Riad

tra­dy­cyj­ny ma­ro­kań­ski dom lub pałac z wew­nętrz­nym dzie­dziń­cem lub ogro­dem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Rial

1. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Iranu (1 rial = 100 di­na­rów);
2. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ara­bii Sa­u­dyj­skiej (1 rial sa­u­dyj­ski = 20 kir­szów = 100 ha­la­la);
3. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Je­me­nu (1 rial je­meń­ski = 100 fil­sów);
4. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ka­ta­ru (1 rial Ka­ta­ru = 100 dir­ha­mów);
5. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Omanu (1 rial omań­ski = 1000 baiza)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) monet. wa­lu­ta niek­tó­rych kra­jów arab­skich;


Zo­bacz też: Rial Ra­cing.

Rial ("riyal, ryal") – arab­ska nazwa du­żych monet srebr­nych (głów­nie ta­la­rów). Stop­nio­wo nazwa zo­sta­ła wy­ko­rzy­sta­na do okre­śle­nia jed­no­stek mo­ne­tar­nych niek­tó­rych kra­jów Bli­skie­go Wscho­du:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Rias

typ wy­brze­ża


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Riasa

szata du­chow­nych pra­wo­sław­nych


Riasa (od gr. ρασα lub ραχος) – jest to długa, z re­gu­ły czar­na, opu­szczo­na, nie ścią­gnię­ta w pasie szata. Jej nazwa po­cho­dzi od grec­kie­go cza­sow­ni­ka ρασσω - roz­pra­szać, mar­szczyć.

Jest to długa, się­ga­ją­ca do ko­stek szata z dłu­gi­mi rę­ka­wa­mi. Może być sto­so­wa­na przez wszyst­kich du­chow­nych ko­ścio­łów wschod­nich.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Riasowy

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla riasu (np. wy­brze­że ria­so­we, cha­rak­ter ria­so­wy)


Źródła:

SJP.pl

Riazanka

miesz­kan­ka Ria­za­nia (mia­sta w Rosji)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ria­za­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Riazań

mia­sto w Rosji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji nad Oką, sto­li­ca ob­wo­du ria­zań­skie­go;

 (1.2) geogr. hist. Stary Ria­zań


Ria­zań (ros. Ряза́нь; do 1778 Pe­re­ja­sław Ria­zań­ski, ros. Переясла́вль-Ряза́нский) – mia­sto ob­wo­do­we w Rosji nad rzeką Oką po­ło­żo­ne 196 km na po­łud­nio­wy wschód od Mosk­wy.

W 2020 r. jego po­pu­la­cja wy­no­si­ła 539 290 osób.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Riazańczyk

miesz­ka­niec Ria­za­nia (mia­sta w Rosji)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ria­za­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Riazański

przy­miot­nik od: Ria­zań


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ria­za­niem, do­ty­czą­cy Ria­za­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ribat

ufor­ty­fi­ko­wa­ny klasz­tor mu­zuł­mań­ski


Ribat ( ‏رباط‎) – jest to woj­sko­wy klasz­tor mu­zuł­mań­ski, ufor­ty­fi­ko­wa­ny, zwy­kle po­ło­żo­ny przy gra­ni­cy. Bu­dy­nek oto­czo­ny murem po­sia­dał wieżę, salę mod­litw (np. ribat w Tu­nez­ji w mie­ście Susa, stąd czę­ste przeksz­tał­ca­nie w póź­niej­szych cza­sach ri­ba­tów w me­cze­ty). Ich pow­sta­nie wią­za­ne jest z obo­wiąz­kiem pro­wa­dze­nia świę­tej wojny i strze­że­nia gra­nic pań­stwo­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ribbentrop

naz­wi­sko, np. Jo­a­chim von Rib­ben­trop (1893-1946), po­li­tyk nie­miec­ki, mi­ni­ster spraw za­gra­nicz­nych III Rze­szy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ribla

Ribla (arab. ربلة) – mia­sto w Syrii, w mu­ha­fa­zie Hims. W 2004 roku li­czy­ło 5328 miesz­kań­ców, prze­waż­nie ka­to­li­ków.


Źródła:

Wikipedia

Rica

je­zio­ro w Gruz­ji


Rica (abch. Риҵа) – je­zio­ro w za­chod­nim Ka­u­ka­zie po­ło­żo­ne w pół­noc­nej czę­ści Ab­chaz­ji, w re­jo­nie Gu­da­u­ta.

Znaj­du­je się ono w do­rze­czu Bzypu. Ma po­wierzch­nię 1,49 km², a głę­bo­kość do­cho­dzi do 102 m. Tem­pe­ra­tu­ra je­zio­ra waha się od 4,8 zimą do 17-20 stop­ni Cel­sju­sza.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ricardo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Ricci

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Rice

[czy­taj: rajs] naz­wi­sko obce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ricercar

[czy­taj: ri­czer­kar] utwór in­stru­men­tal­ny na or­ga­ny i lut­nię, kom­po­no­wa­ny w XVI-XVIII wieku; tien­to, ca­pric­cio, can­zo­na, fan­ta­sia


Ri­cer­car (od wł. "ri­cer­ca­re" = szu­kać) – forma mu­zycz­na roz­wi­nię­ta w XVI i XVII wieku, kom­po­no­wa­nie na in­stru­men­ty so­lo­we lub ze­spo­ły in­stru­men­tów, a we wczes­nym okre­sie także do wy­ko­na­nia wo­kal­ne­go. Nazwą tą okre­śla się dwa typy ut­wo­rów: imi­ta­cyj­ne i swo­bod­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Rich

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Richad

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Ry­szard


Źródła:

Wiktionary

Richard

1. [czy­taj: ri­czard] an­glo­sa­skie imię mę­skie
2. [czy­taj: ri­chard] nie­miec­kie imię mę­skie
3. [czy­taj: riSZAR] fran­cu­skie imię mę­skie;
4. naz­wi­sko obce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|pol­ski|m. Ry­szard


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Richards

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Richardson

naz­wi­sko


Ri­chard­son (czyt. "Ri­czard­son") – mia­sto w ame­ry­kań­skich hrab­stwach Dal­las i Col­lin, w sta­nie Tek­sas. Jest czę­ścią ob­sza­ru me­tro­po­li­tal­ne­go Dal­las–Fort Worth. We­dług spisu z 2020 roku liczy 119,5 tys. miesz­kań­ców.

