S

1. sym­bol siar­ki, pier­wiast­ka che­micz­ne­go;
2. oz­na­cze­nie si­men­sa, jed­nost­ki fi­zycz­nej;
3. sym­bol po­łud­nia, po­łud­nio­wej sze­ro­ko­ści ge­o­gra­ficz­nej;
4. m-nar. kod sa­mo­cho­do­wy Szwe­cji
5. oz­na­cze­nie roz­mia­ru ubra­nia: mały


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. dwu­dzie­sta czwar­ta li­te­ra pol­skie­go al­fa­be­tu;

skrót

 (2.1) fiz. se­kun­da (skrót i oz­na­cze­nie jed­nost­ki czasu)

przy­i­mek

 (3.1) daw. z

 (3.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. z


S s

S ("es", mi­nu­sku­ła: s) – dwu­dzie­sta czwar­ta li­te­ra pol­skie­go i dzie­więt­na­sta al­fa­be­tu ła­ciń­skie­go. Oz­na­cza zwy­kle w danym ję­zy­ku spół­gło­skę przed­nio­ję­zy­ko­wą szcze­li­no­wą bezdź­więcz­ną, np. [].

Nazwę tej li­te­ry w ję­zy­ku pol­skim wy­ma­wia się "es".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sa

[czy­taj: es-A]
1. skrót od: spół­ka ak­cyj­na; S.A.;
2. skrót od: Die Stur­mab­te­i­lung der Na­tio­nal­so­zia­li­stis­chen De­uts­chen Ar­be­i­ter­par­tei - Od­dział Sztur­mo­wy NSDAP


skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = ekon. praw. spół­ka ak­cyj­na;

 (1.2) = biol. fiz. swo­i­sta ab­sorp­cja;

 (1.3) = praw. sąd ape­la­cyj­ny;

 (1.4) = adm. eduk. szko­ła aspi­ran­tów


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saa

skrót od: South Afri­can Air­wa­ys - Linie Lot­ni­cze Po­łud­nio­wej Afry­ki


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saab

marka sa­mo­cho­dów; SAAB


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saab-Scania

[czy­taj: sab-skań­ja] szwedz­kie przed­się­bior­stwo


Źródła:

SJP.pl

Saakaszwili

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Saam

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rdzen­ny miesz­ka­niec La­po­nii


Źródła:

Wiktionary

Saami

grupa et­nicz­na za­miesz­ku­ją­ca ob­szar La­po­nii; La­poń­czy­cy, Sa­a­mo­wie


Źródła:

SJP.pl

Saamijski

→ Saami


Patrz:Saami

Źródła:

SJP.pl

Saamowie

grupa et­nicz­na za­miesz­ku­ją­ca ob­szar La­po­nii; La­poń­czy­cy, Saami


Sa­a­mo­wie, La­poń­czy­cy (Ło­pa­ro­wie, Lo­pa­ro­wie; lap. "Saami") – lud za­miesz­ku­ją­cy głów­nie La­po­nię – kra­i­nę hi­sto­rycz­no-ge­o­gra­ficz­ną w Eu­ro­pie Pół­noc­nej obej­mu­ją­cą pół­noc­ne krań­ce Nor­we­gii, Fin­lan­dii, Rosji (Płw. Kol­ski) oraz Szwe­cji.

Hi­sto­rycz­nie na­zy­wa­ni La­poń­czy­ka­mi, które to miano jest obec­nie uwa­ża­ne przez niek­tó­re spo­łecz­no­ści sa­am­skie za obraź­li­we. Sa­a­mo­wie są po­tom­ka­mi pier­wot­nych miesz­kań­ców Skan­dy­na­wii. Sym­bo­la­mi na­ro­do­wy­mi Sa­a­mów jest sa­am­ska flaga, sa­am­ski hymn i na­ro­do­wy joik.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saamski

→ Sa­a­mo­wie (grupa et­nicz­na)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­a­ma­mi, do­ty­czą­cy Sa­a­mów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saane

rzeka w Szwaj­ca­rii


Źródła:

SJP.pl

Saaneński

1. → Saane (rzeka w Szwaj­ca­rii);
2. koza sa­a­neń­ska - mlecz­na rasa kozy do­mo­wej o krót­kiej, bia­łej sier­ści


Źródła:

SJP.pl

Saara

[czy­taj: zara albo sara]
1. rzeka we Fran­cji i w Niem­czech;
2. kraj związ­ko­wy w Niem­czech


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. kraj związ­ko­wy w za­chod­niej czę­ści Nie­miec;

 (1.2) geogr. hy­drol. rzeka we Fran­cji i Niem­czech, prawy do­pływ Mo­ze­li, jej źró­dło znaj­du­je się w Al­za­cji;


Saara ( Sa­ar­land; Sarre) – kraj związ­ko­wy w za­chod­niej czę­ści Nie­miec, któ­re­go sto­li­cą jest mia­sto Saarbrücken.

Leży na ob­sza­rze Śred­nio­gó­rza Nie­miec­kie­go, obej­mu­je po­łud­nio­wy skraj gór Hunsrück i za­chod­nią część po­gó­rza.

Więk­szość lud­no­ści i prze­my­słu sku­pia się w Za­głę­biu Saary, znaj­du­ją­cym się w po­łud­nio­wej czę­ści kraju związ­ko­we­go. Tutaj znaj­du­ją się takie mia­sta, jak Saarbrücken, Völklingen i Hom­burg.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saarbrücken

[czy­taj: zarbrüken albo zar­bri­ken] mia­sto w Niem­czech


Saarbrücken (fr. "Sar­re­bruck"; luks. "Saarbrécken") – mia­sto w Niem­czech nad Saarą, sto­li­ca kraju związ­ko­we­go (niem. "Bun­des­land") Saara, sie­dzi­ba związ­ku re­gio­nal­ne­go Saarbrücken. Po­li­tycz­ne i kul­tu­ral­ne cen­trum re­gio­nu, głów­ny oś­ro­dek go­spo­dar­czy Za­głę­bia Saary, wy­do­by­cie węgla ka­mien­ne­go. Roz­wi­nię­ty prze­mysł ma­szy­no­wy, me­ta­lo­wy, elek­tro­tech­nicz­ny, włó­kien­ni­czy, spo­żyw­czy, po­li­gra­ficz­ny, pre­cy­zyj­ny, hut­ni­czy oraz che­micz­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saarski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Saarą, do­ty­czą­cy Saary (kraju związ­ko­we­go, kra­i­ny i rzeki)


Źródła:

Wiktionary

Saba

1. imię żeń­skie;
2. zdrob­nie­nie od: Sa­bi­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zo­o­nim po­pu­lar­ne imię dla psa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sabacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sabat


Źródła:

Wiktionary

Sabacjusz

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Sabadyl

ki­cha­wiec, sa­ba­dy­la;
1. ce­bul­ko­wa ro­śli­na z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych;
2. wy­ciąg oc­to­wy lub eta­no­lo­wy z na­sion tej ro­śli­ny


Źródła:

SJP.pl

Sabadyla

ki­cha­wiec, sa­ba­dyl;
1. ce­bul­ko­wa ro­śli­na z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych;
2. wy­ciąg oc­to­wy lub eta­no­lo­wy z na­sion tej ro­śli­ny


Sa­ba­dy­la ("Scho­e­no­ca­u­lon") – ro­dzaj bylin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny me­lant­ko­wa­tych ("Me­lant­hia­ce­ae"). Obej­mu­je 26 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i Po­łud­nio­wej, spoś­ród któ­rych 22 są en­de­mi­ta­mi w Mek­sy­ku. Szer­szy za­sięg mają tylko dwa ga­tun­ki – sa­ba­dy­la le­kar­ska ("Sch.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sabadylowy

→ sa­ba­dyl, → sa­ba­dy­la


Patrz:sabadyl, → sabadyla

Źródła:

SJP.pl

Sabak

naz­wi­sko


Sabak (Sa­bacc) – naj­po­pu­lar­niej­sza z ha­zar­do­wych gier kar­cia­nych w fik­cyj­nym świe­cie "Gwiezd­nych wojen". Sa­ba­kiem na­zy­wa­ny jest też wy­gry­wa­ją­cy układ kart w tej grze. Gra jest czę­sto po­rów­ny­wa­na do po­ke­ra albo black­jac­ka. Do­cze­ka­ła się kilku li­cen­cjo­no­wa­nych wydań w świe­cie rze­czy­wi­stym. Nie ist­nie­je jeden zbiór zasad do gry uz­na­wa­ny za ka­no­nicz­ny i w samym uni­wer­sum GW gra ma wiele wa­rian­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sabal

palma sa­ba­lo­wa, bocz­nia, drze­wo z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych


Sabal – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych (palm). Obej­mu­je 16 ga­tun­ków, które wy­stę­pu­ją w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści USA, w Ame­ry­ce Środ­ko­wej oraz w We­ne­zu­e­li i Ko­lum­bii na pół­no­cy Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Suche li­ście czę­sto po­zo­sta­ją po­ni­żej ko­ro­ny, two­rząc ro­dzaj „spód­nicz­ki”. Kwia­ty mę­skie i żeń­skie wy­stę­pu­ją na tej samej ro­śli­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sabalowy

przy­miot­nik od: sabal


Źródła:

SJP.pl

Sabat

1. w śred­nio­wiecz­nych wie­rze­niach: zlot cza­row­nic w od­lud­nym miej­scu (zwy­kle na szczy­cie łysej góry) w celu od­no­wie­nia przy­rze­cze­nia wier­no­ści sza­ta­no­wi;
2. w ju­da­iz­mie: świą­tecz­ny dzień ty­god­nia; sza­bat; sza­bas;
3. prze­no­śnie: ne­ga­tyw­nie o ze­bra­niu wielu ludzi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lud. ta­jem­ny zlot cza­row­nic

 (1.2) rel. zob. sza­bat.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) hist. wę­gier­ski żoł­nierz za­cięż­ny w XVII wieku


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sabataista

wyz­naw­ca sa­ba­ta­iz­mu (sa­ba­tia­niz­mu); sa­ba­tia­ni­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wyz­naw­ca sa­ba­ta­iz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sabataistka

→ sa­ba­ta­i­sta; sa­ba­tia­nist­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wyz­naw­czy­ni sa­ba­ta­iz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sabataistyczny

→ sa­ba­ta­izm; sa­ba­tia­ni­stycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Sabataizm

XVII-wiecz­ny ruch me­sja­ni­stycz­ny w ju­da­iz­mie roz­po­wszech­nio­ny wśród Żydów Bli­skie­go Wscho­du i Eu­ro­py, uz­na­ją­cy Sa­ba­ta­ja Cwi za Me­sja­sza; sa­ba­tia­nizm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. hist. re­li­gij­ny ruch me­sja­ni­stycz­ny w ju­da­iz­mie, za­ło­żo­ny w po­ło­wie XVII wieku przez Sza­be­ta­ja Cewi;


Sa­ba­ta­izm, sab­ba­ta­nizm – ruch me­sja­ni­stycz­ny w ju­da­iz­mie, za­ło­żo­ny w XVII wieku przez Sza­be­ta­ja Ce­wie­go. Wy­wo­dził się z idei me­sja­ni­stycz­no-ka­ba­li­stycz­nych. Sa­ba­ta­izm roz­po­wszech­nił się głów­nie wśród Żydów se­far­dyj­skich. Ruch był po­tę­pia­ny przez ra­bi­nów ju­da­iz­mu or­to­dok­syj­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sabatarianie

chrze­ści­jań­skie ugru­po­wa­nia re­li­gij­ne świę­cą­ce so­bo­tę za­miast nie­dzie­li (na­wią­zu­ją­ce w ten spo­sób do tra­dy­cji ży­dow­skiej), np. ad­wen­ty­ści; sa­ba­ty­ści


Sa­ba­ta­ria­nie, sa­ba­ta­ja­nie, sa­ba­ty­ści – ugru­po­wa­nia chrze­ści­jań­skie, któ­rych prak­ty­ki re­li­gij­ne na­wią­zy­wa­ły do tra­dy­cji ży­dow­skiej (głów­nie w li­tur­gii), a dzień świę­ty ob­cho­dzi­ły w so­bo­tę. Grupy sa­ba­ta­rian ist­nia­ły, dla przy­kła­du, w Fin­lan­dii w XV wieku, na Mo­ra­wach w XVI wieku, w Rosji (sub­bot­ni­ki) i na Wę­grzech (sa­ba­ta­ria­nizm sze­kler­ski). Od XVII wieku sa­ba­ta­ria­nizm wyz­na­wał odłam bap­ty­stów dnia siód­me­go w An­glii i Ame­ry­ce, który wpły­nął na niek­tó­re grupy ad­wen­ty­stów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sabatarianin

czło­nek ugru­po­wa­nia re­li­gij­ne­go świę­cą­ce­go so­bo­tę za­miast nie­dzie­li; sa­ba­ty­sta


Źródła:

SJP.pl

Sabatarianizm

dok­try­na re­li­gij­na na­ka­zu­ją­ca świę­ce­nie so­bo­ty jako dnia od­po­czyn­ku i na­bo­żeń­stwa, na­wią­zu­ją­ca do tra­dy­cji ży­dow­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prze­ko­na­nie, że dniem świę­to­wa­nym ku czci Boga po­win­na być so­bo­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sabatarianka

człon­ki­ni ugru­po­wa­nia re­li­gij­ne­go świę­cą­ce­go so­bo­tę za­miast nie­dzie­li; sa­ba­tyst­ka


Źródła:

SJP.pl

Sabatariański

→ sa­ba­ta­ria­nin; sa­ba­ty­stycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Sabatianista

wyz­naw­ca sa­ba­tia­niz­mu (sa­ba­ta­iz­mu); sa­ba­ta­i­sta


Źródła:

SJP.pl

Sabatianistka

→ sa­ba­tia­ni­sta; sa­ba­ta­ist­ka


Źródła:

SJP.pl

Sabatianistyczny

→ sa­ba­tia­nizm; sa­ba­ta­i­stycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Sabatianizm

XVII-wiecz­ny ruch me­sja­ni­stycz­ny w ju­da­iz­mie roz­po­wszech­nio­ny wśród Żydów Bli­skie­go Wscho­du i Eu­ro­py, uz­na­ją­cy Sa­ba­ta­ja Cwi za Me­sja­sza; sa­ba­ta­izm


Źródła:

SJP.pl

Sabatini

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Sabatnik

daw­niej:
1. lich­tarz, ży­ran­dol wie­lo­ra­mien­ny, w któ­rym za­pa­la się świe­ce w sabat;
2. ro­dzaj pieca do pie­cze­nia mięsa lub cia­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. lich­tarz wie­lo­ra­mien­ny

 (1.2) przest. piec do pie­cze­nia chle­ba, mięsa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sabatowy

przy­miot­nik od: sabat (np. sa­ba­to­wy od­po­czy­nek, sa­ba­to­wy wie­czór)


Źródła:

SJP.pl

Sabatysta

czło­nek ugru­po­wa­nia re­li­gij­ne­go świę­cą­ce­go so­bo­tę za­miast nie­dzie­li; sa­ba­ta­ria­nin


Źródła:

SJP.pl

Sabatystka

człon­ki­ni ugru­po­wa­nia re­li­gij­ne­go świę­cą­ce­go so­bo­tę za­miast nie­dzie­li; sa­ba­ta­rian­ka


Źródła:

SJP.pl

Sabatystyczny

→ sa­ba­ty­sta; sa­ba­ta­riań­ski


Źródła:

SJP.pl

Sabatyści

chrze­ści­jań­skie ugru­po­wa­nia re­li­gij­ne świę­cą­ce so­bo­tę za­miast nie­dzie­li (na­wią­zu­ją­ce w ten spo­sób do tra­dy­cji ży­dow­skiej), np. ad­wen­ty­ści; sa­ba­ta­ria­nie


Źródła:

SJP.pl

Sabaudczyk

miesz­ka­niec Sa­ba­u­dii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sa­ba­u­dii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sabaudia

kra­i­na hi­sto­rycz­na we Fran­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wo-wschod­niej Fran­cji;

 (1.2) geogr. adm. fran­cu­ski de­par­ta­ment po­ło­żo­ny w re­gio­nie Ower­nia-Rodan-Alpy;


Sa­ba­u­dia (fr. "Sa­vo­ie") – kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wo-wschod­niej Fran­cji, we fran­cu­skich Al­pach, przy gra­ni­cy ze Szwaj­ca­rią i Wło­cha­mi. Część re­gio­nu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go Ower­nia-Rodan-Alpy (de­par­ta­men­ty Sa­ba­u­dia i Górna Sa­ba­u­dia).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sabaudka

miesz­kan­ka Sa­ba­u­dii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sa­ba­u­dii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sabaudzki

przy­miot­nik od: Sa­ba­u­dia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­ba­u­dią lub Sa­ba­ud­czy­ka­mi, do­ty­czą­cy Sa­ba­u­dii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sabayon

[czy­taj: sabaJĄ] za­ba­glio­ne, za­ba­io­ne, za­ba­jo­ne;
1. krem z jaj, cukru i wina lub soku owo­co­we­go, po­da­wa­ny na cie­pło;
2. lody wa­ni­lio­we z al­ko­ho­lem


Źródła:

SJP.pl

Sabała

Sa­ba­ła, Sa­ba­lik (właśc. Jan Krzep­tow­ski) (1809-1894), pol­ski mu­zy­kant i ga­wę­dziarz gó­ral­ski, zna­ko­mi­ty my­śli­wy


Sa­ba­ła lub Sa­blik, właśc. Jan Krzep­tow­ski (ur. 26 stycz­nia 1809 w Ko­ście­li­sku, zm. 8 grud­nia 1894 w Za­ko­pa­nem) – pol­ski góral, ho­no­ro­wy prze­wod­nik ta­trzań­ski, mu­zy­kant, my­śli­wy, ga­wę­dziarz i pie­śniarz.

Przy­dom­ki „Sa­ba­ła”, „Sa­blik”, „Fak­tor”, „Ko­zi­ca” i „Ko­ziar” poz­wa­la­ły orien­to­wać się w roz­le­głych ko­li­ga­cjach rodów gó­ral­skich, które no­si­ły te same naz­wi­ska (wciąż wy­stę­pu­ją w ro­dzi­nach gó­ral­skich).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sabałowy

do­ty­czą­cy Sa­ba­ły


Źródła:

SJP.pl

Sabałówka

gó­ral­ski ozdob­ny sta­nik ko­bie­cy


Źródła:

SJP.pl

Sabbatical

[czy­taj: sa­ba­ti­kal] płat­ny urlop dłu­go­ter­mi­no­wy, udzie­la­ny pra­cow­ni­kom o dłu­gim stażu pracy


Źródła:

SJP.pl

Sabeista

wyz­naw­ca sa­be­iz­mu


Źródła:

SJP.pl

Sabeistka

→ sa­be­i­sta


Patrz:sabeista

Źródła:

SJP.pl

Sabeizm

kult gwiazd roz­po­wszech­nio­ny w re­li­giach wschod­nich, głów­nie wśród ple­mion za­miesz­ku­ją­cych kró­le­stwo Saby


Sa­be­izm (arab. صابئين, gr. σεβεοι/σεβομενοι) – ter­min, sto­so­wa­ny na okre­śle­nie kultu gwiazd u prze­dis­lam­skich Ara­bów i ludów z ob­sza­rów sta­ro­żyt­ne­go Bli­skie­go Wscho­du. Nazwa zo­sta­ła wzię­ta od ple­mion sa­bej­skich (Sa­bej­czy­cy lub ludy Saba), które za­miesz­ki­wa­ły po­łud­nio­wo-wschod­nią Ara­bię.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sabejczyk

wyz­naw­ca sa­be­iz­mu


Źródła:

SJP.pl

Sabejka

→ sa­bej­czyk


Patrz:sabejczyk

Źródła:

SJP.pl

Sabejski

→ Saba (sta­ro­żyt­ne kró­le­stwo)


Źródła:

SJP.pl

Sabelianizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. hist. jedna z dok­tryn mo­nar­chia­ni­stycz­nych w chrze­ści­jań­stwie w II–IV wieku, za­prze­cza­ją­ca ist­nie­niu hi­po­staz Trój­cy Świę­tej;


Sa­be­lia­nizm – jedna z dok­tryn mo­nar­chia­ni­stycz­nych w chrze­ści­jań­stwie w II–IV wieku, okre­śla­na także jako późny mo­da­lizm, za­prze­cza­ją­ca ist­nie­niu hi­po­staz Trój­cy Świę­tej. Nazwa po­cho­dzi od jej za­ło­ży­cie­la Sa­be­liu­sza. Sa­be­lia­nie uwa­ża­li, że ist­nie­je jeden Bóg Oj­ciec, a Syn i Duch Świę­ty są spo­so­ba­mi jego sa­mo­wy­ra­ża­nia się.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sabena

bel­gij­skie linie lot­ni­cze; Sa­be­na


Sa­be­na – była bel­gij­ska linia lot­ni­cza z sie­dzi­bą w Bruk­se­li.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sabil

stud­nia pu­blicz­na w ar­chi­tek­tu­rze is­la­mu, naj­czę­ściej umie­szcza­na w pa­wi­lo­nie i oto­czo­na ozdob­ną kratą


Sabil lub sebil (arab. سبيل tran­skry­bo­wa­ne "sabīl," tur. "sebil") – stud­nia pu­blicz­na w tra­dy­cyj­nej ar­chi­tek­tu­rze is­lam­skiej przyj­mu­ją­ca po­stać pa­wi­lo­nu lub bu­dyn­ku, w któ­rym woda jest swo­bod­nie wy­da­wa­na człon­kom spo­łe­czeń­stwa przez pra­cow­ni­ka za okra­to­wa­nym oknem. Ter­min ten jest cza­sa­mi uży­wa­ny rów­nież w od­nie­sie­niu do pro­stych bez­za­ło­go­wych fon­tann z kra­nem do wody pit­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sabin

jed­nost­ka po­chła­nia­nia aku­stycz­ne­go


Sabin – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od słowa "sa­bi­nus" oz­na­cza­ją­ce­go po­cho­dzą­cy z Sa­bi­nów, ple­mie­nia za­miesz­ku­ją­ce­go środ­ko­wą Ita­lię. Wśród pa­tro­nów św. Sabin ze Spo­le­to, bi­skup i mę­czen­nik (†303).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sabina

jed­nost­ka po­chła­nia­nia aku­stycz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sabine

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Saby lub z nią zwią­za­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sabinen

zwią­zek z grupy ter­pe­nów, skład­nik olej­ku ete­rycz­ne­go dębu lub świer­ka


Źródła:

SJP.pl

Sabiniewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sabininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sa­bi­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Sabinka

zdrob­nie­nie od: Sa­bi­na (imię żeń­skie)


Sa­bin­ka – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Sta­rym Opolu, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w Pol­sce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sabinowie

ple­mio­na sta­ro­żyt­ne


Sa­bi­no­wie (l.poj. Sabin, r. ż. Sa­bin­ka, Sa­bin­ki; Sa­bi­ni) – lud Ita­li­ków z grupy osko-um­bryj­skiej za­miesz­ku­ją­cy w sta­ro­żyt­no­ści środ­ko­wą Ita­lię.

Od et­no­ni­mu Sa­bi­nów po­cho­dzi imię Sabin (Sa­bi­nus), a poś­red­nio nazwa Sa­bi­nian.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sabiny

jed­nost­ka po­chła­nia­nia aku­stycz­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Sabir

opar­ta na fran­cu­szczyź­nie od­mia­na ję­zy­ka wy­ko­rzy­sty­wa­na głów­nie w Afry­ce Pół­noc­nej


Źródła:

SJP.pl

Sabiński

1. → Sa­bi­no­wie;
2. ja­ło­wiec sa­biń­ski - ga­tu­nek krze­wu igla­ste­go z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych; ja­ło­wiec sa­wi­na


Źródła:

SJP.pl

Sabniański

przy­miot­nik od: Sab­nie


Źródła:

SJP.pl

Sabnie

wieś w Pol­sce


Sab­nie – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie so­ko­łow­skim, w gmi­nie Sab­nie. Jest sie­dzi­bą gminy i ma sta­tus so­łect­wa. Leży nad Ce­ty­nią, do­pły­wem Bugu. W XV w. wieś na­le­ża­ła do tzw. wło­ści gró­dec­ko-gro­dzi­skiej (obok m.in. Gro­dzi­ska, Ho­ło­wie­nek i za­gi­nio­nej Su­cho­wier­chy); w źró­dłach po­ja­wia­ją się m.in. spory miesz­kań­ców Sabni z są­sia­da­mi i skar­gi na dzier­żaw­ców. Wieś du­chow­na bi­sku­pów płoc­kich; w 1795 le­ża­ła w ziemi dro­hic­kiej wo­je­wództ­wa pod­la­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sabocik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sabot


Źródła:

Wiktionary

Sabon

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) ty­pogr. druk. w sy­ste­mie miar ty­po­gra­ficz­nych Di­do­ta sto­pień czcion­ki od­po­wia­da­ją­cy sześć­dzie­się­ciu punk­tom (22,554 mm)


Sabon – kla­sy­cy­zu­ją­cy krój sze­ry­fo­wy stwo­rzo­ny przez nie­miec­kie­go ty­po­gra­fa i pro­jek­tan­ta Jana Tschi­chol­da (1902–1974) w la­tach 1964–1967. Zo­stał on wy­pu­szczo­ny na rynek wspól­ny­mi si­ła­mi od­lew­ni Mo­no­ty­pe, Li­no­ty­pe i Stem­pel w roku 1967. Pro­jekt tej an­tyk­wy zo­stał opar­ty na kro­jach two­rzo­nych przez Cla­u­de’a Ga­ra­mon­da – wy­ko­rzy­sta­no zwła­szcza wer­sję uży­wa­ną przez frank­furc­kie­go dru­ka­rza Kon­ra­da Ber­ne­ra.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sabot

obu­wie wy­stru­ga­ne z drew­na lub zro­bio­ne na po­desz­wie drew­nia­nej; cho­dak; drew­niak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) obuw. drew­nia­ne cho­da­ki, tra­dy­cyj­nie wy­ko­ny­wa­ne we Fran­cji

 (1.2) wojsk. techn. część po­ci­sku pod­ka­li­bro­we­go, która do­pa­so­wu­je jego śred­ni­cę do lufy, z któ­rej jest wy­strze­li­wa­ny;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sabotaż

1. walka z wro­giem lub pro­test po­przez uchy­la­nie się od pracy, wad­li­we jej wy­ko­ny­wa­nie, psu­cie urzą­dzeń
2. ukry­te dzia­ła­nie ma­ją­ce na celu przesz­ko­dze­nie w urze­czy­wist­nie­niu cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) umyśl­ne nie­wy­peł­nie­nie albo wy­peł­nia­nie wad­li­wie swo­ich obo­wiąz­ków w za­mia­rze wy­wo­ła­nia de­zor­ga­ni­za­cji, strat i szkód; nie­wy­peł­nie­nie da­ne­go za­da­nia;

 (1.2) skry­te dzia­ła­nie, które ma na celu przesz­ko­dzić re­a­li­za­cji cze­go­kol­wiek


Sa­bo­taż (z fr. "sa­bo­ta­ge") – umyśl­ne nie­wy­peł­nie­nie albo wy­peł­nia­nie wad­li­wie swo­ich obo­wiąz­ków w za­mia­rze wy­wo­ła­nia de­zor­ga­ni­za­cji, strat i szkód. Sa­bo­taż ma na celu unie­moż­li­wie­nie lub utrud­nie­nie pra­wi­dło­we­go funk­cjo­no­wa­nia za­kła­dów albo urzą­dzeń lub in­sty­tu­cji o po­waż­nym zna­cze­niu dla dzia­ła­nia pań­stwa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sabotażowość

cecha cze­goś zwią­za­ne­go z sa­bo­ta­żem


Źródła:

SJP.pl

Sabotażowy

przy­miot­nik od: sa­bo­taż (np. dzia­ła­nia sa­bo­ta­żo­we, czuj­nik sa­bo­ta­żo­wy)


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy sa­bo­ta­żu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sabotażysta

czło­wiek do­ko­nu­ją­cy sa­bo­ta­żu


Źródła:

SJP.pl

Sabotażystka

ko­bie­ta do­ko­nu­ją­ca sa­bo­ta­żu


Źródła:

SJP.pl

Sabotek

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Sabotowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sto­so­wa­nie sa­bo­ta­żu


Źródła:

Wiktionary

Sabotować

upra­wiać sa­bo­taż dla utrud­nie­nia re­a­li­za­cji cze­goś


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) sto­so­wać sa­bo­taż


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saboty

obu­wie wy­stru­ga­ne z drew­na lub zro­bio­ne na po­desz­wie drew­nia­nej; cho­dak; drew­niak


Źródła:

SJP.pl

Sabra

ja­dal­ny owoc kak­tu­sów z ro­dza­ju opun­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. środ. Żyd, rdzen­ny miesz­ka­niec Iz­ra­e­la


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sabrina

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sac

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Sacco

naz­wi­sko


Sacco – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Kam­pa­nia, w pro­win­cji Sa­ler­no.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 701 osób (30,5 os./km²).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sacewicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sacha

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sachalin

wyspa na Oce­a­nie Spo­koj­nym na­le­żą­ca do Rosji, od­dzie­lo­na od kon­ty­nen­tu az­ja­tyc­kie­go Cie­śni­ną Ta­tar­ską


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa na Oce­a­nie Spo­koj­nym u wy­brze­ży Rosji;


Sa­cha­lin (ros. Сахалин; jap. 樺太, "Ka­ra­fu­to") – wyspa na Oce­a­nie Spo­koj­nym u wy­brze­ży Rosji. Ad­mi­ni­stra­cyj­nie wcho­dzi w skład ob­wo­du sa­cha­liń­skie­go. Od kon­ty­nen­tu od­dzie­la ją Cie­śni­na Ta­tar­ska (sze­ro­kość w naj­węż­szym miej­scu 7,3 km), a od ja­poń­skiej wyspy Hok­ka­i­do dzie­li ją Cie­śni­na La Pérouse’a. Jest to naj­więk­sza wyspa Rosji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sachaliński

przy­miot­nik od: Sa­cha­lin, wyspa na Oce­a­nie Spo­koj­nym


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Sa­cha­li­nu, zwią­za­ny z Sa­cha­li­nem, po­cho­dzą­cy z Sa­cha­li­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sacharaza

enzym po­wo­du­ją­cy roz­kład sa­cha­ro­zy (dwu­cu­kru) na cukry pro­ste - gli­ko­zę i fruk­to­zę, wy­stę­pu­ją­cy m.in. w je­li­cie cien­kim i droż­dżach; in­wer­ta­za


Źródła:

SJP.pl

Sacharczuk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sacharow

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sacharoza

dwu­cu­kier (di­sa­cha­ryd) otrzy­my­wa­ny z bu­ra­ków cu­kro­wych i trzci­ny cu­kro­wej, sto­so­wa­ny głów­nie jako tzw. cu­kier do her­ba­ty; cu­kier trzci­no­wy, cu­kier bu­ra­cza­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. di­sa­cha­ryd skła­da­ją­cy się z czą­ste­czek glu­ko­zy i fruk­to­zy po­łą­czo­nych wią­za­niem gli­ko­zy­do­wym; wzór che­micz­ny|C12H22O11.;


Sa­cha­ro­za (sanskr. शर्करा "śarkarā", dosł. „ziar­no pia­sku”, skąd stgr. σάκχαρον "sákcharon" „cu­kier”), – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, wę­glo­wo­dan z grupy di­sa­cha­ry­dów zbu­do­wa­ny z reszt -fruk­to­zy i -glu­ko­zy. Ma słod­ki smak. W ję­zy­ku po­tocz­nym jest utoż­sa­mia­na z cu­krem. Głów­ny skład­nik cukru spo­żyw­cze­go. Jest formą tran­spor­to­wą cu­krów w or­ga­niz­mach ro­ślin.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sacharozowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sa­cha­ro­zą; za­wie­ra­ją­cy sa­cha­ro­zę


Źródła:

Wiktionary

Sacharyd

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) zwią­zek or­ga­nicz­ny zbu­do­wa­ny z ato­mów węgla, wo­do­ru i tlenu, sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny w przy­ro­dzie, sta­no­wią­cy ma­te­riał bu­dul­co­wy i za­pa­so­wy, źró­dło ener­gii or­ga­niz­mów ży­wych; cu­kier; wę­glo­wo­dan


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. zob. wę­glo­wo­dan.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sacharydowy

przy­miot­nik od: sa­cha­ryd, np. jed­nost­ki, grupy sa­cha­ry­do­we


Źródła:

SJP.pl

Sacharydy

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) zwią­zek or­ga­nicz­ny zbu­do­wa­ny z ato­mów węgla, wo­do­ru i tlenu, sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny w przy­ro­dzie, sta­no­wią­cy ma­te­riał bu­dul­co­wy i za­pa­so­wy, źró­dło ener­gii or­ga­niz­mów ży­wych; cu­kier; wę­glo­wo­dan


Źródła:

SJP.pl

Sacharymetr

mier­nik stę­że­nia cukru w cie­czach; cu­kro­mierz


Sa­cha­ry­metr – przy­rząd po­mia­ro­wy umoż­li­wia­ją­cy wyz­na­cze­nie za­war­to­ści cukru (sa­cha­ro­zy) w rozt­wo­rze wod­nym. Jest to od­po­wied­nio wy­ska­lo­wa­ny po­la­ry­metr. Dzia­ła­nie przy­rzą­du opar­te jest na po­mia­rze skrę­cal­no­ści rozt­wo­ru sa­cha­ro­zy – sub­stan­cji ak­tyw­nej op­tycz­nie. Kąt skrę­ce­nia pła­szczyz­ny po­la­ry­za­cji świa­tła jest pro­por­cjo­nal­ny do stę­że­nia cukru, zgod­nie ze wzo­rem:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sacharyna

syn­te­tycz­ny zwią­zek or­ga­nicz­ny, biały kry­sta­licz­ny pro­szek około 550 razy słod­szy od cukru, uży­wa­ny w lecz­nict­wie jako śro­dek sło­dzą­cy dla cho­rych na cu­krzy­cę


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako sztucz­ny śro­dek sło­dzą­cy;


Sa­cha­ry­na ("E954"), C7H5NO3S – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, imid kwasu "o"-sul­fo­ben­zo­e­so­we­go sto­so­wa­ny jako sztucz­ny śro­dek sło­dzą­cy. Zo­sta­ła od­kry­ta w 1879 roku przez Ira Rem­se­na i Con­stan­ti­na Fahl­ber­ga z Johns Hop­kins Uni­ver­si­ty w USA.

Sa­cha­ry­na jest ok.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sachem

wódz in­diań­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wódz in­diań­ski


Sa­chem – no­we­la au­tor­stwa Hen­ry­ka Sien­kie­wi­cza, opu­bli­ko­wa­na na ła­mach dzien­ni­ka „Słowo” w 1883 (po po­wro­cie pi­sa­rza z po­dró­ży po Sta­nach Zjed­no­czo­nych). W 1889 wy­da­na zo­sta­ła w "Pis­mach Hen­ry­ka Sien­kie­wi­cza" (tom XIX).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sachmet

w mi­to­lo­gii egip­skiej: bo­gi­ni, per­so­ni­fi­ka­cja ni­szczą­cej siły słoń­ca, wa­lecz­no­ści kró­lew­skiej i bo­skiej mocy chro­nią­cej fa­ra­o­na; przed­sta­wia­na jako po­stać ko­bie­ca z głową lwicy


Źródła:

SJP.pl

Sachs

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Sachsenhausen

[czy­taj: zak­sen­hał­zen]
1. osied­le w po­bli­żu Ora­nien­bur­ga (Niem­cy);
2. hit­le­row­ski obóz kon­cen­tra­cyj­ny, za­ło­żo­ny VIII 1936 w osied­lu Sach­sen­ha­u­sen


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sacin

Sacin – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gró­jec­kim, w gmi­nie Nowe Mia­sto nad Pi­li­cą.

Wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie biel­skim ziemi raw­skiej wo­je­wództ­wa raw­skie­go.

W la­tach 1954-1956 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Sacin, po prze­nie­sie­niu sie­dzi­by gro­ma­dy i zmia­nie jej nazwy w gro­ma­dzie Ro­so­cha. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ra­dom­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Sacra

sakra (czę­ściej);
1. w re­li­gioz­naw­stwie: uro­czy­stość świę­ceń du­chow­nych, zwła­szcza bi­sku­pich;
2. w hi­sto­rii: na­ma­szcze­nie mo­nar­chy w cza­sie ko­ro­na­cji


Źródła:

SJP.pl

Sacramentarium

[czy­taj: sa­kra­men­ta­rium] we wczes­nym śred­nio­wie­czu: księ­ga li­tur­gicz­na z naj­waż­niej­szy­mi tek­sta­mi czy­ta­ny­mi przez ka­pła­na w cza­sie ce­le­bra­cji mszy; sa­kra­men­tarz


Źródła:

SJP.pl

Sacramento

[czy­taj: sa­kra­men­to]
1. rzeka w USA;
2. pasmo gór­skie w USA;
3. mia­sto w USA


Sa­cra­men­to – sto­li­ca ame­ry­kań­skie­go stanu Ka­li­for­nia, sie­dzi­ba hrab­stwa Sa­cra­men­to. W 2012 roku li­czy­ło 470 956 miesz­kań­ców, co czyni je szó­stym pod wzglę­dem wiel­ko­ści mia­stem w Ka­li­for­nii. Sa­cra­men­to jest go­spo­dar­czym i kul­tu­ral­nym cen­trum ob­sza­ru me­tro­po­li­tal­ne­go o tej samej naz­wie, za­miesz­ki­wa­ne­go przez 2 527 123 osób (2009) – czwar­te­go ze wzglę­du na wiel­kość w sta­nie Ka­li­for­nia (ustę­pu­jąc Gre­a­ter Los An­ge­les Area, San Fran­ci­sco Bay Area i San Diego) i dwu­dzie­ste­go dru­gie­go w ca­łych Sta­nach Zjed­no­czo­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sacrum

[czy­taj: sa­krum] sfera spraw świę­tych; to, co od­no­si się do rze­czy świę­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sfera tego, co świę­te


Sa­crum (łac.) – sfera świę­to­ści, wokół któ­rej kon­cen­tru­ją się wie­rze­nia, obrzę­dy i prak­ty­ki re­li­gij­ne. Wła­ści­wość (stała bądź ulot­na), która przy­słu­gu­je niek­tó­rym przed­mio­tom (na­rzę­dzia kultu re­li­gij­ne­go – na­czy­nia, świę­te księ­gi, szaty), isto­tom (król, ka­płan), prze­strze­niom (świą­ty­nia, wznie­sie­nie), okre­som (nie­dzie­la, czas postu, Wiel­ka­noc itp.). Sie­dzi­bą "sa­crum" może stać się wszyst­ko, nawet zwy­kłe przed­mio­ty; miej­sca czy osoby mogą otrzy­mać tę wła­ści­wość lub ją utra­cić.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saczek

1. nie­du­ży worek, torba po­dróż­na
2. daw­niej: męski płaszcz wio­sen­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrob­nie­nie od|sak.

 (1.2) gw-pl|Dra­ga­no­wa,Lu­bel­szczyz­na wschod­nia,Lu­bel­szczyz­na za­chod­nia,Su­praśl. dam­ski ża­kiet

 (1.3) hist. ochro­na na mę­skie ge­ni­ta­lia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saczuk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Saczyn

Sa­czyn – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ka­li­skim, w gmi­nie Go­dzie­sze Wiel­kie.


Źródła:

Wikipedia

Sad

ogród owo­co­wy; ob­szar gdzie za­sa­dzo­no drze­wa lub krze­wy owo­co­we


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ogród, w któ­rym rosną drze­wa i krze­wy owo­co­we;


Sad – ob­szar użyt­ko­wa­ny rol­ni­czo (plan­ta­cja), na któ­rym upra­wia się drze­wa lub krze­wy do­star­cza­ją­ce ja­dal­nych owo­ców. Ga­łę­zią nauki zaj­mu­ją­cą się czyn­no­ścia­mi zwią­za­ny­mi upra­wą sadu jest sa­dow­nict­wo.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sadalmelik

Sa­dal­me­lik (arab.; "Alfa Aqu­a­rii", "α Aqr") – gwia­zda w gwia­zdo­zbio­rze Wod­ni­ka, od­le­gła o około 523 lata świetl­ne od Słoń­ca.


Źródła:

Wikipedia

Sadat

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Sadcom

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) film. ko­me­dia po­ru­sza­ją­ca po­waż­ne te­ma­ty, np. pro­ble­my psy­chicz­ne, ży­cio­we po­raż­ki, na­ło­gi itp.


Źródła:

Wiktionary

Saddam

imię mę­skie


Sad­dam (arab. صدام, "Ṣaddām") – imię mę­skie po­cho­dze­nia arab­skie­go. Wy­wo­dzi się z rdze­nia Ṣ-D-M, oz­na­cza­ją­ce­go "prze­ciw­sta­wiać się".

Imię "Szad­dam" po­ja­wia się także w serii ksią­żek scien­ce-fic­tion Diuna, na­pi­sa­nej przed doj­ściem Sad­da­ma Hu­saj­na do wła­dzy w Iraku. Imię Szad­dam nosi Ce­sarz, rzą­dzą­cy ga­lak­ty­ką.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sade

naz­wi­sko, m.in. Do­na­tien de Sade - pi­sarz fran­cu­ski (1740-1814)


Sade, Sade Adu (wym. [ʃɑːˈdeɪ]), właśc. Helen Fo­la­sa­de Adu (ur. 16 stycz­nia 1959 w Iba­da­nie) – bry­tyj­ska pio­sen­kar­ka, kom­po­zy­tor­ka, au­tor­ka tek­stów i pro­du­cent­ka mu­zycz­na ni­ge­ryj­skie­go po­cho­dze­nia. Li­der­ka i wo­ka­list­ka grupy mu­zycz­nej Sade.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sadecki

przy­miot­nik od: Sadki


Źródła:

SJP.pl

Sadek

zdrob­nie­nie od: sad (ogród owo­co­wy)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sadełko

zdrob­nie­nie od: sadło


Źródła:

SJP.pl

Sadhu

wę­drow­ny asce­ta hin­du­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. hin­du­ski wę­drow­ny asce­ta;


Sadhu (de­wa­na­ga­ri साधु, trl. sādhu) – hin­du­ski wę­drow­ny asce­ta, ży­ją­cy ści­śle we­dług zasad re­li­gii, czę­sto ze sple­cio­ny­mi wło­sa­mi, zwa­ny­mi dżata. Dąży on swoim ży­ciem do osią­gnię­cia wyz­wo­le­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sadki

zdrob­nie­nie od: sad (ogród owo­co­wy)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sadkowice

1. nazwa dwóch wsi w Pol­sce;
2. wieś na Ukra­i­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sadkowicki

przy­miot­nik od: Sad­ko­wi­ce


Źródła:

SJP.pl

Sadkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sadkówka

wieś w Pol­sce


Sad­ków­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie piń­czow­skim, w gmi­nie Mi­cha­łów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sadlak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sadlik

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sadlinecki

przy­miot­nik od: Sad­lin­ki


Źródła:

SJP.pl

Sadlinki

wieś w Pol­sce


Sad­lin­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie kwi­dzyń­skim, w gmi­nie Sad­lin­ki. Ma sta­tus so­łect­wa.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Sad­lin­ki.

Wieś leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 532 i na tra­sie linii ko­le­jo­wej 207 Mal­bork – Gru­dziądz, na któ­rej jest sta­cja ko­le­jo­wa Sad­lin­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sadlisty

ma­ją­cy dużo sadła; tłu­sty, opa­sły


Źródła:

SJP.pl

Sadlno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Sadnik

na­rzę­dzie do ro­bie­nia ot­wo­rów w spulch­nio­nej gle­bie w od­po­wied­nich od­stę­pach, uży­wa­ne przy sa­dze­niu ro­ślin


Źródła:

SJP.pl

Sadok

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Sadok – imię mę­skie po­cho­dze­nia he­braj­skie­go, oz­na­cza­ją­ce "słusz­ny", "spra­wied­li­wy", "pra­wi­dło­wy". Pa­tro­nem tego imie­nia jest bł. Sadok, pol­ski mnich z San­do­mie­rza, za­mor­do­wa­ny wraz z 48 to­wa­rzy­sza­mi w cza­sie na­ja­zdu Ta­ta­rów w 1259 lub 1260 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sadomaso

po­tocz­nie:
1. sa­do­ma­so­chizm;
2. sa­do­ma­so­chi­stycz­ny, np. ak­ce­so­ria sa­do­ma­so


Źródła:

SJP.pl

Sadomasochista

męż­czyz­na za­spo­ka­ja­ją­cy się sek­su­al­nie po­przez wy­stę­po­wa­nie pod­czas zbli­że­nia sa­dyz­mu i ma­so­chiz­mu


Źródła:

SJP.pl

Sadomasochistka

ko­bie­ta za­spo­ka­ja­ją­ca się sek­su­al­nie po­przez wy­stę­po­wa­nie pod­czas zbli­że­nia sa­dyz­mu i ma­so­chiz­mu


Źródła:

SJP.pl

Sadomasochistyczny

→ sa­do­ma­so­chizm


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z sa­do­ma­so­chiz­mem i sa­do­ma­so­chi­sta­mi


Patrz:sadomasochizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sadomasochizm

doz­na­wa­nie roz­ko­szy płcio­wej przy za­da­wa­niu albo od­czu­wa­niu bólu; al­go­la­gnia


Sa­do­ma­so­chizm – ak­tyw­ność sek­su­al­na zwią­za­na ze znie­wo­le­niem, za­da­wa­niem i doz­na­wa­niem bólu albo upo­ko­rze­nia. W ra­mach sa­do­ma­so­chiz­mu wy­róż­nić można sa­dyzm i ma­so­chizm. Sa­do­ma­so­chizm jest fi­zycz­nym aspek­tem szer­sze­go ka­ta­lo­gu prak­tyk sek­su­al­nych jakim jest BDSM.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sadowa

przy­miot­nik od: sad


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Cze­chach, w kraju hra­dec­kim;

 (1.2) geogr. wieś na Ukra­i­nie;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sadoweński

przy­miot­nik od: Sa­dow­ne


Źródła:

SJP.pl

Sadowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Sadowie

nazwa wielu miej­sco­wo­ści i ich czę­ści w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sadowiec

sko­czek sa­do­wiec - ga­tu­nek plusk­wia­ka z ro­dzi­ny skocz­ko­wa­tych; bez­rą­bek sa­do­wiec


Sa­do­wiec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie mo­gi­leń­skim, w gmi­nie Mo­gil­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go.

We wsi uro­dził się prof. Ma­rian Ga­piń­ski – ne­stor pol­skie­go pie­czar­kar­stwa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sadowisko

1. daw­niej: sie­dzi­ba, sied­li­sko;
2. w ło­wiect­wie: to­ko­wi­sko głusz­ców


Źródła:

SJP.pl

Sadowić

1. wska­zy­wać komuś miej­sce do sie­dze­nia lub umie­szczać na sie­dze­niu;
2. sa­do­wić się - sia­dać wy­god­nie


Źródła:

SJP.pl

Sadowne

nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce


Sa­dow­ne – wieś we wschod­niej Pol­sce, w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go, w po­wie­cie wę­grow­skim. Ma sta­tus so­łect­wa. Jest sie­dzi­bą gminy Sa­dow­ne. Leży przy dro­dze kra­jo­wej nr 50


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sadownictwo

1. upra­wa drzew i krze­wów owo­co­wych;
2. nauka o upra­wie drzew i krze­wów owo­co­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) roln. ogół za­gad­nień zwią­za­nych z za­kła­da­niem i pro­wa­dze­niem sadów


Sa­dow­nict­wo – dzie­dzi­na ogrod­nict­wa zaj­mu­ją­ca się upra­wą ro­ślin trwa­łych (wie­lo­let­nich) da­ją­cych ja­dal­ne owoce, czyli ro­ślin sa­dow­ni­czych. Zgod­nie z tą de­fi­ni­cją są to za­rów­no drze­wa i krze­wy jak i krze­win­ki i by­li­ny upra­wia­ne w sa­dach i na plan­ta­cjach.

Sa­dow­nict­wo jest znane od sta­ro­żyt­no­ści, gdy w re­jo­nie Morza Śró­dziem­ne­go upra­wia­no drze­wa dak­ty­lo­we, fi­go­we, oliw­ne oraz krze­wy wi­no­ro­śli.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sadowniczka

→ sa­dow­nik


Patrz:sadownik

Źródła:

SJP.pl

Sadownik

wła­ści­ciel sadu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która upra­wia sad

 (1.2) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie za­kła­da­nia i pie­lę­gno­wa­nia sadów

 (1.3) daw. dzier­żaw­ca sadu, przed­się­bior­ca ku­pu­ją­cy owoce na drze­wach w sa­dzie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. roln. cią­gnik o zmniej­szo­nym roz­sta­wie kół, przy­sto­so­wa­ny do wy­ko­rzy­sta­nia w sa­dow­nict­wie

 (2.2) ogrod. nie­wiel­ki ogró­dek (lub jego część) przez­na­czo­na pod upra­wę drzew i krze­wów owo­co­wych


Sa­dow­nik – wieś na Lit­wie, w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie igna­liń­skim, w gmi­nie Mie­le­gia­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sadowski

przy­miot­nik od: Sa­do­wa, Sa­do­wie


Sa­dow­ski (forma żeń­ska: Sa­dow­ska; licz­ba mnoga: Sa­dow­scy) – pol­skie naz­wi­sko szla­chec­kie. Naz­wi­sko po­cho­dzi (ina­czej dla rodów po­słu­gu­ją­cych się in­ny­mi her­ba­mi) od nazw wsi Sa­do­wi­ce, Sady, Sa­do­wie. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ły je 34 924 osoby.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sadowy

przy­miot­nik od: sad


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z sadem

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) gw-pl|Poz­nań. sa­dow­nik


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sadoś

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sadu

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp. od: zob. sad.


Sadu – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Sybin, w gmi­nie Sadu. W 2011 roku li­czy­ła 2365 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Saduceusz

ary­sto­kra­ta w stron­nict­wie po­li­tycz­no-re­li­gij­nym w sta­ro­żyt­nej Judei, prze­ciw­nik fa­ry­ze­u­szy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. rel. czło­nek stron­nict­wa za­wią­za­ne­go wokół ary­sto­kra­cji ka­płań­skiej i ro­do­wej sta­ro­żyt­ne­go Iz­ra­e­la ist­nie­ją­ce­go mię­dzy II w. p.n.e. a I w. n.e. prze­ciw­sta­wia­ją­ce­go się fa­ry­ze­u­szom, uz­na­ją­ce­go Torę pi­sa­ną za je­dy­ne źró­dło ob­ja­wie­nia i odrzu­ca­ją­ce­go tra­dy­cję ustną;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sadura

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sadurski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sady

ogród owo­co­wy; ob­szar gdzie za­sa­dzo­no drze­wa lub krze­wy owo­co­we


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sadyba

sie­dzi­ba, sied­li­sko, miej­sce za­miesz­ka­nia, osied­le


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. miej­sce za­miesz­ka­ne, sie­dzi­ba

 (1.2) książk. pry­mi­tyw­ny bu­dy­nek znaj­du­ją­cy się na od­lu­dziu, odo­sob­nio­ne do­mo­stwo


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sadysta

1. osoba czer­pią­ca przy­jem­ność z za­da­wa­nia cier­pie­nia lub przy­glą­da­nia się temu;
2. osoba wią­żą­ca osią­gnię­cie sa­tys­fak­cji sek­su­al­nej z za­da­wa­niem part­ne­ro­wi bólu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) psych. czło­wiek lu­bu­ją­cy się w za­da­wa­niu innym cier­pień lub oglą­da­niu czy­je­goś cier­pie­nia

 (1.2) seks. czło­wiek od­czu­wa­ją­cy sa­tys­fak­cję sek­su­al­ną znę­ca­jąc się nad part­ner­ką lub part­ne­rem


Sa­dy­sta (ang. "Cap­ti­vi­ty") – fil­mo­wy thril­ler z 2007 roku, ko­pro­duk­cja ame­ry­kań­sko-ro­syj­ska, re­ży­se­rem któ­re­go jest Ro­land Joffé.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sadystka

1. ko­bie­ta czer­pią­ca przy­jem­ność z za­da­wa­nia cier­pie­nia lub przy­glą­da­nia się temu;
2. ko­bie­ta wią­żą­ca osią­gnię­cie sa­tys­fak­cji sek­su­al­nej z za­da­wa­niem part­ne­ro­wi bólu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta lu­bu­ją­ca się w za­da­wa­niu innym cier­pień lub oglą­da­niu czy­je­goś cier­pie­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sadystycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sa­dy­stycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Sadystyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sa­dy­stycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Sadystyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co sa­dy­stycz­ne; cecha tych, któ­rzy są sa­dy­stycz­ni


Źródła:

Wiktionary

Sadystyczny

→ sa­dyzm


przy­miot­nik

 (1.1) ce­chu­ją­cy się sa­dyz­mem, okru­cień­stwem

 (1.2) seks. prze­ja­wia­ją­cy skłon­ność do sa­dyz­mu w sfe­rze ero­ty­ki


Patrz:sadyzm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sadyzm

1. czer­pa­nie przy­jem­no­ści z za­da­wa­nia cier­pie­nia lub przy­glą­da­nia się temu;
2. de­wia­cja sek­su­al­na po­le­ga­ją­ca na wią­za­niu sa­tys­fak­cji sek­su­al­nej z za­da­wa­niem part­ne­ro­wi bólu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. za­bu­rze­nie sek­su­al­ne po­le­ga­ją­ce na doz­na­wa­niu pod­nie­ce­nia i za­do­wo­le­nia sek­su­al­ne­go po­przez za­da­wa­nie bólu i upo­ko­rze­nie part­ne­ra;

 (1.2) psych. skłon­ność do znę­ca­nia się nad in­ny­mi


Sa­dyzm – ro­dzaj za­bu­rze­nia sek­su­al­ne­go (pa­ra­fi­lii), w któ­rym jed­nost­ka od­czu­wa pod­nie­ce­nie sek­su­al­ne w wy­ni­ku za­da­wa­nia part­ne­ro­wi fi­zycz­ne­go i psy­chicz­ne­go bólu oraz upo­ka­rza­nia go. Jego prze­ci­wień­stwem jest ma­so­chizm, dla­te­go związ­ki sa­do­ma­so­chi­stycz­ne mogą sta­no­wić źró­dło sa­tys­fak­cji dla obu stron.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sadz

1. skrzy­nia z ot­wo­ra­mi do prze­trzy­my­wa­nia ży­wych ryb;
2. miej­sce w łodzi ry­bac­kiej na zło­wio­ne, żywe ryby


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ryb. skrzy­nia z ot­wo­ra­mi słu­żą­ca do prze­cho­wy­wa­nia ży­wych ryb w miej­scu prze­pły­wu wody

 (1.2) ryb. po­jem­nik z siat­ki uży­wa­ny do chowu ło­so­si w przy­brzeż­nych wo­dach mor­skich

 (1.3) ryb. w łodzi ry­bac­kiej: wy­dzie­lo­ny ob­szar, po­mie­szcze­nie za­wie­ra­ją­ce wodę słu­żą­ce do prze­cho­wy­wa­nia zło­wio­nych ryb


Sadz – urzą­dze­nie do ho­dow­li ryb ogra­ni­czo­ne od dołu oraz po bo­kach za po­mo­cą luźno uło­żo­nych desek, siat­ki lub roz­cią­gnię­tej sieci, poz­wa­la­ją­ce na na­tu­ral­ny prze­pływ wody. Poz­wa­la na krót­kotr­wa­łe prze­cho­wy­wa­nie ży­wych ryb.

Głów­nym za­sto­so­wa­niem sa­dzów jest ma­ri­kul­tu­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sadza

miał­ki pro­szek zło­żo­ny z drob­nych krysz­tał­ków gra­fi­tu, pow­sta­ły w wy­ni­ku nie­cał­ko­wi­te­go spa­la­nia lub ter­micz­ne­go roz­kła­du związ­ków węgla


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stały, py­li­sty pro­dukt nie­peł­ne­go spa­la­nia za­wie­ra­ją­cy głów­nie bez­po­sta­cio­wy wę­giel;

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. lp. od: sa­dzać


Sadza (pot. "kopeć") – pro­dukt pow­sta­ją­cy w trak­cie nie­peł­ne­go spa­la­nia paliw i in­nych ma­te­ria­łów za­wie­ra­ją­cych w swoim skła­dzie che­micz­nym znacz­ne ilo­ści węgla. Głów­nym, choć nie je­dy­nym, skład­ni­kiem sadzy jest amor­ficz­na po­stać węgla. Oprócz tego sadza za­wie­ra zwy­kle drob­ne struk­tu­ry gra­fi­to­po­dob­ne, nie­wiel­kie ilo­ści fu­le­re­nów i struk­tur fu­le­re­no­po­dob­nych oraz reszt­ki spa­la­nych sub­stan­cji or­ga­nicz­nych, np: tłu­szcze i po­piół.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sadzak

kołek uży­wa­ny do ro­bie­nia ot­wo­rów w gle­bie przy sa­dze­niu ro­ślin


Źródła:

SJP.pl

Sadzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sa­dzać.


Źródła:

Wiktionary

Sadzanka

sa­dzan­ka ru­mie­ni­ca, sa­dzan­ka ce­sar­ska - ga­tun­ki mo­ty­la z ro­dzi­ny niedź­wie­dziów­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Sadzarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. leśn. ma­szy­na słu­żą­ca do sa­dze­nia ro­ślin;


Sa­dzar­ka – ma­szy­na do me­cha­nicz­ne­go sa­dze­nia ro­ślin bul­wia­stych (np. ziem­nia­ków), ce­bu­lo­wych (np. tu­li­pa­nów), roz­sa­dy (np. ka­pu­sty, se­le­ra, ty­to­niu, ryżu) oraz mło­dych drze­wek.

Sa­dzar­ka jest wy­po­sa­żo­na w red­li­ce słu­żą­ce do wy­ko­ny­wa­nia bruzd oraz w ele­men­ty za­sy­pu­ją­ce wy­sa­dza­ny ma­te­riał.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sadzaweczka

mała sa­dzaw­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: sa­dzaw­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sadzawka

basen z wodą sta­no­wią­cy ozdob­ną cześć bu­dow­li lub parku, w sta­ro­żyt­no­ści także do gro­ma­dze­nia wody pit­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­du­ży, ot­war­ty i płyt­ki zbior­nik wodny wy­ko­pa­ny w ziemi;


Sa­dzaw­ka – wy­peł­nio­ne wodą nie­wiel­kie za­głę­bie­nie wy­ko­pa­ne w grun­cie, ut­wo­rzo­ne w re­zul­ta­cie kon­kret­ne­go za­po­trze­bo­wa­nia spo­łecz­ne­go lub go­spo­dar­cze­go na re­ten­cję wód sto­ją­cych.

Ma­te­riał ziem­ny zgro­ma­dzo­ny pod­czas bu­do­wy sa­dzaw­ki sta­no­wi zaz­wy­czaj za­go­spo­da­ro­wy­wa­ny ma­te­riał od­pa­do­wy, bo­wiem nie jest su­row­cem wy­ko­rzy­sty­wa­nym go­spo­dar­czo, tak jak to ma miej­sce w przy­pad­ku ko­pa­lin wy­do­by­wa­nych z wy­ro­bisk po­wierzch­nio­wych zaj­mo­wa­nych póź­niej przez zbior­ni­ki po­ek­splo­a­ta­cyj­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sadzawkowy

→ sa­dzaw­ka


Patrz:sadzawka

Źródła:

SJP.pl

Sadzać

1. po­ma­gać usiąść; wska­zy­wać miej­sce do sie­dze­nia;
2. za­my­kać kogoś w wię­zie­niu


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­sa­dzić)

 (1.1) umie­szczać na miej­scach sie­dzą­cych

 (1.2) pot. krym. umie­szczać w wię­zie­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sadze

1. wie­lo­to­mo­wy utwór epic­ki opi­su­ją­cy dzie­je ja­kiejś ro­dzi­ny, przy­no­szą­cy obraz ja­kiejś epoki,
2. po­cho­dzą­ca ze wczes­ne­go śred­nio­wie­cza sta­ro­skan­dy­naw­ska opo­wieść prozą o nor­we­skich i is­landz­kich wład­cach, ro­dach


Źródła:

SJP.pl

Sadzeniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sa­dze­niak


Źródła:

Wiktionary

Sadzeniak

ziem­niak przez­na­czo­ny do sa­dze­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) roln. bulwa ziem­nia­ka przez­na­czo­na do sa­dze­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sadzeniakowy

przy­miot­nik od: sa­dze­niak


Źródła:

SJP.pl

Sadzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sa­dzić.


Sa­dze­nie – czyn­ność agro­tech­nicz­na w sa­dow­nict­wie, ogrod­nict­wie, le­śnict­wie, po­le­ga­ją­ca na umie­szcza­niu sa­dzo­nek drzew, krze­wów lub ro­ślin w ziemi na ob­sza­rze przez­na­czo­nym pod sad, plan­ta­cję, park, za­le­sie­nie lub od­no­wie­nie lasu. Sa­dzon­ki przez­na­czo­ne do sa­dze­nia są wcze­śniej wy­ję­te z gleby w szkół­ce lub z sa­mo­sie­wu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sadzeniowy

zwią­za­ny z sa­dze­niem, na­da­ją­cy się do sa­dze­nia


Źródła:

SJP.pl

Sadziec

by­li­na z ro­dzi­ny zło­żo­nych, ros­ną­ca w za­ro­ślach nad brze­ga­mi wód


Sa­dziec ("Eu­pa­to­rium") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny astro­wa­tych. Jest bar­dzo trud­ny do kla­sy­fi­ka­cji tak­so­no­micz­nej i w róż­nych uję­ciach bar­dzo zmien­na jest licz­ba po­da­wa­nych w jego obrę­bie ga­tun­ków – od około 40–45 do 126 i wię­cej – nawet bar­dzo sze­ro­kich ujęć obej­mu­ją­cych ok.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sadzielnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. ko­mi­niarz


Źródła:

Wiktionary

Sadzik

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sadzikowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sadzić

1. umie­szczać w ziemi sa­dzon­ki, bulwy itp.;
2. po­tocz­nie o czło­wie­ku: po­ru­szać się szyb­ko, pę­dzić;
3. po­tocz­nie: pow­ta­rzać coś czę­sto w wy­po­wie­dzi;
4. rzad­ko: sa­dzać;
5. sa­dzić się - po­pi­sy­wać się czymś


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) ogrod. roln. umie­szczać w ziemi bulwę lub sa­dzon­kę tak, żeby przy­ję­ła się i rosła

 (1.2) po­ru­szać się du­ży­mi kro­ka­mi

 (1.3) robić dużo błę­dów

 (1.4) czę­sto uży­wać ja­kichś po­wie­dzo­nek, prze­kleństw itp.

 (1.5) stpol. opie­rać się

 (1.6) stpol. po­kła­dać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sadziński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sadzone

1. umie­szczać w ziemi sa­dzon­ki, bulwy itp.;
2. po­tocz­nie o czło­wie­ku: po­ru­szać się szyb­ko, pę­dzić;
3. po­tocz­nie: pow­ta­rzać coś czę­sto w wy­po­wie­dzi;
4. rzad­ko: sa­dzać;
5. sa­dzić się - po­pi­sy­wać się czymś


Źródła:

SJP.pl

Sadzoneczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­wiel­ka sa­dzon­ka


Źródła:

Wiktionary

Sadzonka

1. młoda ro­śli­na wy­ho­do­wa­na z na­sie­nia, do czasu jej prze­sa­dze­nia; flanc, roz­sa­da, flan­ca
2. pęd lub część pędu, ko­rze­nia albo li­ścia od­cię­te od ro­śli­ny ma­cie­rzy­stej i przy­go­to­wa­ne do sa­dze­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. frag­ment ro­śli­ny, z któ­re­go może wy­ros­nąć cała ro­śli­na

 (1.2) ogrod. wy­ho­do­wa­na w szklar­ni lub in­spek­cie młoda ro­śli­na przez­na­czo­na do wy­sa­dze­nia do grun­tu

 (1.3) leśn. jed­no­rocz­ne lub pa­ro­let­nie drzew­ko przez­na­czo­ne do sa­dze­nia lasu


Sa­dzon­ka, od­nóż­ka – frag­ment ro­śli­ny (część pędu, ko­rze­nia, liść lub jego część), zdol­ny do roz­ro­stu w nową, w pełni funk­cjo­nal­ną ro­śli­nę. Sto­so­wa­nie sa­dzo­nek jest jed­nym ze spo­so­bów rozm­na­ża­nia we­ge­ta­tyw­ne­go. Sa­dzon­ko­wa­nie jest sto­so­wa­ne głów­nie w sa­dow­nict­wie i in­nych dzia­łach ogrod­nict­wa. Cza­sem mia­nem sa­dzo­nek okre­śla się także wy­ję­te z gleby i przy­go­to­wa­ne do prze­sa­dze­nia w inne miej­sce siew­ki ro­ślin.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sadzonkowy

przy­miot­nik od: sa­dzon­ka (np. ma­te­riał sa­dzon­ko­wy)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sa­dzon­ką, do­ty­czą­cy sa­dzon­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sadzony

1. umie­szczać w ziemi sa­dzon­ki, bulwy itp.;
2. po­tocz­nie o czło­wie­ku: po­ru­szać się szyb­ko, pę­dzić;
3. po­tocz­nie: pow­ta­rzać coś czę­sto w wy­po­wie­dzi;
4. rzad­ko: sa­dzać;
5. sa­dzić się - po­pi­sy­wać się czymś


forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: sa­dzić

przy­miot­nik

 (2.1) kulin. o jajku: ro­zbi­ty na pa­tel­nię i us­ma­żo­ny bez mie­sza­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sadzowy

→ sadza, → sadz


Patrz:sadza, → sadz

Źródła:

SJP.pl

Sadzulec

na­rzę­dzie ręcz­ne uży­wa­ne do sa­dze­nia od­cię­tych pędów drzew, zwy­kle to­po­lo­wych lub wierz­bo­wych


Źródła:

SJP.pl

Sadzyk

siat­ka do prze­trzy­my­wa­nia ryb


Źródła:

SJP.pl

Sadówka

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sadło

tkan­ka tłu­szczo­wa od­kła­da­ją­ca się wokół na­rzą­dów wew­nętrz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zwie­rzę­ca tkan­ka tłu­szczo­wa

 (1.2) przen. pot. tkan­ka tłu­szczo­wa czło­wie­ka

 (1.3) daw. sło­ni­na


Sadło – tłuszcz trze­wio­wy świni, gro­ma­dzą­cy się w oto­kach w oko­li­cach przy­ner­ko­wych. Sadło ma sze­ro­kie za­sto­so­wa­nie w kuch­ni. Wy­to­pio­ny z sadła tłuszcz na­zy­wa­ny jest smal­cem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sadłowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Sadłowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Sadłowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sadź

biały osad pow­sta­ją­cy z marz­ną­cych kro­pe­lek mgły; szadź


Źródła:

SJP.pl

Sadżi

w sta­ro­żyt­nym Egip­cie: epic­ki utwór pro­za­icz­ny zbli­żo­ny do no­we­li


Źródła:

SJP.pl

Safakis

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto por­to­we we wschod­niej Tu­nez­ji


Sa­fa­kis ( ‏صفاقس‎, "Şafāqiş", Sfax) – mia­sto por­to­we na wschod­nim wy­brze­żu Tu­nez­ji, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny gu­ber­na­tor­stwa Sa­fa­kis, nad za­to­ką Mała Syrta, 270 km na po­łud­nio­wy wschód od Tu­ni­su. W 2014 roku miesz­ka­ły w nim około 273 ty­sią­ce osób (2013). Dru­gie co do wiel­ko­ści mia­sto kraju[].


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Safandulstwo

brak ener­gii; gnu­śność


Źródła:

SJP.pl

Safanduła

(r. męski) nie­za­rad­ny i mało ener­gicz­ny męż­czyz­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek nie­zdar­ny, śla­ma­zar­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Safandułowaty

ma­ją­cy cechy sa­fan­du­ły; nie­zdar­ny, ocię­ża­ły, nie­do­łęż­ny


Źródła:

SJP.pl

Safar

imię mę­skie


Safar (arab. صفر) jest dru­gim mie­sią­cem ka­len­da­rza mu­zuł­mań­skie­go i tak jak wszyst­kie mie­sią­ce tego ka­len­da­rza jest ru­cho­my i przy­pa­da na różne pory roku. Po­dob­no jego nazwa wy­wo­dzi się od żół­tacz­ki, na którą to miano za­pa­dać w porze roku przy­pa­da­ją­cej na mie­siąc Safar przed re­for­mą ka­len­da­rzo­wą Ma­ho­me­ta, choć jest to tylko jedna z kilku hi­po­tez. W tym mie­sią­cu ob­cho­dzo­no kie­dyś świę­to po­wro­tu piel­grzy­mów z Mekki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Safari

1. ka­ra­wa­ny wy­pra­wy my­śliw­skiej (lub innej) wraz z ludź­mi, zwie­rzę­ta­mi, wo­za­mi i sprzę­tem w Afry­ce Wschod­niej;
2. styl ubie­ra­nia się na­śla­du­ją­cy stro­je Eu­ro­pej­czy­ków na wy­pra­wach sa­fa­ri;
3. o ubra­niu: ma­ją­cy taki fason, np. ko­stium sa­fa­ri


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) afry­kań­ska wy­pra­wa, któ­rej celem jest po­lo­wa­nie na zwie­rzę­ta;

 (1.2) strój no­szo­ny w Afry­ce pod­czas sa­fa­ri (1.1)

 (1.3) przen. długa cięż­ka po­dróż lub wy­pra­wa wo­jen­na


Sa­fa­ri – wy­pra­wa my­śliw­ska, ewen­tu­al­nie dłuż­sza po­dróż ka­ra­wa­no­wa w Afry­ce Wschod­niej. Obec­nie, wraz z roz­wo­jem glo­bal­nej tu­ry­sty­ki, coraz czę­ściej ter­mi­nem tym okre­śla się formę zor­ga­ni­zo­wa­ne­go wy­po­czyn­ku i re­kre­a­cji po­przez po­dzi­wia­nie i fo­to­gra­fo­wa­nie na­tu­ral­nej przy­ro­dy, a zwła­szcza świa­ta zwie­rząt w ich na­tu­ral­nym śro­do­wi­sku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Safe

[czy­taj: sejf] rzad­ko: skryt­ka w skarb­cu ban­ko­wym; sejf, safes


Safe – album ze­spo­łu Col­la­ge wy­da­ny w 1996 roku na­kła­dem wyt­wór­ni Ars Mundi. W 2003 Metal Mind Re­cords wydał roz­sze­rzo­ną wer­sję re­ma­ste­ro­wa­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Safes

[czy­taj: sejfs] rzad­ko: skryt­ka w skarb­cu ban­ko­wym; sejf, safe


Źródła:

SJP.pl

Saffloryt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy ar­sen­ków, ar­se­nek ko­bal­tu;


Saf­flo­ryt – mi­ne­rał z gro­ma­dy ar­sen­ków. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów rzad­kich.

