wać syk; sy­czeć;
2. dawać komuś znak gło­sem, wy­ma­wia­jąc: pst, tss, cyt; psy­kać


Źródła:

SJP.pl

Syki

dźwięk po­dob­ny do prze­cią­głe­go wy­ma­wia­nia gło­ski "s"


Źródła:

SJP.pl

Sykl

sze­kel;
1. dawna mo­ne­ta he­braj­ska o wadze około 6 gra­mów; srebr­nik;
2. sta­ro­he­braj­ska jed­nost­ka wagi, wy­no­szą­ca około 1,4 grama


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sta­roż. me­trol. bli­skows­chod­nia jed­nost­ka wagi;

 (1.2) sta­roż. nu­mizm. bli­skows­chod­nia złota lub srebr­na mo­ne­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syklecja

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Syknąć

1. wydać dźwięk po­dob­ny do syku;
2. po­wie­dzieć coś ze zło­ścią przez za­ci­śnię­te zęby


cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|sy­czeć.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sykofancja

umie­jęt­ność przy­po­do­ba­nia się prze­ło­żo­ne­mu poch­leb­stwem i do­no­si­ciel­stwem; poch­leb­stwo


Sy­ko­fan­cja (z gr. σύκοφαντία "sykophantía") – ter­min okre­śla­ją­cy za­cho­wa­nie po­le­ga­ją­ce na nie­szcze­rym, prze­sad­nym schle­bia­niu, do­no­sze­niu lub pot­wier­dza­niu cu­dzych po­glą­dów w celu uzy­ska­nia oso­bi­stych ko­rzy­ści. W ję­zy­ku po­tocz­nym po­ję­cie bywa łą­czo­ne z li­zu­so­stwem i ser­wi­liz­mem, a w tek­stach pu­bli­cy­stycz­nych de­fi­nio­wa­ne jest jako schle­bia­nie od­bior­cy w taki spo­sób, aby był on stale za­do­wo­lo­ny z na­daw­cy ko­mu­ni­ka­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sykofancki

→ sy­ko­fant, → sy­ko­fan­ta


Patrz:sykofant, → sykofanta

Źródła:

SJP.pl

Sykofant

sy­ko­fan­ta;
1. w an­tycz­nej Gre­cji: oby­wa­tel Aten trud­nią­cy się za­wo­do­wo szpie­go­stwem, do­no­si­ciel­stwem;
2. in­try­gant, oszczer­ca, szan­ta­ży­sta


Sy­ko­fant, sy­ko­fan­ta (z gr. συκοφάντης, trl. "sykophántēs", dosł. wska­zu­ją­cy figi, od "σῦκον" – figa i "φαίνω" – po­ka­zu­ję) – za­wo­do­wy do­no­si­ciel w sta­ro­żyt­nych Ate­nach.

Na­zy­wa­no tak do­no­szą­cych wła­dzom o za­bro­nio­nym wy­wo­zie fig z kraju, bądź też o ich kra­dzie­ży ze świę­tych drzew (po­cho­dze­nie nazwy już w sta­ro­żyt­no­ści było róż­nie ob­ja­śnia­ne).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sykofanta

sy­ko­fan­ta;
1. w an­tycz­nej Gre­cji: oby­wa­tel Aten trud­nią­cy się za­wo­do­wo szpie­go­stwem, do­no­si­ciel­stwem;
2. in­try­gant, oszczer­ca, szan­ta­ży­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. za­wo­do­wy do­no­si­ciel lub ro­dzaj pu­blicz­ne­go oskar­ży­cie­la w sta­ro­żyt­nej Gre­cji;

 (1.2) przen. do­no­si­ciel, szan­ta­ży­sta, in­try­gant, oszczer­ca, szpi­cel


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sykomor

1. afry­kań­skie drze­wo o cięż­ko­straw­nych owo­cach i cen­nym drew­nie; sy­ko­mo­ra, kar­wia, ośla figa, figa mor­wo­wa;
2. drew­no z tego drze­wa


Źródła:

SJP.pl

Sykomora

1. afry­kań­skie drze­wo o cięż­ko­straw­nych owo­cach i cen­nym drew­nie; sy­ko­mor, kar­wia, ośla figa, figa mor­wo­wa;
2. drew­no z tego drze­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. bot. fi­go­wiec sy­ko­mo­ra

 (1.2) spoż. owoc sy­ko­mo­ry (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sykomorowy

przy­miot­nik od: sy­ko­mo­ra


Źródła:

SJP.pl

Sykrzytek

sy­krzy­tek de­re­niak - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Sykstus

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Syk­stus, Sykst – imię mę­skie prze­ję­te po­przez ła­ci­nę z greki, po­cho­dzą­ce od grec­kie­go imie­nia Ksu­stos ("ksu­stós" - „wy­gła­dzo­ny, ele­ganc­ki”), w któ­rym przez ana­lo­gię do ła­ciń­skie­go imie­nia "Sex­tus" (Sek­stus – „szó­sty”) dosz­ło do prze­sta­wie­nia gło­sek. Imię to było na­da­wa­ne w Pol­sce od śred­nio­wie­cza, poś­wiad­czo­ne w for­mie po­chod­nej Syk­sta (m.)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sykstusowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Syk­stu­sa lub z nim zwią­za­ny


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Syk­stu­sa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sykstyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) pot. Ka­pli­ca Syk­styń­ska w Wa­ty­ka­nie

 (1.2) pot. fre­ski w Ka­pli­cy Syk­styń­skiej w Wa­ty­ka­nie

 (1.3) pot. inne fre­ski po­rów­ny­wa­ne do tych w Ka­pli­cy Syk­styń­skiej w Wa­ty­ka­nie

 (1.4) imię|pol­ski|ż., żeń­ska forma imie­nia Syk­stus


Źródła:

Wiktionary

Sykstyński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pa­pie­żem Syk­stu­sem IV


Źródła:

Wiktionary

Syktywkar

mia­sto w Rosji, sto­li­ca Komi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Rosji, sto­li­ca Re­pu­bli­ki Komi;


Syk­tyw­kar ( Сыктывкар) – mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, sto­li­ca re­pu­bli­ki Komi, nad Sy­so­łą, w po­bli­żu jej uj­ścia do Wy­czeg­dy. Liczy około 243 tys. miesz­kań­ców (2021).

Nazwa mia­sta po­cho­dzi z ję­zy­ka komi i oz­na­cza „mia­sto na rzece Sy­so­le”. Do roku 1930 mia­sto na­zy­wa­ło się Ust’-Sy­solsk (ros.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syktywkarski

przy­miot­nik od: Syk­tyw­kar (sto­li­ca Re­pu­bli­ki Komi)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Syk­tyw­ka­rem, do­ty­czą­cy Syk­tyw­ka­ru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sykulski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sykut

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sykuła

naz­wi­sko


Sy­ku­ła – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim, w gmi­nie Włoc­ła­wek, przy tra­sie drogi wo­je­wódz­kiej nr 265.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sylaba

na­tu­ral­na jed­nost­ka ar­ty­ku­la­cji, któ­rej oś­rod­kiem jest sa­mo­gło­ska; zgło­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. część wy­ra­zu lub wyraz za­wie­ra­ją­ce zwy­kle jedną sa­mo­gło­skę lub dyf­tong, wy­ma­wia­ne jako ca­łość; jed­nost­ka mowy, zwy­kle dłuż­sza niż jedna gło­ska i krót­sza niż wyraz;


Sy­la­ba ( συλλαβή "syllabḗ"), zgło­ska – ele­ment struk­tu­ry fo­no­lo­gicz­nej aktu ko­mu­ni­ka­cyj­ne­go, który po­mi­mo po­zor­nej oczy­wi­sto­ści wciąż nie ma usta­lo­nej jed­noz­nacz­nej de­fi­ni­cji. Prób zde­fi­nio­wa­nia po­dej­mo­wa­ło się wielu ba­da­czy.

Zda­niem Le­o­ka­dii Du­kie­wicz sy­la­bę można ro­zu­mieć jako uwa­run­ko­wa­ne fiz­jo­lo­gicz­nie zja­wi­sko "seg­men­ta­cji wią­zek gło­sek", za­cho­dzą­ce pod­czas ar­ty­ku­la­cji, wy­ni­ka­ją­ce ze zmian stop­nia roz­war­cia ka­na­łu gło­so­we­go i na­tę­że­nia drgań wię­za­deł gło­so­wych, od­bie­ra­nych jako zmia­ny in­ten­syw­no­ści i do­no­śno­ści głosu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sylabar

sy­la­ba­riusz;
1. sy­stem pisma, w któ­rym jeden znak gra­ficz­ny re­pre­zen­tu­je jedną sy­la­bę ję­zy­ka mó­wio­ne­go; pismo sy­la­bo­we (sy­la­bicz­ne);
2. zbiór wszyst­kich zna­ków da­ne­go pisma sy­la­bo­we­go


Źródła:

SJP.pl

Sylabariusz

sy­la­bar;
1. sy­stem pisma, w któ­rym jeden znak gra­ficz­ny re­pre­zen­tu­je jedną sy­la­bę ję­zy­ka mó­wio­ne­go; pismo sy­la­bo­we (sy­la­bicz­ne);
2. zbiór wszyst­kich zna­ków da­ne­go pisma sy­la­bo­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. sy­stem pisma, w któ­rym znaki od­po­wia­da­ją zgło­skom (sy­la­bom), a nie po­je­dyn­czym gło­skom


Sy­la­ba­riusz – sy­stem pisma, w któ­rym po­je­dyn­cze znaki re­pre­zen­tu­ją całe sy­la­by, a nie po­je­dyn­cze gło­ski. Sy­la­ba­riusz na­le­ży odróż­nić od al­fa­be­tu sy­la­bicz­ne­go (abu­gi­dy).

Po­dob­nie jak al­fa­be­ty, sy­la­ba­riu­sze są na ogół sy­ste­ma­mi zam­knię­ty­mi. Wy­jąt­ko­wym przy­kła­dem ot­war­te­go sy­la­ba­riu­sza jest chiń­skie pismo ko­biet, nüshu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sylabiczny

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. two­rzą­cy sy­la­bę

 (1.2) liter. ba­zu­ją­cy na okre­ślo­nej licz­bie sylab


Źródła:

Wiktionary

Sylabista

poeta pi­szą­cy wier­sze sy­la­bicz­ne


Źródła:

SJP.pl

Sylabizacja

niew­praw­ne, nie­płyn­ne czy­ta­nie, łą­cze­nie czy­ta­nych gło­sek w sy­la­by i wy­ra­zy; du­ka­nie, sy­la­bi­zo­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Sylabizacyjny

do­ty­czą­cy sy­la­bi­za­cji


Źródła:

SJP.pl

Sylabizm

Sy­la­bizm – naj­star­szy sy­stem nu­me­rycz­ny wier­sza, wy­wo­dzą­cy się ze śred­nio­wiecz­ne­go wier­sza in­to­na­cyj­no-zda­nio­we­go.


Źródła:

Wikipedia

Sylabizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sy­la­bi­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Sylabizować

czy­tać niew­praw­nie, łą­cząc gło­ski w sy­la­by, nie od­czy­tu­jąc ca­łych wy­ra­zów; dukać


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­po­wia­dać słowa od­dzie­la­jąc wy­raź­nie sy­la­by


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sylabogram

w pi­śmie sy­la­bicz­nym: po­łą­cze­nie liter sa­mo­gło­sko­wych i spół­gło­sko­wych od­po­wia­da­ją­ce po­je­dyn­czej sy­la­bie


Źródła:

SJP.pl

Sylabotoniczny

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. liter. o wier­szu: po­sia­da­ją­cy stałą licz­bę sylab i stałe ak­cen­to­wa­nie


Źródła:

Wiktionary

Sylabotonik

wiersz sy­la­bo­to­nicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Sylabotonika

w li­te­ra­tu­rze: sy­stem we­ry­fi­ka­cyj­ny ce­chu­ją­cy się stałą licz­bą sylab oraz stałą po­zy­cją sylab ak­cen­to­wa­nych ro­zło­żo­nych re­gu­lar­nie; sy­la­bo­to­nizm


Źródła:

SJP.pl

Sylabotonista

poeta pi­szą­cy wier­sze sy­la­bo­to­nicz­ne


Źródła:

SJP.pl

Sylabotonistka

→ sy­la­bo­to­ni­sta


Patrz:sylabotonista

Źródła:

SJP.pl

Sylabotonizm

w li­te­ra­tu­rze: sy­stem we­ry­fi­ka­cyj­ny ce­chu­ją­cy się stałą licz­bą sylab oraz stałą po­zy­cją sylab ak­cen­to­wa­nych ro­zło­żo­nych re­gu­lar­nie; sy­la­bo­to­ni­ka


Sy­la­bo­to­nizm – sy­stem nu­me­rycz­ny wier­sza opar­ty na zgod­no­ści licz­by oraz ukła­du sylab ak­cen­to­wa­nych i nie­ak­cen­to­wa­nych w od­po­wia­da­ją­cych sobie wer­sach. Wy­wo­dzi się z an­ty­ku, zwią­za­ny jest z pie­śnią. Roz­miar wersu nie po­wi­nien prze­kra­czać sze­ściu stóp. Czę­sto w wier­szu sy­la­bo­to­nicz­nym wy­stę­pu­je ak­cent po­bocz­ny, ut­wo­rzo­ny przez rytm, za­wsze śred­niów­ka, nigdy prze­rzut­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sylabotwórczy

two­rzą­cy sy­la­bę; zgło­skot­wór­czy


Źródła:

SJP.pl

Sylabowiec

1. wyraz bę­dą­cy po­łą­cze­niem pier­wszych sylab wy­ra­zów z ja­kie­goś wy­ra­że­nia, bę­dą­ce­go nazwą cze­goś, np. Fa­brow - Fa­bry­ka Ro­we­rów;
2. wiersz sy­la­bicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Sylabowy

zwią­za­ny z sy­la­bą (zgło­ską), sy­la­ba­mi (zgło­ska­mi); zgło­sko­wy


Źródła:

SJP.pl

Sylabus

syl­la­bus;
1. pa­pie­ski wykaz tez sprzecz­nych z ofi­cjal­ną dok­try­ną Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go;
2. spis za­gad­nień, które stu­dent ma przy­go­to­wać do eg­za­mi­nu z da­ne­go przed­mio­tu


Źródła:

SJP.pl

Sylas

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;


Zo­bacz też: Sylas – po­stać bi­blij­na, wspó­łu­czest­nik po­dró­ży św. Pawła.

Sylas – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, skró­co­na forma imie­nia Syl­wan, wy­wo­dzą­ce­go się od słowa "silva", które oz­na­cza "las, za­gaj­nik".


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sylczno

Sylcz­no (ka­szub. Sélczno) – wieś ka­szub­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie by­tow­skim, w gmi­nie Par­cho­wo. Ma sta­tus so­łect­wa.

Leży na po­łud­nio­wo-za­chod­nim skra­ju Po­je­zie­rza Ka­szub­skie­go, od­da­lo­na o 2 km od drogi kra­jo­wej nr 20 ze Star­gar­du do Gdyni, 3 km od je­zio­ra Mausz i nie­ca­łe 2 km od je­zio­ra Su­mi­no.


Źródła:

Wikipedia

Syldenafil

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako śro­dek w le­cze­niu za­bu­rzeń erek­cji; sil­de­na­fil


Źródła:

SJP.pl

Sylen

w mi­to­lo­gii grec­kiej: bożek ma­ją­cy po­stać star­ca z koń­ski­mi usza­mi i ogo­nem, czę­sto także z koń­ski­mi ko­py­ta­mi; póź­niej utoż­sa­mia­ny z sa­ty­rem


Sylen ( Σειληνός "Seilēnós", Si­le­nus) – w mi­to­lo­gii Gre­ków jedno z bóstw przy­ro­dy.

Czę­sto uwa­ża­ny za syna po­słań­ca bogów Her­me­sa bądź też Pana – ko­zło­po­dob­ne­go boga trzód i pa­ste­rzy. Zaz­wy­czaj przed­sta­wia­no go jako to­wa­rzy­sza Dio­ni­zo­sa, boga we­ge­ta­cji i ek­sta­tycz­nej ra­do­ści. Miał po­stać ły­se­go, nieco oty­łe­go męż­czyz­ny z koń­skim ogo­nem i usza­mi. Król Fry­gów Midas w po­dzię­ce za pomoc oka­za­ną Sy­le­no­wi otrzy­mał od Dio­ni­zo­sa dar, dzię­ki któ­re­mu mógł wszyst­ko, czego dot­knął, za­mie­niać w złoto.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sylf

duch po­wie­trza w wie­rze­niach śred­nio­wiecz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mit. duch po­wie­trza ze śred­nio­wiecz­nych wie­rzeń lu­do­wych, z któ­rym mógł się przy­jaź­nić czło­wiek, który za­cho­wał czy­stość duszy;


Sylf – w śred­nio­wie­czu duch po­wie­trza, ży­wio­łak po­wie­trza, z któ­rym mógł się przy­jaź­nić czło­wiek, który za­cho­wał czy­stość duszy. Ter­min wpro­wa­dzo­ny przez Pa­ra­cel­su­sa, który opi­sy­wał sylfy jako nie­wi­dzial­ne isto­ty po­wietrz­ne, sta­no­wią­ce ży­wioł po­wie­trza. Brak jest kon­kret­nych mitów z tym zwią­za­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sylfida

1. ko­bie­ca po­stać sylfa z le­gend śred­nio­wiecz­nych;
2. prze­no­śnie: ko­bie­ta smu­kła, de­li­kat­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mit. żeń­ski sylf, duch po­wie­trza ze śred­nio­wiecz­nych wie­rzeń lu­do­wych

 (1.2) przen. wiot­ka, smu­kła dziew­czy­na, zwła­szcza tan­cer­ka


Syl­fi­da ("La Sylp­hi­de") – ro­man­tycz­ny balet-pan­to­mi­ma w dwóch ak­tach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sylfik

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny ko­li­bro­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Sylfion

ro­śli­na przy­po­mi­na­ją­ca wiel­ki koper, uz­na­wa­na kie­dyś za śro­dek an­ty­kon­cep­cyj­ny, an­ty­sep­tycz­ny i prze­czy­szcza­ją­cy; sil­fion, żółt­wa


Syl­fion (gr. σίλφιον – sílphion, łac. "silp­hium", w li­te­ra­tu­rze czę­sto używa się nazwy ła­ciń­skiej) – ro­śli­na, któ­rej sok sta­no­wił jeden z głów­nych to­wa­rów ek­spor­to­wych sta­ro­żyt­nej ko­lo­nii grec­kiej, Cy­re­ny, znany i sto­so­wa­ny w całym ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sylfon

ele­ment sprę­ży­sty w po­sta­ci miesz­ka wy­ko­na­ne­go z cien­kiej bla­chy sta­lo­wej lub mo­sięż­nej, sto­so­wa­ny np. jako czuj­nik ci­śnie­nia w przy­rzą­dach po­mia­ro­wych lub urzą­dze­niach re­gu­la­cyj­nych; mie­szek sprę­ży­sty


Źródła:

SJP.pl

Sylifikacja

Sy­li­fi­ka­cja, si­li­fi­ka­cja, skrze­mion­ko­wa­nie, skrze­mie­nie­nie (skał osa­do­wych), skwar­co­wa­nie – na­tu­ral­ny pro­ces po­le­ga­ją­cy na wzbo­ga­ce­niu skał, mi­ne­ra­łów lub szcząt­ków or­ga­nicz­nych (na przy­kład drew­na) krze­mion­ką w po­sta­ci chal­ce­do­nu, kwar­cu lub opalu.


Źródła:

Wikipedia

Sylikat

sztucz­ny ka­mień wy­pro­du­ko­wa­ny z pia­sku i wapna, naj­czę­ściej w po­sta­ci cegły; si­li­kat


Źródła:

SJP.pl

Sylikatowy

przy­miot­nik od: sy­li­kat (si­li­kat), np. tynk sy­li­ka­to­wy; si­li­ka­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Sylikażel

uwod­nio­ny dwut­le­nek krze­mu, o po­ro­wa­tej struk­tu­rze i dużej ad­sorp­cji, wy­ko­rzy­sty­wa­ny do osu­sza­nia i oczy­szcza­nia gazów; si­li­ka­żel


Źródła:

SJP.pl

Sylikon

zwią­zek syn­te­tycz­ny, nie­pal­ny, od­por­ny che­micz­nie, pro­du­ko­wa­ny w po­sta­ci ole­jów, żywic, ka­u­czu­ków; si­li­kon


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. si­li­kon.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sylikonowy

przy­miot­nik od: sy­li­kon; si­li­ko­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Sylikony

zwią­zek syn­te­tycz­ny, nie­pal­ny, od­por­ny che­micz­nie, pro­du­ko­wa­ny w po­sta­ci ole­jów, żywic, ka­u­czu­ków; si­li­kon


Źródła:

SJP.pl

Sylikoza

cho­ro­ba płuc spo­wo­do­wa­na dłu­gotr­wa­łym wdy­cha­niem pyłu krze­mion­ko­we­go; si­li­ko­za, krze­mi­ca


Źródła:

SJP.pl

Sylimanit

mi­ne­rał, po­li­mor­ficz­na od­mia­na krze­mia­nu glinu; si­li­ma­nit


Źródła:

SJP.pl

Sylimanitowy

przy­miot­nik od: sy­li­ma­nit (si­li­ma­nit), np. pia­sek sy­li­ma­ni­to­wy; si­li­ma­ni­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Sylistria

mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej Buł­ga­rii (Do­bru­dża); Si­li­stra


Źródła:

SJP.pl

Sylit

ma­te­riał ce­ra­micz­ny sto­so­wa­ny na ele­men­ty grzej­ne pie­ców elek­trycz­nych; silit


Sylit ("silit") – ma­te­riał ce­ra­micz­ny o do­brej prze­wod­no­ści elek­trycz­nej, sto­so­wa­ny jako ele­ment grzej­ny w elek­trycz­nych pie­cach opo­ro­wych. Otrzy­my­wa­ny jest przez spie­ka­nie wę­gli­ku krze­mu (kar­bo­run­du) z krze­mem pier­wiast­ko­wym zmie­sza­nych z gli­ce­ry­ną. Wy­pa­la­nie prze­pro­wa­dza się w at­mos­fe­rze tlen­ku węgla lub azotu w tem­pe­ra­tu­rze 1500 °C.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Syllabus

1. pa­pie­ski wykaz tez sprzecz­nych z ofi­cjal­ną dok­try­ną Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go;
2. spis za­gad­nień, które stu­dent ma przy­go­to­wać do eg­za­mi­nu z da­ne­go przed­mio­tu;
3. in­for­ma­tor dla ma­tu­rzy­stów i gim­naz­ja­li­stów, za­wie­ra­ją­cy pod­sta­wy pro­gra­mo­we oraz wy­ma­ga­nia i stan­dar­dy eg­za­mi­na­cyj­ne


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Syllepsa

brak od­po­wied­nio­ści mię­dzy gra­ma­tycz­ną a lo­gicz­ną bu­do­wą wy­po­wie­dzi; syl­lep­sis


Źródła:

SJP.pl

Syllepsis

brak od­po­wied­nio­ści mię­dzy gra­ma­tycz­ną a lo­gicz­ną bu­do­wą wy­po­wie­dzi; syl­lep­sa


Syl­lep­sis, syl­lep­sa (gr. σύλληψις "syllēpsis") – brak od­po­wied­nio­ści mię­dzy lo­gicz­ną a gra­ma­tycz­ną bu­do­wą wy­po­wie­dzi, czę­sto to­wa­rzy­szy ze­ug­mie. Pro­wa­dzi do pow­sta­nia albo wy­ra­żeń zbli­żo­nych do ana­ko­lu­tu pra­wi­dło­wych lo­gicz­nie, ale nie­po­praw­nych gra­ma­tycz­nie np.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sylleptyczny

→ syl­lep­sa


Patrz:syllepsa

Źródła:

SJP.pl

Syllogomania

mania gro­ma­dze­nia nie­po­trzeb­nych rze­czy; ze­spół zbie­ract­wa, pa­to­lo­gicz­ne zbie­ract­wo


Syl­lo­go­ma­nia (od gr. "syl­lam­ba­ne­in" 'zbie­rać' i "mania" 'sza­leń­stwo', ze­spół zbie­ract­wa, pa­to­lo­gicz­ne zbie­ract­wo, ang. "com­pul­si­ve ho­ar­ding", w USA pot. "messy house syn­dro­me", w lit. niem. "Vermüllungssyndrom") – na­by­wa­nie lub trud­no­ści z po­zby­wa­niem się rze­czy nie­u­ży­tecz­nych bądź o małej dla in­nych osób war­to­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sylogistyczny

→ sy­lo­gizm


Patrz:sylogizm

Źródła:

SJP.pl

Sylogizm

sche­mat wnio­sko­wa­nia poś­red­nie­go, zło­żo­ne­go z dwóch prze­sła­nek i wy­ni­ka­ją­cych z nich wnio­sków


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) log. wnio­sko­wa­nie z dwóch prze­sła­nek, które łączy jedno wspól­ne po­ję­cie, „np. je­że­li każdy M jest P oraz każdy P jest S, to każdy M jest S”;


Sy­lo­gizm (z "συλλογισμός" – kon­kluz­ja, wnio­sek) – sche­mat wnio­sko­wa­nia na pod­sta­wie dwóch prze­sła­nek, które za­wie­ra­ją wspól­ny ele­ment, a każdy ele­ment wnio­sku za­war­ty jest w do­kład­nie jed­nej prze­słan­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sylt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. hy­drol. żyzny muł


Sylt (fryz. "Söl", duń. "Sild") – wyspa w Niem­czech na Morzu Pół­noc­nym, naj­więk­sza z Wysp Pół­noc­no­fry­zyj­skich, w kraju związ­ko­wym Szlez­wik-Holsz­tyn, w po­wie­cie Nord­fries­land, w po­bli­żu gra­ni­cy z Danią.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sylur

okres ery pa­le­o­zo­icz­nej ok. 435 - ok. 395 mln lat temu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. trze­ci okres ery pa­le­o­zo­icz­nej;


Sylur (ang. "Si­lu­rian") – ter­min ma dwa zna­cze­nia:

Sy­stem sy­lur­ski wy­dzie­lił Ro­de­rick Mur­chi­son w 1835 roku na pod­sta­wie badań osa­dów An­glii i Walii. Nazwa po­cho­dzi od daw­ne­go cel­tyc­kie­go ple­mie­nia Sy­lu­rów za­miesz­ku­ją­ce­go An­glię oraz Walię.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sylurowie

ple­mię cel­tyc­kie


Sy­lu­ro­wie – sta­ro­żyt­ne ple­mię bry­tyj­skie, za­miesz­ku­ją­ce po­łud­nio­wo-wschod­nią Walię, któ­re­go oś­rod­kiem był gród Llan­me­lin.

Pod wpły­wem Ka­ra­ta­ku­sa, od 48 r. opie­ra­li się rzym­skiej ek­span­sji. Rzy­mia­nie usta­no­wi­li na ich te­ry­to­rium forty w Gle­vum (Glo­u­ce­ster), a potem w Isca (Ca­er­le­on), zaś opór Sy­lu­rów po­ko­nał Sek­stus Ju­liusz Fron­tyn (73/74–77). Llan­me­lin zo­sta­ło przy­mu­so­wo wy­sied­lo­ne, a na jego miej­scu pow­sta­ło nowe mia­sto rzym­skie Venta Si­lu­rum (Ca­er­went).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sylurski

przy­miot­nik od: Sylur; sy­lu­ryj­ski


przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy sy­lu­ru, wy­stę­pu­ją­cy, pow­sta­ły w sy­lu­rze


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syluryjski

przy­miot­nik od: Sylur; sy­lur­ski


Źródła:

SJP.pl

Sylvester

obce imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sylvia

1. obce imię żeń­skie;
2. mia­sto w USA, w sta­nie Kan­sas


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sylwa

1. wie­lo­ga­tun­ko­wy utwór łą­czą­cy ele­men­ty róż­nych po­e­tyk i sty­li­za­cji;
2. rę­ko­pi­śmien­na księ­ga do­mo­wa za­pi­sy­wa­na przez ro­dzi­ny szla­chec­kie;
3. jed­nost­ka miary uży­wa­na do oceny gru­bo­ści drze­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. forma pi­śmien­nict­wa po­pu­lar­na wśród szlach­ty pol­skiej w XVII i XVII w., obej­mu­ją­ca nie­jed­no­rod­ne for­mal­nie tek­sty o róż­no­rod­nej te­ma­ty­ce za­pi­sy­wa­ne przez au­to­ra „na go­rą­co”;


Sylwa (łac. "silva rerum" dosł. "las rze­czy") – forma pi­śmien­nict­wa po­pu­lar­na wśród szlach­ty pol­skiej, wy­wo­dzą­ca się m.in. ze zbio­ru "Sil­vae" rzym­skie­go poety Sta­cju­sza, obej­mu­ją­ca nie­jed­no­rod­ne for­mal­nie tek­sty za­pi­sy­wa­ne „na go­rą­co” i wy­róż­nia­ją­ce się róż­no­rod­ną te­ma­ty­ką.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sylwan

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mi­trzym. bóg rol­nict­wa i opie­kun ma­jąt­ku do­mo­we­go;

 (1.2) rzad. imię|pol­ski|m.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sylwana

w mi­to­lo­gii rzym­skiej: bóg lasów i pól


Syl­wa­na – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go "las, za­gaj­nik". Wbrew cza­sem pow­ta­rza­nym in­for­ma­cjom żeń­skie imię Syl­wa­na nie ma pa­tron­ki[]. Ist­nie­je świę­ty, ale Syl­wan (zo­bacz: Świę­ty Syl­wan).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sylwanistyka

dział in­ży­nie­rii le­śnej, zaj­mu­ją­cy się prze­strzen­nym pla­nem za­go­spo­da­ro­wa­nia lasów


Źródła:

SJP.pl

Sylwanit

mi­ne­rał; ruda złota; tel­lu­rek złota i sre­bra


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. sta­lo­wo­sza­ry, cy­no­wo­bia­ły lub brą­zo­wo­żół­ty mi­ne­rał o dużej łu­pli­wo­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sylwanowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sylwek

po­tocz­nie o balu syl­we­stro­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. zob. syl­we­ster. (za­ba­wa syl­we­stro­wa)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sylweriusz

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Syl­we­riusz, Syl­we­ry – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, któ­re­go pa­tro­nem jest pa­pież Syl­we­riusz.

Syl­we­riusz imie­ni­ny ob­cho­dzi 20 czerw­ca i 2 grud­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sylweriuszostwo

Syl­we­riusz z żoną; Syl­we­riu­szo­wie


Źródła:

SJP.pl

Sylweriuszowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Sylweriuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Syl­we­riu­sza lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Sylwery

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Sylwester

1. ostat­ni dzień roku;
2. bal lub za­ba­wa urzą­dza­ne w nocy z 31 grud­nia na 1 stycz­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) dzień 31 grud­nia, zwła­szcza wie­czór, i noc z 31 grud­nia na 1 stycz­nia; wi­gi­lia No­we­go Roku

 (1.2) za­ba­wa lub bal urzą­dza­ne w noc z 31 grud­nia na 1 stycz­nia na przy­wi­ta­nie No­we­go Roku;


Syl­we­ster – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od sil­ve­stris oz­na­cza­ją­ce­go „ży­ją­cy w lesie”, „dziki”. Poś­wiad­czo­ne w Pol­sce od 1220 roku. Daw­niej uwa­ża­no, że imię La­so­ta pow­sta­ło jako od­po­wied­nik zna­cze­nio­wy Syl­we­stra, jed­nak La­so­ta jest poś­wiad­czo­ny na zie­miach pol­skich w do­ku­men­tach wcze­śniej i był sze­rzej na­da­wa­ny. Od­no­to­wa­no dzie­się­ciu świę­tych Syl­we­strów, pa­tro­nów tego imie­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sylwestra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od: Syl­we­ster


Syl­we­stra – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Syl­we­ster, ut­wo­rzo­ne­go od przy­miot­ni­ka "sil­ve­stris", co oz­na­cza „ży­ją­cy w lesie, dziki”. Ist­nie­je dzie­się­ciu świę­tych Syl­we­strów, pa­tro­nów tego imie­nia.

W Pol­sce imię rzad­kie. W stycz­niu 2025 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 475 ko­biet o imie­niu Syl­we­stra na­da­nym jako imię pier­wsze.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sylwestrianie

czło­nek za­ko­nu św. Syl­we­stra


Źródła:

SJP.pl

Sylwestrianin

czło­nek za­ko­nu św. Syl­we­stra


Źródła:

SJP.pl

Sylwestrostwo

Syl­we­ster z żoną; Syl­we­stro­wie


Źródła:

SJP.pl

Sylwestrować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. brać udział w za­ba­wie syl­we­stro­wej


Źródła:

Wiktionary

Sylwestrowicz

osoba bio­rą­ca udział w za­ba­wie syl­we­stro­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba bio­rą­ca udział w za­ba­wie syl­we­stro­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sylwestrowiczka

uczest­nicz­ka za­ba­wy syl­we­stro­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta bio­rą­ca udział w za­ba­wie syl­we­stro­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sylwestrowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Sylwestrowo

przy­słó­wek czasu

 (1.1) w związ­ku z syl­we­strem

 (1.2) w spo­sób cha­rak­te­ry­stycz­ny dla syl­we­stra


Syl­we­stro­wo – dawny fol­wark. Te­re­ny, na któ­rych był po­ło­żo­ny, leżą obec­nie na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie osz­miań­skim, w siel­so­wie­cie Kol­czu­ny.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sylwestrowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. gwara. war­szaw­ska syl­we­stro­wy


Źródła:

Wiktionary

Sylwestrowy

→ syl­we­ster


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z syl­we­strem, od­by­wa­ją­cy się w syl­we­stra


Patrz:sylwester

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sylwestrzak

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sylweta

dwu­wy­mia­ro­wy kształt du­że­go obiek­tu wi­dzia­ny na kon­tra­sto­wym tle


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kształt, zarys po­sta­ci lub rze­czy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sylwetka

syl­we­ta;
1. ogól­ny kształt, po­sta­wa ciała;
2. pła­ski rzut, obrys po­sta­ci lub przed­mio­tu;
3. li­te­rac­ka cha­rak­te­ry­sty­ka osoby


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kształt, zarys po­sta­ci lub rze­czy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sylwetkowy

1. wi­dzia­ny lub przed­sta­wio­ny pła­sko, sche­ma­tycz­nie, w za­ry­sie;
2. zwią­za­ny z two­rze­niem, for­mo­wa­niem syl­wet­ki;
3. pi­sto­let syl­wet­ko­wy - dy­scy­pli­na spor­tu strze­lec­kie­go; ro­dzaj pi­sto­le­tu uży­wa­ne­go w tym spor­cie


Źródła:

SJP.pl

Sylwetnik

szlacz­koń syl­wet­nik - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny bie­lin­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Sylwia

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sylwin

chlo­rek po­ta­su, mi­ne­rał, pow­sta­je w trak­cie od­pa­ro­wy­wa­nia mórz lub sło­nych je­zior


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z gro­ma­dy ha­lo­gen­ków;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sylwinit

skała solna


Źródła:

SJP.pl

Sylwinostwo

Syl­win z żoną; Syl­wi­no­wie


Źródła:

SJP.pl

Sylwinowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Sylwinowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Syl­wi­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Sylwiny

chlo­rek po­ta­su, mi­ne­rał, pow­sta­je w trak­cie od­pa­ro­wy­wa­nia mórz lub sło­nych je­zior


Źródła:

SJP.pl

Sylwit

mi­ne­rał, chlo­rek po­ta­su (sól po­ta­so­wa)


Źródła:

SJP.pl

Sylwiusz

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Syl­wiusz – imię mę­skie. Wśród pa­tro­nów – św. Syl­wiusz, bi­skup Tu­lu­zy.

Imię po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go od słowa sil­vio oz­na­cza­ją­ce­go: leśny, dziki, ży­ją­cy w lesie.

W Pol­sce imię rzad­kie. W stycz­niu 2025 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 311 męż­czyzn o imie­niu Syl­wiusz na­da­nym jako imię pier­wsze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sylwiuszostwo

Syl­wiusz z żoną; Syl­wiu­szo­wie


Źródła:

SJP.pl

Sylwiuszowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Sylwiuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Syl­wiu­sza lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Sylwkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sylw­ka lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Sylwunia

zdrob­nie­nie od: Syl­wia (imię żeń­skie)


Źródła:

SJP.pl

Sylwuś

zdrob­nie­nie od: Syl­wan, Syl­we­riusz, Syl­we­ster, Syl­win, Syl­wiusz (imio­na mę­skie); Syl­wek


Źródła:

SJP.pl

Sym

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim, lewy do­pływ Je­ni­se­ju;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Symanowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Symantec

[czy­taj: sy­man­tek] ame­ry­kań­ski pro­du­cent opro­gra­mo­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Symara

długi strój ko­bie­cy no­szo­ny we Wło­szech w okre­sie re­ne­san­su


Źródła:

SJP.pl

Symazyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny o dzia­ła­niu fi­to­tok­sycz­nym


Sy­ma­zy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy tria­zyn o dzia­ła­niu fi­to­tok­sycz­nym. Jest be­zbarw­ną sub­stan­cją kry­sta­licz­ną, pra­wie nie roz­pu­szcza się w wo­dzie, roz­pu­szcza się za to w związ­kach or­ga­nicz­nych. Roz­kła­da się w tem­pe­ra­tu­rze ok. 226 °C.

Przy sto­so­wa­niu w ilo­ści 1–2,5 kg/ha sy­ma­zy­na po­wo­du­je zni­szcze­nie więk­szo­ści chwa­stów, za­rów­no jed­no­rocz­nych, jak i wie­lo­let­nich. Może dzia­łać jako her­bi­cyd to­tal­ny w ilo­ściach ok. 10–15 kg/ha.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Symbiocen

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­stu­lo­wa­na, fu­tu­ry­stycz­na epoka roz­wo­ju Ziemi, w któ­rej lu­dzie będą żyli w har­mo­nii z na­tu­rą, we wza­jem­nym po­wią­za­niu życia ze wszyst­ki­mi isto­ta­mi


Źródła:

Wiktionary

Symbiont

w bio­lo­gii: or­ga­nizm ży­ją­cy w sym­bio­zie z or­ga­niz­mem in­ne­go ga­tun­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) biol. or­ga­nizm ży­ją­cy w sym­bio­zie z or­ga­niz­mem in­ne­go ga­tun­ku;


Sym­biont – or­ga­nizm, który żyje w sym­bio­zie z or­ga­niz­mem in­ne­go ga­tun­ku, np. bak­te­rie w je­li­cie gru­bym u czło­wie­ka, bak­te­rie, które tra­wią ce­lu­lo­zę u prze­żu­wa­czy (krowa).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Symbiotycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sym­bio­tycz­ny, w spo­sób cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się sym­bio­zą


Źródła:

Wiktionary

Symbiotyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sym­bio­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są sym­bio­tycz­ni


Źródła:

Wiktionary

Symbiotyczny

→ sym­bio­za


Patrz:symbioza

Źródła:

SJP.pl

Symbioza

okre­so­we lub stałe współ­ży­cie dwóch or­ga­niz­mów (sym­bion­tów) róż­nych ga­tun­ków, przy­no­szą­ce ko­rzyść co najm­niej jed­ne­mu z nich, a nie­przy­no­szą­ce szkód żad­ne­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. współ­ży­cie dwóch róż­nych ga­tun­ków przy­no­szą­ce im ko­rzy­ści

 (1.2) wspó­łist­nie­nie osób czy zja­wisk wza­jem­nie na sie­bie od­dzia­łu­ją­cych


Sym­bio­za (łac. z gr. "sym-" 'współ-' i gr. "bíos" ‘życie’) – zja­wi­sko ści­słe­go współ­ży­cia przy­najm­niej dwóch ga­tun­ków or­ga­niz­mów, które przy­no­si ko­rzyść każ­dej ze stron (mu­tu­a­lizm) lub jed­nej, a dru­giej nie szko­dzi (ko­men­sa­lizm). Jed­nak czę­sto trud­no usta­lić do­kład­ny bi­lans strat i zy­sków współ­ży­ją­cych or­ga­niz­mów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Symbirsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. Ul­ja­nowsk, ofi­cjal­na nazwa do 1924 roku


Źródła:

Wiktionary

Symbirski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Sym­bir­skiem, do­ty­czą­cy Sym­bir­ska (współcz. Ul­ja­nowsk)


Źródła:

Wiktionary

Symbol

1. po­ję­cie, przed­miot, znak itp., ma­ją­ce jedno zna­cze­nie do­słow­ne i więk­szą licz­bę zna­czeń ukry­tych;
2. osoba lub zwie­rzę bę­dą­ce uo­so­bie­niem cze­goś;
3. umow­ny znak do oz­na­cza­nia cze­goś, np. jed­no­stek miar, pier­wiast­ków che­micz­nych itd.;
4. w li­te­ra­tu­rze: motyw lub ze­spół mo­ty­wów w dzie­le li­te­rac­kim bę­dą­cy zna­kiem głę­biej ukry­tej tre­ści, ma­ją­cy su­ge­ro­wać jej ist­nie­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) znak gra­ficz­ny od­po­wia­da­ją­cy ja­kie­muś po­ję­ciu

 (1.2) szt. uży­cie ja­kie­goś mo­ty­wu (opisu, obra­zu) do przed­sta­wie­nia zja­wi­ska, o któ­rym nie chce się po­wie­dzieć wprost;


Sym­bol (z gr. σύμβολον "sýmbolon") – se­man­tycz­ny śro­dek sty­li­stycz­ny, który ma jedno zna­cze­nie do­słow­ne i różną licz­bę zna­czeń ukry­tych. Od­po­wied­nik po­ję­cia po­strze­ga­ny zmy­sło­wo. Naj­bar­dziej ogól­nie jest to za­stą­pie­nie jed­ne­go po­ję­cia innym, krót­szym, bar­dziej wy­ra­zi­stym lub naj­le­piej od­da­ją­cym jego na­tu­rę, albo mniej ab­strak­cyj­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Symbolicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sym­bo­licz­ny


Źródła:

Wiktionary

Symboliczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sym­bo­licz­ne; cecha tych, któ­rzy są sym­bo­licz­ni


Źródła:

Wiktionary

Symboliczny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z sym­bo­lem, bę­dą­cy sym­bo­lem – zna­kiem umow­nym peł­nią­cym inne, za­stęp­cze funk­cje

 (1.2) taki, w któ­rym wy­stę­pu­ją sym­bo­le

 (1.3) o nie­wiel­kiej war­to­ści ma­te­rial­nej, nie­wiel­kim zna­cze­niu


Źródła:

Wiktionary

Symbolika

1. ze­spół sym­bo­li sto­so­wa­nych w ja­kiejś dzie­dzi­nie;
2. sym­bo­le za­war­te w ja­kimś dzie­le sztu­ki;
3. sym­bo­licz­ne zna­cze­nie cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogół sym­bo­li uży­wa­nych w dana dzie­dzi­nie

 (1.2) sym­bo­le po­ja­wia­ją­ce się w danym ut­wo­rze lub dzie­le sztu­ki


Sym­bo­li­ka – uksz­tał­to­wa­nie frag­men­tów świa­ta przed­sta­wio­ne­go w dzie­le li­te­rac­kim (lub ele­men­tów dzie­ła sztu­ki), które wska­zu­je na dwu­pła­szczyz­no­wość zna­cze­nia, za­mie­rzo­ną za­gad­ko­wość. To, co przed­sta­wio­ne bez­poś­red­nio, jest zna­kiem głę­bo­ko ukry­tych i nie­jas­nych tre­ści, ma­ją­cych kie­ro­wać ku nim myśl od­bior­cy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Symbolistka

→ sym­bo­li­sta


Patrz:symbolista

Źródła:

SJP.pl

Symbolistyczny

→ sym­bo­lizm


Patrz:symbolizm

Źródła:

SJP.pl

Symbolizacja

1. na­da­wa­nie cze­muś cha­rak­te­ru sym­bo­lu;
2. w lo­gi­ce: za­mia­na zdań lub funk­cji zda­nio­wych na ich sym­bo­le, sto­so­wa­nie za­pi­su sym­bo­licz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­da­wa­nie cze­muś cha­rak­te­ru sym­bo­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Symbolizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. szt. kie­ru­nek w li­te­ra­tu­rze i sztu­kach pla­stycz­nych wy­stę­pu­ją­cy na prze­ło­mie XIX i XX w., po­słu­gu­ją­cy się sym­bo­lem jako pod­sta­wo­wym środ­kiem wy­ra­zu;

 (1.2) sym­bo­licz­ny cha­rak­ter cze­goś

 (1.3) filoz. te­o­ria form sym­bo­licz­nych, które są dane umy­sło­wi a prio­ri i syn­te­ty­zu­ją ca­łoksz­tałt ludz­kie­go doś­wiad­cze­nia

 (1.4) filoz. fi­lo­zo­fia kul­tu­ry stwo­rzo­na na po­cząt­ku XX w. przez Ern­sta Cas­si­re­ra


Sym­bo­lizm ( sýmbolon, tłum. znak umow­ny) – kie­ru­nek w po­ez­ji i sztu­kach pla­stycz­nych, pow­sta­ły we Fran­cji i Bel­gii w dru­giej po­ło­wie XIX wieku, za­kła­dał, że świat poz­na­wa­ny zmy­sła­mi (ma­te­rial­ny) jest złudą skry­wa­ją­cą praw­dzi­wy, ide­al­ny świat, któ­re­go zmy­sła­mi i ro­zu­mem nie można zin­ter­pre­to­wać. Pojęć ze świa­ta praw­dzi­we­go nie da się opi­sać za po­mo­cą zwy­kłe­go ję­zy­ka, może to zro­bić tylko sym­bol.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Symbolizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sym­bo­li­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Symbolizować

cza­sow­nik

 (1.1) sta­no­wić sym­bol cze­goś, re­pre­zen­to­wać coś za po­mo­cą sym­bo­lu


Źródła:

Wiktionary

Symcha

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Symediana

pro­sta Cevy bę­dą­ca od­bi­ciem sy­me­trycz­nym środ­ko­wej trój­ką­ta wzglę­dem dwu­siecz­nej wy­cho­dzą­cej z tego sa­me­go wierz­choł­ka


Sy­me­dia­na – pro­sta Cevy bę­dą­ca od­bi­ciem sy­me­trycz­nym środ­ko­wej trój­ką­ta wzglę­dem dwu­siecz­nej wy­cho­dzą­cej z tego sa­me­go wierz­choł­ka. Sy­me­dia­ny prze­ci­na­ją się w jed­nym punk­cie (zwa­nym punk­tem Le­mo­i­ne’a), jak wiele in­nych cha­rak­te­ry­stycz­nych pro­stych Cevy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Symeon

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Symeonostwo

Sy­me­on z żoną; Sy­me­o­no­wie


Źródła:

SJP.pl

Symeonowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Symeonowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sy­me­o­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Symetralna

pro­sta pro­sto­pa­dła do od­cin­ka, prze­cho­dzą­ca przez jego śro­dek


Źródła:

SJP.pl

Symetria

1. cecha kształ­tu obiek­tów pła­skich lub prze­strzen­nych, po­le­ga­ją­ca na ist­nie­niu punk­tu, pro­stej lub pła­szczyz­ny, wzglę­dem któ­rych od­bi­cie lub obrót o pe­wien kąt daje obraz obiek­tu iden­tycz­ny z wyj­ścio­wym;
2. po­tocz­nie: znacz­ne po­do­bień­stwo czę­ści (naj­czę­ściej dwóch) tego sa­me­go obiek­tu, np. ciała, twa­rzy;
3. rów­no­wa­ga, zgod­ność po­mię­dzy czę­ścia­mi więk­szej ca­ło­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. wła­ści­wość fi­gu­ry, bryły lub ogól­nie do­wol­ne­go obiek­tu ma­te­ma­tycz­ne­go, po­le­ga­ją­ca na tym, iż ist­nie­je na­le­żą­ce do pew­nej za­da­nej klasy przeksz­tał­ce­nie nie­bę­dą­ce iden­tycz­no­ścią, które odw­zo­ro­wu­je dany obiekt na niego sa­me­go;

 (1.2) pot. wła­ści­wość da­ne­go przed­mio­tu, we­dług któ­rej moż­li­we jest po­dzie­le­nie go na dwie po­łów­ki bę­dą­ce swoim lu­strza­nym od­bi­ciem

 (1.3) rów­no­wa­ga i zgod­ność po­mię­dzy po­szcze­gól­ny­mi ele­men­ta­mi ca­ło­ści


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Symetrodonty

Sy­me­tro­don­ty (†Sym­me­tro­don­ta) – praw­do­po­dob­nie po­li­fi­le­tycz­na grupa me­zo­zo­icz­nych ssa­ków, ce­chu­ją­cych się zę­ba­mi trzo­no­wy­mi z trze­ma guz­ka­mi usta­wio­ny­mi w kształ­cie sy­me­trycz­ne­go trój­ką­ta oraz bra­kiem wy­rost­ka ką­to­we­go na żu­chwie. W po­rów­na­niu z zę­ba­mi mor­ga­nu­ko­don­tów i eu­try­ko­no­don­tów, u któ­rych guzki na zę­bach trzo­no­wych uło­żo­ne są w linię, zęby sy­me­tro­don­tów bar­dziej przy­po­mi­na­ją zęby ło­ży­skow­ców i tor­ba­czy, brak im jed­nak je­szcze niek­tó­rych cech wy­stę­pu­ją­cych u bli­żej spo­krew­nio­nych z tor­ba­cza­mi i ło­ży­skow­ca­mi "eu­pan­to­te­riów", np.


Źródła:

Wikipedia

Symetrycznie

przy­słó­wek

 (1.1) zgod­nie z sy­me­trią


Źródła:

Wiktionary

Symetryczność

→ sy­me­trycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sy­me­trycz­ne; cecha tych, któ­rzy są sy­me­trycz­ni


Patrz:symetryczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Symetryczny

1. odz­na­cza­ją­cy się sy­me­trią;
2. po­sia­da­ją­cy śro­dek, oś lub pła­szczyz­nę sy­me­trii


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) odz­na­cza­ją­cy się sy­me­trią, zbu­do­wa­ny lub uło­żo­ny we­dług zasad sy­me­trii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Symetrysta

osoba trak­tu­ją­ca prze­ciw­ne stro­ny, czę­sto po­li­tycz­ne, jako rów­nie winne lub ma­ją­ce takie same wady i za­le­ty, za­cie­ra­jąc istot­ne róż­ni­ce mię­dzy nimi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) neol. zwo­len­nik sy­me­tryz­mu, po­glą­du, że praw­da leży poś­rod­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Symetrystka

→ sy­me­try­sta


Patrz:symetrysta

Źródła:

SJP.pl

Symetrystyczny

→ sy­me­tryzm


Patrz:symetryzm

Źródła:

SJP.pl

Symetryzacja

kształ­to­wa­nie, for­mo­wa­nie cze­goś w celu na­da­nia sy­me­trii; wpro­wa­dza­nie sy­me­trii


Źródła:

SJP.pl

Symetryzator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. układ elek­tro­nicz­ny kon­wer­tu­ją­cy sy­gnał nie­sy­me­trycz­ny na sy­me­trycz­ny, w celu zmniej­sze­nia po­dat­no­ści na za­kłó­ce­nia;


Sy­me­try­za­tor, żar­go­no­wo balun ( balun, od "ba­lan­ced to un­ba­lan­ced") – urzą­dze­nie elek­trycz­ne, naj­czę­ściej w po­sta­ci trans­for­ma­to­ra lub od­cin­ka linii trans­mi­syj­nej, słu­żą­ce do za­mia­ny po­łą­cze­nia sy­me­trycz­ne­go ("ba­lan­ced") na nie­sy­me­trycz­ne ("un­ba­lan­ced") oraz do do­pa­so­wa­nia im­pe­dan­cji mię­dzy li­nia­mi i ob­wo­da­mi.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Symetryzm

trak­to­wa­nie prze­ciw­nych stron, czę­sto w kon­tek­ście po­li­tycz­nym, jako rów­nie win­nych lub ma­ją­cych takie same wady i za­le­ty, pro­wa­dzą­ce do fał­szy­we­go rów­no­wa­że­nia i za­cie­ra­nia istot­nych róż­nic mię­dzy nimi


Sy­me­tryzm – po­sta­wa ide­o­lo­gicz­na za­kła­da­ją­ca, że każ­de­mu ne­ga­tyw­ne­mu zja­wi­sku za­wi­nio­ne­mu przez dany obóz po­li­tycz­ny na­le­ży spró­bo­wać prze­ciw­sta­wić ana­lo­gicz­ne ne­ga­tyw­ne zja­wi­sko za­wi­nio­ne przez obóz jego prze­ciw­ni­ków (w Pol­sce z re­gu­ły w ze­sta­wie­niu PO – PiS).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Symetryzować

1. kształ­to­wać, for­mo­wać coś w celu na­da­nia sy­me­trii; wpro­wa­dzać sy­me­trię;
2. rzad­ko: odz­na­czać się sy­me­trią


Źródła:

SJP.pl

Symetykon

zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny jako lek prze­ciw wzdę­ciom; si­me­ti­kon


Sy­me­ty­kon, si­me­ty­kon ( si­me­ti­co­num) – zwią­zek po­wierzch­nio­wo czyn­ny, mie­sza­ni­na po­li­di­me­ty­lo­si­lok­sa­nu i krze­mion­ki (di­me­ty­kon ak­ty­wo­wa­ny dwut­len­kiem krze­mu), sto­so­wa­ny jako pro­dukt lecz­ni­czy lub wyrób me­dycz­ny prze­ciw wzdę­ciom.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Symferopol

mia­sto na Ukra­i­nie, sto­li­ca Krymu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Ukra­i­nie, sto­li­ca Re­pu­bli­ki Au­to­no­micz­nej Krymu;


Sym­fe­ro­pol ( Сімферо́поль, Симферо́поль, lub Aq­me­scit/Акъмесджит, Սիմֆերոպոլ) – mia­sto na Pół­wy­spie Krym­skim nad rzeką Sał­hyr.

Mia­sto za­miesz­ku­je 336 212 osób (2021). We­dług ostat­nie­go ukra­iń­skie­go spisu lud­no­ści z 1 stycz­nia 2014 roku było to 338 319 osób.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Symferopolczyk

miesz­ka­niec Sym­fe­ro­po­la


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sym­fe­ro­po­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Symferopolka

miesz­kan­ka Sym­fe­ro­po­la


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sym­fe­ro­po­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Symferopolski

przy­miot­nik od: Sym­fe­ro­pol (sto­li­ca Krymu)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sym­fe­ro­po­lem, do­ty­czą­cy Sym­fe­ro­po­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Symfiza

ro­dzaj spo­je­nia dwóch kości o bar­dzo małej ruch­li­wo­ści


Źródła:

SJP.pl

Symfonia

so­na­ta zin­stru­men­to­wa­na na or­kie­strę


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. du­żych roz­mia­rów utwór na or­kie­strę; w kla­sycz­nym kształ­cie zaz­wy­czaj trzy- lub czte­ro­czę­ścio­wy;

 (1.2) har­mo­nij­ne po­łą­cze­nie (dźwię­ków, sma­ków, za­pa­chów, ko­lo­rów itp.)


Sym­fo­nia – cy­klicz­na forma mu­zycz­na przez­na­czo­na za­sad­ni­czo na or­kie­strę, zwy­kle zbu­do­wa­na z kilku czę­ści i opar­ta na za­sa­dach cyklu so­na­to­we­go. W kla­sycz­nym mo­de­lu sym­fo­nia przy­ję­ła naj­czę­ściej układ czte­ro­czę­ścio­wy: część pier­wszą szyb­ką, zwy­kle utrzy­ma­ną w for­mie so­na­to­wej, część drugą wolną, część trze­cią ta­necz­ną – me­nu­et, a póź­niej sche­rzo – oraz szyb­ki finał, czę­sto w for­mie ronda.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Symfoniczka

1. człon­ki­ni or­kie­stry sym­fo­nicz­nej; fil­har­mo­nicz­ka;
2. kom­po­zy­tor­ka mu­zy­ki sym­fo­nicz­nej


Źródła:

SJP.pl

Symfoniczność

→ sym­fo­nicz­ny


Patrz:symfoniczny

Źródła:

SJP.pl

Symfoniczny

od­no­szą­cy się do sym­fo­nii;
1. or­kie­stra sym­fo­nicz­na - or­kie­stra skła­da­ją­ca się z in­stu­men­tów smycz­ko­wych, dę­tych i per­ku­syj­nych, cza­sem uzu­peł­nio­nych o inne;
2. mu­zy­ka sym­fo­nicz­na - mu­zy­ka na or­kie­strę sym­fo­nicz­ną;
3. po­e­mat sym­fo­nicz­ny - utwór na or­kie­strę sym­fo­nicz­ną na­wią­zu­ją­cy do tre­ści wy­ni­ka­ją­cej z ty­tu­łu


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sym­fo­nią, do­ty­czą­cy sym­fo­nii

 (1.2) zwią­za­ny z wie­lo­o­so­bo­wą or­kie­strą, w skład któ­rej wcho­dzą in­stru­men­ty smycz­ko­we, in­stru­men­ty dęte i per­ku­syj­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Symfonik

1. czło­nek or­kie­stry sym­fo­nicz­nej;
2. kom­po­zy­tor mu­zy­ki sym­fo­nicz­nej


Źródła:

SJP.pl

Symfonika

mu­zy­ka sym­fo­nicz­na


Źródła:

SJP.pl

Symfonista

kom­po­zy­tor sym­fo­nii; sym­fo­nik


Źródła:

SJP.pl

Symilograf

apa­rat te­le­ko­pio­wy


Źródła:

SJP.pl

Symilografia

te­le­gra­fia ko­pio­wa


Sy­mi­lo­gra­fia (ina­czej: "te­le­gra­fia ko­pio­wa, te­le­ko­pia, fak­sy­mi­lo­gra­fia") – dział te­le­ko­mu­ni­ka­cji obej­mu­ją­cy prze­ka­zy­wa­nie wia­do­mo­ści (te­le­faks) w po­sta­ci obra­zów nie­ru­cho­mych (np. ry­sun­ków, nut, pisma, fo­to­gra­mów).

Do na­da­wa­nia i od­bio­ru obra­zów służą apa­ra­ty sy­mi­lo­gra­ficz­ne, in­ny­mi słowy "sy­mi­lo­gra­fy" (zwane po­tocz­nie fak­sa­mi).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Symmachia

zwią­zek obron­ny państw w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


Sym­ma­chia ( συμμαχία – „przy­mie­rze, so­jusz”) – w sta­ro­żyt­nej Gre­cji so­jusz, zwią­zek obron­ny lub za­czep­no-obron­ny hel­leń­skich po­le­is, two­rzo­ny w obli­czu wspól­nych wyz­wań lub prze­ciw­ni­ka.

Za­wie­ra­ją­cy przy­mie­rze so­jusz­ni­cy zo­bo­wią­zy­wa­li się do uz­na­wa­nia tych sa­mych wro­gów i przy­ja­ciół.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Symmachus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Symonia

sprze­da­wa­nie god­no­ści i sa­kra­men­tów ko­ściel­nych; świę­to­kup­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. prak­ty­ka sprze­da­wa­nia i ku­po­wa­nia god­no­ści, urzę­dów i dóbr w cza­sach śred­nio­wie­cza;


Sy­mo­nia, świę­to­kup­stwo – han­del god­no­ścia­mi i urzę­da­mi ko­ściel­ny­mi, sa­kra­men­ta­mi oraz do­bra­mi du­cho­wy­mi. Ter­min „sy­mo­nia” po­cho­dzi od Szy­mo­na Maga (Si­mo­na Ma­gu­sa), któ­re­go św. Piotr zga­nił za chęć ku­pie­nia od apo­sto­łów daru udzie­le­nia Ducha Świę­te­go (zob., 9-24).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Symonides

Sy­mo­ni­des z Keos (ok. 556-468 p.n.e.) - grec­ki liryk uz­na­wa­ny za twór­cę epi­gra­mu jako ga­tun­ku li­te­rac­kie­go


Sy­mo­ni­des z Keos ( Σιμωνίδης, ok. 556–468 p.n.e.) – liryk grec­ki po­cho­dzą­cy z wyspy Keos, pier­wszy poeta, dla któ­re­go two­rze­nie po­ez­ji stało się źró­dłem utrzy­ma­nia. Był au­to­rem pie­śni chó­ral­nych, dy­ty­ram­bów, hym­nów, sko­lii, tre­nów, epi­ni­kii, en­ko­mii, pe­a­nów oraz ele­gii. Uz­na­wa­ny jest za twór­cę epi­gra­mu jako ga­tun­ku li­te­rac­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Symonowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sympatektomia

ope­ra­cyj­ne wy­cię­cie okre­ślo­ne­go od­cin­ka czę­ści ob­wo­do­wej ukła­du współ­czul­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Sympatia

1. życz­li­wy sto­su­nek wobec kogoś;
2. osoba, którą się lubi bądź jest się w niej za­ko­cha­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) życz­li­wy lub przy­jaz­ny sto­su­nek do kogoś

 (1.2) osoba, którą się lubi lub kocha


Sym­pa­tia – spo­łecz­ne po­wi­no­wact­wo, w któ­rym jedna osoba bli­sko ro­zu­mie uczu­cia dru­giej osoby. Wyraz „sym­pa­tia” po­cho­dzi od łac. "sym­pat­ha"; od gr. συμπάθεια trans­li­te­ro­wa­ne­go jako "sym­pat­he­ia", po­łą­cze­nie συν + πάσχω = συμπάσχω oz­na­cza „cier­pieć wspól­nie” lub „od­czu­wać z”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sympatol

nazwa hand­lo­wa leku po­bu­dza­ją­ce­go serce i na­czy­nia krwio­no­śne, za­wie­ra­ją­ce­go sy­ne­fry­nę


Źródła:

SJP.pl

Sympatryczność

Sym­pa­trycz­ność − zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na wy­stę­po­wa­niu na jed­nym ob­sza­rze po­pu­la­cji, ga­tun­ków lub tak­so­nów wyż­szych rangą i oz­na­cza za­cho­dze­nie na sie­bie za­się­gów ich wy­stę­po­wa­nia – mogą one wy­stę­po­wać w tych sa­mych lub róż­nych sied­li­skach.

W an­tro­po­lo­gii roz­pa­tru­je się sto­sun­ko­wo dłu­gotr­wa­łe trwa­nie we względ­nej izo­la­cji ge­ne­tycz­nej sym­pa­trycz­nych spo­łecz­no­ści ludz­kich (wsku­tek ist­nie­nia ba­rier kul­tu­ro­wych).


Źródła:

Wikipedia

Sympatryczny

1. spe­cja­cja sym­pa­trycz­na - pow­sta­nie po­tom­nych ga­tun­ków na ob­sza­rze tego sa­me­go sied­li­ska;
2. sym­pa­trycz­ne ga­tun­ki - ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce na danym ob­sza­rze ge­o­gra­ficz­nym pod po­sta­cią istot­nie róż­nią­cych się osob­ni­ków lub grup


Źródła:

SJP.pl

Sympatyczka

→ sym­pa­tyk


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta oka­zu­ją­ca komuś lub cze­muś przy­chyl­ność


Patrz:sympatyk

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sympatycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sym­pa­tycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Sympatyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sym­pa­tycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Sympatyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: sym­pa­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Sympatyczność

→ sym­pa­tycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest sym­pa­tycz­ne; cecha tego, kto jest sym­pa­tycz­ny


Patrz:sympatyczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sympatyczny

1. wzbu­dza­ją­cy sym­pa­tię;
2. przy­chyl­ny, życz­li­wy


przy­miot­nik

 (1.1) wzbu­dza­ją­cy sym­pa­tię; miły, życz­li­wy

 (1.2) be­zbarw­ny

 (1.3) anat. współ­czul­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sympatyjka

zdrob­nie­nie od: sym­pa­tia


Źródła:

SJP.pl

Sympatyk

osoba oka­zu­ją­ca komuś lub cze­muś sym­pa­tię, przy­chyl­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która z czymś lub z kimś sym­pa­ty­zu­je


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sympatykolityczny

lek sym­pa­ty­ko­li­tycz­ny - lek ha­mu­ją­cy ak­tyw­ność współ­czul­ne­go ukła­du ner­wo­we­go; sym­pa­ty­ko­li­tyk


Źródła:

SJP.pl

Sympatykolityk

lek ha­mu­ją­cy ak­tyw­ność współ­czul­ne­go ukła­du ner­wo­we­go; lek sym­pa­ty­ko­li­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Sympatykomimetyk

sub­stan­cja po­bu­dza­ją­ca współ­czul­ny (sym­pa­tycz­ny) układ ner­wo­wy


Źródła:

SJP.pl

Sympatykotonia

wzmo­żo­ne na­pię­cie współ­czul­ne­go ukła­du ner­wo­we­go, ob­ja­wia­ją­ce się przy­spie­sze­niem tętna, pot­li­wo­ścią i wzmo­żo­ną po­bud­li­wo­ścią psy­chicz­ną


Sym­pa­ty­ko­to­nia (symp­ha­ti­cus (łac.) "sym­pa­tycz­ny, współ­czul­ny" + tónos (gr.) "na­prę­że­nie") – stan wzmo­żo­ne­go na­pię­cia ukła­du współ­czul­ne­go, wy­ra­ża­ją­cy się przyś­pie­szo­nym tęt­nem, roz­sze­rze­niem źre­nic, zwięk­szo­ną pot­li­wo­ścią, wzmo­żo­ną po­bud­li­wo­ścią psy­chicz­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sympatykotoniczny

do­ty­czą­cy sym­pa­ty­ko­to­nii, ma­ją­cy jej cha­rak­ter


Źródła:

SJP.pl

Sympatyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sym­pa­ty­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Sympatyzować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) da­rzyć sym­pa­tią coś lub kogoś


Źródła:

Wiktionary

Symplak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. pro­stak


Źródła:

Wiktionary

Symplast

ze­spół pro­to­pla­stów po­łą­czo­nych plaz­mo­des­ma­mi i oto­czo­ny błoną ko­mór­ko­wą


Sym­plast – ze­spół pro­to­pla­stów po­łą­czo­nych plas­mo­des­ma­mi i oto­czo­ny plas­mo­lem­mą.

Plaz­mo­des­my poz­wa­la­ją na bez­poś­red­ni prze­pływ (dy­fuz­ja) ma­łych czą­ste­czek mię­dzy są­sia­du­ją­cy­mi ko­mór­ka­mi. Więk­sze czą­stecz­ki mogą być rów­nież tran­spor­to­wa­ne za po­mo­cą fi­la­men­tów ak­ty­no­wych


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sympleks

uo­gól­nie­nie od­cin­ka, trój­ką­ta i czwo­ro­ścia­nu na do­wol­ne wy­mia­ry


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sympleksowy

→ sym­pleks


Patrz:sympleks

Źródła:

SJP.pl

Symplektyczny

ge­o­me­tria sym­plek­tycz­na - gałąź ma­te­ma­ty­ki zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem struk­tur ge­o­me­trycz­nych zwią­za­nych z me­cha­ni­ką kla­sycz­ną i ukła­da­mi dy­na­micz­ny­mi


Źródła:

SJP.pl

Sympliciusz

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Symplicjalny

kom­pleks sym­pli­cjal­ny - skoń­czo­ny zbiór sym­plek­sów speł­nia­ją­cy pewne wa­run­ki


Źródła:

SJP.pl

Symplicjusz

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Sym­pli­cjusz, Sym­pli­cy – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, po­cho­dzą­ce od wy­ra­zu sim­plex, oz­na­cza­ją­ce­go „pro­sty, szcze­ry, ucz­ci­wy”. W śred­nio­wie­czu nie jest ono poś­wiad­czo­ne w źró­dłach pol­skich, po­ja­wi­ło się w XVII wieku. Wer­sja Sim­pli­cius zo­sta­ła w pol­szczyź­nie za­a­dap­to­wa­na na dwa spo­so­by: jako "Sym­pli­cjusz" (z od­mia­ną rze­czow­ni­ko­wą) oraz jako "Sym­pli­cy" (z od­mia­ną przy­miot­ni­ko­wą, jak "Igna­cy").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Symplicjuszek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Sym­pli­cjusz


Źródła:

Wiktionary

Symplicjuszostwo

Sym­pli­cjusz z żoną; Sym­pli­cju­szo­wie


Źródła:

SJP.pl

Symplicjuszowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Symplicjuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sym­pli­cju­sza lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Symplicystyczny

→ sym­pli­cyzm


Patrz:symplicyzm

Źródła:

SJP.pl

Symplifikacja

upro­szcze­nie cze­goś tak, by stało się zro­zu­mia­łe, co zaz­wy­czaj po­wo­du­je spły­ce­nie te­ma­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) upro­szcze­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Symplifikować

uj­mo­wać coś w spo­sób mało wni­kli­wy, spły­cać


Źródła:

SJP.pl

Symplistyczny

pro­sty i nie­skom­pli­ko­wa­ny


Źródła:

SJP.pl

Symploke

fi­gu­ra sty­li­stycz­na łą­czą­ca ana­fo­rę z epi­fo­rą w jed­nym zda­niu


Źródła:

SJP.pl

Sympozjalny

→ sym­poz­jum


Patrz:sympozjum

Źródła:

SJP.pl

Sympozjon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. sta­ro­grec­ka bie­sia­da uroz­ma­i­co­na tań­cem, śpie­wem i dy­sku­sja­mi;

 (1.2) rzad. przest. sym­poz­jum


Sym­poz­jon ( συμπόσιον sympósĭon, łac. "sym­po­sium" – wspól­ne picie) – w sta­ro­żyt­nej Gre­cji część ze­bra­nia to­wa­rzy­skie­go – bie­sia­dy na­stę­pu­ją­cej po głów­nym po­sił­ku.

Oby­czaj sym­poz­jo­nu wyt­wo­rzył się w VI wieku p.n.e., praw­do­po­dob­nie pod wpły­wem fe­nic­kim, cho­ciaż uczty wład­ców grec­kich i ich dwo­rzan się­ga­ją cza­sów daw­niej­szych, czego do­wo­dzą po­e­ma­ty Ho­me­ra z opi­sa­mi bie­sia­du­ją­cych wo­jow­ni­ków.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sympozjum

spot­ka­nie spe­cja­li­stów z ja­kiejś dzie­dzi­ny zwo­ła­ne w celu prze­a­na­li­zo­wa­nia ja­kie­goś za­gad­nie­nia, wy­mia­ny po­glą­dów na kon­kret­ny temat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spot­ka­nie spe­cja­li­stów z pew­nej dzie­dzi­ny dla omó­wie­nia kon­kret­nych za­gad­nień i wy­mia­ny myśli


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Symptom

oz­na­ka cze­goś, objaw, zaz­wy­czaj ja­kie­goś złego zja­wi­ska, np. symp­tom cho­ro­by; symp­to­mat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) oz­na­ka ja­kie­goś zja­wi­ska, zwy­kle nie­po­żą­da­ne­go;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Symptomat

oz­na­ka cze­goś, objaw, zaz­wy­czaj ja­kie­goś złego zja­wi­ska; symp­tom


Źródła:

SJP.pl

Symptomatologia

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się ob­ja­wa­mi cho­rób


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nauka zaj­mu­ją­ca się opi­sem i gru­po­wa­niem ob­ja­wów cho­ro­by;


Symp­to­ma­to­lo­gia – nauka zaj­mu­ją­ca się opi­sem i gru­po­wa­niem ob­ja­wów cho­ro­by, sta­no­wiąc pod­sta­wę dia­gno­sty­ki, jed­nak nie wni­ka­jąc w ich przy­czy­nę. W ba­da­niach uwz­ględ­nia się mor­fo­lo­gicz­no-ana­to­micz­ne zmia­ny cho­ro­bo­we (ana­to­mia pa­to­lo­gicz­na) oraz fiz­jo­lo­gicz­ne za­bu­rze­nia w funk­cjach ży­cio­wych cho­re­go or­ga­niz­mu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Symptomatologiczny

→ symp­to­ma­to­lo­gia; se­mio­lo­gicz­ny, se­mio­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Symptomatyczny

cha­rak­te­ry­stycz­ny, zna­mien­ny dla cze­goś


przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla cze­goś (np. cho­ro­by)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Symptomowy

zwią­za­ny z symp­to­mem cze­goś; ob­ja­wo­wy, sy­gna­ło­wy


Źródła:

SJP.pl

Symulacja

1. świa­do­me wpro­wa­dza­nie w błąd, uda­wa­nie cze­goś, np. cho­ro­by;
2. odt­wa­rza­nie wa­run­ków cha­rak­te­ry­stycz­nych dla da­ne­go zja­wi­ska lub obiek­tu przy uży­ciu mo­de­lu;
3. ana­li­za pla­no­wa­nych dzia­łań z uwz­ględ­nie­niem wpły­wu ewen­tu­al­nych zmie­nia­ją­cych się wa­run­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uda­wa­nie (zaz­wy­czaj ob­ja­wów cho­ro­by) celem wpro­wa­dze­nia w błąd i oszu­ka­nia oto­cze­nia

 (1.2) odt­wo­rze­nie w spo­sób sztucz­ny okre­ślo­ne­go obiek­tu lub zja­wi­ska


Zo­bacz też: Sy­mu­la­cja (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Sy­mu­la­cja ( si­mu­la­tio „uda­wa­nie” od "si­mi­lis" „po­dob­ny”) – przy­bli­żo­ne odt­wa­rza­nie zja­wisk czy za­cho­wań ja­kie­goś obiek­tu za po­mo­cą jego mo­de­lu. Szcze­gól­nym ro­dza­jem mo­de­lu jest model ma­te­ma­tycz­ny, czę­sto za­pi­sa­ny w po­sta­ci pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go, ale cza­sem nie­za­stą­pio­ne jest wy­ko­rzy­sta­nie mo­de­lu fi­zycz­ne­go w zmniej­szo­nej skali np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Symulacyjny

do­ty­czą­cy sy­mu­la­cji


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sy­mu­la­cją, do­ty­czą­cy sy­mu­la­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Symulakr

obraz po­zo­ru­ją­cy rze­czy­wi­stość albo two­rzą­cy włas­ną rze­czy­wi­stość; sy­mu­la­krum


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) byt, rzecz lub po­ję­cie uda­wa­ne, nie­praw­dzi­we, wy­kre­o­wa­ne przez sy­mu­lo­wa­nie; takie, które nie ma odz­wier­cied­le­nia w rze­czy­wi­sto­ści;


Sy­mu­lakr, sy­mu­la­krum (łac. "si­mu­la­crum" „po­do­bień­stwo, pozór”; l.mn. "si­mu­la­cra") – re­pre­zen­ta­cja lub imi­ta­cja osoby lub rze­czy. Po­zo­ru­je lub two­rzy włas­ną rze­czy­wi­stość (hi­per­rze­czy­wi­stość). Słowo to zo­sta­ło po raz pier­wszy za­pi­sa­ne w ję­zy­ku an­giel­skim pod ko­niec XVI wieku i było uży­wa­ne do opi­sa­nia przed­sta­wie­nia wi­ze­run­ku, ta­kie­go jak posąg lub obraz, czę­sto bóg.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Symulakrum

obraz po­zo­ru­ją­cy rze­czy­wi­stość albo two­rzą­cy włas­ną rze­czy­wi­stość; sy­mu­lakr


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) obraz (naj­czę­ściej stwo­rzo­ny przez kino lub te­le­wiz­ję) bę­dą­cy czy­stą sy­mu­la­cją, two­rzą­cą włas­ną rze­czy­wi­stość lub po­zo­ru­ją­cą ist­nie­ją­cą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Symulant

czło­wiek, który udaje, sy­mu­lu­je coś, zwła­szcza cho­ro­bę; uda­wacz, po­zo­rant, pozer


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która coś udaje, sy­mu­lu­je, zwła­szcza cho­ro­bę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Symulantka

ko­bie­ta sy­mu­lu­ją­ca, uda­ją­ca coś


Źródła:

SJP.pl

Symulator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie lub pro­gram do sztucz­ne­go stwa­rza­nia okre­ślo­nych wa­run­ków na­tu­ral­nych


Źródła:

Wiktionary

Symulatorowy

→ sy­mu­la­tor


Patrz:symulator

Źródła:

SJP.pl

Symulka

po­tocz­nie: uda­wa­nie, sy­mu­lo­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. sport. sy­mu­lo­wa­nie faulu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Symulowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sy­mu­lo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Symulować

świa­do­mie wpro­wa­dzać w błąd po­przez uda­wa­nie


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) świa­do­mie wpro­wa­dzać w błąd po­przez uda­wa­nie

 (1.2) uda­wać pewną sy­tu­a­cję, na­śla­do­wać coś w celu za­ob­ser­wo­wa­nia jego wła­ści­wo­ści lub przeć­wi­cze­nia za­cho­wa­nia w danej sy­tu­a­cji

 (1.3) sza­co­wać przysz­łe zda­rze­nia i war­to­ści pew­nych rze­czy i zja­wisk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Symultan

jed­no­czes­na gra jed­ne­go sza­chi­sty z wie­lo­ma prze­ciw­ni­ka­mi; sy­mul­tan­ka


Źródła:

SJP.pl

Symultana

mecz sza­cho­wy, w któ­rym sza­chi­sta gra jed­no­cze­śnie z wie­lo­ma prze­ciw­ni­ka­mi; sy­mul­tan­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szach. spo­sób roz­gry­wa­nia gry w sza­chy, w któ­rej wielu za­wod­ni­ków gra jed­no­cze­śnie (każdy na osob­nej sza­chow­ni­cy) z jed­nym za­wod­ni­kiem (zwy­kle dużo lep­szym od prze­ciw­ni­ków)


Sy­mul­ta­na (sy­mul­tan­ka, seans gry jed­no­czes­nej, od łac. "si­mul­ta­ne­us" 'jed­no­czes­ny') – mecz sza­cho­wy, w któ­rym sza­chi­sta gra jed­no­cze­śnie z wie­lo­ma prze­ciw­ni­ka­mi, z któ­rych każdy roz­gry­wa par­tię na swo­jej sza­chow­ni­cy. Jest to bar­dzo po­pu­lar­na forma pro­pa­go­wa­nia sza­chów, która umoż­li­wia ro­ze­gra­nie par­tii przez ama­to­rów lub słab­szych za­wod­ni­ków z mi­strzem sza­cho­wym. Sy­mul­ta­na jest naj­czę­ściej roz­gry­wa­na tak, że sy­mul­ta­ni­sta gra wszyst­kie par­tie bia­łym ko­lo­rem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Symultaneizm

sy­mul­ta­nizm;
1. jed­no­czes­ne od­by­wa­nie się cze­goś;
2. łą­cze­nie w jed­nej kom­po­zy­cji kilku wy­da­rzeń roz­gry­wa­ją­cych się w róż­nym miej­scu i cza­sie; kom­po­zy­cja sy­mul­ta­nicz­na, sy­nop­ty­ka;
3. od­mia­na ma­lar­stwa ab­strak­cyj­ne­go opar­ta na za­sa­dzie wza­jem­ne­go uzu­peł­nia­nia się i po­tę­go­wa­nia barw kom­po­no­wa­nych w kręgi;
4. ro­dzaj nar­ra­cji w ut­wo­rze li­te­rac­kim lub spo­sób pro­wa­dze­nia akcji w sztu­ce po­le­ga­ją­ce na przed­sta­wie­niu sze­re­gu wy­pad­ków roz­gry­wa­ją­cych się rów­no­cze­śnie w róż­nych miej­scach


Źródła:

SJP.pl

Symultanicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sy­mul­ta­nicz­ny


Źródła:

Wiktionary

Symultaniczność

→ sy­mul­ta­nicz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co sy­mul­ta­nicz­ne, co od­by­wa się w tym samym cza­sie


Patrz:symultaniczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Symultaniczny

1. opie­ra­ją­cy się na re­gu­łach sy­mul­ta­niz­mu;
2. od­by­wa­ją­cy się jed­no­cze­śnie; jed­no­czes­ny


przy­miot­nik

 (1.1) książk. od­by­wa­ją­cy się, za­cho­dzą­cy jed­no­cze­śnie

 (1.2) książk. zwią­za­ny z tłu­ma­cze­niem na inny język do­ko­ny­wa­nym na żywo

 (1.3) liter. teatr. film. opar­ty na nar­ra­cji zgod­nej z za­sa­da­mi sy­mul­ta­niz­mu

 (1.4) szt. zwią­za­ny z sy­mul­ta­niz­mem (sto­so­wa­nym w sztu­ce śred­nio­wiecz­nej)

 (1.5) szt. zwią­za­ny z sy­mul­ta­niz­mem (od­mia­ną ma­lar­stwa ab­strak­cyj­ne­go)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Symultanista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) szach. sza­chi­sta gra­ją­cy z wie­lo­ma prze­ciw­ni­ka­mi jed­no­cze­śnie


Źródła:

Wiktionary

Symultanistka

→ sy­mul­ta­ni­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szach. sza­chist­ka gra­ją­ca naraz z wie­lo­ma prze­ciw­ni­ka­mi


Patrz:symultanista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Symultanizm

sy­mul­ta­ne­izm;
1. jed­no­czes­ne od­by­wa­nie się cze­goś;
2. łą­cze­nie w jed­nej kom­po­zy­cji kilku wy­da­rzeń roz­gry­wa­ją­cych się w róż­nym miej­scu i cza­sie; kom­po­zy­cja sy­mul­ta­nicz­na, sy­nop­ty­ka;
3. od­mia­na ma­lar­stwa ab­strak­cyj­ne­go opar­ta na za­sa­dzie wza­jem­ne­go uzu­peł­nia­nia się i po­tę­go­wa­nia barw kom­po­no­wa­nych w kręgi;
4. ro­dzaj nar­ra­cji w ut­wo­rze li­te­rac­kim lub spo­sób pro­wa­dze­nia akcji w sztu­ce po­le­ga­ją­ce na przed­sta­wie­niu sze­re­gu wy­pad­ków roz­gry­wa­ją­cych się rów­no­cze­śnie w róż­nych miej­scach


Sy­mul­ta­nizm (od łac. "si­mul­ta­ne­us" = jed­no­czes­ny) – za­gad­nie­nie z za­kre­su te­a­tro­lo­gii, li­te­ra­tu­ry i sztu­ki ab­strak­cyj­nej. Po­le­ga na przed­sta­wie­niu kilku obra­zów, zda­rzeń roz­gry­wa­ją­cych się w tym samym cza­sie, ale w róż­nych miej­scach. W sztu­ce te­a­tral­nej ko­niecz­na jest od­po­wied­nia de­ko­ra­cja poz­wa­la­ją­ca na taką akcję. Me­to­da po­pu­lar­na w śred­nio­wiecz­nych mi­ste­riach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Symultanka

1. ustne tłu­ma­cze­nie rów­no­le­głe tek­stu wy­po­wia­da­ne­go w obcym ję­zy­ku;
2. gra w sza­chy na wielu sza­chow­ni­cach jed­no­cze­śnie pro­wa­dzo­na przez jed­ne­go sza­chi­stę prze­ciw­ko wielu part­ne­rom; sy­mul­ta­na


Źródła:

SJP.pl

Symultatywny

rzad­ko: od­by­wa­ją­cy się w tym samym cza­sie; jed­no­czes­ny, rów­no­czes­ny, sy­mul­ta­nicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Symwastatyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy sta­tyn, nor­ma­li­zu­ją­cy stę­że­nie li­pi­dów we krwi


Źródła:

SJP.pl

Syn

po­to­mek płci mę­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) dziec­ko płci mę­skiej (w sto­sun­ku do ro­dzi­ców);


Syn – nazwa re­la­cji ro­dzin­nej dla krew­ne­go pier­wsze­go stop­nia w linii pro­stej (zstęp­ny, po­to­mek) płci mę­skiej, na­le­żą­ce­go do dzie­ci z da­ne­go związ­ku (ro­dzi­ców).

W kra­jach, gdzie więk­szość lud­no­ści zaj­mu­je się rol­nict­wem, po­sia­da­nie dużej ilo­ści synów świad­czy o wy­so­kim sta­tu­sie spo­łecz­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syna

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D., B. lp. od syn


Źródła:

Wiktionary

Synaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. zdrobn. od: syn


Źródła:

Wiktionary

Synafia

w me­try­ce an­tycz­nej: za­sa­dy łą­cze­nia seg­men­tów wew­nątrz wersu inne od ty­po­wych zasad dla po­łą­czeń mię­dzy­wer­so­wych


Źródła:

SJP.pl

Synagoga

świą­ty­nia ży­dow­ska, miej­sce sku­pia­ją­ce spo­łecz­no-re­li­gij­ną ak­tyw­ność Żydów, od śred­nio­wie­cza także sie­dzi­ba ka­ha­łu; boż­ni­ca; bóż­ni­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ży­dow­ski dom mod­litw;

 (1.2) rel. zgro­ma­dze­nie (żydów)


Sy­na­go­ga, boż­ni­ca, bóż­ni­ca, szul (z συναγωγή "sy­na­go­ge" – zgro­ma­dze­nie, miej­sce ze­brań) – ży­dow­ski dom mod­lit­wy; w ju­da­iz­mie miej­sce mod­litw i zgro­ma­dzeń re­li­gij­nych, rów­nież miej­sce ze­brań spo­łecz­nych gminy ży­dow­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Synagogalium

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ar­te­fakt, ek­spo­nat ze zbio­rów ko­lek­cjo­ner­skich lub mu­ze­al­nych do­ty­czą­cych ży­dow­skich na­bo­żeństw i świą­tyń


Źródła:

Wiktionary

Synagogalny

→ sy­na­go­ga; sy­na­go­go­wy


przy­miot­nik

 (1.1) rel. zwią­za­ny z sy­na­go­gą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synagogowy

→ sy­na­go­ga; sy­na­go­gal­ny


Źródła:

SJP.pl

Synaj

1. egip­ski pół­wy­sep po­mię­dzy za­to­ką Akaba na wscho­dzie i Za­to­ką Su­e­ską na za­cho­dzie;
2. szczyt na pół­wy­spie Synaj; Góra Moj­że­sza


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pół­wy­sep w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji;

 (1.2) geogr. góra w po­łud­nio­wej czę­ści Pół­wy­spu Synaj (1.1);


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Synajski

przy­miot­nik od: Synaj (pół­wy­sep lub góra w Egip­cie)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Sy­na­ju, zwią­za­ny z Sy­na­jem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Synaksarion

Sy­nak­sa­rion, sy­nak­sa­riusz (gr. Συναξάριον, od συναγειν – zbie­rać razem) – księ­ga li­tur­gicz­na za­wie­ra­ją­ca krót­kie ży­cio­ry­sy świę­tych na każdy dzień roku li­tur­gicz­ne­go (w roku przej­ścio­wym). Uży­wa­na w ko­ście­le pra­wo­sław­nym i ko­ścio­łach przed­chal­ce­doń­skich. W Ko­ście­le ka­to­lic­kim jej od­po­wied­ni­kiem jest Mar­ty­ro­lo­gium, od­czy­ty­wa­ne zaz­wy­czaj w klasz­to­rach.


Źródła:

Wikipedia

Synal

lek­ce­wa­żą­co o synu, zwła­szcza nie­grzecz­nym, roz­pie­szczo­nym; sy­na­lek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zły syn


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synalagmatyczny

zo­bo­wią­zu­ją­cy wza­jem­nie


Źródła:

SJP.pl

Synalek

lek­ce­wa­żą­co o synu, zwła­szcza nie­grzecz­nym, roz­pie­szczo­nym; synal


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) nie­grzecz­ny, nie­do­bry, le­ni­wy, roz­pie­szczo­ny syn


Sy­na­lek (ang. "The Good Son") – ame­ry­kań­ski thril­ler wy­re­ży­se­ro­wa­ny przez Jo­sep­ha Ru­be­na. W ro­lach głów­nych wy­stą­pi­li Ma­ca­u­lay Cul­kin, Eli­jah Wood, Wendy Crew­son i David Morse. Sce­na­riusz filmu opra­co­wał Ian McEwan, a pro­duk­cją za­ję­ła się Mary Ann Page. Pre­mie­ra filmu od­by­ła się 24 wrze­śnia 1993.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Synanceja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sy­nan­ce­ia ver­ru­co­sa|ref=tak., ja­do­wi­ta ryba mor­ska z ro­dzi­ny skor­pe­no­wa­tych;


Źródła:

Wiktionary

Synantrop

1. dzika ro­śli­na ros­ną­ca w miej­scach pow­sta­łych po­przez zni­szcze­nie pier­wot­nej ro­ślin­no­ści przez czło­wie­ka;
2. zwie­rzę nie­u­do­mo­wio­ne zwią­za­ne z czło­wie­kiem np. mysz, wró­bel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) biol. ro­śli­na lub zwie­rzę przy­sto­so­wa­ne do życia w śro­do­wi­sku sil­nie przeksz­tał­co­nym przez ludzi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synantropijnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cha­rak­te­ry­stycz­ny dla sy­nan­tro­piz­mu


Źródła:

Wiktionary

Synantropijny

przy­miot­nik

 (1.1) biol. zaw­le­czo­ny przez czło­wie­ka

 (1.2) biol. przy­sto­so­wa­ny do życia w śro­do­wi­sku sil­nie przeksz­tał­co­nym przez ludzi


Źródła:

Wiktionary

Synantropizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekol. pro­ces przeksz­tał­ca­nia się fauny i flory na sku­tek dzia­łal­no­ści czło­wie­ka


Źródła:

Wiktionary

Synantropizm

to­wa­rzy­sze­nie czło­wie­ko­wi cha­rak­te­ry­stycz­ne dla wielu ga­tun­ków ro­ślin i zwie­rząt, zwa­nych or­ga­niz­ma­mi sy­nan­tro­pij­ny­mi; sy­nan­tro­pij­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. wy­stę­po­wa­nie zja­wi­ska przy­sto­so­wa­nia ro­ślin i zwie­rząt do życia w śro­do­wi­sku sil­nie przeksz­tał­co­nym przez czło­wie­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synapizm

cia­sto ze sprosz­ko­wa­nej gor­czy­cy i go­rą­cej wody, sto­so­wa­ne w le­cze­niu sta­nów za­pal­nych i ner­wo­bó­lów; gor­czycz­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. farm. pla­ster roz­grze­wa­ją­cy z olej­kiem gor­czy­co­wym albo okład z roz­tar­tych na­sion czar­nej gor­czy­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synapsa

po­łą­cze­nie mię­dzy ne­u­ro­nem a inną ko­mór­ką ner­wo­wą, mię­śnio­wą bądź gru­czo­ło­wą


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. po­łą­cze­nie mię­dzy ak­so­nem ko­mór­ki ner­wo­wej a inną ko­mór­ką, gdzie na­stę­pu­je prze­ka­za­nie po­bu­dze­nia z jed­nej ko­mór­ki do dru­giej;


Sy­nap­sa – miej­sce ko­mu­ni­ka­cji błony koń­czą­cej akson z błoną ko­mór­ko­wą dru­giej ko­mór­ki ner­wo­wej lub ko­mór­ki na­rzą­du wy­ko­naw­cze­go (na przy­kład mię­śnia lub gru­czo­łu).

W sy­nap­sach che­micz­nych im­puls ner­wo­wy zo­sta­je prze­nie­sio­ny z ne­u­ro­nu pre­sy­nap­tycz­ne­go na ne­u­ron post­sy­nap­tycz­ny przy udzia­le ne­u­ro­prze­kaź­ni­ka (zwa­ne­go cza­sem ne­u­ro­hor­mo­nem) – me­dia­to­ra sy­nap­tycz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Synapsyd

przed­sta­wi­ciel gro­ma­dy krę­gow­ców obej­mu­ją­cej pe­ly­ko­za­u­ry i te­rap­sy­dy


Źródła:

SJP.pl

Synapsydy

przed­sta­wi­ciel gro­ma­dy krę­gow­ców obej­mu­ją­cej pe­ly­ko­za­u­ry i te­rap­sy­dy


Sy­nap­sy­dy (Sy­nap­si­da, z "syn" – ‘razem’ + "apsis" – ‘łuk’), daw­niej okre­śla­ne jako gady ssa­koksz­tałt­ne – grupa owod­niow­ców pow­sta­łych w pen­syl­wa­nie (ok. 318–299 mln lat temu) pod ko­niec kar­bo­nu; do­mi­nu­ją­ca grupa krę­gow­ców lą­do­wych w per­mie i na po­cząt­ku tria­su.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Synaptyczny

zwią­za­ny z sy­nap­są


Źródła:

SJP.pl

Synarchia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) model spra­wo­wa­nia rzą­dów, który po­rząd­ko­wał­by wszyst­kie dzie­dzi­ny życia spo­łecz­ne­go we­dług zasad hie­rar­chii, ładu, au­to­ry­te­tu i wła­dzy


Sy­nar­chia, sy­nar­chizm (gr. "sýn": razem i "árchein": pa­no­wać, rzą­dzić) – po­ję­cie za­sto­so­wa­ne przez Ale­xan­dre’a Saint-Yves d’Al­ve­y­dre’a w książ­ce "Praw­dzi­wa Fran­cja albo misja Fran­cji" (1887) dla opisu jego zda­niem ide­al­nej formy rzą­dów.

We­dług Jacka Bar­ty­ze­la po­ję­cie to w za­leż­no­ści od kon­tek­stu świa­to­po­glą­do­we­go i ide­o­lo­gicz­ne­go może być ro­zu­mia­ne w róż­no­ra­ki spo­sób, ale jest jed­noz­nacz­ne wy­łącz­nie w sen­sie ety­mo­lo­gicz­nym – jako prze­ci­wień­stwo do słowa „anar­chia”, a także w sen­sie dą­że­nia do wpro­wa­dze­nia ustro­ju, który po­rząd­ko­wał­by wszyst­kie sfery bytu spo­łecz­ne­go we­dług zasad hie­rar­chii, ładu, au­to­ry­te­tu i wła­dzy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Synarchizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dok­try­na po­li­tycz­na, któ­rej na­czel­nym celem jest wpro­wa­dze­nie ustro­ju okre­śla­ne­go jako sy­nar­chia


Źródła:

Wiktionary

Synbiotyczny

→ syn­bio­tyk


Patrz:synbiotyk

Źródła:

SJP.pl

Synbiotyk

pre­pa­rat za­wie­ra­ją­cy pro­bio­tyk i pre­bio­tyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mie­sza­ni­na pro­bio­ty­ku i pre­bio­ty­ku


Syn­bio­tyk – po­łą­cze­nie pro­bio­ty­ku z pre­bio­ty­kiem, które są po­da­wa­ne razem w związ­ku z ich sy­ner­gi­stycz­nym dzia­ła­niem w celu przy­wró­ce­nia pra­wi­dło­wej flory je­li­to­wej. Ter­min ten prze­de wszyst­kim do­ty­czy pro­duk­tów, w któ­rych skład­nik pre­bio­tycz­ny se­lek­tyw­nie pro­mu­je skład­nik pro­bio­tycz­ny, np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Synchrocyklotron

od­mia­na cy­klo­tro­nu; fa­zo­tron; syn­chro­fa­zo­tron


Syn­chro­cy­klo­tron, fa­zo­tron – ak­ce­le­ra­tor czą­stek, ro­dzaj cy­klo­tro­nu o zmien­nej czę­stot­li­wo­ści pola elek­trycz­ne­go, tak do­bra­nej, aby kom­pen­so­wa­ło ono re­la­ty­wi­stycz­ny wzrost masy, który wy­wo­łu­je wzrost czasu obie­gu czą­stek przy zbli­ża­niu się ich pręd­ko­ści do pręd­ko­ści świa­tła w próż­ni.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Synchrofazotron

od­mia­na cy­klo­tro­nu; fa­zo­tron; syn­chro­cy­klo­tron


Źródła:

SJP.pl

Synchromizm

od­mia­na ma­lar­stwa ab­strak­cyj­ne­go nie­ge­o­me­trycz­ne­go, któ­rej głów­nym za­ło­że­niem było przed­sta­wie­nie w obra­zie związ­ków mię­dzy ko­lo­rem a formą, a zwła­szcza od­da­nie dy­na­miz­mu formy za po­mo­cą ko­lo­ru


Syn­chro­mizm (gr. "σύν": "razem", "z" i "χρωμος": "kolor") – ter­min okre­śla­ją­cy styl ma­lar­ski, za­po­cząt­ko­wa­ny w Pa­ry­żu w 1913 roku przez dwóch ame­ry­kań­skich ma­la­rzy, Mor­ga­na Rus­sel­la i Stan­to­na Mac­do­nal­da-Wrigh­ta. Po­dob­ny do fran­cu­skie­go or­fiz­mu, był formą sztu­ki ab­strak­cyj­nej, w któ­rej głów­ną rolę od­gry­wał kolor będąc źró­dłem formy i ek­spre­sji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Synchron

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zgry­wa­nie mu­zy­ki, efek­tów dźwię­ko­wych na jedną taśmę lub płytę

 (1.2) zob. syn­chro­nia.


Źródła:

Wiktionary

Synchronia

1. zbież­ność w cza­sie dwu lub kilku zja­wisk, pro­ce­sów, czyn­no­ści itp.; syn­chro­nizm
2. przed­miot badań ję­zy­koz­naw­stwa syn­chro­nicz­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Synchroniczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgra­nie w cza­sie, na­stę­po­wa­nie pro­ce­sów w tym samym cza­sie


Syn­chro­nicz­ność (gr. "syn-" „współ” i "chro­nos" „czas”) – ter­min stwo­rzo­ny przez Carla Gu­sta­va Junga na okre­śle­nie hi­po­te­tycz­nej za­sa­dy wszechz­wiąz­ku zda­rzeń, która mia­ła­by dzia­łać obok za­sa­dy przy­czy­no­wo­ści. Jung podał kilka nieco róż­nią­cych się od sie­bie de­fi­ni­cji tego po­ję­cia.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Synchroniczny

za­cho­dzą­cy w tym samym cza­sie; jed­no­czes­ny


przy­miot­nik

 (1.1) książk. od­by­wa­ją­cy się w tym samym cza­sie

 (1.2) jęz. zwią­za­ny z syn­chro­nią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synchronista

daw­niej: osoba ży­ją­ca jed­no­cze­śnie z inną


Źródła:

SJP.pl

Synchronistyczny

→ syn­chro­nizm


Patrz:synchronizm

Źródła:

SJP.pl

Synchronizacja

ko­or­dy­na­cja w cza­sie mi­ni­mum dwóch zja­wisk


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­ces do­pro­wa­dze­nia do jed­no­czes­ne­go dzia­ła­nia, zgod­no­ści czasu lub rytmu róż­nych ele­men­tów, sy­ste­mów, urzą­dzeń albo czyn­no­ści


Syn­chro­ni­za­cja (z σύγχρονος "syn­chro­nos" – "rów­no­czes­ny") – ko­or­dy­na­cja w cza­sie, co najm­niej dwóch zja­wisk (pro­ce­sów), tzn. dą­że­nie do rów­no­le­głe­go, nie­za­leż­ne­go ich prze­bie­gu, sko­or­dy­no­wa­ne­go w cza­sie lub do jed­no­czes­ne­go ich za­koń­cze­nia. Syn­chro­ni­za­cje są opi­sy­wa­ne przez różne nauki ści­słe:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Synchronizacyjny

do­ty­czą­cy syn­chro­ni­za­cji


Źródła:

SJP.pl

Synchronizator

Syn­chro­ni­za­tor to urzą­dze­nie za­po­bie­ga­ją­ce włą­cze­niu sprzę­gła zę­ba­te­go przed wy­rów­na­niem pręd­ko­ści obro­to­wych sprzę­ga­nych ele­men­tów oraz przy­spie­sze­nie wy­rów­na­nia tych pręd­ko­ści, z wy­ko­rzy­sta­niem do tego siły wy­wie­ra­nej przez kie­row­cę na dźwi­gnię zmia­ny bie­gów.


Źródła:

Wikipedia

Synchronizm

1. zbież­ność w cza­sie dwu lub kilku zja­wisk, pro­ce­sów, czyn­no­ści itp.; syn­chro­nia
2. ze­sta­wie­nie wy­pad­ków współ­czes­nych sobie


Źródła:

SJP.pl

Synchroskop

Syn­chro­skop ("oscy­lo­skop im­pul­so­wy") – oscy­lo­skop słu­żą­cy do ob­ser­wo­wa­nia (na ekra­nie lampy oscy­lo­sko­po­wej) po­je­dyn­czych lub pow­ta­rza­ją­cych się krót­kotr­wa­łych prze­bie­gów elek­trycz­nych. Jest oscy­lo­sko­pem z ro­zbu­do­wa­nym ukła­dem wyz­wa­la­nia (syn­chro­ni­za­cji) współ­rzęd­nej X plam­ki z prze­bie­giem ba­da­ne­go sy­gna­łu.


Źródła:

Wikipedia

Synchrotron

ak­ce­le­ra­tor czą­stek na­ła­do­wa­nych, służy do przy­spie­sza­nia elek­tro­nów lub jonów cięż­kich


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. ak­ce­le­ra­tor cy­klicz­ny, w któ­rym cząst­ki są przy­spie­sza­ne w polu elek­trycz­nym wzbu­dza­nym syn­chro­nicz­nie do czasu ich obie­gu


Syn­chro­tron – szcze­gól­ny typ ak­ce­le­ra­to­ra cy­klicz­ne­go, w któ­rym cząst­ki są przy­spie­sza­ne w polu elek­trycz­nym wzbu­dza­nym w szcze­li­nach re­zo­na­to­rów syn­chro­nicz­nie do czasu ich obie­gu. W syn­chro­tro­nie, tak jak w każ­dym cy­klo­tro­nie (ak­ce­le­ra­to­rze cy­klicz­nym) przy­spie­sza­ne cząst­ki krążą w polu ma­gne­tycz­nym. W miarę wzro­stu ener­gii przy­spie­sza­nych czą­stek, pole ma­gne­tycz­ne jest zwięk­sza­ne, by za­cho­wać stały pro­mień obie­gu czą­stek.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Synchrotronowy

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. do­ty­czą­cy syn­chro­tro­nu


Źródła:

Wiktionary

Syncio

ek­spre­syw­nie: syn; synuś, sy­nu­lek, syń­cio, synio


Źródła:

SJP.pl

Syncytialny

→ syn­cy­tium


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. sta­no­wią­cy syn­cy­tium


Patrz:syncytium

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syncytium

wie­lo­ją­dro­wa masa cy­to­plaz­my, pow­sta­ła z po­łą­cze­nia się ko­mó­rek uprzed­nio sa­mo­dziel­nych; ze­spól­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) biol. ko­mór­ka za­wie­ra­ją­ca wiele jąder ko­mór­ko­wych, pow­sta­ła po­przez po­łą­cze­nie się po­je­dyn­czych ko­mó­rek jed­no­ją­dro­wych;


Syn­cy­tium (łac.), ina­czej ze­spól­nia, te­gu­ment (łac.) – wie­lo­ją­dro­wa ko­mór­ka (ro­dzaj ko­mór­cza­ka) pow­sta­ła po­przez po­łą­cze­nie się (fuzję) luź­nych po­je­dyn­czych ko­mó­rek jed­no­ją­dro­wych.

Syn­cy­tia wy­stę­pu­ją m.in. u pła­ziń­ców – przywr, skrze­low­ców i ta­siem­ców. Na ich po­wierzch­ni znaj­du­je się gli­ko­ka­liks. Chro­ni pa­so­ży­ty przed stra­wie­niem przez en­zy­my tra­wien­ne or­ga­niz­mu ży­wi­cie­la.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Synczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ne­o­lo­gizm li­te­rac­ki: idea sku­pia­nia uwagi na­ro­du na przysz­ło­ści, odrzu­ce­nie do­tych­cza­so­we­go zna­cze­nia przesz­ło­ści i przod­ków, nie­roz­pa­mię­ty­wa­nie się w hi­sto­rii


Źródła:

Wiktionary

Syndaktylia

wro­dzo­na wada po­le­ga­ją­ca na zro­śnię­ciu co najm­niej dwóch pal­ców dłoni lub stóp; pal­coz­rost


Syn­dak­ty­lia (łac. "syn­dac­ty­lia", ang. syn­dac­ty­ly, z gr. συν- = "razem" + δακτυλος = "palec") – wro­dzo­na wada po­le­ga­ją­ca na nie­roz­dzie­le­niu się dwóch lub wię­cej pal­ców dłoni lub stopy, może do­ty­czyć kości lub tylko tka­nek mięk­kich. Po­wo­do­wa­na jest nie­zaj­ściem apop­to­zy. Wada ta wy­stę­pu­je jako objaw to­wa­rzy­szą­cy innym ge­ne­tycz­nie uwa­run­ko­wa­nym ze­spo­łom cho­ro­bo­wym, np. Ze­spół Aper­ta. Je­że­li ro­dzi­ce mają pra­wi­dło­wo wyksz­tał­co­ne palce ry­zy­ko wy­stą­pie­nia izo­lo­wa­nej syn­dak­ty­lii jest małe. Etio­lo­gia jest róż­no­rod­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Synderesis

wro­dzo­na zna­jo­mość zasad mo­ral­nych; syn­te­re­sis


Źródła:

SJP.pl

Syndesmoza

ści­słe lub czę­ścio­wo ru­cho­me po­łą­cze­nie kości za po­mo­cą tkan­ki łącz­nej włó­kni­stej; spo­je­nie wię­zi­ste, wię­zoz­rost


Źródła:

SJP.pl

Syndet

syn­te­tycz­ny de­ter­gent za­wie­ra­ją­cy sub­stan­cje po­wierzch­nio­wo czyn­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kos­met. śro­dek my­ją­cy w for­mie kost­ki, za­wie­ra­ją­cy sztucz­ne de­ter­gen­ty, sto­so­wa­ny jako za­mien­nik mydła lub szam­po­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syndetikon

pół­płyn­ny klej wy­ra­bia­ny z od­pad­ków skóry lub kości


Źródła:

SJP.pl

Syndiotaktyczny

o po­li­me­rach: ma­ją­cy pod­staw­ni­ki roz­mie­szczo­ne na­prze­mien­nie w dwóch pła­szczyz­nach sy­me­trii


Źródła:

SJP.pl

Syndologia

nauka ba­da­ją­ca Całun Tu­ryń­ski; syn­do­no­lo­gia


Syn­do­lo­gia, też syn­do­no­lo­gia ( σινδών "sindṓn" – cien­ka tka­ni­na, zwła­szcza lnia­na) – nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­nia­mi Ca­łu­nu Tu­ryń­skie­go (uwa­ża­ne­go przez tra­dy­cję chrze­ści­jań­ską za płót­no po­grze­bo­we Je­zu­sa Chry­stu­sa), któ­rej celem jest pot­wier­dze­nie lub za­prze­cze­nie jego au­ten­tycz­no­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Syndon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śrpol. całunfakt.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Syndrom

1. ogół cech, ob­ja­wów wła­ści­wych da­ne­mu zja­wi­sku;
2. w me­dy­cy­nie: ogół ob­ja­wów wła­ści­wych ja­kiejś cho­ro­bie, sta­no­wią­cy pod­sta­wę do jej zdia­gno­zo­wa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ze­spół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla okre­ślo­ne­go, zwy­kle ne­ga­tyw­ne­go, zja­wi­ska w dzie­dzi­nie nauk ści­słych lub hu­ma­ni­stycz­nych

 (1.2) med. wet. ze­spół ob­ja­wów cha­rak­te­ry­stycz­nych dla ja­kiejś cho­ro­by lub cho­rób


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syndromowy

→ syn­drom


Patrz:syndrom

Źródła:

SJP.pl

Syndyk

1. za­rząd­ca ma­jąt­ku przed­się­bior­stwa po­sta­wio­ne­go w stan upa­dło­ści;
2. w niek­tó­rych pań­stwach eu­ro­pej­skich: przed­sta­wi­ciel urzę­du lub in­sty­tu­cji ma­ją­cy peł­no­moc­nict­wo do pro­wa­dze­nia spraw przed sądem; także: radca praw­ny;
3. w mia­stach wło­skich: bur­mistrz;
4. daw­niej:
a) w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: obroń­ca są­do­wy;
b) w Pol­sce: urzęd­nik miej­ski lub funk­cja w niek­tó­rych za­ko­nach że­brzą­cych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. osoba wyz­na­czo­na przez sąd do za­rzą­dza­nia ma­jąt­kiem firmy, która ogło­si­ła upa­dłość

 (1.2) adm. w niek­tó­rych pań­stwach: przed­sta­wi­ciel urzę­du lub in­sty­tu­cji ma­ją­cy peł­no­moc­nict­wo do pro­wa­dze­nia spraw przed sądem; także. radca praw­ny

 (1.3) adm. w mia­stach wło­skich: bur­mistrz

 (1.4) adm. w daw­nej Pol­sce: urzęd­nik gminy ży­dow­skiej; także. funk­cja w niek­tó­rych za­ko­nach że­brzą­cych

 (1.5) adm. w sta­ro­żyt­nych Ate­nach: czło­nek ko­le­gium ma­ją­ce­go pod opie­ką in­te­re­sy pań­stwa i spra­wy zmian prawa


Syn­dyk – funk­cja (ale nie zawód) po­le­ga­ją­ca na za­rzą­dza­niu ma­jąt­kiem upa­dłe­go oraz do­ko­ny­wa­niu po­dzia­łu fun­du­szy mię­dzy wie­rzy­cie­li zgod­nie z za­sa­da­mi prawa upa­dło­ścio­we­go. Syn­dy­ka usta­na­wia sąd w po­sta­no­wie­niu o ogło­sze­niu upa­dło­ści.

W daw­nej Pol­sce syn­dyk był urzęd­ni­kiem miej­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syndykacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od syn­dy­kat


Źródła:

Wiktionary

Syndykacja

udo­stęp­nia­nie i roz­po­wszech­nia­nie tych sa­mych tre­ści w wielu miej­scach (stro­nach, por­ta­lach, plat­for­mach)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kon­so­li­da­cja


Syn­dy­ka­cja ( web syn­di­ca­tion) – roz­wią­za­nie sto­so­wa­ne w In­ter­ne­cie, wy­ko­rzy­stu­ją­ce ar­chi­tek­tu­rę klient-ser­wer i słu­żą­ce do gro­ma­dze­nia przez użyt­kow­ni­ka (klien­ta) tre­ści z wielu róż­nych źró­deł (ser­we­rów). Rolą ser­we­ra jest przy­go­to­wy­wa­nie i udo­stęp­nia­nie wy­bra­nych tre­ści klien­tom. Głów­ny­mi tech­no­lo­gia­mi, które wy­ko­rzy­stu­ją syn­dy­ka­cję są RSS i Atom.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syndykalista

zwo­len­nik syn­dy­ka­liz­mu (kie­run­ku w ro­bot­ni­czym ruchu związ­ko­wym)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. zwo­len­nik syn­dy­ka­liz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syndykalistka

→ syn­dy­ka­li­sta


Patrz:syndykalista

Źródła:

SJP.pl

Syndykalistyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest syn­dy­ka­li­stycz­ne; cecha tych, któ­rzy są syn­dy­ka­li­stycz­ni


Źródła:

Wiktionary

Syndykalistyczny

→ syn­dy­ka­lizm


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) polit. od­no­szą­cy się do syn­dy­ka­liz­mu, zwią­za­ny z syn­dy­ka­liz­mem; taki, w któ­rym pa­nu­je syn­dy­ka­lizm

 (1.2) polit. zwią­za­ny z syn­dy­ka­li­stą, do­ty­czą­cy syn­dy­ka­li­sty; wła­ści­wy syn­dy­ka­li­ście


Patrz:syndykalizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syndykalizm

kie­ru­nek w ruchu ro­bot­ni­czym, za­kła­da­ją­cy pry­mat celów eko­no­micz­nych nad po­li­tycz­ny­mi i do­mi­na­cję związ­ków za­wo­do­wych w życiu spo­łecz­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. kie­ru­nek w ruchu ro­bot­ni­czym, za­kła­da­ją­cy pry­mat celów eko­no­micz­nych nad po­li­tycz­ny­mi w walce o prawa pro­le­ta­ria­tu;


Syn­dy­ka­lizm – pow­sta­ły w XIX wieku kie­ru­nek w ruchu ro­bot­ni­czym, który za­kła­dał pry­mat celów eko­no­micz­nych nad po­li­tycz­ny­mi w walce pro­le­ta­ria­tu o swoje prawa. Za­sad­ni­czym na­rzę­dziem tej walki miały być związ­ki za­wo­do­we, a nie par­tie po­li­tycz­ne. W jego obrę­bie wy­róż­nić można dwa nurty: re­for­mi­stycz­ny oraz re­wo­lu­cyj­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syndykalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest syn­dy­kal­ne; cecha tych, któ­rzy są syn­dy­kal­ni


Źródła:

Wiktionary

Syndykalny

→ syn­dy­kat; syn­dy­ka­to­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekon. zwią­za­ny z syn­dy­ka­tem, do­ty­czą­cy syn­dy­ka­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syndykat

1. zwią­zek kilku przed­się­biorstw za­war­ty w celu do­ko­na­nia wspól­ne­go przed­sięw­zię­cia;
2. zwią­zek za­wo­do­wy we Fran­cji i w niek­tó­rych in­nych kra­jach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. zwią­zek kilku przed­się­biorstw po­wo­ła­ny dla wspól­ne­go przed­sięw­zię­cia

 (1.2) społ. praw. zwią­zek za­wo­do­wy – we Fran­cji, Hisz­pa­nii i niek­tó­rych in­nych kra­jach


Syn­dy­kat (zwany także "wspól­no­tą in­te­re­sów") – jedna z form wcho­dze­nia przed­się­biorstw na rynki mię­dzy­na­ro­do­we. Jest to nietr­wa­łe po­ro­zu­mie­nie przed­się­biorstw o po­rów­ny­wal­nej wiel­ko­ści, dzia­ła­ją­cych w tej samej bran­ży i ma­ją­cych po­dob­ny sto­pień roz­wo­ju. Po­mi­mo umów praw­nych re­gu­lu­ją­cych sto­sun­ki po­mię­dzy przed­się­bior­stwa­mi two­rzą­cy­mi syn­dy­kat, tak eko­no­micz­nie, jak i praw­nie po­zo­sta­ją one nie­za­leż­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syndykatowy

→ syn­dy­kat; syn­dy­kal­ny


Źródła:

SJP.pl

Syndykowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) praw. zwią­za­ny z syn­dy­kiem, do­ty­czą­cy syn­dy­ka, wła­ści­wy syn­dy­ko­wi


Źródła:

Wiktionary

Synechizm

za­sa­da gło­szą­ca, że wszyst­ko co ist­nie­je jest cią­głe


Źródła:

SJP.pl

Syneczek

zdrob­nie­nie od: synek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: syn


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synefryna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny za­war­ty w owo­cach gorz­kiej po­ma­rań­czy


Sy­ne­fry­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­lo­i­dów o cha­rak­te­rze sty­mu­lan­ta. Wy­stę­pu­je na­tu­ral­nie, po­zy­sku­je się ją głów­nie z owo­ców gorz­kich po­ma­rań­czy ("Ci­trus au­ran­tium)". Pre­pa­ra­ty wy­ko­rzy­stu­ją­ce sy­ne­fry­nę mają długą tra­dy­cję w me­dy­cy­nie chiń­skiej, gdzie jest znana są pod nazwą Zhi Shi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Synek

1. mały syn;
2. po­u­fa­le lub pro­tek­cjo­nal­nie o chłop­cu lub męż­czyź­nie; synuś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: syn

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk, Za­ol­zie. chło­piec, chło­pak


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synekdocha

fi­gu­ra sty­li­stycz­na, w któ­rej za­stę­pu­je się nazwę przed­mio­tu nazwą jego czę­ści (np. "dach" za­miast "dom"), po­ję­cie ogól­ne po­ję­ciem o węż­szym za­kre­sie (np. "wier­sze" za­miast "po­ez­ja"), lub od­wrot­nie (np. "czwo­ro­nóg" za­miast "pies"); ogar­nie­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. jęz. fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na naz­wa­niu ca­ło­ści lub ogółu rze­czy nazwą czę­ści lub jed­nej rze­czy, bądź też na od­wrót;


Sy­nek­do­cha (gr. συνεκδοχή "synekdochḗ" – „wspól­ne otrzy­my­wa­nie”), ogar­nie­nie – od­mia­na me­to­ni­mii, fi­gu­ra re­to­rycz­na, wy­raź­nie wska­zu­ją­ca na ja­kieś zja­wi­sko przez uży­cie nazwy in­ne­go zja­wi­ska, za­wie­ra­ją­ce­go to pier­wsze lub za­wie­ra­ją­ce­go się w pier­wszym. Re­to­ry­ka an­tycz­na roz­róż­nia­ła kilka od­mian "sy­nek­do­chy": część za­miast ca­ło­ści ("pars pro toto"), ca­łość za­miast czę­ści ("totum pro parte"), ma­te­riał za­miast przed­mio­tu zeń wy­ko­na­ne­go, ro­dzaj za­miast ga­tun­ku (i od­wrot­nie), licz­ba okre­ślo­na za­miast nie­o­kre­ślo­nej, licz­ba po­je­dyn­cza za­miast mno­giej ("sin­gu­la­ris pro plu­ra­ri"), np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Synekliza

roz­le­głe ob­ni­że­nie w obrę­bie plat­for­my kon­ty­nen­tal­nej w kształ­cie niec­ki o ła­god­nie na­chy­lo­nych zbo­czach


Sy­ne­kli­za (syn- + gr. "ékklisis" 'od­chy­le­nie' od "ekklínein" 'ła­god­nie się wy­gi­nać') – część plat­for­my pre­kam­bryj­skiej, gdzie na­stę­pu­je ob­ni­że­nie po­dło­ża kry­sta­licz­ne­go po­łą­czo­ne z peł­ny­mi miąż­szo­ścia­mi po­kry­wy osa­do­wej. Naj­star­sze skały osa­do­we za­le­ga­ją­ce w sy­ne­kli­zie ła­god­nie opa­da­ją w kie­run­ku cen­trum, na­to­miast naj­młod­sze za­le­ga­ją po­zio­mo, wzdłuż po­zio­mu morza.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Synekolog

eko­log ba­da­ją­cy za­leż­no­ści mię­dzy po­pu­la­cja­mi lub bio­ce­no­za­mi or­ga­niz­mów a ich śro­do­wi­skiem życia


Źródła:

SJP.pl

Synekologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział eko­lo­gii, zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem grup or­ga­niz­mów (jako ca­ło­ści) w bio­ce­no­zach oraz za­leż­no­ści mię­dzy zbio­ro­wi­ska­mi or­ga­niz­mów a ich sied­li­skiem


Sy­ne­ko­lo­gia – dział eko­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem struk­tu­ry i funk­cjo­no­wa­nia grup or­ga­niz­mów oraz wza­jem­ne za­leż­no­ści mię­dzy nimi a śro­do­wi­skiem.

Po­dział eko­lo­gii na sy­ne­ko­lo­gię i au­te­ko­lo­gię ma obec­nie zna­cze­nie hi­sto­rycz­ne. Zo­stał za­stą­pio­ny przez po­dział na eko­lo­gię po­pu­la­cyj­ną i eko­lo­gię ewo­lu­cyj­ną (wcho­dzą­ce w za­kres eko­lo­gii ga­tun­ku).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Synekura

do­brze płat­na po­sa­da nie­wy­ma­ga­ją­ca wiel­kie­go wy­sił­ku; in­trat­na po­sa­da


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. do­brze płat­na po­sa­da, która nie wy­ma­ga od za­trud­nio­ne­go więk­sze­go wy­sił­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synekurka

zdrob­nie­nie od: sy­ne­ku­ra


Źródła:

SJP.pl

Synereza

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Synergetyczny

→ sy­ner­gizm; sy­ner­gicz­ny, sy­ner­gi­stycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Synergetyk

czyn­nik wspo­ma­ga­ją­cy, wspie­ra­ją­cy, po­tę­gu­ją­cy dzia­ła­nie cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. biol. zwią­zek che­micz­ny, który sam nie po­sia­da dużej ak­tyw­no­ści bio­lo­gicz­nej, lecz do­da­ny do pew­ne­go pre­pa­ra­tu wzmac­nia jego sku­tecz­ność


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synergetyka

Sy­ner­ge­ty­ka (gr. „sin” – wspól­ny, „ergos” – dzia­ła­nie) – in­ter­dy­scy­pli­nar­ny kie­ru­nek na­u­ko­wy ma­ją­cy na celu opis pro­ce­sów sa­mo­or­ga­ni­za­cji ukła­dów dy­na­micz­nych, w któ­rych lo­kal­nie wy­stę­pu­je zja­wi­sko wzro­stu miary wew­nętrz­nej or­ga­ni­za­cji, czyli zmniej­sza­nie się ich en­tro­pii.


Źródła:

Wikipedia

Synergia

sy­ner­gizm;
1. współ­dzia­ła­nie kilku czyn­ni­ków, np. leków, mię­śni, po­tę­gu­ją­ce dzia­ła­nie;
2. w te­o­lo­gii ka­to­lic­kiej: dok­try­na te­o­lo­gicz­na mó­wią­ca o współ­dzia­ła­niu łaski bożej i woli ludz­kiej nie­zbęd­nych do zba­wie­nia lub na­pra­wy mo­ral­nej czło­wie­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. współ­dzia­ła­nie róż­nych czyn­ni­ków w celu osią­gnię­cia więk­sze­go efek­tu niż suma efek­tów spo­wo­do­wa­nych przez każde z tych czyn­ni­ków dzia­ła­ją­cych osob­no; także ze­sta­wie­nie tych czyn­ni­ków

 (1.2) farm. efekt współ­dzia­ła­nia kilku leków wza­jem­nie po­tę­gu­ją­cych swoje dzia­ła­nie


Sy­ner­gia, sy­ner­gizm, sy­ner­gicz­ność, efekt sy­ner­gicz­ny (z συνεργία współ­pra­ca) – współ­dzia­ła­nie róż­nych czyn­ni­ków, któ­re­go efekt jest więk­szy niż suma po­szcze­gól­nych od­dziel­nych dzia­łań. Ter­min ten jest po­ję­ciem ogól­nym, ma­ją­cym za­sto­so­wa­nie w wielu róż­nych dzie­dzi­nach. Po­ni­żej po­da­no tylko kilka przy­kła­dów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Synergida

jedna spoś­ród sied­miu ko­mó­rek wcho­dzą­ca w skład wo­recz­ka za­ląż­ko­we­go u ro­ślin okry­to­na­sien­nych


Sy­ner­gi­dy, ko­mór­ki po­moc­ni­cze – dwie ko­mór­ki na­le­żą­ce do skła­da­ją­ce­go się z trzech ko­mó­rek apa­ra­tu ja­jo­we­go. Znaj­du­ją się po bo­kach ko­mór­ki ja­jo­wej, wraz z którą two­rzą apa­rat ja­jo­wy, peł­nią­cy u okry­to­na­sien­nych funk­cję rodni. Apa­rat ten two­rzy się w wo­recz­ku za­ląż­ko­wym ro­ślin okry­to­na­sien­nych na bie­gu­nie mi­kro­py­lar­nym (bli­żej okien­ka).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Synergistyczny

→ sy­ner­gizm; sy­ner­gicz­ny, sy­ner­ge­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Synergizm

sy­ner­gia;
1. współ­dzia­ła­nie kilku czyn­ni­ków, np. leków, mię­śni, po­tę­gu­ją­ce dzia­ła­nie;
2. w te­o­lo­gii ka­to­lic­kiej: dok­try­na te­o­lo­gicz­na mó­wią­ca o współ­dzia­ła­niu łaski bożej i woli ludz­kiej nie­zbęd­nych do zba­wie­nia lub na­pra­wy mo­ral­nej czło­wie­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Synesis

w ję­zy­koz­naw­stwie: błąd w kon­struk­cji skład­nio­wej spo­wo­do­wa­ny kie­ro­wa­niem się przez osobę ją two­rzą­cą ka­te­go­ria­mi lo­gicz­no-zna­cze­nio­wy­mi, a nie nor­ma­mi gra­ma­tycz­ny­mi


Źródła:

SJP.pl

Synesteta

w psy­cho­lo­gii: osoba ko­ja­rzą­ca ze sobą wra­że­nia od­bie­ra­ne przez różne zmy­sły, np. za­pa­chy ze sma­ka­mi, dźwię­ki z ko­lo­ra­mi; sy­ne­ste­tyk


Źródła:

SJP.pl

Synestetka

→ sy­ne­ste­ta


Patrz:synesteta

Źródła:

SJP.pl

Synestetyczny

→ sy­ne­stez­ja; sy­ne­ste­zyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Synestetyk

w psy­cho­lo­gii: osoba ko­ja­rzą­ca ze sobą wra­że­nia od­bie­ra­ne przez różne zmy­sły, np. za­pa­chy ze sma­ka­mi, dźwię­ki z ko­lo­ra­mi; sy­ne­ste­ta


Źródła:

SJP.pl

Synestezja

1. w psy­cho­lo­gii: zdol­ność ko­ja­rze­nia ze sobą wra­żeń od­bie­ra­nych przez różne zmy­sły, np. za­pa­chów ze sma­ka­mi, dźwię­ków z ko­lo­ra­mi
2. w li­te­ra­tu­rze: śro­dek sty­li­stycz­ny po­le­ga­ją­cy na przy­pi­sy­wa­niu ja­kie­muś zmy­sło­wi wra­żeń od­bie­ra­nych innym zmy­słem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stan, w któ­rym wra­że­nia zmy­sło­we od­bie­ra­ne przez jeden zmysł to­wa­rzy­szą rów­nież doz­na­niom cha­rak­te­ry­stycz­ne dla in­nych zmy­słów;


Sy­ne­stez­ja (gr. συναίσθησις "synaísthēsis" „rów­no­czes­ne po­strze­ga­nie”, od σύν "sýn" „razem” i αἴσθησις "aísthēsis" „poz­na­nie po­przez zmy­sły”) – stan lub zdol­ność, w któ­rej doś­wiad­cze­nia jed­ne­go zmy­słu (np. wzro­ku) wy­wo­łu­ją rów­nież doś­wiad­cze­nia cha­rak­te­ry­stycz­ne dla in­nych, na przy­kład od­bie­ra­nie ni­skich dźwię­ków wy­wo­łu­je wra­że­nie mięk­ko­ści, barwa nie­bie­ska od­czu­wa­na jest jako chłod­na, obraz li­te­ry lub cyfry budzi sko­ja­rze­nia ko­lo­ry­stycz­ne itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Synestezyjny

w psy­cho­lo­gii: zwią­za­ny z sy­ne­stez­ją, zja­wi­skiem pow­sta­wa­nia do­dat­ko­we­go, rów­no­le­głe­go wra­że­nia to­wa­rzy­szą­ce­go wra­że­niu wy­wo­ła­ne­mu przez bo­dziec dzia­ła­ją­cy tylko na jeden zmysł, inny ani­że­li ten, który zwy­kle wy­wo­łu­je to do­dat­ko­we wra­że­nie


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy sy­ne­stez­ji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syngal.

skrót od: syn­ga­le­ski


Źródła:

SJP.pl

Syngaleski

do­ty­czą­cy Syn­ga­le­zów (na­ro­du za­miesz­ku­ją­ce­go Sri Lankę), cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Syn­ga­le­zów


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Syn­ga­le­za­mi, do­ty­czą­cy Syn­ga­le­zów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język syn­ga­le­ski;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syngalez

czło­nek ludu za­miesz­ku­ją­ce­go Cej­lon


Źródła:

SJP.pl

Syngalezi

lud za­miesz­ku­ją­cy Cej­lon


Syn­ga­le­zi – naród za­miesz­ku­ją­cy głów­nie po­łud­nie Sri Lanki. Po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem syn­ga­le­skim z ro­dzi­ny ję­zy­ków in­do­a­ryj­skich – przy­by­li na Lankę z pół­no­cy sub­kon­ty­nen­tu in­dyj­skie­go około IV wieku p.n.e. Głów­ną re­li­gią wśród nich jest bud­dyzm.

Zgod­nie z le­gen­dą Syn­ga­le­zi mają po­cho­dzić ze związ­ku lwa ("sinha") z ben­gal­ską księż­nicz­ką.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Syngalezka

człon­ki­ni ludu za­miesz­ku­ją­ce­go Cej­lon


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel­ka na­ro­du za­miesz­ku­ją­ce­go po­łud­nie wyspy Cej­lon i po­słu­gu­ją­ce­go się ję­zy­kiem syn­ga­le­skim;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syngamia

w bio­lo­gii: pro­ces łą­cze­nia się gamet w zy­go­tę; za­płod­nie­nie


Syn­ga­mia – pro­ces za­płod­nie­nia w rozm­na­ża­niu płcio­wym u ro­ślin i grzy­bów, po­le­ga­ją­cy na łą­cze­niu się gamet. Obej­mu­je on zle­wa­nie się cy­to­plaz­my obyd­wu gamet (plaz­mo­ga­mia) oraz łą­cze­nie się ich jąder (ka­rio­ga­mia).

U grzy­bów wyż­szych syn­ga­mia od­by­wa się w dwóch eta­pach – naj­pierw w wy­ni­ku plaz­mo­ga­mii pow­sta­ją dwu­ją­dro­we ko­mór­ki, które dzie­ląc się dają po­czą­tek dwu­ją­dro­wej grzyb­ni, a zla­nie się jąder za­cho­dzi do­pie­ro po sze­re­gu po­dzia­łach ko­mór­ko­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Syngel

syn­giel, sin­gel, sin­giel; rzad­ko:
1. po­je­dyn­cza gra mię­dzy dwoma za­wod­ni­ka­mi w te­ni­sie;
2. płyta wi­ny­lo­wa z na­gra­niem jed­ne­go tylko ut­wo­ru; płyta kom­pak­to­wa z ja­kimś prze­bo­jem;
3. je­dy­na karta w danym ko­lo­rze otrzy­ma­na przy ro­zda­niu; sin­gle­ton, syn­giel­ton, sin­gel­ton;
4. czło­wiek ży­ją­cy w po­je­dyn­kę


Źródła:

SJP.pl

Syngenetyczny

→ syn­ge­ne­za


Patrz:syngeneza

Źródła:

SJP.pl

Syngiel

sin­gel; sin­giel
1. po­je­dyn­cza gra mię­dzy dwoma za­wod­ni­ka­mi w te­ni­sie;
2. płyta wi­ny­lo­wa z na­gra­niem jed­ne­go tylko ut­wo­ru; płyta kom­pak­to­wa z ja­kimś prze­bo­jem;
3. jedna karta w danym ko­lo­rze; sin­gle­ton, sin­gel­ton, syn­giel­ton, sin­giel, sin­gel;
4. czło­wiek ży­ją­cy w po­je­dyn­kę


Źródła:

SJP.pl

Syngielka

ko­bie­ta ży­ją­ca w po­je­dyn­kę; sin­giel­ka, sin­gel­ka


Źródła:

SJP.pl

Syngielton

je­dy­na karta w danym ko­lo­rze otrzy­ma­na przy ro­zda­niu; sin­giel, syn­giel, sin­gel, sin­gle­ton, sin­gel­ton


Źródła:

SJP.pl

Synglista

za­wod­nik (np. te­ni­si­sta) gra­ją­cy w sin­glu; sin­gli­sta


Źródła:

SJP.pl

Synglistka

→ sy­gna­li­sta


Patrz:sygnalista

Źródła:

SJP.pl

Synglowy

przy­miot­nik od: syn­giel (sin­giel, sin­gel), zwy­kle w zna­cze­niu gry (np. para syn­glo­wa), płyty (np. wer­sja syn­glo­wa) lub karty (np. fi­gu­ra syn­glo­wa); sin­glo­wy


Źródła:

SJP.pl

Syngonium

ro­śli­na z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych; zro­śli­cha


Źródła:

SJP.pl

Synhalit

mi­ne­rał klasy sy­me­trii pod­wój­nej pi­ra­mi­dy rom­bo­wej


Źródła:

SJP.pl

Synharmonizm

Syn­har­mo­nizm – obo­wią­zu­ją­ca w niek­tó­rych ję­zy­kach tu­rec­kich re­gu­ła, zgod­nie z którą cały wyraz ulega ujed­no­li­ce­niu pod wzglę­dem dy­stynk­tyw­nych cech fo­no­lo­gicz­nych. A zatem, obok har­mo­nii sa­mo­gło­sek, także i spół­gło­ski wy­ra­zu są iden­tycz­ne w za­kre­sie pa­la­ta­li­za­cji i la­bia­li­za­cji. Po­dob­nie jak har­mo­nia wo­ka­licz­na syn­har­mo­nizm służy wyz­na­cze­niu gra­ni­cy wy­ra­zu.


Źródła:

Wikipedia

Synhedrion

naj­wyż­szy ży­dow­ski try­bu­nał w sta­ro­żyt­nej Judei; san­he­dryn


Źródła:

SJP.pl

Syningia

ro­śli­na z ro­dzi­ny ges­ne­rio­wa­tych, dziko ros­ną­ca w Bra­zy­lii


Źródła:

SJP.pl

Synio

ek­spre­syw­nie: syn; sy­nu­lek, syn­cio, syń­cio, synuś


Źródła:

SJP.pl

Synklina

wklę­sła część fałdu sko­ru­py ziem­skiej ma­ją­ca wnę­trze zbu­do­wa­ne ze skał naj­młod­szych; łęk


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. wklę­sły fałd warstw skal­nych;


Syn­kli­na, łęk (gr. "sýn" razem i "klínein" na­chy­lać) – w ge­o­lo­gii wklę­sły fałd. W ją­drze syn­kli­ny znaj­du­ją się war­stwy naj­młod­sze, a na zew­nątrz (na tzw. "skrzy­dłach") naj­star­sze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Synklinalnie

przy­słó­wek

 (1.1) geol. w spo­sób syn­kli­nal­ny


Źródła:

Wiktionary

Synklinalny

przy­miot­nik od: syn­kli­na (wklę­sła część fałdu sko­ru­py ziem­skiej ma­ją­ca wnę­trze zbu­do­wa­ne ze skał naj­młod­szych; łęk), np. fałd syn­kli­nal­ny; łę­ko­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geol. zwią­za­ny z syn­kli­ną, do­ty­czą­cy syn­kli­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synklinorium

ob­szar ob­ni­żo­ny w sto­sun­ku do oto­cze­nia, zbu­do­wa­ny z sze­re­gu mniej­szych fał­dów od­dzie­lo­nych ni­ski­mi sio­dła­mi


Syn­kli­no­rium – ciąg fał­dów skła­da­ją­cych się z syn­klin i od­dzie­la­ją­cych je wą­skich an­ty­klin, two­rzą­cych razem struk­tu­rę wklę­słą (któ­rych ob­wied­nia, przy­najm­niej górna, jest wklę­sła ku górze).

Syn­kli­no­rium sta­no­wią np. część środ­ko­wa i po­łud­nio­wo-wschod­nia Pa­mi­ru, niec­ka śród­su­dec­ka, niec­ka pół­noc­no­su­dec­ka, Niec­ka Ni­dziań­ska, Doły Ja­siel­sko-Sa­noc­kie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Synkopa

1. prze­su­nię­cie ak­cen­tu na dźwięk nie­ak­cen­to­wa­ny;
2. zanik jed­nej lub kilku gło­sek wew­nątrz wy­ra­zu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Synkopowany

w mu­zy­ce: ma­ją­cy syn­ko­py; syn­ko­po­wy


Źródła:

SJP.pl

Synkopowy

zwią­za­ny z syn­ko­pą


Źródła:

SJP.pl

Synkratyczny

→ syn­kraz­ja


Patrz:synkrazja

Źródła:

SJP.pl

Synkrazja

po­łą­cze­nie, po­mie­sza­nie róż­nych czyn­ni­ków, war­to­ści, kul­tur


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ze­spo­le­nie ele­men­tów w jedną ca­łość

 (1.2) hist. filoz. po­ję­cie zmie­sza­nia pier­wiast­ków (ziemi, wody, ognia i po­wie­trza) w okre­ślo­nych pro­por­cjach, które two­rzą ma­te­rię i or­ga­niz­my

 (1.3) jęz. fuzja dwóch lub wię­cej seg­men­tów fo­no­lo­gicz­nych (gło­sek, sylab), które pier­wot­nie były wy­ma­wia­ne od­dziel­nie, a z cza­sem zlały się w jeden ele­ment dźwię­ko­wy lub mor­fo­lo­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synkretycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób syn­kre­tycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Synkretyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest syn­kre­tycz­ne


Źródła:

Wiktionary

Synkretyczny

→ syn­kre­tyzm


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który łączy w jedną ca­łość różne, cza­sa­mi prze­czą­ce sobie, ele­men­ty


Patrz:synkretyzm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synkretyzm

1. łą­cze­nie w jedną ca­łość róż­nych, czę­sto sprzecz­nych, kon­cep­cji lub idei fi­lo­zo­ficz­nych, re­li­gij­nych; eklek­ty­cyzm;
2. wspó­łist­nie­nie ta­kich ele­men­tów w re­li­gii lub fi­lo­zo­fii;
3. w ję­zy­koz­naw­stwie:
a) iden­tycz­ność kształ­tu dwóch (lub wię­cej) form wy­ra­zo­wych tego sa­me­go wy­ra­zu (np. wyraz "mu­ze­um" ce­chu­je syn­kre­tyzm wszyst­kich form w licz­bie po­je­dyn­czej);
b) wie­lo­funk­cyj­ność formy lub koń­ców­ki flek­syj­nej, np. -ść w sło­wie "wie­lo­funk­cyj­ność" - two­rze­nie rze­czow­ni­ka od­przy­miot­ni­ko­we­go, a w sło­wie "pość" - two­rze­nie trybu roz­ka­zu­ją­ce­go;
4. w psy­cho­lo­gii: po­strze­ga­nie pew­nych rze­czy lub zja­wisk ca­ło­ścio­wo, bez wy­o­dręb­nia­nia po­szcze­gól­nych czę­ści, spo­wo­do­wa­ne bra­kiem zdol­no­ści do ana­li­zy i syn­te­zy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) łą­cze­nie w jedną ca­łość róż­nych ele­men­tów


Syn­kre­tyzm (gr. "συγκρητισμός, synkrētismós" 'so­jusz miast kre­teń­skich') – po­łą­cze­nie róż­nych, czę­sto ro­zbież­nych i sprzecz­nych po­glą­dów; wyz­na­wa­nie zasad lub wie­rzeń obej­mu­ją­cych od­le­głe od sie­bie ele­men­ty po­zor­nie lub rze­czy­wi­ście wza­jem­nie sprzecz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Synkrytyczny

po­rów­nu­ją­cy, ze­sta­wia­ją­cy, prze­ciw­sta­wia­ją­cy


Źródła:

SJP.pl

Synobójca

za­bój­ca włas­ne­go syna


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. za­bój­ca włas­ne­go syna


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synobójczyni

→ sy­no­bój­ca


Patrz:synobójca

Źródła:

SJP.pl

Synobójstwo

za­bi­cie włas­ne­go syna


Źródła:

SJP.pl

Synod

zjazd du­cho­wień­stwa; w niek­tó­rych re­li­giach - ko­ściel­ny urząd ko­le­gial­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) adm. kośc. ze­bra­nie przed­sta­wi­cie­li du­cho­wień­stwa i świec­kich w ko­ścio­łach chrze­ści­jań­skich

 (1.2) adm. kośc. w pra­wo­sła­wiu: stała rada bi­sku­pów


Synod (z gr. Σύνοδος — "ze­bra­nie", "ko­niunk­cja ciał nie­bie­skich") – okaz­jo­nal­ne zgru­po­wa­nie przed­sta­wi­cie­li du­cho­wień­stwa i świec­kich w ko­ścio­łach chrze­ści­jań­skich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Synodalnie

→ sy­no­dal­ny


Patrz:synodalny

Źródła:

SJP.pl

Synodalność

ak­tyw­ny udział wszyst­kich wier­nych w życiu i misji Ko­ścio­ła


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) de­mo­kra­tycz­ny model spra­wo­wa­nia wła­dzy w Ko­ście­le ka­to­lic­kim


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synodalny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. do­ty­czą­cy sy­no­du, zwią­za­ny z sy­no­dem


Źródła:

Wiktionary

Synodał

1. du­chow­ny bio­rą­cy udział w sy­no­dzie (zjeź­dzie du­cho­wień­stwa);
2. czło­nek sy­no­du (sta­łej rady bi­sku­pów)


Źródła:

SJP.pl

Synodowy

przy­miot­nik

 (1.1) zob. sy­no­dal­ny.


Źródła:

Wiktionary

Synodujący

du­chow­ny uczest­ni­czą­cy w sy­no­dzie


Źródła:

SJP.pl

Synogarlica

ptak z ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. śred­niej wiel­ko­ści ptak z ro­dza­ju Strep­to­pe­lia z ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych;

 (1.2) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Strep­to­pe­lia ri­so­ria|ref=tak., ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych

 (1.3) ornit. ptak z ga­tun­ku sy­no­gar­li­ca (1.2)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synogarliczka

zdrob­nie­nie od: sy­no­gar­li­ca


Źródła:

SJP.pl

Synoikia

Sy­no­i­kia, sy­no­i­kizm (od grec­kich słów "syn" – wspól­ny, "oikos" – dom) – współ­do­mow­nict­wo, za­leż­ność pro­tek­cjo­ni­stycz­na po­mię­dzy róż­ny­mi ga­tun­ka­mi or­ga­niz­mów, spoś­ród któ­rych jeden z nich osied­la się w gnia­zdach lub in­nych kon­struk­cjach dru­gie­go.

Współ­ży­cie or­ga­niz­mów róż­no­ga­tun­ko­wych, po­le­ga­ją­ce na wy­ko­rzy­sty­wa­niu przez jed­ne­go z part­ne­rów miej­sca za­miesz­ka­nia u dru­gie­go (czę­ści ciała, gnia­zda, nory itp.). Ten ro­dzaj współ­ży­cia może przeksz­tał­cać się w ko­men­sa­lizm.


Źródła:

Wikipedia

Synojkizm

Sy­noj­kizm (od gr. "sy­noj­kis­mós" – „współ­ży­cie”) – pro­ces po­łą­cze­nia odręb­nych osad w jeden or­ga­nizm pań­stwo­wy, polis, które wy­stę­po­wał w sta­ro­żyt­nej Gre­cji.

Wszyst­kie daty w tym ar­ty­ku­le do­ty­czą do­myśl­nie lat przed naszą erą.

Zja­wi­sko sy­noj­kiz­mu po­ja­wi­ło się w epoce ar­cha­icz­nej, kiedy na­stą­pił zanik ustro­ju ro­do­we­go.


Źródła:

Wikipedia

Synonim

1. wyraz ma­ją­cy takie samo lub po­dob­ne zna­cze­nie co inny wyraz, np. auto i sa­mo­chód; bli­skoz­nacz­nik, wyraz bli­skoz­nacz­ny;
2. prze­no­śnie: sym­bol, od­po­wied­nik cze­goś, np. Za­chód jako sy­no­nim no­wo­czes­no­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz lub dłuż­sze okre­śle­nie rów­no­waż­ne zna­cze­nio­wo in­ne­mu lub o po­dob­nym zna­cze­niu; bli­skoz­nacz­nik

 (1.2) od­po­wied­nik cze­goś lub coś oz­na­cza­ją­ce­go cechę


Sy­no­nim (gr. ίσος – „rów­no­i­mien­ny”) – wyraz lub dłuż­sze okre­śle­nie rów­no­waż­ne zna­cze­nio­wo in­ne­mu (rów­noz­nacz­nik) lub na tyle zbli­żo­ne, że można nim za­stą­pić to dru­gie w od­po­wied­nim kon­tek­ście (bli­skoz­nacz­nik). Zja­wi­sko sy­no­ni­mii może do­ty­czyć kon­struk­cji skład­nio­wych ("mówić wiersz – mówić wier­szem"), form mor­fo­lo­gicz­nych ("pro­fe­so­ro­wie – pro­fe­so­rzy") i lek­se­mów ("auto – sa­mo­chód").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Synonimia

po­do­bień­stwo zna­czeń; bli­skoz­nacz­ność, sy­no­ni­micz­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. bli­skoz­nacz­ność wy­ra­zów

 (1.2) jęz. fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na na­gro­ma­dze­niu okre­śleń sy­no­ni­micz­nych;


Sy­no­ni­mia (gr. συνωνυμία "synōnymía", con­gre­ga­tio, pol. sze­reg sy­no­ni­micz­ny) – fi­gu­ra re­to­rycz­na, ze­sta­wie­nie w sze­re­gu okre­śleń sy­no­ni­micz­nych w celu roz­wi­nię­cia lub pod­kre­śle­nia myśli.

Sy­no­ni­mia to rów­nież ter­min ję­zy­koz­naw­czy (zwła­szcza w lek­sy­ko­lo­gii), okre­śla­ją­cy re­la­cję mię­dzy jed­nost­ka­mi ję­zy­ka, które wy­ka­zu­ją zbież­ność zna­cze­nio­wą; naj­czę­ściej cho­dzi o sy­no­ni­mię lek­sy­kal­ną, za­cho­dzą­cą mię­dzy jed­nost­ka­mi lek­sy­kal­ny­mi – lek­se­ma­mi (zob. sy­no­nim).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Synonimicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sy­no­ni­micz­ny


Źródła:

Wiktionary

Synonimiczność

po­do­bień­stwo zna­czeń; bli­skoz­nacz­ność, sy­no­ni­mia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sy­no­ni­micz­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synonimiczny

ma­ją­cy to samo lub zbli­żo­ne zna­cze­nie; bli­skoz­nacz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) jęz. od: sy­no­nim; bli­skoz­nacz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synonimika

1. dział lek­sy­ko­lo­gii zaj­mu­ją­cy się sy­no­ni­ma­mi;
2. na­gro­ma­dze­nie sy­no­ni­mów


Źródła:

SJP.pl

Synonimowy

bli­skoz­nacz­ny


Źródła:

SJP.pl

Synopa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w pół­noc­nej Tur­cji, port nad Mo­rzem Czar­nym;


Sy­no­pa (tur. "Sinop", gr. "Σινώπη", łac. "Si­no­pe") – mia­sto w pół­noc­nej Tur­cji, nad Mo­rzem Czar­nym, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny pro­win­cji Sy­no­pa. Port hand­lo­wy i ry­bac­ki a także ką­pie­li­sko mor­skie. W 2022 roku w mie­ście miesz­ka­ło 57 404 miesz­kań­ców. Mia­sto leży na po­gra­ni­czu hi­sto­rycz­nych krain Pa­fla­go­nii i Pontu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Synopsa

ze­sta­wie­nie tek­stów 3 lub 4 pier­wszych Ewan­ge­lii w rów­no­le­głych ko­lum­nach


Sy­nop­sa – forma pu­bli­ka­cji ze­sta­wia­ją­ca ze sobą tek­sty pa­ra­lel­ne z róż­nych dzieł li­te­rac­kich. Sta­no­wi pod­sta­wo­we na­rzę­dzie po­rów­ny­wa­nia po­dob­nych tek­stów. Sy­nop­sy sto­so­wa­ne są naj­czę­ściej w bi­bli­sty­ce, choć nie ogra­ni­czo­ne do tek­stów bi­blij­nych i chrze­ści­jań­skich.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Synopsis

zbiór ar­ty­ku­łów o wspól­nym te­ma­cie lub szkic sce­na­riu­sza fil­mo­we­go


Źródła:

SJP.pl

Synopski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sy­no­pą, do­ty­czą­cy Sy­no­py


Źródła:

Wiktionary

Synoptyczka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się opra­co­wy­wa­niem pro­gnoz po­go­do­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się ana­li­zą pro­ce­sów at­mos­fe­rycz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synoptyczny

→ sy­nop­ty­ka


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który umoż­li­wia po­rów­na­nie dając po­gląd na wszyst­kie czę­ści zło­żo­nej ca­ło­ści

 (1.2) me­te­o­rol. zwią­za­ny z sy­nop­ty­ką, z pro­gno­zo­wa­niem po­go­dy


Patrz:synoptyka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synoptyk

1. me­te­o­ro­log zaj­mu­ją­cy się opra­co­wy­wa­niem pro­gnoz po­go­do­wych;
2. tylko w licz­bie mno­giej: trzej ewan­ge­li­ści - Marek, Ma­te­usz i Łu­kasz, przed­sta­wia­ją­cy po­dob­ne fakty z życia Chry­stu­sa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. osoba zaj­mu­ją­ca się ana­li­zą pro­ce­sów at­mos­fe­rycz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synoptyka

1. dział me­te­o­ro­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ana­li­zą pro­ce­sów at­mos­fe­rycz­nych w celu opra­co­wa­nia pro­gnoz po­go­dy;
2. łą­cze­nie w jed­nej kom­po­zy­cji kilku wy­da­rzeń roz­gry­wa­ją­cych się w róż­nym miej­scu i cza­sie; kom­po­zy­cja sy­mul­ta­nicz­na, sy­mul­ta­nizm, sy­mul­ta­ne­izm


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. dział me­te­o­ro­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ana­li­zą pro­ce­sów at­mos­fe­rycz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synostoza

wro­dzo­ny zrost kości pow­sta­ły wsku­tek za­bu­rze­nia w two­rze­niu się szcze­lin sta­wo­wych; ko­ścioz­rost


Źródła:

SJP.pl

Synostwo

rzad­ko: bycie czy­imś synem


Źródła:

SJP.pl

Synowa

żona syna


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona syna


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synowektomia

usu­nię­cie zmie­nio­nej błony ma­zio­wej w obrę­bie stawu lub ścię­gna


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wy­cię­cie błony ma­zio­wej;


Sy­no­wek­to­mia – ope­ra­cja chi­rur­gicz­na po­le­ga­ją­ca na usu­nię­ciu zmie­nio­nej błony ma­zio­wej w obrę­bie stawu lub ścię­gna. Ope­ra­cje tego typu naj­czę­ściej wy­ko­ny­wa­ne są w prze­bie­gu re­u­ma­to­i­dal­ne­go za­pa­le­nia sta­wów. Są też le­cze­niem z wy­bo­ru w przy­pad­ku barw­ni­ko­we­go kosm­ko­wo-guz­ko­we­go za­pa­le­nia błony ślu­zo­wej sta­wów oraz chrzęst­nia­ko­wa­to­ści ma­ziów­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Synowica

daw­niej: córka brata; bra­tan­ka, bra­ta­ni­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. wnucz­ka

 (1.2) stpol. sio­stra matki, bra­ta­ni­ca

 (1.5) stpol. pa­sier­bi­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synowiczka

daw­niej: pie­szczot­li­wie o sy­no­wi­cy (córce brata)


Źródła:

SJP.pl

Synowiec

daw­niej: syn brata; bra­ta­nek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. syn ro­dzo­ne­go brata lub ro­dzo­nej sio­stry

 (1.2) stpol. brat matki

 (1.3) stpol. syn brata lub sio­stry dziad­ka

 (1.4) stpol. pa­sierb


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Synowski

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) syna, na­le­żą­cy do syna


Źródła:

Wiktionary

Synowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) daw. syna, na­le­żą­cy do syna, zwią­za­ny z synem


Źródła:

Wiktionary

Synsepal

1. syn­se­pal słod­ki - krzew po­cho­dzą­cy z Afry­ki Za­chod­niej;
2. mały czer­wo­ny owoc tego krze­wu, za­wie­ra­ją­cy mi­ra­ku­li­nę (zwią­zek zmie­nia­ją­cy smak kwa­śny i słony na słod­ki)


Syn­se­pal ("Syn­se­pa­lum") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny są­czyń­co­wa­tych. Obej­mu­je 29–36 ga­tun­ków. Rosną one w Afry­ce Rów­ni­ko­wej. Zna­cze­nie eko­no­micz­ne ma zwła­szcza jeden ga­tu­nek – syn­se­pal słod­ki "S. dul­ci­fi­cum" za­wie­ra­ją­cy mi­ra­ku­li­nę na­da­ją­cą kwa­śnym i sło­nym po­tra­wom słod­ki smak, do­dat­ko­wo po­wo­du­ją­cą zmniej­sze­nie ape­ty­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Syntagma

od­ci­nek tek­stu zło­żo­ny z wy­ra­zów po­łą­czo­nych ze sobą związ­kiem skład­nio­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. grupa po­wią­za­nych gra­ma­tycz­nie i syn­tak­tycz­nie słów, które mogą sta­no­wić część zda­nia, np. pod­miot, przy­daw­kę, orze­cze­nie albo sa­mo­dziel­nie two­rzą zda­nia bądź rów­no­waż­ni­ki zdań;


Syn­tag­ma (z gr. σύνταγμα) – fraza, grupa słów, gra­ma­tycz­nie i syn­tak­tycz­nie po­wią­za­nych, które mogą sta­no­wić część zda­nia (np. pod­miot, przy­daw­ka, orze­cze­nie) lub też sa­mo­dziel­nie two­rzą zda­nia oraz rów­no­waż­ni­ki zdań. Ter­min ten zo­stał wpro­wa­dzo­ny przez Fer­di­nan­da de Sa­us­su­re’a.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syntagmata

Syn­tag­ma­ta (gr. licz­ba mnoga od "sýntagma" (σύνταγμα) 'ze­sta­wie­nie') (łac. "Sta­tu­ta Regni Po­lo­niae") – naj­star­szy dru­ko­wa­ny zbiór prawa ziem­skie­go w ję­zy­ku ła­ciń­skim z 1487 roku.

Dzie­ło zo­sta­ło wy­dru­ko­wa­ne w Lip­sku w dru­kar­ni Kon­ra­da Ka­che­lo­fe­na. Za­wie­ra "Sta­tu­ty Ka­zi­mie­rza Wiel­kie­go", "sta­tut warc­ki", "sta­tu­ty nie­szaw­skie", "sta­tut no­wo­kor­czyń­ski". Książ­ka skła­da­ła się z około 56 kart for­ma­tu qu­ar­to.


Źródła:

Wikipedia

Syntagmatyczny

→ syn­tag­ma


Patrz:syntagma

Źródła:

SJP.pl

Syntaksa

1. nauka o bu­do­wie zdań i związ­ków wy­ra­zo­wych; skład­nia
2. klasa, w któ­rej uczo­no skład­ni w daw­nych szko­łach pol­skich


Źródła:

SJP.pl

Syntakson

Syn­tak­son – do­wol­na jed­nost­ka kla­sy­fi­ka­cji fi­to­so­cjo­lo­gicz­nej, od­po­wied­nik tak­so­nu w tak­so­no­mii zbio­ro­wisk ro­ślin­nych. Syn­tak­so­nem jest kon­kret­ny ze­spół ro­ślin­no­ści, zwią­zek, rząd i klasa ze­spo­łów.


Źródła:

Wikipedia

Syntaktyczny

w ję­zy­koz­naw­stwie: skład­nio­wy


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy syn­tak­ty­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syntaktyka

1. dział zaj­mu­ją­cy się sto­sun­ka­mi mię­dzy zna­ka­mi na­le­żą­cy­mi do ja­kie­goś ję­zy­ka;
2. dział gra­ma­ty­ki zaj­mu­ją­cy się bu­do­wą wy­po­wie­dzeń; skład­nia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Syntan

garb­nik syn­te­tycz­ny odz­na­cza­ją­cy się wła­ści­wo­ścia­mi zbli­żo­ny­mi do garb­ni­ków ro­ślin­nych


Źródła:

SJP.pl

Syntaza

enzym ka­ta­li­zu­ją­cy re­ak­cje syn­te­zy


Źródła:

SJP.pl

Syntenowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. dy­sper­syj­ny, za­wie­si­no­wy


Źródła:

Wiktionary

Synteresis

wro­dzo­na zna­jo­mość zasad mo­ral­nych; syn­de­re­sis


Źródła:

SJP.pl

Syntetaza

enzym bio­rą­cy udział w bio­syn­te­zie; li­ga­za


Źródła:

SJP.pl

Syntetyczka

→ syn­te­tyk


Patrz:syntetyk

Źródła:

SJP.pl

Syntetycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób syn­te­tycz­ny, sztucz­nie


Źródła:

Wiktionary

Syntetyczny

1. ze­spa­la­ją­cy, łą­czą­cy w jedną ca­łość;
2. uo­gól­nia­ją­cy, ca­ło­ścio­wy;
3. w che­mii: bę­dą­cy efek­tem syn­te­zy;
4. two­rzy­wo syn­te­tycz­ne - two­rzy­wo sztucz­ne uzy­ska­ne na dro­dze po­li­me­ry­za­cji lub po­li­kon­den­sa­cji


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który łączy w ca­łość dane ele­men­ty, ogar­nia coś ca­ło­ścio­wo; uo­gól­nia­ją­cy

 (1.2) taki, który jest sztucz­nie osią­ga­ny po­przez syn­te­zę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syntetyk

1. pro­dukt otrzy­my­wa­ny sztucz­nie w wy­ni­ku syn­te­zy che­micz­nej;
2. sztucz­ny, syn­te­tycz­ny ma­te­riał ubra­nio­wy;
3. utwór mu­zycz­ny skom­po­no­wa­ny przy uży­ciu syn­te­za­to­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pro­dukt syn­te­tycz­ny, pro­dukt otrzy­ma­ny syn­te­tycz­nie w wy­ni­ku dzia­ła­nia pro­ce­sów che­micz­nych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syntetyka

osoba po­słu­gu­ją­ca się me­to­dą syn­te­zy


Źródła:

SJP.pl

Syntetyzacja

→ syn­te­ty­zo­wać


Patrz:syntetyzować

Źródła:

SJP.pl

Syntetyzator

syn­te­za­tor, syn­te­ty­zer, syn­te­zer;
1. urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne do wyt­wa­rza­nia i przet­wa­rza­nia dźwię­ków;
2. in­stru­ment mu­zycz­ny do wy­ko­ny­wa­nia mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej


Źródła:

SJP.pl

Syntetyzer

syn­te­za­tor, syn­te­ty­za­tor, syn­te­zer;
1. urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne do wyt­wa­rza­nia i przet­wa­rza­nia dźwię­ków;
2. in­stru­ment mu­zycz­ny do wy­ko­ny­wa­nia mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej


Źródła:

SJP.pl

Syntetyzm

Syn­te­tyzm (z gr. "sýnthesis" ‘ze­sta­wie­nie’ od "syn-" 'współ-' i "thésis" ‘po­ło­że­nie; po­sta­wie­nie; twier­dze­nie’) – nurt w ma­lar­stwie za­po­cząt­ko­wa­ny pod ko­niec XIX wieku przez Paula Ga­u­gu­i­na i kon­ty­nu­o­wa­ny przez ma­la­rzy sku­pio­nych wokół szko­ły z Pont-Aven. Po­le­gał na upro­szcze­niu form i ma­lo­wa­niu pła­ski­mi pla­ma­mi barw­ny­mi, które czę­sto ota­cza­no kon­tu­rem (clo­i­so­nizm). Syn­te­tyzm wpły­nął m.in. na sztu­kę na­bi­stów.


Źródła:

Wikipedia

Syntetyzować

syn­te­zo­wać;
1. łą­czyć różne ele­men­ty w jedną ca­łość;
2. prze­cho­dzić od szcze­gó­łów do ogól­nych wnio­sków; uj­mo­wać w ca­łość;
3. w che­mii: otrzy­my­wać jakąś sub­stan­cję che­micz­ną przez po­łą­cze­nie prost­szych sub­stra­tów w bar­dziej zło­żo­ny zwią­zek; do­ko­ny­wać syn­te­zy;
4. w elek­tro­ni­ce: two­rzyć obraz lub dźwięk z sy­gna­łów elek­trycz­nych


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zsyn­te­ty­zo­wać)

 (1.1) łą­czyć wiele róż­nych ele­men­tów w jedną ca­łość lub prze­cho­dzić od szcze­gó­łów do uo­gól­nień

 (1.2) chem. otrzy­my­wać jakąś sub­stan­cję che­micz­ną przez syn­te­zę

 (1.3) elektr. przet­wa­rzać sy­gna­ły elek­trycz­ne bę­dą­ce no­śni­kiem obra­zu lub dźwię­ku na od­po­wia­da­ją­ce im efek­ty op­tycz­ne lub dźwię­ko­we


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synteza

1. łą­cze­nie róż­nych ele­men­tów w ca­łość;
2. wynik po­łą­cze­nia róż­nych ele­men­tów w ca­łość; suma;
3. łą­cze­nie się sub­stan­cji pro­stych w zło­żo­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­łą­cze­nie wielu róż­nych ele­men­tów w ca­łość, ca­ło­ścio­we uję­cie za­gad­nie­nia

 (1.2) chem. re­ak­cja che­micz­na łą­cze­nia się sub­stan­cji pro­stych w zło­żo­ne

 (1.3) liter. przed­sta­wie­nie cze­goś w spo­sób ca­ło­ścio­wy, ale zwię­zły, z uwz­ględ­nie­niem tylko naj­waż­niej­szych skład­ni­ków

 (1.4) filoz. ostat­nia z trzech faz roz­wo­ju rze­czy­wi­sto­ści w kon­cep­cji fi­lo­zo­ficz­nej Hegla


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syntezator

syn­te­ty­za­tor, syn­te­ty­zer, syn­te­zer;
1. urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne do wyt­wa­rza­nia i przet­wa­rza­nia dźwię­ków;
2. in­stru­ment mu­zycz­ny do wy­ko­ny­wa­nia mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. elektr. urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne wyt­wa­rza­ją­ce i przeksz­tał­ca­ją­ce dźwię­ki, wy­ko­rzy­sty­wa­ne jako in­stru­ment mu­zycz­ny;


Syn­te­za­tor – in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy elek­tro­fo­nów elek­tro­nicz­nych, w któ­rym dźwięk jest syn­te­zo­wa­ny w ukła­dach elek­tro­nicz­nych po­przez nie­za­leż­ne mo­de­lo­wa­nie po­szcze­gól­nych aspek­tów dźwię­ku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syntezatorowy

przy­miot­nik od: syn­te­za­tor


Źródła:

SJP.pl

Syntezer

rzad­ko: syn­te­za­tor, syn­te­ty­zer, syn­te­ty­za­tor;
1. urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne do wyt­wa­rza­nia i przet­wa­rza­nia dźwię­ków;
2. in­stru­ment mu­zycz­ny do wy­ko­ny­wa­nia mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej


Źródła:

SJP.pl

Syntezować

daw­niej: syn­te­ty­zo­wać;
1. łą­czyć różne ele­men­ty w jedną ca­łość;
2. prze­cho­dzić od szcze­gó­łów do ogól­nych wnio­sków; uj­mo­wać w ca­łość;
3. w che­mii: otrzy­my­wać jakąś sub­stan­cję che­micz­ną przez po­łą­cze­nie prost­szych sub­stra­tów w bar­dziej zło­żo­ny zwią­zek; do­ko­ny­wać syn­te­zy;
4. w elek­tro­ni­ce: two­rzyć obraz lub dźwięk z sy­gna­łów elek­trycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Synthol

[czy­taj: syn­tol] śro­dek do­mię­śnio­wy po­wo­du­ją­cy szyb­ki przy­rost masy mię­śnio­wej


Źródła:

SJP.pl

Syntholowy

[czy­taj: syn­to­lo­wy] do­ty­czą­cy środ­ka do­mię­śnio­we­go po­wo­du­ją­ce­go szyb­ki przy­rost masy mię­śnio­wej


Źródła:

SJP.pl

Synthpop

[czy­taj: synf­pop] od­mia­na mu­zy­ki po­pu­lar­nej; elec­tro­pop, tech­no­pop


Synth­pop (synth pop, synth-pop, synt­he­si­zer pop, elec­tro­pop lub tech­no­pop) – od­mia­na mu­zy­ki po­pu­lar­nej bę­dą­ca nur­tem mu­zy­ki no­wo­fa­lo­wej, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się sze­ro­kim wy­ko­rzy­sta­niem syn­te­za­to­rów, au­to­ma­tów per­ku­syj­nych oraz roz­ma­i­tych efek­tów elek­tro­nicz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Synthpopowy

→ synth­pop [czy­taj: synf­po­po­wy]


Źródła:

SJP.pl

Synthwave

[czy­taj: syn­fłejw] ga­tu­nek mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej po­dob­ny do synth­po­pu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. pod­ga­tu­nek współ­czes­nej mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się dużą ilo­ścią dźwię­ków syn­te­za­to­ro­wych sty­li­zo­wa­nych na te z lat 90. i 80., które mają wy­wo­ły­wać u od­bior­cy uczu­cie no­stal­gii;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syntia

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Syntina

ben­zy­na syn­te­tycz­na otrzy­my­wa­na z tlen­ku węgla i wo­do­ru


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ben­zy­na syn­te­tycz­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syntofolina

syn­te­tycz­ny zwią­zek or­ga­nicz­ny o dzia­ła­niu żeń­skich hor­mo­nów płcio­wych, ma­ją­cy po­stać be­zbarw­nych krysz­ta­łów; sto­so­wa­ny w le­cze­niu cho­rób ko­bie­cych; stil­be­strol


Źródła:

SJP.pl

Syntografia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. forma sztu­ki wi­zu­al­nej poz­wa­la­ją­ca przeksz­tał­cać idee w obra­zy za po­mo­cą al­go­ryt­mów ge­ne­ra­tyw­nych, ta­kich jak AI

 (1.2) szt. me­dium ek­spre­sji ar­ty­stycz­nej, np. gra­fi­ka, ani­ma­cja, pow­sta­łe z uży­ciem syn­to­gra­fii (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Syntolutan

żeń­ski hor­mon płcio­wy wyt­wa­rza­ny w ciał­ku żół­tym jaj­ni­ka oraz przez ło­ży­sko (w cza­sie ciąży) i korę nad­ner­czy, przy­go­to­wu­ją­cy ma­ci­cę do przy­ję­cia za­rod­ka i utrzy­ma­nia ciąży; pro­ge­ste­ron, lu­te­i­na


Źródła:

SJP.pl

Syntonia

Syn­to­nia (gr. συντονία "syntonía" – "współbrz­mie­nie") – spo­sób od­no­sze­nia się do ludzi, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się chę­cią do na­wią­zy­wa­nia kon­tak­tu emo­cjo­nal­ne­go i po­czu­ciem bli­sko­ści z nimi. Syn­to­nia jest prze­ci­wień­stwem po­sta­wy au­ty­stycz­nej, cha­rak­te­ry­stycz­nej dla schi­zo­fre­nii.


Źródła:

Wikipedia

Syntonik

czło­wiek łatwo na­wią­zu­ją­cy kon­tak­ty z in­ny­mi ludź­mi, zdol­ny ro­zu­mieć ich uczu­cia, pra­gnie­nia i re­ak­cje


Źródła:

SJP.pl

Syntonina

ciało pro­te­i­no­we otrzy­my­wa­ne z mię­śni przy po­mo­cy roz­cień­czo­ne­go kwasu sol­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Syntonizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­ces do­stra­ja­nia czę­stot­li­wo­ści jed­ne­go urzą­dze­nia (zaz­wy­czaj oscy­la­to­ra) do czę­stot­li­wo­ści dru­gie­go


Źródła:

Wiktionary

Synu

po­to­mek płci mę­skiej


Źródła:

SJP.pl

Synuchna

pie­szczot­li­wie o synu; sy­nu­lek, sy­na­lek, synuś


Źródła:

SJP.pl

Synulek

ek­spre­syw­nie: syn; synuś, syn­cio, syń­cio, synio


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pieszcz. lub iron. syn


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Synuzja

zgru­po­wa­nie ro­ślin o po­dob­nych wy­ma­ga­niach roz­wo­jo­wych


Źródła:

SJP.pl

Synuś

1. ek­spre­syw­nie: syn; sy­nu­lek, syn­cio, syń­cio, synio;
2. po­u­fa­le lub pro­tek­cjo­nal­nie o chłop­cu lub męż­czyź­nie; synek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: syn


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sypacz

ro­bot­nik gór­ni­czy, który na­peł­nia wózki urob­kiem; wozak


Źródła:

SJP.pl

Sypanica

Sy­pa­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie kwi­dzyń­skim, w gmi­nie Pra­bu­ty. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1956–1960 wieś była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Sy­pa­ni­ca, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Pra­bu­ty.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Sypanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sypać.


Źródła:

Wiktionary

Sypanka

po­tocz­nie: kawa lub her­ba­ta za­pa­rza­na bez­poś­red­nio w kubku


Źródła:

SJP.pl

Sypać

1. rzu­cać czymś syp­kim
2. ro­zda­wać hoj­nie
3. pot. zdra­dzać
4. bu­do­wać z pia­sku
5. sypać się:
a) od­pa­dać od ca­ło­ści
b) wy­stę­po­wać w dużej ilo­ści
c) pot. zdra­dzać się
d) wy­da­wać się wza­jem­nie
e) pot. mylić się
f) roz­pa­dać się


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. syp­nąć)

 (1.1) o syp­kich sub­stan­cjach prze­mie­szczać

 (1.2) pot. do­no­sić

 (1.3) pie­niędz­mi, po­da­run­ka­mi, po­chwa­ła­mi: do­star­czać w du­żych ilo­ściach

 (1.4) o oko­pach, wa­łach, itp. bu­do­wać przez sy­pa­nie

 (1.5) o śnie­gu: padać

 (1.6) gw-pl|War­sza­wa. ucie­kać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny sypać się (dk. syp­nąć się)

 (2.1) o syp­kich sub­stan­cjach prze­mie­szczać się

 (2.2) psuć się

 (2.3) pot. do­no­sić na sie­bie wza­jem­nie

 (2.4) o iskrach, cio­sach, okla­skach, itp.: wy­stę­po­wać w dużej ilo­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sypek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sypialenka

zdrob­nie­nie od: sy­pial­nia


Źródła:

SJP.pl

Sypialka

re­gio­nal­ne zdrob­nie­nie od: sy­pial­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. kolej. wagon ko­le­jo­wy z miej­sca­mi do spa­nia

 (1.2) tu­ryst. wew­nętrz­na część na­mio­tu tu­ry­stycz­ne­go

 (1.3) reg. zdrobn. od sy­pial­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sypialnia

1. pokój sy­pial­ny;
2. kom­plet mebli sta­no­wią­cych urzą­dze­nie po­ko­ju sy­pial­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bud. ar­chit. pokój słu­żą­cy do spa­nia

 (1.2) przen. urb. dziel­ni­ca lub przed­mie­ście me­tro­po­lii po­zba­wio­ne biur i in­nych miejsc pracy

 (1.3) kom­plet mebli do sy­pial­ni (1.1)


Sy­pial­nia – po­mie­szcze­nie, w któ­rym miesz­kań­cy domu mogą spać lub od­po­czy­wać. Pokój sy­pial­ny po­wi­nien po­sia­dać co najm­niej jedno łóżko (czę­sto pod­wój­ne).

Po­tocz­nie okre­śla się tak mia­sto sa­te­lic­kie, któ­re­go miesz­kań­cy na co dzień pra­cu­ją lub uczą się w cen­tral­nym mie­ście aglo­me­ra­cji, a miej­sce ich za­mel­do­wa­nia nie służy do ni­cze­go in­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sypialny

przez­na­czo­ny do spa­nia; taki, w któ­rym się sypia


przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny do spa­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sypianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sy­piać.


Źródła:

Wiktionary

Sypiać

spać gdzieś stale lub zwy­kle


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. spać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|spać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sypień

Sy­pień – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ło­wic­kim, w gmi­nie Nie­bo­rów.


Źródła:

Wikipedia

Sypin

Sypin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łę­czyc­kim, w gmi­nie Pią­tek.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Sypitki

Sy­pit­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ełc­kim, w gmi­nie Ka­li­no­wo.


Źródła:

Wikipedia

Sypki

da­ją­cy się prze­sy­py­wać


przy­miot­nik

 (1.1) zło­żo­ny z bar­dzo drob­nych, su­chych i nie­ze­spo­lo­nych ze sobą czą­stek, łatwo roz­sy­pu­ją­cy się


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sypkość

miał­kość; drob­no­ziar­ni­stość


Syp­kość – wła­ści­wość tech­no­lo­gicz­na de­fi­niu­ją­ca zdol­ność ma­te­ria­łu w prosz­ku do pły­nię­cia, zwią­za­na z ko­hez­ją.

Syp­kość prosz­ku za­le­ży od wielu czyn­ni­ków:

Wy­co­fa­na w 2005 roku Pol­ska Norma nr PN-82/H-04935 okre­śla­ła me­to­dę wyz­na­cza­nia syp­ko­ści prosz­ków me­ta­li. Wg niej miarą syp­ko­ści był czas prze­sy­py­wa­nia się 50 g prosz­ku przez znor­ma­li­zo­wa­ny lejek (lejek Halla).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sypniewko

Syp­niew­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie zło­tow­skim, w gmi­nie Ja­stro­wie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Sypniewo

1. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
2. część Poz­na­nia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sypniewski

przy­miot­nik od: Syp­nie­wo


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sypnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|syp­nąć.


Źródła:

Wiktionary

Sypnąć

1. wy­rzu­cić coś syp­kie­go;
2. o śnie­gu: spaść w dużej ilo­ści;
3. ro­zdać coś w więk­szej ilo­ści (np. syp­nąć gro­szem);
4. wy­po­wie­dzieć tekst (np. kawał);
5. wy­ga­dać się; ujaw­nić spraw­cę czynu


cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. sypać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|sypać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syposz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sypuła

naz­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Ma­ło­pol­ska, Wiel­ko­pol­ska, opo­czyń­skie. sto­si­na; twar­da, po­zo­sta­ła po zdar­ciu cho­rą­giew­ki część pióra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sypów

Sypów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie piń­czow­skim, w gmi­nie Dzia­ło­szy­ce. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Syr

po­tocz­nie: noga; gira


skrót

 (1.1) = rel. Mą­drość Sy­ra­cha


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syr-Daria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Uzbe­ki­sta­nie, Ta­dży­ki­sta­nie i Ka­zach­sta­nie, pow­sta­je z po­łą­cze­nia rzek Naryn i Kara-daria;


Syr-daria ( Сырдария, Сирдарё, Sir­da­ryo, Сырдарья) – rzeka w Ka­zach­sta­nie, Ta­dży­ki­sta­nie i Uzbe­ki­sta­nie. Jej dłu­gość okre­śla­na jest jako 2012 km lub też 3019 km, wli­cza­jąc bieg jej rzeki źró­dło­wej Na­ry­nu.

Jest naj­dłuż­szą rzeką Azji Środ­ko­wej. Pow­sta­je z po­łą­cze­nia rzek Naryn i Kara-daria we wschod­niej czę­ści Kot­li­ny Fer­gań­skiej.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Syr.

skrót od: sy­ryj­ski


Źródła:

SJP.pl

Syra

po­tocz­nie: noga; gira


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bia­ły­stok. noga


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syrach

po­tocz­nie: noga; gira


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. autor sta­ro­te­sta­men­tal­nej Księ­gi Sy­ra­cy­de­sa

 (1.2) imię|pol­ski|m.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syrachowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Sy­ra­cha


Źródła:

Wiktionary

Syracuse

[czy­taj: S-Irak­jus] mia­sto w USA


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Syracydes

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. autor sta­ro­te­sta­men­tal­nej Księ­gi Sy­ra­cha

 (1.2) imię|pol­ski|m.


Źródła:

Wiktionary

Syrakuzanin

miesz­ka­niec Sy­ra­kuz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sy­ra­kuz; osoba z tego mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syrakuzanka

miesz­kan­ka Sy­ra­kuz


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sy­ra­kuz; ko­bie­ta z tego mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syrakuzański

przy­miot­nik od: Sy­ra­ku­zy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sy­ra­ku­za­mi, do­ty­czą­cy Sy­ra­kuz, po­cho­dzą­cy z Sy­ra­kuz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syrakuzy

mia­sto we Wło­szech


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto we Wło­szech po­ło­żo­ne na wschod­nim wy­brze­żu Sy­cy­lii;

 (1.2) geogr. adm. wło­ska pro­win­cja na wscho­dzie Sy­cy­lii;


Sy­ra­ku­zy ( Syracusæ, Si­ra­cu­sa) – mia­sto we Wło­szech po­ło­żo­ne we wschod­niej czę­ści Sy­cy­lii, sto­li­ca pro­win­cji o tej samej naz­wie.

Prze­mysł przet­wór­stwa ropy naf­to­wej, che­micz­ny. Ką­pie­li­sko mor­skie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syrdaria

mia­sto w Uzbe­ki­sta­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto we wschod­nim Uzbe­ki­sta­nie, w wi­la­je­cie syr­da­ryj­skim;


Syr­da­ria (uzb. "Sir­da­ryo", uzb. cyr. Сирдарё; ros. Сырдарья, "Syr­dar­ja") – mia­sto we wschod­nim Uzbe­ki­sta­nie, w wi­la­je­cie syr­da­ryj­skim, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na tu­ma­nu Sir­da­ryo. W 1989 roku li­czy­ło ok. 23,5 tys. miesz­kań­ców. Oś­ro­dek prze­my­słu mle­czar­skie­go i ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych. W mie­ście znaj­du­je się in­sty­tut pe­da­go­gicz­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syrdaryjski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Syr-darią albo z Syr­da­rią, do­ty­czą­cy Syr-darii albo Syr­da­rii


Źródła:

Wiktionary

Syrek

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Syrena

1. mi­to­lo­gicz­na nimfa mor­ska, ma­ją­ca po­stać pół ko­bie­ty, pół ptaka, któ­rej przy­pi­sy­wa­no wa­bie­nie że­gla­rzy śpie­wem i uśmier­ca­nie ich;
2. ba­śnio­wa po­stać pół ko­bie­ty, pół ryby;
3. przy­rząd wyt­wa­rza­ją­cy in­for­ma­cyj­ne lub alar­mo­we sy­gna­ły dźwię­ko­we;
4. za­lot­na, uwo­dzi­ciel­ska ko­bie­ta;
5. ko­bie­ta uda­ją­ca ba­śnio­wą sy­re­nę w ce­lach za­rob­ko­wych;
6. ro­śli­no­żer­ny ssak wodny, za­miesz­ku­ją­cy mię­dzyz­wrot­ni­ko­we i podz­wrot­ni­ko­we morza;
7. herb War­sza­wy w po­sta­ci pół ko­bie­ty, pół ryby z mie­czem i tar­czą


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mit. stwo­rze­nie mi­tycz­ne, po­cząt­ko­wo pół ko­bie­ta, pół ptak, póź­niej pół ko­bie­ta, pół ryba; także bo­ha­ter­ka baśni i le­gend;

 (1.2) zool. ro­śli­no­żer­ny ssak mor­ski; sy­re­ny two­rzą rząd;

 (1.3) urzą­dze­nie alar­mo­we wyt­wa­rza­ją­ce sy­gnał dźwię­ko­wy;

 (1.4) mot. sa­mo­chód marki Sy­re­na;

 (1.5) od­głos sy­re­ny (1.3)

 (1.6) ko­bie­ta uwo­dzą­ca, ku­si­ciel­ka

 (1.7) he­rald. herb War­sza­wy przed­sta­wia­ją­cy po­stać pół-ko­bie­ty, pół-ryby trzy­ma­ją­cą tar­czę i miecz


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syreni

do­ty­czą­cy mi­tycz­nej sy­re­ny, zwią­za­ny z mi­tycz­ną sy­re­ną


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla sy­re­ny, do­ty­czą­cy sy­re­ny, od­no­szą­cy się do sy­re­ny

 (1.2) przen. ku­si­ciel­ski, zgub­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syreniarz

po­tocz­nie:
1. wła­ści­ciel sa­mo­cho­du marki Sy­re­na;
2. daw­niej: war­sza­wia­nin


Źródła:

SJP.pl

Syrenka

zdrob­nie­nie od: sy­re­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: sy­re­na

 (1.2) mała sy­re­na

 (1.3) pot. mot. pie­szczot­li­wie o sa­mo­cho­dzie marki Sy­re­na

 (1.4) gw-pl|War­sza­wa. pro­sty­tut­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syrenkowy

→ sy­ren­ka


Patrz:syrenka

Źródła:

SJP.pl

Syrenowate

o ce­chach sy­re­no­wa­tych (ro­dzi­na pła­zów)


Sy­re­no­wa­te (Si­re­ni­dae) – ro­dzi­na pła­zów z rzędu pła­zów ogo­nia­stych (Ca­u­da­ta).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Syrenowaty

o ce­chach sy­re­no­wa­tych (ro­dzi­na pła­zów)


Źródła:

SJP.pl

Syreny

1. mi­to­lo­gicz­na nimfa mor­ska, ma­ją­ca po­stać pół ko­bie­ty, pół ptaka, któ­rej przy­pi­sy­wa­no wa­bie­nie że­gla­rzy śpie­wem i uśmier­ca­nie ich;
2. ba­śnio­wa po­stać pół ko­bie­ty, pół ryby;
3. przy­rząd wyt­wa­rza­ją­cy in­for­ma­cyj­ne lub alar­mo­we sy­gna­ły dźwię­ko­we;
4. za­lot­na, uwo­dzi­ciel­ska ko­bie­ta;
5. ko­bie­ta uda­ją­ca ba­śnio­wą sy­re­nę w ce­lach za­rob­ko­wych;
6. ro­śli­no­żer­ny ssak wodny, za­miesz­ku­ją­cy mię­dzyz­wrot­ni­ko­we i podz­wrot­ni­ko­we morza;
7. herb War­sza­wy w po­sta­ci pół ko­bie­ty, pół ryby z mie­czem i tar­czą


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Syria

pań­stwo w Azji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kraj w Azji;

 (1.2) hist. pro­win­cja rzym­ska


Syria ( ‏سوريا‎, trl. "Sūriyā", trb. ‏Su­ri­ja‎), nazwa ofi­cjal­na: Sy­ryj­ska Re­pu­bli­ka Arab­ska (ar. الجمهورية العربية السورية, trl. "Al-Ǧumhūriyya ăl-ʿArabiyya ăs-Sūriyya", trb. "Al-Dżum­hu­rij­ja al-Ara­bij­ja as-Su­rij­ja") – pań­stwo arab­skie na Bli­skim Wscho­dzie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syringa

grec­ki lu­do­wy in­stru­ment mu­zycz­ny; sy­ryn­ga


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Syringomielia

przew­le­kła cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na two­rze­niu się ja­mi­stych prze­strze­ni w rdze­niu krę­go­wym co po­wo­du­je upo­śle­dze­nie czu­cia bólu i tem­pe­ra­tu­ry, a na­stęp­nie po­ra­że­nie mię­śni szkie­le­to­wych; ja­mi­stość rdze­nia


Źródła:

SJP.pl

Syrinks

in­stru­ment mu­zycz­ny znany rów­nież jako flet­nia Pana; sy­ryn­ga


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. na­ja­da albo ha­ma­dria­da, albo ore­a­da z Ar­ka­dii za­mie­nio­na w trzci­nę, uko­cha­na Pana;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 3360;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syriusz

gwia­zda w gwia­zdo­zbio­rze Wiel­kie­go Psa; Psia Gwia­zda


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. pies Orio­na, prze­nie­sio­ny na fir­ma­ment jako gwia­zda Sy­riusz (1.2);

 (1.2) astr. naj­ja­śniej­sza gwia­zda na noc­nym nie­bie, znaj­du­ją­ca się w gwia­zdo­zbio­rze Wiel­kie­go Psa;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) rzad. imię|pol­ski|m.;


Sy­riusz ("Alfa Canis Ma­jo­ris", "α CMa") – naj­ja­śniej­sza gwia­zda noc­ne­go nieba, w gwia­zdo­zbio­rze Wiel­kie­go Psa. Jest jedną z naj­bliż­szych gwiazd – od­le­gła o 8,6 roku świetl­ne­go – o jas­no­ści ob­ser­wo­wa­nej wy­no­szą­cej −1,47 ma­gni­tu­do. Jest jed­nym z wierz­choł­ków trój­ką­ta zi­mo­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syrkowice

Syr­ko­wi­ce (niem. "Zürkow") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie bia­ło­gardz­kim, w gmi­nie Kar­li­no. W la­tach 1975–1998 wieś na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­sza­liń­skie­go. W roku 2007 wieś li­czy­ła 195 miesz­kań­ców.

Wieś wcho­dzą­ca w skład so­łect­wa: Po­czer­ni­no


Źródła:

Wikipedia

Syrmia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. zob. Srem.


Źródła:

Wiktionary

Syrmijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Syr­mią, do­ty­czą­cy Syr­mii


Źródła:

Wiktionary

Syrmozaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny an­ky­lo­za­u­rów; pi­na­ko­za­ur


Źródła:

SJP.pl

Syro-Malabarski

do­ty­czą­cy Syro-Ma­la­bar­skie­go Ko­ścio­ła Ka­to­lic­kie­go


Źródła:

SJP.pl

Syrofenicja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) sta­roż. geogr. Fe­ni­cja w obrę­bie rzym­skiej pro­win­cji Syrii


Źródła:

Wiktionary

Syrofenicjanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sta­roż. etn. miesz­ka­niec Sy­ro­fe­ni­cji


Źródła:

Wiktionary

Syrofenicjanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­roż. etn. miesz­kan­ka Sy­ro­fe­ni­cji


Sy­ro­fe­ni­cjan­ka, także ko­bie­ta ka­na­nej­ska − po­stać bi­blij­na z No­we­go Te­sta­men­tu.

Po­ja­wia się w Ewan­ge­lii Marka i w miej­scu pa­ra­lel­nym w Ewan­ge­lii Ma­te­u­sza. Okre­śle­nie "Sy­ro­fe­ni­cjan­ka" użyte przez ewan­ge­li­stę Marka wska­zu­je na po­cho­dze­nie z re­jo­nu Fe­ni­cji, która w cza­sach Chry­stu­sa była czę­ścią rzym­skiej pro­win­cji Syrii. Gdy Jezus opu­ścił Ga­li­leę i wy­ru­szył na pół­noc w oko­li­ce Tyru i Sy­do­nu, ko­bie­ta ta miała pro­sić go o wy­pę­dze­nie złego ducha ze swej córki.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Syrofenicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Sy­ro­fe­ni­cji, zwią­za­ny z Sy­ro­fe­ni­cją

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Sy­ro­fe­ni­cji lub Sy­ro­fe­ni­cjan, ma­ją­cy cechy lub wła­ści­wo­ści przy­pi­sy­wa­ne Sy­ro­fe­ni­cji lub Sy­ro­fe­ni­cja­nom


Źródła:

Wiktionary

Syrojeszka

grzyb ka­pe­lu­szo­wy z ro­dzi­ny go­łąb­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Syroka

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Syrokomla

naz­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) he­rald. pol­ski herb szla­chec­ki;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syrop

1. pro­dukt w prze­my­śle spo­żyw­czym w po­sta­ci gę­stej, lep­kiej, bar­dzo słod­kiej cie­czy
2. le­kar­stwo otrzy­my­wa­ne przez roz­pu­szcze­nie leków w stę­żo­nym wod­nym rozt­wo­rze cukru; ule­pek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. gęsty, bar­dzo słod­ki i lepki rozt­wór cukru, za­gę­szczo­ny sok

 (1.2) farm. rozt­wór leku w wo­dzie gę­sto­ścią i sma­kiem przy­po­mi­na­ją­cy syrop (1.1)


Zo­bacz też: syrop do na­są­cza­nia ciast.

Syrop (z arab. شراب "she­rab" – "napój", via ła­ci­na "si­ru­pus") – gęsta, lepka ciecz o dużej za­war­to­ści cukru. Syrop jest trud­ny do prze­la­nia z na­czy­nia do na­czy­nia, cią­gnie się w dłu­gie nitki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syropek

zdrob­nie­nie od: syrop


Źródła:

SJP.pl

Syropiarnia

za­kład prze­my­sło­wy, w któ­rym prze­ra­bia­ny jest kroch­mal ziem­nia­cza­ny na cu­kier skro­bio­wy


Źródła:

SJP.pl

Syropowatość

cecha cze­goś przy­po­mi­na­ją­ce­go syrop


Źródła:

SJP.pl

Syropowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kon­sy­sten­cją syrop


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy po­stać, wła­ści­wo­ści sy­ro­pu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syropowy

→ syrop


Patrz:syrop

Źródła:

SJP.pl

Syrta

mia­sto i gmina w Libii


Syrta (, ‏سِرْت‎, trb. ‏Sirt‎) – mia­sto w pół­noc­nej Libii (Try­po­li­ta­nia), nad Za­to­ką Wiel­ka Syrta. Około 128 tys. miesz­kań­ców. Oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny gminy Syrta.

W oko­li­cach mia­sta uro­dził się i zgi­nął były przy­wód­ca Libii Mu’ammar al-Kad­da­fi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Syrton

ogół ży­wych i mart­wych zwie­rząt, zno­szo­nych prą­dem wody w rze­kach, który sta­no­wi po­karm dla ryb


Syr­ton – to żywe i mart­we or­ga­niz­my ro­ślin­ne jak i zwie­rzę­ce, uno­szo­ne przez prąd wody w cie­kach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Syrycjusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Sy­ry­cjusz – imię mę­skie, któ­re­go pa­tro­nem jest św. Sy­ry­cjusz, pa­pież (zm. 399).

Sy­ry­cjusz imie­ni­ny ob­cho­dzi 26 li­sto­pa­da.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Syryjczyk

oby­wa­tel Syrii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Syrii lub miesz­ka­niec Syrii


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syryjka

oby­wa­tel­ka Syrii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Syrii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syryjski

do­ty­czą­cy Syrii


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Syria


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syrynga

grec­ki lu­do­wy in­stru­ment mu­zycz­ny; sy­rin­ga


Źródła:

SJP.pl

Syryngowy

kwas sy­ryn­go­wy - or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny ma­ją­cy dzia­ła­nie an­ty­bak­te­ryj­ne i prze­ci­wut­le­nia­ją­ce


Źródła:

SJP.pl

Syrzok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. kulin. ser­nik


Źródła:

Wiktionary

Sysadmin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. in­form. ad­mi­ni­stra­tor sy­ste­mów kom­pu­te­ro­wych;


Źródła:

Wiktionary

Sysak

młode zwie­rzę, odży­wia­ją­ce się je­szcze mle­kiem matki; ose­sek


Źródła:

SJP.pl

Syski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sysop

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. in­form. zob. ad­mi­ni­stra­tor.


Sysop (od sy­stem ope­ra­tor), ope­ra­tor sy­ste­mu – czę­sto uży­wa­ne okre­śle­nie ad­mi­ni­stra­to­rów BBS-ów albo, hi­sto­rycz­nie, ope­ra­to­rów do­wol­nych sy­ste­mów kom­pu­te­ro­wych, w szcze­gól­no­ści klasy ma­in­fra­me.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sysoła

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w pół­noc­no-za­chod­niej Rosji, lewy do­pływ Wy­czeg­dy;


Sy­so­ła (ros. Сысола) – rzeka w pół­noc­no-za­chod­niej Rosji. Więk­szość jej biegu przy­pa­da na ob­szar re­pu­bli­ki Komi, choć dwa z jej do­pły­wów mają swoje źró­dła w nieg­dy­siej­szym ob­wo­dzie perm­skim oraz w ob­wo­dzie ki­row­skim. Sy­so­ła jest do­pły­wem Wy­czeg­dy, do któ­rej wpły­wa na wy­so­ko­ści sto­li­cy re­pu­bli­ki, Syk­tyw­ka­ru (nazwa mia­sta wzię­ła się od nazwy rzeki, która w ję­zy­ku komi brzmi "Syk­tyw").


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

System

1. układ ele­men­tów sta­no­wią­cy upo­rząd­ko­wa­ną ca­łość; ze­spół urzą­dzeń dzia­ła­ją­cy jako ca­łość;
2. forma ustro­ju pań­stwa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) układ urzą­dzeń współ­pra­cu­ją­cych ze sobą;

 (1.2) spo­sób roz­wią­zy­wa­nia, ob­słu­gi cze­goś

 (1.3) ustrój, spo­sób or­ga­ni­za­cji życia


Sy­stem ( σύστημα "sy­ste­ma" – rzecz zło­żo­na) – ze­spół wza­jem­nie po­wią­za­nych ele­men­tów re­a­li­zu­ją­cych jako ca­łość za­ło­żo­ne cele.

Z uwagi na fakt, że wy­o­dręb­nie­nie wszyst­kich ele­men­tów przy­na­le­żą­cych do sy­ste­mu bywa w prak­ty­ce nie­kie­dy bar­dzo trud­ne, dla­te­go do ba­da­nia sy­ste­mów wy­ko­rzy­stu­je się ich upro­szczo­ne mo­de­le. Ele­men­ty przy­na­le­żą­ce do jed­ne­go sy­ste­mu nie mogą jed­nak sta­no­wić jed­no­cze­śnie ele­men­tów przy­na­leż­nych do in­ne­go sy­ste­mu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Systemat

rzeka głów­na wraz z do­pły­wa­mi


Źródła:

SJP.pl

Systematyczka

→ sy­ste­ma­tyk


Patrz:systematyk

Źródła:

SJP.pl

Systematycznie

przy­słó­wek

 (1.1) re­gu­lar­nie, pow­ta­rzal­nie

 (1.2) stale przez dłuż­szy czas

 (1.3) biol. pod wzglę­dem sy­ste­ma­ty­ki


Źródła:

Wiktionary

Systematyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sy­ste­ma­tycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Systematyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: sy­ste­ma­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Systematyczność

1. ro­bie­nie cze­goś skru­pu­lat­nie i re­gu­lar­nie, dzia­ła­nie zgod­nie z usta­lo­ny­mi re­gu­ła­mi, w ra­mach ja­kie­goś planu, sy­ste­mu; me­to­dycz­ność;
2. re­gu­lar­ne wy­stę­po­wa­nie, dzia­nie się cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­rzą­dek, uło­że­nie, do­kład­ność

 (1.2) re­gu­lar­ność, pow­ta­rzal­ność

 (1.3) re­gu­lar­ność, sta­łość


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Systematyczny

1. ro­bią­cy coś skru­pu­lat­nie i re­gu­lar­nie; me­to­dycz­ny;
2. dzie­ją­cy się lub za­cho­dzą­cy w spo­sób re­gu­lar­ny, upo­rząd­ko­wa­ny, we­dług ja­kie­goś sy­ste­mu;
3. do­ty­czą­cy sy­ste­ma­ty­ki or­gniz­mów


przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­ny­wa­ny lub zda­rza­ją­cy się re­gu­lar­nie

 (1.2) wy­ko­ny­wa­ny sta­ran­nie

 (1.3) wy­ko­na­ny me­to­dycz­nie, w spo­sób upo­rząd­ko­wa­ny, we­dług sche­ma­tu

 (1.4) sy­ste­ma­tycz­nie wy­ko­nu­ją­cy swoją pracę, sy­ste­ma­tycz­nie uczą­cy się, pilny

 (1.5) biol. do­ty­czą­cy sy­ste­ma­ty­ki ro­ślin lub zwie­rząt


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Systematyk

→ sy­ste­ma­ty­ka


Patrz:systematyka

Źródła:

SJP.pl

Systematyka

1. roz­dzie­le­nie na grupy we­dług ja­kie­goś sy­ste­mu;
2. gałąź ja­kiejś nauki zaj­mu­ją­ca się kla­sy­fi­ka­cją pew­nych przed­mio­tów lub pojęć;
3. sy­ste­ma­ty­ka or­ga­niz­mów - dział bio­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem róż­no­rod­no­ści or­ga­niz­mów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzie­dzi­na/pod­dzie­dzi­na ja­kiejś nauki zaj­mu­ją­ca się kla­sy­fi­ko­wa­niem jej przed­mio­tów i pojęć

 (1.2) układ (sy­stem) przed­mio­tów lub pojęć danej nauki


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Patrz:systematyka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Systematyzacja

po­rząd­ko­wa­nie cze­goś we­dług usta­lo­nych reguł, zgod­nie z pew­nym sy­ste­mem; sy­ste­ma­ty­zo­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uję­cie cze­goś w sy­stem, po­rząd­ko­wa­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Systematyzator

osoba two­rzą­ca sy­stem, re­gu­ły kla­sy­fi­ka­cji, za­sa­dy po­rząd­ko­wa­nia oraz po­rząd­ku­ją­ca po­ję­cia, rze­czy, we­dług ta­kich reguł


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba po­rząd­ku­ją­ca coś we­dług usta­lo­nych reguł


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Systematyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­ko­ny­wa­nie sy­ste­ma­ty­za­cji


Źródła:

Wiktionary

Systematyzować

ukła­dać coś we­dług usta­lo­nych reguł, zgod­nie z pew­nym sy­ste­mem; po­rząd­ko­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) po­rząd­ko­wać we­dług okre­ślo­nych zasad


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Systemik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sy­stem


Źródła:

Wiktionary

Systemizować

daw­niej: sy­ste­ma­ty­zo­wać


Źródła:

SJP.pl

Systemotwórczy

ma­ją­cy wpływ na two­rze­nie sy­ste­mu


Źródła:

SJP.pl

Systemowiec

osoba pod­po­rząd­ko­wa­na sy­ste­mo­wi (spo­łecz­ne­mu, po­li­tycz­ne­mu)


Źródła:

SJP.pl

Systemowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sy­ste­mo­wy


Źródła:

Wiktionary

Systemowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sy­ste­mo­we; cecha tych, któ­rzy są sy­ste­mo­wi


Źródła:

Wiktionary

Systemowy

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do sy­ste­mu


Źródła:

Wiktionary

Systol

faza skur­czu serca, skurcz serca; sy­sto­le


Źródła:

SJP.pl

Systole

faza skur­czu serca, skurcz serca; sy­stol


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sysydlaczek

pier­wot­niak z typu orzę­sków, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się cał­ko­wi­tym bra­kiem rzę­sek u po­sta­ci do­ro­słej; or­ga­nizm osia­dły, do po­dło­ża przy­mo­co­wu­je się dzię­ki dłu­giej nóżce, na któ­rej osa­dzo­ne są cha­rak­te­ry­stycz­ne wy­pust­ki peł­nią­ce rolę ssa­wek


Źródła:

SJP.pl

Sysydlaczki

gro­ma­da pro­ti­stów w typie orzę­sków


Sy­syd­lacz­ki, bez­rzę­ski ("Suc­to­ria") – gro­ma­da w typie orzę­sków.

W po­sta­ci doj­rza­łej po­zba­wio­ne są cał­ko­wi­cie rzę­sek, za­stą­pio­nych rur­ka­mi ssą­cy­mi (ten­ta­cu­le), słu­żą­cy­mi do po­bie­ra­nia po­kar­mu. Na­le­żą tu róż­no­po­sta­cio­we pier­wot­nia­ki przyt­wier­dzo­ne nóżką do po­dło­ża.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Syt

przy­miot­nik

 (1.1) syty


Źródła:

Wiktionary

Syta

brzecz­ka mio­do­wa


Źródła:

SJP.pl

Sytki

Sytki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Dro­hi­czyn.

Wieś du­chow­na, włas­ność be­ne­dyk­ty­nek dro­hic­kich w XVII wieku, po­ło­żo­na była w 1795 roku w ziemi dro­hic­kiej wo­je­wództ­wa pod­la­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Sytnik

apa­rat do sa­tu­ra­cji; sa­tu­ra­tor


Źródła:

SJP.pl

Sytność

cecha tego, co sytne (sy­cą­ce, po­żyw­ne); tre­ści­wość


Źródła:

SJP.pl

Sytny

po­żyw­ny, da­ją­cy od­czu­cie na­sy­ce­nia


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) przest. da­ją­cy po­czu­cie sy­to­ści, na­je­dze­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sytość

uczu­cie na­sy­ce­nia, za­spo­ko­je­nia; dosyt


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bycie cał­ko­wi­cie na­je­dzo­nym, brak głodu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sytszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: syty; bar­dziej syty


Źródła:

SJP.pl

Sytuacja

1. ogół wa­run­ków, w któ­rych coś się od­by­wa;
2. frag­ment wy­po­wie­dzi, akcji sce­nicz­nej w przed­sta­wie­niu te­a­tral­nym;
3. daw­niej: po­ło­że­nie ja­kie­goś obiek­tu; usy­tu­o­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ze­spół oko­licz­no­ści, stan, w któ­rym ktoś lub coś się znaj­du­je lub coś się dzie­je

 (1.2) lo­ka­li­za­cja, po­ło­że­nie cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sytuacjonista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik sy­tu­a­cjo­niz­mu


Źródła:

Wiktionary

Sytuacjonistka

→ sy­tu­a­cjo­ni­sta


Patrz:sytuacjonista

Źródła:

SJP.pl

Sytuacjonizm

ruch spo­łecz­no-ar­ty­stycz­ny pow­sta­ły w la­tach 50. XX wieku


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sytuacyjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) uwz­ględ­nia­jąc sy­tu­a­cję


Źródła:

Wiktionary

Sytuacyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sy­tu­a­cyj­ne


Źródła:

Wiktionary

Sytuacyjny

zwią­za­ny z jakąś sy­tu­a­cją, wy­ni­ka­ją­cy z sy­tu­a­cji


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pew­nej sy­tu­a­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sytuowany

1. umiej­sca­wiać, umie­szczać gdzieś;
a) sta­wiać bu­dy­nek w ja­kimś miej­scu, wy­dzie­lać jego część na jakiś cel;
b) umie­szczać akcję cze­goś, zwła­szcza książ­ki lub filmu, w okre­ślo­nych oko­licz­no­ściach, cza­sie, miej­scu;
c) uj­mo­wać coś w okre­ślo­nym kon­tek­ście, poz­wa­la­ją­cym na lep­sze zro­zu­mie­nie lub nową in­ter­pre­ta­cję;
d) usta­wiać kogoś na ja­kiejś po­zy­cji w or­ga­ni­za­cji, hie­rar­chii;
2. sy­tu­o­wać się; umiej­sca­wiać się, umie­szczać się:
a) zaj­mo­wać ja­kieś miej­sce;
b) zaj­mo­wać jakąś po­zy­cję w or­ga­ni­za­cji


Źródła:

SJP.pl

Sytuować

1. umiej­sca­wiać, umie­szczać gdzieś;
a) sta­wiać bu­dy­nek w ja­kimś miej­scu, wy­dzie­lać jego część na jakiś cel;
b) umie­szczać akcję cze­goś, zwła­szcza książ­ki lub filmu, w okre­ślo­nych oko­licz­no­ściach, cza­sie, miej­scu;
c) uj­mo­wać coś w okre­ślo­nym kon­tek­ście, poz­wa­la­ją­cym na lep­sze zro­zu­mie­nie lub nową in­ter­pre­ta­cję;
d) usta­wiać kogoś na ja­kiejś po­zy­cji w or­ga­ni­za­cji, hie­rar­chii;
2. sy­tu­o­wać się; umiej­sca­wiać się, umie­szczać się:
a) zaj­mo­wać ja­kieś miej­sce;
b) zaj­mo­wać jakąś po­zy­cję w or­ga­ni­za­cji


cza­sow­nik

 (1.1) umie­szczać w ja­kimś miej­scu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syty

1. taki, który się na­jadł do syta; na­je­dzo­ny, nie­głod­ny;
2. ob­fi­ty, bo­ga­ty w ja­kieś sub­stan­cje odżyw­cze, tre­ści­wy, sy­cą­cy;
3. ma­ją­cy cze­goś dosyć; opły­wa­ją­cy w coś


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który za­spo­ko­ił głód, na­jadł się

 (1.2) efek­tyw­nie usu­wa­ją­cy głód

 (1.3) książk. za­spo­ko­jo­ny w pełni wzglę­dem okre­ślo­ne­go pra­gnie­nia, po­trze­by

 (1.4) do­stat­ni, za­moż­ny, bo­ga­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sywasz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. ro­zbu­do­wa­ny ze­spół płyt­kich sło­no­wod­nych zatok na pół­noc­no-wschod­nim wy­brze­żu Krymu;


Sy­wasz (ukr. Сиваш; ros. Сиваш, "Si­wasz"; krym. "Sıvaş"), także Morze Zgni­łe (ukr. Гниле Море, "Hnyłe More"; ros. Гнилое Море, "Gni­ło­je Morie"; krym. "Çürük Deñiz") – sy­stem płyt­ko­wod­nych zatok na pół­noc­no-wschod­nim wy­brze­żu Krymu, od­dzie­lo­nych od stro­ny Morza Azow­skie­go Mie­rze­ją Ara­bac­ką.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Syzrań

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej czę­ści Rosji, w ob­wo­dzie sa­mar­skim, nad Wołgą u uj­ścia Syz­ra­ni (2.1) do Zbior­ni­ka Sa­ra­tow­skie­go;

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. rzeka w po­łud­nio­wej Rosji prawy do­pływ Wołgi;


Syz­rań ( Сызрань) – mia­sto w za­chod­niej czę­ści Rosji, w ob­wo­dzie sa­mar­skim, port nad Wołgą u uj­ścia Syz­ra­ni do Zbior­ni­ka Sa­ra­tow­skie­go.

Za­ło­żo­ny w 1683 jako twier­dza, w 1796 przeksz­tał­co­ny w mia­sto gu­ber­ni sym­bir­skiej. Około 167 tys. miesz­kań­ców w 2020 roku.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Syzrański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Syz­ra­niem lub Syz­ra­nią, do­ty­czą­cy Syz­ra­nia lub Syz­ra­ni


Źródła:

Wiktionary

Syzyf

mit. gr. le­gen­dar­ny za­ło­ży­ciel Ko­ryn­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. mi­tycz­ny król Ko­ryn­tu, ska­za­ny przez bogów na wta­cza­nie głazu na szczyt góry;


Syzyf (gr. Σίσυφος "Sísyphos", "Si­syp­hos Aio­li­des", łac. "Si­syp­hus") – w mi­to­lo­gii grec­kiej za­ło­ży­ciel i król mia­sta Efyra (póź­niej­szy Ko­rynt), mąż Me­ro­pe, syn Eola i dziad Bel­le­ro­fon­ta, po­stać tra­gicz­na, ar­che­typ.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Syzyfowy

1. do­ty­czą­cy Sy­zy­fa;
2. prze­no­śnie: sy­zy­fo­wa praca - bez­ce­lo­wa, cięż­ka praca, nie­ma­ją­ca końca; be­zo­woc­ny trud


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) bez­ce­lo­wy, ska­za­ny na nie­po­wo­dze­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Syzygia

opo­zy­cja i ko­niunk­cja pla­net


Źródła:

SJP.pl

Syzygijny

→ sy­zy­gia


Patrz:syzygia

Źródła:

SJP.pl

Syzygium

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Syłwa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w ob­wo­dzie swier­dłow­skim i Kraju Perm­skim, ucho­dzi do Zbior­ni­ka Kam­skie­go;


Syłwa (ros. Сылва; z ję­zy­ka komi-per­miac­kie­go сыл: "sył" – „z roz­to­pów”, ва: w"a" – „woda”) – rzeka w Rosji, w ob­wo­dzie swier­dłow­skim i Kraju Perm­skim.

Jej dłu­gość wy­no­si 493 km, a po­wierzch­nia zle­wi­ska 19 700 km². Swój po­czą­tek bie­rze na sto­kach środ­ko­we­go Uralu i pły­nie w kie­run­ku za­chod­nim. Wpada do Za­to­ki Czu­sow­skiej Zbior­ni­ka Kam­skie­go.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Syńcio

ek­spre­syw­nie: syn; synuś, sy­nu­lek, syn­cio, synio


Źródła:

SJP.pl