Jest sie­dzi­bą Uni­ver­si­ty of Texas at Dal­las, oraz tech­no­lo­gicz­ne­go cen­trum biz­ne­so­we­go "Te­le­com Cor­ri­dor", z dużą kon­cen­tra­cją firm te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Richariusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Źródła:

Wiktionary

Richat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Ry­szard


Źródła:

Wiktionary

Richelieu

[czy­taj: riszelJE] ro­dzaj bia­łe­go haftu ażu­ro­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub ni­ja­ki

 (1.1) rzem. biały haft o dzier­ga­nych, ażu­ro­wych mo­ty­wach z wy­cię­tą pod nimi tka­ni­ną;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Richert

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Richmond

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Richter

1. naz­wi­sko obce;
2. skala Rich­te­ra - skala oce­nia­ją­ca wiel­kość trzę­sie­nia ziemi w jego ogni­sku; skala ma­gni­tud


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Rick

imię


Źródła:

SJP.pl

Ricotta

nie­so­lo­ny, nietr­wa­ły wiej­ski twa­ro­żek owczy, po­pu­lar­ny w kuch­ni wło­skiej


Ri­cot­ta – mięk­ki, nie­doj­rze­wa­ją­cy ser zwa­ro­wy, pier­wot­nie pro­du­ko­wa­ny we Wło­szech z ser­wat­ki po­zo­sta­ją­cej po se­rach pod­puszcz­ko­wych (z mleka ko­zie­go, kro­wie­go lub ow­cze­go) po­przez dru­gie go­to­wa­nie (wł. "ri­cot­ta"), przy­po­mi­na­ją­cy twa­róg, nie­so­lo­ny. Za­wie­ra 20–30% tłu­szczu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ridbok

ro­dzaj an­ty­lop z ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych


Rid­bok ("Re­dun­ca") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny an­ty­lop (An­ti­lo­pi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych (Bo­vi­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ridda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ter­min funk­cjo­nu­ją­cy w świe­cie arab­sko-mu­zuł­mań­skim i okre­śla­ją­cy apo­staz­ję, od­stęp­stwo, odej­ście od wiary


Ridda ( ‏ردة‎) lub irtidād (‏ارتداد‎) – apo­staz­ja w is­la­mie.

Osoba do­pu­szcza­ją­ca się apo­staz­ji to "mur­tadd".


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ride

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) muz. naj­więk­szy z pod­sta­wo­wych ta­le­rzy per­ku­syj­nych, uży­wa­ny do gra­nia rytmu, zwła­szcza w jaz­zie;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ridgeback

[czy­taj: ridż­bek] po­tocz­nie:
1. pies rasy rho­de­sian rid­ge­back;
2. pies rasy thai rid­ge­back


Źródła:

SJP.pl

Ridley

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Riedel

[czy­taj: ridel] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Riel

jed­nost­ka mo­ne­tar­na Kam­bo­dży (1 riel = 100 senów)


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) monet. wa­lu­ta Kam­bo­dży;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Riemannowski

[czy­taj: ri­ma­now­ski] cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Bern­har­da Rie­man­na


Źródła:

SJP.pl

Riepin

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Riesling

[czy­taj: riz­ling]
1. szla­chet­na od­mia­na wi­no­ro­śli, upra­wia­na głów­nie w Na­dre­nii;
2. wy­so­ko­ga­tun­ko­we białe wino z tych wi­no­ro­śli


Ries­ling – biała od­mia­na wi­no­ro­śli po­cho­dzą­ca z do­li­ny Renu w Niem­czech. Jest aro­ma­tycz­nym ga­tun­kiem wi­no­ro­śli o kwia­to­wym, nie­mal per­fu­mo­wa­nym bu­kie­cie i wy­so­kiej kwa­so­wo­ści. Wy­ko­rzy­sty­wa­ny jest do pro­duk­cji win wy­traw­nych, pół­słod­kich i mu­su­ją­cych. Ries­lin­gi zaz­wy­czaj są czy­ste od­mia­no­wo i nie są pod­da­wa­ne doj­rze­wa­niu w dę­bo­wych becz­kach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Rieti

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie La­cjum, sto­li­ca pro­win­cji Rieti (1.2);

 (1.2) geogr. adm. wło­ska pro­win­cja po­ło­żo­na w re­gio­nie La­cjum;


(wym., sta­ro­żyt­ne Reate) – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie La­cjum, w pro­win­cji Rieti.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Rież

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, znaj­du­ją­ca się na te­re­nie ob­wo­du swier­dłow­skie­go, wraz z Nejwą two­rzy Nicę;

 (1.2) geogr. mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, w ob­wo­dzie swier­dłow­skim, po­ło­żo­ne nad Rie­żem (1.1);


Rież ( Реж) – mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skie, w ob­wo­dzie swier­dłow­skim. Cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne re­jo­nu rie­żew­skie­go.

Po­ło­żo­ne na wschod­nim stoku Środ­ko­we­go Uralu nad brze­ga­mi rzeki Rież, 83 km na pół­noc­ny wschód od Je­ka­te­ryn­bur­ga. Ze wzglę­du na rzeź­bę te­re­nu na­zy­wa­ny przez miesz­kań­ców „Ro­syj­ską Szwaj­ca­rią”. W mie­ście sta­cja ko­le­jo­wa.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Rifampicyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. zob. ry­fam­pi­cy­na.


Źródła:

Wiktionary

Rifenowie

lud za­miesz­ku­ją­cy te­re­ny Ma­ro­ka


Ri­fe­no­wie ("Ri­fe­ni", "Ri­fa­ni", "Rufa") – nazwa grupy ple­mion ber­ber­skich, za­miesz­ku­ją­cych góry Rif w Ma­ro­ku, w 1995 r. li­czeb­ność Ri­fe­nów wy­no­si­ła ok. 2 mln osób.