Nazwa po­cho­dzi od niem. "Saf­flor" (ang. "Saf­flo­wer" = kro­kosz bar­wier­ski), na­wią­zu­je do za­sto­so­wa­nia tego mi­ne­ra­łu do wy­ro­bu barw­ni­ka.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Safian

skóra kozia wy­pra­wio­na garb­ni­ka­mi ro­ślin­ny­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cien­ka, wy­pra­wio­na, ko­lo­ro­wo bar­wio­na skóra kozia;


Sa­fian – cien­ka i mięk­ka, wy­pra­wio­na garb­ni­ka­mi ro­ślin­ny­mi i bar­wio­na skóra koźla lub ba­ra­nia, uży­wa­na do opra­wia­nia ksią­żek, w pro­duk­cji obu­wia lub obić mebli itp. Ety­mo­lo­gię wy­ra­zu można wy­wo­dzić od ros.: "safiàn", tur.: "sach­ti­jan", per­skie­go: "sächtijān", w któ­rym "sächt" oz­na­cza "mocny".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Safianowy

wy­ko­na­ny, zro­bio­ny z sa­fia­nu


przy­miot­nik

 (1.1) garb. wy­ko­na­ny z sa­fia­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saficki

1. zwią­za­ny z Sa­fo­ną;
2. stro­fa sa­fic­ka - stro­fa wy­stę­pu­ją­ca w po­ez­ji kla­sycz­nej i po­ez­ji pol­skiej XVI wieku, skła­da­ją­ca się z trzech wier­szy je­de­na­stoz­gło­sko­wych i jed­ne­go pie­cioz­gło­sko­we­go


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­fo­ną, do­ty­czą­cy Sa­fo­ny

 (1.2) książk. zwią­za­ny z sa­fiz­mem, mi­ło­ścią les­bij­ską, do­ty­czą­cy mi­ło­ści les­bij­skiej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saficzny

sa­fic­ki


Źródła:

SJP.pl

Safin

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Safizm

popęd płcio­wy ko­bie­ty do innej ko­bie­ty; sa­fo­nizm, les­bizm, les­bij­stwo, les­bia­nizm, mi­łość les­bij­ska


Źródła:

SJP.pl

Safjan

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Saflor

ro­śli­na ros­ną­ca na te­re­nach pół­pu­styn­nych w Azji i In­diach; kro­kosz bar­wier­ski


Źródła:

SJP.pl

Safo

ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ko­li­bro­wa­tych; safo dłu­go­ster­ny, safo ko­me­ta


Safo, safo dłu­go­ster­ny, safo ko­me­ta ("Sapp­ho spar­ga­nu­rus") – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ko­li­bro­wa­tych (Tro­chi­li­dae), za­miesz­ku­ją­cy środ­ko­wo-za­chod­nią część Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej.

Jest je­dy­nym przed­sta­wi­cie­lem ro­dza­ju Sapp­ho. Wy­róż­nia się dwa pod­ga­tun­ki:

Dłu­gość ciała: samce 19–20 cm (w tym ogon 7–10 cm), sa­mi­ce 12–14 cm. Śred­nia masa ciała we­dług róż­nych źró­deł: 5 g, 5,88 g lub 6,3 g.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Safona

(VII/VI w. p.n.e.), po­et­ka grec­ka z Mi­ty­le­ny na wy­spie Les­bos; Safo


Sa­fo­na, "Safo", "Sapfo" (gr. Σαπφώ, łac. "Sapp­ho") – grec­ka po­et­ka, ży­ją­ca na prze­ło­mie VII i VI wieku p.n.e., przed­sta­wi­ciel­ka po­ez­ji li­rycz­nej (li­ry­ka eol­ska).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Safonizm

popęd płcio­wy ko­bie­ty do innej ko­bie­ty; sa­fizm, les­bizm, les­bij­stwo, les­bia­nizm, mi­łość les­bij­ska


Źródła:

SJP.pl

Safonka

les­bij­ka, ho­mo­sek­su­a­list­ka; try­ba­da


Źródła:

SJP.pl

Safrane

[czy­taj: sa­fran] model sa­mo­cho­du marki Re­na­ult


Źródła:

SJP.pl

Safranina

za­sa­do­wy i kwa­so­wy barw­nik na­le­żą­cy do barw­ni­ków azy­no­wych, da­ją­cy ja­skra­we wy­bar­wie­nia ba­weł­ny i wełny


Sa­fra­ni­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, barw­nik sto­so­wa­ny do bar­wie­nia tka­nin, skóry, pa­pie­ru i pre­pa­ra­tów mi­kro­sko­po­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Safrol

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny w po­sta­ci be­zbarw­nej lub lekko żół­tej, ole­i­stej cie­czy, ek­stra­ho­wa­ny z kory ko­rze­nia i owo­ców sa­sa­fra­sa


Sa­frol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy, głów­ny pre­kur­sor w syn­te­zie MDP2P uży­wa­ne­go do otrzy­my­wa­nia MDMA i MDEA. Jest be­zbarw­ną lub lekko żółtą, ole­i­stą cie­czą. Zwy­kle jest ek­stra­ho­wa­ny z kory ko­rze­nia i owo­ców sa­sa­fra­su w for­mie. Sto­so­wa­ny jest jako su­ro­wiec w prze­my­śle per­fu­me­ryj­nym oraz w syn­te­zach or­ga­nicz­nych, np.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Safronka

wieś w Pol­sce


Sa­fron­ka (niem. "Saf­fron­ken") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ni­dzic­kim, w gmi­nie Ja­no­wiec Ko­ściel­ny. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go. Wieś znaj­du­je się na te­re­nie pa­ra­fii rzym­sko­ka­to­lic­kiej w Na­pier­kach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saga

1. wie­lo­to­mo­wy utwór epic­ki opi­su­ją­cy dzie­je ja­kiejś ro­dzi­ny, przy­no­szą­cy obraz ja­kiejś epoki,
2. po­cho­dzą­ca ze wczes­ne­go śred­nio­wie­cza sta­ro­skan­dy­naw­ska opo­wieść prozą o nor­we­skich i is­landz­kich wład­cach, ro­dach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tra­dy­cyj­na opo­wieść is­landz­ka, skan­dy­naw­ska;

 (1.2) utwór epic­ki opi­su­ją­cy hi­sto­rię ja­kiejś ro­dzi­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sagaj

ro­dzaj szty­le­tu u ludów wschod­nich i po­łud­nio­wych


Źródła:

SJP.pl

Sagamihara

mia­sto w Ja­po­nii


Sa­ga­mi­ha­ra (jap. 相模原市 Sa­ga­mi­ha­ra-shi) – mia­sto w Ja­po­nii, w pre­fek­tu­rze Ka­na­ga­wa, na wy­spie Hon­siu. Ma po­wierzch­nię 328,91 km². W 2020 r. miesz­ka­ły w nim 725 302 osoby, w 332 069 go­spo­dar­stwach do­mo­wych (w 2010 r. 717 561 osób, w 302 652 go­spo­dar­stwach do­mo­wych). Sa­ga­mi­ha­ra jest jed­nym z miast oz­na­czo­nych roz­po­rzą­dze­niem rzą­do­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sagamiharski

→ Sa­ga­mi­ha­ra


Patrz:Sagamihara

Źródła:

SJP.pl

Sagan

duży gar­nek lub jego za­war­tość


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. duże na­czy­nie z mie­dzi bądź że­la­za, w któ­rym go­tu­je się wodę lub więk­sze ilo­ści je­dze­nia

 (1.2) za­war­tość sa­ga­na (1.1)

 (1.3) przen. pot. łeb, głowa

 (1.4) gw-pl|Kra­ków. czaj­nik


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saganaki

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. mała pa­tel­nia z dwoma usz­ka­mi uży­wa­na w kuch­ni grec­kiej

 (1.2) kulin. grec­kie danie przy­go­to­wy­wa­ne na pa­tel­ni sa­ga­na­ki (1.1), naj­czę­ściej sma­żo­ny, pa­nie­ro­wa­ny ser, cza­sem z kre­wet­ka­mi lub mał­ża­mi, nie­kie­dy flam­bi­ro­wa­ny


Źródła:

Wiktionary

Saganek

mały gar­nek, ko­cio­łek


Źródła:

SJP.pl

Saganowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sagarmatha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. Mount Eve­rest


Źródła:

Wiktionary

Sagatys

1. ga­tu­nek tka­ni­ny, płót­no far­bo­wa­ne na nie­bie­sko z bia­ły­mi punk­ta­mi
2. tka­ni­na lnia­na do­mo­wej ro­bo­ty


Źródła:

SJP.pl

Sagem

marka te­le­fo­nów ko­mór­ko­wych i firma


SAGEM ("Société d’Ap­pli­ca­tions Générales de l’Electricité et de la Mécanique" – pol. "To­wa­rzy­stwo Ogól­nych Za­sto­so­wań Elek­trycz­no­ści i Me­cha­ni­ki") – byłe fran­cu­skie przed­się­bior­stwo, zaj­mu­ją­ce się pro­duk­cją te­le­fo­nów ko­mór­ko­wych, pro­jek­to­rów, kamer cy­fro­wych i in­nych urzą­dzeń elek­tro­nicz­nych. Część przed­się­bior­stwa zaj­mu­je się pro­duk­cją elek­tro­nicz­nych urzą­dzeń dla woj­ska.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sagenit

od­mia­na ru­ty­lu wyksz­tał­co­na w po­sta­ci igieł­ko­wych mi­kro­sko­po­wych wrost­ków w in­nych mi­ne­ra­łach, np. w bio­ty­cie


Źródła:

SJP.pl

Sagging

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) moda na no­sze­nie nisko opu­szczo­nych spod­ni


Sag­ging – spo­sób no­sze­nia spod­ni, które zwi­sa­ją tak, że górna część spod­ni znaj­du­je się znacz­nie po­ni­żej talii, cza­sa­mi od­sła­nia­jąc więk­szą część maj­tek. Osoba no­szą­ca ob­wi­słe spod­nie jest cza­sa­mi na­zy­wa­na „sag­ge­rem”, a w niek­tó­rych kra­jach prak­ty­ka ta jest znana jako „low-ri­ding”.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sagitalny

szew sa­gi­tal­ny (szew strzał­ko­wy) - spo­je­nie kości cie­mie­nio­wych czasz­ki


przy­miot­nik

 (1.1) anat. strzał­ko­wy (bie­gną­cy w kie­run­ku tył-przód)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sago

mącz­ka z rdze­nia niek­tó­rych palm


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mącz­ka otrzy­my­wa­na z m.in. sa­gow­ców, także jej za­mien­ni­ki z mąki np. kar­to­fla­nej;


Sago – ro­dzaj mącz­ki (skro­bi) wy­ra­bia­nej z wnę­trza kło­dzi­ny palmy sa­go­wej "Me­tro­xy­lon sagu", in­nych palm i niek­tó­rych sa­gow­ców. Sta­no­wi pod­sta­wę wy­ży­wie­nia lud­no­ści Nowej Gwi­nei i Mo­lu­ków. W niek­tó­rych in­nych kra­jach tro­pi­kal­nych jest waż­nym, choć nie pod­sta­wo­wym pro­duk­tem żyw­no­ścio­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sagowce

rząd ro­ślin z gro­ma­dy na­go­na­sien­nych


Źródła:

SJP.pl

Sagowcowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu sa­gow­ców


Źródła:

SJP.pl

Sagowcowaty

o ce­chach sa­gow­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Sagowcowe

klasa ro­ślin z gro­ma­dy na­go­na­sien­nych


Sa­gow­co­we ("Cy­ca­dop­si­da" Brongn.) – mo­no­ty­po­wa klasa ro­ślin na­le­żą­ca do gro­ma­dy na­go­na­sien­nych obej­mu­ją­ca jeden rząd sa­gow­ce ("Cy­ca­da­les") z dwie­ma ro­dzi­na­mi (sa­gow­co­wa­ty­mi i za­mio­wa­ty­mi), 11 ro­dza­ja­mi i około 320–340 ga­tun­ka­mi. Na­tu­ral­ny za­sięg i roz­po­wszech­nie­nie tych ro­ślin są współ­cze­śnie ogra­ni­czo­ne, jed­nak przod­ko­wie sa­gow­ców po­dob­ni do ży­ją­cych obec­nie od­gry­wa­li ogrom­ną rolę w kra­jo­bra­zie i sta­no­wi­li pod­sta­wo­we źró­dło po­kar­mu dla wielu di­no­za­u­rów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sagowcowy

1. → sa­go­wiec;
2. o ce­chach sa­gow­co­wych (klasa ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Sagowiec

1. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny sa­gow­co­wa­tych;
2. przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin z gro­ma­dy na­go­na­sien­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) bot. pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cycas|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z mo­no­ty­po­wej ro­dzi­ny sa­gow­co­wych;


Sa­go­wiec, cycas ("Cy­ca­da­ce­ae" Pers.) – ro­dzaj ro­ślin z mo­no­ty­po­wej ro­dzi­ny sa­gow­co­wych "Cy­ca­da­ce­ae". W obrę­bie ro­dza­ju wy­róż­nia­nych jest 117 ga­tun­ków, wli­cza­jąc w to daw­niej wy­o­dręb­nia­ny ro­dzaj "Epi­cy­cas". Nazwa ro­dza­jo­wa "Cycas" po­cho­dzi od grec­kie­go słowa "Ko­i­kas" oz­na­cza­ją­ce­go „ro­dzaj palmy”, ze wzglę­du na fi­zycz­ne po­do­bień­stwo sa­gow­ców do palm, mimo braku bli­skie­go po­kre­wień­stwa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sagownica

drze­wo z ro­dzi­ny palm, z któ­re­go otrzy­mu­je się gru­bo­ziar­ni­stą kaszę


Sa­gow­ni­ca ("Me­tro­xy­lon" Rottb.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych, czyli palm ("Are­ca­ce­ae"). Obej­mu­je 7–8 ga­tun­ków. Palmy te po­cho­dzą ze wschod­nich Mo­lu­ków i Nowej Gwi­nei oraz wysp Oce­a­nii w za­chod­niej czę­ści Pa­cy­fi­ku (Ar­chi­pe­lag Bis­marc­ka, Wyspy Sa­lo­mo­na, Ka­ro­li­ny, Fidżi, Samoa, Va­nu­a­tu, Wal­lis i Fu­tu­na).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sagowy

1. przy­miot­nik od: sago, np. mącz­ka sa­go­wa;
2. przy­miot­nik od: saga (wie­lo­to­mo­wy utwór epic­ki), np. sa­go­wa po­stać;
3. przy­miot­nik od: saga (sta­ro­skan­dy­naw­ska opo­wieść prozą o nor­we­skich i is­landz­kich wład­cach, ro­dach), np. sa­go­wa opo­wieść


Źródła:

SJP.pl

Saguaro

ga­tu­nek su­ku­len­ta z ro­dzi­ny kak­tu­so­wa­tych; kar­ne­gia ol­brzy­mia


Źródła:

SJP.pl

Sagum

naj­czę­ściej weł­nia­na pe­le­ry­na no­szo­na w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie przez żoł­nie­rzy i im­pe­ra­to­rów (pur­pu­ro­wa, haf­to­wa­na zło­tem)


Sagum (łac. "săgŭm") – rzym­skie okry­cie wierzch­nie, ro­dzaj krót­kie­go, cie­płe­go pła­szcza lub na­rzut­ki.

Przez Rzy­mian uwa­ża­ny za ubiór cel­tyc­ki lub ger­mań­ski, wy­ko­na­ny był z jed­no­li­te­go ka­wał­ka gru­bej ma­te­rii weł­nia­nej. Ot­war­ty z przo­du, za­rzu­ca­ny na plecy i spi­na­ny na ra­mie­niu za­pin­ką, chro­nił przed nie­po­go­dą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sagunto

mia­sto w Hisz­pa­nii


Sa­gun­to (hiszp. wym.), Sa­gunt (wa­lenc. wym.) – mia­sto we wschod­niej Hisz­pa­nii, we wspól­no­cie au­to­no­micz­nej Wa­len­cja, przy uj­ściu rzeki Paláncia do Morza Śró­dziem­ne­go. Przed­mie­ścia Wa­len­cji. Około 67 tys. miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saha

Saha – wieś w Esto­nii, w pro­win­cji Harju, w gmi­nie Jõelähtme.


Źródła:

Wikipedia

Sahajdacznik

żoł­nierz uz­bro­jo­ny w sa­haj­dak; łucz­nik; saj­dacz­nik


Źródła:

SJP.pl

Sahajdaczny

het­man sa­haj­dacz­ny - het­man w armii ko­zac­kiej, od­po­wied­nik pol­skie­go het­ma­na pol­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Sahajdak

daw­niej: fu­te­rał z łu­kiem i koł­czan ze strza­ła­mi; saj­dak


Źródła:

SJP.pl

Sahara

pu­styn­na i pół­pu­styn­na kra­i­na w Afry­ce, naj­więk­sza na Ziemi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pu­sty­nia w pół­noc­nej Afry­ce;


Sa­ha­ra ( ‏صحراء‎, ṣaḥrāʼ – „pu­sty­nia”) – naj­więk­szy na Ziemi ob­szar pu­styn­ny (z po­mi­nię­ciem pu­styń po­lar­nych), roz­cią­ga­ją­cy się na 6000 km dłu­go­ści od Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go na za­cho­dzie po Morze Czer­wo­ne na wscho­dzie i 2000 km sze­ro­ko­ści z pół­noc­ny od gór Atlas na po­łud­nie, gdzie gra­ni­ce wyz­na­cza Sahel. Sa­ha­ra znaj­du­je się na te­ry­to­rium je­de­na­stu państw: Ma­ro­ka, Sa­ha­ry Za­chod­niej, Al­gie­rii, Tu­nez­ji, Libii, Egip­tu, Ma­u­re­ta­nii, Mali, Nigru, Czadu, Su­da­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saharyjczyk

miesz­ka­niec Sa­ha­ry


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec pu­sty­ni Sa­ha­ra

 (1.2) miesz­ka­niec pań­stwa / te­ry­to­rium Sa­ha­ra Za­chod­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saharyjka

miesz­kan­ka Sa­ha­ry


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sa­ha­ry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saharyjski

przy­miot­nik od:
a) Sa­ha­ra (pu­sty­nia w Afry­ce);
b) Sa­ha­ra Za­chod­nia (kraj w Afry­ce);
c) Sa­ha­ra Hisz­pań­ska (dawna ko­lo­nia hisz­pań­ska)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Sa­ha­ry, zwią­za­ny z Sa­ha­rą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sahel

1. re­gion ge­o­gra­ficz­ny w Afry­ce;
2. re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w Bur­ki­na Faso;
3. re­gion nad­mor­ski w Tu­nez­ji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. re­gion ge­o­gra­ficz­ny w Afry­ce;


Sahel, Sahel Tro­pi­kal­ny ( ‏ساحل‎ "sāḥil", dosł. „wy­brze­że, brzeg mor­ski”) – re­gion ge­o­gra­ficz­ny w Afry­ce.

Sahel obej­mu­je ob­szar wzdłuż po­łud­nio­wych obrze­ży Sa­ha­ry; roz­cią­ga się od Se­ne­ga­lu po Ery­treę, przez Ma­u­re­ta­nię, Mali, Niger, Czad oraz Sudan.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sahib

1. w ko­lo­nial­nych In­diach: pan;
2. w In­diach: osoba szla­chet­na, wy­so­ko po­sta­wio­na w hie­rar­chii spo­łecz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) tytuł grzecz­no­ścio­wy w In­diach, od­po­wied­nik pol­skie­go „pan”, daw­niej rów­nież tytuł grzecz­no­ścio­wy wobec Eu­ro­pej­czy­ka w cza­sach ko­lo­nial­nych;


Sahib (z arab. „pan, wład­ca”) – forma ho­no­ry­fi­ka­cyj­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sahn

[czy­taj: san] dzie­dzi­niec w me­cze­tach, oto­czo­ny zwy­kle ko­lum­na­dą lub przy­bie­ra­ją­cy formę dzie­dziń­ca wew­nętrz­ne­go kry­te­go ko­pu­łą


Sahn – dzie­dzi­niec me­cze­tu, który oto­czo­ny jest ko­lum­no­wy­mi ga­le­ria­mi, a poś­rod­ku znaj­du­je się stud­nia, która służy do ry­tu­al­nej ablu­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Said

seid, tytuł po­tom­ków Ma­ho­me­ta


Źródła:

SJP.pl

Saignant

[czy­taj: seńJĄ] o mię­sie: krwi­sty, pół­su­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Saillant

Sa­il­lant – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Ower­nia-Rodan-Alpy, w de­par­ta­men­cie Puy-de-Dôme.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 268 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 15 osób/km² (wśród 1310 gmin Ower­nii Sa­il­lant pla­su­je się na 586. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 524.).


Źródła:

Wikipedia

Saimiri

rzad­ko: małpa sze­ro­ko­no­sa z ro­dzi­ny ka­pu­cy­nek; saj­mi­ri


Źródła:

SJP.pl

Sainete

hisz­pań­ska opera ko­micz­na z XVIII wieku


Sa­i­ne­te (od "saín", z łac. "sagīna" ’sadło, przys­mak’) – hisz­pań­ski ga­tu­nek dra­ma­tycz­ny, krót­kie sztu­ki ko­me­dio­we.

W XVII wieku ter­min ten sto­so­wa­no wy­mien­nie z "entremés" jako nazwę od­mia­ny in­ter­me­dium. W XVIII wieku nazwa "sa­i­ne­te" za­czę­ła oz­na­czać jed­no­ak­to­we ut­wo­ry sce­nicz­ne w for­mie obraz­ka oby­cza­jo­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sainit

mi­ne­rał, od­mia­na pi­ry­tu


Źródła:

SJP.pl

Saint-Barthélemy

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geogr. adm. te­ry­to­rium za­leż­ne Fran­cji le­żą­ce w Ma­łych An­ty­lach zaj­mu­ją­ce wyspę o tej samej naz­wie i kilka mniej­szych wy­se­pek;

 (1.2) geogr. wyspa le­żą­ca w Ma­łych An­ty­lach


Saint-Barthélemy (Wspól­no­ta Saint-Barthélemy) – te­ry­to­rium za­leż­ne Fran­cji le­żą­ce w Ma­łych An­ty­lach, zaj­mu­ją­ce wyspę o tej samej naz­wie oraz kilka mniej­szych wy­se­pek. Te­ry­to­rium zo­sta­ło ut­wo­rzo­ne 22 lu­te­go 2007 roku, a do tego czasu było jedną z jed­no­stek ad­mi­ni­stra­cyj­nych wcho­dzą­cych w skład Gwa­de­lu­py.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Saint-Cloud

[czy­taj: sę klU] mia­sto we Fran­cji


Saint-Cloud – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Île-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Hauts-de-Seine. Przez miej­sco­wość prze­pły­wa Sek­wa­na. Mie­ści się na za­chod­nich przed­mie­ściach Pa­ry­ża, nie­ca­łe 10 ki­lo­me­trów od cen­trum.

Za­ląż­kiem mia­sta był klasz­tor za­ło­żo­ny w VI wieku przez Klo­do­al­da.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saint-Denis

[czy­taj: sę deni]
1. mia­sto we Fran­cji na­le­żą­ce do ze­spo­łu miej­skie­go Pa­ry­ża, le­żą­ce nad Sek­wa­ną, ze słyn­ną ba­zy­li­ką i sta­dio­nem "Stade de Fran­ce";
2. sto­li­ca Re­u­nio­nu, de­par­ta­men­tu za­mor­skie­go Fran­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto fran­cu­skiej wyspy Re­u­nion;

 (1.2) geogr. mia­sto we Fran­cji, w de­par­ta­men­cie Sek­wa­na-Saint-Denis; po­ło­żo­ne w pół­noc­nej czę­ści aglo­me­ra­cji pa­ry­skiej;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saint-Exupéry

[czy­taj: sęt-egzüpeRI albo sent-egz-ipeRI] naz­wi­sko, m.in. An­to­i­ne Saint-Exupéry (1900-1944) - pi­sarz fran­cu­ski


Saint-Exupéry – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Nowa Ak­wi­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Ży­ron­da.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saint-Germain-En-Laye

mia­sto we Fran­cji


Saint-Ger­ma­in-en-Laye – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Île-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Yve­li­nes, na za­chód od Pa­ry­ża. W 2016 roku po­pu­la­cja ów­czes­nej gminy wy­no­si­ła 41 749 miesz­kań­ców. Mia­sto jest sie­dzi­bą Mię­dzy­na­ro­do­we­go Sto­wa­rzy­sze­nia Służb Oz­na­ko­wa­nia Na­wi­ga­cyj­ne­go (IALA).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saint-Gobain

[czy­taj: sę goBĘ] fran­cu­skie przed­się­bior­stwo


Saint-Go­ba­in – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Hauts-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Aisne.

We­dług da­nych na sty­czeń 2014 roku gminę za­miesz­ki­wa­ły 2373 osoby, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 79,7 osób/km².


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saint-Louis

mia­sto w Se­ne­ga­lu


Źródła:

SJP.pl

Saint-Malo

[czy­taj: sę maLO] mia­sto we Fran­cji


Saint-Malo (bret. "Sant-Maloù") – oto­czo­na murem miej­sco­wość por­to­wa i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Bre­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Ille-et-Vi­la­i­ne, po­ło­żo­na na wschod­nim brze­gu rzeki Rance, nad jej uj­ściem do ka­na­łu La Man­che.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 48 057 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 1314 osób/km² (wśród 1269 gmin Bre­ta­nii Saint-Malo pla­su­je się na 5. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 179.).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saint-Nazaire

Saint-Na­za­i­re (; Sant-Nazer) – mia­sto i gmina w pół­noc­no-za­chod­niej Fran­cji, w re­gio­nie Kraj Loary, w de­par­ta­men­cie Loara At­lan­tyc­ka, po­ło­żo­ne nad uj­ściem Loary do Za­to­ki Bi­skaj­skiej.

Port mor­ski, głów­ny oś­ro­dek prze­my­słu stocz­nio­we­go we Fran­cji i jeden z naj­bar­dziej zna­czą­cych w Eu­ro­pie.


Źródła:

Wikipedia

Saint-Pierre

[czy­taj: sę pje:r] sto­li­ca Saint-Pier­re i Mi­qu­e­lon


rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca fran­cu­skie­go te­ry­to­rium za­leż­ne­go Saint-Pier­re i Mi­qu­e­lon;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saint-Simon

[czy­taj: sę-s-iMĄ albo sen-s-iMON] naz­wi­sko, m.in. Cla­u­de Saint-Simon (1675-1755) - fran­cu­ski pa­mięt­ni­karz


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saint-Tropez

[czy­taj: sę troPE] mia­sto we Fran­cji


Saint-Tro­pez (wym. []) – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Pro­wan­sja-Alpy-La­zu­ro­we Wy­brze­że, w de­par­ta­men­cie Var.

We­dług da­nych na rok 2006 gminę za­miesz­ki­wa­ło 5690 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 515 osób/km² (wśród 963 gmin re­gio­nu Pro­wan­sja-Alpy-La­zu­ro­we Wy­brze­że Saint-Tro­pez pla­su­je się na 121. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 664).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sainte-Beuve

[czy­taj: sęt bö:w] naz­wi­sko, m.in. Char­les Au­gu­stin Sa­in­te-Beuve (1804-1869) - fran­cu­ski kry­tyk li­te­rac­ki i poeta


Źródła:

SJP.pl

Sainte-Chapelle

[czy­taj: sęt szaPEL] go­tyc­ka ka­pli­ca zam­ko­wa na wy­spie Cité w Pa­ry­żu


Sa­in­te-Cha­pel­le (pol. "Świę­ta Ka­pli­ca") – dwu­kon­dy­gna­cyj­na ka­pli­ca zam­ko­wa po­ło­żo­na w cen­trum daw­nej sie­dzi­by kró­lew­skiej na wy­spie Cité w Pa­ry­żu.

Ufun­do­wa­na przez króla Fran­cji Lud­wi­ka IX jako miej­sce prze­cho­wy­wa­nia cen­nych re­lik­wii: Chry­stu­sa, z ko­ro­ną cier­nio­wą na czele, oraz świę­tych pa­tro­nów Fran­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saintpaulia

by­li­na z ro­dzi­ny ges­ne­rio­wa­tych; sę­po­lia, fio­łek afry­kań­ski


Źródła:

SJP.pl

Saintsimonistka

→ sa­int­si­mo­ni­sta


Patrz:saintsimonista

Źródła:

SJP.pl

Saintsimonizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. XIX-wiecz­na dok­try­na fi­lo­zo­ficz­no-spo­łecz­na po­stu­lu­ją­ca usta­le­nie nowej struk­tu­ry spo­łecz­nej, w któ­rej znie­sio­ne by­ło­by prawo dzie­dzi­cze­nia na rzecz za­sa­dy „każ­de­mu we­dług zdol­no­ści”;


Sa­int­si­mo­nizm – dok­try­na fi­lo­zo­ficz­no-spo­łecz­na pow­sta­ła w pier­wszej po­ło­wie XIX wieku. Po­stu­lu­je usta­le­nie nowej struk­tu­ry spo­łecz­nej, w któ­rej znie­sio­ne by­ło­by prawo dzie­dzi­cze­nia i obo­wią­zy­wa­ła­by za­sa­da "każ­de­mu we­dług zdol­no­ści". Sa­int­si­mo­nizm sta­no­wi jeden z nur­tów so­cja­liz­mu uto­pij­ne­go.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sainz

[czy­taj: sajnc] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Saipan

[czy­taj: saj­pan] wyspa wul­ka­nicz­na na Oce­a­nie Spo­koj­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa w ar­chi­pe­la­gu Ma­ria­nów Pół­noc­nych, w za­chod­niej czę­ści Oce­a­nu Spo­koj­ne­go;

 (1.2) adm. okręg ad­mi­ni­stra­cyj­ny Ma­ria­nów Pół­noc­nych obej­mu­ją­cy wyspy: Sa­i­pan (1.1), Maigo Fa­hang, Mañagaha i Agu­i­jan;


Sa­i­pan – naj­więk­sza wyspa Ma­ria­nów Pół­noc­nych (te­ry­to­rium za­leż­ne USA) po­ło­żo­na w za­chod­niej czę­ści Oce­a­nu Spo­koj­ne­go, około 200 km na pół­noc od Guam. Znaj­du­je się tu sto­li­ca te­ry­to­rium – Ca­pi­tol Hill. Wyspa sta­no­wi, wraz z wyspą Agu­i­jan jeden z okrę­gów ad­mi­ni­stra­cyj­nych Ma­ria­nów Pół­noc­nych – Sa­i­pan.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saj

naz­wi­sko


SAJ ("Spe­ci­jal­na Antiteroristička Je­di­ni­ca", pol. "Spe­cjal­na Jed­nost­ka An­ty­ter­ro­ry­stycz­na") – głów­na serb­ska jed­nost­ka spe­cjal­na, sfor­mo­wa­na 18 grud­nia 1978 z roz­ka­zu Ra­do­va­na Stojičicia Badžy, który zo­stał jej pier­wszym do­wód­cą.

Jed­nost­ka pod­po­rząd­ko­wa­na jest do­wód­cy serb­skich od­dzia­łów spe­cjal­nych po­li­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sajan

daw­niej:
1. męski ob­ci­sły kaf­tan z prze­dłu­żo­nym sta­nem w kształ­cie krót­kiej spód­ni­cy, no­szo­ny w Eu­ro­pie do XVII wieku przez ry­ce­rzy i dwo­rzan;
2. płaszcz, strój odś­więt­ny


Sajan (wł. "sa­io­ne" od "saio" – płaszcz żoł­nier­ski, habit) – ro­dzaj kaf­ta­na, ubiór męski roz­po­wszech­nio­ny w epoce re­ne­san­su.

Pow­sta­ły we Wło­szech we wczes­nym okre­sie re­ne­san­su, pod­sta­wo­wy wierzch­ni ubiór męski, na­kła­da­ny na cien­ką ko­szu­lę (zwy­kle z nie­wiel­ki­mi kry­za­mi wokół szyi i dłoni).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sajany

daw­niej:
1. męski ob­ci­sły kaf­tan z prze­dłu­żo­nym sta­nem w kształ­cie krót­kiej spód­ni­cy, no­szo­ny w Eu­ro­pie do XVII wieku przez ry­ce­rzy i dwo­rzan;
2. płaszcz, strój odś­więt­ny


Sa­ja­ny – sy­stem gór­ski w Azji po­ło­żo­ny w więk­szej czę­ści na te­ry­to­rium Rosji oraz w małej czę­ści na te­ry­to­rium Mon­go­lii. Roz­cią­ga się od Ał­ta­ju na za­cho­dzie do je­zio­ra Baj­kał na wscho­dzie.

Sa­ja­ny są gó­ra­mi fał­do­wy­mi pow­sta­ły­mi w oro­ge­ne­zie ka­le­doń­skiej, a kil­ka­krot­nie od­mła­dza­ny­mi w her­cyń­skiej i al­pej­skiej. Zbu­do­wa­ne z pre­kam­bryj­skich skał zme­ta­mor­fi­zo­wa­nych (gnej­sy, łupki kry­sta­licz­ne, kwar­cy­ty) i dol­no­pa­le­o­zo­icz­nych skał osa­do­wych (łupki, pia­skow­ce, mar­gle) z czę­sty­mi in­truz­ja­mi gra­ni­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sajański

przy­miot­nik od: Sa­ja­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­ja­na­mi, do­ty­czą­cy Sa­ja­nów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sajchania

ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny an­ky­lo­za­u­rów


Saj­cha­nia ("Sa­i­cha­nia") – ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny an­ky­lo­za­u­rów (An­ky­lo­sa­u­ri­dae) ży­ją­ce­go w póź­nej kre­dzie na te­re­nie dzi­siej­szej Azji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sajczyce

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Sajda

mia­sto w Li­ba­nie; Sydon


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Li­ba­nie, Sydon


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sajdacznik

żoł­nierz uz­bro­jo­ny w sa­haj­dak; łucz­nik; sa­haj­dacz­nik


Źródła:

SJP.pl

Sajdaczny

przmiot­nik od: saj­dak


Źródła:

SJP.pl

Sajdak

daw­niej: fu­te­rał z łu­kiem i koł­czan ze strza­ła­mi; sa­haj­dak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) koł­czan na strza­ły,


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sajerz

in­dy­wi­du­a­lizm: rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się wy­ro­bem sai (wło­skiej, cien­kiej, lek­kiej ma­te­ryj­ki, mod­nej w dobie re­ne­san­su)


Źródła:

SJP.pl

Sajewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sajgon

slan­go­wo:
1. be­zład, chaos;
2. awan­tu­ra, bi­ja­ty­ka; roz­ró­ba


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. sy­tu­a­cja ce­chu­ją­ca się nie­po­rząd­kiem, w któ­rej wiele zda­rzeń na­stę­pu­je rów­no­cze­śnie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sajgonka

po­tra­wa kuch­ni wiet­nam­skiej, nie­du­ży na­le­śnik z cia­sta ry­żo­we­go na­dzie­wa­ny mię­sem i wa­rzy­wa­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Saj­go­nu

 (1.2) kulin. ry­żo­wy na­le­śnik na­dzie­wa­ny wa­rzy­wa­mi i in­ny­mi skład­ni­ka­mi;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sajgończyk

miesz­ka­niec Saj­go­nu (nazwa wiet­nam­skie­go mia­sta Ho Chi Minh do roku 1976)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Saj­go­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sajgoński

przy­miot­nik od: Saj­gon


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Saj­go­nem, do­ty­czą­cy Saj­go­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sajka

ryba z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych; dor­szyk po­lar­ny


Sajka, dor­szyk po­lar­ny, sajda ("Bo­re­o­ga­dus saida") – ga­tu­nek mor­skiej ryby dor­szoksz­tałt­nej z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych, je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju "Bo­re­o­ga­dus". Po­ła­wia­ny go­spo­dar­czo. Lo­kal­nie wy­ko­rzy­sty­wa­ny jest jako karma dla psów za­przę­go­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sajkiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sajkowiec

śro­do­wi­sko­wo: przed­sta­wi­ciel sub­kul­tu­ry mło­dzie­żo­wej ak­tyw­nej w Pol­sce w la­tach 1981-85, no­szą­cy długą grzyw­kę za­cze­sa­ną na bok i bar­dzo ele­ganc­kie ubra­nie; po­pers, pop­pers


Źródła:

SJP.pl

Sajkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sajmiri

małpa sze­ro­ko­no­sa z ro­dzi­ny ka­pu­cy­nek; sa­i­mi­ri


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. mała małpa wy­stę­pu­ją­ca w Ame­ry­ce Środ­ko­wej i Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej;


Saj­mi­ri (Sa­i­mi­ri­nae) – po­dro­dzi­na ssa­ków na­czel­nych z ro­dzi­ny płak­so­wa­tych (Ce­bi­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sajno

nazwa dwóch je­zior w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sajonara

z ja­poń­skie­go: do wi­dze­nia, że­gnaj; sa­y­o­na­ra


Źródła:

SJP.pl

Sajra

mała ryba mor­ska z rzędu oko­nioksz­tałt­nych


Sajra ("Co­lo­la­bis saira") – ga­tu­nek dra­pież­nej, mor­skiej ryby z ro­dzi­ny ma­kre­lo­szo­wa­tych (Scom­be­re­so­ci­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sajudis

li­tew­ski ruch spo­łecz­no-po­li­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Sajówka

wieś w Pol­sce


Zo­bacz też: Sa­jów­ka w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Sa­jów­ka – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Sła­wa­ty­cze.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sak

1. sieć na ryby w kształ­cie worka;
2. sidło, po­trzask na ptaki;
3. prze­no­śnie: pu­łap­ka, po­trzask;
4. prze­sta­rza­le: torba po­dróż­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ryb. sieć na ryby w for­mie worka roz­pię­te­go na ka­błą­kach;

 (1.2) sidło na ptaki

 (1.5) daw. ro­dzaj lek­kie­go pła­szcza mę­skie­go

 (1.6) daw. długi kap­tur no­szo­ny przez bract­wa re­li­gij­ne

 (1.7) daw. wy­pra­wio­na skóra cie­lę­ca


Sak (od ang., niem. "sack" – worek), (po sta­ro­pol­sku "żoch") – sieć na ryby w kształ­cie worka, roz­pię­te­go na obrę­czach. Wy­ko­rzy­stu­je się głów­nie w ry­bo­łów­stwie je­zio­ro­wym. Saki czę­sto uży­wa­ne są przez kłu­sow­ni­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sakai

mia­sto w Ja­po­nii


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sake

ro­dzaj wódki wy­ra­bia­nej z ryżu, ko­ja­rzo­ny z Ja­po­nią


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski lub ni­ja­ki

 (1.1) spoż. ja­poń­ski ry­żo­wy napój al­ko­ho­lo­wy, po­da­wa­ny tra­dy­cyj­nie na go­rą­co;


Sake (jap. 日本酒 nihon-shu; dosł. „ja­poń­ski tru­nek”) – tra­dy­cyj­ny ja­poń­ski napój al­ko­ho­lo­wy przy­go­to­wy­wa­ny z ryżu. Pow­sta­je po­przez fer­men­ta­cję ryżu ska­żo­ne­go wcze­śniej grzy­bem "Asper­gil­lus ory­zae". Za­war­tość al­ko­ho­lu mie­ści się w gra­ni­cach 13–17%. W ję­zy­ku ja­poń­skim słowo "sake" (酒) od­no­sić się może do róż­nych na­pó­jów al­ko­ho­lo­wych: tych rdzen­nych, ale także do piwa, whi­sky czy wina.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saki

drob­na małpa sze­ro­ko­no­sa


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) daw. ro­dzaj gry to­wa­rzy­skiej

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: sak


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sakieweczka

zdrob­nie­nie od: sa­kiew­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: sa­kiew­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sakiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sakiewka

wo­re­czek na pie­nią­dze; sakwa, kiesa, trzos, trzo­sik


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­dłuż­ny wo­re­czek na pie­nią­dze;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sakiewkowy

→ sa­kiew­ka


Patrz:sakiewka

Źródła:

SJP.pl

Sakijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­ka­mi, do­ty­czą­cy Saków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język sa­kij­ski


Źródła:

Wiktionary

Sakkadowy

ruchy sak­ka­do­we - mi­mo­wol­ne ruchy oka wy­ko­ny­wa­ne pod­czas ob­ser­wo­wa­nia obiek­tów; ruchy sko­ko­we


Źródła:

SJP.pl

Sakkara

Sak­ka­ra (‏سقارة,‎ wy­mo­wa egip­ska []) – miej­sco­wość w Egip­cie po­ło­żo­na na po­łud­nie od Kairu i na za­chód od Mem­fis. Nazwa po­cho­dzi od So­ka­ra (So­ka­ri­sa), bó­stwa opie­ku­ją­ce­go się ne­kro­po­lią.

W Sak­ka­rze znaj­du­je się sta­ro­żyt­na ne­kro­po­lia nad miej­scem po­chów­ku kró­lów naj­star­szych dy­na­stii i do­stoj­ni­ków pań­stwo­wych. Moż­li­we, że na jej te­re­nie po­cho­wa­ny był pier­wszy znany król Egip­tu Nar­mer.


Źródła:

Wikipedia

Sakla

chata gó­ra­li ka­u­ka­skich o pła­skim dachu zbu­do­wa­na z ka­mie­nia, drew­na lub gliny


Sakla – wieś w Esto­nii, w pro­win­cji Sa­re­ma, w gmi­nie Val­ja­la.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saklawi

1. od­mia­na konia arab­skie­go o zwar­tej, moc­nej bu­do­wie;
2. koń tej od­mia­ny


Źródła:

SJP.pl

Sakmar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. drugi wiek ci­su­ra­lu (wczes­ne­go permu), trwa­ją­cy 294,6 – 284,4 mi­lio­nów lat temu;


Sak­mar (ang. "Sak­ma­rian")

Nazwa po­cho­dzi od rzeki Sak­ma­ry – do­pły­wu Uralu (Ural Po­łud­nio­wy, Rosja).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sakmara

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w za­chod­niej Rosji, na te­re­nie Basz­kor­to­sta­nu i ob­wo­du oren­bur­skie­go, pra­wo­stron­ny do­pływ Uralu;


Sak­ma­ra (ros. Сакмара) – rzeka w za­chod­niej Rosji, na te­re­nie Basz­kor­to­sta­nu i ob­wo­du oren­bur­skie­go, pra­wo­stron­ny do­pływ Uralu.

Rzeka ma swoje źró­dło na wschod­nich zbo­czach pasma gór­skie­go Urał­tau (część Uralu Po­łud­nio­we­go). Jej dłu­gość wy­no­si 798 km, a po­wierzch­nia do­rze­cza – 30 200 km². Rzeka za­ma­rza w okre­sie od li­sto­pa­da do kwiet­nia, a od kwiet­nia do czerw­ca wy­le­wa. W dol­nym biegu jest że­glow­na. Jej głów­ny­mi do­pły­wa­mi są Zi­ła­ir, Bol­szoj Ik i Sał­mysz.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sako

worek wy­peł­nio­ny kul­ka­mi sty­ro­pia­no­wy­mi, uży­wa­ny jako fotel lub le­żan­ka


Sako – sie­dzi­sko w po­sta­ci worka wy­peł­nio­ne­go kul­ka­mi z po­li­sty­re­nu. Jego cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną jest to, że do­pa­so­wu­je się do kształ­tu ciała.

Mebel zo­stał stwo­rzo­ny w 1968 roku przez trzech wło­skich pro­jek­tan­tów: Piero Gat­tie­go, Ce­sa­re'a Pa­o­li­nie­go i Fran­co Te­o­do­ro.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sakos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. wierzch­nia szata li­tur­gicz­na bi­sku­pów obrząd­ków wschod­nich, kro­jo­na na kształt tu­ni­ki z sze­ro­ki­mi rę­ka­wa­mi, za­kła­da­na na pod­sa­kos­nik;


Źródła:

Wiktionary

Sakowate

o ce­chach sa­ko­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


Sa­ko­wa­te (Pit­he­cii­dae) – ro­dzi­na na­drzew­nych ssa­ków na­czel­nych No­we­go Świa­ta z in­fra­rzę­du mał­poksz­tałt­nych (Si­mii­for­mes) obej­mu­ją­ca ga­tun­ki okre­śla­ne naz­wa­mi titi, saki i ua­ka­ri, wcze­śniej za­li­cza­ne do ro­dzi­ny płak­so­wa­tych (Ce­bi­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sakowaty

o ce­chach sa­ko­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


Źródła:

SJP.pl

Sakowicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sakowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sakowy

przy­miot­nik od: sak (sieć na ryby w kształ­cie worka), np. sieć sa­ko­wa


Źródła:

SJP.pl

Sakpalto

dawny męski płaszcz wio­sen­ny lub letni


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. gw-pl|War­sza­wa. luźny, skró­co­ny płaszcz męski z dwu­rzę­do­wym za­pię­ciem, no­szo­ny głów­nie wios­ną albo latem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sakra

sacra (rza­dziej);
1. w re­li­gioz­naw­stwie: uro­czy­stość świę­ceń du­chow­nych, zwła­szcza bi­sku­pich;
2. w hi­sto­rii: na­ma­szcze­nie mo­nar­chy w cza­sie ko­ro­na­cji


Sakra ( sacra r.ż. od "sacer" „świę­ty”) – świę­ce­nia du­chow­ne w ko­ścio­łach chrze­ści­jań­skich. Ter­min ten naj­czę­ściej do­ty­czy świę­ceń bi­sku­pich. Nieg­dyś sakrę na­da­wa­no nowo wy­bra­nym kró­lom, w for­mie na­ma­szcze­nia na sta­no­wi­sko.

Pro­ces na­da­nia sakry bi­sku­piej w Ko­ście­le rzym­sko­ka­to­lic­kim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sakralizacja

1. uś­wię­ca­nie, na­da­wa­nie cze­muś cech re­li­gij­nych;
2. wada krę­go­słu­pa po­le­ga­ją­ca na zro­śnię­ciu pią­te­go kręgu lędź­wio­we­go z ko­ścią krzy­żo­wą


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. na­da­nie re­li­gij­ne­go cha­rak­te­ru oso­bom, przed­mio­tom lub zja­wi­skom sfery świec­kiej; okre­śle­nie sto­so­wa­ne w re­li­gioz­naw­stwie zwła­szcza wobec in­sty­tu­cji spo­łecz­nych

 (1.2) med. wada wro­dzo­na krę­go­słu­pa, która po­le­ga na czę­ścio­wym lub cał­ko­wi­tym ze­spo­le­niu pią­te­go kręgu lędź­wio­we­go z ko­ścią krzy­żo­wą


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sakralizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sa­kra­li­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Sakralizować

na­da­wać re­li­gij­ny cha­rak­ter zja­wi­skom po­za­re­li­gij­nym; uś­wię­cać, czy­nić re­li­gij­nym


Źródła:

SJP.pl

Sakralność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sa­kral­ne


Źródła:

Wiktionary

Sakralny

do­ty­czą­cy kultu re­li­gij­ne­go, poś­wię­co­ny kul­to­wi re­li­gij­ne­mu, np. bu­dow­la, sztu­ka, li­te­ra­tu­ra sa­kral­na


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z kul­tem re­li­gij­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sakramencki

po­tocz­nie, w wyz­wi­skach: ma­ją­cy dia­bel­ski cha­rak­ter; nie­go­dzi­wy, prze­klę­ty, dia­bel­ny


przy­miot­nik

 (1.1) prze­klę­ty, strasz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sakramencko

przy­słó­wek

 (1.1) nie­sa­mo­wi­cie, strasz­nie


Źródła:

Wiktionary

Sakrament

w chrze­ści­jań­stwie: obrzęd li­tur­gicz­ny czy­nią­cy czło­wie­ka uczest­ni­kiem życia Bo­że­go, znak nie­wi­dzial­nej łaski Bożej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. w chrze­ści­jań­stwie obrzęd re­li­gij­ny uwa­ża­ny za znak lub spo­sób prze­ka­za­nia łaski Bożej;


Sa­kra­ment ( "sa­cra­men­tum"; koine i gr. bi­zant. μυστήριον, mystērion; таинство, ta­in­stwo) – w chrze­ści­jań­stwie obrzęd re­li­gij­ny ro­zu­mia­ny jako wi­dzial­ny znak lub spo­sób prze­ka­za­nia łaski Bożej, usta­no­wio­ny, zgod­nie z wiarą, przez Chry­stu­sa. W tra­dy­cji wschod­niej chrze­ści­jań­stwa sa­kra­men­ty na­zy­wa się „ta­jem­ni­ca­mi”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sakramentale

usta­no­wio­ny przez Ko­ściół znak świę­ty, oz­na­cza­ją­cy i spra­wia­ją­cy du­cho­we skut­ki, np. po­piół, palma


Źródła:

SJP.pl

Sakramentalia

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) kośc. przed­mio­ty lub czyn­no­ści ofia­ro­wy­wa­ją­ce wier­nym skut­ki du­cho­we i cie­les­ne na wzór sa­kra­men­tów;


Sa­kra­men­ta­lia (łac. "sa­cra­men­ta­lia", l. poj. "sa­cra­men­ta­le", ew. "sa­cra­men­ta­lium") – w ka­to­li­cyz­mie i pra­wo­sła­wiu przed­mio­ty lub czyn­no­ści, które z pew­nym po­do­bień­stwem do sa­kra­men­tów oz­na­cza­ją skut­ki du­cho­we, cie­les­ne, uz­dra­wia­ją­ce; przed­mio­ty lub czyn­no­ści o cha­rak­te­rze re­li­gij­nym zbli­żo­ne w swym zna­cze­niu do sa­kra­men­tów, któ­ry­mi Ko­ściół po­słu­gu­je się do osią­gnię­cia okre­ślo­nych skut­ków na­tu­ry du­cho­wej i innej.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sakramentalium

w Ko­ście­le ka­to­lic­kim: obrzęd li­tur­gicz­ny (bło­go­sła­wień­stwo, poś­wię­ce­nie itp.) albo słu­żą­cy temu obrzę­do­wi przed­miot


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kośc. przed­miot lub czyn­ność ofia­ro­wy­wa­ją­ce wier­nym skut­ki du­cho­we i cie­les­ne na wzór sa­kra­men­tów;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sakramentalnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) rel. na mocy sa­kra­men­tu

 (1.2) w spo­sób wy­ma­ga­ny przez zwy­czaj lub tra­dy­cję


Źródła:

Wiktionary

Sakramentalność

→ sa­kra­men­tal­ny


Patrz:sakramentalny

Źródła:

SJP.pl

Sakramentalny

1. w te­o­lo­gii: taki, który ma moc sa­kra­men­tu, zo­stał uzy­ska­ny po­przez sa­kra­ment, np. zwią­zek sa­kra­men­tal­ny;
2. po­tocz­nie: zgod­ny ze zwy­cza­jem, uś­wię­co­ny tra­dy­cją, np. sa­kra­men­tal­ne py­ta­nie; tra­dy­cyj­ny, zwy­cza­jo­wy, utar­ty


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z sa­kra­men­tem, do­ty­czą­cy sa­kra­men­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sakramentarz

we wczes­nym śred­nio­wie­czu: księ­ga li­tur­gicz­na z naj­waż­niej­szy­mi tek­sta­mi czy­ta­ny­mi przez ka­pła­na w cza­sie ce­le­bra­cji mszy; sa­cra­men­ta­rium


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. dawna księ­ga li­tur­gicz­na w uży­ciu przed pow­sta­niem msza­łu;


Sa­kra­men­tarz – księ­ga li­tur­gicz­na uży­wa­na przed pow­sta­niem msza­łu. Za­wie­ra­ła mod­lit­wy i ce­re­mo­nie li­tur­gicz­ne Mszy oraz sza­fo­wa­nia sa­kra­men­tów.

Sa­kra­men­tarz spra­wo­wał jed­no­cze­śnie rolę pon­ty­fi­ka­łu, Ry­tu­a­łu Rzym­skie­go i msza­łu, cho­ciaż nie za­wie­rał mod­litw na wej­ście, gra­du­a­łów, epi­sto­ły, Ewan­ge­lii, of­fer­to­rium, ani mod­litw na ko­mu­nię. Za­wie­rał za to czę­ści:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sakramentka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. mnisz­ka be­ne­dyk­tyn­ka z za­ło­żo­ne­go w 1653 przez Cat­he­ri­ne de Bar ka­to­lic­kie­go zgro­ma­dze­nia kla­u­zu­ro­we­go;


Źródła:

Wiktionary

Sakramentologia

w te­o­lo­gii: dział dog­ma­ty­ki, któ­re­go przed­mio­tem badań są sa­kra­men­ty


Sa­kra­men­to­lo­gia (lub te­o­lo­gia sa­kra­men­tal­na) – dział te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej, dy­scy­pli­na te­o­lo­gicz­na i fi­lo­zo­ficz­na pro­wa­dzą­ca sy­ste­ma­tycz­ną re­flek­sję, ba­da­nie i wy­ja­śnia­nie sa­kra­men­tal­ne­go wy­mia­ru życia Ko­ścio­ła chrze­ści­jań­skie­go. Jest to sub­dy­scy­pli­na te­o­lo­gii dog­ma­tycz­nej (na­le­żą­cej z kolei do ob­sza­ru te­o­lo­gii sy­ste­ma­tycz­nej), wy­ko­rzy­stu­ją­ca także po­dej­ście li­tur­gicz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sakrobiznes

dzia­łal­ność go­spo­dar­cza zwią­za­na z kul­tem re­li­gij­nym, zwła­szcza han­del de­wo­cjo­na­lia­mi


Sa­kro­biz­nes – wszel­ka ak­tyw­ność, w któ­rej dzia­łal­ność re­li­gij­na (sa­kral­na) spla­ta się ze sferą zwy­cza­jo­wo uz­na­wa­ną za świec­ką, zwró­co­ną ku celom prag­ma­tycz­nym i/lub nie zwią­za­nym ze spra­wa­mi wiary i re­li­gii. Może to być więc wy­ko­rzy­sty­wa­nie dzia­łal­no­ści re­li­gij­nej lub na­wią­zy­wa­nie do re­li­gii w celu uzy­ski­wa­nia skut­ków po­za­re­li­gij­nych jak i dzia­ła­nie w sfe­rze po­za­re­li­gij­nej na­kie­ro­wa­ne na uzy­ska­nie skut­ków zwią­za­nych z daną re­li­gią.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sakrokicz

kicz o cha­rak­te­rze re­li­gij­nym, np. ot­wie­racz do piwa z wi­ze­run­kiem Je­zu­sa


Źródła:

SJP.pl

Sakroturysta

osoba zwie­dza­ją­ca miej­sca kultu re­li­gij­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) neol. tu­ry­sta uczest­ni­czą­cy w sa­kro­tu­ry­sty­ce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sakroturystyka

zwie­dza­nie miejsc kultu re­li­gij­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) neol. rel. tu­ryst. tu­ry­sty­ka uwa­run­ko­wa­na re­li­gij­no­ścią, np. do sank­tu­a­riów, do Wa­ty­ka­nu, do miejsc zwią­za­nych z ży­wo­tem świę­tych itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sakryfikować

daw­niej:
1. poś­wię­cać (poś­wię­cić), skła­dać (zło­żyć) ofia­rę; ofia­ro­wać;
2. wy­rze­kać (wy­rzec) się cze­goś, re­zy­gno­wać (zre­zy­gno­wać) z cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Saks

po­tocz­nie: sak­so­fon - dęty in­stru­ment stro­i­ko­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. pot. sak­so­fon


Saks – sta­ro­ger­mań­ski jed­no­siecz­ny nóż bo­jo­wy uży­wa­ny od okre­su wę­dró­wek ludów do epoki wi­kin­gów (naj­dłu­żej w Skan­dy­na­wii do końca XI w.). No­szo­no go też jako ele­ment stro­ju co­dzien­ne­go.

Nazwa Sasi praw­do­po­dob­nie po­cho­dzi wła­śnie od tej broni, zaś na­czel­ne bó­stwo tego ple­mie­nia "Saks­not" (do­pa­tru­je się w nim od­po­wied­ni­ka nor­dyc­kie­go Tyra) był z nią czę­sto przed­sta­wia­ny, np. na ka­mie­niu gro­bo­wym z Nie­der­dol­len­dorf (VIII w.)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saksauł

pu­styn­ny krzew lub małe drze­wo z ro­dzi­ny ko­mo­so­wa­tych, ros­ną­ce na pu­styn­nych ob­sza­rach Azji Środ­ko­wej, czę­sto na gle­bach za­so­lo­nych, drew­no cięż­kie, kru­che, uży­wa­ne m.in. jako opał


Sak­sa­uł ("Ha­lo­xy­lon") – ro­dzaj obej­mu­ją­cy kilka ga­tun­ków ro­ślin z ro­dzi­ny szar­ła­to­wa­tych (daw­niej włą­cza­ny do wy­o­dręb­nia­nej osob­no ro­dzi­ny ko­mo­so­wa­tych). Przed­sta­wi­cie­le ci wy­stę­pu­ją na ob­sza­rze od pół­noc­nej Afry­ki po środ­ko­wą Azję. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest "H. am­mo­den­dron" (C. A. Meyer) E. Fenzl.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sakshorn

dęty mu­zycz­ny in­stru­ment bla­sza­ny


Saks­horn – ro­dzi­na in­stru­men­tów mu­zycz­nych dę­tych bla­sza­nych, opra­co­wa­na w 1845 przez bel­gij­skie­go bu­dow­ni­cze­go in­stru­men­tów Adolp­he Saxa. Cha­rak­te­ry­zu­ją się zwi­nię­tą pi­szczał­ką, która roz­sze­rza się stoż­ko­wo nie­mal na całej dłu­go­ści. Rura in­stru­men­tów kla­sycz­nych, za­pro­jek­to­wa­nych przez Saxa, prze­bie­ga od ust­ni­ka po­zio­mo ku przo­do­wi, na­stęp­nie opada w jed­nym lub kilku zwo­jach i prze­cho­dzi w od­ci­nek pio­no­wy, prze­bie­ga­ją­cy bli­sko ciała mu­zy­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saksofon

in­stru­ment dęty na­le­żą­cy do grupy in­stru­men­tów drew­nia­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. dęty in­stru­ment drew­nia­ny, wy­ko­na­ny z me­ta­lu;

 (1.2) pot. muzyk gra­ją­cy na sak­so­fo­nie (1.1), sak­so­fo­ni­sta


Sak­so­fon ( sas­so­fo­no, skrót: "sass".; sa­xop­ho­ne, "sax.") – in­stru­ment dęty drew­nia­ny z grupy ae­ro­fo­nów stro­i­ko­wych. Mimo me­ta­lo­we­go kor­pu­su za­li­cza się go do in­stru­men­tów drew­nia­nych, po­nie­waż ma drew­nia­ny stro­ik, tak jak klar­net. Dźwięk wy­do­by­wa się przez czarę. Wy­stę­pu­je w dzie­wię­ciu od­mia­nach, róż­nią­cych się wiel­ko­ścią i za­kre­sem dźwię­ków. Od najm­niej­szych sak­so­fo­nów – so­pril­lo, po naj­więk­sze – sub­kon­tra­ba­so­we, naj­czę­ściej bu­do­wa­ne są w stro­jach B, Es, F i C.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saksofonik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sak­so­fon


Źródła:

Wiktionary

Saksofonista

muzyk gra­ją­cy na sak­so­fo­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muzyk, który gra na sak­so­fo­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saksofonistka

→ sak­so­fo­ni­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która gra na sak­so­fo­nie


Patrz:saksofonista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saksofonowy

przy­miot­nik od: sak­so­fon


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od sak­so­fon


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sakson

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Saksonia

część Nie­miec gra­ni­czą­ca z Pol­ską i Cze­cha­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. kra­i­na hi­sto­rycz­na i kraj związ­ko­wy w Niem­czech;


Sak­so­nia ( Sach­sen, wym. nie­miec­ka "MAF:", ; Sak­ska), Wolny Kraj Sak­so­nia ( Fre­i­sta­at Sach­sen; Swo­bod­ny stat Sak­ska) – jeden z 16 kra­jów związ­ko­wych Nie­miec. Sto­li­cą jest Drez­no (niem. "Dres­den"), na­to­miast naj­więk­szym mia­stem jest Lipsk ("Le­ip­zig").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saksonia-Anhalt

kraj związ­ko­wy w Niem­czech


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. kraj związ­ko­wy w Niem­czech, ze sto­li­cą w Mag­de­bur­gu;


Sak­so­nia-An­halt ( Sach­sen-An­halt, wym. nie­miec­ka "MAF:", ; dol­no­niem. Sas­sen-An­halt) – jeden z 16 kra­jów związ­ko­wych Nie­miec. Sto­li­cą oraz naj­więk­szym mia­stem jest Mag­de­burg.

Ob­szar Sak­so­nii-An­hal­tu w la­tach 1949–1990 wcho­dził w skład Nie­miec­kiej Re­pu­bli­ki De­mo­kra­tycz­nej. Zo­stał odt­wo­rzo­ny jako kraj związ­ko­wy w 1990 roku, po zjed­no­cze­niu Nie­miec.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saksonka

1. miesz­kan­ka Sak­so­nii
2. miesz­kan­ka Sak­so­nii-An­halt
3. miesz­kan­ka Dol­nej Sak­so­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sak­so­nii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saksończyk

1. miesz­ka­niec Sak­so­nii
2. miesz­ka­niec Sak­so­nii-An­halt
3. miesz­ka­niec Dol­nej Sak­so­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) miesz­ka­niec Sak­so­nii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saksoński

1. przy­miot­nik od: Sak­so­nia
2. przy­miot­nik od: Sak­so­nia-An­halt
3. przy­miot­nik od: Dolna Sak­so­nia; dol­no­sak­soń­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Sak­so­nii, zwią­za­ny z Sak­so­nią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saksy

1. daw­niej: okre­so­wa praca za­rob­ko­wa za gra­ni­cą, głów­nie w Niem­czech (po­cząt­ko­wo w Sak­so­nii);
2. po­tocz­nie: wy­jazd za gra­ni­cę po­łą­czo­ny z pod­ję­ciem okre­so­wej pracy, zwy­kle nie­le­gal­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) hist. emi­gra­cja se­zo­no­wa Po­la­ków do Nie­miec na okres robót po­lo­wych

 (1.2) pot. żart. praca za­rob­ko­wa za gra­ni­cą, czę­sto nie­le­gal­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saktyzm

jeden z głów­nych kul­tów w hin­du­iz­mie; śak­tyzm, siak­tyzm


Źródła:

SJP.pl

Sakulina

sko­ru­piak z pod­gro­ma­dy wą­so­no­gów


Źródła:

SJP.pl

Sakum-Pakum

rzad­ko o pa­ko­wa­niu się przed po­dró­żą: szyb­ko i byle jak; łapu-capu, łap-cap


Źródła:

SJP.pl

Sakura

od­mia­na wiśni ja­poń­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dendr. drze­wo jed­nej z kilku od­mian ja­poń­skiej wiśni ozdob­nej z kwia­tów;


Sa­ku­ra (jap. 桜) – drze­wo wiśni, kwiat wiśni; ja­poń­ska nazwa ozdob­nych drzew wi­śnio­wych i ich kwia­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sakus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ent. prok­sy­mal­ne, kie­sze­nio­wa­te wy­dłu­że­nie win­ku­lum


Sakus (łac. "sac­cus",l. mn. "sacci") – ele­ment na­rzą­dów ge­ni­tal­nych u mo­ty­li pow­sta­ły przez środ­ko­wo-brzusz­ną, wew­nętrz­ną in­wa­gi­na­cję dzie­wią­te­go ster­num od­wło­ka, czyli win­ku­lum ("vin­cu­lum"), przy­bie­ra­ją­cy różną formę w za­leż­no­ści od płci.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sakwa

prze­sta­rza­łe:
1. worek po­dróż­ny do prze­wie­sza­nia przez ramię lub po obu stro­nach sio­dła;
2. wo­re­czek na pie­nią­dze; sa­kiew­ka, kiesa, trzos, trzo­sik


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dawny worek po­dróż­ny, czę­sto z ot­wo­rem w środ­ku do prze­wie­sza­nia przez ramię lub po obu stro­nach sio­dła

 (1.2) torba po­dróż­na prze­wie­sza­na po obu stro­nach ba­gaż­ni­ka ro­we­ru

 (1.3) duża sa­kiew­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sakwojaż

prze­sta­rza­le: torba po­dróż­na, wa­liz­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. torba po­dróż­na, wa­liz­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sakwowy

→ sakwa


Patrz:sakwa

Źródła:

SJP.pl

Sakówko

Sa­ków­ko – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie el­blą­skim, w gmi­nie Pa­słęk. Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Sa­ków­ko", w skład któ­re­go wcho­dzi rów­nież miej­sco­wość Pólko.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Sal

jeden z czte­rech (sał, ber, jon, rosz) pier­wot­nych ele­men­tów lek­sy­kal­nych w dok­try­nie Ni­ko­ła­ja Marra; sał


forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lm. od: sala


Sal – jedna z wysp ar­chi­pe­la­gu Wysp Zie­lo­ne­go Przy­ląd­ka, za­li­cza­na do grupy Wysp Za­wietrz­nych. Sta­no­wi też jeden z 22 okrę­gów ad­mi­ni­stra­cyj­nych (port. "con­cel­ho") Re­pu­bli­ki Zie­lo­ne­go Przy­ląd­ka.

Po­wierzch­nia wyspy wy­no­si 216 km². Ma ona 30 km dłu­go­ści, 12 km sze­ro­ko­ści i w więk­szo­ści kra­jo­braz pu­styn­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sala

1. duże po­mie­szcze­nie bę­dą­ce miej­scem ze­brań, wy­staw itp.;
2. pu­blicz­ność zgro­ma­dzo­na w sali (po­mie­szcze­niu); słu­cha­cze, wi­dzo­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­stron­ne po­mie­szcze­nie peł­nią­ce pewną okre­ślo­ną funk­cję użyt­ko­wą;

 (1.2) przen. lu­dzie ze­bra­ni w sali (1.1)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salaam

wy­krzy­knik

 (1.1) inna pi­sow­nia, zob. salam.


Źródła:

Wiktionary

Salabhasana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jedna z asan, po­zy­cja w któ­rej cię­żar ciała opie­ra się na brzu­chu, mied­ni­ca leży na po­dło­żu, a ręce, głowa, klat­ka pier­sio­wa oraz wy­pro­sto­wa­ne nogi są unie­sio­ne do góry


Źródła:

Wiktionary

Salach

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) Ms. lm. od: sala


Sa­lach – miej­sco­wość i gmina w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Ba­de­nia-Wir­tem­ber­gia, w re­jen­cji Stutt­gart, w re­gio­nie Stutt­gart, w po­wie­cie Göppingen, wcho­dzi w skład związ­ku gmin Eis­lin­gen-Ot­ten­bach-Sa­lach. Leży na obrze­żach Jury Szwab­skiej, nad rzeką Fils, ok. 7 km na wschód od Göppingen, przy dro­dze kra­jo­wej B10.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Salacha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. pozn. - młoda, wy­so­ka dziew­czy­na


Źródła:

Wiktionary

Salacki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Salacrou

naz­wi­sko, m.in. Ar­mand Sa­la­crou - dra­ma­to­pi­sarz fran­cu­ski (1899-1989)


Źródła:

SJP.pl

Salada

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. ro­dzaj okrą­głe­go śred­nio­wiecz­ne­go hełmu;


Sa­la­da (fr. "sa­la­de", wł. "ce­la­ta" i "bar­bu­ta") – szer­sze okre­śle­nie kilku zróż­ni­co­wa­nych kon­struk­cyj­nie śred­nio­wiecz­nych heł­mów, wy­wo­dzą­cych się od łebki. Po­pu­lar­ne w XV wiecz­nej Eu­ro­pie za­chod­niej, lecz uży­wa­ne rów­nież w Pol­sce. Za­sad­ni­czo wy­róż­nia się 2 typy tego hełmu: wło­ski i nie­miec­ki, ale re­gio­nal­ne od­mia­ny pow­sta­wa­ły rów­nież we Fran­cji i An­glii.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Salado

1. wieś w USA;
2. nazwa dwóch rzek w Ar­gen­ty­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saladyn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. wład­ca aj­ju­bidz­ki,

 (1.2) imię|pol­ski|m.


Sa­la­dyn ( Sa­la­din, od ‏صلاح الدين‎; pełne imię: al-Malik an-Nasir Salah ad-Dunja wa-ad-Din Abu al-Mu­zaf­far Jusuf ibn Ajjub ibn Szazi al-Kurdi, ur. 1138 w Ti­kri­cie, zm. 4 marca 1193 w Da­masz­ku) – suł­tan, za­ło­ży­ciel dy­na­stii Aj­ju­bi­dów, pa­nu­ją­cy w la­tach 1174–1193.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Salaficki

→ sa­la­fi­ta


Patrz:salafita

Źródła:

SJP.pl

Salafita

zwo­len­nik ruchu re­li­gij­no-po­li­tycz­ne­go w is­la­mie sun­nic­kim


Źródła:

SJP.pl

Salafitka

zwo­len­nicz­ka ruchu re­li­gij­no-po­li­tycz­ne­go w is­la­mie sun­nic­kim


Źródła:

SJP.pl

Salafizm

ruch re­li­gij­no-po­li­tycz­ny w is­la­mie sun­nic­kim


Sa­la­fizm (#PATRZ

"sa­la­fij­ja", od "salaf", przod­ko­wie) – ruch re­for­ma­tor­ski i re­li­gij­no-po­li­tycz­ny w łonie is­la­mu sun­nic­kie­go po­stu­lu­ją­cy odro­dze­nie is­la­mu przez po­wrót do jego pier­wot­nych źró­deł, czyli re­li­gii przod­ków.

