Pe

nazwa li­te­ry P


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nazwa li­te­ry p / P


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peace

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Peak

[czy­taj: pik] szczyt, naj­wyż­szy po­ziom cze­goś


Peak – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ka­ro­li­na Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie New­ber­ry.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pean

pieśń po­chwal­na o pa­te­tycz­nym na­stro­ju; hymn


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. hist. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: hymn po­chwal­ny skie­ro­wa­ny do bogów, naj­czę­ściej Apol­la;

 (1.2) liter. hist. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: ja­ka­kol­wiek pieśń za­chwa­la­ją­ca bo­ha­te­rów czy zwy­cięż­ców

 (1.4) med. ro­dzaj twar­dych kle­szczy­ków chi­rur­gicz­nych;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pearson

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peary

[czy­taj: piri] naz­wi­sko, m.in. Ro­bert Peary (1856-1920) - ame­ry­kań­ski ba­dacz po­lar­ny


Źródła:

SJP.pl

Peba

ga­tu­nek ssaka lą­do­we­go z ro­dzi­ny pan­cer­ni­ków; pan­cer­nik dłu­go­o­go­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Pebryna

za­kaź­na cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza jed­wab­ni­ków mor­wo­wych i dę­bo­wych; pla­mi­ca; pie­przy­ca


Źródła:

SJP.pl

Pececik

zdrob­nie­nie od: pecet


Źródła:

SJP.pl

Pecekowski

przy­miot­nik od: PCK (Pol­ski Czer­wo­ny Krzyż); PCK-owski


Źródła:

SJP.pl

Pecet

kom­pu­ter oso­bi­sty; kom­pu­ter przez­na­czo­ny dla jed­ne­go użyt­kow­ni­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. kom­pu­ter klasy PC


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pecetowiec

po­tocz­nie: użyt­kow­nik pe­ce­ta (kom­pu­te­ra oso­bi­ste­go)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba uży­wa­ją­ca pe­ce­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pecetowy

→ pecet


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pe­ce­tem


Patrz:pecet

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pech

nie­for­tun­ny zbieg oko­licz­no­ści; brak szczę­ścia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­po­myśl­ny zbieg oko­licz­no­ści


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pechblenda

blen­da smo­li­sta lub ura­no­wa


Źródła:

SJP.pl

Pechowiec

osoba pe­cho­wa, czło­wiek, któ­re­go prze­śla­du­je pech


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­wiek, który ma pecha


Pe­cho­wiec (fr. "La chèvre") – fran­cu­sko-mek­sy­kań­ski film ko­me­dio­wy z 1981 roku w re­ży­se­rii Fran­ci­sa Ve­be­ra. Zdję­cia krę­co­no w Pa­ry­żu, Aca­pul­co oraz na te­re­nie mek­sy­kań­skich sta­nów Hi­dal­go i Ja­li­sco.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pechowość

nie­for­tun­ny zbieg oko­licz­no­ści, czas braku szczę­ścia, po­czu­cie nie­po­wo­dze­nia


Źródła:

SJP.pl

Pechowy

ma­ją­cy pecha (np. pe­cho­wy czło­wiek), pełen nie­po­wo­dzeń, prze­śla­do­wa­ny przez pech, nie­po­myśl­ny, nie­for­tun­ny, fa­tal­ny (np. pe­cho­wy dzień)


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) świad­czą­cy o pechu

 (1.2) przy­no­szą­cy pecha, ścią­ga­ją­cy na kogoś pecha


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peciak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Pecik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od pet


Źródła:

Wiktionary

Pecja

część daw­ne­go rę­ko­pi­su prze­pi­sy­wa­na na­stęp­nie przez ko­pi­stów


Pecja – ter­min pecja (łac. "pecia", franc. "pièce") oz­na­cza:

Sy­stem pecji jako śro­dek gwa­ran­tu­ją­cy po­praw­ność rę­ko­pi­sów oraz za­bez­pie­cza­ją­cy in­te­re­sy sprze­daw­ców, pi­sa­rzy i użyt­kow­ni­ków, wyksz­tał­cił się na uni­wer­sy­te­tach pod­czas wzro­stu za­po­trze­bo­wa­nia na książ­kę szkol­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peck

[czy­taj: pek] naz­wi­sko an­giel­skie, m.in. Gre­go­ry Peck (1916-2003), ame­ry­kań­ski aktor fil­mo­wy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pecka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. pest­ka


Pecka – gmina w Cze­chach, w po­wie­cie Ji­czyn, w kraju hra­dec­kim. We­dług da­nych z dnia 1 stycz­nia 2014 li­czy­ła 1 277 miesz­kań­ców.

We wsi znaj­du­je się udo­stęp­nio­ny do zwie­dza­nia zamek Pecka oraz ba­ro­ko­wa kuź­nia w Kalu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Peckinpah

[czy­taj: PEkinpa, w od­mia­nie: Pec­kin­pa­ha - czy­taj: pekinPAha itd.] naz­wi­sko, m.in. Sam Pec­kin­pah (1925-1984) - ame­ry­kań­ski re­ży­ser fil­mo­wy


Źródła:

SJP.pl

Pecorino

[czy­taj: pe­ko­ri­no] twar­dy wło­ski ser owczy o moc­nym za­pa­chu i sło­na­wym smaku


Pe­co­ri­no – ser pod­puszcz­ko­wy, otrzy­my­wa­ny z ow­cze­go mleka, doj­rze­wa­ją­cy, twar­dy, lekko pi­kant­ny, po­cho­dzą­cy z Włoch.

Daw­niej wa­rzo­ny przez pa­ste­rzy, obec­nie wyt­wa­rza­ny na więk­szą skalę.

Ist­nie­je 6 od­mian tego sera ofi­cjal­nie za­re­je­stro­wa­nych w Unii Eu­ro­pej­skiej jako CHNP – Chro­nio­na nazwa po­cho­dze­nia (w ję­zy­ku wło­skim: DOP "De­no­mi­na­zio­ne di ori­gi­ne pro­tet­ta"):


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pecos

rzeka w USA


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peculium

[czy­taj: pe­ku­lium]
1. pry­wat­na włas­ność osoby po­zo­sta­ją­cej w za­leż­no­ści praw­nej od kogoś in­ne­go;
2. pry­wat­na włas­ność osoby du­chow­nej


Źródła:

SJP.pl

Pecyna

gwa­ro­wo: gruda błota, gliny, gruzu itp.; pa­cy­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. pot. gruda ziemi, błota, gliny

 (1.2) góry. opad­nię­te z drzew igli­wie

 (1.3) pot. głowa

 (1.4) gwara. więz. paser

 (1.5) slang osied­lo­wy skręt z ma­ri­hu­a­ny

 (1.6) slang osied­lo­wy star­sza ko­bie­ta


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pecynek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. bo­che­nek


Źródła:

Wiktionary

Pecz

mia­sto na Wę­grzech


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wych Wę­grzech;


Nie mylić z: Peć.

Pecz ( Pécs [], Qu­in­que Ecc­le­siae, Fünfkirchen, Pětikostelí, Pečuj, Печуј, Peçuy, Pečuh; dawne Pię­cio­ko­ścio­ły) – mia­sto w po­łud­nio­wych Wę­grzech. Piąte co do wiel­ko­ści mia­sto Wę­gier (145 347 miesz­kań­ców, po­wierzch­nia 162,61 km² w I 2016). Leży na po­łud­nio­wych zbo­czach gór Mec­sek w Kraju Za­du­naj­skim. Sie­dzi­ba władz ko­mi­ta­tu Ba­ra­nya.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peczarski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Peczeniżyn

osied­le typu miej­skie­go na Ukra­i­nie


Pe­cze­ni­żyn ( Печеніжин) – osied­le typu miej­skie­go na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim, w re­jo­nie ko­ło­myj­skim. W 2022 roku li­czy­ło 5197 miesz­kań­ców, w 2024 roku li­czy­ło 5100 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peczeniżyński

→ Pe­cze­ni­żyn (osied­le typu miej­skie­go na Ukra­i­nie)


Źródła:

SJP.pl

Peczerski

rejon pe­czer­ski - jeden z re­jo­nów Ki­jo­wa


Źródła:

SJP.pl

Peczeński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z Pe­czem, do­ty­czą­cy Peczu


Źródła:

Wiktionary

Peczora

1. mia­sto w Rosji;
2. rzeka w Rosji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji pły­ną­ca przez Re­pu­bli­kę Komi oraz przez Nie­niec­ki Okręg Au­to­no­micz­ny;

 (1.2) geogr. mia­sto w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji, w Re­pu­bli­ce Komi;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peczorski

przy­miot­nik od: Pe­czo­ra (rzeka w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej lub mia­sto w re­pu­bli­ce Komi)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pe­czo­rą, do­ty­czą­cy Pe­czo­ry (rzeki lub mia­sta)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peczyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Peda

naz­wi­sko


Peda – pol­skie naz­wi­sko.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pedag.

skrót od: pe­da­go­gi­ka, pe­da­go­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Pedagog

1. książ­ko­wo: na­u­czy­ciel, wy­cho­waw­ca;
2. te­o­re­tyk w za­kre­sie pe­da­go­gii - ogółu środ­ków i metod wy­cho­waw­czych sto­so­wa­nych przez na­u­czy­cie­li i wy­cho­waw­ców;
3. te­o­re­tyk w za­kre­sie pe­da­go­gi­ki - nauce o wy­cho­wy­wa­niu i na­u­cza­niu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zaw. na­u­czy­ciel, wy­cho­waw­ca

 (1.2) osoba zaj­mu­ją­ca się pe­da­go­gi­ką, pra­cu­ją­ca nad ulep­sze­niem me­to­dy wy­cho­wa­nia i ucze­nia

 (1.3) hist. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: uczo­ny nie­wol­nik zaj­mu­ją­cy się dzieć­mi pana, w tym od­pro­wa­dza­ją­cy je do szko­ły

 (1.4) daw. pry­wat­ny na­u­czy­ciel, gu­wer­ner, pre­cep­tor


Pe­da­gog ( paedagōgus od παιδαγωγός [paidagōgós]) – pro­fe­sjo­na­li­sta wy­ko­nu­ją­cy zawód po ukoń­cze­niu wyż­szych stu­diów pe­da­go­gicz­nych lub po do­dat­ko­wym kur­sie spe­cja­li­za­cyj­nym, w szcze­gól­no­ści na­u­czy­ciel, na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki, pra­cow­nik po­rad­ni psy­cho­lo­gicz­no-pe­da­go­gicz­nej, wy­cho­waw­ca w jed­nost­kach pe­ni­ten­cjar­nych lub za­kła­dach dla nie­let­nich, a także pra­cow­nik na­u­ko­wy nie­bę­dą­cy na­u­czy­cie­lem aka­de­mic­kim pro­wa­dzą­cy ba­da­nia w dzie­dzi­nie wy­cho­wa­nia i oś­wia­ty.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pedagogia

ogół środ­ków i metod wy­cho­waw­czych sto­so­wa­nych przez na­u­czy­cie­li i wy­cho­waw­ców; na­u­cza­nie, wy­cho­wy­wa­nie


Pe­da­go­gia ( paidagogía) – dy­scy­pli­na pe­da­go­gicz­na sto­so­wa­na przez na­u­czy­cie­li, która zaj­mu­je się ze­spo­łem metod i środ­ków sto­so­wa­nych w na­u­cza­niu oraz wy­cho­wy­wa­niu.

Po­ję­cie "pe­da­go­gii" od­no­si się do prak­tycz­nej sztu­ki na­u­cza­nia, obec­nie – także do pa­ra­dyg­ma­tu edu­ka­cyj­ne­go, który może przy­bie­rać formę dok­try­ny pe­da­go­gicz­nej, ide­o­lo­gii edu­ka­cyj­nej bądź ukry­te­go pro­gra­mu wy­cho­waw­cze­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pedagogiczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­u­czy­ciel­ka, wy­cho­waw­czy­ni


Źródła:

Wiktionary

Pedagogicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pe­da­go­gicz­ny


Źródła:

Wiktionary

Pedagogiczny

od­no­szą­cy się do pe­da­go­gii lub pe­da­go­gi­ki (np. kurs pe­da­go­gicz­ny), zgod­ny z ich za­sa­da­mi (np. zdol­no­ści pe­da­go­gicz­ne); wy­cho­waw­czy, na­u­czy­ciel­ski


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pe­da­go­gi­ką, wy­cho­waw­czy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedagogika

1. nauka o wy­cho­wy­wa­niu i na­u­cza­niu, któ­rej przed­mio­tem jest dzia­łal­ność wy­cho­waw­cza ma­ją­ca na celu wy­po­sa­że­nie ca­łe­go spo­łe­czeń­stwa wie­dzę, spraw­no­ści ogól­ne i za­wo­do­we, za­in­te­re­so­wa­nia, sy­stem war­to­ści oraz kształ­to­wa­nie od­po­wied­nich po­staw i prze­ko­nań; dy­dak­ty­ka;
2. dzia­łal­ność wy­cho­waw­cza po­le­ga­ją­ca na świa­do­mym i zor­ga­ni­zo­wa­nym od­dzia­ły­wa­niu na kogoś w celu osią­gnię­cia okre­ślo­nych re­zul­ta­tów wy­cho­waw­czych lub oś­wia­to­wych; na­u­cza­nie, kształ­ce­nie, wy­cho­wy­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o ce­lach, me­to­dach i środ­kach na­u­cza­nia i wy­cho­wa­nia;

 (1.2) świa­do­ma i ce­lo­wa dzia­łal­ność wy­cho­waw­cza


Pe­da­go­gi­ka – w zna­cze­niu po­tocz­nym, świa­do­ma i ce­lo­wa dzia­łal­ność wy­cho­waw­cza; w zna­cze­niu in­sty­tu­cjo­nal­nym – ze­spół nauk o wy­cho­wa­niu, isto­cie, ce­lach, tre­ściach, me­to­dach, środ­kach i for­mach or­ga­ni­za­cji pro­ce­sów wy­cho­waw­czych. Pe­da­go­gi­ka jako nauka o edu­ka­cji (wy­cho­wa­niu i kształ­ce­niu), na­le­ży do nauk spo­łecz­nych i zaj­mu­je się roz­wo­jem i zmia­na­mi me­cha­niz­mów wy­cho­wa­nia oraz kształ­ce­nia na prze­strze­ni ca­łe­go życia czło­wie­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pedagogiko

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: pe­da­go­gi­ka


Źródła:

Wiktionary

Pedagogium

dwu­let­nie se­mi­na­rium kształ­cą­ce na­u­czy­cie­li w okre­sie Pol­ski mię­dzy­wo­jen­nej


Źródła:

SJP.pl

Pedagogizacja

dzia­łal­ność, któ­rej celem jest sze­rze­nie wie­dzy wy­cho­waw­czej, naj­czę­ściej wśród ro­dzi­ców i stu­den­tów


Źródła:

SJP.pl

Pedagogizować

pro­wa­dzić dzia­łal­ność, któ­rej celem jest sze­rze­nie wie­dzy wy­cho­waw­czej, naj­czę­ściej wśród ro­dzi­ców i stu­den­tów


Źródła:

SJP.pl

Pedagożka

→ pe­da­gog


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zaw. na­u­czy­ciel­ka, wy­cho­waw­czy­ni


Patrz:pedagog

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedalarz

pe­da­li­sta;
1. po­tocz­nie: ro­we­rzy­sta na­ru­sza­ją­cy za­sa­dy ruchu dro­go­we­go;
2. po­gard­li­wie: ho­mo­sek­su­a­li­sta; pe­dzio, pedał, cieć, homoś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. pejor. ro­we­rzy­sta, który nie prze­strze­ga zasad ruchu dro­go­we­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedale

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: pedał


Źródła:

Wiktionary

Pedalik

zdrob­nie­nie od: pedał; pe­da­łek


Źródła:

SJP.pl

Pedalista

pe­da­larz;
1. po­tocz­nie: ro­we­rzy­sta na­ru­sza­ją­cy za­sa­dy ruchu dro­go­we­go;
2. po­gard­li­wie: ho­mo­sek­su­a­li­sta; pe­dzio, pedał, cieć, homoś


Źródła:

SJP.pl

Pedalizacja

1. sy­stem wy­ko­rzy­sty­wa­nia pe­da­łów w grze for­te­pia­no­wej;
2. no­ta­cja spo­so­bu gra­nia na kla­wia­tu­rze noż­nej w or­ga­nach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. uży­cie pe­da­łów pod­czas gra­nia na in­stru­men­tach mu­zycz­nych

 (1.2) muz. spe­cjal­ne oz­na­cze­nie w nu­tach wska­zu­ją­ce na uży­cie pe­da­łów pod­czas gry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedalić

1. po­gard­li­wie: po­wo­do­wać, że ktoś lub coś na­bie­ra cechy uwa­ża­ne za ty­po­we dla ho­mo­sek­su­a­li­stów;
2. żar­to­bli­wie:
a) krę­cić pe­da­ła­mi ro­we­ru;
b) je­chać na ro­we­rze;
3. pe­da­lić się - po­gard­li­wie:
a) upra­wiać seks z innym męż­czyz­ną;
b) za­cho­wy­wać się w spo­sób uwa­ża­ny za ty­po­wy dla ho­mo­sek­su­a­li­stów


Źródła:

SJP.pl

Pedalski

1. po­gard­li­wie: cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pe­da­ła (ho­mo­sek­su­a­li­sty);
2. po­tocz­nie: oce­nia­ny ne­ga­tyw­nie, bu­dzą­cy ne­ga­tyw­ne uczu­cia


przy­miot­nik

 (1.1) pot. po­gard. ge­jow­ski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedalsko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pe­dal­ski


Źródła:

Wiktionary

Pedalskość

→ pe­dal­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. rzad. wulg. cecha tego, co jest pe­dal­skie; cecha tych, któ­rzy są pe­dal­scy


Patrz:pedalski

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedalstwo

po­gard­li­wie:
1. pe­de­ra­stia;
2. ogół ho­mo­sek­su­a­li­stów


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. obraź. cecha męż­czyz­ny, który czuje po­ciąg sek­su­al­ny do in­nych męż­czyzn

 (1.2) pot. obraź. ogół męż­czyzn, któ­rzy czują po­ciąg sek­su­al­ny do in­nych męż­czyzn


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedancik

zdrob­nia­le, z po­li­to­wa­niem o pe­dan­cie (oso­bie prze­sad­nie do­kład­nej, dro­biaz­go­wej, przy­wią­zu­ją­cej zbyt dużą wagę do po­rząd­ku)


Źródła:

SJP.pl

Pedant

osoba prze­sad­nie zwra­ca­ją­ca uwagę na szcze­gó­ły, zbyt do­kład­na, dro­biaz­go­wa; skru­pu­lant, skru­pu­lat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek bar­dzo do­kład­ny, przy­wią­zu­ją­cy dużą wagę do po­rząd­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedanteria

dro­biaz­go­wa, prze­sad­na do­kład­ność wła­ści­wa pe­dan­tom; pe­dan­tyzm


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­sad­na dba­łość o de­ta­le


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedanteryjny

zwią­za­ny z pe­dan­te­rią, za­cho­wa­niem pe­dan­ta - osoby prze­sad­nie do­kład­nej, dro­biaz­go­wej (np. pe­dan­te­ryj­ne uspo­so­bie­nie)


Źródła:

SJP.pl

Pedanteska

fo­ne­tycz­na, gra­ma­tycz­na lub sło­wot­wór­cza prze­mia­na wy­ra­zu ob­ce­go po­cho­dze­nia za­sto­so­wa­ne­go w wy­po­wie­dzi w celu do­sto­so­wa­nia go do zasad ję­zy­ka


Źródła:

SJP.pl

Pedantka

ko­bie­ta prze­sad­nie do­kład­na, dro­biaz­go­wa, przy­wią­zu­ją­ca zbyt dużą wagę do po­rząd­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta bar­dzo do­kład­na, przy­wią­zu­ją­ca dużą wagę do po­rząd­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedantycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pe­dan­tycz­ny, pe­dan­te­ryj­ny


Źródła:

Wiktionary

Pedantyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pe­dan­tycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Pedantyczniejszy

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pe­dan­tycz­ny; bar­dziej pe­dan­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Pedantyczność

dro­biaz­go­wa, prze­sad­na do­kład­ność wła­ści­wa pe­dan­tom; pe­dan­tyzm, pe­dan­te­ria


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest pe­dan­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są pe­dan­tycz­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedantyczny

cha­rak­te­ry­stycz­ny, ty­po­wy dla pe­dan­ta (osoby prze­sad­nie do­kład­nej, dro­biaz­go­wej, przy­wią­zu­ją­cej zbyt dużą wagę do po­rząd­ku), zwią­za­ny z taką osobą (np. za­cho­wa­nie pe­dan­tycz­ne); dro­biaz­go­wo skru­pu­lat­ny, prze­sad­nie do­kład­ny


przy­miot­nik

 (1.1) skraj­nie, nad­mier­nie do­kład­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedantyzm

dro­biaz­go­wa, prze­sad­na do­kład­ność wła­ści­wa pe­dan­tom; pe­dan­te­ria


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­wią­zy­wa­nie zbyt dużej wagi do po­rząd­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedał

1. część niek­tó­rych urzą­dzeń me­cha­nicz­nych
2. żar­to­bli­wie, me­ta­fo­rycz­nie o no­gach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. dźwi­gnia przez­na­czo­na do ob­słu­gi stopą w sa­mo­cho­dzie, sa­mo­lo­cie, ro­we­rze itp., także w niek­tó­rych in­stru­men­tach mu­zycz­nych;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) slang. obraź. okre­śle­nie geja, nie­kie­dy roz­sze­rza­ne na męż­czyzn po­strze­ga­nych jako ho­mo­sek­su­a­li­ści


Pedał ( pe­da­lis – noga) – część me­cha­niz­mu dźwi­gnio­we­go wpra­wia­na w ruch za po­mo­cą na­ci­sku nogą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pedałek

zdrob­nie­nie od: pedał; pe­da­lik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mały pedał


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedałka

1. po­gard­li­wie: ho­mo­sek­su­a­list­ka, les­bij­ka; pe­de­rast­ka;
2. żar­to­bli­wie: mała to­reb­ka no­szo­na pod pachą lub w ręce przez męż­czyzn; pe­da­łów­ka, pe­de­rast­ka


Źródła:

SJP.pl

Pedałowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pe­da­ło­wać.


Źródła:

Wiktionary

Pedałować

1. uży­wać pe­da­łów pod­czas jazdy na ro­we­rze lub innym po­jeź­dzie wy­ma­ga­ją­cym na­pę­dza­nia za po­mo­cą pe­da­łów;
2. uży­wać pe­da­łów w trak­cie gry na pia­ni­nie, for­te­pia­nie lub or­ga­nach;
3. po­tocz­nie: iść szyb­ko


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) obra­cać pe­da­ła­mi, jadąc ro­we­rem lub innym po­ja­zdem

 (1.2) środ. muz. uży­wać pe­da­łów, gra­jąc na pia­ni­nie, for­te­pia­nie lub or­ga­nach

 (1.3) pot. je­chać ro­we­rem

 (1.4) przen. pot. wulg. o męż­czyz­nach: od­by­wać ho­mo­sek­su­al­ny sto­su­nek płcio­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedałowicz

żar­to­bli­wie: ro­we­rzy­sta, ko­larz


Źródła:

SJP.pl

Pedałowiec

stary typ sa­mo­cho­du, w któ­rym biegi zmie­nia­ło się przy po­mo­cy noż­ne­go pe­da­łu


Źródła:

SJP.pl

Pedałowy

po­sia­da­ją­cy pe­da­ły


Źródła:

SJP.pl

Pedałówa

w gwa­rze ucz­niow­skiej: szko­ła pod­sta­wo­wa; pe­da­łów­ka


Źródła:

SJP.pl

Pedałówka

1. żar­to­bli­wie: mała to­reb­ka no­szo­na pod pachą lub w ręce przez męż­czyzn; pe­de­rast­ka, pe­dał­ka;
2. w gwa­rze ucz­niow­skiej:
a) szko­ła pod­sta­wo­wa; pe­da­łó­wa;
b) rower;
3. ma­szy­na dru­kar­ska o noż­nym na­pę­dzie, przez­na­czo­na do wy­ko­ny­wa­nia dru­ków nie­wiel­kie­go for­ma­tu; ma­szy­na do­ci­sko­wa;
4. po­tocz­nie: urzą­dze­nie lub in­stru­ment ob­słu­gi­wa­ny przy uży­ciu pe­da­łów;
5. piła do drew­na z wy­chy­la­nym pe­da­łem, słu­żą­ca do cię­cia tar­ci­cy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ma­szy­na dru­kar­ska o noż­nym na­pę­dzie, przez­na­czo­na do dru­ków ma­łe­go for­ma­tu

 (1.2) gw-pl|Czer­nia­ków. akor­de­on


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedeciak

po­tocz­nie: po­wszech­ny dom to­wa­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Pedel

daw­niej: woźny w za­kła­dzie na­u­ko­wym; bedel; ter­cjan


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. woźny (zwy­kle w od­nie­sie­niu do woź­ne­go w za­kła­dzie na­u­ko­wym, w pla­ców­kach szkol­nict­wa wyż­sze­go)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pederasta

męż­czyz­na od­czu­wa­ją­cy po­ciąg płcio­wy do męż­czyzn; ho­mo­sek­su­a­li­sta, gej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) psych. med. ho­mo­sek­su­a­li­sta

 (1.2) hist. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji męż­czyz­na utrzy­mu­ją­cy ho­mo­sek­su­al­ne kon­tak­ty z doj­rze­wa­ją­cy­mi chłop­ca­mi;

 (1.3) środ. sport. strze­lect­wo strze­la­ją­cy z pi­sto­le­tu do­wol­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pederastia

1. popęd sek­su­al­ny do osob­ni­ków tej samej płci; ho­mo­sek­su­a­lizm;
2. daw­niej: związ­ki sek­su­al­ne doj­rza­łych męż­czyzn z mło­dzień­ca­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. kon­tak­ty ero­tycz­ne doj­rza­łych męż­czyzn z doj­rze­wa­ją­cy­mi chłop­ca­mi;

 (1.2) med. psych. ho­mo­sek­su­a­lizm


Pe­de­ra­stia ( παῖς "chło­piec" + ἐραστής – w prze­kła­dzie Wit­wic­kie­go: "mi­ło­śnik") – ter­min wy­wo­dzą­cy się z ję­zy­ka grec­kie­go (dosł. "mi­łość do chłop­ców") – w ję­zy­ku pol­skim w węż­szym sen­sie oz­na­cza spe­cy­ficz­ną formę ho­mo­sek­su­a­liz­mu mę­skie­go, po­le­ga­ją­cą na związ­kach ero­tycz­nych lub kon­tak­tach sek­su­al­nych męż­czyzn lub mło­dzień­ców (era­ste­sów, mi­ło­śni­ków), z mło­dzień­ca­mi lub chłop­ca­mi (ero­me­no­sa­mi, lu­by­mi, oblu­bień­ca­mi), zaz­wy­czaj opar­tych na róż­ni­cy wieku, wy­stę­pu­ją­cą w kul­tu­rze sta­ro­żyt­nej Gre­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pederastka

1. po­gard­li­wie: ho­mo­sek­su­a­list­ka, les­bij­ka; pe­dał­ka;
2. żar­to­bli­wie: mała to­reb­ka no­szo­na pod pachą lub w ręce przez męż­czyzn; pe­da­łów­ka, pe­dał­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. żart. mała, pła­ska to­reb­ka na do­ku­men­ty, no­szo­na przez męż­czyzn w ręku lub na prze­gu­bie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pederastyczny

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pe­de­ra­sty (ho­mo­sek­su­a­li­sty) lub pe­de­ra­stii (sto­sun­ku ho­mo­sek­su­al­ne­go mię­dzy męż­czyz­na­mi), zwią­za­ny z nimi (np. sto­su­nek pe­de­ra­stycz­ny)


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pe­de­ra­stii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedet

po­tocz­nie: Po­wszech­ny Dom To­wa­ro­wy (PDT)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. pań­stwo­wy dom to­wa­ro­wy lub po­wszech­ny dom to­wa­ro­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedetowski

przy­miot­nik od: pedet, PDT (Po­wszech­ny Dom To­wa­ro­wy)


Źródła:

SJP.pl

Pedeutolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie pe­de­u­to­lo­gii (dzia­łu pe­da­go­gi­ki zaj­mu­ją­ce­go się za­gad­nie­nia­mi zwią­za­ny­mi z za­wo­dem na­u­czy­cie­la, spo­so­ba­mi na­u­cza­nia i wy­cho­wa­nia)


Źródła:

SJP.pl

Pedeutologia

dział pe­da­go­gi­ki zaj­mu­ją­cy się za­gad­nie­nia­mi zwią­za­ny­mi z za­wo­dem na­u­czy­cie­la, spo­so­ba­mi na­u­cza­nia i wy­cho­wa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział pe­da­go­gi­ki zaj­mu­ją­cy się za­gad­nie­nia­mi do­ty­czą­cy­mi za­wo­du na­u­czy­cie­la;


Pe­de­u­to­lo­gia (gr. "pa­i­de­u­tes" – na­u­czy­ciel, wy­cho­waw­ca, "logos" – nauka) – dział pe­da­go­gi­ki zaj­mu­ją­cy się za­gad­nie­nia­mi do­ty­czą­cy­mi na­u­czy­cie­la (okre­śle­nie oz­na­cza­ją­ce zawód, misję lub po­wo­ła­nie); głów­ne kie­run­ki badań pe­de­u­to­lo­gicz­nych: oso­bo­wość na­u­czy­cie­la, jego uzdol­nie­nia i au­to­ry­tet, pre­dy­spo­zy­cje kan­dy­da­tów do za­wo­du oraz kształ­ce­nie na­u­czy­cie­li, etyka za­wo­du na­u­czy­ciel­skie­go, kształ­to­wa­nie się za­wo­du i funk­cji spo­łecz­nej na­u­czy­ciel­stwa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pedeutologiczny

przy­miot­nik od: pe­de­u­to­lo­gia lub pe­de­u­to­log; zwią­za­ny z pe­de­u­to­lo­gią (dzia­łem pe­da­go­gi­ki zaj­mu­ją­cym się za­gad­nie­nia­mi zwią­za­ny­mi z za­wo­dem na­u­czy­cie­la, spo­so­ba­mi na­u­cza­nia i wy­cho­wa­nia) lub osobą zaj­mu­ją­cą się tą dzie­dzi­ną (np. cha­rak­te­ry­sty­ka pe­de­u­to­lo­gicz­na); pe­de­u­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Pedeutolożka

→ pe­de­u­to­log


Patrz:pedeutolog

Źródła:

SJP.pl

Pedeutyczny

przy­miot­nik od: pe­de­u­to­lo­gia lub pe­de­u­to­log; zwią­za­ny z pe­de­u­to­lo­gią (dzia­łem pe­da­go­gi­ki zaj­mu­ją­cym się za­gad­nie­nia­mi zwią­za­ny­mi z za­wo­dem na­u­czy­cie­la, spo­so­ba­mi na­u­cza­nia i wy­cho­wa­nia) lub osobą zaj­mu­ją­cą się tą dzie­dzi­ną (np. cha­rak­te­ry­sty­ka pe­de­u­tycz­na); pe­de­u­to­lo­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Pedi

po­tocz­nie: pe­di­cu­re


Źródła:

SJP.pl

Pediatra

le­karz spe­cja­li­zu­ją­cy się w pe­dia­trii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz dzie­cię­cy

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka dzie­cię­ca


Pe­dia­tra – le­karz spe­cja­li­sta w za­kre­sie pe­dia­trii, nauki o cho­ro­bach wy­stę­pu­ją­cych wśród dzie­ci i me­to­dach ich le­cze­nia. W ra­mach dal­sze­go roz­wo­ju za­wo­do­we­go le­ka­rza pe­dia­try, do­stęp­ne są pod­spe­cja­li­za­cje (lub spe­cjal­no­ści szcze­gó­ło­we), np. ne­fro­lo­gia dzie­cię­ca, en­do­kry­no­lo­gia dzie­cię­ca, on­ko­lo­gia dzie­cię­ca, he­ma­to­lo­gia dzie­cię­ca itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pediatria

1. dział me­dy­cy­ny, nauka zaj­mu­ją­ca się scho­rze­nia­mi wieku dzie­cię­ce­go i ich le­cze­niem oraz obej­mu­ją­ca ca­łoksz­tałt wie­dzy o roz­wo­ju fi­zycz­nym i psy­chicz­nym dziec­ka;
2. od­dział pe­dia­trycz­ny w szpi­ta­lu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się dzieć­mi, ich roz­wo­jem, opie­ką nad nimi oraz cho­ro­ba­mi dzie­cię­cy­mi;

 (1.2) od­dział dzie­cię­cy w szpi­ta­lu


Pe­dia­tria – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się cho­ro­ba­mi dzie­cię­cy­mi, opie­ką nad dzieć­mi oraz ich roz­wo­jem. Za ojca pe­dia­trii uz­na­je się Abra­ha­ma Ja­co­bie­go[]. W Pol­sce pe­dia­tria jest prio­ry­te­to­wą dzie­dzi­ną me­dy­cy­ny oraz jedną ze spe­cja­li­za­cji le­kar­skich, a jej kon­sul­tan­tem kra­jo­wym od 1 marca 2018 jest prof. dr hab. Te­re­sa Jac­kow­ska.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pediatrka

le­kar­ka spe­cja­li­zu­ją­ca się w pe­dia­trii


Źródła:

SJP.pl

Pediatryczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. le­kar­ka dzie­cię­ca


Źródła:

Wiktionary

Pediatryczny

zwią­za­ny z pe­dia­trią (dzia­łem me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cym się głów­nie scho­rze­nia­mi wieku dzie­cię­ce­go) lub le­ka­rzem le­czą­cy­mi dzie­ci (np. od­dział pe­dia­trycz­ny, po­rad­nia pe­dia­trycz­na)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pe­dia­trią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedicelaria

przeksz­tał­co­ny w szczyp­ce chwyt­ne kolec je­żow­ca, słu­żą­cy do obro­ny lub oczy­szcza­nia po­wierzch­ni ciała; pe­di­cel­la­ria


Źródła:

SJP.pl

Pedicellaria

przeksz­tał­co­ny w szczyp­ce chwyt­ne kolec je­żow­ca, słu­żą­cy do obro­ny lub oczy­szcza­nia po­wierzch­ni ciała; pe­di­ce­la­ria


Źródła:

SJP.pl

Pedicure

[czy­taj: pe­di­kiur] kos­me­tycz­ne i lecz­ni­cze pie­lę­gno­wa­nie stóp, po­le­ga­ją­ce m.in. na ob­ci­na­niu paz­nok­ci; pe­di­kiur


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kos­met. za­bieg pie­lę­gna­cji stóp


Pe­di­cu­re – za­bieg kos­me­tycz­ny, któ­re­mu pod­da­wa­ne są paz­nok­cie u stóp. Za­bieg ten wy­ko­nu­je się za po­mo­cą la­kie­ru, który ko­lo­ry­zu­je paz­no­kieć i nie tylko. U rąk ro­bio­ny jest ma­ni­cu­re. Roz­róż­nia się pe­di­cu­re kos­me­tycz­ny, pe­di­cu­re lecz­ni­czy oraz pe­di­cu­re bio­lo­gicz­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pedicurzysta

[czy­taj: pe­di­kiu­rzy­sta] osoba zaj­mu­ją­ca się pe­di­cu­re'em, (kos­me­tycz­nym i lecz­ni­czym pie­lę­gno­wa­niem stóp), ro­bią­ca pe­di­cu­re; pe­di­kiu­rzy­sta


Źródła:

SJP.pl

Pedicurzystka

[czy­taj: pe­di­kiu­rzyst­ka] ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się pe­di­cu­re'em, (kos­me­tycz­nym i lecz­ni­czym pie­lę­gno­wa­niem stóp), ro­bią­ca pe­di­cu­re; pe­di­kiu­rzyst­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kos­met. zob. pe­di­kiu­rzyst­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedig

włó­kno otrzy­my­wa­ne z liany ro­tan­go­wej, wy­ko­rzy­sty­wa­ne do wy­ro­bu ple­cio­nek


Źródła:

SJP.pl

Pedigree

[czy­taj: PEdigri:] śro­do­wi­sko­wo: drze­wo ge­ne­a­lo­gicz­ne; ro­do­wód


Źródła:

SJP.pl

Pedikiur

kos­me­tycz­ne i lecz­ni­cze pie­lę­gno­wa­nie stóp, po­le­ga­ją­ce m.in. na ob­ci­na­niu paz­nok­ci; pe­di­cu­re


Źródła:

SJP.pl

Pedikiurzysta

osoba zaj­mu­ją­ca się pe­di­cu­re'em, (kos­me­tycz­nym i lecz­ni­czym pie­lę­gno­wa­niem stóp), ro­bią­ca pe­di­cu­re; pe­di­cu­rzy­sta


Źródła:

SJP.pl

Pedikiurzystka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się pe­di­cu­re'em, (kos­me­tycz­nym i lecz­ni­czym pie­lę­gno­wa­niem stóp), ro­bią­ca pe­di­cu­re; pe­di­cu­rzyst­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kos­met. ko­bie­ta wy­ko­nu­ją­ca pe­di­kiur za­wo­do­wo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedo-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z dziec­kiem, po­tom­kiem, po­tom­stwem

 (1.2) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z grun­tem, zie­mią


Źródła:

Wiktionary

Pedodoncja

sto­ma­to­lo­gia dzie­cię­ca (dział sto­ma­to­lo­gii zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem scho­rzeń uzę­bie­nia u dzie­ci, szcze­gól­nie u tych w pier­wszym roku życia)


Źródła:

SJP.pl

Pedodonta

spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem scho­rzeń uzę­bie­nia u dzie­ci, szcze­gól­nie u tych w pier­wszym roku życia; sto­ma­to­log dzie­cię­cy


Źródła:

SJP.pl

Pedodontka

→ pe­do­don­ta


Patrz:pedodonta

Źródła:

SJP.pl

Pedodontyczny

przy­miot­nik od: pe­do­don­cja; zwią­za­ny ze sto­ma­to­lo­gią dzie­cię­cą (np. ga­bi­net pe­do­don­tycz­ny) lub spe­cja­li­stą w jej za­kre­sie


Źródła:

SJP.pl

Pedofil

męż­czyz­na od­czu­wa­ją­cy popęd płcio­wy do dzie­ci


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) seks. do­ro­sły od­czu­wa­ją­cy popęd płcio­wy do dzie­ci

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. zwie­rzę by­tu­ją­ce, roz­wi­ja­ją­ce się w gle­bie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedofilia

za­bu­rze­nia sek­su­al­ne po­le­ga­ją­ce na od­czu­wa­niu po­pę­du płcio­we­go do dzie­ci


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) seks. psych. popęd sek­su­al­ny do dzie­ci;

 (1.2) pot. wy­ko­rzy­sta­nie sek­su­al­ne osoby nie­let­niej


Na tę stro­nę wska­zu­je „pe­do­fil”. Zo­bacz też: pe­do­fil w eko­lo­gii.

Ta stro­na do­ty­czy pre­fe­ren­cji sek­su­al­nych wobec dzie­ci przed okre­sem doj­rze­wa­nia płcio­we­go. Zo­bacz też: he­be­fi­lia i efe­bo­fi­lia.

Ta stro­na do­ty­czy pe­do­fi­lii jako za­bu­rze­nia psy­chicz­ne­go. Zo­bacz też: wy­ko­rzy­sty­wa­nie sek­su­al­ne dzie­ci, po­tocz­nie pe­do­fi­lia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pedofilka

ko­bie­ta od­czu­wa­ją­ca popęd płcio­wy do dzie­ci


Źródła:

SJP.pl

Pedofilny

ty­po­wy dla pe­do­fi­lii (za­bu­rze­nia sek­su­al­ne­go po­le­ga­ją­ce­go na od­czu­wa­niu po­pę­du płcio­we­go do dzie­ci), zwią­za­ny z nią (np. czyn pe­do­fil­ny)


Źródła:

SJP.pl

Pedofilski

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pe­do­fi­la (osoby z za­bu­rze­niem sek­su­al­nym po­le­ga­ją­cym na od­czu­wa­niu po­pę­du płcio­we­go do dzie­ci), zwią­za­ny z nim


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pe­do­fi­lią, wła­ści­wy pe­do­fi­lii i pe­do­fi­lom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedofilstwo

bycie pe­do­fi­lem


Źródła:

SJP.pl

Pedofobia

cho­ro­bli­wy lęk lub nie­chęć wobec dzie­ci; dzie­cio­fo­bia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. cho­ro­bli­wy lęk przed dzieć­mi, nie­chęć wobec dzie­ci


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedogenetyczny

zwią­za­ny ze zja­wi­ska­mi pow­sta­wa­nia i przeksz­tał­ca­nia się gleby (np. pro­ces pe­do­ge­ne­tycz­ny); gle­bot­wór­czy (czę­ściej)


Źródła:

SJP.pl

Pedogeneza

1. wyt­wa­rza­nie jaj zdol­nych do roz­wo­ju bez za­płod­nie­nia;
2. ze­spół zja­wisk pro­wa­dzą­cych do pow­sta­nia gleby i jej dal­sze­go roz­wo­ju


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pedokracja

paj­do­kra­cja;
1. rządy ludzi mło­dych, nie­doj­rza­łych i nie­doś­wiad­czo­nych;
2. spra­wu­ją­ca wła­dzę grupa ludzi mło­dych, nie­doj­rza­łych i nie­doś­wiad­czo­nych;
3. nad­mier­ne sku­pia­nie się na re­a­li­za­cji wszyst­kich po­trzeb dziec­ka z jed­no­czes­nym zmniej­sze­niem sta­wia­nych im wy­ma­gań


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. rządy mło­dych, nie­doś­wiad­czo­nych osób


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedolingwista

spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się pe­do­ling­wi­sty­ką (dzie­dzi­ną ling­wi­sty­ki ba­da­ją­cą język, mowę dzie­ci, szcze­gól­nie tych w okre­sie przedsz­kol­nym)


Źródła:

SJP.pl

Pedolingwistka

spe­cja­list­ka zaj­mu­ją­ca się pe­do­ling­wi­sty­ką (dzie­dzi­ną ling­wi­sty­ki ba­da­ją­cą język, mowę dzie­ci, szcze­gól­nie tych w okre­sie przedsz­kol­nym)


Źródła:

SJP.pl

Pedolingwistyczny

przy­miot­nik od: pe­do­ling­wi­sty­ka; zwią­za­ny z dzie­dzi­ną ling­wi­sty­ki zaj­mu­ją­cą się ba­da­niem ję­zy­ka, mowy dzie­ci, szcze­gól­nie tych w okre­sie przedsz­kol­nym (np. cha­rak­te­ry­sty­ka pe­do­ling­wi­stycz­na)


Źródła:

SJP.pl

Pedolingwistyka

dzie­dzi­na ling­wi­sty­ki zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ję­zy­ka, mowy dzie­ci, szcze­gól­nie tych w okre­sie przedsz­kol­nym


Pe­do­ling­wi­sty­ka – dział ję­zy­koz­naw­stwa zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem mowy i jej roz­wo­ju u dzie­ci.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pedolog

1. spe­cja­li­sta w za­kre­sie nauki o gle­bie; gle­boz­naw­ca;
2. spe­cja­li­sta w za­kre­sie nauki ba­da­ją­cej fi­zycz­ny i psy­chicz­ny roz­wój dzie­ci


Źródła:

SJP.pl

Pedologia

1. nauka ba­da­ją­ca fi­zycz­ny i psy­chicz­ny roz­wój dzie­ci;
2. nauka o gle­bie; gle­boz­naw­stwo


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pedologiczny

1. zwią­za­ny z nauką ba­da­ją­cą fi­zycz­ny i psy­chicz­ny roz­wój dzie­ci;
2. zwią­za­ny z nauką o gle­bie; gle­boz­naw­czy


Źródła:

SJP.pl

Pedomasochizm

ma­so­chizm (cho­ro­bli­we zbo­cze­nie po­le­ga­ją­ce na doz­na­wa­niu przy­jem­no­ści sek­su­al­nych pod wpły­wem bólu) po­łą­czo­ny z od­czu­wa­niem po­pę­du płcio­we­go do dzie­ci


Źródła:

SJP.pl

Pedometr

przy­rząd mie­rzą­cy licz­bę wy­ko­na­nych kro­ków; kro­ko­mierz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. zob. kro­ko­mierz.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedon

prób­ka gleby w kształ­cie gra­nia­sto­słu­pa po­bie­ra­na w ce­lach ba­daw­czych


Pedon – gra­nia­sto­słup wy­o­dręb­nio­ny w gle­bie, który ma wszyst­kie wła­ści­wo­ści cha­rak­te­ry­stycz­ne dla tej gleby i poz­wa­la na roz­poz­na­nie ca­łe­go ukła­du po­zio­mów ge­ne­tycz­nych (pro­fi­lu); ma po­wierzch­nię kilku me­trów kwa­dra­to­wych i głę­bo­kość od kil­ku­dzie­się­ciu cen­ty­me­trów do ok. 2 me­trów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pedosfera

po­wierzch­nio­wa war­stwa sko­ru­py ziem­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. po­wierzch­nio­wa war­stwa sko­ru­py ziem­skiej, w któ­rej za­cho­dzą bio­tycz­ne i abio­tycz­ne pro­ce­sy gle­bot­wór­cze;


Pe­dos­fe­ra (z gr. πέδον "pédon" „gleba”, σφαῖρα "sphaîra" „kula”) – po­wierzch­nio­wa war­stwa sko­ru­py ziem­skiej, skła­da­ją­ca się z czę­ści mi­ne­ral­nych

i or­ga­nicz­nych pow­sta­łych w wy­ni­ku od­dzia­ły­wa­nia czyn­ni­ków gle­bot­wór­czych, ta­kich jak kli­mat, woda, drob­no­u­stro­je gle­bo­we, ro­śli­ny, zwie­rzę­ta oraz dzia­łal­ność czło­wie­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pedoskop

apa­rat me­dycz­ny uży­wa­ny przy ba­da­niu pła­sko­sto­pia


Źródła:

SJP.pl

Pedotechnika

ze­spół prac tech­nicz­nych wy­ko­ny­wa­nych w po­wierzch­nio­wej war­stwie sko­ru­py ziem­skiej, ogół osią­gnięć poz­wa­la­ją­cych na kon­kret­ne wy­ko­rzy­sta­nie tej war­stwy (np. przy bu­do­wie tu­ne­lów, ko­palń)


Źródła:

SJP.pl

Pedotryba

na­u­czy­ciel w sta­ro­grec­kiej pa­le­strze (miej­scu, w któ­rym szko­lo­no się w za­pa­sach i w walce na pię­ści)


Źródła:

SJP.pl

Pedro

hisz­pań­skie imię mę­skie


Pedro, właśc. Pedro Elie­zer Rodríguez Le­des­ma (wym. ; ur. 28 lipca 1987 w Santa Cruz de Te­ne­ri­fe) – hisz­pań­ski pił­karz, wy­stę­pu­ją­cy na po­zy­cji na­past­ni­ka. W la­tach 2010–2017 re­pre­zen­tant Hisz­pa­nii. Pedro jest za­wod­ni­kiem obu­noż­nym. Jako pier­wszy pił­karz w hi­sto­rii strze­lił gola w sze­ściu róż­nych roz­gryw­kach w ciągu jed­ne­go roku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pedrowie

Pedro z żoną


Źródła:

SJP.pl

Pedrowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Pedra lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Pedrycz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Pedryl

po­gard­li­wie: ho­mo­sek­su­a­li­sta; pe­dzio, pedał, cieć, homoś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. pejor. ho­mo­sek­su­a­li­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pedrylowaty

po­tocz­nie: ge­jow­ski, ho­mo­sek­su­al­ny


Źródła:

SJP.pl

Pedyment

ob­szar o zrów­na­nej po­wierzch­ni pow­sta­ły w wy­ni­ku de­nu­da­cji (ni­szczą­cej dzia­łal­no­ści wia­tru lub wód) prze­bie­ga­ją­cej w kli­ma­cie su­chym; pe­dy­ple­na


Pe­dy­ment – zrów­na­na po­wierzch­nia o nie­wiel­kim spad­ku (od 1° do 10°), roz­cią­ga­ją­ca się u pod­nó­ża stro­me­go stoku, po­więk­sza­ją­ca się wsku­tek jego co­fa­nia i zrów­ny­wa­nia przez wie­trze­nie i eroz­ję wodną epi­zo­dycz­ną po­to­ków. Pe­dy­men­ty są wyksz­tał­co­ne w twar­dej skale po­dło­ża i po­kry­te tylko cien­ką war­stwą osadu. Są prze­de wszyst­kim stre­fą tran­spor­tu ma­te­ria­łu z gór do kot­lin gór­skich. Pe­dy­men­ty po­wszech­nie wy­stę­pu­ją zwła­szcza na ob­sza­rach su­chych i pół­su­chych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pedyplena

ob­szar o zrów­na­nej po­wierzch­ni pow­sta­ły w wy­ni­ku de­nu­da­cji (ni­szczą­cej dzia­łal­no­ści wia­tru lub wód) prze­bie­ga­ją­cej w kli­ma­cie su­chym; pe­dy­ment


Źródła:

SJP.pl

Pedyplenacja

osu­wa­nie się mas skal­nych, w wy­ni­ku któ­re­go pow­sta­je pe­dy­ple­na (ob­szar o zrów­na­nej po­wierzch­ni)


Źródła:

SJP.pl

Pedzieć

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Pod­ha­le, Bu­ko­wi­na. po­wie­dzieć


Źródła:

Wiktionary

Pedzio

po­gard­li­wie: ho­mo­sek­su­a­li­sta; homoś, pedał, cieć, pe­da­larz, pe­da­li­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. pot. gej, ho­mo­sek­su­a­li­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peelen

po­tocz­nie: PLN - nowy pol­ski złoty


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. monet. nowy złoty pol­ski, PLN


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peeling

[czy­taj: pi­ling] pi­ling;
1. za­bieg kos­me­tycz­ny wy­ko­ny­wa­ny w celu usu­nię­cia mart­we­go na­skór­ka;
2. kos­me­tyk uży­wa­ny do ta­kie­go za­bie­gu; ście­rak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kos­met. tech­ni­ka kos­me­tycz­na po­le­ga­ją­ca na złu­szcza­niu lub ście­ra­niu mart­we­go na­skór­ka

 (1.2) kos­met. kos­me­tyk, naj­czę­ściej w po­sta­ci kremu, o dzia­ła­niu złu­szcza­ją­cym lub ście­ra­ją­cym na­skó­rek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peelingować

[czy­taj: pi­lin­go­wać] usu­wać zro­go­wa­cia­łe czę­ści na­skór­ka i oczy­szczać skórę; pi­lin­go­wać


Źródła:

SJP.pl

Peelingowy

→ pe­e­ling [czy­taj: pi­lin­go­wy]; pi­lin­go­wy


Źródła:

SJP.pl

Peem

śro­do­wi­sko­wo: pi­sto­let ma­szy­no­wy; empi


Źródła:

SJP.pl

Peemista

żoł­nierz, na któ­re­go uz­bro­je­nie skła­da się pi­sto­let ma­szy­no­wy (peem)


Źródła:

SJP.pl

Peenemünde

Peenemünde (pol. hist. "Pia­no­uj­ście", także "Ku­ja­wi­ce") – gmina w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Me­klem­bur­gia-Po­mo­rze Przed­nie, w po­wie­cie Vor­pom­mern-Gre­ifs­wald, wcho­dzi w skład Związ­ku Gmin Use­dom-Nord. Leży w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści wyspy Uznam, nad cie­śni­ną Piana i Bał­ty­kiem, w obrę­bie hi­sto­rycz­ne­go Po­mo­rza Za­chod­nie­go. W cza­sie II wojny świa­to­wej mie­ścił się tu nie­miec­ki oś­ro­dek badań nad no­wy­mi bro­nia­mi III Rze­szy, m.in. nad bro­nia­mi V-1 i V-2.


Źródła:

Wikipedia

Peep-Show

[czy­taj: PIP szoł] peep show, pe­eps­how, pip­szoł;
1. strip­tiz lub ta­niec ero­tycz­ny wy­ko­ny­wa­ny w od­gro­dzo­nym od widza po­mie­szcze­niu, który można oglą­dać przez okien­ko;
2. miej­sce, w któ­rym od­by­wa się taki strip­tiz lub ta­niec ero­tycz­ny


Na tę stro­nę wska­zu­je „peep show”. Zo­bacz też: Peep Show – bry­tyj­ski se­rial ko­me­dio­wy.

Peep-show – w wol­nym tłu­ma­cze­niu z an­giel­skie­go „pod­glą­da­ne przed­sta­wie­nie” – ro­dzaj po­ka­zu, przez­na­czo­ne­go do oglą­da­nia „przez dziur­kę od klu­cza” – w spo­sób, w któ­rym widz ma po­czu­cie ano­ni­mo­wo­ści i nie ujaw­nia swo­jej obec­no­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peep-Toe

przy­miot­nik

 (1.1) zob. peep toe.


Źródła:

Wiktionary

Peepshow

[czy­taj: PIP szoł] peep show, peep-show, pip­szoł;
1. strip­tiz lub ta­niec ero­tycz­ny wy­ko­ny­wa­ny w od­gro­dzo­nym od widza po­mie­szcze­niu, który można oglą­dać przez okien­ko;
2. miej­sce, w któ­rym od­by­wa się taki strip­tiz lub ta­niec ero­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Peer-To-Peer

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) in­form. bę­dą­cy lub zwią­za­ny z sie­cią kom­pu­te­ro­wą, w któ­rej kom­pu­te­ry mają te same upraw­nie­nia i mogą dzie­lić się da­ny­mi oraz udo­stęp­niać sobie naw­za­jem za­so­by bez udzia­łu cen­tral­ne­go ser­we­ra;


Peer-to-peer ("P2P", dosł. „równy z rów­nym”) – model ko­mu­ni­ka­cji w sieci kom­pu­te­ro­wej za­pew­nia­ją­cy wszyst­kim ho­stom te same upraw­nie­nia, w odróż­nie­niu od ar­chi­tek­tu­ry klient-ser­wer.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Peerel

po­tocz­nie: PRL (Pol­ska Rzecz­po­spo­li­ta Lu­do­wa); Pe­e­rel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) iron. Pol­ska Rzecz­po­spo­li­ta Lu­do­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peerelowiec

zwo­len­nik PRL-u i pa­nu­ją­ce­go w nim ustro­ju; PRL-owiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. hist. oby­wa­tel PRL


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peerelowski

przy­miot­nik od: PRL (Pol­ska Rzecz­po­spo­li­ta Lu­do­wa); PRL-owski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy PRL-u


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peerka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. pot. au­to­bus miej­ski Jelcz PR110


Źródła:

Wiktionary

Peeselowiec

czło­nek PSL (Pol­skie­go Stron­nict­wa Lu­do­we­go); PSL-owiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. czło­nek Pol­skie­go Stron­nict­wa Lu­do­we­go (PSL)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peeselowski

przy­miot­nik od: PSL (Pol­skie Stron­nict­wo Lu­do­we); PSL-owski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z PSL-em, do­ty­czą­cy PSL-u

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla dla po­li­ty­ki, po­glą­dów, pro­gra­mów, za­ło­żeń itp. PSL-u


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pefloksacyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. che­mio­te­ra­pe­u­tyk z grupy flu­o­ro­chi­no­lo­nów, o sze­ro­kim za­kre­sie dzia­ła­nia;


Pe­flok­sa­cy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy flu­o­ro­chi­no­lo­nów sto­so­wa­ny jako che­mio­te­ra­pe­u­tyk. Jest ak­tyw­na wobec bak­te­rii Gram-ujem­nych, lecz wy­ka­zu­je mniej­szą sku­tecz­ność od in­nych chi­no­lo­nów. Sto­so­wa­na jest głów­nie w za­ka­że­niach dróg mo­czo­wych, gru­czo­łu kro­ko­we­go, kości i sta­wów. Dzia­ła tok­sycz­nie na wą­tro­bę.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Peg

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. gli­kol po­lie­ty­le­no­wy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Pegasus

8-bi­to­wa kon­so­la gier wideo, klon ja­poń­skiej kon­so­li Fa­mi­com


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pegaz

1. sym­bol natch­nie­nia po­e­tyc­kie­go w po­sta­ci skrzyd­la­te­go konia;
2. ba­jecz­ny koń skrzyd­la­ty z głową gryfa; hi­po­gryf;
3. prze­no­śnie: ra­so­wy, pię­kny koń; rumak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. koń skrzyd­la­ty; em­ble­mat natch­nie­nia po­e­tyc­kie­go;

 (1.2) astr. gwia­zdo­zbiór nieba pół­noc­ne­go;

 (1.3) przen. natch­nie­nie po­e­tyc­kie

 (1.4) poet. by­stro­no­gi koń; rumak


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pegazi

przy­miot­nik od: Pegaz; na­le­żą­cy do Pe­ga­za, mi­tycz­ne­go us­krzyd­lo­ne­go konia (np. pe­ga­zie skrzy­dła, pe­ga­zi ogon), zwią­za­ny z Pe­ga­zem; pe­ga­zo­wy


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) rzad. na­le­żą­cy do Pe­ga­za

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) rzad. do­ty­czą­cy Pe­ga­za, okre­śla­ją­cy Pe­ga­za, uży­wa­ny przy Pe­ga­zie

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) rzad. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Pe­ga­za, ma­ją­cy cechy Pe­ga­za


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pegazowate

ro­dzi­na ryb pro­mie­nio­płet­wych z rzędu iglicz­nioksz­tałt­nych


Pe­ga­zo­wa­te (Pe­ga­si­dae) – ro­dzi­na ma­łych mor­skich ryb pro­mie­nio­płet­wych o nie­jas­nej po­zy­cji tak­so­no­micz­nej. Kla­sy­fi­ko­wa­no je w rzę­dzie cier­ni­koksz­tałt­nych (Ga­ste­ro­ste­i­for­mes) lub iglicz­nioksz­tałt­nych (Syn­gnat­hi­for­mes). Po­ła­wia­ne go­spo­dar­czo na nie­wiel­ką skalę. By­wa­ją sprze­da­wa­ne jako ku­rio­za.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pegazowaty

o ce­chach pe­ga­zo­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


Źródła:

SJP.pl

Pegazowy

przy­miot­nik od: Pegaz; na­le­żą­cy do Pe­ga­za, mi­tycz­ne­go us­krzyd­lo­ne­go konia (np. pe­ga­zo­we skrzy­dła, pe­ga­zo­wy ogon), zwią­za­ny z Pe­ga­zem; pe­ga­zi


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do Pe­ga­za

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) do­ty­czą­cy Pe­ga­za, okre­śla­ją­cy Pe­ga­za, uży­wa­ny przy Pe­ga­zie

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Pe­ga­za, ma­ją­cy cechy Pe­ga­za


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pegeer

[czy­taj: pe-gie-ER] jedno z go­spo­darstw na­le­żą­ce do PGR-u


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. roln. Pań­stwo­we Go­spo­dar­stwo Rolne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pegeerowiec

[czy­taj: pe­gie­e­ro­wiec] pra­cow­nik PGR-u (Pań­stwo­we­go Go­spo­dar­stwa Rol­ne­go); PGR-owiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. roln. rol­nik zrze­szo­ny w Pań­stwo­wym Go­spo­dar­stwie Rol­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pegeerowski

przy­miot­nik od: PGR (Pań­stwo­we Go­spo­dar­stwo Rolne); PGR-owski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy PGR-u, zwią­za­ny z PGR-em


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pegeerowsko

przy­słó­wek

 (1.1) rzad. na spo­sób pe­ge­e­row­ski, tak jak w pe­ge­e­rze


Źródła:

Wiktionary

Pegeerowskość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. cecha tego, co jest pe­ge­e­row­skie


Źródła:

Wiktionary

Pegeerus

[czy­taj: pegie-erus] po­gard­li­wie: pra­cow­nik PGR-u (Pań­stwo­we­go Go­spo­dar­stwa Rol­ne­go)


Źródła:

SJP.pl

Pegeeryzacja

upań­stwo­wie­nie rol­nict­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. roln. za­kła­da­nie Pań­stwo­wych Go­spo­darstw Rol­nych

 (1.2) hist. przej­mo­wa­nie ma­jąt­ku przez Pań­stwo­we Go­spo­dar­stwa Rolne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pegging

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. he­te­ro­sek­su­al­ny sto­su­nek płcio­wy, w któ­rym męż­czyz­na jest stro­ną bier­ną pe­ne­tro­wa­ną anal­nie przez ko­bie­tę przy po­mo­cy dildo za­mo­co­wa­ne­go do jej bio­der;


Peg­ging – he­te­ro­sek­su­al­ny akt płcio­wy, po­le­ga­ją­cy na tym, że ko­bie­ta pe­ne­tru­je odbyt męż­czyz­ny sztucz­nym człon­kiem lub wi­bra­to­rem umo­co­wa­nym na bio­drach przy po­mo­cy pa­sków tzw. "strap-on dildo". Ter­min ten po­ja­wił się po raz pier­wszy 21 czerw­ca 2001 roku w po­rad­ni­ku sek­su­al­nym Dana Sa­va­ge’a pt. "Sa­va­ge love", który wy­ło­nił nazwę tej prak­ty­ki spoś­ród pro­po­zy­cji swych czy­tel­ni­ków.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Pegmatyt

gru­bo­kry­sta­licz­ny ze­spół mi­ne­ral­ny wy­stę­pu­ją­cy w mag­mo­wych ska­łach głę­bi­no­wych i w ska­łach me­ta­mor­ficz­nych


Przy­kła­dy peg­ma­ty­tów

Peg­ma­ty­ty – ro­dzaj skał mag­mo­wych cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się szcze­gól­ną mega- lub gi­gan­to­kry­sta­licz­ną tek­stu­rą, wzbo­ga­co­nych w pier­wiast­ki nie­kom­pa­ty­bil­ne oraz mi­ne­ra­ły za­wie­ra­ją­ce skład­ni­ki lotne jak fluor, bor, fos­for i inne. Naj­częst­szym typem są peg­ma­ty­ty gra­ni­to­i­do­we, ale wy­stę­pu­ją rów­nież peg­ma­ty­ty ga­bro­we, sje­ni­to­we, skał wy­so­ko al­ka­licz­nych (peg­ma­ty­ty ag­pa­i­to­we i mia­ski­to­we).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pegmatytowy

przy­miot­nik od: peg­ma­tyt; pro­wa­dzą­cy do pow­sta­nia ze­spo­łu mi­ne­ral­ne­go cha­rak­te­ry­stycz­ne­go dla skał mag­mo­wych głę­bi­no­wych i me­ta­mor­ficz­nych (np. etap peg­ma­ty­to­wy), zwią­za­ny z takim ze­spo­łem lub pro­ce­sem jego two­rze­nia się (np. to­na­lit peg­ma­ty­to­wy)


Źródła:

SJP.pl

Pegu

Pegu (birm. ပဲခူးမြို့ //, mon ဗဂေါ //, Bago, hist. "Hant­ha­wad­dy") – mia­sto w środ­ko­wej Mjan­mie (Bir­mie), w pro­win­cji Pegu, 80 km na pół­noc­ny wschód od Ran­gu­nu.

Licz­ba miesz­kań­ców: 284 tys. (2012) – czwar­te co do wiel­ko­ści mia­sto kraju.


Źródła:

Wikipedia

Pehametr

ro­dzaj wol­to­mie­rza elek­tro­nicz­ne­go, słu­żą­cy w prak­ty­ce do po­mia­ru od­czy­nu pH rozt­wo­ru


Źródła:

SJP.pl

Pehametria

ze­spół metod po­mia­ru war­to­ści pH


Źródła:

SJP.pl

Pehametryczny

→ pe­ha­metr


Patrz:pehametr

Źródła:

SJP.pl

Pehastat

urzą­dze­nie do utrzy­my­wa­nia sta­łe­go pH rozt­wo­ru po­przez do­zo­wa­nie kwasu lub za­sa­dy


Źródła:

SJP.pl

Pehlewi

dawny język z grupy ję­zy­ków irań­skich za­cho­wa­ny w li­te­ra­tu­rze i na­pi­sach na mo­ne­tach; pah­la­wi


Źródła:

SJP.pl

Peireskia

kol­cza­sty krzew z ro­dzi­ny kak­tu­so­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy w stre­fie tro­pi­kal­nej Ame­ry­ki, upra­wia­ny jako ro­śli­na ozdob­na; pe­re­skia, drze­wi­dło


Źródła:

SJP.pl

Peja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. żart. po­gard. wesz


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Pejcz

krót­ki bicz z rącz­ką uple­cio­ny z rze­my­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) krót­ki, ple­cio­ny bicz z rącz­ką


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pejczyk

zdrob­nie­nie od: pejcz


Źródła:

SJP.pl

Pejoratyw

w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. wyraz na­ce­cho­wa­ny ne­ga­tyw­nie, forma wy­ra­zu na­da­ją­ca mu taki cha­rak­ter (np. pro­fe­so­ry, Po­la­ki);
2. ele­ment gra­ma­tycz­ny na­da­ją­cy wy­ra­zom zna­cze­nie ujem­ne, np. przy­ro­stek -sko (bab­sko), -as (urzę­das)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) okre­śle­nie (np. cech ludz­kich) o cha­rak­te­rze ośmie­sza­ją­cym, wy­szy­dza­ją­cym; ko­ja­rzą­cym się z czymś na­gan­nym i po­wszech­nie nie­uz­na­nym.


Pe­jo­ra­tyw (z łac. "pēior", „gor­szy”) – ter­min uży­wa­ny, aby wy­ra­zić ne­ga­tyw­ną ocenę osoby lub cze­goś, zwy­kle w po­sta­ci przy­miot­ni­ka „pe­jo­ratw­ny”.