Ri­fe­no­wie od wie­ków po­zo­sta­ją w kon­tak­cie z lud­no­ścią arab­ską – w ciągu swo­jej hi­sto­rii wie­lo­krot­nie wal­czy­li o zwierzch­nict­wo nad te­re­na­mi Ma­ro­ka. W la­tach 20. XX w. w pow­sta­niu pod wodzą Abd al-Ka­ri­ma pro­kla­mo­wa­li Re­pu­bli­kę Rifu, pow­sta­nie zo­sta­ło jed­nak stłu­mio­ne przez woj­ska fran­cu­skie i hisz­pań­skie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Riff

w jaz­zie i mu­zy­ce po­pu­lar­nej: krót­ka, pro­sta fraza me­lo­dycz­na, czę­sto pow­ta­rza­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. krót­ka, ryt­micz­na, pow­ta­rzal­na fraza me­lo­dycz­na;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Riffowy

→ riff


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) muz. zwią­za­ny z rif­fem, do­ty­czą­cy riffu


Patrz:riff

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Rigatoni

ro­dzaj ma­ka­ro­nu w kształ­cie rurki, wy­wo­dzą­cy się z po­łud­nio­wych Włoch


Ri­ga­to­ni (wy­mo­wa: [riɡaˈtoːni]) – forma ma­ka­ro­nu po­cho­dzą­ca z Włoch w kształ­cie rurki o zmien­nej dłu­go­ści i śred­ni­cy. Rurki mają więk­szą śred­ni­cę niż penne i ziti i są cza­sem lekko za­krzy­wio­ne. Ri­ga­to­ni mają cha­rak­te­ry­stycz­ne kar­bo­wa­ne prąż­ki wzdłuż ich dłu­go­ści, cza­sa­mi spi­ral­nie opla­ta­ją­ce rurkę. Końce ri­ga­to­ni są przy­cię­te pro­sto­pad­le do ścian rurki (w przy­pad­ku penne cię­cie jest uko­śne).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Rigaudon

[czy­taj: ri­go­dą]
1. sta­ro­pro­wan­sal­ski ta­niec (XVII-XVIII w.);
2. mu­zy­ka do tego tańca


Ri­ga­u­don – ta­niec po­cho­dzą­cy z XVII wieku z Pro­wan­sji. Z cza­sem wszedł w skład suity ba­ro­ko­wej.

Ri­ga­de­au po­ja­wił się także w ba­le­tach Jeana-Bap­ti­ste Lully'ego, André Cam­pry, Jeana-Phi­lip­pe'a Ra­me­au oraz w mu­zy­ce François Co­u­pe­ri­na.

Do ri­ga­u­don na­wią­zu­je mu­zy­ka no­wsza, m.in. "Suita "Z cza­sów Hol­ber­ga"" Ed­var­da Grie­ga oraz "Le Tom­be­au de Co­u­pe­rin" Ma­u­ri­ce'a Ra­ve­la.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Rigcz

po­tocz­nie: zdro­wy roz­są­dek, trzeź­we my­śle­nie; RiGCz


skró­to­wiec, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) = slang. rozum i god­ność czło­wie­ka – po­sta­wa, która pre­zen­tu­je takie war­to­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Rigczowy

po­tocz­nie: godny sza­cun­ku, uz­na­nia


Źródła:

SJP.pl

Rigips

płyta z kar­to­nu i gipsu sto­so­wa­na w bu­dow­nict­wie; gips-kar­ton, kar­ton-gips, kar­ton­gips, re­gips, płyta re­gip­so­wa, suchy tynk


Źródła:

SJP.pl

Rigodon

żywy, sta­ro­fran­cu­ski ta­niec pro­wan­sal­ski z XVII-XVIII w.


Źródła:

SJP.pl

Rigolo

daw­niej: okład z gor­czy­cy


Źródła:

SJP.pl

Rigorosum

ry­go­ro­zum; dawne okre­śle­nie eg­za­mi­nu, do któ­re­go przy­stę­pu­je ubie­ga­ją­cy się o sto­pień na­u­ko­wy dok­to­ra


Ri­go­ro­sum, ry­go­ro­zum ("od łac. ri­go­ro­sus – su­ro­wy") – dawna nazwa ust­ne­go eg­za­mi­nu dok­tor­skie­go.

W odróż­nie­niu od di­spu­ta­tio – dy­sku­sji na temat samej pracy – "ri­go­ro­sum" obej­mu­je te­ma­ty z in­nych dzie­dzin i wraz z dy­ser­ta­cją (czę­ścią pi­sem­ną) wcho­dzi w skład wy­ma­gań dla uzy­ska­nia ty­tu­łu dok­to­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Rigsdag

dwu­i­zbo­wy par­la­ment duń­ski w la­tach 1849-1953


Rigs­dag – par­la­ment w Danii w la­tach 1849–1953. Skła­dał się z dwóch izb: Fol­ke­tin­gu – izby niż­szej i Land­stin­gu – izby wyż­szej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Rigweda

jedna z czte­rech Wed, zbiór hym­nów pow­sta­ły praw­do­po­dob­nie w la­tach 1500-1200 p.n.e.; Ryg­we­da


Źródła:

SJP.pl

Rihanna

Ri­han­na, właśc. Robyn Ri­han­na Fenty (ur. 20 lu­te­go 1988 w Saint Mi­cha­el) – bar­ba­do­ska pio­sen­kar­ka, mo­del­ka, ak­tor­ka, ak­tor­ka gło­so­wa, au­tor­ka tek­stów pio­se­nek, ra­per­ka, tan­cer­ka, pro­jek­tant­ka mody, fi­lan­trop­ka, bu­si­ness­wo­man, mi­liar­der­ka oraz am­ba­sa­dor­ka Bar­ba­do­su.


Źródła:

Wikipedia

Rijad

sto­li­ca Ara­bii Sa­u­dyj­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sto­li­ca Ara­bii Sa­u­dyj­skiej;

 (1.2) geogr. adm. pro­win­cja w Ara­bii Sa­u­dyj­skiej z oś­rod­kiem ad­mi­ni­stra­cyj­nym w Ri­ja­dzie (1.1);


Rijad (#PATRZ

, "Ar-Riyāḍ", "Ar-Rijad") – sto­li­ca Ara­bii Sa­u­dyj­skiej po­ło­żo­na w środ­ko­wej czę­ści kraju, u wschod­nie­go pod­nó­ża gór Dża­bal Tu­wajk, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na pro­win­cji Rijad. W 2010 roku mia­sto li­czy­ło ok. 5,2 mln miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Rijadczyk

miesz­ka­niec Ri­ja­du


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ri­ja­du


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Rijadka

miesz­kan­ka Ri­ja­du


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ri­ja­du


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Rijadzki

→ Rijad (sto­li­ca Ara­bii Sa­u­dyj­skiej)


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Rijad


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Rijecki

przy­miot­nik od: Ri­je­ka


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ri­je­ką, do­ty­czą­cy Ri­je­ki, po­cho­dzą­cy z Ri­je­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Rijeka

1. mia­sto w Chor­wa­cji;
2. nazwa kilku wsi w Bośni i Her­ce­go­wi­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Chor­wa­cji, nad Za­to­ką Ri­jec­ką Morza Adria­tyc­kie­go;


Ri­je­ka (wł. "Fiume", niem. "St. Veit am Flaum", także "Pfla­um") – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Chor­wa­cji, sto­li­ca żu­pa­nii pri­mor­sko-gor­skiej, sie­dzi­ba mia­sta Ri­je­ka. Leży nad Za­to­ką Ri­jec­ką Morza Adria­tyc­kie­go, na wzgó­rzach u pod­nó­ża ma­sy­wu Risn­jak. W 2021 roku li­czy­ło 108 622 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Rijksmuseum

Rijks­mu­se­um (hol. "Mu­ze­um Pań­stwo­we") – ho­len­der­skie mu­ze­um na­ro­do­we w Am­ster­da­mie na Mu­se­um­ple­in; jedna z głów­nych atrak­cji tu­ry­stycz­nych tego mia­sta.