Za pio­nie­ra sa­la­fiz­mu uważa się Ibn Taj­mij­ję, który po­tę­pił współ­czes­ne mu fi­lo­zo­ficz­ne i su­fic­kie in­ter­pre­ta­cje is­la­mu, po­stu­lu­jąc po­wrót do jego pier­wot­nej formy, oczy­szczo­nej z póź­niej­szych na­le­cia­ło­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salak

1. ro­dzaj palmy wy­stę­pu­ją­cy w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej; sa­la­ka, osz­pil­na;
2. owoc tej palmy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salaka

1. ro­dzaj palmy wy­stę­pu­ją­cy w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej; sa­la­ka, osz­pil­na;
2. owoc tej palmy


Sa­la­ka, osz­pli­na ("Sa­lac­ca" Reinw.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych, czyli palm ("Are­ca­ce­ae"). Obej­mu­je ok. 20, 21 lub 23 ga­tun­ki. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej, od pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Indii, po­przez Mjan­mę, Taj­lan­dię, Ma­lez­ję po Su­ma­trę, Jawę, Bor­neo i Fi­li­pi­ny. Jeden ga­tu­nek ("Sa­lac­ca grif­fit­hii") na pół­no­cy sięga do chiń­skiej pro­win­cji Jun­nan.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salam

po­wi­ta­nie, poz­dro­wie­nie u mu­zuł­ma­nów; salem


wy­krzy­knik

 (1.1) pokój! (poz­dro­wie­nie u mu­zuł­ma­nów)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salamancki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­la­man­ką, do­ty­czą­cy Sa­la­man­ki, po­cho­dzą­cy z Sa­la­man­ki


Źródła:

Wiktionary

Salamandra

płaz ogo­nia­sty z ro­dzi­ny sa­la­man­dro­wa­tych obej­mu­ją­cy 39 ga­tun­ków, za­miesz­ku­je głów­nie Kar­pa­ty i Su­de­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) herp. ro­dzaj pła­zów ogo­nia­stych;


Sa­la­man­dra – ro­dzaj pła­zów ogo­nia­stych z po­dro­dzi­ny Sa­la­man­dri­nae w ro­dzi­nie sa­la­man­dro­wa­tych (Sa­la­man­dri­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salamandrowate

ro­dzi­na pła­zów ogo­nia­stych


Sa­la­man­dro­wa­te (Sa­la­man­dri­dae) – ro­dzi­na pła­zów z rzędu pła­zów ogo­nia­stych (Ca­u­da­ta), dość sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­na na kuli ziem­skiej. Brak jej przed­sta­wi­cie­li w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej oraz Au­stra­lii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salamandrowaty

o ce­chach sa­la­man­dro­wa­tych (ro­dzi­na pła­zów)


Źródła:

SJP.pl

Salamandry

płaz ogo­nia­sty z ro­dzi­ny sa­la­man­dro­wa­tych obej­mu­ją­cy 39 ga­tun­ków, za­miesz­ku­je głów­nie Kar­pa­ty i Su­de­ty


Źródła:

SJP.pl

Salamandrzy

→ sa­la­man­dra


Patrz:salamandra

Źródła:

SJP.pl

Salamanka

mia­sto i pro­win­cja w Hisz­pa­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej Hisz­pa­nii, nad rzeką Tor­mes, sto­li­ca pro­win­cji Sa­la­man­ka (1.2);

 (1.2) geogr. adm. pro­win­cja w Hisz­pa­nii, w za­chod­niej czę­ści re­gio­nu Ka­sty­lia i León;


Sa­la­man­ka ( Sa­la­man­ca) – mia­sto w za­chod­niej Hisz­pa­nii, nad rzeką Tor­mes, liczy około 142 tys. miesz­kań­ców (2022). Sto­li­ca pro­win­cji Sa­la­man­ka w re­gio­nie Ka­sty­lia i León. Oś­ro­dek hand­lo­wy, prze­my­sło­wy oraz na­u­ko­wy i tu­ry­stycz­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salami

1. sucha, wę­dzo­na kieł­ba­sa;
2. żółty ser z mleka kro­wie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. ory­gi­nal­nie wło­ska, sucha, wę­dzo­na kieł­ba­sa, po­cząt­ko­wo wyt­wa­rza­na z mięsa ośle­go, póź­niej także wie­przo­we­go i wo­ło­we­go;

 (1.2) kulin. pro­du­ko­wa­ny z mleka kro­wie­go pol­ski ser półt­war­dy, w for­mie kieł­ba­sek

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) N. lm. od: sala


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salamina

wyspa na Morzu Egej­skim; bitwa mor­ska od­by­wa­ją­ca się w cie­śni­nie po­mię­dzy Sa­la­mi­ną a Pi­re­u­sem w 480 r. p.n.e. za­de­cy­do­wa­ła o zwy­cię­stwie Gre­ków w II woj­nie per­skiej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salamiński

→ Sa­la­mi­na


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­la­mi­ną, do­ty­czą­cy Sa­la­mi­ny


Patrz:Salamina

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salamlik

1. sala au­dien­cyj­na pa­ła­cu mu­zuł­mań­skie­go;
2. re­pre­zen­ta­cyj­na część męska domu mu­zuł­mań­skie­go


Źródła:

SJP.pl

Salamon

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Salangana

ptak z ro­dzi­ny je­rzy­ków


Źródła:

SJP.pl

Salariat

grupa spo­łecz­na, obej­mu­ją­ca osoby ży­ją­ce z wy­na­gro­dzeń za pracę, zaz­wy­czaj pra­cow­ni­ków umy­sło­wych, urzęd­ni­ków


Źródła:

SJP.pl

Salat

obo­wiąz­ko­wa mod­lit­wa mu­zuł­mań­ska od­ma­wia­na pięć razy dzien­nie; namaz


Źródła:

SJP.pl

Salaterka

1. miska sto­ło­wa uży­wa­na do po­da­wa­nia sa­ła­tek, ja­rzyn lub owo­ców;
2. za­war­tość ta­kiej miski


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­czy­nie słu­żą­ce do po­da­wa­nia je­dze­nia (naj­czę­ściej sałat, owo­ców)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salawa

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Salazar

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salazaryzm

na­cjo­na­li­stycz­na, au­to­ry­tar­na dok­try­na po­li­tycz­na dyk­ta­to­ra An­tó­nia de Oli­ve­i­ry Sa­la­za­ra


Źródła:

SJP.pl

Salbutamol

zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny w le­cze­niu astmy


Sal­bu­ta­mol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, wy­biór­czy ago­ni­sta re­cep­to­rów β2 w mię­śniach gład­kich os­krze­li. Po­wo­du­je roz­kurcz os­krze­li w przy­pad­ku od­wra­cal­ne­go ich zwę­że­nia i po­pra­wę wen­ty­la­cji płuc. Wpływ sal­bu­ta­mo­lu na re­cep­to­ry β1 w sercu jest nie­wiel­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salcefia

ro­śli­na z ro­dzi­ny zło­żo­nych, jed­no­rocz­na lub dwu­let­nia, o ja­dal­nych ko­rze­niach, upra­wia­na w całej Eu­ro­pie; sal­se­fia; ko­zi­bród le­kar­ski


Źródła:

SJP.pl

Salcerski

woda sal­cer­ska - ro­dzaj wody mi­ne­ral­nej, lecz­ni­czej i sto­ło­wej


Źródła:

SJP.pl

Salceson

węd­li­na wy­ra­bia­na z gło­wiz­ny, po­dro­bów i okraw­ków mięsa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. ro­dzaj ausz­pi­ku lub go­to­wa­nej węd­li­ny pro­du­ko­wa­nej z gło­wiz­ny, po­dro­bów i nóżek za­wi­nię­tych w żo­łą­dek lub pę­cherz;

 (1.2) daw. war­sza­wa. po­gard­li­wie o stój­ko­wym, po­li­cjan­cie lub żan­dar­mie


Sal­ce­son – ("wł.") ro­dzaj wy­ro­bów po­dro­bo­wych ro­bio­nych z gło­wiz­ny wie­przo­wej, wo­ło­wej lub cie­lę­cej z do­dat­kiem tłu­szczu, po­dro­bów, krwi, okraw­ków mięsa, skó­rek i przy­praw.

Mięso na sal­ce­son pod­da­je się pe­klo­wa­niu, ob­go­to­wu­je i od­po­wied­nio przy­pra­wia. Tak przy­go­to­wa­ną masą wy­peł­nia się żo­łąd­ki wie­przo­we lub pę­che­rze wo­ło­we, go­tu­je i pra­su­je.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salchow

ro­dzaj skoku w łyż­wiar­stwie fi­gu­ro­wym


Źródła:

SJP.pl

Saldo

w księ­go­wo­ści - róż­ni­ca mię­dzy prawą stro­ną konta (cre­dit) i lewą (debet) lub od­wrot­nie; po­zo­sta­ją­ca do wy­rów­na­nia róż­ni­ca mię­dzy su­ma­mi do­cho­du i roz­cho­du, ak­ty­wa­mi i pa­sy­wa­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) księg. suma wszyst­kich przy­cho­dów (stro­na „Ma”) pom­niej­szo­na o sumę wszyst­kich wy­dat­ków i strat (stro­na „Wi­nien”) w danym okre­sie;


Saldo (łac. "so­li­dus") – stan konta księ­go­we­go w ra­chun­ko­wo­ści przed­się­biorstw wy­ka­zy­wa­ny w danym dniu jako róż­ni­ca mię­dzy su­ma­mi za­pi­sów stro­ny "Wn" (Wi­nien) i stro­ny "Ma" konta. Saldo konta księ­go­we­go poz­wa­la usta­lić stan skład­ni­ka ewi­den­cjo­no­wa­ne­go na tym kon­cie (np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saldować

obli­czać saldo


Źródła:

SJP.pl

Sale

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) M., B. i W. lm. od: sala


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Salechard

mia­sto w Rosji, sto­li­ca Ja­mal­sko-Nie­niec­kie­go Okrę­gu Au­to­no­micz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, po­ło­żo­ne nad Obem;


Sa­le­chard, ros. Салехард (do 1933 r. Ob­dorsk) – mia­sto w Rosji, nad Obem, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny Ja­mal­sko-Nie­niec­kie­go Okrę­gu Au­to­no­micz­ne­go. 49.2 tys. miesz­kań­ców.

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł rybny oraz drzew­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salechardzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­le­char­dem (mia­stem w Rosji)


Źródła:

Wiktionary

Salem

po­wi­ta­nie, poz­dro­wie­nie u mu­zuł­ma­nów; salam


wy­krzy­knik

 (1.1) inna pi­sow­nia, zob. salam.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salep

mącz­ka z ko­rze­ni stor­czy­ków


Salep (tur. "sah­lep", arab. سحلب "saḥlab", azer. "səhləb") – napój przy­rzą­dza­ny ze sprosz­ko­wa­nych bulw stor­czy­ka mę­skie­go, znany w kuch­ni tu­rec­kiej i w kuch­ni bał­kań­skiej. Nazwa po­cho­dzi od arab­skie­go okre­śle­nia "ḥasyu al-tha`lab", oz­na­cza­ją­ce­go "lisie jądra" (od cha­rak­te­ry­stycz­ne­go kształ­tu bulw stor­czy­ka).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salerneński

koń sa­ler­neń­ski - wło­ska rasa konia do­mo­we­go


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­ler­no, do­ty­czą­cy Sa­ler­no


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salernitański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­ler­nem, do­ty­czą­cy Sa­ler­na


Źródła:

Wiktionary

Salerno

mia­sto we Wło­szech


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nad­mor­skie mia­sto i gmina we Wło­szech, w Kam­pa­nii;

 (1.2) geogr. adm. wło­ska pro­win­cja po­ło­żo­na w Kam­pa­nii;

 (1.3) geogr. za­to­ka Morza Tyr­reń­skie­go, po­ło­żo­na w po­łud­nio­wych Wło­szech, na po­łud­nie od Pół­wy­spu Sor­ren­tyń­skie­go;


(wym., pol. upro­szczo­na: "sa­ler­no") – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Kam­pa­nia, w pro­win­cji Sa­ler­no, nad za­to­ką Morza Tyr­reń­skie­go.

Mia­sto jest oś­rod­kiem tu­ry­stycz­nym i ką­pie­li­skiem mor­skim. Znaj­du­ją się muzea, ro­mań­sko-go­tyc­ki pałac bi­sku­pi oraz za­byt­ko­wa ka­te­dra.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salers

fran­cu­ska rasa bydła


Sa­lers – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Ower­nia-Rodan-Alpy, w de­par­ta­men­cie Can­tal.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 439 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 91 osób/km² (wśród 1310 gmin Ower­nii Sa­lers pla­su­je się na 437. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 989.).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saletra

po­tocz­na nazwa soli azo­ta­no­wych amonu, sodu, po­ta­su i wap­nia uży­wa­nych w rol­nict­wie jako nawóz


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. nawóz za­wie­ra­ją­cy azot

 (1.2) spoż. sub­stan­cja che­micz­na, skład­nik za­pra­wy pe­klo­wej

 (1.3) chem. azo­tan ma­ją­cy zna­cze­nie tech­nicz­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saletralnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­kład pro­du­ku­ją­cy sa­le­trę

 (1.2) geol. zie­mia za­wie­ra­ją­ca sa­le­trę


Źródła:

Wiktionary

Saletrorodek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. chem. azo­tek


Źródła:

Wiktionary

Saletroród

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. chem. azot


Źródła:

Wiktionary

Saletrować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) kulin. kon­ser­wo­wać w rozt­wo­rze sa­le­try

 (1.2) roln. na­wo­zić rozt­wo­rem sa­le­tro­wym


Źródła:

Wiktionary

Saletrowy

przy­miot­nik od: sa­le­tra


Źródła:

SJP.pl

Saletrzak

mi­ne­ral­ny nawóz azo­to­wy


Sa­le­trzak – nazwa hand­lo­wa na­wo­zu mi­ne­ral­ne­go skła­da­ją­ce­go się pier­wot­nie z azo­ta­nu amonu (#PATRZ) i mie­lo­ne­go wa­pie­nia (głów­ny skład­nik: #PATRZ [[Sza­blon:Chem]]). Póź­niej za­miast czę­ści wa­pie­nia za­czę­to sto­so­wać do­dat­ko­wo do­lo­mit (za­wie­ra­ją­cy #PATRZ [[Sza­blon:Chem]]).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saletrzarnia

wyt­wór­nia sa­le­try


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­kład pro­du­ku­ją­cy sa­le­trę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saletyn

za­kon­nik zgro­ma­dze­nia Mi­sjo­na­rzy Najś­więt­szej Marii Panny z La Sa­let­te, za­ło­żo­ne­go we Fran­cji w 1852 roku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­kon­nik z za­ko­nu za­ło­żo­ne­go przez bpa Phi­li­ber­ta de Bru­il­lar­da;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saletyni

za­kon­nik zgro­ma­dze­nia Mi­sjo­na­rzy Najś­więt­szej Marii Panny z La Sa­let­te, za­ło­żo­ne­go we Fran­cji w 1852 roku


Sa­le­ty­ni, Zgro­ma­dze­nie Księ­ży Mi­sjo­na­rzy Sa­le­ty­nów – zgro­ma­dze­nie za­kon­ne za­ło­żo­ne 1 maja 1852 przez bi­sku­pa Phi­li­ber­ta de Bru­il­lard, a zat­wier­dzo­ne 14 maja 1890 roku przez pa­pie­ża Leona XIII.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saletynka

człon­ki­ni za­ko­nu: Zgro­ma­dze­nie Sióstr Matki Bożej z La Sa­let­te (SNDS)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. za­kon­ni­ca z żeń­skiej ga­łę­zi za­ko­nu za­ło­żo­ne­go przez bpa Phi­li­ber­ta de Bru­il­lar­da


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saletyński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sa­le­ty­na­mi, do­ty­czą­cy sa­le­ty­nów


Źródła:

Wiktionary

Salezjanie

ka­to­lic­kie zgro­ma­dze­nie za­kon­ne, za­ło­żo­ne w 1859 roku w Tu­ry­nie przez św. Jana Bosco; To­wa­rzy­stwo Świę­te­go Fran­cisz­ka Sa­le­ze­go


To­wa­rzy­stwo Sa­lez­jań­skie (To­wa­rzy­stwo św. Fran­cisz­ka Sa­le­ze­go; nazwa ła­ciń­ska: "So­cie­tas Sanc­ti Fran­ci­sci Sa­le­sii;" skrót za­kon­ny SDB) – zo­sta­ło za­ło­żo­ne w 1859 przez ks. Jana Bosko (1815–1888), zna­ne­go też jako Don Bosco, w celu kon­ty­nu­o­wa­nia jego pracy z mło­dzie­żą i dzieć­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salezjanin

czło­nek ka­to­lic­kie­go zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go, za­ło­żo­ne­go w 1859 roku w Tu­ry­nie przez św. Jana Bosco


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­kon­nik ze zgro­ma­dze­nia za­ło­żo­ne­go przez św. Jana Bosko;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salezjanka

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Córek Maryi Wspo­mo­ży­ciel­ki Wier­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­kon­ni­ca ze zgro­ma­dze­nia sa­lez­jań­skie­go;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salezjanki

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Córek Maryi Wspo­mo­ży­ciel­ki Wier­nych


Zgro­ma­dze­nie Córek Maryi Wspo­mo­ży­ciel­ki (sio­stry sa­lez­jan­ki; nazwa ła­ciń­ska: "Con­gre­ga­tio Fi­lia­rum Ma­riae Au­xi­lia­tri­cis"; skrót za­kon­ny: FMA/CMW) – żeń­skie zgro­ma­dze­nie za­kon­ne za­ło­żo­ne we Wło­szech 5 sierp­nia 1872 roku przez św. Jana Bosko i św. Marię Do­mi­ni­kę Maz­za­rel­lo. Zgro­ma­dze­nie liczy ok. 15.000 sióstr dzia­ła­ją­cych w 89 kra­jach świa­ta. W Pol­sce Zgro­ma­dze­nie jest po­dzie­lo­ne na dwie in­spek­to­rie: War­szaw­ską z sie­dzi­bą w Ło­mian­kach k. War­sza­wy i Wroc­ław­ską z sie­dzi­bą we Wroc­ła­wiu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salezjański

od­no­szą­cy się do sa­lez­ja­ni­na


przy­miot­nik

 (1.1) rel. do­ty­czą­cy zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go sa­lez­jan


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salezjańskość

→ sa­lez­jań­ski


Patrz:salezjański

Źródła:

SJP.pl

Salezy

1. imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Salicki

dy­na­stia sa­lic­ka - dy­na­stia pa­nu­ją­ca w Niem­czech w la­tach 1024-1125; dy­na­stia fran­koń­ska


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. do­ty­czą­cy jed­ne­go z odła­mu Fran­ków z V w. n.e.

 (1.2) hist. praw. do­ty­czą­cy prawa usta­no­wio­ne­go przez Fran­ków Sa­lic­kich, w szcze­gól­no­ści prawa dzie­dzi­cze­nia

 (1.3) hist. do­ty­czą­cy nie­miec­kiej dy­na­stii pa­nu­ją­cej w XI wieku


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salicyl

po­tocz­ne okre­śle­nie spi­ry­tu­su sa­li­cy­lo­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. grupa funk­cyj­na lub rod­nik 2-hy­drok­sy­ben­zy­lo­wy po­cho­dzą­cy od kwasu sa­li­cy­lo­we­go

 (1.2) pot. sa­li­cy­lan sodu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salicylamid

Sa­li­cy­la­mid ( sa­li­cy­la­mi­dum) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, amid kwasu sa­li­cy­lo­we­go. W rozt­wo­rach wod­nych ma od­czyn lekko kwa­so­wy (pH ok. 5). Wy­ka­zu­je dzia­ła­nie prze­ciw­go­rącz­ko­we (an­ty­pi­re­tyk), prze­ciw­bó­lo­we (anal­ge­tyk) i prze­ciw­za­pal­ne. Ha­mu­je ak­tyw­ność cy­klo­ok­sy­ge­na­zy i uwal­nia­nie pro­sta­glan­dyn z ko­mó­rek.


Źródła:

Wikipedia

Salicylan

po­chod­na kwasu sa­li­cy­lo­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sól lub ester kwasu sa­li­cy­lo­we­go;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salicylany

po­chod­na kwasu sa­li­cy­lo­we­go


Sa­li­cy­la­ny – grupa or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych – soli i estrów kwasu sa­li­cy­lo­we­go – o wzo­rze ogól­nym #PATRZ. Niek­tó­re sa­li­cy­la­ny sto­so­wa­ne są w lecz­nict­wie (np. sa­li­cy­lan fe­ny­lu, sa­li­cy­lan sodu) lub jako sub­stan­cje za­pa­cho­we (np. sa­li­cy­lan ben­zy­lu, sa­li­cy­lan izo­bu­ty­lu).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salicylowy

przy­miot­nik od: sa­li­cyl


przy­miot­nik

 (1.1) farm. zwią­za­ny z kwa­sem sa­li­cy­lo­wym; za­wie­ra­ją­cy ten kwas

 (1.2) chem. po­cho­dzą­cy od sa­li­cy­ny, otrzy­my­wa­ny z sa­li­cy­ny; za­wie­ra­ją­cy sa­li­cyl


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salicyna

gli­ko­zyd fe­no­lo­wy zło­żo­ny z glu­ko­zy i al­ko­ho­lu sa­li­cy­lo­we­go, o gorz­kim smaku, wy­stę­pu­ją­cy w li­ściach, kwia­tach i korze wierz­by (Salix) oraz in­nych drzew i krze­wów, chro­nią­cy ro­śli­ny przed fi­to­fa­ga­mi (zwie­rzę­ta­mi ro­śli­no­żer­ny­mi), sto­so­wa­ny w le­cze­niu do­le­gli­wo­ści żo­łąd­ko­wych oraz jako śro­dek prze­ciw­bó­lo­wy i prze­ci­wre­u­ma­tycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny wy­stę­pu­ją­cy w korze wierz­by, ma­ją­cy wła­ści­wo­ści prze­ciw­za­pal­ne i prze­ciw­go­rącz­ko­we;


Sa­li­cy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy gli­ko­zy­dów fe­no­lo­wych, bę­dą­cy po­łą­cze­niem sa­li­ge­ni­ny z glu­ko­zą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salignac

[czy­taj: saliNIAK] marka ko­nia­ku


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salij

ro­syj­skie imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Salina

1. za­kład wyt­wa­rza­ją­cy sól z so­lan­ki;
2. daw­niej: ko­pal­nia soli


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­kład prze­my­sło­wy pro­du­ku­ją­cy sól po­przez od­pa­ro­wa­nie wody z so­lan­ki po­cho­dzą­cej z mórz lub sło­nych je­zior ewen­tu­al­nie po­dziem­nych złóż lub źró­deł mi­ne­ral­nych;

 (1.2) górn. ko­pal­nia soli


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salinarny

→ sa­li­na


Patrz:salina

Źródła:

SJP.pl

Saling

1. po­przecz­ka wzmac­nia­ją­ca, przy­mo­co­wa­na do masz­tu;
2. złą­cze­nie masz­tu ze sten­gą lub sten­gi z bram­sten­gą


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. po­zio­ma roz­pór­ka umo­co­wa­na do masz­tu na pew­nej wy­so­ko­ści, prze­ciw­dzia­ła­ją­ca wy­gi­na­niu się masz­tu pod wpły­wem na­prę­żeń;


Sa­ling – ter­min że­glar­ski oz­na­cza­ją­cy:

1a. Po­łą­cze­nie ko­lum­ny masz­tu ze sten­gą (prze­dłu­że­niem ko­lum­ny) w przy­pad­ku masz­tu wie­locz­ło­no­we­go.

1b. Plat­for­ma znaj­du­ją­ca się w miej­scu po­łą­cze­nia ko­lum­ny masz­tu ze sten­gą. Na plat­for­mie tej mogą prze­by­wać ma­ry­na­rze ob­słu­gu­ją­cy drzew­ca, żagle i oli­no­wa­nie ru­cho­me da­ne­go pię­tra żagli, oraz znaj­du­ją­ce się w jego oto­cze­niu ele­men­ty oli­no­wa­nia sta­łe­go jed­nost­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salinger

[czy­taj: SElindżer] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saliniak

ko­niak marki Sa­li­gnac; Sa­li­gnac


Sa­li­niak ("An­dal­ga­lo­mys") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny ba­weł­nia­ków (Sig­mo­don­ti­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych (Cri­ce­ti­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saliowie

w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: bract­wo dwu­na­stu ka­pła­nów Marsa


Sa­lio­wie (łac. "Salii", od "salio" – tań­czę) – człon­ko­wie jed­ne­go z naj­star­szych ko­le­gium ka­pła­nów w Rzy­mie an­tycz­nym, ka­pła­ni Marsa.

Po­cząt­ko­wo ist­nia­ło jedno ko­le­gium, zor­ga­ni­zo­wa­ne przez Numę Pom­pi­liu­sza na Pa­la­ty­nie – tak zwani "Salii Pa­la­ti­ni", które póź­niej roz­pa­dło się na dwa. Drugą grupę miał zor­ga­ni­zo­wać Tul­lus Ho­sti­liusz na Kwi­ry­na­le w po­bli­żu Porta Col­li­na; zwano ich "Salii Col­li­ni" lub "Ago­na­les".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salipiryna

sa­li­cy­lan an­ty­pi­ry­ny (syn­te­tycz­ne­go środ­ka prze­ciw­bó­lo­we­go, prze­ciw­go­rącz­ko­we­go i prze­ciw­za­pal­ne­go)


Źródła:

SJP.pl

Salisbura

od­mia­na gru­szy


Źródła:

SJP.pl

Salisburski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­lis­bu­ry, do­ty­czą­cy Sa­lis­bu­ry


Źródła:

Wiktionary

Salisbury

od­mia­na gru­szy


Sa­lis­bu­ry (wym.) – mia­sto i civil pa­rish w Wiel­kiej Bry­ta­nii, w po­łud­nio­wej An­glii, w hrab­stwie ce­re­mo­nial­nym Wilts­hi­re i "uni­ta­ry aut­ho­ri­ty" Wilts­hi­re, po­ło­żo­ne nad rzeką Avon, nad uj­ściem do niej rzek Nad­der i Bo­ur­ne. W 2011 roku civil pa­rish li­czy­ła 40 302 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saliwacja

nad­mier­ne wy­dzie­la­nie śliny; śli­no­tok


Źródła:

SJP.pl

Salix

drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny wierz­bo­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ce w wielu ga­tun­kach; wierz­ba


Źródła:

SJP.pl

Salka

zdrob­nie­nie od: sala; mały pokój


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od sala


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salmag

marka na­wo­zów azo­to­wych


Źródła:

SJP.pl

Salmakis

w mi­to­lo­gii grec­kiej: na­ja­da je­zio­ra w Karii


Sal­ma­kis (gr. Σαλμακίς Salmakís, łac. Sal­ma­cis) – w mi­to­lo­gii grec­kiej na­ja­da je­zio­ra w Karii.

Po­ko­cha­ła syna Her­me­sa i Afro­dy­ty – Her­ma­fro­dy­tę. Ten wpadł w jej ob­ję­cia pod­czas ką­pie­li, jed­nak nie­czu­ły na jej wdzię­ki odrzu­cał za­lo­ty pię­knej nimfy. Sal­ma­kis była jed­nak upar­ta, więc upro­si­ła bogów, aby po­łą­czy­li ją z uko­cha­nym w jed­nym ciele. I tak bo­go­wie uczy­ni­li z oboj­ga jedno ciało o ce­chach obu płci.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salman

imię


Sal­man (rów­nież jako Sal­ma­an lub Sel­man, arab. سلمان) po­pu­lar­ne wśród mu­zuł­ma­nów imię mę­skie lub naz­wi­sko po­cho­dze­nia arab­skie­go oz­na­cza­ją­ce "bło­go­sła­wio­ny", także "pokój".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salmanasar

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Salmanazar

roz­miar bu­tel­ki wina lub szam­pa­na od­po­wia­da­ją­cy 9 li­trom


Źródła:

SJP.pl

Salmiak

nazwa zwy­cza­jo­wa chlor­ku amonu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pot. chlo­rek amonu, sól kwasu sol­ne­go i amo­nia­ku

 (1.2) miner. sal­miak ro­dzi­my, mi­ne­rał bę­dą­cy rzad­ką po­sta­cią na­tu­ral­ne­go chlor­ku amonu;

 (1.3) kulin. cu­kier­ki z lu­kre­cji z do­dat­kiem chlor­ku amonu

 (1.4) silny, stę­żo­ny śro­dek do czy­szcze­nia z za­war­to­ścią chlor­ku amonu

 (1.5) techn. kost­ka chlor­ku amonu do czy­szcze­nia grotu lu­tow­ni­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salmina

biał­ko za­sa­do­we z grupy pro­ta­min, wy­o­dręb­nio­ne z plem­ni­ków ło­so­sia


Źródła:

SJP.pl

Salmonella

urzę­sio­na bak­te­ria pa­łecz­ko­wa­ta wy­stę­pu­ją­ca w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym zwie­rząt i ludzi, jej ga­tun­ki cho­ro­bot­wór­cze wy­wo­łu­ją dur brzusz­ny oraz za­tru­cia po­kar­mo­we zwane sal­mo­nel­lo­za­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mi­kro­biol. med. wet. bak­te­ria wy­wo­łu­ją­ca cho­ro­by ukła­du po­kar­mo­we­go;


Sal­mo­nel­la – ro­dzaj bak­te­rii z ro­dzi­ny "En­te­ro­bac­te­ria­ce­ae", gru­pu­ją­cy Gram-ujem­ne względ­nie bezt­le­no­we (fer­men­tu­ją­ce glu­ko­zę) pa­łecz­ki. Bak­te­rie te są śred­niej wiel­ko­ści, zwy­kle za­o­pa­trzo­ne w rzę­ski. Na­le­żą do bak­te­rii względ­nie wew­nątrz­ko­mór­ko­wych – re­zy­du­ją w ko­mór­kach za­ra­żo­ne­go or­ga­niz­mu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salmonelloza

cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ła­na przez sal­mo­nel­le; sal­mo­ne­lo­za


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ostre za­tru­cie po­kar­mo­we wy­wo­ła­ne przez sal­mo­nel­lę


Sal­mo­nel­lo­za, sal­mo­ne­lo­za (łac. "sal­mo­nel­lo­sis") – jest to grupa cho­rób za­kaź­nych spo­wo­do­wa­nych przez Gram-ujem­ne pa­łecz­ki "Sal­mo­nel­la" inne niż se­ro­ty­py "Sal­mo­nel­la typhi" i "Sal­mo­nel­la pa­ra­typ­hi" od­po­wie­dzial­ne z kolei za dur brzusz­ny. Sal­mo­nel­lo­zę wy­wo­łu­ją głów­nie se­ro­ty­py "Sal­mo­nel­la en­te­ri­ca" – "Sal­mo­nel­la en­te­ri­ti­dis" i "Sal­mo­nel­la typ­hi­mu­rium". Głów­nym źró­dłem in­fek­cji jest żyw­ność ska­żo­na od­cho­da­mi za­ka­żo­nych zwie­rząt, prze­de wszyst­kim są to jaja i mięso dro­bio­we.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salmonellozowy

przy­miot­nik od: sal­mo­nel­lo­za


Źródła:

SJP.pl

Salmoneloza

cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ła­na przez sal­mo­nel­le; sal­mo­nel­lo­za


Źródła:

SJP.pl

Salmonowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Salol

zwią­zek or­ga­nicz­ny, sa­li­cy­lan fe­ny­lu; uży­wa­ny do od­ka­ża­nia prze­wo­du po­kar­mo­we­go i dróg mo­czo­wych


Źródła:

SJP.pl

Salom

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) C. plu­ral|sala.


Salom – mia­sto w We­ne­zu­e­li, w sta­nie Ya­ra­cuy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Salome

1. matka apo­sto­łów Ja­ku­ba i Jana;
2. Alek­san­dra Sa­lo­me (139-67 p.n.e.) - wład­czy­ni Iz­ra­e­la


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salomea

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Sa­lo­mea – imię żeń­skie po­cho­dze­nia se­mic­kie­go. Wy­wo­dzi się, po­dob­nie jak imię mę­skie Sa­lo­mon, od he­braj­skie­go słowa "šalom" oz­na­cza­ją­ce­go „pokój”, „po­myśl­ność”. Ju­dej­ska księż­nicz­ka Sa­lo­me tań­cem skło­ni­ła He­ro­da do wy­da­nia wy­ro­ku na Jana Chrzci­cie­la. W Pol­sce imię to za­no­to­wa­no w XII wieku. No­si­ły je m.in. księż­nicz­ki pia­stow­skie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salomeiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sa­lo­mei lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Salomin

Sa­lo­min – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie kra­śnic­kim, w gmi­nie Go­ście­ra­dów.

Wieś nie po­sia­da włas­ne­go źró­dła wody, mówi się, że jest naj­bar­dziej su­chym miej­scem w Pol­sce. Wodę czer­pa­no w przesz­ło­ści z 3 stud­ni o głę­bo­ko­ści około 30 do 60 m. Obec­nie dzia­ła­ją­cy wo­do­ciąg, po­da­je wodę z Ko­lo­nii Go­ście­ra­dów od­le­głej o ok. 3 km.


Źródła:

Wikipedia

Salomon

król ży­dow­ski (?-ok. 925 p.n.e.); po­stać bi­blij­na znana ze swej mą­dro­ści i spra­wied­li­wo­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

 (1.2) bibl. pro­rok bi­blij­ny i król Iz­ra­e­la sły­ną­cy z mą­dro­ści;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salomonka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Wysp Sa­lo­mo­na


Sa­lo­mon­ka – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie Nowe Mia­sto.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Salomonostwo

Sa­lo­mon z żoną; Sa­lo­mo­no­wie


Źródła:

SJP.pl

Salomonowie

Sa­lo­mon z żoną; Sa­lo­mo­no­stwo


Źródła:

SJP.pl

Salomonowy

wy­róż­nia­ją­cy się mą­dro­ścią i spra­wied­li­wo­ścią (zwy­kle w wy­ra­że­niach: sa­lo­mo­no­wy wyrok, sa­lo­mo­no­wy sąd)


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) spra­wied­li­wy, mądry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salomończyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Wysp Sa­lo­mo­na


Źródła:

Wiktionary

Salomoński

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Wysp Sa­lo­mo­na, wy­spiar­skie­go pań­stwa na Oce­a­nie Spo­koj­nym


Źródła:

Wiktionary

Salon

1. zwy­kle naj­więk­szy, od­po­wied­nio urzą­dzo­ny pokój, słu­żą­cy do przyj­mo­wa­nia gości; rza­dziej: kom­plet mebli do ta­kie­go po­ko­ju;
2. duży, ele­ganc­ki lokal usłu­go­wy lub sklep (w tym zna­cze­niu wyraz na­du­ży­wa­ny);
3. prze­sta­rza­le: eli­tar­ne ze­bra­nie to­wa­rzy­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) głów­ny, dzien­ny pokój w miesz­ka­niu

 (1.2) re­pre­zen­ta­cyj­ny pokój w domu, re­zy­den­cji słu­żą­cy do przyj­mo­wa­nia gości

 (1.3) kom­plet mebli do wy­po­sa­że­nia sa­lo­nu (1.2)

 (1.4) spot­ka­nie to­wa­rzy­skie w eli­tar­nym gro­nie

 (1.5) wy­sta­wa sztu­ki współ­czes­nej

 (1.6) ele­ganc­ki, eks­klu­zyw­ny sklep albo za­kład usłu­go­wy

 (1.7) salon gier


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salonicki

przy­miot­nik od: Sa­lo­ni­ki, mia­sto w pół­noc­nej Gre­cji


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­lo­ni­ka­mi, do­ty­czą­cy Sa­lo­nik


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saloniczanin

miesz­ka­niec Sa­lo­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sa­lo­nik; osoba z tego mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saloniczanka

miesz­kan­ka Sa­lo­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sa­lo­nik; ko­bie­ta z tego mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salonik

mały salon


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: salon

 (1.2) mały salon


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saloniki

mały salon


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nej Gre­cji;


Na tę stro­nę wska­zu­je „Thes­sa­lo­ni­ki”. Zo­bacz też: Tes­sa­lo­ni­ka – córka Fi­li­pa II Ma­ce­doń­skie­go.

Sa­lo­ni­ki ( Θεσσαλονίκη, "Te­sa­lo­ni­ki"), hist. "Te­sa­lo­ni­ka" ( Θεσσαλονίκη, "Thessaloníkē", Egna­tia, Se­la­nik, w kon­tek­ście Солунь, "Sołuń") – mia­sto w pół­noc­nej Gre­cji, nad Za­to­ką Sa­lo­nic­ką (Morze Egej­skie).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salonka

eks­klu­zyw­ny wagon ko­le­jo­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kolej. eks­klu­zyw­ny wagon ko­le­jo­wy z sa­lo­nem;


Sa­lon­ka, wagon sa­lo­no­wy – spe­cjal­nie ume­blo­wa­ny, kom­for­to­wy wagon ko­le­jo­wy przez­na­czo­ny do użyt­ku wy­so­kich urzęd­ni­ków lub wład­ców, nie­kie­dy in­nych osób. Wa­go­ny sa­lo­no­we są włas­no­ścią prze­woź­ni­ka, udo­stęp­nia­ną na za­mó­wie­nie, albo na­le­żą do osoby z nich ko­rzy­sta­ją­cej (np. wład­cy pań­stwa). W Pol­sce nor­mal­no­to­ro­wy­mi sa­lon­ka­mi dy­spo­nu­ją PKP In­ter­ci­ty.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salonokuchnia

po­mie­szcze­nie peł­nią­ce funk­cję sa­lo­nu i kuch­ni; kuch­nio­sa­lon


Źródła:

SJP.pl

Salonowiec

książ­ko­wo: by­wa­lec sa­lo­nów, czło­wiek o wyk­wint­nych ma­nie­rach, wy­ro­bio­ny to­wa­rzy­sko; świa­to­wiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. by­wa­lec sa­lo­nów, czło­wiek wy­ro­bio­ny to­wa­rzy­sko

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. żart. za­ba­wa po­le­ga­ją­ca na od­ga­dy­wa­niu przez jed­ne­go z jej uczest­ni­ków, który z gra­czy jest au­to­rem ano­ni­mo­we­go klap­sa w po­śla­dek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salonowy

1. przy­miot­nik od: salon;
2. wyt­wor­ny, ele­ganc­ki


przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla sa­lo­nów – ze­brań to­wa­rzy­skich w sa­lo­nach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saloon

[czy­taj: salun] bar na Dzi­kim Za­cho­dzie


Sa­lo­on (fr. "salon", z łac. "sala") – ter­min uży­wa­ny dla okre­śle­nia po­mie­szcze­nia, gdzie sprze­da­wa­ny jest w USA al­ko­hol z przez­na­cze­niem do spo­ży­cia na miej­scu. W więk­szo­ści sa­lo­o­nów upra­wia­no ha­zard, np. grano w po­ke­ra lub fa­ra­o­na.

Sa­lo­on sta­no­wi ste­re­o­ty­po­wy ele­ment fil­mów o Dzi­kim Za­cho­dzie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salopa

dawna, ob­szer­na pe­le­ry­na dam­ska z rę­ka­wa­mi


Sa­lo­pa – dłu­gie, wierzch­nie okry­cie dam­skie w for­mie pe­le­ry­ny, zwy­kle wa­to­wa­ne lub na fu­trze, z kap­tu­rem, szcze­gól­nie modne w XVIII i XIX wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salopka

mała sa­lo­pa


Źródła:

SJP.pl

Salowa

ko­bie­ta utrzy­mu­ją­ca czy­stość i po­rzą­dek w pla­ców­kach zdro­wia, ob­słu­gu­ją­ca w nich cho­rych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ko­bie­ta za­trud­nio­na przez szpi­tal w celu utrzy­my­wa­nia po­mie­szczeń w czy­sto­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salowy

przy­miot­nik od: sala


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. pra­cow­nik za­trud­nio­na przez szpi­tal w celu utrzy­my­wa­nia po­mie­szczeń w czy­sto­ści

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z salą, do­ty­czą­cy sali

przy­miot­nik

 (3.1) ar­chit. o ko­ście­le: jed­no­na­wo­wy


Sa­lo­wy (ro­dzaj żeń­ski sa­lo­wa) – pra­cow­nik ochro­ny zdro­wia, zaj­mu­ją­cy się utrzy­ma­niem czy­sto­ści w pla­ców­kach ochro­ny zdro­wia, w szcze­gól­no­ści w sa­lach szpi­tal­nych (stąd nazwa). Pod­le­ga­jąc służ­bo­wo (w szpi­ta­lach) pie­lę­gnia­rzo­wi od­dzia­ło­we­mu, pełni także funk­cje po­moc­ni­cze przy ob­słu­dze cho­rych i opie­ce nad nimi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salpa

przed­sta­wi­ciel gro­ma­dy z ro­dzi­ny osło­nic


Salpa ("Sarpa salpa") – ga­tu­nek ryby za­li­cza­nej do ro­dzi­ny praż­mo­wa­tych, je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju "Sarpa".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salpingektomia

za­bieg po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu jed­ne­go lub dwóch ja­jo­wo­dów; pod­wią­za­nie ja­jo­wo­dów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg chi­rur­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu jed­ne­go lub dwóch ja­jo­wo­dów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salpingografia

me­to­da ba­da­nia ja­jo­wo­dów po­le­ga­ją­ca na uwi­docz­nie­niu ich na obra­zie rent­ge­now­skim po­przez wpro­wa­dze­nie do ich świa­tła środ­ka kon­tra­stu­ją­ce­go


Źródła:

SJP.pl

Salpinks

sta­ro­grec­ki in­stru­ment dęty


Źródła:

SJP.pl

Salpy

gro­ma­da osło­nic wy­stę­pu­ją­cych w stre­fie tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej, prze­cho­dzą­cych w swym roz­wo­ju skom­pli­ko­wa­ną prze­mia­nę po­ko­leń osob­ni­ków płcio­wych i bezpł­cio­wych; sprzą­gle


Źródła:

SJP.pl

Sals

wul­kan błot­ny


Źródła:

SJP.pl

Salsa

1. styl w mu­zy­ce ta­necz­nej łą­czą­cy ele­men­ty mamba, jazzu i rocka;
2. sos mek­sy­kań­ski z po­mi­do­rów, pa­pry­ki i ce­bu­li z do­dat­kiem chili


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. spoż. zimny, czę­sto pi­kant­ny, sos ze zmik­so­wa­nych lub po­sie­ka­nych wa­rzyw albo owo­ców; spe­cjal­ność kuch­ni mek­sy­kań­skiej;

 (1.2) muz. ro­dzaj mu­zy­ki o po­cho­dze­niu ka­ra­ib­skim, w me­trum 4/4, z ro­zbu­do­wa­ną sek­cją ryt­micz­ną, bo­ga­tą sek­cją dętą, ryt­mem wy­stu­ki­wa­nym na kla­we­sach oraz me­lo­dią wy­gry­wa­ną zwy­kle na pia­ni­nie w za­pęt­lo­nych fra­zach;

 (1.3) cho­re­ogr. la­ty­no­a­me­ry­kań­ski ta­niec to­wa­rzy­ski o po­cho­dze­niu ka­ra­ib­skim, tań­czo­ny do me­lo­dii salsy (1.2);

 (1.4) geol. ro­dzaj wul­ka­nu błot­ne­go cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się tym, że wy­do­by­wa­ją­ce się błoto wul­ka­nicz­ne nie jest go­rą­ce; zwią­za­ny jest z wy­stę­po­wa­niem skał bi­tu­micz­nych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salsefia

ro­śli­na z ro­dzi­ny zło­żo­nych, jed­no­rocz­na lub dwu­let­nia, o ja­dal­nych ko­rze­niach, upra­wia­na w całej Eu­ro­pie; sal­ce­fia; ko­zi­bród le­kar­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. kulin. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tra­go­po­gon por­ri­fo­lius|ref=tak., jed­no­rocz­na lub dwu­let­nia ro­śli­na wa­rzyw­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych, o żół­ta­wo­bia­łych ko­rze­niach, upra­wia­na w całej Eu­ro­pie;

 (1.2) ja­dal­ny ko­rzeń sal­se­fii (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto re­jo­no­we w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji;


Salsk ( Сальск) – mia­sto w Rosji, cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne re­jo­nu sal­skie­go (obwód ro­stow­ski), na Ste­pie Sal­skim.

Mia­sto leży nad rzeką Je­gor­łyk w do­rze­czu Donu, w od­le­gło­ści 180 km od Ro­sto­wa nad Donem.

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł ma­szy­no­wy, me­ta­lo­wy oraz spo­żyw­czy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Salski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z rzeką Sał, do­ty­czą­cy rzeki Sał

 (1.2) zwią­za­ny z mi­stem Salsk, do­ty­czą­cy mia­sta Salsk


Źródła:

Wiktionary

Salt

obrót ciała w po­wie­trzu przez głowę


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salta

obrót ciała w po­wie­trzu przez głowę


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saltacja

w ge­o­lo­gii: prze­ry­wa­ne, pow­ta­rza­ją­ce się uno­sze­nie okru­chów skal­nych wsku­tek znacz­nej tur­bu­len­cji prze­pły­wu


Sal­ta­cja – ro­dzaj tran­spor­tu okru­chów skal­nych, które wy­ko­nu­ją nie­wy­so­kie skoki nad po­wierzch­nią osadu po to­rach ba­li­stycz­nych. Opa­da­jąc, ude­rza­ją le­żą­ce okru­chy wy­bi­ja­jąc je w po­wie­trze, co w re­zul­ta­cie umoż­li­wia prze­mie­szcza­nie się całej masy osadu. Sal­ta­cja jest ty­po­wa dla tran­spor­tu pod wpły­wem wia­tru, za­cho­dzi rów­nież w ko­ry­tach rzecz­nych i na stoż­kach usy­pi­sko­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saltacjonizm

Sal­ta­cjo­nizm – kon­cep­cja w bio­lo­gii ewo­lu­cyj­nej za­kła­da­ją­ca, że zmia­ny mu­ta­cyj­ne genów pro­wa­dzą do sko­ko­wych zmian fe­no­ty­po­wych, wyksz­tał­ca­nia się no­wych pla­nów bu­do­wy nawet z po­ko­le­nia na po­ko­le­nie.

Z braku me­cha­niz­mów ge­ne­tycz­nych ją wspie­ra­ją­cych wy­par­ty obec­nie przez al­ter­na­tyw­ne sta­no­wi­ska gra­du­a­liz­mu i punk­tu­a­liz­mu.[]


Źródła:

Wikipedia

Saltarello

ta­niec wło­ski w tak­cie trój­mia­ro­wym


Sal­ta­rel­lo – śred­nio­wiecz­ny, wło­ski ta­niec lu­do­wy, w me­trum 3/8 lub 6/8. Po­cząt­ko­wo łą­czo­ny z tań­cem estam­pie.

Naj­star­szy do­ku­ment, który wspo­mi­na sal­ta­rel­lo, to ma­nu­skrypt Add. 29987, po­cho­dzą­cy z Włoch, da­to­wa­ny na około 1390 rok. Obec­nie znaj­du­je się w Na­ro­do­wej Bi­blio­te­ce (Bri­tish Li­bra­ry) w Lon­dy­nie. Wy­mie­nio­nych jest w nim 15 tań­ców (8 estam­pie, 4 sal­ta­rel­la, 1 trot­ta i 2 la­ments).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saltato

w grze na in­stru­men­tach smycz­ko­wych: wy­do­by­cie sze­re­gu dźwię­ków o rów­nych war­to­ściach ryt­micz­nych przez po­cią­gnię­cie w jed­nym kie­run­ku smycz­kiem od­bi­ja­ją­cym się od strun


Źródła:

SJP.pl

Saltazaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z in­fra­rzę­du za­u­ro­po­dów; mi­kro­cel, mi­kro­ce­lus, mi­kro­za­u­rops


Sal­ta­za­ur ("Sal­ta­sa­u­rus") to ro­dzaj za­u­ro­po­da, któ­re­go nazwa oz­na­cza "ja­szczur z Salta". Sal­ta­za­ur w po­rów­na­niu z in­ny­mi za­u­ro­po­da­mi był mały, jed­nak w po­rów­na­niu z czło­wie­kiem i współ­czes­ny­mi zwie­rzę­ta­mi lą­do­wy­mi jest ol­brzy­mem. Sal­ta­za­ur cha­rak­te­ry­zo­wał się głową po­dob­ną od głowy di­plo­do­ka i tę­py­mi zę­ba­mi le­żą­cy­mi w tyle pyska.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saltimbocca

[czy­taj: sal­tim­bok­ka] wło­ska po­tra­wa w po­sta­ci sma­żo­nych kot­le­ci­ków z szyn­ką par­meń­ską i liść­mi szał­wii


Sal­tim­boc­ca (od wł. "salta in bocca" – dosł. „skocz do gęby”) – eska­lop­ki cie­lę­ce, po­pu­lar­na po­tra­wa kuch­ni wło­skiej.

Przy­rzą­dza­ne z lekko ro­zbi­te­go płata cie­lę­ci­ny ("carne di vi­tel­lo") oraz pla­ster­ka su­ro­wej szyn­ki ("pro­sciut­to crudo"), obło­żo­nych li­ściem szał­wii, zwi­nię­tych w rulon i obs­ma­ża­nych na maśle, a na­stęp­nie du­szo­nych z do­dat­kiem bia­łe­go wy­traw­ne­go wina. Danie to uwa­ża­ne jest za ty­po­we dla kuch­ni rzym­skiej ("alla ro­ma­na").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salto

obrót ciała w po­wie­trzu przez głowę


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) skok po­le­ga­ją­cy na obró­ce­nie się do przo­du lub do tyłu w po­wie­trzu;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saluin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Chi­nach, Taj­lan­dii i Mjan­mie;


Sa­lu­in (chiń. upr. 怒江; pi­ny­in "Nù Jiāng"; tyb. རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ།, Wylie "rGyl mo rNGul chu", ZWPY "Nag qu"; birm. သံလွင်မြစ်; ang. "Sal­we­en") – rzeka w Chi­nach i Mjan­mie.

Swoje źró­dła rzeka ma w lo­dow­cach gór Tan­gla. Sa­lu­in pły­nie na wschód przez Wy­ży­nę Ty­be­tań­ską, potem skrę­ca na po­łud­nie i pły­nie wąską do­li­ną, rów­no­le­gle do gór­ne­go Me­kon­gu i Jang­cy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Saluki

rasa psa typu char­to­wa­te­go; chart per­ski


Źródła:

SJP.pl

Salusia

tytuł bajki Sta­ni­sła­wa Ja­cho­wi­cza


Źródła:

SJP.pl

Salustiusz

imię mę­skie


Gaius Sal­lu­stius Cri­spus (ur. 86 p.n.e., zm. 34 p.n.e.) – rzym­ski hi­sto­ryk i po­li­tyk, uro­dzo­ny w Ami­ter­num (obec­nie: San Vit­to­ri­no) w kraju Sa­bi­nów (pół­noc­ny wschód od Rzymu). Autor "De co­niu­ra­tio­ne Ca­ti­li­nae" (Spi­sek Ka­ty­li­ny), "Bel­lum Iu­gurt­hi­num" (Wojna z Ju­gur­tą) oraz "Hi­sto­riae" (Dzie­je). Dwa pier­wsze dzie­ła dotr­wa­ły do na­szych cza­sów w ca­ło­ści, ostat­nie, naj­bar­dziej doj­rza­łe i na­job­szer­niej­sze, za­cho­wa­ło się frag­men­ta­rycz­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salustiuszostwo

Sa­lu­stiusz z żoną; Sa­lu­stiu­szo­wie


Źródła:

SJP.pl

Salustiuszowie

Sa­lu­stiusz z żoną; Sa­lu­stiu­szo­stwo


Źródła:

SJP.pl

Salustiuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sa­lu­stiu­sza lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Salut

1. uro­czy­sta salwa od­da­na dla ucz­cze­nia ja­kiejś osoby lub ja­kie­goś wy­da­rze­nia;
2. od­da­nie ho­no­rów woj­sko­wych;
3. poz­dro­wie­nie, uro­czy­ste po­wi­ta­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) salwy wy­strza­łów ku czci ja­kiejś osoby lub ja­kie­goś wy­da­rze­nia

 (1.2) od­da­nie ho­no­rów woj­sko­wych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salutowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sa­lu­to­wać.


Sa­lu­to­wa­nie – od­da­wa­nie ho­no­rów, gest, po­le­ga­ją­cy na unie­sie­niu pra­wej ręki, czę­sto z dot­knię­ciem pal­ca­mi czap­ki lub głowy, albo unie­sie­niu ręki w inny spo­sób (salut rzym­ski, poz­dro­wie­nie ska­u­to­we), uży­wa­ny w woj­sku (a także w służ­bach i or­ga­ni­za­cjach pa­ra­mi­li­tar­nych) do poz­dro­wie­nia i od­da­nia ho­no­rów.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Salutować

poz­dra­wiać po woj­sko­we­mu, od­da­wać ho­no­ry woj­sko­we


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wojsk. harc. poz­dra­wiać, oka­zy­wać sza­cu­nek po­przez unie­sie­nie ręki

 (1.2) daw. strze­lać z dział na po­wi­ta­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saluzzo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto wło­skie po­ło­żo­ne w Pie­mon­cie;

 (1.2) hist. pań­stew­ko wło­skie ist­nie­ją­ce w wie­kach od XII do XVI z głów­nym oś­rod­kiem w mie­ście Sa­luz­zo (1.1);


Sa­luz­zo – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Pie­mont, w pro­win­cji Cuneo.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ły 15 644 osoby, 208,6 os./km².

Uro­dzi­li się tutaj m.in. Sil­vio Pel­li­co, Magda Oli­ve­ro, Fe­de­ri­co Lom­bar­di.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Salvador

obce imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Bra­zy­lii;


Sal­va­dor – mia­sto we wschod­niej Bra­zy­lii, nad Oce­a­nem At­lan­tyc­kim. Hi­sto­rycz­na nazwa to São Sal­va­dor da Bahia de Todos os San­tos (Świę­ty Zba­wi­ciel z Za­to­ki Wszyst­kich Świę­tych) albo po pro­stu Bahia. Do 1763 roku sto­li­ca Bra­zy­lii (wtedy ko­lo­nii por­tu­gal­skiej), obec­nie po­pu­lar­ny cel tu­ry­stycz­ny z wie­lo­ma ba­ro­ko­wy­mi bu­dow­la­mi. Aglo­me­ra­cja liczy 4 mi­lio­ny miesz­kań­ców[].


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salve

z ła­ci­ny: witaj, bądź poz­dro­wio­ny; ave


Salve – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Apu­lia, w pro­win­cji Lecce.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 4556 osób, 142,4 os./km².


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salwa

jed­no­czes­ny wy­strzał na ko­men­dę kilku i wię­cej armat lub strzelb


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. wy­strze­le­nie na ko­men­dę z wielu ka­ra­bi­nów, armat lub dział

 (1.2) przen. wy­buch śmie­chu wielu osób, braw itp.


Salwa – jed­no­czes­ny wy­strzał z wielu sztuk broni pal­nej. Strze­la­nie sal­wa­mi poz­wa­la­ło zre­kom­pen­so­wać niską szyb­ko­strzel­ność broni, po­przez wy­pu­szcze­nie wielu po­ci­sków naraz, zwięk­sza­ją­ce praw­do­po­do­bień­stwo ra­że­nia celu. Było zwła­szcza ele­men­tem tak­ty­ki pie­cho­ty uży­wa­ją­cej broni od­przo­do­wej (np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salwador

pań­stwo w Ame­ry­ce Środ­ko­wej ze sto­li­cą w San Sal­wa­do­rze; Re­pu­bli­ka Sal­wa­do­ru


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Ame­ry­ce Środ­ko­wej;


Zo­bacz też: Sal­va­dor – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca.

Sal­wa­dor ( El Sal­va­dor, wym. w IPA: []), ofi­cjal­nie Re­pu­bli­ka Sal­wa­do­ru (hiszp. República de El Sal­va­dor) – pań­stwo w Ame­ry­ce Pół­noc­nej, le­żą­ce nad Oce­a­nem Spo­koj­nym. Jego sto­li­cą jest San Sal­va­dor. Gra­ni­czy z Gwa­te­ma­lą (203 km) i Hon­du­ra­sem (342 km).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salwadorczyk

miesz­ka­niec Sal­va­do­ru (mia­sta w Bra­zy­lii)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Sal­wa­do­ru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salwadorka

miesz­kan­ka Sal­va­do­ru, mia­sta w Bra­zy­lii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Sal­wa­do­ru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salwadorski

przy­miot­nik od: Sal­va­dor (mia­sto w Bra­zy­lii), Sal­wa­dor (pań­stwo w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej)


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Sal­wa­dor


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salwarowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Salwarsan

or­ga­nicz­na po­chod­na ar­se­nu, kla­sycz­ny lek prze­ciw­ki­ło­wy; ars­fe­na­mi­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. farm. or­ga­nicz­na po­chod­na ar­se­nu; pier­wszy syn­te­tycz­ny śro­dek che­mio­te­ra­pe­u­tycz­ny sto­so­wa­ny w le­cze­niu kiły i in­nych cho­rób wy­wo­ła­nych przez kręt­ki


Sal­war­san – nazwa hand­lo­wa ars­fe­na­mi­ny, ar­se­no­or­ga­nicz­ne­go związ­ku che­micz­ne­go, bę­dą­ce­go pier­wszym syn­te­tycz­nym środ­kiem bak­te­rio­bój­czym.

Nazwa sal­war­sa­nu (niem. "Sal­var­san") sta­no­wi zło­że­nie słów sal­va­re" (łac. "wy­ba­wić, oca­lić"), arsen oraz sanus" (łac.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salwator

dziel­ni­ca Kra­ko­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;

 (1.2) przest. inne okre­śle­nie Zba­wi­cie­la, za­po­ży­czo­ne z ła­ci­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. to­po­nim, nazwa osied­li w Kra­ko­wie i Trze­bi­ni;

 (2.2) geogr. to­po­nim, lo­kal­na nazwa Placu Zba­wi­cie­la w War­sza­wie;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salwatorianie

Sto­wa­rzy­sze­nie Bo­skie­go Zba­wi­cie­la - zgro­ma­dze­nie za­kon­ne za­ło­żo­ne w XIX wieku, zaj­mu­ją­ce się prze­de wszyst­kim dzia­łal­no­ścią mi­syj­ną i re­ko­lek­cyj­ną


Sal­wa­to­ria­nie – człon­ko­wie "To­wa­rzy­stwa Bo­skie­go Zba­wi­cie­la" (So­cie­tas Di­vi­ni Sal­va­to­ris – SDS) za­ło­żo­ne­go przez bło­go­sła­wio­ne­go ojca Fran­cisz­ka Marię od Krzy­ża Jor­da­na 8 grud­nia 1881 w Rzy­mie. Za­ło­że­nie zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go nie było in­ten­cją Jor­da­na w po­cząt­ko­wym okre­sie jego ist­nie­nia. Wolał on prze­ciw­dzia­łać skut­kom pro­wa­dzo­ne­go przez Prusy Kul­tur­kamp­fu, co wią­za­ło się z - jego zda­niem - od­no­wą ca­łe­go Ko­ścio­ła Rzym­sko­ka­to­lic­kie­go. Pla­no­wał on przy­bli­żyć Je­zu­sa zwy­kłym lu­dziom.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salwatorianin

czło­nek mę­skie­go zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go zaj­mu­ją­ce­go się dru­ko­wa­niam i roz­po­wszech­nia­niem li­te­ra­tu­ry re­li­gij­nej oraz pracą re­ko­lek­cyj­ną i mi­syj­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. czło­nek ka­to­lic­kie­go mę­skie­go zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go, za­ło­żo­ne­go przez Jana Chrzci­cie­la Jor­da­na;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salwatorianka

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr Bo­skie­go Zba­wi­cie­la


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. za­kon­ni­ca z Kon­gre­ga­cji Sióstr Bo­skie­go Zba­wi­cie­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Salwatoriański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sal­wa­to­ria­na­mi lub sal­wa­to­rian­ka­mi, do­ty­czą­cy sal­wa­to­ria­nów lub sal­wa­to­ria­nek

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do sal­wa­to­ria­nów lub sal­wa­to­ria­nek, bę­dą­cy ich włas­no­ścią


Źródła:

Wiktionary

Salwatorski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sal­wa­to­rem, do­ty­czą­cy Sal­wa­ro­ra


Źródła:

Wiktionary

Salwicki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Salwinia

ro­dzaj pa­pro­ci wod­nych


Sal­wi­nia, wiąśl ("Sal­vi­nia") – ro­dzaj pa­pro­ci wod­nych na­le­żą­cy do ro­dzi­ny sal­wi­nio­wa­tych ("Sal­vi­nia­ce­ae"). Na­le­ży do niego ok. 10–12 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją w wo­dach na wszyst­kich kon­ty­nen­tach z wy­jąt­kiem ob­sza­rów pod wpły­wem kli­ma­tu chłod­ne­go i po­lar­ne­go. Naj­wię­cej ga­tun­ków wy­stę­pu­je w stre­fie tro­pi­kal­nej kon­ty­nen­tów ame­ry­kań­skich i Afry­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salwiniowate

ro­dzi­na wod­nych pa­pro­ci; wią­ślo­wa­te


Sal­wi­nio­wa­te, wią­ślo­wa­te ("Sal­vi­nia­ce­ae") – ro­dzi­na wod­nych pa­pro­ci. Obej­mu­je dwa ro­dza­je: sal­wi­nia ("Sal­vi­nia") i azol­la ("Azol­la") z 16 ga­tun­ka­mi (cza­sem ten drugi ro­dzaj wy­o­dręb­nia­ny jest w osob­ną, mo­no­ty­po­wą ro­dzi­nę "Azol­la­ce­ae"). Na­le­żą tu ro­śli­ny wodne, swo­bod­nie uno­szą­ce się na po­wierzch­ni wody, nie­mal kos­mo­po­li­tycz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salwiniowaty

o ce­chach sal­wi­nio­wa­tych (ro­dzi­na pa­pro­ci)


Źródła:

SJP.pl

Salwiniowe

pod­kla­sa pa­pro­ci róż­no­za­rod­ni­ko­wych, obej­mu­ją­ca drob­ne i bar­dzo drob­ne (kilka cen­ty­me­trów) ro­śli­ny pły­wa­ją­ce na po­wierzch­ni wody


Źródła:

SJP.pl

Salwiusz

imię mę­skie


Sal­wiusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, ge­ne­tycz­nie wtór­ne co­gno­men ut­wo­rzo­ne od pier­wot­ne­go "Sal­vus, Sal­vius", co oz­na­cza „po­cho­dzą­cy od Sal­vu­sa, z rodu Sal­vu­sa”.

W Pol­sce imię rzad­kie. W kwiet­niu 1994 roku wy­stę­po­wa­ło czte­rech męż­czyzn o tym imie­niu w bazie da­nych PESEL.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Salwiuszostwo

Sal­wiusz z żoną; Sal­wiu­szo­wie


Źródła:

SJP.pl

Salwiuszowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Salwiuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sal­wiu­sza lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Salwowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sal­wo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Salwować

pod­nio­śle:
1. ra­to­wać (ura­to­wać), oca­lać (oca­lić);
2. sal­wo­wać się - ra­to­wać (ura­to­wać) sie­bie sa­me­go


Źródła:

SJP.pl

Salwowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Salwowy

→ salwa


Patrz:salwa

Źródła:

SJP.pl

Salzburczyk

[czy­taj: zalc­bur­czyk] miesz­ka­niec Sal­zbur­ga (mia­sta w Au­strii)


Źródła:

SJP.pl

Salzburg

[czy­taj: zalc­burg]
1. kraj związ­ko­wy w Au­strii;
2. mia­sto w Au­strii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Au­strii, sto­li­ca kraju związ­ko­we­go Sal­zburg (1.2);

 (1.2) geogr. adm. kraj związ­ko­wy w środ­ko­wej Au­strii


Sal­zburg ( Salc­burk, hist. "Sol­noh­rad"; pol. hist. "Sol­no­gród") – mia­sto sta­tu­tar­ne w Au­strii, sto­li­ca kraju związ­ko­we­go Sal­zburg. Po­ło­żo­ne w po­bli­żu gra­ni­cy z Niem­ca­mi w Al­pach, nad rzeką Sal­zach, na wy­so­ko­ści 424 m n.p.m. 156 619 miesz­kań­ców (1 stycz­nia 2023), czwar­te pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści mia­sto w Au­strii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Salzburka

[czy­taj: zalc­bur­ka] miesz­kan­ka Sal­zbur­ga (mia­sta w Au­strii)


Źródła:

SJP.pl

Salzburski

[czy­taj: zalc­bur­ski] przy­miot­nik od: Sal­zburg


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sal­zbur­giem, do­ty­czą­cy Sal­zbur­ga


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sam

po­tocz­nie: sklep sa­mo­ob­słu­go­wy


za­i­mek przy­miot­ny

 (1.1) bez ni­ko­go / ni­cze­go in­ne­go, bę­dą­cy je­dy­ny

 (1.2) pod­kre­śle­nie: wła­śnie ten, a nie inny

 (1.3) wła­śnie taki (a nie inny)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. hand. sklep sa­mo­ob­słu­go­wy

 (2.2) środ. mot. po­jazd wy­ko­na­ny sa­mo­dziel­nie;

za­i­mek

 (3.1) stpol. dziś gw-pl|Górny Śląsk. tu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sama

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. pot. mał­żon­ka

forma za­im­ka.

 (2.1) forma żeń­ska od: sam


Sama – rzeka w za­chod­niej Pol­sce, lewy do­pływ Warty. Pły­nie na Po­je­zie­rzu Poz­nań­skim, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Samadhi

stan ciała i umy­słu, w któ­rym moż­li­we jest roz­poz­na­nie praw­dzi­wej na­tu­ry czło­wie­ka i świa­ta; w jodze kla­sycz­nej jest to ostat­ni, ósmy sto­pień ćwi­czeń psy­cho­fi­zycz­nych


Samādhi (nie mylić z ma­ha­sa­mad­hi) (skt समाधि, chiń. san­ma­de 三摩提 lub san­mei 三昧, kor. sa­ma­di 사마디 lub sam­mae 삼매, jap. さんまい, wiet. "tam-ma-địa") – w re­li­giach dhar­micz­nych oz­na­cza me­dy­ta­cyj­ne po­chło­nię­cie, stan osią­ga­ny dzię­ki wytr­wa­łej prak­ty­ce me­dy­ta­cji (np. zazen lub innej), po­le­ga­ją­cy na głę­bo­kiej kon­cen­tra­cji nie­za­kłó­co­nej zew­nętrz­ny­mi bodź­ca­mi. Sa­mad­hi nie po­le­ga na izo­la­cji od świa­ta, tylko na takim zjed­no­cze­niu z nim, które wolne jest od lgnię­cia do zja­wisk.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samagowo

Sa­ma­go­wo (niem. "Sa­ban­gen") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olsz­tyń­skim, w gmi­nie Olsz­ty­nek, przy szo­sie Olsz­ty­nek – Łukta, około 7 km na pół­noc od Olsz­tyn­ka.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Samanciny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sa­man­ty lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Samanta

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Sa­man­ta – imię żeń­skie o se­mic­kim – ara­mej­skim – po­cho­dze­nia. Zna­czyć mogło "słu­cha­ją­ca", ale inne źró­dła su­ge­ru­ją zwią­zek z imie­niem mę­skim Sa­mu­el. Imię ma sto­sun­ko­wo krót­ką hi­sto­rię. Po­je­dyn­cze wy­pad­ki wy­stą­pie­nia tego imie­nia od­kry­to w kro­ni­kach ro­dzin z Nowej An­glii z XVIII wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samantha

[czy­taj: sa­man­ta] obce imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Samar

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Sm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Sm i licz­bie ato­mo­wej 62;


Samar (Sm, łac. "sa­ma­rium") – pier­wia­stek che­micz­ny, lan­ta­no­wiec. Nazwa po­cho­dzi od sa­mar­ski­tu (Y,Ce,U,Fe)3(Nb,Ta,Ti)5O16 – mi­ne­ra­łu, z któ­re­go zo­stał wy­i­zo­lo­wa­ny w 1879 r. przez fran­cu­skie­go che­mi­ka Paula Lecoq de Bo­is­ba­u­dra­na.