Rzad­ko uży­wa­nym an­to­ni­mem tego po­ję­cia jest ter­min „me­lio­ra­tyw­ny” (z łac. "me­lior", „lep­szy”).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pejoratywizacja

na­bie­ra­nie przez wy­ra­zy za­bar­wie­nia ujem­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Pejoratywnie

przy­słó­wek

 (1.1) w ne­ga­tyw­ny spo­sób


Źródła:

Wiktionary

Pejoratywność

ne­ga­tyw­ne na­ce­cho­wa­nie ja­kie­goś wy­ra­zu, ujem­ność w zna­cze­niu wy­ra­zu lub jego formy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pe­jo­ra­tyw­ne; cecha tych, któ­rzy są pe­jo­ra­tyw­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pejoratywny

1. ma­ją­cy ne­ga­tyw­ny, obraź­li­wy wydź­więk lub zna­cze­nie; kry­tycz­ny, ujem­ny;
2. o przy­rost­kach: na­da­ją­cy wy­ra­zo­wi ujem­ny od­cień


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy ne­ga­tyw­ny, ujem­ny (obraź­li­wy, znie­chę­ca­ją­cy) wydź­więk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pejoratyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pe­jo­ra­ty­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Pejotl

sub­stan­cja odu­rza­ją­ca po­wo­du­ją­ca ha­lu­cy­na­cje, otrzy­my­wa­na z niek­tó­rych od­mian kak­tu­sów; pe­y­otl


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Lop­hop­ho­ra wil­liam­sii|ref=tak., su­ku­lent pę­do­wy z ro­dzi­ny kak­tu­so­wa­tych;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pejotlowy

→ pe­jotl


Patrz:pejotl

Źródła:

SJP.pl

Pejotyzm

re­li­gia wielu ple­mion In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej; jest po­łą­cze­niem ele­men­tów tra­dy­cyj­nych wie­rzeń in­diań­skich z wie­rze­nia­mi chrze­ści­jań­ski­mi


Pe­jo­tyzm ( Pe­y­o­tism) – syn­kre­tycz­na re­li­gia kul­ty­wo­wa­na przez Na­ti­ve Ame­ri­can Church (pol. "Ame­ry­kań­ski Ko­ściół Tu­byl­czy", "Tu­byl­czy Ko­ściół Ame­ry­kań­ski", "Ro­dzi­my Ko­ściół Ame­ry­kań­ski" lub "Ko­ściół Ame­ry­kań­ski"), łą­czą­ca chrze­ści­jań­stwo, tra­dy­cyj­ne in­diań­skie kulty i sa­kra­men­tal­ne spo­ży­cie pe­jot­lu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pejpus

je­zio­ro w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. je­zio­ro na gra­ni­cy mię­dzy Esto­nią i Rosją;


Pej­pus, Je­zio­ro Czudz­kie (est. "Pe­ip­si järv"; ros. Чудское озеро, "Czud­sko­je ozie­ro") – je­zio­ro na gra­ni­cy mię­dzy Esto­nią a Rosją. Wraz z je­zio­ra­mi Lämmijärv (Tio­pło­je ros. Тёплое) oraz Pskow­skim two­rzy jeden zbior­nik o łącz­nej po­wierzch­ni 3543 km². Łącz­nie ze wspom­nia­ny­mi sta­no­wi piąte pod wzglę­dem wiel­ko­ści je­zio­ro Eu­ro­py. Je­zio­ra te na znacz­nym od­cin­ku wyz­na­cza­ją na­tu­ral­ną gra­ni­cę pań­stwo­wą po­mię­dzy Esto­nią a Rosją.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pejs

1. dłu­gie pasmo wło­sów na skro­ni or­to­dok­syj­ne­go żyda;
2. ele­ment dam­skiej fry­zu­ry


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żyd. dłu­gie pasmo wło­sów wy­ra­sta­ją­cych ze skro­ni, no­szo­ne przez wyz­naw­ców tra­dy­cyj­ne­go ju­da­iz­mu, zwła­szcza przez cha­sy­dów;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pejsachówka

mocna wódka śliw­ko­wa, spo­rzą­dza­na zgod­nie z ży­dow­ski­mi prze­pi­sa­mi ry­tu­al­ny­mi; pej­sów­ka


Pej­sa­chów­ka – po­tocz­na nazwa moc­nej, wy­traw­nej wódki ży­dow­skiej spo­rzą­dza­nej naj­czę­ściej ze śli­wek, z za­cho­wa­niem ży­dow­skich prze­pi­sów ry­tu­al­nych. Spo­ży­wa­na przez Żydów w cza­sie świę­ta Pas­chy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pejsaty

no­szą­cy pejsy, dłu­gie pasma wło­sów na skro­niach (np. pej­sa­ty męż­czyz­na)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) pot. ma­ją­cy pejsy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) po­gard. żyd lub Żyd


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pejsik

zdrob­nie­nie od: pejs


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od pejs


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pejski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Pejsowaty

1. po­dob­ny do pejsa, przy­po­mi­na­ją­cy pejs;
2. po­gard­li­wie: ma­ją­cy ży­dow­skie po­cho­dze­nie


Źródła:

SJP.pl

Pejsy

1. dłu­gie pasmo wło­sów na skro­ni or­to­dok­syj­ne­go żyda;
2. ele­ment dam­skiej fry­zu­ry


forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­rze­czo­wy.

 (1.1) M., B. i W. lm. od: pejs


Pejsy (hebr. פאות; peot, jid. pejes) – dłu­gie pasma wło­sów wy­ra­sta­ją­cych ze skro­ni oraz po bo­kach brody, no­szo­ne przez wyz­naw­ców tra­dy­cyj­ne­go ju­da­iz­mu.

Więk­szość re­li­gij­nych Żydów po­zo­sta­wia dłuż­sze włosy w oko­li­cach uszu, cha­sy­dzi za­pu­szcza­ją dłu­gie, nigdy nie ob­ci­na­ne pejsy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pejsówka

mocna wódka śliw­ko­wa, spo­rzą­dza­na zgod­nie z ży­dow­ski­mi prze­pi­sa­mi ry­tu­al­ny­mi; pej­sa­chów­ka


Źródła:

SJP.pl

Pejzan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. obraź. chłop, miesz­ka­niec wsi

 (1.2) przest. pod­da­ny

 (1.3) środ. głupi, nie­o­krze­sa­ny czło­wiek


Źródła:

Wiktionary

Pejzanka

1. zupa ja­rzy­no­wa
2. dawna su­kien­ka o ob­ci­słym sta­ni­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. ro­dzaj zupy ja­rzy­no­wej, bar­dziej wyk­wint­na kar­to­flan­ka wzbo­ga­co­na m.in. o grzy­by leśne, ka­pu­stę, ka­la­re­pę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pejzaż

na­tu­ral­ny kra­jo­braz, czę­sto przed­sta­wia­ny na obra­zach lub fo­to­gra­fiach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. obraz, któ­re­go te­ma­tem jest kra­jo­braz

 (1.2) szt. dzie­dzi­na pla­sty­ka­a­sty­ki zaj­mu­ją­cy się kra­jo­bra­zem

 (1.3) książk. kra­jo­braz przed­sta­wio­ny w dzie­le sztu­ki

 (1.4) przen. ogół fak­tów i pro­ce­sów two­rzą­cych obraz pew­ne­go zja­wi­ska


Pej­zaż (fr. "pa­y­sa­ge") – ma­lar­stwo kra­jo­bra­zo­we, czyli ma­lar­stwo przed­sta­wia­ją­ce kra­jo­braz, widok na­tu­ry lub oto­cze­nia miej­skie­go.

W za­leż­no­ści od przed­sta­wio­nej rze­czy­wi­sto­ści wy­róż­nia się pej­zaż to­po­gra­ficz­ny – odz­wier­cied­la­ją­cy kon­kret­ny motyw i pej­zaż fan­ta­stycz­ny – bę­dą­cy wyt­wo­rem wy­o­braź­ni. Można wy­róż­nić spe­cy­ficz­ne typy pej­za­żu w za­leż­no­ści od obra­zo­wa­ne­go mo­ty­wu:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pejzażowy

przy­miot­nik od: pej­zaż; cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pej­za­żu lub obra­zów, fo­to­gra­fii przed­sta­wia­ją­cych pej­zaż (np. motyw pej­za­żo­wy), zwią­za­ny z pej­za­żem (np. ma­lar­stwo pej­za­żo­we)


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pej­za­żu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pejzażyk

zdrob­nie­nie od: pej­zaż


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­wiel­ki obraz przed­sta­wia­ją­cy pej­zaż


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pejzażysta

osoba zaj­mu­ją­ca się ma­lo­wa­niem lub fo­to­gra­fo­wa­niem na­tu­ral­nych kra­jo­bra­zów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) szt. ma­larz two­rzą­cy pej­za­że

 (1.2) liter. pi­sarz two­rzą­cy opisy przy­ro­dy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pejzażystka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się ma­lo­wa­niem lub fo­to­gra­fo­wa­niem na­tu­ral­nych kra­jo­bra­zów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. ma­lar­ka two­rzą­ca pej­za­że


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pekaes

po­tocz­nie:
1. au­to­bus ko­mu­ni­ka­cji mię­dzy­mia­sto­wej; PKS;
2. za­rost po obu stro­nach twa­rzy się­ga­ją­cy ust; bak, ba­czek, fa­wo­ryt, bo­ko­bro­dy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. au­to­bus ko­mu­ni­ka­cji mię­dzy­mia­sto­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pekaesowiec

pra­cow­nik PKS (Pe­ka­e­su, Pań­stwo­wej Ko­mu­ni­ka­cji Sa­mo­cho­do­wej); PKS-owiec


Źródła:

SJP.pl

Pekaesowski

przy­miot­nik od: Pe­ka­es, PKS (Pań­stwo­wa Ko­mu­ni­ka­cja Sa­mo­cho­do­wa), pe­ka­es; PKS-owski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pe­ka­e­sem, od­no­szą­cy się do Pe­ka­e­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pekaesowy

→ pe­ka­es


Patrz:pekaes

Źródła:

SJP.pl

Pekan

ga­tu­nek hi­ko­ry o ja­dal­nych, lecz­ni­czych na­sio­nach, przy­po­mi­na­ją­cych orze­chy wło­skie, wy­ko­rzy­sty­wa­nych do pro­duk­cji oleju; hi­ko­ra pekan, orzesz­nik pekan, prze­o­rzech pekan


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dendr. pot. drze­wo z ga­tun­ku orzesz­nik ja­dal­ny

 (1.2) spoż. orzech z drze­wa pekan (1.1)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pekanowy

→ pekan


Patrz:pekan

Źródła:

SJP.pl

Pekao

1. Pol­ska Kasa Opie­ki; PeKaO;
2. Po­wszech­na Kasa Oszczęd­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Pekao-Wski

→ PEKAO; pe­ka­ow­ski


Źródła:

SJP.pl

Pekaowski

przy­miot­nik od:
1. PKO BP (Po­wszech­na Kasa Oszczęd­no­ści Bank Pol­ski); PKO-wski;
2. Pekao SA (Pol­ska Kasa Opie­ki Spół­ka Ak­cyj­na)


Źródła:

SJP.pl

Pekape

po­tocz­nie: PKP (Pol­skie Ko­le­je Pań­stwo­we)


Źródła:

SJP.pl

Pekari

ro­dzi­na wszyst­ko­żer­nych ssa­ków z rzędu pa­rzy­sto­ko­pyt­nych, wy­glą­dem przy­po­mi­na­ją­cych świ­nie do­mo­we, za­miesz­ku­ją­cych lasy i za­ro­śla Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zool. ame­ry­kań­ski ssak pa­rzy­sto­ko­pyt­ny z wy­glą­du po­dob­ny do dzika;


Pe­ka­ri ("Ta­y­as­su") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny Ta­y­as­su­i­nae w obrę­bie ro­dzi­ny pe­ka­rio­wa­tych (Ta­y­as­su­i­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pekariowate

o ce­chach pe­ka­rio­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


Pe­ka­rio­wa­te (Ta­y­as­su­i­dae) – ro­dzi­na ssa­ków ło­ży­sko­wych z po­drzę­du świ­nioksz­tałt­nych (Suina) w obrę­bie rzędu pa­rzy­sto­ko­pyt­nych (Ar­tio­dac­ty­la), spo­krew­nio­na ze świ­nio­wa­ty­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pekariowaty

o ce­chach pe­ka­rio­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


Źródła:

SJP.pl

Pekator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) eufem. penis


Źródła:

Wiktionary

Pekać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pykać z fajki


Źródła:

Wiktionary

Pekin

po­tocz­nie o Pa­ła­cu Kul­tu­ry i Nauki w War­sza­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Chin;


Pekin (chiń. 北京; pi­ny­in "Běijīng";) – sto­li­ca Chiń­skiej Re­pu­bli­ki Lu­do­wej oraz jedno z czte­rech miast wy­dzie­lo­nych, pod­le­ga­ją­ce bez­poś­red­nio wła­dzom kraju. Od pół­no­cy, za­cho­du i po­łud­nia gra­ni­czy z pro­win­cją Hebei, a od wscho­du z mia­stem wy­dzie­lo­nym Tien­cin.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pekinekla

ro­dzaj tka­ni­ny ba­weł­nia­no-jed­wab­nej o lekko po­mar­szczo­nej po­wierzch­ni


Źródła:

SJP.pl

Pekiniec

jedna z naj­star­szych ras psa do­mo­we­go; pe­kiń­czyk


Źródła:

SJP.pl

Pekinka

po­tocz­nie:
1. ka­pu­sta pe­kiń­ska;
2. sa­mi­ca psa pe­kiń­czy­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Pe­ki­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pekińczyk

1. jedna z naj­star­szych ras psa do­mo­we­go; pe­ki­niec;
2. pe­kiń­czyk żółty - ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z rzędu wró­blo­wych; pe­kiń­czyk czer­wo­no­dzio­by


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Pe­ki­nu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) kynol. rasa ma­łych psów o dłu­giej sier­ści i krót­kim pysku;


Pe­kiń­czyk – jedna z ras psów na­le­żą­ca do grupy psów do to­wa­rzy­stwa, za­kla­sy­fi­ko­wa­na do sek­cji spa­nie­li ja­poń­skich i pe­kiń­czy­ków. Typ jam­ni­ko­wa­ty. Nie pod­le­ga pró­bom pracy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pekińczyki

1. jedna z naj­star­szych ras psa do­mo­we­go; pe­ki­niec;
2. pe­kiń­czyk żółty - ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z rzędu wró­blo­wych; pe­kiń­czyk czer­wo­no­dzio­by


Pe­kiń­czy­ki (Le­io­tri­chi­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pekiński

przy­miot­nik od: Pekin (sto­li­ca Chin)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Pe­ki­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pekka

skan­dy­naw­skie imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Peklaż

po­tocz­nie: ostro za­kra­pia­na im­pre­za; me­lanż


Źródła:

SJP.pl

Peklosól

sól do pe­klo­wa­nia; sól pe­klo­wa


Źródła:

SJP.pl

Peklowacz

osoba pra­cu­ją­ca w za­kła­dach mięs­nych, zaj­mu­ją­ca się pe­klo­wa­niem (utr­wa­la­niem mięsa mie­sza­ni­ną soli ku­chen­nej, sa­le­try, kwasu askor­bi­no­we­go i przy­praw)


Źródła:

SJP.pl

Peklowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pe­klo­wać.


Pe­klo­wa­nie – pro­ces tech­no­lo­gicz­ny, po­le­ga­ją­cy na dzia­ła­niu mie­szan­ki pe­klu­ją­cej na mięso. Efek­tem tego pro­ce­su jest utr­wa­la­nie barwy, wyt­wo­rze­nie cha­rak­te­ry­stycz­ne­go smaku i za­pa­chu mięsa oraz prze­dłu­że­nie trwa­ło­ści pro­duk­tu po­przez ha­mo­wa­nie wzro­stu bak­te­rii cho­ro­bot­wór­czych i gnil­nych.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Peklować

utr­wa­lać mięso w rozt­wo­rze soli z sa­le­trą i przy­pra­wa­mi


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­pe­klo­wać)

 (1.1) kulin. kon­ser­wo­wać mięso w so­lan­ce z sa­le­trą i przy­pra­wa­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peklowina

mięso pe­klo­wa­ne (utr­wa­lo­ne mie­sza­ni­ną soli ku­chen­nej, sa­le­try, kwasu askor­bi­no­we­go i przy­praw); pe­klów­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. mięso za­kon­ser­wo­wa­ne w rozt­wo­rze so­lan­ki z sa­le­trą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peklownia

po­mie­szcze­nie w za­kła­dach mięs­nych, w któ­rym pe­klu­je się (utr­wa­la mie­sza­ni­ną soli ku­chen­nej, sa­le­try, kwasu askor­bi­no­we­go i przy­praw) mięso


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­mie­szcze­nie, w któ­rym pe­klu­je się mięso


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peklowniczy

zwią­za­ny z pe­klo­wa­niem (utr­wa­la­niem mięsa mie­sza­ni­ną soli ku­chen­nej, sa­le­try, kwasu askor­bi­no­we­go i przy­praw), słu­żą­cy do pe­klo­wa­nia (np. basen pe­klow­ni­czy, misa pe­klow­ni­cza)


przy­miot­nik

 (1.1) uży­wa­ny do pe­klo­wa­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peklownik

na­czy­nie do pe­klo­wa­nia mięsa


Źródła:

SJP.pl

Peklowy

sól pe­klo­wa - sól do pe­klo­wa­nia


przy­miot­nik

 (1.1) słu­żą­cy do pe­klo­wa­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peklówka

mięso pe­klo­wa­ne (utr­wa­lo­ne mie­sza­ni­ną soli ku­chen­nej, sa­le­try, kwasu askor­bi­no­we­go i przy­praw); pe­klo­wi­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. mięso za­kon­ser­wo­wa­ne w rozt­wo­rze so­lan­ki z sa­le­trą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pekmez

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. gęsty, ciem­ny syrop z za­gę­szczo­ne­go soku owo­co­we­go


Źródła:

Wiktionary

Peknóć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. łow. strze­lić z lek­kiej strzel­by


Źródła:

Wiktionary

Pektan

sól lub ester kwasu pek­ty­no­we­go; pek­ty­nian


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. sól lub ester kwasu pek­ty­no­we­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pektolit

mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów


Pek­to­lit (Yuk­spo­ryt) – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów rzad­kich.

Nazwa po­cho­dzi od gr. "pek­tos" = zło­żo­ny i "lit­hos" = ka­mień, skała.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pektoralik

ozdob­ny ze­ga­re­czek na łań­cusz­ku, no­szo­ny w kie­szon­ce na pier­si


Źródła:

SJP.pl

Pektoralny

→ pek­to­rał


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pek­to­ra­łem, uży­wa­ny do no­sze­nia pek­to­ra­łu


Patrz:pektorał

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pektorał

1. ozdob­ny krzyż ze szla­chet­ne­go me­ta­lu, za­wie­ra­ją­cy re­lik­wie;
2. ozdob­ny na­pier­śnik no­szo­ny przez fa­ra­o­nów jako oz­na­ka wła­dzy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. krzyż z re­lik­wią no­szo­ny przez ka­to­lic­kich du­chow­nych na pier­si;

 (1.2) hist. na­pier­śnik no­szo­ny w sta­ro­żyt­no­ści jako oz­na­ka wła­dzy

 (1.3) daw. ze­ga­rek no­szo­ny na pier­si w XVII wieku


Pek­to­rał, na­pier­śnik (z łac. "pec­tus" – pierś) – ro­dzaj bi­żu­te­rii świec­kiej lub re­li­gij­nej no­szo­nej na pier­si, za­pi­na­nej od tyłu. Obec­nie nazwa czę­sto uży­wa­na dla ozdob­ne­go krzy­ża no­szo­ne­go na pier­si przez wyż­sze du­cho­wień­stwo (bi­sku­pi, ar­cy­bi­sku­pi, kar­dy­na­ło­wie, pa­pież) – zo­bacz pek­to­rał (chrze­ści­jań­stwo).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pektyna

jeden z grupy po­li­sa­cha­ry­dów, wy­stę­pu­ją­cy w tkan­kach ro­ślin­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) (tylko w licz­bie mno­giej) bio­chem. mie­sza­ni­na cu­krów po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go, ma­ją­ca wła­ści­wo­ści że­lu­ją­ce;

 (1.2) spoż. do­da­tek do żyw­no­ści, że­lu­ją­cy, za­gę­szcza­ją­cy i sta­bli­zu­ją­cy, pow­sta­ły na bazie pek­tyn (1.1), do­stęp­ny też w po­sta­ci pro­duk­tu hand­lo­we­go do użyt­ku do­mo­we­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pektynian

sól lub ester kwasu pek­ty­no­we­go; pek­tan


Źródła:

SJP.pl

Pektynodon

ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny tro­o­do­nów


Źródła:

SJP.pl

Pektynowy

przy­miot­nik od: pek­ty­na; wcho­dzą­cy w skład pek­ty­ny (jed­ne­go z grupy po­li­sa­cha­ry­dów, wy­stę­pu­ją­ce­go w tkan­kach ro­ślin­nych), za­wie­ra­ją­cy pek­ty­nę (np. zwią­zek pek­ty­no­wy, klej pek­ty­no­wy)


przy­miot­nik

 (1.1) za­wie­ra­ją­cy pek­ty­nę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pekuniarny

zwią­za­ny z pie­niędz­mi, pie­nięż­ny


Źródła:

SJP.pl

Pel

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) = in­form. punkt elek­trycz­no-lo­gicz­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Pel-Mel

pêle-mêle;
1. coś be­zład­nie po­mie­sza­ne­go; mie­sza­ni­na;
2. roz­mo­wa na wszyst­kie te­ma­ty, o ni­czym


Źródła:

SJP.pl

Pela

jed­wab­na tka­ni­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pelagia

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w gmi­nie Wo­dzie­ra­dy;

 (1.3) astr. pla­ne­to­i­da z głów­ne­go pasa aste­ro­id o nu­me­rze 1190;


Pe­la­gia – żeń­skie imię po­cho­dze­nia grec­kie­go, po­cho­dzą­ce od przy­miot­ni­ka "pe­la­gios", oz­na­cza­ją­ce­go „mor­ski”. Mę­skim od­po­wied­ni­kiem tego imie­nia jest Pe­la­giusz.

Pe­la­gia imie­ni­ny ob­cho­dzi: 23 marca, 4 maja, 9 czerw­ca, 26 czerw­ca, 11 lipca, 8 paź­dzier­ni­ka i 21 paź­dzier­ni­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pelagial

toń wodna oce­a­nów, mórz i du­żych je­zior, ob­fi­tu­ją­ca w tlen na sku­tek in­ten­syw­ne­go fa­lo­wa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. hy­drol. sfera ot­war­tej wody, dzie­lą­ca się na część fo­tycz­ną (naś­wiet­lo­ną) oraz afo­tycz­ną (bez świa­tła)


Pe­la­gial, wody pe­la­gial­ne, stre­fa pe­la­gial­na, toń wodna (od gr. "πέλαγος", "pélagos" – morze) – wody ot­war­te oce­a­nów, mórz i wiel­kich je­zior od­dzie­lo­ne od brze­gów stre­fa­mi li­to­ra­lu i su­bli­to­ra­lu. Mo­że­my wy­o­bra­żać sobie stre­fę pe­la­gicz­ną jako cy­lin­der lub ko­lum­nę wody mię­dzy po­wierzch­nią wody morza a dnem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pelagialny

→ pe­la­gial


Patrz:pelagial

Źródła:

SJP.pl

Pelagianin

zwo­len­nik pe­la­gia­niz­mu (ka­to­lic­kie­go ze­spo­łu po­glą­dów re­li­gij­nych gło­szo­nych przez Pe­la­giu­sza, nie­uz­na­ją­ce­go prze­nie­sie­nia grze­chu pier­wo­rod­ne­go na wszyst­kich ludzi oraz mó­wią­ce­go o zba­wie­niu bę­dą­cym nie­za­leż­nym od łaski bożej)


Źródła:

SJP.pl

Pelagianizm

ka­to­lic­ki ze­spół po­glą­dów re­li­gij­nych gło­szo­nych przez Pe­la­giu­sza, nie­uz­na­ją­cy prze­nie­sie­nia grze­chu pier­wo­rod­ne­go na wszyst­kich ludzi oraz mó­wią­cy o zba­wie­niu bę­dą­cym nie­za­leż­nym od łaski bożej


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) hist. rel. nurt te­o­lo­gii du­cho­wo­ści, któ­re­go pier­wszym pro­pa­ga­to­rem był Pe­la­giusz;


Pe­la­gia­nizm – we wczes­nym chrze­ści­jań­stwie od po­cząt­ku V w. po­gląd te­o­lo­gicz­ny, któ­re­go pier­wszym pro­pa­ga­to­rem był Pe­la­giusz (IV i V w.). Roz­wi­jał się głów­nie w Ita­lii i Pół­noc­nej Afry­ce. W wy­ni­ku kon­tro­wer­sji wew­nątrz­ko­ściel­nej, uz­na­ny przez sy­no­dy ka­to­lic­kie i pa­pie­ży, a na­stęp­nie Sobór efe­ski (431) za niez­god­ny z dok­try­ną chrze­ści­jań­ską, czyli he­rez­ję.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pelagianka

→ pe­la­gia­nin


Patrz:pelagianin

Źródła:

SJP.pl

Pelagiański

→ pe­la­gia­nin


Patrz:pelagianin

Źródła:

SJP.pl

Pelagiczny

ut­wo­rzo­ny pod wpły­wem dzia­ła­nia morza, mor­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) oce­a­nogr. zwią­za­ny z pe­la­gia­lem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pelagiusz

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pelagiuszek

zdrob­nie­nie od: Pe­la­giusz (imię mę­skie)


Źródła:

SJP.pl

Pelagiuszkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Pe­la­giusz­ka lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Pelagiuszostwo

Pe­la­giusz z żoną; Pe­la­giu­szo­wie


Źródła:

SJP.pl

Pelagiuszowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Pelagiuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Pe­la­giu­sza lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Pelagra

cho­ro­ba przew­le­kła wy­ni­ka­ją­ca z braku wi­ta­mi­ny PP, która ob­ja­wia się za­bu­rze­nia­mi ner­wo­wy­mi i psy­chicz­ny­mi; ru­mień lom­bardz­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba spo­wo­do­wa­na bra­kiem wi­ta­mi­ny PP;


Pe­la­gra, ru­mień lom­bardz­ki – cho­ro­ba wy­ni­ka­ją­ca z nie­do­bo­ru w die­cie nia­cy­ny lub jej pre­kur­so­ra – tryp­to­fa­nu, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się ob­ja­wa­mi skór­ny­mi, ne­u­ro­lo­gicz­ny­mi i je­li­to­wy­mi. Scho­rze­nie roz­wi­ja się głów­nie wsku­tek nie­wła­ści­we­go odży­wia­nia, szcze­gól­nie diet opar­tej na ku­ku­ry­dzy, ubo­giej w nie­zbęd­ne skład­ni­ki odżyw­cze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pelagryczny

→ pe­la­gra


Patrz:pelagra

Źródła:

SJP.pl

Pelagryk

osoba cier­pią­ca na pe­la­grę (ru­mień lom­bardz­ki)


Źródła:

SJP.pl

Pelamida

dra­pież­na ryba z ro­dzi­ny ma­kre­lo­wa­tych; bo­ni­to; sarda


Pe­la­mi­da ("Sarda sarda") – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny ma­kre­lo­wa­tych (Scom­bri­dae), cza­sa­mi błęd­nie na­zy­wa­ny bo­ni­to.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pelanowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Pelargonia

ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny bo­dzisz­ko­wa­tych; musz­ka­tel


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pe­lar­go­nium|ref=tak., po­pu­lar­na ro­śli­na do­nicz­ko­wa


Pe­lar­go­nia ("Pe­lar­go­nium" L'Hér.) – ro­dzaj bylin lub pół­krze­wów z ro­dzi­ny bo­dzisz­ko­wa­tych. Liczy co najm­niej 283 ga­tun­ki. Wy­stę­pu­ją one głów­nie w Afry­ce Po­łud­nio­wej (co najm­niej 125 ga­tun­ków). Licz­ne ga­tun­ki rosną poza tym w Afry­ce Wschod­niej się­ga­jąc na pół­no­cy po Bli­ski Wschód (do po­łud­nio­wej Tur­cji i Iraku).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pelargonidyna

ro­dzaj an­to­cy­ja­nu, barw­nik na­tu­ral­ny wy­ko­rzy­sty­wa­ny w prze­my­śle spo­żyw­czym do na­da­wa­nia pro­duk­tom po­ma­rań­czo­we­go za­bar­wie­nia


Pe­lar­go­ni­dy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy an­to­cy­ja­ni­dy­nów, Wy­stę­pu­je na­tu­ral­nie jako barw­nik ro­ślin­ny, mię­dzy in­ny­mi w pe­lar­go­niach, ma­li­nach, tru­skaw­kach, owo­cach śliw, żu­ra­wi­ny czy płat­kach róż. Duże jej ilo­ści za­wie­ra czer­wo­na fa­so­la. Jak wszyst­kie an­to­cy­ja­ni­dy­ny jest an­ty­ut­le­nia­czem. Pe­lar­go­ni­dy­na sto­so­wa­na jest jako barw­nik spo­żyw­czy o oz­na­cze­niu E163d. Al­ko­ho­lo­wy rozt­wór pe­lar­go­ni­dy­ny jest wskaź­ni­kiem pH.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pelargonina

zwią­zek po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go zwięk­sza­ją­cy siłę i zmniej­sza­ją­cy czę­stość skur­czów serca uwa­ża­ny za po­chod­ną cy­ja­ni­ny


Źródła:

SJP.pl

Pelargoniowy

przy­miot­nik od: pe­lar­go­nia; cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pe­lar­go­nii (np. kwia­ty pe­lar­go­nio­we), zwią­za­ny z pe­lar­go­nia­mi (np. drzew­ko pe­lar­go­nio­we, odrost pe­lar­go­nio­wy)


Źródła:

SJP.pl

Pelasia

zdrob­nie­nie od: Pe­la­gia (imię żeń­skie)


Źródła:

SJP.pl

Pelasiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Pe­la­si lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Pelazgijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pe­laz­ga­mi, do­ty­czą­cy Pe­laz­gów


Źródła:

Wiktionary

Pelazgowie

Pe­laz­go­wie (gr. Πελασγοί "Pelasgoí", w lp. Πελασγός, "Pe­las­gos") – lud za­miesz­ku­ją­cy Te­sa­lię przed przy­by­ciem na Pe­lo­po­nez Gre­ków w II ty­siąc­le­ciu p.n.e.; z cza­sem w hi­sto­rio­gra­fii grec­kiej po­ja­wi­ła się ten­den­cja do okre­śla­nia tym mia­nem rów­nież in­nych au­toch­to­nicz­nych miesz­kań­ców Pe­lo­po­ne­zu i są­sied­nich wysp, jak Ka­ryj­czy­cy i Le­le­go­wie.


Źródła:

Wikipedia

Pelc

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pelcmantel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kraw. futro


Źródła:

Wiktionary

Pelczar

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pelczarski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Pele

jed­wab­na tka­ni­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pele-Mele

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dzie­cię­cy ze­szyt z listą pytań, ro­dzaj gry to­wa­rzy­skiej

 (1.2) ro­dzaj gry w piłkę

 (1.3) zob. pêle-mêle.


Źródła:

Wiktionary

Peleciarka

ma­szy­na do pro­duk­cji pel­le­tu z bio­ma­sy lub in­nych ma­te­ria­łów


Pe­le­ciar­ka – ma­szy­na słu­żą­ca do przet­wa­rza­nia bio­ma­sy (tro­cin, zręb­ków, słomy, łusek na­sion) w gra­nul­ki pel­le­tu. Umoż­li­wia pow­tór­ne wy­ko­rzy­sta­nie od­pa­dów po­cho­dze­nia na­tu­ral­ne­go w pro­ce­sie pro­duk­cji bio­pa­li­wa.

Pe­le­cia­rek używa się głów­nie w prze­my­śle rol­nym i tar­tacz­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peled

duża ryba plank­to­no­żer­na; pe­lu­ga


Źródła:

SJP.pl

Peleng

okre­śle­nie miej­sca ulo­ko­wa­nia da­ne­go obiek­tu wzglę­dem pół­no­cy, przez po­mia­ry od­po­wied­nich kątów; na­miar


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. kąt mię­dzy pew­nym sta­łym kie­run­kiem i kie­run­kiem, w któ­rym ob­ser­wo­wa­ny jest na­mie­rza­ny obiekt


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pelengacja

pro­ces wyz­na­cza­nia na­mia­rów ja­kie­goś obiek­tu w prze­strze­ni wzglę­dem pół­no­cy, przez mie­rze­nie od­po­wied­nich kątów


Źródła:

SJP.pl

Pelengacyjny

zwią­za­ny z pe­len­ga­cją (pro­ce­sem wyz­na­cza­nia na­mia­rów ja­kie­goś obiek­tu w prze­strze­ni wzglę­dem pół­no­cy, przez mie­rze­nie od­po­wied­nich kątów), od­no­szą­cy się do ta­kie­go pro­ce­su (np. po­miar pe­len­ga­cyj­ny)


Źródła:

SJP.pl

Pelengator

przy­rząd na­wi­ga­cyj­ny do bra­nia na­mia­rów; na­mier­nik


Źródła:

SJP.pl

Pelengować

okre­ślać miej­sce ulo­ko­wa­nia da­ne­go obiek­tu wzglę­dem pół­no­cy, przez po­mia­ry od­po­wied­nich kątów


Źródła:

SJP.pl

Pelengowy

przy­miot­nik od: pe­leng; zwią­za­ny z pe­len­giem (okre­śla­niem miej­sca ulo­ko­wa­nia da­ne­go obiek­tu wzglę­dem pół­no­cy, przez po­mia­ry od­po­wied­nich kątów), do­ty­czą­cy pe­len­gu (np. mo­stek pe­len­go­wy)


Źródła:

SJP.pl

Peleryna

1. ro­dzaj okry­cia prze­ciw­de­szczo­we­go bez rę­ka­wów;
2. nie­wiel­ki frag­ment ozdob­nej tka­ni­ny za­wie­sza­nej przy koł­nie­rzu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wierzch­nie okry­cie bez rę­ka­wów, za­rzu­co­ne na ra­mio­na, nie­kie­dy krót­sze, tylko do łokci;

 (1.2) część ubio­ru np. pła­szcza, sukni, opa­da­ją­ca swo­bod­nie z ple­cy­e­ców


Pe­le­ry­na (fr. "pèlerine", od "pèlerin" - piel­grzym) – wierzch­nie okry­cie bez rę­ka­wów, za­rzu­co­ne na ra­mio­na i spię­te na pier­siach albo na ra­mie­niu, no­szo­ne od cza­sów an­tycz­nych przez obie płcie. W Pol­sce nazwa sto­so­wa­na od XVII wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peleryniasty

no­szą­cy pe­le­ry­nę


Źródła:

SJP.pl

Pelerynka

nie­wiel­ka pe­le­ry­na, naj­czę­ściej dla dzie­ci lub niek­tó­rych zwie­rząt do­mo­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: pe­le­ry­na

 (1.2) krót­ka na­rzut­ka okry­wa­ją­ca górną część ple­cy­e­ców, ra­mio­na i pier­si

 (1.3) kośc. szata li­tur­gicz­na mi­ni­stran­tów w kształ­cie pe­le­ryn­ki (1.2);


Pe­le­ryn­ka, ina­czej koł­nierz – jest szatą li­tur­gicz­ną (w for­mie koł­nie­rza za­pi­na­ne­go pod szyją) na­kła­da­ną przez mi­ni­stran­ta na komżę, którą nosi pod­czas mszy świę­tej. Mi­ni­strant otrzy­mu­je pe­le­ryn­kę do­pie­ro po wstęp­nym okre­sie przy­go­to­wa­nia do służ­by w ko­ście­le i po­głę­bie­niu swo­jej wie­dzy pod­czas zbió­rek mi­ni­stran­tów, a także po prak­ty­ce służ­by przy oł­ta­rzu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pelerynowy

→ pe­le­ry­na


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pe­le­ry­ny


Patrz:peleryna

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pelet

ro­dzaj bio­pa­li­wa wyt­wa­rza­ne­go przy po­mo­cy gra­nu­lo­wa­nia; pel­let


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gra­nu­lat opa­ło­wy ze spra­so­wa­nych pod wy­so­kim ci­śnie­niem tro­cin, wiór, zręb­ków i in­nych od­pa­dów drzew­nych;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peleton

zwar­ta grupa za­wod­ni­ków w wy­ści­gu ko­lar­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. naj­licz­niej­sza zwar­ta grupa ko­la­rzy ja­dą­cych w wy­ści­gu;


Pe­le­ton (od fr. "pe­lo­ton" – kłę­bek, gro­ma­da) – w ko­lar­stwie głów­na, naj­licz­niej­sza grupa ko­la­rzy, naj­czę­ściej umiej­sco­wio­na po­mię­dzy wy­prze­dza­ją­cy­mi ją za­wod­ni­ka­mi z uciecz­ki a za­wod­ni­ka­mi nie­wy­trzy­mu­ją­cy­mi tempa grupy za­sad­ni­czej.

Jazda w pe­le­to­nie wy­ma­ga mniej­sze­go wy­sił­ku od jazdy w po­je­dyn­kę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peletonik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od pe­le­ton


Źródła:

Wiktionary

Peletowy

→ pelet; pel­le­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Pelety

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zob. pelet.


Źródła:

Wiktionary

Peleus

po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej


Pe­le­us (gr. Πηλεύς " Pēleús", łac. "Pe­le­us") – w mi­to­lo­gii grec­kiej król Ftyi w Te­sa­lii, ar­go­na­u­ta, oj­ciec Achil­le­sa.

Ucho­dził za syna Aja­ko­sa i En­de­is. Pe­le­us razem z bra­tem Te­la­mo­nem zabił pod wpły­wem gnie­wu (w trak­cie gry w kości) swo­je­go przy­rod­nie­go brata Fo­ko­sa syna Pas­mant­hei, wsku­tek czego zmu­szo­ny był do uciecz­ki z Eginy. We Ftyi Pe­le­us zo­stał oczy­szczo­ny ze zbrod­ni przez Eu­ry­tio­na i po­ślu­bił An­ty­go­nę, córkę Eu­ry­tio­na, któ­re­go przy­pad­ko­wo zabił pod­czas po­lo­wa­nia na dzika ka­li­doń­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pelikan

1. ry­bo­żer­ny ptak wodny o cha­rak­te­ry­stycz­nym moc­nym dzio­bie ze skó­rza­nym wor­kiem;
2. po­tocz­nie: ob­wi­sła skóra na ra­mio­nach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. ptak z rzędu peł­no­płet­wych;

 (1.2) pot. wiecz­ne pióro marki Pe­li­kan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) przest. sto­mat. na­rzę­dzie, w kształ­cie za­gię­tych kle­szczy słu­żą­ce do usu­wa­nia dol­nych zębów przed­trzo­no­wych i trzo­no­wych

rze­czow­nik, licz­ba mnoga

 (3.1) pe­li­ka­ny pot. ob­wi­sła skóry w oko­li­cy ra­mion


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pelikani

→ pe­li­kan; pe­li­ka­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Pelikanica

sa­mi­ca pe­li­ka­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. sa­mi­ca pe­li­ka­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pelikanik

nie­wiel­ki pe­li­kan


Źródła:

SJP.pl

Pelikaniątko

młode pe­li­ka­na


Źródła:

SJP.pl

Pelikanowate

ro­dzi­na pta­ków; pe­li­ka­ny


Źródła:

SJP.pl

Pelikanowe

→ pe­li­kan; pe­li­ka­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pe­le­ca­ni­for­mes|Shar­pe|ref=tak., rząd pta­ków z in­fra­gro­ma­dy pta­ków ne­o­gna­tycz­nych;

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. n. lp.; M., B. i W. lm nm. od: pe­li­ka­no­wy


Pe­li­ka­no­we, peł­no­płet­we, wio­sło­no­gie (Pe­le­ca­ni­for­mes) – rząd pta­ków z in­fra­gro­ma­dy pta­ków ne­o­gna­tycz­nych (Ne­o­gnat­hae).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pelikanowy

→ pe­li­kan; pe­li­ka­ni


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do pe­li­ka­na

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z pe­li­ka­nem, do­ty­czą­cy pe­li­ka­na

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pe­li­ka­na, ma­ją­cy cechy pe­li­ka­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pelikany

1. ro­dzi­na pta­ków; pe­li­ka­no­wa­te;
2. po­tocz­nie: ob­wi­sa­ją­ca skóra ra­mion; mo­tyl­ki, skrzy­deł­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pe­le­ca­ni­dae|ref=tak., mo­no­ty­po­wa ro­dzi­na pta­ków z rzędu pe­li­ka­no­wych;

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­skoz­wie­rzę­cy.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: pe­li­kan


Pe­li­ka­ny, pe­li­ka­no­wa­te (Pe­le­ca­ni­dae) – mo­no­ty­po­wa ro­dzi­na pta­ków z rzędu pe­li­ka­no­wych (Pe­le­ca­ni­for­mes).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pelikozaur

gad ssa­koksz­tałt­ny ży­ją­cy w okre­sie permu


Źródła:

SJP.pl

Pelisa

dam­ski, zi­mo­wy płaszcz na fu­trze


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) odzież. zi­mo­wy płaszcz pod­bi­ty fu­trem, w szcze­gól­no­ści woj­sko­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pelit

drob­no­ziar­ni­sta skała osa­do­wa


Źródła:

SJP.pl

Pelka

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Pelleciarka

prasa gra­nu­lu­ją­ca za­si­la­na sil­ni­kiem elek­trycz­nym; pe­le­ciar­ka


Źródła:

SJP.pl

Pellet

[czy­taj: pelet] ro­dzaj bio­pa­li­wa wyt­wa­rza­ne­go przy po­mo­cy gra­nu­lo­wa­nia; pelet


rze­czow­nik zbio­ro­wy, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gruby, wal­co­wa­ty gra­nu­lat wy­ko­na­ny ze spra­so­wa­ne­go, syp­kie­go ma­te­ria­łu, głów­nie opa­ło­we­go;


Pel­let (pelet) – pa­li­wo stałe w for­mie gra­nu­la­tu uzy­ski­wa­ne z bio­ma­sy, przez­na­czo­ne głów­nie do spa­la­nia w in­dy­wi­du­al­nych, jak i zbio­ro­wych in­sta­la­cjach grzew­czych, może być spa­la­ny w ko­min­kach do tego przez­na­czo­nych.

Pel­let pro­du­ku­je się z od­pa­dów drzew­nych, upra­wia­nych w tym celu ro­ślin, oraz od­pa­dów i pro­duk­tów ubocz­nych rol­nict­wa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pelletowy

→ pel­let [czy­taj: pe­le­to­wy]; pe­le­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Pellikula

plaz­ma­tycz­na osłon­ka ciała pier­wot­nia­ków


Pel­li­ku­la, pe­li­ku­la – ela­stycz­na po­wło­ka po­kry­wa­ją­ca ciało pier­wot­nia­ków. Two­rzą ją błona ko­mór­ko­wa oraz przy­le­ga­ją­ca do niej epi­plaz­ma (naj­bar­dziej zew­nętrz­na część cy­to­plaz­my) z za­nu­rzo­ny­mi w niej włó­kna­mi biał­ko­wy­mi oraz obło­nio­ny­mi pę­che­rzy­ka­mi. Pel­li­ku­la na­da­je kształt ko­mór­ce oraz izo­lu­je ją od śro­do­wi­ska zew­nętrz­ne­go, a także poś­red­ni­czy w wy­mia­nie sub­stan­cji po­mię­dzy or­ga­niz­mem a śro­do­wi­skiem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pelmatoskopia

ba­da­nie linii pa­pi­lar­nych stóp w ce­lach iden­ty­fi­ka­cyj­nych; po­do­sko­pia


Źródła:

SJP.pl

Pelnik

wieś w Pol­sce


Pel­nik ( Pulf­nick) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ostródz­kim, w gmi­nie Łukta, nad je­zio­rem Isąg oraz rzeką Pa­słę­ką. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peloid

bo­ro­wi­na i muł, za­wie­ra­ją­ce znacz­ną ilość skład­ni­ków mi­ne­ral­nych; mają za­sto­so­wa­nie lecz­ni­cze


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­tu­ral­ny twór ge­o­lo­gicz­ny sto­so­wa­ny jako two­rzy­wo lecz­ni­cze; pow­sta­je przy udzia­le wody i mi­kro­or­ga­niz­mów


Pe­lo­i­dy (gr. "pelos" – „błoto”) – ut­wo­ry ge­o­lo­gicz­ne, które po roz­drob­nie­niu i zmie­sza­niu z wodą są wy­ko­rzy­sty­wa­ne do celów lecz­ni­czych w for­mie ką­pie­li lub okła­dów.

Pe­lo­i­dy są dzie­lo­ne na na­tu­ral­ne i sztucz­ne. Pe­lo­i­da­mi na­tu­ral­ny­mi na­zy­wa­ne są te, które uży­wa­ne są w sta­nie spo­ty­ka­nym w na­tu­rze, lub są pod­da­wa­ne przy­go­to­wa­niu, które nie po­wo­du­je istot­nych zmian fi­zy­ko-che­micz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peloidoterapia

me­to­da le­cze­nia uz­dro­wi­sko­we­go wy­ko­rzy­stu­ją­ca dzia­ła­nie bo­ro­wi­ny


Źródła:

SJP.pl

Pelomeduza

ro­dzaj żółwi z ro­dzi­ny pe­lo­me­du­zo­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Pelomeduzowate

ro­dzi­na żółwi z po­drzę­du żółwi bo­ko­szyj­nych


Pe­lo­me­du­zo­wa­te (Pe­lo­me­du­si­dae) – ro­dzi­na żółwi z po­drzę­du żółwi bo­ko­szyj­nych (Ple­u­ro­di­ra). Ich śro­do­wi­skiem życia są rzeki oraz wody sto­ją­ce. Pod­czas okre­su suszy za­pa­da­ją w sen letni.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pelomeduzowaty

o ce­chach pe­lo­me­du­zo­wa­tych (ro­dzi­na żółwi)


Źródła:

SJP.pl

Peloneustes

ro­dzaj plez­jo­za­u­ra z ro­dzi­ny plio­za­u­rów


Pe­lo­ne­u­stes (z gr. "pły­wak w mule") – ro­dzaj dra­pież­ne­go plio­za­u­ra, ży­ją­ce­go pod ko­niec jury. Pier­wsze­go od­kry­cia do­ko­na­no w 1889. Szcząt­ki od­kry­to na te­re­nie An­glii oraz Rosji, co wska­zu­je na fakt, że zwie­rzę to wy­stę­po­wa­ło sze­ro­ko w mo­rzach oble­wa­ją­cych ob­sza­ry Eu­ro­py.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peloponeski

przy­miot­nik od: Pe­lo­po­nez (pół­wy­sep w Gre­cji)


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Pe­lo­po­ne­zu, zwią­za­ny z Pe­lo­po­ne­zem, po­cho­dzą­cy z Pe­lo­po­ne­zu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peloponez

1. pół­wy­sep w Gre­cji;
2. kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wej Gre­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pół­wy­sep w Gre­cji mię­dzy Mo­rzem Joń­skim a Mo­rzem Egej­skim;

 (1.2) hist. kra­i­na hi­sto­rycz­no-ge­o­gra­ficz­na na Pe­lo­po­ne­zie (1.1)

 (1.3) adm. re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny Gre­cji zaj­mu­ją­cy po­łud­nio­wą i wschod­nią część Pe­lo­po­ne­zu (1.1);


Pe­lo­po­nez ("Pół­wy­sep Pe­lo­po­ne­ski", nwgr. "Πελοπόννησος", "Pe­lo­pon­ni­sos", w śred­nio­wie­czu znany jako Morea, gr. "Μωρέας" lub "Μωριάς") – pół­wy­sep i kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wej Gre­cji o po­wierzch­ni 21 549 km², po­mię­dzy Mo­rzem Joń­skim a Egej­skim. Sta­no­wi naj­da­lej na po­łud­nie wy­su­nię­tą część Pół­wy­spu Bał­kań­skie­go i kon­ty­nen­tal­nej Gre­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pelops

po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mit. po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej, syn Tan­ta­la zło­żo­ny przez niego w ofie­rze bogom;

 (1.2) mit. po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej, syn Aga­mem­no­na

 (1.3) hist. król Spar­ty z dy­na­stii Eu­ry­pon­ty­dów pa­nu­ją­cy w III w. p.n.e.

 (1.4) sport. nazwa klubu spor­to­we­go z Patry


Pe­lops – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Tan­ta­la, za­ło­ży­ciel dy­na­stii Pe­lo­pi­dów. Jako dziec­ko za­bi­ty przez ojca i po­da­ny na ucz­cie bogów, zje­dzo­ny je­dy­nie przez De­me­ter; wskrze­szo­ny przez Her­me­sa na po­le­ce­nie Zeusa. Mąż Hip­po­da­mei, za­bój­ca Oj­no­ma­o­sa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pelosyderyt

mi­ne­rał, wę­glan wap­nia za­wie­ra­ją­cy do­miesz­ki mi­ne­ra­łów ila­stych i kal­cy­tu; sy­de­ryt ila­sty


Źródła:

SJP.pl

Pelot

1. stara gra po­le­ga­ją­ca na od­bi­ja­niu od muru małej piłki za po­mo­cą wi­kli­no­wej ra­kie­ty o wy­dłu­żo­nym kształ­cie, upra­wia­na do dziś, po­cho­dzą­ca od ple­mion pre­ko­lum­bij­skiej Me­zo­a­me­ry­ki i Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej;
2. daw­niej po­du­szecz­ka do igieł i szpi­lek czę­sto per­fu­mo­wa­na


Źródła:

SJP.pl

Pelota

1. stara gra po­le­ga­ją­ca na od­bi­ja­niu od muru małej piłki za po­mo­cą wi­kli­no­wej ra­kie­ty o wy­dłu­żo­nym kształ­cie, upra­wia­na do dziś, po­cho­dzą­ca od ple­mion pre­ko­lum­bij­skiej Me­zo­a­me­ry­ki i Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej;
2. daw­niej po­du­szecz­ka do igieł i szpi­lek czę­sto per­fu­mo­wa­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. ro­dzaj te­ni­sa po­pu­lar­ne­go wśród Ba­sków, roz­gry­wa­ne­go na bo­i­sku ze ścia­ną, o którą od­bi­ja­na jest piłka;


Zo­bacz też: Tlacht­li.

Pe­lo­ta (bask. Pi­lo­ta, lub Jai-alai) – gra znana w kraju Ba­sków w Hisz­pa­nii. Jest to ro­dzaj te­ni­sa roz­gry­wa­ne­go na bo­i­sku oto­czo­nym ścia­na­mi, o które od­bi­ja­na jest piłka.

W całym re­gio­nie nie­mal każde mia­sto i każda wio­ska, nawet najm­niej­sza, po­sia­da­ją "fron­tón", czyli bo­i­sko, przy­po­mi­na­ją­ce kort do squ­as­ha, na któ­rym za­wod­ni­cy rzu­ca­ją piłką, która jest od­bi­ja­na o ścia­ny z pręd­ko­ścią nawet do 300 km/h z po­mo­cą spe­cjal­nych ra­kiet z wi­kli­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peloteza

ma­szy­na do zgnia­ta­nia płat­ków myd­la­nych w jed­no­li­ty blok; zgnia­tar­ka


Źródła:

SJP.pl

Pelotka

1. dzia­ło prze­ciw­lot­ni­cze;
2. wkład­ka do butów


Źródła:

SJP.pl

Pelowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Pelplin

mia­sto w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie po­mor­skim;


Pel­plin ( Pel­plin) – mia­sto w pół­noc­nej Pol­sce, po­ło­żo­ne na Ko­cie­wiu, w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie tczew­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Pel­plin.

W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. gdań­skie­go. Pel­plin jest lo­kal­nym wę­złem ko­mu­ni­ka­cyj­nym, krzy­żu­ją się tu: droga wo­je­wódz­ka nr 229 z drogą wo­je­wódz­ką 230, w po­bli­żu mia­sta znaj­du­je się węzeł dro­go­wy "Pel­plin" au­to­stra­dy A1 z drogą wo­je­wódz­ką nr 229.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pelplinianin

miesz­ka­niec Pel­pli­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Pel­pli­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pelplinianka

miesz­kan­ka Pel­pli­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Pel­pli­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pelpliński

przy­miot­nik od: Pel­plin


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Pel­pli­na, zwią­za­ny z Pel­pli­nem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pelta

mała drew­nia­na tar­cza, łu­ko­wa­to wy­gię­ta, uży­wa­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji i Ma­ce­do­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. sta­roż. drew­nia­na, ob­cią­gnię­ta skórą tar­cza o ner­ko­wa­tym kształ­cie, uży­wa­na zwła­szcza przez lek­koz­broj­nych żoł­nie­rzy grec­kich i ma­ce­doń­skich


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peltasta

w sta­ro­żyt­no­ści: lek­koz­broj­ny żoł­nierz w woj­skach Gre­cji i Ma­ce­do­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. sta­roż. lek­koz­broj­ny żoł­nierz wojsk grec­kich i hel­le­ni­stycz­nych wy­po­sa­żo­ny w tar­czę – peltę oraz oszcze­py;


Pel­ta­sta (stgr. πελταστής peltastēs, lm πελτασταί peltastái) – w sta­ro­żyt­nej Gre­cji lek­koz­broj­ny pie­chur wal­czą­cy za po­mo­cą krót­kiej włócz­ni (oszcze­pu) i wy­po­sa­żo­ny w lekką tar­czę.

Pel­ta­stów re­kru­to­wa­no po­cząt­ko­wo z ple­mion trac­kich, z cza­sem jed­nak nazwa ta stała się sy­no­ni­mem cha­rak­te­ry­stycz­nej for­ma­cji zbroj­nej, nie­za­leż­nie od miej­sca po­cho­dze­nia żoł­nie­rzy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peltier

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Pelton

Pel­ton – wieś i civil pa­rish w An­glii, w hrab­stwie Dur­ham. Leży 11 km na pół­noc od mia­sta Dur­ham i 386 km na pół­noc od Lon­dy­nu. W 2011 roku civil pa­rish li­czy­ła 6100 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wikipedia

Peltozaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra pan­cer­ne­go z ro­dzi­ny no­do­za­u­rów; za­u­ro­pel­ta


Źródła:

SJP.pl

Peluga

duża ryba plank­to­no­żer­na; peled


Pe­lu­ga, peled, syrok ("Co­re­go­nus peled") – ga­tu­nek słod­ko­wod­nej, plank­to­no­żer­nej ryby ło­so­sio­wa­tej z po­dro­dzi­ny sie­jo­wa­tych (Co­re­go­ni­nae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pelur

cien­ka war­stwa sa­ty­no­wa­ne­go pa­pie­ru sto­so­wa­ne­go w kla­se­rach i jako prze­kład­ka ochron­na stron z ilu­stra­cja­mi w książ­kach


Pelur (z fr.: "płaszcz, okry­cie") – od­mia­na cien­kie­go pa­pie­ru o gra­ma­tu­rze 30-40 g/m2.

Pelur ce­chu­je duża przez­ro­czy­stość, zwła­szcza pelur bez­drzew­ny i biały (pelur może wy­stę­po­wać w od­mia­nie bar­wio­nej). Pa­pier ten przez­na­czo­ny jest do moc­nych i trwa­łych kopii wy­ko­ny­wa­nych na ma­szy­nie do pi­sa­nia, do ochro­ny ilu­stra­cji i prze­kła­dek w książ­kach oraz w al­bu­mach i kla­se­rach jako płaszcz ochron­ny do za­war­tych w nim zbio­rów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pelurowy

przy­miot­nik od: pelur; bę­dą­cy pe­lu­rem (cien­ką war­stwą sa­ty­no­wa­ne­go pa­pie­ru), zro­bio­ny z pe­lu­ru (np. za­kład­ka pe­lu­ro­wa)


Źródła:

SJP.pl

Peluszka

jed­no­rocz­na ro­śli­na z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych (mo­tyl­ko­wa­tych), o czer­wo­no­fio­le­to­wych kwia­tach i pie­rza­stych li­ściach, upra­wia­na na paszę i zie­lo­ny nawóz; groch polny, groch błę­kit­no­pur­pu­ro­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pisum sa­ti­vum|subsp=ar­ven­se|ref=nie., jed­no­rocz­na ro­śli­na upraw­na z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych, od­mia­na gro­chu;

 (1.2) roln. spoż. strą­ki lub na­sio­na pe­lusz­ki (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pelwiskopia

ro­dzaj za­bie­gu umoż­li­wia­ją­ce­go oglą­da­nie na­rzą­dów znaj­du­ją­cych się w obrę­bie mied­ni­cy


Źródła:

SJP.pl

Pelykozaur

przed­sta­wi­ciel rzędu sy­nap­sy­dów (gadów ssa­koksz­tałt­nych)


Źródła:

SJP.pl

Pelykozaury

przed­sta­wi­ciel rzędu sy­nap­sy­dów (gadów ssa­koksz­tałt­nych)


Pe­ly­ko­za­u­ry (Pe­ly­co­sa­u­ria) – pa­ra­fi­le­tycz­na grupa sy­nap­sy­dów (gadów ssa­koksz­tałt­nych), które po­ja­wi­ły się w póź­nym kar­bo­nie i osią­gnę­ły szczyt roz­wo­ju we wczes­nym per­mie. W za­pi­sie ko­pal­nym znane do środ­ko­we­go permu.

Tra­dy­cyj­nie poj­mo­wa­ne pe­ly­ko­za­u­ry obej­mo­wa­ły wszyst­kie sy­nap­sy­dy nie­na­le­żą­ce do te­rap­sy­dów (w tym do ssa­ków).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pelzym

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. cią­gle

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. łatwo, pła­zem


Źródła:

Wiktionary

Pelóntać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pa­łę­tać


Źródła:

Wiktionary

Pembroke

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Pemfigoid

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. cho­ro­ba po­wo­du­ją­ca pow­sta­wa­nie mocno na­pię­tych pę­che­rzy pod­na­skór­ko­wych, czę­sto na po­dło­żu ru­mie­nio­wym;


Pem­fi­go­id pę­che­rzo­wy (łac. "pemp­hi­go­id, pemp­hi­go­id bul­lo­sus, BP") – au­to­im­mu­ni­za­cyj­na cho­ro­ba pę­che­rzo­wa skóry. Der­ma­to­za pę­che­rzo­wa, wy­stę­pu­ją­ca czę­ściej w wieku star­szym (rzad­ko u dzie­ci), ce­chu­ją­ca się du­ży­mi, do­brze na­pię­ty­mi pę­che­rza­mi, usa­do­wio­ny­mi w obrę­bie wyk­wi­tów ru­mie­nio­wo- obrzę­ko­wych i w skó­rze po­zor­nie niez­mie­nio­nej.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Pemikan

pro­sta mięs­na po­tra­wa z ucie­ra­ny­mi orze­cha­mi przy­go­to­wy­wa­na przez ko­czow­ni­czych my­śli­wych z Ame­ry­ki Pół­noc­nej; pem­mi­kan


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. su­szo­ne mięso z łojem i dzi­ki­mi owo­ca­mi przy­go­to­wy­wa­ne jako wy­so­ko­ka­lo­rycz­ny zapas żyw­no­ścio­wy przez rdzen­nych miesz­kań­ców Ame­ry­ki Pół­noc­nej zwy­kle w for­mie spo­rych blocz­ków;


Pe­mi­kan (kri "pimîhkân", "pem­mi­ca­ne", czyli tłuszcz) – su­szo­ne mięso. Nazwą tą okre­śla się za­kon­ser­wo­wa­ne przez su­sze­nie na słoń­cu chude mięso upo­lo­wa­nych zwie­rząt (naj­czę­ściej bi­zo­nów, łosi lub je­le­ni) lub ryb, po­kro­jo­ne w cien­kie paski lub pla­stry, na­stęp­nie roz­drob­nio­ne, wy­mie­sza­ne z bi­zo­nim łojem i kwa­śny­mi ja­go­da­mi lub su­szo­ny­mi raj­ski­mi jabł­ka­mi, po czym umie­szcza­ne w zszy­tych ze skóry je­le­ni dłu­gich, wą­skich rur­kach lub bo­chen­kach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pemikanowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pe­mi­ka­nem, do­ty­czą­cy pe­mi­ka­nu


Źródła:

Wiktionary

Pemmikan

pro­sta mięs­na po­tra­wa z ucie­ra­ny­mi orze­cha­mi przy­go­to­wy­wa­na przez ko­czow­ni­czych my­śli­wych z Ame­ry­ki Pół­noc­nej; pe­mi­kan


Źródła:

SJP.pl

Pen

przy­rząd, naj­czę­ściej w po­sta­ci strzy­kaw­ki, słu­żą­cy do daw­ko­wa­nia i wstrzy­ki­wa­nia in­su­li­ny; pen­fil, wstrzy­ki­wacz pió­ro­wy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pen-Club

[czy­taj: pen klab] mię­dzy­na­ro­do­we sto­wa­rzy­sze­nie pi­sa­rzy; Pen-Club, Pen Club, Pen­klub


Źródła:

SJP.pl

Penakordancja

czę­ścio­wa zgod­ność, pra­wi­dło­wość


Źródła:

SJP.pl

Penalista

osoba spe­cja­li­zu­ją­ca się w za­kre­sie prawa kar­ne­go i od­po­wie­dzial­na za ich od­po­wied­nią in­ter­pre­ta­cję


Źródła:

SJP.pl

Penalistka

ko­bie­ta spe­cja­li­zu­ją­ca się w za­kre­sie prawa kar­ne­go i od­po­wie­dzial­na za ich od­po­wied­nią in­ter­pre­ta­cję


Źródła:

SJP.pl

Penalizacja

1. po­więk­sze­nie za­kre­su czy­nów uz­na­wa­nych za ka­ral­ne;
2. uz­na­nie czynu za prze­stęp­stwo lub wy­kro­cze­nie


Pe­na­li­za­cja (od poena - kara) – uz­na­nie przez usta­wo­daw­cę okre­ślo­ne­go czynu za czyn za­bro­nio­ny (prze­stęp­stwo), wy­kro­cze­nie lub de­likt dy­scy­pli­nar­ny. Dla prawa kar­ne­go pe­na­li­za­cja czynu jest pod­sta­wą od­po­wie­dzial­no­ści kar­nej i za­są­dze­nia przez sąd kary (nul­lum cri­men sine lege, nulla poena sine lege). Prze­ci­wień­stwem pe­na­li­za­cji jest de­pe­na­li­za­cja.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Penalizacyjny

→ pe­na­li­za­cja


Patrz:penalizacja

Źródła:

SJP.pl

Penalizować

czy­nić ka­ral­nym, wpi­sy­wać do sy­ste­mu kar prze­wi­dzia­nych w ko­dek­sie kar­nym


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. spe­na­li­zo­wać)

 (1.1) praw. uz­na­wać pewne dzia­ła­nie za prze­stęp­stwo i wyz­na­czać kary dla tych, któ­rzy po­peł­ni­li­by je


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Penalny

niez­god­ny z tym pra­wem kar­nym (np. czyn pe­nal­ny) lub okre­śla­ją­cy kary (np. ko­deks pe­nal­ny)


Źródła:

SJP.pl

Penang

drze­wo z ro­dzi­ny palm upra­wia­ne w Ma­lez­ji, któ­rej owoce są źró­dłem are­ko­li­ny (sil­nie tru­ją­ce­go al­ka­lo­i­du); pi­nang, żu­wi­pal­ma, palma be­te­lo­wa, areka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Penaty

w mi­to­lo­gii rzym­skiej: bó­stwa opie­ku­ją­ce się ro­dzi­ną i ogni­skiem do­mo­wym


Pe­na­ty (łac. "Dii Pe­na­tes") – w mi­to­lo­gii rzym­skiej bó­stwa opie­kuń­cze po­cho­dze­nia etru­skie­go, strze­gą­ce ogni­ska do­mo­we­go i spi­żar­ni. Czczo­ne razem z la­ra­mi, przed­sta­wia­no je w po­sta­ci ma­łych fi­gu­rek z drew­na, gliny, wosku, sre­bra lub kości sło­nio­wej. Poś­wię­co­ny był im jeden dzień każ­de­go mie­sią­ca, kiedy to po­sąż­ki przy­stra­ja­no kwia­ta­mi. W ofie­rze pe­na­tom skła­da­no wino, ka­dzi­dła, owoce, nie­kie­dy także ofia­ry z mło­dych owiec i kóz.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pencaty

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. gruby, tłu­sty


Źródła:

Wiktionary

Penczek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Pendant

[czy­taj: pądą] od­po­wied­nik, po­ję­cie uzu­peł­nia­ją­ce


Pen­dant (XVIII w. fr. "pen­dant" – za­wie­szo­ny, łac. "pen­de­re" – za­wie­sić) – dzie­ło sztu­ki two­rzą­ce har­mo­nij­ną parę z innym dzie­łem, uzu­peł­nia­ją­cą się naw­za­jem pod wzglę­dem kom­po­zy­cji i stylu.

Przy­kła­da­mi pen­dan­tów w ma­lar­stwie są m.in.:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pendent

pas za­kła­da­ny przez ramię, słu­żą­cy do no­sze­nia broni bia­łej; feld­cech, fel­cech


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. pas do mo­co­wa­nia sza­bli


Pen­dent (od fr. "pen­dant" – wi­szą­cy) – pas no­szo­ny przez ramię (sko­śnie w po­przek tu­ło­wia), słu­żą­cy do prze­no­sze­nia bocz­nej broni bia­łej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pendentyw

część skle­pie­nia w kształ­cie trój­ką­ta sfe­rycz­ne­go; ża­gie­lek; wroż­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. na­roż­ny ele­ment skle­pie­nia o kształ­cie trój­ką­ta sfe­rycz­ne­go


Pen­den­tyw, ża­gie­lek – ele­ment na­roż­ny w po­sta­ci skle­pie­nia o kształ­cie trój­ką­ta sfe­rycz­ne­go.