Wśród zbio­rów Rijks­mu­se­um znaj­du­ją się nie tylko cenne dzie­ła ma­lar­skie, lecz także gra­fi­ka, rzeź­ba, sztu­ka użyt­ko­wa i rę­ko­dzie­ło.


Źródła:

Wikipedia

Riketsja

bak­te­ria pa­so­żyt­ni­cza, prze­no­szo­na przez pchły, wszy i kle­szcze, po­wo­du­ją­ca u ludzi cho­ro­bę za­kaź­ną - ri­ket­sjo­zę


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. mi­kro­biol. Gram-ujem­na bak­te­ria z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ric­kett­sia|ref=tak. wy­wo­łu­ją­ca u ludzi i in­nych ssa­ków ri­ket­sjo­zy, prze­no­szo­na naj­czę­ściej przez kle­szcze, pchły i wszy;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Riketsjowy

→ ri­ket­sja


Patrz:riketsja

Źródła:

SJP.pl

Riketsjoza

jedna z cięż­kich cho­rób za­kaź­nych cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się silną go­rącz­ką i wy­syp­ką, wy­wo­ła­nych przez bak­te­rie - ri­ket­sje, np. dur pla­mi­sty, go­rącz­ka pię­ciod­nio­wa


Źródła:

SJP.pl

Riketsjozy

jedna z cięż­kich cho­rób za­kaź­nych cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się silną go­rącz­ką i wy­syp­ką, wy­wo­ła­nych przez bak­te­rie - ri­ket­sje, np. dur pla­mi­sty, go­rącz­ka pię­ciod­nio­wa


Ri­ket­sjo­zy – grupa cho­rób wy­wo­ły­wa­nych przez bak­te­rie z ro­dzi­ny Ric­kett­sia­les. Zwy­kle są to ostre cho­ro­by go­rącz­ko­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Riki-Tiki-Tak

ry­mo­wan­ka


Źródła:

SJP.pl

Riko

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (1.1) zo­o­nim imię dla psa


Źródła:

Wiktionary

Riksdag

jed­no­i­zbo­wy par­la­ment szwedz­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) sejm rze­szo­wy, jed­no­i­zbo­wy par­la­ment Kró­le­stwa Szwe­cji;

 (1.2) bu­dy­nek bę­dą­cy sie­dzi­bą Riks­da­gu (1.1)


Riks­dag (szw. "Sve­ri­ges riks­dag") – jed­no­i­zbo­wy par­la­ment Kró­le­stwa Szwe­cji. Liczy 349 po­słów, wy­bie­ra­nych na czte­ro­let­nią ka­den­cję (do 1994 roku, ka­den­cja riks­da­gu trwa­ła 3 lata).

Po raz pier­wszy Riks­dag ze­brał się w 1435 w Ar­bo­ga jako nie­for­mal­ny zjazd szlach­ty szwedz­kiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Riksmål

stan­dar­do­wa od­mia­na nor­we­skie­go ję­zy­ka li­te­rac­kie­go, pow­sta­ła w XIX wieku, po­przed­nik bokmål


Riksmål – jedna z od­mian nor­we­skie­go ję­zy­ka li­te­rac­kie­go. Zo­stał opra­co­wa­ny przez ję­zy­koz­naw­cę Knuda Knud­se­na, który w po­ło­wie XIX wieku zajął się „nor­we­gi­za­cją” wspól­ne­go ję­zy­ka duń­sko-nor­we­skie­go (który "de facto" był ję­zy­kiem duń­skim – Nor­we­gia od 1397 do 1814 była w unii z Danią). Knud­sen wpro­wa­dzał stop­nio­wo do ję­zy­ka coraz wię­cej pro­win­cjo­na­liz­mów, a także „nor­we­gi­zo­wał” wy­mo­wę i pi­sow­nię duń­skich słów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Riksza

ryk­sza;
1. lekki, dwu­ko­ło­wy po­jazd o jed­nym lub dwu sie­dze­niach, po­pu­lar­ny w kra­jach Da­le­kie­go Wscho­du
2. trzy­ko­ło­wy rower lub mo­to­ro­wer


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dwu­ko­ło­wy po­jazd cią­gnię­ty przez czło­wie­ka

 (1.2) trój­ko­ło­wy rower do prze­wo­zu ba­ga­żu lub osób;


Rik­sza, rza­dziej ryk­sza (jap. 人力車 jin­ri­kis­ha; ang. ricks­haw) – po­jazd ko­ło­wy na­pę­dza­ny siłą ludz­kich mię­śni, słu­żą­cy do tran­spor­tu osób.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Rikszarz

czło­wiek kie­ru­ją­cy rik­szą (ryk­szą) lub cią­gną­cy rik­szę; ryk­szarz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek cią­gną­cy lub na­pę­dza­ją­cy kie­ro­wa­ną przez sie­bie rik­szę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Rikuś

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: Riko


Źródła:

Wiktionary

Rilasciando

[czy­taj: ri­la­szian­do] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: stop­nio­wo zwal­nia­jąc tempo; ral­len­tan­do


Źródła:

SJP.pl

Rilsan

sztucz­ne włó­kno po­lia­mi­do­we, uży­wa­ne jako izo­la­cja prze­wo­dów


Źródła:

SJP.pl

Rimbaud

[czy­taj: ręBO albo remBO] naz­wi­sko, m.in. Jean Art­hur Rim­ba­ud (1854-1891) - poeta fran­cu­ski


Źródła:

SJP.pl

Rimettendo

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: pod­jąć na nowo dawne tempo


Źródła:

SJP.pl

Rimifon

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­gruź­li­cze­go za­wie­ra­ją­ce­go izo­nia­zyd


Źródła:

SJP.pl

Rimini

mia­sto w pół­noc­nych Wło­szech


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Emi­lia-Ro­ma­nia;

 (1.2) geogr. adm. wło­ska pro­win­cja po­ło­żo­na w re­gio­nie Emi­lia-Ro­ma­nia;