Samar wy­stę­pu­je w sko­ru­pie ziem­skiej w ilo­ści 7,9 ppm. Zo­stał od­kry­ty w 1853 r. przez szwaj­car­skie­go che­mi­ka Jeana Char­les’a Ga­lis­sard de Ma­ri­gna­ca pod­czas ana­li­zy spek­tro­sko­po­wej dy­dy­mu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samara

po­tocz­nie: duży brzuch


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. więz. brzuch

 (1.2) slang. mały pla­sti­ko­wy wo­re­czek z zam­knię­ciem stru­no­wym słu­żą­cy do prze­cho­wy­wa­nia i prze­no­sze­nia nar­ko­ty­ków


Sa­ma­ra (ros. Самара, w la­tach 1935–1991 Kuj­by­szew, cy­ry­li­ca: Куйбышев) – mia­sto w Rosji, port rzecz­ny nad Wołgą. Sto­li­ca ob­wo­du sa­mar­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samaranch

[czy­taj: SAmarancz] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Samarczyk

miesz­ka­niec Sa­ma­ry


Źródła:

SJP.pl

Samaria

1. sta­ro­żyt­na kra­i­na na Bli­skim Wscho­dzie;
2. sta­ro­żyt­ne mia­sto, dziś sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne w Iz­ra­e­lu;
3. wąwóz i wio­ska na Kre­cie w Gre­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. bibl. kra­i­na hi­sto­rycz­na na ob­sza­rze Iz­ra­e­la i Au­to­no­mii Pa­le­styń­skiej, mię­dzy Ga­li­leą a Judeą;

 (1.2) hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto po­ło­żo­ne w Sa­ma­rii (1.1); współ­cze­śnie ruiny;

 (1.3) geogr. wąwóz po­ło­żo­ny w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści Krety w pa­śmie Gór Bia­łych;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samarka

śro­do­wi­sko­wo: fo­lio­wa to­reb­ka z zam­knię­ciem stru­no­wym, głów­nie do prze­cho­wy­wa­nia nar­ko­ty­ków


Źródła:

SJP.pl

Samarkanda

mia­sto w Uzbe­ki­sta­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Uzbe­ki­sta­nie;


Sa­mar­kan­da ( Sa­mar­qand, Самарқанд, ‏سمرقند‎, Самарканд) – mia­sto w Uzbe­ki­sta­nie, w Azji Środ­ko­wej, ok. 540 tys. miesz­kań­ców (2019). Jedno z naj­lud­niej­szych miast Uzbe­ki­sta­nu i sto­li­ca wi­la­je­tu sa­mar­kandz­kie­go. Ważny oś­ro­dek prze­my­sło­wy i na­u­ko­wy (6 szkół wyż­szych). W 2001 roku mia­sto zo­sta­ło wpi­sa­ne na listę świa­to­we­go dzie­dzict­wa UNESCO.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samarkandczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sa­mar­kan­dy; osoba z tego mia­sta


Źródła:

Wiktionary

Samarkandzki

przy­miot­nik od: Sa­mar­kan­da


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­mar­kan­dą, do­ty­czą­cy Sa­mar­kan­dy, po­cho­dzą­cy z Sa­mar­kan­dy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samarowy

→ samar


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy sa­ma­ru


Patrz:samar

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samarski

przy­miot­nik od: Sa­ma­ra


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Sa­ma­ry albo po­cho­dzą­cy z niej (mia­sta)

 (1.2) wy­ko­ny­wa­ny, wyt­wa­rza­ny na spo­sób taki jak w Sa­ma­rze

 (1.3) do­ty­czą­cy Sa­ma­ry (rzeki)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samarskit

mi­ne­rał ra­dio­ak­tyw­ny


Źródła:

SJP.pl

Samaryjski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Sa­ma­rii, zwią­za­ny z Sa­ma­rią


Źródła:

Wiktionary

Samarytanie

prze­no­śnie o czło­wie­ku li­to­ści­wym, nio­są­cym pomoc innym (zwła­szcza cho­rym)


Sa­ma­ry­ta­nie, Szom­ro­nim, Sza­me­rim ( ‏שומרונים‎, ‏سامريون‎), sami czę­sto okre­śla­ją się Bene Is­ra­el, Żydzi na­da­li im miano Kutim – grupa et­nicz­no-re­li­gij­na, ge­ne­tycz­nie i ję­zy­ko­wo se­mic­ka, zaś wyz­na­nio­wo abra­ha­micz­na, ży­ją­ca od sta­ro­żyt­no­ści na te­re­nie dzi­siej­sze­go Iz­ra­e­la.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samarytanin

prze­no­śnie o czło­wie­ku li­to­ści­wym, nio­są­cym pomoc innym (zwła­szcza cho­rym)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bibl. przen. czło­wiek pełen mi­ło­sier­dzia, śpie­szą­cy z po­mo­cą cho­rym i po­trze­bu­ją­cym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samarytanka

1. ko­bie­ta po­ma­ga­ją­ca cho­rym i sła­bym;
2. za­kon­ni­ca, człon­ki­ni Zgro­ma­dze­nia sióstr be­ne­dyk­ty­nek sa­ma­ry­ta­nek;
3. żeń­ski sto­pień har­cer­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. bibl. miesz­kan­ka sta­ro­żyt­nej Sa­ma­rii


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samarytański

1. taki, jak u sa­ma­ry­ta­ni­na, wła­ści­wy sa­ma­ry­ta­ni­no­wi; mi­ło­sier­ny
2. do­ty­czą­cy Sa­ma­ry­tan, wła­ści­wy Sa­ma­ry­ta­nom


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­ma­ry­ta­na­mi albo Sa­ma­rią

 (1.2) przen. mi­ło­sier­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samaweda

jedna z czte­rech Wed, sta­no­wią­ca zbiór śpie­wów, pie­śni ry­tu­al­nych i hym­nów do Somy


Sa­ma­we­da – jedna z czte­rech sam­hit ("zbio­rów") wcho­dzą­cych w skład Wed; jej stro­fy śpie­wał w trak­cie speł­nia­nia ofia­ry ud­ga­tar (ka­płan bio­rą­cy udział w ofie­rze we­dyj­skiej, „kan­tor”). Pow­sta­ła ok. XI wieku p.n.e.

Sa­ma­we­da to w znacz­nej mie­rze zbiór nie­o­ry­gi­nal­ny: więk­szość strof za­czerp­nię­to wprost z Ryg­we­dy (głów­nie man­da­li ósmej i dzie­wią­tej).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samba

1. ta­niec to­wa­rzy­ski w szyb­kim tem­pie, wy­wo­dzą­cy się z Bra­zy­lii;
2. mu­zy­ka do tego tańca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cho­re­ogr. szyb­ki ta­niec bra­zy­lij­ski;

 (1.2) muz. mu­zy­ka do samby (1.1)


Samba – bra­zy­lij­ski ta­niec lu­do­wy i za­ra­zem ga­tu­nek mu­zycz­no-ta­necz­ny po­cho­dze­nia afry­kań­skie­go. Wy­stę­pu­je w licz­nych od­mia­nach form wy­ko­naw­czych: może być wy­ko­ny­wa­na ze­spo­ło­wo przez grupy śpie­wa­ją­ce i tań­czą­ce, przez pary w kon­tek­ście sa­lo­no­wym albo so­lo­wo.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sambal

przy­pra­wa lub ostry sos, po­pu­lar­ne w In­do­nez­ji i Ma­lez­ji


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) kulin. ostry in­do­ne­zyj­ski sos chili;


Sam­bal – in­do­ne­zyj­ski sos chili, po­da­wa­ny do wielu po­traw jako danie uzu­peł­nia­ją­ce (tzw. "side dish"). Jest gęst­szy niż mek­sy­kań­ska "salsa".

Naj­czę­ściej sto­so­wa­ne ro­dza­je chili obej­mu­ją:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sambar

ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny je­le­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. danie kuch­ni po­łud­nio­wo­in­dyj­skiej, bez­mięs­na zupa na bazie so­cze­wi­cy i miąż­szu z owo­ców ta­ma­ryn­dow­ca z do­dat­kiem kom­po­zy­cji przy­praw;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sambenito

sukno z ot­wo­rem na głowę no­szo­ne przez po­kut­ni­ków


Sam­be­ni­to (z hiszp., etym. od "San Be­ni­to" Świę­ty Be­ne­dykt) – ubiór ze zgrzeb­ne­go płót­na, przyw­dzie­wa­ny przez po­kut­ni­ków oraz ska­za­nych przez ink­wi­zy­cję w celu ich upo­ko­rze­nia, po­dob­ny do szka­ple­rza.

Su­knie ko­lo­ru żół­te­go w czer­wo­ne krzy­że (Krzyż świę­te­go An­drze­ja) przez­na­czo­ne były dla ża­łu­ją­cych grzesz­ni­ków, któ­rzy mogli je nosić nawet aż do śmier­ci. Su­knie z ma­lo­wi­dła­mi de­mo­nicz­ny­mi no­si­li ska­za­ni na stos.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sambia

1. kra­i­na hi­sto­rycz­na w Pru­sach;
2. pół­wy­sep na Morzu Bał­tyc­kim


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na w Pru­sach, obec­nie w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej;

 (1.2) geogr. Pół­wy­sep Sam­bij­ski;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sambijski

przy­miot­nik od: Sam­bia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sam­bią, do­ty­czą­cy Sam­bii (kra­i­ny hi­sto­rycz­nej lub pół­wy­spu)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sambo

ro­syj­ska sztu­ka walki, od­mia­na walki wręcz, za­wie­ra­ją­ca ele­men­ty za­pa­sów i judo


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ro­syj­ska sztu­ka walki;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sambodrom

plat­for­ma, na któ­rej tań­czy się sambę pod­czas kar­na­wa­łu w Rio de Ja­ne­i­ro


Źródła:

SJP.pl

Sambor

mia­sto na Ukra­i­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. adm. mia­sto w za­chod­niej Ukra­i­nie;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samborowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Samborowo

Sam­bo­ro­wo (niem. "Berg­frie­de") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ostródz­kim, w gmi­nie Ostró­da

Wieś leży nad rze­ka­mi: Drwę­cą i Po­bu­rzan­ką oraz czę­ścio­wo nad Je­zio­rem Drwęc­kim, przy dro­dze kra­jo­wej nr 16 (Ogrod­ni­ki – Dolna Grupa) i linii ko­le­jo­wej Ostró­da – Iława.


Źródła:

Wikipedia

Samborski

→ Sam­bor (mia­sto na Ukra­i­nie)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Sam­bo­ra, zwią­za­ny z Sam­bo­rem, po­cho­dzą­cy z Sam­bo­ra


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samborszczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kra­i­na obej­mu­ją­ca oko­li­ce Sam­bo­ra, obec­nie na Ukra­i­nie


Źródła:

Wiktionary

Samborza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. wie­życz­ka nad bramą


Źródła:

Wiktionary

Samborze

mia­sto na Ukra­i­nie


Sam­bo­rze – w daw­nej Pol­sce pię­ter­ka po obu stro­nach bramy wja­zdo­wej, przez­na­czo­ne na miesz­ka­nie wrot­nych stró­żów, do któ­re­go scho­dy pro­wa­dzi­ły po wew­nętrz­nej stro­nie pod­wó­rza. Nie­kie­dy sam­bo­rza takie były uz­bro­jo­ne.

Sam­bo­rza – wieża obron­na nad bramą wja­zdo­wą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samborzec

wieś w Pol­sce


Sam­bo­rzec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie san­do­mier­skim, sie­dzi­ba gminy Sam­bo­rzec. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa tar­no­brze­skie­go.

Hi­sto­rycz­nie po­ło­żo­ny jest w Ma­ło­pol­sce, w ziemi san­do­mier­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samborzecki

przy­miot­nik od: Sam­bo­rzec


Źródła:

SJP.pl

Sambowy

→ samba


Patrz:samba

Źródła:

SJP.pl

Sambra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka we Fran­cji i Bel­gii, lewy do­pływ Mozy;


Sam­bra (fr. "Sam­bre") – rzeka we Fran­cji i Bel­gii, lewy do­pływ Mozy o dłu­go­ści 193 km i po­wierzch­ni do­rze­cza 2740 km².

Rzeka wy­pły­wa ze źró­deł na za­chod­nim krań­cu Ar­de­nów, pły­nie przez ob­szar bel­gij­skie­go za­głę­bia wę­glo­we­go, a do Mozy ucho­dzi koło Namur. Sam­bra jest po­łą­czo­na ka­na­ła­mi ze Skal­dą (Kanał Char­le­roi – Bruk­se­la) i Sek­wa­ną (Kanał Sam­bra – Oise).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sambuca

[czy­taj: sam­bu­ka] li­kier wło­ski anyż­ko­wo-owo­co­wo-zio­ło­wy, pro­du­ko­wa­ny z kopru wło­skie­go, anyżu i kwia­tów bzu czar­ne­go


Sam­bu­ca – be­zbarw­ny, po­cho­dzą­cy z Włoch li­kier anyż­ko­wo-owo­co­wo-zio­ło­wy, za­wie­ra­ją­cy zaz­wy­czaj od 38 do 40% al­ko­ho­lu. Jest pro­du­ko­wa­ny na bazie kwia­tów czar­ne­go bzu (wł. "Sam­bu­co"), anyżu gwiaź­dzi­ste­go, kopru wło­skie­go, lu­kre­cji oraz soków.

Sam­bu­ca wy­ko­rzy­sty­wa­na jest czę­sto do przy­go­to­wy­wa­nia kok­taj­li al­ko­ho­lo­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sambucus

[czy­taj: sam­bu­kus] krzew lub małe drze­wo z ro­dzi­ny prze­wiert­nio­wa­tych; bez


Źródła:

SJP.pl

Samcche

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. zob. Mes­che­tia.


Źródła:

Wiktionary

Samcche-Dżawachetia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w po­łud­nio­wej Gruz­ji;


Samc­che-Dża­wa­che­tia ( სამცხე-ჯავახეთი, zwana też Mes­che­tią) – re­gion w po­łud­nio­wej Gruz­ji, ze sto­li­cą w Achal­ci­che. Samc­che-Dża­wa­che­tia obej­mu­je sześć pro­win­cji: Achal­ci­che, Adi­ge­ni, Aspin­dza, Bor­dżo­mi, Achal­ka­la­ki i Ni­noc­min­da. Re­gion gra­ni­czy z Gurią i Ime­re­tią od pół­no­cy, Dolną Kart­lią i Wew­nętrz­ną Kart­lią od pół­noc­ne­go wscho­du, Ar­me­nią i Tur­cją od po­łud­nia, Adża­rią od za­cho­du. Przez re­gion prze­pły­wa ru­ro­cią­giem ropa naf­to­wa z Baku do Ce­y­han oraz gaz ziem­ny z Azer­bej­dża­nu do Tur­cji.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Samcowy

po­tocz­nie: zwią­za­ny z męż­czyz­ną nad­mier­nie in­te­re­su­ją­cym się sek­sem; sam­czy


Źródła:

SJP.pl

Samczość

1. to, co jest cha­rak­te­ry­stycz­ne dla praw­dzi­we­go męż­czyz­ny: spraw­ność fi­zycz­na i sek­su­al­na; ma­chis­mo, mę­skość;
2. ze­spół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla samca - zwie­rzę­cia płci mę­skiej


Źródła:

SJP.pl

Samczy

1. → sa­miec;
2. po­tocz­nie: zwią­za­ny z męż­czyz­ną nad­mier­nie in­te­re­su­ją­cym się sek­sem; sam­co­wy


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy samca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samczyk

sa­miec ma­łych zwie­rząt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: sa­miec

 (1.2) sa­miec ma­łych zwie­rząt


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Same

za­i­mek przy­miot­ny

 (1.1) lm. nmos. zob. sam.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Samek

1. zdrob­nie­nie od: Sa­mu­el (imię mę­skie);
2. naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samhainofobia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. cho­ro­bli­wy lęk przed Hal­lo­we­en


Źródła:

Wiktionary

Samica

okre­śle­nie osob­ni­ka płci żeń­skiej u zwie­rząt, tzn. ta­kie­go or­ga­niz­mu zwie­rzę­ce­go, który wyt­wa­rza ko­mór­ki ja­jo­we


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. zwie­rzę płci żeń­skiej


Sa­mi­ca (♀), ina­czej or­ga­nizm żeń­ski – or­ga­nizm, który pro­du­ku­je nie­po­ru­sza­ją­ce się ko­mór­ki ja­jo­we. Z wy­jąt­kiem rzad­kich scho­rzeń, więk­szość ssa­ków płci żeń­skiej, w tym sa­mi­ce ludzi, ma dwa chro­mo­so­my X. Cechy cha­rak­te­ry­stycz­ne dla samic róż­nią się w za­leż­no­ści od ga­tun­ku, przy czym niek­tó­re ga­tun­ki za­wie­ra­ją do­brze zde­fi­nio­wa­ne cechy żeń­skie, takie jak obec­ność wy­róż­nia­ją­cych się gru­czo­łów mlecz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samice

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) M., B. i W. lm. od: sa­mi­ca


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Samiczka

zdrob­nie­nie od: sa­mi­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. sa­mi­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samiczy

→ sa­mi­ca


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy sa­mi­cy


Patrz:samica

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samiec

po­gard­li­wie o męż­czyź­nie, zwła­szcza lu­bież­nym, na­mięt­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. zwie­rzę płci mę­skiej

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) po­gard. męż­czyz­na


Sa­miec (♂), ina­czej or­ga­nizm męski – or­ga­nizm, który pro­du­ku­je ruch­li­we ko­mór­ki roz­rod­cze - plem­ni­ki. U ssa­ków płeć męska jest de­ter­mi­no­wa­na obec­no­ścią chro­mo­so­mu Y, pod­czas gdy brak tego chro­mo­so­mu wa­run­ku­je płeć żeń­ską; jeśli jed­nak obec­ny na nim gen SRY jest nie­ak­tyw­ny, or­ga­nizm wyksz­tał­ca cechy ty­po­wo żeń­skie (ze­spół Swy­e­ra).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samiel

lo­kal­na nazwa su­che­go, po­ry­wi­ste­go wia­tru wie­ją­ce­go na Sa­ha­rze i czę­sto wy­wo­łu­ją­ce­go burze pia­sko­we; cham­sin, ham­sin, samum


Źródła:

SJP.pl

Samieństwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. rzad. ona­nizm, ma­stur­ba­cja, czyn­ność au­to­e­ro­tycz­na


Źródła:

Wiktionary

Samijski

do­ty­czą­cy Samos, wyspy na Morzu Egej­skim


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Samos, do­ty­czą­cy Samos


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Samisen

trzy­stru­no­wy ja­poń­ski in­stru­ment mu­zycz­ny; sha­mi­sen, sza­mi­sen


Źródła:

SJP.pl

Samiuchny

zdrob­nie­nie od: sam; sa­miu­teń­ki, sa­miu­sień­ki, sa­miut­ki, sa­miuś­ki


Źródła:

SJP.pl

Samiusieńki

zdrob­nie­nie od: sam; sa­miu­teń­ki, sa­miut­ki, sa­miuś­ki, sa­miuch­ny


przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: sam


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samiusz

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Samiutenieńki

zdrob­nie­nie od: sa­miut­ki


przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: sam


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samiuteńki

zdrob­nie­nie od: sam; sa­miu­sień­ki, sa­miut­ki, sa­miuś­ki, sa­miuch­ny


przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: sam


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samiutki

zdrob­nie­nie od: sam; sa­miu­teń­ki, sa­miu­sień­ki, sa­miuś­ki, sa­miuch­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: sam


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samiuśki

zdrob­nie­nie od: sam; sa­miu­teń­ki, sa­miut­ki, sa­miu­sień­ki, sa­miuch­ny


przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: sam


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samizdat

[czy­taj: samizDAT]
1. za­bro­nio­na przez wła­dze pu­bli­ka­cja, wy­da­wa­na na te­re­nie by­łe­go Związ­ku Ra­dziec­kie­go i w kra­jach by­łe­go bloku ko­mu­ni­stycz­ne­go;
2. śro­do­wi­sko­wo: al­ko­hol nie­le­gal­nie pę­dzo­ny; sa­mo­gon, bim­ber, księ­ży­ców­ka, krza­ków­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. w ZSRR: nie­le­gal­na pu­bli­ka­cja, wy­da­wa­na bez zgody władz;

 (1.2) pot. przen. każde inne an­ty­rzą­do­we cza­so­pis­mo wy­da­wa­ne spo­łecz­nie bez do­peł­nie­nia for­mal­no­ści


Sa­mi­zdat ( самиздат, od sa­mo­die­ja­tiel­no­je izda­tiel­stwo – wy­daw­nict­wo sa­mo­dziel­ne) – okre­śle­nie zwal­cza­nej przez wła­dze tzw. li­te­ra­tu­ry dru­gie­go obie­gu, pow­sta­ją­cej poza za­się­giem cen­zu­ry w ZSRR od końca lat 50. XX w.

Nazwą tą okre­śla się też nie­kie­dy po­dob­ne pu­bli­ka­cje wy­da­wa­ne w in­nych kra­jach bloku wschod­nie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samizdatowy

przy­miot­nik od: sa­mi­zdat


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z sa­mi­zda­ta­mi, czyli wy­daw­nict­wa­mi dru­gie­go obie­gu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samlino

Sam­li­no ( Zem­lin) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ka­mień­skim, w gmi­nie Gol­cze­wo, przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 106 Rzew­no­wo - Star­gard - Py­rzy­ce.

We­dług da­nych z 1 stycz­nia 2021 roku wieś li­czy­ła 188 miesz­kań­ców.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Samnici

sta­ro­żyt­ne ple­mio­na


Sam­ni­ci (łac. "Sam­ni­tes") – jeden z ludów ital­skich z grupy osko-um­bryj­skiej, za­miesz­ku­ją­cy środ­ko­wą i po­łud­nio­wą część Ape­ni­nów (Sam­nium), two­rzą­cy luźną fe­de­ra­cję o cha­rak­te­rze woj­sko­wym. Głów­nym mia­stem Sam­ni­tów było Ma­le­ven­tum, prze­mia­no­wa­ne póź­niej przez Rzy­mian na Be­ne­went.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samnicki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Sam­ni­tów lub Sam­nium


Źródła:

Wiktionary

Samnita

przed­sta­wi­ciel jed­ne­go z daw­nych ludów ital­skich za­miesz­ku­ją­cych Sam­nium, część środ­ko­wej Ita­lii


Źródła:

SJP.pl

Samo-

prze­dro­stek

 (1.1) two­rzą­cy wy­ra­zy, w któ­rych głów­na cecha wy­stę­pu­je jako je­dy­na

 (1.2) two­rzą­cy wy­ra­zy, w któ­rych głów­na cecha jest uzy­ski­wa­na bez po­mo­cy cze­goś / kogoś in­ne­go


Źródła:

Wiktionary

Samoa

1. Wyspy Że­gla­rzy; ar­chi­pe­lag na Oce­a­nie Spo­koj­nym;
2. (do 1997 Samoa Za­chod­nie) Nie­za­leż­ne Pań­stwo Samoa; pań­stwo w Oce­a­nii;
3. Samoa Ame­ry­kań­skie, za­mor­skie te­ry­to­rium Sta­nów Zjed­no­czo­nych w Oce­a­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. wy­spiar­skie pań­stwo w Oce­a­nii ze sto­li­cą w Apia;

 (1.2) geogr. pot. ar­chi­pe­lag Wysp Samoa w Oce­a­nii;


Samoa (, pełna ofi­cjal­na nazwa: Nie­za­leż­ne Pań­stwo Samoa) – pań­stwo w Oce­a­nii, obej­mu­ją­ce za­chod­nią część Wysp Samoa (po­zo­sta­łe sta­no­wią te­ry­to­rium Sta­nów Zjed­no­czo­nych jako Samoa Ame­ry­kań­skie). Do 1997 znane było jako Samoa Za­chod­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samoagresja

agre­sja skie­ro­wa­na prze­ciw­ko sa­me­mu sobie


Źródła:

SJP.pl

Samoakceptacja

ak­cep­to­wa­nie sa­me­go sie­bie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. ak­cep­to­wa­nie sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samoanaliza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roz­pa­try­wa­nie swo­ich czy­nów, prze­żyć i emo­cji


Źródła:

Wiktionary

Samoanka

1. miesz­kan­ka Samoa Ame­ry­kań­skie­go;
2. oby­wa­tel­ka Samoa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Samoa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samoańczyk

1. miesz­ka­niec Samoa Ame­ry­kań­skie­go;
2. oby­wa­tel Samoa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Samoa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samoański

przy­miot­nik od: Samoa, Samoa Ame­ry­kań­skie, Samoa Za­chod­nie


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Samoa, do­ty­czą­cy Samoa

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do Samoa, bę­dą­cy jego włas­no­ścią

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) jęz. język urzę­do­wy Samoa;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samobadanie

sa­mo­ba­dać się - badać sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samobadać

sa­mo­ba­dać się - badać sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samobalansować

rów­no­wa­żyć się sa­mo­dziel­nie, au­to­ma­tycz­nie utrzy­my­wać rów­no­wa­gę


Źródła:

SJP.pl

Samobiczowanie

sa­mo­bi­czo­wać się:
1. przy­pi­sy­wać sobie winę za coś, za­rzu­cać sobie coś złego;
2. prze­no­śnie: ujaw­niać szer­sze­mu gronu włas­ne wady, błędy i braki, kry­tycz­nie mówić o sobie samym


Źródła:

SJP.pl

Samobiczować

sa­mo­bi­czo­wać się:
1. przy­pi­sy­wać sobie winę za coś, za­rzu­cać sobie coś złego;
2. prze­no­śnie: ujaw­niać szer­sze­mu gronu włas­ne wady, błędy i braki, kry­tycz­nie mówić o sobie samym


Źródła:

SJP.pl

Samobieżność

→ sa­mo­bież­ny


Patrz:samobieżny

Źródła:

SJP.pl

Samobieżny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) techn. (o ma­szy­nach itp.) taki, który się po­ru­sza sa­mo­dziel­nie, za po­mo­cą włas­ne­go sil­ni­ka


Źródła:

Wiktionary

Samobij

cza­ro­dziej­ski kij, który na roz­kaz wła­ści­cie­la sam bił, ude­rzał; kij sa­mo­bij


Źródła:

SJP.pl

Samobitnia

Sa­mo­bit­nia była to po­wszech­nie sto­so­wa­na ochro­na pszczół, ży­ją­cych w barci, przed niedź­wie­dziem. Był to po­tęż­ny kloc drew­na lub ka­mień za­wie­szo­ny na sznu­rze– przy barci. Kiedy niedź­wiedź od­chy­lał go, chcąc do­stać się do środ­ka barci, kloc bez­wład­nie wra­cał na miej­sce i ude­rzał go w głowę. Nie­kie­dy bart­ni­cy wbi­ja­li w zie­mię pod drze­wem za­o­strzo­ne u góry, drew­nia­ne pale, na które na­dzie­wał się spa­da­ją­cy z drze­wa niedź­wiedź.


Źródła:

Wikipedia

Samobój

po­tocz­nie:
1. gol strze­lo­ny włas­ne­mu bram­ka­rzo­wi; bram­ka sa­mo­bój­cza;
2. dzia­ła­nie po­wo­du­ją­ce nie­od­wra­cal­ne stra­ty lub szko­dy dla osoby dzia­ła­ją­cej; sa­mo­bój­stwo;
3. ce­lo­we spo­wo­do­wa­nie swo­jej śmier­ci; sa­mo­bój­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) sport. pot. bram­ka sa­mo­bój­cza

 (1.2) przen. pot. sy­tu­a­cja, w któ­rej spraw­ca zda­rze­nia sam sobie szko­dzi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) daw. sa­mo­bój­stwo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samobójca

ten, kto do­ko­nał sa­mo­bój­stwa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba pró­bu­ją­ca zabić samą sie­bie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samobójczy

zwią­za­ny z sa­mo­bój­stwem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy sa­mo­bój­stwa lub sa­mo­bój­cy, ma­ją­cy na celu sa­mo­bój­stwo

 (1.2) gro­żą­cy nie­bez­pie­czeń­stwem, bar­dzo śmia­ły, ry­zy­kow­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samobójczyni

ko­bie­ta sa­mo­bój­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ce­lo­wo za­bi­ja­ją­ca samą sie­bie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samobójstwo

za­mie­rzo­ne ode­bra­nie sobie życia


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­bi­cie sa­me­go sie­bie;

 (1.2) przen. dzia­ła­nie na włas­ną szko­dę


Sa­mo­bój­stwo – ce­lo­we ode­bra­nie sobie życia.

Przy­czy­ny sa­mo­bójstw są wie­lo­ra­kie. Czę­sto wy­ni­ka ono z uczu­cia smut­ku, które w wielu przy­pad­kach jest re­zul­ta­tem za­bu­rzeń psy­chicz­nych, ta­kich jak de­pre­sja, za­bu­rze­nia afek­tyw­ne dwu­bie­gu­no­we, schi­zo­fre­nia, al­ko­ho­lizm lub inne uza­leż­nie­nie od środ­ków odu­rza­ją­cych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samochcąc

daw­niej: z włas­nej woli, do­bro­wol­nie


Źródła:

SJP.pl

Samochodnie

→ sa­mo­chod­ny


Patrz:samochodny

Źródła:

SJP.pl

Samochodny

rzad­ko: po­ru­sza­ją­cy się za po­mo­cą włas­ne­go sil­ni­ka; sa­mo­bież­ny, sa­mo­jezd­ny


Źródła:

SJP.pl

Samochodowiec

po­tocz­nie: wła­ści­ciel sa­mo­cho­du


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sta­tek przy­sto­so­wa­ny do prze­wo­zu sa­mo­cho­dów


Sa­mo­cho­do­wiec ( car car­rier lub pure car car­rier) – sta­tek przez­na­czo­ny do prze­wo­zu sa­mo­cho­dów.

Po­nie­waż sa­mo­cho­dy jako ła­du­nek zaj­mu­ją dużo prze­strze­ni przy sto­sun­ko­wo nie­wiel­kiej masie, prze­wo­że­nie więk­szej ich licz­by na ty­po­wych stat­kach drob­ni­co­wych po­wo­do­wa­ło małe wy­ko­rzy­sty­wa­nie no­śno­ści, a co za tym idzie, ge­ne­ro­wa­ło duże kosz­ty.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samochodownictwo

dział tech­ni­ki zaj­mu­ją­cy się po­ja­zda­mi me­cha­nicz­ny­mi


Źródła:

SJP.pl

Samochodowy

→ sa­mo­chód


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sa­mo­cho­dem, do­ty­czą­cy sa­mo­cho­du


Patrz:samochód

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samochodoza

nad­mier­ne prze­mie­szcza­nie się sa­mo­cho­da­mi na ja­kimś ob­sza­rze


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­sy­ce­nie ob­sza­rów miej­skich sa­mo­cho­da­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samochodziara

→ sa­mo­cho­dziarz


Patrz:samochodziarz

Źródła:

SJP.pl

Samochodziarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mi­ło­śnik sa­mo­cho­dów


Źródła:

Wiktionary

Samochodzik

1. po­tocz­nie: za­baw­ka w kształ­cie sa­mo­cho­du; re­so­rak;
2. zdrob­nie­nie od: sa­mo­chód


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: sa­mo­chód

 (1.2) sa­mo­chód-za­baw­ka


Sa­mo­cho­dzik – za­baw­ka lub model w for­mie zmi­nia­tu­ry­zo­wa­ne­go sa­mo­cho­du (zaz­wy­czaj w roz­mia­rze od kilku do kil­ku­dzie­się­ciu cen­ty­me­trów).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samochodzikowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy sa­mo­cho­dzi­ku


Źródła:

Wiktionary

Samochodzisko

zgru­bie­nie od: sa­mo­chód


Źródła:

SJP.pl

Samochodówka

po­tocz­nie:
1. tech­ni­kum sa­mo­cho­do­we;
2. kom­pu­te­ro­wa gra sa­mo­cho­do­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. eduk. za­sad­ni­cza szko­ła za­wo­do­wa lub tech­ni­kum sa­mo­cho­do­we


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samochwalca

osoba lu­bią­ca się chwa­lić; sa­mo­chwa­lec, sa­mo­chwał, sa­mo­chwa­ła, chwa­li­pię­ta


Źródła:

SJP.pl

Samochwalczy

→ sa­mo­chwal­stwo, → sa­mo­chwal­ca


Patrz:samochwalstwo, → samochwalca

Źródła:

SJP.pl

Samochwalec

osoba lu­bią­ca się chwa­lić; sa­mo­chwal­ca, sa­mo­chwał, sa­mo­chwa­ła, chwa­li­pię­ta


Źródła:

SJP.pl

Samochwalenie

chwa­le­nie sa­me­go sie­bie; au­to­re­kla­ma


Źródła:

SJP.pl

Samochwalstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. za­chwa­la­nie sie­bie


Źródła:

Wiktionary

Samochwał

męż­czyz­na lu­bią­cy się chwa­lić; sa­mo­chwa­lec, sa­mo­chwa­ła, sa­mo­chwal­ca, chwa­li­pię­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. pejor. męż­czyz­na lu­bią­cy się chwa­lić, ro­bią­cy to prze­sad­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samochwała

męż­czyz­na lu­bią­cy się chwa­lić; sa­mo­chwa­lec, sa­mo­chwał, sa­mo­chwal­ca, chwa­li­pię­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) pejor. osoba, która chwa­li samą sie­bie, prze­sad­nie pod­kre­śla włas­ne za­le­ty, osią­gnię­cia lub umie­jęt­no­ści i czę­sto robi to w spo­sób uwa­ża­ny za nie­sto­sow­ny lub za­ro­zu­mia­ły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samochód

po­jazd lą­do­wy, czte­ro­ko­ło­wy uży­wa­ny do prze­wo­zu ludzi i to­wa­rów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mot. transp. po­jazd me­cha­nicz­ny, wy­po­sa­żo­ny w koła, mo­gą­cy po­ru­szać się dzię­ki wbu­do­wa­ne­mu sil­ni­ko­wi, słu­żą­cy do prze­wo­zu ludzi lub to­wa­rów;


Na tę stro­nę wska­zu­je „Auto”. Zo­bacz też: auto – ga­tu­nek te­a­tral­ny.

Sa­mo­chód, au­to­mo­bil, w skró­cie auto – ro­dzaj ko­ło­we­go po­ja­zdu sil­ni­ko­we­go, słu­żą­ce­go do prze­wo­zu osób lub ła­dun­ków. We­dług pol­skie­go prawa po­jazd sa­mo­cho­do­wy to po­jazd sil­ni­ko­wy, któ­re­go kon­struk­cja umoż­li­wia jazdę z pręd­ko­ścią prze­kra­cza­ją­cą 25 ki­lo­me­trów na go­dzi­nę (z wy­jąt­kiem cią­gni­ka rol­ni­cze­go).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samoczwart

daw­niej: w to­wa­rzy­stwie trzech osób; we czwo­ro, we czte­rech


Źródła:

SJP.pl

Samoczynnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób sa­mo­czyn­ny


Źródła:

Wiktionary

Samoczynność

→ sa­mo­czyn­ny


Patrz:samoczynny

Źródła:

SJP.pl

Samoczynny

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy sa­mo­czyn­nie, bez udzia­łu czło­wie­ka


Źródła:

Wiktionary

Samodestrukcja

do­pro­wa­dza­nie do włas­ne­go zni­szcze­nia, roz­pa­du; au­to­de­struk­cja


Źródła:

SJP.pl

Samodestrukcyjny

→ sa­mo­de­struk­cja


Patrz:samodestrukcja

Źródła:

SJP.pl

Samodiagnoza

sa­mo­dziel­ne roz­poz­na­nie u sie­bie cho­ro­by, pro­ble­mu lub in­ne­go stanu; au­to­dia­gno­za


Źródła:

SJP.pl

Samodoskonalenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sa­mo­do­sko­na­lić.


Źródła:

Wiktionary

Samodrugi

przy­miot­nik

 (1.1) przest. sa­mow­tór


Źródła:

Wiktionary

Samodurstwo

bez­myśl­ny upór, py­szał­ko­wa­tość


Źródła:

SJP.pl

Samodyjczycy

lud za­miesz­ku­ją­cy Sy­be­rię; Sa­mo­je­dzi (daw­niej)


Źródła:

SJP.pl

Samodyjczyk

czło­nek ludu sy­be­ryj­skie­go


Źródła:

SJP.pl

Samodyjka

człon­ki­ni ludu sy­be­ryj­skie­go


Źródła:

SJP.pl

Samodyjski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. zob. sa­mo­jedz­ki.


Źródła:

Wiktionary

Samodyscyplina

dy­scy­pli­na na­rzu­co­na sa­me­mu sobie; dy­scy­pli­na wew­nętrz­na


Źródła:

SJP.pl

Samodział

tka­ni­na weł­nia­na lub lnia­na ut­ka­na na ręcz­nym warsz­ta­cie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) włók. tka­ni­na z wełny lub lnu tkana na ręcz­nym kro­śnie

 (1.2) środ. prze­stęp­cze bim­ber


Sa­mo­dział – tkana na ręcz­nym kro­śnie tka­ni­na; jest to ma­te­riał wy­ko­na­ny z szorst­kie­go, ela­stycz­ne­go, po­ro­wa­te­go weł­nia­ne­go lub lnia­ne­go włó­kna, z po­ły­skiem o dia­go­nal­nej struk­tu­rze. Może to być także splot płó­cien­ny z przę­dzy zgrzeb­nej, nie­bar­wio­nej, co daje wy­gląd ręcz­nie tka­ne­go. Ma­te­riał jest wy­ko­rzy­sty­wa­ny na spor­to­wą odzież, ma­ry­nar­ki, gar­ni­tu­ry, pła­szcze, i dam­skie ko­stiu­my.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samodziałający

daw­niej: sa­mo­czyn­ny, au­to­ma­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Samodziałowy

przy­miot­nik od: sa­mo­dział


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zro­bio­ny, uszy­ty z sa­mo­dzia­łu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samodzielnie

przy­słó­wek

 (1.1) bez cu­dzej po­mo­cy, o włas­nych si­łach

 (1.2) sa­mot­nie, bez in­nych


Źródła:

Wiktionary

Samodzielniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sa­mo­dziel­nie


Źródła:

SJP.pl

Samodzielniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: sa­mo­dziel­ny


Źródła:

SJP.pl

Samodzielność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­za­leż­ność, unie­za­leż­nie­nie

 (1.2) rzad. cecha tego co zo­sta­ło sa­mo­dziel­nie wy­ko­na­ne


Źródła:

Wiktionary

Samodzielny

przy­miot­nik

 (1.1) ra­dzą­cy sobie bez cu­dzej po­mo­cy

 (1.2) od­dziel­ny, wy­łą­czo­ny z resz­ty


Źródła:

Wiktionary

Samodzierżawca

1. mo­nar­cha ab­so­lut­ny; sa­mo­wład­ca;
2. daw­niej: je­dy­ny dzier­żaw­ca


Źródła:

SJP.pl

Samodzierżawie

1. wła­dza ab­so­lut­na w car­skiej Rosji; sa­mo­władzt­wo;
2. po­tocz­nie: ab­so­lu­tyzm, ty­ra­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. polit. wła­dza ab­so­lut­na w car­skiej Rosji;


Sa­mo­dzier­ża­wie ( самодержавие, "sa­mo­dier­ża­wi­je" lub единодержавие, "je­di­no­dier­ża­wi­je"; tł. bez­poś­red­nie: "sa­mo­władzt­wo, je­dy­no­władzt­wo"), car­ska au­to­kra­cja, carat, ca­ryzm – ter­min okre­śla­ją­cy rządy carów ro­syj­skich, wpro­wa­dzo­ny w Rosji rów­no­le­gle z ty­tu­łem car­skim w dru­giej po­ło­wie XV wieku, po za­war­ciu mał­żeń­stwa wiel­kie­go księ­cia mo­skiew­skie­go z bra­ta­ni­cą ostat­nie­go ce­sa­rza bi­zan­tyj­skie­go i za­ra­zem ostat­nią dzie­dzicz­ką bi­zan­tyj­skie­go tronu Zofią Pa­le­o­log w 1472 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samodzierżca

mo­nar­cha ab­so­lut­ny; sa­mo­wład­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wład­ca ab­so­lut­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samodzierżczyni

→ sa­mo­dzierż­ca


Patrz:samodzierżca

Źródła:

SJP.pl

Samoedukacja

sa­mo­dziel­na edu­ka­cja


Źródła:

SJP.pl

Samoeliminacja

dzia­ła­nie uczest­ni­ka pew­nej grupy zmie­rza­ją­ce do wy­klu­cze­nia go z tej grupy


Źródła:

SJP.pl

Samoewakuacja

sa­mo­dziel­ne opu­szcze­nie za­gro­żo­ne­go miej­sca


Źródła:

SJP.pl

Samofascynacja

za­in­te­re­so­wa­nie, czę­sto nad­mier­ne, włas­ną osobą i wszyst­kim co do­ty­czy włas­nej osoby


Źródła:

SJP.pl

Samofinansowanie

po­kry­wa­nie wszel­kich wy­dat­ków przed­się­bior­stwa uzy­ski­wa­ny­mi w toku jego funk­cjo­no­wa­nia wpły­wa­mi


Sa­mo­fi­nan­so­wa­nie – oz­na­cza fi­nan­so­wa­nie wy­dat­ków przed­się­bior­stwa ze źró­deł wew­nętrz­nych (włas­nych), a nie ze źró­deł zew­nętrz­nych (tj. po­przez za­dłu­ża­nie się u in­nych pod­mio­tów).

Do źró­deł wew­nętrz­nych fi­nan­so­wa­nia przed­się­bior­stwa można za­li­czyć np. zyski za­trzy­ma­ne, od­pi­sy amor­ty­za­cyj­ne, roz­wią­za­nie re­zerw ce­lo­wych, środ­ki uzy­ska­ne ze zby­cia zbęd­ne­go ma­jąt­ku przed­się­bior­stwa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samofinansować

sa­mo­fi­nan­so­wać się - fi­nan­so­wać swoją dzia­łal­ność z włas­nych pie­nię­dzy


Źródła:

SJP.pl

Samogon

po­tocz­nie: wódka lub spi­ry­tus wyt­wa­rza­ne nie­le­gal­nie pry­mi­tyw­nym, do­mo­wym spo­so­bem; bim­ber, sa­mi­zdat, księ­ży­ców­ka, krza­ków­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. nie­le­gal­nie pę­dzo­ny napój al­ko­ho­lo­wy o wy­so­kiej za­war­to­ści al­ko­ho­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samogoniarnia

miej­sce nie­le­gal­nej pro­duk­cji al­ko­ho­lu


Źródła:

SJP.pl

Samogonka

po­tocz­nie: wódka lub spi­ry­tus wyt­wa­rza­ne pry­mi­tyw­nym, do­mo­wym spo­so­bem; sa­mo­gon


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. sa­mo­gon.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samogonowy

przy­miot­nik od: sa­mo­gon


Źródła:

SJP.pl

Samograj

1. po­tocz­nie: in­stru­ment sa­mo­gra­ją­cy albo apa­rat odt­wa­rza­ją­cy dźwię­ki
2. w pro­ble­mi­sty­ce sza­cho­wej: prze­ci­wień­stwo zugz­wan­gu
3. prze­no­śnie: rola w sztu­ce da­ją­ca ak­to­ro­wi pole do po­pi­su


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. in­stru­ment mu­zycz­ny lub me­cha­nizm, sa­mo­dziel­nie wyt­wa­rza­ją­cy dźwię­ki

 (1.2) pot. coś łat­we­go do wy­ko­na­nia lub osią­gnię­cia, szyb­ko przy­no­szą­ce­go efekt

 (1.3) pot. rola te­a­tral­na lub fil­mo­wa łatwa do za­gra­nia

 (1.4) pot. temat w li­te­ra­tu­rze, fil­mie, sztu­ce itp. atrak­cyj­ny i łatwy do przed­sta­wie­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samogwałciciel

ktoś, kto za­spo­ka­ja popęd płcio­wy bez udzia­łu part­ne­ra, ona­ni­zu­je się


Źródła:

SJP.pl

Samogwałt

po­draż­nia­nie włas­nych na­rzą­dów płcio­wych w celu za­spo­ko­je­nia po­trzeb sek­su­al­nych; ip­sa­cja, ona­nizm, ona­nia, ma­stur­ba­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. za­spo­ka­ja­nie po­pę­du płcio­we­go po­przez sty­mu­la­cję włas­nych na­rzą­dów płcio­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samogłoska

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. gło­ska ot­war­ta, któ­rej obec­ność ko­niecz­na jest do ut­wo­rze­nia sy­la­by;


Sa­mo­gło­ska – gło­ska, przy pow­sta­wa­niu któ­rej uczest­ni­czą je­dy­nie wię­za­dła gło­so­we, a stru­mień po­wie­trza swo­bod­nie prze­pły­wa przez kanał gło­so­wy. Sa­mo­gło­ski cha­rak­te­ry­zu­ją się re­gu­lar­nym roz­kła­dem ener­gii aku­stycz­nej, mają wy­raź­ną struk­tu­rę for­man­to­wą, która de­cy­du­je o ich bar­wie.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Samogłoskowy

przy­miot­nik od: sa­mo­gło­ska


Źródła:

SJP.pl

Samogłów

ryba z ro­dzi­ny sa­mo­gło­wo­wa­tych, praw­do­po­dob­nie naj­więk­sza ryba kost­nosz­kie­le­to­wa, osią­ga­ją­ca do 333 cm dłu­go­ści i 2,3 tony wagi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mola mola|Lin­na­e­us|ref=tak., ga­tu­nek mor­skiej ryby ro­zdym­koksz­tałt­nej z ro­dzi­ny sa­mo­gło­wo­wa­tych;

 (1.2) icht. ryba z ga­tun­ku sa­mo­głów (1.1)


Sa­mo­głów, mola ("Mola mola") – ga­tu­nek mor­skiej ryby ro­zdym­koksz­tałt­nej z ro­dzi­ny sa­mo­gło­wo­wa­tych (Mo­li­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samohamowność

Sa­mo­ha­mow­ność – wła­ści­wość ukła­dów me­cha­nicz­nych po­le­ga­ją­ca na moż­li­wo­ści na­pę­dze­nia go tylko z jed­nej stro­ny.

Przy­kła­dem może być po­łą­cze­nie śruba-na­kręt­ka, w któ­rym układ może być na­pę­dza­ny tylko po­przez przy­ło­że­nie mo­men­tu siły obra­ca­ją­ce­go na­kręt­kę, przy­ło­że­nie siły na­ci­sku pró­bu­ją­ce­go prze­su­nąć na­kręt­kę nie spo­wo­du­je jej prze­su­nię­cia.


Źródła:

Wikipedia

Samohartowność

Sa­mo­har­tow­ność – zdol­ność niek­tó­rych ma­te­ria­łów do har­to­wa­nia pod­czas po­wol­ne­go chło­dze­nia w po­wie­trzu. Włas­ność wy­ko­rzy­sty­wa­na np. przy obrób­ce ciepl­nej wal­ców wal­ca­rek.


Źródła:

Wikipedia

Samoidentyfikacja

okre­śle­nie włas­nej toż­sa­mo­ści, przy­na­leż­no­ści do danej kul­tu­ry, re­li­gii lub or­ga­ni­za­cji, itp.; au­to­i­den­ty­fi­ka­cja


Źródła:

SJP.pl

Samoindukcja

po­ja­wia­nie się wtór­ne­go zmien­ne­go pola elek­tro­ma­gne­tycz­ne­go wokół cewki elek­trycz­nej (so­le­no­i­du) przy prze­pły­wie przez nią zmien­ne­go prądu elek­trycz­ne­go lub gdy jest ona umie­szczo­na w zmien­nym polu elek­tro­ma­gne­tycz­nym


Sa­mo­in­duk­cja (in­duk­cja włas­na) – zja­wi­sko elek­tro­ma­gne­tycz­ne, jest szcze­gól­nym przy­pad­kiem zja­wi­ska in­duk­cji elek­tro­ma­gne­tycz­nej. Sa­mo­in­duk­cja wy­stę­pu­je, gdy siła elek­tro­mo­to­rycz­na wyt­wa­rza­na jest w tym samym ob­wo­dzie, w któ­rym pły­nie prąd po­wo­du­ją­cy in­duk­cję, pow­sta­ją­ca siła elek­tro­mo­to­rycz­na prze­ciw­sta­wia się zmia­nom na­tę­że­nia prądu elek­trycz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samoironia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. zob. au­to­i­ro­nia.


Źródła:

Wiktionary

Samoironiczny

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. iro­nicz­ny wobec sa­me­go sie­bie


Źródła:

Wiktionary

Samoistnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sa­mo­ist­ny, nie­za­leż­nie od cze­goś in­ne­go


Źródła:

Wiktionary

Samoistniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sa­mo­ist­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoistniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: sa­mo­ist­ny


Źródła:

SJP.pl

Samoistnienie

ist­nie­nie nie­za­leż­ne od cze­go­kol­wiek in­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Samoistność

w fi­lo­zo­fii: ist­nie­nie przez sie­bie; ase­i­tas


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co sa­mo­ist­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samoistny

1. ist­nie­ją­cy, pow­sta­ły nie­za­leż­nie od cze­goś in­ne­go;
2. two­rzą­cy odręb­ną ca­łość, niez­wią­za­ny z ni­czym


przy­miot­nik

 (1.1) ist­nie­ją­cy sam z sie­bie; pow­sta­ły nie­za­leż­nie od przy­czyn zew­nętrz­nych

 (1.2) bę­dą­cy odręb­ną ca­ło­ścią, niez­wią­za­ną z ni­czym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samoizolacyjny

→ sa­mo­i­zo­la­cja; au­to­i­zo­la­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Samoizolować

sa­mo­i­zo­lo­wać się - pod­da­wać się izo­la­cji z włas­nej woli


Źródła:

SJP.pl

Samojazd

daw­niej, przed I wojną świa­to­wą: sa­mo­chód; au­to­mo­bil


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. sa­mo­chód – ter­min sto­so­wa­ny przed pier­wszą wojną świa­to­wą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samojebka

wul­gar­nie: zdję­cie zro­bio­ne sa­me­mu sobie; sel­fie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wulg. fo­to­gra­fia zro­bio­na sa­me­mu sobie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samojed

ro­syj­ska rasa psa za­przę­go­we­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samojeda

ro­syj­ska rasa psa za­przę­go­we­go


Źródła:

SJP.pl

Samojeden

daw­niej: sam jeden, je­dy­ny


Źródła:

SJP.pl

Samojedka

daw­niej: Sa­mo­dyj­ka (człon­ki­ni ludu sy­be­ryj­skie­go)


Źródła:

SJP.pl

Samojedzi

dawna nazwa Sa­mo­dyj­czy­ków, sy­be­ryj­skie­go ludu


Sa­mo­je­dzi, także ludy sa­mo­dyj­skie – zbior­cza nazwa kilku au­toch­to­nicz­nych na­ro­dów za­miesz­ku­ją­cych pół­noc­no-za­chod­nią Sy­be­rię (Rosja). Po­słu­gu­ją się ję­zy­ka­mi z grupy sa­mo­jedz­kiej, na­le­żą­cej do ro­dzi­ny ural­skiej. Ludy te mają włas­ne okrę­gi au­to­no­micz­ne: Nie­niec­ki i Ja­mal­sko-Nie­niec­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samojedzki

do­ty­czą­cy Sa­mo­je­dów (ludu sy­be­ryj­skie­go), cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Sa­mo­je­dów


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­mo­je­da­mi, do­ty­czą­cy Sa­mo­je­dów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samojedź

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. lu­do­żer­ca, ka­ni­bal


Źródła:

Wiktionary

Samojezdność

→ sa­mo­jezd­ny


Patrz:samojezdny

Źródła:

SJP.pl

Samokaranie

w psy­cho­lo­gii: ka­ra­nie sa­me­go sie­bie; ma­so­chizm


Źródła:

SJP.pl

Samokierowanie

sa­mo­kie­ro­wać się - o tor­pe­dach, po­ci­skach itp.: kie­ro­wać się sa­mo­czyn­nie; sa­mo­na­pro­wa­dzać się


Źródła:

SJP.pl

Samokierować

sa­mo­kie­ro­wać się - o tor­pe­dach, po­ci­skach itp.: kie­ro­wać się sa­mo­czyn­nie; sa­mo­na­pro­wa­dzać się


Źródła:

SJP.pl

Samokontrola

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kon­tro­lo­wa­nie włas­nych dzia­łań; kon­tro­la nad sobą


Sa­mo­kon­tro­la (sa­mo­dy­scy­pli­na) – umie­jęt­ność kon­tro­lo­wa­nia swo­ich emo­cji i za­cho­wań.

Ba­da­nia z wy­ko­rzy­sta­niem re­zo­nan­su czyn­no­ścio­we­go ludz­kie­go mózgu po­ka­zu­ją, że sa­mo­kon­tro­la jest zwią­za­na z pew­nym ob­sza­rem grzbie­to­wo-bocz­nej czę­ści kory przed­czo­ło­wej, na­le­żą­cej do płata czo­ło­we­go. Ob­szar ten jest odręb­ny od tych od­po­wie­dzial­nych za czyn­no­ści za­mie­rzo­ne, po­strze­ga­nie in­ten­cji czy do­ko­ny­wa­nie wy­bo­rów.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Samokontrolny

→ sa­mo­kon­tro­la


Patrz:samokontrola

Źródła:

SJP.pl

Samokreować

sa­mo­kre­o­wać się - kre­o­wać włas­ny wi­ze­ru­nek, kre­o­wać sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samokrytycyzm

kry­tycz­na, obiek­tyw­na ocena sie­bie sa­me­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. umie­jęt­ność kry­tycz­ne­go i obiek­tyw­ne­go oce­nia­nia sie­bie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samokrytycznie

przy­słó­wek

 (1.1) kry­tycz­nie w sto­sun­ku do sa­me­go sie­bie


Źródła:

Wiktionary

Samokrytyczny

kry­tycz­ny wobec sa­me­go sie­bie


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zdol­ny do kry­tycz­nej oceny sa­me­go sie­bie

 (1.2) wy­ra­ża­ją­cy taką ocenę, na­ce­cho­wa­ny sa­mo­kry­ty­cyz­mem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samokrytyka

1. kry­ty­cyzm wobec sie­bie;
2. pu­blicz­ne przyz­na­nie się do swo­ich błę­dów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przyz­na­nie się do błę­dów, naj­czę­ściej pu­blicz­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samokształcenie

umie­jęt­ność wpły­wu na włas­ny roz­wój, przej­mo­wa­nie za­da­nia roz­wi­ja­nia i kształ­to­wa­nia kwa­li­fi­ka­cji we włas­nym za­kre­sie; au­to­e­du­ka­cja, sa­mo­wy­cho­wa­nie


Nie mylić z: sa­mo­wy­cho­wa­nie.

Sa­moksz­tał­ce­nie – sa­mo­uct­wo; osią­ga­nie wyksz­tał­ce­nia po­przez dzia­łal­ność, któ­rej cele, treść, wa­run­ki i środ­ki usta­la sam pod­miot.

W pro­ce­sie sa­moksz­tał­ce­nia jego cele dy­na­mi­zu­ją się; osią­gną­wszy wyż­szy sto­pień świa­do­mo­ści, uczeń do­ko­nu­je czę­sto ich prze­war­to­ścio­wa­nia i do­sko­na­le­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samokształceniowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. or­ga­ni­za­tor sa­moksz­tał­ce­nia


Źródła:

Wiktionary

Samokształcić

rzad­ko: sa­moksz­tał­cić się - sa­mo­dziel­nie zdo­by­wać wie­dzę


Źródła:

SJP.pl

Samokształcący

rzad­ko: sa­moksz­tał­cić się - sa­mo­dziel­nie zdo­by­wać wie­dzę


Źródła:

SJP.pl

Samokupstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. hand. wy­łącz­ne prawo do hand­lu czymś


Źródła:

Wiktionary

Samol

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samoleczenie

sa­mo­le­czyć się - le­czyć się sa­me­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sa­mo­dziel­ne le­cze­nie sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samolecznictwo

le­cze­nie sa­me­go sie­bie; odzy­ski­wa­nie zdro­wia bez po­mo­cy le­karstw


Źródła:

SJP.pl

Samolewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Samolikwidator

Sa­mo­lik­wi­da­tor – urzą­dze­nie, które ma za za­da­nie wy­wo­łać wy­buch po­ci­sku (gło­wi­cy, tor­pe­dy) po pew­nym cza­sie lotu, w wy­pad­ku gdyby po­cisk nie tra­fił w cel, wyj­dzie spod kon­tro­li, albo w przy­pad­ku za­kłó­ceń i awa­rii.

Sa­mo­lik­wi­da­to­ry są sto­so­wa­ne głów­nie w po­ci­skach ar­ty­le­rii prze­ciw­lot­ni­czej i lot­ni­czej, a także w po­ci­skach ra­kie­to­wych typu „zie­mia-po­wie­trze” i „po­wie­trze-po­wie­trze”, „głę­bi­na wodna-zie­mia” i „woda-po­wie­trze”.


Źródła:

Wikipedia

Samolikwidujący

taki, który roz­wią­zu­je przed­się­bior­stwo, or­ga­ni­za­cję itp. z włas­nej ini­cja­ty­wy


Źródła:

SJP.pl

Samolocik

1. zdrob­nie­nie od: sa­mo­lot;
2. za­baw­ka dzie­cię­ca przed­sta­wia­ją­ca sa­mo­lot


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: sa­mo­lot

 (1.2) sa­mo­lot-za­baw­ka

 (1.3) po­zy­cja gim­na­stycz­na na jed­nej nodze, z roz­po­star­ty­mi ra­mio­na­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samolot

ma­szy­na la­ta­ją­ca z skrzy­dła­mi o jed­nym do trzech pła­tów (par skrzy­deł); służy jako tran­sport lub jako ma­szy­na bo­jo­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. sta­tek po­wietrz­ny wy­po­sa­żo­ny we włas­ny napęd, ma­ją­cy skrzy­dła, które two­rzą siłę nośną;

 (1.2) pot. fotel gi­ne­ko­lo­gicz­ny


Sa­mo­lot – za­ło­go­wy bądź bez­za­ło­go­wy sta­tek po­wietrz­ny cięż­szy od po­wie­trza (ae­ro­dy­na), utrzy­mu­ją­cy się w po­wie­trzu dzię­ki sile no­śnej wyt­wa­rza­nej za po­mo­cą nie­ru­cho­mych, w da­nych wa­run­kach, wzglę­dem stat­ku skrzy­deł. Ciąg po­trzeb­ny do utrzy­ma­nia pręd­ko­ści w locie po­zio­mym wyt­wa­rza­ny jest przez jeden lub wię­cej sil­ni­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samolotolot

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) okre­śle­nie licz­by lotów wy­ko­na­nych przez daną jed­nost­kę or­ga­ni­za­cyj­ną


Źródła:

Wiktionary

Samolotowy

przy­miot­nik od: sa­mo­lot


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sa­mo­lo­tem, do­ty­czą­cy sa­mo­lo­tu

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do sa­mo­lo­tu, bę­dą­cy czę­ścią sa­mo­lo­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samolub

czło­wiek my­ślą­cy tylko o swoim szczę­ściu, lek­ce­wa­żą­cy po­trze­by in­nych ludzi; ego­i­sta, ego­ty­sta, ego­cen­tryk, sobek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ego­i­sta my­ślą­cy tylko o sobie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samolubek

1. ko­bie­ta my­ślą­ca tylko o swoim szczę­ściu, lek­ce­wa­żą­ca po­trze­by in­nych ludzi; ego­ist­ka, ego­tyst­ka, ego­cen­trycz­ka;
2. po­tocz­nie: sel­fie (zdję­cie zro­bio­ne sa­me­mu sobie); sel­fi­czek, sel­fia­czek, sel­fik, sel­fiak, self­ka


Źródła:

SJP.pl

Samolubka

1. ko­bie­ta my­ślą­ca tylko o swoim szczę­ściu, lek­ce­wa­żą­ca po­trze­by in­nych ludzi; ego­ist­ka, ego­tyst­ka, ego­cen­trycz­ka;
2. po­tocz­nie: sel­fie (zdję­cie zro­bio­ne sa­me­mu sobie); sel­fi­czek, sel­fia­czek, sel­fik, sel­fiak, self­ka


Źródła:

SJP.pl

Samolubnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sa­mo­lub­ny, ego­i­stycz­nie


Źródła:

Wiktionary

Samolubniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sa­mo­lub­nie


Źródła:

SJP.pl

Samolubność

my­śle­nie tylko o sobie, dba­nie wy­łącz­nie o sie­bie; sa­mo­lub­stwo, sob­ko­stwo, ego­izm, ego­tyzm, ego­cen­tryzm


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sa­mo­lub­ne; cecha tych, któ­rzy są sa­mo­lub­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samolubny

ego­i­stycz­ny;
1. my­ślą­cy tylko o swoim szczę­ściu, lek­ce­wa­żą­cy po­trze­by in­nych ludzi;
2. świad­czą­cy o ta­kich ce­chach, np. sa­mo­lub­ne za­cho­wa­nie


przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla sa­mo­lu­ba


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samolubstwo

prze­sta­rza­łe: my­śle­nie tylko o sobie, dba­nie wy­łącz­nie o sie­bie; sob­ko­stwo, sa­mo­lub­ność, ego­izm, ego­tyzm, ego­cen­tryzm


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ego­izm, sob­ko­stwo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samomat

w pro­ble­mi­sty­ce: ro­dzaj za­da­nia sza­cho­we­go, w któ­rym białe zmu­sza­ją czar­ne do dania mata bia­łe­mu kró­lo­wi, po­mi­mo że czar­ne bro­nią się przed tym wszel­ki­mi moż­li­wy­mi spo­so­ba­mi


W tym ar­ty­ku­le użyto no­ta­cji al­ge­bra­icz­nej w celu opi­sa­nia sza­cho­wych po­su­nięć.

Sa­mo­mat – za­da­nie w kom­po­zy­cji sza­cho­wej, w któ­rym za­wsze za­czy­na­ją białe, po­le­ga­ją­ce na wy­mu­sze­niu ta­kiej gry czar­nych, która do­pro­wa­dzi do dania mata bia­łym w ści­śle okre­ślo­nej licz­bie po­su­nięć (po­mi­mo za­sto­so­wa­nia naj­lep­szej moż­li­wej obro­ny).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samomiłość

śro­do­wi­sko­wo: za­spo­ka­ja­nie po­pę­du płcio­we­go w po­je­dyn­kę


Źródła:

SJP.pl

Samon

za­ło­ży­ciel pier­wsze­go sło­wiań­skie­go pań­stwa, zm. 658


Samon, także Samo (zm. ok. 658) – wład­ca pier­wsze­go pot­wier­dzo­ne­go przez źró­dła pi­sa­ne bezs­przecz­nie sło­wiań­skie­go or­ga­niz­mu pań­stwo­we­go, zwa­ne­go pań­stwem Sa­mo­na.

Je­dy­nym war­to­ścio­wym źró­dłem wprost trak­tu­ją­cym o dzie­jach Sa­mo­na jest Kro­ni­ka Fre­de­ga­ra. Więk­szość in­for­ma­cji o wład­cy zo­sta­ło wyw­nio­sko­wa­nych na pod­sta­wie ana­li­zy tejże kro­ni­ki, ale przez zni­ko­mą ilość ma­te­ria­łu po­rów­naw­cze­go wiele z nich wciąż po­zo­sta­je w sfe­rze hi­po­tez.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samonagrzać

rzad­ko: sa­mo­na­grzać się - sa­mo­czyn­nie na­grzać się w wy­ni­ku re­ak­cji che­micz­nych


Źródła:

SJP.pl

Samonagrzewanie

rzad­ko: sa­mo­na­grze­wać się - sa­mo­czyn­nie na­grze­wać się w wy­ni­ku re­ak­cji che­micz­nych


Źródła:

SJP.pl

Samonagrzewać

rzad­ko: sa­mo­na­grze­wać się - sa­mo­czyn­nie na­grze­wać się w wy­ni­ku re­ak­cji che­micz­nych


Źródła:

SJP.pl

Samonakręcający

o ze­gar­kach au­to­ma­tycz­nych: taki, który sam się na­krę­ca, wy­ko­rzy­stu­jąc ruch ręki użyt­kow­ni­ka do na­pę­dza­nia me­cha­niz­mu


Źródła:

SJP.pl

Samonakładacz

Sa­mo­na­kła­dacz – urzą­dze­nie lub me­cha­nizm po­da­ją­cy ar­ku­sze do ma­szy­ny dru­ku­ją­cej.


Źródła:

Wikipedia

Samonaprawa

sa­mo­czyn­ne na­pra­wia­nie się lub re­ge­ne­ra­cja


Źródła:

SJP.pl

Samonaprawialny

taki, który sam się na­pra­wia


Źródła:

SJP.pl

Samonaprowadzający

sa­mo­na­pro­wa­dzać się - o tor­pe­dach, po­ci­skach itp.: na­pro­wa­dzać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samonaprowadzanie

sa­mo­na­pro­wa­dzać się - o tor­pe­dach, po­ci­skach itp.: na­pro­wa­dzać się sa­mo­czyn­nie


Sa­mo­na­pro­wa­dza­nie – sa­mo­czyn­ne kie­ro­wa­nie się po­ci­sku na cel (sa­mo­lot, okręt, ra­kie­ta), po­le­ga­ją­ce na au­to­ma­tycz­nym wy­kry­wa­niu celu, okre­śla­niu jego po­ło­że­nia i uru­cha­mia­niu ukła­du ste­ru­ją­ce­go po­wo­du­ją­ce­go spot­ka­nie po­ci­sku z celem albo wy­buch po­ci­sku w od­le­gło­ści za­pew­nia­ją­cej zni­szcze­nie celu. Sa­mo­na­pro­wa­dza­nie sto­su­je się naj­czę­ściej w po­ci­skach ra­kie­to­wych: lot­ni­czych klasy po­wie­trze - po­wie­trze, po­wie­trze - woda i zie­mia - po­wie­trze.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samonaprowadzać

sa­mo­na­pro­wa­dzać się - o tor­pe­dach, po­ci­skach itp.: na­pro­wa­dzać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samonaprowadzić

sa­mo­na­pro­wa­dzić się - o tor­pe­dach, po­ci­skach itp.: na­pro­wa­dzić się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samonapędzający

sa­mo­na­pę­dza­ją­cy się - taki, który sam się na­pę­dza


Źródła:

SJP.pl

Samonapędzanie

sa­mo­na­pę­dzać się - na­pę­dzać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samonapędzać

sa­mo­na­pę­dzać się - na­pę­dzać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samonapędzić

sa­mo­na­pę­dzić się - na­pę­dzić się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samonastawiać

sa­mo­na­sta­wiać się - na­sta­wiać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samonastawić

sa­mo­na­sta­wić się - na­sta­wić się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoniszczycielski

przy­miot­nik

 (1.1) ni­szczą­cy sam sie­bie, szko­dzą­cy sam sobie


Źródła:

Wiktionary

Samoniszczący

taki, który sam ni­szczy (się)


przy­miot­nik

 (1.1) ni­szczą­cy sam sie­bie, dzia­ła­ją­cy na swą szko­dę

 (1.2) po­tra­fią­cy do­ko­nać za­pla­no­wa­ne­go sa­moz­ni­szcze­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samonośność

→ sa­mo­no­śny


Patrz:samonośny

Źródła:

SJP.pl

Samonośny

utrzy­mu­ją­cy włas­ny cię­żar bez do­dat­ko­wych pod­pór lub kon­struk­cji no­śnych


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) mot. o nad­wo­ziu sa­mo­cho­du: nie­po­sia­da­ją­ce ramy; takie, w któ­rym szkie­let, po­szy­cie i po­dło­ga sta­no­wią ca­łość prze­no­szą­cą siły dzia­ła­ją­ce na po­jazd

 (1.2) kraw. o biu­sto­no­szu, poń­czo­chach itp.: trzy­ma­ją­ce się sa­mo­dziel­nie ciała; nie­wy­ma­ga­ją­ce do­dat­ko­we­go mo­co­wa­nia, pod­wią­zek, pa­sków itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samoobrona

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. obro­na sa­me­go sie­bie

 (1.2) książk. od­par­cie bez­poś­red­nie­go za­ma­chu na dobro włas­ne

 (1.3) wojsk. obro­na kraju or­ga­ni­zo­wa­na przez lud­ność cy­wil­ną


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Samoobserwacja

in­tro­spek­cja, wni­knię­cie w głąb sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samoobsługa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) w skle­pach, ba­rach itp.: ob­słu­gi­wa­nie sa­me­go sie­bie


Sa­mo­ob­słu­ga – sy­stem sprze­da­ży sto­so­wa­ny w niek­tó­rych skle­pach, a także na niek­tó­rych sta­cjach ben­zy­no­wych i pla­ców­kach ga­stro­no­micz­nych (głów­nie w ba­rach), po­le­ga­ją­cy na prze­nie­sie­niu na klien­ta czę­ści czyn­no­ści zwią­za­nych z wy­bo­rem i tran­spor­tem wy­bra­ne­go pro­duk­tu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Samoobsługiwać

książ­ko­wo: sa­mo­ob­słu­gi­wać się - ob­słu­gi­wać się sa­me­mu (w skle­pie, w barze, w środ­kach ko­mu­ni­ka­cji itp.)


Źródła:

SJP.pl

Samoobsługowość

→ sa­mo­ob­słu­go­wy


Patrz:samoobsługowy

Źródła:

SJP.pl

Samoobsługowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) o skle­pie, usłu­gach itp.: taki, który nie wy­ma­ga per­so­ne­lu ob­słu­gu­ją­ce­go

 (1.2) o czło­wie­ku nie­peł­no­spraw­nym: taki, który nie wy­ma­ga po­mo­cy w co­dzien­nych czyn­no­ściach


Źródła:

Wiktionary

Samoocena

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. oce­nia­nie, po­strze­ga­nie sa­me­go sie­bie; ogól­na po­sta­wa do sie­bie


Źródła:

Wiktionary

Samooczyszczanie

pro­ces sa­mo­ist­ne­go oczy­szcza­nia się wody z za­nie­czy­szczeń or­ga­nicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Samooczyszczać

rzad­ko o wo­dach: sa­mo­o­czy­szczać się - oczy­szczać się w wy­ni­ku na­tu­ral­nych pro­ce­sów fi­zycz­nych oraz bio­lo­gicz­nych re­ak­cji roz­kła­du nad­mia­ru sub­stan­cji or­ga­nicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Samooczyszczenie

pro­ces sa­mo­ist­ne­go oczy­szcze­nia się wody z za­nie­czy­szczeń or­ga­nicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Samooczyścić

rzad­ko o wo­dach: sa­mo­o­czy­ścić się - oczy­ścić się w wy­ni­ku na­tu­ral­nych pro­ce­sów fi­zycz­nych oraz bio­lo­gicz­nych re­ak­cji roz­kła­du nad­mia­ru sub­stan­cji or­ga­nicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Samoodnawiający

sa­mo­od­na­wia­ją­cy się - taki, który sam się od­na­wia; sa­mo­od­na­wial­ny, sa­mo­re­ge­ne­ru­ją­cy się


Źródła:

SJP.pl

Samoodnawialny

taki, który sam się od­na­wia; sa­mo­od­na­wia­ją­cy się, sa­mo­re­ge­ne­ru­ją­cy się


Źródła:

SJP.pl

Samoodnawiać

rzad­ko: sa­mo­od­na­wiać się - od­na­wiać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoodnowa

od­na­wia­nie się, re­ge­ne­ra­cja


Źródła:

SJP.pl

Samoodnowienie

rzad­ko: sa­mo­od­no­wić się - od­no­wić się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoodnowić

rzad­ko: sa­mo­od­no­wić się - od­no­wić się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoodtwarzający

rzad­ko: sa­mo­odt­wa­rzać się - odt­wa­rzać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoodtwarzanie

rzad­ko: sa­mo­odt­wa­rzać się - odt­wa­rzać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoodtwarzać

rzad­ko: sa­mo­odt­wa­rzać się - odt­wa­rzać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoodtworzenie

rzad­ko: sa­mo­odt­wo­rzyć się - odt­wo­rzyć się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoodtworzyć

rzad­ko: sa­mo­odt­wo­rzyć się - odt­wo­rzyć się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoofiara

ofia­ra z sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samoograniczający

sa­mo­o­gra­ni­czać się - ogra­ni­czać sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samoograniczać

sa­mo­o­gra­ni­czać się - ogra­ni­czać sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samoograniczyć

sa­mo­o­gra­ni­czyć się - ogra­ni­czyć sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samookaleczać

sa­mo­o­ka­le­czać się - oka­le­czać sa­me­go sie­bie; oka­le­czać się


Źródła:

SJP.pl

Samookaleczenie

usz­ko­dze­nie włas­ne­go ciała lub nad­we­rę­że­nie zdro­wia, do­ko­ny­wa­ne w celu uni­knię­cia ja­kichś obo­wiąz­ków lub do­peł­nie­nia na­ka­zów ry­tu­al­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ce­lo­we oka­le­cze­nie sa­me­go / samej sie­bie;


Sa­mo­o­ka­le­cze­nie, sa­mo­usz­ko­dze­nie, sa­moz­ra­nie­nie ( self-harm, self-in­ju­ry, self-in­flic­ted vio­len­ce) – zja­wi­sko o wielu naz­wach i de­fi­ni­cjach, które można skró­to­wo okre­ślić jako ce­lo­we zra­nie­nie się.