Umoż­li­wia przej­ście z planu kwa­dra­tu do koła, na któ­rym opie­ra się ko­pu­ła. Pen­den­tyw sto­so­wa­ny był w ar­chi­tek­tu­rze bi­zan­tyj­skiej, roz­po­wszech­nił się na Rusi. Był sto­so­wa­ny w re­ne­san­sie, po­cząt­ko­wo we Wło­szech, póź­niej w całej Eu­ro­pie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Penderecki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Pendolino

marka po­cią­gów


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kolej. po­ciąg z ro­dzi­ny szyb­kich wło­skich ze­spo­łów trak­cyj­nych;


Pen­do­li­no (z wł. „wa­ha­deł­ko”) – ro­dzi­na wło­skich elek­trycz­nych ze­spo­łów trak­cyj­nych du­żych pręd­ko­ści o pręd­ko­ściach mak­sy­mal­nych od 200 do 250 km/h, w więk­szo­ści przy­pad­ków po­sia­da­ją­cych wy­chyl­ne nad­wo­zie. Po­cząt­ko­wo pro­du­ko­wa­ne przez Fiat Fer­ro­via­ria, a póź­niej przez Al­stom, który prze­jął Fiat Fer­ro­via­ria.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pendragon

tytuł no­szo­ny przez przy­wód­ców i waż­niej­szych urzęd­ni­ków wa­lij­skich oraz bry­tyj­skich


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pendrajw

po­tocz­nie: pen­dri­ve


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) al­ter­na­tyw­na forma za­pi­su słowa pen­dri­ve


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pendrak

po­tocz­nie: pen­dri­ve; pa­luch


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. in­form. pen­dri­ve


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pendrive

[czy­taj: pen­drajw] prze­no­śne urzą­dze­nie do prze­cho­wy­wa­nia da­nych; pen drive


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. nie­wiel­kie urzą­dze­nie prze­no­śne po­dłą­cza­ne do kom­pu­te­ra po­przez port USB, za­wie­ra­ją­ce pa­mięć trwa­łą;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Penduł

daw­niej: wa­ha­dło ze­ga­ra; per­pen­dy­kuł


Źródła:

SJP.pl

Pendżab

1. kra­i­na w Azji;
2. stan w In­diach;
3. pro­win­cja w Pa­ki­sta­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wej Azji;

 (1.2) geogr. stan w pół­noc­no-za­chod­nich In­diach;

 (1.3) geogr. pro­win­cja w Pa­ki­sta­nie;


Pen­dżab (Pan­dźab, Pię­cio­rze­cze) – kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wej Azji, roz­cią­ga­ją­ca się wzdłuż gra­ni­cy in­dyj­sko-pa­ki­stań­skiej.

Daw­niej two­rzył jedną ca­łość, obec­nie po­dzie­lo­ny jest mię­dzy dwa pań­stwa. Po­ło­żo­ny w pół­noc­nej czę­ści Indii stan Pen­dżab zaj­mu­je po­wierzch­nię 50,4 tys.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pendżabczyk

miesz­ka­niec Pen­dża­bu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek po­cho­dze­nia in­do­e­u­ro­pej­skie­go, miesz­ka­niec Pa­ki­sta­nu i te­re­nów in­dyj­skie­go stanu Pen­dżab


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pendżabka

miesz­kan­ka Pen­dża­bu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. ko­bie­ta po­cho­dze­nia in­do­e­u­ro­pej­skie­go, miesz­kan­ka Pa­ki­sta­nu i te­re­nów in­dyj­skie­go stanu Pen­dżab


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pendżabski

od­no­szą­cy się do ję­zy­ka pań­dża­bi (jed­ne­go z ję­zy­ków in­dyj­skich) lub Pen­dża­bu (Pań­dźa­bu, stanu in­dyj­skie­go lub pa­ki­stań­skiej pro­win­cji)


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Pen­dża­bem, wy­wo­dzą­cy się z Pen­dża­bu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. in­do­a­ryj­ski język uży­wa­ny przez 28 mi­lio­nów osób za­miesz­ku­ją­cych hi­sto­rycz­ną kra­i­nę Pen­dżab na po­gra­ni­czu in­dyj­sko-pa­ki­stań­skim


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pendżabskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem pen­dżab­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem pen­dżab­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku pen­dżab­skim


Źródła:

Wiktionary

Penektomia

w me­dy­cy­nie: cał­ko­wi­te lub czę­ścio­we usu­nię­cie prą­cia


Pe­nek­to­mia – za­bieg chi­rur­gicz­ny, po­le­ga­ją­cy na czę­ścio­wej lub cał­ko­wi­tej am­pu­ta­cji prą­cia, naj­czę­ściej z po­wo­du no­wot­wo­ru tego na­rzą­du.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Penelopa

1. ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny czu­ba­czy;
2. w prze­no­śni: żona, któ­rej wier­ność mał­żeń­ska może słu­żyć za wzór


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. imię mi­tycz­nej kró­lo­wej Itaki, żony Odysa;


Pe­ne­lo­pa (gr. Πηνελόπη "Pe­ne­lo­pe" lub Πηνελόπεια "Pe­ne­lo­pe­ia") – córka Pe­ri­boi i Ika­rio­sa, po­stać w Ody­sei, żona Ody­se­u­sza, matka Te­le­ma­cha, wzór wier­nej żony; przez okres dwu­dzie­stu lat ocze­ki­wa­ła po­wro­tu męża (10 lat wojny tro­jań­skiej i 10 lat tu­łacz­ki Ody­se­u­sza), zwo­dząc ubie­ga­ją­cych się o jej rękę 108 za­lot­ni­ków (przy­rze­kła wy­brać jed­ne­go z nich na męża, gdy ukoń­czy tkać szatę dla swo­je­go te­ścia) przy po­mo­cy pod­stę­pu (aby odw­lec ukoń­cze­nie szaty, pruła nocą tka­ni­nę, nad którą pra­co­wa­ła w dzień, por.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peneplena

ob­szar o zrów­na­nej po­wierzch­ni w wy­ni­ku de­nu­da­cji prze­bie­ga­ją­cej w kli­ma­cie wil­got­nym; pra­wie­rów­nia


Pe­ne­ple­na – ro­dzaj wiel­ko­ob­sza­ro­wej – mo­gą­cej obej­mo­wać całe kon­ty­nen­ty – po­li­ge­nicz­nej, tj. pow­sta­łej wsku­tek od­dzia­ły­wa­nia wielu czyn­ni­ków, po­wierzch­ni zrów­na­nia peł­ne­go. Do jej uksz­tał­to­wa­nia przy­czy­nia­ją się dzia­łal­ność ero­zyj­na rzek, zmy­wa­ją­ca wód opa­do­wych, de­fla­cyj­na wia­tru, gra­wi­ta­cja i wie­trze­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peneplenizacja

pro­ces two­rze­nia się pe­ne­ple­ny (pra­wie­rów­ni, ob­sza­ru o zrów­na­nej po­wierzch­ni pow­sta­ją­cej w wy­ni­ku na­tu­ral­nych pro­ce­sów ni­szczą­cych prze­bie­ga­ją­cych w kli­ma­cie wil­got­nym)


Źródła:

SJP.pl

Pener

1. osoba pod­kre­śla­ją­ca swoją waż­ność, wy­wyż­sza­ją­ca swoją po­zy­cję, chwa­lą­ca się nią;
2. po­tocz­nie o kon­tro­le­rze bi­le­tów; kanar;
3. osoba stwa­rza­ją­ca za­gro­że­nie, zbir


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. czło­wiek z mar­gi­ne­su, menel, lump, żul, klo­szard


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Penetracja

1. prze­szu­ki­wa­nie te­re­nu, naj­czę­ściej w ce­lach ba­daw­czych;
2. wni­ka­nie w coś, za­głę­bia­nie się w czymś;
3. prze­ni­ka­nie czy­ichś wpły­wów do ja­kichś śro­do­wisk;
4. wpro­wa­dza­nie pe­ni­sa lub innej czę­sci ciała w głab ciała innej osoby w cza­sie sto­sun­ku sek­su­al­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) do­cie­ra­nie do­kądś i prze­szu­ki­wa­nie ja­kichś miejsc w ce­lach ba­daw­czych

 (1.2) prze­do­sta­wa­nie się ob­cych wpły­wów lub idei do ja­kichś śro­do­wisk

 (1.3) za­głę­bia­nie się, wni­ka­nie w coś

 (1.4) seks. wa­gi­nal­ny lub anal­ny sto­su­nek sek­su­al­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Penetracyjny

zwią­za­ny z pe­ne­tra­cją


Źródła:

SJP.pl

Penetralia

wnę­trze, część naj­taj­niej­sza


Pe­ne­tra­lia – pier­wszy stu­dyj­ny album szwedz­kiej grupy mu­zycz­nej Hy­po­cri­sy. Zo­stał wy­da­ny w 1992 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Penetralium

1. wnę­trze, głę­bia cze­goś, naj­czę­ściej tajna, ukry­ta, trud­no do­stęp­na;
2. część domu lub świą­ty­ni grec­kiej po­ło­żo­na w głębi


Źródła:

SJP.pl

Penetrant

ciecz uży­wa­na do wy­kry­wa­nia pę­knięć w ma­te­ria­le me­to­dą pe­ne­tra­cyj­ną; pe­ne­tra­tor


Źródła:

SJP.pl

Penetrator

ciecz uży­wa­na do wy­kry­wa­nia pę­knięć w ma­te­ria­le me­to­dą pe­ne­tra­cyj­ną; pe­ne­trant


Pe­ne­tra­tor (z łac. "pe­ne­tra­tio" 'prze­ni­ka­nie' od "pe­ne­tra­re" 'prze­ni­kać; wkra­dać się') – w tech­no­lo­gii woj­sko­wej mia­nem tym okre­śla się ro­bo­czą część (rdzeń) po­ci­sku pod­ka­li­bro­we­go, któ­re­go za­da­niem jest wy­łącz­nie prze­nie­sie­nie ener­gii ki­ne­tycz­nej wy­strza­łu we względ­nie wy­so­kiej masie i umoż­li­wia­ją­cy jej sku­pie­nie w małym prze­kro­ju, w re­zul­ta­cie umoż­li­wia­ją­cy prze­bi­cie się przez pan­cerz.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Penetrometr

1. przy­rząd do po­mia­ru kon­sy­sten­cji sma­rów, as­fal­tów i ciał bi­tu­micz­nych, opar­te­go na za­sa­dzie za­nu­rza­nia spe­cjal­ne­go stoż­ka w ba­da­nym ma­te­ria­le;
2. przy­rząd do mie­rze­nia prze­ni­kli­wo­ści pro­mie­nio­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Penetrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­cie­ra­nie do­kądś i prze­szu­ki­wa­nie ja­kichś miejsc w ce­lach ba­daw­czych


Źródła:

Wiktionary

Penetrować

wni­kać gdzieś, prze­ni­kać coś, prze­do­sta­wać się przez coś, naj­czę­ściej w ce­lach ba­daw­czych


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. spe­ne­tro­wać)

 (1.1) wni­kać w coś, prze­ni­kać przez coś

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. spe­ne­tro­wać, wy­pe­ne­tro­wać)

 (2.1) badać do­głęb­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny pe­ne­tro­wać się (dk. spe­ne­tro­wać się, wy­pe­ne­tro­wać się)

 (3.1) być pe­ne­tro­wa­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Penfil

przy­rząd, naj­czę­ściej w po­sta­ci strzy­kaw­ki, słu­żą­cy do daw­ko­wa­nia i wstrzy­ki­wa­nia in­su­li­ny; pen, wstrzy­ki­wacz pió­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Penguin

[czy­taj: pen­głin] książ­ka z serii wy­da­wa­nych przez bry­tyj­skie wy­daw­nict­wo Pen­gu­in Books


Pen­gu­in (ang. "ping­win") – nor­we­ski prze­ci­wo­krę­to­wy po­cisk ra­kie­to­wy zbu­do­wa­ny przez Kongs­berg De­fen­ce & Ae­ro­spa­ce w wer­sjach do wy­strze­li­wa­nia z okrę­tów na­wod­nych, sa­mo­lo­tów i śmi­głow­ców. Przy­ję­ty do uz­bro­je­nia w wielu kra­jach, także Sta­nów Zjed­no­czo­nych pod oz­na­cze­niem AGM-119 Pen­gu­in.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pengö

wę­gier­ska jed­nost­ka mo­ne­tar­na w la­tach 1925-1945


Źródła:

SJP.pl

Peniak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bia­ły­stok. tchórz (o bo­jaź­li­wym czło­wie­ku)


Źródła:

Wiktionary

Peniać

po­tocz­nie: bać się, tchó­rzyć; cykać się, stra­chać się, dygać się


Źródła:

SJP.pl

Penicylina

an­ty­bio­tyk wyt­wa­rza­ny przez grzy­by ple­śnio­we z grupy pędz­la­ków, sto­so­wa­ny jako lek prze­ciw­bak­te­ryj­ny o sze­ro­kim spek­trum dzia­ła­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. lek z grupy pe­ni­cy­lin;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Penicylinaza

enzym roz­kła­da­ją­cy pe­ni­cy­li­nę


Pe­ni­cy­li­na­zy (EC 3.5.2) – grupa en­zy­mów na­le­żą­cych do beta-lak­ta­maz, wa­run­ku­ją­cych opor­ność niek­tó­rych bak­te­rii na na­tu­ral­ne pe­ni­cy­li­ny – ben­zy­lo­wą oraz fe­nok­sy­me­ty­lo­wą. Dzia­ła po­przez hy­dro­li­zę pier­ście­nia beta-lak­ta­mo­we­go.

We­dług kla­sy­fi­ka­cji Karen Bush, en­zy­my tej grupy na­le­żą do klasy 2a.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Penicylinazy

enzym roz­kła­da­ją­cy pe­ni­cy­li­nę


Źródła:

SJP.pl

Penicylinowy

przy­miot­nik od: pe­ni­cy­li­na; zwią­za­ny z pe­ni­cy­li­ną, pro­wa­dzo­ny przy jed­no­czes­nym za­ży­wa­niu pe­ni­cy­li­ny (np. ku­ra­cja pe­ni­cy­li­no­wa)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pe­ni­cy­li­ną, do­ty­czą­cy pe­ni­cy­li­ny; za­wie­ra­ją­cy pe­ni­cy­li­nę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Penicyliny

an­ty­bio­tyk wyt­wa­rza­ny przez grzy­by ple­śnio­we z grupy pędz­la­ków, sto­so­wa­ny jako lek prze­ciw­bak­te­ryj­ny o sze­ro­kim spek­trum dzia­ła­nia


Pe­ni­cy­li­ny, an­ty­bio­ty­ki pe­ni­cy­li­no­we (ATC J 01 C) – sze­ro­ko sto­so­wa­na grupa bak­te­rio­bój­czych an­ty­bio­ty­ków; naj­star­sza grupa an­ty­bio­ty­ków β-lak­ta­mo­wych, pier­wsze an­ty­bio­ty­ki na świe­cie.

Pe­ni­cy­li­na to an­ty­bio­tyk β-lak­ta­mo­wy otrzy­my­wa­ny przy uży­ciu ple­śni "Pe­ni­cil­lium". W swej struk­tu­rze che­micz­nej za­wie­ra pier­ścień tia­zo­li­dy­no­wy sprzę­żo­ny z pier­ście­niem beta lak­ta­mo­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Penis

1. na­rząd ko­pu­la­cyj­ny męż­czyz­ny; prą­cie; czło­nek męski;
2. na­rząd ko­pu­la­cyj­ny sam­ców wielu zwie­rząt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. na­rząd ko­pu­la­cyj­ny sam­ców, za­rów­no u ludzi, jak i u niek­tó­rych zwie­rząt;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Penisek

zdrob­nie­nie od: penis


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od penis

 (1.2) mały penis


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Penisowy

→ penis


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pe­ni­sem, do­ty­czą­cy pe­ni­sa


Patrz:penis

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Penitencja

1. dawne okre­śle­nie na za­kład karny, areszt;
2. po­ku­ta, kara za grze­chy po­łą­czo­na z żalem i skru­chą


Źródła:

SJP.pl

Penitencjaria

1. urząd pe­ni­ten­cja­riu­sza (du­chow­ne­go upo­waż­nio­ne­go przez bi­sku­pa do udzie­la­nia roz­grze­sze­nia w wy­pad­kach pod­le­ga­ją­cych wyż­sze­mu od sie­bie or­dy­na­riu­szo­wi);
2. try­bu­nał są­do­wy kurii rzym­skiej w spra­wach su­mie­nia ka­to­li­ków


Źródła:

SJP.pl

Penitencjariusz

du­chow­ny upo­waż­nio­ny przez bi­sku­pa do udzie­la­nia roz­grze­sze­nia w wy­pad­kach pod­le­ga­ją­cych ju­rys­dyk­cji or­dy­na­riu­sza; pe­ni­ten­cjarz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. du­chow­ny upo­waż­nio­ny do od­pu­szcza­nia cięż­kich grze­chów;

 (1.2) książk. osoba osa­dzo­na w za­kła­dzie pe­ni­ten­cjar­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Penitencjarny

1. sy­stem pe­ni­ten­cjar­ny: sy­stem środ­ków wy­cho­waw­czych sto­so­wa­nych w cza­sie od­by­wa­nia kary po­zba­wie­nia wol­no­ści; pe­ni­ten­cja­ryzm;
2. od­no­szą­cy się do kar, więź­niów (np. za­kład pe­ni­ten­cjar­ny)


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy kar, więź­niów, wię­zien­nict­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Penitencjarysta

osoba spe­cja­li­zu­ją­ca się w dzie­dzi­nie wię­zien­nict­wa i sto­so­wa­nia od­po­wied­nie­go sy­ste­mu kar


Źródła:

SJP.pl

Penitencjarystyka

nauka zaj­mu­ją­ca się za­gad­nie­nia­mi zwią­za­ny­mi z pro­ble­ma­ty­ką po­zba­wie­nia wol­no­ści i tym­cza­so­we­go aresz­to­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Penitencjaryzm

sy­stem środ­ków wy­cho­waw­czych sto­so­wa­nych w cza­sie od­by­wa­nia kary po­zba­wie­nia wol­no­ści; sy­stem pe­ni­ten­cjar­ny


Źródła:

SJP.pl

Penitencjarz

du­chow­ny upo­waż­nio­ny przez bi­sku­pa do udzie­la­nia roz­grze­sze­nia w wy­pad­kach pod­le­ga­ją­cych ju­rys­dyk­cji or­dy­na­riu­sza; pe­ni­ten­cja­riusz


Pe­ni­ten­cja­riusz, pe­ni­ten­cjarz (z ję­zy­ka ła­ciń­skie­go "po­e­ni­ten­tia­rius" = po­ku­tu­ją­cy) – w Ko­ście­le ka­to­lic­kim du­chow­ny upo­waż­nio­ny do udzie­la­nia roz­grze­sze­nia w wy­pad­kach po­peł­nie­nia naj­cięż­szych grze­chów, któ­rych roz­grze­sze­nie pod­le­ga bez­poś­red­nio pa­pie­żo­wi lub bi­sku­po­wi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Penitencjał

daw­niej w Ko­ście­le ka­to­lic­kim: księ­ga z in­struk­cja­mi na temat od­by­wa­nia po­ku­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. księ­ga za­wie­ra­ją­ca prze­pi­sy do­ty­czą­ce po­ku­ty ko­ściel­nej;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Penitencyjny

przy­miot­nik od: pe­ni­ten­cja (po­ku­ta lub za­kład karny, areszt); od­no­szą­cy się do pe­ni­ten­cji (np. za­kład pe­ni­ten­cyj­ny, prawo pe­ni­ten­cyj­ne)


Źródła:

SJP.pl

Penitent

osoba wyz­na­ją­ca re­li­gię Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go, przy­stę­pu­ją­ca do spo­wie­dzi świę­tej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. osoba przy­stę­pu­ją­ca do sa­kra­men­tu spo­wie­dzi świę­tej;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) geol. ostra, pio­no­wa forma lodu pow­sta­ła w wy­ni­ku su­bli­ma­cji lo­dow­ca;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Penitentka

ko­bie­ta wyz­na­ją­ca re­li­gię Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go, przy­stę­pu­ją­ca do spo­wie­dzi świę­tej


Źródła:

SJP.pl

Peniuar

od­mia­na dam­skie­go szla­fro­ka, szcze­gól­nie po­pu­lar­ne­go w okre­sie mię­dzy odro­dze­niem a oś­wie­ce­niem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. de­li­kat­ny, zwiew­ny ko­bie­cy strój do­mo­wy na­kła­da­ny rano lub wie­czo­rem, zwy­kle na nocną bie­liz­nę, uży­wa­ny od XIX w.;

 (1.2) hist. pe­le­ryn­ka za­kła­da­na daw­niej pod­czas cze­sa­nia i pu­dro­wa­nia wło­sów, uży­wa­na w XVIII w.


Pe­niu­ar (fr. "pe­i­gno­ir") – okry­cie ko­bie­ce, wy­wo­dzą­ce się od pod­wło­śni­ka. Stwo­rzo­no je do no­sze­nia w nocy oraz w sy­pial­ni. Jest to ro­dzaj ko­szu­li noc­nej. Po raz pier­wszy pe­niu­ar po­ja­wił się we Fran­cji w XVIII wieku, gdzie imi­to­wał – obec­ny w tam­tym cza­sie – ko­bie­cy styl no­sze­nia su­kie­nek "od stóp do głów" w ciągu dnia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peniuarek

nie­wiel­ki pe­niu­ar (dam­ski szla­frok, szcze­gól­nie po­pu­lar­ny w okre­sie mię­dzy odro­dze­niem a oś­wie­ce­niem)


Źródła:

SJP.pl

Peniński

przy­miot­nik od: Penin


Źródła:

SJP.pl

Penkala

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Penklub

mię­dzy­na­ro­do­wa or­ga­ni­za­cja pi­sa­rzy pow­sta­ła w 1922 r., ma­ją­ca na celu sze­rze­nie idei zbli­że­nia kul­tu­ral­ne­go na­ro­dów, obro­nę po­ko­ju, to­le­ran­cji itp.; Pen Club


Źródła:

SJP.pl

Penn

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Penne

ma­ka­ron o kształ­cie sko­śnie ścię­tych rurek


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. ma­ka­ron w kształ­cie cię­tych uko­śnie rurek;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Penni

nie­daw­na zdaw­ko­wa mo­ne­ta fiń­ska (100 penni = 1 marka), uży­wa­na przed wpro­wa­dze­niem euro


Penni – drob­na jed­nost­ka mo­ne­tar­na w XIX i XX w. w Fin­lan­dii i w Esto­nii (est. "penn").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pennin

mi­ne­rał, naj­czę­ściej ko­lo­ru ciem­no­zie­lo­ne­go o per­ło­wym lub ma­to­wym po­ły­sku i be­zbarw­nej rysie


Źródła:

SJP.pl

Penniny

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. Góry Pen­niń­skie


Źródła:

Wiktionary

Penny

[czy­taj: peny] drob­na mo­ne­ta an­giel­ska równa 1/100 funta, daw­niej dwu­na­sta część szy­lin­ga; pens


Źródła:

SJP.pl

Penolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie pe­no­lo­gii (nauki zaj­mu­ją­cej się pra­wem kar­nym, sy­ste­ma­mi kar i ich po­cho­dze­niem oraz or­ga­ni­za­cją wię­zien­nict­wa)


Źródła:

SJP.pl

Penologia

nauka zaj­mu­ją­ca się pra­wem kar­nym, sy­ste­ma­mi kar i ich po­cho­dze­niem oraz or­ga­ni­za­cją wię­zien­nict­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka zaj­mu­ją­ca się ogól­ny­mi za­ga­nie­nia­mi do­ty­czą­cy­mi kary


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Penologiczny

przy­miot­nik od: pe­no­lo­gia (nauka zaj­mu­ją­ca się pra­wem kar­nym, sy­ste­ma­mi kar i ich po­cho­dze­niem oraz or­ga­ni­za­cją wię­zien­nict­wa); od­no­szą­cy się do pe­no­lo­gii lub osoby zaj­mu­ją­cej się pe­no­lo­gią


Źródła:

SJP.pl

Penoplastia

trwa­ły za­bieg chi­rur­gicz­ny po­więk­sze­nia prą­cia, pro­wa­dzą­cy jed­no­cze­śnie do mo­dy­fi­ka­cji od­po­wied­nich genów


Źródła:

SJP.pl

Pens

drob­na mo­ne­ta bry­tyj­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) drob­na mo­ne­ta uży­wa­na w Wiel­kiej Bry­ta­nii;


Pens – mo­ne­ta zdaw­ko­wa uży­wa­na w Wiel­kiej Bry­ta­nii i jej te­ry­to­riach za­leż­nych, po­cho­dzą­ca z wczes­ne­go śred­nio­wie­cza.

W an­glo­sa­skich pań­stwach An­glii wy­bi­ta po raz pier­wszy ok. 765 r. przez króla He­a­berh­ta z Kentu jako na­śla­dow­nict­wo srebr­ne­go de­na­ra (novus de­na­rius) ka­ro­liń­skie­go; był mo­ne­tą o wadze naj­wy­żej ok.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pensetnik

pen­set­nik dwu­o­ki - ga­tu­nek ryby mor­skiej z ro­dzi­ny che­to­ni­ko­wa­tych, ho­do­wa­ny w ak­wa­riach mor­skich; pen­set­nik po­ma­rań­czo­wo­prę­gi


Źródła:

SJP.pl

Pensi

mia­sto w Chi­nach; Benxi


Źródła:

SJP.pl

Pensja

1. stałe wy­na­gro­dze­nie za od­po­wied­nio okre­ślo­ny okres pracy; płaca; za­pła­ta; po­bo­ry;
2. daw­niej: ogól­noksz­tał­cą­ca szko­ła pry­wat­na dla dziew­cząt, zwy­kle po­łą­czo­na z in­ter­na­tem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) płaca za wy­ko­na­ną pracę wy­pła­ca­na w rów­nych od­stę­pach czasu, do­ty­czą­ca ja­kie­goś okre­su

 (1.2) hist. pry­wat­na szko­ła żeń­ska, naj­czę­ściej z in­ter­na­tem;

 (1.3) hist. ogół uczen­nic pen­sji (1.2)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pensjonacik

zdrob­nie­nie od: pen­sjo­nat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od pen­sjo­nat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pensjonara

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pejor. pen­sjo­nar­ka


Źródła:

Wiktionary

Pensjonareczka

zdrob­nie­nie od: pen­sjo­nar­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: pen­sjo­nar­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pensjonariusz

1. miesz­ka­niec pen­sjo­na­tu;
2. stały miesz­ka­niec domu opie­ki, który oprócz miesz­ka­nia otrzy­mu­je co­dzien­ne, zaz­wy­czaj dar­mo­we wy­ży­wie­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba miesz­ka­ją­ca w pen­sjo­na­cie

 (1.2) po­do­piecz­ny za­kła­du opie­kuń­cze­go

 (1.3) hist. urzęd­nik re­pre­zen­tu­ją­cy mia­sto lub pro­win­cję w szes­na­sto­wiecz­nych Ni­der­lan­dach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pensjonariuszka

1. miesz­kan­ka pen­sjo­na­tu;
2. stała miesz­kan­ka domu opie­ki, która oprócz miesz­ka­nia otrzy­mu­je co­dzien­ne, zaz­wy­czaj dar­mo­we wy­ży­wie­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka za­kła­du opie­kuń­cze­go

 (1.2) tu­ryst. ko­bie­ta wy­naj­mu­ją­ca pokój w pen­sjo­na­cie, sa­na­to­rium

 (1.3) zo­o­techn. sa­mi­ca zwie­rzę­cia prze­by­wa­ją­ca w oś­rod­ku dla zwie­rząt


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pensjonarka

daw­niej o uczen­ni­cy pry­wat­nej szko­ły ogól­noksz­tał­cą­cej, przez­na­czo­nej wy­łącz­nie dla dziew­cząt (pen­sji)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. uczen­ni­ca pry­wat­nej szko­ły żeń­skiej

 (1.2) daw. po­do­piecz­na za­kła­du do­bro­czyn­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pensjonarski

1. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pen­sjo­nar­ki;
2. mło­dzień­czy, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla mło­dzie­ży;
3. pre­ten­sjo­nal­ny, afek­tow­ny, na­iw­ny (np. pen­sjo­nar­skie za­cho­wa­nie)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. zwią­za­ny z pen­sjo­nar­ką, do­ty­czą­cy pen­sjo­nar­ki

 (1.2) daw. zwią­za­ny z pen­sjo­na­rzem, do­ty­czą­cy pen­sjo­na­rza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pensjonarskość

mło­dzień­czość, ze­spół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla mło­dzie­ży, a także: pre­ten­sjo­nal­ność, na­iw­ność


Źródła:

SJP.pl

Pensjonarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. uczeń pry­wat­nej szko­ły mę­skiej

 (1.2) przest. po­do­piecz­ny za­kła­du do­bro­czyn­ne­go


Źródła:

Wiktionary

Pensjonat

1. dom miesz­kal­ny dla tu­ry­stów, naj­czę­ściej w ma­łych miej­sco­wo­ściach wy­po­czyn­ko­wych i uz­dro­wi­skach;
2. dom opie­ki, w któ­rym stali miesz­kań­cy otrzy­mu­ją prócz miesz­ka­nia także co­dzien­ne wy­ży­wie­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. dom miesz­kal­ny, naj­czę­ściej w miej­sco­wo­ściach wy­po­czyn­ko­wych, z po­ko­ja­mi do cza­so­we­go wy­na­ję­cia, czę­sto za­pew­nia­ją­cy ca­ło­dzien­ne wy­ży­wie­nie;


Pen­sjo­nat – tu­ry­stycz­ny obiekt ho­te­lar­ski po­sia­da­ją­cy co najm­niej 7 po­ko­jów, świad­czą­cy dla swo­ich klien­tów ca­ło­dzien­ne wy­ży­wie­nie.

W za­leż­no­ści od wy­po­sa­że­nia i za­kre­su świad­czo­nych usług wy­róż­nia się 5 ka­te­go­rii pen­sjo­na­tów, gdzie naj­wyż­sza ma 5 gwia­zdek, a naj­niż­sza – 1 gwiazd­kę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pensjonatowy

przy­miot­nik od: pen­sjo­nat; mie­szczą­cy się w pen­sjo­na­cie, bę­dą­cy czę­ścią pen­sjo­na­tu (np. pokój pen­sjo­na­to­wy), cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pen­sjo­na­tu (np. bu­dow­nict­wo pen­sjo­na­to­we) lub w jakiś inny spo­sób z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Pensjonowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pen­sjo­no­wać.


Źródła:

Wiktionary

Pensjonować

1. wyz­na­czać komuś pen­sję, gażę, rentę lub inną po­dob­ną płacę;
2. prze­no­sić kogoś na eme­ry­tu­rę


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. wyz­na­czać komuś pen­sję, gażę lub rentę

 (1.2) daw. prze­no­sić kogoś na eme­ry­tu­rę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pensowy

→ pens


Patrz:pens

Źródła:

SJP.pl

Penstemon

ro­śli­na upraw­na z ro­dzi­ny bab­ko­wa­tych


Pen­ste­mon, wą­sat­ka, żół­wik ("Pen­ste­mon") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bab­ko­wa­tych. Obej­mu­je ok. 250–271 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w Ame­ry­ce Pół­noc­nej, zwła­szcza w jej za­chod­niej czę­ści. Cen­trum zróż­ni­co­wa­nia sta­no­wi Ka­li­for­nia, gdzie ro­śnie 58 ga­tun­ków z tego ro­dza­ju.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pensum

okre­ślo­na licz­ba zajęć dy­dak­tycz­nych lub na­u­ko­wych, do od­by­cia któ­rych jest zo­bo­wią­za­na każda osoba na­u­cza­ją­ca w danej pla­ców­ce oś­wia­to­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zaw. usta­lo­na licz­ba go­dzin pracy na­u­czy­cie­la lub wy­kła­dow­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pensyjka

1. nie­wiel­ka, skrom­na pen­sja, wy­na­gro­dze­nie za pracę;
2. mała pen­sja (pry­wat­na szko­ła ogól­noksz­tał­cą­ca dla dziew­cząt)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: pen­sja


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pensyjny

1. zwią­za­ny z pen­sją (wy­na­gro­dze­niem za okre­ślo­ny czas pracy);
2. od­no­szą­cy się do pen­sji (pry­wat­nej szko­ły ogól­noksz­tał­cą­cej dla dziew­cząt), zwią­za­ny z pen­sją (np. in­ter­nat pen­syj­ny)


Źródła:

SJP.pl

Pensylwania

stan w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. stan w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;


Pen­syl­wa­nia ( Penn­syl­va­nia,) – stan w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych, po­mię­dzy rzeką De­la­wa­re a je­zio­rem Erie. Pen­syl­wa­nia gra­ni­czy od pół­no­cy z ka­na­dyj­ską pro­win­cją On­ta­rio (po­przez je­zio­ro Erie) oraz ze sta­nem Nowy Jork, od wscho­du w dal­szym ciągu z Nowym Jor­kiem oraz z New Jer­sey, od po­łud­nia z De­la­wa­re, Ma­ry­land i Za­chod­nią Wir­gi­nią i od za­cho­du z Ohio.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pensylwanka

miesz­kan­ka Pen­syl­wa­nii (stanu w USA)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Pen­syl­wa­nii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pensylwańczyk

miesz­ka­niec Pen­syl­wa­nii (stanu w USA)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Pen­syl­wa­nii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pensylwański

zwią­za­ny z Pen­syl­wa­nią


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pen­syl­wa­nią, do­ty­czą­cy Pen­syl­wa­nii

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język pen­syl­wań­ski;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pentaceratops

ro­dzaj di­no­za­u­ra na­le­żą­ce­go do in­fra­rzę­du ce­ra­top­sów


Pen­ta­ce­ra­tops – ro­dzaj di­no­za­u­ra na­le­żą­ce­go do grupy ce­ra­top­sów.

Nazwa ro­dza­jo­wa "Pen­ta­ce­ra­tops" oz­na­cza „twarz o pię­ciu ro­gach”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pentacon

rze­czow­nik

 (1.1) jeden z ro­dza­jów blo­ków be­to­no­wych słu­żą­cych do bu­do­wy fa­lo­chro­nów na­rzu­to­wych i w ochro­nie brze­gu mor­skie­go


Pen­ta­con – przed­się­bior­stwo ist­nie­ją­ce w NRD, mie­szczą­ce się przy Schan­da­u­er Straße 76 w Dreź­nie.

Kom­bi­nat pod nazwą "VEB Ka­me­ra und Ki­no­wer­ke Dres­den" pow­stał w 1959 z po­łą­cze­nia kilku fa­bryk pro­du­ku­ją­cych apa­ra­ty fo­to­gra­ficz­ne: Zeiss Ikon, Ka­me­ra-Werke, Belca, Al­tis­sa i Welta.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Pentada

okres zło­żo­ny z pię­ciu jed­no­stek czasu (np. dni, lat)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) okres pię­ciu dni, ty­god­ni itd.;

 (1.2) pięć przed­mio­tów


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pentaedr

pię­cio­bok fo­rem­ny, jedna z moż­li­wych form pen­ta­go­nu (pię­cio­ką­ta) wy­ry­so­wa­ne­go na pod­sta­wie dwóch trój­ką­tów rów­no­ra­mien­nych; pen­ta­gram


Źródła:

SJP.pl

Pentaerytryt

zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ko­ho­li, sto­so­wa­ny jako jeden ze skład­ni­ków pen­try­tu (kru­szą­ce­go ma­te­ria­łu wy­bu­cho­we­go)


Źródła:

SJP.pl

Pentagon

pię­cio­kąt, pię­cio­bok, pła­ska fi­gu­ra ge­o­me­trycz­na ogra­ni­czo­na pię­cio­ma od­cin­ka­mi z od­po­wied­nio po­łą­czo­ny­mi koń­ca­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. pię­cio­kąt


Pen­ta­gon (z ang. „pię­cio­kąt”) – sie­dzi­ba De­par­ta­men­tu Obro­ny Sta­nów Zjed­no­czo­nych, stąd też „Pen­ta­go­nem” jest czę­sto okre­śla­ny sam De­par­ta­ment Obro­ny.

Zbu­do­wa­ny w pier­wszych la­tach II wojny świa­to­wej, bu­dy­nek ot­war­to 15 stycz­nia 1943. Jest to naj­więk­szy pod wzglę­dem ku­ba­tu­ry i licz­by po­mie­szczeń bu­dy­nek biu­ro­wy na świe­cie, nie­bę­dą­cy wie­żow­cem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pentagonalny

ma­ją­cy pięć kątów; pię­cio­kąt­ny


Źródła:

SJP.pl

Pentagoński

przy­miot­nik od: Pen­ta­gon


Źródła:

SJP.pl

Pentagram

1. pię­cio­bok fo­rem­ny, jedna z moż­li­wych form pen­ta­go­nu (pię­cio­ką­ta) wy­ry­so­wa­ne­go na pod­sta­wie dwóch trój­ką­tów rów­no­ra­mien­nych; pen­ta­edr;
2. znak o ma­gicz­nej mocy od­stra­sza­ją­cej złe duchy w wie­rze­niach śred­nio­wiecz­nych pogan


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. pię­cio­kąt gwiaź­dzi­sty;

 (1.2) ezot. ta­liz­man lub sym­bol ma­gicz­ny w kształ­cie pię­cio­ką­ta gwiaź­dzi­ste­go


Pen­ta­gram, gwia­zda pi­ta­go­rej­ska (gr. "πέντε" pięć, "γραμμή" linia) – fi­gu­ra ge­o­me­trycz­na – wie­lo­kąt gwiaź­dzi­sty fo­rem­ny. W wielu kul­tu­rach pen­ta­gram uwa­ża­ny jest za sym­bol ma­gicz­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pentagramik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od pen­ta­gram


Źródła:

Wiktionary

Pentagramowy

w kształ­cie pen­ta­gra­mu (pię­cio­ką­ta, pię­cio­bo­ku) lub cha­rak­te­ry­stycz­ny dla znaku o ma­gicz­nej mocy od­stra­sza­ją­cej złe duchy w wie­rze­niach śred­nio­wiecz­nych pogan, dzi­siaj ko­ja­rzo­ne­go z sza­ta­nem


Źródła:

SJP.pl

Pentalog

zbiór cze­goś, naj­czę­ściej zasad, przy­ka­zań lub za­ka­zów, skła­da­ją­cy się z pię­ciu odręb­nych czę­ści


Źródła:

SJP.pl

Pentalogia

cykl pię­ciu krót­kich ut­wo­rów li­te­rac­kich stwo­rzo­nych przez jed­ne­go au­to­ra i od­po­wied­nio po­wią­za­nych ze sobą te­ma­tycz­nie; pię­ciok­siąg


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. muz. film. cykl skła­da­ją­cy się z pię­ciu ut­wo­rów li­te­rac­kich, mu­zycz­nych lub fil­mo­wych, z któ­rych każdy sta­no­wi odręb­ną ca­łość, lecz po­łą­czo­nych np. wspól­ną te­ma­ty­ką, grupą bo­ha­te­rów


Pen­ta­lo­gia – cykl pię­ciu ut­wo­rów, z któ­rych każdy sta­no­wi zam­knię­tą i in­te­gral­ną ca­łość. Naj­czę­ściej po­szcze­gól­ne czę­ści pen­ta­lo­gii łączy osoba głów­ne­go bo­ha­te­ra.

Przy­kła­dem pen­ta­lo­gii jest Pię­ciok­siąg przy­gód So­ko­le­go Oka Ja­me­sa Fe­ni­mo­re'a Co­o­pe­ra:

Współ­cze­śnie na­pi­sa­na pen­ta­lo­gią jest "Pię­ciok­siąg Cad­der­ly’ego" Ro­ber­ta Ant­ho­ny’ego Sal­va­to­re­go:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pentametr

wiersz zło­żo­ny z pię­ciu pow­ta­rza­ją­cych się ukła­dów sylab ak­cen­to­wa­nych i nie­ak­cen­to­wa­nych, two­rzą­cy wraz hek­sa­me­trem (wier­szem o sze­ściu ta­kich ukła­dach) inną odręb­ną w sy­ste­ma­ty­ce wier­szo­wej ca­łość na­zy­wa­ną dy­sty­chem ele­gij­nym


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pentan

piąty wę­glo­wo­dór na­sy­co­ny w sze­re­gu ho­mo­lo­gicz­nym al­ka­nów sto­so­wa­ny jako skład­nik roz­pu­szczal­ni­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy al­ka­nów, be­zbarw­na, palna ciecz, sto­so­wa­ny jako skład­nik mie­sza­nin roz­pu­szczal­ni­ko­wych oraz w ter­mo­me­trach do mie­rze­nia ni­skich tem­pe­ra­tur;


Pen­tan, "n"-pen­tan – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­nów. Jego izo­me­ra­mi są 2-me­ty­lo­bu­tan (izo­pen­tan) i 2,2-di­me­ty­lo­pro­pan (ne­o­pen­tan).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pentanowy

→ pen­tan


Patrz:pentan

Źródła:

SJP.pl

Pentaploid

or­ga­nizm ro­ślin­ny lub zwie­rzę­cy ma­ją­cy w ją­drach ko­mó­rek so­ma­tycz­nych pięć ze­spo­łów chro­mo­so­mów


Źródła:

SJP.pl

Pentaploidalność

wy­stę­po­wa­nie w ją­drach ko­mó­rek pię­cio­krot­nie więk­szej licz­by chro­mo­so­mów w po­rów­na­niu z or­ga­niz­mem ro­dzi­ciel­skim


Źródła:

SJP.pl

Pentaploidalny

ma­ją­cy w ją­drach ko­mó­rek pię­cio­krot­nie więk­szą licz­bę chro­mo­so­mów w po­rów­na­niu z or­ga­niz­mem ro­dzi­ciel­skim, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla or­ga­niz­mu z takim sta­nem (np. ko­mór­ka pen­ta­plo­i­dal­na)


Źródła:

SJP.pl

Pentaptyk

ro­dzaj wy­so­kie­go oł­ta­rza skła­da­ją­ce­go się z jed­nej płyty głów­nej (na­sta­wy) i czte­rech skrzy­deł bocz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. szt. pię­cios­krzy­dło­wy oł­tarz


Pen­tap­tyk – typ na­sta­wy oł­ta­rzo­wej, po­dob­nej do tryp­ty­ku, lecz skła­da­ją­cej się z czę­ści środ­ko­wej i dwóch par skrzy­deł. Spo­sób umie­szcze­nia i kon­fi­gu­ra­cja skrzy­deł może być roz­ma­i­ta. Obie pary skrzy­deł lub jedna z nich mogą być umie­szczo­ne na za­wia­sach i te ru­cho­me skrzy­dła mogą być za­my­ka­ne i ot­wie­ra­ne w za­leż­no­ści od po­trzeb, np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pentarchia

po­łą­czo­ne rządy Prus, Fran­cji, Rosji, An­glii oraz Au­strii na po­cząt­ku dzie­więt­na­ste­go wieku, ma­ją­ce zna­czą­cy wpływ na sy­tu­a­cję po­li­tycz­ną Eu­ro­py


Pen­tar­chia – kon­cep­cja gło­szą­ca, że wła­dza nad Ko­ścio­łem na­le­ży do pię­ciu pa­triar­chów, któ­rzy po­zo­sta­ją w jed­no­ści wiary oraz mają te same prawa na swo­ich te­ry­to­riach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pentastyl

typ bu­dow­li, naj­czę­ściej świą­ty­ni, z pię­cio­ma ko­lum­na­mi umie­szczo­ny­mi od fron­tu; pen­ta­sty­los


Źródła:

SJP.pl

Pentastylos

typ bu­dow­li, naj­czę­ściej świą­ty­ni, z pię­cio­ma ko­lum­na­mi umie­szczo­ny­mi od fron­tu; pen­ta­styl


Źródła:

SJP.pl

Pentateuch

pięć pier­wszych ksiąg Sta­re­go Te­sta­men­tu; Pię­ciok­siąg; Tora; Księ­gi Moj­że­szo­we


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rel. zbiór pię­ciu świę­tych ksiąg ju­da­iz­mu skła­da­ją­cych się na Torę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pentatlenek

zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy pięć ato­mów tlenu w czą­stecz­ce; pię­ciot­le­nek


Źródła:

SJP.pl

Pentatlon

1. pię­cio­bój roz­gry­wa­ny w sta­ro­żyt­nej Gre­cji pod­czas igrzysk olim­pij­skich;
2. pię­cio­bój no­wo­czes­ny, dy­scy­pli­na skła­da­ją­ca się z jazdy kon­nej z przesz­ko­da­mi, szer­mier­ki, biegu prze­ła­jo­we­go, pły­wa­nia kra­u­lem oraz strze­lect­wa


Źródła:

SJP.pl

Pentatlonista

1. uczest­nik sta­ro­grec­kich igrzysk olim­pij­skich, bio­rą­cy udział w pen­tat­lo­nie (pię­cio­bo­ju);
2. za­wod­nik bio­rą­cy udział w pię­cio­bo­ju no­wo­czes­nym


Źródła:

SJP.pl

Pentatlonistka

1. za­wod­nicz­ka bio­rą­ca udział w pię­cio­bo­ju no­wo­czes­nym;
2. hi­po­te­tycz­na uczest­nicz­ka sta­ro­grec­kich igrzysk olim­pij­skich, mo­gą­ca brać udział w pen­tat­lo­nie (pię­cio­bo­ju)


Źródła:

SJP.pl

Pentatlonowy

od­no­szą­cy się do pen­tat­lo­nu (pię­cio­bo­ju ze sta­ro­grec­kich igrzysk olim­pij­skich lub dzi­siej­sze­go pię­cio­bo­ju no­wo­czes­ne­go), zwią­za­ny z pen­tat­lo­nem


Źródła:

SJP.pl

Pentatoniczny

za­pi­sa­ny w pen­ta­to­ni­ce (ar­cha­icz­nym typie skali mu­zycz­nej), wy­ko­rzy­stu­ją­cy pen­ta­to­ni­kę, sta­no­wią­cy jej część (np. kom­po­zy­cja pen­ta­to­nicz­na)


przy­miot­nik

 (1.1) muz. za­pi­sa­ny w pen­ta­to­ni­ce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pentatonika

ar­cha­icz­ny typ skali mu­zycz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. każda skala za­wie­ra­ją­ca pięć dźwię­ków w ok­ta­wie;


Pen­ta­to­ni­ka – skala zło­żo­na z pię­ciu stop­ni, zbu­do­wa­na w obrę­bie ok­ta­wy. Jest po­pu­lar­na mię­dzy in­ny­mi w pol­skiej mu­zy­ce lu­do­wej. Słowo "pen­ta­to­ni­ka" po­cho­dzi z ję­zy­ka grec­kie­go i oz­na­cza wła­śnie "pięć dźwię­ków". Przy­kła­dem pen­ta­to­ni­ki mogą być dźwię­ki pię­ciu ko­lej­nych, czar­nych kla­wi­szy for­te­pia­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pentatron

lampa ka­to­do­wa zbu­do­wa­na z pię­ciu elek­trod


Źródła:

SJP.pl

Pentazocyna

Pen­ta­zo­cy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, opio­i­do­wy lek prze­ciw­bó­lo­wy, po­chod­na ben­zo­mor­fa­nu, sto­so­wa­na w bó­lach o sła­bym i umiar­ko­wa­nym na­si­le­niu. Wy­ka­zu­je dzia­ła­nie słab­sze i krót­sze od mor­fi­ny.

W Pol­sce za­re­je­stro­wa­na i do­stęp­na (2019) pod nazwą hand­lo­wą "Pen­ta­zo­ci­num WZF" 30 mg (rozt­wór do wstrzy­ki­wań do­żyl­nych, do­mię­śnio­wych i pod­skór­nych). Daw­niej także był do­stęp­ny do­ust­ny pre­pa­rat sło­weń­skie­go pro­du­cen­ta "For­tral" 50 mg (ta­blet­ki), który jest obec­nie wy­re­je­stro­wa­ny i nie­do­stęp­ny.


Źródła:

Wikipedia

Pentekostalizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. pro­ces pow­sta­wa­nia no­wych wspól­not zie­lo­noś­wiąt­ko­wych

 (1.2) rel. pro­ces przeksz­tał­ca­nia ko­ścio­łów i związ­ków wyz­na­nio­wych w jedną uni­wer­sal­ną od­mia­nę chrze­ści­jań­stwa cha­ryz­ma­tycz­ne­go o wy­mia­rze glo­bal­nym;


Pen­te­ko­sta­li­za­cja (od Πεντηκοστή = "Pen­te­ko­ste" – Pięć­dzie­siąt­ni­ca) – ogól­noś­wia­to­wy pro­ces pow­sta­wa­nia no­wych wspól­not zie­lo­noś­wiąt­ko­wych oraz przeksz­tał­ca­nia wielu in­nych chrze­ści­jań­skich ko­ścio­łów i związ­ków wyz­na­nio­wych w jedną uni­wer­sal­ną od­mia­nę chrze­ści­jań­stwa cha­ryz­ma­tycz­ne­go w wy­mia­rze glo­bal­nym.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Pentekostalizm

kie­ru­nek w chrze­ści­jań­stwie cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się uprzy­wi­le­jo­wa­ną rolą Ducha Świę­te­go, za­po­cząt­ko­wa­ny w 1901 roku w Sta­nach Zjed­no­czo­nych; ruch zie­lo­noś­wiąt­ko­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. nurt chrze­ści­jań­stwa wy­ro­sły i za­ko­rze­nio­ny w ewan­ge­li­kal­nym pro­te­stan­tyz­mie, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się uprzy­wi­le­jo­wa­ną rolą Ducha Świę­te­go;


Pen­te­ko­sta­lizm (ruch zie­lo­noś­wiąt­ko­wy) – nurt chrze­ści­jań­stwa wy­ro­sły i za­ko­rze­nio­ny w ewan­ge­li­kal­nym pro­te­stan­tyz­mie, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się wy­jąt­ko­wym na­ci­skiem na zna­cze­nie darów Ducha Świę­te­go, w tym pro­ro­ko­wa­nia, uz­dra­wia­nia cho­rych (np. przez na­ło­że­nie rąk i mod­lit­wę), glo­so­la­lii, o któ­rych wspom­nia­no w roz­dzia­le 12 Pier­wsze­go Listu do Ko­ryn­tian.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pentekostalny

→ pen­te­ko­sta­lizm


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pen­te­ko­sta­liz­mem, do­ty­czą­cy pen­te­ko­sta­liz­mu

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla wyz­naw­ców pen­te­ko­sta­liz­mu


Patrz:pentekostalizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pentelijski

mar­mur pen­te­lij­ski - ga­tu­nek mar­mu­ru po­cho­dzą­cy z wyspy Paros


Źródła:

SJP.pl

Pentelikon

góry w Gre­cji


Źródła:

SJP.pl

Penten

alken o pię­ciu ato­mach węgla w czą­stecz­ce


Źródła:

SJP.pl

Pentest

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. pot. test pe­ne­tra­cyj­ny


Źródła:

Wiktionary

Pentester

te­ster za­bez­pie­czeń sy­mu­lu­ją­cy ataki moż­li­we do prze­pro­wa­dze­nia przez ha­ke­rów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) in­form. osoba prze­pro­wa­dza­ją­ca testy pe­ne­tra­cyj­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pentesterka

te­ster­ka za­bez­pie­czeń sy­mu­lu­ją­ca ataki moż­li­we do prze­pro­wa­dze­nia przez ha­ke­rów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. ko­bie­ta prze­pro­wa­dza­ją­ca testy pe­ne­tra­cyj­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pentesting

ba­da­nie bez­pie­czeń­stwa sy­ste­mu lub sieci


Źródła:

SJP.pl

Pentestingowy

→ pen­te­sting


Patrz:pentesting

Źródła:

SJP.pl

Pentezylea

po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. jedna z mi­tycz­nych Ama­zo­nek;


Pen­te­zy­lea (także Pen­te­si­le­ja) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Ama­zo­nek.

Ucho­dzi­ła za córkę Aresa i Otre­re oraz za sio­strę Hip­po­li­ty, An­tio­py i Me­la­nip­py. Pię­kna kró­lo­wa Ama­zo­nek, przy­wio­dła ich za­stęp pod mury Troi, idąc na pomoc jej obroń­com.

W bit­wie z Acha­ja­mi zwy­cię­ży­ła wielu, ale zo­sta­ła po­ko­na­na przez Achil­le­sa. Kiedy zdjął hełm umie­ra­ją­cej, za­pła­kał z żalu nad jej pię­knem. Z tego po­wo­du Ter­sy­tes, jeden z wo­jow­ni­ków, wy­śmiał go i zo­stał za­bi­ty przez wście­kłe­go Achil­le­sa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Penthouse

[czy­taj: pent­hałs] apar­ta­ment na ostat­nim pię­trze bu­dyn­ku, cza­sem do­bu­do­wa­ny na pła­skim dachu obiek­tu, np. wie­żow­ca


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pentimento

ko­rek­ta, po­praw­ka lub czę­ścio­wa zmia­na kom­po­zy­cji obra­zu wy­ko­na­na przez ar­ty­stę w cza­sie ma­lo­wa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. po­praw­ka lub zmia­na wy­ko­na­na przez ar­ty­stę w cza­sie ma­lo­wa­nia obra­zu, któ­rej ślady są wi­docz­ne na osta­tecz­nej wer­sji;


Pen­ti­men­to (l.mn. pen­ti­men­ti, od wł. "pen­tir­si" = ża­ło­wać, zmie­nić zda­nie) – po­praw­ka lub zmia­na wy­ko­na­na przez ar­ty­stę w cza­sie ma­lo­wa­nia obra­zu, któ­rej ślady są wi­docz­ne na osta­tecz­nej wer­sji. Wska­zu­je na to, że ar­ty­sta zmie­nił zda­nie co do kom­po­zy­cji lub po­szcze­gól­nych ele­men­tów w trak­cie pracy nad dzie­łem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pentiti

czło­nek mafii, który zgo­dził się na współ­pra­cę z wła­dza­mi


Źródła:

SJP.pl

Pentium

marka mi­kro­pro­ce­so­rów firmy Intel


Źródła:

SJP.pl

Pentlandyt

mi­ne­rał, siar­czek że­la­za i niklu


Źródła:

SJP.pl

Pentliczek

wyraz bez okre­ślo­ne­go zna­cze­nia, uży­wa­ny w niek­tó­rych grach i za­ba­wach dzie­cię­cych przy li­cze­niu; zwy­kle w po­łą­cze­niu z wy­ra­zem 'ent­li­czek'


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­fant. ab­strak­cyj­ny wyraz z dzie­cię­cej wy­li­czan­ki


Pent­li­czek – cza­so­pis­mo dla dzie­ci uka­zu­ją­ce się w la­tach 1992–1998. Przez­na­czo­ne dla mło­dych dzie­ci (od 5 roku życia).

Cza­so­pis­mo otrzy­ma­ło Na­gro­dę Donga w 1993.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pentobarbital

zwią­zek z grupy bar­bi­tu­ra­nów, sto­so­wa­ny jako śro­dek na­sen­ny i uspo­ka­ja­ją­cy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. śro­dek sto­so­wa­ny jako lek na­sen­ny i uspo­ka­ja­ją­cy


Pen­to­bar­bi­tal – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy bar­bi­tu­ra­nów, sto­so­wa­ny jako lek na­sen­ny i uspo­ka­ja­ją­cy (ATC N05CA). Jest ob­ję­ty Kon­wen­cją o sub­stan­cjach psy­cho­tro­po­wych z 1971 roku (wykaz III). W Pol­sce jest za­li­czo­na do sub­stan­cji psy­cho­tro­po­wych grupy III-P.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pentoda

ro­dzaj lampy elek­tro­no­wej o pię­ciu elek­tro­dach, sto­so­wa­ny jako od­bior­nik lub urzą­dze­nie na­daw­cze małej lub śred­niej czę­stot­li­wo­ści


Pen­to­da – próż­nio­wa lampa elek­tro­no­wa za­wie­ra­ją­ca pięć elek­trod: anodę, ża­rzo­ną ka­to­dę i trzy siat­ki.

Pen­to­dy były bar­dzo wszech­stron­ny­mi i po­pu­lar­ny­mi lam­pa­mi elek­tro­no­wy­mi znaj­du­ją­cy­mi za­sto­so­wa­nie w sze­ro­kiej gamie ukła­dów elek­tro­nicz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pentodowy

→ pen­to­da


Patrz:pentoda

Źródła:

SJP.pl

Pentoksylowce

rząd ro­ślin na­go­na­sien­nych z klasy mi­ło­rzę­bo­wych; Pen­to­xy­la­les


Źródła:

SJP.pl

Pentoksylowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin na­go­na­sien­nych z klasy mi­ło­rzę­bo­wych


Źródła:

SJP.pl

Pentolit

kru­szą­cy ma­te­riał wy­bu­cho­wy otrzy­my­wa­ny po zmie­sza­niu tro­ty­lu i pen­try­tu, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w okre­sie II wojny świa­to­wej; pen­tro­lit


Źródła:

SJP.pl

Pentotal

pen­to­tal sodu - po­chod­na kwasu bar­bi­tu­ro­we­go, śro­dek o dzia­ła­niu uspo­ka­ja­ją­cym i roz­luź­nia­ją­cym; serum praw­dy


Źródła:

SJP.pl

Pentoza

sub­stan­cja two­rzo­na przez ro­śli­ny w pro­ce­sie fo­to­syn­te­zy (mo­no­sa­cha­ryd), któ­rej czą­stecz­ki za­wie­ra­ją pięć ato­mów węgla


Źródła:

SJP.pl

Pentozan

po­li­sa­cha­ryd, który pod wpły­wem dzia­ła­nia wody roz­dzie­la się na pen­to­zę (cu­kier pro­sty, któ­re­go czą­stecz­ki za­wie­ra­ją pięć ato­mów węgla)


Źródła:

SJP.pl

Pentozowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pen­to­zą, do­ty­czą­cy pen­to­zy


Źródła:

Wiktionary

Pentra

po­mie­szcze­nie na stat­ku słu­żą­ce jako miej­sce kom­ple­to­wa­nia po­sił­ków wy­no­szo­nych z kuch­ni do mesy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. miej­sce wy­da­wa­nia po­sił­ków na stat­ku


Pen­tra (z ang. "pan­try" – spi­żar­nia) – wy­dzie­lo­ne miej­sce na jed­nost­ce pły­wa­ją­cej słu­żą­ce do kom­ple­to­wa­nia po­sił­ków. Pen­trę wy­ko­rzy­stu­je się do przy­go­to­wa­nia na­kryć oraz sa­mych po­traw przy­rzą­dzo­nych w kam­bu­zie przed wy­nie­sie­niem do mesy. Jest to rów­nież po­mie­szcze­nie w któ­rym prze­cho­wu­je się za­sta­wę sto­ło­wą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pentrolit

kru­szą­cy ma­te­riał wy­bu­cho­wy otrzy­my­wa­ny po zmie­sza­niu tro­ty­lu i pen­try­tu, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w okre­sie II wojny świa­to­wej; pen­to­lit


Źródła:

SJP.pl

Pentryt

ma­te­riał wy­bu­cho­wy kru­szą­cy, sto­so­wa­ny pod­czas II wojny świa­to­wej do celów woj­sko­wych; ni­tro­pen­ta­e­ry­tryt, te­tra­a­zo­tan pen­ta­e­ry­try­tu


Pen­tryt, PETN (od ang. "pen­ta­e­ryth­ri­tol te­tra­ni­tra­te") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ni­tro­e­strów.

Pen­tryt jest jed­nym z naj­sil­niej­szych zna­nych kru­szą­cych ma­te­ria­łów wy­bu­cho­wych. Był sto­so­wa­ny w cza­sie II wojny świa­to­wej, a współ­cze­śnie znaj­du­je za­sto­so­wa­nie w pro­duk­cji mie­sza­nin wy­bu­cho­wych:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pentyn

alkin o pię­ciu ato­mach węgla w czą­stecz­ce


Pen­tyn, C5H8 – wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny, jeden z sze­re­gu ho­mo­lo­gicz­ne­go al­ki­nów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Penultima

prze­do­stat­nia sy­la­ba wy­ra­zu, na którą w ję­zy­ku pol­skim naj­czę­ściej pada ak­cent wy­ra­zo­wy


Źródła:

SJP.pl

Penza

mia­sto w Rosji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto ob­wo­do­we w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji, nad Surą;


Penza ( Пeнза) – mia­sto ob­wo­do­we w Rosji, nad Surą (do­pływ Wołgi). Ma około 520 tys. miesz­kań­ców (2020), zaj­mu­je po­wierzch­nię 290 km². Jest sto­li­cą ob­wo­du pen­zeń­skie­go.

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł ma­szy­no­wy, drzew­ny, pa­pier­ni­czy, spo­żyw­czy oraz ro­we­ro­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Penzeński

→ Penza (mia­sto w Rosji)


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Penzą, do­ty­czą­cy Penzy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Penżyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Kraju Kam­czac­kim;


Pen­ży­na (ros. Пенжина) – rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Kraju Kam­czac­kim; dłu­gość 713 km; po­wierzch­nia do­rze­cza 73 500 km²; śred­ni rocz­ny prze­pływ przy uj­ściu 680 m³/s.

Źró­dła w Gó­rach Ko­łym­skich; pły­nie w kie­run­ku po­łud­nio­wo-za­chod­nim, w gór­nym biegu wąską do­li­ną, w środ­ko­wym i dol­nym po Ni­zi­nie Pen­żyń­skiej; ucho­dzi estu­a­rium do Za­to­ki Pen­żyń­skiej (Morze Ochoc­kie). Że­glow­na w środ­ko­wym i dol­nym biegu, wy­ko­rzy­sty­wa­na do spła­wu drew­na.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Penżyński

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Pen­ży­ną (rzeką na Da­le­kim Wscho­dzie Rosji)


Źródła:

Wiktionary

Peon

stopa wier­szo­wa w po­ez­ji an­tycz­nej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peonaż

sy­stem przy­mu­so­wej pracy, sto­so­wa­ny daw­niej przez plan­ta­to­rów w Ame­ry­ce Ła­ciń­skiej, po­le­ga­ją­cy na od­pra­co­wy­wa­niu przez chło­pów udzie­lo­nych im wcze­śniej po­ży­czek


Źródła:

SJP.pl

Peonia

krzew z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych o du­żych, bia­łych, ró­żo­wych lub czer­wo­nych kwia­tach; pi­wo­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. zob. pi­wo­nia.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peoniowate

mo­no­ty­po­wa ro­dzi­na ro­ślin z rzędu skal­ni­cow­ców; pi­wo­nio­wa­te


Źródła:

SJP.pl

Peoniowaty

o ce­chach pe­o­nio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Peoniowy

→ pe­o­nia


Patrz:peonia

Źródła:

SJP.pl

Peowiacki

do­ty­czą­cy POW, Pol­skiej Or­ga­ni­za­cji Woj­sko­wej


Źródła:

SJP.pl

Peowiaczka

człon­ki­ni Pol­skiej Or­ga­ni­za­cji Woj­sko­wej


Źródła:

SJP.pl

Peowiak

czło­nek Pol­skiej Or­ga­ni­za­cji Woj­sko­wej


Źródła:

SJP.pl

Peowiec

PO-wiec; po­tocz­nie:
1. czło­nek lub zwo­len­nik Plat­for­my Oby­wa­tel­skiej; plat­for­mer, plat­for­mers, plat­for­miarz;
2. na­u­czy­ciel przy­spo­so­bie­nia obron­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. czło­nek PO (Plat­for­my Oby­wa­tel­skiej)

 (1.2) polit. lek­cew. zwo­len­nik PO (Plat­for­my Oby­wa­tel­skiej)

 (1.3) eduk. pot. na­u­czy­ciel PO (przy­spo­so­bie­nia obron­ne­go)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peowski

→ PO (Plat­for­ma Oby­wa­tel­ska); PO-wski


Źródła:

SJP.pl

Pepanc

dzia­ło prze­ciw­pan­cer­ne


Źródła:

SJP.pl

Pepanc.

skrót od: prze­ciw­pan­cer­ny (czy­ta­ny jako całe, od­mien­ne słowo); ppanc.