(wym., pol. upro­szczo­na: "ri­mi­ni"; Ari­mi­num; Rémin) – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Emi­lia-Ro­ma­nia, w pro­win­cji Ri­mi­ni, nad Mo­rzem Adria­tyc­kim. Jest to jedno z naj­po­pu­lar­niej­szych miast tu­ry­stycz­no-wy­po­czyn­ko­wych nad pół­noc­nym Adria­ty­kiem. Nie­da­le­ko od Ri­mi­ni leży San Ma­ri­no.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Rimiński

przy­miot­nik od: Ri­mi­ni (mia­sto we Wło­szech)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ri­mi­ni, do­ty­czą­cy Ri­mi­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Rimland

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. wg te­o­rii ge­o­po­li­tycz­nej Ni­cho­la­sa Spyk­ma­na naj­waż­niej­szy stra­te­gicz­nie rejon świa­ta, znaj­du­ją­cy się na obrze­żach Eu­raz­ji;


Rim­land – ele­ment te­o­rii ge­o­po­li­tycz­nej stwo­rzo­nej przez Ni­cho­la­sa Spyk­ma­na, pow­sta­łej w opo­zy­cji do te­o­rii He­art­lan­du. Głów­ne za­ło­że­nia Spyk­ma­na przed­sta­wio­ne zo­sta­ły w wy­da­nych pod­czas wojny dwóch pra­cach: "Ame­ri­ca’s Stra­te­gy in World Po­li­tics" oraz "The Ge­o­grap­hy of the Peace".


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Rimming

[czy­taj: ri­ming] forma seksu oral­ne­go po­le­ga­ją­ca na sty­mu­la­cji od­by­tu usta­mi i ję­zy­kiem


Źródła:

SJP.pl

Rimski-Korsakow

naz­wi­sko, m.in.: Mi­ko­łaj Rim­ski-Kor­sa­kow (1844-1904), ro­syj­ski kom­po­zy­tor


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Rinaldo

Ri­nal­do – opera seria w trzech ak­tach na­pi­sa­na przez Ge­or­ga Frie­dri­cha Händla w ję­zy­ku wło­skim. Li­bret­to na­pi­sał Gia­co­mo Rossi we­dług sce­na­riu­sza Aa­ro­na Hilla na pod­sta­wie "Je­ro­zo­li­my wyz­wo­lo­nej" Tor­qu­a­to Tasso.


Źródła:

Wikipedia

Rinforzando

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: wzmac­nia­jąc


Źródła:

SJP.pl

Ring

1. miej­sce walk bok­ser­skich, pod­wyż­sze­nie po­kry­te fil­cem i bre­zen­tem i oto­czo­ne li­na­mi;
2. mo­no­po­li­stycz­ne po­ro­zu­mie­nie, głów­nie ce­no­we, za­wie­ra­ne mię­dzy przed­się­bior­ca­mi;
3. po­tocz­nie: ob­wod­ni­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. kwa­dra­to­wa kon­struk­cja, oto­czo­na li­na­mi, słu­żą­ca jako miej­sce roz­gry­wa­nia po­je­dyn­ków niek­tó­rych dy­scy­plin walki wręcz, np. bok­ser­skich;

 (1.2) przen. miej­sce, pole (rów­nież nie­ma­te­rial­ne), w któ­rym od­by­wa się star­cie, walka

 (1.3) sport. punkt ase­ku­ra­cyj­ny we wspi­nacz­ce;

 (1.4) in­form. zob. we­bring.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ring-Pull

typ pusz­ki, któ­rej na­cię­te wiecz­ko odry­wa się po po­cią­gnię­ciu za przy­mo­co­wa­ny do niego me­ta­lo­wy pier­ścień


Źródła:

SJP.pl

Ringgit

jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ma­lez­ji (dzie­li się na 100 senów)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) monet. wa­lu­ta Ma­lez­ji;


Ring­git – jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ma­lez­ji dzie­lą­ca się na 100 senów.

Ring­git stał się wa­lu­tą Ma­lez­ji w 1967 roku, kiedy za­stą­pił do­la­ra ma­laj­skie­go i bry­tyj­skie­go Bor­neo, który w ję­zy­ku ma­laj­skim na­zy­wał się ring­git. Do 1975 roku wa­lu­ta miała pod­wój­ną nazwę: ring­git i sen w ję­zy­ku ma­laj­skim oraz dolar i cent w ję­zy­ku an­giel­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ringo

gra po­le­ga­ją­ca na rzu­ca­niu i chwy­ta­niu gu­mo­we­go pier­ście­nia; także sam ten pier­ścień


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ringowy

przy­miot­nik od: ring (w zna­cze­niu miej­sca walk bok­ser­skich), np. sę­dzia rin­go­wy, pse­u­do­nim rin­go­wy


Źródła:

SJP.pl

Ringwoodyt

[czy­taj: rin­głu­dyt] mi­ne­rał, forma oli­wi­nu


Ring­wo­o­dyt – mi­ne­rał bę­dą­cy formą oli­wi­nu. Skład che­micz­ny może mieć różny, od czy­ste­go #PATRZ do #PATRZ. Może za­wie­rać do 2,5–3% wa­go­wych wody. Uzy­ska­ny w wa­run­kach la­bo­ra­to­ryj­nych pro­dukt nie­za­wie­ra­ją­cy że­la­za jest be­zbarw­ny. Przy za­war­to­ści jed­ne­go pro­cen­ta mo­lo­we­go #PATRZ barwa mi­ne­ra­łu jest in­ten­syw­nie nie­bie­ska.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ringówka

po­tocz­nie: smycz wy­sta­wo­wa uży­wa­na do pro­wa­dze­nia psa na ringu pod­czas wy­sta­wy


Źródła:

SJP.pl

Rinn

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Rino

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Źródła:

Wiktionary

Rinoskopia

w me­dy­cy­nie: oglą­da­nie jam nosa przez noz­drza za po­mo­cą en­do­sko­pu lub od stro­ny gar­dła za po­mo­cą lu­ster­ka; ry­no­sko­pia


Źródła:

SJP.pl

Rinowirus

ro­dzaj wi­ru­sa bę­dą­cy naj­po­wszech­niej­szym wi­ru­so­wym czyn­ni­kiem za­kaź­nym u ludzi


Źródła:

SJP.pl

Rinpoche

[czy­taj: rinPOcze] w bud­dyz­mie ty­be­tań­skim: tytuł ho­no­ro­wy lamów, któ­rzy przesz­li re­in­kar­na­cję


Źródła:

SJP.pl

Rinzai

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jedna z dwóch głów­nych szkół ja­poń­skie­go bud­dyz­mu zen;


Rin­zai (臨済宗; jap.: "Rin­zai-shū", chiń.: "Lin­ji­zong") – jedna z dwóch głów­nych szkół ja­poń­skie­go bud­dyz­mu zen (drugą z nich jest sōtō). Jest ona ja­poń­skim od­po­wied­ni­kiem chiń­skiej szko­ły linji, któ­rej za­ło­ży­cie­lem był wiel­ki mistrz chan Linji Yi­xu­an (zm. 867).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Rio

[czy­taj: rijo]
1. po­tocz­nie: Rio de Ja­ne­i­ro (mia­sto w Bra­zy­lii);
2. model sa­mo­cho­du marki Kia


skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki lub żeń­ski

 (1.1) = adm. re­gio­nal­na izba obra­chun­ko­wa;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Rioja

[czy­taj: ri­jo­ha] wino hisz­pań­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Riolit

mag­mo­wa skała wul­ka­nicz­na; li­pa­ryt, ry­o­lit


Źródła:

SJP.pl

Riotron

elek­tro­nicz­ny ele­ment prze­łą­cza­ją­cy, wy­ko­rzy­stu­ją­cy zja­wi­sko nad­prze­wod­nict­wa


Źródła:

SJP.pl

Rip

skrót ła­ciń­skie­go: re­qu­ie­scat in pace - niech spo­czy­wa w po­ko­ju (od­czy­ty­wa­ny jako całe wy­ra­że­nie); R.I.P.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Riplemark

grzbie­cik z pia­sku pow­sta­ły na sku­tek tran­spor­tu jego zia­ren przez wia­try, prądy wodne lub fa­lo­wa­nie; rip­ple­mark, fala pia­sko­wa


Źródła:

SJP.pl

Riplemarki

pręgi fa­li­ste, zmarszcz­ki, grzbie­ci­ki, na­gro­ma­dze­nia ma­te­ria­łu pia­szczy­ste­go tran­spor­to­wa­ne­go przez sal­ta­cję lub wle­cze­nie; rip­ple­mar­ki, fala pia­sko­wa


Źródła:

SJP.pl

Riposato

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: z po­czu­ciem od­po­czyn­ku


Źródła:

SJP.pl

Riposta

1. cięta, bły­skot­li­wa od­po­wiedź;
2. w spor­cie (głów­nie w szer­mier­ce): pchnię­cie lub cię­cie za­da­ne bez­poś­red­nio po nie­u­da­nym, spa­ro­wa­nym ataku prze­ciw­ni­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szyb­ka, cięta i traf­na od­po­wiedź


Ri­po­sta "(wł. ri­spo­sta – od­po­wiedź)" – cięta, traf­na i szyb­ka od­po­wiedź na czyjś ko­men­tarz lub py­ta­nie. W szer­mier­ce oz­na­cza ona cię­cie lub pchnię­cie za­da­ne bez­poś­red­nio po uda­nej włas­nej za­sło­nie (pa­ra­dzie).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ripostować

1. od­po­wia­dać traf­nie i szyb­ko; dawać ri­po­stę, re­pli­ko­wać;
2. w szer­mier­ce: za­da­wać cię­cie lub pchnię­cie bez­poś­red­nio po uda­nej włas­nej za­sło­nie


Źródła:

SJP.pl

Ripować

śro­do­wi­sko­wo: ko­pio­wać dane ze źró­dła typu VHS, DVD, Blu-ray itp. na dysk twar­dy kom­pu­te­ra


Źródła:

SJP.pl

Ripplemark

[czy­taj: ri­pyl­mark] grzbie­cik z pia­sku pow­sta­ły na sku­tek tran­spor­tu jego zia­ren przez wia­try, prądy wodne lub fa­lo­wa­nie; ri­ple­mark, fala pia­sko­wa


Źródła:

SJP.pl

Ripplemarki

[czy­taj: ri­ple­mar­ki] pręgi fa­li­ste, zmarszcz­ki, grzbie­ci­ki, na­gro­ma­dze­nia ma­te­ria­łu pia­szczy­ste­go tran­spor­to­wa­ne­go przez sal­ta­cję lub wle­cze­nie; ri­ple­mar­ki, fala pia­sko­wa


Rip­ple­mar­ki, ri­ple­mar­ki, zmarszcz­ki, pręgi fa­li­ste – grzbie­ci­ki zbu­do­wa­ne z pia­sku pow­sta­łe w wy­ni­ku tran­spor­tu zia­ren przez wiatr, prądy wodne lub fa­lo­wa­nie.

Zmarszcz­ki wia­tro­we cha­rak­te­ry­stycz­ne są dla po­wierzch­ni pia­szczy­stych (wy­brze­ża mor­skie, pu­sty­nie itp.).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Riprendere

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: pod­jąć na nowo pier­wot­ne tempo


Źródła:

SJP.pl

Ripsalis

kak­tus na­drzew­ny lub na­skal­ny, upra­wia­ny jako ro­śli­na ozdob­na; ryp­sa­lis


Źródła:

SJP.pl

Risc

RISC ( re­du­ced in­struc­tion set com­pu­ting) – typ ar­chi­tek­tu­ry ze­sta­wu in­struk­cji pro­ce­so­ra, który zo­stał przed­sta­wio­ny pod ko­niec lat 70. XX w. w te­o­re­tycz­nych pra­cach na uni­wer­sy­te­cie Ber­ke­ley oraz w wy­ni­kach badań Johna Cocke z Tho­mas J. Wat­son Re­se­arch Cen­ter.


Źródła:

Wikipedia

Risoluto

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: ener­gicz­nie, sta­now­czo, zde­cy­do­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Risorgimento

[czy­taj: ri­zor­dżi­men­to] ruch po­li­tycz­ny zwią­za­ny z walką na­ro­du wło­skie­go o wyz­wo­le­nie i zjed­no­cze­nie pań­stwa w XIX wieku


Źródła:

SJP.pl

Risotto

[czy­taj: ri­zot­to] po­tra­wa z go­to­wa­ne­go ryżu, za­pie­ka­ne­go z mię­sem i ja­rzy­na­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. wło­ska po­tra­wa przy­rzą­dza­na na bazie ryżu;


Ri­sot­to – po­pu­lar­na po­tra­wa z go­to­wa­ne­go ryżu z do­dat­ka­mi i przy­pra­wa­mi, po­cho­dzą­ca z pół­noc­nej kuch­ni wło­skiej i prze­ję­ta przez wiele kuch­ni eu­ro­pej­skich.