Sa­mo­o­ka­le­cza­nie jest de­fi­nio­wa­ne w różny spo­sób i róż­nie na­zy­wa­ne w róż­nych kra­jach i przez róż­nych ba­da­czy. W efek­cie me­ta­a­na­li­zy i po­rów­na­nia mię­dzy kra­ja­mi i ba­da­nia­mi są zna­czą­co utrud­nio­ne. W samej Pol­sce na opis sa­moz­ra­nień sto­su­je się co najm­niej 27 róż­nych ter­mi­nów na­u­ko­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samookaleczyć

sa­mo­o­ka­le­czyć się - oka­le­czyć sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samookreślający

sa­mo­o­kre­ślać się - okre­ślać sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samookreślać

sa­mo­o­kre­ślać się - okre­ślać sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samookłamywać

sa­mo­o­kła­my­wać się - okła­my­wać sa­me­go sie­bie, spy­chać nie­wy­god­ną dla sie­bie praw­dę do podś­wia­do­mo­ści; sa­mo­o­szu­ki­wać się


Źródła:

SJP.pl

Samoopalacz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kos­met. sub­stan­cja na­da­ją­ca skó­rze opa­lo­ny wy­gląd, utrzy­mu­ją­ca kolor przez kilka dni


Sa­mo­o­pa­lacz – śro­dek kos­me­tycz­ny ma­ją­cy na celu na­da­nie skó­rze brą­zo­we­go od­cie­nia bez naś­wiet­la­nia skóry pro­mie­nia­mi UV.

Sa­mo­o­pa­lacz imi­tu­je efekt na­tu­ral­nej opa­le­niz­ny, którą można uzy­skać bez udzia­łu słoń­ca, nie pro­wa­dzi jed­nak do pow­sta­wa­nia me­la­ni­ny, na­tu­ral­ne­go barw­ni­ka pow­sta­ją­ce­go w skó­rze pod wpły­wem pro­mie­nio­wa­nia UV. Dla­te­go też ten ro­dzaj za­bar­wie­nia nie chro­ni przed dzia­ła­niem pro­mie­ni sło­necz­nych i skóra wy­ma­ga ochro­ny przed słoń­cem pre­pa­ra­ta­mi z fil­tra­mi ochron­ny­mi.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Samoopalający

przy­miot­nik

 (1.1) kos­met. po­wo­du­ją­cy sztucz­ny efekt opa­le­niz­ny


Źródła:

Wiktionary

Samoopanowanie

sa­mo­o­pa­no­wać się - po­ha­mo­wać swoje wzbu­rze­nie, wzru­sze­nie itp.; opa­no­wać się


Źródła:

SJP.pl

Samoopanować

sa­mo­o­pa­no­wać się - po­ha­mo­wać swoje wzbu­rze­nie, wzru­sze­nie itp.; opa­no­wać się


Źródła:

SJP.pl

Samoopieka

ogól­ne dba­nie o sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samoopodatkować

sa­mo­o­po­dat­ko­wać się - do­bro­wol­nie ob­cią­żyć się okre­ślo­ny­mi wpła­ta­mi pie­nięż­ny­mi na rzecz bu­dże­tu pań­stwa lub da­ne­go fun­du­szu ce­lo­we­go


Źródła:

SJP.pl

Samoopróżniacz

w tech­ni­ce: to­wa­ro­wy wagon ko­le­jo­wy z ot­wie­ra­ny­mi bo­ka­mi, umoż­li­wia­ją­cy­mi szyb­kie wy­ła­do­wa­nie prze­wo­żo­ne­go to­wa­ru


Źródła:

SJP.pl

Samoopłacalność

moż­li­wość utrzy­ma­nia się z do­cho­du uzy­ska­ne­go dzię­ki włas­nej dzia­łal­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Samoorganizacja

Sa­mo­or­ga­ni­za­cja, sa­mo­po­rząd­ko­wa­nie (ang. "self-or­ga­ni­sa­tion", "self-as­sem­bly") – zja­wi­ska, w któ­rych ele­men­ty ukła­du zło­żo­ne­go ule­ga­ją spon­ta­nicz­ne­mu upo­rząd­ko­wa­niu; two­rze­nie się zor­ga­ni­zo­wa­nych struk­tur prze­strzen­nych lub ko­re­la­cji w prze­strze­ni i cza­sie pod wpły­wem od­dzia­ły­wań za­cho­dzą­cych po­mię­dzy ele­men­ta­mi ukła­du, oraz mię­dzy ukła­dem a jego oto­cze­niem.


Źródła:

Wikipedia

Samoorganizować

sa­mo­or­ga­ni­zo­wać się - or­ga­ni­zo­wać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samooskarżenie

Sa­mo­o­skar­że­nie – do­bro­wol­ne za­wia­do­mie­nie or­ga­nów ści­ga­nia o po­peł­nie­niu przez sie­bie okre­ślo­ne­go prze­stęp­stwa. Ze wzglę­du na trud­ność w oce­nie praw­dzi­wo­ści, wy­ma­ga usta­le­nia przy­czyn. Sta­no­wi źró­dło pier­wszych in­for­ma­cji o prze­stęp­stwie, o któ­rym organ ści­ga­nia do tej pory nie wie­dział lub przy­pi­sy­wał je komuś in­ne­mu.


Źródła:

Wikipedia

Samoostrzenie

au­to­ma­tycz­ne ostrze­nie się pod­czas nor­mal­ne­go użyt­ko­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Samoostrzący

taki, który sam się ostrzy


Źródła:

SJP.pl

Samooszukiwanie

sa­mo­o­szu­ki­wa­nie się - oszu­ki­wa­nie sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samooszukiwać

sa­mo­o­szu­ki­wać się - okła­my­wać sa­me­go sie­bie, spy­chać nie­wy­god­ną dla sie­bie praw­dę do podś­wia­do­mo­ści; sa­mo­o­kła­my­wać się


Źródła:

SJP.pl

Samopas

bez opie­ki lub bez kon­tro­li


przy­słó­wek

 (1.1) bez opie­ki, bez kon­tro­li

 (1.2) w po­je­dyn­kę, sa­mot­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samopaska

daw­niej: la­dacz­ni­ca, nie­rząd­ni­ca


Źródła:

SJP.pl

Samopał

ro­dzaj daw­nej ro­syj­skiej rusz­ni­cy


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) daw. wojsk. pry­mi­tyw­na, długa ręcz­na broń palna, uży­wa­na w XVI-XVII wieku w Eu­ro­pie Wschod­niej; ro­dzaj rusz­ni­cy;

 (1.2) łow. pu­łap­ka sa­mo­strzel­na uru­cha­mia­na przy­pad­ko­wo me­cha­niz­mem spu­sto­wym

 (1.3) techn. urzą­dze­nie do od­stra­sza­nia zwie­rzy­ny ni­szczą­cej nocą pola upraw­ne, od czasu do czasu strze­la­ją­ce ślepą amu­ni­cją


Sa­mo­pał (z самопал) – sta­ro­pol­skie po­tocz­ne okre­śle­nie dłu­giej ręcz­nej broni pal­nej, uży­wa­nej od XVI do XVII wieku na Ukra­i­nie i w Rosji. Ter­min ten jest nie­pre­cy­zyj­ny i od­no­sił się do zróż­ni­co­wa­nych kon­struk­cji broni strze­lec­kiej.

Współ­cze­śnie mia­nem sa­mo­pa­łu okre­śla się rów­nież broń palną usta­wia­ną przez kłu­sow­ni­ków w lesie na ścież­kach (przes­my­kach) zwie­rzy­ny. Sa­mo­pał strze­la po po­trą­ce­niu przez zwie­rzy­nę drutu lub sznu­ra uru­cha­mia­ją­ce­go spust.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samopielęgnacja

dba­nie o sie­bie, włas­ne zdro­wie i wy­gląd


Źródła:

SJP.pl

Samopis

apa­rat, przy­rząd sa­mo­pi­szą­cy


Źródła:

SJP.pl

Samopięć

przy­słó­wek li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) daw. tylko w pięć osób


Źródła:

Wiktionary

Samopnący

ro­śli­na sa­mop­ną­ca - rzad­ko: ro­śli­na o wy­dłu­żo­nych gięt­kich pę­dach wy­ma­ga­ją­cych pod­pór; ro­śli­na pnąca, pną­cze


Źródła:

SJP.pl

Samopoczucie

stan psy­chicz­ny lub fi­zycz­ny od­czu­wa­ny bez­poś­red­nio przez daną osobę


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­strój, humor


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samopodgrzewający

taki, który sam się pod­grze­wa


Źródła:

SJP.pl

Samopodpalenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) czyn pod­pa­le­nia włas­ne­go ma­jąt­ku, np. domu, plo­nów

 (1.2) rzad. zob. sa­mo­spa­le­nie. (sa­mo­bój­stwo)


Źródła:

Wiktionary

Samopodtrzymujący

taki, który sam pod­trzy­mu­je (się)


Źródła:

SJP.pl

Samopodświetlać

sa­mo­podś­wiet­lać się - podś­wiet­lać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samopodświetlić

sa­mo­podś­wiet­lić się - podś­wiet­lić się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samopomoc

Sa­mo­po­moc – pomoc wza­jem­na, we włas­nym za­kre­sie, tzn. bez ocze­ki­wa­nia na wspar­cie in­sty­tu­cjo­nal­ne, np. pomoc są­siedz­ka. Także po­przez do­bro­wol­ne zrze­sze­nie udzie­la­ją­ce swym człon­kom po­mo­cy np. bank czasu, kasa za­po­mo­go­wo-po­życz­ko­wa.

Sa­mo­po­moc po­le­ga na przy­wró­ce­niu, włas­nym dzia­ła­niem pod­mio­tu upraw­nio­ne­go, stanu zgod­ne­go z tre­ścią przy­słu­gu­ją­ce­go mu prawa pod­mio­to­we­go lub chro­nio­ne­go pra­wem stanu fak­tycz­ne­go (zob.


Źródła:

Wikipedia

Samopompujący

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który sa­mo­czyn­nie na­peł­nia się po­wie­trzem


Źródła:

Wiktionary

Samoponiżanie

po­ni­ża­nie sie­bie sa­me­go


Źródła:

SJP.pl

Samoponiżać

sa­mo­po­ni­żać się - po­ni­żać sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samoponiżenie

rzad­ko: po­ni­że­nie sa­me­go sie­bie; sa­mo­u­ni­że­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoponiżyć

sa­mo­po­ni­żyć się - po­ni­żyć sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samopotępiać

sa­mo­po­tę­piać się - po­tę­piać sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samopotępić

sa­mo­po­tę­pić się - po­tę­pić sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samopowtarzalny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ła­du­ją­cy au­to­ma­tycz­nie ko­lej­ny po­cisk


Źródła:

Wiktionary

Samopowtórzyć

sa­mo­pow­tó­rzyć się - pow­tó­rzyć się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samopoziomowanie

au­to­ma­tycz­ne utrzy­my­wa­nie po­zio­mu przed­mio­tu lub urzą­dze­nia


Źródła:

SJP.pl

Samopoziomujący

taki, który sam się po­zio­mu­je


Źródła:

SJP.pl

Samopoznanie

poz­na­nie sa­me­go sie­bie, swo­jej oso­bo­wo­ści, psy­chi­ki, swo­ich moż­li­wo­ści itp.; sa­mo­ro­zu­mie­nie


Źródła:

SJP.pl

Samopoświęcenie

poś­wię­ca­nie swo­je­go czasu i za­so­bów dla dobra in­nych osób


Źródła:

SJP.pl

Samoprezentacja

pre­zen­ta­cja sa­me­go sie­bie, włas­nych do­ko­nań


Źródła:

SJP.pl

Samoprzylepny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przy­le­pia­ją­cy się bez sma­ro­wa­nia kle­jem


Źródła:

Wiktionary

Samoprząśnica

ro­dzaj przę­dzar­ki do sa­mo­czyn­ne­go wy­ro­bu cien­kiej przę­dzy


Źródła:

SJP.pl

Samopsza

psze­ni­ca jed­no­ziar­no­wa; dziś pra­wie nie­u­pra­wia­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. roln. ro­śli­na z ga­tun­ku psze­ni­ca sa­mop­sza, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tri­ti­cum mo­no­coc­cum|ref=tak., jedna z naj­star­szych udo­mo­wio­nych, upra­wia­na już 7000 lat p.n.e.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samopublikacja

1. pu­bli­ko­wa­nie dzie­ła na­kła­dem włas­nym au­to­ra; sa­mo­pu­bli­ko­wa­nie, self-pu­blis­hing;
2. dzie­ło opu­bli­ko­wa­ne w ten spo­sób


Źródła:

SJP.pl

Samopublikowanie

pu­bli­ko­wa­nie dzie­ła na­kła­dem włas­nym au­to­ra; sa­mo­pu­bli­ka­cja, self-pu­blis­hing


Źródła:

SJP.pl

Samopublikowany

opu­bli­ko­wa­ny na­kła­dem włas­nym au­to­ra


Źródła:

SJP.pl

Samopylność

zdol­ność ro­ślin do za­py­la­nia się włas­nym pył­kiem; au­to­ga­mia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sa­mo­pyl­ne


Sa­mo­pyl­ność, sa­mo­za­py­le­nie – forma au­to­ga­mii wy­stę­pu­ją­ca u ro­ślin na­sien­nych. Po­le­ga na za­py­le­niu słup­ka pył­kiem po­cho­dzą­cym z prę­ci­ków z tego sa­me­go kwia­tu, lub in­nych kwia­tów, ale ros­ną­cych na tej samej ro­śli­nie. W wy­ni­ku tego pro­ce­su nie na­stę­pu­je wy­mia­na ma­te­ria­łu ge­ne­tycz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samopłonność

Sa­mo­płon­ność, sa­mo­ste­ryl­ność – jeden z me­cha­niz­mów za­po­bie­ga­ją­cych sa­mo­za­py­le­niu się – za­py­le­niu słup­ka kwia­tów przez pyłek po­cho­dzą­cy z tej samej ro­śli­ny. Dla więk­szo­ści ro­ślin takie sa­mo­za­py­le­nie jest bo­wiem nie­po­żą­da­ne, gdyż pro­wa­dzi do zmniej­sze­nia róż­no­rod­no­ści ge­no­wej osob­ni­ków po­tom­nych.


Źródła:

Wikipedia

Samopłonny

o ro­śli­nie: nie­za­py­la­ją­cy się włas­nym pył­kiem; sa­mo­ste­ryl­ny


Źródła:

SJP.pl

Samoraj

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Samorealizacja

Sa­mo­re­a­li­za­cja, sa­mo­u­rze­czy­wist­nia­nie, sa­mo­ak­tu­a­li­za­cja – w psy­cho­lo­gii to stałe dą­że­nie do re­a­li­za­cji swo­je­go po­ten­cja­łu, roz­wi­ja­nia ta­len­tów i moż­li­wo­ści, pro­ces sta­wa­nia się „tym, kim się chce być” (a nie tym, kim się jest), dą­że­niem do wew­nętrz­nej spój­no­ści, jed­no­ści z samym sobą, speł­nie­nia swo­je­go przez­na­cze­nia lub po­wo­ła­nia.


Źródła:

Wikipedia

Samorealizować

po­tocz­nie: sa­mo­re­a­li­zo­wać się - re­a­li­zo­wać, urze­czy­wist­niać włas­ne za­mie­rze­nia, plany ży­cio­we, ar­ty­stycz­ne itp.; speł­niać się


Źródła:

SJP.pl

Samoregenerowanie

sa­mo­re­ge­ne­ro­wać się - re­ge­ne­ro­wać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoregenerować

sa­mo­re­ge­ne­ro­wać się - re­ge­ne­ro­wać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoregenerujący

sa­mo­re­ge­ne­ru­ją­cy się - taki, który sa­mo­dziel­nie się od­na­wia; sa­mo­od­na­wial­ny, sa­mo­od­na­wia­ją­cy się


Źródła:

SJP.pl

Samoregulacyjny

→ sa­mo­re­gu­la­cja


Patrz:samoregulacja

Źródła:

SJP.pl

Samoregulować

1. o urzą­dze­niu: re­gu­lo­wać ja­kieś pa­ra­me­try bez in­ge­ren­cji czło­wie­ka;
2. sa­mo­re­gu­lo­wać się - re­gu­lo­wać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoregulujący

1. o urzą­dze­niu: re­gu­lo­wać ja­kieś pa­ra­me­try bez in­ge­ren­cji czło­wie­ka;
2. sa­mo­re­gu­lo­wać się - re­gu­lo­wać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samorejestrować

sa­mo­re­je­stro­wać się - re­je­stro­wać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samorejestrujący

sa­mo­re­je­stro­wać się - re­je­stro­wać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoreplikujący

taki, który sam się po­wie­la


Źródła:

SJP.pl

Samorodek

brył­ka me­ta­lu, zwła­szcza szla­chet­ne­go, zna­le­zio­na w pia­sku, mule itp.; nug­get, ro­dzi­mek


Źródła:

SJP.pl

Samorodność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sa­mo­rod­ne


Źródła:

Wiktionary

Samorodny

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ni­ka­ją­cy z na­tu­ry

 (1.2) taki, który ni­ko­go nie na­śla­du­je

 (1.3) nie­po­sia­da­ją­cy wyksz­tał­ce­nia w danej dzie­dzi­nie, choć w niej dzia­ła­ją­cy


Źródła:

Wiktionary

Samorodztwo

sa­mo­rzut­ne pow­sta­nie niż­szych or­ga­niz­mów z nie­or­ga­nicz­nej lub or­ga­nicz­nej ma­te­rii nie­o­ży­wio­nej; sa­mo­rództ­wo, abio­ge­ne­za, au­to­go­nia


Źródła:

SJP.pl

Samorozpakowujący

taki, który sam roz­pa­ko­wu­je (się)


Źródła:

SJP.pl

Samorozpoznanie

zdol­ność roz­poz­na­wa­nia sie­bie jako odręb­nej jed­nost­ki


Źródła:

SJP.pl

Samorozpuszczanie

roz­kład ko­mó­rek i tka­nek or­ga­niz­mu pod wpły­wem włas­nych en­zy­mów hy­dro­li­tycz­nych; au­to­li­za, sa­mo­tra­wie­nie


Źródła:

SJP.pl

Samorozpuszczać

rzad­ko: sa­mo­roz­pu­szczać się - roz­pu­szczać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samorozpuścić

rzad­ko: sa­mo­roz­pu­ścić się - roz­pu­ścić się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samorozumienie

ro­zu­mie­nie sa­me­go sie­bie, swo­jej oso­bo­wo­ści, psy­chi­ki, swo­ich moż­li­wo­ści itp.; sa­mo­poz­na­nie


Źródła:

SJP.pl

Samorozwiązanie

roz­wią­za­nie się par­tii lub sejmu w dro­dze włas­nej uchwa­ły


Źródła:

SJP.pl

Samorozwiązać

roz­wią­zać się sa­mo­dziel­nie, z włas­nej de­cyz­ji


Źródła:

SJP.pl

Samorozwojowo

→ sa­mo­roz­wo­jo­wy


Patrz:samorozwojowy

Źródła:

SJP.pl

Samorozwojowy

→ sa­mo­roz­wój


Patrz:samorozwój

Źródła:

SJP.pl

Samoruch

daw­niej: au­to­mat (ma­szy­na)


Źródła:

SJP.pl

Samorzecznictwo

pu­blicz­ne wy­po­wia­da­nie się w imie­niu swoim lub swo­jej grupy, bro­niąc jej praw, in­te­re­sów itp.


Źródła:

SJP.pl

Samorzeczniczka

→ sa­mo­rzecz­nik


Patrz:samorzecznik

Źródła:

SJP.pl

Samorzeczniczy

wy­po­wia­da­ją­cy się pu­blicz­nie w imie­niu swoim lub swo­jej grupy, bro­niąc jej praw, in­te­re­sów itp.


Źródła:

SJP.pl

Samorzecznik

osoba, która pu­blicz­nie wy­po­wia­da się w imie­niu swoim lub swo­jej grupy, bro­niąc jej praw, in­te­re­sów itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba au­ty­stycz­na lub nie­peł­no­spraw­na, która mówi we włas­nym imie­niu o swo­ich pra­wach i po­trze­bach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samorzutny

przy­miot­nik

 (1.1) med. nauk. techn. za­cho­dzą­cy bez zew­nętrz­nej przy­czy­ny


Źródła:

Wiktionary

Samorząd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) adm. sa­mo­dziel­ne i nie­za­leż­ne wy­ko­ny­wa­nie pew­nych funk­cji o cha­rak­te­rze ad­mi­ni­stra­cyj­nym przez okre­ślo­ny or­ga­nizm spo­łecz­ny

 (1.2) grupa osób dzia­ła­ją­cych lub pra­cu­ją­cych w sa­mo­rzą­dzie (1.1)


Sa­mo­rząd – usta­lo­ny praw­nie za­kres kom­pe­ten­cji do sa­mo­dziel­ne­go de­cy­do­wa­nia o spra­wach okre­ślo­nej spo­łecz­no­ści, wy­ko­ny­wa­nie funk­cji uzu­peł­nia­ją­cych w sto­sun­ku władz np. szko­ły, za­kła­du pro­duk­cyj­ne­go, władz pań­stwo­wych.

Po­ję­cie "sa­mo­rzą­du" wy­wo­dzi się z niem: "Selbst­ver­wal­tung" (sa­mo­dziel­ny za­rząd, sa­mo­rząd), uży­wa­ne­go dla okre­śle­nia lo­kal­nej ad­mi­ni­stra­cji pu­blicz­nej nie spra­wo­wa­nej przez pań­stwo. Zna­nym te­o­re­ty­kiem sa­mo­rzą­du w nauce nie­miec­kiej był XIX-wiecz­ny uczo­ny Ru­dolf von Gne­ist.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Samorządny

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy włas­ny sa­mo­rząd, rzą­dzą­cy się sam


Źródła:

Wiktionary

Samorządowczyni

→ sa­mo­rzą­do­wiec


Patrz:samorządowiec

Źródła:

SJP.pl

Samorządowiec

czło­nek sa­mo­rzą­du, pra­cow­nik in­sty­tu­cji sa­mo­rzą­do­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba peł­nią­ca jakąś funk­cję w sa­mo­rzą­dzie (naj­czę­ściej te­ry­to­rial­nym)

 (1.2) pot. ktoś po­pie­ra­ją­cy idee sa­mo­rząd­no­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samorządowość

→ sa­mo­rzą­do­wy


Patrz:samorządowy

Źródła:

SJP.pl

Samorządowy

przy­miot­nik od: sa­mo­rząd


przy­miot­nik

 (1.1) adm. zwią­za­ny z sa­mo­rzą­dem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samorządówka

po­tocz­nie: praca w ad­mi­ni­stra­cji sa­mo­rzą­do­wej


Źródła:

SJP.pl

Samoróbka

po­tocz­nie: rzecz wy­ko­na­na przez ama­to­ra do­mo­wym spo­so­bem


Źródła:

SJP.pl

Samorództwo

we­dług po­pu­lar­ne­go w sta­ro­żyt­no­ści i śred­nio­wie­czu po­glą­du: sa­mo­rzut­ne pow­sta­nie niż­szych or­ga­niz­mów z nie­or­ga­nicz­nej lub or­ga­nicz­nej ma­te­rii nie­o­ży­wio­nej (np. much ze zgni­łe­go mięsa, żab z mułu rzecz­ne­go); abio­ge­ne­za, au­to­go­nia


Źródła:

SJP.pl

Samos

wino de­se­ro­we pro­du­ko­wa­ne na grec­kiej wy­spie Samos


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. grec­ka wyspa na Morzu Egej­skim, u wy­brze­ży Azji Mniej­szej;

 (1.2) geogr. adm. miej­sco­wość por­to­wa w Gre­cji;


Samos (gr. "Σάμος") – grec­ka wyspa na Morzu Egej­skim, u wy­brze­ży Azji Mniej­szej, w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Wyspy Egej­skie, w re­gio­nie Wyspy Egej­skie Pół­noc­ne, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Samos, w gmi­nie Samos. Głów­ną miej­sco­wo­ścią wyspy jest Samos.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samosa

in­dyj­ski pie­ro­żek na­dzie­wa­ny wa­rzy­wa­mi, mię­sem lub serem, sma­żo­ny w głę­bo­kim tłu­szczu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. tra­dy­cyj­na po­tra­wa in­dyj­ska, trój­kąt­ny pie­ro­żek sma­żo­ny na głę­bo­kim oleju;


Sa­mo­sa ( समोसा) – po­tra­wa kuch­ni in­dyj­skiej; prze­ką­ska w po­sta­ci trój­kąt­ne­go pie­roż­ka sma­żo­ne­go na głę­bo­kim oleju. Jako na­dzie­nie służą naj­czę­ściej ostro przy­pra­wio­ne wa­rzy­wa, mięso kur­cza­ka lub ser panir.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samosia

żar­to­bli­wie: sa­mo­dziel­na, re­zo­lut­na dziew­czy­na; zosia sa­mo­sia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żart. o zbyt re­zo­lut­nej i sa­mo­dziel­nej dziew­czyn­ce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samosiejka

ro­śli­na, która wy­ro­sła z na­sie­nia za­sia­ne­go w ziemi bez in­ge­ren­cji czło­wie­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. ro­śli­na, która wy­ro­sła z na­sio­na opa­dłe­go z drze­wa, krze­wu itp.

 (1.2) pot. tytoń upra­wia­ny nie­le­gal­nie na włas­ny uży­tek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samosierra

prze­łęcz w Hisz­pa­nii; So­mo­sier­ra


Źródła:

SJP.pl

Samosiew

Sa­mo­siew – pro­ces sa­mo­ist­ne­go roz­sie­wa­nia się na­sion, w wy­ni­ku któ­re­go może pow­stać nalot. Na­sio­na mogą być prze­no­szo­ne na kilka spo­so­bów.


Źródła:

Wikipedia

Samosiewność

spo­sób roz­sie­wa­nia dia­spor (np. na­sion, za­rod­ni­ków) za po­mo­cą me­cha­niz­mów wew­nętrz­nych ro­śli­ny, bez udzia­łu czyn­ni­ków zew­nętrz­nych; au­to­cho­ria


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. sa­mo­czyn­ne roz­sie­wa­nie dia­spor przez ro­śli­nę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samosiewny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bot. pow­sta­ły z sa­mo­sie­wu


Źródła:

Wiktionary

Samosioł

rdzen­ni miesz­kań­cy oko­lic Czar­no­by­la, któ­rzy po ka­ta­stro­fie w 1986 r. nie­le­gal­nie po­wró­ci­li do swo­ich domów lub od­mó­wi­li ewa­ku­a­cji


Źródła:

SJP.pl

Samospalenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sa­mo­bój­stwo przez spa­le­nie się żyw­cem, naj­czę­ściej po­peł­nia­ne de­mon­stra­cyj­nie na znak pro­te­stu;


Źródła:

Wiktionary

Samospawalny

o me­ta­lach: spa­wa­ją­cy się bez uży­cia spo­i­wa


Źródła:

SJP.pl

Samospełniający

rzad­ko: sa­mo­speł­niać się - speł­niać włas­ne ma­rze­nia, aspi­ra­cje


Źródła:

SJP.pl

Samospełniać

rzad­ko: sa­mo­speł­niać się - speł­niać włas­ne ma­rze­nia, aspi­ra­cje


Źródła:

SJP.pl

Samospełnienie

za­do­wo­le­nie z sie­bie i swo­ich suk­ce­sów


Źródła:

SJP.pl

Samospełnić

rzad­ko: sa­mo­speł­nić się - speł­nić włas­ne ma­rze­nia, aspi­ra­cje


Źródła:

SJP.pl

Samospis

sa­mo­dziel­ne po­da­nie da­nych do spisu po­wszech­ne­go, zaz­wy­czaj przez in­ter­net, bez udzia­łu urzęd­ni­ka


Źródła:

SJP.pl

Samosprzężony

równy swemu sprzę­że­niu ze­spo­lo­ne­mu, np. ma­cierz sa­mos­przę­żo­na; her­mi­tow­ski


Źródła:

SJP.pl

Samospłacalny

taki, który zwra­ca kosz­ty po­nie­sio­ne przy jego bu­do­wie lub za­ku­pie


Źródła:

SJP.pl

Samospłata

Sa­mos­pła­ta – jest to źró­dło fi­nan­so­wa­nia pod­mio­tów go­spo­dar­czych bę­dą­ce od­wrot­no­ścią pro­ce­su sa­mo­fi­nan­so­wa­nia (fi­nan­so­wa­nia wew­nętrz­ne­go włas­ne­go).

Przed­się­bior­stwa sto­su­ją­ce w swo­jej dzia­łal­no­ści sa­mos­pła­tę uzy­sku­ją okre­ślo­ne dobro, a na­stęp­nie dzię­ki jego ek­splo­a­ta­cji jest w sta­nie wy­ge­ne­ro­wać środ­ki pie­nięż­ne na spła­tę zo­bo­wią­za­nia.


Źródła:

Wikipedia

Samostabilizacja

zdol­ność sa­mo­czyn­ne­go po­wro­tu ukła­du do rów­no­wa­gi


Źródła:

SJP.pl

Samostanowienie

prawo na­ro­du do sta­no­wie­nia o swoim losie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) de­cy­do­wa­nie o włas­nym losie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samostanowić

rzad­ko: sta­no­wić o włas­nym losie


Źródła:

SJP.pl

Samostart

1. sa­mo­czyn­ny start - po­czą­tek ja­kie­goś dzia­ła­nia; au­to­start;
2. śro­do­wi­sko­wo: pre­pa­rat ułat­wia­ją­cy start sil­ni­ka sa­mo­cho­do­we­go


Źródła:

SJP.pl

Samoster

Sa­mo­ster – urzą­dze­nie me­cha­nicz­ne utrzy­mu­ją­ce jacht ża­glo­wy (rzad­ko jacht mo­to­ro­wy) na sta­łym kur­sie wzglę­dem wia­tru po­zor­ne­go. Pier­wot­nie sto­so­wa­ne było w mo­de­lar­stwie.

Pro­blem z sa­mo­ste­row­no­ścią jach­tów utrud­niał że­glu­gę sa­mot­nym że­gla­rzom od za­ra­nia dzie­jów.


Źródła:

Wikipedia

Samosterowanie

ste­ro­wać sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samosterować

ste­ro­wać sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samosterujący

ste­ro­wać sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samosterylny

o ro­śli­nie: nie­za­py­la­ją­cy się włas­nym pył­kiem; sa­mo­płon­ny


Źródła:

SJP.pl

Samostrzał

1. kusza;
2. broń, z któ­rej pada strzał, gdy zwie­rzę po­trą­ci drut po­łą­czo­ny z me­cha­niz­mem spu­sto­wym


Źródła:

SJP.pl

Samoswój

wy­ra­ża­ją­cy na­strój swoj­sko­ści, sa­mo­rod­ny, swo­i­sty


Źródła:

SJP.pl

Samosz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w pół­noc­no-za­chod­niej Ru­mu­nii i w pół­noc­no-wschod­nich Wę­grzech, lewy do­pływ Cisy, pow­sta­je z po­łą­cze­nia Ma­łe­go Sa­mo­szu i Wiel­kie­go Sa­mo­szu;


Sa­mosz (węg. "Sza­mos", rum. "Someș", niem. "So­mesch" lub "Sa­mosch", łac. "Samus") – rzeka w pół­noc­no-za­chod­niej Ru­mu­nii i w pół­noc­no-wschod­nich Wę­grzech, lewy do­pływ Cisy w zle­wi­sku Morza Czar­ne­go. Dłu­gość – 297 km (246 km w Ru­mu­nii, 51 km na Wę­grzech), po­wierzch­nia zlew­ni – 15 882 km² (15 217 km² w Ru­mu­nii, 665 km² na Wę­grzech). Do dłu­go­ści Sa­mo­szu do­li­cza się czę­sto dłu­gość Ma­łe­go lub Wiel­kie­go Sa­mo­szu, stąd ro­zbież­no­ści w da­nych.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Samosąd

sa­mo­wol­ne uka­ra­nie kogoś z po­mi­nię­ciem po­stę­po­wa­nia są­do­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sa­mo­wol­ne osą­dze­nie i uka­ra­nie kogoś za prze­stęp­stwo bez po­stę­po­wa­nia są­do­we­go;


Sa­mo­sąd, lincz (ang. "lynch") – sa­mo­wol­ne osą­dze­nie i uka­ra­nie dom­nie­ma­ne­go prze­stęp­cy przez osoby do tego nie­u­praw­nio­ne, po­mi­ja­jąc po­stę­po­wa­nie są­do­we.

Za przy­kład sa­mo­są­du może po­słu­żyć spon­ta­nicz­ne wy­ko­na­nie kary śmier­ci przez tłum krót­ko po wzbu­dza­ją­cym silne emo­cje zda­rze­niu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samosłyszalność

sły­sze­nie włas­ne­go głosu w słu­chaw­ce te­le­fo­nu


Sa­mo­sły­szal­ność (lub efekt lo­kal­ny) – efekt wy­stę­pu­ją­cy w apa­ra­cie te­le­fo­nicz­nym po­le­ga­ją­cy na sły­sze­niu włas­ne­go głosu w słu­chaw­ce te­le­fo­nu. Spo­wo­do­wa­ne jest tym, że prąd wy­pły­wa­ją­cy z mi­kro­fo­nu apa­ra­tu tra­fia do słu­chaw­ki.

Do eli­mi­na­cji zja­wi­ska lo­kal­ne­go wy­ko­rzy­stu­je się układ an­ty­lo­kal­ny np. w po­sta­ci most­ka zrów­no­wa­żo­ne­go, który roz­dzie­la sy­gnał na­da­wa­ny od od­bie­ra­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samotka

sa­mot­ka mar­chwian­ka - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny le­piar­ko­wa­tych


Sa­mot­ka ("Hy­la­e­us") – ro­dzaj pszczół sa­mot­nych z ro­dzi­ny le­piar­ko­wa­tych (Col­le­ti­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samotna

ko­bie­ta sa­mot­na, nie­ma­ją­ca bli­skich, opu­szczo­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samotnia

1. miej­sce nie­za­miesz­ka­łe, od­lud­ne, w któ­rym ktoś prze­by­wa w sa­mot­no­ści; pu­stel­nia, od­lu­dzie, ustro­nie, bez­lu­dzie;
2. życie sa­mot­ne, odo­sob­nio­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miej­sce po­zba­wio­ne obec­no­ści in­nych ludzi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samotnica

ko­bie­ta ży­ją­ca w sa­mot­no­ści, stro­nią­ca od ludzi; sa­mot­nicz­ka, mi­zan­trop­ka


Źródła:

SJP.pl

Samotnictwo

życie w odo­sob­nie­niu, z dala od ludzi; sa­mot­ni­ko­stwo, mi­zan­tro­pia, sa­mot­ność, od­ludzt­wo


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) cecha sa­mot­ni­ka, stro­nie­nie od ludzi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samotniczek

ko­bie­ta ży­ją­ca w sa­mot­no­ści, stro­nią­ca od ludzi; sa­mot­ni­ca, mi­zan­trop­ka


Sa­mot­ni­czek ("Bru­ce­pat­ter­so­nius") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny ba­weł­nia­ków (Sig­mo­don­ti­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych (Cri­ce­ti­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samotniczka

ko­bie­ta ży­ją­ca w sa­mot­no­ści, stro­nią­ca od ludzi; sa­mot­ni­ca, mi­zan­trop­ka


Źródła:

SJP.pl

Samotniczość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sa­mot­ni­cze; cecha tych, któ­rzy są sa­mot­ni­czy


Źródła:

Wiktionary

Samotniczy

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla sa­mot­ni­ka - osoby stro­nią­cej od ludzi, np. sa­mot­ni­czy tryb życia; pu­stel­ni­czy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sa­mot­ni­kiem, od­no­szą­cy się do sa­mot­ni­ka

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) odo­sob­nio­ny, sa­mot­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samotnie

przy­słó­wek

 (1.1) w odo­sob­nie­niu, w sa­mot­no­ści, bez to­wa­rzy­stwa


Źródła:

Wiktionary

Samotniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sa­mot­nie


Źródła:

SJP.pl

Samotniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: sa­mot­ny


Źródła:

SJP.pl

Samotnieć

sta­wać się sa­mot­nym


Źródła:

SJP.pl

Samotnik

1. osoba ży­ją­ca w sa­mot­no­ści, stro­nią­ca od ludzi; od­lu­dek, mi­zan­trop;
2. śro­do­wi­sko­wo: że­glarz mor­ski pły­wa­ją­cy sa­mot­nie;
3. slan­go­wo: zło­dziej kie­szon­ko­wy krad­ną­cy bez wspól­ni­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek sa­mot­ny, uni­ka­ją­cy to­wa­rzy­stwa in­nych

 (1.2) żegl. że­glarz pły­wa­ją­cy sa­mot­nie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Trin­ga ochro­pus|ref=tak., ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny be­ka­so­wa­tych;

 (2.2) zool. zwie­rzę, które żyje poza sta­dem


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samotnikostwo

życie w odo­sob­nie­niu, z dala od ludzi; sa­mot­nict­wo, mi­zan­tro­pia, sa­mot­ność, od­ludzt­wo


Źródła:

SJP.pl

Samotno

przy­słó­wek

 (1.1) przest. zob. sa­mot­nie.


Źródła:

Wiktionary

Samotność

1. od­czu­wa­ny stan braku to­wa­rzy­stwa bli­skiej osoby, opu­szcze­nia przez in­nych;
2. życie w odo­sob­nie­niu, z dala od ludzi; sa­mot­nict­wo, sa­mot­ni­ko­stwo, mi­zan­tro­pia, od­ludzt­wo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) życie w odo­sob­nie­niu, z dala od in­nych ludzi

 (1.2) uczu­cie braku bli­skich osób


Sa­mot­ność – su­biek­tyw­ny, emo­cjo­nal­ny stan od­czu­wa­nia izo­la­cji spo­łecz­nej i po­czu­cia od­cię­cia od in­nych. Po­ja­wia się i za­ni­ka, gdy zmie­nia się sy­tu­a­cja ży­cio­wa. W przy­pad­ku sa­mot­no­ści chro­nicz­nej jest doś­wiad­cza­na bez wzglę­du na oko­licz­no­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samotny

1. ży­ją­cy z dala od ludzi, po­zba­wio­ny to­wa­rzy­stwa i bli­sko­ści in­nych, nie­ma­ją­cy ro­dzi­ny, przy­ja­ciół;
2. znaj­du­ją­cy się gdzieś cał­kiem sam, zdany tylko na sie­bie;
3. dzie­ją­cy się, spę­dza­ny, od­by­wa­ny bez obec­no­ści in­nych;
4. nie­ma­ją­cy w nikim wspar­cia, dzie­ją­cy się bez wspar­cia in­nych;
5. nie­ma­ją­cy żony lub nie­ma­ją­ca męża;
6. znaj­du­ją­cy się na od­lu­dziu; ustron­ny, odo­sob­nio­ny


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest sam, żyje sa­mot­nie

 (1.2) od­by­wa­ją­cy się bez to­wa­rzy­stwa

 (1.3) wy­lud­nio­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samotok

prze­no­śnik wał­ko­wy do tran­spor­tu wy­ro­bów wal­co­wa­nych


Źródła:

SJP.pl

Samotracki

→ Sa­mo­tra­ka


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­mo­tra­ką, do­ty­czą­cy Sa­mo­tra­ki


Patrz:Samotraka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samotraka

grec­ka wyspa na Morzu Trac­kim


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa grec­ka na Morzu Trac­kim;

 (1.2) geogr. adm. gmina w Gre­cji;

 (1.3) geogr. mia­sto w Gre­cji


Sa­mo­tra­ka (gr. Σαμοθράκη – trb. "Sa­mo­tra­ki"); w kon­tek­ście okre­su kla­sycz­ne­go także Sa­mo­tra­ke, Samothrákē – wyspa grec­ka na Morzu Trac­kim (pół­noc­na część Morza Egej­skie­go); w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Ma­ce­do­nia-Tra­cja, w re­gio­nie Ma­ce­do­nia Wsch. i Tra­cja, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Ewros, w gmi­nie Sa­mo­tra­ka; o po­wierzch­ni 178 km², gó­rzy­sta – wzno­szą­ca się na 1611 m n.p.m.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samotrawienie

roz­kład ko­mó­rek i tka­nek or­ga­niz­mu pod wpły­wem włas­nych en­zy­mów hy­dro­li­tycz­nych; au­to­li­za, sa­mo­roz­pu­szcza­nie


Źródła:

SJP.pl

Samotrzask

pu­łap­ka do chwy­ta­nia zwie­rząt i pta­ków, za­my­ka­ją­ca się au­to­ma­tycz­nie; po­trzask


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samotrzeci

daw­niej: bę­dą­cy w to­wa­rzy­stwie dwóch osób, jeden z trzech


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. bę­dą­cy w to­wa­rzy­stwie dwóch osób, jeden z trzech


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samotrzeć

daw­niej: we trzech, we troje


przy­słó­wek li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) daw. tylko w trzy osoby; we trzech, we troje; sam z dwoma in­ny­mi oso­ba­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samouctwo

sa­mo­dziel­ne (bez po­mo­cy na­u­czy­cie­li, a cza­sa­mi nawet po­dręcz­ni­ków) zdo­by­wa­nie wie­dzy


Źródła:

SJP.pl

Samouczek

po­dręcz­nik do sa­mo­dziel­nej nauki ja­kie­goś przed­mio­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­dręcz­nik przy­sto­so­wa­ny do sa­mo­dziel­ne­go ucze­nia się


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samouczenie

pro­ces ucze­nia się sa­mo­dziel­nie


Źródła:

SJP.pl

Samouczkowy

→ sa­mo­u­czek


Patrz:samouczek

Źródła:

SJP.pl

Samouczący

taki, który sam uczy (się)


Źródła:

SJP.pl

Samoudręczanie

drę­cze­nie sa­me­go sie­bie; sa­mo­u­drę­cze­nie, sa­mo­u­drę­ka


Źródła:

SJP.pl

Samoudręczenie

drę­cze­nie sa­me­go sie­bie; sa­mo­u­drę­cza­nie, sa­mo­u­drę­ka


Źródła:

SJP.pl

Samoudręka

drę­cze­nie sa­me­go sie­bie; sa­mo­u­drę­cza­nie, sa­mo­u­drę­cze­nie


Źródła:

SJP.pl

Samouk

osoba uczą­ca się cze­goś bez po­mo­cy na­u­czy­cie­la; au­to­dy­dak­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto uczy się sa­mo­dziel­nie, bez po­mo­cy na­u­czy­cie­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samoukaranie

do­bro­wol­ne pod­da­nie się karze


Źródła:

SJP.pl

Samouleczalny

o cho­ro­bie: taka, która sa­mo­czyn­nie mija, bez po­mo­cy leków; au­to­te­ra­pe­u­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Samoulepszać

o niek­tó­rych sto­pach me­ta­li: sa­mo­u­lep­szać się - sa­mo­rzut­nie zwięk­szać twar­dość i wy­trzy­ma­łość


Źródła:

SJP.pl

Samoulepszyć

o niek­tó­rych sto­pach me­ta­li: sa­mo­u­lep­szyć się - sa­mo­rzut­nie zwięk­szyć twar­dość i wy­trzy­ma­łość


Źródła:

SJP.pl

Samoumartwiać

sa­mo­u­mart­wiać się - umart­wiać sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samoumartwienie

sa­mo­u­mart­wić się - umart­wić sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samoumartwić

sa­mo­u­mart­wić się - umart­wić sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samounicestwiać

sa­mo­u­ni­ce­stwiać się - uni­ce­stwiać sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samounicestwienie

rzad­ko: uni­ce­stwie­nie sa­me­go sie­bie; au­to­de­struk­cja


Źródła:

SJP.pl

Samounicestwić

sa­mo­u­ni­ce­stwić się - uni­ce­stwić sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samouniżenie

rzad­ko: uni­że­nie sa­me­go sie­bie; sa­mo­po­ni­że­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoutlenianie

rzad­ko: sa­mo­ut­le­niać się - ut­le­niać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoutleniać

rzad­ko: sa­mo­ut­le­niać się - ut­le­niać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoutlenienie

rzad­ko: sa­mo­ut­le­nić się - ut­le­nić się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoutlenić

rzad­ko: sa­mo­ut­le­nić się - ut­le­nić się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoutwardzalny

za­wie­ra­ją­cy ut­war­dzacz


Źródła:

SJP.pl

Samouwielbienie

za­chwyt nad sobą, uwiel­bie­nie sa­me­go sie­bie; au­to­fi­lia, nar­cyzm


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) uwiel­bie­nie sa­me­go sie­bie lub za­chwyt nad sobą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samouwolnienie

uciecz­ka z miej­sca odo­sob­nie­nia (wię­zie­nia, aresz­tu, kon­wo­ju)


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) praw. sa­mo­wol­ne, nie­le­gal­ne opu­szcze­nie za­kła­du kar­ne­go przez ska­za­ne­go;


Sa­mo­u­wol­nie­nie (pot. uciecz­ka z wię­zie­nia) – prze­stęp­stwo skie­ro­wa­ne prze­ciw­ko wy­mia­ro­wi spra­wied­li­wo­ści, po­le­ga­ją­ce na sa­mo­wol­nym, nie­le­gal­nym opu­szcze­niu za­kła­du kar­ne­go przez ska­za­ne­go (lub uka­ra­ne­go) orze­cze­niem sądu na karę po­zba­wie­nia wol­no­ści (karę aresz­tu lub aresz­tu woj­sko­we­go).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samowar

me­ta­lo­we na­czy­nie do pa­rze­nia her­ba­ty, po­pu­lar­ne w Rosji i Ira­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. urzą­dze­nie do przy­go­to­wy­wa­nia her­ba­ty – ze zbior­ni­kiem do go­to­wa­nia wody, kra­ni­kiem i miej­scem do pod­grze­wa­nia czaj­nicz­ka;


Sa­mo­war (ros. "самовар") – urzą­dze­nie do przy­go­to­wy­wa­nia her­ba­ty, cha­rak­te­ry­stycz­ne szcze­gól­nie dla Rosji, Azer­bej­dża­nu i Iranu. Kla­sycz­na kon­struk­cja skła­da się ze zbior­ni­ka na wodę, przez który prze­cho­dzi pio­no­wo rura na wę­giel drzew­ny, z rusz­tem u dołu. W dol­nej czę­ści zbior­ni­ka sa­mo­wa­ra znaj­du­je się kra­nik do spu­szcza­nia wody, a u góry miej­sce na czaj­ni­czek na esen­cję. Znane w świe­cie wyt­wór­nie sa­mo­wa­rów znaj­du­ją się w Tule, Mosk­wie i Pe­ters­bur­gu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samowarek

zdrob­nie­nie od: sa­mo­war


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: sa­mo­war

 (1.2) mały sa­mo­war


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samowarowy

→ sa­mo­war


Patrz:samowar

Źródła:

SJP.pl

Samoweryfikacja

spraw­dza­nie sie­bie sa­me­go; sa­mo­o­ce­na


Źródła:

SJP.pl

Samowiedny

daw­niej: ma­ją­cy sa­mo­wie­dzę, świa­do­my


Źródła:

SJP.pl

Samowiedza

w psy­cho­lo­gii: wie­dza o samym sobie; sa­mo­poz­na­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. wie­dza zdo­by­ta pod­czas na­by­wa­nia doś­wia­dzeń i poz­na­wa­nia sa­me­go sie­bie;


Sa­mo­wie­dza – w psy­cho­lo­gii to ze­spół prze­ko­nań i war­to­ści od­no­szą­cych się do włas­ne­go funk­cjo­no­wa­nia oso­bi­ste­go jed­nost­ki, a także psy­cho­lo­gicz­ne po­ję­cie włas­ne­go "ja" z ce­cha­mi cha­rak­te­ru, które wpły­wa­ją na my­śle­nie, uczu­cia, dzia­ła­nia.

Wie­dza o sobie samym (sa­mo­wie­dza) wraz z wie­dzą o świe­cie na­tu­ral­nym i wie­dzą o lu­dziach two­rzy wie­dzę in­dy­wi­du­al­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samowity

prze­sta­rza­łe: na­tu­ral­ny, przy­ro­dzo­ny


Źródła:

SJP.pl

Samowiązałka

ma­szy­na rol­ni­cza do au­to­ma­tycz­ne­go wią­za­nia sno­pów


Źródła:

SJP.pl

Samowola

1. po­stę­po­wa­nie tylko we­dług włas­nej woli, igno­ro­wa­nie czy­ichś na­ka­zów, prawa; swa­wo­la, sa­mo­wol­ność;
2. czyn bę­dą­cy wy­ni­kiem ta­kiej po­sta­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­stę­po­wa­nie je­dy­nie we­dług włas­nej woli, bez li­cze­nia się z in­ny­mi czy lek­ce­wa­żąc prawo

 (1.2) czyn wy­ra­ża­ją­cy sa­mo­wo­lę (1.1)


Sa­mo­wo­la ( Самоволя) – wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie wło­dzi­mier­skim ob­wo­du wo­łyń­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samowolka

1. po­tocz­nie: po­stę­po­wa­nie wy­łącz­nie we­dług włas­nej woli, bez li­cze­nia się z za­ka­za­mi i obo­wią­zu­ją­cym pra­wem; sa­mo­wo­la;
2. efekt po­stę­po­wa­nia niez­god­ne­go z za­sa­da­mi


Źródła:

SJP.pl

Samowolnie

przy­słó­wek

 (1.1) z włas­nej tylko woli, nie li­cząc się z in­ny­mi


Źródła:

Wiktionary

Samowolniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sa­mo­wol­nie


Źródła:

SJP.pl

Samowolność

po­stę­po­wa­nie tylko we­dług włas­nej woli, igno­ro­wa­nie czy­ichś na­ka­zów, prawa; swa­wo­la, sa­mo­wo­la


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sa­mo­wol­ne; cecha tych, któ­rzy są sa­mo­wol­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samowolny

książ­ko­wo:
1. po­stę­pu­ją­cy tylko we­dług włas­nej woli, dzia­ła­ją­cy wbrew za­ka­zom i prze­pi­som; nie­po­słusz­ny, nie­zdy­scy­pli­no­wa­ny;
2. bę­dą­cy wy­ra­zem sa­mo­wo­li, np. sa­mo­wol­ny czyn


przy­miot­nik

 (1.1) po­stę­pu­ją­cy we­dług włas­nej woli, nie li­cząc się z in­ny­mi, z prze­pi­sa­mi

 (1.2) świad­czą­cy o sa­mo­wol­nej (1.1) po­sta­wie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samowspółczucie

życz­li­we i ro­zu­mie­ją­ce po­dej­ście do sa­me­go sie­bie w trud­nych chwi­lach


Sa­mow­spół­czu­cie (ang. "self-com­pas­sion") – po­ję­cie bliź­nia­cze do współ­czu­cia (bycie po­ru­szo­nym cier­pie­niem dru­giej osoby), lecz kie­ro­wa­ne do sa­me­go sie­bie, za­miast in­nych. Jest to ak­cep­ta­cja na prze­ży­wa­nie włas­ne­go bólu (za­miast wy­par­cia) oraz mo­ty­wa­cja do zła­go­dze­nia go, aby po­pra­wić włas­ny do­bro­stan.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samowtór

daw­niej: w to­wa­rzy­stwie jed­nej osoby; we dwoje, we dwóch


Źródła:

SJP.pl

Samowychowanie

umie­jęt­ność wpły­wu na włas­ny roz­wój, przej­mo­wa­nie za­da­nia roz­wi­ja­nia i kształ­to­wa­nia kwa­li­fi­ka­cji we włas­nym za­kre­sie; sa­moksz­tał­ce­nie, au­to­e­du­ka­cja


Sa­mo­wy­cho­wa­nie – sa­mo­rzut­na praca czło­wie­ka nad uksz­tał­to­wa­niem włas­ne­go po­glą­du na świat, włas­nych po­staw, cech cha­rak­te­ru i włas­nej oso­bo­wo­ści – sto­sow­nie do za­ło­żo­nych kry­te­riów, wzo­rów oraz ide­a­łów. Roz­wi­ja­nie w pro­ce­sie wy­cho­wa­nia ro­dzin­ne­go czy szkol­ne­go mo­ty­wa­cji po­bu­dza­ją­cej dzie­ci i mło­dzież do pracy nad sobą jest dzia­ła­niem, które zwie­lo­krot­nia wpływ wy­cho­waw­czy ro­dzi­ny i szko­ły.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samowyleczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sa­mo­ist­ne ustą­pie­nie ob­ja­wów cho­ro­bo­wych


Źródła:

Wiktionary

Samowylewajka

w że­glar­stwie: przy­rząd do sa­mo­czyn­ne­go usu­wa­nia wody z jach­tu, dzia­ła­ją­cy pod­czas jego ruchu na za­sa­dzie ssa­nia


Źródła:

SJP.pl

Samowyrób

po­zy­ska­nie drew­na kosz­tem na­byw­cy


Źródła:

SJP.pl

Samowystarczalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sa­mo­wy­star­czal­ne; cecha tych, któ­rzy są sa­mo­wy­star­czal­ni


Źródła:

Wiktionary

Samowystarczalny

za­spo­ka­ja­ją­cy włas­ne po­trze­by bez po­mo­cy in­nych


przy­miot­nik

 (1.1) mo­gą­cy sam za­spo­ko­ić wszyst­kie swe po­trze­by


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samowywołujący

sa­mo­wy­wo­łu­ją­cy się - taki, który sam się wy­wo­łu­je, np. sa­mo­wy­wo­łu­ją­cy się po­la­ro­id


Źródła:

SJP.pl

Samowyzwalacz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fot. me­cha­nizm lub funk­cjo­nal­ność opro­gra­mo­wa­nia apa­ra­tu fo­to­gra­ficz­ne­go poz­wa­la­ją­ca na wyz­wo­le­nie spu­stu sa­mo­czyn­nie po okre­ślo­nym cza­sie;


Sa­mo­wyz­wa­lacz – urzą­dze­nie zaz­wy­czaj wbu­do­wa­ne w kla­sycz­ny apa­rat fo­to­gra­ficz­ny lub ele­ment opro­gra­mo­wa­nia cy­fro­we­go apa­ra­tu fo­to­gra­ficz­ne­go, poz­wa­la­ją­ce na usta­wie­nie war­to­ści opóź­nie­nia mo­men­tu wyz­wo­le­nia mi­gaw­ki. Sa­mo­wyz­wa­la­cza używa się po unie­ru­cho­mie­niu wy­ce­lo­wa­ne­go apa­ra­tu, zwy­kle przy po­mo­cy mon­ta­żu na sta­ty­wie.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Samowyzwalać

rzad­ko: sa­mo­wyz­wa­lać się - wyz­wa­lać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samowyzwolenie

rzad­ko: sa­mo­wyz­wo­lić się - wyz­wo­lić się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samowyzwolić

rzad­ko: sa­mo­wyz­wo­lić się - wyz­wo­lić się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samowzbudny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. ma­ją­cy wła­ści­wość spon­ta­nicz­ne­go wyt­wa­rza­nia drgań, nie­za­leż­nie od dzia­ła­nia zew­nętrz­nych czyn­ni­ków


Źródła:

Wiktionary

Samowładca

wład­ca nie­o­gra­ni­czo­ny, ab­so­lut­ny; au­to­kra­tor, au­to­kra­ta, je­dy­no­wład­ca, jed­no­wład­ca


Źródła:

SJP.pl

Samowładczy

→ sa­mo­wład­ca


Patrz:samowładca

Źródła:

SJP.pl

Samowładczyni

wład­czy­ni nie­o­gra­ni­czo­na, ab­so­lut­na


Źródła:

SJP.pl

Samowładny

przy­miot­nik

 (1.1) przest. ma­ją­cy nie­o­gra­ni­czo­ną wła­dzę


Źródła:

Wiktionary

Samowładza

nie­o­gra­ni­czo­na wła­dza jed­nej osoby, spra­wo­wa­na bez kon­tro­li i po­dzia­łu kom­pe­ten­cji


Źródła:

SJP.pl

Samowładztwo

forma rzą­dów, w któ­rej nie­o­gra­ni­czo­na wła­dza na­le­ży do jed­ne­go czło­wie­ka i jest spra­wo­wa­na poza ja­ką­kol­wiek kon­tro­lą spo­łecz­ną; je­dy­no­władzt­wo, ab­so­lu­tyzm, au­to­kra­tyzm, au­to­kra­cja, au­tar­chia (rza­dziej)


Źródła:

SJP.pl

Samozachwyt

za­chwy­ca­nie się samym sobą


Źródła:

SJP.pl

Samozaciskający

sa­mo­czyn­nie się za­ci­ska­ją­cy; sa­mo­za­ci­sko­wy


Źródła:

SJP.pl

Samozaciskowy

sa­mo­czyn­nie się za­ci­ska­ją­cy; sa­mo­za­ci­ska­ją­cy


Źródła:

SJP.pl

Samozadowolenie

za­do­wo­le­nie z sa­me­go sie­bie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­do­wo­le­nie z sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samozadowolony

za­do­wo­lo­ny z sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samozagrzać

sa­mo­za­grzać się - za­grzać się sa­mo­czyn­nie przez na­gro­ma­dzo­ną sub­stan­cję or­ga­nicz­ną, czę­sto przy udzia­le bak­te­rii


Źródła:

SJP.pl

Samozagrzewać

sa­mo­za­grze­wać się - za­grze­wać się sa­mo­czyn­nie przez na­gro­ma­dzo­ną sub­stan­cję or­ga­nicz­ną, czę­sto przy udzia­le bak­te­rii


Źródła:

SJP.pl

Samozagłada

zni­szcze­nie sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samozamykacz

urzą­dze­nie sto­so­wa­ne do sa­mo­czyn­ne­go za­my­ka­nia się drzwi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie do przy­my­ka­nia drzwi przez me­cha­nizm sprę­ży­no­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samozamykający

taki, który za­my­ka się au­to­ma­tycz­nie, sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samozamykanie

sa­mo­czyn­ne za­my­ka­nie


Źródła:

SJP.pl

Samozaopatrzać

sa­mo­za­o­pa­trzać się - za­o­pa­try­wać sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samozaopatrzenie

sa­mo­za­o­pa­trzyć się - za­o­pa­trzyć sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samozaopatrzyć

sa­mo­za­o­pa­trzyć się - za­o­pa­trzyć sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samozaoranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) slang. sy­tu­a­cja, w któ­rej uczest­nik dy­sku­sji używa ar­gu­men­tów kom­pro­mi­tu­ją­cych jego sa­me­go, lub sta­no­wi­sko, które re­pre­zen­tu­je


Źródła:

Wiktionary

Samozaorany

po­tocz­nie: taki, który się sa­mo­za­o­rał (skom­pro­mi­to­wał się)


Źródła:

SJP.pl

Samozaorać

po­tocz­nie: sa­mo­za­o­rać się - skom­pro­mi­to­wać się, po­sta­wić się w złym świet­le


Źródła:

SJP.pl

Samozapalający

sa­mo­za­pa­lać się - za­pa­lać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samozapalanie

sa­mo­za­pa­lać się - za­pa­lać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samozapalać

sa­mo­za­pa­lać się - za­pa­lać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samozapalenie

sa­mo­za­pa­lić się - za­pa­lić się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samozapalić

sa­mo­za­pa­lić się - za­pa­lić się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samozapalny

za­pa­la­ją­cy się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samozaparcie

upór, nie­u­stę­pli­wość w dą­że­niu do celu


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­rze­cze­nie się spraw oso­bi­stych, poś­wię­ce­nie ich dla ja­kich wyż­szych celów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samozapisujący

sa­mo­za­pi­sy­wać się - za­pi­sy­wać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samozapisywać

sa­mo­za­pi­sy­wać się - za­pi­sy­wać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samozapylający

u niek­tó­rych ro­ślin: sa­mo­za­py­lać się - za­py­lać się włas­nym pył­kiem


Źródła:

SJP.pl

Samozapylanie

u niek­tó­rych ro­ślin: sa­mo­za­py­lać się - za­py­lać się włas­nym pył­kiem


Źródła:

SJP.pl

Samozapylać

u niek­tó­rych ro­ślin: sa­mo­za­py­lać się - za­py­lać się włas­nym pył­kiem


Źródła:

SJP.pl

Samozapylenie

u niek­tó­rych ro­ślin: sa­mo­za­py­lić się - za­py­lić się włas­nym pył­kiem


Źródła:

SJP.pl

Samozapylić

u niek­tó­rych ro­ślin: sa­mo­za­py­lić się - za­py­lić się włas­nym pył­kiem


Źródła:

SJP.pl

Samozapylony

o niek­tó­rych ro­śli­nach: za­py­lo­ny włas­nym pył­kiem


Źródła:

SJP.pl

Samozapłodnienie

za­płod­nie­nie ko­mór­ki ja­jo­wej przez plem­nik po­cho­dzą­cy z tego sa­me­go or­ga­niz­mu


Źródła:

SJP.pl

Samozapłon

Sa­mo­za­płon – sa­mo­rzut­ne za­po­cząt­ko­wa­nie pro­ce­su spa­la­nia bez za­i­ni­cjo­wa­nia go za po­mo­cą ognia lub iskry. Tem­pe­ra­tu­ra, przy któ­rej dana sub­stan­cja ulega sa­mo­za­pło­no­wi to tem­pe­ra­tu­ra sa­mo­za­pło­nu.

Przy­kła­dy sa­mo­za­pło­nu na­stę­pu­ją­ce­go bez pod­grze­wa­nia mie­sza­nin.


Źródła:

Wikipedia

Samozapłonowy

→ sa­mo­za­płon


Patrz:samozapłon

Źródła:

SJP.pl

Samozaspokojenie

po­draż­nia­nie włas­nych na­rzą­dów płcio­wych w celu za­spo­ko­je­nia po­trzeb sek­su­al­nych; ma­stur­ba­cja, sa­mog­wałt, ip­sa­cja, ona­nizm


Źródła:

SJP.pl

Samozatopienie

Sa­mo­za­to­pie­nie – akt zni­szcze­nia lub po­waż­ne­go usz­ko­dze­nia jed­nost­ki pły­wa­ją­cej przez włas­ną za­ło­gę, po­le­ga­ją­cy na umoż­li­wie­niu do­sta­nia się wody do wnę­trza ka­dłu­ba.

Do­ko­nu­je się go przez ot­war­cie za­wo­rów den­nych lub wy­ko­na­nie wyrwy w ka­dłu­bie, np. przy po­mo­cy ma­te­ria­łów wy­bu­cho­wych, ewen­tu­al­nie także zni­szcze­nie wy­po­sa­że­nia i me­cha­niz­mów lub pod­pa­le­nie.


Źródła:

Wikipedia

Samozatracenie

za­tra­ce­nie sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samozatrucie

za­tru­cie or­ga­niz­mu


Źródła:

SJP.pl

Samozatrudnienie

sy­tu­a­cja, w któ­rej osoba roz­po­czy­na dzia­łal­ność go­spo­dar­czą na włas­ny ra­chu­nek, na włas­ne ry­zy­ko i na włas­ną od­po­wie­dzial­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pod­ję­cie dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej przez osobę fi­zycz­ną na włas­ny ra­chu­nek i od­po­wie­dzial­ność;


Sa­mo­za­trud­nie­nie – sy­tu­a­cja, w któ­rej osoba fi­zycz­na po­dej­mu­je dzia­łal­ność go­spo­dar­czą na włas­ny ra­chu­nek, włas­ną od­po­wie­dzial­ność i na włas­ne ry­zy­ko.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samozatrudniona

po­dej­mu­ją­cy dzia­łal­ność go­spo­dar­czą na włas­ny ra­chu­nek, na włas­ne ry­zy­ko i na włas­ną od­po­wie­dzial­ność


Źródła:

SJP.pl

Samozatrudniony

osoba roz­po­czy­na­ją­ca dzia­łal­ność go­spo­dar­czą na włas­ny ra­chu­nek, na włas­ne ry­zy­ko i na włas­ną od­po­wie­dzial­ność


Źródła:

SJP.pl

Samozbierający

w rol­nict­wie: taki, który sa­mo­czyn­nie zbie­ra plony


Źródła:

SJP.pl

Samozbiór

udo­stęp­nia­nie przez rol­ni­ka lub sa­dow­ni­ka swo­jej plan­ta­cji kon­su­men­tom, któ­rzy włas­no­ręcz­nie zbie­ra­ją owoce i wa­rzy­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) idea ku­po­wa­nia pło­dów rol­nych po­przez sa­mo­dziel­ny zbiór z pola


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samozerwalność

miara wy­trzy­ma­ło­ści włó­kien i przędz na zer­wa­nie; sa­moz­ryw


Sa­mo­zer­wal­ność, sa­moz­ryw – jedna z miar wy­trzy­ma­ło­ści ma­te­ria­łów, de­fi­nio­wa­na jako dłu­gość swo­bod­nie zwi­sa­ją­ce­go od­cin­ka tego ma­te­ria­łu, przy któ­rej na­stę­pu­je jego zer­wa­nie pod włas­nym cię­ża­rem. Jed­nost­ką miary jest ki­lo­metr.

Dla pa­pie­ru jej war­tość za­le­ży od dłu­go­ści i wy­trzy­ma­ło­ści włó­kien, oraz od zwar­to­ści struk­tu­ry wy­ro­bu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samoznaczący

wyraz sa­moz­na­czą­cy (au­to­se­man­tycz­ny) - wyraz zna­cze­nio­wo sa­mo­dziel­nie in­for­mu­ją­cy o obiek­tach wy­stę­pu­ją­cych w rze­czy­wi­sto­ści


Źródła:

SJP.pl

Samozniszczalny

ule­ga­ją­cy zni­szcze­niu sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samozniszczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zni­szcze­nie sie­bie sa­me­go


Źródła:

Wiktionary

Samozryw

miara wy­trzy­ma­ło­ści włó­kien i przędz na zer­wa­nie; sa­mo­zer­wal­ność


Źródła:

SJP.pl

Samozwaniec

osoba bez­praw­nie przej­mu­ją­ca wła­dzę; uzur­pa­tor


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. osoba, która przy­wła­szcza sobie bez­praw­nie jakiś tytuł, god­ność albo sta­no­wi­sko


Sa­moz­wa­niec – osoba przy­wła­szcza­ją­ca sobie jakiś tytuł lub god­ność.

Zja­wi­sko znane jest w róż­nych kul­tu­rach, m.in. jako po­da­wa­nie się za „praw­dzi­we­go” wład­cę lub za świę­te­go.