Źródła:

SJP.pl

Pepco

[czy­taj: pepko] sieć dy­skon­tów odzie­żo­wo-prze­my­sło­wych


Pepco – eu­ro­pej­ska sieć de­ta­licz­na ofe­ru­ją­ca odzież i pro­duk­ty dla domu. Sieć w grud­niu 2022 li­czy­ła ponad 2,9 ty­sią­ca skle­pów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pepecha

po­tocz­nie: Pi­sto­let Pu­le­mat Szpa­gi­na (PPSz 41); Pe­pe­sza


Źródła:

SJP.pl

Pepeerowiec

czło­nek PPR (Pol­skiej Par­tii Ro­bot­ni­czej); PPR-owiec, pe­pe­ro­wiec (po­tocz­nie)


Źródła:

SJP.pl

Pepeerowski

przy­miot­nik od: PPR (Pol­ska Par­tia Ro­bot­ni­cza); PPR-owski


Źródła:

SJP.pl

Pepees

Pol­ska Par­tia So­cja­li­stycz­na (PPS)


Źródła:

SJP.pl

Pepeesowiec

czło­nek PPS (Pol­skiej Par­tii So­cja­li­stycz­nej); PPS-owiec, pe­pe­so­wiec (po­tocz­nie)


Źródła:

SJP.pl

Pepeesowski

przy­miot­nik od: PPS (Pol­ska Par­tia So­cja­li­stycz­na); PPS-owski


Źródła:

SJP.pl

Pepeg

po­tocz­nie: te­ni­sów­ka; pe­pe­ga


Źródła:

SJP.pl

Pepega

po­tocz­nie: te­ni­sów­ka; pe­pe­ga


Źródła:

SJP.pl

Pepegi

płó­cien­ne obu­wie spor­to­we na gumie; te­ni­sów­ki


Źródła:

SJP.pl

Peperment

ga­tu­nek zio­ło­we­go li­kie­ru mię­to­we­go o zie­lon­ka­wym za­bar­wie­niu otrzy­my­wa­nym ze spe­cjal­ne­go olej­ku; pe­per­mint


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. li­kier mię­to­wy

 (1.2) bu­tel­ka pe­per­men­tu (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pepermint

ga­tu­nek zio­ło­we­go li­kie­ru mię­to­we­go o zie­lon­ka­wym za­bar­wie­niu otrzy­my­wa­nym ze spe­cjal­ne­go olej­ku; pe­per­ment


Źródła:

SJP.pl

Peperomia

ro­śli­na ziel­na lub krze­win­ka z ro­dzi­ny pie­przo­wa­tych, o nie­wiel­kich, naj­czę­ściej lekko za­o­krą­glo­nych li­ściach i kre­mo­wych, nie­pach­ną­cych kwia­tach, na­tu­ral­nie ros­ną­ca w kra­jach tro­pi­kal­nych i sub­tro­pi­kal­nych, czę­sto ho­do­wa­na w do­mach jako ozdob­na ro­śli­na do­nicz­ko­wa; pie­przów­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pe­pe­ro­mia||ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny pie­przo­wa­tych, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się mię­si­sty­mi liść­mi;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju pe­pe­ro­mia (1.1)


Pe­pe­ro­mia, pie­przów­ka ("Pe­pe­ro­mia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny pie­przo­wa­tych. Licz­ba ga­tun­ków w niek­tó­rych uję­ciach sy­ste­ma­tycz­nych prze­kra­cza 1,4 ty­sią­ca. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je całą stre­fę mię­dzyz­wrot­ni­ko­wą, się­ga­jąc też stref umiar­ko­wa­nych w po­łud­nio­wej czę­ści Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, Afry­ki, w Nowej Ze­lan­dii oraz w Ja­po­nii na pół­ku­li pół­noc­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peperonata

pi­kant­na po­tra­wa z wa­rzyw du­szo­nych z tłu­szczem


Źródła:

SJP.pl

Peperoni

pep­pe­ro­ni;
1. od­mia­na upraw­na pa­pry­ki rocz­nej ko­lo­ru czer­wo­ne­go lub zie­lo­ne­go;
2. wło­ska kieł­ba­sa wie­przo­wo-wo­ło­wa o ostrym smaku;
3. pizza z do­dat­kiem kieł­ba­sy pe­pe­ro­ni


Źródła:

SJP.pl

Peperowiec

po­tocz­nie: czło­nek PPR (Pol­skiej Par­tii Ro­bot­ni­czej); PPR-owiec, pe­pe­ro­wiec


Źródła:

SJP.pl

Peperowski

rzad­ko: pe­pe­e­row­ski, PPR-owski (przy­miot­nik od: PPR)


Źródła:

SJP.pl

Peperyt

skała mag­mo­wa wul­ka­nicz­na


Źródła:

SJP.pl

Pepesowiec

po­tocz­nie: czło­nek PPS (Pol­skiej Par­tii So­cja­li­stycz­nej); pe­pe­e­so­wiec, PPS-owiec


Źródła:

SJP.pl

Pepesowski

rzad­ko: pe­pe­e­sow­ski, PPS-owski (przy­miot­nik od: PPS)


Źródła:

SJP.pl

Pepesza

so­wiec­ki pi­sto­let ma­szy­no­wy kal. 7,62 mm za­si­la­ny na­bo­ja­mi z ma­ga­zyn­ka bęb­no­we­go (71 naboi) lub z ma­ga­zyn­ka łu­ko­we­go (35 naboi); Pi­sto­let Pu­le­mat Szpa­gi­na, PPSz 41


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. pot. ra­dziec­ki pi­sto­let ma­szy­no­wy ka­li­bru 7,62 mm;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pepeszka

zdrob­nie­nie od: Pe­pe­sza (ra­dziec­ki pi­sto­let ma­szy­no­wy)


Źródła:

SJP.pl

Pepiczek

lek­ce­wa­żą­co: Czech; pepik (Pepik), Pe­pi­czek, kned­lik (Kned­lik), kned­li­czek (Kned­li­czek)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. Czech


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pepiczka

lek­ce­wa­żą­co o Czesz­ce; Pe­picz­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. lek­cew. Czesz­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pepik

lek­ce­wa­żą­co: Czech; Pepik, pe­pi­czek (Pe­pi­czek), kned­lik (Kned­lik), kned­li­czek (Kned­li­czek)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. lek­cew. Czech


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pepina

glo­gie­rów­ka, pe­pin­ka;
a) od­mia­na ja­bło­ni od­por­na na mróz;
b) owoc tej ja­bło­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. od­mia­na ja­bło­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pepiniera

1. oś­ro­dek przy­go­to­wu­ją­cy uta­len­to­wa­nych ludzi do przysz­łej ka­rie­ry, a także: śro­do­wi­sko, z któ­re­go wy­wo­dzą się tacy lu­dzie;
2. chro­nio­ny teren, na któ­rym rosną młode drzew­ka


Źródła:

SJP.pl

Pepinka

glo­gie­rów­ka, pe­pi­na;
a) od­mia­na ja­bło­ni od­por­na na mróz;
b) owoc tej ja­bło­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. od­mia­na ja­bło­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pepino

glo­gie­rów­ka, pe­pin­ka;
a) od­mia­na ja­bło­ni od­por­na na mróz;
b) owoc tej ja­bło­ni


Źródła:

SJP.pl

Pepita

pe­pit­ka;
1. deseń na tka­ni­nie w po­sta­ci dwu­ko­lo­ro­wej prze­krzy­wio­nej krat­ki; pe­pi­to, pe­pit­ko;
2. tka­ni­na o takim de­se­niu; pe­pi­to, pe­pit­ko;
3. ka­wa­łek nie­o­bro­bio­ne­go złota; sa­mo­ro­dek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. wzór na tka­ni­nie przy­po­mi­na­ją­cy kratę

 (1.2) włók. ma­te­riał o de­se­niu w pe­pi­tę (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pepitka

pe­pi­ta;
1. deseń na tka­ni­nie w po­sta­ci dwu­ko­lo­ro­wej prze­krzy­wio­nej krat­ki; pe­pi­to, pe­pit­ko;
2. tka­ni­na o takim de­se­niu; pe­pi­to, pe­pit­ko;
3. ka­wa­łek nie­o­bro­bio­ne­go złota; sa­mo­ro­dek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. wzór na tka­ni­nie przy­po­mi­na­ją­cy kratę

 (1.2) włók. ma­te­riał o de­se­niu w pe­pit­kę (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pepitko

pe­pi­ta;
1. deseń na tka­ni­nie w po­sta­ci dwu­ko­lo­ro­wej prze­krzy­wio­nej krat­ki; pe­pi­to, pe­pit­ko;
2. tka­ni­na o takim de­se­niu; pe­pi­to, pe­pit­ko;
3. ka­wa­łek nie­o­bro­bio­ne­go złota; sa­mo­ro­dek


Źródła:

SJP.pl

Pepitkowy

→ pe­pit­ka, → pe­pit­ko; pe­pi­to­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­ko­na­ny z pe­pit­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pepito

pe­pit­ka;
1. deseń na tka­ni­nie w po­sta­ci dwu­ko­lo­ro­wej prze­krzy­wio­nej krat­ki; pe­pi­to, pe­pit­ko;
2. tka­ni­na o takim de­se­niu; pe­pi­to, pe­pit­ko;
3. ka­wa­łek nie­o­bro­bio­ne­go złota; sa­mo­ro­dek


Źródła:

SJP.pl

Pepitowy

→ pe­pi­ta, → pe­pi­to; pe­pit­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Pepliński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Peplos

długi pro­sto­kąt­ny pas ma­te­ria­łu spi­na­ny klam­rą, słu­żą­cy jako okry­cie wierzch­nie ko­biet w sta­ro­żyt­nej Gre­cji; pe­plum


Pe­plos ( πέπλος "pe­plos", łac. "peplŭm") – w sta­ro­żyt­no­ści kla­sycz­nej długa wierzch­nia szata ko­biet, wy­ko­na­na z pro­sto­kąt­ne­go płata weł­nia­nej tka­ni­ny.

W sta­ro­żyt­nej Gre­cji od okre­su ar­cha­icz­ne­go do ok. 480 p.n.e. był to pod­sta­wo­wy ubiór ko­bie­cy wkła­da­ny wprost na ciało, który do­pie­ro pod ko­niec VI wieku p.n.e. za­czę­to za­stę­po­wać mod­nym wschod­nim chi­to­nem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peplum

długi pro­sto­kąt­ny pas ma­te­ria­łu spi­na­ny klam­rą, słu­żą­cy jako okry­cie wierzch­nie ko­biet w sta­ro­żyt­nej Gre­cji; pe­plos


Pe­plum lub kino mie­cza i san­da­łów – ga­tu­nek fil­mów mi­to­lo­gicz­no-hi­sto­rycz­nych, ce­chu­ją­cy się zgod­nie z de­fi­ni­cją Marka Hen­dry­kow­skie­go bra­kiem „rze­tel­nej, źró­dło­wej re­kon­struk­cji okre­ślo­nych zda­rzeń i fak­tów, które na każ­dym kroku prze­pla­ta­ją się z tym, co le­gen­dar­ne lub mi­tycz­ne”. Iko­no­gra­fię kina pe­plum przez długi czas opie­ra­no prze­waż­nie na XIX-wiecz­nym ma­lar­stwie hi­sto­rycz­nym, w no­wszych pro­duk­cjach jed­nak na współ­czes­nych ar­che­o­lo­gicz­nych usta­le­niach do­ty­czą­cych an­tycz­nej kul­tu­ry ma­te­rial­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pepperoni

[czy­taj: pe­pe­ro­ni] pe­pe­ro­ni;
1. od­mia­na upraw­na pa­pry­ki rocz­nej ko­lo­ru czer­wo­ne­go lub zie­lo­ne­go;
2. wło­ska kieł­ba­sa wie­przo­wo-wo­ło­wa o ostrym smaku;
3. pizza z do­dat­kiem kieł­ba­sy pep­pe­ro­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. kieł­ba­sa o ostrym smaku, od­mia­na sa­la­mi, zaz­wy­czaj wo­ło­wa lub wie­przo­wa;

 (1.2) kulin. pizza z pla­ste­re­ka­ster­ka­mi kieł­ba­sy pep­pe­ro­ni (1.1)

 (1.3) bot. spoż. kulin. od­mia­na pa­pry­ki o ostrym smaku;


Pep­pe­ro­ni, pe­pe­ro­ni – kieł­ba­sa po­cho­dze­nia ame­ry­kań­skie­go o ostrym smaku (nazwa wy­wo­dzi się od pa­pry­ki), zbli­żo­na do sa­la­mi.

Ory­gi­nal­nie wie­przo­wo-wo­ło­wa z do­dat­kiem po­dro­bów, su­szo­na na świe­żym po­wie­trzu (ewen­tu­al­nie wę­dzo­na w sto­sun­ko­wo ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze), doj­rze­wa­ją­ca przez sześć do dzie­się­ciu mie­się­cy. Roz­po­wszech­nio­na w kuch­ni ame­ry­kań­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pepsi

[czy­taj: peps-i] marka na­po­jów chło­dzą­cych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj ciem­ne­go, ga­zo­wa­ne­go na­po­ju chło­dzą­ce­go pro­du­ko­wa­ne­go przez kon­cern PepsiCo;

 (1.2) por­cja (np. bu­tel­ka, kubek, pusz­ka) pepsi (1.1)

 (1.3) młodz. uczn. kawa zbo­żo­wa


Pepsi – marka na­po­jów ga­zo­wa­nych typu cola na­le­żą­ca do PepsiCo. Naj­więk­szym z jej kon­ku­ren­tów jest Coca-Cola.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pepsi-Cola

[czy­taj: peps-ikola] napój marki Pepsi; Pepsi


Źródła:

SJP.pl

Pepsymalt

nazwa hand­lo­wa hi­sto­rycz­ne­go leku tra­wien­ne­go, za­wie­ra­ją­ce­go pep­sy­nę


Źródła:

SJP.pl

Pepsyna

enzym soku żo­łąd­ko­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. czyn­na po­stać pep­sy­no­ge­nu, enzym tra­wien­ny wy­stę­pu­ją­cy w soku żo­łąd­ko­wym;


Pep­sy­na (ATC: A 09 AA 03) – czyn­na po­stać pep­sy­no­ge­nu, en­zy­mu wy­dzie­la­ne­go przez ko­mór­ki gru­czo­ło­we (ko­mór­ki głów­ne) żo­łąd­ka. W pro­ce­sie tra­wie­nia pep­sy­na roz­kła­da biał­ka do łań­cu­chów po­li­pep­ty­do­wych.

Pep­sy­na jest skład­ni­kiem soku żo­łąd­ko­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pepsynogen

nie­ak­tyw­na forma pep­sy­ny, która pod wpły­wem dzia­ła­nia kwasu sol­ne­go przeksz­tał­ca się w po­stać ak­tyw­ną, roz­kła­da­ją­cą biał­ka


Pep­sy­no­gen – pro­en­zym pep­sy­ny. Wy­dzie­la­ny jest u krę­gow­ców przez ko­mór­ki głów­ne ślu­zów­ki żo­łąd­ka pod wpły­wem bodź­ców ner­wo­wych, w któ­rych prze­ka­za­niu poś­red­ni­czy hi­sta­mi­na lub hor­mo­nal­nych (ga­stry­na). Wy­stę­pu­je w kilku for­mach mo­le­ku­lar­nych kla­sy­fi­ko­wa­nych w dwóch gru­pach, róż­nią­cych się wła­ści­wo­ścia­mi hi­sto­che­micz­ny­mi, jako pep­sy­no­ge­ny I (stwier­dza­ne w ko­mór­kach głów­nych i ślu­zo­wych gru­czo­łów wła­ści­wych żo­łąd­ka) i pep­sy­no­ge­ny II (stwier­dza­ne także w gru­czo­łach odź­wier­ni­ko­wych).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pepsynowy

wy­ko­rzy­stu­ją­cy pep­sy­nę (jeden z en­zy­mów tra­wią­cych biał­ka), za­wie­ra­ją­cy pep­sy­nę (np. wino pep­sy­no­we) lub w jakiś inny spo­sób z nią zwią­za­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z pep­sy­ną, do­ty­czą­cy pep­sy­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pepton

biały pro­szek sto­so­wa­ny w lecz­nict­wie i prze­my­śle spo­żyw­czym, bę­dą­cy wy­ni­kiem pro­ce­su dzia­ła­nia pep­sy­ny na biał­ka


Źródła:

SJP.pl

Peptonizacja

prze­mia­na po­kar­mów biał­ko­wych na pep­to­ny, od­by­wa­ją­ca się w żo­łąd­ku


Źródła:

SJP.pl

Peptonizować

dzia­łać pep­sy­ną na biał­ka w celu uzy­ska­nia pep­to­nu (bia­łe­go prosz­ku wy­ko­rzy­sty­wa­ne­go w lecz­nict­wie i prze­my­śle spo­żyw­czym)


Źródła:

SJP.pl

Peptonowy

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pep­to­nu (bia­łe­go prosz­ku sto­so­wa­ne­go w lecz­nict­wie i prze­my­śle spo­żyw­czym, bę­dą­ce­go wy­ni­kiem pro­ce­su dzia­ła­nia pep­sy­ny na biał­ka), zwią­za­ny z pep­to­nem


Źródła:

SJP.pl

Peptonuria

obec­ność pep­to­nu w moczu


Źródła:

SJP.pl

Peptyd

zwią­zek poś­red­ni mię­dzy biał­ka­mi a ami­nok­wa­sa­mi, pow­sta­ły w wy­ni­ku czę­ścio­we­go prze­tra­wie­nia bia­łek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. pro­dukt roz­kła­du pep­to­nów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peptydaza

enzym ka­ta­li­zu­ją­cy hy­dro­li­tycz­ne roz­szcze­pia­nie wią­zań pep­ty­do­wych


Źródła:

SJP.pl

Peptydazowy

→ pep­ty­da­za


Patrz:peptydaza

Źródła:

SJP.pl

Peptydoglikan

bio­po­li­mer kwasu mu­ra­mi­no­we­go wcho­dzą­cy w skład ścian ko­mór­ko­wych bak­te­rii


Pep­ty­do­gli­kan, mu­re­i­na – skład­nik ścia­ny ko­mór­ko­wej bak­te­rii, zbu­do­wa­ny z nie­ty­po­wych ami­nok­wa­sów i po­łą­czo­nych w łań­cu­chy po­chod­nych cu­krów. Che­micz­nie jest to bio­po­li­mer kwasu mu­ra­mi­no­we­go i "N"-ace­ty­lo­glu­ko­za­mi­ny oraz tri­pep­tyd: -ala­ni­na, kwas -glu­ta­mi­no­wy i kwas me­zod­wu­a­mi­no­pi­me­li­no­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peptydowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pep­ty­du


Źródła:

Wiktionary

Peptyzacja

prze­cho­dze­nie świe­żo wy­trą­co­ne­go osadu ko­lo­i­dal­ne­go lub żelu w zol


Pep­ty­za­cja – zja­wi­sko prze­cho­dze­nia osadu ko­lo­i­dal­ne­go lub żelu w ko­lo­id, np. zol. Jest to od­wrot­ność ko­a­gu­la­cji i za­cho­dzi w spo­sób od­wra­cal­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pepłowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Pepłowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Per

zwy­kle w związ­kach fra­ze­o­lo­gicz­nych:
1. mówić komuś per ty, per wy, per pan, per pani - uży­wać formy ty, wy, pan, pani, zwra­ca­jąc się do kogoś;
2. trak­to­wać, po­trak­to­wać kogoś per noga, żar­to­bli­wie per nogam - trak­to­wać, po­trak­to­wać kogoś lek­ce­wa­żą­co, po­gard­li­wie


przy­i­mek

 (1.1) tylko w związ­kach fra­ze­o­lo­gicz­nych: na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Per-

prze­dro­stek

 (1.1) chem. prze­dro­stek wska­zu­ją­cy na pod­sta­wie­nie wszyst­kich ato­mów wo­do­ru w czą­stecz­ce wę­glo­wo­do­ru przez atomy ha­lo­ge­nu


Źródła:

Wiktionary

Pera

re­gio­nal­nie: ziem­niak; pyra (czę­ściej)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perboraks

po­chod­na bo­rak­su, w któ­rym jedna czą­stecz­ka wody kry­sta­li­za­cyj­nej zo­sta­ła za­stą­pio­na czą­stecz­ką nadt­len­ku wo­do­ru


Źródła:

SJP.pl

Percentyl

pa­ra­metr słu­żą­cy do opisu po­pu­la­cji lub roz­kła­du praw­do­po­do­bień­stwa, kwan­tyl rzędu i/100 (gdzie i=1,2,...,99); cen­tyl


Per­cen­tyl, cen­tyl – kwan­tyl rzędu "k"/100, gdzie "k" = 1, …, 99. In­tu­i­cyj­nie mó­wiąc, per­cen­tyl jest wiel­ko­ścią, po­ni­żej któ­rej pa­da­ją war­to­ści za­da­ne­go pro­cen­tu pró­bek.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Percentylowy

→ per­cen­tyl


Patrz:percentyl

Źródła:

SJP.pl

Percepcja

zło­żo­ny pro­ces poz­naw­czy, który pro­wa­dzi do ode­bra­nia przez czło­wie­ka ja­kichś zja­wisk lub pro­ce­sów, za­cho­dzą­cy wsku­tek dzia­ła­nia okre­ślo­nych bodź­ców na na­rzą­dy zmy­sło­we; po­strze­że­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. od­biór i po­strze­ga­nie zja­wisk za po­mo­cą zmy­słów


Per­cep­cja – pro­ce­sy zmy­sło­we oraz in­ter­pre­tu­ją­ce je jako wyt­wór obiek­tów lub wy­da­rzeń po­cho­dzą­cych z zew­nętrz­ne­go, trój­wy­mia­ro­we­go świa­ta. Dzia­łem psy­cho­lo­gii, który w naj­więk­szym stop­niu bada per­cep­cję jest psy­cho­fi­zy­ka.

Per­cep­cja w sze­ro­kim sen­sie oz­na­cza re­je­stra­cję (uchwy­ce­nie) przed­mio­tów i zda­rzeń śro­do­wi­ska zew­nętrz­ne­go: ich od­biór sen­so­rycz­ny, zro­zu­mie­nie, iden­ty­fi­ka­cję i okre­śle­nie wer­bal­ne oraz przy­go­to­wa­nie do re­ak­cji na bo­dziec.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Percepcyjny

od­no­szą­cy się do per­cep­cji (zło­żo­ne­go pro­ce­su poz­naw­cze­go, pro­wa­dzą­ce­go do ode­bra­nia przez czło­wie­ka ja­kichś zja­wisk lub pro­ce­sów, za­cho­dzą­ce­go wsku­tek dzia­ła­nia okre­ślo­nych bodź­ców na na­rzą­dy zmy­sło­we), po­wią­za­ny z per­cep­cją (np. per­cep­cyj­ne zdol­no­ści czło­wie­ka); per­cep­tyw­ny


Źródła:

SJP.pl

Perceptor

rzad­ko: osoba per­cy­pu­ją­ca wra­że­nia słu­cho­we; widz, słu­chacz


Źródła:

SJP.pl

Perceptron

elek­tro­nicz­ne urzą­dze­nie roz­poz­na­ją­ce


Per­cep­tron (od ang. per­cep­tion, po­strze­ga­nie) – pro­sta sztucz­na sieć ne­u­ro­no­wa, wpro­wa­dzo­na przez Fran­ka Ro­sen­blat­ta w 1958 roku, dla któ­rej podał me­to­dę jej ucze­nia czyli stop­nio­we­go do­bie­ra­nia wag i bia­sów (pro­gów) tak, by wy­ni­ki po­da­wa­ne na wyj­ściu sieci były coraz bar­dziej zgod­ne z war­to­ścia­mi ocze­ki­wa­ny­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perceptroniczny

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla per­cep­tro­nu (elek­tro­nicz­ne­go urzą­dze­nia roz­poz­na­ją­ce­go), po­wią­za­ny z per­cep­tro­nem (np. re­cep­tor per­cep­tro­nicz­ny)


Źródła:

SJP.pl

Perceptywność

zdol­ność do po­strze­ga­nia, per­cep­cji (odz­wier­cied­la­nia ja­kichś zja­wisk lub pro­ce­sów wsku­tek dzia­ła­nia okre­ślo­nych bodź­ców na na­rzą­dy zmy­sło­we)


Źródła:

SJP.pl

Perceptywny

od­no­szą­cy się do per­cep­cji (zło­żo­ne­go pro­ce­su poz­naw­cze­go, pro­wa­dzą­ce­go do ode­bra­nia przez czło­wie­ka ja­kichś zja­wisk lub pro­ce­sów, za­cho­dzą­ce­go wsku­tek dzia­ła­nia okre­ślo­nych bodź­ców na na­rzą­dy zmy­sło­we), po­wią­za­ny z per­cep­cją (np. per­cep­tyw­ne zdol­no­ści czło­wie­ka); per­cep­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Percha

1. gałka pyłku kwia­to­we­go za­bra­na przez pszczo­łę do ko­szycz­ka
2. pyłek w ko­mór­ce pla­stra mio­do­we­go


Per­cha (wł. "Perca") – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Try­dent-Górna Adyga, w pro­win­cji Bol­za­no.

Licz­ba miesz­kań­ców gminy wy­no­si 1539 (dane z roku 2009). Język nie­miec­ki jest ję­zy­kiem oj­czy­stym dla 96,82%, wło­ski dla 2,54%, a la­dyń­ski dla 0,64% miesz­kań­ców (2001).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Percutant

[czy­taj: perküTĄ] wy­wo­łu­ją­cy szok, zdzi­wie­nie, sen­sa­cję


Źródła:

SJP.pl

Percy

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Percypowalny

taki, któ­re­go można doz­na­wać dzię­ki zmy­słom


Źródła:

SJP.pl

Percypować

po­strze­gać, uś­wia­da­miać sobie przed­miot, zja­wi­sko spo­strze­ga­ne; ob­ser­wo­wać


Źródła:

SJP.pl

Perczak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Perczyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Perdendo

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: za­ni­ka­jąc, za­mie­ra­ją­co; per­den­do­si


Źródła:

SJP.pl

Perdendosi

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: za­ni­ka­jąc, za­mie­ra­ją­co; per­den­do


Źródła:

SJP.pl

Perebora

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj pa­sia­ka, lu­do­wy or­na­ment tkac­ki ro­bio­ny me­to­dą wy­bie­ra­nia


Źródła:

Wiktionary

Perec

[czy­taj: peREK] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peregryn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Pe­re­gryn – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, oz­na­cza­ją­ce „ten, który po­dró­żu­je”. Wśród pa­tro­nów – św. Pe­re­gryn, mę­czen­nik (II wiek); św. Pe­re­gryn, bi­skup Au­xer­re (+ 304); św. Pe­re­gryn La­zio­si – pa­tron cho­rych na raka. Od tego imie­nia pow­sta­ła sta­ro­pol­ska forma skró­co­na (zdrob­nia­ła, spie­szczo­na) Grzy­mek, ut­wo­rzo­na za po­mo­cą po­pu­lar­nej w imien­nict­wie pol­skim (a także ru­skim) tech­ni­ki uci­na­nia na­gło­su (": Piel­grzym").


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Peregrynacja

dłuż­sza po­dróż, wę­drów­ka; piel­grzym­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. przest. długa po­dróż lub wę­drów­ka

 (1.2) rel. piel­grzym­ka do świę­te­go miej­sca

 (1.3) rel. prze­no­sze­nie obiek­tu kultu w Ko­ście­le ka­to­lic­kim w celu od­by­cia przy jego udzia­le prak­tyk re­li­gij­nych;


Pe­re­gry­na­cja ( pe­re­gri­na­tio) − w Ko­ście­le rzym­sko­ka­to­lic­kim uro­czy­ste prze­no­sze­nie albo prze­wo­że­nie w ce­lach kul­to­wych re­lik­wii, obra­zów i in­nych przed­mio­tów kultu re­li­gij­ne­go (np. krzyż je­ro­zo­lim­ski).

Pe­re­gry­na­cje mogą mieć cha­rak­ter lo­kal­ny (np. pe­re­gry­na­cja fi­gu­ry Matki Bożej na te­re­nie pa­ra­fii czy die­cez­ji) jak i na­ro­do­wy czy też mię­dzy­na­ro­do­wy (np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peregrynacyjny

→ pe­re­gry­na­cja


Patrz:peregrynacja

Źródła:

SJP.pl

Peregrynant

osoba uczest­ni­czą­ca w pe­re­gry­na­cji (piel­grzym­ce, wę­drów­ce, po­dró­ży, naj­czę­ściej da­le­kiej)


Źródła:

SJP.pl

Peregrynantka

→ pe­re­gry­nant


Patrz:peregrynant

Źródła:

SJP.pl

Peregrynować

od­by­wać po­dró­że; piel­grzym­ko­wać


Źródła:

SJP.pl

Perejasław

mia­sto na Ukra­i­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. mia­sto w Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie ki­jow­skim;


Pe­re­ja­sław ( Переяслав, w l. 1943–2019 Pe­re­ja­sław Chmiel­nic­ki – Переяслав-Хмельницький) – mia­sto w ob­wo­dzie ki­jow­skim, w re­jo­nie bo­ry­spol­skim na Ukra­i­nie, nie­da­le­ko Ki­jo­wa, nad rzeką Tru­biż (do­pły­wem Dnie­pru), ok. 27 tys. miesz­kań­ców, licz­ne za­byt­ki cer­kiew­ne i cy­ta­de­la. Do 2020 roku sto­li­ca re­jo­nu pe­re­ja­sław­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perejasławski

do­ty­czą­cy mia­sta - Pe­re­ja­sław


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Pe­re­ja­sła­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perek

re­gio­nal­na nazwa ziem­nia­ka; pyrka, pera, pyra, kar­to­fel


Perek (nazwa obocz­na: Pyrek) – część wsi Kro­czy­ce w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie za­wier­ciań­skim, w gmi­nie Kro­czy­ce.

W la­tach 1975–1998 Perek po­ło­żo­ny był w wo­je­wództ­wie czę­sto­chow­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perekińczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) daw. prze­nie­wier­ca, od­stęp­ca, zdraj­ca


Źródła:

Wiktionary

Perelina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bia­ły­stok. pe­le­ry­na


Źródła:

Wiktionary

Perempcja

utra­ta prawa do do­ko­na­nia czyn­no­ści praw­nej wsku­tek upły­wu osta­tecz­ne­go ter­mi­nu


Źródła:

SJP.pl

Peremptoryczny

sta­now­czy, osta­tecz­ny lub nie do od­wo­ła­nia, za­wie­sze­nia (np. pe­remp­to­rycz­ny wyrok); pe­remp­to­ryj­ny


przy­miot­nik

 (1.1) sta­now­czy, osta­tecz­ny, nie­od­wo­łal­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peremptoryjny

sta­now­czy, osta­tecz­ny lub nie do od­wo­ła­nia, za­wie­sze­nia (np. pe­remp­to­ryj­ny wyrok); pe­remp­to­rycz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) sta­now­czy, osta­tecz­ny, nie­od­wo­łal­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perepeczko

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Peres

Peres lub Fares − po­stać bi­blij­na z Księ­gi Ro­dza­ju, syn Judy i jego sy­no­wej Tamar. Jego bra­tem bliź­nia­kiem był Ze­rach, a brać­mi przy­rod­ni­mi Er, Onan i Szela. Od Pe­re­sa po­cho­dzi ród Par­sy­tów.

Wy­mie­nia go także Nowy Te­sta­ment w ge­ne­a­lo­gii Je­zu­sa Chry­stu­sa.


Źródła:

Wikipedia

Pereskia

kol­cza­sty krzew z ro­dzi­ny kak­tu­so­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy w stre­fie tro­pi­kal­nej Ame­ry­ki, upra­wia­ny jako ro­śli­na ozdob­na; pe­i­re­skia, drze­wi­dło


Źródła:

SJP.pl

Pereszczówka

wieś w Pol­sce


Pe­re­szczów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Dre­lów.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Dre­lów. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 148 miesz­kań­ców.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Nie­po­ka­la­ne­go Po­czę­cia Najś­więt­szej Maryi Panny w Dre­lo­wie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perewiaska

pe­re­wia­ska mar­mur­ko­wa - nocny ssak z ro­dzi­ny ła­si­co­wa­tych, za­miesz­ku­ją­cy płd.-wsch. Eu­ro­pę i Azję


Pe­re­wia­ska ("Vor­me­la") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny Ic­to­ny­chi­nae w obrę­bie ro­dzi­ny ła­si­co­wa­tych (Mu­ste­li­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perez

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perełeczka

zdrob­nie­nie od: pe­reł­ka


Źródła:

SJP.pl

Perełka

1. nie­wiel­ka perła;
2. coś war­to­ścio­we­go, pię­kne­go lub ktoś ważny w życiu, ktoś z kim jest się mocno zwią­za­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mała perła

 (1.2) przen. rzecz wy­jąt­ko­wo pię­kna, niez­wy­kła, uni­ka­to­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perełki

1. nie­wiel­ka perła;
2. coś war­to­ścio­we­go, pię­kne­go lub ktoś ważny w życiu, ktoś z kim jest się mocno zwią­za­nym


Źródła:

SJP.pl

Perełkowanie

1. sze­reg bia­łych pla­mek na sier­ści albo ciele niek­tó­rych zwie­rząt lub upie­rze­niu pta­ków;
2. oczy­szcza­nie po­wierzch­ni me­ta­li lub pro­ces na­da­wa­nia im chro­po­wa­to­ści przy uży­ciu spe­cjal­nych nie­wiel­kich kulek


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pe­reł­ko­wać.

 (1.2) ar­chit. or­na­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny zło­żo­ny z na­prze­mien­nie uło­żo­nych pa­łe­czek i krąż­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perełkowany

suseł pe­reł­ko­wa­ny - ga­tu­nek gry­zo­nia


Źródła:

SJP.pl

Perełkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy małą perłę, po­dob­ny do małej perły


Źródła:

SJP.pl

Perełkować

ozda­biać, ota­czać pe­reł­ka­mi


Źródła:

SJP.pl

Perełkowiec

ozdob­ne drze­wo z ro­dzi­ny mo­tyl­ko­wa­tych, o pa­ra­so­lo­wa­tej ko­ro­nie i kre­mo­wych kwia­tach, po­cho­dzą­ce z kra­jów orien­tu; szu­pin


Pe­reł­ko­wiec ("Styph­no­lo­bium" Schott) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych, do po­dro­dzi­ny bo­bo­wa­te wła­ści­we. Wy­stę­pu­ją głów­nie na ob­sza­rach tro­pi­kal­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perełkowy

1. ozda­bia­ny pe­reł­ka­mi (np. obrącz­ka pe­reł­ko­wa, na­szyj­nik pe­reł­ko­wy); per­ło­wy;
2. o nie­wiel­kich roz­mia­rach, niski lub mały, kar­ło­wa­ty


Źródła:

SJP.pl

Perfect

[czy­taj: per­fekt] per­fekt; po­tocz­nie:
1. per­fek­cyj­ny; ide­al­ny, zna­ko­mi­ty, świet­ny;
2. per­fek­cyj­nie; ide­al­nie, zna­ko­mi­cie, świet­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perfectum

[czy­taj: per­fek­tum] w ję­zy­koz­naw­stwie: czas przesz­ły do­ko­na­ny; per­fek­tum


Per­fec­tum (od łac. "per­fi­cio" - do­ko­nać, ukoń­czyć) – czas lub aspekt gra­ma­tycz­ny wy­ra­ża­ją­cy czyn­ność przesz­łą i do­ko­na­ną, ale po­zo­sta­ją­cą w związ­ku z te­raź­niej­szo­ścią. Np.

Per­fec­tum kon­tra­stu­je m.in. z ao­ry­stem (który wy­ra­ża czyn­ność do­ko­na­ną w przesz­ło­ści bez okre­śla­nia jej czasu i spo­so­bu) oraz z im­per­fec­tum, które wy­ra­ża czyn­ność wie­lo­krot­ną, trwa­ją­cą długo bądź pow­ta­rza­ną wie­lo­krot­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perfekcja

ide­al­ność, niek­we­stio­no­wa­na spraw­ność, bie­głość w czymś, naj­wyż­sza do­sko­na­łość w wy­ko­ny­wa­niu, ro­bie­niu cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) do­sko­na­łość, cecha tego, co jest per­fek­cyj­ne

 (1.2) bot. roln. od­mia­na mar­chwi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perfekcjonista

osoba per­fek­cyj­na, chcą­ca osią­gnąć per­fek­cję, niek­we­stio­no­wa­ną do­sko­na­łość w ja­kiejś dzie­dzi­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek dą­żą­cy do do­sko­na­ło­ści

 (1.2) filoz. zwo­len­nik per­fek­cjo­niz­mu w etyce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perfekcjonistka

ko­bie­ta per­fek­cyj­na, chcą­ca osią­gnąć per­fek­cję, niek­we­stio­no­wa­ną do­sko­na­łość w ja­kiejś dzie­dzi­nie


Źródła:

SJP.pl

Perfekcjonistyczny

na­ce­cho­wa­ny per­fek­cjo­niz­mem (chę­cią osią­gnię­cia per­fek­cji, niek­we­stio­no­wa­nej do­sko­na­ło­ści w ja­kiejś dzie­dzi­nie), uwy­dat­nia­ją­cy per­fek­cjo­nizm (np. per­fek­cjo­ni­stycz­ne za­pę­dy ma­la­rza, pi­sa­rza)


Źródła:

SJP.pl

Perfekcjonizm

1. chęć osią­gnię­cia per­fek­cji, niek­we­stio­no­wa­nej do­sko­na­ło­ści w ja­kiejś dzie­dzi­nie;
2. sta­no­wi­sko etycz­ne uz­na­ją­ce do­sko­na­łość oso­bi­stą za naj­cen­niej­sze dobro mo­ral­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dą­że­nie do do­sko­na­ło­ści

 (1.2) filoz. dok­try­na etycz­na, która za naj­wyż­szą war­tość uz­na­je do­sko­na­łość oso­bi­stą


Zo­bacz też: per­fek­cjo­nizm – po­sta­wa ję­zy­ko­wa.

Per­fek­cjo­nizm – po­sta­wa czło­wie­ka, która sta­wia do­kład­ność wy­ko­ny­wa­nych czyn­no­ści na naj­wyż­szym miej­scu. Nad­mier­ny per­fek­cjo­nizm jest w psy­cho­lo­gii cza­sem na­zy­wa­ny de­wia­cją, która prak­tycz­nie unie­moż­li­wia nor­mal­ne funk­cjo­no­wa­nie. Psy­cho­lo­dzy uwa­ża­ją to zja­wi­sko za pro­blem spo­łecz­ny i czę­sto sto­su­ją spe­cjal­ne te­ra­pie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perfekcjonowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|per­fek­cjo­no­wać.


Źródła:

Wiktionary

Perfekcjonować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. dążyć do do­sko­na­ło­ści, udo­sko­na­lać

cza­sow­nik zwrot­ny per­fek­cjo­no­wać się

 (2.1) przest. do­sko­na­lić się


Źródła:

Wiktionary

Perfekcyjnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób per­fek­cyj­ny


Źródła:

Wiktionary

Perfekcyjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: per­fek­cyj­nie


Źródła:

SJP.pl

Perfekcyjniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: per­fek­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Perfekcyjność

cecha kogoś per­fek­cyj­ne­go lub cze­goś, co zo­sta­ło wy­ko­na­ne per­fek­cyj­ne, ide­al­ność, niek­we­stio­no­wa­na spraw­ność, bie­głość w czymś, naj­wyż­sza do­sko­na­łość w wy­ko­na­niu albo ro­bie­niu cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest per­fek­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są per­fek­cyj­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perfekcyjny

odz­na­cza­ją­cy się per­fek­cją, ide­al­ny, do­pra­co­wa­ny w każ­dym szcze­gó­le (np. per­fek­cyj­na gra ak­to­rów) lub niek­we­stio­no­wa­nie spraw­ny, bie­gły w ja­kiejś dzie­dzi­nie, w ro­bie­niu cze­goś (np. per­fek­cyj­ny czło­wiek)


przy­miot­nik

 (1.1) odz­na­cza­ją­cy się per­fek­cją, do­pra­co­wa­ny w każ­dym de­ta­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perfekt

per­fect; po­tocz­nie:
1. ide­al­ny, zna­ko­mi­ty, świet­ny;
2. ide­al­nie, zna­ko­mi­cie, świet­nie


przy­słó­wek

 (1.1) pot. per­fek­cyj­nie, do­sko­na­le


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perfektum

w ję­zy­koz­naw­stwie: czas przesz­ły do­ko­na­ny; per­fec­tum


Źródła:

SJP.pl

Perfektywność

do­ko­na­ny cha­rak­ter te­ma­tu cza­sow­ni­ka, do­ko­na­ność cza­sow­ni­ków, cecha cza­sow­ni­ków do­ko­na­nych (per­fek­tów)


Źródła:

SJP.pl

Perfektywny

na­da­ją­cy te­ma­to­wi cza­sow­ni­ka cha­rak­ter do­ko­na­ny, od­no­szą­cy się do cza­sow­ni­ków do­ko­na­nych (per­fek­tów) lub ich wła­ści­wo­ści


Źródła:

SJP.pl

Perfidia

prze­wrot­ność, prze­bie­głość


Per­fi­dia – zbiór opo­wia­dań o te­ma­ty­ce kry­mi­nal­nej au­tor­stwa Wal­de­ma­ra Ły­sia­ka (wy­stę­pu­ją­ce­go pod pse­u­do­ni­mem Val­de­mar Bald­he­ad), wy­da­ny w 1980 roku przez Kra­jo­wą Agen­cję Wy­daw­ni­czą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perfidnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób per­fid­ny


Źródła:

Wiktionary

Perfidniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: per­fid­nie


Źródła:

SJP.pl

Perfidniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: per­fid­ny


Źródła:

SJP.pl

Perfidny

prze­wrot­ny, pod­stęp­ny, chy­try i zło­śli­wy, prze­bie­gły


przy­miot­nik

 (1.1) prze­wrot­ny, pod­stęp­ny, chy­try i zło­śli­wy, prze­bie­gły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perfokarta

karta, na któ­rej za­re­je­stro­wa­no in­for­ma­cję, wy­ko­nu­jąc sze­reg od­po­wied­nio roz­mie­szczo­nych ot­wo­rów; karta per­fo­ro­wa­na


Per­fo­kar­ta – grupa li­te­rac­ko-ar­ty­stycz­na za­ło­żo­na przez fi­lo­zo­fów i po­e­tów: To­ma­sza Mi­sia­ka, Ro­ma­na Brom­bo­szcza i Szcze­pa­na Ko­py­ta w 2005 roku. Zaj­mu­je się sztu­ką kom­pu­te­ro­wą i cy­ber­kul­tu­rą, mu­zy­ką elek­tro­nicz­ną i po­ez­ją cy­fro­wą. Spo­so­ba­mi pre­zen­ta­cji są pu­bli­ka­cje w cza­so­pis­mach, książ­ki na­u­ko­we i li­te­rac­kie oraz wy­sta­wy sztu­ki współ­czes­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perforacja

1. prze­bi­cie, prze­dziur­ko­wa­nie, naj­czę­ściej wie­lo­krot­ne, bę­dą­ce za­ko­do­wa­ną in­for­ma­cją na spe­cjal­nych kar­tach lub ta­śmach;
2. ura­zo­we prze­bi­cie lub wew­nętrz­ne pę­knię­cie ścia­ny któ­re­goś z na­rzą­dów wew­nętrz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sze­reg dziu­rek wy­ko­na­nych w ja­kimś ma­te­ria­le, speł­nia­ją­cy różne funk­cje;

 (1.2) med. pa­to­lo­gicz­ny otwór w na­rzą­dzie lub po­wło­ce;

 (1.3) czyn­ność wy­ko­ny­wa­nia ot­wo­rów


Per­fo­ra­cja − ot­wo­ry wy­ko­na­ne w ja­kimś ma­te­ria­le, speł­nia­ją­ce różne funk­cje, np. ułat­wie­nie prze­su­wa­nia, odry­wa­nia, wpi­na­nia w se­gre­ga­tor, mo­co­wa­nia itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perforacyjny

→ per­fo­ra­cja


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy per­fo­ra­cji


Patrz:perforacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perforator

ma­szy­na wy­ko­nu­ją­ca per­fo­ra­cję (od­po­wied­nie wy­dziur­ko­wa­nie, układ ot­wo­rów) na kar­tach lub ta­śmach fil­mo­wych w celu za­pi­sa­nia in­for­ma­cji; per­fo­ra­tor­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. dziur­kar­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perforatorka

ma­szy­na wy­ko­nu­ją­ca per­fo­ra­cję (od­po­wied­nie wy­dziur­ko­wa­nie, układ ot­wo­rów) na kar­tach lub ta­śmach fil­mo­wych w celu za­pi­sa­nia in­for­ma­cji; per­fo­ra­tor


Źródła:

SJP.pl

Performance

[czy­taj: perFORmens]
1. forma wi­do­wi­ska te­a­tral­ne­go bez usta­lo­ne­go tek­stu dra­ma­tycz­ne­go, ale two­rzo­na na żywo w obec­no­ści wi­dzów;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: wy­ko­na­nie, re­a­li­za­cja wy­po­wie­dzi ję­zy­ko­wej; per­for­man­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. forma przed­sta­wie­nia, sy­tu­a­cja ar­ty­stycz­na, któ­rej przed­mio­tem i pod­mio­tem jest obec­ność ar­ty­sty w okre­ślo­nym kon­tek­ście czasu, prze­strze­ni i włas­nych ogra­ni­czeń;


Per­for­man­ce, per­for­mans (z ang. "per­for­man­ce" „przed­sta­wie­nie”, „wy­ko­na­nie”) – sy­tu­a­cja ar­ty­stycz­na, któ­rej przed­mio­tem i pod­mio­tem jest obec­ność ar­ty­sty w okre­ślo­nym kon­tek­ście czasu, prze­strze­ni i włas­nych ogra­ni­czeń.

Ar­ty­sta wy­stę­pu­ją­cy przed pu­blicz­no­ścią jest za­rów­no twór­cą, jak i ma­te­rią sztu­ki. Ele­men­tem per­for­man­su może być wła­ści­wie każdy przed­miot, po­ję­cie, obiekt lub temat wska­za­ny czy za­su­ge­ro­wa­ny przez ar­ty­stę w trak­cie wy­stą­pie­nia, a nawet ciało ar­ty­sty.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Performancja

w ję­zy­koz­naw­stwie: wy­ko­na­nie, re­a­li­za­cja wy­po­wie­dzi ję­zy­ko­wej; per­for­man­ce


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. rze­czy­wi­ste po­słu­gi­wa­nie się ję­zy­kiem, w odróż­nie­niu od zna­jo­mo­ści ję­zy­ka;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Performans

forma wi­do­wi­ska te­a­tral­ne­go bez usta­lo­ne­go tek­stu dra­ma­tycz­ne­go, ale two­rzo­na na żywo w obec­no­ści wi­dzów; per­for­mens, per­for­man­ce


Źródła:

SJP.pl

Performatyczka

spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie nauki o per­for­man­sie


Źródła:

SJP.pl

Performatyczny

→ per­for­ma­ty­ka


Patrz:performatyka

Źródła:

SJP.pl

Performatyk

nauka o per­for­man­sie


Źródła:

SJP.pl

Performatyka

nauka o per­for­man­sie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o ar­ty­stycz­nych, ry­tu­al­nych, za­ba­wo­wych i co­dzien­nych za­cho­wa­niach ludzi


Per­for­ma­ty­ka – nauka o per­for­man­sie. Jako dy­scy­pli­na aka­de­mic­ka za przed­miot badań bie­rze za­cho­wa­nie. Per­for­ma­ty­cy, wy­ko­rzy­stu­jąc ma­te­riał ar­chi­wal­ny, czyli książ­ki, fo­to­gra­fie, na­gra­nia video, ale też np. świa­dect­wa ar­che­o­lo­gicz­ne, sta­ra­ją się opi­sać to co robią lu­dzie w okre­ślo­nych sy­tu­a­cjach. Przed­mio­tem per­for­ma­ty­ki jest więc nie tylko spek­takl-per­for­mans, ale także nasze za­cho­wa­nia co­dzien­ne, ry­tu­al­ne, za­ba­wo­we itd.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Performatyw

w te­o­rii ję­zy­ka: akt mowy bę­dą­cy jed­no­cze­śnie dzia­ła­niem; wy­po­wiedź per­for­ma­tyw­na


Źródła:

SJP.pl

Performatywnie

→ per­for­ma­tyw­ny


Patrz:performatywny

Źródła:

SJP.pl

Performatywność

→ per­for­ma­tyw­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest per­for­ma­tyw­ne; cecha tych, któ­rzy są per­for­ma­tyw­ni


Patrz:performatywny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Performatywny

1. two­rzo­ny na oczach wi­dzów;
2. bę­dą­cy tylko ele­men­tem for­mal­nym, a nie re­al­ną wy­po­wie­dzią


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) teatr. taki, który jest two­rzo­ny na oczach wi­dzów

 (1.2) filoz. bę­dą­cy tylko ele­men­tem for­mal­nym, nie bę­dą­cy re­al­ną wy­po­wie­dzią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Performens

rzad­ko: forma wi­do­wi­ska te­a­tral­ne­go bez usta­lo­ne­go tek­stu dra­ma­tycz­ne­go, ale two­rzo­na na żywo w obec­no­ści wi­dzów; per­for­mans, per­for­man­ce


Źródła:

SJP.pl

Performer

aktor gra­ją­cy w per­for­man­ce'ach (wi­do­wi­skach te­a­tral­nych bez usta­lo­ne­go tek­stu dra­ma­tycz­ne­go, ale two­rzo­nych na żywo w obec­no­ści wi­dzów); per­for­mers


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) szt. ar­ty­sta per­for­man­ce'u lub ja­kiejś sztu­ki pa­ra­te­a­tral­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Performerka

ak­tor­ka gra­ją­ca w per­for­man­ce'ach (wi­do­wi­skach te­a­tral­nych bez usta­lo­ne­go tek­stu dra­ma­tycz­ne­go, ale two­rzo­nych na żywo w obec­no­ści wi­dzów)


Źródła:

SJP.pl

Performers

aktor gra­ją­cy w per­for­man­ce'ach (wi­do­wi­skach te­a­tral­nych bez usta­lo­ne­go tek­stu dra­ma­tycz­ne­go, ale two­rzo­nych na żywo w obec­no­ści wi­dzów); per­for­mer


Źródła:

SJP.pl

Performerski

→ per­for­mer


Patrz:performer

Źródła:

SJP.pl

Performing

two­rze­nie na żywo ja­kie­goś przed­sta­wie­nia, wy­stę­pu


Źródła:

SJP.pl

Performować

po­tocz­nie: wy­ko­ny­wać per­for­man­ce


Źródła:

SJP.pl

Perforowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|per­fo­ro­wać.


Per­fo­ro­wa­nie ("per­fo­ro­wać")- czyn­ność in­tro­li­ga­tor­ska, po­le­ga­ją­ca na wy­ci­na­niu ot­wo­rów z ar­ku­sza (lub stosu ar­ku­szy) pa­pie­ru, kar­to­nu, tek­tu­ry lub in­ne­go po­dob­ne­go po­dło­ża, po­żą­da­ne­go kształ­tu wy­ro­bu pa­pier­ni­cze­go lub po­li­gra­ficz­ne­go. Do per­fo­ro­wa­nia używa się wy­kroj­ni­ków, pra­cu­ją­cych na ma­szy­nie sztan­cu­ją­cej.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Perforowany

prze­bi­jać, wy­ci­nać, wy­tła­czać ot­wo­ry w pa­pie­rze, ta­śmach fil­mo­wych, pły­tach, skó­rze itp.; dziur­ko­wać


Źródła:

SJP.pl

Perforować

prze­bi­jać, wy­ci­nać, wy­tła­czać ot­wo­ry w pa­pie­rze, ta­śmach fil­mo­wych, pły­tach, skó­rze itp.; dziur­ko­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. sper­fo­ro­wać)

 (1.1) dziu­ra­wić po­wierzch­nię, robić w niej ot­wo­ry; robić per­fo­ra­cję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perfum

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Wiel­ko­pol­ska. per­fu­my


Źródła:

Wiktionary

Perfuma

daw­niej o per­fu­mach, szcze­gól­nie tych dro­gich lub rzad­kich, trud­no do­stęp­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) w lp. daw. lub gwara. per­fu­my


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perfumeria

sklep z per­fu­ma­mi i kos­me­ty­ka­mi lub za­kład, po­mie­szcze­nie, w któ­rym te pro­duk­ty są pro­du­ko­wa­ne lub prze­cho­wy­wa­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hand. sklep sprze­da­ją­cy per­fu­my i czę­sto rów­nież inne kos­me­ty­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perfumeryjny

od­no­szą­cy się do per­fum i per­fu­me­rii, zwią­za­ny z pro­ce­sem pro­duk­cji per­fum (np. prze­mysł per­fu­me­ryj­ny)


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z per­fu­ma­mi lub per­fu­me­rią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perfumetka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) per­fu­my w mi­nia­tu­ro­wym opa­ko­wa­niu


Źródła:

Wiktionary

Perfumiarka

→ per­fu­miarz


Patrz:perfumiarz

Źródła:

SJP.pl

Perfumiarski

→ per­fu­miarz, → per­fu­miar­stwo


Patrz:perfumiarz, → perfumiarstwo

Źródła:

SJP.pl

Perfumiarstwo

po­tocz­nie o pro­ce­sie pro­duk­cji i sprze­da­ży per­fum lum ja­kimś innym przed­sięw­zię­ciu zwią­za­nym z per­fu­ma­mi


Źródła:

SJP.pl

Perfumiarz

wyt­wór­ca per­fum


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się two­rze­niem kom­po­zy­cji za­pa­cho­wych uży­wa­nych w per­fu­mach czy kos­me­ty­kach, kom­po­zy­tor za­pa­cho­wy;


Per­fu­miarz – twór­ca kom­po­zy­cji za­pa­cho­wych, re­cep­tur sto­so­wa­nych np. przy wyt­wa­rza­niu per­fum lub per­fu­mo­wa­nych kos­me­ty­ków.

Naz­wi­ska per­fu­mia­rzy rzad­ko znane są szer­sze­mu gronu. Zwy­kle pro­mo­wa­ne są tylko nazwy hand­lo­we za­pa­chów – per­fum i wód to­a­le­to­wych oraz nazwy i znaki to­wa­ro­we pro­du­ku­ją­cych je firm.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perfumowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­przy­miot­ni­ko­wy od|per­fu­mo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Perfumować

per­fu­mo­wać (się): uży­wać per­fum, na­cie­rać (się) lub opry­ski­wać, skra­piać (się) per­fu­ma­mi


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) skra­piać per­fu­ma­mi, apli­ko­wać per­fu­my

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny per­fu­mo­wać się

 (2.1) apli­ko­wać per­fu­my na sie­bie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perfumowy

→ per­fu­my; per­fu­miar­ski


Źródła:

SJP.pl

Perfumy

kos­me­tyk w pły­nie dla ko­biet i męż­czyzn, za­wie­ra­ją­cy kom­po­zy­cję od­po­wied­nio do­bra­nych sub­stan­cji za­pa­cho­wych - na­tu­ral­nych bądź sztucz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) kos­met. rozt­wór al­ko­ho­lo­wy od­po­wied­nio do­bra­nych sub­stan­cji za­pa­cho­wych, sto­so­wa­ny jako kos­me­tyk

 (1.2) środ. kos­met. wyrób per­fu­me­ryj­ny za­wie­ra­ją­cy od 10 do 20% kom­po­zy­cji za­pa­cho­wej


Per­fu­my (od par fumée „przez dym”) – łącz­na nazwa kos­me­ty­ków, któ­rych je­dy­nym za­da­niem jest na­da­wa­nie róż­nym obiek­tom (zwy­kle ciału czło­wie­ka) przy­jem­ne­go i długo utrzy­mu­ją­ce­go się za­pa­chu. Z de­fi­ni­cji tej wy­łą­czo­ne są wszyst­kie pro­duk­ty, któ­rych apli­ka­cja wy­ma­ga uży­cia gazów pęd­nych (m.in. de­zo­do­rant).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perfundować

wy­ko­ny­wać per­fuz­ję (za­bieg, któ­re­go celem jest wy­wo­ła­nie sztucz­ne­go obie­gu krwi lub in­ne­go płynu ustro­jo­we­go w wy­i­zo­lo­wa­nym na­rzą­dzie albo tkan­ce)


Źródła:

SJP.pl

Perfuzja

za­bieg, któ­re­go celem jest wy­wo­ła­nie sztucz­ne­go obie­gu krwi lub in­ne­go płynu ustro­jo­we­go w wy­i­zo­lo­wa­nym na­rzą­dzie albo tkan­ce


Per­fuz­ja – prze­pływ płynu ustro­jo­we­go (naj­czę­ściej krwi) przez tkan­kę lub na­rząd. Per­fuz­ja krwi przez na­rząd zwy­kle okre­śla­na jest jako pro­cent po­jem­no­ści mi­nu­to­wej serca i za­le­ży m.in. od:

Per­fuz­ja może być okre­śla­na jako ilo­raz prze­pły­wu i masy:

Wiel­kość prze­pły­wu krwi jest za­leż­na od oporu na­czy­nio­we­go, który jest od­wrot­nie pro­por­cjo­nal­ny do pro­mie­nia na­czy­nia krwio­no­śne­go pod­nie­sio­ne­go do czwar­tej po­tę­gi zgod­nie z pra­wem Ha­ge­na-Po­i­se­u­il­le’a.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perfuzjonista

spe­cja­li­sta ob­słu­gu­ją­cy płu­co­ser­ce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. spe­cja­li­sta me­dycz­ny ob­słu­gu­ją­cy płu­co­ser­ce pod­czas za­bie­gu chi­rur­gicz­ne­go;


Per­fuz­jo­ni­sta – ter­min me­dycz­ny okre­śla­ją­cy spe­cja­li­stę ob­słu­gu­ją­ce­go płu­co­ser­ce, który pod­czas za­bie­gu w krą­że­niu po­za­u­stro­jo­wym na­dzo­ru­je w spo­sób ści­śle sko­or­dy­no­wa­ny z dzia­ła­nia­mi ope­ra­to­ra pra­wi­dło­wą pracę płu­co­ser­ca.

Per­fuz­jo­ni­ści są nie­zbęd­ny­mi człon­ka­mi ze­spo­łu chi­rur­gii ser­co­wo-na­czy­nio­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perfuzyjny

→ per­fuz­ja


Patrz:perfuzja

Źródła:

SJP.pl

Pergameska

dawny ta­niec wło­ski o żywym tem­pie, roz­po­wszech­nio­ny w Eu­ro­pie w okre­sie odro­dze­nia; ber­ga­ma­ska


Źródła:

SJP.pl

Pergameński

przy­miot­nik od: Per­ga­mon (mia­sto sta­ro­żyt­ne, ruiny tego mia­sta)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Per­ga­mo­nem, do­ty­czą­cy Per­ga­mo­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pergamin

cien­ka, od­po­wied­nio przy­go­to­wa­na skóra, uży­wa­na daw­niej do pi­sa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pa­pier nie­prze­pu­szcza­ją­cy wil­go­ci ani tłu­szczu

 (1.2) nie­gar­bo­wa­na, cien­ka, od­po­wied­nio przy­go­to­wa­na skóra owcza, cie­lę­ca lub ośla, przez­na­czo­na do pi­sa­nia lub ma­lo­wa­nia;

 (1.3) do­ku­ment za­pi­sa­ny na per­ga­mi­nie (1.2)


Per­ga­min – ma­te­riał pi­śmien­ni­czy wy­ra­bia­ny ze skór zwie­rzę­cych. Jako po­dło­że do pi­sa­nia wy­parł roz­po­wszech­nio­ny wcze­śniej pa­pi­rus sto­so­wa­ny w sta­ro­żyt­no­ści i był głów­nym ma­te­ria­łem pi­sar­skim w Eu­ro­pie i na Bli­skim Wscho­dzie przez cały okres śred­nio­wie­cza, zanim zo­stał sku­tecz­nie wy­par­ty przez pa­pier. Uży­wa­no go rów­nież jako ma­te­ria­łu po­kry­cio­we­go do opraw ksią­żek; to rów­nież po­tocz­na nazwa pa­pie­ru per­ga­mi­no­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pergaminiarka

ma­szy­na do per­ga­mi­na­cji


Źródła:

SJP.pl

Pergaminnictwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzem. wyt­wa­rza­nie per­ga­mi­nu;


Per­ga­min­nict­wo – rze­mio­sło zaj­mu­ją­ce się wy­ra­bia­niem per­ga­mi­nów ze skór ba­ra­nich, koź­lich lub cie­lę­cych.

Skórę wap­nio­no, oczy­szcza­no po­wierzch­nie lica i miz­dry do wy­so­kie­go stop­nia gład­ko­ści i wy­po­le­ro­wa­nia. Skórę oczy­szczo­ną z miz­dry i wło­sów roz­cią­ga­no na ra­mach i wcie­ra­no w nią kredę, szli­fu­jąc pu­mek­sem. W XIV-XV w. per­ga­min­nict­wo ustę­po­wa­ło miej­sca pa­pier­nict­wu. Od­no­to­wa­nym w źró­dłach per­ga­min­ni­kiem był wroc­ła­wia­nin ży­dow­skie­go po­cho­dze­nia, Nic­kel Hanke.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Pergaminnik

rze­mieśl­nik wy­ra­bia­ją­cy per­ga­min


Źródła:

SJP.pl

Pergaminowaty

przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem per­ga­min


Źródła:

SJP.pl

Pergaminowy

→ per­ga­min


Patrz:pergamin

Źródła:

SJP.pl

Pergamon

1. pań­stwo hel­le­ni­stycz­ne w Azji Mniej­szej; Kró­le­stwo Per­ga­moń­skie;
2. mia­sto w sta­ro­żyt­nej Myzji, sto­li­ca Kró­le­stwa Per­ga­moń­skie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto w Myzji, w Azji Mniej­szej, sto­li­ca pań­stwa per­ga­moń­skie­go;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pergamoński

→ Per­ga­mon


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Per­ga­mo­nem, do­ty­czą­cy Per­ga­mo­nu


Patrz:Pergamon

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perge

Perge (gr. Πέργη) – naj­waż­niej­sze z miast sta­ro­żyt­nej Pam­fi­lii.

We­dług prze­ka­zu za­ło­żo­ne w XIII wieku p.n.e. przez Mop­so­sa i Kal­cha­sa zna­nych z wojny tro­jań­skiej. W IV wieku p.n.e. po­dróż­nik Sky­laks od­no­to­wał ist­nie­nie mia­sta nad brze­giem rzeki Ke­stros (dzis.


Źródła:

Wikipedia

Pergola

bu­dow­la ogro­do­wa skła­da­ją­ca się z jed­ne­go lub dwóch rzę­dów słu­pów pod­trzy­mu­ją­cych po­zio­mą kratę ople­cio­ną pną­cy­mi ro­śli­na­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. ogrod. bu­dow­la ogro­do­wa w po­sta­ci dwóch rzę­dów pod­pór i umie­szczo­nej na nich po­zio­mej ażu­ro­wej kon­struk­cji, po któ­rej pną się ro­śli­ny;


Per­go­la – bu­dow­la ogro­do­wa w po­sta­ci za­cie­nio­nej alei lub ele­ment bu­dyn­ku w ar­chi­tek­tu­rze. Skła­da się z dwóch rzę­dów pod­pór (słup­ków) i uło­żo­nej na nich lek­kiej kra­tow­ni­cy lub ukła­du belek pod­trzy­mu­ją­cych ro­śli­ny, naj­czę­ściej pnące.

Per­go­lę sto­so­wa­no w ar­chi­tek­tu­rze ogro­do­wej od cza­sów śred­nio­wie­cza.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pergolowy

→ per­go­la


Patrz:pergola

Źródła:

SJP.pl

Perhydrol

nazwa tech­nicz­na trzy­dzie­sto­pro­cen­to­we­go rozt­wo­ru wod­ne­go nadt­len­ku wo­do­ru


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sil­nie ut­le­nia­ją­cy, 30-pro­cen­to­wy rozt­wór wodny nadt­len­ku wo­do­ru;


Per­hy­drol – ok. 30% rozt­wór nadt­len­ku wo­do­ru (#PATRZ) w wo­dzie. Be­zbarw­na, bez­won­na ciecz o wła­ści­wo­ściach żrą­cych wobec tka­nek ży­wych. Na skó­rze po­zo­sta­wia mart­wi­cze białe plamy.

Per­hy­drol jest sto­so­wa­ny jako silny śro­dek ut­le­nia­ją­cy w prze­my­śle che­micz­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perhydrolowy

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od per­hy­drol


Źródła:

Wiktionary

Peri

1. nad­przy­ro­dzo­na isto­ta płci mę­skiej lub żeń­skiej, ut­wo­rzo­na z ognia, wy­stę­pu­ją­ca w per­skiej twór­czo­ści lu­do­wej;
2. prze­no­śnie: pię­kna, pełna wdzię­ku dziew­czy­na


Peri – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Kor­sy­ka, w de­par­ta­men­cie Kor­sy­ka Po­łud­nio­wa.

We­dług da­nych na rok 1999 gminę za­miesz­ki­wa­ły 1140 osoby, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 48 osób/km².


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peri-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ob­szar lub te­ma­ty­kę wokół tego, co okre­śla drugi człon zło­że­nia


Źródła:

Wiktionary

Periakt

w daw­nych te­a­trach grec­kich: de­ko­ra­cja w po­sta­ci gra­nia­sto­słu­pa o pod­sta­wie trój­ką­ta


Źródła:

SJP.pl

Periaktoi

sy­stem obro­to­wy gra­nia­sto­słu­pów, słu­żą­cy do szyb­kiej zmia­ny de­ko­ra­cji, sto­so­wa­ny w te­a­trach an­tycz­nych, póź­niej za­stą­pio­ny przez ku­li­sy; pe­riak­ty, te­la­ri


Źródła:

SJP.pl

Periakty

sy­stem obro­to­wy gra­nia­sto­słu­pów, słu­żą­cy do szyb­kiej zmia­ny de­ko­ra­cji, sto­so­wa­ny w te­a­trach an­tycz­nych, póź­niej za­stą­pio­ny przez ku­li­sy; pe­riak­toi, te­la­ri


Pe­riak­ty – de­ko­ra­cje w for­mie gra­nia­sto­słu­pa o pod­sta­wie trój­ką­ta. Na ścia­nach bryły umie­szcza­no inne de­ko­ra­cje. Przez obrót do­o­ko­ła osi moż­li­wa była szyb­ka zmia­na tła roz­gry­wa­ne­go dra­ma­tu (ko­me­dii, tra­ge­dii). Sto­so­wa­ne były w te­a­trach grec­kich okre­su hel­le­ni­stycz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Periastron

punkt or­bi­ty oko­łog­wia­zdo­wej ciała nie­bie­skie­go po­ło­żo­ny naj­bli­żej gwia­zdy obie­ga­nej; pe­ry­a­stron


Źródła:

SJP.pl

Pericykloida

krzy­wa pła­ska za­kre­śla­na przez któ­ryś z punk­tów ob­wo­du koła ru­cho­me­go, to­czą­ce­go się po kole sta­łym, znaj­du­ją­cym się wew­nątrz koła ru­cho­me­go


Źródła:

SJP.pl

Periegeta

autor prze­wod­ni­ka kra­joz­naw­cze­go, zwła­szcza sta­ro­żyt­ne­go, uwz­ględ­nia­ją­ce­go szcze­gól­ne pom­ni­ki sztu­ki


Źródła:

SJP.pl

Periegeza

prze­wod­nik kra­joz­naw­czy z sy­ste­ma­tycz­nym opi­sem cha­rak­te­ry­stycz­nych obiek­tów danej kra­i­ny, szcze­gól­nie pom­ni­ków sztu­ki


Źródła:

SJP.pl

Perigeum

punkt na or­bi­cie ciała nie­bie­skie­go okrą­ża­ją­ce­go Zie­mię, w któ­rym jest ono naj­bli­żej Ziemi; pe­ry­ge­um (czę­ściej)


Źródła:

SJP.pl

Perigordzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Périgordem, do­ty­czą­cy Périgordu


Źródła:

Wiktionary

Perihelium

punkt na or­bi­cie ciała nie­bie­skie­go, w któ­rym jest ono naj­bli­żej Słoń­ca; pe­ry­he­lium (czę­ściej)


Źródła:

SJP.pl

Perikardiocenteza

na­kłu­cie worka osier­dzio­we­go


Pe­ri­kar­dio­cen­te­za – za­bieg ma­ją­cy na celu ewa­ku­a­cję płynu znaj­du­ją­ce­go się w worku osier­dzio­wym po­przez jego na­kłu­cie i od­bar­cze­nie, a przez to ob­ni­że­nie ci­śnie­nia osier­dzio­we­go. Pe­ri­kar­dio­cen­te­za jest za­bie­giem ra­tu­ją­cym życie pa­cjen­tom z tam­po­na­dą serca. Je­dy­nym wy­jąt­kiem jest tam­po­na­da spo­wo­do­wa­na roz­war­stwie­niem aorty, w któ­rej pe­ri­kar­dio­cen­te­za jest prze­ciww­ska­za­na, a ko­niecz­na jest pilna in­ter­wen­cja kar­dio­chi­rur­gicz­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perikarion

część ne­u­ro­nu ota­cza­ją­ca jądro ko­mór­ko­we wraz z ją­der­kiem; ne­u­ro­cyt


Pe­ri­ka­rion (pe­ry­ca­ry­on), ina­czej ciało ko­mór­ki ner­wo­wej, soma lub ne­u­ro­cyt – część ne­u­ro­nu ota­cza­ją­ca jądro ko­mór­ko­we wraz z ją­der­kiem (rza­dziej dwa jądra lub wię­cej).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perilartyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. pół­syn­te­tycz­ny sło­dzik po­cho­dze­nia na­tu­ral­ne­go uzy­ski­wa­ny z ro­ślin ro­dza­ju Pe­ril­la


Pe­ri­lar­ty­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ok­sy­mów. Jest po­chod­ną enan­cjo­me­ru ("S")-(−) mo­no­cy­klicz­ne­go mo­no­ter­pe­no­i­do­we­go al­de­hy­du. Jest to jedna z naj­słod­szych sub­stan­cji na­tu­ral­nych. W po­sta­ci tzw. cukru pe­ri­la zna­la­zła za­sto­so­wa­nie jako sło­dzik, któ­re­go słod­kość oce­nia się na około 2000 razy więk­szą od słod­ko­ści cu­kro­zy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Perilla

olej po­zy­ski­wa­ny z owo­ców pach­not­ki upraw­nej (jed­no­rocz­nej ro­śli­ny ole­i­stej z ro­dzi­ny war­go­wych), wy­ko­rzy­sty­wa­ny naj­czę­ściej jako smar


Źródła:

SJP.pl

Perillus

owad z ro­dzi­ny tar­czów­ko­wa­tych; zbro­jec dwu­pla­my


Źródła:

SJP.pl

Perimenopauza

okres oko­ło­me­no­pa­u­zal­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. med. kil­ku­let­ni okres przej­ścio­wy po­prze­dza­ją­cy me­no­pa­u­zę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perimetrium

otrzew­na ma­ci­cy, zew­nętrz­na błona su­ro­wi­cza okry­wa­ją­ca dno i trzon ma­ci­cy


Źródła:

SJP.pl

Perinatalny

do­ty­czą­cy no­wo­rod­ka, opie­ki nad no­wo­rod­kiem; no­wo­rod­ko­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. do­ty­czą­cy okre­su oko­ło­po­ro­do­we­go, zwią­za­ny z okre­sem oko­ło­po­ro­do­wym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perinatolog

spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się za­gad­nie­nia­mi zwią­za­ny­mi z pło­dem, fa­za­mi jego roz­wo­ju oraz ciążą i po­szcze­gól­ny­mi eta­pa­mi po­ro­du


Źródła:

SJP.pl

Perinatologia

nauka zaj­mu­ją­ca się za­gad­nie­nia­mi zwią­za­ny­mi z pło­dem, fa­za­mi jego roz­wo­ju oraz ciążą i po­szcze­gól­ny­mi eta­pa­mi po­ro­du


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się scho­rze­nia­mi ko­bie­ty cię­żar­nej, płodu i no­wo­rod­ka


Pe­ri­na­to­lo­gia (z gr. "perí" = "wokół", łac. "na­scor" = "ro­dzić się", gr. "lógos" = "nauka") – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się za­gad­nie­nia­mi z za­kre­su opie­ki pe­ri­na­tal­nej. Obej­mu­je ana­to­mię, fiz­jo­lo­gię i dia­gno­sty­kę scho­rzeń ko­bie­ty cię­żar­nej oraz płodu i no­wo­rod­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perintegracja

zja­wi­sko w ję­zy­koz­naw­stwie po­le­ga­ją­ce na prze­su­nię­ciu się gra­ni­cy mię­dzy mor­fe­ma­mi (czę­ścia­mi wy­ra­zu) w wy­ra­zie


Pe­rin­te­gra­cja (ab­sorp­cja mor­fo­lo­gicz­na) - zja­wi­sko ję­zy­ko­we po­le­ga­ją­ce prze­su­nię­ciu gra­ni­cy mię­dzy dwoma mor­fe­ma­mi, co skut­ku­je nowym po­dzia­łem na mor­fe­my, który jest od­mien­ny od po­przed­nie­go, uwa­run­ko­wa­ne­go hi­sto­rycz­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perintegracyjny

od­no­szą­cy się do pe­rin­te­gra­cji (prze­su­nię­cia się gra­ni­cy mię­dzy czę­ścia­mi wy­ra­zu w tym wy­ra­zie)


Źródła:

SJP.pl

Period

faza cyklu mie­siącz­ko­we­go doj­rza­łych płcio­wo ko­biet (wy­da­la­nie krwi i śluzu z ma­ci­cy wy­ni­ka­ją­ce ze złu­szcza­nia się war­stwy ślu­zo­wej błony); men­stru­a­cja, mie­siącz­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. fizj. okre­so­we fiz­jo­lo­gicz­ne krwa­wie­nie z ma­ci­cy, zaz­wy­czaj co czte­ry ty­god­nie


. (alt. nazwa: Pe­riod) – szó­sty album stu­dyj­ny ame­ry­kań­skiej pio­sen­kar­ki Keshy, wy­da­ny 4 lipca 2025 roku, na­kła­dem włas­nej wyt­wór­ni ar­tyst­ki, Kesha Re­cords. Jest to jej pier­wszy pro­jekt od czasu jej odej­ścia z wyt­wór­ni RCA i Ke­mo­sa­be Re­cords. Aby pro­mo­wać album, Kesha wy­ru­szy­ła w trasę kon­cer­to­wą the Tits Out Tour.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Periodogram

Pe­rio­do­gram – ro­dzaj dy­skret­nej trans­for­ma­ty Fo­u­rie­ra. Po­ję­cia pe­rio­do­gra­mu praw­do­po­dob­nie po raz pier­wszy użył Art­hur Schu­ster w 1898, opie­ra­jąc się na pracy "Power Spec­tral Den­si­ty esti­ma­tion" (z ang. „esty­ma­cja wid­mo­wej gę­sto­ści mocy”) Fer­nan­da Schlind­we­i­na.


Źródła:

Wikipedia

Periodontolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie pe­rio­don­to­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz sto­ma­to­log zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem cho­rób przy­zę­bia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka pe­rio­don­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Periodontologia

dzie­dzi­na sto­ma­to­lo­gii zaj­mu­ją­ca się cho­ro­ba­mi przy­zę­bia; pa­ro­don­to­lo­gia (daw­niej)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sto­mat. dzie­dzi­na sto­ma­to­lo­gii zaj­mu­ją­ca się le­cze­niem cho­rób przy­zę­bia


Pe­rio­don­to­lo­gia, daw­niej: pa­ro­don­to­lo­gia, po­tocz­nie (ze wzglę­du na naj­częst­sze scho­rze­nie przy­zę­bia pa­ra­don­to­zę): pa­ra­don­to­lo­gia – nauka o apa­ra­cie za­wie­sze­nio­wym zęba, tj. przy­zę­biu. Jako dzie­dzi­na sto­ma­to­lo­gii zaj­mu­je się pro­fi­lak­ty­ką i le­cze­niem cho­rób przy­zę­bia i błony ślu­zo­wej jamy ust­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Periodontopatia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­pa­le­nie przy­zę­bia


Źródła:

Wiktionary

Periodycznie

przy­słó­wek

 (1.1) książk. co jakiś czas


Źródła:

Wiktionary

Periodyczność

okre­so­wość, re­gu­lar­na pow­ta­rzal­ność


Źródła:

SJP.pl

Periodyczny

pow­ta­rza­ją­cy się w okre­ślo­nych od­stę­pach czasu, wy­stę­pu­ją­cy re­gu­lar­nie co pe­wien czas (np. pe­rio­dycz­ne erup­cje wul­ka­nicz­ne); okre­so­wy


przy­miot­nik

 (1.1) pow­ta­rza­ją­cy się re­gu­lar­nie co pe­wien czas


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Periodyk

cza­so­pis­mo o cią­głej nu­me­ra­cji, po­ja­wia­ją­ce się w okre­ślo­nych od­stę­pach czasu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cza­so­pis­mo o re­gu­lar­nej czę­stot­li­wo­ści uka­zy­wa­nia się;


Pe­rio­dyk ( périodique) – cza­so­pis­mo o re­gu­lar­nej czę­stot­li­wo­ści uka­zy­wa­nia się (np. dzien­nik, ty­god­nik, mie­sięcz­nik, kwar­tal­nik, rocz­nik).

Pe­rio­dyk jest cza­so­pis­mem o sta­łej naz­wie i nu­me­ra­cji cią­głej.

Ze wzglę­du na to, że więk­szość cza­so­pism wy­da­wa­na jest re­gu­lar­nie, pe­rio­dyk jest po­tocz­nie sy­no­ni­mem cza­so­pis­ma.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Periodykowy

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pe­rio­dy­ku (cza­so­pis­ma o cią­głej nu­me­ra­cji, po­ja­wia­ją­ce­go się w okre­ślo­nych od­stę­pach czasu), od­no­szą­cy się do niego


Źródła:

SJP.pl

Periodyzacja

po­dział na okre­sy, fazy, epoki itp.


Pe­rio­dy­za­cja – umow­ny po­dział czasu na ery, epoki, wieki itp., sto­so­wa­ny w ge­o­lo­gii hi­sto­rycz­nej, hi­sto­rii, hi­sto­rii li­te­ra­tu­ry, hi­sto­rii sztu­ki. Po­cząt­ki i końce jed­no­stek pe­rio­dy­za­cji wyz­na­cza­ją zwy­kle wy­da­rze­nia uwa­ża­ne z ja­kie­goś po­wo­du za prze­ło­mo­we. Ist­nie­ją różne mo­de­le pe­rio­dy­za­cji, a i wśród po­dob­nych nie ma za­wsze zgody co do kon­kret­nych dat (np. za­koń­cze­nia śred­nio­wie­cza).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Periodyzacyjny

→ pe­rio­dy­za­cja


Patrz:periodyzacja

Źródła:

SJP.pl

Periodyzator

osoba, któ­rej do­ko­na­nia za­po­cząt­ko­wa­ły nowy okres w ja­kiejś dzie­dzi­nie lub ogól­nie w po­dzia­le czasu


Źródła:

SJP.pl

Periodyzować

dzie­lić na okre­sy, ery lub two­rzyć, roz­dzie­lać fazy, etapy w ja­kimś pro­ce­sie lub dłuż­szym od­cin­ku czasu


Źródła:

SJP.pl

Periojk

osoba peł­nią­ca służ­bę woj­sko­wą w sta­ro­żyt­nej Spar­cie, ale po­zba­wio­na wszel­kich praw po­li­tycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Periojkowie

lud­ność w sta­ro­żyt­nej Spar­cie peł­nią­ca służ­bę woj­sko­wą, po­zba­wio­na praw po­li­tycz­nych


Pe­rioj­ko­wie (gr. "Περίοικοι, pe­rio­i­koi" – „ci, któ­rzy miesz­ka­ją wokół” lp. "Περίοικος" od "περί" «wokół» i "οἶκος" «dom, go­spo­dar­stwo») – część lud­no­ści Spar­ty, []. Pe­rioj­ko­wie byli po­zba­wie­ni praw po­li­tycz­nych, byli jed­nak nie­za­leż­ny­mi eko­no­micz­nie ludź­mi wol­ny­mi. Pe­rioj­ko­wie mieli obo­wiąz­ki woj­sko­we i uczest­ni­czy­li w wy­pra­wach wo­jen­nych wraz ze spar­tań­ski­mi ho­pli­ta­mi. W ofi­cjal­nych do­ku­men­tach spar­tia­tów oraz pe­rioj­ków okre­śla­no mia­nem La­ce­de­moń­czy­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Periosteum

łącz­not­kan­ko­wa błona po­kry­wa­ją­ca kość; okost­na


Źródła:

SJP.pl

Peripter

w ar­chi­tek­tu­rze an­tycz­nej: typ dużej świą­ty­ni z na­o­sem oto­czo­nym po­je­dyn­czą ko­lum­na­dą; pe­ryp­ter; pe­rip­te­ros


Źródła:

SJP.pl

Peripteroid

bryła oto­czo­na sy­me­trycz­ny­mi wzglę­dem jej środ­ka ele­men­ta­mi, bę­dą­ca pod­sta­wo­wą kon­cep­cją ar­chi­tek­to­nicz­ną bu­dow­nict­wa sta­ro­żyt­nej Gre­cji i Rzymu


Źródła:

SJP.pl

Peripteros

w ar­chi­tek­tu­rze an­tycz­nej: typ dużej świą­ty­ni z na­o­sem oto­czo­nym po­je­dyn­czą ko­lum­na­dą; pe­ryp­ter; pe­rip­ter


Źródła:

SJP.pl

Periselenium

punkt na or­bi­cie ciała nie­bie­skie­go okrą­ża­ją­ce­go Księ­życ, w któ­rym jest ono naj­bli­żej Księ­ży­ca; pe­ry­se­le­nium (czę­ściej)


Źródła:

SJP.pl

Perizonium

w iko­no­gra­fii chrze­ści­jań­skiej - opa­ska okry­wa­ją­ca bio­dra ukrzy­żo­wa­ne­go Je­zu­sa


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. rel. prze­pa­ska bio­dro­wa na wi­ze­run­kach ukrzy­żo­wa­ne­go Chry­stu­sa;


Pe­ri­zo­nium (z περίζωμα, od περί, "peri" „wokół” i ζωμα, "zoma" „opa­ska, prze­pa­ska, pas”) – dra­po­wa­na opa­ska bio­der ukrzy­żo­wa­ne­go Je­zu­sa Chry­stu­sa; w iko­no­gra­fii czę­sto przyj­mu­ją­ca roz­ma­i­te formy.

W po­szcze­gól­nych okre­sach sztu­ki pe­ri­zo­nium jest od­mien­nie przed­sta­wia­ne: w sztu­ce ro­mań­skiej w for­mie sztyw­nych pio­no­wych fałd, wią­za­ne z przo­du, się­ga­ją­ce od pasa do kolan, w go­ty­ku fan­ta­zyj­nie dra­po­wa­ne i krót­sze, czę­sto z wę­złem prze­su­nię­tym na bok, od XVII wieku naj­czę­ściej pod­trzy­my­wa­ne sznu­rem oka­la­ją­cym bio­dra, wą­skie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perka

re­gio­nal­na nazwa ziem­nia­ka; pyrka, pera, pyra, kar­to­fel


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. ziem­niak

 (1.2) icht. zob. perka rdza­wa.

 (1.3) muz. pot. per­ku­sja


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perkal

cien­kie płót­no słu­żą­ce do wy­ra­bia­nia bie­liz­ny i po­ście­li


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) włók. gęsta, lekka i trwa­ła tka­ni­na ba­weł­nia­na o ma­to­wej po­wierzch­ni, wy­ko­rzy­sty­wa­na głów­nie do po­ście­li i odzie­ży


Per­kal (franc. "per­ca­le"), płót­no ba­weł­nia­ne – ro­dzaj ba­weł­nia­nej tka­ni­ny o splo­cie płó­cien­nym, daw­niej spro­wa­dza­na z Indii Wschod­nich, obec­nie pro­du­ko­wa­ne także w in­nych kra­jach świa­ta. Nić wy­ko­rzy­sty­wa­na do pro­duk­cji tka­ni­ny jest okrą­gła, a sama tka­ni­na – gład­ka i bar­dzo ści­sła.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perkalik

ga­tu­nek per­ka­lu, zwy­kle dru­ko­wa­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Perkalikowy

1. wy­pro­du­ko­wa­ny, wy­ko­na­ny z per­ka­li­ku (ga­tun­ku cien­kie­go płót­na ba­weł­nia­ne­go), taki, w któ­rym użyto per­ka­lu (np. ma­te­riał per­ka­li­ko­wy);
2. w ko­lo­rze jas­no­po­ma­rań­czo­wym, kre­mo­wym


Źródła:

SJP.pl

Perkalina

prze­wiew­na, lśnią­ca tka­ni­na ba­weł­nia­na, po prze­bar­wie­niu uży­wa­na na pod­szew­ki i po­ście­le


Źródła:

SJP.pl

Perkalowy

wy­pro­du­ko­wa­ny, wy­ko­na­ny z per­ka­lu (cien­kie­go płót­na ba­weł­nia­ne­go), taki, w któ­rym wy­ko­rzy­sta­no per­kal (np. pod­szew­ka per­ka­lo­wa)


Źródła:

SJP.pl

Perkaty

po­tocz­nie: po­dob­ny do ziem­nia­ka; za­o­krą­glo­ny


Źródła:

SJP.pl

Perkins

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Perklice

Per­kli­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie sztum­skim, w gmi­nie Mi­ko­łaj­ki Po­mor­skie. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Perko

re­gio­nal­na nazwa ziem­nia­ka; pyrka, pera, pyra, kar­to­fel


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perkolacja

me­to­da otrzy­my­wa­nia na zimno wy­cią­gów z ziół lub owo­ców


Per­ko­la­cja (z per­co­la­te — prze­ce­dzać, fil­tro­wać) – pro­ces prze­pły­wu wody przez stałe po­dło­że, który po­wo­du­je wy­my­wa­nie lub strą­ca­nie sub­stan­cji. W przy­pad­ku ek­strak­cji, z ciała sta­łe­go wy­my­wa się okre­ślo­ne związ­ki che­micz­ne cią­głym lub pe­rio­dycz­nie zmie­nia­nym stru­mie­niem roz­pu­szczal­ni­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perkolacyjny

→ per­ko­la­cja


Patrz:perkolacja

Źródła:

SJP.pl

Perkolator

urzą­dze­nie do ma­ce­ra­cji, czyli roz­pu­szcza­nia sub­stan­cji sta­łych za po­mo­cą cie­czy; ma­ce­ra­tor


Per­ko­la­tor – urzą­dze­nie słu­żą­ce do otrzy­my­wa­nia wy­cią­gu z ja­kiejś sub­stan­cji dzię­ki prze­pu­szcza­niu przez nią płynu. Sto­so­wa­ne np. przy obrób­ce kawy bądź płyn­nych leków w ap­te­ce. Urzą­dze­nie o cy­lin­drycz­nym lub stoż­ko­wym kształ­cie (kształt stoż­ko­wa­ty ułat­wia usu­wa­nie wy­ek­stra­ho­wa­ne­go su­row­ca).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perkotać

wy­da­wać bul­go­czą­cy od­głos cha­rak­te­ry­stycz­ny dla wrzą­cej wody lub innej cie­czy; par­ko­tać, pyr­ko­tać


Źródła:

SJP.pl

Perkowice

Per­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Biała Pod­la­ska. Przez miej­sco­wość prze­pły­wa Zie­la­wa, rzeka do­rze­cza Bugu, do­pływ Krzny.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Perkowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Perkowski

naz­wi­sko


Per­kow­ski (forma żeń­ska: Per­kow­ska; licz­ba mnoga: Per­kow­scy) – pol­skie naz­wi­sko. Nazwa oso­bo­wa po­cho­dzi od dobra Perki w ziemi biel­skiej (Wo­je­wództ­wo pod­la­skie), w ra­mach któ­re­go na­le­ża­ło kilka wsi: Perki Bu­jan­ki, Perki Bujny Głow­czyz­na, Perki Fran­ki Spały, Perki Gziki, Perki Kar­pie Ko­rze­nie, Perki Lachy, Perki Nowe, Perki Ma­zo­wsze, Perki Wy­py­chy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perkoz

ptak wodny na­le­żą­cy do ro­dza­ju per­ko­zów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. ptak śród­lą­do­wy zmie­nia­ją­cy upie­rze­nie sto­sow­nie do pory roku;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perkozek

ptak wodny, najm­niej­szy z kra­jo­wych per­ko­zów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ta­chy­bap­tus ru­fi­col­lis|ref=tak., najm­niej­szy ga­tu­nek per­ko­za wy­stę­pu­ją­cy w Pol­sce;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perkozi

→ per­koz; per­ko­zo­wy


Źródła:

SJP.pl

Perkozica

sa­mi­ca per­ko­za


Źródła:

SJP.pl

Perkozowate

o ce­chach per­ko­zo­wa­tych (je­dy­nej ro­dzi­ny pta­ków z rzędu per­ko­zów, któ­rej przed­sta­wi­cie­le za­miesz­ku­ją stałe zbior­ni­ki wodne)


Źródła:

SJP.pl

Perkozowaty

o ce­chach per­ko­zo­wa­tych (je­dy­nej ro­dzi­ny pta­ków z rzędu per­ko­zów, któ­rej przed­sta­wi­cie­le za­miesz­ku­ją stałe zbior­ni­ki wodne)


Źródła:

SJP.pl

Perkozowe

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Po­di­ci­pe­di­for­mes|Fürbringer|ref=tak., rząd pta­ków z in­fra­gro­ma­dy pta­ków ne­o­gna­tycz­nych;


Per­ko­zo­we (Po­di­ci­pe­di­for­mes) – mo­no­ty­po­wy rząd pta­ków z in­fra­gro­ma­dy pta­ków ne­o­gna­tycz­nych (Ne­o­gnat­hae).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Perkozowy

→ per­koz; per­ko­zi


Źródła:

SJP.pl

Perkozy

ptak wodny na­le­żą­cy do ro­dza­ju per­ko­zów


Źródła:

SJP.pl

Perkołyska

ptak z rzędu żu­ra­wio­wych, o cha­rak­te­ry­stycz­nej tor­bie u sa­mi­cy, słu­żą­cej do tran­spor­to­wa­nia pis­kląt


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. ptak z ro­dzi­ny per­ko­ły­sek (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|He­lior­nit­hi­dae|ref=tak.), za­miesz­ku­ją­cy głów­nie lasy tro­pi­kal­ne w stre­fie rów­ni­ko­wej;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perkołyski

ro­dzi­na pta­ków z rzędu żu­ra­wio­wych, któ­rej wszyst­kie żeń­skie ga­tun­ki odz­na­cza­ją się torbą słu­żą­cą do tran­spor­tu pis­kląt


Per­ko­ły­ski (He­lior­nit­hi­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu żu­ra­wio­wych (Gru­i­for­mes). Każdy z trzech ga­tun­ków ro­dzi­ny wy­stę­pu­je na innym ob­sza­rze: per­ko­ły­ska afry­kań­ska ("Po­di­ca se­ne­ga­len­sis") – w Afry­ce, na po­łud­nie od Sa­ha­ry, per­ko­ły­ska in­dyj­ska ("He­lio­pa­is per­so­na­tus") – w pół­noc­no-wschod­nich In­diach i Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej, a per­ko­ły­ska ame­ry­kań­ska ("He­lior­nis fu­li­ca") – w Ame­ry­ce Środ­ko­wej i Po­łud­nio­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perkun

1. jeden z naj­waż­niej­szych bogów bał­tyj­skich;
2. je­zio­ro w Pol­sce


Per­kun ( Perkūnas, "Per­kuns", Per­ke­le, Per­ko­nos, "Per­kons", prus. "Per­ku­nis"; moż­li­we że od pra­in­do­e­u­ro­pej­skie­go rdze­nia perk- – „dąb”) – na­czel­ne, su­we­ren­ne bó­stwo pan­te­o­nu bał­tyj­skie­go, gro­mo­wład­ca, bóg nie­bios, ognia i płod­no­ści, od­po­wied­nik sło­wiań­skie­go Pe­ru­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perkunowy

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Per­ku­na (boga burzy, wojny i płod­no­ści, in­do­e­u­ro­pej­skie­go od­po­wied­ni­ka sło­wiań­skie­go Pe­ru­na), zwią­za­ny z nim


Źródła:

SJP.pl

Perkusista

muzyk gra­ją­cy na in­stru­men­tach per­ku­syj­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. muzyk gra­ją­cy na per­ku­sji


Per­ku­si­sta, po­tocz­nie: bęb­niarz, pał­karz, pał­ker, gar­ko­tłuk – osoba gra­ją­ca na per­ku­sji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perkusistka

ko­bie­ta gra­ją­ca na któ­rymś z in­stru­men­tów za­li­cza­nych do grupy in­stru­men­tów per­ku­syj­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ko­bie­ta, która gra na per­ku­sji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perkusja

1. grupa in­stru­men­tów mu­zycz­nych, z któ­rych dźwięk uzy­ski­wa­ny jest po­przez ude­rza­nie lub po­trzą­sa­nie, np. ta­le­rze, bęben, ksy­lo­fon, trój­kąt; in­stru­men­ty per­ku­syj­ne;
2. ze­staw in­stru­men­tów per­ku­syj­nych uży­wa­ny przez mu­zy­ka;
3. efek­ty dźwię­ko­we i brzmie­nio­we uzy­ski­wa­ne dzię­ki in­stru­men­tom per­ku­syj­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ze­staw róż­nych in­stru­men­tów per­ku­syj­nych;

 (1.2) muz. dźwię­ki wy­do­by­wa­ją­ce się z per­ku­sji (1.1)


Per­ku­sja (in­stru­men­ty per­ku­syj­ne, per­cus­sio = ude­rze­nie) – w kla­sy­fi­ka­cji prak­tycz­nej grupa in­stru­men­tów, w któ­rych dźwięk pow­sta­je przez ude­rza­nie, po­trzą­sa­nie i po­cie­ra­nie mem­bra­ny lub twar­de­go przed­mio­tu w kształ­cie płyty, płyt­ki, pręta lub sztab­ki. Per­ku­sja gru­pu­je w jeden zbiór mem­bra­no­fo­ny i idio­fo­ny ude­rza­ne (czyli wg sy­ste­ma­ty­ki na­u­ko­wej rów­nież po­trzą­sa­ne i skro­ba­ne).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perkusjada

pa­ra­da, w któ­rej uczest­ni­czą mu­zy­cy gra­ją­cy na bęb­nach lub in­nych in­stru­men­tach tego typu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. pot. wy­da­rze­nie mu­zycz­ne (kon­cert, fe­sti­wal, itp.), w któ­rym biorą udział głów­nie lub wy­łącz­nie per­ku­si­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perkusjonalia

wszel­kie­go ro­dza­ju ele­men­ty per­ku­syj­ne, słu­żą­ce do ubar­wie­nia mu­zy­ki o do­dat­ko­we brzmie­nia


Źródła:

SJP.pl

Perkusjonalista

muzyk gra­ją­cy na per­ku­sjo­na­liach


Źródła:

SJP.pl

Perkusjonalistka

→ per­ku­sjo­na­li­sta


Patrz:perkusjonalista

Źródła:

SJP.pl

Perkusjonistka

→ per­ku­sjo­ni­sta


Patrz:perkusjonista

Źródła:

SJP.pl

Perkusyjny

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla grupy in­stru­men­tów, z któ­rych dźwięk uzy­ski­wa­ny jest po­przez ude­rza­nie lub po­trzą­sa­nie (np. in­stru­men­ty per­ku­syj­ne)


przy­miot­nik

 (1.1) muz. od­no­szą­cy się do per­ku­sji

 (1.2) muz. o in­stru­men­cie: wy­ma­ga­ją­cy ude­rza­nia do wy­do­by­cia dźwię­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perl

sto­pień czcion­ki równy pię­ciu punk­tom ty­po­gra­ficz­nym (1,880 mm)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ty­pogr. druk. w sy­ste­mie miar ty­po­gra­ficz­nych Di­do­ta sto­pień pisma od­po­wia­da­ją­cy pię­ciu punk­tom (1,8795 mm)


Perl – in­ter­pre­to­wa­ny, dy­na­micz­ny język pro­gra­mo­wa­nia wy­so­kie­go po­zio­mu au­tor­stwa Larry’ego Walla po­cząt­ko­wo przez­na­czo­ny głów­nie do pracy z da­ny­mi tek­sto­wy­mi, obec­nie uży­wa­ny do wielu in­nych za­sto­so­wań. Wzo­ro­wa­ny na ta­kich ję­zy­kach jak C, skryp­to­we: sed, awk i sh, i inne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perlak

1. ma­szy­na w po­sta­ci obro­to­we­go bębna po­kry­te­go ma­te­ria­łem ście­ra­ją­cym, uży­wa­na do obłu­ski­wa­nia ziar­na przy pro­duk­cji kaszy;
2. ro­dzaj gru­bej kaszy;
3. guz two­rzą­cy się głów­nie ze złu­szczo­nych ko­mó­rek na­błon­ka, pow­sta­ją­cy wsku­tek za­pa­le­nia ucha środ­ko­we­go


Per­lak, guz per­li­sty ( cho­le­ste­a­to­ma) – gu­zo­wa­ty twór za­pal­ny pow­sta­ją­cy naj­czę­ściej w uchu środ­ko­wym. Per­la­ka opi­sy­wa­no także w in­nych na­rzą­dach (za­to­ki przy­no­so­we, prze­wód słu­cho­wy zew­nętrz­ny). Cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną per­la­ka jest roz­rost na­błon­ka wie­lo­war­stwo­we­go pła­skie­go w prze­strze­niach po­wietrz­nych kości skro­nio­wej oraz roz­prę­ża­ją­cy wzrost w jamie bę­ben­ko­wej i ni­szcze­nie kości. Roz­wi­ja­jąc się w jamie bę­ben­ko­wej jest przy­czy­ną przew­le­kłe­go per­la­ko­we­go za­pa­le­nia ucha środ­ko­we­go


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perlakowy

po­dob­ny do per­la­ka (guza two­rzą­ce­go się głów­nie ze złu­szczo­nych ko­mó­rek na­błon­ka, pow­sta­ją­ce­go wsku­tek za­pa­le­nia ucha środ­ko­we­go), od­no­szą­cy się do niego


Źródła:

SJP.pl

Perlator

ro­dzaj sitka o drob­nych ocz­kach, które mo­cu­je się na końcu wy­lew­ki po to, by na­po­wie­trza­ło stru­mień wy­pły­wa­ją­cej wody


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie mon­to­wa­ne na końcu kranu, które na­po­wie­trza stru­mień wody


Per­la­tor – ro­dzaj na­kład­ki (sitka) w kształ­cie pier­ście­nia, którą mon­tu­je się na końcu wy­lew­ki, kranu, prysz­ni­ca itp. zwięk­sza­ją­cy op­tycz­nie stru­mień wody po­przez znacz­ne jej na­po­wie­trze­nie.

Per­la­to­ry mogą mieć gwint zew­nętrz­ny, który wkrę­ca się do ba­te­rii lub wew­nętrz­ny, star­sze­go typu, który na­krę­ca się na wy­lew­kę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perlejewo

wieś w Pol­sce


Per­le­je­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Per­le­je­wo. Leży nad rzecz­ką Peł­chów­ką, lewym do­pły­wem Nurca.

Jest sie­dzi­bą gminy Per­le­je­wo na­le­żą­cej do sto­wa­rzy­sze­nia "Ty­giel Do­li­ny Bugu" oraz rzym­sko­ka­to­lic­kiej Pa­ra­fii Prze­mie­nie­nia Pań­skie­go na­le­żą­cej do De­ka­na­tu Cie­cha­no­wiec w die­cez­ji dro­hi­czyń­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perlejewski

przy­miot­nik od: Per­le­je­wo


Źródła:

SJP.pl

Perlica

udo­mo­wio­ny ptak z rzędu ku­ra­ków, o bia­łym, sza­rym lub nie­bie­ska­wym upie­rze­niu w jasne cętki; per­licz­ka, pan­tar­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. per­licz­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perlice

udo­mo­wio­ny ptak z rzędu ku­ra­ków, o bia­łym, sza­rym lub nie­bie­ska­wym upie­rze­niu w jasne cętki; per­licz­ka, pan­tar­ka


Per­li­ce (Nu­mi­di­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu grze­bią­cych (Gal­li­for­mes). Obej­mu­je ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce wy­łącz­nie w Afry­ce. Jeden ga­tu­nek – per­li­ca zwy­czaj­na – wy­stę­pu­je w Afry­ce i na Pół­wy­spie Arab­skim oraz był in­tro­du­ko­wa­ny poza jego na­tu­ral­nym sied­li­skiem, m.in. na Ka­ra­i­bach, Ma­da­ga­ska­rze, w Au­stra­lii i Nowej Ze­lan­dii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perlicki

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perliczka

udo­mo­wio­ny ptak z rzędu ku­ra­ków, o bia­łym, sza­rym lub nie­bie­ska­wym upie­rze­niu w jasne cętki; per­li­ca, pan­tar­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Nu­mi­da me­le­a­gris|ref=tak., udo­mo­wio­ny na­ziem­ny ptak grze­bią­cy z ro­dzi­ny per­lic;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perliczkowy

→ per­licz­ka


Patrz:perliczka

Źródła:

SJP.pl

Perliczy

na­le­żą­cy do per­li­cy (udo­mo­wio­ne­go ptaka z rzędu ku­ra­ków, o bia­łym, sza­rym lub nie­bie­ska­wym upie­rze­niu w jasne cętki), cha­rak­te­ry­stycz­ny dla per­li­cy (np. per­li­cze jajo)


Źródła:

SJP.pl

Perlik

1. sa­miec per­li­cy, afry­kań­skie­go ptaka;
2. mło­tek ręcz­ny, obu­stron­ny, o gład­kich obu­chach, sto­so­wa­ny w ko­pal­niach i ka­mie­nio­ło­mach; pyr­lik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. młot gór­ni­czy

 (1.2) sa­miec per­licz­ki


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perlino

o maści konia: jas­no­gnia­dy o be­żo­wym od­cie­niu


Per­li­no (kaszb. "Perlëno" lub też "Përlëno", niem. "Per­lin") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie wej­he­row­skim, w gmi­nie Gnie­wi­no.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perlistość

zło­że­nie z wielu kro­pel, wy­stę­po­wa­nie w po­sta­ci kro­pel w kształ­cie pereł, pę­che­rzy­ków


Źródła:

SJP.pl

Perlisty

1. skła­da­ją­cy się z wielu kro­pel, wy­stę­pu­ją­cy w kro­plach w kształ­cie pereł, pę­che­rzy­ków; kro­pli­sty;
2. o śmie­chu lub in­nych od­gło­sach: skła­da­ją­cy się z krót­kich, szyb­ko na­stę­pu­ją­cych po sobie dźwię­ków (np. per­li­ste chi­cho­ta­nie)


przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z wielu kro­pli

 (1.2) skła­da­ją­cy się z krót­kich, na­stę­pu­ją­cych szyb­ko po sobie dźwię­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perlit

1. skała szkli­sta po­cho­dze­nia wul­ka­nicz­ne­go
2. skład­nik struk­tu­ral­ny sto­pów że­la­za, mie­sza­ni­na że­la­za i ce­men­ty­tu o dużej za­war­to­ści węgla


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. mi­ne­rał, wie­los­kład­ni­ko­wa skała po­cho­dze­nia wul­ka­nicz­ne­go, za­wie­ra­ją­ca kilka pro­cent wody;

 (1.2) bud. ogrod. ma­te­riał z per­li­tu (1.1) pod­da­ne­go wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze w po­sta­ci po­ro­wa­tych gra­nu­lek sto­so­wa­nych w bu­dow­nict­wie i ogrod­nict­wie

 (1.3) hutn. mi­kro­sko­pij­ne, płyt­ko­we sku­pi­ska fer­ry­tu i ce­men­ty­tu pow­sta­łe w stali przez roz­pad eu­tek­to­i­dal­ny au­ste­ni­tu;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perlitowy

→ per­lit


Patrz:perlit

Źródła:

SJP.pl

Perlityczny

od­no­szą­cy się do per­li­tu (skały szkli­stej po­cho­dze­nia wul­ka­nicz­ne­go lub skład­ni­ka struk­tu­ral­ne­go sto­pów że­la­za), wła­ści­wy per­li­to­wi (np. prze­mia­na per­li­tycz­na)


Źródła:

SJP.pl

Perlić

1. wy­peł­niać lub po­kry­wać się po­ły­sku­ją­cy­mi kro­pla­mi lub pę­che­rzy­ka­mi po­wie­trza; oper­lać, sper­lać, uper­lać;
2. po­wo­do­wać, że spły­wa­ją­ca po czymś woda przy­bie­ra formę kro­pli;
3. per­lić się - wy­stę­po­wać, po­ja­wiać się w po­sta­ci kro­pel w kształ­cie pereł, pę­che­rzy­ków


Źródła:

SJP.pl

Perliński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Perliściej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: per­li­ście


Źródła:

SJP.pl

Perlman

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Perlon

po­lia­mi­do­we włó­kno syn­te­tycz­ne albo cien­kie poń­czo­chy z tego włó­kna, któ­rych nazwa po­cho­dzi od PRL-u, ana­lo­gicz­nie do DDR-ow­skie­go de­de­ro­nu


Źródła:

SJP.pl

Perlonowy

→ per­lon


Patrz:perlon

Źródła:

SJP.pl

Perlony

po­lia­mi­do­we włó­kno syn­te­tycz­ne albo cien­kie poń­czo­chy z tego włó­kna, któ­rych nazwa po­cho­dzi od PRL-u, ana­lo­gicz­nie do DDR-ow­skie­go de­de­ro­nu


Źródła:

SJP.pl

Perlustracja

daw­niej: prze­glą­da­nie, prze­pa­try­wa­nie, kon­tro­la cze­goś, zwła­szcza cu­dzej ko­re­spon­den­cji


Źródła:

SJP.pl

Perlustrator

osoba per­lu­stru­ją­ca, do­ko­nu­ją­ca per­lu­stra­cji, prze­glą­da­ją­ca, kon­tro­lu­ją­ca coś, zwła­szcza cudze ko­re­spon­den­cje


Źródła:

SJP.pl

Perlustrować

do­ko­ny­wać per­lu­stra­cji (prze­glą­da­nia, prze­pa­try­wa­nia, kon­tro­li cze­goś, zwła­szcza cu­dzej ko­re­spon­den­cji)


Źródła:

SJP.pl

Perm

okres ery pa­le­o­zo­icz­nej ok. 280 - ok. 230 mln lat temu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. szó­sty i ostat­ni okres ery pa­le­o­zo­icz­nej;


Zo­bacz też: Perm (mia­sto) i Perm w in­nych zna­cze­niach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Permakryzys

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. społ. prze­dłu­ża­ją­cy się okres nie­sta­bil­no­ści i braku bez­pie­czeń­stwa, bę­dą­cy w szcze­gól­no­ści re­zul­ta­tem serii ka­ta­stro­fal­nych wy­da­rzeń


Źródła:

Wiktionary

Permakultura

gałąź pro­jek­to­wa­nia eko­lo­gicz­ne­go, in­ży­nie­rii eko­lo­gicz­nej i pro­jek­to­wa­nia śro­do­wi­ska, two­rzą­ca zrów­no­wa­żo­ną ar­chi­tek­tu­rę sie­dzib ludz­kich i sa­mo­re­gu­lu­ją­ce się sy­ste­my rol­ni­cze na wzór eko­sy­ste­mów na­tu­ral­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ochrś­rod. ekol. idea in­spi­ro­wa­nia się na­tu­rą i ko­rzy­sta­nie z zasad w niej funk­cjo­nu­ją­cych – pro­jek­to­wa­nia eko­lo­gicz­ne­go, które two­rzy zrów­no­wa­żo­ną ar­chi­tek­tu­rę i sa­mo­re­gu­lu­ją­ce się sy­ste­my rol­nict­wa na wzór eko­sy­ste­mów na­tu­ral­nych itp.;


Per­ma­kul­tu­ra – gałąź pro­jek­to­wa­nia eko­lo­gicz­ne­go, in­ży­nie­rii eko­lo­gicz­nej i pro­jek­to­wa­nia śro­do­wi­ska, two­rzą­ca zrów­no­wa­żo­ną ar­chi­tek­tu­rę sie­dzib ludz­kich i sa­mo­re­gu­lu­ją­ce się sy­ste­my rol­ni­cze na wzór eko­sy­ste­mów na­tu­ral­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Permakulturowy

→ per­ma­kul­tu­ra


Patrz:permakultura

Źródła:

SJP.pl

Permalink

stałe, niez­mien­ne hi­per­łą­cze; perm­link


Źródła:

SJP.pl

Permalloy

stop że­la­za z ni­klem, sil­nie ma­gne­su­ją­cy się; per­ma­loj


Źródła:

SJP.pl

Permaloj

stop że­la­za z ni­klem, sil­nie ma­gne­su­ją­cy się; per­mal­loy


Per­ma­loj (z ang. "per­mal­loy") – stop skła­da­ją­cy się zwy­kle z ok. 80% niklu i 20% że­la­za, wy­na­le­zio­ny w 1914 r. przez Gu­stav El­me­na z Bell Te­lep­ho­ne La­bo­ra­to­ries Jego wła­ści­wo­ści ma­gne­tycz­ne (tzw. „mięk­kość ma­gne­tycz­na”) wy­ko­rzy­sty­wa­ne są do bu­do­wy rdze­ni trans­for­ma­to­rów. Cha­rak­te­ry­zu­je się dużą po­dat­no­ścią ma­gne­tycz­ną tj. łatwo się na- i roz­ma­gne­so­wu­je.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Permanencja

prze­sta­rza­łe: cią­głe, nie­przer­wa­ne ist­nie­nie, trwa­nie cze­goś; sta­łość, trwa­łość, usta­wicz­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha osób, rze­czy i zja­wisk niez­mien­nych w cza­sie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Permanent

1. ro­dzaj funk­cji ma­te­ma­tycz­nej;
2. po­tocz­nie: ma­ki­jaż per­ma­nent­ny


Per­ma­nent – funk­cja przy­po­rząd­ko­wu­ją­ca każ­dej ma­cie­rzy kwa­dra­to­wej stop­nia for­mu­la_1 o współ­czyn­ni­kach z pier­ście­nia prze­mien­ne­go for­mu­la_2 pe­wien ele­ment tego pier­ście­nia. Po­dob­nie jak wyz­nacz­nik per­ma­nent jest wie­lo­mia­nem stop­nia for­mu­la_1 z for­mu­la_4 zmien­ny­mi, w któ­rym każdy skład­nik ma for­mu­la_1 czyn­ni­ków, z któ­rych każde dwa są z róż­nych ko­lumn i z róż­nych wier­szy ma­cie­rzy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Permanentnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) bez przer­wy, wciąż


Źródła:

Wiktionary

Permanentność

nie­przer­wa­ność, cią­głość, usta­wicz­ność; be­zu­stan­ność, trwa­łość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha osób, rze­czy i zja­wisk niez­mien­nych w cza­sie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Permanentny

stały, trwa­ją­cy nie­przer­wa­nie, cały czas się pow­ta­rza­ją­cy (np. per­ma­nent­ny deszcz, per­ma­nent­ne za­cho­wa­nia); usta­wicz­ny, trwa­ły, cią­gły, stały


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który trwa nie­przer­wa­nie, bez przer­wy, trwa­ły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Permareksja

za­bu­rze­nie odży­wia­nia w po­sta­ci uza­leż­nie­nia od diet


Źródła:

SJP.pl

Permasyn

syn­chro­nicz­ny sil­nik elek­trycz­ny, w któ­rym pod­sta­wo­wy stru­mień ma­gne­tycz­ny wyt­wa­rza­ją ma­gne­sy trwa­łe


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Permeametr

przy­rząd do wyz­na­cza­nia krzy­wych ma­gne­so­wa­nia i pętli hi­ste­re­zy ma­te­ria­łów fer­ro­ma­gne­tycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Permeat

rozt­wór prze­ni­ka­ją­cy przez mem­bra­nę fil­tra­cyj­ną, za­wie­ra­ją­cy roz­pu­szczal­nik wraz z cząst­ka­mi, które nie zo­sta­ły za­trzy­ma­ne na fil­trze


Źródła:

SJP.pl

Permendur

stop za­wie­ra­ją­cy 50% że­la­za i 50% ko­bal­tu, mało pla­stycz­ny; sto­so­wa­ny jako ma­te­riał ma­gne­tycz­nie mięk­ki


Per­men­dur – stop że­la­za z ko­bal­tem i nie­wiel­ki­mi do­dat­ka­mi wa­na­du (do 2%), tan­ta­lu i niobu.

Per­men­dur cha­rak­te­ry­zu­je się bar­dzo wy­so­ką in­duk­cją na­sy­ce­nia – do 2,43 T. Jest to obec­nie naj­wyż­sza znana war­tość in­duk­cji na­sy­ce­nia dla ma­te­ria­łów ma­gne­tycz­nie mięk­kich.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Permetryna

syn­te­tycz­ny or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny w rol­nict­wie do ochro­ny ro­ślin upraw­nych przed szkod­ni­ka­mi


Per­me­try­na – syn­te­tycz­ny or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny za­li­cza­ny do in­sek­ty­cy­dów trze­ciej ge­ne­ra­cji. Uży­wa­na w rol­nict­wie do ochro­ny ro­ślin upraw­nych przed szkod­ni­ka­mi. Na­le­ży do grupy syn­te­tycz­nych py­re­tro­i­dów. Sil­nie tru­ją­ca dla owa­dów, dzia­ła w spo­sób kon­tak­to­wy i żo­łąd­ko­wy. Jest wy­so­ce tok­sycz­na dla or­ga­niz­mów wod­nych i kotów. Dla ludzi i in­nych or­ga­niz­mów wyż­szych (z wy­jąt­kiem wcze­śniej wspom­nia­nych kotów), m.in. psów, jest sto­sun­ko­wo niesz­kod­li­wa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perminwar

stop że­la­za, niklu i ko­bal­tu, nie­kie­dy z do­dat­kiem mo­lib­de­nu, sto­so­wa­ny jako ma­te­riał ma­gne­tycz­nie mięk­ki


Per­min­war – stop niklu, że­la­za i ko­bal­tu bę­dą­cy fer­ro­ma­gne­tycz­nym ma­te­ria­łem ma­gne­tycz­nie mięk­kim. Cha­rak­te­ry­zu­je się dużą prze­ni­kal­no­ścią ma­gne­tycz­ną, która jest stała w sze­ro­kim za­kre­sie pola ma­gne­tycz­ne­go, oraz cha­rak­te­ry­stycz­ną, bar­dzo wąską pętlą hi­ste­re­zy, po uprzed­nim wy­ża­rza­niu po­ni­żej tem­pe­ra­tu­ry Curie i wobec przy­ło­żo­ne­go zew­nętrz­ne­go pola ma­gne­tycz­ne­go. Zo­stał opra­co­wa­ny w 1921 roku przez Gu­sta­va Wal­de­ma­ra El­me­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Permisja

daw­niej o poz­wo­le­niu, przyz­wo­le­niu, zez­wo­le­niu, szcze­gól­nie na za­prze­sta­nie peł­nie­nia ja­kichś obo­wiąz­ków


Źródła:

SJP.pl

Permisywista

zwo­len­nik per­mi­sy­wiz­mu, ten­den­cji do zbyt­niej to­le­ran­cji dla od­bie­ga­ją­cych od normy za­cho­wań spo­łecz­nych


Źródła:

SJP.pl

Permisywistyczny

→ per­mi­sy­wizm


Patrz:permisywizm

Źródła:

SJP.pl

Permisywizm

ten­den­cja do zbyt­niej to­le­ran­cji dla od­bie­ga­ją­cych od normy za­cho­wań spo­łecz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­sta­wa bez­gra­nicz­nej to­le­ran­cji wobec za­cho­wań od­bie­ga­ją­cych od okre­ślo­nej normy spo­łecz­nej;


Per­mi­sy­wizm – ter­min etycz­ny oz­na­cza­ją­cy ten­den­cję do bez­gra­nicz­nej, zbyt­niej to­le­ran­cji wobec za­cho­wań in­nych osób. Per­mi­sy­wizm za­kła­da, że za­ka­zy oby­cza­jo­we są nie­po­trzeb­ne lub szkod­li­we, a dzia­ła­nia jed­no­stek nie po­win­ny być oce­nia­ne pod kątem oby­czaj­no­ści czy norm spo­łecz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Permisywnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób per­mi­syw­ny


Źródła:

Wiktionary

Permisywność

→ per­mi­syw­ny


Patrz:permisywny

Źródła:

SJP.pl

Permisywny

zez­wa­la­ją­cy, przyz­wa­la­ją­cy


przy­miot­nik

 (1.1) przyz­wa­la­ją­cy na swo­bo­dę w po­stę­po­wa­niu i za­cho­wa­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Permlink

stałe, niez­mien­ne hi­per­łą­cze; per­ma­link


Źródła:

SJP.pl

Permokarbon

okres przej­ścio­wy mię­dzy kar­bo­nem a per­mem, w któ­rym za­no­to­wa­no nagłe zmniej­sze­nie się li­czeb­no­ści drze­wia­stych pa­pro­ci i wi­dła­ków


Źródła:

SJP.pl

Permski

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla permu (ostat­nie­go okre­su ery pa­le­o­zo­icz­nej), od­no­szą­cy się do permu (np. flora perm­ska, ut­wo­ry perm­skie)


przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy permu, wy­stę­pu­ją­cy, pow­sta­ły w per­mie

 (1.2) geogr. zwią­za­ny z Per­mem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Permutacja

usta­wie­nie ele­men­tów da­ne­go zbio­ru skoń­czo­ne­go w okre­ślo­ny spo­sób


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. każda usta­lo­na ko­lej­ność ele­men­tów ja­kie­goś zbio­ru


Per­mu­ta­cja ( per­mu­ta­tio „zmia­na, wy­mia­na”) – wza­jem­nie jed­noz­nacz­ne przeksz­tał­ce­nie pew­ne­go zbio­ru na sie­bie. Naj­czę­ściej ter­min ten oz­na­cza funk­cję na zbio­rach skoń­czo­nych.

Per­mu­ta­cje zbio­rów skoń­czo­nych mogą być utoż­sa­mia­ne z usta­wia­niem ele­men­tów zbio­ru w pew­nej ko­lej­no­ści. W po­niż­szym ar­ty­ku­le zbiór wszyst­kich per­mu­ta­cji zbio­ru for­mu­la_1 bę­dzie oz­na­cza­ny for­mu­la_2 je­że­li for­mu­la_3 to za­pi­sy­wa­ny on bę­dzie sym­bo­lem for­mu­la_4 (zob. po­zo­sta­łe oz­na­cze­nia w ar­ty­ku­le o gru­pach per­mu­ta­cji).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Permutacyjny

→ per­mu­ta­cja


Patrz:permutacja

Źródła:

SJP.pl

Permutować

usta­wiać ele­men­ty da­ne­go zbio­ru skoń­czo­ne­go w okre­ślo­ny spo­sób


Źródła:

SJP.pl

Permutyt

otrzy­my­wa­ny sztucz­nie gli­no­krze­mian sodu sto­so­wa­ny prze­waż­nie do zmięk­cza­nia twar­dej wody dzię­ki zdol­no­ściom wy­mia­ny ka­to­nów so­do­wych na inne


Per­mu­tyt – wy­mie­niacz jo­no­wy, sztucz­ny ze­o­lit otrzy­my­wa­ny przez sta­pia­nie gli­no­krze­mia­nów, krze­mia­nów al­ka­licz­nych i związ­ków glinu. Per­mu­tyt jest od­por­ny na wy­so­ką tem­pe­ra­tu­rę, ma dobrą wy­trzy­ma­łość me­cha­nicz­ną i jest sto­so­wa­ny do zmięk­cza­nia wody (wy­mia­ny jonów wap­nio­wych wody na jony so­do­we z per­mu­ty­tu).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Permutytowy

wy­pro­du­ko­wa­ny, otrzy­ma­ny z per­mu­ty­tu (gli­no­krze­mia­nu sodu sto­so­wa­ne­go prze­waż­nie do zmięk­cza­nia twar­dej wody), cha­rak­te­ry­stycz­ny dla per­mu­ty­tu


Źródła:

SJP.pl

Pernak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Pernambuco

Per­nam­bu­co ([]) – jeden z 26 sta­nów Bra­zy­lii, po­ło­żo­ny w Re­gio­nie Pół­noc­no-Wschod­nim, na naj­da­lej wy­su­nię­tym na wschód krań­cu Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Od za­cho­du gra­ni­czy ze sta­nem Piauí, od po­łud­nia ze sta­na­mi Bahia i Ala­go­as, od pół­no­cy ze sta­na­mi Paraíba i Ceará, wschod­nią gra­ni­cą jest Ocean At­lan­tyc­ki. Stan roz­cią­ga się wą­skim pasem o sze­ro­ko­ści ok. 150 km od wy­brze­ża po wzgó­rza pół­noc­nej czę­ści Wy­ży­ny Bra­zy­lij­skiej. Po­sia­da licz­ne plaże o łącz­nej dł. 187 km.


Źródła:

Wikipedia

Peroksydacja

szcze­gól­ny ro­dzaj sa­mo­ut­le­nia­nia (au­to­ok­sy­da­cji), w któ­rym li­pi­dy ule­ga­ją ut­le­nia­niu w sze­re­gu re­ak­cji przy udzia­le wol­nych rod­ni­ków


Źródła:

SJP.pl

Peroksydaza

enzym peł­nią­cy ważną rolę w pro­ce­sie fa­go­cy­to­zy


Źródła:

SJP.pl

Peroksysom

ku­li­sta or­ga­nel­la oto­czo­na po­je­dyn­czą błoną, wy­stę­pu­ją­ca w więk­szo­ści ko­mó­rek eu­ka­rio­tycz­nych


Pe­rok­sy­som ( pe­ro­xy­so­mum, daw­niej mi­kro­ciał­ko, mi­kro­cia­ło) – or­ga­nel­lum ko­mór­ki eu­ka­rio­tycz­nej o śred­ni­cy 0,2–1,8 μm, oto­czo­ne jedną błoną, o kształ­cie owal­nym bądź sfe­rycz­nym. W ko­mór­ce ro­ślin­nej pe­rok­sy­so­my znaj­du­ją się w bez­poś­red­nim kon­tak­cie z chlo­ro­pla­sta­mi i mi­to­chon­dria­mi i sty­ka­ją się z po­wierzch­nia­mi ich błon.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peron

pas pod­wyż­sze­nia przy to­rach na dwor­cu ko­le­jo­wym umoż­li­wia­ją­cy po­dróż­nym wsia­da­nie do po­cią­gu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kolej. wy­dzie­lo­na część sta­cji ko­le­jo­wej, przez­na­czo­na dla pa­sa­że­rów, umoż­li­wia­ją­ca im wsia­da­nie do po­cią­gu i wy­sia­da­nie z niego


Peron – bu­dow­la ko­le­jo­wa umie­szczo­na wzdłuż torów, umoż­li­wia­ją­ca wsia­da­nie i wy­sia­da­nie z po­cią­gów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peronela

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Lwów. usta


Źródła:

Wiktionary

Peronik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od peron


Źródła:

Wiktionary

Peronista

zwo­len­nik pe­ro­niz­mu (ruchu spo­łecz­no-po­li­tycz­ne­go w Ar­gen­ty­nie, stwo­rzo­ne­go w po­ło­wie lat czter­dzie­stych ubie­głe­go stu­le­cia)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. zwo­len­nik pe­ro­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peronistka

→ pe­ro­ni­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. zwo­len­nicz­ka pe­ro­niz­mu


Patrz:peronista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peronistowski

→ pe­ro­ni­sta, → pe­ro­nizm


Patrz:peronista, → peronizm

Źródła:

SJP.pl

Peronistyczny

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pe­ro­niz­mu (ruchu spo­łecz­no-po­li­tycz­ne­go w Ar­gen­ty­nie, stwo­rzo­ne­go w po­ło­wie lat czter­dzie­stych ubie­głe­go stu­le­cia), od­no­szą­cy się do pe­ro­niz­mu


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od pe­ro­nizm


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peronizm

ruch spo­łecz­no-po­li­tycz­ny w Ar­gen­ty­nie, stwo­rzo­ny w po­ło­wie lat czter­dzie­stych ubie­głe­go stu­le­cia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. sy­stem po­li­tycz­ny zbu­do­wa­ny przez Juana Pe­ró­na w Ar­gen­ty­nie, w po­ło­wie XX wieku, dą­żą­cy do zbu­do­wa­nia ustro­ju poś­red­nie­go mię­dzy ame­ry­kań­skim ka­pi­ta­liz­mem a ra­dziec­kim ko­mu­niz­mem;


Pe­ro­nizm – po­pu­li­stycz­ny ruch spo­łecz­no-po­li­tycz­ny w Ar­gen­ty­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peronka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) więz. ko­ry­tarz po­mię­dzy ce­la­mi


Źródła:

Wiktionary

Peronowy

bę­dą­cy czę­ścią pe­ro­nu (np. chod­nik pe­ro­no­wy, zegar pe­ro­no­wy), cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pe­ro­nu lub w jakiś inny spo­sób zwią­za­ny z pe­ro­nem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy pe­ro­nu, znaj­du­ją­cy się na pe­ro­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peronówka

po­tocz­nie o bi­le­cie wy­da­wa­nym na niek­tó­rych sta­cjach ko­le­jo­wych, upraw­nia­ją­cym wła­ści­cie­la do wej­ścia na peron


Źródła:

SJP.pl

Perora

1. po­u­cza­nie, re­pry­men­da
2. uro­czy­sta mowa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­dłu­ga i nudna mowa mo­ra­li­za­tor­ska

 (1.2) liter. daw. uro­czy­ste prze­mó­wie­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perorny

daw­niej: gło­śny, do­no­śny


Źródła:

SJP.pl

Perorowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pe­ro­ro­wać.


Źródła:

Wiktionary

Perorować

wy­gła­szać pe­ro­rę; prze­ma­wiać; roz­wo­dzić się nad czymś


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­gła­szać długą i nudną, czę­sto na­pu­szo­ną mowę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perowskia

ga­tu­nek szał­wii ho­do­wa­ny jako ro­śli­na do­nicz­ko­wa


Pe­row­skia ("Pe­rov­skia", właśc. "Sal­via" subg. "Pe­rov­skia") – tra­dy­cyj­nie wy­róż­nia­ny ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych, współ­cze­śnie po­dro­dzaj w obrę­bie ro­dza­ju szał­wia "Sal­via". Obej­mu­je 7–8 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w środ­ko­wo-za­chod­niej Azji – od pół­noc­no-wschod­nie­go Iranu po pół­noc­no-za­chod­nie Indie i Tybet, na pół­no­cy po Ka­zach­stan. Rosną w su­chych for­ma­cjach tra­wia­stych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perowskit

mi­ne­rał, tle­nek wap­nia i ty­ta­nu za­wie­ra­ją­cy czę­sto do­miesz­ki cezu, niobu lub toru


Pe­row­skit – mi­ne­rał z grupy pe­row­ski­tów, zbu­do­wa­ny z ty­ta­nia­nu(IV) wap­nia, CaTiO3. Zo­stał od­kry­ty w roku 1839 przez Gu­sta­va Ro­se­go w gó­rach Ural i naz­wa­ny na cześć mi­ne­ra­lo­ga ro­syj­skie­go, Lwa Pie­row­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perowskitowy

→ pe­row­skit


Patrz:perowskit

Źródła:

SJP.pl

Perpendykularny

prze­sta­rza­le pio­no­wy, pro­sto­pa­dły


Źródła:

SJP.pl

Perpendykuł

daw­niej:
1. wa­ha­dło ze­ga­ra; pen­duł;
2. linia pio­no­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. wa­ha­dło ze­ga­ra

 (1.2) daw. zegar wa­ha­dło­wy

 (1.3) daw. pio­no­wa linia, pion


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perpetua

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|ż.;


Per­pe­tua – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od przy­miot­ni­ka per­pe­tu­us oz­na­cza­ją­ce­go „nie­przer­wa­ny, cią­gły”. W Pol­sce imię to jest no­to­wa­ne co najm­niej od 1621 roku, jed­nak­że poza krę­ga­mi za­kon­ny­mi nie wy­stę­pu­je.

Mę­skim od­po­wied­ni­kiem jest Per­pet ( Per­pe­tu­us).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Perpetuum

dźwi­gnik hy­dra­u­licz­ny umoż­li­wia­ją­cy stop­nio­we pod­no­sze­nie du­żych cię­ża­rów na znacz­ną wy­so­kość


Per­pe­tu­um – gra kom­pu­te­ro­wa typu MMOG osa­dzo­na w świe­cie scien­ce-fic­tion, wy­da­na przez "Ava­tar Cre­a­tions". Świa­to­wa pre­mie­ra miała miej­sce 25 li­sto­pa­da 2010 roku.

W 2018 roku stu­dio Ava­tar Cre­a­tions ofi­cjal­nie za­koń­czy­ło wspar­cie dla gry i zam­knę­ło ser­we­ry pro­duk­cyj­ne. Twór­cy udo­stęp­ni­li kod źró­dło­wy gry spo­łecz­no­ści, co do­pro­wa­dzi­ło do pow­sta­nia pro­jek­tu Open Per­pe­tu­um, dzię­ki czemu uru­cho­mio­no ser­we­ry spo­łecz­no­ścio­we, które poz­wa­la­ją na dal­szą roz­gryw­kę w mo­de­lu free-to-play.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perpignan

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w po­łud­nio­wej Fran­cji na wy­brze­żu Morza Śró­dziem­ne­go, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny de­par­ta­men­tu Pi­re­ne­je Wschod­nie;


Per­pi­gnan (, Perpinyà, Per­pin­han, Perpiñán) – mia­sto i gmina w po­łud­nio­wej Fran­cji (Ok­sy­ta­nia), na wy­brze­żu Morza Śró­dziem­ne­go, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny de­par­ta­men­tu Pi­re­ne­je Wschod­nie, głów­ne mia­sto hi­sto­rycz­nej kra­i­ny Ro­us­sil­lon, dawna sto­li­ca Kró­le­stwa Ma­jor­ki.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Perpiniański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Per­pi­gnan, do­ty­czą­cy Per­pi­gnan


Źródła:

Wiktionary

Perrault

[czy­taj: peRO, w od­mia­nie: Per­ra­ul­ta - czy­taj: peROta itd.] naz­wi­sko, m.in. Char­les Per­ra­ult (1628-1703) - pi­sarz fran­cu­ski


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perry

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Pers

po­tocz­nie:
1. kot per­ski;
2. dywan per­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. kot per­ski

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) per­ski dywan

 (2.2) przest. cien­ka, płó­cien­na, ko­lo­ro­wa, kwie­ci­sta tka­ni­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pers.

skrót od: per­ski


Źródła:

SJP.pl

Persak

ro­dzaj owa­dów z ro­dzi­ny za­dom­ko­wa­tych; Ec­to­bius


Źródła:

SJP.pl

Persantin

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­płyt­ko­we­go i roz­sze­rza­ją­ce­go na­czy­nia, za­wie­ra­ją­ce­go di­pi­ry­da­mol


Źródła:

SJP.pl

Persefona

mit. gr. bo­gi­ni kieł­ku­ją­ce­go ziar­na, córka Zeusa i De­me­ter; Kora


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni grec­ka, mał­żon­ka Ha­de­sa, wład­czy­ni świa­ta po­dziem­ne­go i opie­kun­ka dusz zmar­łych;

 (1.2) mitgr. po­stać mi­to­lo­gicz­na, córka Mi­ny­a­sa


Per­se­fo­na, także Kora (gr. Περσεφόνη Persephónē, gr. Κόρη Kórē; łac. "Pro­ser­pi­na" – dziew­czy­na) – w mi­to­lo­gii grec­kiej mał­żon­ka Ha­de­sa, wład­czy­ni świa­ta po­dziem­ne­go i opie­kun­ka dusz zmar­łych. Córka De­me­ter i Zeusa. W mi­to­lo­gii rzym­skiej utoż­sa­mio­no ją z Pro­zer­pi­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perseidy

sierp­nio­wy deszcz me­te­o­rów, któ­re­go ra­diant leży na gra­ni­cy gwia­zdo­zbio­rów Per­se­u­sza i Ka­sjo­pei


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) astr. rój me­te­o­rów ob­ser­wo­wa­ny ro­krocz­nie 10 sierp­nia w gwia­zdo­zbio­rze Per­se­u­sza;


Per­se­i­dy (PER) – jeden z naj­bar­dziej re­gu­lar­nych rojów me­te­o­rów, któ­re­go or­bi­ta prze­ci­na się każ­de­go roku z ziem­ską w dniach 17 lipca – 24 sierp­nia. Mak­si­mum roju ob­ser­wu­je się po­mię­dzy 12 i 13 sierp­nia. Rój zwią­za­ny jest z ko­me­tą 109P/Swift-Tutt­le. Pod­czas okre­su wy­stę­po­wa­nia roju ra­diant prze­mie­szcza się przez gwia­zdo­zbio­ry Ka­sjo­pei, Per­se­u­sza i Ży­ra­fy (w mak­si­mum ak­tyw­no­ści znaj­du­je się w po­bli­żu gwia­zdy η Per­sei). Jego prze­cięt­na ak­tyw­ność w ostat­nich la­tach wy­no­si około 100 ZHR.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Persekucja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. prze­śla­do­wa­nie, ści­ga­nie


Źródła:

Wiktionary

Persepolis

jeden z dwóch naj­waż­niej­szych oś­rod­ków miej­skich sta­ro­żyt­nej Per­sji


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sta­roż. mia­sto w sta­ro­żyt­nej Per­sji, za­ło­żo­ne przez Da­riu­sza I w 518 p.n.e.;


Per­se­po­lis ( Περσέπολις; sta­ro­per­ski "Pārsa", ‏تخت جمشید‎ "Tacht-e Dżam­szid") – mia­sto w sta­ro­żyt­nej Per­sji, za­ło­żo­ne przez Da­riu­sza I w 518 p.n.e., lecz znacz­nie ro­zbu­do­wa­ne przez Kserk­se­sa I i ko­lej­nych wład­ców z dy­na­stii Ache­me­ni­dów. Stąd przyj­mu­je się, że znane ar­che­o­lo­gom Per­se­po­lis jest dzie­łem nie Da­riu­sza, lecz Kserk­se­sa. Ruiny mia­sta znaj­du­ją się ok. 70 km na pół­noc od Szi­raz w Ira­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perseusz

łac. Per­se­us; gwia­zdo­zbiór nieba pół­noc­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. heros ar­go­lidz­ki i po­grom­ca Me­du­zy, syn Zeusa i Danae oraz mąż An­dro­me­dy, po śmier­ci prze­nie­sio­ny na fir­ma­ment jako gwia­zdo­zbiór Per­se­u­sza (2.1);

 (1.2) mitgr. syn Ne­sto­ra

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. gwia­zdo­zbiór nieba pół­noc­ne­go, w Pol­sce wi­docz­ny latem, je­sie­nią i zimą;


Zo­bacz też: inne po­sta­cie o imie­niu „Per­se­usz”.

Per­se­usz (także Per­se­us; gr. Περσεύς Perseús, Per­se­us) – w mi­to­lo­gii grec­kiej heros, syn kró­lew­ny Danae i Zeusa, mąż An­dro­me­dy. Przo­dek Am­fi­trio­na, Alk­me­ny, He­ra­kle­sa, Eu­ry­ste­u­sza. Po­grom­ca Me­du­zy, ty­ta­na At­la­sa, króla Se­ri­fos Po­li­dek­te­sa i nieś­wia­do­mie włas­ne­go dziad­ka Akriz­jo­sa. Za­ło­ży­ciel Myken i Ti­ryn­su. Po śmier­ci prze­nie­sio­ny na skle­pie­nie nie­bie­skie jako gwia­zdo­zbiór.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perseweracja

1. jęz. prze­dłu­ża­nie się czasu trwa­nia ruchu ar­ty­ku­la­cyj­ne­go gło­ski ponad zwy­kłą jego normę cza­so­wą
2. psych. zja­wi­sko upor­czy­we­go po­wra­ca­nia do świa­do­mo­ści pew­nych wy­o­bra­żeń
3. med. cho­ro­bli­we pow­ta­rza­nie tych sa­mych słów lub czyn­no­ści


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perseweracyjność

1. prze­dłu­ża­nie się czasu trwa­nia ruchu ar­ty­ku­la­cyj­ne­go gło­ski ponad zwy­kłą jego normę cza­so­wą;
2. nie­przer­wa­na pow­ta­rzal­ność w czymś, naj­czę­ściej w ludz­kich wy­o­bra­że­niach, my­ślach


Źródła:

SJP.pl

Perseweracyjny

do­ty­czą­cy per­se­we­ra­cji


Źródła:

SJP.pl

Perseweratywność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. ten­den­cja do trwa­nia i pow­ta­rza­nia da­ne­go za­cho­wa­nia przez jed­nost­kę, po za­prze­sta­niu dzia­ła­nia bodź­ca wy­wo­łu­ją­ce­go to za­cho­wa­nie;


Per­se­we­ra­tyw­ność (PE) — jedna z cza­so­wych cha­rak­te­ry­styk za­cho­wa­nia (obok żwa­wo­ści), ten­den­cja do trwa­nia i pow­ta­rza­nia da­ne­go za­cho­wa­nia przez jed­nost­kę, po za­prze­sta­niu dzia­ła­nia bodź­ca wy­wo­łu­ją­ce­go to za­cho­wa­nie. Wpro­wa­dzo­na przez Jana Stre­la­ua w re­gu­la­cyj­nej te­o­rii tem­pe­ra­men­tu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Persewerować

trwać upor­czy­wie przy ja­kimś prze­ko­na­niu, wy­o­bra­że­niu, nie­przer­wa­nie roz­my­ślać w taki sam spo­sób


Źródła:

SJP.pl

Pershing

[czy­taj: per­szing] prze­no­śnie o kimś lub o czymś bar­dzo szyb­kim; per­szing


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) wojsk. ro­dzaj ra­kie­to­we­go po­ci­sku śred­nie­go za­się­gu

 (1.2) wojsk. model ame­ry­kań­skie­go czoł­gu cięż­kie­go z okre­su dru­giej wojny świa­to­wej i wojny w Korei


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Persil

marka prosz­ku do pra­nia


Per­sil – nazwa hand­lo­wa pier­wsze­go na świe­cie prosz­ku do pra­nia. Roz­po­czę­cie jego pro­duk­cji oraz za­strze­że­nie nazwy przez firmę Hen­kel miało miej­sce w 1907 r. Naj­waż­niej­szy­mi skład­ni­ka­mi Per­si­lu były nad­bo­ran sodu (jako źró­dło ak­tyw­ne­go tlenu do wy­bie­la­nia) i krze­mian sodu. Od po­cząt­ków nie­miec­kich nazw anio­nów (od­po­wied­nio "per­bo­rat i si­li­kat") tych związ­ków pow­sta­ła nazwa pro­duk­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Persimona

drze­wo lub krzew o so­czy­stych owo­cach, ros­ną­ce w stre­fie podz­wrot­ni­ko­wej; owoc tego drze­wa; hurma; per­sy­mo­na


Źródła:

SJP.pl

Persja

pań­stwo w Azji, od 1935 r.: Iran


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. dawna nazwa Iranu;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Persjanka

miesz­kan­ka Per­sji; Per­syj­ka


Źródła:

SJP.pl

Persjarnia

warsz­tat lub ma­nu­fak­tu­ra pro­du­ku­ją­ce w XVIII w. jed­wab­ne, wzo­rzy­ste tka­ni­ny, głów­nie pasy i tka­ni­ny kon­tu­szo­we


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzem. odzież. warsz­tat, ma­nu­fak­tu­ra wyt­wa­rza­ją­ca pasy kon­tu­szo­we, ma­ka­ty i tka­ni­ny lite


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Persjarski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z per­sjar­stwem, do­ty­czą­cy per­sjar­stwa


Źródła:

Wiktionary

Persjarstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzem. odzież. ro­dzaj rze­mio­sła zaj­mu­ją­ce­go się wyt­wa­rza­niem pasów kon­tu­szo­wych, makat i tka­nin li­tych


Źródła:

Wiktionary

Persjarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się per­sjar­stwem, czyli wyt­wa­rza­niem pasów kon­tu­szo­wych, makat i tka­nin li­tych


Źródła:

Wiktionary

Perski

przy­miot­nik od: Per­sja (kra­i­na hi­sto­rycz­na w Azji lub dawna nazwa Iranu)


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Per­sji, po­cho­dzą­cy z Per­sji

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język urzę­do­wy Iranu, Af­ga­ni­sta­nu i Ta­dży­ki­sta­nu;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perskojęzyczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem per­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem per­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku per­skim


Źródła:

Wiktionary

Perskość

→ per­ski


Patrz:perski

Źródła:

SJP.pl

Person

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. plu­ral|per­so­na.


Źródła:

Wiktionary

Persona

osoba o dużym zna­cze­niu, ogól­nie sza­no­wa­na i ce­nio­na; oso­bi­stość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. lub podn. osoba


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Personal

daw­niej, dziś tylko gwa­ro­wo: per­so­nel, ze­spół pra­cow­ni­ków w ja­kiejś in­sty­tu­cji lub innym obiek­cie; per­so­nał


Źródła:

SJP.pl

Personalia

pod­sta­wo­we dane przy­pi­sy­wa­ne jed­nej oso­bie, zwy­kle imię i naz­wi­sko, data uro­dze­nia i adres; ge­ne­ra­lia


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) dane oso­bo­we, fakty z ży­cio­ry­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Personalista

osoba my­ślą­ca zgod­nie z za­ło­że­nia­mi per­so­na­liz­mu (kon­cep­cji fi­lo­zo­ficz­nych ze­sta­wia­ją­cych pro­ble­ma­ty­kę oso­bo­wo­ści ludz­kiej z bytem na­tu­ry du­cho­wej lub kie­run­ku psy­cho­lo­gicz­ne­go mó­wią­ce­go o ści­słym po­wią­za­niu róż­nych funk­cji psy­chicz­nych wraz z oso­bo­wo­ścią)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przed­sta­wi­ciel per­so­na­liz­mu w fi­lo­zo­fii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Personalistka

ko­bie­ta my­ślą­ca zgod­nie z za­ło­że­nia­mi per­so­na­liz­mu (kon­cep­cji fi­lo­zo­ficz­nych ze­sta­wia­ją­cych pro­ble­ma­ty­kę oso­bo­wo­ści ludz­kiej z bytem na­tu­ry du­cho­wej lub kie­run­ku psy­cho­lo­gicz­ne­go mó­wią­ce­go o ści­słym po­wią­za­niu róż­nych funk­cji psy­chicz­nych wraz z oso­bo­wo­ścią)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przed­sta­wi­ciel­ka per­so­na­liz­mu w fi­lo­zo­fii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Personalistyczny

od­no­szą­cy się do per­so­na­liz­mu (kon­cep­cji fi­lo­zo­ficz­nych ze­sta­wia­ją­cych pro­ble­ma­ty­kę oso­bo­wo­ści ludz­kiej z bytem na­tu­ry du­cho­wej lub kie­run­ku psy­cho­lo­gicz­ne­go mó­wią­ce­go o ści­słym po­wią­za­niu róż­nych funk­cji psy­chicz­nych wraz z oso­bo­wo­ścią), zwią­za­ny z oso­ba­mi my­ślą­cy­mi zgod­nie z za­ło­że­nia­mi per­so­na­liz­mu


przy­miot­nik

 (1.1) filoz. do­ty­czą­cy per­so­na­liz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Personalizacja

1. do­sto­so­wa­nie cze­goś (np. urzą­dze­nia, usłu­gi, ofer­ty) do po­trzeb in­dy­wi­du­al­ne­go użyt­kow­ni­ka, np. per­so­na­li­za­cja in­for­ma­cji;
2. trwa­łe na­nie­sie­nie da­nych oso­bo­wych na do­ku­ment, np. per­so­na­li­za­cja pasz­por­tu;
3. na­da­wa­nie cze­muś cha­rak­te­ru oso­bi­ste­go, na­sta­wio­ne­go na po­sza­no­wa­nie dru­giej osoby, np. per­so­na­li­za­cja życia w ro­dzi­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) do­sto­so­wy­wa­nie przed­mio­tu do czy­ichś upo­do­bań


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Personalizacyjny

→ per­so­na­li­za­cja


Patrz:personalizacja

Źródła:

SJP.pl

Personalizm

1. ze­spół kon­cep­cji fi­lo­zo­ficz­nych ze­sta­wia­ją­cych pro­ble­ma­ty­kę oso­bo­wo­ści ludz­kiej z bytem na­tu­ry du­cho­wej;
2. kie­ru­nek psy­cho­lo­gicz­ny mó­wią­cy o ści­słym po­wią­za­niu róż­nych funk­cji psy­chicz­nych wraz z oso­bo­wo­ścią


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. nurt w fio­zo­fii sta­wia­ja­cy w cen­trum osobę ludz­ką oraz jej god­ność, wol­ność, nie­za­leż­ność i nie­pow­ta­rzal­ność;

 (1.2) psych. nurt psy­cho­lo­gicz­ny po­stu­lu­ją­cy nie­ro­zer­wal­ność i ści­słe po­łą­cze­nie mię­dzy funk­cja­mi psy­chicz­ny­mi


Nie mylić z: Per­so­na­lis­mo.

Per­so­na­lizm – sta­no­wi­sko fi­lo­zo­ficz­ne pod­kre­śla­ją­ce cen­tral­ną rolę osoby (łac. "per­so­na"), któ­rej przy­pi­su­je się takie cechy jak:

Sta­no­wi­sko to można od­na­leźć w róż­nych kie­run­kach fi­lo­zo­ficz­nych od cza­sów sta­ro­żyt­nych. Od XIX wieku pow­sta­wa­ły kie­run­ki, które przy­ję­ły taką nazwę na swoje oz­na­cze­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Personalizowalny

da­ją­cy się do­sto­so­wać do in­dy­wi­du­al­nych po­trzeb lub pre­fe­ren­cji


Źródła:

SJP.pl

Personalizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­sto­so­wy­wa­nie cze­goś do in­dy­wi­du­al­nych po­trzeb albo gu­stów


Źródła:

Wiktionary

Personalizować

per­so­na­li­zo­wać się - być re­pre­zen­to­wa­nym lub uo­sa­bia­nym przez kogoś


Źródła:

SJP.pl

Personalna

oso­bo­wy, oso­bi­sty, od­no­szą­cy się kon­kret­nej osoby lub grupy ja­kichś osób (np. dane per­so­nal­ne, akta per­so­nal­ne)


Źródła:

SJP.pl

Personalniczka

→ per­so­nal­nik


Patrz:personalnik

Źródła:

SJP.pl

Personalnik

po­tocz­nie: kie­row­nik biura per­so­nal­ne­go; per­so­nal­ny


Źródła:

SJP.pl

Personalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest per­so­nal­ne


Źródła:

Wiktionary

Personalny

oso­bo­wy, oso­bi­sty, od­no­szą­cy się kon­kret­nej osoby lub grupy ja­kichś osób (np. dane per­so­nal­ne, akta per­so­nal­ne)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do osoby lub osób, zwią­za­ny z osobą lub oso­ba­mi

 (1.2) od­no­szą­cy się do spraw ka­dro­wych i pra­cow­ni­czych, zwią­za­ny ze spra­wa­mi ka­dro­wy­mi i pra­cow­ni­czy­mi

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) oso­bi­sty, włas­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (3.1) adm. kie­row­nik dzia­łu kadr


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Personat

męż­czyz­na o dużym zna­cze­niu, ogól­nie sza­no­wa­ny i ce­nio­ny, ważny dla spo­łecz­no­ści lub sław­ny, po­wszech­nie znany; per­so­na


Źródła:

SJP.pl

Personał

daw­niej, dziś tylko gwa­ro­wo: per­so­nel, ze­spół pra­cow­ni­ków w ja­kiejś in­sty­tu­cji lub innym obiek­cie; per­so­nal


Źródła:

SJP.pl

Personel

ze­spół pra­cow­ni­ków ja­kiejś in­sty­tu­cji, naj­czę­ściej pu­blicz­nej, któ­rych celem jest wy­ko­ny­wa­nie ści­śle okre­ślo­nych zadań nie­na­le­żą­cych do kie­row­ni­ka tej in­sty­tu­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ze­spół pra­cow­ni­ków ja­kiejś in­sty­tu­cji, naj­czę­ściej pu­blicz­nej, któ­rych celem jest wy­ko­ny­wa­nie ści­śle okre­ślo­nych zadań nie­na­le­żą­cych do kie­row­ni­ka tej in­sty­tu­cji


Per­so­nel – pol­ski za­ku­li­so­wy film oby­cza­jo­wy z 1975 roku w re­ży­se­rii i we­dług sce­na­riu­sza Krzysz­to­fa Kie­ślow­skie­go. "Per­so­nel" jest au­to­bio­gra­ficz­ną opo­wie­ścią o ab­sol­wen­cie tech­ni­kum te­a­tral­ne­go, który zo­sta­je zmu­szo­ny do za­ję­cia włas­ne­go sta­no­wi­ska w spo­rze po­mię­dzy pra­cow­ni­ka­mi wiel­ko­miej­skiej opery.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Personelik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od per­so­nel


Źródła:

Wiktionary

Personifikacja

uo­so­bie­nie;
1. w li­te­ra­tu­rze: prze­no­śnia po­le­ga­ją­ca na przed­sta­wie­niu w po­sta­ci ludz­kiej przed­mio­tów, zja­wisk na­tu­ry, ro­ślin i zwie­rząt oraz pojęć ab­strak­cyj­nych, np. przed­sta­wie­nie śmier­ci w po­sta­ci żni­wia­rza;
2. książ­ko­wo: osoba, isto­ta uo­sa­bia­ją­ca coś; ucie­le­śnie­nie, wcie­le­nie;
3. rzad­ko: an­tro­po­mor­fi­za­cja; po­rów­naj: an­tro­po­mor­fi­za­cja (ucz­ło­wie­cze­nie), ani­mi­za­cja (oży­wie­nie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. jęz. ro­dzaj me­ta­fo­ry; przed­sta­wia­nie rze­czy, zwie­rząt, zja­wisk lub pojęć ab­strak­cyj­nych jako po­sta­ci ludz­kich;

 (1.2) po­stać uo­sa­bia­ją­ca coś


Per­so­ni­fi­ka­cja (z łac. "per­so­na" – osoba i "fa­ce­re" – robić) lub uo­so­bie­nie – fi­gu­ra re­to­rycz­na i śro­dek sty­li­stycz­ny po­le­ga­ją­ce na me­ta­fo­rycz­nym przed­sta­wia­niu zwie­rząt i ro­ślin, przed­mio­tów nie­o­ży­wio­nych, zja­wisk lub idei jako osoby ludz­kie – szcze­gól­nie czę­sto per­so­ni­fi­ku­je się po­ję­cia ab­strak­cyj­ne, zwła­szcza jako wy­gła­sza­ją­ce prze­mo­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Personifikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|per­so­ni­fi­ko­wać.


Źródła:

Wiktionary

Personifikować

na­da­wać przed­mio­tom, zwie­rzę­tom, zja­wi­skom lub innym po­ję­ciom po­stać ludz­ką lub cechy cha­rak­te­ry­stycz­ne dla ludzi (zwła­szcza w li­te­ra­tu­rze); uo­sa­biać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. uper­so­ni­fi­ko­wać, sper­so­ni­fi­ko­wać)

 (1.1) na­da­wać cechy ludz­kie zwie­rzę­tom, rze­czom, zja­wi­skom lub po­ję­ciom ab­strak­cyj­nym

 (1.2) przed­sta­wiać coś jako ucie­le­śnio­ne w kon­kret­nej oso­bie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Persowie

miesz­ka­niec Per­sji


Per­so­wie – sta­ro­żyt­ny lud po­cho­dze­nia irań­skie­go, współ­cze­śnie zaś naród za­miesz­ku­ją­cy głów­nie ob­szar Iranu (daw­niej zna­ne­go jako Per­sja).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perspektograf

urzą­dze­nie poz­wa­la­ją­ce prze­mie­nić uko­śne zdję­cie fo­to­gra­ficz­ne w plan danej miej­sco­wo­ści, któ­re­go dzia­ła­nie opie­ra się na zmia­nie per­spek­ty­wy w obraz zło­żo­ny z figur pła­skich


Źródła:

SJP.pl

Perspektywa

1. trój­wy­mia­ro­wość przed­mio­tów przed­sta­wio­nych na pła­szczyź­nie zgod­nie z pra­wa­mi wi­dze­nia;
2. roz­le­gły widok ja­kie­goś kra­jo­bra­zu; pa­no­ra­ma;
3. me­to­da odw­zor­co­wa­nia fi­gu­ry ge­o­me­trycz­nej na pła­szczyź­nie za po­mo­cą pro­stych rzu­tu­ją­cych o wspól­nym wierz­choł­ku;
4. od­le­głość w cza­sie po­trzeb­na do wła­ści­we­go oce­nie­nia ja­kichś zja­wisk


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. me­to­da odw­zor­co­wa­nia fi­gu­ry ge­o­me­trycz­nej na pła­szczyź­nie za po­mo­cą pro­stych rzu­tu­ją­cych o wspól­nym wierz­choł­ku

 (1.2) wra­że­nie trze­cie­go wy­mia­ru w pła­skim obra­zie

 (1.3) przen. od­le­głość w cza­sie po­trzeb­na do wła­ści­we­go oce­nie­nia ja­kichś zja­wisk

 (1.4) per­spek­ty­wy wi­do­ki na przysz­łość, wizje świet­la­nej przysz­ło­ści

 (1.5) in­form. widok ba­zo­da­no­wy

 (1.6) da­le­ki widok

 (1.7) przen. spo­sób in­ter­pre­ta­cji cze­goś, punkt wi­dze­nia

 (1.8) przen. dal­sze plany


Per­spek­ty­wa – okre­śle­nie sto­so­wa­ne w ar­chi­tek­tu­rze, ma­lar­stwie, fo­to­gra­fii i in­nych sztu­kach wi­zu­al­nych oz­na­cza­ją­ce spo­sób od­da­nia trój­wy­mia­ro­wych obiek­tów i prze­strze­ni na pła­szczyź­nie. Ist­nie­je kilka ro­dza­jów per­spek­ty­wy: li­ne­ar­na (zbież­na, ge­o­me­trycz­na), barw­na (ma­lar­ska), ku­li­so­wa, po­wietrz­na, od­wró­co­na, per­spek­ty­wa krzy­wo­li­nio­wa (po­praw­na).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perspektywicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób per­spek­ty­wicz­ny


Źródła:

Wiktionary

Perspektywiczność

cecha cze­goś, co od­no­si się do per­spek­ty­wy, od­le­gło­ści w cza­sie lub przed­sta­wia przed­mio­ty w per­spek­ty­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest per­spek­ty­wicz­ne; cecha tych, któ­rzy są per­spek­ty­wicz­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perspektywiczny

od­no­szą­cy się do per­spek­ty­wy, od­le­gło­ści w cza­sie, przysz­ło­ści (np. per­spek­ty­wicz­ne plany, za­da­nia) lub opar­ty na za­sa­dach per­spek­ty­wy (np. szki­ce per­spek­ty­wicz­ne)


przy­miot­nik

 (1.1) do­brze za­po­wia­da­ją­cy się, do­brze ro­ku­ją­cy

 (1.2) do­ty­czą­cy przysz­ło­ści, dal­sze­go roz­wo­ju

 (1.3) szt. uka­zu­ją­cy coś w per­spek­ty­wie, w trój­wy­mia­rze na pła­szczyź­nie, opar­ty na za­sa­dach per­spek­ty­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perspektywista

osoba ro­zu­mu­ją­ca zgod­nie z za­sa­da­mi per­spek­ty­wiz­mu (kon­cep­cji fi­lo­zo­ficz­nej za­po­cząt­ko­wa­nej przez Or­te­gę y Gas­se­ta, gło­szą­cej za­leż­ność wiary i myśli czło­wie­ka od jego oso­bi­stych prze­żyć, doś­wiad­czeń oraz uwa­run­ko­wań spo­łecz­nych)


Źródła:

SJP.pl

Perspektywistka

→ per­spek­ty­wi­sta


Patrz:perspektywista

Źródła:

SJP.pl

Perspektywizm

kon­cep­cja fi­lo­zo­ficz­na za­po­cząt­ko­wa­na przez Or­te­gę y Gas­se­ta, gło­szą­ca za­leż­ność wiary i myśli czło­wie­ka od jego oso­bi­stych prze­żyć, doś­wiad­czeń oraz uwa­run­ko­wań spo­łecz­nych


Per­spek­ty­wizm – te­o­ria fi­lo­zo­ficz­na, w myśl któ­rej nie jest moż­li­we poz­na­nie obiek­tyw­ne – wszyst­ko jest su­biek­tyw­ną in­ter­pre­ta­cją pod­mio­tu, który doś­wiad­cza i poz­na­je ze swo­jej kon­kret­nej per­spek­ty­wy. Praw­da jest więc zre­la­ty­wi­zo­wa­na do jed­nost­ko­we­go punk­tu wi­dze­nia, który jest za­leż­ne od wielu czyn­ni­ków, ta­kich jak kon­tekst hi­sto­rycz­ny, doś­wiad­cze­nia pod­mio­tu czy w końcu poz­na­nie zmy­sło­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perspektywy

1. trój­wy­mia­ro­wość przed­mio­tów przed­sta­wio­nych na pła­szczyź­nie zgod­nie z pra­wa­mi wi­dze­nia;
2. roz­le­gły widok ja­kie­goś kra­jo­bra­zu; pa­no­ra­ma;
3. me­to­da odw­zor­co­wa­nia fi­gu­ry ge­o­me­trycz­nej na pła­szczyź­nie za po­mo­cą pro­stych rzu­tu­ją­cych o wspól­nym wierz­choł­ku;
4. od­le­głość w cza­sie po­trzeb­na do wła­ści­we­go oce­nie­nia ja­kichś zja­wisk


Nie mylić z: ty­god­ni­kiem „Per­spek­ty­wy”.

Per­spek­ty­wy – mie­sięcz­nik edu­ka­cyj­ny dla mło­dzie­ży wy­da­wa­ny od 1998 w War­sza­wie.

Od 2000 „Per­spek­ty­wy” i dzien­nik „Rzecz­po­spo­li­ta” pu­bli­ku­ją „Ran­king szkół wyż­szych”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perspiracja

wy­mia­na ga­zo­wa za­cho­dzą­ca przez pory skór­ne, po­łą­czo­na z wy­da­la­niem szkod­li­wych lub nie­po­trzeb­nych dla or­ga­niz­mu sub­stan­cji


Per­spi­ra­cja – w fiz­jo­lo­gii ter­min okre­śla­ją­cy wy­mia­nę ga­zo­wą or­ga­niz­mu. Okre­śla od­dy­cha­nie przez pory w skó­rze.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perspiracyjny

→ per­spi­ra­cja


Patrz:perspiracja

Źródła:

SJP.pl

Persson

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Perstrukcja

w ge­o­lo­gii: przeksz­tał­ce­nie, zmia­na struk­tu­ry skały osa­do­wej


Źródła:

SJP.pl

Perswadowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pers­wa­do­wać.


Źródła:

Wiktionary

Perswadować

wy­ja­śniać coś komuś, naj­czę­ściej prze­ko­ny­wa­jąc, za­chę­ca­jąc kogoś do cze­goś, do­wo­dzić coś komuś


cza­sow­nik

 (1.1) tłu­ma­czyć, wy­ja­śniać, do­wo­dzić coś komuś; prze­ko­ny­wać o czymś, udo­wod­nić coś; ko­rzy­stać z pers­waz­ji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perswadujący

→ pers­wa­do­wać


Patrz:perswadować

Źródła:

SJP.pl

Perswazja

do­wo­dze­nie, wy­ja­śnia­nie cze­goś komuś, naj­czę­ściej przy jed­no­czes­nym prze­ko­ny­wa­niu, za­chę­ca­niu kogoś do cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­kła­nia­nie, tłu­ma­cze­nie, prze­ko­ny­wa­nie kogoś do cze­goś


Pers­waz­ja ( per­su­a­sio) – sztu­ka prze­ko­ny­wa­nia kogoś do włas­nych racji. Różni się od ma­ni­pu­la­cji tym, że prze­ko­na­nie danej osoby do cze­goś nie zasz­ko­dzi jej w póź­niej­szym cza­sie, przy czym me­to­dy po­stę­po­wa­nia, jakie sto­so­wa­ne są w trak­cie pers­waz­ji, są sto­so­wa­ne też w trak­cie ma­ni­pu­la­cji. Pers­waz­ja opi­sy­wa­na jest rów­nież czę­sto jako jedna z metod re­to­ry­ki, bądź je­dy­nie jako na­wią­za­nie do „tra­dy­cji re­to­rycz­nej”. Od­wo­łu­je się do in­te­lek­tu, emo­cji i woli.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perswazyjność

→ pers­wa­zyj­ny


Patrz:perswazyjny

Źródła:

SJP.pl

Perswazyjny

od­no­szą­cy się do pers­waz­ji, ma­ją­cy do­wieść cze­goś, wy­ja­śnić coś komuś, naj­czę­ściej przy jed­no­czes­nym za­chę­ce­niu kogoś do cze­goś (np. mowa pers­wa­zyj­na, mar­ke­ting pers­wa­zyj­ny)


Źródła:

SJP.pl

Persyflaż

szy­der­stwo ukry­te po­zo­ra­mi uprzej­mo­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. zło­śli­wość ukry­ta pod po­zo­rem uprzej­mo­ści

 (1.2) liter. utwór li­te­rac­ki, w któ­rym autor, iro­ni­zu­jąc, na­śla­du­je czyjś styl


Per­sy­flaż (fr. "per­si­fla­ge" – prze­mó­wie­nie iro­nicz­ne i kpią­ce) – utwór li­te­rac­ki lub inna wy­po­wiedź o cha­rak­te­rze żar­to­bli­wym i iro­nicz­nym, ukry­wa­ją­ca szy­der­stwo pod po­zo­ra­mi wy­szu­ka­nej uprzej­mo­ści lub uda­wa­nej po­wa­gi. Szcze­gól­ną cechą per­sy­fla­żu jest iro­nicz­ne na­wią­za­nie do cu­dze­go stylu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Persyflażowy

a) ma­ją­cy cechy per­sy­fla­żu, czyli kpiny, szy­der­stwa ukry­te­go pod po­zo­ra­mi uprzej­mo­ści;
b) w li­te­ra­tu­rze: pa­ro­diu­ją­cy ma­nie­rę sty­li­stycz­ną in­ne­go au­to­ra


Źródła:

SJP.pl

Persyflować

upra­wiać per­sy­flaż (szy­der­stwo), szy­dzić ukry­wa­jąc się za po­zo­ra­mi do­brych ma­nier i uprzej­mo­ści


Źródła:

SJP.pl

Persyjka

miesz­kan­ka Per­sji; Per­sjan­ka


Źródła:

SJP.pl

Persymon

hurma, sza­ron, kaki;
1. ro­dzaj drzew o so­czy­stych, po­ma­rań­czo­wych lub czer­wo­nych owo­cach, ros­ną­cych w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej; heban, he­ba­no­wiec;
2. owoc tego drze­wa; per­sy­mon


Źródła:

SJP.pl

Persymona

hurma, sza­ron, kaki;
1. ro­dzaj drzew o so­czy­stych, po­ma­rań­czo­wych lub czer­wo­nych owo­cach, ros­ną­cych w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej; heban, he­ba­no­wiec;
2. owoc tego drze­wa; per­sy­mon


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Dio­spy­ros|L.|ref=tak., ro­dzaj tro­pi­kal­nych ro­ślin drze­wia­stych z ro­dzi­ny he­ban­ko­wa­tych;

 (1.2) bot. pot. ro­śli­na z ro­dza­ju per­sy­mo­na (1.1)

 (1.3) spoż. czer­wo­no­po­ma­rań­czo­wy, ja­dal­ny owoc per­sy­mo­ny (1.2)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Persz

drą­żek słu­żą­cy ar­ty­stom cyr­ko­wym do wy­ko­ny­wa­nia skom­pli­ko­wa­nych ewo­lu­cji zbio­ro­wych


Źródła:

SJP.pl

Perszczyzna

język tu­rec­ki, któ­re­go zna­mio­na po­ja­wia­ją się także w dia­lek­tach na te­re­nie Iranu i in­nych kra­jów Bli­skie­go Wscho­du


Źródła:

SJP.pl

Perszeron

koń ro­bo­czy rasy fran­cu­skiej, po­cią­go­wy, maści siwej lub karej; koń per­sze­roń­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. ro­dzaj konia po­cią­go­we­go;


Per­sze­ron – rasa zim­nokr­wi­stych koni, wy­wo­dzą­ca się z re­gio­nu Le Per­che w Nor­man­dii we Fran­cji. Pow­sta­ła w wy­ni­ku wie­lo­let­nie­go krzy­żo­wa­nia się lo­kal­nych ras koni z in­ny­mi ra­sa­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perszeroński

koń per­sze­roń­ski: koń ro­bo­czy rasy fran­cu­skiej, po­cią­go­wy, maści siwej lub karej; per­sze­ron


Źródła:

SJP.pl

Perszing

[czy­taj: per­szing] prze­no­śnie o kimś lub o czymś bar­dzo szyb­kim; pers­hing


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) wojsk. ro­dzaj ra­kie­to­we­go po­ci­sku śred­nie­go za­się­gu

 (1.2) gwara. stud. kra­jo­we wino owo­co­we ni­skiej ja­ko­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perta

roz­cią­gnię­ta pod reją lina, na któ­rej opie­ra­ją stopy ma­ry­na­rze pra­cu­ją­cy przy ża­glach; chod­ni­ca


Perta – w przy­pad­ku oża­glo­wa­nia re­jo­we­go, lina pod­wie­szo­na na "szel­kach" (krót­kich od­cin­kach liny) ok. 60–80 cm pod reją, na któ­rej stoją ma­ry­na­rze opie­ra­ją­cy się o reję, np. pod­czas sprzą­ta­nia (zwi­ja­nia) żagla re­jo­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perth

[czy­taj: pert] mia­sto w Au­stra­lii


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. duże mia­sto w Au­stra­lii, sto­li­ca stanu Au­stra­lia Za­chod­nia;


Perth (wym.) – mia­sto w Au­stra­lii bę­dą­ce sto­li­cą stanu Au­stra­lia Za­chod­nia. Po­ło­żo­ne jest przy uj­ściu rzeki Ła­bę­dziej do Oce­a­nu In­dyj­skie­go, u pod­nó­ża gór Dar­ling. Jest czwar­tym mia­stem Au­stra­lii pod wzglę­dem po­pu­la­cji, za­miesz­ku­je je ponad 2,3 mln miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pertinaks

twar­dy ma­te­riał pa­pie­ro­wy, la­mi­nat (kom­po­zyt) elek­tro­i­zo­la­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Pertkiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Pertraktacja

pro­wa­dze­nie roz­mów; ro­ko­wa­nia; ukła­da­nie się


Źródła:

SJP.pl

Pertraktant

osoba per­trak­tu­ją­ca, pro­wa­dzą­ca per­trak­ta­cje, ro­ko­wa­nia, roz­mo­wy w ja­kiejś spra­wie


Źródła:

SJP.pl

Pertraktantka

ko­bie­ta per­trak­tu­ją­ca, pro­wa­dzą­ca per­trak­ta­cje, ro­ko­wa­nia, roz­mo­wy w ja­kiejś spra­wie


Źródła:

SJP.pl

Pertraktowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|per­trak­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Pertraktować

pro­wa­dzić per­trak­ta­cje, ro­ko­wa­nia, roz­mo­wy w ja­kiejś spra­wie, ne­go­cjo­wać, ukła­dać się


Źródła:

SJP.pl

Perturbacja

1. na­ru­sze­nie usta­lo­ne­go po­rząd­ku, prze­kro­cze­nie pa­nu­ją­cych gdzieś norm, zasad;
2. za­kłó­ce­nia stanu lub ruchu or­bi­tal­ne­go ciała ja­kie­goś ukła­du pla­ne­tar­ne­go przez siły, któ­rych źró­dło znaj­du­je się poza tym ukła­dem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nagłe za­bu­rze­nie lub od­chy­le­nie od nor­mal­ne­go stanu albo prze­bie­gu cze­goś


Per­tur­ba­cja – za­kłó­ce­nie zgod­ne­go z pra­wa­mi Ke­ple­ra ruchu ciał nie­bie­skich, spo­wo­do­wa­ne głów­nie obec­no­ścią in­nych ciał, ale także opo­rem oś­rod­ka oraz spła­szcze­niem ciała cen­tral­ne­go.

Me­cha­ni­ka nieba wpro­wa­dza do rów­na­nia ruchu masy po­ru­sza­ją­cej się w po­ten­cja­le gra­wi­ta­cyj­nym do­dat­ko­wy wyraz za­wie­ra­ją­cy po­chod­ną funk­cji per­tur­ba­cyj­nej. Funk­cja ta uwz­ględ­nia od­dzia­ły­wa­nia gra­wi­ta­cyj­ne od trze­ciej masy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perturbacyjny

od­no­szą­cy się do per­tur­ba­cji (za­kłó­ceń stanu lub ruchu or­bi­tal­ne­go ciała ja­kie­goś ukła­du pla­ne­tar­ne­go przez siły, któ­rych źró­dło znaj­du­je się poza tym ukła­dem)


Źródła:

SJP.pl

Perturbować

1. na­ru­szać usta­lo­ny po­rzą­dek, prze­kra­czać pa­nu­ją­ce gdzieś normy, za­sa­dy;
2. o cia­łach nie­bie­skich: za­kłó­cać stan lub ruch or­bi­tal­ny in­ne­go ciała ja­kie­goś ukła­du pla­ne­tar­ne­go przez od­dzia­ły­wa­nie si­ła­mi z tym cia­łem


Źródła:

SJP.pl

Pertyt

nie­jed­no­rod­ny wew­nętrz­nie krysz­tał ska­le­nia so­do­wo-po­ta­so­we­go


Źródła:

SJP.pl

Pertyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Peru

pań­stwo w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej ze sto­li­cą w Limie; Re­pu­bli­ka Peru


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej ze sto­li­cą w Limie;

 (1.2) geogr. to­po­nim, nazwa kilku miej­sco­wo­ści i gmin w USA


Peru (hiszp. ', ofi­cjal­nie Re­pu­bli­ka Peru (hiszp. República del Perú) – pań­stwo w za­chod­niej czę­ści Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, nad Oce­a­nem Spo­koj­nym. Leży na pół­ku­li po­łud­nio­wej, roz­cią­ga się od rów­ni­ka w kie­run­ku zwrot­ni­ka Ko­zio­roż­ca. Gra­ni­czy z Ek­wa­do­rem na pół­noc­nym za­cho­dzie, Ko­lum­bią na pół­noc­nym wscho­dzie, Bra­zy­lią na wscho­dzie, Bo­li­wią na po­łud­nio­wym wscho­dzie, Chile na po­łud­niu oraz Pa­cy­fi­kiem na za­cho­dzie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perucki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Peruczka

nie­wiel­ka pe­ru­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: pe­ru­ka

 (1.2) mała pe­ru­ka, do­cze­pia­ny ka­wa­łek pe­ru­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peruczkowy

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pe­ru­czek (nie­wiel­kich peruk), zwią­za­ny w jakiś spo­sób z pe­rucz­ka­mi (np. sklep pe­rucz­ko­wy)


Źródła:

SJP.pl

Perugia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w środ­ko­wych Wło­szech, sto­li­ca Um­brii;


Pe­ru­gia, sta­ro­żyt­na "Pe­ruz­ja" – sto­li­ca Um­brii, re­jo­nu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go środ­ko­wych Włoch. Mia­sto leży mię­dzy Je­zio­rem Tra­zy­meń­skim a Ty­brem, liczy około 150,000 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Perugiański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pe­ru­gią, do­ty­czą­cy Pe­ru­gii


Źródła:

Wiktionary

Perugijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pe­ru­gią, do­ty­czą­cy Pe­ru­gii


Źródła:

Wiktionary

Peruka

1. sztucz­ne lub na­tu­ral­ne włosy przy­mo­co­wa­ne do spe­cjal­nej siat­ki, ukła­da­ne w kształ­cie fry­zu­ry, na­kła­da­ne na włas­ne włosy lub za­stę­pu­ją­ce je;
2. na­rośl kost­na spo­ty­ka­na za­miast po­ro­ża na gło­wie kozła lub byka je­le­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cudze lub sztucz­ne włosy przy­sto­so­wa­ne do za­kła­da­nia na głowę;


Pe­ru­ka (fr. "per­ru­que") – na­kry­cie głowy wy­ko­na­ne z na­tu­ral­nych bądź sztucz­nych wło­sów umo­co­wa­nych na siat­ce i uło­żo­nych na kształt fry­zu­ry. Współ­cze­śnie pe­ru­ki no­szo­ne są zaz­wy­czaj w celu ukry­cia braku owło­sie­nia głowy bądź jako ozdo­ba.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perukarka

ko­bie­ta ukła­da­ją­ca sztucz­ne lub na­tu­ral­ne włosy na siat­ce i na­da­ją­ca im kształt fry­zu­ry


Źródła:

SJP.pl

Perukarnia

za­kład pro­duk­cyj­ny, warsz­tat, w któ­rym pe­ru­karz lub pe­ru­kar­ka wy­ra­bia pe­ru­ki


Źródła:

SJP.pl

Perukarski

od­no­szą­cy się do pe­ru­kar­stwa (za­wo­du, rze­mio­sła osoby zaj­mu­ją­cej się wy­ro­bem peruk), zwią­za­ny z pe­ru­kar­stwem (np. warsz­tat pe­ru­kar­ski)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pe­ru­kar­stwem lub pe­ru­ka­rzem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perukarstwo

rze­mio­sło pe­ru­ka­rza lub pe­ru­kar­ki, ogół czyn­no­ści po­trzeb­nych do wy­pro­du­ko­wa­nia pe­ru­ki


Źródła:

SJP.pl

Perukarz

osoba ukła­da­ją­ca sztucz­ne lub na­tu­ral­ne włosy na siat­ce i na­da­ją­ca im kształt fry­zu­ry


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rze­mieśl­nik wyt­wa­rza­ją­cy pe­ru­ki

 (1.2) żart. osoba no­szą­ca pe­ru­kę

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zo­o­techn. gołąb o przy­szyj­nym upie­rze­niu przy­po­mi­na­ją­cym koł­nierz

 (2.2) łow. sa­miec sarny lub je­le­nia, któ­re­go po­ro­że jest zde­for­mo­wa­ne przez na­rośl kost­ną po­kry­tą scy­pu­łem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perukowiec

niski krzew z ro­dzi­ny na­ner­czo­wa­tych, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się ró­żo­wym mesz­kiem po­kry­wa­ją­cym szy­puł­ki kwia­to­we w okre­sie owo­co­wa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ozdob­ny krzew lub ni­skie drze­wo z ro­dzi­ny na­ner­czo­wa­tych o kwia­to­sta­nach przy­po­mi­na­ją­cych pe­ru­kę;


Pe­ru­ko­wiec ("Co­ti­nus" Mill.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny na­ner­czo­wa­tych. Na­le­żą do niego w za­leż­no­ści od uję­cia i kla­sy­fi­ka­cji wew­nątrz­ro­dza­jo­wej: 3, 5 lub 7 ga­tun­ków. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je środ­ko­wą i po­łud­nio­wą część USA i pół­noc­no-wschod­nią część Mek­sy­ku, po­łud­nio­wą Eu­ro­pę na wschód od Fran­cji oraz roz­le­głe ob­sza­ry w Azji od Tur­cji i Syrii, po­przez Ka­zach­stan na pół­no­cy i Iran, Pa­ki­stan, Nepal na po­łud­niu, po po­łud­nio­we Chiny na wscho­dzie. Rosną zwy­kle na te­re­nach ska­li­stych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perukowy

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla peruk, zwią­za­ny w jakiś spo­sób z pe­ru­ka­mi (np. prze­mysł pe­ru­ko­wy)


Źródła:

SJP.pl

Perun

bó­stwo sło­wiań­skie, bóg bły­ska­wic, pio­ru­nów oraz grzmo­tów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mit­słow. naj­wyż­szy, gro­mo­wład­ny bóg sło­wiań­ski, bę­dą­cy także bo­giem wojny i prawa;


Zo­bacz też: przed­się­bior­stwo Perun.

Perun, Pio­run – naj­wyż­szy sło­wiań­ski bóg burzy, a także bóg wojny, pa­tro­nu­ją­cy wo­jow­ni­kom i księ­ciu, oraz bo­giem płod­no­ści, zsy­ła­ją­cym deszcz na pola. Perun zaj­mo­wał naj­wyż­szą po­zy­cję wśród in­nych bogów już w po­ło­wie VI wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perunica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. świę­to ku czci Pe­ru­na


Źródła:

Wiktionary

Perunowy

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Pe­ru­na (głów­ne­go boga re­li­gii sło­wiań­skich, gro­mo­wład­cy i boga wojen), po­wią­za­ny w jakiś spo­sób z tą po­sta­cią


Źródła:

SJP.pl

Peruw.

skrót od: pe­ru­wiań­ski


Źródła:

SJP.pl

Peruwianin

oby­wa­tel Peru; Pe­ru­wiań­czyk


Źródła:

SJP.pl

Peruwianka

oby­wa­tel­ka Peru


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Peru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peruwiańczyk

oby­wa­tel Peru; Pe­ru­wia­nin


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Peru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peruwiański

przy­miot­nik od: Peru


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Peru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peruzja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. Pe­ru­gia


Źródła:

Wiktionary

Perwers

po­tocz­nie: osoba per­wer­syj­na, wy­u­zda­na; zbok, zbo­cze­niec, de­wiat, de­wiant


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. slang. zbe­reź­nik lub zbo­cze­niec


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perwersja

1. od­chy­le­nia re­ak­cji psy­chicz­nych w za­kre­sie po­pę­dów, naj­czę­ściej w od­nie­sie­niu do sfery sek­su­al­nej;
2. chęć za­szo­ko­wa­nia, ze­spół cech na­ru­sza­ją­cy ogól­nie przy­ję­te wzor­ce


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. skłon­ność do za­spo­ka­ja­nia po­pę­dów w spo­sób od­bie­ga­ją­cy od normy

 (1.2) za­cho­wa­nia wbrew przy­ję­tym oby­cza­jom, ma­ją­ce za za­da­nie szo­ko­wać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perwersyjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: per­wer­syj­nie


Źródła:

SJP.pl

Perwersyjność

umie­jęt­ność za­szo­ko­wa­nia kogoś w ja­kiejś dzie­dzi­nie, naj­czę­ściej przy za­sto­so­wa­niu cze­goś, co od­bie­ga od ogól­nie przy­ję­tych norm, wzor­ców


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co per­wer­syj­ne; cecha tych, któ­rzy są per­wer­syj­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perwersyjny

1. zwią­za­ny z per­wer­sją (od­chy­le­niem re­ak­cji psy­chicz­nych w za­kre­sie po­pę­dów, naj­czę­ściej w od­nie­sie­niu do sfery sek­su­al­nej);
2. szo­ku­ją­cy, wy­na­tu­rzo­ny, taki, któ­re­go ce­chu­je prze­wrot­ność, od­chy­le­nie od ogól­nie przy­ję­tych norm, wzor­ców


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) wła­ści­wy per­wer­sji, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się od­chy­le­niem re­ak­cji psy­chicz­nych w sfe­rze sek­su­al­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perwityna

nazwa hand­lo­wa hi­sto­rycz­ne­go leku za­wie­ra­ją­ce­go am­fe­ta­mi­nę


Źródła:

SJP.pl

Pery-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ob­szar lub te­ma­ty­kę wokół tego, co okre­śla drugi człon zło­że­nia


Źródła:

Wiktionary

Peryastron

punkt or­bi­ty oko­łog­wia­zdo­wej ciała nie­bie­skie­go po­ło­żo­ny naj­bli­żej gwia­zdy obie­ga­nej; pe­ria­stron


Źródła:

SJP.pl

Peryblast

cien­ka war­stwa ochron­na ota­cza­ją­ca za­ro­dek oraz czę­ścio­wo roz­wi­nię­ty or­ga­nizm w or­ga­niz­mie matki, naj­czę­ściej u ssa­ków


Źródła:

SJP.pl

Peryblastula

typ bla­stu­li (za­rod­ka we wczes­nym sta­dium roz­wo­jo­wym) pow­sta­ją­cej u niek­tó­rych ga­tun­ków owa­dów


Źródła:

SJP.pl

Peryblem

część me­ry­ste­mu wierz­choł­ko­we­go, ma­ją­ca włas­ne ko­mór­ki ini­cjal­ne i da­ją­ca po­czą­tek okre­ślo­nym czę­ściom or­ga­nu ro­ślin­ne­go; hi­sto­gen


Pe­ry­blem – środ­ko­wa war­stwa ko­mó­rek w me­ry­ste­mie wierz­choł­ko­wym ko­rze­nia. War­stwa ta przeksz­tał­ca się w korę pier­wot­ną, a u jed­no­li­ścien­nych także w ry­zo­der­mę. Pe­ry­blem jest jed­nym z hi­sto­ge­nów, czyli warstw da­ją­cych po­czą­tek tkan­kom ro­ślin­nym. Te­o­ria hi­sto­ge­nów zo­sta­ła sfor­mu­ło­wa­na przez Jo­han­ne­sa von Han­ste­i­na w XIX.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perycentrum

punkt na or­bi­cie ciała nie­bie­skie­go okrą­ża­ją­ce­go dany obiekt, w któ­rym jest ono naj­bli­żej tego obiek­tu


Źródła:

SJP.pl

Perychoreza

w chrze­ści­jań­stwie: pe­ry­cho­re­za try­ni­tar­na - współ­prze­ni­ka­nie się Trój­cy Świę­tej przy za­cho­wa­niu jed­no­ści Bożej na­tu­ry


Źródła:

SJP.pl

Perycykl

war­stwa ko­mó­rek mię­ki­szo­wych po­kry­wa­ją­ca ło­dy­gę lub ko­rze­nie ro­śli­ny, od­dzie­la­ją­ca łyko od en­do­der­my; okol­ni­ca


Źródła:

SJP.pl

Peryderma

wtór­na tkan­ka okry­wa­ją­ca po­wierzch­nię łodyg i ko­rze­ni ro­ślin wie­lo­let­nich; kor­ko­wi­ca


Pe­ry­der­ma, kor­ko­wi­ca – wtór­na tkan­ka okry­wa­ją­ca wy­stę­pu­ją­ca u ro­ślin wie­lo­let­nich pow­sta­ją­ca na po­wierzch­ni łodyg i ko­rze­ni, w trak­cie przy­ro­stu na gru­bość. Pe­ry­der­ma skła­da się z 3 warstw tka­nek (fe­lo­der­my, tkan­ki kor­kot­wór­czej i korka), peł­nią­cych od­mien­ne funk­cje.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perydot

mi­ne­rał, szla­chet­na od­mia­na oli­wi­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał, krze­mian ma­gne­zu i że­la­za;


Pe­ry­dot (oli­win wła­ści­wy) – szla­chet­na od­mia­na oli­wi­nów, krze­mian ma­gne­zu i że­la­za. Na­zy­wa­ny także chry­zo­li­tem, choć można się spot­kać z uży­ciem nazwy chry­zo­lit dla ka­mie­ni żół­to­zie­lo­nych. Cho­ciaż oli­win jest dość czę­sto spo­ty­ka­nym mi­ne­ra­łem, pe­ry­dot jest rzad­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perydotowy

→ pe­ry­dot


Patrz:perydot

Źródła:

SJP.pl

Perydotyt

mag­mo­wa skała głę­bi­no­wa czar­na lub zie­lon­ka­wa, skła­da­ją­ca się głów­nie z oli­wi­nu


Źródła:

SJP.pl

Perydotytowy

1. → pe­ry­do­tyt;
2. war­stwa pe­ry­do­ty­to­wa - hi­po­te­tycz­na dolna war­stwa li­tos­fe­ry


Źródła:

SJP.pl

Perydrom

daw­niej: kruż­ga­nek


Źródła:

SJP.pl

Peryferia

1. (zwy­kle w licz­bie mno­giej) zew­nętrz­na, od­da­lo­na od cen­trum część cze­goś; obrze­że, kra­niec;
2. daw­niej:
a) obwód koła lub innej pła­szczyz­ny zam­knię­tej linią krzy­wą;
b) po­wierzch­nia;
c) żar­to­bli­wie: tusza czło­wie­ka oty­łe­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. obwód koła

 (1.2) daw. po­wierzch­nia

 (1.3) daw. żart. tusza osoby oty­łej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peryferial

w in­for­ma­ty­ce: urzą­dze­nie niew­cho­dzą­ce w skład jed­nost­ki cen­tral­nej kom­pu­te­ra, bez­poś­red­nio przez nią ste­ro­wa­ne, np. ska­ner, dru­kar­ka; urzą­dze­nie pe­ry­fe­ryj­ne


Źródła:

SJP.pl

Peryferie

1. te­re­ny miej­skie po­ło­żo­ne da­le­ko od cen­trum; krań­ce mia­sta, su­bur­bium;
2. zew­nętrz­na, od­da­lo­na od cen­trum część cze­goś; obrze­że, kra­niec;
3. prze­no­śnie: coś mało waż­ne­go, dru­go­pla­no­we­go; bła­host­ka;
4. w in­for­ma­ty­ce: urzą­dze­nia niew­cho­dzą­ce w skład jed­nost­ki cen­tral­nej kom­pu­te­ra, bez­poś­red­nio przez nią ste­ro­wa­ne, np. ska­ner, dru­kar­ka; urzą­dze­nia pe­ry­fe­ryj­ne, pe­ry­fe­ria­le


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) urb. dziel­ni­ce zew­nętrz­ne do cen­trum mia­sta

 (1.2) zew­nętrz­na część cze­goś znaj­du­ją­ca się z dala od cen­trum

 (1.3) coś uwa­ża­ne­go za mniej ważne

 (1.4) techn. urzą­dze­nia pe­ry­fe­ryj­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peryferium

daw­niej: okręg, koło


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. okręg

 (1.2) daw. prze­strzeń


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peryferyczność

rzad­ko: pe­ry­fe­ryj­ność;
1. od­da­le­nie od cen­trum mia­sta;
2. prze­no­śnie: mniej­sze zna­cze­nie, mała istot­ność cze­goś; dru­go­pla­no­wość, dru­go­rzęd­ność, mar­gi­nal­ność


Źródła:

SJP.pl

Peryferyczny

pe­ry­fe­ryj­ny;
1. znaj­du­ją­cy się poza cen­trum mia­sta;
2. mniej istot­ny, ubocz­ny, dru­go­pla­no­wy; mar­gi­nal­ny, dru­go­rzęd­ny


Źródła:

SJP.pl

Peryferyjność

pe­ry­fe­rycz­ność;
1. od­da­le­nie od cen­trum mia­sta;
2. prze­no­śnie: mniej­sze zna­cze­nie, mała istot­ność cze­goś; dru­go­pla­no­wość, dru­go­rzęd­ność, mar­gi­nal­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pe­ry­fe­ryj­ne, od­da­lo­ne

 (1.2) przen. cecha tego, co pe­ry­fe­ryj­ne, dru­go­pla­no­we


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peryferyjny

pe­ry­fe­rycz­ny;
1. znaj­du­ją­cy się poza cen­trum mia­sta;
2. mniej istot­ny, ubocz­ny, dru­go­pla­no­wy; mar­gi­nal­ny, dru­go­rzęd­ny


przy­miot­nik

 (1.1) po­ło­żo­ny na pe­ry­fe­riach, dalej od cen­trum, na ubo­czu

 (1.2) o mniej­szym zna­cze­niu; dru­giej ka­te­go­rii

 (1.3) in­form. po­dłą­czo­ny do kom­pu­te­ra z zew­nątrz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peryferyzacja

zmniej­sze­nie się zna­cze­nia cze­goś w ja­kiejś dzie­dzi­nie, sta­nie się dru­go­pla­no­wym, mniej waż­nym, od­gry­wa­ją­cym mniej ważną rolę


Źródła:

SJP.pl

Peryfiton

ze­spół drob­nych or­ga­niz­mów (np. bak­te­rie, pier­wot­nia­ki, glony) za­miesz­ku­ją­cych róż­no­rod­ne po­dło­ża w wo­dzie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. ze­spół drob­nych or­ga­niz­mów ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych przyt­wier­dzo­nych do po­dło­ża cza­so­wo lub na stałe


Pe­ry­fi­ton – ze­spo­ły drob­nych or­ga­niz­mów (bez­krę­gow­ce, glony, grzy­by) za­miesz­ku­ją­cych róż­no­ra­kie po­dło­ża znaj­du­ją­ce się w wo­dzie, ale nie­bę­dą­ce dnem. Pe­ry­fi­ton bywa za­li­cza­ny do sze­ro­ko ro­zu­mia­ne­go ben­to­su.

Do po­dło­ży tych za­li­cza się: ele­men­ty hy­dro­tech­nicz­ne (za­nu­rzo­ne czę­ści mo­stów, zapór, itp.), różne śmie­ci (pla­sti­ko­we worki, bu­tel­ki, opony), ko­na­ry drzew znaj­du­ją­ce się w wo­dzie, musz­le itp., prze­de wszyst­kim zaś pędy ma­kro­fi­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peryfrastycznie

przy­słó­wek

 (1.1) jęz. liter. uży­wa­jąc pe­ry­fra­zy, w spo­sób pe­ry­fra­stycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Peryfrastyczny

okre­śla­ją­cy jakiś wyraz, po­ję­cie przez pe­ry­fra­zę (omó­wie­nie, za­bieg sty­li­stycz­ny po­le­ga­ją­cy na za­stą­pie­niu kon­kret­nej nazwy cze­goś przez cha­rak­te­ry­sty­kę, opis lub me­ta­fo­rę), od­no­szą­cy się do pe­ry­fra­zy (np. wy­ra­że­nie pe­ry­fra­stycz­ne)


przy­miot­nik

 (1.1) jęz. liter. okre­śla­ją­cy coś za po­mo­cą pe­ry­fra­zy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peryfraza

za­bieg sty­li­stycz­ny po­le­ga­ją­cy na za­stą­pie­niu kon­kret­nej nazwy cze­goś przez cha­rak­te­ry­sty­kę, opis lub me­ta­fo­rę; omó­wie­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. za­stą­pie­nie nazwy ja­kie­goś zja­wi­ska przez bar­dziej lub mniej ro­zbu­do­wa­ne jego opi­sa­nie


Pe­ry­fra­za (z gr. "peri" „wokół” i "phrásis" „mowa; wy­ra­że­nie, zwrot”; ina­czej: omó­wie­nie, wy­ra­że­nie omow­ne) – fi­gu­ra sty­li­stycz­na, która po­le­ga na za­stą­pie­niu okre­śle­nia po­wszech­ne­go wie­lo­wy­ra­zo­wym opi­sem, cha­rak­te­ry­zu­ją­cym ty­po­we cechy da­ne­go przed­mio­tu, czyn­no­ści, osoby itp. Może być sto­so­wa­na w celu uroz­ma­i­ce­nia sty­li­stycz­ne­go, wy­e­li­mi­no­wa­nia pow­tó­rzeń tego sa­me­go okre­śle­nia lub osła­bie­niu jego wy­mo­wy. Może też słu­żyć ce­lo­we­mu ukry­ciu bez­poś­red­nie­go zna­cze­nia za okre­śle­niem alu­zyj­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peryfrazować

sto­so­wać pe­ry­fra­zę (omó­wie­nie, za­bieg sty­li­stycz­ny po­le­ga­ją­cy na za­stą­pie­niu kon­kret­nej nazwy cze­goś przez cha­rak­te­ry­sty­kę, opis lub me­ta­fo­rę)


Źródła:

SJP.pl

Perygeum

punkt na or­bi­cie ciała nie­bie­skie­go okrą­ża­ją­ce­go Zie­mię, w któ­rym jest ono naj­bli­żej Ziemi; pe­ri­ge­um (rza­dziej)


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) astr. punkt or­bi­ty oko­ło­ziem­skiej, który znaj­du­je się naj­bli­żej Ziemi;


Pe­ry­ge­um (gr. "περίγειος" 'przy­ziem­ny' od "περί" 'około' i "γαῖα" 'Zie­mia') – punkt or­bi­ty oko­ło­ziem­skiej, który znaj­du­je się naj­bli­żej Ziemi. Naj­czę­ściej ten ter­min do­ty­czy Księ­ży­ca, ale może być także za­sto­so­wa­ny dla in­nych ciał krą­żą­cych po or­bi­cie Ziemi, np. dla sztucz­nych sa­te­li­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peryglacjalny

od­no­szą­cy się do pe­ry­gla­cja­łu, zwią­za­ny z pe­ry­gla­cja­łem (stre­fą gra­ni­czą­cą z ob­sza­ra­mi lo­dow­co­wy­mi wy­stę­pu­ją­cy­mi w zim­nym kli­ma­cie po­lar­nym)


Źródła:

SJP.pl

Peryglacjał

stre­fa gra­ni­czą­ca z ob­sza­ra­mi lo­dow­co­wy­mi wy­stę­pu­ją­cy­mi w zim­nym kli­ma­cie po­lar­nym


Źródła:

SJP.pl

Perygram

ro­dzaj grafu po­dob­ne­go do ta­be­li, po­dzie­lo­ne­go na od­po­wied­nio roz­mie­szczo­ne ko­mór­ki i wier­sze


Źródła:

SJP.pl

Peryhelium

punkt na or­bi­cie ciała nie­bie­skie­go, w któ­rym jest ono naj­bli­żej Słoń­ca; pe­ri­he­lium (rza­dziej)


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) astr. punkt or­bi­ty oko­ło­sło­necz­nej pla­ne­ta­a­ne­ty, pla­ne­ta kar­ło­wa­ta­a­ne­ty kar­ło­wa­tej, pla­ne­to­i­da­a­ne­to­i­dy lub ko­me­ty po­ło­żo­ny naj­bli­żej Słoń­ca;


Pe­ry­he­lium, pe­ri­he­lium (zla­ty­ni­zo­wa­ny wyraz po­cho­dze­nia grec­kie­go, od gr. "peri" „przy” i "he­lios" „Słoń­ce”; daw­niej punkt przy­sło­necz­ny) – punkt na or­bi­cie ciała nie­bie­skie­go obie­ga­ją­ce­go Słoń­ce, znaj­du­ją­cy się w miej­scu naj­więk­sze­go zbli­że­nia (pe­ry­cen­trum) obu ciał. Prze­ci­wień­stwem pe­ry­he­lium jest ap­he­lium.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perykambium

cien­ka war­stwa ko­mó­rek mię­ki­szo­wych w ko­rze­niach, bę­dą­ca miej­scem roz­ga­łę­zia­nia się tych ko­rze­ni na mniej­sze bocz­ne


Źródła:

SJP.pl

Perykarp

część owocu pow­sta­ła ze ścia­nek za­ląż­ni słup­ka kwia­to­we­go lub z płon­nych ele­men­tów kwia­tu; owoc­nia


Źródła:

SJP.pl

Peryklaz

tle­nek ma­gne­zu, przez­ro­czy­sty lub pół­przez­ro­czy­sty mi­ne­rał o szkli­stym po­ły­sku wy­stę­pu­ją­cy w ska­łach me­ta­mor­ficz­nych


Pe­ry­klaz – mi­ne­rał z gro­ma­dy tlen­ków.

Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów bar­dzo rzad­kich.

Nazwa po­cho­dzi z ję­zy­ka grec­kie­go i zna­czy „odłu­py­wać”, „odła­my­wać”; sta­no­wi aluz­ję do cha­rak­te­ry­stycz­nej łu­pli­wo­ści mi­ne­ra­łu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peryklejski

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla cza­sów Pe­ry­kle­sa (jed­ne­go z naj­więk­szych ateń­skich po­li­ty­ków, do­sko­na­łe­go mówcy, uwa­ża­ne­go za ojca de­mo­kra­cji) lub zwią­za­ny w jakiś spo­sób z Pe­ry­kle­sem


Źródła:

SJP.pl

Perykles

Pe­ry­kles (ok. 500-429 p.n.e.), syn Ksan­tip­po­sa, ateń­ski mąż stanu


Pe­ry­kles ( Περικλῆς, „oto­czo­ny chwa­łą”; ur. ok. 495 p.n.e., zm. 429 p.n.e.) – ateń­ski po­li­tyk, mąż stanu, retor oraz re­for­ma­tor de­mo­kra­cji ateń­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peryklesowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Pe­ry­kle­sa lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Peryklinalny

naj­czę­ściej w od­nie­sie­niu do ro­ślin lub ich ko­mó­rek: wie­lo­war­stwo­wy, skła­da­ją­cy się, zbu­do­wa­ny z wielu warstw (np. tkan­ka pe­ry­kli­nal­na)


Źródła:

SJP.pl

Perykopa

frag­ment księ­gi bi­blij­nej przez­na­czo­ny do od­czy­ty­wa­nia w li­tur­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bibl. okre­ślo­ny frag­ment tek­stu bi­blij­ne­go od­czy­ty­wa­ne­go pod­czas li­tur­gii lub ba­da­ne­go przez bi­bli­stę;

 (1.2) liter. w po­ez­ji an­tycz­nej frag­ment ut­wo­ru wy­dzie­lo­ny zgod­nie z za­sad­mi skład­ni i ryt­mi­ki


Pe­ry­ko­pa ( περικοπή, od­cię­cie, od­ci­nek) – w re­to­ry­ce to sze­reg wer­se­tów za­czerp­nię­tych z tek­stu, two­rzą­cych spój­ną jed­ność lub wątek my­ślo­wy, na­da­ją­cych się do pu­blicz­ne­go od­czy­ta­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perylimfa

ciecz wy­peł­nia­ją­ca prze­strze­nie w uchu wew­nętrz­nym od­dzie­lo­ne ścian­ka­mi błęd­ni­ka bło­nia­ste­go i kost­ne­go; przy­chłon­ka


Źródła:

SJP.pl

Perylimfatyczny

od­no­szą­cy się do pe­ry­lim­fy (przy­chłon­ki, cie­czy wy­peł­nia­ją­cej prze­strze­nie w uchu wew­nętrz­nym od­dzie­lo­ne ścian­ka­mi błęd­ni­ka bło­nia­ste­go i kost­ne­go)


Źródła:

SJP.pl

Perymetr

przy­rząd do ba­da­nia pola wi­dze­nia oka; po­lo­mierz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. obwód zew­nętrz­ny

 (1.2) med. przy­rząd do ba­da­nia pola wi­dze­nia oka

 (1.3) wojsk. pole wi­dze­nia żoł­nie­rzy od punk­tu ob­ser­wa­cji do naj­da­lej wy­su­nię­te­go punk­tu na ho­ry­zon­cie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perymetria

ba­da­nie pola wi­dze­nia oka


Źródła:

SJP.pl

Perymetryczny

→ pe­ry­me­tria


Patrz:perymetria

Źródła:

SJP.pl

Peryndopryl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. śro­dek bę­dą­cy pro­le­kiem, sto­so­wa­ny w te­ra­pii nad­ci­śnie­nia tęt­ni­cze­go i cho­rób serca; na­le­ży do grupy in­hi­bi­to­rów kon­wer­ta­zy an­gio­ten­sy­ny


Pe­ryn­do­pryl – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek z grupy in­hi­bi­to­rów kon­wer­ta­zy an­gio­ten­sy­ny, sto­so­wa­ny prze­de wszyst­kim w le­cze­niu nad­ci­śnie­nia tęt­ni­cze­go oraz nie­wy­dol­no­ści serca.

Pod­le­ga me­ta­bo­liz­mo­wi do związ­ków bio­lo­gicz­nie czyn­nych. Jego czyn­ny me­ta­bo­lit to pe­ryn­do­pry­lat.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Perypatetycki

od­no­szą­cy się do pe­ry­pa­te­ty­ki, pe­ry­pa­te­tyz­mu (po­glą­dów fi­lo­zo­ficz­nych Ary­sto­te­le­sa) lub jego zwo­len­ni­ków (np. myśli pe­ry­pa­te­tyc­kie); pe­ry­pa­te­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Perypatetyczka

→ pe­ry­pa­te­tyk


Patrz:perypatetyk

Źródła:

SJP.pl

Perypatetyczny

od­no­szą­cy się do pe­ry­pa­te­ty­ki, pe­ry­pa­te­tyz­mu (po­glą­dów fi­lo­zo­ficz­nych Ary­sto­te­le­sa) lub jego zwo­len­ni­ków (np. myśli pe­ry­pa­te­tycz­ne); pe­ry­pa­te­tyc­ki


Źródła:

SJP.pl

Perypatetyk

1. zwo­len­nik ary­sto­te­liz­mu (po­glą­dów fi­lo­zo­ficz­nych za­po­cząt­ko­wa­nych przez Ary­sto­te­le­sa i roz­wi­ja­nych przez jego ucz­niów); ary­sto­te­lik;
2. czło­wiek, któ­re­mu cho­dze­nie po­pra­wia ja­kość i wy­daj­ność pro­ce­sów my­ślo­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. uczeń Ary­sto­te­le­sa; także. ko­men­ta­tor jego fi­lo­zo­fii

 (1.2) filoz. zwo­len­nik ary­sto­te­liz­mu

 (1.3) książk. żart. czło­wiek, który cho­dzi do­o­ko­ła, roz­ma­wia­jąc

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: pe­ry­pa­te­ty­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perypatetyka

po­glą­dy fi­lo­zo­ficz­ne, nauki Ary­sto­te­le­sa lub ma­ją­ce źró­dło w ary­sto­te­le­sow­skiej myśli


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. fi­lo­zo­fia Ary­sto­te­le­sa

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. od: pe­ry­pa­te­tyk

 (2.2) B. lp. od: pe­ry­pa­te­tyk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perypatetyzm

ogół po­glą­dów fi­lo­zo­ficz­nych za­po­cząt­ko­wa­nych przez Ary­sto­te­le­sa i roz­wi­ja­nych przez jego ucz­niów, zwo­len­ni­ków (pe­ry­pa­te­ty­ków); ary­sto­te­lizm


Źródła:

SJP.pl

Perypetia

1. w ut­wo­rze li­te­rac­kim: prze­łom w życiu bo­ha­te­ra, sta­no­wią­cy punkt zwrot­ny w akcji ut­wo­ru;
2. kło­pot­li­wa sy­tu­a­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zda­rze­nie zmie­nia­ją­ce sy­tu­a­cję

 (1.2) liter. zmia­na w lo­sach bo­ha­te­rów ut­wo­ru


Pe­ry­pe­tia (z gr. "peripéteia" "nagła zmia­na") – zda­rze­nie wi­kła­ją­ce lub zde­cy­do­wa­nie zmie­nia­ją­ce kie­ru­nek akcji dra­ma­tycz­nej lub epic­kiej, sta­wia­ją­ce bo­ha­te­ra ut­wo­ru wobec no­wych oko­licz­no­ści i wpły­wa­ją­ce na jego losy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perypetie

przy­go­dy, przej­ścia, naj­czę­ściej skom­pli­ko­wa­ne, trud­ne, takie, które po­ja­wi­ły się gdzieś nie­o­cze­ki­wa­nie, nagle; losy


Źródła:

SJP.pl

Peryplazmodium

sub­stan­cja wyt­wa­rza­na w za­rod­niach niek­tó­rych pa­prot­ni­ków po­przez roz­kład ta­pe­tum (tkani wy­ście­ła­ją­cej te za­rod­ni­ki), peł­nią­ca rolę odżyw­czą, tran­spor­to­wą oraz bu­dul­co­wą pył­ków


Źródła:

SJP.pl

Perypter

w ar­chi­tek­tu­rze an­tycz­nej: typ dużej świą­ty­ni z na­o­sem oto­czo­nym po­je­dyn­czą ko­lum­na­dą; pe­rip­ter; pe­rip­te­ros


Pe­ryp­ter, pe­ryp­te­ros (gr. περίπτερος perípteros, od "perí" – do­ko­ła, "pte­rón" – skrzy­dło) – sta­ro­żyt­na grec­ka świą­ty­nia (nie­kie­dy inna bu­dow­la) oto­czo­na po­je­dyn­czym rzę­dem ko­lumn (pe­ry­sta­zą).

Naj­bar­dziej zna­nym przy­kła­dem pe­ryp­te­ru jest Par­te­non na Akro­po­lu ateń­skim. Od­mia­na znana jako pe­ryp­ter okrą­gły, to świą­ty­nia na pla­nie koła, z cellą, którą ota­cza po­je­dyn­cza ko­lum­na­da.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perysark

tkan­ka okry­wa­ją­ca po­wierzch­nię niek­tó­rych ga­tun­ków z ro­dza­ju ja­mo­chło­nów, zbu­do­wa­na z chi­ty­ny, nie­kie­dy wzmoc­nio­na wę­gla­nem wap­nia


Źródła:

SJP.pl

Peryselenium

punkt na or­bi­cie ciała nie­bie­skie­go okrą­ża­ją­ce­go Księ­życ, w któ­rym jest ono naj­bli­żej Księ­ży­ca; pe­ri­se­le­nium (rza­dziej)


Źródła:

SJP.pl

Peryskop

1. pro­sty przy­rząd op­tycz­ny uży­wa­ny naj­czę­ściej w czoł­gach i ło­dziach pod­wod­nych do ob­ser­wa­cji te­re­nów znaj­du­ją­cych się poza polem wi­dze­nia, wy­ko­rzy­stu­ją­cy układ dwu lub wię­cej lu­ste­rek;
2. obiek­tyw fo­to­gra­ficz­ny z dwóch so­cze­wek sku­pia­ją­cych, usta­wio­nych sy­me­trycz­nie wzglę­dem prze­sło­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie zbu­do­wa­ne z co najm­niej dwóch lu­ster, umoż­li­wia­ją­ce ob­ser­wo­wa­nie oto­cze­nia zza za­sło­ny;

 (1.2) ro­dzaj obiek­ty­wu fo­to­gra­ficz­ne­go;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peryskopowy

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pe­ry­sko­pu, taki, jak w pe­ry­sko­pie (np. pe­ry­sko­po­wy układ lu­ster), od­no­szą­cy się do pe­ry­sko­pu (np. obraz pe­ry­sko­po­wy, głę­bo­kość pe­ry­sko­po­wa)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) opt. do­ty­czą­cy pe­ry­sko­pu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perysperm

spi­chrzo­wa tkan­ka odżyw­cza wy­stę­pu­ją­ca w na­sio­nach niek­tó­rych ro­ślin okry­to­na­sien­nych; obiel­mo


Źródła:

SJP.pl

Perystaltyczny

od­no­szą­cy się do pe­ry­stal­ty­ki (au­to­ma­tycz­nych, ryt­micz­nych skur­czów pasm mię­śni gład­kich prze­wo­du po­kar­mo­we­go, wy­wo­łu­ją­cych prze­mie­szcza­nie się po­ży­wa­nia do po­szcze­gól­nych czę­ści ukła­du po­kar­mo­we­go)


Źródła:

SJP.pl

Perystaltyka

ruchy ro­bacz­ko­we, au­to­ma­tycz­ne, ryt­micz­ne skur­cze pasm mię­śni gład­kich prze­wo­du po­kar­mo­we­go, wy­wo­łu­ją­ce prze­mie­szcza­nie się po­ży­wa­nia do po­szcze­gól­nych czę­ści ukła­du po­kar­mo­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. ruchy prze­ły­ku, żo­łąd­ka, jelit i mo­czo­wo­dów wy­wo­łu­ją­ce prze­su­wa­nie się za­war­to­ści tego na­rzą­du;


Pe­ry­stal­ty­ka – ak­tyw­ność mo­to­rycz­na w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym, która po­wo­du­je prze­su­wa­nie po­kar­mu z prze­ły­ku aż do jego koń­co­we­go od­cin­ka, czyli od­byt­ni­cy. Po­tocz­nie mia­nem pe­ry­stal­ty­ki okre­śla się cza­sem wy­łącz­nie ruchy pe­ry­stal­tycz­ne w je­li­cie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perystaza

rząd lub kilka rzę­dów ko­lumn, naj­czę­ściej zdo­bio­nych, peł­nią­cych prócz funk­cji de­ko­ra­cyj­nych także funk­cję kon­struk­cyj­ną; ko­lum­na­da


Pe­ry­sta­za ("pe­ri­sta­za", "ko­lum­na­da") – rząd (lub kilka rzę­dów) ko­lumn po­łą­czo­nych ze sobą bel­ko­wa­niem lub łu­ka­mi ar­ka­do­wy­mi.

Ko­lum­na­da może peł­nić funk­cję kon­struk­cyj­ną lub de­ko­ra­cyj­ną, naj­czę­ściej jed­nak sta­no­wi wy­o­dręb­nio­ny, mocno za­ak­cen­to­wa­ny ele­ment w obrę­bie bu­dow­li lub też bu­dow­lę wolno sto­ją­cą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perystom

płyt­kie wgłę­bie­nie po­wierzch­ni ciała niek­tó­rych orzę­sków, oto­czo­ne czu­ły­mi, cien­ki­mi rzę­ska­mi wy­wo­łu­ją­cy­mi ruchy wody z po­kar­mem w kie­run­ku ni­by­ust; pe­ry­sto­mium


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perystomium

płyt­kie wgłę­bie­nie po­wierzch­ni ciała niek­tó­rych orzę­sków, oto­czo­ne czu­ły­mi, cien­ki­mi rzę­ska­mi wy­wo­łu­ją­cy­mi ruchy wody z po­kar­mem w kie­run­ku ni­by­ust; pe­ry­stom


Źródła:

SJP.pl

Perystyl

ogród w sta­ro­żyt­nych do­mach grec­kich i rzym­skich, w sta­ro­żyt­nej świą­ty­ni egip­skiej rów­nież dzie­dzi­niec, oto­czo­ny por­ty­kiem ko­lum­no­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. ogrod. sta­roż. dzie­dzi­niec lub ogród wew­nętrz­ny oto­czo­ny ko­lum­na­dą;

 (1.2) ar­chit. ogrod. sta­roż. ko­lum­na­da ota­cza­ją­ca dzie­dzi­niec lub ogród


Pe­ry­styl (gr. "pe­ri­sty­les" - oto­czo­ny ko­lum­na­mi) – wew­nętrz­ny dzie­dzi­niec lub ogród w sta­ro­żyt­nych świą­ty­niach egip­skich lub pa­ła­cach, wil­lach itp., oto­czo­ny por­ty­kiem ko­lum­no­wym. W za­moż­nych do­mach grec­kich lub rzym­skich (łac. "pe­ri­sti­lium") był to naj­czę­ściej ogród po­ło­żo­ny poś­rod­ku domu i oto­czo­ny ko­lum­na­dą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perystylowy

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pe­ry­sty­lu (ogro­du w sta­ro­żyt­nych do­mach grec­kich i rzym­skich lub dzie­dziń­ca oto­czo­ne­go por­ty­kiem ko­lum­no­wym), od­no­szą­cy się do pe­ry­sty­lu (np. dom pe­ry­sty­lo­wy, plac pe­ry­sty­lo­wy)


Źródła:

SJP.pl

Perytecjum

owoc­nik grzy­bów z grupy otocz­nia­ków i niek­tó­rych po­ro­stów; otocz­nia


Pe­ry­te­cjum lub otocz­nia ( pe­ryt­he­cium), w l.mn. pe­ry­te­cja – ro­dzaj owoc­ni­ka u grzy­bów, zaz­wy­czaj o ku­li­stym, grusz­ko­wa­tym lub bu­tel­ko­wa­tym kształ­cie, z ot­wo­rem na szczy­cie. Otwór ten nosi nazwę ostio­li. Pe­ry­te­cja wy­stę­pu­ją głów­nie u wor­kow­ców. Spo­ty­ka­ne są w róż­ne­go ro­dza­ju ty­pach plech, naj­czę­ściej jed­nak w ple­chach sko­ru­pia­stych. Znaj­du­ją się na gór­nej po­wierzch­ni ple­chy i wy­glą­da­ją jak drob­ne bro­da­wecz­ki lub punk­ci­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perytektyczny

pro­wa­dzą­cy do otrzy­ma­nia pe­ry­tek­ty­ku (jed­ne­go z punk­tów w dwus­kład­ni­ko­wym ukła­dzie rów­no­wa­gi faz w sto­pach i od­le­wach), od­no­szą­cy się do pe­ry­tek­ty­ku (np. prze­mia­na, re­ak­cja pe­ry­tek­tycz­na)


Źródła:

SJP.pl

Perytektyk

punkt w dwus­kład­ni­ko­wym ukła­dzie rów­no­wa­gi faz w sto­pach i od­le­wach, w któ­rym faza cie­kła, na­ju­boż­sza w skład­nik wy­so­ko­to­pli­wy, re­a­gu­je z fazą stałą, naj­bo­gat­szą w skład­nik wy­so­ko­to­pli­wy, wsku­tek czego pow­sta­je nowa faza stała, o skła­dzie poś­red­nim


Źródła:

SJP.pl

Perytektyka

struk­tu­ra jed­no­fa­zo­wa pow­sta­ją­ca w wy­ni­ku prze­mia­ny (re­ak­cji) pe­ry­tek­tycz­nej


Pe­ry­tek­ty­ka (pe­ry­tek­tyk) – skład­nik struk­tu­ral­ny sto­pów, faza pow­sta­ją­ca w wy­ni­ku prze­mia­ny fa­zo­wej, która w ukła­dzie dwus­kład­ni­ko­wym za­cho­dzi z udzia­łem fazy cie­kłej ("L") i dwóch faz sta­łych. W wa­run­kach izo­ba­rycz­nych ten trój­fa­zo­wy układ jest ze­roz­mien­ny (re­gu­ła faz).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perytonealny

zwią­za­ny ze sta­nem za­pal­nym, zbie­ra­ją­cy się w tkan­kach i ja­mach ciała ob­ję­tych pro­ce­sem za­pal­nym (np. wy­sięk, płyn pe­ry­to­ne­al­ny)


Źródła:

SJP.pl

Peryurbanizacja

pro­ces nie­kon­tro­lo­wa­ne­go po­więk­sza­nia się miast; ek­sur­ba­ni­za­cja, rur­ba­ni­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Peryń

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pół­wy­sep po­ło­żo­ny u zbie­gu je­zio­ra Ilmen i rzeki Woł­chow, nie­da­le­ko No­wo­gro­du Wiel­kie­go


Źródła:

Wiktionary

Perz

ro­śli­na z ro­dzi­ny traw, trud­ny do wy­tę­pie­nia chwast


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ely­mus|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju pe­rzów (1.1)

 (1.3) stpol. dym


Perz ("Ely­mus") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych. Obej­mu­je ponad 170 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na roz­le­głych ob­sza­rach stre­fy umiar­ko­wa­nej pół­ku­li pół­noc­nej, z cen­trum zróż­ni­co­wa­nia w Azji (w Chi­nach wy­stę­pu­je 88 ga­tun­ków, z czego 62 tylko tam).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perzanowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Perzowaty

daw­niej: kos­ma­ty, pu­szy­sty


Źródła:

SJP.pl

Perzowisko

roz­le­gły teren po­ro­śnię­ty chwa­sta­mi, nie­wy­ko­rzy­sta­ny, naj­czę­ściej już ni­szcze­ją­cy, nie­na­da­ją­cy się do za­go­spo­da­ro­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Perzowski

przy­miot­nik od: Pe­rzów (miej­sco­wość)


Źródła:

SJP.pl

Perzowy

→ perz


Patrz:perz

Źródła:

SJP.pl

Perzyce

Pe­rzy­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie kro­to­szyń­skim, w gmi­nie Zduny.

We wczes­nym okre­sie Kró­le­stwa Pol­skie­go wieś no­si­ła nazwę "Pie­rzy­ce". Naz­wi­sko "Pie­rzyc­ki" wy­wo­dzi się z tej miej­sco­wo­ści.

W okre­sie Wiel­kie­go Księ­stwa Poz­nań­skie­go (1815-1848) miej­sco­wość wzmian­ko­wa­na jako "Py­rzy­ce" na­le­ża­ła do wsi więk­szych w ów­czes­nym pru­skim po­wie­cie Kro­to­szyn w re­jen­cji poz­nań­skiej.


Źródła:

Wikipedia

Perzyna

ża­rzą­cy się po­piół, zgli­szcza


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. coś wła­śnie ni­szczo­ne albo już zni­szczo­ne przez pożar


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perzyć

pe­rzyć się - daw­niej: ru­mie­nić się, za­pa­lać gnie­wem, iry­to­wać się; za­pe­rzać się


Źródła:

SJP.pl

Perzyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Perzów

ro­śli­na z ro­dzi­ny traw, trud­ny do wy­tę­pie­nia chwast


Pe­rzów (niem. "Pers­chau") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie kę­piń­skim, sie­dzi­ba gminy Pe­rzów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perć

gó­ral­ska nazwa stro­mej ścież­ki gór­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg-pl|Pod­ha­le. stro­ma gór­ska ścież­ka, zwła­szcza taka wy­dep­ta­na przez ko­zi­ce, a wy­ko­rzy­sty­wa­na przez pa­ste­rzy, rza­dziej też doś­wiad­czo­nych tu­ry­stów;


Perć – ścież­ka w gó­rach dla owiec i pa­ste­rzy, jak rów­nież jest to ścież­ka wy­dep­ta­na przez ko­zi­ce. Per­cie są wy­ko­rzy­sty­wa­ne przez tu­ry­stów.

Per­cią naz­wa­ne są także znane szla­ki w pol­skich gó­rach: np. Orla Perć w Ta­trach, So­ko­la Perć w Pie­ni­nach, Perć Aka­de­mi­ków na Ba­biej Górze albo Ja­strzę­bia Perć w Głu­szy­cy a także Perć Bor­kow­skie­go na Lu­bo­niu Wiel­kim w Be­ski­dzie Wy­spo­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perła

1. ku­li­sty, sre­brzy­sto­sza­ry twór ce­nio­ny w ju­bi­ler­stwie, wyt­wa­rza­ny przez wiele ga­tun­ków mię­cza­ków, zwła­szcza per­ło­pła­wów;
2. po­tocz­nie: coś cen­ne­go, nie­po­spo­li­te­go, wy­róż­nia­ją­ce­go się


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. wyt­wór pła­szcza niek­tó­rych mię­cza­ków, szcze­gól­nie per­ło­pła­wów;

 (1.2) jubil. ka­mień szla­chet­ny po­cho­dze­nia or­ga­nicz­ne­go z pereł (1.1)

 (1.3) zob. perły. → na­szyj­nik

 (1.4) przen. coś wy­bit­ne­go, wy­róż­nia­ją­ce­go się, rzad­ko spo­ty­ka­ne­go (także o oso­bie)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perłopław

mię­czak na­le­żą­cy do gro­ma­dy mał­żów; niek­tó­re ga­tun­ki wyt­wa­rza­ją cenne od­mia­ny pereł


Per­ło­pław – przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny per­ło­pła­wo­wa­tych, jej ro­dza­jów ("Pte­ria" i "Pinc­ta­da") lub kon­kret­ne­go ga­tun­ku małża, np.:

Niek­tó­re ga­tun­ki per­ło­pła­wów wyt­wa­rza­ją masę per­ło­wą i perły (zwy­kle jedną), wy­ko­rzy­sty­wa­ne do pro­duk­cji ozdób.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perłopławowate

ro­dzi­na małży z pod­gro­ma­dy nit­kos­krzel­nych


Źródła:

SJP.pl

Perłopławowaty

o ce­chach per­ło­pła­wo­wa­tych (ro­dzi­na małży)


Źródła:

SJP.pl

Perłopławy

mię­czak na­le­żą­cy do gro­ma­dy mał­żów; niek­tó­re ga­tun­ki wyt­wa­rza­ją cenne od­mia­ny pereł


Źródła:

SJP.pl

Perłorodny

mo­gą­cy ro­dzić, wyt­wa­rzać perły (np. mię­czak per­ło­rod­ny), zdol­ny do ufor­mo­wa­nia pereł


Źródła:

SJP.pl

Perłoródka

ga­tu­nek nie­wiel­kie­go małża słod­ko­wod­ne­go, uz­na­wa­ne­go za bio­in­dy­ka­to­ra (or­ga­nizm wraż­li­wy na za­nie­czy­szcze­nia śro­do­wi­ska)


Źródła:

SJP.pl

Perłoródkowate

ro­dzi­na słod­ko­wod­nych małży


Per­ło­ród­ko­wa­te (Mar­ga­ri­ti­fe­ri­dae) – ro­dzi­na słod­ko­wod­nych małży z rzędu Unio­no­i­da, obej­mu­ją­ca kil­ka­na­ście ga­tun­ków o gru­bo­ścien­nych, cięż­kich musz­lach owal­ne­go lub ner­ko­wa­te­go kształ­tu, po­kry­tych ciem­no­brą­zo­wym lub czar­nym pe­rio­stra­kum. Wyt­wa­rza­ją war­to­ścio­we perły.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perłoszyi

sy­no­gar­li­ca per­ło­szy­ja - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Perłowiec

1. motyl z ro­dzi­ny po­łud­nic, o czer­wo­nych lub po­ma­rań­czo­wych skrzy­dłach;
2. skała szkli­sta po­cho­dze­nia wul­ka­nicz­ne­go; per­lit;
3. masa per­ło­wa


Źródła:

SJP.pl

Perłoworóżowy

jas­no­sza­ry z od­cie­niem ró­żo­wym, naj­czę­ściej o sre­brzy­stym po­ły­sku cha­rak­te­ry­stycz­nym dla pereł


Źródła:

SJP.pl

Perłowoszary

bę­dą­cy ko­lo­ru sza­re­go z od­cie­niem per­ło­wym


przy­miot­nik

 (1.1) ko­lo­ru jas­no­sza­re­go z od­cie­niem sre­brzy­stym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Perłowoszklisty

lśnią­cy lub mie­nią­cy się jak perła, ko­lo­rem przy­po­mi­na­ją­cy barwę pereł lub ich cha­rak­te­ry­stycz­ny po­łysk


Źródła:

SJP.pl

Perłowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Perłowy

1. po­kry­ty ko­lo­rem sre­brzy­sto­bia­łym (np. per­ło­wy pig­ment);
2. ozda­bia­ny pe­reł­ka­mi (np. na­szyj­nik per­ło­wy); pe­reł­ko­wy;
3. w kształ­cie perły, ku­lecz­ko­wa­ty


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z per­ła­mi, do­ty­czą­cy pereł

 (1.2) taki, który ma po­łysk, jak perła


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perły

nie­wiel­kie pła­skie bro­daw­ki, wy­rost­ki na ro­gach sarny lub wień­cach, po­ro­żu je­le­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) na­szyj­nik z pereł

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) plu­ral|perła.


Perły ( Perls­wal­de) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie wę­go­rzew­skim, w gmi­nie Wę­go­rze­wo. Przej­ście gra­nicz­ne Perły-Kry­ło­wo to pla­no­wa­ne pol­sko-ro­syj­skie dro­go­we przej­ście gra­nicz­ne dla ma­łe­go ruchu gra­ni­cze­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Perłówka

1. kasza wy­pro­du­ko­wa­na z obłu­szczo­ne­go i po­kru­szo­ne­go ziar­na jęcz­mie­nia; kasza per­ło­wa;
2. wy­so­ka ro­śli­na z ro­dzi­ny traw, o dwuk­wia­to­wych kło­sach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. ro­dzaj kaszy wy­ra­bia­nej z ziar­na jęcz­mie­nia zwy­czaj­ne­go, pod­da­ne­go ła­ma­niu na duże cząst­ki i po­le­ro­wa­niu

 (1.2) kulin. po­tra­wa z kaszy per­ło­wej

 (1.3) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Me­li­ca|L.|ref=tak., by­li­na z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych


Per­łów­ka ("Me­li­ca") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych. Liczy 90 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na obu pół­ku­lach w stre­fach kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go i podz­wrot­ni­ko­we­go. W Pol­sce ro­śnie 5 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w róż­nych sied­li­skach, włącz­nie z la­sa­mi. Niek­tó­re ga­tun­ki upra­wia­ne są jako ozdob­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pes

skró­to­wiec

 (1.1) = pod­miot eko­no­mii spo­łecz­nej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Pesa

byd­go­ska firma pro­du­ku­ją­ca tram­wa­je, po­cią­gi i au­to­bu­sy szy­no­we; Pesa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pesach

ju­da­i­stycz­ne świę­to ob­cho­dzo­ne w pier­wszą nie­dzie­lę po wio­sen­nej pełni Księ­ży­ca; Pas­cha


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. ży­dow­skie świę­to ob­cho­dzo­ne w pier­wszy wie­czór po pier­wszej wio­sen­nej pełni Księ­ży­ca na pa­miąt­kę wyz­wo­le­nia Iz­ra­e­li­tów z nie­wo­li egip­skiej; w Iz­ra­e­lu trwa 7 dni, a w dia­spo­rze – 8 dni;


Pe­sach (hebr. פֶּסַח naj­praw­do­po­dob­niej: "przejść nad", ew. "przej­ście", "po­mi­nię­ty", "oszczę­dzo­ny"), Pej­sech (jid.), Pas­cha (gr.), Pa­sach, Świę­to Wios­ny (hebr.: "Chag ha-Awiw"), Świę­to Prza­śni­ków lub Świę­to Macy (hebr. "Chag ha-macot"), Świę­to Wol­no­ści (hebr.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pesante

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: cięż­ko, ocię­ża­le


Źródła:

SJP.pl

Pesarium

krą­żek ma­cicz­ny, ro­dzaj środ­ka an­ty­kon­cep­cyj­ne­go w po­sta­ci pier­ście­nia; pes­sa­rium


Źródła:

SJP.pl

Pesaro

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina w środ­ko­wych Wło­szech, w re­gio­nie Mar­che;


Pe­sa­ro (łac. "Pi­sa­u­rum") – mia­sto i gmina w środ­ko­wych Wło­szech, w re­gio­nie Mar­che, w pro­win­cji Pe­sa­ro i Ur­bi­no - leży przy uj­ściu rzeki Fo­glia do Morza Adria­tyc­kie­go. We­dług da­nych na 30 li­sto­pa­da 2024 r. gminę za­miesz­ki­wa­ło 95 342 osób, 752,09 os./km².


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Pescatarianizm

[czy­taj: pe­ska­ta­ria­nizm] forma we­ge­ta­ria­niz­mu do­pu­szcza­ją­ca spo­ży­wa­nie ryb i owo­ców morza; pe­sca­ta­ria­nizm, pe­ske­ta­ria­nizm, pe­sce­ta­ria­nizm


Źródła:

SJP.pl

Pescetarianizm

[czy­taj: pe­ske­ta­ria­nizm] forma we­ge­ta­ria­niz­mu do­pu­szcza­ją­ca spo­ży­wa­nie ryb i owo­ców morza; pe­sca­ta­ria­nizm, pe­ske­ta­ria­nizm, pe­ska­ta­ria­nizm


Źródła:

SJP.pl

Pescowegetarianizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dieta po­le­ga­ją­ca na nie­je­dze­niu mięsa czer­wo­ne­go i dro­biu, a ak­cep­to­wa­niu ryb i owo­ców morza;


Źródła:

Wiktionary

Pesel

numer iden­ty­fi­ka­cyj­ny oby­wa­te­la w sy­ste­mie PESEL; PESEL


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. przen. wiek danej osoby


PESEL (Po­wszech­ny Elek­tro­nicz­ny Sy­stem Ewi­den­cji Lud­no­ści) – cen­tral­ny zbiór da­nych pro­wa­dzo­ny w Pol­sce przez mi­ni­stra wła­ści­we­go do spraw in­for­ma­ty­za­cji (do końca 2015 r. przez mi­ni­stra wła­ści­we­go do spraw wew­nętrz­nych) na mocy usta­wy o ewi­den­cji lud­no­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peseloza

żar­to­bli­wie: uwa­ża­nie, że jest się na coś za sta­rym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żart. ob­ja­wy po­desz­łe­go wieku

 (1.2) żart. po­czu­cie, że jest się na coś za sta­rym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peseta

nie­daw­na jed­nost­ka mo­ne­tar­na Hisz­pa­nii i An­do­ry (1 pe­se­ta = 100 cen­ty­mów), za­stą­pio­na w 2002 r. przez euro


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. monet. wa­lu­ta Hisz­pa­nii w la­tach 1869–2002;

 (1.2) mo­ne­ta o war­to­ści 1 pe­se­ty (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pesewa

drob­na mo­ne­ta ghań­ska, jedna setna cedi


Pe­se­wa (jęz. akan "pe­se­va­bo") – mo­ne­ta zdaw­ko­wa uży­wa­na w Gha­nie jako rów­no­war­tość 1/100 cedi.

Do 1965 roku po­dział cedi był nie­de­cy­mal­ny (1 cedi = 20 szy­lin­gów = 240 pen­sów), wy­mia­nę prze­pro­wa­dzo­no po kur­sie 1 pens = 1 pe­se­wa, co po­wo­du­je, że stare mo­ne­ty nadal są obec­ne w obie­gu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peskatarianin

osoba nie­je­dzą­ca mięsa z wy­jąt­kiem ryb i owo­ców morza


Źródła:

SJP.pl

Peskatarianizm

forma we­ge­ta­ria­niz­mu do­pu­szcza­ją­ca spo­ży­wa­nie ryb i owo­ców morza; pe­sca­ta­ria­nizm, pe­ske­ta­ria­nizm, pe­sce­ta­ria­nizm


Pe­ska­ta­ria­nizm (rza­dziej pe­sca­ta­ria­nizm, pe­ske­ta­ria­nizm lub pe­sce­ta­ria­nizm; z hiszp. "pe­sca­do" = „zło­wio­na ryba” / z wł. "pesce" = „ryba”) – dieta bę­dą­ca od­mia­ną se­mi­we­ge­ta­ria­niz­mu. Po­le­ga na wy­łą­cze­niu z diety mięsa czer­wo­ne­go i bia­łe­go, a po­zo­sta­wie­niu ryb.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peskatarianka

ko­bie­ta nie­je­dzą­ca mięsa z wy­jąt­kiem ryb i owo­ców morza


Źródła:

SJP.pl

Peskatariański

→ pe­ska­ta­ria­nizm, → pe­ska­ta­ria­nin


Patrz:peskatarianizm, → peskatarianin

Źródła:

SJP.pl

Peso

jed­nost­ka mo­ne­tar­na w niek­tó­rych kra­jach Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej oraz w Mek­sy­ku i na Kubie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) monet. wa­lu­ta niek­tó­rych kra­jów, głów­nie po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­skich;


Peso (z pen­sum – „od­wa­żo­ne”, peso – „cię­żar”, „sztu­ka”) – jed­nost­ka mo­ne­tar­na, współ­czes­na lub hi­sto­rycz­na, wielu kra­jów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pessarium

krą­żek ma­cicz­ny, ro­dzaj środ­ka an­ty­kon­cep­cyj­ne­go w po­sta­ci pier­ście­nia; pe­sa­rium


Pes­sa­rium – mały krą­żek o kształ­cie po­dob­nym do pier­ście­nia, wy­ko­na­ny z two­rzy­wa sztucz­ne­go, naj­czę­ściej si­li­ko­nu me­dycz­ne­go, który jest wkła­da­ny do po­chwy lub od­byt­ni­cy i utrzy­my­wa­ny na miej­scu przez mię­śnie mied­ni­cy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pest

część Bu­da­pesz­tu; Peszt


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pesta

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Pestalozzianizm

[czy­taj: pe­sta­lo­cja­nizm] re­wo­lu­cyj­na, osiem­na­sto­wiecz­na me­to­da na­u­cza­nia, opar­ta na tłu­ma­cze­niu pojęć po­przez stop­nio­we prze­cho­dze­nie od rze­czy zna­nych do no­wych


Źródła:

SJP.pl

Pestczak

ro­dzaj mię­si­ste­go, nie­pę­ka­ją­ce­go owocu z po­je­dyn­czą, ale dużą pest­ką w środ­ku; pest­ko­wiec


Źródła:

SJP.pl

Pesteczka

mała pest­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: pest­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pestka

1. wew­nętrz­na część niek­tó­rych owo­ców, naj­czę­ściej oto­czo­na twar­dą łu­pi­ną lub rzad­szym miąż­szem oraz za­wie­ra­ją­ca za­ro­dek lub biel­mo;
2. po­tocz­nie o bła­host­ce, dro­biaz­gu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. wew­nętrz­na część owocu typu pest­kow­ca, zbu­do­wa­na z twar­de­go en­do­kar­pu obra­sta­ją­ce­go praw­dzi­we na­sio­no

 (1.2) spoż. każde na­sio­no, zwy­kle nie­ja­dal­ne, w owocu przez­na­czo­nym do kon­sump­cji

 (1.3) przen. coś bła­he­go lub łat­we­go do wy­ko­na­nia

 (1.4) środ. wojsk. prze­stęp. sport. strze­lect­wo nabój


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pestkarka

urzą­dze­nie słu­żą­ce do usu­wa­nia pe­stek z owo­ców


Źródła:

SJP.pl

Pestkojad

ptak leśny z ro­dza­ju łu­szcza­ków cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się po­ma­rań­czo­wym upie­rze­niem głowy i ma­syw­nym, sza­ro­nie­bie­skim lub kre­mo­wym dzio­bem; gru­bo­dziób, gra­bo­łusk


Źródła:

SJP.pl

Pestkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pest­ko­wać.


Źródła:

Wiktionary

Pestkować

wyj­mo­wać pest­ki z owo­ców; dry­lo­wać, dre­lo­wać, wy­dry­lo­wy­wać, wy­pest­ko­wy­wać


Źródła:

SJP.pl

Pestkowiec

ro­dzaj mię­si­ste­go, nie­pę­ka­ją­ce­go owocu z po­je­dyn­czą, ale dużą pest­ką w środ­ku; pest­czak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) owoc za­wie­ra­ją­cy pest­kę oto­czo­ną miąż­szem i skór­ką


Pest­ko­wiec ( drupe, stone fruit) – ro­dzaj owocu miąż­szo­we­go (mię­si­ste­go). Pod­czas two­rze­nia się pest­kow­ców zew­nętrz­na część owoc­ni (eg­zo­karp) two­rzy skór­kę, środ­ko­wa część (me­zo­karp) mię­śnie­je, a wew­nętrz­na część (en­do­karp) tward­nie­je i drew­nie­je. Twar­da, wew­nętrz­na część owoc­ni na­zy­wa­na jest pest­ką i różni ten typ owocu od ja­go­dy, która jest zmię­śnia­ła w ca­ło­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pestkowy

→ pest­ka


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zro­bio­ny z pe­stek, za­wie­ra­ją­cy pest­ki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z pest­ka­mi, od­no­szą­cy się do pe­stek


Patrz:pestka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pestkówka

ro­dzaj do­mo­wej na­lew­ki, naj­czę­ściej wi­śnio­wej z do­dat­kiem lekko skru­szo­nych pe­stek wiśni


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. na­lew­ka na pest­kach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pesto

wło­ski sos z ba­zy­lii i ziół, uży­wa­ny do spag­het­ti


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. sos z utar­tych orze­chów i świe­żych ja­rzyn z oliwą, w kla­sycz­nej wer­sji z orzesz­ków pi­nio­wych i ba­zy­lii;


Zo­bacz też: Pesto (sto­li­ca ty­tu­lar­na).

Pesto alla ge­no­ve­se – zie­lo­ny sos po­cho­dzą­cy z Genui (Li­gu­ria) we Wło­szech, któ­re­go głów­nym skład­ni­kiem jest ba­zy­lia.

Tra­dy­cyj­nie wyt­wa­rza­ny w mar­mu­ro­wych moź­dzie­rzach z oliwy, ba­zy­lii, par­me­za­nu lub in­ne­go drob­no star­te­go twar­de­go sera, orzesz­ków pi­nio­wych, czosn­ku i soli. W prze­ci­wień­stwie do od­mia­ny stan­dar­do­wej ("pesto alla ge­no­ve­se"), czer­wo­ne pesto sy­cy­lij­skie ("pesto alla si­ci­lia­na") za­wie­ra su­szo­ne na słoń­cu po­mi­do­ry.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pestycyd

che­micz­na sub­stan­cja sto­so­wa­na do zwal­cza­nia szkod­ni­ków, cho­rób ro­ślin upraw­nych i chwa­stów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. roln. sub­stan­cja syn­te­tycz­na lub na­tu­ral­na sto­so­wa­na do zwal­cza­nia or­ga­niz­mów szkod­li­wych lub nie­po­żą­da­nych, uży­wa­na głów­nie do ochro­ny ro­ślin upraw­nych, lasów, zbior­ni­ków wod­nych;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pestycydowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pe­sty­cy­da­mi, do­ty­czą­cy pe­sty­cy­dów


Źródła:

Wiktionary

Pesymista

czło­wiek skłon­ny do do­strze­ga­nia tylko ujem­nych stron życia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek do­strze­ga­ją­cy tylko ujem­ne stro­ny życia, ne­ga­tyw­nie oce­nia­ją­cy rze­czy­wi­stość i prze­wi­du­ją­cy same naj­gor­sze rze­czy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pesymistka

ko­bie­ta pe­sy­mi­stycz­na, skłon­na do do­strze­ga­nia tylko ujem­nych stron życia, prze­wi­du­ją­ca same nie­po­wo­dze­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta do­strze­ga­ją­ca tylko ujem­ne stro­ny życia, ne­ga­tyw­nie oce­nia­ją­ca rze­czy­wi­stość i prze­wi­du­ją­ca same naj­gor­sze rze­czy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pesymistycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pe­sy­mi­stycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Pesymistyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pe­sy­mi­stycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Pesymistyczny

wła­ści­wy pe­sy­mi­ście, na­ce­cho­wa­ny pe­sy­miz­mem, skłon­ny do do­strze­ga­nia tylko ujem­nych stron życia, prze­wi­du­ją­cy same nie­po­wo­dze­nia


przy­miot­nik

 (1.1) pełen pe­sy­miz­mu, wła­ści­wy pe­sy­mi­ście; do­strze­ga­ją­cy tylko ne­ga­tyw­ne stro­ny cze­goś, prze­wi­du­ją­cy je­dy­nie nie­po­wo­dze­nia i nie­szczę­ścia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pesymizm

1. skłon­ność do do­strze­ga­nia je­dy­nie złych stron wszyst­kich zja­wisk, po­łą­czo­na z prze­ko­na­niem o nie­po­myśl­nym roz­wo­ju ja­kichś wy­da­rzeń;
2. po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny, we­dług któ­re­go na świe­cie jest wię­cej cier­pie­nia, zła, smut­ku i nie­szczę­ścia niż ra­do­ści i szczę­ścia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ten­den­cja do za­kła­da­nia, że wy­da­rze­nia po­to­czą się naj­gor­szym z moż­li­wych sce­na­riu­szy;

 (1.2) filoz. po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się bra­kiem wiary w po­stęp i lep­sze jutro


Pe­sy­mizm ( pes­si­mis­me, pes­si­mus – "naj­gor­szy") – po­sta­wa wy­ra­ża­ją­ca się w skłon­no­ści do do­strze­ga­nia tylko ujem­nych stron życia, ne­ga­tyw­nej oceny rze­czy­wi­sto­ści oraz przysz­ło­ści. Prze­ci­wień­stwem pe­sy­miz­mu jest op­ty­mizm.

Jako fi­lo­zo­ficz­na po­sta­wa wobec świa­ta pe­sy­mizm po­ja­wia się w szko­le cy­re­nej­skiej w V w. p.n.e. jako prze­ci­wień­stwo he­do­niz­mu. Pe­sy­mizm to także po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny, który cha­rak­te­ry­zu­je brak wiary w przysz­łość, w po­stęp spo­łecz­ny, w ce­lo­wość życia i jego war­to­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peszawar

mia­sto w Pa­ki­sta­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nym Pa­ki­sta­nie;


Pe­sza­war (ang. "Pes­ha­war", urdu پشاور, "Pa­śa­war") – mia­sto w pół­noc­nym Pa­ki­sta­nie li­czą­ce około 1 439 205 miesz­kań­ców (2014). Sto­li­ca pro­win­cji Chaj­ber Pasz­tun­chwa (d. Pół­noc­no-Za­chod­niej Pro­win­cji Po­gra­nicz­nej).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peszawarczyk

miesz­ka­niec Pe­sza­wa­ru (mia­sta w Pa­ki­sta­nie)


Źródła:

SJP.pl

Peszawarka

miesz­kan­ka Pe­sza­wa­ru (mia­sta w Pa­ki­sta­nie)


Źródła:

SJP.pl

Peszawarski

do­ty­czą­cy Pe­sza­wa­ru, mia­sta w Pa­ki­sta­nie


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pe­sza­wa­rem, do­ty­czą­cy Pe­sza­wa­ru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peszek

zdrob­nie­nie od: pech


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peszel

pla­sti­ko­wa kar­bo­wa­na rura elek­tro­in­sta­la­cyj­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. kar­bo­wa­na rura elek­tro­in­sta­la­cyj­na chro­nią­ca kable przed zni­szcze­niem


"Pe­szel" – two­rzy­wo­wa kar­bo­wa­na rura elek­tro­in­sta­la­cyj­na (sy­ste­mu Pesch­la) na kable te­le­tech­nicz­ne: elek­trycz­ne, te­le­fo­nicz­ne, świa­tło­wo­dy lub rury sa­ni­tar­ne (wo­do­cią­go­we, cen­tral­ne­go ogrze­wa­nia, ka­na­li­za­cyj­ne, itp.). Karby w rurze umoż­li­wia­ją łat­wiej­sze two­rze­nie łuków i jed­no­cze­śnie po­zy­tyw­nie wpły­wa­ją na trwa­łość me­cha­nicz­ną osło­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Peszer

me­to­da in­ter­pre­ta­cyj­na po­le­ga­ją­ca na na­da­wa­niu sło­wom spe­cjal­nych zna­czeń, sto­so­wa­na naj­czę­ściej do in­ter­pre­ta­cji No­we­go Te­sta­men­tu i in­nych tek­stów re­li­gij­nych


Źródła:

SJP.pl

Peszkowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peszmerg

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. polit. kur­dyj­ski bo­jow­nik wal­czą­cy w par­ty­zant­ce i pow­sta­niach o nie­pod­le­głość Kur­dy­sta­nu;


Źródła:

Wiktionary

Peszmerga

kur­dyj­ski bo­jow­nik wal­czą­cy o nie­pod­le­głość Kur­dy­sta­nu


Źródła:

SJP.pl

Peszt

wschod­nia część Bu­da­pesz­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. wschod­nia, głów­nie miesz­kal­na, część Bu­da­pesz­tu, sta­no­wią­ca około 2/3 te­ry­to­rium ca­łe­go mia­sta;


Peszt ( Pest, Pešť, "Pešta" / Пешта) – wschod­nia, głów­nie miesz­kal­na, część Bu­da­pesz­tu, sta­no­wią­ca około 2/3 te­ry­to­rium ca­łe­go mia­sta.

Peszt znaj­du­je się na lewym brze­gu Du­na­ju, który wyz­na­cza gra­ni­cę mię­dzy nim a Budą. W mowie po­tocz­nej wę­gier­skie okre­śle­nie "Pest" od­no­si się do całej sto­li­cy kraju. Po Pesz­cie kur­su­ją czte­ry linie bu­da­pesz­teń­skie­go metra:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pesztański

po­tocz­ny przy­miot­nik od: Peszt (część Bu­da­pesz­tu); pesz­teń­ski


Źródła:

SJP.pl

Pesztenka

miesz­kan­ka Pesz­tu (czę­ści Bu­da­pesz­tu)


Źródła:

SJP.pl

Peszteńczyk

miesz­ka­niec Pesz­tu (czę­ści Bu­da­pesz­tu)


Źródła:

SJP.pl

Peszteński

przy­miot­nik od: Peszt (część Bu­da­pesz­tu); pesz­tań­ski (po­tocz­nie)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pesz­tem, do­ty­czą­cy Pesz­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peszyć

1. po­zba­wiać kogoś pew­no­ści sie­bie, wpra­wiać kogoś w za­kło­po­ta­nie;
2. pe­szyć się: łatwo tra­cić pew­ność sie­bie, mie­szać się


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. spe­szyć)

 (1.1) wpra­wiać w za­kło­po­ta­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny pe­szyć się (dk. spe­szyć się)

 (2.1) wpa­dać w za­kło­po­ta­nie; czuć się nie­pew­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pesząco

w spo­sób wpra­wia­ją­cy w za­kło­po­ta­nie, po­zba­wia­ją­cy pew­no­ści sie­bie; onie­śmie­la­ją­co, zaw­sty­dza­ją­co, tre­mu­ją­co


Źródła:

SJP.pl

Pet

po­spo­li­cie: pa­pie­ros lub jego nie­do­pa­łek; kiep


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. reszt­ka wy­pa­lo­ne­go pa­pie­ro­sa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Petabajt

w in­for­ma­ty­ce: jed­nost­ka po­jem­no­ści pa­mię­ci równa 1024 te­ra­baj­tom (skrót: PB)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. jed­nost­ka po­jem­no­ści no­śni­ków da­nych i pa­mię­ci ope­ra­cyj­nej kom­pu­te­ra równa 1024 te­ra­baj­tom;


Pe­ta­bajt (skrót PB), pe­bi­bajt (skrót PiB) – jed­nost­ki uży­wa­ne w in­for­ma­ty­ce głów­nie do okre­śla­nia naj­więk­szych po­sia­da­nych prze­strze­ni dy­sko­wych, za­so­bów pli­ków mi­lio­nów użyt­kow­ni­ków okre­ślo­ne­go ser­wi­su in­ter­ne­to­we­go lub baz da­nych gro­ma­dzą­cych in­for­ma­cje z za­so­bów ca­łe­go In­ter­ne­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Petabajtowy

→ pe­ta­bajt


Patrz:petabajt

Źródła:

SJP.pl

Petabekerel

jed­nost­ka miary ra­dio­ak­tyw­no­ści równa bi­liar­do­wi be­ke­re­lów


Źródła:

SJP.pl

Petadżul

jed­nost­ka pracy i ener­gii równa bi­liar­do­wi dżuli (10^15)


Źródła:

SJP.pl

Petaflop

jed­nost­ka mocy obli­cze­nio­wej kom­pu­te­ra równa bi­liar­do­wi flo­pów; pe­ta­flops


Źródła:

SJP.pl

Petaflops

jed­nost­ka mocy obli­cze­nio­wej kom­pu­te­ra równa bi­liar­do­wi flop­sów; pe­ta­flop


Źródła:

SJP.pl

Petalijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pe­ta­lią, do­ty­czą­cy Pe­ta­lii


Źródła:

Wiktionary

Petalit

mi­ne­rał, uwod­nio­ny gli­no­krze­mian litu two­rzą­cy jed­no­sko­śne, blasz­ko­wa­te krysz­ta­ły be­zbarw­ne i ró­żo­we


Pe­ta­lit (także: ka­stor, ka­sto­ryt) – rzad­ki mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów.

Nazwa po­cho­dzi do gr. "pe­ta­lon" = liść (folia, blasz­ka), na­wią­zu­jąc do cha­rak­te­ry­stycz­nej, do­sko­na­łej łu­pli­wo­sci tego mi­ne­ra­łu; nazwa "Ka­stor" na­wią­zu­je do imie­nia jed­ne­go z dwóch braci bliź­nia­ków (łac. Ka­stor) z mi­to­lo­gii grec­ko-rzym­skiej; drugi z braci to Pol­lux (-pol­lu­cyt); oba mi­ne­ra­ły zwy­kle współ­wy­stę­pu­ją ze sobą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Petanka

gra to­wa­rzy­ska z ele­men­ta­mi zręcz­no­ścio­wy­mi, roz­gry­wa­na za po­mo­cą me­ta­lo­wych bul na pła­skim, nie­tra­wia­stym te­re­nie; pétanque, pe­tan­que, bule


Źródła:

SJP.pl

Petanque

[czy­taj: peTĄK] gra to­wa­rzy­ska z ele­men­ta­mi zręcz­no­ścio­wy­mi, roz­gry­wa­na za po­mo­cą me­ta­lo­wych bul na pła­skim, nie­tra­wia­stym te­re­nie; pe­tan­que, pe­tan­ka, bule


Źródła:

SJP.pl

Petara

1. śro­do­wi­sko­wo o pe­tar­dzie;
2. po­tocz­nie o szyb­kim biegu lub oso­bie, która szyb­ko bie­gnie, śpie­szy się


Źródła:

SJP.pl

Petard

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lm. od: pe­tar­da


Źródła:

Wiktionary

Petarda

1. nie­wiel­ki ła­du­nek wy­bu­cho­wy da­ją­cy efek­ty świetl­ne lub aku­stycz­ne;
2. dawny ła­du­nek do wy­sa­dza­nia bram lub na­ru­sza­nia kon­struk­cji mo­stów;
3. nie­wiel­ki po­cisk imi­tu­ją­cy gra­na­ty lub bomby;
4. po­tocz­nie: coś wspa­nia­łe­go, im­po­nu­ją­ce­go, wy­jąt­ko­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­du­ży ła­du­nek wy­bu­cho­wy da­ją­cy efek­ty świetl­ne i/lub aku­stycz­ne

 (1.2) wojsk. ła­du­nek wy­bu­cho­wy imi­tu­ją­cy gra­na­ty, bomby lub po­ci­ski ar­ty­le­ryj­skie sto­so­wa­ny pod­czas ćwi­czeń woj­sko­wych

 (1.3) hist. ła­du­nek wy­bu­cho­wy uży­wa­ny daw­niej do wy­sa­dza­nia bram lub mo­stów


Pe­tar­da (fr. "pétard, pétarade"; pro­wans. "pe­tar­ra­da" od "petar" „pier­dzieć”) – amu­ni­cja imi­tu­ją­ca wy­buch in­ne­go urzą­dze­nia pi­ro­tech­nicz­ne­go (gra­na­tu, bomby itp.), ma­ją­ca (przy­najm­niej w za­my­śle) nie czy­nić szkód, a je­dy­nie efek­ty świetl­ne i dźwię­ko­we. Użyta nie­pra­wi­dło­wo lub nied­ba­le wy­ko­na­na może do­pro­wa­dzić do ka­lect­wa (ur­wa­nia pal­ców, opa­rze­nia, ośle­pie­nia), choć nie po­win­na zabić.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Petardka

zdrob­nie­nie od: pe­tar­da


Źródła:

SJP.pl

Petardowy

→ pe­tar­da


Patrz:petarda

Źródła:

SJP.pl

Petawatogodzina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elektr. ilość ener­gii elek­trycz­nej równa pracy wy­ko­ny­wa­nej przez prąd o mocy 1 pe­ta­wa­ta w ciągu jed­nej go­dzi­ny; bi­lion ki­lo­wa­to­go­dzin


Źródła:

Wiktionary

Petecki

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Petelicki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Petent

osoba ubie­ga­ją­ca się o coś w ja­kimś urzę­dzie lub za­ję­ta w ja­kiejś mie­rze spra­wa­mi sądu, są­dow­nict­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek ubie­ga­ją­cy się o coś, skła­da­ją­cy swoją proś­bę, po­da­nie w urzę­dzie, są­dzie itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Petentka

ko­bie­ta ubie­ga­ją­ca się o coś w ja­kimś urzę­dzie lub za­ję­ta w ja­kiejś mie­rze spra­wa­mi sądu, są­dow­nict­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ubie­ga­ją­ca się o coś, skła­da­ją­ca swoją proś­bę, po­da­nie w urzę­dzie, są­dzie itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peter

[czy­taj: piter]
1. obce imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Peterbald

rasa kota, od­mia­na kota sy­jam­skie­go wy­ho­do­wa­na w Rosji


Źródła:

SJP.pl

Petercyment

ga­tu­nek ma­la­gi spro­wa­dzo­nej do Eu­ro­py przez Pedro Jiméneza i roz­po­wszech­nio­nej w szes­na­sto­wiecz­nej Pol­sce


Źródła:

SJP.pl

Peterek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Peterhof

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w pół­noc­nej Rosji, w re­jo­nie pie­trod­wo­rec­kim Pe­ters­bur­ga, po­ło­żo­ne nad Za­to­ką Fiń­ską;


Pe­ter­hof ( Петергоф), w la­tach 1944–1997 Pie­trod­wo­riec (ros. Петродворец) – mia­sto w pół­noc­nej Rosji, w re­jo­nie pie­trod­wo­rec­kim Pe­ters­bur­ga, nad Za­to­ką Fiń­ską.

W mie­ście znaj­du­ją się dawny car­ski ze­spół pa­ła­co­wo-par­ko­wy i sta­cja ko­le­jo­wa Nowy Pe­ter­hof.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Peters

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Petersburg

mia­sto w Rosji; Sankt Pe­ters­burg


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Rosji, po­ło­żo­ne w del­cie Newy nad Za­to­ką Fiń­ską;


Pe­ters­burg, Sankt Pe­ters­burg ( Санкт-Петербург, Sankt-Pie­tier­burg); daw­niej: Pio­tro­gród ( Петроград, Pie­tro­grad), Le­nin­grad ( Ленинград) – mia­sto w Rosji, po­ło­żo­ne w del­cie Newy nad Za­to­ką Fiń­ską. W la­tach 1712–1918 sto­li­ca Im­pe­rium Ro­syj­skie­go. Po­wierzch­nia 1439 km², licz­ba lud­no­ści 5 384 342.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Petersburski

przy­miot­nik od: Pe­ters­burg (1. mia­sto w Rosji; Sankt Pe­ters­burg;
2. nazwa wielu miej­sco­wo­ści w USA)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Pe­ters­bur­ga, zwią­za­ny z Pe­ters­bur­giem, od­no­szą­cy się do Pe­ters­bur­ga, po­cho­dzą­cy z Pe­ters­bur­ga


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Petersburżanin

miesz­ka­niec Pe­ters­bur­ga


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Pe­ters­bur­ga; osoba z tego mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Petersburżanka

miesz­kan­ka Pe­ters­bur­ga


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Pe­ters­bur­ga; ko­bie­ta z tego mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Petersen

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Peterson

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Petersson

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Petetek

1. po­tocz­nie: Pol­skie To­wa­rzy­stwo Tu­ry­stycz­no-Kra­joz­naw­cze (PTTK);
2. obiekt ob­słu­gi­wa­ny przez PTTK


Źródła:

SJP.pl

Petetekowiec

czło­nek PTTK (Pol­skie­go To­wa­rzy­stwa Tu­ry­stycz­no-Kra­joz­naw­cze­go); PTTK-owiec


Źródła:

SJP.pl

Petetekowski

przy­miot­nik od: PTTK (Pol­skie To­wa­rzy­stwo Tu­ry­stycz­no-Kra­joz­naw­cze); PTTK-owski


Źródła:

SJP.pl

Peti-Meti

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. gw-pl|War­sza­wa. pie­nią­dze


Źródła:

Wiktionary

Petidyna

po­chod­na pi­pe­ry­dy­ny, nar­ko­tycz­ny śro­dek prze­ciw­bó­lo­wy i prze­ciw­kasz­lo­wy o dzia­ła­niu zbli­żo­nym do dzia­ła­nia mor­fi­ny; pe­ty­dy­na


Źródła:

SJP.pl

Petit

roz­miar czcion­ki o wiel­ko­ści 8 punk­tów ty­po­gra­ficz­nych (3,009 mm)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ty­pogr. druk. w sy­ste­mie miar ty­po­gra­ficz­nych Di­do­ta sto­pień czcion­ki od­po­wia­da­ją­cy ośmiu punk­tom (3,0072 mm)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Petitek

ro­dzaj kru­che­go her­bat­ni­ka wy­pie­ka­ne­go ze zboża, mleka i miodu


Źródła:

SJP.pl

Petitki

pacz­ka pe­tit­ków (her­bat­ni­ków)


Źródła:

SJP.pl

Petitowy

od­no­szą­cy się do pe­ti­tu, zło­żo­ny z czcion­ki wiel­ki ośmiu punk­tów ty­po­gra­ficz­nych (np. tekst pe­ti­to­wy, li­te­ra pe­ti­to­wa)


Źródła:

SJP.pl

Petitum

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) praw. zwy­kle pier­wsza część wnio­sku pi­sa­ne­go w spra­wie;


Pe­ti­tum – zwy­kle pier­wsza część wnio­sku pi­sa­ne­go w spra­wie. W pe­ti­tum wnio­sko­daw­ca zwięź­le po­da­je treść swego żą­da­nia, opi­su­je czego do­ma­ga się w pi­śmie. W na­stęp­nej czę­ści pisma może wy­stą­pić uza­sad­nie­nie wno­szo­ne­go żą­da­nia. Pe­ti­tum jest pier­wszą czę­ścią poz­wów są­do­wych, ape­la­cji lub in­nych po­dob­nych pism, zwła­szcza praw­ni­czych.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Petkowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Petlurowiec

czło­nek daw­ne­go, nie­o­fi­cjal­ne­go ugru­po­wa­nia za­po­cząt­ko­wa­ne­go przez ata­ma­na ukra­iń­skie­go Se­me­na Pet­lu­rę, na kon­cie któ­re­go znaj­du­je się kilka ma­so­wych po­gro­mów na Ży­dach


Źródła:

SJP.pl

Petować

po­tocz­nie:
1. za­nie­czy­szczać jakiś teren pe­ta­mi, po­zo­sta­wiać gdzieś pety, nie­do­pał­ki pa­pie­ro­sów lub ogól­niej: palić pa­pie­ro­sy;
2. gasić pa­pie­ro­sa


Źródła:

SJP.pl

Petownica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. po­piel­nicz­ka


Źródła:

Wiktionary

Petra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto Na­ba­tej­czy­ków w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Jor­da­nii, współ­cze­śnie ruiny słyn­ne z wy­ku­tych w litej skale gma­chów;

 (1.2) geogr. mia­sto w co­mar­ce Pla de Mal­lor­ca na Ma­jor­ce;

 (1.3) imię|pol­ski|ż., od­po­wied­nik pol­skie­go imie­nia Pio­tra


Petra (z gr. πέτρα pétra – skała; arab. البتراء al-Batra) – ruiny mia­sta Na­ba­tej­czy­ków, któ­re­go rozk­wit miał miej­sce w cza­sach sta­ro­żyt­nych (od III w. p.n.e. do I w. n.e., gdy było sto­li­cą kró­le­stwa Na­ba­tej­czy­ków.

Po­ło­żo­na w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Jor­da­nii, w skal­nej do­li­nie, do któ­rej pro­wa­dzi jedna wąska droga wśród skał – wąwóz As-Sik.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Petrarca

[czy­taj: pe­trar­ka] Fran­ce­sco Pe­trar­ca (1304 - 1374), wło­ski pi­sarz i poeta, pre­kur­sor re­ne­san­su; Pe­trar­ka


Źródła:

SJP.pl

Petrarka

Fran­ce­sco Pe­trar­ca (1304 - 1374), wło­ski pi­sarz i poeta, pre­kur­sor re­ne­san­su; Pe­trar­ca


Źródła:

SJP.pl

Petrarkowski

taki jak u Pe­trar­ki, wła­ści­wy Pe­trar­ce, na­wią­zu­ją­cy do twór­czo­ści Pe­trar­ki itp.


Źródła:

SJP.pl

Petrel

ptak mor­ski z rzędu rur­ko­no­sych; ful­mar


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Petrelec

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny bu­rzy­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Petrelek

pe­tre­lek mody - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny bu­rzy­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Petrelowate

ro­dzi­na pta­ków z rzędu rur­ko­no­sych; bu­rzy­ko­wa­te


Źródła:

SJP.pl

Petrichor

spe­cy­ficz­ny zie­mi­sty za­pach pow­sta­ją­cy w mo­men­cie spa­da­nia de­szczu na suchą glebę


Pe­tri­chor – spe­cy­ficz­ny zie­mi­sty za­pach pow­sta­ją­cy w mo­men­cie spa­da­nia de­szczu na suchą glebę.

Ter­min „pe­tri­chor” za­pro­po­no­wa­ła w 1964 r. para au­stra­lij­skich ba­da­czy z oś­rod­ka (CSIRO), i w ar­ty­ku­le Na­tu­re of ar­gil­la­ce­o­us odour opu­bli­ko­wa­nym w cza­so­pi­śmie Na­tu­re. Ma wska­zy­wać on, że za­pach ten można uwa­żać za "ichor" (gr. ἰχώρ) – ete­rycz­ny płyn pły­ną­cy za­miast krwi w ży­łach bogów – po­cho­dzą­cy ze skały lub ka­mie­nia (gr. "petra", πέτρα).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Petro

rze­czow­nik

 (1.1) wspie­ra­na przez we­ne­zu­el­ski rząd kryp­to­wa­lu­ta stwo­rzo­na do roz­li­czeń za sprze­daż su­row­ców


Źródła:

Wiktionary

Petro-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z ka­mie­niem, skałą

 (1.2) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z ropą naf­to­wą


Źródła:

Wiktionary

Petrochemia

dzie­dzi­na tech­no­lo­gii che­micz­nej obej­mu­ją­ca pro­duk­cję, ba­da­nie oraz prze­rób­kę su­row­ców che­micz­nych otrzy­ma­nych z ropy naf­to­wej lub gazu ziem­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Petrochemiczny

od­no­szą­cy się do pe­tro­che­mii (dzie­dzi­ny tech­no­lo­gii che­micz­nej obej­mu­ją­cej pro­duk­cję, ba­da­nie oraz prze­rób­kę su­row­ców che­micz­nych otrzy­ma­nych z ropy naf­to­wej lub gazu ziem­ne­go), zwią­za­ny z nią (np. prze­mysł pe­tro­che­micz­ny)


przy­miot­nik

 (1.1) techn. chem. do­ty­czą­cy pro­duk­cji i prze­ro­bu su­row­ców otrzy­my­wa­nych z ropy naf­to­wej lub gazu ziem­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Petrochemik

osoba spe­cja­li­zu­ją­ca się w za­kre­sie pe­tro­che­mii (dzie­dzi­ny tech­no­lo­gii che­micz­nej obej­mu­ją­cej pro­duk­cję, ba­da­nie oraz prze­rób­kę su­row­ców che­micz­nych otrzy­ma­nych z ropy naf­to­wej lub gazu ziem­ne­go)


Źródła:

SJP.pl

Petrochemikalia

ogół su­row­ców che­micz­nych otrzy­ma­nych z ropy naf­to­wej lub gazu ziem­ne­go oraz ich prze­ró­bek


Źródła:

SJP.pl

Petrodolar

dolar uzy­ska­ny z ek­spor­tu ropy naf­to­wej


Pe­tro­do­la­ry – do­cho­dy państw człon­kow­skich OPEC z ty­tu­łu ek­spor­tu ropy naf­to­wej, roz­li­cza­ne w do­la­rach ame­ry­kań­skich.

Ter­min ten po raz pier­wszy zo­stał użyty przez ame­ry­kań­skie­go eko­no­mi­stę Ibra­hi­ma Owe­is­sa w 1973 r.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Petrodolarowy

→ pe­tro­do­lar


Patrz:petrodolar

Źródła:

SJP.pl

Petrogenetyczny

zwią­za­ny z pe­tro­ge­ne­zą (dzia­łem pe­tro­lo­gii zaj­mu­ją­cym się usta­la­niem czyn­ni­ków ska­łot­wór­czych i ba­da­niem pro­ce­sów me­ta­mor­ficz­nych skał)


Źródła:

SJP.pl

Petrogeneza

dział pe­tro­lo­gii (pe­tro­gra­fii, li­to­lo­gii, nauki o ska­łach) zaj­mu­ją­cy się usta­la­niem czyn­ni­ków ska­łot­wór­czych i ba­da­niem pro­ce­sów me­ta­mor­ficz­nych skał


Źródła:

SJP.pl

Petroglif

ma­lo­wi­dło na­skal­ne po­cho­dzą­ce z cza­sów pre­hi­sto­rycz­nych, dzi­siaj bę­dą­ce źró­dłem wie­dzy o oby­cza­jach i życiu ludzi z mi­nio­nych okre­sów


Źródła:

SJP.pl

Petrograf

spe­cja­li­sta z za­kre­su pe­tro­gra­fii (nauki o ska­łach, zaj­mu­ją­cej się ba­da­niem ich ge­ne­zy i wła­ści­wo­ści); pe­tro­log, li­to­log


Źródła:

SJP.pl

Petrografia

nauka o ska­łach, obej­mu­ją­ca pe­tro­ge­ne­zę (dział o pow­sta­wa­niu skał) oraz zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ich wła­ści­wo­ści; pe­tro­lo­gia, li­to­lo­gia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. nauka o skła­dzie i wła­ści­wo­ściach skał;


Pe­tro­gra­fia (od gr. πέτρα "petra" „skała” i γράφω "graphō" „pisać”) – nauka o ska­łach, zaj­mu­ją­ca się skła­dem i wła­ści­wo­ścia­mi fi­zycz­ny­mi i che­micz­ny­mi skał. Uwa­ża­na za fiz­jo­gra­fię skał.

Przez niek­tó­rych au­to­rów utoż­sa­mia­na jest z pe­tro­lo­gią, na ogół jed­nak po­strze­ga­na jest jako po­ję­cie węż­sze od pe­tro­lo­gii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Petrograficzny

przy­miot­nik od: pe­tro­gra­fia, np. pro­win­cja pe­tro­gra­ficz­na - część ziemi, gdzie wy­stę­pu­ją bliź­nia­czo po­dob­ne do sie­bie skały mag­mo­we


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geol. zwią­za­ny z pe­tro­gra­fią, do­ty­czą­cy pe­tro­gra­fii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Petrokol

ogól­na nazwa przy­pi­sy­wa­na zwie­rzę­ciu, któ­re­go śro­do­wi­skiem życia są szcze­li­ny i pę­knię­cia skal­ne lub ja­ski­nie


Źródła:

SJP.pl

Petrol

śro­do­wi­sko­wo o ben­zy­nie lub ja­kim­kol­wiek innym pły­nie o za­pa­chu lub w ko­lo­rze ben­zy­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. nafta


Pe­trol Group – sło­weń­skie przed­się­bior­stwo prze­my­sło­we dzia­ła­ją­ce w bran­ży ener­ge­tycz­nej i pa­li­wo­wej.

Spół­ka pow­sta­ła w 1947 roku w Ju­go­sła­wii, jako część zrze­sze­nia Ju­go­pe­trol, w 1947 roku filie dzia­ła­ją­ce w po­szcze­gól­nych re­pu­bli­kach stały się sa­mo­dziel­ny­mi spół­ka­mi. W Lu­do­wej Re­pu­bli­ce Sło­we­nii funk­cjo­no­wa­ła jako Ju­go­pe­trol Lu­bla­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Petroleum

ole­i­sta ciecz, jeden z pro­duk­tów do­dat­ko­wych otrzy­my­wa­nych pod­czas pro­duk­cji ben­zy­ny lub ole­jów na­pę­do­wych


Źródła:

SJP.pl

Petrolog

spe­cja­li­sta z za­kre­su pe­tro­lo­gii (nauki o ska­łach, zaj­mu­ją­cej się ba­da­niem ich ge­ne­zy i wła­ści­wo­ści); pe­tro­graf, li­to­log


Źródła:

SJP.pl

Petrologia

nauka o ska­łach, obej­mu­ją­ca pe­tro­ge­ne­zę (dział o pow­sta­wa­niu skał) oraz zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ich wła­ści­wo­ści; pe­tro­gra­fia, li­to­lo­gia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. nauka o skła­dzie, pow­sta­wa­niu i roz­mie­szcze­niu skał w sko­ru­pie ziem­skiej


Pe­tro­lo­gia (od gr. "pe­tros" „skała” i "logos" „nauka”) – nauka o ska­łach. Bada ona wła­ści­wo­ści fi­zycz­ne i che­micz­ne skał (także tych po­cho­dzą­cych z kos­mo­su), opi­su­je ich bu­do­wę, pow­sta­wa­nie, prze­o­bra­ża­nie się i wy­stę­po­wa­nie w pła­szczu Ziemi oraz jej sko­ru­pie. Zaj­mu­je się pro­ble­ma­mi ge­o­lo­gii dy­na­micz­nej, zwła­szcza tek­to­ni­ki, se­dy­men­to­lo­gii i wul­ka­no­lo­gii, ge­o­lo­gii re­gio­nal­nej i ge­o­fi­zy­ki, jest po­wią­za­na z me­te­o­ry­ty­ką, ge­o­che­mią i mi­ne­ra­lo­gią.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Petrologiczny

od­no­szą­cy się do pe­tro­lo­gii (pe­tro­gra­fii, li­to­lo­gii, nauki o ska­łach, zaj­mu­ją­cej się ba­da­niem ich wła­ści­wo­ści oraz ge­ne­zą); li­to­lo­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Petronela

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Pe­tro­ne­la – imię żeń­skie, pier­wot­nie bę­dą­ce formą zdrob­nia­łą imie­nia Pe­tro­nia.

W przesz­ło­ści wy­stę­po­wa­ło także w for­mach Pe­tro­nel­la i Pe­tru­ne­la.

Pe­tro­ne­la imie­ni­ny ob­cho­dzi 1 maja i 31 maja.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Petroneliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Pe­tro­ne­li lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Petronelka

re­gio­nal­nie o bie­dron­ce lub ogól­niej o ja­kimś owa­dzie przy­po­mi­na­ją­cym z wy­glą­du bie­dron­kę


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. przest. bie­dron­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Petronella

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Petronelów

Pe­tro­ne­lów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ła­skim, w gmi­nie Bu­czek.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Petronia

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Pe­tro­nia – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Pe­tro­niusz

Pe­tro­nia imie­ni­ny ob­cho­dzi: 31 maja i 4 paź­dzier­ni­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Petroniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Pe­tro­nii lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Petroniusz

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Petroniuszek

zdrob­nie­nie od: Pe­tro­niusz (imię mę­skie)


Źródła:

SJP.pl

Petroniuszkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Pe­tro­niusz­ka lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Petroniuszostwo

Pe­tro­niusz z żoną; Pe­tro­niu­szo­wie


Źródła:

SJP.pl

Petroniuszowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Petroniuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Pe­tro­niu­sza lub z nim zwią­za­ny


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Pe­tro­niu­sza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Petropawłowsk

mia­sto w Ka­zach­sta­nie; Pie­tro­pa­włowsk


Źródła:

SJP.pl

Petropawłowski

→ Pe­tro­pa­włowsk


Patrz:Petropawłowsk

Źródła:

SJP.pl

Petrorafineria

ra­fi­ne­ria pa­li­wo­wa, za­kład prze­my­sło­wy, w któ­rym prze­ra­bia się ropę naf­to­wą na pa­li­wa, naj­czę­ściej na ben­zy­nę


Źródła:

SJP.pl

Petrorafineryjny

od­no­szą­cy się do pe­tro­ra­fi­ne­rii (za­kła­du prze­my­sło­we­go, w któ­rym prze­ra­bia się ropę naf­to­wą na pa­li­wa), zwią­za­ny z takim za­kła­dem (np. prze­mysł pe­tro­ra­fi­ne­ryj­ny)


Źródła:

SJP.pl

Petroskop

in­stru­ment, przy­rząd do ba­da­nia struk­tur skał oraz poz­wa­la­ją­cy na okre­śle­nie bu­do­wy sieci kry­sta­licz­nych


Źródła:

SJP.pl

Petroszany

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Ru­mu­nii, w hi­sto­rycz­nym Sied­mio­gro­dzie;


Pe­tro­sza­ny ( Petroșani, Pe­tros­chen, Petrozsény) – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Ru­mu­nii, w okrę­gu Hu­ne­do­a­ra, w Kar­pa­tach Po­łud­nio­wych, w do­li­nie Jiu. Hi­sto­rycz­nie po­ło­żo­ne jest w Sied­mio­gro­dzie. W 2011 roku li­czy­ło ok. 36,5 tys. miesz­kań­ców.

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł ma­szy­no­wy, drzew­ny, ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych oraz spo­żyw­czy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Petroszański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pe­tro­sza­na­mi, do­ty­czą­cy Pe­tro­szan


Źródła:

Wiktionary

Petrov

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Petrozawodzk

sto­li­ca Ka­re­lii; Pie­tro­za­wodsk


Źródła:

SJP.pl

Petrozawodzki

→ Pe­tro­za­wodzk; pie­tro­za­wod­ski


Źródła:

SJP.pl

Petru

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Petrusewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Petrycki

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Petrycy

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Petryfikacja

utrzy­my­wa­nie i utr­wa­la­nie okre­ślo­nej in­sty­tu­cji lub stanu fak­tycz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. pro­ces prze­mia­ny ma­te­rii or­ga­nicz­nej lub osa­dów w ka­mień, skałę

 (1.2) bud. wzmac­nia­nie i uszczel­nia­nie nie­sta­bil­ne­go grun­tu pod bu­dow­lę przez wstrzy­ki­wa­nie ut­war­dza­cza

 (1.3) przen. utr­wa­le­nie się cze­goś (np. zasad, prawa, struk­tu­ry spo­łecz­nej) w for­mie od­por­nej na zmia­ny

 (1.4) ar­chit. hist. prze­mia­na sta­ro­żyt­nych bu­dow­li z drew­nia­nych w ka­mien­ne z za­cho­wa­niem do­kład­nej formy ele­men­tów, które wcze­śniej były wy­ko­ny­wa­ne z drew­na

 (1.5) liter. mit. prze­mie­nia­nie po­sta­ci w ka­mień wy­stę­pu­ją­ce w mi­tach, le­gen­dach, li­te­ra­tu­rze fan­ta­stycz­nej


Pe­try­fi­ka­cja (łac. "pe­tros" − skała, "facio" – robić, czy­nić) − po­ję­cie ma­ją­ce kilka zna­czeń.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Petryfikacyjny

→ pe­try­fi­ka­cja


Patrz:petryfikacja

Źródła:

SJP.pl

Petryfikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pe­try­fi­ko­wać.


Źródła:

Wiktionary

Petryfikować

utr­wa­lać w pew­nej for­mie; usta­lać; kon­ser­wo­wać


Źródła:

SJP.pl

Petryk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Petrykiwka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. tra­dy­cyj­ny ukra­iń­ski lu­do­wy motyw zdob­ni­czy w for­mie pta­ków i kwia­tów ma­lo­wa­ny na przed­mio­tach użyt­ko­wych


Pe­try­kiw­ka ( Петриківка; Петриковка, "Pie­tri­kow­ka") – osied­le typu miej­skie­go na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie dnie­pro­pe­trow­skim, re­jo­nie dnie­przań­skim; sie­dzi­ba władz daw­ne­go re­jo­nu pe­try­kiw­skie­go, zlik­wi­do­wa­ne­go w wy­ni­ku re­for­my ad­mi­ni­stra­cyj­no-te­ry­to­rial­nej na Ukra­i­nie z 2020 r. Od 2017 r. cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne Pe­try­kiw­skiej hro­ma­dy osied­lo­wej (te­ry­to­rial­nej).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Petrykowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Petrynał

pięt­na­sto­wiecz­na broń palna z zam­kiem ko­ło­wym, po­cząt­ko­wo sto­so­wa­na przez jazdę, póź­niej przez my­śli­wych


Pe­try­nał (ek­spo­e­ta, koza) – po­ję­cie od­no­szą­ce się do dwóch róż­nych typów ręcz­nej broni pal­nej: lek­kiej śred­nio­wiecz­nej rusz­ni­cy lub no­wo­żyt­ne­go pier­wow­zo­ru pi­sto­le­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Petrynów

Pe­try­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie Że­lech­li­nek.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Petryol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. nafta


Źródła:

Wiktionary

Petryolka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. lampa naf­to­wa


Źródła:

Wiktionary

Petryłów

Pe­try­łów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Sawin.

"Pe­tri­low" był wsią sta­ro­stwa chełm­skie­go w 1570 roku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa chełm­skie­go.

Ad­mi­ni­stra­cyj­nie wieś jest so­łect­wem. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 117 miesz­kań­ców i była je­de­na­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Sawin.


Źródła:

Wikipedia

Petsitter

[czy­taj: pets-iter] osoba od­płat­nie opie­ku­ją­ca się zwie­rzę­ta­mi do­mo­wy­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która od­płat­nie pra­cu­je opie­ką nad zwie­rzę­ta­mi do­mo­wy­mi pod nie­o­bec­ność ich wła­ści­cie­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Petsitterka

[czy­taj: pets-iter­ka] ko­bie­ta od­płat­nie opie­ku­ją­ca się zwie­rzę­ta­mi do­mo­wy­mi


Źródła:

SJP.pl

Petsitting

od­płat­ne opie­ko­wa­nie się zwie­rzę­ta­mi do­mo­wy­mi


Źródła:

SJP.pl

Petting

pie­szczo­ty ero­tycz­ne wy­wo­łu­ją­ce or­gazm bez sto­sun­ku płcio­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. seks. tech­ni­ka sek­su­al­na po­le­ga­ją­ca na wza­jem­nych pie­szczo­tach oko­lic na­rzą­dów płcio­wych bez sto­sun­ku płcio­we­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Petula

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|ż.


Źródła:

Wiktionary

Petunia

ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny psian­ko­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pe­tu­nia|ref=tak., po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­ska ro­śli­na ozdob­na o barw­nych i won­nych kwia­tach;


Pe­tu­nia ("Pe­tu­nia" Juss.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny psian­ko­wa­tych. Obej­mu­je ok. 35–40 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na­tu­ral­nie w cie­płych ob­sza­rach Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Nazwa "petun" w ję­zy­ku po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­skich In­dian oz­na­cza tytoń. Ga­tun­ki pe­tu­nii są rze­czy­wi­ście z nim spo­krew­nio­ne i mają rów­nież po­dob­ne dzia­ła­nie nar­ko­tycz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Petycja

ofi­cjal­ne pismo z proś­bą, naj­czę­ściej więk­szej licz­by osób, skie­ro­wa­ne do osób na wyż­szym sta­no­wi­sku; po­da­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) adm. polit. pismo za­wie­ra­ją­ce zbio­ro­wą proś­bę, kie­ro­wa­ne naj­czę­ściej do or­ga­nów wła­dzy;


Pe­ty­cja (z łac. "pe­ti­tio" od cza­sow­ni­ka "pe­te­re" 'pro­sić, żądać, wy­ma­gać') – pismo za­wie­ra­ją­ce ja­kieś żą­da­nie, zwła­szcza po­stu­lu­ją­ce zmia­nę prze­pi­sów prawa, pod­ję­cie ja­kie­goś roz­strzy­gnię­cia lub in­ne­go dzia­ła­nia w spra­wie do­ty­czą­cej wno­szą­ce­go pod­mio­tu, życia zbio­ro­we­go lub war­to­ści wy­ma­ga­ją­cych szcze­gól­nej ochro­ny w imię dobra wspól­ne­go, kie­ro­wa­ne do władz czy osób na wyż­szym sta­no­wi­sku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Petycjoner

osoba pi­szą­ca lub skła­da­ją­ca pe­ty­cję, pro­szą­ca o coś kogoś na wyż­szym sta­no­wi­sku po­przez pe­ty­cję, po­da­nie


Źródła:

SJP.pl

Petycyjny

zwią­za­ny z pe­ty­cją


Źródła:

SJP.pl

Petydyna

po­chod­na pi­pe­ry­dy­ny, nar­ko­tycz­ny śro­dek prze­ciw­bó­lo­wy i prze­ciw­kasz­lo­wy o dzia­ła­niu zbli­żo­nym do dzia­ła­nia mor­fi­ny; pe­ti­dy­na


Pe­ty­dy­na, me­pe­ry­dy­na, do­lan­ty­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, syn­te­tycz­ny lek prze­ciw­bó­lo­wy o dzia­ła­niu nar­ko­tycz­nym (odu­rza­ją­cym), opio­id, po­chod­na, ago­ni­sta głów­nie re­cep­to­rów opio­i­do­wych "μ". W lecz­nict­wie sto­so­wa­ny jest w po­sta­ci chlo­ro­wo­dor­ku.

Zo­sta­ła zsyn­te­ty­zo­wa­na w 1939 roku i była po­cząt­ko­wo uży­wa­na jako lek atro­pi­no­po­dob­ny, o dzia­ła­niu roz­kur­czo­wym. Do­pie­ro póź­niej wy­ka­za­no, że wy­wie­ra też oś­rod­ko­we dzia­ła­nie prze­ciw­bó­lo­we i wy­wo­łu­je uza­leż­nie­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Petyhorski

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pe­ty­hor­ca (żoł­nie­rza śred­nioz­broj­nej jazdy li­tew­skiej, czę­sto uży­wa­nej do os­krzyd­la­nia prze­ła­ma­ne­go przez hu­sa­rię fron­tu prze­ciw­ni­ka), od­no­szą­cy się do niego (np. od­dział pe­ty­hor­ski)


Źródła:

SJP.pl

Petyhorzec

żoł­nierz śred­nioz­broj­nej jazdy li­tew­skiej, czę­sto uży­wa­nej do os­krzyd­la­nia prze­ła­ma­ne­go przez hu­sa­rię fron­tu prze­ciw­ni­ka


Źródła:

SJP.pl

Petyneta

tka­ni­na przy­po­mi­na­ją­ca tiul


Źródła:

SJP.pl

Petynetowy

→ pe­ty­ne­ta


Patrz:petyneta

Źródła:

SJP.pl

Petyniak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Petytoryjny

zwią­za­ny z pra­wa­mi do po­sia­da­nej nie­ru­cho­mo­ści, od­no­szą­cy się do ta­kich włas­no­ści (np. pro­ces pe­ty­to­ryj­ny)


Źródła:

SJP.pl

Petzl

Petzl – fran­cu­skie przed­się­bior­stwo zlo­ka­li­zo­wa­ne w Crol­les, pro­du­ku­ją­ce sprzęt wspi­nacz­ko­wy, spe­le­o­lo­gicz­ny, tu­ry­stycz­ny oraz sprzęt spe­cja­li­stycz­ny sto­so­wa­ny w pra­cach na wy­so­ko­ści. Zo­sta­ło za­ło­żo­ne w 1973 roku przez Fer­nan­da Petz­la. W Pol­sce znane jako pro­du­cent m.in. lin, ka­ra­bin­ków, czo­łó­wek, uprzę­ży, pła­niet czy Re­ver­so.


Źródła:

Wikipedia

Peugeot

[czy­taj: peŻO] marka sa­mo­cho­dów i firma


Pe­u­ge­ot (wy­mo­wa:) – fran­cu­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów oso­bo­wych i do­staw­czych, a także ro­we­rów, mo­to­cy­kli i sku­te­rów z sie­dzi­bą w So­cha­ux dzia­ła­ją­cy od 1810 roku. Wcho­dzi w skład mię­dzy­na­ro­do­we­go kon­cer­nu Stel­lan­tis.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pewek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Czu­koc­kim Okrę­gu Au­to­no­micz­nym;


Pewek ( Певек) – mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Czu­koc­kim Okrę­gu Au­to­no­micz­nym, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny re­jo­nu cza­un­ski.

Leży na wschod­nim brze­gu Za­to­ki Cza­uń­skiej Morza Wschod­nio­sy­be­ryj­skie­go, około 580 km na pół­noc­ny za­chód od Ana­dy­ru; współ­rzęd­ne ge­o­gra­ficz­ne ; 4,5 tys. miesz­kań­ców (2017); oś­ro­dek re­gio­nu wy­do­by­cia rud cyny; prze­mysł ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych i ma­szy­no­wy; elek­trow­nia ciepl­na; port mor­ski na Pół­noc­nej Dro­dze Mor­skiej; lot­ni­sko.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Peweks

po­tocz­nie: sklep w sieci Pewex; Pewex


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. jeden ze skle­pów przed­się­bior­stwa Pewex


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peweksowski

zwią­za­ny z Pe­wek­sem (PEWEX-em); PEWEX-owski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pe­wek­sem, do­ty­czą­cy pe­wek­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pewex

Przed­się­bior­stwo Ek­spor­tu Wew­nętrz­ne­go, sieć dzia­ła­ją­ca w okre­sie PRL-u obej­mu­ją­ca skle­py ofe­ru­ją­ce to­wa­ry trud­no do­stęp­ne (za­gra­nicz­ne, przez­na­czo­ne na ek­sport), głów­nie za do­la­ry; PEWEX


Pewex, Przed­się­bior­stwo Ek­spor­tu Wew­nętrz­ne­go „Pewex” – przed­się­bior­stwo pań­stwo­we z sie­dzi­bą w War­sza­wie, pro­wa­dzą­ce sieć skle­pów i kio­sków wa­lu­to­wych w PRL. Pow­sta­ło ono w 1972 z przeksz­tał­ce­nia skle­pów de­wi­zo­wych banku PeKaO, w któ­rych można było kupić za wa­lu­ty wy­mie­nial­ne to­wa­ry nie­do­stęp­ne w in­nych skle­pach lub trud­no do­stęp­ne, za­rów­no im­por­to­wa­ne, jak i kra­jo­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pewex-Owski

→ PEWEX (Pe­weks); pe­wek­sow­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z PEWEX-em, do­ty­czą­cy PEWEX-u


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pewien

jakiś, któ­ryś z moż­li­wych lub roz­pa­try­wa­nych, jeden z wielu, bli­żej nie­o­kre­ślo­ny, nie­ja­ki


za­i­mek

 (1.1) okre­śla­ją­cy rzecz znaną mó­wią­ce­mu, lecz nie­u­jaw­nia­ną czy nie­o­kre­śla­ną do­kład­nie w danej wy­po­wie­dzi; nie­ja­ki, jakiś

przy­miot­nik

 (2.1) cał­ko­wi­cie prze­ko­na­ny o słusz­no­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pewka

po­tocz­nie: pew­nie;
1. par­ty­ku­ła ko­mu­ni­ku­ją­ca, że mó­wią­cy uważa coś za bar­dzo praw­do­po­dob­ne;
2. wy­krzy­knik pot­wier­dza­ją­cy coś lub za­prze­cza­ją­cy cze­muś


Źródła:

SJP.pl

Pewniacha

męż­czyz­na pewny, taki, na któ­rym warto po­le­gać, na któ­re­go można li­czyć w ja­kiejś spra­wie; pew­niak


Źródła:

SJP.pl

Pewniaczek

pew­nia­cha; po­tocz­nie:
1. ko­bie­ta, na któ­rej można po­le­gać, na którą można li­czyć w ja­kiejś spra­wie;
2. za­wod­nicz­ka, która jest gwa­ran­to­wa­nym zwy­cięz­cą


Źródła:

SJP.pl

Pewniaczka

pew­nia­cha; po­tocz­nie:
1. ko­bie­ta, na któ­rej można po­le­gać, na którą można li­czyć w ja­kiejś spra­wie;
2. za­wod­nicz­ka, która jest gwa­ran­to­wa­nym zwy­cięz­cą


Źródła:

SJP.pl

Pewniak

osoba pewna, taka, na któ­rej warto po­le­gać, na którą można li­czyć w ja­kiejś spra­wie; pew­nia­cha


Pew­niak – pier­wszy ofi­cjal­ny album poz­nań­skie­go ra­pe­ra Pa­lu­cha. Zo­stał wy­da­ny 11 kwiet­nia, 2009 roku na­kła­dem wyt­wór­ni Fo­no­gra­fi­ka. Go­ścin­nie po­ja­wia­ją się Peja, Kaj­man, Ka­czor, Onar czy Pół­noc­ny Toruń Pro­jekt i wielu in­nych.

W 2014 roku na­kła­dem ofi­cy­ny B.O.R. Re­cords uka­za­ło się wzno­wie­nie na­grań.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pewnie

przy­słó­wek

 (1.1) zde­cy­do­wa­nie, bez wa­ha­nia, z pew­no­ścią sie­bie

 (1.2) bez obaw, bez ry­zy­ka

par­ty­ku­ła

 (2.1) pot. ko­mu­ni­ku­je duże praw­do­po­do­bień­stwo

wy­krzy­knik

 (3.1) pot. pot­wier­dze­nie


Źródła:

Wiktionary

Pewniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pew­nie


Źródła:

SJP.pl

Pewniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pewny


Źródła:

SJP.pl

Pewnik

1. fakt, praw­da oczy­wi­sta, coś, co nie budzi żad­nych wąt­pli­wo­ści, jest cał­ko­wi­cie pewne, udo­wod­nio­ne;
2. twier­dze­nie uwa­ża­ne za oczy­wi­ste, nie­pod­wa­żal­ne; ak­sjo­mat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) coś co jest cał­ko­wi­cie udo­wod­nio­ne

 (1.2) mat. log. twier­dze­nie uwa­ża­ne za nie­pod­wa­żal­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pewnikiem

1. fakt, praw­da oczy­wi­sta, coś, co nie budzi żad­nych wąt­pli­wo­ści, jest cał­ko­wi­cie pewne, udo­wod­nio­ne;
2. twier­dze­nie uwa­ża­ne za oczy­wi­ste, nie­pod­wa­żal­ne; ak­sjo­mat


Źródła:

SJP.pl

Pewniuteńki

zdrob­nie­nie od: pewny; pew­niut­ki


Źródła:

SJP.pl

Pewniutki

zdrob­nie­nie od: pewny; pew­niu­teń­ki


przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: pewny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pewno

praw­do­po­dob­nie, pew­nie


przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) pew­nie, praw­do­po­dob­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pewność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cał­ko­wi­te prze­ko­na­nie o czymś

 (1.2) swo­bo­da w wy­ko­ny­wa­niu cze­goś

 (1.3) praw­dzi­wość


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Pewny

1. nie­chyb­ny;
2. godny za­u­fa­nia;
3. nie­wąt­pli­wy;
4. nie­za­wod­ny;
5. cał­ko­wi­cie prze­ko­na­ny o czymś


przy­miot­nik

 (1.1) nie ule­ga­ją­cy wąt­pli­wo­ści; taki, który nie­wąt­pli­wie na­stą­pi

 (1.2) gwa­ran­tu­ją­cy bez­pie­czeń­stwo, bez­piecz­ny

 (1.3) godny za­u­fa­nia, spraw­dzo­ny

 (1.4) gwa­ran­tu­ją­cy trwa­łość i sta­łość, zde­cy­do­wa­ny, sta­now­czy, nie­za­chwia­ny

 (1.5) o czło­wie­ku: cał­ko­wi­cie prze­ko­na­ny o czymś, ma­ją­cy silne prześ­wiad­cze­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pewuenowiec

pra­cow­nik PWN-u (Pań­stwo­we­go Wy­daw­nict­wa Na­u­ko­we­go); PWN-owiec


Źródła:

SJP.pl

Pewuenowski

do­ty­czą­cy wy­daw­nict­wa PWN; PWN-owski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy wy­daw­nict­wa PWN


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peyotl

sub­stan­cja odu­rza­ją­ca po­wo­du­ją­ca ha­lu­cy­na­cje, otrzy­my­wa­na z niek­tó­rych od­mian kak­tu­sów; pe­jotl


Źródła:

SJP.pl

Pezda

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pezetpeer

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­sko­rze­czo­we­go, nazwa włas­na

 (1.1) = hist. polit. Pol­ska Zjed­no­czo­na Par­tia Ro­bot­ni­cza;


Źródła:

Wiktionary

Pezetpeeria

lek­ce­wa­żą­ce, iro­nicz­ne okre­śle­nie na Pol­ską Zjed­no­czo­ną Par­tię Ro­bot­ni­czą oraz jej człon­ków i zwo­len­ni­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. hist. lek­cew. iron. o struk­tu­rach, człon­kach, zwo­len­ni­kach PZPR (Pol­skiej Zjed­no­czo­nej Par­tii Ro­bot­ni­czej)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pezetpeerowiec

czło­nek PZPR-u (Pol­skiej Zjed­no­czo­nej Par­tii Ro­bot­ni­czej); PZPR-owiec, pe­zet­pe­ro­wiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. hist. czło­nek Pol­skiej Zjed­no­czo­nej Par­tii Ro­bot­ni­czej (PZPR)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pezetpeerowski

zwią­za­ny z PZPR, do­ty­czą­cy PZPR; PZPR-owski (np. pe­zet­pe­e­row­ski to­wa­rzysz, apa­rat pe­zet­pe­e­row­ski)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. polit. zwią­za­ny z PZPR (Pol­ską Zjed­no­czo­ną Par­tią Ro­bot­ni­czą), do­ty­czą­cy PZPR, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla PZPR


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pezetpeerówka

→ pe­zet­pe­e­ro­wiec; PZPR-ówka


Źródła:

SJP.pl

Pezetperowiec

czło­nek PZPR-u (Pol­skiej Zjed­no­czo­nej Par­tii Ro­bot­ni­czej); PZPR-owiec, pe­zet­pe­e­ro­wiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. hist. czło­nek Pol­skiej Zjed­no­czo­nej Par­tii Ro­bot­ni­czej (PZPR)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pezetperowski

rzad­ko: pe­zet­pe­e­row­ski, PZPR-owski (przy­miot­nik od: PZPR)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. polit. zwią­za­ny z PZPR (Pol­ską Zjed­no­czo­ną Par­tią Ro­bot­ni­czą), do­ty­czą­cy PZPR, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla PZPR


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełczanka

wieś w Pol­sce


Peł­czan­ka – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie miń­skim, w gmi­nie Ce­głów.

Wieś du­chow­na po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie gar­wo­liń­skim ziemi czer­skiej wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pełczyce

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa kilku wsi w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim;


Peł­czy­ce ( Bern­ste­in) – mia­sto w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie cho­szczeń­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Peł­czy­ce. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. go­rzow­skie­go.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2010 r. mia­sto miało 2681 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pełczycki

przy­miot­nik od: Peł­czy­ce


przy­miot­nik

 (1.1) od Peł­czy­ce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełczyczanin

miesz­ka­niec Peł­czyc (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Pełczyczanka

miesz­kan­ka Peł­czyc (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Pełczyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Pełen

przy­miot­nik

 (1.1) cały, na­peł­nio­ny do końca

 (1.2) pot. ob­fi­tu­ją­cy w coś, po­sia­da­ją­cy tego dużą licz­bę

 (1.3) za­o­krą­glo­ny


Źródła:

Wiktionary

Pełganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|peł­gać.


Źródła:

Wiktionary

Pełgać

palić się, świe­cić nie­rów­no (np. o ogniu świecz­ki)


cza­sow­nik

 (1.1) o pło­mie­niu, ogniu itp.: palić się słabo i nie­rów­no, nie­pew­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełka

naz­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) daw. zdrobn. po­u­fa­ła forma mę­skie­go imie­nia Świę­to­pełk

 (1.2) daw. zdrobn. po­u­fa­ła forma mę­skie­go imie­nia Przed­pełk


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pełnia

1. jedna z czte­rech faz Księ­ży­ca, pod­czas któ­rej jest on wi­docz­ny z Ziemi jako świe­cą­ca tar­cza;
2. mak­si­mum, naj­więk­szy sto­pień na­tę­że­nia cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. faza księ­ży­ca, w któ­rej księ­życ jest oś­wiet­lo­ny przez słoń­ce w taki spo­sób, że z ziemi widać wy­łącz­nie jego jasną część

 (1.2) punkt kul­mi­na­cyj­ny, szczyt cze­goś, naj­wyż­szy stan


Peł­nia – faza księ­ży­ca, pod­czas któ­rej Księ­życ znaj­du­je się w opo­zy­cji do Słoń­ca, tzn. kiedy Księ­życ znaj­du­je się po prze­ciw­nej stro­nie Ziemi niż Słoń­ce. Do­kład­niej, peł­nia wy­stę­pu­je wtedy, gdy dłu­go­ści eklip­tycz­ne Słoń­ca i Księ­ży­ca róż­nią się o 180 stop­ni.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pełniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pełno


Źródła:

SJP.pl

Pełniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pełny


Źródła:

SJP.pl

Pełnienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|peł­nić.


Źródła:

Wiktionary

Pełnieć

1. sta­wać się peł­nym; wy­peł­niać się;
2. sta­wać się bar­dziej okrą­głym; za­o­krą­glać się;
3. po­myśl­nie się roz­wi­jać; kwit­nąć, rozk­wi­tać


Źródła:

SJP.pl

Pełnik

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych, obej­mu­ją­cy kil­ka­dzie­siąt ga­tun­ków o dło­nia­stych li­ściach i oka­za­łych, ku­li­stych kwia­tach


Peł­nik ("Trol­lius" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych. Na­le­ży do niego ok. 30 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w Eu­ro­pie i w Azji na ob­sza­rach o kli­ma­cie umiar­ko­wa­nym i oko­ło­bie­gu­no­wym, z 3 ga­tun­ka­mi wy­stę­pu­ją­cy­mi w Ame­ry­ce Pół­noc­nej. We flo­rze Pol­ski i Eu­ro­py tylko dwa ga­tun­ki (lub jeden w za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go) – peł­nik eu­ro­pej­ski ("T. eu­ro­pa­e­us") i peł­nik al­pej­ski ("T. al­tis­si­mus").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pełniuchny

zdrob­nie­nie o in­ten­syw­nym od­cie­niu od przy­miot­ni­ka: pełny; peł­niuś­ki, peł­niu­sień­ki, peł­niut­ki, peł­niu­teń­ki


Źródła:

SJP.pl

Pełniusieńki

zdrob­nie­nie o in­ten­syw­nym od­cie­niu od przy­miot­ni­ka: pełny; peł­niuś­ki, peł­niu­teń­ki, peł­niut­ki


przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: pełny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełniuteńki

zdrob­nie­nie o in­ten­syw­nym od­cie­niu od przy­miot­ni­ka: pełny; peł­niut­ki, peł­niuś­ki, peł­niu­sień­ki


przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: pełny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełniutki

zdrob­nie­nie o in­ten­syw­nym od­cie­niu od przy­miot­ni­ka: pełny; peł­niu­teń­ki, peł­niuś­ki, peł­niu­sień­ki


przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: pełny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełniuśki

zdrob­nie­nie o in­ten­syw­nym od­cie­niu od przy­miot­ni­ka: pełny; peł­niu­sień­ki, peł­niu­teń­ki, peł­niut­ki


przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: pełny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełnić

wy­peł­niać obo­wiąz­ki, spra­wo­wać funk­cję, wy­peł­niać, speł­niać coś, od­by­wać


cza­sow­nik

 (1.1) książk. spra­wo­wać jakąś funk­cję, wy­peł­niać ja­kieś obo­wiąz­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełno

przy­słó­wek

 (1.1) tak, że nic się wię­cej nie zmie­ści

 (1.2) pod do­stat­kiem

 (1.3) sto­pień wyż­szy lub naj­wyż­szy peł­niej, naj­peł­niej w więk­szym za­kre­sie czy stop­niu, bez uchy­bień


Źródła:

Wiktionary

Pełnobarwny

ko­rzy­sta­ją­cy z peł­nej pa­le­ty ko­lo­rów


Źródła:

SJP.pl

Pełnodawkowy

obej­mu­ją­cy mak­sy­mal­ną moż­li­wą do przy­ję­cia dawkę cze­goś, naj­czę­ściej leku lub sub­stan­cji


Źródła:

SJP.pl

Pełnodyspozycyjny

go­to­wy do peł­nie­nia wszel­kich obo­wiąz­ków w do­wol­nym cza­sie i miej­scu (np. pra­cow­nik peł­no­dy­spo­zy­cyj­ny) lub taki, któ­rym można do­wol­nie dy­spo­no­wać


Źródła:

SJP.pl

Pełnoekranowy

moż­li­wy do wyś­wiet­le­nia na całej po­wierzch­ni ekra­nu (np. tryb peł­no­e­kra­no­wy, prze­gląd peł­no­e­kra­no­wy)


Źródła:

SJP.pl

Pełnoetatowy

obej­mu­ją­cy pełny etat, okre­ślo­ny przez go­dzi­ny, jakie trze­ba spę­dzić przy ja­kimś sta­no­wi­sku wy­ko­nu­jąc po­wie­rzo­ne czyn­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Pełnogłos

wy­stę­po­wa­nie w ję­zy­kach wschod­nio­sło­wiań­skich grup dźwię­ko­wych: -oro, -olo-, -ere-, -ele- mię­dzy spół­gło­ska­mi; także: same te grupy dźwię­ko­we


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. zja­wi­sko ję­zy­ko­we wy­stę­po­wa­nia w ję­zy­kach wschod­nio­sło­wiań­skich grup „-oro-”, „-olo-”, „-ere-” i „-ele-”, któ­rym w in­nych ję­zy­kach sło­wiań­skich od­po­wia­da­ją grupy z jedną sa­mo­gło­ską;


Peł­no­głos ( полногласие, повноголосся, поўнагалоссе, ple­op­ho­nia) – zja­wi­sko ty­po­we dla ję­zy­ków wschod­nio­sło­wiań­skich (ro­syj­skie­go, ukra­iń­skie­go, bia­ło­ru­skie­go), po­le­ga­ją­ce na wy­stę­po­wa­niu po­mię­dzy spół­gło­ska­mi grup typu "-oro-", "-olo-", "-ere-", któ­rym w in­nych ję­zy­kach sło­wiań­skich od­po­wia­da­ją grupy z jedną tylko sa­mo­gło­ską.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pełnogłoska

w ję­zy­koz­naw­stwie: sa­mo­gło­ska


Źródła:

SJP.pl

Pełnogłoskowy

przy­miot­nik od: peł­no­gło­ska; cha­rak­te­ry­stycz­ny dla peł­no­gło­ski (w ję­zy­koz­naw­stwie: sa­mo­gło­ski), zwią­za­ny z nią (np. peł­no­gło­sko­wy sy­stem ję­zy­ka)


Źródła:

SJP.pl

Pełnokaloryczny

po­kry­wa­ją­cy dzien­ną po­trzeb­ną dawkę ka­lo­rii, bo­ga­ty w ka­lo­rie (np. po­si­łek peł­no­ka­lo­rycz­ny)


Źródła:

SJP.pl

Pełnoklatkowy

apa­rat peł­no­klat­ko­wy - apa­rat poz­wa­la­ją­cy na więk­szą ela­stycz­ność w uzy­ski­wa­niu głębi ostro­ści


Źródła:

SJP.pl

Pełnokolorowy

ma­ją­cy pełną gamę ko­lo­rów


Źródła:

SJP.pl

Pełnokomfortowy

odz­na­cza­ją­cy się peł­nym kom­for­tem, dużą wy­go­dą, wie­lo­ma udo­god­nie­nia­mi


Źródła:

SJP.pl

Pełnokrwisty

1. o koniu: czy­sty ra­so­wo;
2. pełen wy­ra­zu, tem­pe­ra­men­tu, żywy (np. peł­nokr­wi­ste po­sta­ci dra­ma­tu)


Źródła:

SJP.pl

Pełnokwalifikowany

do­brze wyk­wa­li­fi­ko­wa­ny, ma­ją­cy wiele przy­dat­nych, od­po­wied­nich umie­jęt­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Pełnokwiatowy

okre­śle­nie do­pi­sy­wa­ne do nazw ga­tun­ko­wych wielu ro­ślin ozdob­nych, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce czę­sto nie­ty­po­we wiel­ko­ścią lub ko­lo­rem kwia­ty ta­kich ro­ślin (np. złot­lin ja­poń­ski peł­nok­wia­to­wy)


Źródła:

SJP.pl

Pełnolecie

daw­niej: peł­no­let­ność, do­ro­słość, doj­rza­łość


Źródła:

SJP.pl

Pełnoletni

taki, który osią­gnął peł­no­let­niość (we­dług Ko­dek­su Cy­wil­ne­go "peł­no­let­nim jest ten, kto ukoń­czył lat osiem­na­ście" oraz "przez za­war­cie mał­żeń­stwa ma­ło­let­ni uzy­sku­je peł­no­let­niość")


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy wiek, w któ­rym we­dług prawa na­by­wa się peł­nię praw oby­wa­tel­skich oraz po­no­si od­po­wie­dzial­ność za swoje czyny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) ktoś peł­no­let­ni (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełnoletnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta peł­no­let­nia

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. od: peł­no­let­ni


Źródła:

Wiktionary

Pełnoletniość

wiek, w któ­rym uzy­sku­je się peł­nię praw oraz po­no­si cał­ko­wi­tą od­po­wie­dzial­ność za włas­ne czyny (we­dług Ko­dek­su Cy­wil­ne­go "peł­no­let­nim jest ten, kto ukoń­czył lat osiem­na­ście" oraz "przez za­war­cie mał­żeń­stwa ma­ło­let­ni uzy­sku­je peł­no­let­niość"); peł­no­let­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. re­gu­lo­wa­ny prze­pi­sa­mi sta­tus praw­ny osoby, uzy­ski­wa­ny zwy­kle po osią­gnię­ciu okre­ślo­ne­go wieku;

 (1.2) pot. po­sia­da­nie wieku 18 lat


Peł­no­let­niość (peł­no­let­ność) – okre­ślo­ny prze­pi­sa­mi prawa cy­wil­ne­go sta­tus praw­ny osoby fi­zycz­nej, uzy­ski­wa­ny zwy­kle po osią­gnię­ciu okre­ślo­ne­go wieku (osoba bez ta­kie­go sta­tu­su na­zy­wa­na jest nie­peł­no­let­nim, a po­tocz­nie nie­let­ni). Osią­gnię­cie peł­no­let­nio­ści wiąże się zaz­wy­czaj z osią­gnię­ciem peł­nej zdol­no­ści do czyn­no­ści praw­nych oraz moż­no­ści bycia pod­mio­tem praw i obo­wiąz­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pełnoletność

wiek, w któ­rym uzy­sku­je się peł­nię praw oraz po­no­si cał­ko­wi­tą od­po­wie­dzial­ność za włas­ne czyny (we­dług Ko­dek­su Cy­wil­ne­go "peł­no­let­nim jest ten, kto ukoń­czył lat osiem­na­ście" oraz "przez za­war­cie mał­żeń­stwa ma­ło­let­ni uzy­sku­je peł­no­let­ność"); peł­no­let­niość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. peł­no­let­niość.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełnometrażowy

film peł­no­me­tra­żo­wy - film trwa­ją­cy dłu­żej niż 55 minut; film dłu­go­me­tra­żo­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zob. dłu­go­me­tra­żo­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełnometrażówka

film trwa­ją­cy dłu­żej niż 55 minut; film peł­no­me­tra­żo­wy, film dłu­go­me­tra­żo­wy, dłu­go­me­tra­żo­wiec, peł­no­me­tra­żo­wiec


Źródła:

SJP.pl

Pełnomocnictwo

poz­wo­le­nie, upo­waż­nie­nie do wy­ko­ny­wa­nia ja­kichś obo­wiąz­ków w czy­imś imie­niu, także wy­po­wia­da­nie się pu­blicz­nie w ta­kiej for­mie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) praw. prawo do dzia­ła­nia w czy­imś imie­niu, wy­da­ne przez tę osobę

 (1.2) praw. do­ku­ment pot­wier­dza­ją­cy czy­jeś prawo do dzia­ła­nia w imie­niu kogoś in­ne­go


Peł­no­moc­nict­wo, pot. upo­waż­nie­nie – w dok­try­nie prawa ter­mi­nem peł­no­moc­nict­wo okre­śla się za­rów­no:

Peł­no­moc­nict­wo upo­waż­nia, ale nie ob­cią­ża peł­no­moc­ni­ka obo­wiąz­kiem re­pre­zen­to­wa­nia mo­co­daw­cy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pełnomocniczka

ko­bie­ta upo­waż­nio­na do wy­ko­ny­wa­nia ja­kichś obo­wiąz­ków w czy­imś imie­niu, także do wy­po­wia­da­nia się pu­blicz­nie w ta­kiej for­mie; ple­ni­po­tent­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. ko­bie­ta ma­ją­ca peł­no­moc­nict­wo do wy­ko­ny­wa­nia czyn­no­ści praw­nych w czy­imś imie­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełnomocnik

osoba upo­waż­nio­na do wy­ko­ny­wa­nia ja­kichś obo­wiąz­ków w czy­imś imie­niu, także do wy­po­wia­da­nia się pu­blicz­nie w ta­kiej for­mie; ple­ni­po­tent


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. osoba ma­ją­ca peł­no­moc­nict­wo do wy­ko­ny­wa­nia czyn­no­ści praw­nych w czy­imś imie­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełnomocny

upo­waż­nio­ny do wy­ko­ny­wa­nia ja­kichś obo­wiąz­ków w czy­imś imie­niu (np. poseł peł­no­moc­ny)


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy peł­no­moc­nict­wo; upo­waż­nio­ny do po­dej­mo­wa­nia de­cyz­ji

 (1.2) daw. po­sia­da­ją­cy zu­peł­ną moc i wła­dzę

 (1.3) daw. ma­ją­cy cał­ko­wi­tą, pełną moc

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) daw. osoba upraw­nio­na przez mo­co­daw­cę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełnomorski

zwią­za­ny z że­glu­gą na peł­nym morzu oraz za­da­nia­mi po­dej­mo­wa­ny­mi w trak­cie ta­kiej że­glu­gi (np. kurs peł­no­mor­ski)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z peł­nym mo­rzem, do­ty­czą­cy peł­ne­go morza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełnoobjawowy

wy­ka­zu­ją­cy ze­spół cha­rak­te­ry­stycz­nych ob­ja­wów danej cho­ro­by


Źródła:

SJP.pl

Pełnoplastyczny

bę­dą­cy ide­al­nym odw­zo­ro­wa­niem cze­goś z rze­czy­wi­sto­ści (np. rzeź­ba peł­no­pla­stycz­na)


Źródła:

SJP.pl

Pełnopokładowiec

duży sta­tek tran­spor­to­wy, ro­zbu­do­wa­na po­stać po­kła­dow­ca o dużej wy­por­no­ści i ła­dow­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Pełnoprawność

upraw­nie­nie do cze­goś w znacz­nym stop­niu, moż­li­wość ko­rzy­sta­nia z wielu praw, przy­wi­le­jów


Źródła:

SJP.pl

Pełnoprawny

upraw­nio­ny do cze­goś w znacz­nym stop­niu, ma­ją­cy moż­li­wość ko­rzy­sta­nia z wielu praw, przy­wi­le­jów


Źródła:

SJP.pl

Pełnoprofilowy

po­łą­czo­ny z wie­lo­ma dzie­dzi­na­mi życia lub nauki, łą­czą­cy w sobie różne za­gad­nie­nia lub spe­cja­li­za­cje (np. szpi­tal­ny od­dział peł­no­pro­fi­lo­wy)


Źródła:

SJP.pl

Pełnopłatny

pła­co­ny w peł­nym wy­mia­rze, nie­ob­ję­ty ja­ki­mi­kol­wiek upu­sta­mi płat­ni­czy­mi lub ul­ga­mi


Źródła:

SJP.pl

Pełnopłetwe

rząd pta­ków, gnia­zdow­ni­ków, do­sko­na­le pły­wa­ją­cych i nur­ku­ją­cych (na­le­żą tu mię­dzy in­ny­mi: fre­ga­ty, pe­li­ka­ny, kor­mo­ra­ny); ru­dło­no­gie, wio­sło­no­gie, pe­li­ka­no­we


Źródła:

SJP.pl

Pełnopłetwy

o ce­chach peł­no­płet­wych (rząd pta­ków)


Źródła:

SJP.pl

Pełnorejowiec

ro­dzaj fre­ga­ty trzy­masz­to­wej z do­dat­ko­wym ża­glem na ostat­nim tyl­nym masz­cie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ża­glo­wiec ma­ją­cy co najm­niej trzy masz­ty; wszyst­kie masz­ty niosą oża­glo­wa­nie re­jo­we


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełnorejowy

fre­ga­ta peł­no­re­jo­wa: peł­no­re­jo­wiec (ro­dzaj fre­ga­ty trzy­masz­to­wej z do­dat­ko­wym ża­glem na ostat­nim tyl­nym masz­cie)


Źródła:

SJP.pl

Pełnorogi

o zwie­rzę­tach: ma­ją­cy rogi wy­peł­nio­ne sub­stan­cją kost­ną


Źródła:

SJP.pl

Pełnorogie

o zwie­rzę­tach: ma­ją­cy rogi wy­peł­nio­ne sub­stan­cją kost­ną


Peł­no­ro­gie – w zo­o­lo­gii, okre­śle­nie obej­mu­ją­ce prze­żu­wa­cze o ro­gach peł­nych, ut­wo­rzo­nych z sub­stan­cji kost­nej – prze­ciw­sta­wia­ne prze­żu­wa­czom pu­sto­ro­gim, na­zy­wa­nym też pu­sto­roż­ca­mi. Zbli­żo­nym ter­mi­nem peł­no­roż­ce okre­śla­ne są je­le­nio­wa­te.

W prze­ci­wień­stwie do nazw "pu­sto­ro­gie" (która jest nazwą ro­dzi­ny Bo­vi­dae) oraz "peł­no­roż­ce" (sy­no­nim je­le­nio­wa­tych), ter­mi­ny "peł­no­ro­gie" i "peł­no­ro­gi" nie są naz­wa­mi tak­so­nów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pełnorolny

taki, w któ­re­go po­sia­da­niu znaj­du­je się duża po­wierzch­nia grun­tów użyt­ko­wych, naj­czę­ściej ziemi upraw­nej


Źródła:

SJP.pl

Pełnorozkładowy

od­no­szą­cy się do cał­ko­wi­te­go roz­kła­du czą­stecz­ki che­micz­nej, roz­kła­da­ją­cy lub roz­kła­da­ny cał­ko­wi­cie


Źródła:

SJP.pl

Pełnorożce

ro­dzi­na ssa­ków z rzędu pa­rzy­sto­ko­pyt­nych; je­le­nio­wa­te, cer­wi­dy


Źródła:

SJP.pl

Pełnorożec

przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny ssa­ków z rzędu pa­rzy­sto­ko­pyt­nych


Źródła:

SJP.pl

Pełnoskalowy

1. obej­mu­ją­cy pełną skalę, pełny wy­miar cze­goś;
2. wojna peł­no­ska­lo­wa - typ wojny, w któ­rej wy­ko­rzy­stu­je się różne ro­dza­je sił zbroj­nych


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) obej­mu­ją­cy pełną skalę, pełny wy­miar cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełnospektaklowy

zaj­mu­ją­cy ca­łość spek­ta­klu, wy­peł­nia­ją­cy cały spek­takl, bę­dą­cy głów­ną czę­ścią ja­kie­goś spek­ta­klu (np. pro­gram peł­no­spek­ta­klo­wy)


Źródła:

SJP.pl

Pełnosprawność

1. pełna spraw­ność fi­zycz­na lub psy­chicz­na;
2. cecha cze­goś dzia­ła­ją­ce­go pra­wi­dło­wo


Źródła:

SJP.pl

Pełnosprawny

1. o czło­wie­ku: cał­ko­wi­cie spraw­ny fi­zycz­nie i umy­sło­wo;
2. o ma­szy­nie, urzą­dze­niu, pro­gra­mie: dzia­ła­ją­cy pra­wi­dło­wo, bez za­kłó­ceń


Źródła:

SJP.pl

Pełnostandardowy

od­po­wia­da­ją­cy wszyst­kim okre­ślo­nym nor­mom, speł­nia­ją­cy wszyst­kie od­po­wied­nio uszcze­gó­ło­wio­ne wy­ma­ga­nia


Źródła:

SJP.pl

Pełnosłony

ma­ją­cy pełne za­so­le­nie, taki, u któ­re­go stę­że­nie soli jest wy­jąt­ko­wo wy­so­kie (np. morze peł­no­sło­ne)


Źródła:

SJP.pl

Pełnotekstowy

obej­mu­ją­cy ca­łość ja­kie­goś tek­stu w danej pu­bli­ka­cji, ogło­sze­niu lub no­tat­ce, od­no­szą­cy się do wszyst­kich in­for­ma­cji za­pi­sa­nych w ta­kiej for­mie


Źródła:

SJP.pl

Pełnotrzonowy

lej­kow­ni­czek peł­no­trzo­no­wy - ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny pieprz­ni­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Pełnotwarzowy

za­kry­wa­ją­cy całą twarz


Źródła:

SJP.pl

Pełnotłusty

za­wie­ra­ją­cy niezm­niej­szo­ną ilość tłu­szczu w sto­sun­ku do pro­duk­tów wyj­ścio­wych (np. ser peł­no­tłu­sty); peł­no­tłu­szczo­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) kulin. ma­ją­cy niez­re­du­ko­wa­ną ilość tłu­szczu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełnotłuszczowy

za­wie­ra­ją­cy niezm­niej­szo­ną ilość tłu­szczu w sto­sun­ku do pro­duk­tów wyj­ścio­wych (np. ser peł­no­tłu­szczo­wy); peł­no­tłu­sty


Źródła:

SJP.pl

Pełnowartościowy

1. naj­czę­ściej o pro­duk­tach spo­żyw­czych lub skład­ni­kach tych pro­duk­tów: za­wie­ra­ją­cy wiele po­trzeb­nych skład­ni­ków odżyw­czych (np. mleko peł­no­war­to­ścio­we);
2. o lu­dziach: od­po­wia­da­ją­cy wy­so­kim wy­ma­ga­niom (np. pra­cow­nik peł­no­war­to­ścio­wy); war­to­ścio­wy


Źródła:

SJP.pl

Pełnowodny

taki, w któ­rym wy­stę­pu­je pod­wyż­szo­ny po­ziom wody, odz­na­cza­ją­cy się więk­szym niż zwy­kle po­zio­mem wód (np. okres peł­no­wod­ny - okres pod­wyż­szo­ne­go po­zio­mu wód w zbior­ni­kach wod­nych)


Źródła:

SJP.pl

Pełnowymiarowy

1. ma­ją­cy wy­mia­ry wła­ści­we danym wy­ma­ga­niom (np. peł­no­wy­mia­ro­wy sta­dion spor­to­wy);
2. wy­ra­zi­sty, żywy (np. spek­takl peł­no­wy­mia­ro­wy)


Źródła:

SJP.pl

Pełnozakresowy

obej­mu­ją­cy cały moż­li­wy za­kres dzia­łań, funk­cji lub usług; kom­plet­ny, ca­ło­ścio­wy


Źródła:

SJP.pl

Pełnozatrudniony

pra­cu­ją­cy na peł­nym eta­cie


Źródła:

SJP.pl

Pełnoziarnistość

→ peł­no­ziar­ni­sty


Patrz:pełnoziarnisty

Źródła:

SJP.pl

Pełnoziarnisty

taki, w skład któ­re­go wcho­dzą nie­łu­ska­ne ziar­na zbóż (np. chleb peł­no­ziar­ni­sty)


przy­miot­nik

 (1.1) spoż. za­wie­ra­ją­cy nie­łu­ska­ne ziar­na zbóż


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełnoznaczny

w ję­zy­koz­naw­stwie: sa­mo­dziel­ny zna­cze­nio­wo


Źródła:

SJP.pl

Pełność

1. ide­al­ność cze­goś, osią­gnię­cie mak­sy­mal­ne­go za­kre­su, na­tę­że­nia cze­goś, stan, w któ­rym ni­cze­go nie bra­ku­je;
2. cecha cze­goś, co w środ­ku nie jest puste, prze­ci­wień­stwo pu­sto­ści;
3. pulch­ność, za­o­krą­gle­nie;
4. ob­je­dze­nie, uczu­cie sy­to­ści


Źródła:

SJP.pl

Pełny

1. na­peł­nio­ny, wy­peł­nio­ny po brze­gi;
2. kom­plet­ny, bez bra­ków; taki, któ­re­mu ni­cze­go nie bra­ku­je;
3. za­wie­ra­ją­cy wiele cze­goś, na­sy­co­ny czymś;
4. ni­czym nie ogra­ni­czo­ny; cał­ko­wi­ty, zu­peł­ny


przy­miot­nik

 (1.1) wy­peł­nio­ny w naj­więk­szym moż­li­wym stop­niu

 (1.2) za­wie­ra­ją­cy ob­fi­tość rze­czy, dóbr (dobra) lub mnó­stwo ludzi

 (1.3) o naj­więk­szej moż­li­wej war­to­ści lub na­tę­że­niu

 (1.4) taki, w któ­rym nic nie bra­ku­je

 (1.5) nie­za­wie­ra­ją­cy pu­stych prze­strze­ni

 (1.6) o kwia­tach: taki, w któ­rym prę­ci­ki i słu­pek przeksz­tał­ci­ły się w płat­ki ko­ro­ny;

 (1.7) przest. pulch­ny, okrą­gły

 (1.8) prze­ni­knię­ty, owład­nię­ty jakąś emo­cją, myślą itp.

 (1.9) geom. o kącie ma­ją­cym 360°


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełtew

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka na za­chod­niej Ukra­i­nie, wy­pły­wa­ją­ca ze Lwowa i ucho­dzą­ca do Bugu z jego lewej stro­ny;


Peł­tew ( Полтва, "Połt­wa") – rzeka na Ukra­i­nie, w ca­ło­ści po­ło­żo­na na te­re­nie ob­wo­du lwow­skie­go, lewy do­pływ Bugu.

Rzeka o dłu­go­ści ok. 70 km, któ­rej źró­dła znaj­du­ją się na wy­so­ko­ści ok. 350 m n.p.m. we Lwo­wie w dziel­ni­cy Że­laz­na Woda. Peł­tew prze­pły­wa przez po­łud­nio­wą część Roz­to­cza i ucho­dzi do Bugu w oko­li­cach mia­sta Busk, na wy­so­ko­ści około 220 m n.p.m. Naj­waż­niej­szym mia­stem, przez które prze­pły­wa, jest Lwów.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Pełzacz

1. nie­wiel­ki owa­do­żer­ny ptak leśny z rzędu wró­blo­wa­tych o cha­rak­te­ry­stycz­nym sztyw­nym ogo­nie peł­nią­cym rolę pod­po­ry pod­czas wspi­na­nia się po pniach drzew;
2. jedno z me­ta­lo­wych okuć z brze­gu żagla, łą­czą­cych tenże ża­giel z masz­tem;
3. po­tocz­nie o poch­leb­cy


Peł­zacz (że­glar­stwo) – oku­cie mo­cu­ją­ce ża­giel do masz­tu. Za­cze­pio­ne jest do przed­nie­go liku żagla, a na­stęp­nie na­su­wa­ne na szynę przyt­wier­dzo­na do masz­tu. Peł­za­cze sto­so­wa­ne są na ża­glow­cach z oża­glo­wa­niem ga­flo­wym i ber­mudz­kim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Pełzaczowate

ro­dzi­na nie­wiel­kich pta­ków z rzędu wró­blo­wa­tych, któ­rej ga­tun­ki wy­róż­nia­ją się sztyw­nym ogo­nem po­moc­nym pod­czas wspi­na­nia się po pniach drzew


Źródła:

SJP.pl

Pełzaczowaty

o ce­chach peł­za­czo­wa­tych (ro­dzi­na nie­wiel­kich pta­ków z rzędu wró­blo­wa­tych)


Źródła:

SJP.pl

Pełzak

ga­tu­nek z pod­gro­ma­dy ko­rze­nio­nó­żek, na­le­żą­cy do naj­prost­sze­go rzędu pier­wot­nia­ków o zmien­nym kształ­cie ciała; ameba


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) biol. or­ga­nizm jed­no­ko­mór­ko­wy po­ru­sza­ją­cy się za po­mo­cą ni­by­nó­żek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełzakowaty

przy­po­mi­na­ją­cy z wy­glą­du peł­za­ka (amebę, jed­ne­go z naj­prost­szych pier­wot­nia­ków z pod­gro­ma­dy ko­rze­nio­nó­żek), cha­rak­te­ry­stycz­ny dla peł­za­ka (np. ruch peł­za­ko­wa­ty)


Źródła:

SJP.pl

Pełzakowce

pro­tist zdol­ny do wyt­wa­rza­nia ni­by­nó­żek bę­dą­cych or­ga­na­mi ruchu i zdo­by­wa­nia po­ży­wie­nia


Źródła:

SJP.pl

Pełzakowica

cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza, o prze­bie­gu przew­le­kłym, wy­wo­ły­wa­na przez amebę; ame­bia­za; ame­bo­za; en­ta­me­bo­za; czer­won­ka peł­za­ko­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ły­wa­na przez peł­za­ki


Peł­za­ko­wi­ca, ina­czej ame­bo­za (łac. "amo­e­bo­sis", "en­ta­mo­e­bo­sis") – pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba in­wa­zyj­na prze­wo­du po­kar­mo­we­go wy­wo­ły­wa­na przez pier­wot­nia­ka z ro­dzi­ny "En­ta­mo­e­bi­dae" – "En­ta­mo­e­ba hi­sto­ly­ti­ca". Cho­ro­ba może mieć różny prze­bieg – od za­ka­że­nia be­zob­ja­wo­we­go, po­przez za­ka­że­nie z róż­nie na­si­lo­ny­mi ob­ja­wa­mi kli­nicz­ny­mi (od ła­god­nej bie­gun­ki do dy­zen­te­rii), cho­ro­ba przew­le­kła z prze­mien­ny­mi okre­sa­mi re­mi­sji i za­o­strzeń, do po­sta­ci po­za­je­li­to­wej z two­rze­niem ropni.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pełzakowiec

pro­tist zdol­ny do wyt­wa­rza­nia ni­by­nó­żek bę­dą­cych or­ga­na­mi ruchu i zdo­by­wa­nia po­ży­wie­nia


Źródła:

SJP.pl

Pełzakowy

czer­won­ka peł­za­ko­wa, cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza, o prze­bie­gu przew­le­kłym, wy­wo­ły­wa­na przez amebę; ame­bia­za; ame­bo­za; en­ta­me­bo­za; peł­za­ko­wi­ca


Źródła:

SJP.pl

Pełzanie

po­wol­ny pro­ces odksz­tał­ca­nia się niek­tó­rych ma­te­ria­łów pod wpły­wem dłu­gotr­wa­łe­go ob­cią­że­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|peł­zać.

 (1.2) techn. geol. po­wol­ne zwięk­sza­nie się odksz­tał­ceń ma­te­ria­łu pod­da­ne­go dłu­gotr­wa­łe­mu ob­cią­że­niu;


Peł­za­nie – po­wol­na zmia­na kształ­tu ciała (odksz­tał­ce­nie) wsku­tek dzia­ła­nia sta­łych, dłu­gotr­wa­łych ob­cią­żeń, mniej­szych od gra­ni­cy sprę­ży­sto­ści ma­te­ria­łu. Peł­za­nie prze­bie­ga znacz­nie szyb­ciej w wy­so­kich tem­pe­ra­tu­rach, np. w przy­pad­ku ru­ro­cią­gów, w któ­rych znaj­du­je się go­rą­cy czyn­nik pod ci­śnie­niem, czy ele­men­tów tur­bin ga­zo­wych ob­cią­żo­nych sta­tycz­nie, ale pra­cu­ją­cych w wy­so­kich tem­pe­ra­tu­rach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Pełzarka

urzą­dze­nie ba­daw­cze uży­wa­ne do okre­śla­nia od­por­no­ści niek­tó­rych ma­te­ria­łów na odksz­tał­ce­nia pod wpły­wem ob­cią­żeń


Źródła:

SJP.pl

Pełzatka

glon z typu zie­le­nic; ka­u­ler­pa


Źródła:

SJP.pl

Pełzać

pełz­nąć;
1. po­ru­szać się po­wo­li, przy­le­ga­jąc spo­dem ciała do ziemi;
2. po­stę­po­wać w spo­sób ule­gły, po­ni­ża­jąc włas­ną god­ność; pła­szczyć się przed kimś;
3. prze­no­śnie o mgle, dymie, pło­mie­niu, świet­le itp.: uno­sić się nisko, prze­su­wać się po­wo­li;
4. o ro­śli­nach: piąć się po po­wierzch­ni cze­goś


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) o zwie­rzę­tach po­su­wać się po­wo­li, przy­le­ga­jąc spo­dem do po­dło­ża

 (1.2) o lu­dziach po­ru­szać się wolno, do­ty­ka­jąc nie­o­mal brzu­chem po­dło­ża lub na czwo­ra­ka

 (1.3) o ro­śli­nach roz­ra­stać się po po­dło­żu

 (1.4) o ży­wio­łach prze­su­wać się wolno, uno­sząc się nisko

 (1.5) przen. pejor. za­cho­wy­wać się w spo­sób szcze­gól­nie ule­gły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Pełznąć

1. po­ru­szać się po­wo­li, przy­le­ga­jąc spo­dem ciała do ziemi; peł­zać;
2. po­stę­po­wać w spo­sób ule­gły, po­ni­ża­jąc włas­ną god­ność; pła­szczyć się przed kimś; peł­zać;
3. prze­no­śnie o mgle, dymie, pło­mie­niu, świet­le itp.: uno­sić się nisko, prze­su­wać się po­wo­li; peł­zać;
4. o ro­śli­nach: piąć się po po­wierzch­ni cze­goś; peł­zać;
5. o ko­lo­rach: tra­cić in­ten­syw­ność; bla­knąć, pło­wieć


cza­sow­nik

 (1.1) wolno po­su­wać się w przód ocie­ra­jąc tu­ło­wiem o grunt


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Peżetka

człon­ki­ni or­ga­ni­za­cji Pomoc Żoł­nie­rzo­wi


Źródła:

SJP.pl

Peżocik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od peżot


Źródła:

Wiktionary

Peżot

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. sa­mo­chód marki Pe­u­ge­ot


Źródła:

Wiktionary