Przy­rzą­dza­na z ryżu pods­ma­żo­ne­go na tłu­szczu, a potem go­to­wa­ne­go na ro­so­le z do­dat­kiem sza­fra­nu i soli; po ugo­to­wa­niu ryż wy­mie­sza­ny jest z utar­tym serem i świe­żym ma­słem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Rispa

Rispa – po­stać bi­blij­na z Dru­giej Księ­gi Sa­mu­e­la, córka Ajji, na­łoż­ni­ca króla Saula.

Po śmier­ci Saula o współ­ży­cie z Rispą zo­stał oskar­żo­ny przez króla Isz­ba­a­la do­wód­ca jego armii, Abner. Wy­da­rze­nie to spo­wo­do­wa­ło przej­ście Ab­ne­ra na stro­nę króla Da­wi­da.


Źródła:

Wikipedia

Riss

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) = polit. Ro­syj­ski In­sty­tut Stu­diów Stra­te­gicz­nych


Źródła:

Wiktionary

Risso

risso szary - ga­tu­nek del­fi­na oce­a­nicz­ne­go; del­fin szary


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Rissole

[czy­taj: risol] małe pasz­te­ci­ki sma­żo­ne w tłu­szczu, na­dzie­wa­ne far­szem ryb­nym lub mięs­nym


Źródła:

SJP.pl

Ristretto

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) tzw. skró­co­ne espres­so, bar­dzo mocne, przy­rzą­dzo­ne z mniej­szej ilo­ści wody;


Ri­stret­to – nazwa spo­so­bu przy­go­to­wy­wa­nia kawy w spe­cjal­nym ek­spre­sie. Kawę przy­go­to­wu­je się po­dob­nie jak espres­so, ale przy uży­ciu mniej­szej ilo­ści wody (15-20 ml).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ristringendo

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: po­now­nie przy­spie­sza­jąc, oży­wia­jąc


Źródła:

SJP.pl

Riszi

tytuł hin­du­i­stycz­ny w okre­sie we­dyz­mu; ryszi


Źródła:

SJP.pl

Riszta

ni­cień pa­so­żyt­ni­czy wy­stę­pu­ją­cy w kra­jach tro­pi­kal­nych, wy­wo­łu­ją­cy dra­kun­ku­lo­zę ob­ja­wia­ją­cą się m.in. owrzo­dze­nia­mi na koń­czy­nach dol­nych; robak me­dyń­ski, dra­kun­ku­lus


Risz­ta, nit­ko­wiec pod­skór­ny, robak me­dyń­ski ("Dra­cun­cu­lus me­di­nen­sis") – pa­so­żyt pod­skór­ny czło­wie­ka, a także małp, psów, koni, bydła i in­nych ssa­ków. Wy­wo­łu­je cho­ro­bę zwaną dra­kun­ku­lo­zą. Obec­nie wy­stę­pu­je tylko w tro­pi­kal­nych re­jo­nach Afry­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Rita

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zob. Ryta.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ritardando

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: pow­strzy­mu­jąc, opóź­nia­jąc, zwal­nia­jąc


przy­słó­wek

 (1.1) muz. stop­nio­wo zwal­nia­jąc tempo gry


Ri­tar­dan­do (wł., w skró­cie "rit.") – zwol­nie­nie tempa ut­wo­ru mu­zycz­ne­go. W odróż­nie­niu od "ri­te­nu­to" zwol­nie­nie po­win­no na­stą­pić stop­nio­wo, a nie na­tych­miast. Po­wrót do ory­gi­nal­ne­go tempa może na­stą­pić przez stop­nio­we przy­spie­sze­nie "ac­ce­le­ran­do" lub rap­tow­nie po znaku "a tempo".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ritenuto

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: zwal­nia­jąc, pow­strzy­mu­jąc (bez­poś­red­nio, na­tych­miast)


Ri­te­nu­to ("wł.") – w ter­mi­no­lo­gii mu­zycz­nej okre­śle­nie na zwol­nie­nie tempa ut­wo­ru mu­zycz­ne­go. W odróż­nie­niu od "ri­tar­dan­do" zwol­nie­nie po­win­no na­stą­pić na­tych­miast, a nie stop­nio­wo.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ritmo

model sa­mo­cho­du marki Fiat


Źródła:

SJP.pl

Ritornel

ri­tor­nel­lo, ry­tor­nel (daw­niej);
1. sie­dem­na­sto­wiecz­ny ta­niec fran­cu­ski odz­na­cza­ją­cy się się szyb­kim tem­pem i trój­dziel­nym me­trum;
2. mu­zy­ka do tego tańca;
3. we wczes­nych ope­rach XVII wieku: ustęp in­stru­men­tal­ny o cha­rak­te­rze in­ter­lu­dium, po­prze­dza­ją­cy arię lub na­stę­pu­ją­cy po niej;
4. wło­ska forma po­e­tyc­ka, skła­da­ją­ca się z trzy­wer­so­wych strof, w któ­rych ry­mu­je się wers pier­wszy z trze­cim;
5. w pięt­na­sto­wiecz­nym ma­dry­ga­le: ostat­nie dwa wersy zwrot­ki;
6. in­stru­men­tal­ny re­fren w pie­śni zwrot­ko­wej zwa­nej arią, wy­ko­ny­wa­ny po każ­dej zwrot­ce, po­pu­lar­ny w Niem­czech w XVII wieku


Ri­tor­nel (wł. "ri­tor­nel­lo", fr. "ri­to­ur­nel­le") – krót­ki, kil­ku­tak­to­wy ustęp mu­zycz­ny wy­ko­ny­wa­ny przez grupę in­stru­men­tów bądź or­kie­strę.