Szcze­gól­ne­go roz­ma­chu zja­wi­sko to na­bra­ło od cza­sów Smuty w Rosji, sta­jąc się zja­wi­skiem cha­rak­te­ry­stycz­nym dla kul­tu­ry i men­tal­no­ści ro­syj­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samozwańczy

bez­praw­nie przy­wła­szcza­ją­cy sobie jakiś tytuł albo prawa


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy sa­moz­wań­ców, wła­ści­wy sa­moz­wań­com, bę­dą­cy sa­moz­wań­cem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samoładowanie

sa­mo­ła­do­wać się - ła­do­wać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samoładować

sa­mo­ła­do­wać się - ła­do­wać się sa­mo­czyn­nie


Źródła:

SJP.pl

Samołapka

pu­łap­ka do sa­mo­czyn­ne­go chwy­ta­nia zwie­rząt


Źródła:

SJP.pl

Samołówka

stałe lub prze­no­śne urzą­dze­nie w po­sta­ci ba­se­nu, skrzy­ni albo od­po­wied­nio roz­pię­tej tka­ni­ny sie­cio­wej, słu­żą­ce do odło­wu ryb w cza­sie spu­szcza­nia wody ze stawu; odłów­ka


Źródła:

SJP.pl

Samoświadomość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) świa­do­mość sie­bie, włas­nych doz­nań, emo­cji, po­trzeb, myśli, swo­ich moż­li­wo­ści;


Sa­moś­wia­do­mość – świa­do­mość sa­me­go sie­bie, zda­wa­nie sobie spra­wy z doś­wiad­cza­nych ak­tu­al­nie doz­nań, emo­cji, po­trzeb, myśli, swo­ich moż­li­wo­ści czy ogra­ni­czeń, au­to­kon­cen­tra­cja uwagi. Jest to także poj­mo­wa­nie, „idea sa­me­go sie­bie”.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Samoświadomy

ma­ją­cy świa­do­mość sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Samożywność

spo­sób odży­wia­nia się or­ga­niz­mów (niek­tó­rych bak­te­rii, ro­ślin zie­lo­nych i glo­nów) po­le­ga­ją­cy na po­bie­ra­niu ze śro­do­wi­ska związ­ków nie­or­ga­nicz­nych i przeksz­tał­ca­nie ich w związ­ki or­ga­nicz­ne; au­to­tro­fizm, au­to­tro­fia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. odży­wia­nie się or­ga­niz­mów pro­sty­mi związ­ka­mi mi­ne­ral­ny­mi, tj. dwut­len­kiem węgla i wodą, przy wy­ko­rzy­sta­niu ener­gii po­bie­ra­nej ze śro­do­wi­ska


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samożywny

o ro­śli­nach zie­lo­nych, niek­tó­rych bak­te­riach i glo­nach: wyt­wa­rza­ją­cy nie­zbęd­ne do życia sub­stan­cje or­ga­nicz­ne ze związ­ków nie­or­ga­nicz­nych; au­to­tro­ficz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) biol. odży­wia­ją­cy się pro­sty­mi związ­ka­mi mi­ne­ral­ny­mi, tj. dwut­len­kiem węgla i wodą, przy wy­ko­rzy­sta­niu ener­gii po­bie­ra­nej ze śro­do­wi­ska;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sampan

mała pła­sko­den­na łódź wio­sło­wa lub ża­glo­wa, uży­wa­na we wschod­niej Azji; szam­pun


Sam­pan – łódź lub mały sta­tek, zwy­kle o kon­struk­cji drew­nia­nej, przez­na­czo­ny do że­glu­gi rzecz­nej i przy­brzeż­nej we wschod­niej Azji, czę­sto­kroć słu­żą­cy rów­nież za miej­sce za­miesz­ka­nia użyt­ku­ją­cej go ro­dzi­ny. Wyraz „sam­pan” po­cho­dzi z j. chiń­skie­go (舢板 "shānbǎn") i oz­na­cza łódź.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sampel

dźwięk za­pi­sa­ny cy­fro­wo wy­ko­rzy­sty­wa­ny w two­rze­niu mu­zy­ki przy uży­ciu kom­pu­te­ra lub sam­ple­ra, zwy­kle po­je­dyn­czy dźwięk in­stru­men­tu mu­zycz­ne­go (np. trąb­ki, tam­bu­ry­nu), do­wol­nie przet­wo­rzo­ny frag­ment in­ne­go ut­wo­ru mu­zycz­ne­go lub inny od­po­wied­ni od­głos (np. kla­śnię­cie); sam­ple


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. cy­fro­wo za­pi­sa­na fraza mu­zycz­na lub od­głos wy­ko­rzy­sty­wa­na w sam­plin­gu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sample

[czy­taj: sampl] dźwięk za­pi­sa­ny cy­fro­wo wy­ko­rzy­sty­wa­ny w two­rze­niu mu­zy­ki przy uży­ciu kom­pu­te­ra lub sam­ple­ra, zwy­kle po­je­dyn­czy dźwięk in­stru­men­tu mu­zycz­ne­go (np. trąb­ki, tam­bu­ry­nu), do­wol­nie przet­wo­rzo­ny frag­ment in­ne­go ut­wo­ru mu­zycz­ne­go lub inny od­po­wied­ni od­głos (np. kla­śnię­cie); sam­pel


SAMPLE – wyraz mne­mo­tech­nicz­ny ułat­wia­ją­cy pro­wa­dze­nie wy­wia­du ra­tow­ni­cze­go. Roz­wi­ja­jąc ten skrót nawet w ogrom­nym stre­sie zwią­za­nym z pro­wa­dzo­ny­mi dzia­ła­nia­mi, ra­tow­nik ko­rzy­sta­jąc z kon­struk­cji wy­ra­zu roz­wi­ja zna­cze­nie ko­lej­nych liter. Wy­wiad ten obej­mu­je ze­bra­nie in­for­ma­cji bądź usta­le­nie fak­tów o za­ist­nia­łym zda­rze­niu np. przy­czy­nach za­cho­ro­wa­nia, me­cha­niz­mach wy­wo­łu­ją­cych uraz czy też osza­co­wa­nie siły po­wo­du­ją­cej obra­że­nia, itp.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sampler

1. urzą­dze­nie do za­pi­sy­wa­nia pró­bek mu­zycz­nych, poz­wa­la­ją­ce na ich edy­cję i odt­wa­rza­nie;
2. w mar­ke­tin­gu: prób­ka ja­kie­goś to­wa­ru, ma­ją­ca za­chę­cić do jego kupna


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. elek­tro­nicz­ny in­stru­ment mu­zycz­ny, re­je­stru­ją­cy i odt­wa­rza­ją­cy cy­fro­we prób­ki (sam­ple) róż­nych dźwię­ków;


Sam­pler – in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy elek­tro­fo­nów elek­tro­nicz­nych, od­gry­wa­ją­cy wcze­śniej na­gra­ne prób­ki dźwię­ków (ang. "sam­ples") in­stru­men­tów aku­stycz­nych, in­nych dźwię­ków mu­zycz­nych lub nie­mu­zycz­nych dźwię­ków wy­ko­rzy­sty­wa­nych w mu­zy­ce. Uży­wa­ny w sam­plin­gu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sampling

two­rze­nie mu­zy­ki przy uży­ciu sam­pli


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samplingowy

→ sam­pling


Patrz:sampling

Źródła:

SJP.pl

Samplowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sam­plo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Samplować

umie­szczać po­cię­te frag­men­ty ut­wo­rów mu­zycz­nych w innym ut­wo­rze


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) umie­szczać po­cię­te frag­men­ty ut­wo­rów mu­zycz­nych za­pi­sa­ne w po­sta­ci cy­fro­wej w jed­nym ut­wo­rze


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samplowy

→ sam­pel


Patrz:sampel

Źródła:

SJP.pl

Sampras

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Samsa

Samsa (kaz. самса, kirg. самса, ujg. سامسا, uzb. "somsa", turkm. "somsa", tadż. самбӯса) - pie­czo­ne pie­roż­ki o do­wol­nym (kwa­dra­to­wym, trój­kąt­nym lub za­o­krą­glo­nym) kształ­cie z far­szem, po­sy­pa­ne se­za­mem. Danie jest bar­dzo po­pu­lar­ne w Azji Środ­ko­wej.

Jako na­dzie­nie do samsy może słu­żyć: drob­no po­sie­ka­ne mięso z ce­bu­lą, dynia, grzy­by, jajka, so­cze­wi­ca, ziem­nia­ki i inne wa­rzy­wa z przy­pra­wa­mi.


Źródła:

Wikipedia

Samsara

w hin­du­iz­mie i bud­dyz­mie: wę­drów­ka dusz; san­sa­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. (w hin­du­iz­mie, bud­dyz­mie i dżi­niz­mie) ko­ło­wrót na­ro­dzin i śmier­ci (re­in­kar­na­cji);


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samsel

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samshu

[czy­taj: sam­szu] chiń­ska od­mia­na sake


Źródła:

SJP.pl

Samsieczynek

Sam­sie­czy­nek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie na­kiel­skim, w gmi­nie Mro­cza nad Je­zio­rem Wiel­kim.

Na prze­ciw­le­głym brze­gu je­zio­ra znaj­du­je się duży ro­dzin­ny ogród dział­ko­wy "ROD Dą­brów­ka" z do­mi­nu­ją­cą funk­cją wy­po­czyn­ko­wą (cho­ciaż dział­ko­wi­cze upra­wia­ją rów­nież wa­rzy­wa i owoce). W la­tach 80 XX wieku teren ten znaj­do­wał się w za­rzą­dzie ZNTK Pa­te­rek.


Źródła:

Wikipedia

Samson

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gwara. osoba sa­mot­na, stro­nią­ca od in­nych


Sam­son (hebr. Szim­szon, שִׁמְשׁוֹן, co po­cho­dzi od słowa "sze­mesz" – „słoń­ce”, lub "sza­men" – „silny”, „si­łacz”; arab. شمشون, wym. Szam­szun) – ostat­ni z Sę­dziów opi­sa­nych w sta­ro­te­sta­men­to­wej "Księ­dze Sę­dziów" r. 13-16. Trze­ci zaś li­cząc od końca dla sta­ro­żyt­ne­go Iz­ra­e­la; po nim sę­dzia­mi byli Heli i Sa­mu­el.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samsonostwo

Sam­son z żoną; Sam­so­no­wie


Źródła:

SJP.pl

Samsonowicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samsonowie

Sam­son z żoną; Sam­so­no­stwo


Źródła:

SJP.pl

Samsonowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sam­so­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Samsun

Sam­sun (w sta­ro­żyt­no­ści Samp­so­un­ta i Ami­sos) – mia­sto w pół­noc­nej Tur­cji, nad Mo­rzem Czar­nym, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny ilu Sam­sun. W 2014 li­czył 1 269 989 miesz­kań­ców.

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł spo­żyw­czy, drzew­ny oraz che­micz­ny.

W po­bli­żu port lot­ni­czy Sam­sun-Çarşamba.


Źródła:

Wikipedia

Samsung

marka elek­tro­ni­ki i firma


Sam­sung Group (zapis sty­li­zo­wa­ny: SΛMSUNG; kor. 삼성 "Sam­se­ong" – „trzy gwia­zdy”) – jedno z naj­więk­szych po­łud­nio­wo­ko­re­ań­skich przed­się­biorstw (cze­bo­li) zrze­sza­ją­ce przed­się­bior­stwa pro­duk­cyj­ne i usłu­go­we dzia­ła­ją­ce w wielu bran­żach, oraz in­sty­tu­cje fi­nan­so­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samsungowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z firmą Sam­sung


Źródła:

Wiktionary

Samszyce

Sam­szy­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie Osię­ci­ny.


Źródła:

Wikipedia

Samuel

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. po­stać bi­blij­na;

 (1.2) imię|pol­ski|m.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samuela

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­o­so­bo­wy.

 (2.1) D., B. lp. od: Sa­mu­el


Sa­mu­e­la – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Sa­mu­el. Wy­wo­dzi się od he­braj­skich słów oz­na­cza­ją­cych „imię Boże” lub niech „Bóg wy­słu­cha”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samuelek

zdrob­nie­nie od: Sa­mu­el (imię mę­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Sa­mu­el


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samuelostwo

Sa­mu­el z żoną; Sa­mu­e­lo­wie


Źródła:

SJP.pl

Samuelowie

Sa­mu­el z żoną; Sa­mu­e­lo­stwo


Źródła:

SJP.pl

Samuelowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sa­mu­e­la lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Samulak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Samulski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Samum

lo­kal­na nazwa su­che­go, po­ry­wi­ste­go wia­tru wie­ją­ce­go na Sa­ha­rze i czę­sto wy­wo­łu­ją­ce­go burze pia­sko­we; cham­sin, ham­sin, sa­miel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. gwał­tow­ny, suchy i go­rą­cy po­łud­nio­wy wiatr wie­ją­cy na pu­sty­niach Afry­ki Pół­noc­nej i Pół­wy­spu Arab­skie­go oraz w ich są­siedzt­wie;


Samum (z arab. "samma" = ‘truć’) – gwał­tow­ny, suchy i go­rą­cy po­łud­nio­wy wiatr wie­ją­cy na pu­sty­niach Afry­ki Pół­noc­nej i Pół­wy­spu Arab­skie­go oraz w ich są­siedzt­wie. Sa­mu­my wy­wo­łu­ją burze py­ło­we i pia­sko­we.

Wy­stę­pu­ją naj­czę­ściej w okre­sie od kwiet­nia do czerw­ca. Zaz­wy­czaj krót­kotr­wa­ły, trwa 12-20 minut. Wy­stę­pu­je przed na­dej­ściem fron­tu chłod­ne­go. Nie­sie bar­dzo duże ilo­ści pia­sku i pyłu. W trak­cie sa­mu­mu tem­pe­ra­tu­ra sil­nie wzra­sta (do 50 °C), zaś wil­got­ność spada do około 10%.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samur

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w po­łud­nio­wym Da­ge­sta­nie, ucho­dzą­ca do Morza Ka­spij­skie­go;


Samur (ros.: Самур) – rzeka w Rosji, w po­łud­nio­wym Da­ge­sta­nie, czę­ścio­wo na gra­ni­cy z Azer­bej­dża­nem. Jej dłu­gość wy­no­si 213 km; do­rze­cze zaj­mu­je po­wierzch­nię 7330 km².

Źró­dła znaj­du­ją się na zbo­czach góry Guton w łań­cu­chu Wiel­kie­go Ka­u­ka­zu. Rzeka pły­nie głę­bo­ką, wąską do­li­ną mię­dzy Gó­ra­mi Sa­mur­ski­mi i pas­mem Kia­biak; w dol­nym biegu do­li­na roz­sze­rza się a ko­ry­to roz­dzie­la się na od­no­gi.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Samura

do­ro­sła sa­mi­ca świni do­mo­wej lub dzika; ma­cio­ra; locha


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) łow. sa­mi­ca dzika


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samurai

w fe­u­dal­nej Ja­po­nii: czło­nek szla­chec­kiej war­stwy ry­cer­skiej; bushi


„Sa­mu­rai” – czwar­ty sin­gel oraz utwór bry­tyj­skie­go ze­spo­łu Juno Re­ac­tor wy­da­ny 10 wrze­śnia 1996 roku w Sta­nach Zjed­no­czo­nych przez wyt­wór­nię Hyp­no­tic (wy­da­nie CD). Sin­gel po­cho­dzi z trze­cie­go al­bu­mu Juno Re­ac­tor - "Be­y­ond the In­fi­ni­te", skła­da się na niego 5 ut­wo­rów: ty­tu­ło­wy "Sa­mu­rai" w wer­sji ory­gi­nal­nej i zre­mik­so­wa­nej, re­mik­sy ut­wo­rów "Feel the Uni­ver­se" i "Ma­gne­tic" oraz b-side "La­by­rinth".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Samuraj

w fe­u­dal­nej Ja­po­nii: czło­nek szla­chec­kiej war­stwy ry­cer­skiej; bushi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. ry­cerz ja­poń­ski, czło­nek niż­szej szlach­ty ja­poń­skiej;


Sa­mu­raj (jap. 侍 sa­mu­rai; „wo­jow­nik”) – pier­wot­nie świta słu­żą­ca naj­wyż­szym do­stoj­ni­kom ja­poń­skim, także gwar­dia ce­sar­ska ("gosho-za­mu­rai"); dzie­dzicz­na szlach­ta woj­sko­wa; kasta wo­jow­ni­ków, która utrzy­my­wa­ła się od XII wieku do Re­sta­u­ra­cji Meiji w 1868 roku. Udział sa­mu­ra­jów w po­pu­la­cji kraju wy­no­sił co naj­wy­żej 10%.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Samurajka

→ sa­mu­raj


Patrz:samuraj

Źródła:

SJP.pl

Samurajski

do­ty­czą­cy sa­mu­ra­ja


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z sa­mu­ra­ja­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Samurski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­mu­rem (rzeką w Rosji)


Źródła:

Wiktionary

Samże

wzmoc­nio­ne "sam"


Źródła:

SJP.pl

San

marka au­to­bu­sów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) obec­nie nie­u­ży­wa­na li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) mot. au­to­bus lub cię­ża­rów­ka marki San


San ( Сян, trb. "San") – rzeka w po­łud­nio­wo-wschod­niej Pol­sce, pra­wo­brzeż­ny do­pływ Wisły. Dłu­gość – 457,76 km. Na od­cin­ku 54 km jest rzeką gra­nicz­ną mię­dzy Pol­ską a Ukra­i­ną. Po­wierzch­nia zlew­ni – 16 861 km² (14 390 km² w Pol­sce, 2471 km² na Ukra­i­nie).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

San-Stefański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z San-Ste­fa­no (miej­scem za­war­cia po­ko­ju w 1878 roku, współcz. Yeşilköy w Stam­bu­le)


Źródła:

Wiktionary

San.-Epid.

skrót od: sa­ni­tar­no-epi­de­mio­lo­gicz­ny (czy­ta­ny jako całe, od­mien­ne wy­ra­że­nie)


Źródła:

SJP.pl

Sana

sto­li­ca Re­pu­bli­ki Je­me­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Je­me­nu;


Sana ( ‏صنعاء‎, "Ṣanʿāʾ") – sto­li­ca Je­me­nu, po­ło­żo­na w za­chod­niej czę­ści kraju, w kot­li­nie na wy­so­ko­ści 2100–2300 m oto­czo­nej wy­so­ki­mi szczy­ta­mi, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na mu­ha­fa­zy Sana. W 2004 roku li­czy­ła ok. 1,7 mln miesz­kań­ców.

Sana jest za­li­cza­na do naj­star­szych miast na świe­cie[]. Najw­cze­śniej­sze in­skryp­cje wspo­mi­na­ją­ce mia­sto da­to­wa­ne są na I wiek.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sanacja

1. uz­dro­wie­nie;
2. w II RP: obóz zwo­len­ni­ków Jó­ze­fa Pił­sud­skie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. pol. obóz zwo­len­ni­ków Jó­ze­fa Pił­sud­skie­go, któ­rzy po­par­li do­ko­na­ny przez niego prze­wrót ma­jo­wy w 1926 r.;

 (1.2) hist. pol. okres rzą­dów Jó­ze­fa Pił­sud­skie­go po prze­wro­cie ma­jo­wym

 (1.3) książk. uz­dro­wie­nie cze­goś, np. sto­sun­ków po­li­tycz­nych i życia pu­blicz­ne­go, w ja­kimś kraju


Sa­na­cja ( sa­na­tio, „uz­dro­wie­nie”) – po­tocz­na nazwa obozu rzą­dzą­ce­go w II Rze­czy­po­spo­li­tej w la­tach 1926–1939, pow­sta­łe­go i funk­cjo­nu­ją­ce­go po­cząt­ko­wo pod prze­wod­nict­wem Jó­ze­fa Pił­sud­skie­go (zm. 1935); nazwa pow­sta­ła w związ­ku z gło­szo­nym przez ten obóz ha­słem „sa­na­cji mo­ral­nej” życia pu­blicz­ne­go (pań­stwa i spo­łe­czeń­stwa), wy­su­wa­nym w toku przy­go­to­wań i w okre­sie prze­wro­tu ma­jo­we­go (1926).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sanacyjny

zwią­za­ny z sa­na­cją


przy­miot­nik

 (1.1) hist. polit. zwią­za­ny z sa­na­cją (obo­zem zwo­len­ni­ków Pił­sud­skie­go)

 (1.2) książk. zwią­za­ny z sa­na­cją (od­no­wą)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sanajczyk

miesz­ka­niec Sany (sto­li­cy Je­me­nu)


Źródła:

SJP.pl

Sanajka

miesz­kan­ka Sany (sto­li­cy Je­me­nu)


Źródła:

SJP.pl

Sanajski

→ Sana (sto­li­ca Je­me­nu lub miej­sco­wość we Fran­cji); sa­nij­ski


Źródła:

SJP.pl

Sanak

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sanakiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sananka

miesz­kan­ka Sany (sto­li­cy Je­me­nu); Sa­nij­ka


Źródła:

SJP.pl

Sanator

przed­sta­wi­ciel sa­na­cji - obozu zwo­len­ni­ków Jó­ze­fa Pił­sud­skie­go w Pol­sce mię­dzy­wo­jen­nej


Źródła:

SJP.pl

Sanatorium

za­kład lecz­nict­wa zam­knię­te­go, po­ło­żo­ny naj­czę­ściej w miej­sco­wo­ści uz­dro­wi­sko­wej, przez­na­czo­ny dla re­kon­wa­le­scen­tów oraz przew­le­kle cho­rych, wy­ma­ga­ją­cych re­ha­bi­li­ta­cji lub utr­wa­le­nia wy­ni­ków le­cze­nia szpi­tal­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. za­kład lecz­ni­czy dla przew­le­kle cho­rych i re­kon­wa­le­scen­tów


Sa­na­to­rium – za­kład lecz­nict­wa uz­dro­wi­sko­we­go wy­ko­rzy­stu­ją­cy wa­lo­ry re­kre­a­cyj­ne, przy­rod­ni­cze i na­tu­ral­ne, takie jak: wody mi­ne­ral­ne, wody ter­mal­ne, bo­ro­wi­na, ozon, radon, sole mi­ne­ral­ne oraz inne czyn­ni­ki bio­fi­zycz­ne śro­do­wi­ska wy­wie­ra­ją­ce ko­rzyst­ny wpływ na or­ga­nizm czło­wie­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sanatorski

zwią­za­ny z sa­na­to­rem, przed­sta­wi­cie­lem sa­na­cji - obozu zwo­len­ni­ków Jó­ze­fa Pił­sud­skie­go w Pol­sce mię­dzy­wo­jen­nej


Źródła:

SJP.pl

Sanatoryjny

zwią­za­ny z sa­na­to­rium - za­kła­dem lecz­nict­wa zam­knię­te­go; uz­dro­wi­sko­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sa­na­to­rium, do­ty­czą­cy sa­na­to­rium


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sanańczyk

miesz­ka­niec Sany (sto­li­cy Je­me­nu); Sa­nij­czyk


Źródła:

SJP.pl

Sanctus

z ła­ci­ny: świę­ty (w skró­cie: s.)


Sanc­tus (łac. "świę­ty") – akla­ma­cja w czę­ści dru­giej li­tur­gii ła­ciń­skiej mszy wier­nych, wy­ko­ny­wa­na po pre­fa­cji.

łac. "Sanc­tus, Sanc­tus, Sanc­tus Do­mi­nus, Deus Sa­ba­oth. Pleni sunt caeli et terra glo­ria tua. Ho­san­na in ex­cel­sis."

pl. "Świę­ty, Świę­ty, Świę­ty Pan, Bóg Za­stę­pów. Pełne są nie­bio­sa i zie­mia chwa­ły Two­jej. Ho­san­na na wy­so­ko­ści."


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sancygniów

San­cy­gniów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie piń­czow­skim, w gmi­nie Dzia­ło­szy­ce. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży przy DW768.


Źródła:

Wikipedia

Sand

chiń­ski no­wo­żyt­ny sport walki, opar­ty na tra­dy­cyj­nych chiń­skich sztu­kach walki


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sanda

chiń­ski no­wo­żyt­ny sport walki, opar­ty na tra­dy­cyj­nych chiń­skich sztu­kach walki


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sandacz

ryba dra­pież­na z ro­dzi­ny oko­nio­wa­tych, o ubar­wie­niu sza­rym w nie­bie­skie pręgi, ży­ją­ca głów­nie w du­żych czy­stych je­zio­rach i rze­kach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|San­der lu­cio­per­ca|ref=tak., duża, ho­dow­la­na ryba dra­pież­na za­miesz­ku­ją­ca zle­wi­ska mórz eu­ro­pej­skich;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sandaczowy

przy­miot­nik od: san­dacz


Źródła:

SJP.pl

Sandalin

drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych; pte­ro­kar­pus


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pte­ro­car­pus|ref=tak., ro­dzaj tro­pi­kal­ne­go drze­wa lub krze­wu z ro­dzi­ny mo­tyl­ko­wa­tych do­star­cza­ją­ce­go war­to­ścio­we­go drew­na i soku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sandarak

drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych; ży­wicz­lin; cy­przyk czte­ro­kla­po­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. ży­wi­ca na­tu­ral­na uży­wa­na do wy­ro­bu wer­nik­sów, po­zy­ski­wa­na głów­nie z cy­przy­ka czte­ro­kla­po­we­go;


San­da­rak – mięk­ka ży­wi­ca na­tu­ral­na.

San­da­rak wy­stę­pu­je w kilku ro­dza­jach w za­leż­no­ści od po­cho­dze­nia:

oraz w kilku od­mia­nach w za­leż­no­ści od ja­ko­ści hand­lo­wej:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sandarakowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z san­da­ra­kiem, do­ty­czą­cy san­da­ra­ku


Źródła:

Wiktionary

Sandauer

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sandał

but skła­da­ją­cy się z po­desz­wy i pa­sków lub rze­my­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) obuw. ro­dzaj ot­war­te­go obu­wia skła­da­ją­ce­go się z po­desz­wy i rze­mie­ni, które utrzy­mu­ją go na sto­pie;

 (1.2) bot. zob. san­da­ło­wiec.

 (1.3) pot. aro­ma­tycz­ne drew­no z drze­wa san­da­łow­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sandałek

ro­dzaj buta


Źródła:

SJP.pl

Sandałki

ro­dzaj buta


Źródła:

SJP.pl

Sandałowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu san­da­łow­ców; san­da­łow­co­wa­te


Źródła:

SJP.pl

Sandałowaty

o ce­chach san­da­ło­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Sandałowcowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu san­da­łow­ców; san­da­ło­wa­te


San­da­łow­co­wa­te ("San­ta­la­ce­ae" R.Br.) – ro­dzi­na ro­ślin z rzędu san­da­łow­ców ("San­ta­la­les"). Do nie­daw­na do ro­dzi­ny za­li­cza­no 36 ro­dza­jów, spoś­ród któ­rych we flo­rze Pol­ski wy­stę­pu­ją tylko 3 ga­tun­ki na­le­żą­ce do ro­dza­ju le­niec ("The­sium" L.). W świet­le badań z XXI wieku ro­dzi­na obej­mu­je 44 ro­dza­je two­rzą­ce 8 linii roz­wo­jo­wych o nie­jas­nych po­wią­za­niach fi­lo­ge­ne­tycz­nych, wśród któ­rych znaj­du­je się też klad "Vi­scum", daw­niej wy­łą­cza­ny w odręb­ną ro­dzi­nę je­mio­ło­wa­tych "Vi­sca­ce­ae".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sandałowcowaty

o ce­chach san­da­łow­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Sandałowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|San­ta­lum|ref=tak., wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo z ro­dzi­ny san­da­łow­co­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ce od Ma­lez­ji po Au­stra­lię i Ha­wa­je


San­da­ło­wiec ("San­ta­lum" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny san­da­łow­co­wa­tych. Na­le­ży do niego 16 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych na ni­zi­nach Au­stra­lii, Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej i wy­spach Pa­cy­fi­ku.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sandałowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy san­da­łow­ca

 (1.2) odzież. do­ty­czą­cy san­da­łów, przez­na­czo­ny do san­da­łów


Źródła:

Wiktionary

Sandały

but skła­da­ją­cy się z po­desz­wy i pa­sków lub rze­my­ków


San­da­ły – ro­dzaj ot­war­te­go obu­wia skła­da­ją­ce­go się z po­desz­wy i pa­sków lub rze­my­ków, które utrzy­mu­ją san­dał na sto­pie. Nie­kie­dy jeden z pa­sków prze­cho­dzi po­mię­dzy dużym pal­cem a na­stęp­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sandboarding

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roz­ryw­ka po­le­ga­ją­ca na zjeż­dża­niu deską po pia­szczy­stej po­wie­rza­ni, np. wydmy;


Sand­bo­ar­ding – po­pu­lar­na atrak­cja tu­ry­stycz­na w Peru i niek­tó­rych in­nych kra­jach Ame­ry­ki Ła­ciń­skiej, po­le­ga­ją­ca na zjeź­dzie na spe­cjal­nie przy­go­to­wa­nej desce z pia­szczy­stych wydm.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sandboksowy

→ sand­box


Patrz:sandbox

Źródła:

SJP.pl

Sandbox

1. wy­i­zo­lo­wa­ne śro­do­wi­sko kom­pu­te­ro­we umoż­li­wia­ją­ce bez­piecz­ne te­sto­wa­nie lub uru­cha­mia­nie pro­gra­mów, skryp­tów czy pli­ków bez ry­zy­ka usz­ko­dze­nia sy­ste­mu lub sieci;
2. gra kom­pu­te­ro­wa ofe­ru­ją­ca ot­war­ty świat bez sztyw­ne­go sce­na­riu­sza i dużą swo­bo­dę dzia­ła­nia


Sand­box, gra sand­bok­so­wa – ter­min okre­śla­ją­cy model pro­jek­to­wa­nia gier kom­pu­te­ro­wych, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się wy­so­kim po­zio­mem swo­bo­dy dzia­ła­nia gra­cza oraz ot­war­tą struk­tu­rą roz­gryw­ki. Ter­min ten bywa utoż­sa­mia­ny z ot­war­tym świa­tem, lecz sta­no­wią one odręb­ne po­ję­cia: ot­war­ty świat od­no­si się do ge­o­gra­fii i braku ba­rier w prze­mie­szcza­niu się, na­to­miast sand­box de­fi­niu­je głę­bię sy­ste­mów i me­cha­nik, które wcho­dząc ze sobą w in­te­rak­cje, two­rzą dy­na­micz­ne i nie­prze­wi­dy­wal­ne sy­tu­a­cje.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sandecki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sandegyk

ko­re­ań­skie wi­do­wi­ska ma­sko­we wy­wo­dzą­ce się z tra­dy­cyj­nych ce­re­mo­nii sza­mań­skich


Źródła:

SJP.pl

Sander

naz­wi­sko


San­der – ro­dzaj dra­pież­nych ryb słod­ko­wod­nych z ro­dzi­ny oko­nio­wa­tych (Per­ci­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sanders

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sanderson

naz­wi­sko


San­der­son – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Tek­sas, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na hrab­stwa Ter­rell.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sandhi

w gra­ma­ty­ce: zmia­ny fo­ne­tycz­ne za­cho­dzą­ce w gło­skach


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. zmia­ny za­cho­dzą­ce w gło­skach (upo­dob­nie­nia) na gra­ni­cach mor­fe­mów (wew­nętrz­ne) lub wy­ra­zów (zew­nętrz­ne);


Sand­hi – za­sa­dy fo­no­lo­gicz­ne, które do­ty­czą zmian na prze­ło­mie mor­fe­mów lub słów. Zwy­kle służą ułat­wie­niu wy­mo­wy. Można po­dzie­lić je na wew­nętrz­ne (za­cho­dzą­ce wew­nątrz wy­ra­zu) i zew­nętrz­ne (za­cho­dzą­ce na prze­ło­mie wy­ra­zów). Ter­min po­cho­dzi pier­wot­nie z gra­ma­ty­ki san­skryc­kiej (wyraz संधि "saṃdhi" oz­na­cza „łą­cze­nie”).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sanding

1. wy­gła­dza­nie pa­pie­rem ścier­nym, szli­fo­wa­nie;
2. po­sy­py­wa­nie dróg pia­skiem, pia­sko­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Sandinista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. czło­nek ni­ka­ra­gu­ań­skie­go ruchu spo­łecz­ne­go w dru­giej po­ło­wie XX wieku


Źródła:

Wiktionary

Sandinistka

→ san­di­ni­sta


Patrz:sandinista

Źródła:

SJP.pl

Sandinistowski

→ san­di­ni­ści, → san­di­ni­sta; san­di­now­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) polit. zwią­za­ny z san­di­ni­sta­mi, san­di­niz­mem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sandinizm

dok­try­na, po­glą­dy san­di­ni­stów - ruchu spo­łecz­no-po­li­tycz­ne­go w Ni­ka­ra­gui w dru­giej po­ło­wie XX wieku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. ide­o­lo­gia an­ty­im­pe­ria­li­stycz­na cha­rak­te­ry­stycz­na dla kra­jów Ame­ry­ki Ła­ciń­skiej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sandinowski

→ san­di­ni­ści, → san­di­ni­sta; san­di­ni­stow­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z san­di­niz­mem, od­no­szą­cy się do san­di­niz­mu

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla san­di­niz­mu lub san­di­ni­stów, ma­ją­cy cechy lub wła­ści­wo­ści przy­pi­sy­wa­ne san­di­niz­mo­wi lub san­di­ni­stom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sandisk

ame­ry­kań­ska firma i marka


San­disk Cor­po­ra­tion – ame­ry­kań­ska kor­po­ra­cja zaj­mu­ją­ca się pro­jek­to­wa­niem, pro­duk­cją oraz roz­wo­jem roz­wią­zań pa­mię­ci ma­so­wej flash oraz opro­gra­mo­wa­nia. Roz­wią­za­nia SanDisk, sta­no­wią trzon w wielu naj­więk­szych świa­to­wych cen­trach przet­wa­rza­nia da­nych i osa­dzo­ne są w za­a­wan­so­wa­nych smart­fo­nach, ta­ble­tach i kom­pu­te­rach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sandman

ame­ry­kań­ska seria ko­mik­so­wa


Sand­man (ang. "The Sand­man") – ame­ry­kań­ska seria ko­mik­so­wa, na­pi­sa­na przez Neila Ga­i­ma­na i wy­da­na przez DC Co­mics w 75 od­cin­kach w la­tach 1989–1996, a na­stęp­nie prze­dru­ko­wa­na w 10 to­mach zbior­czych (w Pol­sce wy­da­na przez Eg­mont Pol­ska w la­tach 2002–2007; więk­szość tomów zo­sta­ła po­dzie­lo­na w pol­skim wy­da­niu na dwie czę­ści). W 2021 roku wy­daw­nict­wo Eg­mont roz­po­czę­ło do­druk wszyst­kich 10 tomów wraz z no­wy­mi okład­ka­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sandomierka

ro­dzaj psze­ni­cy


Źródła:

SJP.pl

Sandomierski

przy­miot­nik od: San­do­mierz, San­do­mier­skie (San­do­mier­szczyz­na)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy San­do­mie­rza, zwią­za­ny z San­do­mie­rzem, po­cho­dzą­cy z San­do­mie­rza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sandomierskie

przy­miot­nik od: San­do­mierz, San­do­mier­skie (San­do­mier­szczyz­na)


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. re­gion w po­łud­nio­wej Pol­sce wokół San­do­mie­rza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sandomierszczyzna

kra­i­na wokół San­do­mie­rza


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na wokół San­do­mie­rza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sandomierz

mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, nad Wisłą;


}|-

San­do­mierz – mia­sto w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie san­do­mier­skim, po­ło­żo­ne nad Wisłą, na sied­miu wzgó­rzach (stąd na­zy­wa­ne cza­sem „małym Rzy­mem”). San­do­mierz jest usy­tu­o­wa­ny na Ni­zi­nie Nad­wi­ślań­skiej i roz­cią­ga się od Wy­ży­ny San­do­mier­skiej po Rów­ni­nę Tar­no­brze­ską.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sandomierzanin

miesz­ka­niec San­do­mie­rza


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec San­do­mie­rza

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z San­do­mie­rza, uro­dzo­na w San­do­mie­rzu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sandomierzanka

miesz­kan­ka San­do­mie­rza


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka San­do­mie­rza

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z San­do­mie­rza, uro­dzo­na w San­do­mie­rzu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sandr

bar­dzo pła­ski, roz­le­gły sto­żek na­pły­wo­wy pow­sta­ły w wy­ni­ku dzia­łal­no­ści wód po­lo­dow­co­wych, zbu­do­wa­ny ze żwi­rów i pia­sków; zandr; pia­szczy­sko


Sandr – roz­le­gły, bar­dzo pła­ski sto­żek na­pły­wo­wy zbu­do­wa­ny ze żwi­rów i pia­sków osa­dzo­nych i wy­płu­ka­nych przez wody po­cho­dzą­ce z top­nie­nia lą­do­lo­du. Pow­sta­je pod­czas re­gre­sji lub po­sto­ju lą­do­lo­du na jego przed­po­lu.

San­dry zbu­do­wa­ne są z ma­te­ria­łu pia­szczy­ste­go i żwi­ro­we­go uło­żo­ne­go war­stwa­mi, jedna nad drugą (po­dob­nie jak rzecz­ne ła­wi­ce pia­szczy­ste). Sta­no­wią zwy­kle po­kry­wy o znacz­nej po­wierzch­ni (do kilku ty­się­cy km²).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sandra

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) zdrobn. Alek­san­dra

 (1.3) zdrobn. Ka­san­dra

 (1.4) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 1760;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sandro

imię żeń­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sandrowy

przy­miot­nik od: sandr (zandr); zan­dro­wy


Źródła:

SJP.pl

Sandwich

[czy­taj: san­dłicz] ka­nap­ka z dwóch zło­żo­nych razem ka­wał­ków chle­ba lub bułki; sand­wicz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) slang. kulin. zob. ka­nap­ka.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sandwichman

[czy­taj: san­dłicz­men] czło­wiek cho­dzą­cy po uli­cach z pla­ka­ta­mi re­kla­mo­wy­mi na pier­siach i ple­cach


Źródła:

SJP.pl

Sandwichowy

→ sand­wich [czy­taj: san­dłi­czo­wy]; sand­wi­czo­wy


Źródła:

SJP.pl

Sandwicz

ka­nap­ka z dwóch zło­żo­nych razem ka­wał­ków chle­ba lub bułki; sand­wich


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. zło­żo­na pod­wój­nie ka­nap­ka z węd­li­ną i/lub serem

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przest. rzad. czło­wiek ob­no­szą­cy po mie­ście dwu­stron­ne re­kla­my na ple­cy­e­cach i na pier­siach

 (2.2) żart. osoba ob­cią­żo­na obo­wiąz­kiem opie­ko­wa­nia się za­rów­no włas­ny­mi dzieć­mi, jak i ro­dzi­ca­mi w po­desz­łym wieku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sandwiczeria

[czy­taj: san­dłi­cze­ria] bar, w któ­rym ser­wu­je się sand­wi­cze


Źródła:

SJP.pl

Sandwiczowy

→ sand­wicz; sand­wi­cho­wy


Źródła:

SJP.pl

Sandżacki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z San­dża­kiem (kra­i­ną w Ser­bii i Czar­no­gó­rze)


Źródła:

Wiktionary

Sandżak

w daw­nej Tur­cji część wi­la­je­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na na po­gra­ni­czu Ser­bii i Czar­no­gó­ry;


San­dżak ( "Санџак" / Sandžak, "San­cak") – re­gion ge­o­gra­ficz­no-hi­sto­rycz­ny na po­gra­ni­czu Ser­bii i Czar­no­gó­ry. Głów­nym mia­stem jest Novi Pazar. Re­gion jest za­miesz­ka­ny przez licz­ną mniej­szość bosz­niac­ką.

San­dżak to rów­nież nazwa po­tocz­na dzi­siej­sze­go okrę­gu w Ser­bii – "Rasz­ka".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sanecki

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saneczkarka

ko­bie­ta upra­wia­ją­ca sa­necz­kar­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. forma żeń­ska od: sa­necz­karz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saneczkarski

do­ty­czą­cy sa­necz­kar­stwa, sa­necz­ka­rza


przy­miot­nik

 (1.1) sport. do­ty­czą­cy sa­necz­kar­stwa, sa­necz­ka­rza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saneczkarstwo

dy­scy­pli­na spor­to­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sport. dy­scy­pli­na za­li­cza­na do spor­tów zi­mo­wych, po­le­ga­ją­ca na zjeż­dża­niu san­ka­mi z toru sztucz­ne­go lub na­tu­ral­ne­go;


Sa­necz­kar­stwo lub ina­czej sport sa­necz­ko­wy – jedna z dy­scy­plin za­li­cza­nych do spor­tów zi­mo­wych. Wy­ści­gi na san­kach spor­to­wych są roz­gry­wa­ne na to­rach sztucz­nych lub na­tu­ral­nych, w kon­ku­ren­cji ko­biet i męż­czyzn, in­dy­wi­du­al­nie i w dwój­kach. O zwy­cię­stwie de­cy­du­je łącz­ny czas prze­ja­zdów, tzw. śliz­gów. Zaz­wy­czaj są to dwa śliz­gi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saneczkarz

osoba upra­wia­ją­ca sa­necz­kar­stwo; sa­necz­ko­wicz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. za­wod­nik upra­wia­ją­cy sa­necz­kar­stwo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saneczki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zdrobn. od: sanki


Źródła:

Wiktionary

Saneczkować

1. po­tocz­nie: jeź­dzić na sa­necz­kach;
2. o zwie­rzę­ciu: ocie­rać tylną czę­ścią ciała o po­dło­że


Źródła:

SJP.pl

Saneczkowicz

rzad­ko: osoba upra­wia­ją­ca sa­necz­kar­stwo; sa­necz­karz


Źródła:

SJP.pl

Saneczkowy

przy­miot­nik od: sa­necz­ki


Źródła:

SJP.pl

Sanepid

sta­cja sa­ni­tar­no-epi­de­mio­lo­gicz­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urz. sta­cja sa­ni­tar­no-epi­de­mio­lo­gicz­na;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sanepidowski

→ sa­ne­pid


Patrz:sanepid

Źródła:

SJP.pl

Sanetra

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sanforyzacja

San­fo­ry­za­cja (wy­kur­cza­nie, de­ka­ty­za­cja) – jeden z pro­ce­sów wy­kań­cza­nia tka­nin (m.in. ba­weł­nia­nych, lnia­nych).


Źródła:

Wikipedia

Sanger

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sangha

[czy­taj: sang­cha lub sanga] w bud­dyz­mie: gmina re­li­gij­na lub wspól­no­ta za­kon­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wspól­no­ta mni­chów bud­dyj­skich lub świec­kich wyz­naw­ców bud­dyz­mu;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sango

język urzę­do­wy Re­pu­bli­ki Środ­ko­wo­a­fry­kań­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. jeden z ję­zy­ków urzę­do­wych w Re­pu­bli­ce Środ­ko­wo­a­fry­kań­skiej;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sangria

napój po­pu­lar­ny w Hisz­pa­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. tra­dy­cyj­ny hisz­pań­ski chłod­ny napój o krwi­sto­czer­wo­nej bar­wie, przy­go­to­wy­wa­ny z wina i owo­ców wzmac­nia­nych moc­niej­szym al­ko­ho­lem;


Sangría – tra­dy­cyj­ny hisz­pań­ski napój al­ko­ho­lo­wy. Pro­du­ko­wa­na jest z wina z do­dat­kiem owo­ców, soków owo­co­wych, lodu oraz wzmac­nia­czy sma­ko­wych w po­sta­ci róż­nych wi­nia­ków lub in­nych trun­ków.

Nazwa sangría (z hisz­pań­skie­go: krwa­wie­nie) zo­sta­ła na­da­na temu trun­ko­wi ze wzglę­du na jego głę­bo­ki czer­wo­ny kolor. Po­cho­dzi ze wschod­nie­go wy­brze­ża hisz­pań­skie­go (re­gion Wa­len­cji), skąd roz­prze­strze­ni­ła się na całym Pół­wy­spie Ibe­ryj­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sangwina

1. czer­wo­no­bru­nat­na kred­ka uży­wa­na do szki­ców i ry­sun­ków;
2. ry­su­nek, szkic wy­ko­na­ny tą kred­ką


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mięk­ka, czer­wo­no-brą­zo­wa kred­ka uży­wa­na do szki­co­wa­nia lub ry­so­wa­nia;

 (1.2) ry­su­nek wy­ko­na­ny sang­wi­ną (1.1)

 (1.3) tech­ni­ka pla­stycz­ny­a­stycz­na wy­ko­rzy­stu­ją­ca sang­wi­nę (1.1)


Sang­wi­na – czer­wo­no­bru­nat­na kred­ka uży­wa­na do two­rze­nia szki­ców lub ry­sun­ków. Nazwa po­cho­dzi od ła­ciń­skie­go okre­śle­nia krwi ("san­gu­is, -inis"). Mia­nem tym okre­śla się rów­nież tech­ni­kę ry­sun­ko­wą, jak i ry­su­nek wy­ko­na­ny tą tech­ni­ką.

Jest to mięk­ka kred­ka zro­bio­na z glin­ki z że­la­zo­wym czer­wo­nym barw­ni­kiem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sangwinaria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|San­gu­i­na­ria ca­na­den­sis|L.|ref=tak., by­li­na o gru­bym kłą­czu wy­stę­pu­ją­ca w Ame­ry­ce Pół­noc­nej;


Źródła:

Wiktionary

Sangwiniczka

→ sang­wi­nik


Patrz:sangwinik

Źródła:

SJP.pl

Sangwiniczny

wła­ści­wy sang­wi­ni­ko­wi; bez­tro­ski, to­wa­rzy­ski, en­tuz­ja­stycz­ny


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) od­po­wied­ni sang­wi­ni­ko­wi; po­ryw­czy i zmien­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sangwinik

czło­wiek żywy, po­ryw­czy i zmien­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) psych. czło­wiek żywy, po­ryw­czy i zmien­ny


Sang­wi­nik (łac. "san­gu­is" – krew) – jeden z tem­pe­ra­men­tów wy­róż­nia­nych w te­o­rii hu­mo­ral­nej. Wią­za­ny był z prze­wa­gą wpły­wu krwi na typ kon­sty­tu­cyj­ny czło­wie­ka. Wraz z roz­wo­jem te­o­rii hu­mo­ral­nej od sta­ro­żyt­no­ści do śred­nio­wie­cza i wy­róż­nia­ne­go w niej po­dzia­łu na czte­ry ele­men­ty, jako ko­lej­ne po­wią­za­nia po­da­wa­no dzie­ciń­stwo, wios­nę, po­wie­trze (jako jeden z ży­wio­łów), serce, po­ra­nek, czer­wień, smak słod­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sangwinizm

uspo­so­bie­nie ty­po­we dla sang­wi­ni­ka: duża ruch­li­wość i wraż­li­wość na ota­cza­ją­cy świat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tem­pe­ra­ment sang­wi­ni­ka;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sangwinowy

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny sang­wi­ną


Źródła:

Wiktionary

Sanhedryn

ży­dow­ska naj­wyż­sza rada re­li­gij­na, są­dow­ni­cza i po­li­tycz­na dzia­ła­ją­ca w sta­ro­żyt­nej Judei; póź­niej nazwa ko­le­giów ra­bi­nac­kich


San­he­dryn ( ‏סַנְהֶדְרִין‎, συνέδριον "Sy­ne­drion" od "συν" „współ-” i "έδρα" „(po)sie­dze­nie”), ina­czej Wy­so­ka Rada lub Wiel­ki San­he­dryn (hebr. "San­he­drin Ha-Gdola") – naj­wyż­sza ży­dow­ska in­sty­tu­cja re­li­gij­na i są­dow­ni­cza w sta­ro­żyt­nej Judei, wspom­nia­na w źró­dłach po raz pier­wszy w 203 p.n.e.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sanhita

jedna z czte­rech czę­ści Wed (hymny do bóstw, mod­lit­wy, za­klę­cia, for­mu­ły)


Źródła:

SJP.pl

Sanice

Sa­ni­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie żar­skim, w gmi­nie Prze­wóz.


Źródła:

Wikipedia

Sanidyn

rzad­ki mi­ne­rał z grupy ska­le­ni, jedna z trzech (oprócz or­to­kla­zu i mi­kro­kli­nu) od­mian po­li­mor­ficz­nych ska­le­nia po­ta­so­we­go, nie­kie­dy wy­ka­zu­je efek­ty op­tycz­ne cha­rak­te­ry­stycz­ne dla ka­mie­ni księ­ży­co­wych, wy­stę­pu­je w ska­łach wy­lew­nych m.in. ry­o­li­tach, tra­chi­tach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. rzad­ki mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów, KAlSi3O8;


Sa­ni­dyn – mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów, rzad­ki. Jest to jedna z trzech (oprócz or­to­kla­zu i mi­kro­kli­nu) od­mian po­li­mor­ficz­nych ska­le­nia po­ta­so­we­go.

Nazwa mi­ne­ra­łu po­cho­dzi od gr. "sanis" = ta­blicz­ka, płyt­ka lub deska oraz "idos" = wi­dzieć, na­wią­zu­jąc do ta­blicz­ko­we­go po­kro­ju mi­ne­ra­łu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sanie

1. po­jazd za­przę­ga­ny w konie, w kra­jach pół­noc­nych w reny lub psy, po­ru­sza­ją­cy się po śnie­gu;
2. urzą­dze­nie na pło­zach słu­żą­ce do prze­mie­szcza­nia jach­tu na wodę


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) po­jazd na pło­zach, za­przę­gnię­ty naj­czę­ściej w zwie­rzę­ta po­cią­go­we;

 (1.2) żegl. urzą­dze­nie na pło­zach słu­żą­ce do ścią­ga­nia jach­tu na wodę


Sanie – po­jazd za­przę­go­wy na pło­zach, słu­żą­cy do po­ru­sza­nia się po śnie­gu lub lo­dzie. Sanie są zaz­wy­czaj cią­gnię­te przez konie lub cią­gni­ki me­cha­nicz­ne i za­sad­ni­czo służą do tran­spor­tu. Małe sanie uży­wa­ne do za­ba­wy lub spor­tów zi­mo­wych to sanki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saniewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sanijczyk

miesz­ka­niec Sany (sto­li­cy Je­me­nu); Sa­nań­czyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sany


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sanijka

miesz­kan­ka Sany (sto­li­cy Je­me­nu); Sa­nan­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sany


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sanijski

→ Sana (sto­li­ca Je­me­nu lub miej­sco­wość we Fran­cji); sa­naj­ski


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Sana


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saniowy

→ sanie


Patrz:sanie

Źródła:

SJP.pl

Sanitaria

urzą­dze­nia sa­ni­tar­ne


Źródła:

SJP.pl

Sanitariat

1. urzą­dze­nie sa­ni­tar­ne (np. wanna, umy­wal­ka, sedes);
2. po­mie­szcze­nie sa­ni­tar­ne (np. ubi­ka­cja, ła­zien­ka)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urz. po­mie­szcze­nie pu­blicz­ne peł­nią­ce funk­cje ła­zien­ki i za­wie­ra­ją­ce prysz­ni­ce, to­a­le­ty, itp.

 (1.2) urz. re­gio­nal­ny od­dział jed­nost­ki stan sa­ni­tar­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sanitariusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. pra­cow­nik me­dycz­ny spra­wu­ją­cy czyn­no­ści po­moc­ni­cze pod­czas opie­ki nad cho­ry­mi;

 (1.2) wojsk. żoł­nierz, któ­re­go za­da­niem jest udzie­la­nie pier­wszej po­mo­cy ran­nym żoł­nie­rzom pod­czas dzia­łań wo­jen­nych


Sa­ni­ta­riusz – pra­cow­nik opie­ki zdro­wot­nej wy­ko­nu­ją­cy pod­sta­wo­we, nie­za­strze­żo­ne dla in­nych za­wo­dów me­dycz­nych czyn­no­ści w za­kła­dach opie­ki zdro­wot­nej.

Do 8 wrze­śnia 2006 r. sa­ni­ta­riusz był człon­kiem ze­spo­łu wy­ja­zdo­we­go w ka­ret­ce po­go­to­wia i współ­pra­co­wał z le­ka­rzem, bywał przy tym rów­no­cze­śnie kie­row­cą ka­ret­ki i no­szo­wym.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sanitariuszka

→ sa­ni­ta­riusz


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. pra­cow­ni­ca me­dycz­ny spra­wu­ją­ca czyn­no­ści po­moc­ni­cze pod­czas opie­ki nad cho­ry­mi;

 (1.2) wojsk. ko­bie­ta w służ­bie woj­sko­wej, któ­rej za­da­niem jest udzie­la­nie pier­wszej po­mo­cy ran­nym żoł­nie­rzom pod­czas dzia­łań wo­jen­nych


Patrz:sanitariusz

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sanitarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. po­jazd sa­ni­tar­ny, zwy­kle woj­sko­wy, do tran­spor­to­wa­nia cho­rych i ran­nych

 (1.2) gw-pl|Bu­ko­wi­na. pie­lę­gniar­ka


Źródła:

Wiktionary

Sanitarnohigieniczny

do­ty­czą­cy hi­gie­ny sa­ni­tar­nej


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do hi­gie­ny sa­ni­tar­nej, do­ty­czą­cy jej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sanitarny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z utrzy­ma­niem hi­gie­ny i zdro­wia

 (1.2) do­ty­czą­cy służ­by zdro­wia i opie­ki nad cho­ry­mi


Źródła:

Wiktionary

Sanitarysta

zwo­len­nik sa­ni­ta­ryz­mu


Źródła:

SJP.pl

Sanitarystka

→ sa­ni­ta­ry­sta


Patrz:sanitarysta

Źródła:

SJP.pl

Sanitaryzacja

wszyst­kie za­bie­gi po­le­ga­ją­ce na me­cha­nicz­nym usu­wa­niu drob­no­u­stro­jów cho­ro­bot­wór­czych ze śro­do­wi­ska


Źródła:

SJP.pl

Sanitaryzm

dzia­ła­nia po­le­ga­ją­ce na wpro­wa­dza­niu re­stryk­cji na­kie­ro­wa­nych na ochro­nę zdro­wia, choć de facto ogra­ni­cza­ją­cych wol­ność oby­wa­te­li


Źródła:

SJP.pl

Sanityzacja

pro­ces de­zyn­fek­cji i oczy­szcza­nia po­wierzch­ni lub śro­do­wi­ska z mi­kro­or­ga­niz­mów


Sa­ni­ty­za­cja – pro­ces dą­żą­cy do eli­mi­na­cji moż­li­wie dużej licz­by mi­kro­or­ga­niz­mów na przed­mio­tach co­dzien­ne­go użyt­ku, po­wierzch­niach pła­skich itp. w go­spo­dar­stwie do­mo­wym i miej­scach pu­blicz­nych. Sa­ni­ty­za­cję prze­pro­wa­dza się za po­mo­cą zwy­kłych środ­ków my­ją­cych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sanka

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Sankada

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­jażdż­ka san­ka­mi dla przy­jem­no­ści, dla za­ba­wy


Źródła:

Wiktionary

Sankarz

1. osoba po­wo­żą­ca sa­nia­mi;
2. osoba wyt­wa­rza­ją­ca sanie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się wy­ra­bia­niem sań, sanek

 (1.2) przest. osoba wo­żą­ca ludzi sa­nia­mi w ce­lach za­rob­ko­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sankcja

część normy praw­nej, okre­śla­ją­ca sku­tek na­ru­sze­nia dy­spo­zy­cji tej normy w wa­run­kach okre­ślo­nych jej hi­po­te­zą; nie­kie­dy uz­na­wa­na za odręb­ną normę (tzw. sank­cjo­nu­ją­cą)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. polit. okre­ślo­na normą praw­ną kon­sek­wen­cja na­ru­sze­nia prawa

 (1.2) praw. na­da­nie mocy praw­nej da­ne­mu ak­to­wi przez wyż­szą in­stan­cję


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sankcje

część normy praw­nej, okre­śla­ją­ca sku­tek na­ru­sze­nia dy­spo­zy­cji tej normy w wa­run­kach okre­ślo­nych jej hi­po­te­zą; nie­kie­dy uz­na­wa­na za odręb­ną normę (tzw. sank­cjo­nu­ją­cą)


Źródła:

SJP.pl

Sankcjonowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sank­cjo­no­wać.


Źródła:

Wiktionary

Sankcjonować

1. karać za na­ru­sze­nie prawa lub prze­pi­sów mię­dzy­na­ro­do­wych;
2. udzie­lać sank­cji; upra­wo­moc­niać, zat­wier­dzać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) praw. au­to­ry­ta­tyw­nie zat­wier­dzać, na­da­wać moc praw­ną lub urzę­do­wą

 (1.2) apro­bo­wać, przyz­wa­lać na coś, uz­na­wać za do­pu­szczal­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sankcyjność

→ sank­cyj­ny


Patrz:sankcyjny

Źródła:

SJP.pl

Sankcyjny

→ sank­cja


Patrz:sankcja

Źródła:

SJP.pl

Sankhia

in­dyj­ski sy­stem fi­lo­zo­ficz­ny uz­na­ją­cy au­to­ry­tet Wed, te­o­re­tycz­na pod­sta­wa jogi


Źródła:

SJP.pl

Sankhja

naj­star­szy z fi­lo­zo­ficz­no-re­li­gij­nych sy­ste­mów in­dyj­skich sta­no­wią­cy za­ple­cze kla­sycz­nej jogi


Sankh­ja ( सांख्य, sāṁkhya) – du­a­li­stycz­ny, or­to­dok­syj­ny, to zna­czy uz­na­ją­cy au­to­ry­tet wed, sy­stem fi­lo­zo­fii in­dyj­skiej. We­dług Sankh­ji świat pow­stał w wy­ni­ku współ­dzia­ła­nia dwóch zasad: ducha – "pu­ru­sza" i ma­te­rii – "pra­kry­ti" Isto­tą jak każ­de­go kla­sycz­ne­go sy­ste­mu in­dyj­skie­go jest nauka o wyz­wo­le­niu. Kie­ru­nek ten okre­śla kon­dy­cje czło­wie­ka i na­u­cza w jaki spo­sób zdo­być zro­zu­mie­nie wyz­wa­la­ją­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sanki

po­jazd na pło­zach uży­wa­ny głów­nie przez dzie­ci do zjeż­dża­nia z pa­gór­ków, a także przez spor­tow­ców w za­wo­dach sa­necz­kar­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zdrobn. od: sanie

 (1.2) małe sanie do za­przę­gu

 (1.3) sport. nie­wiel­ki po­jazd do spor­to­we­go lub re­kre­a­cyj­ne­go zjeż­dża­nia z góry po śnie­gu

 (1.4) techn. część ma­szy­ny lub przy­rzą­du wy­ko­nu­ją­ca ruch śliz­go­wy

 (1.5) środ. fot. zob. go­rą­ca stop­ka.

 (1.6) slang. areszt tym­cza­so­wy


Sanki – sprzęt wy­po­sa­żo­ny w płozy, prze­waż­nie słu­żą­cy do po­ru­sza­nia się po śnie­gu lub lo­dzie. Uży­wa­ne zaz­wy­czaj do za­ba­wy lub spor­tów zi­mo­wych. Duże sanki to sanie.

Spe­cjal­ne­go ro­dza­ju sanek spor­to­wych używa się do spor­tów zi­mo­wych, np. wy­ści­gów sa­necz­kar­skich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sankiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sankiulota

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. po­gard. re­wo­lu­cjo­ni­sta fran­cu­ski wy­wo­dzą­cy się z pa­ry­skich rze­mieśl­ni­ków i ro­bot­ni­ków;


Źródła:

Wiktionary

Sankiulotka

→ san­kiu­lo­ta


Patrz:sankiulota

Źródła:

SJP.pl

Sankować

rzad­ko: jeź­dzić na san­kach; san­ko­wać się


Źródła:

SJP.pl

Sankowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sankowy

→ sanki


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z san­ka­mi

 (1.2) zob. ha­mu­lec san­ko­wy.


Patrz:sanki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sanktpetersburski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sankt Pe­ters­bur­giem, do­ty­czą­cy Sankt Pe­ters­bur­ga


Źródła:

Wiktionary

Sanktuarium

1. miej­sce prze­cho­wy­wa­nia przed­mio­tów kultu re­li­gij­ne­go;
2. w prze­no­śni: miej­sce, gdzie się znaj­du­je coś cen­ne­go, ma­ją­ce­go szcze­gól­ne zna­cze­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. oto­czo­ny czcią obiekt re­li­gij­ny bę­dą­cy miej­scem prze­cho­wy­wa­nia świę­tych przed­mio­tów lub re­lik­wii oraz spra­wo­wa­nia kultu;

 (1.2) przen. miej­sce szcze­gól­nie ważne, bo­ga­te w pe­wien walor


Sank­tu­a­rium (od łac. "sanc­tu­a­rium" z "sanc­tus" „świę­ty”) – miej­sce uz­na­wa­ne za świę­te, czę­sto iden­ty­fi­ko­wa­ne ze świą­ty­nią, bu­dow­lą wznie­sio­ną na miej­scu uz­na­wa­nym za świę­te.

Wy­stę­pu­je w wielu re­li­giach. Za jedno z naj­star­szych sank­tu­a­riów w Eu­ro­pie uz­na­wa­na jest mo­nu­men­tal­na bu­dow­la w Sto­ne­hen­ge.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sanktuaryjny

→ sank­tu­a­rium


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sank­tu­a­rium, do­ty­czą­cy sank­tu­a­rium


Patrz:sanktuarium

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sanmarynka

miesz­kan­ka San Ma­ri­no (sto­li­cy San Ma­ri­no)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka San Ma­ri­no (sto­li­cy pań­stwa San Ma­ri­no)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sanmaryńczyk

miesz­ka­niec San Ma­ri­no (sto­li­cy San Ma­ri­no)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec San Ma­ri­no (sto­li­cy pań­stwa San Ma­ri­no)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sanmaryński

przy­miot­nik od: San Ma­ri­no


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa San Ma­ri­no

 (1.2) od­no­szą­cy się do mia­sta San Ma­ri­no


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sanna

1. jazda sa­nia­mi;
2. droga usła­na śnie­giem, po któ­rej można jeź­dzić sa­nia­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. jeż­dże­nie sa­nia­mi

 (1.2) książk. droga usła­na śnie­giem, po któ­rej można jeź­dzić sa­nia­mi

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) lp. ż. daw. zob. sanny.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sannicki

→ San­ni­ki


Patrz:Sanniki

Źródła:

SJP.pl

Sanniczanin

miesz­ka­niec San­nik (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Sanniczanka

miesz­kan­ka San­nik (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Sanniki

mia­sto i gmina w Pol­sce


San­ni­ki – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie go­sty­niń­skim, w gmi­nie San­ni­ki, któ­rej jest sie­dzi­bą. Uzy­ska­ły sta­tus mia­sta z dniem 1 stycz­nia 2018.

Ad­mi­ni­stra­cyj­nie San­ni­ki mają sta­tus so­łect­wa.

Miej­sco­wość jest po­ło­żo­na na Rów­ni­nie Kut­now­skiej, jest lo­kal­nym oś­rod­kiem ob­słu­gi re­gio­nu i wę­złem dro­go­wym, sty­ka­ją się tu drogi wo­je­wódz­kie nr 577, nr 583, nr 584 oraz droga po­wia­to­wa do Słu­bic.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sannjasin

wg hin­du­iz­mu: czło­wiek, który wy­rzekł się świa­ta, asce­ta


Źródła:

SJP.pl

Sanny

przy­miot­nik

 (1.1) daw. zwią­za­ny z sa­nia­mi: od­by­wa­ją­cy się sa­nia­mi, na­da­ją­cy się do jazdy sa­nia­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) D. lp. zob. sanna.


Źródła:

Wiktionary

Sanocki

przy­miot­nik od: Sanok


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­no­kem, do­ty­czą­cy Sa­no­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sanoczanin

miesz­ka­niec Sa­no­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sa­no­ka

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Sa­no­ka, uro­dzo­na w Sa­no­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sanoczanka

miesz­kan­ka Sa­no­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sa­no­ka

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Sa­no­ka, uro­dzo­na w Sa­no­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sanofi-Aventis

eu­ro­pej­ski kon­cern far­ma­ce­u­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Sanok

mia­sto w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. po­wia­to­we mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim;

 (1.2) geogr. adm. gmina wiej­ska w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, z sie­dzi­bą władz w Sa­no­ku (1.1)

 (1.3) geogr. potok w Rosji i na Ukra­i­nie, pra­wo­brzeż­ny do­pływ Wors­kli­cy;


Sanok (także: Kró­lew­skie Wolne Mia­sto Sanok, Sa­no­chia) – mia­sto po­wia­to­we w Pol­sce w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim. Po­ło­żo­ne w do­li­nie Sanu, w Kot­li­nie Sa­noc­kiej, w Eu­ro­re­gio­nie Kar­pac­kim. Wcho­dzi w skład po­wia­tu sa­noc­kie­go, jest także sie­dzi­bą gminy wiej­skiej Sanok, jed­nak do niej nie na­le­ży.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sanować

prze­sta­rza­le: uz­dra­wiać, po­pra­wiać pa­nu­ją­ce wa­run­ki


Źródła:

SJP.pl

Sanowy

→ San (rzeka)


Źródła:

SJP.pl

Sans-Souci

[czy­taj: są suS-I] pałac na Haiti


Sans-Souci – dawna kró­lew­ska re­zy­den­cja Hen­rie­go Chri­stop­he'a w oko­li­cach mia­sta Milot w pół­noc­nym Haiti. Jej ruiny wraz z po­bli­ską twier­dzą Ci­ta­del­le La Ferrière wpi­sa­no w 1982 roku na listę świa­to­we­go dzie­dzict­wa UNESCO.

Bu­dy­nek pa­ła­cu, wznie­sio­ny w 1812 roku, miał w za­ło­że­niu twór­ców do­rów­nać splen­do­rem Wer­sa­lo­wi we Fran­cji. Bu­dow­la zo­sta­ła zni­szczo­na przez trzę­sie­nie ziemi w 1842 roku i nigdy jej już nie od­bu­do­wa­no. Obec­nie kom­pleks ruin czę­ścio­wo po­ro­śnię­ty jest już tro­pi­kal­nym lasem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sansalwadorczyk

miesz­ka­niec San Sal­wa­do­ru


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec San Sal­va­do­ru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sansalwadorka

miesz­kan­ka San Sal­wa­do­ru


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka San Sal­va­do­ru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sansalwadorski

przy­miot­nik od: San Sal­wa­dor


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta San Sal­va­dor


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sansara

w hin­du­iz­mie i bud­dyz­mie: wę­drów­ka dusz; sam­sa­ra


Saṅsāra lub saṃsāra (pali, sans.: संसार, tel.: సంసారం; chiń.: trad. 輪迴, upr. 轮回, pi­ny­in "lún huí", jap.: 輪廻 "rinne") – w hin­du­iz­mie, dźi­niz­mie i bud­dyz­mie ter­min do­słow­nie oz­na­cza "nie­u­stan­ne wę­dro­wa­nie", czyli ko­ło­wrót na­ro­dzin i śmier­ci, cykl re­in­kar­na­cji, któ­re­mu od niez­mie­rzo­ne­go okre­su pod­le­ga­ją wszyst­kie żywe isto­ty włącz­nie z isto­ta­mi bo­ski­mi (dewy).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sansewiera

do­nicz­ko­wy kwiat z ro­dzi­ny aga­wo­wa­tych o dłu­gich li­ściach przy­po­mi­na­ją­cych mie­cze


Źródła:

SJP.pl

Sansewieria

San­se­wie­ria, wę­żow­ni­ca ("San­se­vie­ria" Thunb.) – ro­dzaj ro­ślin wy­róż­nia­ny w niek­tó­rych, zwła­szcza daw­niej­szych sy­ste­mach kla­sy­fi­ka­cyj­nych. Współ­cze­śnie włą­cza­ny do ro­dza­ju dra­ce­na ("Dra­ca­e­na"). W tra­dy­cyj­nym uję­ciu obej­mo­wał około 70 ga­tun­ków, obej­mu­ją­cy su­cho­lub­ne ro­śli­ny ziel­ne i krze­wia­ste su­ku­len­ty. Oj­czyz­ną więk­szo­ści ga­tun­ków jest Afry­ka rów­ni­ko­wa i po­łud­nio­wa, a także Azja tro­pi­kal­na i Pół­wy­sep Arab­ski. Nazwa ła­ciń­ska zo­sta­ła na­da­na na cześć (1710-1771), księ­cia San Se­ve­ro we Wło­szech.


Źródła:

Wikipedia

Sanskr.

skrót od: san­skryt, san­skryc­ki


Źródła:

SJP.pl

Sanskrycki

przy­miot­nik od: san­skryt


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z san­skry­tem, do­ty­czą­cy san­skry­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sanskryt

język sta­ro­in­dyj­ski, głów­ny język cy­wi­li­za­cji aryj­skiej w In­diach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. język li­te­rac­ki sta­ro­żyt­nych, śred­nio­wiecz­nych i wczes­no­no­wo­żyt­nych Indii;


San­skryt (de­wa­na­ga­ri: संस्कृतम् saṃskṛtam; sa.msk.rtā bhā.sā, od sa.m+k.r: ze­sta­wiać, skła­dać; bhā.sā: język; "język upo­rząd­ko­wa­ny", w prze­ci­wień­stwie do ję­zy­ków na­tu­ral­nych pra­kry­tów, tzn. lu­do­wych o "nie­u­po­rząd­ko­wa­nej" gra­ma­ty­ce) – język li­te­rac­ki sta­ro­żyt­nych, śred­nio­wiecz­nych i wczes­no­no­wo­żyt­nych Indii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sanskrytolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie san­skry­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Sanskrytologia

dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem li­te­ra­tu­ry san­skryc­kiej


Źródła:

SJP.pl

Sanskrytologiczny

→ san­skry­to­lo­gia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z san­skry­to­lo­gią, do­ty­czą­cy san­skry­to­lo­gii


Patrz:sanskrytologia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sanskrytolożka

→ san­skry­to­log


Patrz:sanskrytolog

Źródła:

SJP.pl

Sansovino

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Santali

język ple­mie­nia San­ta­lów, jeden z ję­zy­ków urzę­do­wych Indii


Źródła:

SJP.pl

Santalowie

lud za­miesz­ku­ją­cy Indie, Ban­gla­desz, Nepal i Bhu­tan


San­ta­lo­wie (sat. ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ, de­wa­na­ga­ri संताल, সাওতাল, San­tals) – lud z grupy Munda, po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem san­ta­li, za­miesz­ku­ją­cy głów­nie te­re­ny in­dyj­skich sta­nów Bihar, Ben­gal Za­chod­ni, Orisa, Mad­hya Pra­desh i Asam, mniej­sze sku­pi­ska żyją także na przy­le­głych ob­sza­rach Bhu­ta­nu, Ban­gla­de­szu i Ne­pa­lu. W 1993 roku li­czeb­ność San­ta­lów się­ga­ła 5,4 mln osób.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Santana

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Santander

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Santeria

syn­kre­tycz­na re­li­gia wyz­na­wa­na głów­nie na Kubie


Santería (inne nazwy: Lu­cu­mi, Lu­ku­mi lub Regla de Ocha) – syn­kre­tycz­na afro­a­me­ry­kań­ska re­li­gia po­cho­dze­nia afry­kań­skie­go, obec­na głów­nie na Kubie, Haiti, Do­mi­ni­ka­nie czy w Sta­nach Zjed­no­czo­nych. Wyksz­tał­ci­ła się w hisz­pań­skim im­pe­rium ko­lo­nial­nym wśród po­tom­ków z za­chod­niej Afry­ki. Na San­te­rię duży wpływ miał Ko­ściół ła­ciń­ski, z któ­rym syn­kre­ty­zu­je się wyz­na­wa­ne ori­sze. Świę­tym ję­zy­kiem re­li­gii jest lu­cu­mi, miks ję­zy­ków z Jo­ru­by.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Santi

Santi – drugi stu­dyj­ny album ame­ry­kań­skiej grupy roc­ko­wej The Aca­de­my Is... na­gra­ny w 2007 roku.


Źródła:

Wikipedia

Santiago

1. sto­li­ca Chile;
2. obce imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Chile;


San­tia­go (po­tocz­nie "San­tia­go de Chile") – sto­li­ca Chile po­ło­żo­na w środ­ko­wej czę­ści kraju, na przed­gó­rzu an­dyj­skim nad rzeką Ma­po­cho, ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­żą­ca do re­gio­nu Me­tro­po­li­ta­na. San­tia­go jest naj­więk­szym mia­stem kraju, miesz­ka tam jedna trze­cia lud­no­ści pań­stwa, około 6,76 mln miesz­kań­ców (we­dług da­nych z 2020 roku).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Santim

zdaw­ko­wa mo­ne­ta ło­tew­ska


Źródła:

SJP.pl

Santocki

przy­miot­nik od: San­tok


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z San­to­kiem, do­ty­czą­cy San­to­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Santoczanin

miesz­ka­niec San­to­ka


Źródła:

SJP.pl

Santoczanka

miesz­kan­ka San­to­ka


Źródła:

SJP.pl

Santok

wieś w Pol­sce


San­tok ( Zan­toch) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie go­rzow­skim, w gmi­nie San­tok.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy San­tok. Znaj­du­je się tutaj przy­stań wodna, przy­stan­ki PKP i PKS, skle­py róż­nych branż, oś­ro­dek zdro­wia i dom kul­tu­ry. We wsi znaj­du­je się Mu­ze­um Grodu San­tok – Od­dział Mu­ze­um Lu­bu­skie­go im. Jana De­ker­ta w Go­rzo­wie Wiel­ko­pol­skim. Przez San­tok pro­wa­dzą tu­ry­stycz­ne szla­ki pie­sze, ro­we­ro­we i wodne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Santolina

ro­dzaj su­cho­lub­nych ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych


San­to­li­na ("San­to­li­na" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je 26 ga­tun­ków. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je za­chod­nią część ba­se­nu Morza Śró­dziem­ne­go, za­chod­nią Eu­ro­pę po Wiel­ką Bry­ta­nię i Niem­cy na pół­no­cy oraz Ukra­i­nę i rejon Ka­u­ka­zu. Jako in­tro­du­ko­wa­ne i dzi­cze­ją­ce ga­tun­ki z tego ro­dza­ju rosną w róż­nych kra­jach Eu­ro­py, Afry­ki i na obu kon­ty­nen­tach ame­ry­kań­skich.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Santon

1. świę­ty w kra­jach mu­zuł­mań­skich;
2. der­wisz uwa­ża­ny przez lud za świę­te­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. czwar­ty wiek póź­nej okre­su ge­o­lo­gicz­ne­go kredy;

 (1.2) w po­łud­nio­wej Fran­cji: mała, gli­nia­na fi­gur­ka zwy­kle przed­sta­wia­ją­ca świę­te­go do szop­ki lub lu­do­we po­sta­cie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) rel. świę­ty w kra­jach mu­zuł­mań­skich, zwy­kle der­wisz uwa­ża­ny za świę­te­go przez lud


San­ton (ang. "San­to­nian")

Stra­to­typ dol­nej gra­ni­cy san­to­nu nie jest je­szcze zat­wier­dzo­ny. Gra­ni­ca opie­ra się na pier­wszym wy­stą­pie­niu małża "Cla­do­ce­ra­mus un­du­la­to­pli­ca­tus".

Nazwa po­cho­dzi od miej­sco­wo­ści Sa­in­tes w za­chod­niej Fran­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Santonina

zwią­zek or­ga­nicz­ny, bę­dą­cy po­chod­ną naf­ta­le­nu, sto­so­wa­ny jako śro­dek prze­ciw glist­ni­cy


Źródła:

SJP.pl

Santorba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara kon­spi­ra­cyj­no-par­ty­zanc­ka: torba sa­ni­tar­na


Źródła:

Wiktionary

Santorski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Santoryn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wul­ka­nicz­na wyspa na Morzu Egej­skim;

 (1.2) geogr. ar­chi­pe­lag na Morzu Egej­skim, część Cy­klad


San­to­ryn ( Σαντορίνη, "San­to­ri­ni"), Thira (gr. Θήρα, "Tira") – wul­ka­nicz­na wyspa na Morzu Egej­skim, two­rzą­ca z kil­ko­ma mniej­szy­mi wy­spa­mi nie­wiel­ki ar­chi­pe­lag o tej samej naz­wie, bę­dą­cy czę­ścią grec­kie­go ar­chi­pe­la­gu Cy­klad.

Po­ło­żo­na jest 175 km na po­łud­nio­wy wschód od wy­brze­ża Gre­cji i 110 km na pół­noc od wy­brze­ża Krety.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Santos

mia­sto w Bra­zy­lii


San­tos (wym.) – mia­sto w po­łud­nio­wo-wschod­niej Bra­zy­lii, w sta­nie São Paulo, nad Oce­a­nem At­lan­tyc­kim, na przy­brzeż­nej wy­spie São Vi­cen­te oraz czę­ścio­wo na kon­ty­nen­cie. Około 413 tys. miesz­kań­ców (2009).

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł spo­żyw­czy oraz sa­mo­cho­do­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Santoski

→ San­tos (mia­sto w Bra­zy­lii)


Źródła:

SJP.pl

Santosyjczyk

miesz­ka­niec San­to­su (mia­sta w Bra­zy­lii)


Źródła:

SJP.pl

Santosyjka

miesz­kan­ka San­to­su (mia­sta w Bra­zy­lii)


Źródła:

SJP.pl

Santpaulia

ozdob­na ro­śli­na do­nicz­ko­wa z ro­dzi­ny ostro­jo­wa­tych; fio­łek afry­kań­ski, sę­po­lia, sa­int­pa­u­lia


Źródła:

SJP.pl

Santur

in­dyj­ski in­stru­ment stru­no­wy, chor­do­fon ma­ją­cy 70 strun


San­tur (de­wa­na­ga­ri: संतूर "santūr") – in­dyj­ski in­stru­ment stru­no­wy, praw­do­po­dob­nie wy­wo­dzą­cy się od per­skie­go in­stru­men­tu o tej samej naz­wie, zwią­za­ny jest także z dawną in­dyj­ską lut­nią, na­zy­wa­ną śata-tan­tri vina.

Jest to chor­do­fon, na któ­rym gra się przy uży­ciu dwóch drew­nia­nych pałek. Ma 70 strun. Kasz­mir­ska wer­sja ma bar­dziej pro­sto­kąt­ny kształt i zaz­wy­czaj 72 stru­ny. San­tur trze­ba stro­ić do każ­de­go ut­wo­ru.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Santuri

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. (lub san­tur) in­stru­ment stru­no­wy, chor­do­fon po­cho­dzą­cy z Indii;


Źródła:

Wiktionary

Sanwitalia

san­wi­ta­lia ro­ze­sła­na - ga­tu­nek ro­śli­ny ozdob­nej z ro­dzi­ny astro­wa­tych, po­cho­dzą­cej z Ame­ry­ki


San­wi­ta­lia, po­le­gnat­ka ("San­vi­ta­lia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je 6 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w więk­szo­ści w Ame­ry­ce Pół­noc­nej na ob­sza­rze od Gwa­te­ma­li po po­łud­nio­wo-za­chod­nie Stany Zjed­no­czo­ne (od Ka­li­for­nii po Tek­sas). Jeden ga­tu­nek ("S. ver­si­co­lor") ro­śnie w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej na ob­sza­rze Bo­li­wii i pół­noc­nej Ar­gen­ty­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sanza

in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy idio­fo­nów szar­pa­nych, słu­żą­cy do akom­pa­nia­men­tu przy śpie­wie, uży­wa­ny w Afry­ce, zwła­szcza w Kongo; canca


Sanza – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Kam­pa­nia, w pro­win­cji Sa­ler­no.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 3007 osób, 23,9 os./km².


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saola

saola wiet­nam­ska - leśny bawół wy­stę­pu­ją­cy w Wiet­na­mie i La­o­sie


Źródła:

SJP.pl

Saona

rzeka we Fran­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka we wschod­niej czę­ści Fran­cji, prawy do­pływ Ro­da­nu;


Na tę stro­nę wska­zu­je „Saône”. Zo­bacz też: Saône – mia­sto we Fran­cji, Saona – wyspa Do­mi­ni­ka­ny.

Saona ( Saône) – rzeka we wschod­niej czę­ści Fran­cji. Dłu­gość – 480 km, po­wierzch­nia zlew­ni – 30 tys. km². Prawy do­pływ Ro­da­nu.

Źró­dła Saony znaj­du­ją się u pod­nó­ża Wo­ge­zów. Jest dzie­wią­tą co do dłu­go­ści rzeką Fran­cji. Saonę dzie­li się tra­dy­cyj­nie na trzy czę­ści: "Haute" (Górna), "Pe­ti­te" (Mała) i "Gran­de" (Wiel­ka) Saône.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saoński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Saoną, do­ty­czą­cy Saony


Źródła:

Wiktionary

Sap

1. (zwy­kle w licz­bie mno­giej) pod­mo­kła, mało żyzna gleba pia­sko­wa, wy­stę­pu­ją­ca na sto­kach wzgórz z wo­da­mi wy­sią­ka­ją­cy­mi; sapa;
2. rzad­ko: od­głos wy­da­wa­ny przez czło­wie­ka (lub zwie­rzę) od­dy­cha­ją­ce­go z tru­dem; sa­pa­nie


wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca cięż­kie od­dy­cha­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sapa

1. (zwy­kle w licz­bie mno­giej) mało żyzna, pod­mo­kła gleba pia­sko­wa, wy­stę­pu­ją­ca na sto­kach wzgórz z wo­da­mi wy­sią­ka­ją­cy­mi; sap;
2. rów ko­pa­ny pod ogniem nie­przy­ja­cie­la, umoż­li­wia­ją­cy po­dej­ście do obiek­tów obron­nych;
3. ryba z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych, spo­krew­nio­na z le­szczem; kle­piec


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sapanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sapać.


Źródła:

Wiktionary

Sapard

SAPARD (ang. "Spe­cial Ac­ces­sion Pro­gram­me for Agri­cul­tu­re and Rural De­ve­lop­ment") – unij­ny pro­gram fi­nan­so­we­go wspie­ra­nia pro­gra­mów do­sto­so­wy­wa­nia rol­nict­wa do go­spo­dar­ki ryn­ko­wej w kra­jach sto­wa­rzy­szo­nych, ocze­ku­ją­cych na człon­ko­stwo w Unii Eu­ro­pej­skiej. Pow­stał w 1999 roku, w celu udzie­le­nia po­mo­cy kra­jom kan­dy­du­ją­cym w przy­go­to­wa­niach do wzię­cia udzia­łu we Wspól­nej Po­li­ty­ce Rol­nej.


Źródła:

Wikipedia

Sapać

od­dy­chać cięż­ko, przez nos, wy­da­jąc cha­rak­te­ry­stycz­ne od­gło­sy


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. sap­nąć)

 (1.1) od­dy­chać cięż­ko, wy­da­jąc cha­rak­te­ry­stycz­ne od­gło­sy

 (1.2) o lo­ko­mo­ty­wie pa­ro­wej: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos przy wy­pu­szcza­niu pary

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny sapać się (dk. brak)

 (2.1) slang. pod­ska­ki­wać, rzu­cać się

 (2.2) slang. mieć pre­ten­sje o coś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sapała

od­dy­chać cięż­ko, przez nos, wy­da­jąc cha­rak­te­ry­stycz­ne od­gło­sy


Źródła:

SJP.pl

Sapałówka

wieś w Pol­sce


Sa­pa­łów­ka (niem. "Ostau", do 1938 "Sa­pal­len") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie goł­dap­skim, w gmi­nie Banie Ma­zur­skie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saper

1. żoł­nierz zaj­mu­ją­cy się roz­mi­no­wy­wa­niem i mi­no­wa­niem;
2. żoł­nierz wojsk in­ży­nie­ryj­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. żoł­nierz lub funk­cjo­na­riusz zaj­mu­ją­cy się ma­te­ria­ła­mi wy­bu­cho­wy­mi i ich roz­bra­ja­niem, a także ro­bo­ta­mi in­ży­nie­ryj­ny­mi;


Saper – osoba zaj­mu­ją­ca się za­wo­do­wo ma­te­ria­ła­mi wy­bu­cho­wy­mi, szcze­gól­nie ich roz­bra­ja­niem. Ist­nie­ją spe­cjal­ne for­ma­cje roz­bra­ja­nia nie­bez­piecz­nych ma­te­ria­łów w woj­sku oraz w po­li­cji. For­ma­cją gru­pu­ją­cą sa­pe­rów w armii są po­dod­dzia­ły wojsk in­ży­nie­ryj­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saperek

po­tocz­nie: but z krót­ką cho­lew­ką no­szo­ny przez sa­pe­rów; sa­per­ka


Źródła:

SJP.pl

Saperka

krót­ka ło­pa­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krót­ka ło­pat­ka woj­sko­wa

 (1.2) gwara. wojsk. sa­per­ski but z krót­ką, sze­ro­ką cho­le­wą


Sa­per­ka (także: ło­pat­ka, ło­pat­ka pie­cho­ty) – zmi­nia­tu­ry­zo­wa­na forma ło­pa­ty, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się małą kon­chą (czę­scią ro­bo­czą) oraz krót­kim sty­li­skiem. Na­rzę­dzie przez­na­czo­ne głów­nie do prac ziem­nych, nie­kie­dy wy­ko­rzy­sty­wa­ne rów­nież jako broń.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saperki

krót­ka ło­pa­ta


Źródła:

SJP.pl

Saperski

przy­miot­nik od: saper


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z sa­pe­rem, do­ty­czą­cy sa­pe­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sapeta

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sapieha

naz­wi­sko, m.in. Adam Sa­pie­ha (1867-1951) - kar­dy­nał pol­ski


Źródła:

SJP.pl

Sapiencjalny

od­no­szą­cy się do mą­dro­ści


Źródła:

SJP.pl

Sapieżanka

od­mia­na gru­szy


Sa­pie­żan­ka ( Сапіжанка) – wieś na Ukra­i­nie. Na­le­ży do re­jo­nu lwow­skie­go (wcze­śniej do re­jo­nu ka­mio­nec­kie­go) w ob­wo­dzie lwow­skim i liczy 604 miesz­kań­ców.

W II Rze­czy­po­spo­li­tej do 1934 roku wieś sta­no­wi­ła sa­mo­dziel­ną gminę jed­nost­ko­wą w po­wie­cie ka­mio­nec­kim w woj.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sapieżyński

przy­miot­nik od: Sa­pie­ha


Źródła:

SJP.pl

Sapioseksualista

osoba od­czu­wa­ją­ca po­ciąg sek­su­al­ny do osób z po­nad­prze­cięt­nym ilo­ra­zem in­te­li­gen­cji


Źródła:

SJP.pl

Sapioseksualizm

po­ciąg sek­su­al­ny do osób z po­nad­prze­cięt­nym ilo­ra­zem in­te­li­gen­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. pre­fe­ren­cja sek­su­al­na, w któ­rej głów­ną rolę zaj­mu­je in­te­lekt


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sapioseksualny

zwią­za­ny z po­cią­giem sek­su­al­nym do osób z po­nad­prze­cięt­nym ilo­ra­zem in­te­li­gen­cji


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy sa­pio­sek­su­a­liz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sapir

[czy­taj: SEpir] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sapiący

od­dy­chać cięż­ko, przez nos, wy­da­jąc cha­rak­te­ry­stycz­ne od­gło­sy


Źródła:

SJP.pl

Sapiński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sapka

cięż­ki od­dech u no­wo­rod­ka i nie­mow­lę­cia spo­wo­do­wa­ne obrzę­kiem błony ślu­zo­wej nosa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cięż­ki sa­pią­cy od­dech u nie­mow­lę­cia naj­czę­ściej spo­wo­do­wa­ny ostrym wi­ru­so­wym nie­ży­tem nosa

 (1.2) rzad. sa­pa­nie

 (1.3) daw. katar


Sapka – ro­dzaj bar­dzo cięż­kie­go od­de­chu u no­wo­rod­ka oraz nie­mow­lę­cia. Utrud­nie­nie od­dy­cha­nia jest tutaj spo­wo­do­wa­ne obrzę­kiem błony ślu­zo­wej nosa. Sapka może do­pro­wa­dzić do wielu cięż­kich cho­rób bądź być ob­ja­wem cho­rób wro­dzo­nych (np. kiły).

Sapka to pro­blem wy­ni­ka­ją­cy z nie­droż­no­ści nosa, który jest na­tu­ral­nym fil­trem za­trzy­mu­ją­cym za­nie­czy­szcze­nia, bak­te­rie i wi­ru­sy znaj­du­ją­ce się w po­wie­trzu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sapkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sapliwy

taki, który przy­po­mi­na sa­pa­nie - dźwięk po­dob­ny do gło­śne­go od­de­chu, np. sa­pli­we westch­nie­nie, sa­pli­we dźwię­ki


Źródła:

SJP.pl

Sapmi

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) li­te­ra, która wy­stę­po­wa­ła w niek­tó­rych przed­kla­sycz­nych wa­rian­tach al­fa­be­tu grec­kie­go. W grec­kim sy­ste­mie licz­bo­wym oz­na­cza licz­bę 900;


Źródła:

Wiktionary

Sapnięcie

cięż­ko odetch­nąć, wy­da­jąc przy tym cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos


Źródła:

SJP.pl

Sapnąć

cięż­ko odetch­nąć, wy­da­jąc przy tym cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos


Źródła:

SJP.pl

Sapodilla

tro­pi­kal­ne drze­wo z ro­dzi­ny są­czyń­co­wa­tych, o ja­dal­nych owo­cach i cen­nym, wy­trzy­ma­łym drew­nie ce­nio­nym w prze­my­śle me­blar­skim; są­czy­niec, pig­wi­ca


Źródła:

SJP.pl

Saponat

w che­mii: sztucz­ny śro­dek pio­rą­cy


Źródła:

SJP.pl

Saponifikacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. re­ak­cja che­micz­na po­mię­dzy łu­giem a kwa­sa­mi tłu­szczo­wy­mi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Saponina

ro­ślin­ny zwią­zek or­ga­nicz­ny, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w pro­duk­cji środ­ków pio­rą­cych i w lecz­nict­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. zwią­zek che­micz­ny na­le­żą­cy do gli­ko­zy­dów;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saponinowy

→ sa­po­ni­na


Patrz:saponina

Źródła:

SJP.pl

Saponit

uwod­nio­ny gli­no­krze­mian ma­gne­zo­wy, przy­po­mi­na­ją­cy w do­ty­ku mydło


Sa­po­nit ( sapo, "sa­po­nic" „mydło”) – mi­ne­rał ila­sty z grupy smek­ty­tów, barwy bia­łej, żół­ta­wo­bia­łej, czer­wo­na­wo­bia­łej, nie­bie­ska­wo­bia­łej lub zie­lo­na­wo­bia­łej. Twar­dość 1,5–2, układ kry­sta­lo­gra­ficz­ny jed­no­sko­śny. Odz­na­cza się ma­to­wym po­ły­skiem i pla­stycz­no­ścią.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sapota

ro­śli­na z ro­dzi­ny są­czyń­co­wa­tych, drze­wo owo­co­we osią­ga­ją­ce wy­so­kość do 30 me­trów; sa­po­ta wła­ści­wa


Źródła:

SJP.pl

Sapowaty

o gle­bie, grun­cie itp.: ba­gni­sty, pod­mo­kły, wil­got­ny


Źródła:

SJP.pl

Sapowice

Sa­po­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Stę­szew.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wieś po­ło­żo­na jest 5 km na za­chód od Stę­sze­wa, na wschod­nim brze­gu Je­zio­ra Stry­kow­skie­go, przy dro­dze Stry­ko­wo – Buk.


Źródła:

Wikipedia

Sapowisko

pod­mo­kły stok pia­szczy­ste­go wzgó­rza


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. mo­kra­dło


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sapphire

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Sapporo

mia­sto w Ja­po­nii


Sap­po­ro (jap. 札幌市 "Sap­po­ro-shi") – piąte co do wiel­ko­ści mia­sto Ja­po­nii, naj­więk­sze mia­sto wyspy Hok­ka­i­do i sto­li­ca tejże pre­fek­tu­ry. Oś­ro­dek spor­tów zi­mo­wych, go­spo­darz Fe­sti­wa­lu Śnie­gu. W mie­ście znaj­du­ją się 4 uni­wer­sy­te­ty pu­blicz­ne, kil­ka­na­ście pry­wat­nych uczel­ni wyż­szych, muzea i chra­my shintō. Mia­sto ma po­wierzch­nię 1 121,26 km². W 2020 r. miesz­ka­ło w nim 1 973 395 osób, w 967 372 go­spo­dar­stwach do­mo­wych (w 2010 r. 1 913 545 osób, w 884 750 go­spo­dar­stwach do­mo­wych).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saprob

or­ga­nizm cu­dzo­żyw­ny (ro­ślin­ny i zwie­rzę­cy) ży­ją­cy głów­nie wśród roz­kła­da­ją­cych się szcząt­ków or­ga­nicz­nych, np. w ściół­ce le­śnej, gle­bie i mule; sa­pro­biont


Źródła:

SJP.pl

Saprobiont

or­ga­nizm cu­dzo­żyw­ny (ro­ślin­ny i zwie­rzę­cy) ży­ją­cy głów­nie wśród roz­kła­da­ją­cych się szcząt­ków or­ga­nicz­nych, np. w ściół­ce le­śnej, gle­bie i mule; sa­prob


Sa­pro­biont – or­ga­nizm cu­dzo­żyw­ny, ży­ją­cy w roz­kła­da­ją­cej się ma­te­rii or­ga­nicz­nej, którą się odży­wia.

W jed­nym z ujęć sa­pro­bion­ty (sa­pro­by) to do­wol­ne or­ga­niz­my ży­ją­ce w roz­kła­da­ją­cej się ma­te­rii or­ga­nicz­nej, przy czym oli­go­sa­pro­bion­ty żyją wśród ma­te­rii słabo ro­zło­żo­nej, po­li­sa­pro­bion­ty bar­dzo ro­zło­żo­nej, a me­zo­sa­pro­bion­ty w sta­nie poś­red­nim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saprobowość

wskaź­nik sa­pro­bo­wo­ści - wskaź­nik za­nie­czy­szcze­nia wód mart­wą ma­te­rią or­ga­nicz­ną lub pro­duk­ta­mi jej gnil­ne­go roz­kła­du


Źródła:

SJP.pl

Saprobowy

→ sa­prob


Patrz:saprob

Źródła:

SJP.pl

Saprofag

zwie­rzę odży­wia­ją­ce się roz­kła­da­ją­cy­mi się szcząt­ka­mi ro­ślin­ny­mi lub zwie­rzę­cy­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ekol. zwie­rzę odży­wia­ją­ce się mart­wą ma­te­rią or­ga­nicz­ną;


Sa­pro­fag, szcząt­ko­jad (gr. "sa­pros" – zgni­ły, "phageín" – jeść, po­że­rać) – cu­dzo­żyw­ny or­ga­nizm zwie­rzę­cy odży­wia­ją­cy się mart­wy­mi lub roz­kła­da­ją­cy­mi się szcząt­ka­mi in­nych or­ga­niz­mów. Są to drob­ne zwie­rzę­ta, głów­nie bez­krę­gow­ce, wy­stę­pu­ją­ce w wo­dach i mu­łach na dnie zbior­ni­ków wod­nych, w gle­bie i ściół­ce le­śnej. Sa­pro­fa­gi na­le­żą do or­ga­niz­mów sa­pro­bion­tycz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saprofit

or­ga­nizm cu­dzo­żyw­ny ży­wią­cy się mart­wą ma­te­rią or­ga­nicz­ną; sa­pro­trof


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. ro­śli­na odży­wia­ją­ca się mart­wą ma­te­rią or­ga­nicz­ną (dzię­ki mi­ko­ry­zie)

 (1.2) ekol. daw. or­ga­nizm niez­wie­rzę­cy odży­wia­ją­cy się mart­wą ma­te­rią or­ga­nicz­ną


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saprofityczny

→ sa­pro­fit


Patrz:saprofit

Źródła:

SJP.pl

Saprofityzm

forma współ­ży­cia or­ga­niz­mów dwu róż­nych ga­tun­ków, po­le­ga­ją­ca na za­spo­ko­je­niu po­trzeb jed­nych or­ga­niz­mów przez śmierć in­nych


Źródła:

SJP.pl

Saprokol

zgęst­nia­ły szlam gnil­ny (sa­pro­pel)


Źródła:

SJP.pl

Sapropel

ciem­ny muł gnil­ny zbior­ni­ków wod­nych


Sa­pro­pel (z gr. "sa­prós" – zgni­ły, "pēlós" – błoto; "szlam gnil­ny") – muł denny sta­rze­ją­cych się lub za­nie­czy­szczo­nych zbior­ni­ków wod­nych, ciem­ny od siarcz­ków że­la­za, bo­ga­ty w sub­stan­cje or­ga­nicz­ne roz­kła­da­ne przez drob­no­u­stro­je.

Pow­sta­je wsku­tek roz­kła­du szcząt­ków or­ga­nicz­nych w wa­run­kach bezt­le­no­wych, z udzia­łem sa­pro­bion­tów. Wy­dzie­la­ją­ce się przy roz­kła­dzie gazy, m.in. dwut­le­nek węgla, siar­ko­wo­dór i metan oraz brak tlenu unie­moż­li­wia­ją życie zwie­rząt i ro­ślin w szla­mie gnil­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sapropelit

ił wę­glo­wy ze szcząt­ków niż­szych or­ga­niz­mów ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych


Źródła:

SJP.pl

Sapropelitowy

→ sa­pro­pe­lit


Patrz:sapropelit

Źródła:

SJP.pl

Sapropelowy

przy­miot­nik od: sa­pro­pel


Źródła:

SJP.pl

Sapropteryna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. syn­te­tycz­na te­tra­hy­dro­biop­te­ry­na sto­so­wa­na przy le­cze­niu nie­do­bo­ru te­tra­hy­dro­biop­te­ry­ny i fe­ny­lo­ke­to­nu­rii


Sa­prop­te­ry­na (łac. "sa­prop­te­ri­num") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, syn­te­tycz­ny od­po­wied­nik na­tu­ral­nie wy­stę­pu­ją­cej w or­ga­niz­mie te­tra­hy­dro­biop­te­ry­ny (BH4), sto­so­wa­ny w le­cze­niu fe­ny­lo­ke­to­nu­rii i hi­per­fe­ny­lo­a­la­ni­ne­mii spo­wo­do­wa­nej nie­do­bo­rem te­tra­hy­dro­biop­te­ry­ny.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Saprotrof

or­ga­nizm cu­dzo­żyw­ny po­bie­ra­ją­cy ener­gię z mart­wych szcząt­ków or­ga­nicz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. or­ga­nizm odży­wia­ją­cy się mart­wą ma­te­rią or­ga­nicz­ną;


Sa­pro­tro­fy, roz­to­cza, mi­kro­kon­su­men­ci (z gr. sa­prós – zgni­ły) – cu­dzo­żyw­ne or­ga­niz­my po­bie­ra­ją­ce ener­gię z mart­wych szcząt­ków or­ga­nicz­nych, roz­kła­da­jąc je do związ­ków pro­stych. Są re­pre­zen­to­wa­ne przez licz­ne drob­no­u­stro­je (bak­te­rie, grzy­by sa­pro­tro­ficz­ne).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saprotroficzny

czer­pią­cy po­karm z ma­te­rii or­ga­nicz­nej za­war­tej w mart­wych or­ga­niz­mach lub ich reszt­kach


Źródła:

SJP.pl

Sapsago

twar­dy zie­lo­ny ser z mleka zbie­ra­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Saqaliba

rze­czow­nik, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) hist. od VII/VIII w., zbior­cza nazwa sło­wiań­skich na­jem­ni­ków i nie­wol­ni­ków w śred­nio­wiecz­nym świe­cie arab­skim;

 (1.2) in­for­ma­cje do­stęp­ne w źró­dłach arab­skich od­no­szą­ce się do kul­tu­ry ma­te­rial­nej, spo­łecz­nej i du­cho­wej Sło­wian

 (1.3) hist. od X/XI w. zbior­cza nazwa na­jem­ni­ków, urzęd­ni­ków i nie­wol­ni­ków arab­skich o róż­nym po­cho­dze­niu et­nicz­nym głów­nie Ger­ma­nów, Sło­wian, Nor­ma­nów, Fran­ków i Hisz­pa­nów z pół­no­cy, któ­rzy tra­fi­li do wschod­nich re­gio­nów An­da­luz­ji – Al­me­ria, Denia oraz na Ba­le­a­ry


Sa­qa­li­ba, Sa­ka­li­ba (#PATRZ

, lp. Siq­lab) – zbior­cza nazwa sło­wiań­skich na­jem­ni­ków i nie­wol­ni­ków w śred­nio­wiecz­nym świe­cie arab­skim. Wyraz ten naj­pew­niej po­cho­dzi od grec­kie­go wy­ra­zu okre­śla­ją­ce­go Sło­wian – "Sklabēnoi". Sa­qa­li­bo­wie na­le­że­li do naj­cen­niej­szych dóbr ek­spor­to­wych Sło­wiań­szczyz­ny, a han­del nimi an­ga­żo­wa­ło się wiele kró­lestw i ludów.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sar

1. skrót od: Spe­ci­fic Ab­sorp­tion Rate, współ­czyn­nik cha­rak­te­ry­zu­ją­cy szyb­kość, z jaką po­chła­nia­ne jest pro­mie­nio­wa­nie elek­tro­ma­gne­tycz­ne przez ciało czło­wie­ka;
2. skrót od: Se­arch and Re­scue, ra­tow­nict­wo mor­skie, gór­skie oraz w wa­run­kach bo­jo­wych;
3. skrót od: Synt­he­tic Aper­tu­re Radar, radar obra­zu­ją­cy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sara

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. po­stać bi­blij­na, żona pa­triar­chy Abra­ha­ma;

 (1.2) imię|pol­ski|ż.;


Sara (hebr. שָׂרָה, spo­krew­nio­ne z babil. "Szar­ra­tu" – „księż­nicz­ka”, po­stać wy­so­kiej rangi) – po­stać bi­blij­na, bo­ha­ter­ka Księ­gi Ro­dza­ju, córka Te­ra­cha, żona Abra­ha­ma, matka Iza­a­ka. Pier­wot­nie jej imię brzmia­ło Sarai (hebr. שָׂרָי), we­dług Księ­gi Ro­dza­ju (Rdz 17,15) Bóg zmie­nił je na Sara w ra­mach przy­mie­rza za­war­te­go po tym, jak jej nie­wol­ni­ca Hagar do­cze­ka­ła się z jej mężem syna Iz­ma­e­la.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sarabanda

1. sta­ro­hisz­pań­ski ta­niec o żywym tem­pie
2. forma sty­li­zo­wa­na tego tańca wcho­dzą­ca w skład suity ba­ro­ko­wej jako trze­cia stała jej część


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cho­re­ogr. żywy ta­niec hisz­pań­ski;


Sa­ra­ban­da – po­wol­ny ta­niec dwor­ski, po­cho­dze­nia praw­do­po­dob­nie per­skie­go, roz­po­wszech­nio­ny w Hisz­pa­nii od pocz. XVI w., tań­czo­ny także w An­glii i Fran­cji. Ze wzglę­du na prze­sy­co­ne ero­ty­ką pozy tań­czą­cych, po­zo­sta­wał przez wiele lat tań­cem za­bro­nio­nym w ka­to­lic­kiej Hisz­pa­nii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saracen

śred­nio­wiecz­na mo­ne­ta arab­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wyz­naw­ca Is­la­mu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saraceni

w sta­ro­żyt­no­ści: ko­czow­ni­cze ple­mio­na arab­skie ży­ją­ce na ste­pach pół­noc­no-za­chod­niej Ara­bii i Pół­wy­spu Sy­naj­skie­go


Sa­ra­ce­ni ( Σαρακηνοí, "Sarakēnoí", ‏شرقيين‎ "szar­kij­jin", „lu­dzie ze wscho­du”) – ko­czow­ni­cze ple­mio­na arab­skie, ży­ją­ce w pół­noc­no-za­chod­niej Ara­bii i na pół­wy­spie Synaj. W śred­nio­wie­czu okre­śle­nie "Sa­ra­ce­ni" obej­mo­wa­ło wszyst­kich Ara­bów (póź­niej także wszyst­kich wyz­naw­ców is­la­mu), zwła­szcza:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saracenia

owa­do­żer­na ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny kap­tur­ni­co­wa­tych, o lej­ko­wa­tych lub dzwon­ko­wa­tych li­ściach przeksz­tał­co­nych w or­ga­ny pu­łap­ko­we, ros­ną­ca na ba­gnach we wschod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej; kap­tur­ni­ca


Źródła:

SJP.pl

Saracenka

w sta­ro­żyt­no­ści: Arab­ka ży­ją­ca na ste­pach pół­noc­no-za­chod­niej Ara­bii i Pół­wy­spu Sy­naj­skie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. wyz­naw­czy­ni Is­la­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saraceński

przy­miot­nik od: Sa­ra­cen


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Sa­ra­ce­na­mi, do­ty­czą­cy Sa­ra­ce­nów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saradela

pa­stew­na ro­śli­na z ro­dzi­ny mo­tyl­ko­wa­tych; se­ra­de­la


Źródła:

SJP.pl

Sarafan

ro­syj­ski strój ko­bie­cy roz­po­wszech­nio­ny w Eu­ro­pie w XVII-XVIII w.


Sa­ra­fan (ros. Сарафан) – ro­dzaj dłu­giej sukni, czę­sto bez rę­ka­wów, z wy­so­ką talią, roz­sze­rza­nej ku do­ło­wi, zaś z przo­du zaz­wy­czaj roz­pi­na­nej lub roz­cię­tej. Sa­ra­fan był roz­po­wszech­nio­ny w cen­tral­nej i wschod­niej Eu­ro­pie w XVII–XVIII stu­le­ciach. W Rosji stro­je te były no­szo­ne przez chłop­ki z re­gio­nów cen­tral­nych i pół­noc­nych oraz Po­woł­ża. Słowo „sa­ra­fan" po­cho­dzi z ję­zy­ka per­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saragoski

przy­miot­nik od: Sa­ra­gos­sa


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­ra­gos­są, do­ty­czą­cy Sa­ra­gos­sy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saragossa

mia­sto w Hisz­pa­nii; Za­ra­go­za


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej Hisz­pa­nii;


Sa­ra­gos­sa ( Za­ra­go­za) – mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej Hisz­pa­nii, w środ­ko­wym biegu Ebro. Sto­li­ca Ara­go­nii<, znana z ma­u­re­tań­skie­go pa­ła­cu i ba­ro­ko­wej ka­te­dry.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saragosyjczyk

miesz­ka­niec Sa­ra­gos­sy (mia­sta w Hisz­pa­nii)


Źródła:

SJP.pl

Saragosyjka

miesz­kan­ka Sa­ra­gos­sy (mia­sta w Hisz­pa­nii)


Źródła:

SJP.pl

Saraj

seraj;
1. w kra­jach mu­zuł­mań­skich: pałac suł­ta­na;
2. w tra­dy­cyj­nym domu mu­zuł­mań­skim: wy­dzie­lo­na część miesz­kal­na, przez­na­czo­na dla ko­biet; harem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. po­stać bi­blij­na, żona pa­triar­chy Abra­ha­ma

 (1.2) rzad. imię|pol­ski|ż.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) hist. geogr. nazwa dwóch miast (Stary Saraj i Nowy Saraj) bę­dą­cych naj­waż­niej­szy­mi oś­rod­ka­mi Zło­tej Ordy;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sarajewianin

miesz­ka­niec Sa­ra­je­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sa­ra­je­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sarajewianka

miesz­kan­ka Sa­ra­je­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sa­ra­je­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sarajewo

sto­li­ca Bośni i Her­ce­go­wi­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Bośni i Her­ce­go­wi­ny;


Sa­ra­je­wo ( Sa­ra­je­vo, Сарајево IPA:, Sa­ra­y­bos­na) – sto­li­ca Bośni i Her­ce­go­wi­ny za­miesz­ka­na przez 275 tys. osób (2013). Sa­ra­je­wo są­sia­du­je od wscho­du z Sa­ra­je­wem Wschod­nim (ok. 60 tys. miesz­kań­ców), for­mal­ną sto­li­cą Re­pu­bli­ki Serb­skiej. Sie­dzi­ba kan­to­nu sa­ra­jew­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sarajewski

przy­miot­nik od: Sa­ra­je­wo (sto­li­ca Bośni i Her­ce­go­wi­ny)


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Sa­ra­je­wo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saramago

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Saramak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Saramakański

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. język sa­ra­ma­kań­ski;


Źródła:

Wiktionary

Saramonowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Saran

ro­dzaj ma­te­ria­łu sto­so­wa­ny m.in. do wy­ro­bu sieci ry­bac­kich


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saranda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. por­to­we mia­sto w po­łud­nio­wej Al­ba­nii;


Sa­ran­da ( Sarandë, Sa­ran­da, sta­roż. "On­ches­mus", gr. Άγιοι Σαράντα, "Áyii Saránda", wł. "Santi Qu­a­ran­ta") – mia­sto w po­łud­nio­wej Al­ba­nii, sto­li­ca okrę­gu Sa­ran­da w ob­wo­dzie Wlora. Jest po­ło­żo­ne nad Mo­rzem Joń­skim, u pół­noc­ne­go krań­ca za­to­ki o tej samej naz­wie, na wprost grec­kiej wyspy Korfu. Au­toch­to­nicz­na lud­ność grec­ka sta­no­wi ok. 10% po­pu­la­cji, a mia­sto jest jed­nym z dwóch głów­nych (obok Gjirokastër) oś­rod­ków kon­cen­tra­cji Gre­ków w Al­ba­nii.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sarangi

in­dyj­ski in­stru­ment po­dob­ny do skrzy­piec


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. in­dyj­ski in­stru­ment stru­no­wy;


Sa­ran­gi – in­stru­ment stru­no­wy wy­wo­dzą­cy się z sub­kon­ty­nen­tu in­dyj­skie­go. Skła­da się z 3 lub 4 strun głów­nych, wy­ko­na­nych z ko­zich jelit, oraz kil­ku­na­stu (do kil­ku­dzie­się­ciu) sta­lo­wych strun re­zo­nan­so­wych. Sa­ran­gi są znane a całym ob­sza­rze Indii, Ne­pa­lu i Pa­ki­sta­nu, lecz sta­no­wią szcze­gól­nie ważny in­stru­ment w mu­zy­ce hin­du­stań­skiej po­pu­lar­nej na pół­no­cy Pół­wy­spu In­dyj­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sarapis

egip­ski bóg; Se­ra­pis


Źródła:

SJP.pl

Sarapulski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­ra­pu­łem, do­ty­czą­cy Sa­ra­pu­łu


Źródła:

Wiktionary

Sarapuł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, w Ud­mur­cji, po­ło­żo­ne nad Kamą;


Sa­ra­puł (ros. Сарапул) – mia­sto w Rosji (Ud­mur­cja), nad Kamą; 94 tys. mieszk. (2021); prze­mysł zbro­je­nio­wy, ma­szy­no­wy, elek­tro­nicz­ny, elek­tro­nicz­ny, skó­rza­ny, odzie­żo­wy, drzew­ny, spo­żyw­czy; port rzecz­ny; mu­ze­um.

W 1738 zo­stał przy­dzie­lo­ny do pro­win­cji Osin­skiej pro­win­cji Ufa. Od 1780 r., jako mia­sto po­wia­to­we, wcho­dził w skład gu­ber­ni Wiac­kiej. W 1937 zo­stał przy­łą­czo­ny do Ud­murc­kiej Au­to­no­micz­nej So­cja­li­stycz­nej Re­pu­bli­ki Ra­dziec­kiej


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Saraswati

Sa­ras­wa­ti (san­skryt: सरस्वती) – jest jedną z trzech naj­waż­niej­szych bogiń w świe­cie hin­du­iz­mu; imio­na po­zo­sta­łych to Laksz­mi i Par­wa­ti – two­rzą one „trój­po­sta­cio­wość” bogiń ("Tri­de­wi"), sta­no­wiąc nie­ja­ko od­po­wiedź na męską "Tri­mur­ti", zło­żo­ną z Brah­my, Wisz­nu i Sziwy.


Źródła:

Wikipedia

Saratoga

mia­sto, hrab­stwo i gmina w USA


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saratow

mia­sto w Rosji; Sa­ra­tów


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saratowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sa­ra­to­wa


Źródła:

Wiktionary

Saratowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sa­ra­to­wa


Źródła:

Wiktionary

Saratowski

→ Sa­ra­tow, → Sa­ra­tów (mia­sto w Rosji)


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­ra­to­wem, do­ty­czą­cy Sa­ra­to­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saratów

mia­sto w Rosji; Sa­ra­tow


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, sto­li­ca obwód sa­ra­tow­skie­go;


Zo­bacz też: okręt wo­jen­ny Sa­ra­tow.

Sa­ra­tów ( Саратов, "Sa­ra­tow") – mia­sto w Rosji, port rzecz­ny nad Wołgą. Liczy 838 tys. miesz­kań­ców (2020). Ze­spół miej­ski obej­mu­je 1,115 mln miesz­kań­ców. Sto­li­ca ob­wo­du sa­ra­tow­skie­go. W la­tach 1797–1928 sto­li­ca gu­ber­ni sa­ra­tow­skiej Im­pe­rium Ro­syj­skie­go i Ro­syj­skiej FSRR.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sarawak

stan w Ma­lez­ji


Sa­ra­wak (jawi: سراواك) – naj­więk­szy stan Ma­lez­ji po­ło­żo­ny w pół­noc­nej czę­ści wyspy Bor­neo, gra­ni­czy z Bru­nei, In­do­nez­ją i sta­nem Sabah. Sto­li­cą stanu jest mia­sto Ku­ching, po­ło­żo­ne w za­chod­niej czę­ści. Stan obej­mu­je ob­szar ok. 124 450 km², a za­miesz­ku­je go ok. 2 176 800 osób (stan na rok 2000).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarańsk

mia­sto w Rosji, sto­li­ca Mord­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Rosji, nad rzeką Insar, sto­li­ca Re­pu­bli­ki Mor­do­wii;


Sa­rańsk ( Саранск, erz. Саран ош, moksz. Саранск ошсь) – sto­li­ca Re­pu­bli­ki Mord­wiń­skiej – jed­ne­go z pod­mio­tów Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, około 320 tys. miesz­kań­ców (2020). Mia­sto dzie­li się na trzy dziel­ni­ce – Ok­tiabr­ską, Le­nin­ską i Pro­le­tar­ską, prze­pły­wa przez nie rzeka Insar. Ko­mu­ni­ka­cja pu­blicz­na opar­ta jest na sieci au­to­bu­so­wej i tro­lej­bu­so­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sarański

przy­miot­nik od: Sa­rańsk


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­rań­skiem, do­ty­czą­cy Sa­rań­ska


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sarbiewski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarbin

imię mę­skie


Sar­bin (462 m n.p.m.) – wznie­sie­nie w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce, w Gó­rach Su­chych, w Su­de­tach Środ­ko­wych.

Wznie­sie­nie nad do­li­ną rzeki Ści­naw­ka na po­łud­nio­wy za­chód od wsi Bło­go­ci­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarbina

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Sarbininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sar­bi­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Sarbinostwo

Sar­bin z żoną; Sar­bi­no­wie


Źródła:

SJP.pl

Sarbinowie

Sar­bin z żoną; Sar­bi­no­stwo


Źródła:

SJP.pl

Sarbinowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Sarbinowski

przy­miot­nik od: Sar­bi­no­wo, Sar­bi­no­wo Dru­gie


Źródła:

SJP.pl

Sarbinowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sar­bi­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Sarbsko

je­zio­ro na Wy­brze­żu Sło­wiń­skim


Sarb­sko (kasz. []) – je­zio­ro przy­brzeż­ne na Wy­brze­żu Sło­wiń­skim we wschod­niej czę­ści otu­li­ny Sło­wiń­skie­go Parku Na­ro­do­we­go. Leży około 1 km od Morza Bał­tyc­kie­go.

Naj­więk­sza dłu­gość je­zio­ra to 6,6 km, sze­ro­kość 1,2 km. Liczy 651,7 ha po­wierzch­ni. Głę­bo­kość do 3,2 m - wy­stę­pu­je kryp­to­de­pre­sja. Brzeg po­łud­nio­wy niski, pół­noc­ny wy­so­ki (wydmy osią­ga­ją do 22 m wy­so­ko­ści), za­le­sio­ny. Przez Sarb­sko prze­pły­wa rzeka Chełst, bę­dą­ca do­pły­wem Łeby.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarcia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. Sara


Źródła:

Wiktionary

Sard

mi­ne­rał, od­mia­na chal­ce­do­nu


Sard (także: Sar­der) – gem­mo­lo­gicz­na nazwa bru­nat­nej, pół­przez­ro­czy­stej od­mia­ny chal­ce­do­nu. Nazwa po­cho­dzi od Sar­di­ku – sta­ro­żyt­nej miej­sco­wo­ści w Azji Mniej­szej sły­ną­cej z obrób­ki tych ka­mie­ni i wy­ro­bu wspa­nia­łej bi­żu­te­rii.

Od­mia­na chal­ce­do­nu - słabo przez­ro­czy­sta; brą­zo­wo­czer­wo­na lub brą­zo­wa (za­bar­wie­nie wy­wo­ła­ne jest wrost­ka­mi związ­ków że­la­za, prze­waż­nie li­mo­ni­tu). War­stew­ki są bar­dzo de­li­kat­ne. Nie ma wy­raź­ne­go roz­gra­ni­cze­nia z kar­ne­o­lem, z któ­rym razem wy­stę­pu­je i ma po­dob­ne za­sto­so­wa­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarda

dra­pież­na ryba z ro­dzi­ny ma­kre­lo­wa­tych; bo­ni­to; pe­la­mi­da


Sarda (łac. "Sar­da­nen­sis") – sto­li­ca hi­sto­rycz­nej die­cez­ji w Dal­ma­cji Su­pe­rio­re, su­fra­ga­nia rów­nież hi­sto­rycz­nej ar­chi­die­cez­ji Doc­lea w re­jo­nie Epir, współ­cze­śnie miej­sco­wość Szko­dra w Al­ba­nii. Obec­nie ka­to­lic­kie bi­skup­stwo ty­tu­lar­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sardana

1. ze­spo­ło­wy ta­niec ka­ta­loń­ski w me­trum 6/8;
2. mu­zy­ka do tego tańca


Sar­da­na - na­ro­do­wy ta­niec ka­ta­loń­ski, sym­bol so­li­dar­no­ści i jed­no­ści Ka­ta­loń­czy­ków.

Tan­ce­rze po­wol­nie cho­dząc trzy­ma­ją się za ręce two­rząc koło. Pom­ni­ki przed­sta­wia­ją­ce tań­czą­cych znaj­du­ją się w Bar­ce­lo­nie, Llo­ret de Mar i Ca­lel­li.

Obec­nie tańce Sar­da­ny w Ka­ta­lo­nii od­by­wa­ją się co­ty­god­nio­wo w so­bo­ty, na­to­miast w Llo­ret de Mar miesz­kań­cy tań­czą Sar­da­nę także w okre­sie lo­kal­ne­go świę­ta Św.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sardanapal

Sar­da­na­pal − po­stać wzmian­ko­wa­na w "Hi­sto­rii per­skiej" grec­kie­go hi­sto­ry­ka Ktez­ja­sza, uwa­ża­na przez niego za ostat­nie­go króla Asy­rii. Dzie­ło to wpraw­dzie za­gi­nę­ło, ale opo­wieść o Sar­da­na­pa­lu za­cho­wa­ła się u Dio­do­ra Sy­cy­lij­skie­go (II 27), który opie­rał się na prze­ka­zie Ktez­ja­sza. W prze­ka­zie tym Sar­da­na­pal przed­sta­wia­ny jest jako znie­wie­ścia­ły i de­ka­denc­ki wład­ca, który swymi dzia­ła­nia­mi do­pro­wa­dza do upad­ku pań­stwa.


Źródła:

Wikipedia

Sardanapalowy

daw­niej: luk­su­so­wy, pełen zbyt­ku


Źródła:

SJP.pl

Sardar

ser­dar;
1. ary­sto­kra­ta w Pa­ki­sta­nie, Af­ga­ni­sta­nie i In­diach
2. na­czel­ny do­wód­ca w Tur­cji i w Egip­cie


Źródła:

SJP.pl

Sardela

ryba mor­ska z ro­dzi­ny śle­dzio­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|En­gra­u­lis|ref=tak., mała ryba mor­ska ży­ją­ca w ła­wi­cach po­ła­wia­na w ce­lach spo­żyw­czych;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sardelka

zdrob­nie­nie od: sar­de­la


Źródła:

SJP.pl

Sardelowate

ro­dzi­na ryb z rzędu śle­dzioksz­tałt­nych


Sar­de­lo­wa­te (En­gra­u­li­dae) – ro­dzi­na nie­wiel­kich, pe­la­gicz­nych ryb na­le­żą­cych do ryb pro­mie­nio­płet­wych z rzędu śle­dzioksz­tałt­nych (Clu­pe­i­for­mes), bli­sko spo­krew­nio­na ze śle­dzio­wa­ty­mi, od któ­rych różni się bu­do­wą pyska. Wiele ga­tun­ków ła­wi­co­wych, zwła­szcza sar­de­la pe­ru­wiań­ska i sar­de­la eu­ro­pej­ska, ma duże zna­cze­nie go­spo­dar­cze, po­ło­wy sar­de­lo­wa­tych się­ga­ją 25% wśród wszyst­kich śle­dzioksz­tałt­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sardelowaty

o ce­chach sar­de­lo­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


Źródła:

SJP.pl

Sardelowy

→ sar­de­la


Patrz:sardela

Źródła:

SJP.pl

Sardoniczny

książ­ko­wo: szy­der­czy, zło­śli­wy, sar­ka­stycz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) książk. iro­nicz­ny, zło­śli­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sardonik

mi­ne­rał, od­mia­na chal­ce­do­nu; sar­do­nyks


Źródła:

SJP.pl

Sardonyks

mi­ne­rał, od­mia­na chal­ce­do­nu; sar­do­nik


Sar­do­nyks (sar­do­nik) – gem­mo­lo­gicz­na, wie­lo­barw­na, prześ­wie­ca­ją­ca od­mia­na agatu; odz­na­cza się wy­stę­po­wa­niem na­prze­mian­le­głych, pła­skich, biało-bru­nat­no­czer­wo­nych pasów (wstęg) o róż­nej gru­bo­ści.

Nazwa po­cho­dzi od mia­sta Sar­dis w Azji Mniej­szej, gdzie zo­stał zna­le­zio­ny (gr. "sar­dios" = ka­mień z Sar­dis i gr. "onyx" = paz­no­kieć (pazur, ra­ci­ca) – i na­wią­zu­je do wy­glą­du, twar­do­ści i ostrych kra­wę­dzi odłu­pa­nych ka­wał­ków tego mi­ne­ra­łu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sardyna

ryba mor­ska, ce­nio­na dla smacz­ne­go mięsa


Źródła:

SJP.pl

Sardynia

wyspa na Morzu Śró­dziem­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. duża wło­ska wyspa na Morzu Śró­dziem­nym;

 (1.2) geogr. adm. re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny we Wło­szech obej­mu­ją­cy Sar­dy­nię (1.1) i przy­le­głe wyspy


Sar­dy­nia ( Sar­de­gna, Sar­di­gna) – ska­li­sta wyspa, druga pod wzglę­dem po­wierzch­ni na Morzu Śró­dziem­nym (po Sy­cy­lii). Wraz z po­bli­ski­mi wy­spa­mi two­rzy re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny we Wło­szech.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sardynianka

miesz­kan­ka Sar­dy­nii (wyspy na Morzu Śró­dziem­nym); Sar­dyn­ka


Źródła:

SJP.pl

Sardynka

ryba mor­ska z At­lan­ty­ku, Morza Czar­ne­go i Śró­dziem­ne­go; ce­nio­na dla smacz­ne­go mięsa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. wspól­na nazwa dla ma­łych ryb mor­skich po­ła­wia­nych w ce­lach spo­żyw­czych;

 (1.2) kulin. danie lub pro­dukt spo­żyw­czy z sar­dy­nek (1.1)


Sar­dyn­ka, sar­dy­na, pil­chard – zbior­cze nazwy grupy ja­dal­nych ryb z ro­dzi­ny śle­dzio­wa­tych (Clu­pe­i­dae), po­cząt­ko­wo od­no­szo­ne do sar­dyn­ki eu­ro­pej­skiej ("Sar­di­na pil­char­dus"), z cza­sem ob­ję­ły inne, bli­sko z nią spo­krew­nio­ne i bar­dzo po­dob­ne ga­tun­ki. Obec­nie nazwy "sar­dyn­ki", "sar­dy­ny" lub "pil­char­dy" sto­so­wa­ne są dla ryb z ro­dza­jów:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sardynki

ryba mor­ska z At­lan­ty­ku, Morza Czar­ne­go i Śró­dziem­ne­go; ce­nio­na dla smacz­ne­go mięsa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sardynkowy

przy­miot­nik od: sar­dyn­ka


Źródła:

SJP.pl

Sardyńczyk

miesz­ka­niec Sar­dy­nii (wyspy na Morzu Śró­dziem­nym)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sar­dy­nii lub osoba płci mę­skiej po­cho­dzą­ca z Sar­dy­nii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sardyński

przy­miot­nik od: Sar­dy­nia


przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Sar­dy­nii, zwią­za­ny z Sar­dy­nią, wy­wo­dzą­cy się z Sar­dy­nii

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język sar­dyń­ski;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sardyńskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem sar­dyń­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem sar­dyń­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku sar­dyń­skim


Źródła:

Wiktionary

Sarema

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. estoń­ska wyspa na Morzu Bał­tyc­kim;


Sa­re­ma daw­niej zwana Ozy­lią ( Sa­a­re­maa, i Ösel, Øsel, Osi­lia, Э́зель – "Ezel") – naj­więk­sza wyspa na­le­żą­ca do Esto­nii, po­ło­żo­na na Bał­ty­ku na po­łud­nie od wej­ścia do Za­to­ki Fiń­skiej, od­gra­dza­ją­ca Za­to­kę Ryską od peł­ne­go morza. Od Hiumy od­dzie­lo­na jest cie­śni­ną Soela väin, od sta­łe­go lądu Cie­śni­ną Ir­beń­ską. Jest naj­więk­szą wyspą Pro­win­cji Saare. Jej po­wierzch­nia wy­no­si 2673 km² (91,5% po­wierzch­ni pro­win­cji), a licz­ba lud­no­ści 31,4 tys. (94,1%).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Saremski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­re­mą, do­ty­czą­cy Sa­re­my


Źródła:

Wiktionary

Sareneczka

zdrob­nie­nie od: sa­ren­ka


Źródła:

SJP.pl

Sarenka

zdrob­nie­nie od: sarna


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: sarna

 (1.2) mała sarna

 (1.3) pot. żart. mały pies o dłu­gich, chu­dych ła­pach


Sa­ren­ka – stru­ga, lewy do­pływ Bugu o dłu­go­ści 10,65 km i po­wierzch­ni zlew­ni 84,95 km².

Stru­ga pły­nie w gmi­nie Sar­na­ki w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim. Prze­pły­wa przez Sar­na­ki, Fra­no­pol i Bużkę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sarepski

przy­miot­nik od: Sa­rep­ta (miej­sco­wość w Rosji)


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­rep­tą, nie­ist­nie­ją­cym obec­nie mia­stem w Rosji (współ­cze­śnie przed­mie­ścia Woł­go­gra­du)

 (1.2) zwią­za­ny z Sa­rep­tą, sta­ro­żyt­nym mia­stem fe­nic­kim w obec­nym Li­ba­nie

 (1.3) zwią­za­ny z gor­czy­cą sa­rep­ską


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sarepta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) sta­ro­żyt­ne mia­sto fe­nic­kie w obec­nym Li­ba­nie, w po­bli­żu współ­czes­nej wsi Sa­ra­fand;

 (1.2) nie­ist­nie­ją­ce obec­nie mia­sto w Rosji, współ­cze­śnie przed­mie­ścia Woł­go­gra­du


Sa­rep­ta – sta­ro­żyt­ne mia­sto fe­nic­kie w obec­nym Li­ba­nie, po­ło­żo­ne 12 km na po­łud­nie od Sy­do­nu i 23 km na pół­noc od Tyru. Ruiny mia­sta znaj­du­ją się na samym wy­brze­żu, nieco dalej w głębi lądu znaj­du­je się wio­ska Sa­ra­fand. Mia­sto wy­mie­nia­ne jest w in­skryp­cjach asy­ryj­skich jako Sa­rip­tan, a egip­skich jako Zar­pu­ta.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sargas

ro­dzaj bru­nat­ni­cy wy­stę­pu­ją­cej głów­nie w Morzu Sar­gas­so­wym; gro­no­rost, mo­rzy­pło, sar­ga­so, sar­gas­so


Sar­gas ("Theta Scor­pii", "θ Sco") – jedna z ja­śniej­szych gwiazd w gwia­zdo­zbio­rze Skor­pio­na, od­le­gła od Słoń­ca o około 270 lat świetl­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sargaso

ro­dzaj bru­nat­ni­cy wy­stę­pu­ją­cej głów­nie w Morzu Sar­gas­so­wym; gro­no­rost, mo­rzy­pło, sar­gas, sar­gas­so


Źródła:

SJP.pl

Sargasowy

do­ty­czą­cy sar­gass, glo­nów z ro­dza­ju bru­nat­nic; sar­gas­so­wy


Źródła:

SJP.pl

Sargasso

ro­dzaj bru­nat­ni­cy wy­stę­pu­ją­cej głów­nie w Morzu Sar­gas­so­wym; gro­no­rost, mo­rzy­pło, sar­gas, sar­ga­so


Źródła:

SJP.pl

Sargassowy

do­ty­czą­cy sar­gass, glo­nów z ro­dza­ju bru­nat­nic; sar­ga­so­wy


Źródła:

SJP.pl

Sargon

imię me­zo­po­tam­skich wład­ców pań­stwa aka­dyj­skie­go i asy­ryj­skie­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sargus

ro­śli­no­żer­na ryba z ro­dzi­ny praż­mo­wa­tych


Sar­gus ("Di­plo­dus sar­gus") – ga­tu­nek mor­skiej ryby z ro­dzi­ny praż­mo­wa­tych (Spa­ri­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sari

su­knia ko­bie­ca po­pu­lar­na w In­diach, Sri Lance i In­do­nez­ji


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) tra­dy­cyj­ny in­dyj­ski strój ko­bie­cy;


Sari (także pi­sa­ne saree) – tra­dy­cyj­na część gar­de­ro­by za­kła­da­na przez ko­bie­ty na sub­kon­ty­nen­cie in­dyj­skim. Ta część gar­de­ro­by jest znana pod róż­ny­mi naz­wa­mi w roz­ma­i­tych ję­zy­kach in­dyj­skich: w hindi, gu­ja­ra­ti i ma­rat­hi znane jest jako sari, w kan­na­da jako seere, te­lu­gu jako che­e­ra i w tamil jako po­da­vai.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sarin

zwią­zek fos­fo­ro­or­ga­nicz­ny, bo­jo­wy śro­dek pa­ra­li­żu­ją­cy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. wojsk. bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy ma­ją­cy dzia­ła­nie pa­ra­li­żu­ją­ce;


Sarin (flu­o­ro­me­ty­lo­fos­fo­nian izo­pro­py­lu) – sil­nie tok­sycz­ny fos­fo­ro­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy fos­fo­nia­nów, sto­so­wa­ny jako bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy, za­li­cza­ny do grupy środ­ków pa­ra­li­tycz­no-drgaw­ko­wych.

Sarin to be­zbarw­na, bez­won­na ciecz, łatwo mie­sza­ją­ca się z wodą i roz­pu­szczal­ni­ka­mi or­ga­nicz­ny­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sarinda

in­dyj­ski in­stru­ment smycz­ko­wy


Sa­rin­da – ben­gal­ski in­stru­ment smycz­ko­wy, przy­po­mi­na­ją­cy skrzyp­ce. Ma jedno pudło re­zo­nan­so­we z trze­ma stru­na­mi. Pudło re­zo­nan­so­we ma głę­bo­kie wy­cię­cia po bo­kach, ułat­wia­ją­ce ope­ro­wa­nie smycz­kiem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarisa

długa włócz­nia pie­cho­ty ma­ce­doń­skiej; sa­ris­sa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. wojsk. włócz­nia sta­ro­żyt­nej pie­cho­ty ma­ce­doń­skiej, długa na 4-6 m, skła­da­na na po­ło­wy łą­czo­ne me­ta­lo­wą tu­le­ją;


Sa­ri­sa, sa­ry­sa (stgr. σάρισα) – długa włócz­nia ma­ce­doń­skiej pie­cho­ty, uży­wa­na póź­niej w ar­miach hel­le­ni­stycz­nych.

Pod ko­niec pier­wszej po­ło­wy IV wieku p.n.e. wpro­wa­dzo­na do uz­bro­je­nia cięż­koz­broj­nej pie­cho­ty (pe­dze­taj­rów) przez króla Fi­li­pa II.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sarissa

długa włócz­nia pie­cho­ty ma­ce­doń­skiej; sa­ri­sa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. wojsk. zob. sa­ri­sa.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sarkanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sar­kać.


Źródła:

Wiktionary

Sarkasta

czło­wiek chęt­nie po­słu­gu­ją­cy się sar­kaz­mem


Źródła:

SJP.pl

Sarkastycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sar­ka­stycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Sarkastyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sar­ka­stycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Sarkastyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sar­ka­stycz­ne; cecha tych, któ­rzy są sar­ka­stycz­ni


Źródła:

Wiktionary

Sarkastyczny

iro­nicz­ny, drwią­cy, kpią­cy


przy­miot­nik

 (1.1) zło­śli­wy, do­cin­ko­wy, szcze­ry do bólu, pełen sar­kaz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sarkazm

szcze­gól­nie zło­śli­wa iro­nia; szy­der­stwo, kpina, drwi­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zło­śli­wy, pe­sy­mi­stycz­ny spo­sób wy­ra­ża­nia się o rze­czy­wi­sto­ści, spo­tę­go­wa­na iro­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sarkazmik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sar­kazm


Źródła:

Wiktionary

Sarkać

1. od­no­sić się nie­u­przej­mie; bur­czeć, mru­czeć, fukać;
2. gło­śno na­rze­kać; uty­ski­wać


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|sar­knąć.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sarknięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sar­knąć.


Źródła:

Wiktionary

Sarknąć

1. odez­wać się w spo­sób nie­u­przej­my; bur­knąć, mru­knąć, fu­knąć;
2. wy­ra­zić nie­za­do­wo­le­nie z cze­goś


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. sar­kać)

 (1.1) na­rze­kać, wy­ra­żać nie­za­do­wo­le­nie, uty­ski­wać

 (1.2) nie­mi­ło się odez­wać, od­bur­knąć


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sarkodowe

pod­typ pier­wot­nia­ków (Sar­co­di­na), obej­mu­ją­cy ko­rze­nio­nóż­ki i pro­mie­nio­nóż­ki; za­ro­dzio­we


Sar­ko­do­we, za­ro­dzio­we (Sar­co­di­na) – wy­róż­nia­na cza­sem (w ran­dze typu lub pod­ty­pu) grupa pier­wot­nia­ków. Obej­mu­je ko­rze­nio­nóż­ki oraz pro­mie­nio­nóż­ki.

Po­ru­sza­ją się za po­mo­cą ni­by­nó­żek. Ich ciało może być okry­te plaz­mo­le­mą bądź cien­ką pel­li­ku­lą. U niek­tó­rych ga­tun­ków ciało może chro­nić sko­rup­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarkofag

gro­bo­wiec w kształ­cie ozdob­nej trum­ny, znany od cza­sów sta­ro­żyt­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdo­bio­na trum­na w kształ­cie skrzy­ni, naj­czę­ściej wy­ko­na­na z ka­mie­nia;

 (1.2) ekol. zwie­rzę odży­wia­ją­ce się nie­ży­wy­mi, lecz je­szcze nie roz­kła­da­ją­cy­mi się or­ga­niz­ma­mi;

 (1.3) techn. ma­syw­na, szczel­na obu­do­wa nie­czyn­ne­go re­ak­to­ra ato­mo­we­go


Sar­ko­fag (gr. "σαρκoφάγος / sar­kop­ha­gos"; z gr. "σάρξ / sarx" – 1. „mięso”, 2. „ciało” + gr. "φαγειν / pha­ge­in" – „zjeść, poż­reć”) – zdo­bio­na trum­na w kształ­cie skrzy­ni ce­ra­micz­nej lub ka­mien­nej, de­ko­ro­wa­na tech­ni­ką ma­lar­ską lub rzeź­biar­ską, znana od cza­sów sta­ro­żyt­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sarkofagi

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) M., B., W. plu­ral|sar­ko­fag.


Źródła:

Wiktionary

Sarkofagowy

przy­miot­nik od: sar­ko­fag


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sar­ko­fa­giem, do­ty­czą­cy sar­ko­fa­gu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sarkoidoza

cho­ro­ba ukła­du od­por­no­ścio­we­go cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się pow­sta­wa­niem ziar­ni­nia­ków (ma­łych gru­dek za­pal­nych), które nie pod­le­ga­ją mart­wi­cy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. uo­gól­nio­na cho­ro­ba ziar­ni­nia­ko­wa, naj­czę­ściej zaj­mu­ją­ca węzły chłon­ne wnę­ko­we i płuca


Sar­ko­i­do­za, cho­ro­ba Bes­nie­ra-Bo­ec­ka-Scha­u­man­na ( sar­co­i­do­sis) – cho­ro­ba ukła­du od­por­no­ścio­we­go cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się pow­sta­wa­niem ziar­ni­nia­ków (ma­łych gru­dek za­pal­nych), które nie pod­le­ga­ją mart­wi­cy. Prak­tycz­nie każdy organ może być nią dot­knię­ty, cho­ciaż naj­czę­ściej po­ja­wia się w wę­złach chłon­nych i płu­cach. Ob­ja­wy mogą się po­ja­wić nagle, ale naj­czę­ściej po­stę­pu­ją stop­nio­wo. W obra­zie rent­ge­now­skim płuc sar­ko­i­do­za może przy­po­mi­nać gruź­li­cę lub chło­nia­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sarkolemma

błona ko­mór­ko­wa ko­mó­rek mię­śnio­wych; sar­ko­le­ma


Źródła:

SJP.pl

Sarkoma

no­wot­wór zło­śli­wy roz­wi­ja­ją­cy się z nie­na­błon­ko­wej tkan­ki (np. łącz­nej, mię­śnio­wej), ce­chu­ją­cy się szyb­kim wzro­stem i wcze­śnie da­ją­cy prze­rzu­ty; mię­sak


Źródła:

SJP.pl

Sarkomer

jed­nost­ka czyn­no­ścio­wa mię­śnia po­przecz­nie prąż­ko­wa­ne­go


Sar­ko­mer (mion, z gr. σάρξ "sarks" "mięso, ciało", μέρος "meros" "część"; μῦς "mys" "mię­sień") – pod­sta­wo­wa jed­nost­ka czyn­no­ścio­wa mię­śnia po­przecz­nie prąż­ko­wa­ne­go oraz pod­sta­wo­wa jed­nost­ka kurcz­li­wa bu­du­ją­cą mio­fi­bry­le.

Przyj­mu­je się, że sar­ko­mer leży po­mię­dzy prąż­ka­mi (li­nia­mi) Z, które re­gu­lar­nie pow­ta­rza­ją się w mię­śniu. Zbu­do­wa­ne są z α-ak­ty­ni­ny i des­mi­ny. Obej­mu­je on jeden cały prą­żek ani­zo­tro­po­wy oraz są­sia­du­ją­ce z nim dwie po­łów­ki prąż­ka izo­tro­po­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarkopenia

utra­ta masy mię­śnio­wej i funk­cji mię­śni szkie­le­to­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zanik masy mię­śnio­wej wraz ze spad­kiem siły mię­śni;


Sar­ko­pe­nia ("sar­co­pa­e­nia" z grec. "σάρξ" „sárx” ciało, mię­śnie; "πενῐ́ᾱ" „penia” utra­ta, ubó­stwo) – zwią­za­ny z wie­kiem ze­spół cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się utra­tą masy mię­śnio­wej i funk­cji mię­śni szkie­le­to­wych. Cho­ro­ba ta naj­czę­ściej dia­gno­zo­wa­na jest u osób star­szych, jed­nak może wy­stę­po­wać w przy­pad­ku in­nych cho­rób niez­wią­za­nych z wie­kiem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sarkopeniczny

→ sar­ko­pe­nia


przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z sar­ko­pe­nią


Patrz:sarkopenia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sarkoplazma

Sar­ko­plaz­ma – cy­to­plaz­ma ko­mór­ki mię­śnio­wej.

Wy­peł­nio­na jest pęcz­ka­mi mio­fi­bry­li z re­gu­lar­nie uło­żo­ny­mi fi­la­men­ta­mi. Pęcz­ki oto­czo­ne są bło­na­mi sia­tecz­ki sar­ko­plaz­ma­tycz­nej (od sia­tecz­ki śród­plaz­ma­tycz­nej). Po­mię­dzy pę­che­rzy­ki tej sia­tecz­ki wni­ka­ją ka­na­li­ki T, które łączą się z błoną cy­to­plaz­ma­tycz­ną włó­kna.


Źródła:

Wikipedia

Sarkozy

naz­wi­sko obce


Źródła:

SJP.pl

Sarmaci

1. szlach­cic pol­ski, zwła­szcza z XVII i XVIII wieku, bę­dą­cy zwo­len­ni­kiem daw­nych po­glą­dów i oby­cza­jów; Sar­ma­ta;
2. żar­to­bli­wie: Polak sta­rej daty, sta­ro­mod­ny; Sar­ma­ta


Sar­ma­ci lub Sa­u­ro­ma­ci ( Sar­ma­tae, "Sa­u­ro­ma­tae"; Σαρμάται, Σαυρομάται) – nazwa irań­skich ludów ko­czow­ni­czo-pa­ster­skich. Sar­ma­ci byli spo­krew­nie­ni ze Scy­ta­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarmacja

kra­ton w obrę­bie Eu­ro­py Wschod­niej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarmacki

do­ty­czą­cy pol­skiej szlach­ty, która wy­wo­dzi­ła swe po­chodz­nie od sta­ro­żyt­nych Sar­ma­tów


przy­miot­nik

 (1.1) hist. od­no­szą­cy się do irań­skie­go ludu Sar­ma­tów

 (1.2) hist. od­no­szą­cy się do sar­ma­tyz­mu lub jego przed­sta­wi­cie­li

 (1.3) żart. poet. pol­ski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sarmackość

→ sar­mac­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sar­mac­kie; cecha tych, któ­rzy są sar­mac­cy


Patrz:sarmacki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sarmat

pię­tro młod­sze­go mio­ce­nu


Źródła:

SJP.pl

Sarmata

1. szlach­cic pol­ski, zwła­szcza z XVII i XVIII wieku, bę­dą­cy zwo­len­ni­kiem daw­nych po­glą­dów i oby­cza­jów; Sar­ma­ta;
2. żar­to­bli­wie: Polak sta­rej daty, sta­ro­mod­ny; Sar­ma­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek irań­skie­go ludu, za­miesz­ku­ją­ce­go w sta­ro­żyt­no­ści te­re­ny Eu­ro­py Wschod­niej;

 (1.2) hist. pol­ski szlach­cic, przed­sta­wi­ciel sar­ma­tyz­mu

 (1.3) żart. poet. Polak


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sarmatka

→ sar­ma­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. człon­ki­ni irań­skie­go ludu Sar­ma­tów, za­miesz­ku­ją­cych w sta­ro­żyt­no­ści te­re­ny Eu­ro­py Wschod­niej;

 (1.2) hist. pol­ska szlach­cian­ka, przed­sta­wi­ciel­ka sar­ma­tyz­mu

 (1.3) żart. poet. Polka


Patrz:sarmata

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sarmatyzm

1. styl życia, oby­cza­je i ide­o­lo­gia pol­skiej szlach­ty XVII i XVIII w.;
2. sta­roś­wiec­ka oby­cza­jo­wość, sta­rosz­la­chec­ka ru­basz­ność, pro­sto­ta i krew­kość


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. ba­ro­ko­wa for­ma­cja kul­tu­ro­wa do­mi­nu­ją­ca w I Rze­czy­po­spo­li­tej od końca XVI w. do dru­giej po­ło­wy XVIII w., ce­chu­ją­ca się tra­dy­cjo­na­liz­mem, re­li­gij­no­ścią i po­glą­dem o szcze­gól­nym miej­scu Pol­ski w Eu­ro­pie i jej do­sko­na­ło­ści;


Sar­ma­tyzm – utr­wa­lo­ne przez dzia­ła­czy pol­skie­go oś­wie­ce­nia okre­śle­nie ide­o­lo­gii przy­ję­tej i pro­pa­go­wa­nej przez szlach­tę pol­ską od końca XVI do dru­giej po­ło­wy XVIII wieku. Opie­ra­ła się ona na prze­ko­na­niu, że miesz­kań­cy Rzecz­po­spo­li­tej Oboj­ga Na­ro­dów po­cho­dzą od Sar­ma­tów – sta­ro­żyt­ne­go ludu za­miesz­ku­ją­ce­go po­cząt­ko­wo te­re­ny mię­dzy dolną Wołgą a Donem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sarna

1. ssak z ro­dzi­ny je­le­nio­wa­tych
2. po­tocz­nie: kol­czak da­chów­ko­wa­ty (grzyb)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ca­pre­o­lus|J.E.Gray|ref=tak., ro­dzaj ssaka pa­rzy­sto­ko­pyt­ne­go;

 (1.2) mykol. pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sar­co­don., sar­niak;


Sarna ("Ca­pre­o­lus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny saren (Ca­pre­o­li­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny je­le­nio­wa­tych (Cer­vi­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sarnacki

przy­miot­nik od: Sar­na­ki (wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarnak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sarnaki

wieś w Pol­sce


Sar­na­ki – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ło­sic­kim, w gmi­nie Sar­na­ki, nad stru­gą Sa­ren­ką. Sie­dzi­ba gminy Sar­na­ki, rzym­sko­ka­to­lic­kie­go de­ka­na­tu Sar­na­ki oraz nad­le­śnict­wa Sar­na­ki. Daw­niej mia­sto, uzy­ska­ło prawo mag­de­bur­skie w 1754 roku, po­ło­żo­ne było w ziemi miel­nic­kiej w wo­je­wództ­wie pod­la­skim. Prawa miej­skie do 13 stycz­nia 1870 roku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarnapa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. ży­ra­fa


Źródła:

Wiktionary

Sarnecki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sarnetki

Sar­net­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sej­neń­skim, w gmi­nie Giby.

Wieś kró­lew­ska eko­no­mii gro­dzień­skiej po­ło­żo­na była w końcu XVIII wieku w po­wie­cie gro­dzień­skim wo­je­wództ­wa troc­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Sarneński

→ Sarny (mia­sto na Ukra­i­nie)


Źródła:

SJP.pl

Sarni

przy­miot­nik od: sarna; na­le­żą­cy do sarny


przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla sarny; do­ty­czą­cy, od­no­szą­cy się do sarny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sarnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Ka­na­dzie;

 (1.2) geogr. stru­ga w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, do­pływ Regi;


Sar­nia – mia­sto w Ka­na­dzie, w pro­win­cji On­ta­rio, w hrab­stwie Lamb­ton.

Po­wierzch­nia Sar­nii to 164,62 km². We­dług da­nych spisu po­wszech­ne­go z roku 2001 Sar­nia li­czy­ła 70 876 miesz­kań­ców (430,54 os./km²).

Cen­trum prze­my­słu pe­tro­che­micz­ne­go. Ropę naf­to­wą od­kry­to w po­bli­skiej Pe­tro­lii w la­tach 50.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sarniak

1. młoda sarna; sar­nię;
2. do­ro­sły sa­miec sarny; ko­zioł;
3. gruby śrut uży­wa­ny daw­niej w po­lo­wa­niach na sarny;
4. na­rośl kost­na na zew­nętrz­nej stro­nie stawu sko­ko­we­go konia;
5. spróch­nia­ły sęk; sęk ta­bacz­ny;
6. ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny kol­cow­ni­co­wa­tych;
7. sar­niak pam­pa­so­wy - ga­tu­nek ssaka pa­rzy­sto­ko­pyt­ne­go z ro­dzi­ny je­le­nio­wa­tych; jeleń pam­pa­so­wy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarnik

wieś w Pol­sce


Sar­nik ( Reh­feld) – osada so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie cho­szczeń­skim, w gmi­nie Peł­czy­ce. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go. W roku 2007 osada li­czy­ła 366 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarnina

mięso z sarny (ro­dzi­na je­le­nio­wa­tych, smu­kłe dłu­gie nogi, małe po­ro­że)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mięso sarny

 (1.2) kulin. pie­czeń z sar­ni­ny (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sarniątko

pie­szczot­li­we zdrob­nie­nie od: sar­nię


Źródła:

SJP.pl

Sarnię

młody po­to­mek sarny


Źródła:

SJP.pl

Sarnowo

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarnowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarny

1. ssak z ro­dzi­ny je­le­nio­wa­tych
2. po­tocz­nie: kol­czak da­chów­ko­wa­ty (grzyb)


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny;


Sarny ( Сарни) – mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny, w re­jo­nie sar­neń­skim ob­wo­du ró­wień­skie­go, nad rzeką Słucz. Cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne re­jo­nu oraz Sar­neń­skiej hro­ma­dy miej­skiej. W mie­ście znaj­du­je się węzeł ko­le­jo­wy. W 2001 li­czy­ło 28 257 miesz­kań­ców. W 2022 roku licz­ba lud­no­ści wzro­sła do 28 626.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sarnów

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarnówek

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Saron

in­do­ne­zyj­ski in­stru­ment mu­zycz­ny uży­wa­ny w ga­me­la­nie


Źródła:

SJP.pl

Sarong

spód­ni­ca no­szo­na przez ko­bie­ty na Jawie, Ma­la­jach i w Taj­lan­dii


Sa­rong – ro­dzaj spód­ni­cy upię­tej z jed­ne­go płata tka­ni­ny. No­szo­na przez ko­bie­ty i męż­czyzn na Ma­la­jach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saros

okres, po któ­rym pow­ta­rza­ją się po­dob­ne do sie­bie zać­mie­nia Słoń­ca i Księ­ży­ca


Saros (gr. σάρος, arab. "pow­tó­rze­nie") – w astro­no­mii okres, po któ­rym Zie­mia, Słoń­ce i Księ­życ po­wra­ca­ją do pra­wie ta­kie­go sa­me­go po­ło­że­nia wzglę­dem sie­bie, a cykle zać­mień Słoń­ca i Księ­ży­ca za­czy­na­ją się pow­ta­rzać.

Saros wy­no­si 6585,3211 dni, czyli 18 lat 11 dni i 8 go­dzin. Przy­kła­do­wo – zać­mie­nie Słoń­ca z 30 czerw­ca 1973 pow­tó­rzy­ło się 11 lipca 1991 pra­wie na tej samej sze­ro­ko­ści ge­o­gra­ficz­nej i trwa­ło nie­mal tak samo długo.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarosiek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sarota

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sarp

[czy­taj: sarp] skrót od: Sto­wa­rzy­sze­nie Ar­chi­tek­tów Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej


skró­to­wiec

 (1.1) = Sto­wa­rzy­sze­nie Ar­chi­tek­tów Pol­skich;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sarp-Owski

→ SARP (Sto­wa­rzy­sze­nie Ar­chi­tek­tów Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej); sar­pow­ski


Źródła:

SJP.pl

Sarplaninac

[czy­taj: szar­pla­ni­nac] rasa psów z grupy mo­lo­sów; ow­cza­rek ju­go­sło­wiań­ski


Sar­pla­ni­nac – rasa psa za­li­cza­na do grupy mo­lo­sów w typie gór­skim, wy­ho­do­wa­na w śred­nio­wie­czu na Pół­wy­spie Bał­kań­skim. Pier­wot­nym przez­na­cze­niem psów tej rasy było pil­no­wa­nie stad owiec.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarpowski

przy­miot­nik od: SARP (Sto­wa­rzy­sze­nie Ar­chi­tek­tów Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej); SARP-owski


Źródła:

SJP.pl

Sars

skrót od: Se­ve­re Acute Re­spi­ra­to­ry Syn­dro­me (ze­spół ostrej cięż­kiej nie­wy­dol­no­ści od­de­cho­wej):
a) ro­dzaj nie­ty­po­we­go za­pa­le­nia płuc, które po raz pier­wszy po­ja­wi­ło się pod ko­niec 2002 roku w pro­win­cji Gu­ang­dong, na po­łud­niu Chin;
b) wirus po­wo­du­ją­cy cho­ro­bę SARS


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sars-Cov-2

wirus z grupy ko­ro­na­wi­ru­sów, wy­wo­łu­ją­cy ostrą cho­ro­bę ukła­du od­de­cho­we­go COVID-19; drugi ko­ro­na­wi­rus cięż­kie­go ostre­go ze­spo­łu od­de­cho­we­go


 "Ten ar­ty­kuł do­ty­czy wi­ru­sa. Zo­bacz też: cho­ro­ba COVID-19, pan­de­mia COVID-19 w Pol­sce i pan­de­mia COVID-19 na świe­cie"

Drugi ko­ro­na­wi­rus cięż­kie­go ostre­go ze­spo­łu od­de­cho­we­go, SARS-CoV-2 ( se­ve­re acute re­spi­ra­to­ry syn­dro­me co­ro­na­vi­rus 2) – wirus na­le­żą­cy do grupy ko­ro­na­wi­ru­sów, z po­je­dyn­czą nicią o do­dat­niej po­la­ry­za­cji ssRNA(+), który wy­wo­łu­je ostrą cho­ro­bę ukła­du od­de­cho­we­go COVID-19. Jest to jeden z sied­miu zna­nych cho­ro­bot­wór­czych dla ludzi ga­tun­ków z tej grupy wi­ru­sów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarsaparyla

su­ro­wiec far­ma­ce­u­tycz­ny otrzy­my­wa­ny z ko­rze­ni smi­lak­su


Źródła:

SJP.pl

Sart

skrót od: Sy­stem Au­to­ma­tycz­ne­go Roz­li­cza­nia Usług Te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sartowice

Sar­to­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie świec­kim, w gmi­nie Świe­cie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 342 miesz­kań­ców. Jest szó­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Świe­cie.


Źródła:

Wikipedia

Sartre

[czy­taj: sartr] naz­wi­sko, m.in. Jean-Paul Sar­tre (1905-1980) - fran­cu­ski pi­sarz i fi­lo­zof


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sartre'owski

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sar­tre'a lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Sarunia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. Sara


Źródła:

Wiktionary

Sarusofon

in­stru­ment dęty drew­nia­ny


Sa­ru­so­fo­ny (od naz­wi­ska wy­na­laz­cy Pier­re'a Au­gu­sta Sar­ru­sa; gr. "phoné" - dźwięk) - ro­dzi­na dę­tych in­stru­men­tów tran­spo­nu­ją­cych z pod­wój­nym stro­i­kiem (stąd za­li­cza­nych do in­stru­men­tów dę­tych drew­nia­nych, choć bu­do­wa­nych z me­ta­lu). W 1856 roku sa­ru­so­fon opa­ten­to­wał i za­czął pro­du­ko­wać Pier­re-Louis Ga­u­trot.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sarysa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. wojsk. zob. sa­ri­sa.


Źródła:

Wiktionary

Saryusz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sarzyn

Sa­rzyn – wieś so­łec­kaw Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Sta­roź­re­by.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Sarzyński

→ Nowa Sa­rzy­na; no­wo­sa­rzyń­ski


Źródła:

SJP.pl

Sas

z po­wie­dze­nia "od sasa do lasa"


skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) = in­form. hist. sy­stem adre­sów sym­bo­licz­nych (ro­dzi­na ma­kro­a­sem­ble­rów);

 (1.2) = harc. hist. star­szo­har­cer­ska akcja szko­le­nio­wa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sasafras

ni­skie drze­wo z ro­dzi­ny wa­wrzy­no­wa­tych; sa­saf­rzan


Sa­sa­fras, sa­sa­fran, sa­saf­rzan, sas­sa­fras ("Sas­sa­fras" Nees) – ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny wa­wrzy­no­wa­tych ("La­u­ra­ce­ae"). Ro­dzaj obej­mu­je trzy ga­tun­ki. Jeden z nich – sa­sa­fras le­kar­ski "S. al­bi­dum" ro­śnie we wschod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej, a po­zo­sta­łe dwa są en­de­mi­ta­mi Chin. Za młodu bar­dzo szyb­ko rosną, wy­stę­pu­ją w miej­scach wil­got­nych, w la­sach, za­ro­ślach i ży­wo­pło­tach, w miej­scach za­bu­rzo­nych i na odło­gach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sasafrasowy

→ sa­sa­fras, np. ole­jek sa­sa­fra­so­wy


Źródła:

SJP.pl

Sasafrzan

ni­skie drze­wo z ro­dzi­ny wa­wrzy­no­wa­tych; sa­sa­fras


Źródła:

SJP.pl

Sasak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sasanek

ro­śli­na z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych, o fio­le­to­wych kwia­tach, ło­dy­gach i li­ściach po­kry­tych de­li­kat­nym mesz­kiem, ros­ną­ca głów­nie na gór­skich zbo­czach w la­sach sos­no­wych; sa­san­ka


Źródła:

SJP.pl

Sasanidzi

dy­na­stia per­ska pa­nu­ją­ca od III do po­ło­wy VII wieku


Sa­sa­ni­dzi – dy­na­stia pa­nu­ją­ca w Ira­nie w la­tach 224–651 na­szej ery.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sasanidzki

→ Sa­sa­ni­dzi (dy­na­stia per­ska)


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­sa­ni­da­mi, dy­na­stią pa­nu­ją­cą w Ira­nie w la­tach 224-651 n.e.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sasanka

ro­śli­na z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych, o fio­le­to­wych kwia­tach, ło­dy­gach i li­ściach po­kry­tych de­li­kat­nym mesz­kiem, ros­ną­ca głów­nie na gór­skich zbo­czach w la­sach sos­no­wych; sa­sa­nek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pul­sa­til­la|Mill.|ref=tak., ro­dzaj ro­śli­ny z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych o po­je­dyn­czych kwia­tach barwy od bia­łej do fio­le­to­wej, po­kry­tej sre­brzy­sty­mi wło­ska­mi


Sa­san­ka ("Pul­sa­til­la") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych. Na­le­ży do niego ok. 40 ga­tun­ków. Roz­prze­strze­nio­ne są one sze­ro­ko w stre­fie umiar­ko­wa­nej pół­ku­li pół­noc­nej. W Pol­sce wy­stę­pu­je 6 ga­tun­ków sa­san­ki (wszyst­kie pod­le­ga­ją ochro­nie ga­tun­ko­wej). Za­sied­la­ją na­sło­necz­nio­ne i suche mu­ra­wy zak­wi­ta­jąc zwy­kle wczes­ną wios­ną, krót­ko po stop­nie­niu śnie­gów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sasebi

ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny an­ty­lop


Sa­se­bi ("Da­ma­li­scus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny an­ty­lop (An­ti­lo­pi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych (Bo­vi­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saseks

przed­sta­wi­ciel rasy kur szyb­ko doj­rze­wa­ją­cych, wy­ho­do­wa­nej w hrab­stwie Sus­sex na po­cząt­ku XX wieku; sus­seks, sus­sex


Źródła:

SJP.pl

Saseksy

przed­sta­wi­ciel rasy kur szyb­ko doj­rze­wa­ją­cych, wy­ho­do­wa­nej w hrab­stwie Sus­sex na po­cząt­ku XX wieku; sus­seks, sus­sex


Źródła:

SJP.pl

Sashimi

ja­poń­ska po­tra­wa


Sas­hi­mi (jap. 刺身) – ja­poń­ski spo­sób ser­wo­wa­nia su­ro­we­go mięsa – głów­nie ryb i owo­ców morza, ale także wo­ło­wi­ny i ko­ni­ny (ba­sas­hi) lub kur­cza­ka (to­ri­sas­hi). Skład­ni­ki kro­jo­ne są naj­czę­ściej w kost­kę lub płat­ki i po­da­wa­ne z do­dat­kiem przy­praw.

Kla­sycz­ny­mi do­dat­ka­mi i przy­pra­wa­mi do sas­hi­mi są wa­sa­bi, rzod­kiew da­i­kon, sos so­jo­wy, cy­tru­so­wy sos ponzu. Sas­hi­mi jest przy­go­to­wy­wa­ne ze świe­żych ryb (czę­sto świe­żo za­bi­tych) na miej­scu, na oczach klien­ta.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sasi

Sa­so­wie;
1. lud ger­mań­ski;
2. po­tocz­nie o pol­skich kró­lach: Au­gu­ście II i Au­gu­ście III


Sasi, Sak­so­ni ( Sa­xo­nes, Sach­sen, Sa­xons) – ple­mię po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go, osia­dłe w śred­nio­wie­czu w West­fa­lii i Dol­nej Sak­so­nii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sasiak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sasin

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sasino

Sa­si­no (ka­szub. "Sasëno") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie wej­he­row­skim, w gmi­nie Cho­cze­wo. Leży na ob­sza­rze Wy­so­czyz­ny Żar­no­wiec­kiej.


Źródła:

Wikipedia

Sasinowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Saskatchewan

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. jedna z dzie­się­ciu pro­win­cji ka­na­dyj­skich;


Sa­skat­che­wan – pro­win­cja Ka­na­dy le­żą­ca w środ­ko­wej czę­ści kraju. Od wscho­du gra­ni­czy z Ma­ni­to­bą, od za­cho­du z Al­ber­tą, od pół­no­cy z Te­ry­to­ria­mi Pół­noc­no-Za­chod­ni­mi oraz na po­łud­niu ze sta­na­mi USA Mon­ta­na i Da­ko­ta Pół­noc­na. Sa­skat­che­wan, po­sia­da­jąc pro­sto­li­nio­we gra­ni­ce, ma kształt nie­mal ide­al­ne­go tra­pe­zu. Naj­więk­szym mia­stem pro­win­cji jest Sa­ska­to­on, a sto­li­cą – Re­gi­na.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Saski

zwią­za­ny z dy­na­stią Sasów


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­sa­mi (dy­na­stią Sasów), do­ty­czą­cy Sasów

 (1.2) zwią­za­ny z Sa­sa­mi (ludem Sasów), do­ty­czą­cy Sasów

 (1.3) zwią­za­ny z Sak­so­nią, do­ty­czą­cy Sak­so­nii


Saski – przy­sió­łek wsi Ochot­ni­ca Dolna w Pol­sce, po­ło­żo­ny w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­tar­skim, w gmi­nie Ochot­ni­ca Dolna.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa no­wo­są­dec­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saskia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze 461 z pasa głów­ne­go aste­ro­id;


Źródła:

Wiktionary

Saskokępianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sa­skiej Kępy


Źródła:

Wiktionary

Saskokępski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Sa­skiej Kępy


Źródła:

Wiktionary

Sasowie

Sasi;
1. lud ger­mań­ski;
2. po­tocz­nie o pol­skich kró­lach: Au­gu­ście II i Au­gu­ście III


Źródła:

SJP.pl

Sassebi

[czy­taj: sa­se­bi] ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych, za­miesz­ku­ją­cy Afry­kę; sa­se­bi


Źródła:

SJP.pl

Sassolin

kwas bo­ro­wy, biały, szary lub żół­ta­wy, b. mięk­ki mi­ne­rał o per­ło­wym po­ły­sku, kry­sta­li­zu­ją­cy w ukła­dzie jed­no­sko­śnym, sta­no­wią­cy osad niek­tó­rych go­rą­cych źró­deł i eks­ha­la­cji wul­ka­nicz­nych


Sas­so­lin (sa­sol­lit, ro­dzi­my kwas bo­ro­wy) – mi­ne­rał, z gro­ma­dy wo­do­rot­len­ków. Na­le­ży do mi­ne­ra­łów wy­jąt­ko­wo rzad­kich.

Nazwa po­cho­dzi od la­gu­ny Sasso w To­ska­nii we Wło­szech, gdzie go od­kry­to.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sasza

1. imię mę­skie;
2. zdrob­nie­nie od: Alek­sandr (ro­syj­skie imię mę­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saszetka

1. mała to­reb­ka do prze­cho­wy­wa­nia poń­czoch, chu­ste­czek itp.;
2. daw­niej: to­reb­ka za­pa­cho­wa;
3. małe opa­ko­wa­nie fo­lio­we za­wie­ra­ją­ce por­cję cze­goś, np. szam­po­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. pła­ska to­reb­ka z prze­gród­ka­mi, uży­wa­na ra­czej przez męż­czyzn

 (1.2) hand. opa­ko­wa­nie za­wie­ra­ją­ce po­je­dyn­czą por­cję cze­goś

 (1.3) przest. to­reb­ka lub po­du­szecz­ka za­wie­ra­ją­ca pach­ną­ce sub­stan­cje wkła­da­na do szafy w celu na­da­nia za­pa­chu bie­liź­nie lub ubra­niom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saszetkowy

→ sa­szet­ka


Patrz:saszetka

Źródła:

SJP.pl

Saszki

pła­skie ko­za­ki dam­skie, zwy­kle po­fał­do­wa­ne


Źródła:

SJP.pl

Sata

skrót z an­giel­skie­go: Se­rial Ad­van­ced Tech­no­lo­gy At­tach­ment; złą­cze w kom­pu­te­rach klasy PC ob­słu­gu­ją­ce urzą­dze­nia pa­mię­ci ma­so­wej (np. dyski twar­de, na­pę­dy op­tycz­ne)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Satang

1/100 bahta, taj­landz­kiej jed­nost­ki mo­ne­tar­nej


Źródła:

SJP.pl

Sataniczny

1. taki, który ma cechy przy­pi­sy­wa­ne sza­ta­no­wi; zły, sza­tań­ski, dia­bel­ski, de­mo­nicz­ny;
2. zwią­za­ny z sa­ta­niz­mem (kul­tem sza­ta­na); sa­ta­ni­stycz­ny


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do sza­ta­na

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z sza­ta­nem, do­ty­czą­cy sza­ta­na

 (2.2) rel. zwią­za­ny z kul­tem sza­ta­nem, do­ty­czą­cy kultu sza­ta­na

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla sza­ta­na, ma­ją­cy cechy sza­ta­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Satanista

wyz­naw­ca sa­ta­niz­mu - kultu sza­ta­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wyz­naw­ca sa­ta­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Satanistka

→ sa­ta­ni­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. wyz­naw­czy­ni sa­ta­niz­mu


Patrz:satanista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Satanistycznie

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób sa­ta­ni­stycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Satanistyczny

zwią­za­ny z sa­ta­niz­mem (kul­tem sza­ta­na) i sa­ta­ni­sta­mi; sa­ta­nicz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z sa­ta­niz­mem, do­ty­czą­cy sa­ta­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Satanizacja

przy­pi­sy­wa­nie, przy­pi­sa­nie komuś lub cze­muś cech sa­ta­ni­stycz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. wpro­wa­dza­nie, upo­wszech­nia­nie sa­ta­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Satanizm

1. kult sza­ta­na i zła; kult dia­bła;
2. sub­kul­tu­ra mło­dzie­żo­wa prze­ja­wia­ją­ca się w za­in­te­re­so­wa­niu sza­ta­nem, magią i zwią­za­na z po­stu­la­tem buntu prze­ciw Bogu oraz usta­lo­nej hie­rar­chii spo­łecz­nej;
3. skłon­ność do zła; sza­tań­skość, dia­bel­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kult sza­ta­na


Sa­ta­nizm – ter­min okre­śla­ją­cy wiele róż­nych sy­ste­mów re­li­gij­nych, wie­rzeń oraz prak­tyk, które na­wią­zu­ją do róż­nie ro­zu­mia­ne­go Sza­ta­na. Cechy wspól­ne wszyst­kich od­mian sa­ta­niz­mu to sprze­ciw wobec norm i wzor­ców spo­łecz­nych, prześ­wiad­cze­nie o po­sia­da­niu wie­dzy ta­jem­nej na­wią­zu­ją­cej do wy­o­bra­żeń o de­mo­nach. Wie­dza ta­jem­na wcale nie musi być po­wią­za­na z kul­tem zła lub wiarą w oso­bo­we­go Sza­ta­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Satanologia

śro­do­wi­sko­wo: ogół pism, te­o­rii i kon­cep­cji fi­lo­zo­ficz­nych poś­wię­co­nych roli sza­ta­na jako ducha - sym­bo­lu zła, prze­ci­wień­stwa dobra


Źródła:

SJP.pl

Satanowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Satay

[czy­taj: satej] ma­laj­sko-in­do­ne­zyj­skie danie skła­da­ją­ce się z ka­wał­ków lub pla­strów mięsa na­dzia­nych na pa­tycz­ki bam­bu­so­we, ma­ry­no­wa­nych w ostrych przy­pra­wach i gril­lo­wa­nych nad ogni­skiem


Satay (pi­sa­ne też saté) – po­cho­dzą­ce z Jawy ma­laj­sko-in­do­ne­zyj­skie danie skła­da­ją­ce się z ka­wał­ków lub pla­strów mięsa – kur­cza­ka, ja­gnię­ci­ny, wo­ło­wi­ny, ryby itp. na­dzia­nych na pa­tycz­ki bam­bu­so­we, które póź­niej są ma­ry­no­wa­ne w ostrych przy­pra­wach, gril­lo­wa­ne nad ogni­skiem (z drew­na lub węgla) i po­da­wa­ne z sosem orze­cho­wym oraz "kecap manis", słod­kim sosem so­jo­wym. Naj­czę­ściej ser­wo­wa­ny­mi do­dat­ka­mi są "ke­tu­pat" i "long­tong", rza­dziej rów­nież "ba­wang go­reng", czyli ro­dzaj pra­żo­nej ce­bu­li.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Satelicki

o pań­stwie, or­ga­ni­za­cji itp.: taki, który jest sa­te­li­tą, czyli jest pod­po­rząd­ko­wa­ny komuś, za­leż­ny od kogoś lub cze­goś


przy­miot­nik

 (1.1) polit. bę­dą­cy sa­te­li­tą, za­leż­ny, po­zo­sta­ją­cy w stre­fie czy­ichś wpły­wów, pod­po­rząd­ko­wa­ny sil­niej­szej jed­nost­ce

 (1.2) znaj­du­ją­cy się w po­bli­żu cze­goś więk­sze­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Satelita

1. ciało nie­bie­skie krą­żą­ce wokół więk­sze­go ciała nie­bie­skie­go; księ­życ;
2. urzą­dze­nie wy­strze­lo­ne w prze­strzeń mię­dzy­pla­ne­tar­ną i krą­żą­ce wokół Ziemi lub innej pla­ne­ty;
3. mia­sto po­ło­żo­ne w po­bli­żu więk­sze­go mia­sta;
4. prze­no­śnie: or­ga­ni­za­cja, klub, pań­stwo nie dzia­ła­ją­ce w spo­sób su­we­ren­ny, po­zo­sta­ją­ce pod wpły­wem innej or­ga­ni­za­cji, klubu, pań­stwa;
5. koło prze­kład­ni obie­go­wej obra­ca­ją­ce się do­o­ko­ła osi dru­gie­go koła;
6. w ge­ne­ty­ce: krót­ki od­ci­nek chro­mo­so­mu po­ło­żo­ny na końcu ra­mie­nia, rza­dziej w środ­ku chro­mo­so­mu, od­dzie­lo­ny nit­ko­wa­tym prze­wę­że­niem wtór­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.4) środ. więz. wspól­nik prze­stęp­cy


Sa­te­li­ta (łac. "sa­tel­les" dop. "sa­tel­li­tis" 'to­wa­rzysz, sługa') – ciało fi­zycz­ne obie­ga­ją­ce inne ciało. Tor ruchu tego ciała nosi nazwę or­bi­ty.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Satelitarny

1. zwią­za­ny z sa­te­li­tą, zwła­szcza sztucz­nym (np. lot sa­te­li­tar­ny);
2. re­a­li­zo­wa­ny dzię­ki sztucz­ne­mu sa­te­li­cie (np. zdję­cie sa­te­li­tar­ne)


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z sa­te­li­tą

 (1.2) urb. pe­ry­fe­ryj­ny, po­ło­żo­ny wokół


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Satelitowy

taki, który od­no­si się do sa­te­li­ty, czyli koła prze­kład­ni obie­go­wej, obra­ca­ją­ce­go się do­o­ko­ła osi dru­gie­go koła


Źródła:

SJP.pl

Satelizacja

spro­wa­dza­nie or­ga­ni­za­cji po­li­tycz­nej do roli sa­te­li­ty, uza­leż­nia­nie, pod­po­rząd­ko­wy­wa­nie jej innej or­ga­ni­za­cji


Źródła:

SJP.pl

Sateloid

sztucz­ny sa­te­li­ta


Źródła:

SJP.pl

Satem

cen­tral­na i wschod­nia grupa ję­zy­ków pra­in­do­e­u­ro­pej­skich; ję­zy­ki sa­te­mo­we


Źródła:

SJP.pl

Satemowy

ję­zy­ki sa­te­mo­we - cen­tral­na i wschod­nia grupa ję­zy­ków pra­in­do­e­u­ro­pej­skich; satem


Źródła:

SJP.pl

Sati

in­dyj­ski oby­czaj pa­le­nia na sto­sie wdów wraz ze zwło­ka­mi męża; rów­nież ko­bie­ta pod­da­ją­ca się temu obrząd­ko­wi


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dawna hin­du­ska prak­ty­ka po­grze­bo­wa, po­le­ga­ją­ca na sa­mo­spa­le­niu wdowy na sto­sie cia­ło­pal­nym męża;

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) ko­bie­ta wstę­pu­ją­ca na stos cia­ło­pal­ny męża


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Satiacja

zja­wi­sko psy­cho­lo­gicz­ne po­le­ga­ją­ce na cza­so­wym tra­ce­niu zna­cze­nia słowa lub wy­ra­że­nia na sku­tek jego nad­mier­ne­go pow­ta­rza­nia


Źródła:

SJP.pl

Satjagraha

me­to­da walki zbio­ro­wej o nie­pod­le­głość Indii, bez gwał­tu i prze­le­wu krwi


Sat­ja­gra­ha (de­wa­na­ga­ri सत्याग्रह, trl. satyāgraha „uchwy­ce­nie praw­dy, trzy­ma­nie się praw­dy”) – ruch spo­łecz­ny za­i­ni­cjo­wa­ny przez Ma­hat­mę Gand­hie­go. Opie­ra się na za­sa­dach ahin­sy i pro­pa­go­wał de­mon­stro­wa­nie włas­nych prze­ko­nań bez ucie­ka­nia się do sto­so­wa­nia prze­mo­cy, za po­mo­cą akcji oby­wa­tel­skie­go nie­po­słu­szeń­stwa. Adep­ci iden­ty­fi­ku­ją­cy się z po­glą­da­mi sat­ja­gra­hy na­zy­wa­ni są sat­ja­gra­hi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Satledź

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wyfakt., nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka pły­ną­ca przez Chiny, Indie oraz Pa­ki­stan, lewy do­pływ In­du­su;


Sat­ledź (w dol­nym biegu także Pandź­nad, ang. "Sut­lej"; hindi सतलुज नदी "Sat­ladź"; urdu ستلج; chiń. 象泉河 "Xiàngquán Hé"; tyb. གླང་ཆེན་ཁ་འབབ, Wylie: "gLang-chen Kha-'bab", ZWPY: "Langqên Kan­bab"; pen­dżab. ਸਤਲੁਜ, sta­rogr. "He­sy­drus") – rzeka pły­ną­ca przez Chiny, Indie oraz Pa­ki­stan. Ma dłu­gość 1500 km i do­rze­cze o po­wierzch­ni bli­sko 395 tys. km².


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Satora

naz­wi­sko


Sa­to­ra – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, które pow­sta­ło od słowa oz­na­cza­ją­ce­go "kul­ty­wo­wać, roz­po­wszech­niać". Żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Sator. Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Sator, zm. w Pu­glii z licz­ny­mi brać­mi, m.in. śwśw. Wi­ta­li­sem i Re­po­zy­tem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Satori

oś­wie­ce­nie i wyz­wo­le­nie du­cho­we w bud­dyz­mie zen


Źródła:

SJP.pl

Satoshi

[czy­taj: sa­to­szi] jedna stu­mi­lio­no­wa bit­co­i­na


Sa­tos­hi (jap. さとし, サトシ) – mę­skie imię ja­poń­skie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Satrapa

1. dawny za­rząd­ca pro­win­cji w Per­sji ma­ją­cy nie­o­gra­ni­czo­ną wła­dzę;
2. de­spo­tycz­ny wład­ca; tyran, au­to­kra­ta;
3. czło­wiek bezwz­ględ­ny, na­rzu­ca­ją­cy swoją wolę i wy­ma­ga­ją­cy cał­ko­wi­te­go po­słu­szeń­stwa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sta­roż. w Per­sji: za­rząd­ca pro­win­cji;

 (1.2) przen. czło­wiek bezwz­ględ­ny i ocze­ku­ją­cy cał­ko­wi­te­go po­słu­szeń­stwa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Satrapia

dawna per­ska pro­win­cja pod pa­no­wa­niem de­spo­ty, sa­tra­py


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­roż. okręg ad­mi­ni­stra­cyj­ny w sta­ro­żyt­nym Ira­nie;


Sa­tra­pia – okręg ad­mi­ni­stra­cyj­ny w sta­ro­żyt­nym Ira­nie, za­rzą­dza­ny przez sa­tra­pę. Po­dział ad­mi­ni­stra­cyj­ny na sa­tra­pie wpro­wa­dzi­li Ache­me­ni­dzi.

Teren sa­tra­pii zaz­wy­czaj po­kry­wał się z te­re­nem daw­ne­go pań­stwa lub te­re­nem zaj­mo­wa­nym przez lo­kal­ne ludy, choć po­dzia­ły ad­mi­ni­stra­cyj­ne za­le­ża­ły od pa­nu­ją­ce­go:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Satsang

du­cho­we spot­ka­nie z na­u­czy­cie­lem lub wspól­no­tą w celu roz­wa­żań re­li­gij­nych i me­dy­ta­cji


Sat­sang, z san­skryc­kie­go सत्संग – dosł. „ob­co­wa­nie z praw­dą” ("sat" – „praw­da”; "sanga" – „to­wa­rzy­stwo”) – ro­dzaj prak­ty­ki du­cho­wej w hin­du­iz­mie, zwła­szcza w tra­dy­cji ad­waj­ta­we­dan­ta, po­le­ga­ją­cy na ak­tyw­nym dia­lo­gu (py­ta­niach i od­po­wie­dziach) z na­u­czy­cie­lem, czę­sto w po­łą­cze­niu z se­sja­mi me­dy­ta­cyj­ny­mi. Prak­ty­ka ta ma na celu za­u­wa­że­nie, że nie je­ste­śmy tylko cia­łem i umy­słem, to tylko część całej bo­sko­ści (świa­do­mo­ści).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saturacja

1. pro­ces na­sy­ca­nia cie­czy gazem;
2. cał­ko­wi­te wy­peł­nie­nie szcze­lin skal­nych wodą


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. pro­ces na­sy­ca­nia cie­czy gazem


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saturacyjny

zwią­za­ny z sa­tu­ra­cją


Źródła:

SJP.pl

Saturator

1. urzą­dze­nie do sa­tu­ra­cji;
2. daw­niej: wózek z urzą­dze­niem do na­sy­ca­nia wody dwut­len­kiem węgla, z któ­re­go sprze­da­wa­no wodę ga­zo­wa­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie do sa­tu­ra­cji: na­sy­ca­nia wody gazem, np. dwut­len­kiem węgla;


Sa­tu­ra­tor – apa­rat lub urzą­dze­nie do sa­tu­ra­cji, czyli na­sy­ca­nia cie­czy gazem. Sto­so­wa­ny jest w róż­nych dzie­dzi­nach prze­my­słu, także w me­dy­cy­nie (na przy­kład do na­sy­ca­nia wody dwut­len­kiem węgla w celu przy­go­to­wa­nia ką­pie­li kwa­so­wę­glo­wych).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saturian

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Źródła:

Wiktionary

Saturn

1. w mi­to­lo­gii rzym­skiej: bóg rol­nict­wa;
2. szó­sta we­dług od­da­le­nia od Słoń­ca pla­ne­ta Ukła­du Sło­necz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mi­trzym. bóg rol­nict­wa i za­sie­wów;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. szó­sta we­dług od­da­le­nia od Słoń­ca i druga co do wiel­ko­ści pla­ne­ta Ukła­du Sło­necz­ne­go;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (3.1) astr. seria ame­ry­kań­skich ra­kiet no­śnych;


Sa­turn – ga­zo­wy ol­brzym, szó­sta od Słoń­ca pla­ne­ta Ukła­du Sło­necz­ne­go, druga po Jo­wi­szu pod wzglę­dem masy i wiel­ko­ści. Cha­rak­te­ry­stycz­ną jego cechą są bar­dzo wy­raź­ne pier­ście­nie, skła­da­ją­ce się głów­nie z lodu i w mniej­szej ilo­ści z odłam­ków skal­nych; inne pla­ne­ty-ol­brzy­my także mają sy­ste­my pier­ście­ni, ale żaden z nich nie jest tak roz­le­gły ani tak jasny. W kwiet­niu 2026 roku zna­nych było 292 na­tu­ral­nych sa­te­li­tów Sa­tur­na, naj­wię­cej wśród pla­net.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saturnalia

ży­wio­ło­wa, hucz­na, roz­pa­sa­na za­ba­wa; hu­lan­ka, li­ba­cja, orgia; sa­tur­na­lie


Sa­tur­na­lia – do­rocz­ne świę­to ku czci boga rol­nict­wa Sa­tur­na ob­cho­dzo­ne w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie od 17 do 23 grud­nia.

Po­cząt­ko­wo świę­to trwa­ło jeden dzień – czter­na­sty przed ka­len­da­mi stycz­nio­wy­mi, czyli 19 grud­nia. W po­ło­wie I wieku p.n.e. ob­cho­dy obej­mo­wa­ły już ty­dzień (17–23 grud­nia). Ok­ta­wian Au­gust na­ka­zał skró­cić je do trzech dni, aby sądy nie mu­sia­ły być zam­knię­te zbyt długo, lecz mimo to na ogół świę­to­wa­no przez ty­dzień.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saturnalie

ży­wio­ło­wa, hucz­na, roz­pa­sa­na za­ba­wa; hu­lan­ka, li­ba­cja, orgia; sa­tur­na­lia


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) hist. kult. sta­ro­żyt­ne rzym­skie świę­to na cześć boga Sa­tur­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saturnin

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


– imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od imie­nia boga rol­nict­wa Sa­tur­na. Wśród pa­tro­nów – św. Sa­tur­nin, mę­czen­nik (III wiek) i inni licz­ni świę­ci.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saturnina

imię mę­skie


Sa­tur­ni­na – żeń­ski od­po­wied­nik ła­ciń­skie­go imie­nia Sa­tur­nin. Imię to no­si­ło kilka świę­tych ka­to­lic­kich: Sa­tur­ni­na, mę­czen­ni­ca rzym­ska, Sa­tur­ni­na z Ne­u­en­he­er­se i Sa­tur­ni­na z Arras.

W Pol­sce imię po­zo­sta­je imie­niem rzad­ko na­da­wa­nym. W stycz­niu 2024 w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych, wy­ka­za­no 131 ko­biet o imie­niu Sa­tur­ni­na na­da­nym jako imię pier­wsze oraz 100 ko­biet no­szą­cych imię Sa­tur­ni­na jako imię dru­gie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saturninostwo

Sa­tur­nin z żoną; Sa­tur­ni­no­wie


Źródła:

SJP.pl

Saturninowie

Sa­tur­nin z żoną; Sa­tur­ni­no­stwo


Źródła:

SJP.pl

Saturninowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sa­tur­ni­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Saturnizm

przew­le­kłe za­tru­cie oło­wiem; oło­wi­ca


Źródła:

SJP.pl

Saturnowy

→ Sa­turn


Patrz:Saturn

Źródła:

SJP.pl

Saturowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. na­sy­ca­nie cie­czy gazem


Źródła:

Wiktionary

Saturować

na­sy­cać ciecz gazem


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) na­sy­cać ciecz gazem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Satyna

tka­ni­na ba­weł­nia­na lub jed­wab­na o splo­cie atła­so­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. ba­weł­nia­na lub jed­wab­na tka­ni­na, zwy­kle bły­szczą­ca z jed­nej stro­ny; ro­dzaj atła­su;


Sa­ty­na – ro­dzaj atła­su, tka­ni­na naj­czę­ściej ba­weł­nia­na, cza­sem jed­wab­na, któ­rej prawa (bły­szczą­ca) stro­na ma splot atła­so­wy wąt­ko­wy. Uży­wa­na głów­nie na su­kien­ki i inną lekką odzież ko­bie­cą oraz jako ma­te­riał pod­szew­ko­wy.

W Eu­ro­pie za­chod­niej sa­ty­na wy­ra­bia­na od śred­nio­wie­cza, po­cząt­ko­wo w Ni­der­lan­dach; do Pol­ski im­por­to­wa­na. Sze­rzej za­czę­ła być sto­so­wa­na w wieku XIX.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Satynowy

przy­miot­nik od: sa­ty­na


Źródła:

SJP.pl

Satynówka

ma­szy­na z wal­ca­mi do gła­dze­nia róż­nych ma­te­ria­łów, głów­nie pa­pie­ru i tek­tu­ry


Źródła:

SJP.pl

Satyr

1. bożek płod­no­ści i uro­dza­ju;
2. prze­no­śnie roz­pust­nik, lu­bież­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mitgr. grec­ki bożek płod­no­ści o koź­lich no­gach;

 (1.2) przen. roz­pust­ny męż­czyz­na

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lm. od: sa­ty­ra


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Satyra

1. utwór li­te­rac­ki ośmie­sza­ją­cy i pięt­nu­ją­cy wady ludz­kie, oby­cza­je, sto­sun­ki spo­łecz­ne itp.;
2. ogół ta­kich ut­wo­rów;
3. ośmie­sza­nie, wy­szy­dza­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. ga­tu­nek li­te­rac­ki, tekst pu­bli­cy­stycz­ny albo inna wy­po­wiedź ar­ty­stycz­na, która ośmie­sza i pięt­nu­je przed­sta­wio­ne w ut­wo­rze zja­wi­ska, oby­cza­je, po­li­ty­kę, osoby, sto­sun­ki spo­łecz­ne itp.;

 (1.2) przen. ogól­nie: ośmie­sza­nie, pięt­no­wa­nie cze­goś

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­o­so­bo­wy.

 (2.1) D. i B. lp. od: satyr


Sa­ty­ra (z sa­tu­ra) – ga­tu­nek li­te­rac­ki lub pu­bli­cy­stycz­ny, który ośmie­sza i pięt­nu­je uka­zy­wa­ne w niej zja­wi­ska, oby­cza­je, po­li­ty­kę, grupy lub sto­sun­ki spo­łecz­ne. Sta­no­wi jedną z naj­waż­niej­szych form ko­miz­mu i pre­zen­tu­je świat po­przez ko­micz­ne wy­ol­brzy­mie­nie, ale nie pro­po­nu­je żad­nych roz­wią­zań po­zy­tyw­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Satyriasis

[czy­taj: sa­ty­rias-is] cho­ro­bli­we wzmo­że­nie po­pę­du płcio­we­go u męż­czyzn; sa­ty­ryzm


Źródła:

SJP.pl

Satyrowy

przy­miot­nik od: sa­ty­ra


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do sa­ty­ra

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z sa­ty­rem, do­ty­czą­cy sa­ty­ra

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla sa­ty­ra, ma­ją­cy cechy sa­ty­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Satyryczka

→ sa­ty­ryk


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. ko­bie­ta two­rzą­ca lub wy­ko­nu­ją­ca ut­wo­ry sa­ty­rycz­ne


Patrz:satyryk

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Satyrycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sa­ty­rycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Satyryczność

→ sa­ty­rycz­ny


Patrz:satyryczny

Źródła:

SJP.pl

Satyryczny

ośmie­sza­ją­cy lub pięt­nu­ją­cy coś


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z sa­ty­rą, do­ty­czą­cy sa­ty­ry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Satyryk

autor satyr


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) liter. osoba two­rzą­ca lub wy­ko­nu­ją­ca ut­wo­ry sa­ty­rycz­ne


Sa­ty­ryk – autor satyr.

Obec­nie pod tym po­ję­ciem kryje się ar­ty­sta ka­ba­re­to­wy, hu­mo­ry­sta, ka­ba­re­ciarz czy komik.

Ty­po­wy sa­ty­ryk kon­cen­tru­je się jed­nak nie na samym roz­ryw­ko­wym czy ko­me­dio­wym aspek­cie hu­mo­ru, a na wy­szy­dza­niu i ośmie­sza­niu in­dy­wi­du­al­nych lub spo­łecz­nych wad i przy­war oraz uka­za­niu ich samym za­in­te­re­so­wa­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Satyryzm

1.cho­ro­bli­we wzmo­że­nie po­pę­du płcio­we­go u męż­czyzn; sa­ty­ria­sis;
2. daw­niej: sa­ty­rycz­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. sa­ty­rycz­ność

 (1.2) psych. seks. hi­per­sek­su­al­ność u męż­czyz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Satysfakcja

1. uczu­cie przy­jem­no­ści i za­do­wo­le­nia z cze­goś; za­spo­ko­je­nie;
2. za­do­śću­czy­nie­nie za wy­rzą­dzo­ną komuś krzyw­dę lub obra­zę


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. uczu­cie za­do­wo­le­nia ze speł­nie­nia pew­nych ocze­ki­wań

 (1.2) książk. za­do­śću­czy­nie­nie za krzyw­dę, urazę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Satysfakcjonowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sa­tys­fak­cjo­no­wać.


Źródła:

Wiktionary

Satysfakcjonować

za­spo­ka­jać czy­jeś am­bi­cje, po­trze­by, pra­gnie­nia; za­do­wa­lać, kon­ten­to­wać


cza­sow­nik

 (1.1) dawać sa­tys­fak­cję; spra­wiać komuś przy­jem­ność


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Satysfakcjonująco

→ sa­tys­fak­cjo­no­wać


Patrz:satysfakcjonować

Źródła:

SJP.pl

Satysfakcjonujący

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który speł­nia przy­ję­te kry­te­ria w wy­star­cza­ją­cym stop­niu

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przym. czyn­ny od: sa­tys­fak­cjo­no­wać


Źródła:

Wiktionary

Saudyjczyk

oby­wa­tel Ara­bii Sa­u­dyj­skiej; Arab Sa­u­dyj­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Ara­bii Sa­u­dyj­skiej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saudyjka

oby­wa­tel­ka Ara­bii Sa­u­dyj­skiej; Arab­ka Sa­u­dyj­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Ara­bii Sa­u­dyj­skiej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saudyjski

przy­miot­nik od: Ara­bia Sa­u­dyj­ska


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Ara­bii Sa­u­dyj­skiej (pań­stwa na Pół­wy­spie Arab­skim)

 (1.2) od­no­szą­cy się do dy­na­stii Sa­u­dów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saudyjskoarabski

przy­miot­nik od: Ara­bia Sa­u­dyj­ska


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Ara­bów sa­u­dyj­skich i Ara­bii Sa­u­dyj­skiej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saul

imię Bi­blij­ne­go wład­cy, pier­wsze­go króla Iz­ra­e­la i Judy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

 (1.2) bibl. po­stać bi­blij­na, król Iz­ra­e­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saum

ści­sły post od świtu do nocy obo­wią­zu­ją­cy u mu­zuł­ma­nów


Saum ( ‏صوم‎, ṣawm – "post") – w is­la­mie jeden z pię­ciu obo­wiąz­ków każ­de­go do­ro­słe­go mu­zuł­ma­ni­na. W cza­sie mie­sią­ca ra­ma­dan (dzie­wią­te­go we­dług ka­len­da­rza mu­zuł­mań­skie­go) od brza­sku do za­cho­du słoń­ca obo­wią­zu­je ści­sły post – nie wolno ani jeść, ani pić, kła­mać, a także palić ty­to­niu i od­by­wać sto­sun­ków sek­su­al­nych. Po za­cho­dzie słoń­ca post nie obo­wią­zu­je. Po­sił­ki w cza­sie ra­ma­da­nu to – suhur (przed wscho­dem słoń­ca) oraz iftar (po za­cho­dzie słoń­ca).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sauna

1. łaź­nia do ką­pie­li w go­rą­cym su­chym po­wie­trzu za­koń­czo­nych ką­pie­lą pa­ro­wą i za­nu­rze­niem się w zim­nej wo­dzie;
2. ką­piel w ta­kiej łaźni


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj łaźni, w któ­rej pa­nu­je wy­so­ka tem­pe­ra­tu­ra oraz, w za­leż­no­ści od ro­dza­ju sauny, wy­so­ka lub niska wil­got­ność;

 (1.2) przen. po­mie­szcze­nie, w któ­rym jest bar­dzo go­rą­co i wil­got­no


Sauna – po­mie­szcze­nie, w któ­rym pa­nu­je wy­so­ka tem­pe­ra­tu­ra i wy­so­ka lub niska wil­got­ność (w za­leż­no­ści od ro­dza­ju sauny). Zwy­kle spę­dza się w nim od kilku do kil­ku­na­stu minut. Pobyt w sa­u­nie ma wła­ści­wo­ści po­pra­wia­ją­ce krą­że­nie. Po po­by­cie w sa­u­nie bie­rze się zwy­kle ką­piel w chłod­nej wo­dzie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saunamajster

pra­cow­nik sauny słu­żą­cy po­mo­cą go­ściom; sa­u­na­mistrz, sa­u­na­ma­ster


Źródła:

SJP.pl

Saunamaster

pra­cow­nik sauny słu­żą­cy po­mo­cą go­ściom; sa­u­na­maj­ster, sa­u­na­mistrz


Źródła:

SJP.pl

Saunamistrz

pra­cow­nik sauny słu­żą­cy po­mo­cą go­ściom; sa­u­na­maj­ster, sa­u­na­ma­ster


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba dba­ją­ca o gości sauny, stwa­rza­ją­ca im kom­for­to­we wa­run­ki re­lak­su i pro­wa­dzą­ca se­an­se sa­u­no­we


Sa­u­na­mistrz – osoba pro­wa­dzą­ca se­an­se sa­u­no­we i peł­nią­ca funk­cję go­spo­da­rza sauny lub stre­fy saun. Do jego zadań na­le­ży przy­go­to­wa­nie i prze­pro­wa­dze­nie ce­re­mo­nii, po­le­wa­nie roz­grza­nych ka­mie­ni wodą, czę­sto z do­dat­kiem olej­ków ete­rycz­nych, roz­pro­wa­dza­nie pary i go­rą­ce­go po­wie­trza za po­mo­cą ręcz­ni­ka, wach­la­rza lub in­nych ak­ce­so­riów oraz czu­wa­nie nad bez­pie­czeń­stwem i kom­for­tem uczest­ni­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saunamistrzyni

pra­cow­ni­ca sauny dba­ją­ca o kom­fort gości


Źródła:

SJP.pl

Saunarium

miej­sce, w któ­rym znaj­du­ją się sauny


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spe­cjal­ny obiekt re­kre­a­cyj­ny lub wy­dzie­lo­na część więk­sze­go obiek­tu, w któ­rym znaj­du­je się wybór róż­ne­go ro­dza­ju saun


Sa­u­na­rium – obiekt w któ­rym znaj­du­je się wiele róż­nych ro­dza­jów saun i in­nych urzą­dzeń zwią­za­nych z re­lak­sem i od­no­wą bio­lo­gicz­ną, jak np. ba­se­ny, prysz­ni­ce, wanny ja­cuz­zi, ga­bi­ne­ty ma­sa­żu. Może za­wie­rać sauny i łaź­nie o róż­nych tem­pe­ra­tu­rach i wil­got­no­ści, np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Saunowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sa­u­no­wać.


Źródła:

Wiktionary

Saunować

po­tocz­nie: ko­rzy­stać z sauny


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. za­ży­wać sauny, prze­by­wać w sa­u­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny sa­u­no­wać się

 (2.1) pot. za­ży­wać sauny, prze­by­wać w sa­u­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saunowicz

osoba czę­sto ko­rzy­sta­ją­ca z sauny


Źródła:

SJP.pl

Saunowiczka

ko­bie­ta czę­sto ko­rzy­sta­ją­ca z sauny


Źródła:

SJP.pl

Saunowy

→ sauna


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sauną, do­ty­czą­cy sauny


Patrz:sauna

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Saurianin

fik­cyj­ny hu­ma­no­i­dal­ny gad, ob­da­rzo­ny in­te­li­gen­cją, wy­stę­pu­ją­cy w fan­ta­sty­ce, te­o­riach spi­sko­wych i ufo­lo­gii; Rep­ti­lia­nin, Rep­ti­lia­nin, Sa­u­ria­nin


Źródła:

SJP.pl

Sauron

Sa­u­ron (qya. Ohyd­ny) – po­stać ze stwo­rzo­nej przez J.R.R. Tol­kie­na mi­to­lo­gii Śró­dzie­mia, wład­ca Mor­do­ru, zły duch, który przy­bie­ra różne po­sta­ci cie­les­ne. W "Sil­ma­ril­lio­nie" jest sługą Mor­got­ha, a we "Wład­cy Pier­ście­ni" wy­stę­pu­je jako głów­ny an­ta­go­ni­sta. Zo­sta­je wspom­nia­ny rów­nież w "Hob­bi­cie" jako "Czar­nok­sięż­nik", choć nie jest wy­mie­nio­ne jego imię.


Źródła:

Wikipedia

Saussure'owski

→ Sa­us­su­re [czy­taj: sos-irow­ski]


Źródła:

SJP.pl

Sauter

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sauternes

białe, pół­słod­kie wino z re­jo­nu Bor­de­a­ux


Sa­u­ter­nes – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Nowa Ak­wi­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Ży­ron­da.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 589 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 52 osób/km² (wśród 2290 gmin Ak­wi­ta­nii Sa­u­ter­nes pla­su­je się na 652. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 980.).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sauté

[czy­taj: soTE]
1. spo­sób przy­rzą­dza­nia po­tra­wy w mocno roz­grza­nym tłu­szczu bez pa­nie­ro­wa­nia;
2. po­tra­wa przy­rzą­dzo­na w ten spo­sób;
3. o ko­bie­cie: bez ma­ki­ja­żu lub z mi­ni­mal­nym ma­ki­ja­żem


przy­miot­nik

 (1.1) kulin. o mię­sie, rybie: sma­żo­ny w nie­wiel­kiej ilo­ści tłu­szczu, bez pa­nier­ki

 (1.2) przen. żart. bez ma­ki­ja­żu

 (1.3) przen. żart. bez ubra­nia


Sauté ( sa­u­ter „ska­kać”) – me­to­da przy­rzą­dza­nia po­traw po­le­ga­ją­ca na sma­że­niu w małej ilo­ści sil­nie roz­grza­ne­go tłu­szczu.

Jest to rów­nież me­to­da sma­że­nia mięsa, ryb, wą­tro­by bez żad­nej pa­nier­ki, tylko przy­pra­wio­nych solą, pie­przem lub zio­ła­mi, tzw. sma­że­nie w sosie włas­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Savannah

[czy­taj: sa­wa­na] mia­sto w USA


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Savasana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jedna z asan; pod­sta­wo­wa po­zy­cja le­żą­ca


Źródła:

Wiktionary

Savoir-Vivre

[czy­taj: sawŁAR-WIWR]
1. za­sa­dy kul­tu­ral­ne­go i umie­jęt­ne­go za­cho­wa­nia się w to­wa­rzy­stwie;
2. zna­jo­mość tych zasad, form


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­sa­dy po­praw­ne­go za­cho­wa­nia


Za­su­ge­ro­wa­no, aby "Kur­tu­az­ja"

Sa­vo­ir-vivre ( sa­vo­ir – wie­dzieć, vivre – żyć; „zna­jo­mość życia”) – ogła­da, dobre ma­nie­ry, "bon-ton", kon­we­nans to­wa­rzy­ski, zna­jo­mość obo­wią­zu­ją­cych zwy­cza­jów, form to­wa­rzy­skich i reguł grzecz­no­ści funk­cjo­nu­ją­cych w danej gru­pie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sawa

1. wieś w Pol­sce;
2. do­pływ Du­na­ju;
3. rzeka w Pol­sce, do­pływ Wi­sło­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w po­łud­nio­wej Eu­ro­pie, prawy do­pływ Du­na­ju;

 (1.2) geogr. rzeka w po­łud­nio­wej Pol­sce, do­pływ Wi­sło­ka;

 (1.3) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w gmi­nie Ra­cie­cho­wi­ce;

 (1.4) folk. le­gen­dar­na za­ło­ży­ciel­ka War­sza­wy (wraz z War­sem)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) imię|pol­ski|m.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sawanka

ro­dzaj pta­ków śpie­wa­ją­cych


Źródła:

SJP.pl

Sawanna

zbio­ro­wi­sko ro­ślin cha­rak­te­ry­stycz­ne dla ob­sza­rów mię­dzyz­wrot­ni­ko­wych o su­chym kli­ma­cie, skła­da­ją­ce się prze­de wszyst­kim z wy­so­kich traw oraz rzad­ko wy­stę­pu­ją­cych drzew i krze­wów; ob­szar o ta­kiej ro­ślin­no­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. forma zbio­ro­wi­ska ro­ślin­no­ści tra­wia­stej z z rzad­ka ros­ną­cy­mi drze­wa­mi i krze­wa­mi;


Sa­wan­na – for­ma­cja tra­wia­sta stre­fy mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej o kli­ma­cie go­rą­cym, z wy­raź­nie zaz­na­czo­ny­mi 3 po­ra­mi roku, tj. de­szczo­wą (ze śred­nią tem­pe­ra­tu­rą 18–24 °C) oraz dwie­ma po­ra­mi su­chy­mi: chłod­ną (śred­nio 14–20 °C) i go­rą­cą (26–30 °C, nie­kie­dy nawet do 45 °C). Sa­wan­ny by­wa­ją wy­ko­rzy­sty­wa­ne jako na­tu­ral­ne pa­stwi­ska. Fauna za­miesz­ku­ją­ca tę for­ma­cję to głów­nie ro­śli­no­żer­cy ży­ją­cy w bar­dzo licz­nych sta­dach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sawannowy

przy­miot­nik od: sa­wan­na


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sa­wan­ną, po­cho­dzą­cy z te­re­nów sa­wan­ny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) wła­ści­wy dla sa­wan­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sawant

osoba o wy­jąt­ko­wych zdol­no­ściach lub wie­dzy w jed­nej dzie­dzi­nie, czę­sto z za­bu­rze­nia­mi roz­wo­ju umy­sło­we­go, ta­ki­mi jak au­tyzm


Źródła:

SJP.pl

Sawantka

prze­sta­rza­le o eru­dyt­ce, po­pi­su­ją­cej się swoją wie­dzą


Źródła:

SJP.pl

Sawczuk

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sawczynka

saw­czyn­ka pia­sko­wa - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny zło­to­lit­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Sawice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Sawicki

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sawicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sawin

ja­ło­wiec sa­wi­na - ga­tu­nek krze­wu igla­ste­go z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych; ja­ło­wiec sa­biń­ski


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sawina

ja­ło­wiec sa­wi­na - ga­tu­nek krze­wu igla­ste­go z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych; ja­ło­wiec sa­biń­ski


Źródła:

SJP.pl

Sawinostwo

Sawin z żoną; Sa­wi­no­wie


Źródła:

SJP.pl

Sawinowie

Sawin z żoną; Sa­wi­no­stwo


Źródła:

SJP.pl

Sawinowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sa­wi­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Sawiński

zwią­za­ny z Sa­wi­nem


Źródła:

SJP.pl

Sawka

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sawonia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w Fin­lan­dii;


Na tę stro­nę wska­zu­je z „Savo”. Zo­bacz też: Savo – wyspa.

Sa­wo­nia ( Savo, także Sa­vo­nia; Sa­vo­lax) – fiń­ska pro­win­cja hi­sto­rycz­na, zwy­kle dzie­lo­na na Sa­wo­nię Po­łud­nio­wą, z głów­nym oś­rod­kiem w Mik­ke­li oraz Sa­wo­nię Pół­noc­ną z cen­trum w Ku­o­pio. Re­gion ce­chu­je duża odręb­ność zwy­cza­jów, włas­ne tra­dy­cje, a także sil­nie za­ko­rze­nio­ny dia­lekt.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sawrymowicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sawski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sawą, do­ty­czą­cy Sawy (do­pły­wu Du­na­ju)


Źródła:

Wiktionary

Sawuła

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sawyer

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Sax

Sax – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Ali­can­te, we wspól­no­cie au­to­no­micz­nej Wa­len­cja, o po­wierzch­ni 63,48 km². W 2011 roku li­czy­ła 10 069 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wikipedia

Saxhorn

dęty mu­zycz­ny in­stru­ment bla­sza­ny; saks­horn


Źródła:

SJP.pl

Saxo

model sa­mo­cho­du marki Citroën


Źródła:

SJP.pl

Say

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Sayonara

[czy­taj: sa­jo­na­ra] z ja­poń­skie­go: do wi­dze­nia, że­gnaj; sa­jo­na­ra


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Saz

in­stru­ment stru­no­wy szar­pa­ny, po­pu­lar­ny w Azji Za­chod­niej i na Bał­ka­nach


Saz (z per­skie­go ساز "sāz" - "in­stru­ment mu­zycz­ny") – in­stru­ment stru­no­wy szar­pa­ny. Po­pu­lar­ny na te­re­nie Iranu, Azer­bej­dża­nu, Ar­me­nii, Tur­cji, Kur­dy­sta­nu i kra­jów bał­kań­skich.

Saz kształ­tem przy­po­mi­na lut­nię o bar­dzo dłu­gim gry­fie, dla­te­go cza­sa­mi na­zy­wa­na jest lut­nią długo-szyj­ko­wą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sazan

dzika forma kar­pia


Sazan (alb. "Sa­za­ni", wł. "Sas­se­no") – nie­wiel­ka wyspa o stra­te­gicz­nym po­ło­że­niu u wej­ścia do Za­to­ki Vlora, na­le­ży do Al­ba­nii. Zaj­mu­je po­wierzch­nię 5 km², a za­miesz­ku­je ją około 50 osób.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sazawa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Cze­chach, prawy do­pływ Weł­ta­wy;


Sa­za­wa (cz., niem. "Sasau" lub "Sa­za­wa") – rzeka o dłu­go­ści 218 km w Cze­chach, w kra­jach Wy­so­czy­na i środ­ko­wo­cze­skim, prawy do­pływ Weł­ta­wy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sazir

[czy­taj: saz-ir] w sztu­ce is­la­mu: za­da­szo­na bal­da­chi­mem, wy­ście­ła­na ko­bier­ca­mi plat­for­ma, na któ­rej sia­dał wład­ca


Źródła:

SJP.pl

Sał

jeden z czte­rech (sał, ber, jon, rosz) pier­wot­nych ele­men­tów lek­sy­kal­nych w dok­try­nie Ni­ko­ła­ja Marra; sal


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­drol. rzeka w po­łud­nio­wej Rosji w Kał­mu­cji, lewy do­pływ Donu;


Sał (ros. "Caл") – rzeka w po­łud­nio­wej Rosji w Kał­mu­cji, lewy do­pływ Donu o dłu­go­ści 798 km. Źró­dła znaj­du­ją się na wy­ży­nie Jer­gie­ni, do Donu wpada w oko­li­cach mia­sta Sie­mi­ka­ra­korsk. Okre­so­wo wy­sy­cha.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sałaciarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. gwara. miej­ska tak­sów­karz

 (1.2) daw. pejor. gwara. miej­ska do­roż­karz


Źródła:

Wiktionary

Sałaciński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sałacki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sałaka

skar­la­ły śledź bał­tyc­ki


Sa­ła­ka, śledź bał­tyc­ki ("Clu­pea ha­ren­gus mem­bras") – bał­tyc­ki pod­ga­tu­nek śle­dzia at­lan­tyc­kie­go. Po­ła­wia­ny go­spo­dar­czo.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Sałamacha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg-pl|Kresy po­łud­nio­we. gw-pl|Dro­ho­bycz. mie­sza­ni­na

 (1.2) reg-pl|Kresy po­łud­nio­we. pejor. gęsta zupa


Źródła:

Wiktionary

Sałanty

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu kłaj­pedz­kim;


Sa­łan­ty (lit. "Sa­lan­tai") – mia­sto na Lit­wie, na hi­sto­rycz­nej Żmu­dzi, po­ło­żo­ne w okrę­gu kłaj­pedz­kim, 31 km od Kre­tyn­gi.

Miej­sco­wość wzmian­ko­wa­na w XVI w. Na­le­ża­ła m.in. do Woj­nów, Gór­skich i Ogiń­skich. Prawa miej­skie nadał w 1746 król Pol­ski Au­gust III Sas.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sałasz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. gór­ska hala bę­dą­ca pa­stwi­skiem

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. gór­ska szopa dla owiec


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Sałasznik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. wła­ści­ciel sa­ła­szu


Źródła:

Wiktionary

Sałata

1. ro­śli­na z ro­dzi­ny zło­żo­nych o li­ściach zwi­nię­tych w luźne głów­ki, niek­tó­re od­mia­ny upra­wia­ne jako ja­dal­ne
2. po­tocz­nie o pie­nią­dzach, go­tów­ce; ma­mo­na, ka­sio­ra, kasa, zie­lo­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Lac­tu­ca|L.|ref=tak.), wiele ga­tun­ków ja­dal­nych;

 (1.2) wa­rzy­wo li­ścia­ste, spo­ży­wa­ne zwy­kle na su­ro­wo

 (1.3) gw-pl|Bia­ły­stok. tak­sów­ka

 (1.4) slang. pie­nią­dze, zwła­szcza do­la­ry

 (1.5) środ. film. taśma fil­mo­wa za­plą­ta­na w ka­me­rze lub pro­jek­to­rze

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (2.1) daw. gw-pl|War­sza­wa. do­roż­karz


Sa­ła­ta ("Lac­tu­ca" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych ("Aste­ra­ce­ae"). Obej­mu­je w za­leż­no­ści od uję­cia ok. 60 lub ponad 100 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te są sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­ne na pół­ku­li pół­noc­nej oraz w Afry­ce na pół­ku­li po­łud­nio­wej. W Pol­sce ro­dzaj re­pre­zen­to­wa­ny jest przez ro­śli­ny upra­wia­ne lub in­tro­du­ko­wa­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sałateczka

zdrob­nie­nie od: sa­łat­ka


Źródła:

SJP.pl

Sałatka

1. po­tra­wa z drob­no po­kro­jo­nych wa­rzyw, owo­ców, mięs, ryb, jajek itp., ser­wo­wa­na na zimno lub na cie­pło;
2. nie­wiel­ka sa­ła­ta - ro­śli­na wa­rzyw­na o ja­dal­nych li­ściach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: sa­ła­ta

 (1.2) kulin. po­tra­wa po­da­wa­na na zimno, z zaz­wy­czaj drob­no po­kro­jo­nych skład­ni­ków, głów­nie wa­rzyw (ugo­to­wa­nych lub su­ro­wych), owo­ców, jaj, ryb itp.;


Sa­łat­ka – po­tra­wa spo­rzą­dza­na z po­kro­jo­nych wa­rzyw, czę­sto z do­dat­kiem in­nych skład­ni­ków, także pod­da­nych uprzed­nio obrób­ce ciepl­nej, oraz przy­praw, z do­dat­kiem sosu na bazie ma­jo­ne­zu, oliwy, śmie­ta­ny czy spe­cjal­nych sosów ("dres­sin­gów").

Sa­łat­ka ja­rzy­no­wa z ugo­to­wa­nych wa­rzyw i jaj z do­dat­kiem ogór­ka ki­szo­ne­go, grosz­ku zie­lo­ne­go i ma­jo­ne­zu na Gór­nym Ślą­sku jest znana pod nazwą sza­łot.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Sałatkarnia

punkt ga­stro­no­micz­ny, w któ­rym jako pod­sta­wo­we danie sprze­da­je się sa­łat­ki; bar sa­łat­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Sałatkowy

1. taki, który do­ty­czy sa­łat­ki;
2. taki, który na­da­je się na sa­łat­kę; sa­ła­to­wy


przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny na sa­łat­kę; uży­wa­ny, do­da­wa­ny do sa­ła­tek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Sałatowy

1. taki, który do­ty­czy sa­ła­ty;
2. taki, który na­da­je się na sa­łat­kę; sa­łat­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Sałaśniok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ro­dzaj ziem­nia­ka otrzy­my­wa­ne­go przez chło­pów za od­da­wa­nie sa­ła­szów pod za­le­sie­nie w XIX wieku


Źródła:

Wiktionary

Sałek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sałkowice

Sał­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie el­blą­skim, w gmi­nie Pa­słęk.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Sałuda

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Sań

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. zbio­ro­wi­sko, rząd, sznur sań

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. zob. sanie.


Źródła:

Wiktionary

Sański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sanem, do­ty­czą­cy Sanu


Źródła:

Wiktionary