Ter­min ten sto­so­wa­ny jest w od­nie­sie­niu do opisu i ana­li­zy mu­zy­ki daw­nej. Ri­tor­nel pełni w ut­wo­rach in­stru­men­tal­nych funk­cję po­dob­ną do tej jaką w pie­śniach i pio­sen­kach pełni re­fren.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ritornello

ri­tor­nel, ry­tor­nel (daw­niej);
1. sie­dem­na­sto­wiecz­ny ta­niec fran­cu­ski odz­na­cza­ją­cy się się szyb­kim tem­pem i trój­dziel­nym me­trum;
2. mu­zy­ka do tego tańca;
3. we wczes­nych ope­rach XVII wieku: ustęp in­stru­men­tal­ny o cha­rak­te­rze in­ter­lu­dium, po­prze­dza­ją­cy arię lub na­stę­pu­ją­cy po niej;
4. wło­ska forma po­e­tyc­ka, skła­da­ją­ca się z trzy­wer­so­wych strof, w któ­rych ry­mu­je się wers pier­wszy z trze­cim;
5. w pięt­na­sto­wiecz­nym ma­dry­ga­le: ostat­nie dwa wersy zwrot­ki;
6. in­stru­men­tal­ny re­fren w pie­śni zwrot­ko­wej zwa­nej arią, wy­ko­ny­wa­ny po każ­dej zwrot­ce, po­pu­lar­ny w Niem­czech w XVII wieku


Źródła:

SJP.pl

Rittberger

ro­dzaj skoku w łyż­wiar­stwie fi­gu­ro­wym, wy­ko­ny­wa­ny z jazdy tyłem


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Rittner

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Ritz

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Riukiu

ar­chi­pe­lag po­mię­dzy Taj­wa­nem a Kiu­siu


Riu­kiu (jap. 南西諸島 Nan­sei-shotō) – ar­chi­pe­lag roz­cią­ga­ją­cy się mię­dzy Taj­wa­nem a Kiu­siu, na­le­żą­cy do Ja­po­nii. Ja­poń­ska nazwa "Nan­sei-shotō" oz­na­cza „Ar­chi­pe­lag Po­łud­nio­wo-Za­chod­ni”. Jest to łuk wysp o dłu­go­ści około 1200 km od­dzie­la­ją­cy Morze Wschod­nio­chiń­skie od Morza Fi­li­piń­skie­go. We­dług po­dzia­łów ja­poń­skich Ryūkyū-shotō (琉球諸島) two­rzy po­łud­nio­wą część Nan­sei-shotō, a Sat­su­nan-shotō (薩南諸島) – pół­noc­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Riukiuański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Riu­kiu, do­ty­czą­cy Riu­kiu


Źródła:

Wiktionary

Riusza

mocno przy­mar­szczo­na lub pli­so­wa­na fal­ban­ka z cien­kiej tka­ni­ny; riusz­ka


Źródła:

SJP.pl

Riuszka

mocno przy­mar­szczo­na lub pli­so­wa­na fal­ban­ka z cien­kiej tka­ni­ny; riu­sza


Źródła:

SJP.pl

Rivaldo

Ri­val­do (Ri­val­do Vitor Borba Fer­re­i­ra, ur. 1972), pił­karz bra­zy­lij­ski


Ri­val­do, właśc. Ri­val­do Vitor Borba Fer­re­i­ra (wym. []; ur. 19 kwiet­nia 1972 w Re­ci­fe) – bra­zy­lij­ski pił­karz, który wy­stę­po­wał na po­zy­cji na­past­ni­ka lub po­moc­ni­ka oraz tre­ner pił­kar­ski. Uczest­nik mun­dia­li w 1998 i 2002. W przesz­ło­ści za­wod­nik klu­bów: Santa Cruz, Mogi Mirim, Co­rint­hians Pa­u­li­sta, SE Pal­me­i­ras, De­por­ti­vo La Coruña, FC Bar­ce­lo­na, A.C.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Rivanol

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­bak­te­ryj­ne­go i an­ty­sep­tycz­ne­go, za­wie­ra­ją­ce­go eta­kry­dy­nę; Ry­wa­nol


Źródła:

SJP.pl

Rivera

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Rivolgimento

prze­wrót; ter­min oz­na­cza­ją­cy prze­nie­sie­nie głosu w kon­tra­punk­cie pod­wój­nym


Źródła:

SJP.pl

Riwiera

1. bry­lan­to­wy na­szyj­nik
2. wy­brze­że cha­rak­te­ry­stycz­ne dla re­jo­nów śró­dziem­no­mor­skich, osło­nię­te wznie­sie­nia­mi od pół­no­cy lub od stro­ny zim­nych wia­trów


Ri­wie­ra – wy­brze­że mor­skie opa­da­ją­ce ku po­łud­niu i osło­nię­te gó­ra­mi od pół­no­cy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Riwierka

re­gio­nal­nie: letni but, san­da­łek


Źródła:

SJP.pl

Riwierki

re­gio­nal­nie: let­nie obu­wie, san­dał­ki


Źródła:

SJP.pl

Rizoid

wy­ro­stek słu­żą­cy przyt­wier­dze­niu or­ga­niz­mu do po­dło­ża; ry­zo­id; rhi­zo­id; chwyt­nik


Źródła:

SJP.pl

Rizosfera

przy­ko­rze­nio­wa war­stwa gleby, ce­chu­ją­ca się bo­ga­tą florą grzy­bo­wą i bak­te­ryj­ną; ry­zos­fe­ra, sfera ko­rze­nio­wa


Źródła:

SJP.pl

Rizz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) slang. zdol­ność do sku­tecz­ne­go ro­man­tycz­ne­go po­cią­ga­nia in­nych za po­mo­cą cha­ryz­my, wdzię­ku i pew­no­ści sie­bie;


Rizz (także: "riz") – po­tocz­ne okre­śle­nie oz­na­cza­ją­ce "styl, urok oso­bi­sty lub atrak­cyj­ność; zdol­ność do przy­cią­ga­nia ro­man­tycz­nych lub sek­su­al­nych part­ne­rów". Słowo to po­cho­dzi z an­giel­skie­go "cha­ris­ma" (cha­ryz­ma). Okre­śle­nie to stało się po­pu­lar­ne poza spo­łecz­no­ścią afro­a­me­ry­kań­ską dzię­ki ame­ry­kań­skie­mu YouTuberowi i stre­a­me­ro­wi Twitch Ka­io­wi Ce­na­to­wi w 2021 roku, choć było uży­wa­ne po­tocz­nie już wcze­śniej.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Riła

pasmo gór­skie w Buł­ga­rii


Riła (bułg. Рила, Рила планина) – pasmo gór­skie, lub (w za­leż­no­ści od oceny) masyw gór­ski, w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Buł­ga­rii. Jest naj­wy­żej wznie­sio­nym ma­sy­wem gór­skim na Pół­wy­spie Bał­kań­skim, naj­wyż­szy szczyt Mu­sa­ła ma wy­so­kość 2925 m n.p.m. Riła sta­no­wi rów­nież szó­ste co do wy­so­ko­ści pasmo gór­skie w Eu­ro­pie (przy za­ło­że­niu, że każde z nich jest re­pre­zen­to­wa­ne tylko przez naj­wyż­szy szczyt) po Ka­u­ka­zie, Al­pach, Sier­ra Ne­va­dzie, Pi­re­ne­jach i ma­sy­wie Etny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia