Or

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w pół­noc­no-za­chod­nim Ka­zach­sta­nie i wschod­niej Rosji prze­du­ral­skiej, lewy do­pływ Uralu w zle­wi­sku Morza Ka­spij­skie­go;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Or-Ot

pse­u­do­nim Ar­tu­ra Opp­ma­na


Źródła:

SJP.pl

Oracja

1. uro­czy­sta mowa; dłu­gie prze­mó­wie­nie wy­gła­sza­ne z po­wa­gą
2. w li­tur­gii rzym­skiej: uro­czy­sta mod­lit­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. kwie­ci­ste prze­mó­wie­nie;

 (1.2) liter. żart. pe­ro­ra mo­ra­li­za­tor­ska, mówka

 (1.3) typ mod­lit­wy wień­czą­cej część li­tur­gii lub na­bo­żeń­stwa;


Ora­cja (łac. ora­tio od orare: "mówić", "roz­pra­wiać") to:

Ety­mo­lo­gia słowa po­cho­dzi z ła­ciń­skie­go "ora­to­rium" ('dom mod­lit­wy'), przeksz­tał­co­ne co do zna­cze­nia we­dług wł. Ora­to­rio di San Fi­lip­po Neri w Rzy­mie, gdzie w XVI w. od­by­wa­ły się na­bo­żeń­stwa mu­zycz­ne w ro­dza­ju mi­ste­riów, "ora­tio" ('prze­mó­wie­nie' łac. 'mowa; język, styl') i łac. "ora­tor" ('mówca') od "orare" ('wy­po­wia­dać for­mu­łę li­tur­gicz­ną; mówić; bła­gać; mod­lić się')


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Oracle

jeden z naj­po­pu­lar­niej­szych sy­ste­mów za­rzą­dza­nia re­la­cyj­ny­mi ba­za­mi da­nych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Oracyjny

→ ora­cyj­ny


Patrz:oracyjny

Źródła:

SJP.pl

Oracz

czło­wiek orzą­cy zie­mię


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, kto orze pole


Oracz ( Орач) – wieś w Buł­ga­rii, w ob­wo­dzie Tyr­go­wisz­te, w gmi­nie An­to­no­wo. We­dług da­nych sza­cun­ko­wych Ujed­no­li­co­ne­go Sy­ste­mu Ewi­den­cji Lud­no­ści oraz Usług Ad­mi­ni­stra­cyj­nych dla Lud­no­ści, 15 czerw­ca 2020 roku miej­sco­wość li­czy­ła 100 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Oraczewice

Ora­cze­wi­ce ( Hel­mers­ruh) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie cho­szczeń­skim, w gmi­nie Choszcz­no. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go. W roku 2007 wieś li­czy­ła 78 miesz­kań­ców. Wieś wcho­dzi w skład so­łect­wa Su­li­no.


Źródła:

Wikipedia

Oraczewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Oraczka

→ oracz


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. reg. czyn­ność ora­nia ziemi

 (1.2) żona ora­cza


Patrz:oracz

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oraczyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. za­o­ra­ne pole


Źródła:

Wiktionary

Oradea

[czy­taj: oRADja] mia­sto w Ru­mu­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści Ru­mu­nii;


( Nagyvárad) – mia­sto w Ru­mu­nii w okrę­gu Bihor, sto­li­ca kra­i­ny hi­sto­rycz­nej Kri­sza­na. Mia­sto liczy, zgod­nie ze spi­sem lud­no­ści z 2002 roku, 206 614 miesz­kań­ców. Na­to­miast licz­ba miesz­kań­ców ca­łe­go ze­spo­łu miej­skie­go wy­no­si ok. 241 tys. Ora­dea na­le­ży do naj­le­piej roz­wi­nię­tych miast w Ru­mu­nii. Merem mia­sta jest Flo­rin Birta.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Oradejski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ora­deą, do­ty­czą­cy Ora­dei


Źródła:

Wiktionary

Oral

po­tocz­nie: seks oral­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. pot. sek­su­al­ny sto­su­nek oral­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Oralista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pedag. zwo­len­nik dok­try­ny ora­liz­mu, za­ka­zu­ją­cej głu­chym uży­wa­nia ję­zy­ka mi­go­we­go w imię lep­sze­go opa­no­wa­nia przez nich mowy


Źródła:

Wiktionary

Oralizm

1. ero­tycz­ne pie­szczo­ty usta­mi; seks oral­ny;
2. dok­try­na pe­da­go­gicz­na, we­dług któ­rej głusi po­win­ni uczyć się mówić i czy­tać z ust, a język mi­go­wy przesz­ka­dza w nauce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. dys­funk­cja po­le­ga­ją­ca na uwa­run­ko­wa­niu na osią­ga­nie or­gaz­mu je­dy­nie przez po­bu­dza­nie ge­ni­ta­liów usta­mi

 (1.2) seks. pie­szczo­ty usta­mi, seks oral­ny;

 (1.3) pedag. dok­try­na, zgod­nie z którą osoba głu­cha po­win­na uczyć się mówić, czy­tać z ust, a po­słu­gi­wa­nie się ję­zy­kiem mi­go­wym przesz­ka­dza w tym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oralność

cecha tego, co ma zwią­zek z ust­nym prze­ka­zy­wa­niem in­for­ma­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co oral­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oralny

1. zwią­za­ny z ust­nym prze­ka­zy­wa­niem in­for­ma­cji;
2. sex oral­ny - za­cho­wa­nie sek­su­al­ne po­le­ga­ją­ce na pie­szcze­niu ciała part­ner­ki lub part­ne­ra, a w szcze­gól­no­ści na­rzą­dów płcio­wych oraz in­nych stref ero­gen­nych, z uży­ciem ję­zy­ka i ust


przy­miot­nik

 (1.1) ustny, prze­ka­zy­wa­ny za po­mo­cą mowy

 (1.2) o za­cho­wa­niu sek­su­al­nym z uży­ciem ję­zy­ka i ust


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oramić

rzad­ko: obra­mo­wać


Źródła:

SJP.pl

Oran

mia­sto w Al­gie­rii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Al­gie­rii;


Oran ( ‏وهران‎, "Wahrān") – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Al­gie­rii, nad Mo­rzem Śró­dziem­nym, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny wi­la­je­tu Oran. W 2008 roku li­czy­ło ok. 610 tys. miesz­kań­ców. Ważny port hand­lo­wy i pa­sa­żer­ski, oś­ro­dek prze­my­słu ryb­ne­go, włó­kien­ni­cze­go, che­micz­ne­go, ce­men­to­we­go i me­ta­lo­we­go. Oś­ro­dek kul­tu­ral­no-na­u­ko­wy z mu­ze­a­mi, bi­blio­te­ka­mi, uni­wer­sy­te­tem i po­li­tech­ni­ką. Sie­dzi­ba rzym­sko­ka­to­lic­kiej die­cez­ji orań­skiej. Miej­sce akcji po­wie­ści "Dżuma" Al­ber­ta Ca­mu­sa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orange

[czy­taj: orendż]
1. jedno z wielu miast w USA;
2. jedna z wielu gmin w USA;
3. mię­dzy­na­ro­do­wa marka te­le­fo­nii ko­mór­ko­wej;
4. [czy­taj: oRANŻ] mia­sto na po­łud­niu Fran­cji;
5. rzeka w Le­sot­ho, RPA i Na­mi­bii; Oran­je


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orangowate

po­dro­dzi­na małp człe­koksz­tałt­nych


Oran­go­wa­te (Pon­gi­nae) – po­dro­dzi­na ssa­ków na­czel­nych z ro­dzi­ny czło­wie­ko­wa­tych (Ho­mi­ni­dae) do któ­rej za­li­cza się oran­gu­ta­ny oraz wy­mar­łe an­ka­ra­pi­te­ki, gi­gan­to­pi­te­ki i si­wa­pi­te­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orangowaty

o ce­chach oran­go­wa­tych (po­dro­dzi­na małp)


Źródła:

SJP.pl

Orangutan

małpa człe­koksz­tałt­na pro­wa­dzą­ca na­drzew­ny tryb życia, ob­ję­ta ochro­ną z po­wo­du ry­zy­ka wy­gi­nię­cia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. ro­dzaj na­drzew­nej małpy człe­koksz­tałt­nej;

 (1.2) pot. osoba nie­o­by­ta


Oran­gu­tan ("Pongo") – ro­dzaj du­żych ssa­ków na­czel­nych z po­dro­dzi­ny oran­go­wa­tych (Pon­gi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny czło­wie­ko­wa­tych (Ho­mi­ni­dae). IUCN wszyst­kie oran­gu­ta­ny kla­sy­fi­ku­je jako kry­tycz­nie za­gro­żo­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orangutani

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z oran­gu­ta­nem, do­ty­czą­cy oran­gu­ta­na


Źródła:

Wiktionary

Orangutanica

sa­mi­ca oran­gu­ta­na


Źródła:

SJP.pl

Orania

1. przy­go­to­wy­wać zie­mię pod za­siew po­przez two­rze­nie w niej bruzd i jed­no­czes­ne od­kła­da­nie skib za po­mo­cą sto­sow­nych na­rzę­dzi, ma­szyn;
2. po­tocz­nie: cięż­ko pra­co­wać, ha­ro­wać


Księ­stwo Ora­nii (pot. Ora­nia; nazwa od mia­sta Oran­ge) – lenno króla Fran­cji, po­cząt­ko­wo hrab­stwo, a od 1171 księ­stwo. Rzą­dzo­ne było przez przed­sta­wi­cie­li róż­nych rodów, na­zy­wa­nych od nazwy księ­stwa orań­ski­mi. Przed­sta­wi­cie­le ostat­nie­go z tych rodów (dy­na­stia Orań­ska-Nas­sau) byli w XVI i XVII wieku m.in.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Oranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|orać.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Oranienbaum

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. Ło­mo­no­sow (nazwa ofi­cjal­na do 1948 r.);


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Oranienbaumski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Ora­nien­ba­u­mem, do­ty­czą­cy Ora­nien­ba­u­mu (współcz. Ło­mo­no­sow)


Źródła:

Wiktionary

Oranienburg

mia­sto w Niem­czech


Ora­nien­burg – mia­sto we wschod­nich Niem­czech w kraju związ­ko­wym Bran­den­bur­gia, sie­dzi­ba po­wia­tu Ober­ha­vel. Leży 35 km na pół­noc od cen­trum Ber­li­na, nad rzeką Ha­we­lą oraz przy ka­na­le Odra-Ha­we­la. Jest naj­więk­szym mia­stem po­wia­tu Ober­ha­vel i czę­ścią ber­liń­skiej aglo­me­ra­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Oranienburski

przy­miot­nik od: Ora­nien­burg (mia­sto w Niem­czech)


Źródła:

SJP.pl

Oranje

rzeka w Le­sot­ho, RPA i Na­mi­bii; Oran­ge


Oran­je (Oran­ge, ang. "Oran­ge River", afr. "Oran­je­ri­vier") – rzeka w Afry­ce, pły­ną­ca przez te­ry­to­rium Le­sot­ho, Po­łud­nio­wej Afry­ki i Na­mi­bii.

Źró­dła rzeki Oran­je znaj­du­ją się w Gó­rach Smo­czych w Le­sot­ho, we wschod­niej czę­ści Afry­ki po­łud­nio­wej, ucho­dzi na­to­miast do Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go na wy­brze­żu za­chod­nim. Na rzece znaj­du­ją się progi i wo­do­spa­dy (np. Au­gra­bies­val). Wy­stę­pu­ją duże wa­ha­nia sta­nów wód i czę­ste są po­wo­dzie let­nie. Rzeka wy­ko­rzy­sty­wa­na jest do na­wad­nia­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Oranjestad

sto­li­ca Aruby


rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Aruby;

 (1.2) geogr. sto­li­ca wyspy Sint Eu­sta­tius;


Oran­je­stad – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto kraju au­to­no­micz­ne­go Aruba, na­le­żą­ce­go do Ho­lan­dii, w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej. 1 stycz­nia 2020 r. li­czy­ło 28 658 miesz­kań­ców, na­le­ży do dwóch re­gio­nów Oran­je­stad-Oost i Oran­je­stad-West. Leży na za­chod­nim brze­gu wyspy,


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Oranjestadczyk

miesz­ka­niec Oran­je­sta­du (sto­li­cy Aruby)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Oran­je­sta­du


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oranjestadka

miesz­kan­ka Oran­je­sta­du (sto­li­cy Aruby)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Oran­je­sta­du


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oranjestadzki

do­ty­czą­cy Oran­je­sta­du, sto­li­cy Aruby


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Oran­je­sta­dem, sto­li­cą Aruby

 (1.2) zwią­za­ny z Oran­je­sta­dem, sto­li­cą wyspy Sint Eu­sta­tius


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oranka

gwa­ro­wo: orka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Oranu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orant

w sztu­ce: po­stać sto­ją­ca w pozie mod­li­tew­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) szt. rel. ka­no­nicz­ne przed­sta­wie­nie mod­lą­cej się po­sta­ci mę­skiej ze wznie­sio­ny­mi, ro­zło­żo­ny­mi rę­ka­mi;


Orant, orant­ka (łac. "orans", "oran­tis" od "orare" – mod­lić się) – w sztu­kach pla­stycz­nych przed­sta­wie­nie po­sta­ci (zaz­wy­czaj ko­bie­cej) mod­lą­cej się, na sto­ją­co, usta­wio­nej fron­tal­nie, ze wznie­sio­ny­mi ku górze rę­ka­mi i roz­war­ty­mi dłoń­mi, ubra­nej w długą szatę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orantka

w sztu­ce: po­stać ko­bie­ca sto­ją­ca w pozie mod­li­tew­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. rel. ka­no­nicz­ne przed­sta­wie­nie mod­lą­cej się po­sta­ci żeń­skiej ze wznie­sio­ny­mi, ro­zło­żo­ny­mi rę­ka­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orany

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Lit­wie, w okrę­gu olic­kim.


Orany (lit. "Varėna") – mia­sto (10 tys. miesz­kań­ców) w Dzu­kii na Lit­wie.

Orany po­ło­żo­ne były w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie troc­kim wo­je­wództ­wa troc­kie­go.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Oranż

1. barwa po­ma­rań­czo­wa; po­ma­rańcz;
2. oranż me­ty­lo­wy - barw­nik syn­te­tycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kolor po­ma­rań­czo­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oranżada

napój mu­su­ją­cy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) napój o smaku po­ma­rań­czo­wym, rów­nież jego su­ro­gat

 (1.2) bu­tel­ka oran­ża­dy (1.1)


Oran­ża­da – chło­dzą­cy ga­zo­wa­ny napój be­zal­ko­ho­lo­wy, tra­dy­cyj­nie o in­ten­syw­nie słod­kim, po­ma­rań­czo­wym smaku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Oranżadowy

→ oran­ża­da


Patrz:oranżada

Źródła:

SJP.pl

Oranżeria

bu­dy­nek ogro­do­wy z du­ży­mi okna­mi, słu­żą­cy do ho­do­wa­nia ro­ślin tro­pi­kal­nych lub zabaw to­wa­rzy­skich; po­ma­rań­czar­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. ogrod. szklar­nia słu­żą­ca do ho­dow­li eg­zo­tycz­nych ro­ślin, np. po­ma­rańcz, cy­tryn, peł­nią­ca rolę wy­po­czyn­ko­wą;


Oran­że­ria (rów­nież po­ma­rań­czar­nia) – bu­dow­la ogro­do­wa, par­te­ro­wa, wolno sto­ją­ca lub po­łą­czo­na z ta­ra­sem, ogrze­wa­na.

Oran­że­rie słu­ży­ły do upra­wy ro­ślin eg­zo­tycz­nych (po­ma­rań­cze, cy­try­ny, gra­na­ty itp.), a także do prze­cho­wy­wa­nia ro­ślin, które nie mogą w stre­fie umiar­ko­wa­nej zi­mo­wać w grun­cie. Peł­ni­ły też funk­cję ogro­dów zi­mo­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Oranżerium

dawna nazwa oran­że­rii


Źródła:

SJP.pl

Oranżeryjny

zwią­za­ny z oran­że­rią; ho­do­wa­ny w oran­że­riach; cie­plar­nia­ny


Źródła:

SJP.pl

Oranżowy

1. po­ma­rań­czo­wy lub żół­to­czer­wo­ny;
2. zwią­za­ny z po­ma­rań­czą, np. kon­fi­tu­ra oran­żo­wa, drze­wo oran­żo­we


przy­miot­nik

 (1.1) ko­lo­ru po­ma­rań­czo­we­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oranżysta

czło­nek pro­te­stanc­kie­go bract­wa w Ir­lan­dii Pół­noc­nej


Źródła:

SJP.pl

Oranżyści

czło­nek pro­te­stanc­kie­go bract­wa w Ir­lan­dii Pół­noc­nej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orator

czło­wiek, który po­tra­fi wy­gła­szać prze­mó­wie­nia, chęt­nie głosi ora­cje, za­bie­ra głos pu­blicz­nie; kra­so­mów­ca, retor, mówca


Ora­tor, ina­czej retor (z gr. "rhe­tor", łac. "ora­tor") – mówca, który opa­no­wał sztu­kę re­to­ry­ki, po­tra­fi prze­ma­wiać pu­blicz­nie i prze­ko­ny­wać słu­cha­czy do swo­ich racji.

W kul­tu­rze sta­ro­żyt­nej Gre­cji i Rzymu nazwy "rhe­tor", "ora­tor" od­no­si­ły się m.in. do mówcy na zgro­ma­dze­niu, po­li­ty­ka, na­u­czy­cie­la wy­mo­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Oratorianie

czło­nek sto­wa­rzy­sze­nia re­li­gij­ne­go sku­pia­ją­ce­go osoby du­chow­ne i świec­kie bez obo­wiąz­ku skła­da­nia ślu­bów za­kon­nych


Źródła:

SJP.pl

Oratorianin

czło­nek sto­wa­rzy­sze­nia re­li­gij­ne­go sku­pia­ją­ce­go osoby du­chow­ne i świec­kie bez obo­wiąz­ku skła­da­nia ślu­bów za­kon­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­kon­nik ze zgro­ma­dze­nia za­ło­żo­ne­go przez św. Fi­li­pa Ne­re­u­sza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oratorianka

→ ora­to­ria­nin


Patrz:oratorianin

Źródła:

SJP.pl

Oratoriański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ora­to­ria­na­mi, do­ty­czą­cy ora­to­ria­nów

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do ora­to­ria­nów, bę­dą­cy ich włas­no­ścią


Źródła:

Wiktionary

Oratorium

1. miej­sce przez­na­czo­ne na mod­lit­wę, naj­czę­ściej ka­pli­ca
2. forma wo­kal­no-in­stru­men­tal­na o te­ma­ty­ce bi­blij­nej lub re­li­gij­nej, śpie­wa­na przez so­li­stę, chór lub wy­ko­ny­wa­na przez or­kie­strę


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. wiel­ka forma mu­zycz­na wo­kal­no-in­stru­men­tal­na, po­zba­wio­na akcji sce­nicz­nej, o te­ma­ty­ce głów­nie re­li­gij­nej;

 (1.2) ar­chit. rel. część klasz­to­ru przez­na­czo­na na mod­lit­wę;

 (1.3) pedag. rel. miej­sce spot­kań wy­cho­waw­czych z dzieć­mi i mło­dzie­żą w pla­ców­kach sa­lez­jań­skich;


Ora­to­rium – wiel­ka forma mu­zycz­na wo­kal­no-in­stru­men­tal­na, wy­ko­ny­wa­na po­cząt­ko­wo w ko­ście­le, a obec­nie zaz­wy­czaj na estra­dzie kon­cer­to­wej.

W wy­ko­na­niach ora­to­rium biorą udział śpie­wa­cy-so­li­ści, chór i or­kie­stra. Epic­kie frag­men­ty re­cy­tu­je nar­ra­tor ("testo, hi­sto­ri­cus"), cza­sem rolę tę przej­mu­je chór.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Oratorka

ko­bie­ta ma­ją­ca zdol­ność kra­so­mów­stwa; mów­czy­ni


Źródła:

SJP.pl

Oratorski

taki, który do­ty­czy ora­to­ra, ma zdol­no­ści kra­so­mów­cze; re­to­rycz­ny, kra­so­mów­czy, elok­went­ny, wy­mow­ny


przy­miot­nik

 (1.1) po­tra­fią­cy wy­po­wie­dzieć się w spo­sób wła­ści­wy dla ora­to­ra, kra­so­mów­czo, także: świad­czą­cy o ta­kiej umie­jęt­no­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oratorstwo

umie­jęt­ność spraw­ne­go, jas­ne­go wy­ra­ża­nia swo­ich myśli, sztu­ka pię­kne­go mó­wie­nia; re­to­ry­ka, kra­so­mów­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) umie­jęt­ność jas­ne­go wy­ra­ża­nia myśli


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oratoryjny

do­ty­czą­cy ora­to­rium (ut­wo­ru mu­zycz­ne­go), np. kon­cert ora­to­ryj­ny, mu­zy­ka ora­to­ryj­na


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ora­to­rium, do­ty­czą­cy ora­to­rium

 (1.2) po­sia­da­ją­cy cechy ora­to­rium


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orawa

kra­i­na hi­sto­rycz­no-ge­o­gra­ficz­na w Pol­sce i na Sło­wa­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w pół­noc­nej Sło­wa­cji;

 (1.2) etn. hist. geogr. re­gion et­no­gra­ficz­ny w Sło­wa­cji i czę­ścio­wo w Pol­sce, w do­rze­czu Orawy (1.1);


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orawianin

miesz­ka­niec Orawy (kra­i­ny)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Orawy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orawianka

miesz­kan­ka Orawy (kra­i­ny)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Orawy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orawiec

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Orawka

1. wieś w Pol­sce;
2. osada w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orawski

przy­miot­nik od: Orawa (kra­i­na hi­sto­rycz­na i rzeka na Sło­wa­cji)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Orawy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oraz

spój­nik łą­czą­cy współ­rzęd­ne czę­ści zda­nia; i; a także


spój­nik

 (1.1) …łą­czą­cy słowa i zda­nia rów­no­rzęd­ne, wska­zu­jąc je jako wy­stę­pu­ją­ce rów­no­cze­śnie

przy­słó­wek

 (2.1) śrpol. jed­no­cze­śnie; za­ra­zem, w tym samym cza­sie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orać

1. przy­go­to­wy­wać zie­mię pod za­siew po­przez two­rze­nie w niej bruzd i jed­no­czes­ne od­kła­da­nie skib za po­mo­cą sto­sow­nych na­rzę­dzi, ma­szyn;
2. po­tocz­nie: cięż­ko pra­co­wać, ha­ro­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) roln. przy­go­to­wy­wać zie­mię pod za­siew po­przez prze­rzu­ce­nie gór­nej jej war­stwy płu­giem

 (1.2) pot. przen. cięż­ko pra­co­wać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orańczyk

miesz­ka­niec Oranu (mia­sta w Al­gie­rii)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Oranu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orański

przy­miot­nik od: Oran


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Oranu, zwią­za­ny z Ora­nem (mia­stem w Al­gie­rii)

 (1.2) do­ty­czą­cy Ora­nii, zwią­za­ny z Ora­nią

 (1.3) do­ty­czą­cy Oran, zwią­za­ny z Ora­na­mi (mia­stem na Lit­wie)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orb

mała, ku­li­sta ano­ma­lia świetl­na na zdję­ciach i fil­mach


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orban

naz­wi­sko


Orban – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Ok­sy­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Tarn.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 246 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 28 osób/km² (wśród 3020 gmin re­gio­nu Midi-Pi­re­ne­je Orban pla­su­je się na 817. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 1183.).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orbanizacja

przej­mo­wa­nie spo­so­bu spra­wo­wa­nia rzą­dów na wzór Vik­to­ra Orbána, wę­gier­skie­go pre­mie­ra


Źródła:

SJP.pl

Orbis

1. pol­skie przed­się­bior­stwo bran­ży ho­te­lar­skiej;
2. miej­sco­wość i gmina w Niem­czech


Źródła:

SJP.pl

Orbisowski

przy­miot­nik od: Orbis (biuro po­dró­ży)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­bi­sem, do­ty­czą­cy Or­bi­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orbita

1. tor, po któ­rym po­ru­sza się, pod wpły­wem przy­cią­ga­nia, jedno ciało wokół in­ne­go (np. elek­tron wokół jądra ato­mo­we­go, Mars wokół Słoń­ca)
2. krąg czy­ichś wpły­wów, za­in­te­re­so­wań
3. w ana­to­mii: oczo­dół


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. tor ciała krą­żą­ce­go lub prze­la­tu­ją­ce­go obok in­ne­go ciała, za­krzy­wio­ny w wy­ni­ku ich wza­jem­ne­go przy­cią­ga­nia;

 (1.2) anat. oczo­dół

 (1.3) krąg, sfera, za­sięg


Or­bi­ta – tor ciała po­ru­sza­ją­ce­go się pod wpły­wem cią­że­nia, np. ciała nie­bie­skie­go lub sztucz­ne­go sa­te­li­ty. W Ukła­dzie Sło­necz­nym Zie­mia, inne pla­ne­ty, pla­ne­to­i­dy, ko­me­ty i mniej­sze ciała po­ru­sza­ją się po swo­ich or­bi­tach wokół Słoń­ca. Z kolei księ­ży­ce krążą po or­bi­tach wokół pla­net ma­cie­rzy­stych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orbital

funk­cja fa­lo­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca stan ener­ge­tycz­ny elek­tro­nu znaj­du­ją­ce­go się w ato­mie, czą­stecz­ce lub ciele sta­łym obli­czo­na ja­ką­kol­wiek me­to­dą w przy­bli­że­niu jed­no­e­lek­tro­no­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. chem. roz­wią­za­nie rów­na­nia Schrödingera opi­su­ją­ce za­cho­wa­nie elek­tro­nu w ato­mie bądź czą­stecz­ce;

 (1.2) fiz. chem. pot. ob­szar po­ka­zu­ją­cy na naj­bar­dziej praw­do­po­dob­ne po­ło­że­nie elek­tro­nu w ato­mie bądź czą­stecz­ce


Or­bi­tal – funk­cja fa­lo­wa bę­dą­cą roz­wią­za­niem rów­na­nia Schrödingera dla szcze­gól­ne­go przy­pad­ku ukła­du jed­ne­go elek­tro­nu znaj­du­ją­ce­go się na jed­nej z po­włok ato­mo­wych lub two­rzą­cych wią­za­nie che­micz­ne. Or­bi­tal jest funk­cją fa­lo­wą jed­ne­go elek­tro­nu, a jej kwa­drat mo­du­łu (zgod­nie z po­stu­la­tem Maxa Borna) okre­śla gę­stość praw­do­po­do­bień­stwa na­pot­ka­nia elek­tro­nu w danym punk­cie prze­strze­ni.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orbitalny

1. przy­miot­nik od: or­bi­ta (w zna­cze­niu toru lotu), np. ruch or­bi­tal­ny, lot or­bi­tal­ny
2. or­bi­tal­na licz­ba kwan­to­wa - wiel­kość okre­śla­ją­ca kształt or­bi­ta­lu


przy­miot­nik

 (1.1) astr. do­ty­czą­cy or­bi­ty, po­wią­za­ny z or­bi­tą, znaj­du­ją­cy się na or­bi­cie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orbiter

sta­tek kos­micz­ny lub jego część krą­żą­ca wokół ciała nie­bie­skie­go; sztucz­ny sa­te­li­ta


Or­bi­ter – część sondy kos­micz­nej, która po­zo­sta­je na or­bi­cie wo­kół­pla­ne­tar­nej po od­dzie­le­niu lą­dow­ni­ka i służy jako sa­te­li­ta ko­mu­ni­ka­cyj­ny, prze­ka­zu­ją­cy sy­gnał z lą­dow­ni­ka na Zie­mię. Or­bi­ter speł­nia rów­nież rolę sa­te­li­ty zwia­dow­cze­go fo­to­gra­fu­ją­ce­go po­wierzch­nię pla­ne­ty, do­ko­nu­je także ana­li­zy widma i ana­li­zy ter­micz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orbitoid

pier­wot­niak ko­pal­ny z gór­nych warstw po­kła­dów kre­do­wych


Źródła:

SJP.pl

Orbitolina

ko­pal­ny pier­wot­niak ze śred­nich i naj­głęb­szych warstw złóż kre­do­wych


Źródła:

SJP.pl

Orbitopatia

or­bi­to­pa­tia tar­czy­co­wa - cho­ro­ba tka­nek oczo­do­łu zwią­za­na z cho­ro­bą tar­czy­cy


Źródła:

SJP.pl

Orbitowanie

1. znaj­do­wa­nie się kos­mo­na­u­ty poza stat­kiem kos­micz­nym, w jego po­bli­żu
2. ruch ciała nie­bie­skie­go lub po­ja­zdu kos­micz­ne­go po or­bi­cie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|or­bi­to­wać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orbitować

1. po­ru­szać się w kos­mo­sie po or­bi­cie;
2. o kimś, kto na­du­żył al­ko­ho­lu: za­ta­czać się, po­ru­szać się bar­dzo chwiej­nym kro­kiem


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) krą­żyć po or­bi­cie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orbitowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Orbitrek

urzą­dze­nie do tre­nin­gu ae­ro­bo­we­go, wy­po­sa­żo­ne w funk­cje ro­we­ru sta­cjo­nar­ne­go, step­pe­ra i bież­ni elek­trycz­nej; tre­na­żer elip­tycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. urzą­dze­nie do tre­nin­gu, na któ­rym nogi imi­tu­ją chód, jazdę na nar­tach lub jazdę na ro­we­rze, a ręce po­ru­sza­ją na­prze­mien­nie uchwy­ta­mi


Or­bi­trek elip­tycz­ny, tre­na­żer elip­tycz­ny, cros­stra­i­ner – sta­cjo­nar­ne urzą­dze­nie tre­nin­go­we do ćwi­czeń kar­dio.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orbora

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. praw. czynsz pła­co­ny z hut i ko­pal­ni do skar­bu kró­lew­skie­go


Źródła:

Wiktionary

Orceina

kar­mi­no­wy barw­nik otrzy­my­wa­ny z niek­tó­rych po­ro­stów; or­se­i­na, or­se­lia


Źródła:

SJP.pl

Orchestra

w sta­ro­żyt­nym te­a­trze grec­kim i rzym­skim: okrą­gły (wcze­śniej w kształ­cie tra­pe­zu) pla­cyk przez­na­czo­ny dla chóru


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. teatr. cen­tral­na, naj­czę­ściej okrą­gła część sta­ro­żyt­ne­go te­a­tru;


Or­che­stra (gr. "or­che­o­mai" – tań­czę) – nazwa pół­ko­li­ste­go (pier­wsze or­che­stry wy­ty­cza­no w kształ­cie pro­sto­ką­ta, koła lub elip­sy, z cza­sem przy­ję­ła się forma pół­ko­la i ta ule­gła roz­po­wszech­nie­niu) placu w te­a­trach grec­kich i rzym­skich, znaj­du­ją­ce­go się po­mię­dzy sceną a wi­dow­nią.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orchestrion

me­cha­nicz­ny in­stru­ment mu­zycz­ny; or­kie­strion


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. muz. ro­dzaj me­cha­nicz­nej szafy gra­ją­cej;


Or­che­strion (or­kie­stron) – ro­dzaj szafy gra­ją­cej za­li­cza­nej do in­stru­men­tów me­cha­nicz­nych, po­pu­lar­ny szcze­gól­nie w XIX wieku. Zbu­do­wa­ny z osz­klo­nej szaf­ki, wew­nątrz któ­rej umie­szczo­ny był me­cha­nizm wa­go­wy, który po wrzu­ce­niu mo­ne­ty włą­czał urzą­dze­nie po­ru­sza­ją­ce kol­cza­sty walec.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orchidea

ro­śli­na z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych, ho­do­wa­na jako ozdob­na, o pię­knych kwia­tach; stor­czyk


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. pot. eg­zo­tycz­ny stor­czyk;


Or­chi­dea – po­tocz­na nazwa ro­ślin z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych, w szcze­gól­no­ści sto­so­wa­na w od­nie­sie­niu do ro­ślin o efek­tow­nych kwia­tach, upra­wia­nych w wa­run­kach szklar­nio­wych. Od­no­szo­na jest do wielu ga­tun­ków i mie­szań­ców np. z ro­dza­ju kat­le­ja, fa­le­nop­sis, cym­bi­dium.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orchidektomia

chi­rur­gicz­ne usu­nię­cie jądra lub jąder


Or­chi­dek­to­mia (or­chiek­to­mia) – za­bieg ope­ra­cyj­ny po­le­ga­ją­cy na chi­rur­gicz­nym usu­nię­ciu go­na­dy mę­skiej (jądra) oraz po­wróz­ka na­sien­ne­go.

Or­chi­dek­to­mia może być jed­no­stron­na lub obu­stron­na i jest sto­so­wa­na prze­de wszyst­kim jako forma le­cze­nia raka jądra, jed­nak ostat­nio ta ru­ty­no­wa i cza­sa­mi niek­we­stio­no­wa­na pro­ce­du­ra chi­rur­gicz­na zo­sta­ła przez różne grupy zak­we­stio­no­wa­na na rzecz pro­ce­dur oszczę­dza­ją­cych jądro i da­ją­cych rów­no­waż­ne wy­ni­ki on­ko­lo­gicz­ne, wy­jąt­ko­wo jako forma ka­stra­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orchideowy

→ or­chi­dea


Patrz:orchidea

Źródła:

SJP.pl

Orchomenos

sta­ro­żyt­nie mia­sto


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. grec­kie mia­sto w za­chod­niej Be­o­cji;

 (1.2) geogr. hist. dawne grec­kie mia­sto, współ­cze­śnie wieś w Ar­ka­dii


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orchon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Mon­go­lii;


Or­chon ( Орхон гол) – rzeka w środ­ko­wej Mon­go­lii, naj­dłuż­sza rzeka Mon­go­lii, prawy do­pływ Se­len­gi. Dłu­gość – 1124 km, po­wierzch­nia zlew­ni – 132,8 tys. km².

Źró­dła leżą w Chan­ga­ju, w aj­ma­ku pół­noc­no­chan­gaj­skim. W dol­nym od­cin­ku rzeka jest zdat­na do że­glu­gi stat­ków z Se­len­gi.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Orchowiec

Or­cho­wiec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie kras­no­staw­skim, w gmi­nie Gorz­ków.

Za Kró­le­stwa Pol­skie­go ist­nia­ła gmina Or­cho­wiec. W la­tach 1954–1961 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Or­cho­wiec, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Gorz­ków. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Orchowo

1. wieś w Pol­sce;
2. wieś na Bia­ło­ru­si


Or­cho­wo – wieś (daw­niej mia­sto) w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie słu­pec­kim, w gmi­nie Or­cho­wo.

Or­cho­wo uzy­ska­ło lo­ka­cję miej­ską w 1506 roku, zde­gra­do­wa­ne około 1620 roku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orchowski

przy­miot­nik od: Or­cho­wo, Or­chów


Źródła:

SJP.pl

Orchoński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­cho­nem, do­ty­czą­cy Or­cho­nu


Źródła:

Wiktionary

Orchówek

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Orcio

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. rzad. zdrobn. Jerzy


Źródła:

Wiktionary

Orcyna

1. kry­sta­licz­na sub­stan­cja roz­pu­szczal­na w wo­dzie, al­ko­ho­lu i ete­rze, otrzy­my­wa­na z po­ro­stów, to­lu­e­nu oraz alo­e­su; fenol di­wo­do­rot­le­no­wy;
2. gwa­ro­wo: grunt orny


Źródła:

SJP.pl

Orczy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) rzad. środ. na­le­żą­cy do orka, bę­dą­cy jego włas­no­ścią


Źródła:

Wiktionary

Orczyca

w dwu­kon­nym wozie: nie­ru­cho­ma belka z ha­ka­mi na or­czy­ki; stel­wa­ga, sztel­wa­ga


Or­czy­ca (waga, sztel­wa­ga) – po­przecz­na belka w po­jeź­dzie za­przę­go­wym, do któ­rej mon­tu­je się or­czy­ki. Za­wie­szo­na luźno na haku u na­sa­dy dysz­la zwana wagą lub przyt­wier­dzo­na nie­ru­cho­mo na­zy­wa­na sztel­wa­gą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orczyk

1. drą­żek za­wie­szo­ny na dwóch li­nach, słu­żą­cy do ćwi­czeń gim­na­stycz­nych
2. po­zio­ma dźwi­gnia dwu­ra­mien­na słu­żą­ca do wy­chy­la­nia steru kie­run­ku pła­tow­ca
3. drą­żek drew­nia­ny przy­cze­pio­ny do or­czy­cy, na­rzę­dzia rol­ni­cze­go lub wozu kon­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. drą­żek, zwy­kle sta­lo­wy, bę­dą­cy czę­ścią ma­szy­ny

 (1.2) środ. sport. zob. wy­ciąg or­czy­ko­wy.

 (1.3) sport. sprzęt do ćwi­czeń gim­na­stycz­nych w po­sta­ci drąż­ka za­wie­szo­ne­go na dwóch li­nach

 (1.4) lotn. urzą­dze­nie ste­ru­ją­ce słu­żą­ce do wy­chy­la­nia steru kie­run­ku stat­ku po­wietrz­ne­go, ma­ją­ce kształt po­zio­mej dźwi­gni dwu­ra­mien­nej, uru­cha­mia­ne no­ga­mi;

 (1.5) roln. drew­nia­ny drą­żek przy ma­szy­nie rol­ni­czej albo wozie, przy­cze­pio­ny do or­czy­cy lub bez­poś­red­nio do wozu, słu­żą­cy do za­cze­pie­nia uprzę­ży (pasów, po­stron­ków lub łań­cu­chów)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orczykowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Orda

horda;
1. obóz armii ta­tar­skiej; daw­niej o całym woj­sku Ta­ta­rów;
2. sie­dzi­ba wład­cy tu­rec­kie­go lub mon­gol­skie­go;
3. fe­u­dal­ne pań­stwo mon­gol­skie lub tu­rec­kie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. woj­sko ta­tar­skie

 (1.2) hist. pań­stwo mon­gol­skie lub tu­rec­kie o ustro­ju fe­u­dal­nym


Orda – pier­wot­nie wśród ludów ał­taj­skich okre­śle­nie na­mio­tu lub bar­dziej ogól­nie kwa­te­ry wład­cy, w ję­zy­kach eu­ro­pej­skich roz­cią­gnię­te na całe pań­stwo (np. Złota Orda), w Pol­sce sto­so­wa­ne rów­nież jako nazwa ogółu wojsk ko­czow­ni­czych, zwła­szcza Ta­ta­rów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ordalia

daw­niej: śro­dek do­wo­do­wy w po­stę­po­wa­niu są­do­wym po­le­ga­ją­cy na pod­da­niu oskar­żo­ne­go pró­bie ma­ją­cej wy­ka­zać winę lub nie­win­ność; ina­czej: sąd boży


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. Sąd Boży;


Or­da­lia (sąd boży) – śro­dek do­wo­do­wy w śred­nio­wiecz­nym pro­ce­sie, szcze­gól­nie kar­nym, ale cza­sa­mi rów­nież cy­wil­nym. „Do­wo­dy” takie sto­so­wa­ne były już w sta­ro­żyt­no­ści. Naj­star­szym za­pew­ne przy­kła­dem jest Ko­deks Ur-Nammu, który w ar­ty­ku­le 10 mówi o „pró­bie rzeki” w razie oskar­że­nia o czary.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ordeka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. strop su­fi­tu be­to­no­we­go na pod­kła­dzie z desek


Źródła:

Wiktionary

Order

1. odz­na­ka or­de­ro­wa, forma uz­na­nia za­sług danej osoby lub or­ga­ni­za­cji; medal, odz­na­cze­nie;
2. daw­niej: or­ga­ni­za­cja ho­no­ro­wa, przyz­na­ją­ca odz­na­ki or­de­ro­we


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­so­kiej rangi odz­na­cze­nie, wy­wo­dzą­ce się z daw­nych za­ko­nów ry­cer­skich (re­li­gij­nych i świec­kich);


Order (z łac. dosł. „zakon”) – forma uz­na­nia za­sług danej osoby lub or­ga­ni­za­cji. Tra­dy­cja or­de­ro­wa opie­ra się na dzie­jach struk­tur ry­cer­skich lub ary­sto­kra­tycz­nych, a więc obrzę­do­wość z nią zwią­za­na wska­zu­je na re­al­ną lub po­zo­ro­wa­ną or­ga­ni­za­cję or­de­ru (czyt.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orderomania

nad­mier­na chęć po­sia­da­nia wielu or­de­rów


Źródła:

SJP.pl

Orderować

daw­niej: odz­na­czać or­de­rem, ozda­biać or­de­ra­mi; uor­de­rzać


Źródła:

SJP.pl

Orderowy

przy­miot­nik od: order


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) odrzecz. zwią­za­ny z or­de­rem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ordnung

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­rzą­dek


Źródła:

Wiktionary

Ordoliberalizm

Or­do­li­be­ra­lizm (od ordo „po­rzą­dek”) – nurt zbli­żo­ny do li­be­ra­liz­mu, wyksz­tał­co­ny w Niem­czech w la­tach 30. i 40. XX wieku. Głów­ny­mi te­o­re­ty­ka­mi or­do­li­be­ra­liz­mu byli Franz Böhm, Ale­xan­der Rüstow, Wil­helm Röpke, Wal­ter Euc­ken. Zwią­za­ni z tym nur­tem byli także: Lud­wig Er­hard i Al­fred Müller-Ar­mack.


Źródła:

Wikipedia

Ordon

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ordonans

roz­po­rzą­dze­nie władz, roz­kaz służ­bo­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. praw. akt pra­wot­wór­czy we Fran­cji, któ­re­go wy­da­wa­nie przy­słu­gi­wa­ło wy­łącz­nie kró­lo­wi;


Nie mylić z: or­dy­nans.

Or­do­nans – akt nor­ma­tyw­ny znany prze­de wszyst­kim z daw­nej Fran­cji, wy­da­wa­nie któ­re­go przy­słu­gi­wa­ło wy­łącz­nie kró­lo­wi. Or­do­nan­se wy­da­wa­ne były od cza­sów rzą­dów dy­na­stii Ka­pe­tyn­gów do końca mo­nar­chii. Odróż­nia­no je od edyk­tów, li­stów pa­ten­to­wych, po­sta­no­wień wy­da­nych na Ra­dzie Kró­lew­skiej, przy­wi­le­jów i in­nych aktów mo­nar­szych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ordonansowy

→ or­do­nans


Patrz:ordonans

Źródła:

SJP.pl

Ordonka

Hanka Or­do­nów­na, wła­ści­wie Maria Anna Tysz­kie­wicz, (1902 - 1950), pol­ska ar­tyst­ka estra­do­wa


Zo­bacz też: Hanka Or­do­nów­na, zwana Or­don­ką.

Or­don­ka ("Ordon") – stru­ga w po­wie­cie mysz­kow­skim, prawy do­pływ Warty o dłu­go­ści 6,83 km. Źró­dło znaj­du­je się nie­da­le­ko Przy­by­no­wa, uj­ście w Ma­słoń­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ordoska

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel­ka mon­gol­skiej grupy et­nicz­nej za­miesz­ku­ją­cej Mon­go­lię Wew­nętrz­ną


Źródła:

Wiktionary

Ordoski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­do­sa­mi, do­ty­czą­cy Or­do­sów


Źródła:

Wiktionary

Ordowicki

→ or­do­wik


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy or­do­wi­ku, wy­stę­pu­ją­cy, pow­sta­ły w or­do­wi­ku


Patrz:ordowik

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ordowik

okres ery pa­le­o­zo­icz­nej (mię­dzy kam­brem a sy­lu­rem) trwa­ją­cy od około 500 do 435 mi­lio­nów lat temu, w któ­rym po­ja­wi­ły się pier­wsze krę­gow­ce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. drugi okres ge­o­lo­gicz­ny pa­le­o­zo­i­ku;


Or­do­wik ( Or­do­vi­cian)

Sy­stem or­do­wic­ki wy­dzie­lił Char­les Lap­worth w 1879 roku, koń­cząc spór mię­dzy Ada­mem Sedg­wic­kiem a Ro­de­ric­kiem Mur­chi­so­nem o war­stwy gra­nicz­ne kam­bru i sy­lu­ru. Nazwa po­cho­dzi od cel­tyc­kie­go ple­mie­nia Or­do­wi­ków za­miesz­ku­ją­ce­go pół­noc­ną Walię.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ordunek

usy­ste­ma­ty­zo­wa­nie prawa gór­ni­cze­go


Źródła:

SJP.pl

Ordynacja

1. ca­łoksz­tałt prze­pi­sów i za­rzą­dzeń praw­nych w ja­kiejś dzie­dzi­nie; usta­wa, re­gu­la­min (np. or­dy­na­cja wy­bor­cza);
2. w Ko­ście­le ka­to­lic­kim: świę­ce­nia upraw­nia­ją­ce do wy­ko­ny­wa­nia okre­ślo­nych czyn­no­ści li­tur­gicz­nych;
3. w daw­nym pra­wie: ma­ją­tek ro­do­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. zbiór prze­pi­sów do­ty­czą­cych okre­ślo­nej dzie­dzi­ny

 (1.2) hist. wiel­ka, nie­po­dziel­na po­sia­dłość ziem­ska, prze­cho­dzą­ca w ca­ło­ści na jed­ne­go spad­ko­bier­cę, naj­czę­ściej naj­star­sze­go syna;

 (1.3) hist. usta­wa spad­ko­wa, która re­gu­lu­je spo­sób dzie­dzi­cze­nia or­dy­na­cji (1.2)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ordynacki

zwią­za­ny z or­dy­na­cją (w zna­cze­niu ma­jąt­ku ro­do­we­go) lub or­dy­na­tem, np. dobra or­dy­nac­kie, ma­ją­tek or­dy­nac­ki


Źródła:

SJP.pl

Ordynacyjny

przy­miot­nik od: or­dy­na­cja (np. ko­mi­sja or­dy­na­cyj­na, msza or­dy­na­cyj­na)


Źródła:

SJP.pl

Ordynans

żoł­nierz peł­nią­cy służ­bę przy ofi­ce­rze; foryś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. żoł­nierz po­słu­gu­ją­cy ofi­ce­ro­wi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) przest. wojsk. roz­kaz lub za­rzą­dze­nie

 (2.2) daw. służ­ba, dy­żu­ro­wa­nie


Nie mylić z: or­do­nans.

Or­dy­nans – żoł­nierz, zaz­wy­czaj sze­re­go­wy lub po­do­fi­cer, po­zo­sta­ją­cy w dy­spo­zy­cji ofi­ce­ra, do wszel­kie­go ro­dza­ju po­sług po­moc­ni­czych (na przy­kład utrzy­ma­nie w czy­sto­ści mun­du­ru i butów, prze­no­sze­nie przed­mio­tów, sprzą­ta­nie kwa­te­ry i tym po­dob­ne).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ordynansowy

przy­miot­nik od: or­dy­nans (w zna­cze­niu osoby), np. ofi­cer or­dy­nan­so­wy, służ­ba or­dy­nan­so­wa


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z or­dy­nan­sem, do­ty­czą­cy or­dy­nan­sa

 (1.2) zwią­za­ny z or­dy­nan­sem (roz­ka­zu, służ­by), do­ty­czą­cy or­dy­nan­sa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ordynaria

wy­pła­ca­na w na­tu­rze część za­rob­ków ro­bot­ni­ków rol­nych w fol­war­ku albo ofi­cja­li­stów dwor­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. wy­pła­ca­na w na­tu­rze część za­rob­ków ofi­cja­li­stów oraz cze­la­dzi dwor­skiej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ordynariat

urząd lub za­kres wła­dzy or­dy­na­riu­sza


Źródła:

SJP.pl

Ordynariusz

1. w Ko­ście­le ka­to­lic­kim: zwierzch­nik ko­ściel­ny ma­ją­cy ju­rys­dyk­cję ko­ściel­ną na danym ob­sza­rze, np. die­cez­ji
2. ro­bot­nik rolny pra­cu­ją­cy w fol­war­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. w Ko­ście­le ka­to­lic­kim wyż­szy prze­ło­żo­ny ma­ją­cy wła­dzę ko­ściel­ną nad ja­kimś ob­sza­rem lub grupą wier­nych;

 (1.2) pot. bi­skup die­cez­jal­ny

 (1.3) daw. ro­bot­nik rolny w fol­war­ku otrzy­mu­ją­cy or­dy­na­rię


Or­dy­na­riusz – w Ko­ście­le rzym­sko­ka­to­lic­kim każdy wyż­szy prze­ło­żo­ny – oprócz bi­sku­pa rzym­skie­go, także bi­skup die­cez­jal­ny oraz inni, któ­rzy – choć­by tylko cza­so­wo – są prze­ło­żo­ny­mi Ko­ścio­ła par­ty­ku­lar­ne­go lub wspól­no­ty do niego przy­rów­na­nej, jak rów­nież ci, któ­rzy w nich po­sia­da­ją ogól­ną wy­ko­naw­czą wła­dzę zwy­czaj­ną, mia­no­wi­cie wi­ka­riu­sze ge­ne­ral­ni i wi­ka­riusz bi­sku­pi, a także – dla włas­nych człon­ków – wyżsi prze­ło­że­ni kle­ryc­kich in­sty­tu­tów za­kon­nych na pra­wie pa­pie­skim i kle­ryc­kich sto­wa­rzy­szeń życia apo­stol­skie­go na pra­wie pa­pie­skim, któ­rzy po­sia­da­ją przy­najm­niej zwy­czaj­ną wła­dzę wy­ko­naw­czą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ordynariuszka

→ or­dy­na­riusz


Patrz:ordynariusz

Źródła:

SJP.pl

Ordynarnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób or­dy­nar­ny


Źródła:

Wiktionary

Ordynarniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: or­dy­nar­nie


Źródła:

SJP.pl

Ordynarniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: or­dy­nar­ny


Źródła:

SJP.pl

Ordynarność

bycie wul­gar­nym i pro­stac­kim, a także po­spo­li­tym, w złym gu­ście


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co or­dy­nar­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ordynarny

wul­gar­ny, cham­ski


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) wul­gar­ny, pro­stac­ki, bu­dzą­cy zgor­sze­nie

 (1.2) po­spo­li­ty, marny, tan­det­ny, w złym gu­ście


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ordynaryjnie

→ or­dy­na­ryj­ny


Patrz:ordynaryjny

Źródła:

SJP.pl

Ordynaryjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: or­dy­na­ryj­nie


Źródła:

SJP.pl

Ordynaryjny

1. → or­dy­na­ria;
2. daw­niej:
a) or­dy­nar­ny, wul­gar­ny, pro­stac­ki;
b) zwy­czaj­ny, nor­mal­ny, po­spo­li­ty


Źródła:

SJP.pl

Ordynat

wła­ści­ciel or­dy­na­cji (w zna­cze­niu otrzy­my­wa­ne­go w spad­ku ma­jąt­ku ro­do­we­go)


Źródła:

SJP.pl

Ordynatka

→ or­dy­nat


Patrz:ordynat

Źródła:

SJP.pl

Ordynator

le­karz bę­dą­cy kie­row­ni­kiem od­dzia­łu szpi­tal­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz, który kie­ru­je od­dzia­łem szpi­ta­la

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka, która kie­ru­je od­dzia­łem szpi­ta­la


Or­dy­na­tor – le­karz, le­karz den­ty­sta lub psy­cho­log z ukoń­czo­ną spe­cja­li­za­cją kli­nicz­ną i/lub szko­łą te­ra­pe­u­tycz­ną kie­ru­ją­cy pracą od­dzia­łu szpi­tal­ne­go.

Zgod­nie z roz­po­rzą­dze­niem Mi­ni­stra Zdro­wia z dnia 17 maja 2000 r. w spra­wie wy­ma­gań, jakim po­win­ny od­po­wia­dać osoby na sta­no­wi­skach kie­row­ni­czych w za­kła­dach opie­ki zdro­wot­nej okre­ślo­ne­go ro­dza­ju, or­dy­na­to­rem od­dzia­łu szpi­ta­la i jego za­stęp­cą może być le­karz, le­karz den­ty­sta po­sia­da­ją­cy prawo wy­ko­ny­wa­nia za­wo­du w Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej i ma­ją­cy tytuł spe­cja­li­sty w okre­ślo­nej dzie­dzi­nie me­dy­cy­ny lub spe­cja­li­za­cję II stop­nia w od­po­wied­niej dzie­dzi­nie me­dy­cy­ny oraz co najm­niej ośmio­let­ni staż pracy w za­wo­dzie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ordynatorka

→ or­dy­na­tor


Patrz:ordynator

Źródła:

SJP.pl

Ordynatorski

→ or­dy­na­tor


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy or­dy­na­to­ra, zwią­za­ny z or­dy­na­to­rem


Patrz:ordynator

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ordynatowa

żona or­dy­na­ta


Źródła:

SJP.pl

Ordynatura

sta­no­wi­sko or­dy­na­to­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­no­wi­sko or­dy­na­to­ra

 (1.2) peł­nie­nie funk­cji or­dy­na­to­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ordynek

szyk woj­sko­wy


Źródła:

SJP.pl

Ordyniec

czło­nek ordy


Źródła:

SJP.pl

Ordynka

ro­dzaj za­krzy­wio­nej sza­bli ta­tar­skiej z XVII wieku; or­mian­ka


Źródła:

SJP.pl

Ordynkiem

szyk woj­sko­wy


Źródła:

SJP.pl

Ordynować

1. prze­pi­sy­wać, apli­ko­wać komuś leki, ku­ra­cję;
2. wy­ko­ny­wać obo­wiąz­ki or­dy­na­to­ra;
3. udzie­lać porad le­kar­skich pa­cjen­tom, le­czyć


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. za­or­dy­no­wać)

 (1.1) med. prze­pi­sy­wać leki, ku­ra­cję itp.

 (1.2) dyk­to­wać spo­sób po­stę­po­wa­nia

 (1.3) peł­nić obo­wiąz­ki or­dy­na­to­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ordynus

cham, gbur, czło­wiek wul­gar­ny, nie­o­krze­sa­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. osoba za­cho­wu­ją­ca się or­dy­nar­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ordyński

→ orda


Patrz:orda

Źródła:

SJP.pl

Ordzin

Zo­bacz też: Or­dzin w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Or­dzin (pol. hist. "Or­dzi­ni­no") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Obrzyc­ko.


Źródła:

Wikipedia

Ordżonikidze

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. Wła­dy­ka­u­kaz, nazwa ofi­cjal­na w la­tach 1931–1944 oraz 1954–1990;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Oreada

w mi­to­lo­gii grec­kiej: nimfa gór


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mitgr. nimfa za­miesz­ku­ją­ca góry i ja­ski­nie, któ­ry­mi opie­ku­je się i które ochra­nia;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oreas

oreas wiel­ki - ga­tu­nek afry­kań­skiej an­ty­lo­py; an­ty­lo­pa Der­bie­go


Źródła:

SJP.pl

Oreczka

ro­dzaj wa­le­ni z ro­dzi­ny del­fi­no­wa­tych


Orecz­ka ("Or­ca­el­la") – ro­dzaj wod­nych ssa­ków z po­dro­dzi­ny Glo­bi­cep­ha­li­nae w obrę­bie ro­dzi­ny del­fi­no­wa­tych (Delp­hi­ni­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Oregano

1. wie­lo­let­nia ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny war­go­wych (jas­no­to­wa­tych), o drob­nych li­ściach i ró­żo­wych lub bia­łych kwia­tach ze­bra­nych w pod­bal­da­chy, ros­ną­ca w Eu­ro­pie i Azji, uży­wa­na jako ziele lecz­ni­cze i przy­pra­wa; ori­ga­num, le­biod­ka po­spo­li­ta, dziki ma­je­ra­nek;
2. ziele lecz­ni­cze lub przy­pra­wa z wy­su­szo­nych liści i łodyg tej ro­śli­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bot. le­biod­ka po­spo­li­ta (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ori­ga­num vul­ga­re|L.|ref=tak.), ga­tu­nek ro­śli­ny wie­lo­let­niej na­le­żą­cy do ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych;

 (1.2) kulin. li­ście le­biod­ki sto­so­wa­ne jako przy­pra­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oregon

stan w USA


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. stan na za­cho­dzie Sta­nów Zjed­no­czo­nych;


Ore­gon () – stan w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych, na wy­brze­żu Pa­cy­fi­ku. Jest jed­nym ze sła­biej za­lud­nio­nych sta­nów w kraju, a około po­ło­wy ob­sza­ru po­ra­sta­ją lasy. Na słabe za­lud­nie­nie wpły­wa­ją także roz­le­głe ob­sza­ry gó­rzy­ste. Znacz­na część po­pu­la­cji kon­cen­tru­je się w Wil­la­met­te Val­ley.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Oregonka

miesz­kan­ka Ore­go­nu (stanu w USA)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ore­go­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oregończyk

miesz­ka­niec Ore­go­nu (stanu w USA)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ore­go­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oregoński

→ Ore­gon


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ore­go­nem, do­ty­czą­cy Ore­go­nu


Patrz:Oregon

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oreid

stop mie­dzi (90%) i cynku (10%)


Źródła:

SJP.pl

Oreksyna

ne­u­ro­pep­tyd wyt­wa­rza­ny przez ko­mór­ki ner­wo­we podwz­gó­rza i pnia mózgu


Źródła:

SJP.pl

Oreksynowy

→ orek­sy­na


Patrz:oreksyna

Źródła:

SJP.pl

Orelec

Ore­lec (w la­tach 1977–1981 Orle) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie le­skim, w gmi­nie Ol­sza­ni­ca. Ma sta­tus so­łect­wa.


Źródła:

Wikipedia

Orenburczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Oren­bur­ga; osoba z tego mia­sta


Źródła:

Wiktionary

Orenburg

mia­sto w Rosji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto ob­wo­do­we w za­chod­niej Rosji, nad rzeką Ural, na gra­ni­cy dwóch kon­ty­nen­tów: Eu­ro­py i Azji;


Oren­burg ( Оренбург, w la­tach 1938–1957 Czka­łow) – mia­sto ob­wo­do­we w za­chod­niej Rosji. Po­ło­żo­ne nad rzeką Ural, w jej środ­ko­wym biegu przy uj­ściu Sak­ma­ry.

Mia­sto zo­sta­ło za­ło­żo­ne w 1743 jako twier­dza. W la­tach 1938–1957 na cześć Wa­le­re­go Czka­ło­wa no­si­ło nazwę Czka­łow.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orenburski

przy­miot­nik od: Oren­burg (mia­sto w Rosji)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Oren­bur­giem, do­ty­czą­cy Oren­bur­ga


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orencja

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Orencjusz

imię mę­skie


Oren­cjusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, oz­na­cza­ją­ce "mod­lą­cy się". Ist­nie­je trzech świę­tych pa­tro­nów tego imie­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orenda

wg wie­rzeń In­dian Iro­ke­zów: nadz­wy­czaj­na, nie­wi­dzial­na po­tę­ga, która prze­pa­ja z różną in­ten­syw­no­ścią całą oży­wio­ną i nie­o­ży­wio­ną przy­ro­dę w po­sta­ci ener­gii du­cho­wej, mo­gą­cej wy­wie­rać wpływ zgod­nie z wolą jej po­sia­da­cza


Źródła:

SJP.pl

Orenice

Ore­ni­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łę­czyc­kim, w gmi­nie Pią­tek.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Oreo

pe­jo­ra­tyw­ne okre­śle­nie Mu­rzy­na, który wrósł w śro­do­wi­sko bia­łych


Oreo – ciast­ko typu mar­ki­za, zło­żo­ne z dwóch okrą­głych cze­ko­la­do­wych her­bat­ni­ków prze­ło­żo­nych słod­kim kre­mem. Ciast­ka Oreo zo­sta­ły po raz pier­wszy wy­pro­du­ko­wa­ne przez Na­tio­nal Bi­scu­it Com­pa­ny w 1912 roku w Nowym Jorku.

Oreo są naj­le­piej sprze­da­ją­cy­mi się cia­stecz­ka­mi w Sta­nach Zjed­no­czo­nych. Od 1912 do 2015 roku sprze­da­no ich 362 mi­liar­dy sztuk.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Oreofit

ro­śli­na wy­so­ko­gór­ska


Ore­o­fit, oro­fit (gr. "óros" ‘góra’, "phy­tón" ‘ro­śli­na’) – ro­śli­na wy­so­ko­gór­ska, ma­ją­ca cen­trum swo­je­go wy­stę­po­wa­nia w gó­rach po­wy­żej gór­nej gra­ni­cy lasu. Ro­śli­ny te po­sia­da­ją sze­reg przy­sto­so­wań, umoż­li­wia­ją­cych im przetr­wa­nie w trud­nych wa­run­kach wy­so­ko­gór­skich.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Oreopitek

małpa wą­sko­no­sa z okre­su wczes­ne­go plio­ce­nu


Źródła:

SJP.pl

Oressa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w ob­wo­dzie miń­skim i ho­mel­skim Bia­ło­ru­si, prawy do­pływ Pty­czy;


Ores­sa (biał. "Арэса", "Раса", ros. "Ореса", "Оресса") – rzeka w ob­wo­dzie miń­skim i ho­mel­skim Bia­ło­ru­si, prawy do­pływ Pty­cza w zle­wi­sku Morza Czar­ne­go. Dłu­gość – 128 km, po­wierzch­nia zlew­ni – 3620 km², śred­ni prze­pływ u uj­ścia – 16,7 m³/s, spa­dek – 32,7 m, na­chy­le­nie – 0,26‰.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Orest

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oresta

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Orestes

w mi­to­lo­gii grec­kiej: syn Aga­mem­no­na i Kli­taj­me­stry; Orest


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orestowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ore­sta lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Oreściny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ore­sty lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Orfa

ryba, ozdob­na od­mia­na jazia; jaź złoty


Źródła:

SJP.pl

Orfeon

sto­wa­rzy­sze­nie śpie­wa­cze


Źródła:

SJP.pl

Orfeusz

mit. gr. syn muzy Ka­lio­pe, mąż Eu­ry­dy­ki


Or­fe­usz (gr. Ὀρφεύς "Orpheús", łac. "Orp­he­us") – w mi­to­lo­gii grec­kiej trac­ki śpie­wak i poeta, twór­ca or­fiz­mu.

Ucho­dził za syna boga Apol­li­na albo trac­kie­go boga Oja­gro­sa i muzy Kal­lio­pe. Wy­mie­nia się go nie­kie­dy jako wład­cę jed­ne­go z ludów tej gó­rzy­stej kra­i­ny. Uwa­ża­ny za naj­więk­sze­go śpie­wa­ka, mu­zy­ka i poetę grec­kie­go. Wtó­ro­wał on swej pie­śni grą na lirze lub ki­ta­rze, którą ulep­szył, po­więk­sza­jąc licz­bę jej strun z sied­miu do dzie­wię­ciu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orfeuszowy

→ Or­fe­usz


Patrz:Orfeusz

Źródła:

SJP.pl

Orficki

or­ficz­ny;
1. do­ty­czą­cy or­fiz­mu (kie­run­ku w ma­lar­stwie);
2. zwią­za­ny z mi­ste­ria­mi na cześć Or­fe­u­sza


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) mitgr. zwią­za­ny z Or­fe­u­szem, do­ty­czą­cy Or­fe­u­sza lub mi­ste­riów na jego cześć

 (1.2) rel. filoz. zwią­za­ny z or­fiz­mem, do­ty­czą­cy or­fiz­mu (dok­try­ny fi­lo­zo­ficz­no-re­li­gij­nej)

 (1.3) szt. zwią­za­ny z or­fiz­mem, do­ty­czą­cy or­fiz­mu (stylu w ma­lar­stwie)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orficzny

or­fic­ki;
1. do­ty­czą­cy or­fiz­mu (kie­run­ku w ma­lar­stwie);
2. zwią­za­ny z mi­ste­ria­mi na cześć Or­fe­u­sza


Źródła:

SJP.pl

Orfik

zwo­len­nik (wyz­naw­ca) or­fiz­mu


Źródła:

SJP.pl

Orfika

in­stru­ment kla­wi­szo­wy po­pu­lar­ny w XIX wieku


Źródła:

SJP.pl

Orfizm

nurt re­li­gij­ny w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, zwią­za­ny z kul­tem Dio­ni­zo­sa-Za­gre­u­sa


Źródła:

SJP.pl

Org.

skrót od: or­ga­nicz­ny, or­ga­ni­za­cja, or­ga­ni­za­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Organ

1. część or­ga­niz­mu czło­wie­ka o okre­ślo­nej bu­do­wie i funk­cji; na­rząd;
2. część ukła­du au­to­ma­tycz­ne­go ste­ro­wa­nia i re­gu­la­cji, speł­nia­ją­ca okre­ślo­ną funk­cję;
3. dzien­nik lub cza­so­pis­mo re­pre­zen­tu­ją­ce po­glą­dy or­ga­ni­za­cji po­li­tycz­nej, na­u­ko­wej itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) część or­ga­niz­mu ludz­kie­go, zwie­rzę­ce­go lub ro­ślin­ne­go

 (1.2) praw. in­sty­tu­cja po­wo­ły­wa­na w celu spra­wo­wa­nia wła­dzy lub na­dzo­ru cze­goś;

 (1.3) zob. or­ga­ny.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Organdyna

cien­ka, sztyw­na, ba­weł­nia­na tka­ni­na; or­gan­ty­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. cien­ka, sztyw­na, prześ­wi­tu­ją­ca tka­ni­na ba­weł­nia­na, ro­dzaj usz­tyw­nio­ne­go mu­śli­nu;


Nie mylić z: or­gan­ty­ną – tka­ni­ną syn­te­tycz­ną.

Or­gan­dy­na, or­gan­ty­na (z niem. "Or­gan­din" od fr. "or­gan­di") – ro­dzaj rzad­kiej, lek­kiej i cien­kiej, ale sztyw­nej tka­ni­ny ba­weł­nia­nej, nie­kie­dy prze­wiew­nej lub wręcz przez­ro­czy­stej, okre­śla­nej rów­nież jako od­mia­na po­łys­kli­we­go ba­ty­stu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Organdynowy

→ or­gan­dy­na


Patrz:organdyna

Źródła:

SJP.pl

Organecznik

przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny ośmio­pro­mien­nych ko­ra­low­ców; or­gan­ko­wiec


Źródła:

SJP.pl

Organek

przy­rząd do for­mo­wa­nia i prze­no­sze­nia na nim szpalt ze­cer­skich


Źródła:

SJP.pl

Organella

or­ga­no­id;
1. struk­tu­ra cy­to­plaz­ma­tycz­na ko­mó­rek ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych;
2. ele­ment struk­tu­ral­ny ciała pier­wot­nia­ków, np. ni­by­nóż­ka, rzę­ska, wić, wy­ko­nu­ją­cy nie­zbęd­ne dla życia ko­mór­ki funk­cje


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mi­kro­biol. struk­tu­ra wy­stę­pu­ją­ca w cy­to­plaz­mie ko­mór­ki, wy­spe­cja­li­zo­wa­na do peł­nie­nia okre­ślo­nej funk­cji;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Organellowy

→ or­ga­nel­la


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do or­ga­nel­li, zwią­za­ny z or­ga­nel­lą


Patrz:organella

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Organellum

wew­nątrz­ko­mór­ko­wa struk­tu­ra od­dzie­lo­na błoną ko­mór­ko­wą od cy­to­plaz­my; or­ga­nel­la


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. or­ga­nel­la.


Or­ga­nel­lum – każda od­dzie­lo­na od cy­to­zo­lu błoną plaz­ma­tycz­ną struk­tu­ra wy­stę­pu­ją­ca w cy­to­plaz­mie ko­mór­ki, wy­spe­cja­li­zo­wa­na do peł­nie­nia okre­ślo­nej funk­cji. Ko­mór­ka pro­ka­rio­tycz­na nie za­wie­ra or­ga­nel­lów ko­mór­ko­wych, co odróż­nia ją od ko­mór­ki eu­ka­rio­tycz­nej. Ge­no­fo­ry (nu­kle­o­i­dy) i ry­bo­so­my nie są or­ga­nel­la­mi, gdyż nie są od­dzie­lo­ne od oto­cze­nia błoną ko­mór­ko­wą. Ko­mór­ki eu­ka­rio­tycz­ne za­wie­ra­ją pod­sta­wo­wy ze­staw or­ga­nel­lów bło­no­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Organiarz

ro­bot­nik wy­spe­cja­li­zo­wa­ny w bu­do­wa­niu or­ga­nów


Źródła:

SJP.pl

Organicystyczny

→ or­ga­ni­cyzm


Patrz:organicyzm

Źródła:

SJP.pl

Organicyzm

1. po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny za­kła­da­ją­cy roz­wój i funk­cjo­no­wa­nie całej na­tu­ry oraz jej róż­nych dzie­dzin w struk­tu­rach roz­wi­ja­ją­cych się na wzór ży­we­go or­ga­niz­mu;
2. kie­ru­nek w so­cjo­lo­gii XIX i po­cząt­ku XX wieku


Nie mylić z: or­ga­ni­cyzm (bio­lo­gia).

Or­ga­ni­cyzm – po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny i nurt w so­cjo­lo­gii za­kła­da­ją­cy, że spo­łe­czeń­stwo funk­cjo­nu­je i roz­wi­ja się jak żywy or­ga­nizm, a in­sty­tu­cje spo­łecz­ne są ze sobą po­wią­za­ne tak, jak czę­ści or­ga­niz­mu (od ich współ­pra­cy za­le­ży spraw­ne funk­cjo­no­wa­nie spo­łe­czeń­stwa).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Organicznik

zwo­len­nik po­zy­ty­wiz­mu, pracy or­ga­nicz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) społ. zwo­len­nik po­zy­ty­wi­stycz­nej idei pracy or­ga­nicz­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Organicznikostwo

rzad­ko: po­sta­wa wła­ści­wa or­ga­nicz­ni­kom, czyli zwo­len­ni­kom hasła pracy or­ga­nicz­nej


Źródła:

SJP.pl

Organicznikowski

rzad­ko: zwią­za­ny z ha­sła­mi or­ga­nicz­ni­ków (zwo­len­ni­ka­mi hasła pracy or­ga­nicz­nej)


Źródła:

SJP.pl

Organiczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest or­ga­nicz­ne


Źródła:

Wiktionary

Organiczny

1. przy­na­leż­ny do or­ga­niz­mów ży­wych, zwią­za­ny ze świa­tem ro­ślin­nym lub zwie­rzę­cym;
2. w che­mii: zwią­zek, w któ­re­go skład wcho­dzi wę­giel;
3. ści­śle, nie­ro­zer­wal­nie zwią­za­ny;
4. o ne­ga­tyw­nych uczu­ciach: bar­dzo silny, nie­u­za­sad­nio­ny i nie­u­su­wal­ny


przy­miot­nik

 (1.1) biol. chem. bę­dą­cy czę­ścią świa­ta zwie­rzę­ce­go lub ro­ślin­ne­go, wła­ści­wy or­ga­niz­mom żywym lub z nich po­cho­dzą­cy

 (1.2) ści­śle ze sobą lub z czymś zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Organik

po­tocz­nie: spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie che­mii or­ga­nicz­nej


Or­ga­nik – trze­ci album stu­dyj­ny wło­skie­go pro­du­cen­ta mu­zycz­ne­go Ro­ber­ta Mi­le­sa.

Album zo­stał wy­da­ny 11 czerw­ca 2001 roku. Skła­da się z dwu­na­stu ut­wo­rów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Organista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kośc. pra­cow­nik ko­ściel­ny od­po­wie­dzial­ny za pro­wa­dze­nie śpie­wu i zwy­kle przy­gry­wa­ją­cy na or­ga­nach

 (1.2) muz. muzyk gra­ją­cy na or­ga­nach;


Or­ga­ni­sta – muzyk gra­ją­cy na or­ga­nach. Naj­czę­ściej or­ga­ni­sta jest za­ra­zem akom­pa­nia­to­rem li­tur­gicz­nym w ko­ście­le ka­to­lic­kim lub akom­pa­nia­to­rem pie­śni w ko­ścio­łach pro­te­stanc­kich. Dobry or­ga­ni­sta po­wi­nien mieć opa­no­wa­ną sztu­kę im­pro­wi­za­cji, kom­po­zy­cji i czy­ta­nia nut a vista. Bar­dzo czę­sto w co­dzien­nej pracy or­ga­ni­sty te umie­jęt­no­ści oka­zu­ją się nie­zbęd­ne.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Organistka

→ or­ga­ni­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ko­bie­ta, która gra na or­ga­nach


Patrz:organista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Organistrum

lira kor­bo­wa, ro­dzaj ka­ta­ryn­ki


Źródła:

SJP.pl

Organistyczny

→ or­ga­nizm


Patrz:organizm

Źródła:

SJP.pl

Organistówka

dom, w któ­rym miesz­ka or­ga­ni­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dom lub miesz­ka­nie ko­ściel­ne­go or­ga­ni­sty


Or­ga­ni­stów­ka – bu­dy­nek miesz­kal­ny bę­dą­cy włas­no­ścią pa­ra­fii, zaz­wy­czaj ulo­ko­wa­ny w po­bli­żu ko­ścio­ła, przez­na­czo­ny naj­czę­ściej na miesz­ka­nie dla pra­cow­ni­ków świec­kich pa­ra­fii, np. or­ga­ni­sty lub rek­to­ra­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Organizacja

1. spo­sób zor­ga­ni­zo­wa­nia cze­goś;
2. grupa osób dzia­ła­ją­ca razem dla osią­gnię­cia wspól­nych celów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) grupa spo­łecz­na funk­cjo­nu­ją­ca we­dług okre­ślo­nych reguł, współ­pra­cu­ją­ca ze sobą w celu osią­gnię­cia okre­ślo­nych celów

 (1.2) spo­sób przy­go­to­wy­wa­nia cze­goś, pla­no­wa­ća­no­wa­nia

 (1.3) świa­do­my, prze­my­śla­ny i ce­lo­wy typ współ­pra­cy mię­dzy ludź­mi, a zwła­szcza sy­stem świa­do­mie ko­or­dy­no­wa­nej dzia­łal­no­ści dwóch lub wię­cej osób


 "Zo­bacz też:."

Or­ga­ni­za­cja (od gr. "or­ga­non", łac. "or­ga­num" – wy­spe­cja­li­zo­wa­na część peł­nią­ca jakąś funk­cję w ca­ło­ści) – wie­loz­nacz­ne i in­ter­dy­scy­pli­nar­ne po­ję­cie z za­kre­su nauk spo­łecz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Organizacyjny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy or­ga­ni­za­cji


Źródła:

Wiktionary

Organizator

osoba, która pla­nu­je, or­ga­ni­zu­je ja­kieś przed­sięw­zię­cie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) in­sty­tu­cja lub osoba, do któ­rej na­le­ży zor­ga­ni­zo­wa­nie cze­goś (np. wy­da­rze­nia)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Organizatorka

ko­bie­ta, która pla­nu­je, or­ga­ni­zu­je ja­kieś przed­sięw­zię­cie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: or­ga­ni­za­tor


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Organizatory

osoba, która pla­nu­je, or­ga­ni­zu­je ja­kieś przed­sięw­zię­cie


Źródła:

SJP.pl

Organizer

1. ka­len­darz z no­tat­ni­kiem; or­ga­ni­za­tor;
2. notes elek­tro­nicz­ny; or­ga­ni­za­tor;
3. twar­da okład­ka z kla­mer­ka­mi do wpi­na­nia kar­tek; se­gre­ga­tor;
4. rzecz z szu­flad­ka­mi lub prze­gród­ka­mi do prze­cho­wy­wa­nia po­se­gre­go­wa­nych ele­men­tów; se­gre­ga­tor


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­dręcz­ny notes z ka­len­da­rzem i sko­ro­wi­dzem kon­tak­tów, który po­ma­ga w za­rzą­dza­niu włas­nym cza­sem

 (1.2) pla­sti­ko­wy po­jem­nik z prze­gród­ka­mi do upo­rząd­ko­wa­ne­go prze­cho­wy­wa­nia dro­biaz­gów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Organizm

1. isto­ta żywa;
2. ciało czło­wie­ka lub zwie­rzę­cia ro­zu­mia­ne jako funk­cjo­nal­na ca­łość;
3. ze­spół współ­pra­cu­ją­cych ele­men­tów sta­no­wią­cych jedną ca­łość


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. isto­ta żywa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się pro­ce­sa­mi ży­cio­wy­mi;

 (1.2) med. cie­les­ny ustrój czło­wie­ka

 (1.3) przen. pewna ca­łość zło­żo­na ze współ­pra­cu­ją­cych ze sobą ele­men­tów


Or­ga­nizm – isto­ta żywa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się pro­ce­sa­mi ży­cio­wy­mi (prze­de wszyst­kim prze­mia­ną ma­te­rii), któ­rej czę­ści skła­do­we two­rzą funk­cjo­nal­ną ca­łość (in­dy­wi­du­um) zdol­ną do sa­mo­dziel­ne­go życia. Ba­da­niem róż­no­rod­no­ści or­ga­niz­mów i ich kla­sy­fi­ko­wa­niem zaj­mu­je się sy­ste­ma­ty­ka or­ga­niz­mów. Szcząt­ki or­ga­niz­mów wy­mar­łych w od­po­wied­nich wa­run­kach two­rzą ska­mie­nia­ło­ści. Ze­spół cech or­ga­niz­mu, na które wpły­wa­ją czyn­ni­ki śro­do­wi­sko­we i ge­no­typ, na­zy­wa się fe­no­ty­pem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Organizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|or­ga­ni­zo­wać.


Or­ga­ni­zo­wa­nie – jeden z pro­ce­sów, czyli ciąg na­stę­pu­ją­cych po sobie ce­lo­wo uza­leż­nio­nych faz (eta­pów). Funk­cja or­ga­ni­zo­wa­nia, jako jedna z czte­rech cha­rak­te­ry­stycz­nych funk­cji pro­ce­su za­rzą­dza­nia (inne to: pla­no­wa­nie, mo­ty­wo­wa­nie i kon­tro­lo­wa­nie) obej­mu­je, m.in.:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Organizować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zor­ga­ni­zo­wać)

 (1.1) po­rząd­ko­wać coś w okre­ślo­ny spo­sób, na­da­wać struk­tu­rę

 (1.2) po­dej­mo­wać sze­reg dzia­łań, aby okre­ślo­ne zda­rze­nie mogło mieć miej­sce

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny or­ga­ni­zo­wać się (dk. zor­ga­ni­zo­wać się)

 (2.1) two­rzyć or­ga­ni­za­cję lub ze­spół, jed­no­czyć ludzi wokół celu; zrze­szać się


Źródła:

Wiktionary

Organiściak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Organiścina

prze­sta­rza­łe okre­śle­nie na żonę or­ga­ni­sty ko­ściel­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona or­ga­ni­sty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Organka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny łu­szcza­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Organki

1. mały, ustny in­stru­ment mu­zycz­ny; har­mo­nij­ka ustna, har­mo­ni­ka
2. broń palna wie­lo­lu­fo­wa, uży­wa­na w XVI i XVII wieku; śmi­gni­ca


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Organkowiec

ro­dzaj ko­ra­low­ca ośmio­pro­mien­ne­go; Tu­bi­po­ra


Źródła:

SJP.pl

Organkowy

→ or­gan­ki


Patrz:organki

Źródła:

SJP.pl

Organmistrz

osoba wyt­wa­rza­ją­ca or­ga­ny (in­stru­ment) lub zaj­mu­ją­ca się nimi - kon­ser­wu­ją­ca je, stro­ją­ca; or­ga­no­mistrz (rzad­sze)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zaw. rzem. rze­mieśl­nik bu­du­ją­cy lub na­pra­wia­ją­cy or­ga­ny


Or­gan­mistrz ( Or­gel­ba­u­er) − bu­dow­ni­czy, a także czę­sto pro­jek­tant, kon­struk­tor i kon­ser­wa­tor or­ga­nów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Organmistrzowski

→ or­gan­mistrz


Patrz:organmistrz

Źródła:

SJP.pl

Organmistrzyni

→ or­gan­mistrz


Patrz:organmistrz

Źródła:

SJP.pl

Organogeneza

two­rze­nie się na­rzą­dów w za­rod­kach ludz­kich i zwie­rzę­cych


Or­ga­no­ge­ne­za – pro­ces two­rze­nia się i roz­wo­ju na­rzą­dów, za­cho­dzą­cy w wy­ni­ku róż­ni­co­wa­nia się po­szcze­gól­nych ko­mó­rek i tka­nek.

U zwie­rząt pro­ces ten może za­cho­dzić za­rów­no w trak­cie roz­wo­ju za­rod­ko­we­go, jak i lar­wal­ne­go.

U ro­ślin na­rzą­dy (or­ga­ny) pow­sta­ją z me­ry­ste­ma­tycz­nych za­wiąz­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Organografia

dzie­dzi­na mor­fo­lo­gii ro­ślin zaj­mu­ją­ca się bu­do­wą, roz­mie­szcze­niem, czyn­no­ścia­mi i roz­wo­jem or­ga­nów ro­ślin


Or­ga­no­gra­fia – dział bo­ta­ni­ki łą­czą­cy dwie dzie­dzi­ny wie­dzy: ana­to­mię oraz mor­fo­lo­gię ro­ślin, zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem bu­do­wy, uksz­tał­to­wa­nia, roz­mie­szcze­nia i roz­wo­ju na­rzą­dów (or­ga­nów) ro­ślin­nych oraz ich funk­cji.

Z mor­fo­lo­gii ro­ślin jako osob­na nauka zo­sta­ła wy­o­dręb­nio­na w 1930 roku przez K. Go­e­bla.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Organograficzny

przy­miot­nik od: or­ga­no­gra­fia


Źródła:

SJP.pl

Organoid

or­ga­nel­la;
1. struk­tu­ra cy­to­plaz­ma­tycz­na ko­mó­rek ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych;
2. ele­ment struk­tu­ral­ny ciała pier­wot­nia­ków, np. ni­by­nóż­ka, rzę­ska, wić, wy­ko­nu­ją­cy nie­zbęd­ne dla życia ko­mór­ki funk­cje


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mi­kro­biol. struk­tu­ra wy­stę­pu­ją­ca w cy­to­plaz­mie ko­mór­ki, wy­spe­cja­li­zo­wa­na do peł­nie­nia okre­ślo­nej funk­cji

 (1.2) med. no­wot­wór na na­rzą­dach wew­nętrz­nych


Or­ga­no­id – struk­tu­ra ko­mór­ko­wa lub tkan­ko­wa skon­stru­o­wa­na w wa­run­kach "in vitro" z róż­nych typów ko­mó­rek ma­cie­rzy­stych przy­po­mi­na­ją­ca fiz­jo­lo­gicz­ny na­rząd ba­da­ne­go w ten spo­sób zwie­rzę­cia (lub czło­wie­ka). Nie­wiel­ka wy­mia­ro­wo struk­tu­ra pow­sta­je wsku­tek ste­ro­wa­ne­go, prze­strzen­ne­go róż­ni­co­wa­nia i sa­mo­or­ga­ni­zo­wa­nia się ko­mó­rek. Wyt­wa­rza­nie i ba­da­nie or­ga­no­i­dów jest jed­nym z ob­sza­rów za­in­te­re­so­wa­nia in­ży­nie­rii tkan­ko­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Organoleptyczny

zro­zu­mia­ny, oce­nio­ny dzię­ki zmy­słom


Źródła:

SJP.pl

Organoleptyka

Or­ga­no­lep­ty­ka – me­to­da ba­daw­cza po­le­ga­ją­ca na spraw­dze­niu wła­ści­wo­ści ba­da­ne­go obiek­tu za po­mo­cą zmy­słów.

Me­to­da or­ga­no­lep­tycz­na jest me­to­dą ba­zu­ją­ca na zmy­słach:

Jest re­a­li­zo­wa­na dzię­ki od­bie­ra­nym wra­że­niom. Jest me­to­dą szyb­ką i tanią – nie wy­ma­ga kosz­tow­ne­go sprzę­tu i zaz­wy­czaj nie­ni­szczą­cą, czyli nie pro­wa­dzi do zu­ży­cia ba­da­ne­go ma­te­ria­łu.


Źródła:

Wikipedia

Organolog

1. spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ty­pa­mi, po­cho­dze­niem, bu­do­wą i roz­wo­jem na­rzą­dów;
2. spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się hi­sto­rią, bu­do­wą i włas­no­ścia­mi in­stru­men­tów mu­zycz­nych; in­stru­men­to­log, in­stru­men­toz­naw­ca


Źródła:

SJP.pl

Organologia

1. dział bio­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ty­pa­mi, po­cho­dze­niem, bu­do­wą i roz­wo­jem na­rzą­dów;
2. dział mu­zy­ko­lo­gii zaj­mu­ją­cy się hi­sto­rią, bu­do­wą i włas­no­ścia­mi in­stru­men­tów mu­zycz­nych; in­stru­men­to­lo­gia, in­stru­men­tar­stwo, in­stru­men­toz­naw­stwo


Źródła:

SJP.pl

Organologiczny

1. do­ty­czą­cy dzie­dzi­ny nauki zaj­mu­ją­cej się in­stru­men­ta­mi mu­zycz­ny­mi; in­stru­men­toz­naw­czy, in­stru­men­to­lo­gicz­ny;
2. do­ty­czą­cy dzia­łu bio­lo­gii zaj­mu­ją­ce­go się ty­pa­mi, po­cho­dze­niem, bu­do­wą i roz­wo­jem na­rzą­dów


Źródła:

SJP.pl

Organomistrz

osoba wyt­wa­rza­ją­ca or­ga­ny (in­stru­ment) lub zaj­mu­ją­ca się nimi - kon­ser­wu­ją­ca je, stro­ją­ca; or­gan­mistrz


Źródła:

SJP.pl

Organowy

przez­na­czo­ny na or­ga­ny, przy­go­to­wa­ny do wy­ko­na­nia na or­ga­nach (np. fuga or­ga­no­wa, utwór or­ga­no­wy) lub sta­no­wią­cy część tego in­stru­men­tu (np. ma­nu­ał or­ga­no­wy, pi­szczał­ki or­ga­no­we)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z or­ga­na­mi (in­stru­men­tem), do­ty­czą­cy or­ga­nów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Organozol

układ ko­lo­i­dal­ny, w któ­rym oś­ro­dek roz­pra­sza­ją­cy sta­no­wi roz­pu­szczal­nik or­ga­nicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Organożel

żel, w któ­rym fazą roz­pra­sza­ją­cą jest ciecz or­ga­nicz­na


Źródła:

SJP.pl

Organtyna

cien­ka, sztyw­na, ba­weł­nia­na tka­ni­na; or­gan­dy­na


Nie mylić z: or­gan­dy­ną – tka­ni­ną ba­weł­nia­ną o splo­cie płó­cien­nym.

Or­gan­ty­na – cien­ka, prześ­wi­tu­ją­ca tka­ni­na wy­ko­na­na z po­lie­stru lub mie­szan­ki po­lie­stru z po­lia­mi­da­mi; o splo­cie wło­so­wo-wąt­ko­wym; uży­wa­na w bran­ży de­ko­ra­cyj­nej, np. fi­ran­ki lub odzie­żo­wej, np. su­kien­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Organum

1. jeden z naj­star­szych typów w mu­zy­ce śred­nio­wiecz­nej Eu­ro­py, bę­dą­cy przy­kła­dem wy­ko­rzy­sta­nia tech­ni­ki wie­lo­gło­so­wej;
2. in­stru­ment mu­zycz­ny skon­stru­o­wa­ny w III wielu p.n.e. przez Kte­si­bio­sa z Alek­san­drii; or­ga­ny wodne, hy­dra­u­los


Or­ga­num (gr. ὄργανον – "or­ga­non" "in­stru­ment") – ga­tu­nek śred­nio­wiecz­nej he­te­ro­fo­nii, a na­stęp­nie po­li­fo­nii. Po­cząt­ko­wo zna­cze­nie ter­mi­nu "or­ga­num" zwią­za­ne było z in­stru­men­tem – or­ga­na­mi, póź­niej jed­nak tylko z mu­zy­ką har­mo­nij­nie ze­stro­jo­ną w kon­so­nan­sach. Od XII wieku "or­ga­num" oz­na­cza­ło zwła­szcza ut­wo­ry z dłu­go­nu­to­wym gło­sem te­no­ro­wym (zwy­kle jako "can­tus prius fac­tus" za­czerp­nię­tym z cho­ra­łu) i znaj­du­ją­cy­mi się nad nim bar­dziej ruch­li­wy­mi gło­sa­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Organy

duży in­stru­ment mu­zycz­ny, kla­wi­szo­wy, dęty, wy­da­ją­cy dźwięk z sze­re­gu pi­szcza­łek


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) muz. in­stru­ment mu­zycz­ny sto­so­wa­ny głów­nie w ko­ścio­łach, po­sia­da­ją­cy wiele pi­szcza­łek, kla­wia­tu­rę i pe­da­ły;

 (1.2) pot. geol. forma skał ba­zal­to­wych przy­po­mi­na­ją­ca or­ga­ny (1.1)

 (1.3) środ. kos­met. sta­no­wi­sko pracy per­fu­mia­rza

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­rze­czo­wy.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: organ


Or­ga­ny – kla­wi­szo­wy, dęty in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy ae­ro­fo­nów, umie­szcza­ny naj­czę­ściej w ko­ścio­łach, sa­lach kon­cer­to­wych, sy­na­go­gach re­for­mo­wa­nych i au­lach.

Dźwięk w or­ga­nach wyt­wa­rza­ny jest w wielu po­dzie­lo­nych na grupy (tzw. głosy) pi­szczał­kach, przez które prze­pły­wa sprę­żo­ne po­wie­trze wyt­wa­rza­ne w urzą­dze­niach do tło­cze­nia po­wie­trza: mie­chach lub dmu­cha­wach elek­trycz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Organza

ro­dzaj cien­kiej, przej­rzy­stej tka­ni­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. cien­ka, przez­ro­czy­sta, lekko sztyw­na tka­ni­na z nitek jed­wab­nych lub ba­weł­nia­nych, uży­wa­na do pro­duk­cji sukni ślub­nych i wie­czo­ro­wych oraz fi­ra­nek i za­słon;


Or­gan­za – cien­ka, przej­rzy­sta tka­ni­na tra­dy­cyj­nie wy­ko­ny­wa­na z przę­dzy jed­wab­nej. Obec­nie tkana rów­nież z ba­weł­ny i włó­kien syn­te­tycz­nych, ta­kich jak po­lie­ster lub nylon.

Jej nazwa po­cho­dzi od mia­sta Ur­gencz w Tur­kie­sta­nie.

Naj­bar­dziej luk­su­so­we tka­ni­ny typu or­gan­za są wciąż tkane z jed­wa­biu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Organzowy

→ or­gan­za


Patrz:organza

Źródła:

SJP.pl

Organzyna

przę­dza nit­ko­wa­na otrzy­my­wa­na z kilku nitek skrę­co­nej greży


Źródła:

SJP.pl

Orgastyczny

→ or­gazm; or­gaz­micz­ny


Źródła:

SJP.pl

Orgatechniczny

→ or­ga­tech­ni­ka


Patrz:orgatechnika

Źródła:

SJP.pl

Orgatechnika

ogół środ­ków tech­nicz­nych do au­to­ma­ty­za­cji za­rzą­dza­nia przed­się­bior­stwem, zwła­szcza w za­kre­sie prze­pły­wu in­for­ma­cji


Źródła:

SJP.pl

Orgazm

mo­ment naj­sil­niej­sze­go pod­nie­ce­nia płcio­we­go i to­wa­rzy­szą­ce­go mu rów­nie sil­ne­go uczu­cia roz­ko­szy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. szczy­to­wy mo­ment pod­nie­ce­nia w sto­sun­ku płcio­wym, zwią­za­ny z od­czu­wa­niem roz­ko­szy;


Or­gazm (od sta­ro­grec­kie­go "ὀργασμός" or­gas­mós „gwał­tow­ne pod­nie­ce­nie”, od "ὀργάω" orgáō „pękać, świe­cić, gwał­tow­nie pra­gnąć”), także: kli­maks (od sta­ro­grec­kie­go "κλῖμαξ" klîmax "„wzrost"”), szczy­to­wa­nie – mo­ment naj­sil­niej­sze­go pod­nie­ce­nia sek­su­al­ne­go i to­wa­rzy­szą­ce­go mu sil­ne­go uczu­cia roz­ko­szy pod­czas seksu lub ma­stur­ba­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orgazmiczny

→ or­gazm; or­ga­stycz­ny, or­gaz­mo­wy


Źródła:

SJP.pl

Orgazmowy

→ or­gazm; or­ga­stycz­ny, or­gaz­micz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy or­gaz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orgelbrand

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Orgetoryks

ary­sto­kra­ta hel­wec­ki dą­żą­cy w 61 r. p.n.e. do wła­dzy kró­lew­skiej; Or­ge­to­rix


Or­ge­to­ryx ( Or­ge­to­rix, z celt. „król wo­jow­ni­ków”) – opi­sy­wa­ny przez Ju­liu­sza Ce­za­ra jako „najsz­la­chet­niej­szy i naj­bo­gat­szy” ze swego ple­mie­nia wiel­mo­ża ze sta­ro­żyt­ne­go ludu zwa­ne­go Hel­we­ta­mi, który w 61 p.n.e. wy­szedł z pro­po­zy­cją planu mi­gra­cji ca­łe­go ple­mie­nia z ro­dzi­mych ziem (obec­na Szwaj­ca­ria) do po­łud­nio­wo-za­chod­niej Galii (obec­na Fran­cja).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orgia

roz­wią­zła za­ba­wa; spot­ka­nie to­wa­rzy­skie o wy­so­kim stop­niu swo­bo­dy sek­su­al­nej; hu­lan­ka; pi­ja­ty­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. za­ba­wa nie­mo­ral­na, nie­przyz­wo­i­ta, czę­sto al­ko­ho­lo­wa, ha­ła­śli­wa, uciąż­li­wa dla oto­cze­nia

 (1.2) hist. po­cząt­ko­wo mu­zycz­ny, z cza­sem ek­sta­tycz­ny obrzęd ku czci bóstw;

 (1.3) przen. prze­sa­dzo­na, ro­zbu­cha­na róż­no­rod­ność


Orgia (gr. "όργιον") – obrzę­dy ku czci sta­ro­żyt­nych bogów, zwła­szcza Dio­ni­zo­sa (Ba­chu­sa), po­łą­czo­ne z ek­sta­tycz­ny­mi śpie­wa­mi i tań­ca­mi. Prak­ty­ko­wa­ne m.in. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, Egip­cie i Rzy­mie, w kul­tu­rze ma­so­wej ko­ja­rzo­ne także z wy­u­zda­niem sek­su­al­nym i li­ba­cją al­ko­ho­lo­wą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orgiastyczny

→ orgia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z orgią (gru­po­wą za­ba­wą sek­su­al­ną)

 (1.2) książk. zwią­za­ny z orgią (gło­śną, pi­jac­ką, nar­ko­ty­ko­wą za­ba­wą)

 (1.3) książk. zwią­za­ny z orgią (prze­sa­dzo­ną, ro­zbu­cha­ną róż­no­rod­no­ścią)

 (1.4) przen. zwią­za­ny z orgią (prze­sa­dzo­nym za­cho­wa­niem)

 (1.5) hist. zwią­za­ny z orgią (ek­sta­tycz­ny­mi obrzę­da­mi ku czci bogów, w szcze­gól­no­ści Dio­ni­zo­sa)


Patrz:orgia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orgiazm

psy­cho­za ob­ja­wia­ją­ca się sta­na­mi ek­sta­tycz­ne­go pod­nie­ce­nia


Źródła:

SJP.pl

Orgie

roz­wią­zła za­ba­wa; spot­ka­nie to­wa­rzy­skie o wy­so­kim stop­niu swo­bo­dy sek­su­al­nej; hu­lan­ka; pi­ja­ty­ka


forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) plu­ral|orgia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orgiejowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­gie­jo­wem, do­ty­czą­cy Or­gie­jo­wa


Źródła:

Wiktionary

Orgiejów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto we wschod­niej Moł­da­wii;


Or­gie­jów (rum. "Orhei", rum. cy­ry­li­ca Орхэи) – mia­sto we wschod­niej Moł­da­wii, sto­li­ca re­jo­nu Or­gie­jów.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Orgietka

spot­ka­nie to­wa­rzy­skie o wy­so­kim stop­niu swo­bo­dy sek­su­al­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od orgia

 (1.2) przen. żart. pot. fry­wol­na za­ba­wa w małym gro­nie osób


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orgon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ezot. mi­stycz­na ener­gia sta­no­wią­ca uni­wer­sal­ną siłę ży­cio­wą wpły­wa­ją­cą na or­ga­niz­my i zja­wi­ska kos­micz­ne;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Orgonitowy

→ or­go­nit


Patrz:orgonit

Źródła:

SJP.pl

Oriana

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Oribi

ro­dzaj afry­kań­skich an­ty­lop


Źródła:

SJP.pl

Orienburg

mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej; Oren­burg


Źródła:

SJP.pl

Orienburski

przy­miot­nik od: Orien­burg (mia­sto w Rosji)


Źródła:

SJP.pl

Orient

kraje wschod­nie; Wschód, Orient


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kult. kraje wschod­nie, w od­nie­sie­niu do Azji i pół­noc­no-wschod­niej Afry­ki


Orient (łac. wschód) – okre­śle­nie oz­na­cza­ją­ce te­re­ny le­żą­ce na wschód od Eu­ro­py. Pier­wot­nie oz­na­czał wschod­nią część ce­sar­stwa rzym­skie­go. Współ­cze­śnie może od­no­sić się do sa­me­go Bli­skie­go Wscho­du, bądź Bli­skie­go Wscho­du, Magh­re­bu i ca­łe­go świa­ta mu­zuł­mań­skie­go po In­do­nez­ję; bądź do całej Azji, nie­jed­no­krot­nie wraz z Afry­ką. Przed­miot badań orien­ta­li­sty­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orientacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) umie­jęt­ność roz­poz­na­wa­nia okre­ślo­nych miejsc i kie­run­ków w te­re­nie

 (1.2) usta­wie­nie, po­zy­cja wzglę­dem ja­kie­goś punk­tu od­nie­sie­nia

 (1.3) ro­zez­na­nie w sy­tu­a­cji, ja­kimś za­gad­nie­niu oraz umie­jęt­ność ich oceny

 (1.4) okre­ślo­ne po­glą­dy po­li­tycz­ne lub pre­fe­ren­cje sek­su­al­ne


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Orientacyjny

1. do­ty­czą­cy orien­ta­cji - roz­poz­na­wa­nia te­re­nu (np. znaki orien­ta­cyj­ne);
2. okre­śla­ją­cy coś w przy­bli­że­niu


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy orien­ta­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orientalista

znaw­ca ję­zy­ków i kul­tur ludów Pół­noc­nej Afry­ki, Bli­skie­go i Da­le­kie­go Wscho­du


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) nauk. spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem kra­jów Wscho­du (Orien­tu) – ich ję­zy­ków, kul­tur, hi­sto­rii, re­li­gii i spo­łe­czeństw


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orientalistka

→ orien­ta­li­sta


Patrz:orientalista

Źródła:

SJP.pl

Orientalistyczny

zwią­za­ny z nauką o ję­zy­kach i kul­tu­rze ludów Orien­tu; wscho­doz­naw­stwo


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy orien­ta­li­sty­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orientalistyka

1. nauka o ję­zy­kach i kul­tu­rze ludów Pół­noc­nej Afry­ki, Bli­skie­go i Da­le­kie­go Wscho­du;
2. wy­dział na uni­wer­sy­te­cie zaj­mu­ją­cy się tą nauką


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eduk. nauka o kul­tu­rach Orien­tu;

 (1.2) pot. wy­dział na uni­wer­sy­te­cie zaj­mu­ją­cy się orien­ta­li­sty­ką (1.1)


Orien­ta­li­sty­ka – nauka o kul­tu­rach orien­tal­nych: ję­zy­kach, li­te­ra­tu­rze, sztu­ce, hi­sto­rii, spo­łe­czeń­stwie, życiu co­dzien­nym i oby­cza­jach, po­li­ty­ce, re­li­gii, fi­lo­zo­fii itp. Na ogół przyj­mu­je się, że od­no­si się do kul­tur (ludów, cy­wi­li­za­cji) Orien­tu, czyli Azji, Bli­skie­go Wscho­du, Magh­re­bu, ale czę­sto w obręb jej za­in­te­re­so­wa­nia włą­cza się także kul­tu­ry ob­sza­ru Sa­he­lu i tzw.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orientalizacja

na­da­wa­nie cech orien­tal­nych; ule­ga­nie wpły­wom orien­tal­nym; orien­ta­li­zo­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Orientalizm

1. za­po­ży­cze­nie prze­ję­te z ję­zy­ków orien­tal­nych;
2. cechy cha­rak­te­ry­stycz­ne dla kul­tu­ry Wscho­du


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz lub zwrot za­po­ży­czo­ny z ję­zy­ków orien­tal­nych

 (1.2) cha­rak­te­ry­sty­ka Orien­tu; to, co dla niego spe­cy­ficz­ne


Orien­ta­lizm (z łac. "orien­ta­lis" – „wschod­ni”) – szcze­gól­nie utr­wa­lo­na w kul­tu­rze Za­cho­du forma eg­zo­tyz­mu po­le­ga­ją­ca na uzew­nętrz­nie­niu i ak­cen­to­wa­niu w two­rach kul­tu­ry fa­scy­na­cji kul­tu­ra­mi Wscho­du, szcze­gól­nie hin­du­ską, ja­poń­ską, arab­ską, per­ską, chiń­ską.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orientalny

wschod­ni


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Orien­tem, do­ty­czą­cy Orien­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orientarium

roz­le­gły teren ho­dow­la­no-wy­sta­wien­ni­czy z ele­men­ta­mi kul­tu­ry stre­fy orien­tal­nej


Źródła:

SJP.pl

Orienteering

bieg na orien­ta­cję


Źródła:

SJP.pl

Orientować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zo­rien­to­wać)

 (1.1) po­ma­gać w ro­zez­na­niu w czymś

 (1.2) na­da­wać okre­ślo­ne po­ło­że­nie, kie­ru­nek

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny orien­to­wać się (dk. zo­rien­to­wać się)

 (2.1) mieć ro­zez­na­nie w czymś

 (2.2) po­tra­fić okre­ślić włas­ne po­ło­że­nie

 (2.3) wy­bie­rać daną orien­ta­cję

 (2.4) pod­po­rząd­ko­wy­wać swoje dzia­ła­nia pew­nym celom


Źródła:

Wiktionary

Oriflama

cho­rą­giew, sztan­dar, znaki bę­dą­ce sym­bo­lem od­da­nia spra­wie; ori­flam­me


Źródła:

SJP.pl

Oriflame

[czy­taj: ori­flejm] marka kos­me­ty­ków i firma


Ori­fla­me Hol­ding AG – mię­dzy­na­ro­do­wy hol­ding kos­me­tycz­ny zaj­mu­ją­cy się pro­duk­cją i dy­stry­bu­cją kos­me­ty­ków, sprze­da­jąc je w sy­ste­mie sprze­da­ży bez­poś­red­niej ko­rzy­sta­jąc z mar­ke­tin­gu wie­lo­po­zio­mo­we­go.

Przed­się­bior­stwo zo­sta­ło za­ło­żo­ne przez braci Jo­na­sa i Ro­ber­ta af Joch­nick w Szwe­cji w 1967 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Oriflamme

[czy­taj: ori­flam] cho­rą­giew, sztan­dar, znaki bę­dą­ce sym­bo­lem od­da­nia spra­wie; ori­fla­ma


Nie mylić z: Ori­fla­me.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Origami

ja­poń­ska sztu­ka skła­da­nia pa­pie­ru w róż­no­rod­ne kształ­ty, bez uży­wa­nia kleju i cię­cia pa­pie­ru


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. tech­ni­ka ar­ty­stycz­ne­go skła­da­nia pa­pie­ru, po­cho­dzą­ca z Chin, roz­wi­nię­ta w Ja­po­nii;

 (1.2) pot. ar­te­fakt wy­ko­na­ny w tech­ni­ce ori­ga­mi (1.1)

przy­miot­nik

 (2.1) taki, który jest zro­bio­ny w tech­ni­ce ori­ga­mi (1.1)


Ori­ga­mi (jap. 折り紙 ori-gami; (1) skła­da­ny pa­pier, (2) ko­lo­ro­wy pa­pier uży­wa­ny do skła­da­nia figur) – sztu­ka skła­da­nia pa­pie­ru, po­cho­dzą­ca z Chin, roz­wi­nię­ta w Ja­po­nii i dla­te­go uważa się ją za tra­dy­cyj­ną sztu­kę ja­poń­ską. []


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Origamista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się ori­ga­mi


Źródła:

Wiktionary

Origan

za­pa­cho­wa kom­po­zy­cja kwia­to­wa z prze­wa­gą goź­dzi­ka i kwia­tu po­ma­rań­czy


Źródła:

SJP.pl

Origanum

wie­lo­let­nia ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny war­go­wych (jas­no­to­wa­tych), o drob­nych li­ściach i ró­żo­wych lub bia­łych kwia­tach ze­bra­nych w pod­bal­da­chy, ros­ną­ca w Eu­ro­pie i Azji, uży­wa­na jako ziele lecz­ni­cze i przy­pra­wa; ore­ga­no, le­biod­ka po­spo­li­ta, dziki ma­je­ra­nek


Źródła:

SJP.pl

Orija

język no­wo­in­do­a­ryj­ski uży­wa­ny we wschod­nich In­diach; odri; ut­ka­li


rze­czow­nik

 (1.1) jęz. język in­do­a­ryj­ski uży­wa­ny w in­dyj­skim sta­nie Orisa;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oring

uszczel­ka w kształ­cie to­ru­sa


Źródła:

SJP.pl

Oringowy

→ oring


Patrz:oring

Źródła:

SJP.pl

Orinoko

rzeka w We­ne­zu­e­li


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej w We­ne­zu­e­li i Ko­lum­bii;


Ori­no­ko ( Río Ori­no­co) – rzeka w We­ne­zu­e­li, na krót­kim od­cin­ku wyz­na­cza­ją­ca gra­ni­cę tego kraju z Ko­lum­bią.

Wy­pły­wa z gór po­łud­nio­wej We­ne­zu­e­li (pasmo Serranía de Pa­ri­ma w Parku Na­ro­do­wym Pa­ri­ma-Ta­pi­ra­pe­có) i za­ta­cza wiel­kie pół­ko­le wokół Wy­ży­ny Gu­jań­skiej, ucho­dząc deltą do At­lan­ty­ku na­prze­ciw Try­ni­da­du.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orion

mo­dra­szek orion - motyl z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych, chro­nio­ny w Pol­sce; mo­dra­szek roz­chod­ni­ko­wiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. ol­brzym i my­śli­wy be­oc­ki; ko­cha­nek Eos, po śmier­ci prze­nie­sio­ny na fir­ma­ment jako gwia­zdo­zbiór Orio­na (2.1);

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. gwia­zdo­zbiór rów­ni­ko­wy;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orione

„Orio­ne” – nazwa no­szo­na na prze­strze­ni dzie­jów przez kilka okrę­tów Regia Ma­ri­na i Ma­ri­na Mi­li­ta­re:


Źródła:

Wikipedia

Orionidy

rój me­te­o­rów zwią­za­nych z ko­me­tą Hal­le­ya


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) astr. rój me­te­o­rów zwią­za­ny z ko­me­tą Hal­le­ya, któ­re­go ra­diant znaj­du­je się na po­gra­ni­czu kon­ste­la­cji Orio­na i Bliź­niąt, ob­ser­wo­wa­ny ro­krocz­nie około 21 paź­dzier­ni­ka;


Orio­ni­dy (008 ORI) – rój me­te­o­rów zwią­za­ny z ko­me­tą Hal­le­ya (tak jak Eta Ak­wa­ry­dy). Ra­diant znaj­du­je się na po­gra­ni­czu kon­ste­la­cji Orio­na i Bliź­niąt. Rój jest wi­docz­ny po­mię­dzy 2 paź­dzier­ni­ka a 7 li­sto­pa­da. Mak­si­mum ma miej­sce 21 paź­dzier­ni­ka. W jego trak­cie mo­że­my ob­ser­wo­wać ok. 20-30 me­te­o­rów na go­dzi­nę. Pręd­kość roju wy­no­si 66 km/s.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orionista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­kon­nik ze zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go Małe Dzie­ło Bo­skiej Opatrz­no­ści


Źródła:

Wiktionary

Orionistka

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr Ma­łych Mi­sjo­na­rek Mi­ło­sier­dzia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. za­kon­ni­ca ze zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go Sio­stry Małe Mi­sjo­nar­ki Mi­ło­sier­dzia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orisa

stan w In­diach


Orisa (hindi ओड़िशा, trb.: "Oriśa", trl.: "Oṛiśā"; orija ଓଡ଼ିଶା, trb.: "Oriśa", trl.: "Oṛiśā"; ang. "Odis­ha"; do 2011 hindi उड़ीसा, trb.: "Urisa", trl.: "Uṛīsā"; ang. "Oris­sa") – jeden ze sta­nów Indii po­ło­żo­ny we wschod­niej czę­ści kraju, nad Za­to­ką Ben­gal­ską. Głów­ny­mi mia­sta­mi poza sto­li­cą są: Katak i Puri.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orisul

nazwa hand­lo­wa hi­sto­rycz­ne­go leku prze­ciw­bak­te­ryj­ne­go (sul­fo­na­mi­du)


Źródła:

SJP.pl

Orisza

nazwa zbior­cza bóstw w wie­rze­niach Jo­ru­bów


Ori­sza (w ję­zy­ku jo­ru­ba "òrìṣà") – siły na­tu­ry wyz­na­wa­ne w tra­dy­cji Jo­ru­by, bez­poś­red­nia ma­ni­fe­sta­cja naj­wyż­sze­go boga, na­zy­wa­ne­go Olóòrun (Olódumàrè). Ori­sza miały pow­stać z ciała Oba­ta­li.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orizaba

wul­kan w Mek­sy­ku


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ork

pot­wor­ny ol­brzym mi­tycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) liter. fant. rosły człe­koksz­tałt­ny pot­wór z zie­lo­ną skórą;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) przen. po­gard. ro­syj­ski żoł­nierz, oku­pant


Or­ko­wie (ang. "Orcs") – ro­dzaj hu­ma­no­i­dal­nych ras wy­stę­pu­ją­cych w wielu ut­wo­rach fan­ta­stycz­nych (głów­nie fan­ta­sy). Pier­wot­nie wy­kre­o­wa­ni przez J.R.R. Tol­kie­na w jego au­tor­skim le­gen­da­rium, po­ja­wi­li się na­stęp­nie w sze­re­gu in­nych fik­cyj­nych uni­wer­sów. Zaz­wy­czaj or­ko­wie przed­sta­wia­ni są jako rasa agre­syw­nych i bru­tal­nych an­ta­go­ni­stów, jed­nak nie jest to re­gu­łą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orka

1. ora­nie; prze­no­śnie: ha­rów­ka;
2. dra­pież­ny ssak mor­ski z ro­dzi­ny del­fi­nów; miecz­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Or­ci­nus orca|L.|ref=tak., dra­pież­ny ga­tu­nek del­fi­na, ubar­wio­ny w czar­no-białe pla­ma­a­my;

 (1.2) roln. czyn­ność roz­drab­nia­nia i od­wra­ca­nia wierzch­niej war­stwy gleby;

 (1.3) pot. przen. cięż­ka bądź wy­czer­pu­ją­ca praca

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: ork


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orkady

ar­chi­pe­lag na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. ar­chi­pe­lag na pół­noc od wy­brze­ży Szko­cji, na gra­ni­cy Morza Pół­noc­ne­go i ot­war­te­go Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go;


Or­ka­dy (ang. "Or­kney Is­lands", wym. ; gael. "Àrcaibh") – ar­chi­pe­lag na pół­noc od wy­brze­ży Szko­cji, na gra­ni­cy Morza Pół­noc­ne­go i ot­war­te­go Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go. W jego skład wcho­dzi 67 wysp o łącz­nej po­wierzch­ni 990 km². Około 20 z nich jest za­miesz­ka­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orkadyjczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Or­ka­dów; osoba z tego ar­chi­pe­la­gu


Źródła:

Wiktionary

Orkadyjka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Or­ka­dów; ko­bie­ta z tych wysp


Źródła:

Wiktionary

Orkadzki

→ Or­ka­dy (grupy wysp)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­ka­da­mi, do­ty­czą­cy Or­ka­dów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orkan

gwał­tow­ny, silny wi­cher, zwy­kle po­łą­czo­ny z burzą; hu­ra­gan, na­wał­ni­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. silny wiatr po­łą­czo­ny z burzą

 (1.2) geogr. cy­klon tro­pi­kal­ny for­mu­ją­cy się w pew­nych re­jo­nach Oce­a­nu In­dyj­skie­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orkanowy

→ orkan


Patrz:orkan

Źródła:

SJP.pl

Orkiestra

wie­lo­o­so­bo­wy ze­spół in­stru­men­tal­ny, który pod kie­row­nict­wem dy­ry­gen­ta wy­ko­nu­je róż­no­rod­ne ut­wo­ry mu­zycz­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. wie­lo­o­so­bo­wy ze­spół in­stru­men­tal­ny, który pod kie­row­nict­wem dy­ry­gen­ta wy­ko­nu­je ut­wo­ry mu­zycz­ne;


Or­kie­stra – duży ze­spół in­stru­men­tal­ny, li­czą­cy zaz­wy­czaj od kil­ku­na­stu do kil­ku­dzie­się­ciu, a nawet ponad stu in­stru­men­ta­li­stów. W celu syn­chro­ni­za­cji gry ta­kiej licz­by wy­ko­naw­ców w or­kie­strze po­trzeb­ny jest dy­ry­gent.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orkiestracja

opis par­ty­tu­ro­wy uży­cia po­szcze­gól­nych in­stru­men­tów w ut­wo­rze or­kie­stro­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. aran­ża­cja ut­wo­ru do wy­ko­na­nia przez or­kie­strę

 (1.2) przen. za­a­wan­so­wa­ny pro­ces za­rzą­dza­nia czymś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orkiestralny

→ or­kie­stra; or­kie­stro­wy


Źródła:

SJP.pl

Orkiestrant

muzyk gra­ją­cy w or­kie­strze


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. czło­nek or­kie­stry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orkiestrantka

→ or­kie­strant


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ko­bie­ta gra­ją­ca w or­kie­strze


Patrz:orkiestrant

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orkiestrator

kom­po­zy­tor two­rzą­cy ut­wo­ry dla or­kie­stry


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. kom­po­zy­tor two­rzą­cy ut­wo­ry mu­zycz­ne przez­na­czo­ne na or­kie­strę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orkiestratorka

→ or­kie­stra­tor


Patrz:orkiestrator

Źródła:

SJP.pl

Orkiestrion

me­cha­nicz­ny in­stru­ment mu­zycz­ny; or­che­strion


Źródła:

SJP.pl

Orkiestron

wy­dzie­lo­ne miej­sce w te­a­trze, ope­rze itp., przez­na­czo­ne dla or­kie­stry


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) teatr. wy­dzie­lo­ne miej­sce w te­a­trze, ope­rze itp., przez­na­czo­ne dla or­kie­stry;


Or­kie­stron, pod­sce­nie – w ope­rze i te­a­trze, zwła­szcza mu­zycz­nym, miej­sce przez­na­czo­ne dla or­kie­stry. Inne nazwy to fosa or­kie­stro­wa, kanał dla or­kie­stry.

Or­kie­stro­ny by­wa­ją róż­nej wiel­ko­ści, zaz­wy­czaj jed­nak są wy­star­cza­ją­co duże, by po­mie­ścić or­kie­strę lub ze­spół in­stru­men­ta­li­stów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orkiestrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|or­kie­stro­wać.


Źródła:

Wiktionary

Orkiestrowy

→ or­kie­stra; or­kie­stral­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z or­kie­strą, wcho­dzą­cy w jej skład; przez­na­czo­ny na or­kie­strę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orkiestrówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. muz. nuty ut­wo­ru wy­ko­ny­wa­ne­go przez or­kie­strę


Źródła:

Wiktionary

Orkisz

1. ga­tu­nek jęcz­mie­nia na­go­ziar­ni­ste­go
2. ga­tu­nek psze­ni­cy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tri­ti­cum spel­ta|L.|ref=tak., psze­ni­ca or­kisz, ga­tu­nek ro­śli­ny zbo­żo­wej z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych

 (1.2) bot. pot. ro­śli­na z ga­tun­ku or­kisz (1.1)

 (1.3) ziar­no or­ki­szu (1.2)

 (1.4) bot. pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Hor­de­um di­sti­chon|L.|ref=tak., jęcz­mień dwu­rzę­do­wy, ga­tu­nek ro­śli­ny zbo­żo­wej z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych

 (1.5) bot. pot. ro­śli­na z ga­tun­ku or­kisz (1.4)

 (1.6) ziar­no or­ki­szu (1.5)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orkiszowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy or­ki­szu (Tri­ti­cum spel­ta L.)

 (1.2) wy­ko­na­ny z ziar­na or­ki­szu


Źródła:

Wiktionary

Orkowo

Or­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie śrem­skim, w gmi­nie Śrem. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wieś po­ło­żo­na 11 km na pół­noc od Śremu, przy dro­dze po­wia­to­wej nr 2464 z Świąt­nik do Zbru­dze­wa, nad roz­le­wi­ska­mi i sta­ro­rze­cza­mi Warty.


Źródła:

Wikipedia

Orkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Orkowy

→ ork; orczy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z or­kiem, do­ty­czą­cy orka

 (1.2) zwią­za­ny z orką / ora­niem, do­ty­czą­cy orki / ora­nia

 (1.3) zwią­za­ny z orką (del­fi­nem), do­ty­czą­cy orki (del­fi­na)

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do orka, bę­dą­cy jego włas­no­ścią

 (2.2) na­le­żą­cy do orki (del­fi­na), bę­dą­cy jej włas­no­ścią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orkus

w mi­to­lo­gii rzym­skiej: bó­stwo śmier­ci


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (1.1) mi­trzym. demon śmier­ci z mi­to­lo­gii Sta­ro­żyt­ne­go Rzymu;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. duża pla­ne­to­i­da trans­nep­tu­no­wa obie­ga­ją­ca Słoń­ce w pasie Ku­i­pe­ra;


Orkus – w mi­to­lo­gii rzym­skiej demon śmier­ci. Utoż­sa­mia­ny z Ta­na­to­sem, Plu­to­nem, Dis Pa­te­rem i w mniej­szym stop­niu, z Ha­de­sem. Imię to do­ty­czy ka­rzą­ce­go aspek­tu bó­stwa, w szcze­gól­no­ści ka­ra­nia śmier­cią i drę­cze­nia po śmier­ci grzesz­ni­ków ła­mią­cych dane słowo, kłam­ców, zdraj­ców. Jego imie­niem okre­śla­no także świat po­dziem­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orla

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla orła, po­cho­dzą­cy od orła


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orlab

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. urlop


Źródła:

Wiktionary

Orland

[czy­taj: or­lend] nazwa kilku miej­sco­wo­ści i gmin w USA


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orlando

1. mia­sto w sta­nie Flo­ry­da, w hrab­stwie Oran­ge;
2. miej­sco­wość w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Logan;
3. Or­lan­do Bloom - bry­tyj­ski aktor fil­mo­wy;
4. pił­karz bra­zy­lij­ski, mistrz świa­ta z 1958 roku;
5. me­lo­dra­mat z 1992 r. w reż. Sally Pot­ter


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. to­po­nim, nazwa kilku miast w USA


Or­lan­do – mia­sto le­żą­ce w re­gio­nie usia­nym je­zio­ra­mi, w po­łud­nio­wej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Flo­ry­da, sie­dzi­ba hrab­stwa Oran­ge. We­dług spisu z 2020 roku li­czy­ło 307,6 tys. miesz­kań­ców i jest czwar­tym co do wiel­ko­ści mia­stem Flo­ry­dy. Ob­szar me­tro­po­li­tal­ny Or­lan­do–Kis­sim­mee–San­ford obej­mu­je 2,7 mln miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orlap

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. urlop


Źródła:

Wiktionary

Orlański

przy­miot­nik od: Orla


Źródła:

SJP.pl

Orlean

1. ga­tu­nek nie­wiel­kie­go, okry­to­za­ląż­ko­we­go drze­wa z ro­dzi­ny ar­no­to­wa­tych, ros­ną­ce­go w Ame­ry­ce Środ­ko­wej i na Ha­wa­jach; drzew­ko or­le­ań­skie, ar­no­ta wła­ści­wa;
2. po­ma­rań­czo­wy barw­nik wy­do­by­wa­ny z miąż­szu owo­ców tej ro­śli­ny;
3. lekka tka­ni­na pół­weł­nia­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w środ­ko­wej Fran­cji, nad Loarą;

 (1.2) geogr. zob. Nowy Or­le­an.


Or­le­an ( Orléans,) – mia­sto i gmina w środ­ko­wej Fran­cji, po­ło­żo­ne nad Loarą. Sto­li­ca Re­gio­nu Cen­tral­ne­go-Do­li­ny Loary i de­par­ta­men­tu Lo­i­ret. Ważny oś­ro­dek prze­my­sło­wy i usłu­go­wy. We­dług da­nych na rok 2008 gminę za­miesz­ki­wa­ło 116 515 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 4239 osób/km².


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orleania

kra­i­na hi­sto­rycz­na we Fran­cji; Or­le­an


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w Re­gio­nie Cen­tral­nym we Fran­cji, po­ło­żo­na w do­li­nie Loary, jej głów­nym oś­rod­kiem jest Or­le­an;


Or­le­a­nia (Or­le­an lub z fr. "Orléanais") – kra­i­na hi­sto­rycz­na w Re­gio­nie Cen­tral­nym we Fran­cji, po­ło­żo­na w do­li­nie Loary, w gra­ni­cach de­par­ta­men­tów Lo­i­ret, Loir-et-Cher i Eure-et-Loir. Jest czę­ścią pła­sko­wy­żu Be­a­u­ce. Głów­nym jej mia­stem i sto­li­cą jest Or­le­an. Za­byt­ka­mi są licz­ne zamki go­tyc­ko-re­ne­san­so­we (m.in. zamek w Blois).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orleanistka

→ or­le­a­ni­sta


Patrz:orleanista

Źródła:

SJP.pl

Orleanka

miesz­kan­ka Or­le­a­nu (mia­sta)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Or­le­a­nu (mia­sta)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orleańczyk

miesz­ka­niec Or­le­a­nu (mia­sta)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Or­le­a­nu (mia­sta)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orleański

przy­miot­nik od: Or­le­an


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­le­a­nem, do­ty­czą­cy Or­le­a­nu

 (1.2) zwią­za­ny z Or­le­a­nią, do­ty­czą­cy Or­le­a­nii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orlen

Pol­ski Kon­cern Naf­to­wy Orlen SA - pol­ska firma pa­li­wo­wa, jeden z naj­więk­szych eu­ro­pej­skich dy­stry­bu­to­rów pro­duk­tów ro­po­po­chod­nych


Orlen Spół­ka Ak­cyj­na (daw­niej Pol­ski Kon­cern Naf­to­wy Orlen Spół­ka Ak­cyj­na, PKN Orlen) – pol­ski kon­cern wie­lo­bran­żo­wy, ope­ru­ją­cy na ryn­kach bio­pa­liw, ga­zow­nict­wa (po­szu­ki­wa­nia i wy­do­by­cie, lo­gi­sty­ka i dy­stry­bu­cja oraz sprze­daż hur­to­wa i de­ta­licz­na gazu ziem­ne­go), ener­gii elek­trycz­nej i ciepl­nej, pe­tro­che­mii, pra­so­wym, pro­duk­cji na­wo­zów sztucz­nych, po­szu­ki­wań, wy­do­by­cia i prze­ro­bu ropy naf­to­wej oraz sprze­da­ży de­ta­licz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orleniokształtne

rząd ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych za­li­cza­ny do pła­szczek


Or­le­nioksz­tałt­ne (My­lio­ba­ti­for­mes) – rząd pła­szczek z gro­ma­dy ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych (Elas­mo­bran­chii), obej­mu­ją­cy mię­dzy in­ny­mi manty, ogoń­cze, or­le­nie i płaszcz­ki słod­ko­wod­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orleniowate

ro­dzi­na mor­skich ryb z rzędu or­le­nioksz­tałt­nych


Or­le­nio­wa­te (My­lio­ba­ti­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych za­li­cza­na do rzędu or­le­nioksz­tałt­nych (My­lio­ba­ti­for­mes).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orlenowski

→ Orlen


Patrz:Orlen

Źródła:

SJP.pl

Orleń

ryba z rzędu pła­szczek, o płet­wach pier­sio­wych bar­dzo sil­nie umię­śnio­nych, pły­wa­ją­ca w spo­sób przy­po­mi­na­ją­cy lot ptaka


Źródła:

SJP.pl

Orli

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla orła, po­cho­dzą­cy od orła


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z orłem, do­ty­czą­cy orła

 (1.2) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla orła, po­dob­ny do orła


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orlica

1. sa­mi­ca orła;
2. wy­so­ka pa­proć z ro­dzi­ny pa­prot­ko­wa­tych;
3. po­tocz­nie: od­waż­na ko­bie­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. sa­mi­ca orła

 (1.2) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Icht­hy­a­e­tus icht­hy­a­e­tus|Pal­las|ref=tak., duży ptak wodny z ro­dzi­ny me­wo­wa­tych;

 (1.3) bot. pa­proć z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pte­ri­dium||ref=nie.;

 (1.4) przen. od­waż­na ko­bie­ta

 (1.5) pe­ryfr. ko­bie­ta kie­ru­ją­ca sa­mo­lo­tem


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orlicja

ga­tu­nek żół­wia z ro­dzi­ny ba­ta­gu­ro­wa­tych; żółw ma­laj­ski ol­brzy­mi


Or­li­cja, żółw ma­laj­ski ol­brzy­mi ("Or­li­tia bor­ne­en­sis") – ga­tu­nek żół­wia z ro­dzi­ny ba­ta­gu­ro­wa­tych (Ge­o­e­my­di­dae), je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju Or­li­tia. Kry­tycz­nie za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orlicki

naz­wi­sko


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z rzeką Or­li­cą, do­ty­czą­cy rzeki Or­li­cy

 (1.2) zwią­za­ny z górą Or­li­cą, do­ty­czą­cy góry Or­li­cy

 (1.3) zwią­za­ny z wsią Or­li­ce, do­ty­czą­cy wsi Or­li­ce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orlicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orliczka

kos­mo­po­li­tycz­na pa­proć z ro­dzi­ny pa­prot­ko­wa­tych, ros­ną­ca na ob­sza­rach zwrot­ni­ko­wych i śró­dziem­no­mor­skich; upra­wia­na czę­sto jako po­ko­jo­wa ro­śli­na do­nicz­ko­wa; zga­siew­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orliczkowate

o ce­chach or­licz­ko­wa­tych (ro­dzi­na pa­pro­ci)


Or­licz­ko­wa­te ("Pte­ri­da­ce­ae") – ro­dzi­na pa­pro­ci z rzędu pa­prot­kow­ców ("Po­ly­po­dia­les"). Obej­mu­je 5 po­dro­dzin z 53 ro­dza­ja­mi i ponad 1,2 ty­sią­cem ga­tun­ków. Są to pa­pro­cie na­ziem­ne i epi­fi­tycz­ne, spo­ty­ka­ne na całym świe­cie, ale naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ne w tro­pi­kach i na ob­sza­rach su­chych. Licz­ne ga­tun­ki z ro­dza­jów or­licz­ka "Pte­ris" i adian­tum "Adian­tum" upra­wia­ne są jako ro­śli­ny ozdob­ne w szklar­niach lub do­nicz­kach, a z ro­dza­ju róż­dży­ca "Ce­ra­top­te­ris" jako ro­śli­ny ak­wa­rio­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orliczkowaty

o ce­chach or­licz­ko­wa­tych (ro­dzi­na pa­pro­ci)


Źródła:

SJP.pl

Orlik

1. młody orzeł; orlę;
2. kwiat z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych;
3. ptak dra­pież­ny z ro­dzi­ny orłów;
4. w spor­cie: ro­dzaj sek­cji mło­dzie­żo­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. młody za­wod­nik spor­to­wy, w wieku 9–10 lat

 (1.2) książk. przen. od­waż­ny, by­stry mło­dzie­niec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ornit. młody orzeł

 (2.2) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Aqu­i­la|Bris­son|ref=tak., ptak dra­pież­ny z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych o bru­nat­nym upie­rze­niu;

 (2.3) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ic­ti­na­e­tus ma­la­y­en­sis|Tem­minck|ref=tak., ptak z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych, z ro­dza­ju Ic­ti­na­e­tus;

 (2.4) roln. od­mia­na ziem­nia­ka

 (2.5) lotn. sa­mo­lot śmi­gło­wy marki Orlik

 (2.6) pot. sport. bo­i­sko ze sztucz­ną na­wierzch­nią

 (2.7) nu­mizm. lu­do­wa nazwa drob­nej mo­ne­ty z pier­wszej po­ło­wy XVII w.;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Aqu­i­le­gia|L.|ref=tak., ro­śli­na ziel­na o du­żych, róż­no­barw­nych kwia­tach;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orlikowiec

ro­śli­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Orlikowo

Or­li­ko­wo – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie łom­żyń­skim, w gmi­nie Jed­wab­ne

Or­li­ko­wo po­ło­żo­ne jest ok. 6 km na pół­noc­ny za­chód od Jed­wab­ne­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Ja­ku­ba Apo­sto­ła w Jed­wab­nem.


Źródła:

Wikipedia

Orlikowski

naz­wi­sko


Or­li­kow­ski (Raduń-Or­li­kow­ski, No­wi­na od­mien­ny) – ka­szub­ski herb szla­chec­ki, we­dług Prze­my­sła­wa Pra­ger­ta od­mia­na herbu No­wi­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orlikowy

→ orlik


Patrz:orlik

Źródła:

SJP.pl

Orlinek

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Orliniec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Orliński

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orlog

szwedz­ki, ża­glo­wy okręt wo­jen­ny uży­wa­ny w woj­nach pol­sko-szwedz­kich w XVI i XVII wieku


Źródła:

SJP.pl

Orlon

sztucz­ne włó­kno akry­lo­we do wy­ro­bu dzia­nin i tka­nin de­ko­ra­cyj­nych


Źródła:

SJP.pl

Orlooki

ma­ją­cy do­sko­na­ły wzrok; ob­da­rzo­ny prze­ni­kli­wym spoj­rze­niem


Źródła:

SJP.pl

Orlop

w że­glar­stwie: zbio­ro­we po­mie­szcze­nie miesz­kal­ne za­ło­gi na stat­ku; ku­bryk, la­wi­za


Źródła:

SJP.pl

Orlowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Orly

port lot­ni­czy Pa­ry­ża


Orly – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Île-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Do­li­na Marny. Przez miej­sco­wość prze­pły­wa Sek­wa­na.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 21 646 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 3236 osób/km² (wśród 1287 gmin re­gio­nu Île-de-Fran­ce Orly pla­su­je się na 131. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 569.).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orlątko

1. pis­klę orła; orlę;
2. po­tocz­nie:
a) no­wo­czes­ne bo­i­sko ze sztucz­ną na­wierzch­nią, przez­na­czo­ne dla dzie­ci w wieku przedsz­kol­nym;
b) osoba na­le­żą­ca do Orląt Lwow­skich - mło­dych obroń­ców pol­skie­go Lwowa z lat 1918-1920


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pis­klak orła


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orlę

pis­klę orła


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ornit. pis­klak orła

 (1.2) przen. hist. młody obroń­ca pol­skie­go Lwowa z lat 1918–1920;


Orlę – pol­ski film niemy z 1927 roku. Film nie za­cho­wał się do na­szych cza­sów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orlęcy

→ orlę


Patrz:orlę

Źródła:

SJP.pl

Orm.

skrót od: or­miań­ski


Źródła:

SJP.pl

Orman

naz­wi­sko


Orman (maced. "Орман") – wieś w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Ma­ce­do­nii Pół­noc­nej, w gmi­nie Ochry­da.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ormesson

naz­wi­sko


Or­mes­son – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Île-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Sek­wa­na i Marna.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ły 203 osoby, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 53 osób/km² (wśród 1287 gmin re­gio­nu Île-de-Fran­ce Or­mes­son pla­su­je się na 989. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 764.).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ormianie

naród za­miesz­ku­ją­cy na te­re­nach Ar­me­nii


Or­mia­nie (orm. հայեր, "hajer") – naród wy­wo­dzą­cy się z Wy­ży­ny Ar­meń­skiej i przy­le­głych ob­sza­rów Ka­u­ka­zu Po­łud­nio­we­go. Po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem or­miań­skim, sta­no­wią­cym odręb­ną gałąź ro­dzi­ny ję­zy­ków in­do­e­u­ro­pej­skich. Współ­cze­śnie two­rzą więk­szość lud­no­ści Re­pu­bli­ki Ar­me­nii oraz roz­le­głą dia­spo­rę, uksz­tał­to­wa­ną w wy­ni­ku wie­lo­wie­ko­wych mi­gra­cji, prze­sied­leń i prze­śla­do­wań.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ormianin

oby­wa­tel Ar­me­nii; Ar­meń­czyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) osoba na­ro­do­wo­ści or­miań­skiej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ormianka

ro­dzaj za­krzy­wio­nej sza­bli ta­tar­skiej z XVII wieku; or­dyn­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. ko­bie­ta na­ro­do­wo­ści or­miań­skiej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ormiański

→ Or­mia­nie


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Or­mia­na­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język urzę­do­wy Ar­me­nii;


Patrz:Ormianie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ormiańskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem or­miań­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem or­miań­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku or­miań­skim


Źródła:

Wiktionary

Ormiańskość

→ or­miań­ski


Patrz:ormiański

Źródła:

SJP.pl

Ormo

skrót od: Ochot­ni­cza Re­zer­wa Mi­li­cji Oby­wa­tel­skiej - pa­ra­mi­li­tar­na or­ga­ni­za­cja w PRL-u


skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju ni­ja­kie­go

 (1.1) = hist. Ochot­ni­cza Re­zer­wa Mi­li­cji Oby­wa­tel­skiej;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ormo-Wiec

funk­cjo­na­riusz ORMO (Ochot­ni­czej Re­zer­wy Mi­li­cji Oby­wa­tel­skiej); or­mo­wiec


Źródła:

SJP.pl

Ormo-Wski

przy­miot­nik od: ORMO (Ochot­ni­cza Re­zer­wa Mi­li­cji Oby­wa­tel­skiej); or­mow­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ORMO, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla funk­cjo­na­riu­szy ORMO


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ormowiec

funk­cjo­na­riusz ORMO (Ochot­ni­czej Re­zer­wy Mi­li­cji Oby­wa­tel­skiej); ORMO-wiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek ORMO


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ormowski

przy­miot­nik od: ORMO (Ochot­ni­cza Re­zer­wa Mi­li­cji Oby­wa­tel­skiej); ORMO-wski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ORMO, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla funk­cjo­na­riu­szy ORMO


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ormuski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. lub rzad. zwią­za­ny z Or­mu­zem, do­ty­czą­cy Or­mu­zu (mia­sta, cie­śni­ny lub wyspy)


Źródła:

Wiktionary

Ormuz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. cie­śni­na Oce­a­nu In­dyj­skie­go po­mię­dzy Za­to­ką Per­ską od za­cho­du a Za­to­ką Omań­ską od wscho­du, któ­rej pół­noc­ne wy­brze­że na­le­ży do Iranu, a po­łud­nio­we do Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tów Arab­skich i Omanu;

 (1.2) geogr. wyspa w Ira­nie, w osta­nie Hor­moz­gan, w cie­śni­nie Ormuz (1.1);

 (1.3) geogr. adm. mia­sto w po­łud­nio­wym Ira­nie, w osta­nie Hor­moz­gan, na wy­spie Ormuz (1.2);


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ormuzd

w ma­zda­iz­mie i za­ra­tusz­tria­niz­mie: bóg dobra, świa­tła, mą­dro­ści i praw­dy, wal­czą­cy z Ary­ma­nem, bo­giem zła; Ahura Mazda


Or­muzd lub Ahura Mazda (dosł. Pan Mądry, Pan Wszyst­ko­wie­dzą­cy; sta­ro­per­ski: Ahu­ra­ma­zda, śred­nio­per­ski: Ohr­mazd, Or­muzd, Hor­muzd, Ohr­mizd) – naj­wyż­sze bó­stwo w re­li­giach irań­skich: ma­zda­iz­mie i za­ra­tusz­tria­niz­mie. Bóg stwo­rzy­ciel, wal­czą­cy stale ze Złym Du­chem Ary­ma­nem. Stwór­ca świa­ta i ładu w kos­mo­sie i praw nim rzą­dzą­cych, uo­so­bie­nie ładu i ab­so­lut­nej mą­dro­ści. Jego sym­bo­lem jest oczy­szcza­ją­cy ogień. Wy­o­bra­ża­ny był w po­sta­ci us­krzyd­lo­nej tar­czy sło­necz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ornacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ornat


Źródła:

Wiktionary

Ornak

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Ornamencik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od or­na­ment


Źródła:

Wiktionary

Ornamencistka

→ or­na­men­ci­sta


Patrz:ornamencista

Źródła:

SJP.pl

Ornament

motyw zdob­ni­czy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. motyw zdob­ni­czy sto­so­wa­ny w ar­chi­tek­tu­rze, sztu­ce, rze­mio­śle ar­ty­stycz­nym;

 (1.2) muz. dźwięk lub grupa dźwię­ków słu­żą­cych do uroz­ma­i­ce­nia i oży­wie­nia me­lo­dii

 (1.3) ty­pogr. ro­dzaj czcion­ki da­ją­cej w druku od­bit­kę ele­men­tu zdob­ni­cze­go;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ornamentacja

1. mo­ty­wy zdob­ni­cze w danym dzie­le sztu­ki lub stylu;
2. spo­sób zdo­bie­nia za po­mo­cą or­na­men­tów;
3. środ­ki sty­li­stycz­ne oży­wia­ją­ce utwór li­te­rac­ki


Źródła:

SJP.pl

Ornamentacyjny

→ or­na­men­ta­cja


Patrz:ornamentacja

Źródła:

SJP.pl

Ornamentalny

1. → or­na­ment; or­na­men­to­wy;
2. od­no­szą­cy się do or­na­men­ty­ki w mu­zy­ce


Źródła:

SJP.pl

Ornamentowy

→ or­na­ment; or­na­men­tal­ny


Źródła:

SJP.pl

Ornamentyka

mo­ty­wy zdob­ni­cze, sto­so­wa­ne w sztu­kach pla­stycz­nych; zdob­nict­wo


Źródła:

SJP.pl

Ornat

w li­tur­gii ka­to­lic­kiej: wierzch­nia szata no­szo­na przez księ­dza pod­czas mszy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kośc. wierzch­nia szata li­tur­gicz­na pre­zbi­te­rów;

 (1.2) daw. środ. polit. worek na ma­te­ria­ły agi­ta­cyj­ne (bi­bu­łę)

 (1.3) daw. środ. polit. broń no­szo­na pod wierzch­nim ubra­niem


Ornat (łac. „or­na­re” – "ozda­biać"; „or­na­tus” – "ubiór ozdo­bio­ny, wspa­nia­ły, stroj­ny, ozdo­ba") – głów­na szata li­tur­gicz­na niek­tó­rych wyz­nań chrze­ści­jań­skich, m.in. rzym­sko­ka­to­lic­kie­go, lu­te­rań­skich, an­gli­kań­skich i sta­ro­ka­to­lic­kich. Ornat jest za­kła­da­ny przez du­chow­ne­go do mszy świę­tej i czyn­no­ści, które łączą się z nią bez­poś­red­nio. W obrząd­ku bi­zan­tyj­skim od­po­wied­ni­kiem or­na­tu jest fe­lo­nion (fie­łoń).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ornatotol

ro­dzaj di­no­za­u­ra z po­drzę­du ce­ra­po­dów


Or­na­to­tol ("Or­na­tot­ho­lus") – ro­dzaj di­no­za­u­ra na­le­żą­cy do grupy pa­chy­ce­fa­lo­za­u­rów. Praw­do­po­dob­nie re­pre­zen­tu­je mło­do­cia­ną formę "Ste­go­ce­ras".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ornatowice

Or­na­to­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie za­moj­skim, w gmi­nie Gra­bo­wiec.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Gra­bo­wiec. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 197 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wikipedia

Ornatowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Ornatowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z or­natwm, do­ty­czą­cy or­na­tu


Źródła:

Wiktionary

Ornecianin

miesz­ka­niec Or­ne­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Or­ne­ty

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Or­ne­ty, uro­dzo­na w Or­ne­cie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ornecianka

miesz­kan­ka Or­ne­ty


Źródła:

SJP.pl

Ornecki

→ Or­ne­ta


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­ne­tą, do­ty­czą­cy Or­ne­ty


Patrz:Orneta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orneta

mia­sto w Pol­sce


}|-

Or­ne­ta ( Worm­ditt, prus.) – mia­sto w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie lidz­bar­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Or­ne­ta, po­ło­żo­ne na Rów­ni­nie Or­nec­kiej. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2024 r. Or­ne­ta li­czy­ła 8007 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ornito-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z pta­ka­mi


Źródła:

Wiktionary

Ornitochoria

roz­sie­wa­nie dia­spor (np. na­sion, za­rod­ni­ków) za poś­red­nict­wem pta­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. zool. zja­wi­sko roz­no­sze­nia dia­spor ro­ślin­nych (roz­sie­wa­nia ro­ślin) przez ptaki;


Or­ni­to­cho­ria (pta­ko­siew­ność) – roz­sie­wa­nie dia­spor przez ptaki. Or­ni­to­cho­ria jest jed­nym z ro­dza­jów zo­o­cho­rii, czyli zwie­rzę­co­siew­no­ści. Roz­prze­strze­nia­nie przez ptaki ma naj­czę­ściej formę en­do­zo­o­cho­rii, moż­li­we jest także ek­to­zo­o­cho­ria (epi­zo­o­cho­ria) i syn­zo­o­cho­ria.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ornitochoryczny

→ or­ni­to­cho­ria


Patrz:ornitochoria

Źródła:

SJP.pl

Ornitodesm

ro­dzaj di­no­za­u­ra z po­drzę­du te­ro­po­dów


Or­ni­to­desm ("Or­nit­ho­des­mus clu­ni­cu­lus") – nie­wiel­ki te­ro­pod z ro­dzi­ny or­ni­to­des­mów (Or­nit­ho­des­mi­dae).

Żył w epoce wczes­nej kredy (ok. 130 mln lat temu) na te­re­nach współ­czes­nej Eu­ro­py. Jego szcząt­ki zna­le­zio­no Wiel­kiej Bry­ta­nii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ornitodir

przed­sta­wi­ciel kladu ar­cho­za­u­rów obej­mu­ją­ce­go m.in. di­no­za­u­ry


Źródła:

SJP.pl

Ornitodiry

przed­sta­wi­ciel kladu ar­cho­za­u­rów obej­mu­ją­ce­go m.in. di­no­za­u­ry


Źródła:

SJP.pl

Ornitofauna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. awi­fa­u­na.


Źródła:

Wiktionary

Ornitofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed pta­ka­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lęk przed pta­ka­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ornitogamia

Or­ni­to­ga­mia – jest jed­nym z zo­o­ga­micz­nych spo­so­bów za­py­la­nia i oz­na­cza za­py­la­nie kwia­tów przez ptaki. Do­ty­czy około 2000 ga­tun­ków na­le­żą­cych do 50 ro­dzin, ży­ją­cych w tro­pi­kach i sub­tro­pi­kach, które odży­wia­ją się pro­duk­ta­mi kwia­tów, a głów­nie nek­ta­rem np. ko­li­bry, nek­tar­ni­ki, szlar­ni­ki, dre­pa­ni­sy, lory, mio­do­ja­dy, czer­won­ki.


Źródła:

Wikipedia

Ornitoid

ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny tro­o­do­nów


Źródła:

SJP.pl

Ornitolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie or­ni­to­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) biol. spe­cja­li­sta w za­kre­sie or­ni­to­lo­gii

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) biol. spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie or­ni­to­lo­gii


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ornitologa

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D., B. lp. od: or­ni­to­log


Źródła:

Wiktionary

Ornitologia

gałąź zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem pta­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. dział zo­o­lo­gii, nauka o pta­kach;


Or­ni­to­lo­gia ( ορνις "ornis", ορνιθος "or­nit­hos" „ptak”; λογος "logos" „słowo, dy­sku­sja”) – dział zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się pta­ka­mi (Aves).

Do­me­ną za­in­te­re­so­wa­nia or­ni­to­lo­gów jest prze­de wszyst­kim bio­lo­gia pta­ków, ale także ich zwy­cza­je, trasy prze­lo­tów, gnia­zdo­wa­nie, życie spo­łecz­ne, ob­ser­wa­cja w te­re­nie itp. Ob­ser­wo­wa­nie ich bytu umoż­li­wia m.in. obrącz­ko­wa­nie pta­ków. Or­ni­to­lo­gia to także zbiór wia­do­mo­ści i in­for­ma­cji na te­ma­ty zwią­za­ne z pta­ka­mi, ich lę­go­wi­ska­mi oraz upie­rze­niem itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ornitologiczny

do­ty­czą­cy or­ni­to­lo­gii lub or­ni­to­lo­gów (np. atlas or­ni­to­lo­gicz­ny, re­zer­wat or­ni­to­lo­gicz­ny)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z or­ni­to­lo­gią, do­ty­czą­cy or­ni­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ornitolożka

→ or­ni­to­log


Patrz:ornitolog

Źródła:

SJP.pl

Ornitomancja

wró­że­nie z lotu pta­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ezot. wró­że­nie z za­cho­wań pta­ków


Or­ni­to­man­cja (z gr. "ornis" „ptak” i "man­te­ja" „wie­szcze­nie, wy­rocz­nia”) – wró­że­nie z lotu pta­ków. Or­ni­to­man­cja była naj­bar­dziej znana na te­re­nie Fe­ni­cji oraz w an­tycz­nym Rzy­mie. W Rzy­mie na­da­no jej nie­mal re­li­gij­ną rangę. W re­li­gii Hu­ry­tów i He­ty­tów od­gry­wa­ła bar­dzo ważną rolę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ornitomer

ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra z grupy igu­a­no­do­nów; moch­lo­don, oli­go­za­ur, ony­cho­za­ur, rab­do­don


Źródła:

SJP.pl

Ornitomimus

dwu­noż­ny, po­dob­ny do stru­sia di­no­za­ur z po­drzę­du te­ro­po­dów, ży­ją­cy w póź­nej kre­dzie


Źródła:

SJP.pl

Ornitopod

przed­sta­wi­ciel grupy di­no­za­u­rów z rzędu pta­sio­mied­nicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Ornitopody

po­drząd pta­sio­mied­nicz­nych di­no­za­u­rów, ży­ją­cych w okre­sie kre­do­wym i ju­raj­skim; pta­sio­no­gie


Or­ni­to­po­dy, di­no­za­u­ry pta­sio­no­gie (Or­nit­ho­po­da, z gr. ornis – ptak + pous – stopa) – grupa di­no­za­u­rów z rzędu pta­sio­mied­nicz­nych (Or­nit­his­chia).

Nie jest pewne, kiedy po­ja­wi­ły się or­ni­to­po­dy; wia­do­mo, że ist­nia­ły już w środ­ko­wej jurze ("Cal­lo­vo­sa­u­rus" z ke­lo­we­ju).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ornitopter

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. sta­tek po­wietrz­ny zdol­ny do la­ta­nia po­przez trze­po­ta­nie skrzy­dła­mi;


Źródła:

Wiktionary

Ornitoza

wi­ru­so­wa cho­ro­ba odz­wie­rzę­ca ob­ja­wia­ją­ca się za­pa­le­niem płuc, prze­no­szo­na przez ptaki (głów­nie pa­pu­gi); cho­ro­ba pa­pu­zia; pa­pu­zi­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. odz­wie­rzę­ca cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ła­na przez bak­te­rie Chla­my­dia psit­ta­ci;


Or­ni­to­za, zwana także pa­pu­zi­cą – odz­wie­rzę­ca cho­ro­ba za­kaź­na, wy­wo­ła­na przez drob­no­u­strój "Chla­my­dia psit­ta­ci".

Czło­wiek za­ra­ża się naj­czę­ściej od ptact­wa do­mo­we­go i go­spo­dar­skie­go (pa­pu­gi, ka­nar­ki, in­dy­ki, kacz­ki, go­łę­bie) wsku­tek wdy­cha­nia (droga kro­pel­ko­wa) pyłu, czą­ste­czek za­wie­ra­ją­cych dro­bi­ny wy­su­szo­ne­go kału. Opi­sy­wa­ne są rów­nież za­ka­że­nia od cho­re­go czło­wie­ka, które cha­rak­te­ry­zu­ją się cięż­szym prze­bie­giem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ornitozowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z or­ni­to­zą, do­ty­czą­cy or­ni­to­zy


Źródła:

Wiktionary

Ornitozuch

ro­dzaj dra­pież­ne­go gada na­czel­ne­go


Or­ni­to­zuch ("Or­nit­ho­su­chus") – dra­pież­ny wy­mar­ły ar­cho­za­ur z grupy Cru­ro­tar­si (obej­mu­ją­cej kro­ko­dy­le i ar­cho­za­u­ry bli­żej spo­krew­nio­ne z nimi niż z pta­ka­mi). Żył w tria­sie około 220 mln lat temu na te­re­nie dzi­siej­szej Szko­cji. Dłu­gość ciała ok. 2,2 me­trów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ornityna

ami­nok­was nie wcho­dzą­cy w skład bia­łek, pro­dukt prze­mia­ny ar­gi­ni­ny oraz kwasu glu­ta­mi­no­we­go


Or­ni­ty­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy α-ami­nok­wa­sów, nie­na­le­żą­cy do 20 pod­sta­wo­wych α-ami­nok­wa­sów bu­du­ją­cych biał­ka, lecz peł­nią­cy ważną rolę w cyklu or­ni­ty­no­wym ("mocz­ni­ko­wym cyklu Kreb­sa"). Na­le­ży do ami­nok­wa­sów za­sa­do­wych (po­sia­da dwie grupy ami­no­we).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ornitynowy

→ or­ni­ty­na


Patrz:ornityna

Źródła:

SJP.pl

Ornontowice

gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie mi­ko­łow­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś gmin­na w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie mi­ko­łow­skim;


Or­non­to­wi­ce (niem. "Or­non­to­witz") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie mi­ko­łow­skim, w gmi­nie Or­non­to­wi­ce.

Miej­sco­wość wzmian­ko­wa­na na po­cząt­ku XIV wieku (praw­do­po­dob­nie 1305) jako "Re­nol­to­witz", 30 lat póź­niej ist­nia­ła tu pa­ra­fia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ornontowicki

→ Or­non­to­wi­ce


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­non­to­wi­ca­mi, do­ty­czą­cy Or­non­to­wic


Patrz:Ornontowice

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ornowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Ornowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Orny

na­da­ją­cy się pod upra­wę; upraw­ny


przy­miot­nik

 (1.1) roln. przez­na­czo­ny i wy­ko­rzy­sty­wa­ny pod orkę


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Oro

po­łud­nio­wo­sło­wiań­ski ta­niec lu­do­wy o zmien­nym tem­pie, w któ­rym tan­ce­rze, trzy­ma­jąc się za ręce (w sze­re­gu po­je­dyn­czym lub pod­wój­nym, w tym dru­gim przy­pad­ku spla­ta­jąc ręce poza ple­ca­mi) for­mu­ją pó­ło­krąg ot­war­ty; choro, kolo


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Oro-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z gó­ra­mi


Źródła:

Wiktionary

Orocki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Oro­ka­mi, do­ty­czą­cy Oro­ków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język oroc­ki;


Źródła:

Wiktionary

Orocz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. oracz


Źródła:

Wiktionary

Oroczański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Oro­cza­na­mi, do­ty­czą­cy Oro­cza­nów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język oro­czań­ski;


Źródła:

Wiktionary

Orodrom

ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny hip­sy­lo­fo­don­tów


Oro­drom ("Oro­dro­me­us") – ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra pta­sio­mied­nicz­ne­go z ro­dzi­ny hip­sy­lo­fo­don­tów (Hyp­si­lop­ho­don­ti­dae); jego nazwa oz­na­cza „gór­ski bie­gacz”.

Żył w okre­sie póź­nej kredy (ok. 75–65 mln lat temu) na te­re­nach Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Dłu­gość ciała wy­no­si­ła około 1,7 m.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orogen

gó­rot­wór


Źródła:

SJP.pl

Orogeneza

pro­ces two­rze­nia się gór


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. pro­ces pow­sta­wa­nie gór z przy­czyn tek­to­nicz­nych;

 (1.2) geol. epoka, w któ­rej za­cho­dzi­ła oro­ge­ne­za (1.1)


Oro­ge­ne­za (gr. "ὄρος" – „góra” i "γένεσις" – „two­rze­nie, po­czą­tek”) – ruchy oro­ge­nicz­ne, gó­rot­wór­czość, ruchy gó­rot­wór­cze, fał­do­wa­nie.

1. Pow­sta­nie gór wsku­tek ru­chów tek­to­nicz­nych.

2. In­ten­syw­ne, krót­kotr­wa­łe i nie­od­wra­cal­ne ruchy sko­ru­py ziem­skiej obej­mu­ją­ce dość ogra­ni­czo­ne ob­sza­ry. Zwy­kle oro­ge­ne­zie to­wa­rzy­szy plu­to­nizm. Jest to de­fi­ni­cja kla­sycz­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orogeniczny

przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy oro­ge­ne­zy, gó­rot­wór­czo­ści


Źródła:

Wiktionary

Orognozja

nauka o gó­rach; oro­lo­gia


Źródła:

SJP.pl

Orograf

urzą­dze­nie do po­mia­rów to­po­gra­ficz­nych


Źródła:

SJP.pl

Orografia

mor­mo­gra­fia, dział ge­o­gra­fii zaj­mu­ją­cy się opi­sy­wa­niem form rzeź­by po­wierzch­ni Ziemi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. nauk. nauka o gó­rach


Oro­gra­fia (gr. ὄρος „góra”, grafía „opis”) to:

W od­nie­sie­niu do rzek, stru­mie­ni, po­to­ków, dolin, żle­bów itp. używa się ter­mi­nu "oro­gra­ficz­nie" do okre­śle­nia pra­wej lub lewej stro­ny (pa­trząc w kie­run­ku biegu rzeki, stru­mie­nia czy w kie­run­ku spad­ku do­li­ny, żlebu).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orograficznie

→ oro­gra­ficz­ny


Patrz:orograficzny

Źródła:

SJP.pl

Orograficzny

→ oro­gra­fia


Patrz:orografia

Źródła:

SJP.pl

Orografio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: oro­gra­fia


Źródła:

Wiktionary

Orokański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Oro­ka­mi, do­ty­czą­cy Oro­ków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język oro­kań­ski;


Źródła:

Wiktionary

Orologia

nauka o gó­rach; oro­gnoz­ja


Źródła:

SJP.pl

Oromo

język ku­szyc­ki uży­wa­ny głów­nie w Etio­pii; język orom­ski


Źródła:

SJP.pl

Oromski

język orom­ski - język ku­szyc­ki uży­wa­ny głów­nie w Etio­pii; oromo


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Oro­ma­mi, do­ty­czą­cy Oro­mów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język orom­ski;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oronim

w ję­zy­koz­naw­stwie: nazwa góry lub in­nych rze­czy zwią­za­nych z gó­ra­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa góry, łań­cu­cha gór­skie­go lub in­ne­go wznie­sie­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oronimia

dział to­po­no­ma­sty­ki zaj­mu­ją­cy się naz­wa­mi gór


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. dział ono­ma­sty­ki obej­mu­ją­cy ba­da­nie nazw gór


Oro­ni­mia (gr. "óros" „góra”) – dział to­po­ni­mii obej­mu­ją­cy prze­de wszyst­kim nazwy gór. Sub­dy­scy­pli­na ta jest szcze­gól­nie roz­wi­nię­ta w gó­rzy­stych kra­jach Eu­ro­py Za­chod­niej (star­sza kul­tu­ra pi­śmien­ni­cza), np. we Fran­cji, we Wło­szech. Pol­ska ono­ma­sty­ka nie ma tak roz­wi­nię­tej oro­ni­mii, na­le­ży wziąć pod uwagę fakt, że kraj jest mało gó­rzy­sty (pasma gór­skie wy­stę­pu­ją na po­łud­niu kraju), a kul­tu­ra pi­śmien­ni­cza dosyć młoda.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orontes

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w za­chod­niej Azji, prze­pły­wa­ją­ca przez Liban, Syrię i Tur­cję;


Oron­tes ( ‏العاصي‎, Asi, Ὀρόντης, "Oróntēs") – rzeka prze­pły­wa­ją­ca przez Liban, Syrię i Tur­cję. Dłu­gość – 540 km (niek­tó­re źró­dła po­da­ją 400 km). Naj­waż­niej­sze do­pły­wy – Kara Su i Odi Me­i­da­ni. Nad Oron­te­sem leżą mię­dzy in­ny­mi Hims, Hama i An­tio­chia Sy­ryj­ska, a u uj­ścia – por­to­we mia­sto Samandağ. Rzeka nie jest że­glow­na ani spław­na.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Orosiały

po­kryć się rosą


Źródła:

SJP.pl

Orosieć

po­kryć się rosą


Źródła:

SJP.pl

Orosić

po­tocz­nie: zmo­czyć rosą, zro­sić


Źródła:

SJP.pl

Orotan

sól kwasu oro­to­we­go


Źródła:

SJP.pl

Orotowy

kwas oro­to­wy - or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na ura­cy­lu


Źródła:

SJP.pl

Orowiecki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Oroz

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. na­tych­miast


Źródła:

Wiktionary

Oroński

→ Oroń­sko


Patrz:Orońsko

Źródła:

SJP.pl

Orońsko

→ Oroń­sko


Oroń­sko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na na te­re­nie Rów­ni­ny Ra­dom­skiej (po jej po­łud­nio­wej stro­nie) w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie szy­dło­wiec­kim, w gmi­nie Oroń­sko. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży w do­li­nie rzeki Oron­ki w jej dol­nym biegu, przy dro­dze kra­jo­wej nr 7 – 15 km na po­łud­nie od Ra­do­mia.


Patrz:Orońsko

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orońszczanin

miesz­ka­niec Oroń­ska (wsi w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Orońszczanka

miesz­kan­ka Oroń­ska (wsi w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Orp

skrót od: Okręt Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej; uży­wa­ne przed nazwą włas­ną pol­skie­go okrę­tu wo­jen­ne­go, np. ORP "Bły­ska­wi­ca"


skró­to­wiec

 (1.1) = Okręt Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orpant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. srebr­ny na­szyj­nik w wa­ła­skim lu­do­wym stro­ju ko­bie­cym


Źródła:

Wiktionary

Orpelów

Or­pe­lów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie pa­bia­nic­kim, w gmi­nie Do­broń.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go. Licz­ba lud­no­ści wy­no­si­ła 855 osób w 2021 roku.


Źródła:

Wikipedia

Orpington

Or­ping­ton – mia­sto Lon­dy­nu, le­żą­ca w gmi­nie Lon­don Bo­ro­ugh of Brom­ley. W 2011 roku mia­sto li­czy­ło 15311 miesz­kań­ców. Or­ping­ton jest wspom­nia­na w Do­mes­day Book (1086) jako "Or­pin­ton"/"Or­pin­tun".


Źródła:

Wikipedia

Orpingtony

an­giel­ska rasa kur i ka­czek typu ogól­no­u­żyt­ko­we­go


Źródła:

SJP.pl

Orsay

Orsay – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Île-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Es­son­ne.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ły 14 863 osoby, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 1860 osób/km² (wśród 1287 gmin re­gio­nu Île-de-Fran­ce Orsay pla­su­je się na 191. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 489).


Źródła:

Wikipedia

Orseina

kar­mi­no­wy barw­nik otrzy­my­wa­ny z niek­tó­rych ga­tun­ków po­ro­stu or­sel­ki; or­se­lia


Źródła:

SJP.pl

Orselia

kar­mi­no­wy barw­nik otrzy­my­wa­ny z niek­tó­rych ga­tun­ków po­ro­stu or­sel­ki; or­se­i­na


Źródła:

SJP.pl

Orselka

po­rost ros­ną­cy u wy­brze­ży Morza Śró­dziem­ne­go, Oce­a­nu Atl. i Ind.


Źródła:

SJP.pl

Orsk

1. mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej;
2. wieś na Dol­nym Ślą­sku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na wscho­dzie eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji, w ob­wo­dzie oren­bur­skim, w po­łud­nio­wej czę­ści Uralu, nad rzeką Ural;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orski

przy­miot­nik od miej­sco­wo­ści: Orsk


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­skiem, do­ty­czą­cy Orska


Orski, Orska – pol­skie naz­wi­sko, w Pol­sce nosi je ok. 350 osób.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orson

obce imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orstew

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. żerdź ze szcze­bla­mi do su­sze­nia siana


Źródła:

Wiktionary

Orstewka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. zob. or­stew.


Źródła:

Wiktionary

Orsza

Orsza ( Орша ("Orsza"), lub Ворша ("Vor­sza")) – mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Bia­ło­ru­si, nad Dnie­prem, u uj­ścia Or­szy­cy, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, sie­dzi­ba re­jo­nu or­szań­skie­go; około 114 tys. miesz­kań­ców (2019).

Mia­sto na­le­ża­ło do Wiel­kie­go Księ­stwa Li­tew­skie­go oraz do I Rze­czy­po­spo­li­tej. Do I ro­zbio­ru było mia­stem kró­lew­skim i sto­li­cą po­wia­tu or­szań­skie­go w wo­je­wództ­wie wi­teb­skim. Sta­no­wi­ło ważną li­tew­sko-pol­ską twier­dzę Bramy Smo­leń­skiej.


Źródła:

Wikipedia

Orszaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od or­szak


Źródła:

Wiktionary

Orszada

napój chło­dzą­cy pro­du­ko­wa­ny z cukru, wody lub mleka i utar­tych mig­da­łów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. napój chło­dzą­cy z utar­tych mig­da­łów, cukru i wody lub mleka;


Or­sza­da, syrop or­sza­do­wy (z fr. "or­ge­a­de" od "orge", jęcz­mień) – słod­ki napój chło­dzą­cy spo­rzą­dza­ny zaz­wy­czaj z mig­da­łów, cukru i wody (ró­ża­nej, po­ma­rań­czo­wej) lub mleka.

Wyt­wa­rza­ny był pier­wot­nie z mie­szan­ki jęcz­mie­nia i mig­da­łów. Ma wy­raź­ny, mig­da­ło­wy smak i jest skład­ni­kiem wielu kok­taj­li, jed­nym z sze­rzej zna­nych jest "Mai Tai".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orszagh

[czy­taj: ORsak lub ORszak] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Orszak

1. grono ludzi to­wa­rzy­szą­cych komuś lub cze­muś; asy­sta; świta;
2. daw­niej: tłum, od­dział


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) grupa ludzi uro­czy­ście to­wa­rzy­szą­cych komuś

 (1.2) daw. gro­ma­da, tłum, od­dział


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orszakowy

→ or­szak


Patrz:orszak

Źródła:

SJP.pl

Orszał

ga­tu­nek owada z ro­dzi­ny żu­ko­wa­tych z rzędu chrzą­szczy


Źródła:

SJP.pl

Orszański

przy­miot­nik od: Orsza (mia­sto na Bia­ło­ru­si)


Źródła:

SJP.pl

Orszelina

ro­dzaj drzew i krze­wów z rzędu wrzo­sow­ców


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cleth­ra|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny or­sze­li­no­wa­tych o owło­sio­nych li­ściach i kwia­tach wy­ra­sta­ją­cych w gro­nach;


Or­sze­li­na ("Cleth­ra") – ro­dzaj krze­wów i ni­skich drzew z ro­dzi­ny or­sze­li­no­wa­tych. Na­le­ży do niego 81 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją we wschod­niej i po­łud­nio­wej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej, w Ame­ry­ce Środ­ko­wej, w pół­noc­nej czę­ści Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, we wschod­niej i po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji oraz na Ma­de­rze (jeden ga­tu­nek – or­sze­li­na drze­wia­sta "C.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orszewice

Or­sze­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łę­czyc­kim, w gmi­nie Góra Świę­tej Mał­go­rza­ty.

Oj­rzy­sze­wi­ce (Or­sze­wi­ce) były wsią dóbr pre­sty­mo­nial­nych ka­pi­tu­ły ko­le­gia­ty łę­czyc­kiej w po­wie­cie łę­czyc­kim wo­je­wództ­wa łę­czyc­kie­go w końcu XVI wieku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Orszowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Ru­mu­nii nad Du­na­jem;


Or­szo­wa (także: "Or­sza­wa", daw­niej "Ors­cha­wa"; rum. "Orșova", węg. "Or­so­va", serb. "Rušava") – mia­sto w Ru­mu­nii nad Du­na­jem, w okrę­gu Mehedinți.

Mia­sto wspom­nia­ne było pod ła­ciń­ską nazwą "Ur­so­ua" w roku 1150. W okre­sie pa­no­wa­nia rzym­skie­go po­ło­żo­ne było w hi­sto­rycz­nej kra­i­nie zwa­nej Dacją, a na­stęp­nie Ba­na­tem.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Orszowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­szo­wą, do­ty­czą­cy Or­szo­wy


Źródła:

Wiktionary

Orszoł

or­szoł pa­sko­wa­ny, or­szoł prąż­ko­wa­ny - ga­tun­ki chrzą­szczy z ro­dzi­ny poś­więt­ni­ko­wa­tych


Or­szoł ("Tri­chius") – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny poś­więt­ni­ko­wa­tych i po­dro­dzi­ny kru­szczy­co­wa­tych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orsztyn

nie­prze­pu­szczal­na war­stwa gleb pod­mo­kłych; ru­da­wiec


Orsz­tyn – forma kon­kre­cji wy­stę­pu­ją­ca w sil­nie zbie­li­co­wa­nych gle­bach bie­li­co­wych, bie­li­cach i gle­jo­bie­li­cach. Jest to sce­men­to­wa­na ciem­no­bru­nat­na forma po­zio­mu ilu­wial­ne­go, pow­sta­ła przy szcze­gól­nie in­ten­syw­nym i dłu­gotr­wa­łym pro­ce­sie bie­li­co­wa­nia. Wy­trą­ce­nia amor­ficz­nych form glinu, że­la­za i próch­ni­cy two­rzą war­stwę trud­ną do sfor­so­wa­nia dla wody i ko­rze­ni drzew.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orszulak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Orszulik

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Orszulski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Orszymowo

Or­szy­mo­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Mała Wieś.

Wieś "Or­szu­mow" na­le­ża­ła do sta­ro­stwa wy­szo­grodz­kie­go w 1617 roku.

W la­tach 1954–1958 wieś była sie­dzi­bą gro­ma­dy Or­szy­mo­wo, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Or­szy­mo­wo. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Ort

drob­na mo­ne­ta srebr­na bita w wielu kra­jach eu­ro­pej­skich (rów­nież w Pol­sce)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. nu­mizm. srebr­ny pie­niądz eu­ro­pej­ski bę­dą­cy w obie­gu w XVI–XVIII wieku;

 (1.2) górn. typ po­zio­me­go chod­ni­ka w gór­nict­wie;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ort.

skrót

 (1.1) = eduk. błąd or­to­gra­ficz­ny, or­to­graf


Źródła:

Wiktionary

Ortalion

1. ro­dzaj cien­kiej, nie­prze­ma­kal­nej tka­ni­ny;
2. płaszcz z ta­kiej tka­ni­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj spor­to­wej, nie­prze­ma­kal­nej tka­ni­ny z syn­te­tycz­ne­go włó­kna;

 (1.2) pot. okry­cie wierzch­nie z or­ta­lio­nu (1.1)


Or­ta­lion – tka­ni­na z włó­kna po­lia­mid-6 (zna­ne­go jako nylon-6) wy­ko­rzy­sty­wa­na do szy­cia odzie­ży wierzch­niej: kur­tek i pła­szczy, a także uży­wa­na do celów de­ko­ra­cyj­nych. Jest nie­prze­pu­szczal­na oraz chro­ni przed wia­trem i zim­nem. Nazwa jest zna­kiem to­wa­ro­wym uży­wa­nym na te­re­nie Włoch przez nie­miec­ką firmę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ortalionik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od or­ta­lion


Źródła:

Wiktionary

Ortalionowy

→ or­ta­lion


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) uszy­ty z or­ta­lio­nu


Patrz:ortalion

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ortel

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) stpol. wyrok, de­kret, sen­ten­cja


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Orteza

apa­rat za­stę­pu­ją­cy lub kom­pen­su­ją­cy na­tu­ral­ną funk­cję sta­wów


Or­te­za (od or­to­pe­dycz­na pro­te­za) – apa­rat or­to­pe­dycz­ny sta­bi­li­zu­ją­cy stawy lub od­ci­nek ciała, zwy­kle za­stę­pu­ją­cy opa­tru­nek gip­so­wy. Jego głów­nym za­da­niem jest unie­ru­cho­mie­nie sta­wów koń­czyn, które ule­gły ura­zom np. skrę­ce­nia, zwich­nię­cia lub zer­wa­nia wię­za­deł.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ortikon

Or­ti­kon – jeden z ro­dza­jów lampy ana­li­zu­ją­cej.

Wy­bie­ra­nie wiąz­ką elek­tro­nów w tego typu lam­pie od­by­wa się or­to­go­nal­nie (pro­sto­pad­le) do płyt­ki świa­tło­czu­łej. Stru­mień elek­tro­nów był wol­niej­szy niż w iko­no­sko­pie i su­pe­ri­ko­no­sko­pie, lampa nie ge­ne­ro­wa­ła zatem sy­gna­łów fał­szy­wych (ciem­nych plam w obra­zie).


Źródła:

Wikipedia

Orto-

prze­dro­stek

 (1.1) dobry, po­praw­ny, pra­wi­dło­wy, pro­sty, słusz­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ortocentrum

miej­sce ge­o­me­trycz­ne, gdzie prze­ci­na­ją się wy­so­ko­ści trój­ką­ta


Źródła:

SJP.pl

Ortochromatyczny

wy­ka­zu­ją­cy niską czu­łość na barwę czer­wo­ną


Źródła:

SJP.pl

Ortochromatyzacja

or­to­chro­ma­ty­za­cja kli­szy - uczy­nie­nie kli­szy fo­to­gra­ficz­nej or­to­chro­ma­tycz­ną


Źródła:

SJP.pl

Ortodiagram

ry­su­nek uwi­dacz­nia­ją­cy or­ga­ny wew­nętrz­ne czło­wie­ka prześ­wiet­lo­ne­go pro­mie­nia­mi Ro­ent­ge­na


Źródła:

SJP.pl

Ortodoks

osoba ści­śle prze­strze­ga­ją­ca zasad wiary, ide­o­lo­gii; or­to­dok­sa; pra­wo­wier­ny


Źródła:

SJP.pl

Ortodoksa

osoba, która jest gor­li­wym wyz­naw­cą ja­kiejś dok­try­ny, idei, zwy­kle re­li­gij­nej; or­to­doks


Źródła:

SJP.pl

Ortodoksalny

1. za­kła­da­ją­cy ści­słe prze­strze­ga­nie ja­kie­goś ko­dek­su zasad;
2. ry­go­ry­stycz­nie prze­strze­ga­ją­cy ja­kiejś dok­try­ny, zwła­szcza re­li­gij­nej; or­to­dok­syj­ny


Źródła:

SJP.pl

Ortodoksja

wier­ne prze­strze­ga­nie praw re­li­gii; pra­wo­wier­ność


Or­to­dok­sja (j. grec­ki: ὀρθός "ort­hós" – słusz­ny, δόξα "dóxa" – wiara, chwa­ła/sława) – ści­sła wier­ność dok­try­nie, dog­ma­to­wi, zwła­szcza re­li­gij­ne­mu. Współ­cze­śnie jest toż­sa­ma ry­go­ry­stycz­ne­mu prze­strze­ga­niu ja­kie­goś zbio­ru zasad.

Pla­ton za swym mi­strzem, So­kra­te­sem, uwa­żał (w „Pań­stwie”), że lu­dzie mogą „my­śleć” lub „mnie­mać”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ortodoksyjność

ści­słe prze­strze­ga­nie okre­ślo­ne­go kredo; pra­wo­wier­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest or­to­dok­syj­ne; cecha tych, któ­rzy są or­to­dok­syj­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ortodoksyjny

1. za­kła­da­ją­cy ści­słe prze­strze­ga­nie ja­kie­goś ko­dek­su zasad;
2. ry­go­ry­stycz­nie prze­strze­ga­ją­cy ja­kiejś dok­try­ny, zwła­szcza re­li­gij­nej


przy­miot­nik

 (1.1) (o dok­try­nie, ide­o­lo­gii) ści­śle wier­ny za­sa­dom

 (1.2) ry­go­ry­stycz­nie prze­strze­ga­ją­cy zasad ja­kiejś dok­try­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ortodoncja

dział sto­ma­to­lo­gii, nauka zaj­mu­ją­ca się dia­gno­zo­wa­niem i le­cze­niem nie­pra­wi­dło­wo­ści zę­bo­wo-zgry­zo­wych (na­by­tych lub wro­dzo­nych) oraz za­po­bie­ga­niem im; or­to­pe­dia szczę­ko­wo-twa­rzo­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. sto­mat. dział sto­ma­to­lo­gii zaj­mu­ją­cy się za­po­bie­ga­niem i le­cze­niem wad zgry­zu oraz nie­pra­wi­dło­wo­ści usta­wie­nia zębów i szczęk


Or­to­don­cja – dzie­dzi­na sto­ma­to­lo­gii, która zaj­mu­je się le­cze­niem wad zgry­zu, wad szczę­ko­wo-twa­rzo­wych oraz ko­ry­go­wa­niem nie­pra­wi­dło­wo­ści zę­bo­wych. Le­cze­nie or­to­don­tycz­ne prze­pro­wa­dza się u pa­cjen­tów w każ­dym wieku z po­wo­dów pro­fi­lak­tycz­nych i este­tycz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ortodonta

le­karz sto­ma­to­log spe­cja­li­zu­ją­cy się w dzie­dzi­nie or­to­don­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sto­mat. sto­ma­to­log, spe­cja­li­sta w za­kre­sie or­to­don­cji (le­cze­nia wad zgry­zu)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ortodontka

den­tyst­ka spe­cja­li­zu­ją­ca się w za­kre­sie or­to­don­cji


Źródła:

SJP.pl

Ortodontyczny

→ or­to­don­cja


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z or­to­don­cją


Patrz:ortodoncja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ortodontyka

rzad­ko: or­to­don­cja (dział sto­ma­to­lo­gii)


Źródła:

SJP.pl

Ortodroma

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nawig. żegl. naj­krót­sza droga po­mię­dzy dwoma punk­ta­mi na po­wierzch­ni kuli bie­gną­ca po jej po­wierzch­ni; frag­ment koła wiel­kie­go;


Or­to­dro­ma (st.gr. ὀρθόs, "ort­hos", pro­sty, pra­wi­dło­wy; δρόμος, "dro­mos", droga, prze­bieg) – naj­krót­sza droga mię­dzy dwoma punk­ta­mi na po­wierzch­ni kuli bie­gną­ca po jej po­wierzch­ni. Sta­no­wi ona za­wsze frag­ment okrę­gu wiel­kie­go. Linię or­to­dro­my otrzy­mu­je się przez prze­cię­cie kuli pła­szczyz­ną prze­cho­dzą­cą przez punk­ty for­mu­la_1 na po­wierzch­ni tej kuli oraz przez śro­dek kuli.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ortoepia

dział ję­zy­koz­naw­stwa zaj­mu­ją­cy się oceną po­praw­no­ści tek­stów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauka o nor­mach wy­mo­wy

 (1.2) po­praw­ne wy­sło­wie­nie, wy­sła­wia­nie się


Or­to­e­pia (gr. ὀρθός, "ort­hos" „po­praw­ny”; ἔπος, "épos" „słowo, mowa”) – unor­mo­wa­ny sy­stem wy­mo­wy kon­kret­ne­go ję­zy­ka, w szcze­gól­no­ści od­mia­ny li­te­rac­kiej (stan­dar­do­wej). Mia­nem or­to­e­pii okre­śla się rów­nież dy­scy­pli­nę, któ­rej przed­mio­tem za­in­te­re­so­wań są normy wy­mo­wy; jest to dział bli­sko zwią­za­ny z fo­ne­ty­ką i fo­no­lo­gią.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ortoepiczny

→ or­to­e­pia


Patrz:ortoepia

Źródła:

SJP.pl

Ortofonia

za­sa­dy po­praw­nej wy­mo­wy wy­ra­zów da­ne­go ję­zy­ka, nauka po­praw­ne­go wy­ma­wia­nia


Or­to­fo­nia (z gr. "ort­hós" ‘po­praw­ny’ i "phōné" ‘dźwięk’) – pro­ces ucze­nia oraz nauka o po­praw­nej wy­mo­wie i brzmie­niu wy­ra­zów oraz ich po­łą­czeń. Usta­la ona za­sa­dy pra­wi­dło­wej wy­mo­wy da­ne­go ję­zy­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ortofoniczny

→ or­to­fo­nia


Patrz:ortofonia

Źródła:

SJP.pl

Ortofosforan

sól lub ester kwasu fos­fo­ro­we­go(V)


Źródła:

SJP.pl

Ortofosforowy

kwas or­to­fos­fo­ro­wy - zwią­zek nie­or­ga­nicz­ny, kwas tle­no­wy; kwas fos­fo­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Ortofotomapa

mapa przed­sta­wio­na za po­mo­cą zdjęć ae­ro­fo­to­gra­ficz­nych, np. Go­o­gle Earth


Or­to­fo­to­ma­pa, mapa fo­to­gra­ficz­na – mapa, któ­rej treść przed­sta­wio­na jest obra­zem ae­ro­fo­to­gra­ficz­nym (zwy­kle zdję­cia lot­ni­cze lub sa­te­li­tar­ne po­wierzch­ni ziem­skiej) przet­wo­rzo­nym me­to­dą róż­nicz­ko­wą oraz przed­sta­wio­na w na­wią­za­niu do ukła­du współ­rzęd­nych przy­ję­te­go odw­zo­ro­wa­nia kar­to­gra­ficz­ne­go. Ina­czej ze­spół przet­wo­rzo­nych zdjęć lot­ni­czych, do­pa­so­wa­nych do jed­no­li­tej skali i wpa­so­wa­nych na punk­ty os­no­wy ge­o­de­zyj­nej (fo­to­gra­me­trycz­nej).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ortofrenia

pe­da­go­gi­ka lecz­ni­cza zaj­mu­ją­ca się ko­ry­go­wa­niem psy­chicz­nych od­chy­leń od normy


Źródła:

SJP.pl

Ortogenetyczny

→ or­to­ge­ne­za


Patrz:ortogeneza

Źródła:

SJP.pl

Ortogeneza

te­o­ria roz­wo­ju kie­run­ko­we­go, we­dług któ­rej ewo­lu­cja do­ko­nu­je się we­dług okre­ślo­nej linii, bez istot­ne­go wpły­wu do­bo­ru na­tu­ral­ne­go i czyn­ni­ków śro­do­wi­ska; or­to­e­wo­lu­cja


Or­to­ge­ne­za, ewo­lu­cja or­to­ge­ne­tycz­na, au­to­ge­ne­za – te­o­ria roz­wo­ju kie­run­ko­we­go, hi­po­te­za gło­szą­ca, że różne formy życia two­rzą jedną wspól­ną linię roz­wo­jo­wą, po któ­rej prze­mie­szcza­ją się dzię­ki pew­nej wew­nętrz­nej lub zew­nętrz­nej "sile na­pę­do­wej". Or­to­ge­ne­za miała swe ko­rze­nie w fi­lo­zo­fii esen­cja­liz­mu, idei wi­ta­liz­mu oraz te­le­o­lo­gii oraz pro­po­no­wa­ła ist­nie­nie wew­nętrz­ne­go pędu pro­wa­dzą­ce­go do prze­mian ga­tun­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ortognatyzm

pio­no­wy zarys pro­fi­lu twa­rzo­czasz­ki cha­rak­te­ry­stycz­ny głów­nie dla współ­czes­ne­go bia­łe­go czło­wie­ka


Or­to­gna­tyzm – cecha bu­do­wy twa­rzo­czasz­ki po­le­ga­ją­ca na tym, że kości twa­rzo­we są nieco wy­su­nię­te ku przo­do­wi w sto­sun­ku do po­wierzch­ni całej twa­rzy (two­rzą pio­no­wy zarys pro­fi­lu). Cecha ta jest cha­rak­te­ry­stycz­na dla bia­łej od­mia­ny czło­wie­ka.

Prze­ci­wień­stwem or­to­gna­tyz­mu jest pro­gna­tyzm.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ortognejs

Or­to­gnejs – gnejs o skła­dzie gra­ni­to­i­du, pow­sta­ły z jego prze­o­bra­że­nia.

Nazwa "ort­ho­gne­iss" zo­sta­ła wpro­wa­dzo­na w 1891 przez Karla He­in­ri­cha Fer­di­nan­da Ro­sen­bus­cha[].


Źródła:

Wikipedia

Ortogonalność

cecha ele­men­tów or­to­go­nal­nych


Or­to­go­nal­ność (z gr. "ortho" – pro­sto, pro­sty, "gonia" – kąt) – uo­gól­nie­nie po­ję­cia pro­sto­pa­dło­ści zna­ne­go z ge­o­me­trii eu­kli­de­so­wej na ab­strak­cyj­ne prze­strze­nie z okre­ślo­nym ilo­czy­nem ska­lar­nym, jak np. prze­strze­nie uni­tar­ne (w tym prze­strze­nie Hil­ber­ta) czy prze­strze­nie or­to­go­nal­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ortogonalny

pro­sto­pa­dły, two­rzą­cy kąt pro­sty


Źródła:

SJP.pl

Ortograf

ję­zy­koz­naw­ca spe­cja­li­zu­ją­cy się w or­to­gra­fii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. uczn. błąd or­to­gra­ficz­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) spe­cja­li­sta w za­kre­sie or­to­gra­fii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ortografia

1. zbiór zasad i prze­pi­sów obo­wią­zu­ją­cych w danym ję­zy­ku, do­ty­czą­cych po­praw­nej pi­sow­ni;
2. spo­sób pi­sa­nia wy­ra­zów; gra­fia, pi­sow­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sy­stem pisma, re­pre­zen­ta­cji ję­zy­ka w for­mie pi­śmien­nej

 (1.2) zbiór umow­nych prze­pi­sów re­gu­lu­ją­cych spo­sób po­słu­gi­wa­nia się sy­ste­mem pisma, nor­ma­li­zo­wa­nych i przy­sto­so­wy­wa­nych do da­ne­go ję­zy­ka


Or­to­gra­fia (z gr. ορθο-, ortho- „po­praw­ny”, γραφος, gra­fos „pi­szą­cy”), ina­czej pi­sow­nia (daw­niej "pra­wo­pis") – zbiór prze­pi­sów re­gu­lu­ją­cych spo­sób za­pi­su słów da­ne­go ję­zy­ka za po­mo­cą liter al­fa­be­tu lub in­nych sym­bo­li.

Spo­so­bem re­pre­zen­ta­cji ję­zy­ka w po­sta­ci pi­sem­nej rzą­dzą kon­wen­cjo­nal­ne za­sa­dy, spro­wa­dza­ją­ce się do mniej­szej lub więk­szej zgod­no­ści mię­dzy dźwię­ka­mi (ję­zy­ka mó­wio­ne­go) a li­te­ra­mi (ję­zy­ka pi­sa­ne­go).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ortograficznie

przy­słó­wek

 (1.1) po­praw­nie pod wzglę­dem or­to­gra­ficz­nym


Źródła:

Wiktionary

Ortograficzny

zwią­za­ny z or­to­gra­fią


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy or­to­gra­fii, od­no­szą­cy się do or­to­gra­fii, zgod­ny z za­sa­da­mi or­to­gra­fii, trak­tu­ją­cy o or­to­gra­fii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ortokineza

ruch po­stę­po­wy or­ga­niz­mów ży­wych, bę­dą­cy re­ak­cją na zew­nętrz­ny bo­dziec


Źródła:

SJP.pl

Ortoklaz

gli­no­krze­mian po­ta­su, mi­ne­rał z grupy ska­le­ni


Or­to­klaz – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, jedna z trzech (oprócz mi­kro­kli­nu i sa­ni­dy­nu) od­mian po­li­mor­ficz­nych ska­le­nia po­ta­so­we­go.

Nazwa po­cho­dzi od gr. "ort­hos" = pro­sty oraz "klao" = łamię ("klan" = łamać; "kla­sis" = łu­pli­wy) – nazwa na­wią­zu­je do pro­ste­go kąta mię­dzy pła­szczyz­na­mi łu­pli­wo­ści w tym mi­ne­ra­le.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ortokrezol

pro­dukt otrzy­my­wa­ny ze smoły kok­sow­ni­czej lub węgla ka­mien­ne­go, uży­wa­ny do wy­ro­bu środ­ków far­ma­ce­u­tycz­nych i de­zyn­fek­cyj­nych


Źródła:

SJP.pl

Ortokrzemowy

kwas or­to­krze­mo­wy - nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny pow­sta­ły z po­łą­cze­nia krze­mu, tlenu i wo­do­ru; kwas krze­mo­wy


Źródła:

SJP.pl

Ortolan

ptak śpie­wa­ją­cy, ga­tu­nek trznad­la


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Em­be­ri­za hor­tu­la­na|Lin­na­e­us|ref=tak., ga­tu­nek ma­łe­go ptaka wę­drow­ne­go z ro­dzi­ny trznad­li;

 (1.2) ornit. ptak z ga­tun­ku or­to­lan (1.1)


Or­to­lan, trzna­del or­to­lan ("Em­be­ri­za hor­tu­la­na") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka wę­drow­ne­go z ro­dzi­ny trznad­li (Em­be­ri­zi­dae), za­miesz­ku­ją­cy więk­szość Eu­ro­py oraz za­chod­nią i środ­ko­wą Azję. Zi­mu­je w Afry­ce Sub­sa­ha­ryj­skiej. Jego li­czeb­ność spada, ale nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ortonormalność

cecha ele­men­tów or­to­nor­mal­nych


Or­to­nor­mal­ność – or­to­go­nal­ność wraz z do­da­nym wa­run­kiem "unor­mo­wa­nia", tzn. wy­ma­ga­nia, aby ele­men­ty or­to­go­nal­ne miały dłu­gość jed­nost­ko­wą (były wer­so­ra­mi). Jest to pod­sta­wo­wa włas­ność wek­to­rów bazy or­to­nor­mal­nej danej prze­strze­ni uni­tar­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ortonormalny

or­to­go­nal­ny o dłu­go­ści jed­nost­ko­wej


Źródła:

SJP.pl

Ortopeda

1. le­karz spe­cja­li­zu­ją­cy się w or­to­pe­dii;
2. spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się wy­ko­na­niem obu­wia lub apa­ra­tu or­to­pe­dycz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie or­to­pe­dii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ortopedagogiczny

→ or­to­pe­da­go­gi­ka


Patrz:ortopedagogika

Źródła:

SJP.pl

Ortopedia

1. dział me­dy­cy­ny, nauka zaj­mu­ją­ca się roz­poz­na­wa­niem i le­cze­niem ura­zów i wad (wro­dzo­nych lub na­by­tych) na­rzą­du ruchu;
2. od­dział or­to­pe­dycz­ny w szpi­ta­lu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dział me­dy­cy­ny i spe­cja­li­za­cja le­kar­ska zaj­mu­ją­ca się me­cha­nicz­ny­mi aspek­ta­mi scho­rzeń ukła­du ruchu;

 (1.2) pot. od­dział or­to­pe­dycz­ny w szpi­ta­lu


Or­to­pe­dia – jedna z pod­sta­wo­wych spe­cjal­no­ści le­kar­skich. Sku­pia się na dia­gno­sty­ce i le­cze­niu ope­ra­cyj­nym i za­cho­waw­czym scho­rzeń, wad wro­dzo­nych i na­by­tych, za­pa­leń, za­ka­żeń, no­wot­wo­rów oraz usz­ko­dzeń i zmian po­u­ra­zo­wych na­rzą­du ruchu: szkie­le­tu (z wy­jąt­kiem kości czasz­ki), ukła­du wię­za­dło­wo-sta­wo­we­go oraz mię­śni, ner­wów i na­czyń.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ortopedka

→ or­to­pe­da; or­to­pe­dyst­ka


Źródła:

SJP.pl

Ortopedyczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z or­to­pe­dią lub or­to­pe­da­mi

 (1.2) zwią­za­ny z le­cze­niem ura­zów ukła­du kost­ne­go


Źródła:

Wiktionary

Ortopedysta

daw­niej: or­to­pe­da


Źródła:

SJP.pl

Ortopedystka

→ or­to­pe­dy­sta


Patrz:ortopedysta

Źródła:

SJP.pl

Ortopiroksen

pi­rok­sen o rom­bo­wej struk­tu­rze kry­sta­licz­nej


Or­to­pi­rok­se­ny – pod­gru­pa mi­ne­ra­łów zwa­nych pi­rok­se­na­mi o wzo­rze ogól­nym XY(Si,Al)2O6, gdzie X oz­na­cza wapń, ma­gnez, sód lub że­la­zo2+ (rza­dziej cynk, lit lub man­gan), na­to­miast Y – jony zwy­kle mniej­szych roz­mia­rów: chro­mu, glinu, że­la­za3+, ma­gne­zu, man­ga­nu, skan­du, ty­ta­nu czy wa­na­du. Cechą wy­róż­nia­ją­cą or­to­pi­rok­se­ny jest rom­bo­wa struk­tu­ra kry­sta­licz­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ortopsychiatria

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem lek­kich za­bu­rzeń psy­chicz­nych oraz za­po­bie­ga­niem cho­ro­bom psy­chicz­nym


Źródła:

SJP.pl

Ortopsychiatryczny

→ or­top­sy­chia­tria


Patrz:ortopsychiatria

Źródła:

SJP.pl

Ortoptyczny

→ or­top­ty­ka


Patrz:ortoptyka

Źródła:

SJP.pl

Ortoptyka

dział oku­li­sty­ki zaj­mu­ją­cy się dia­gno­zą i le­cze­niem za­bu­rzeń wi­dze­nia obu­ocz­ne­go oraz ru­cho­mo­ści gałki ocz­nej, w szcze­gól­no­ści zezem oraz nie­do­wi­dze­niem


Źródła:

SJP.pl

Ortoptysta

spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się dia­gno­zą i re­ha­bi­li­ta­cją wy­bra­nych funk­cji wzro­ko­wych, głów­nie za­bu­rzeń wi­dze­nia obu­ocz­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Ortoptystka

→ or­top­ty­sta


Patrz:ortoptysta

Źródła:

SJP.pl

Ortoreksja

ob­se­sja na punk­cie zdro­wej żyw­no­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. ob­se­sja na punk­cie spo­ży­wa­nia zdro­wej żyw­no­ści;


Or­to­rek­sja ("ort­ho­re­xia ner­vo­sa"; "ortho" – pra­wi­dło­wy; "ore­xis" – ape­tyt) – pa­to­lo­gicz­na kon­cen­tra­cja na spo­ży­wa­niu zdro­we­go je­dze­nia, która pro­wa­dzi do znacz­nych ogra­ni­czeń ży­wie­nio­wych. Ści­sła kon­tro­la diety jest próbą osią­gnię­cia op­ty­mal­ne­go zdro­wia oraz uni­knię­cia cho­rób. Or­to­rek­sja nie zo­sta­ła dotąd ujęta w no­zo­lo­gicz­nych kla­sy­fi­ka­cjach, lecz przyj­mu­je się, że na­le­ży ona do spek­trum za­bu­rzeń odży­wia­nia. Ter­min za­pro­po­no­wa­ny w 1997 roku przez ame­ry­kań­skie­go le­ka­rza Ste­ve­na Brat­ma­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ortorektyczka

ko­bie­ta z ob­se­sją na punk­cie zdro­wej żyw­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Ortorektyczny

zwią­za­ny z ob­se­sją na punk­cie zdro­wej żyw­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Ortorektyk

osoba z ob­se­sją na punk­cie zdro­wej żyw­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Ortoskop

przy­rząd do ba­da­nia ciał kry­sta­licz­nych w spo­la­ry­zo­wa­nym świet­le rów­no­le­głym


Źródła:

SJP.pl

Ortostat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. hist. czwo­ro­bocz­na płyta ka­mien­na, zwy­kle zdo­bio­na re­lie­fem, sto­so­wa­na jako li­co­wa­nie muru bu­dow­li mo­nu­men­tal­nych w ar­chi­tek­tu­rze sta­ro­żyt­ne­go Wscho­du;

 (1.2) ar­che­ol. kon­struk­cyj­ny blok ka­mie­nia w po­zy­cji pio­no­wej, jak men­hir czy głaz pod­trzy­mu­ją­cy płytę dol­me­nu


Or­to­stat (gr. ὀρθοστάτης ort­ho­sta­tes – pro­sto­sto­ją­cy) – w ar­chi­tek­tu­rze sta­ro­żyt­nej pro­sto­kąt­na płyta ka­mien­na, zwy­kle po­kry­ta de­ko­ra­cją re­lie­fo­wą, słu­żą­ca do wzmoc­nie­nia i zdo­bie­nia dol­nej par­tii ścian oraz co­ko­łów mo­nu­men­tal­nych bu­dow­li.

Or­to­sta­ty były cha­rak­te­ry­stycz­ne dla sztu­ki he­tyc­kiej sto­so­wa­ne jako ele­ment zew­nętrz­ne­go wy­stro­ju bram, pa­ła­ców i świą­tyń.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ortostatyczny

1. hi­po­ten­sja or­to­sta­tycz­na - szyb­ki spa­dek ci­śnie­nia tęt­ni­cze­go po przy­ję­ciu po­zy­cji sto­ją­cej; hi­po­to­nia or­to­sta­tycz­na, nie­do­ci­śnie­nie or­to­sta­tycz­ne;
2. biał­ko­mocz or­to­sta­tycz­ny - wy­stę­po­wa­nie biał­ka w moczu po przy­ję­ciu po­zy­cji sto­ją­cej


Źródła:

SJP.pl

Ortotanazja

za­nie­cha­nie dal­sze­go sztucz­ne­go pod­trzy­my­wa­nia życia pa­cjen­ta; eu­ta­naz­ja bier­na


Or­to­ta­naz­ja (z gre. ὀρθός "ort­hos" – „słusz­ny” + θάνατος "tha­na­tos" – „śmierć”) – za­nie­cha­nie dal­sze­go sztucz­ne­go pod­trzy­my­wa­nia życia pa­cjen­ta; za­nie­cha­nie dy­sta­naz­ji.

Po­ję­cie or­to­ta­naz­ji od­no­si się do pew­nych szcze­gól­nych sy­tu­a­cji. Nie­kie­dy pa­cjent znaj­du­je się w tak cięż­kim sta­nie zdro­wia, że nie­za­sto­so­wa­nie le­cze­nia do­pro­wa­dzi nie­chyb­nie do jego śmier­ci.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ortotoniczny

w ję­zy­koz­naw­stwie, o wy­ra­zie: po­sia­da­ją­cy swój sa­mo­dziel­ny ak­cent, ak­cen­to­wa­ną zgło­skę


Źródła:

SJP.pl

Ortotropowy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, któ­re­go dłuż­sza oś jest pio­no­wa

 (1.2) in­form. w me­to­dach kom­pu­te­ro­wych roz­wią­zy­wa­nia pro­ble­mów kon­ti­nu­um po­sia­da­ją­cy sy­me­trycz­ną ma­cierz wek­to­rów włas­nych

 (1.3) bot. o ro­śli­nach, któ­rych część na­ziem­na jest pro­sto­pa­dła do po­dło­ża


Źródła:

Wiktionary

Ortotyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. spe­cjal­ność me­dycz­na zaj­mu­ją­ca się pro­te­za­mi dla osób ze scho­rze­nia­mi i dys­funk­cja­mi na­rzą­dów ruchu


Źródła:

Wiktionary

Ortwin

Ostap Ort­win - pse­u­do­nim pol­skie­go dzien­ni­ka­rza i kry­ty­ka li­te­rac­kie­go Oska­ra Kat­ze­nel­len­bo­ge­na


Źródła:

SJP.pl

Ortyl

daw­niej: po­u­cze­nie praw­ne udzie­la­ne przez sądy więk­szych miast sądom miast mniej­szych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. wyrok


Ortyl z nie­miec­kie­go "Ur­te­il" czyli wyrok. Każde orze­cze­nie (wyrok, sen­ten­cja) sądu prawa nie­miec­kie­go.

Spra­wę za­kła­da­no w są­dzie wła­ści­wym poz­wa­ne­mu (wy­jąt­kiem było zła­pa­nie na go­rą­cym uczyn­ku, ten wy­ją­tek w sto­sun­ku do szlach­ty zlik­wi­do­wa­no na po­cząt­ku XVI w.).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ortylia

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych; gru­szyn­ka, gru­szycz­ka, grusz­ków­ka


Źródła:

SJP.pl

Ortyt

mi­ne­rał z grupy epi­do­tów (mi­ne­ra­łów krze­mia­no­wych); źró­dło me­ta­li ziem rzad­kich i pier­wiast­ków pro­mie­niot­wór­czych np. uranu; al­la­nit


Źródła:

SJP.pl

Ortęć

stop ja­kie­goś me­ta­lu z rtę­cią; amal­ga­mat, amal­gam


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) met. zob. amal­ga­mat.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orunia

dziel­ni­ca Gdań­ska


Oru­nia ( Òruniô, Ohra, inne wa­rian­ty na­zew­ni­cze: "Oruń", "Ora­nia", "Orana", "Ore") – osied­le miesz­ka­nio­wo-prze­my­sło­we w Gdań­sku, część dziel­ni­cy Oru­nia-Św. Woj­ciech-Lipce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orurkowanie

za­mon­to­wać rurki


Źródła:

SJP.pl

Orurkować

za­mon­to­wać rurki


Źródła:

SJP.pl

Orurowanie

obu­do­wać ru­ra­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) suma wszyst­kich rur w in­sta­la­cji (np. che­micz­nej lub sa­mo­cho­do­wej)

 (1.2) jedna z dy­scy­plin in­ży­nie­rii che­micz­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orurować

obu­do­wać ru­ra­mi


Źródła:

SJP.pl

Oruński

przy­miot­nik od: Oru­nia


Źródła:

SJP.pl

Orvieto

mia­sto i gmina we Wło­szech


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Um­bria, w pro­win­cji Terni;


Or­vie­to – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Um­bria, w pro­win­cji Terni.

W roku 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ły 20 692 osoby (73,6 os./km²).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orwat

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Orwell

Ge­or­ge Or­well (właśc. Eric Art­hur Blair) (1903-50), an­giel­ski po­wie­ścio­pi­sarz i pu­bli­cy­sta


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orwellizm

[czy­taj: or­łe­lizm] ma­ni­pu­lo­wa­nie fak­ta­mi, znieksz­tał­ca­nie praw­dy dla celów pro­pa­gan­do­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ma­ni­pu­lo­wa­nie spo­łe­czeń­stwem w celu osią­gnię­cia nad nim kon­tro­li


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orwellowski

[czy­taj: or­łe­low­ski] taki jak u Or­wel­la, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla dzieł Or­wel­la


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) liter. do­ty­czą­cy życia i twór­czo­ści Ge­or­ge'a Or­wel­la, cha­rak­te­ry­stycz­ny, ty­po­wy dla Or­wel­la lub jego twór­czo­ści, taki jak u Or­wel­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orwietański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­vie­to, do­ty­czą­cy Or­vie­to


Źródła:

Wiktionary

Orychtować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. do­pro­wa­dzić do po­rząd­ku


Źródła:

Wiktionary

Oryg.

skrót od:
1. ory­gi­nał;
2. ory­gi­nal­ny


Źródła:

SJP.pl

Orygenes

fi­lo­zof i te­o­log wczes­no­chrze­ści­jań­ski, pi­sarz ko­ściel­ny


Ory­ge­nes ( Ori­ge­nes, Ὠριγένης; ur. ok. 186 w Alek­san­drii, zm. ok. 253 w Ce­za­rei albo Tyrze) – wczes­no­chrze­ści­jań­ski eg­ze­ge­ta, te­o­log, fi­lo­zof i pi­sarz. Jeden z naj­bar­dziej płod­nych ko­men­ta­to­rów Pisma Świę­te­go w epoce pa­try­stycz­nej. Świę­ty Kop­tyj­skie­go Ko­ścio­ła Or­to­dok­syj­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Oryginalnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ory­gi­nal­ny


Źródła:

Wiktionary

Oryginalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ory­gi­nal­nie


Źródła:

SJP.pl

Oryginalniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ory­gi­nal­ny; bar­dziej ory­gi­nal­ny


Źródła:

SJP.pl

Oryginalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest ory­gi­nal­ne


Źródła:

Wiktionary

Oryginalny

je­dy­ny w swoim ro­dza­ju


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który nie jest na­śla­do­wa­niem lub prze­rób­ką cze­goś in­ne­go

 (1.2) o czło­wie­ku: two­rzą­cy we włas­nym stylu, sa­mo­dziel­nie

 (1.3) niez­wy­kły, ek­scen­trycz­ny

 (1.4) nie­bę­dą­cy kopią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oryginał

pier­wot­na forma, nie­bę­dą­ca kopią


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzecz pow­sta­ła jako pier­wsza

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. osoba o ek­scen­trycz­nym wy­glą­dzie lub za­cho­wa­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Oryginałka

→ ory­gi­nał


Patrz:oryginał

Źródła:

SJP.pl

Oryglowywać

w gór­nict­wie: wzmac­niać tamę przy po­mo­cy rygli lub za­strza­łów


Źródła:

SJP.pl

Oryks

an­ty­lo­pa z ro­dzi­ny krę­to­ro­gich


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. afry­kań­ska an­ty­lo­pa o krę­pej bu­do­wie i dłu­gich ro­gach;


Oryks ("Oryx") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny an­ty­lop (An­ti­lo­pi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych (Bo­vi­dae). Oryk­sy znane były już sta­ro­żyt­nym Egip­cja­nom, któ­rzy czę­sto przed­sta­wia­li ich wi­ze­run­ki na re­lie­fach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Oryl

fli­sak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zaw. czło­wiek zaj­mu­ją­cy się spła­wia­niem rzeką drew­na, zboża i in­nych to­wa­rów; fli­sak

 (1.2) daw. pot. pro­stak, gru­bia­nin, cham


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orylion

wy­su­nię­ta część daw­nych bu­dow­li obron­nych, chro­nią­ca przed ogniem uko­śnym; ucho


Źródła:

SJP.pl

Oryncz

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. obręcz z ko­rze­nia drze­wa


Źródła:

Wiktionary

Oryngle

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. kol­czy­ki


Źródła:

Wiktionary

Oryniacki

do­ty­czą­cy okre­su młod­sze­go pa­le­o­li­tu


Źródła:

SJP.pl

Orynnowanie

sy­stem ry­nien do od­pro­wa­dza­nia wody z dachu; sy­stem ryn­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Orzacha

ro­śli­na jed­no­rocz­na z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych; orzech ziem­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ara­chis|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych;


Orza­cha ("Ara­chis" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych. Obej­mu­je 82 ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce w tro­pi­kal­nej czę­ści Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Ważną ro­śli­ną użyt­ko­wą jest orza­cha po­dziem­na "Ara­chis hy­po­ga­ea", upra­wia­na dla ja­dal­nych na­sion zwa­nych „orzesz­ka­mi ziem­ny­mi”. Ga­tu­nek ten jest sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­ny na świe­cie. W Pol­sce za­re­je­stro­wa­ny zo­stał jako przej­ścio­wo dzi­cze­ją­cy efe­me­ro­fit.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orzast

ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny obro­sto­wa­tych, za­li­cza­ny do po­ro­stów


Źródła:

SJP.pl

Orzba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. orka


Źródła:

Wiktionary

Orzec

orze­knąć;
1. wy­ra­zić roz­strzy­ga­ją­cą opi­nię w ja­kiejś spra­wie;
2. wydać wyrok, po­sta­no­wie­nie, de­cyz­ję na pod­sta­wie obo­wią­zu­ją­cych prze­pi­sów praw­nych


cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|orze­kać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orzech

owoc o zdrew­nia­łej łu­pi­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) suchy owoc o zdrew­nia­łej łu­pi­nie;

 (1.2) ro­śli­na, któ­rej owoce to orze­chy (1.1);

 (1.3) drew­no drze­wa z ro­dzi­ny orze­cho­wa­tych;

 (1.4) kolor zło­ci­sto­brą­zo­wy

 (1.5) ga­tu­nek węgla;

 (1.6) pot. owoc orze­cha (1.2) wło­skie­go;

 (1.7) ele­ment ukła­du spu­sto­we­go kuszy;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orzechodajny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bot. taki, który daje orze­chy


Źródła:

Wiktionary

Orzechowate

o ce­chach orze­cho­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Orze­cho­wa­te ("Ju­glan­da­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin z rzędu bu­kow­ców ("Fa­ga­les"). Za­li­cza się do niej 9 ro­dza­jów z 51–62 ga­tun­ka­mi. Są to drze­wa i krze­wy ros­ną­ce w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i Po­łud­nio­wej (wzdłuż Andów), w Azji Wschod­niej mię­dzy Hi­ma­la­ja­mi, Ja­po­nią i Nową Gwi­neą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orzechowaty

o ce­chach orze­cho­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Orzechowce

1. cia­sto orze­cho­we;
2. przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych;
3. sło­nik orze­cho­wiec - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych


Orze­chow­ce ("Ju­glan­da­les" Du­mort.) – mo­no­ty­po­wy rząd ro­ślin wy­róż­nia­ny w niek­tó­rych sy­ste­mach kla­sy­fi­ka­cyj­nych ro­ślin okry­to­na­sien­nych, za­wie­ra­ją­cy jedną tylko ro­dzi­nę – orze­cho­wa­tych ("Ju­glan­da­ce­ae").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orzechowiec

1. cia­sto orze­cho­we;
2. przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych;
3. sło­nik orze­cho­wiec - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. cia­sto z orze­cha­mi


Zo­bacz też: Orze­cho­wiec w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Orze­cho­wiec – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie wie­luń­skim, w gmi­nie Mokr­sko.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orzechowo

1. do­ty­czą­cy orze­cha (ro­śli­ny);
2. zro­bio­ny z na­sion orze­chów (owo­ców), ma­ją­cy smak na­sion orze­chów, za­pach na­sion orze­chów;
3. ma­ją­cy kolor orze­cha, zło­ci­sto­brą­zo­wy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orzechowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orzechowy

1. do­ty­czą­cy orze­cha (ro­śli­ny);
2. zro­bio­ny z na­sion orze­chów (owo­ców), ma­ją­cy smak na­sion orze­chów, za­pach na­sion orze­chów;
3. ma­ją­cy kolor orze­cha, zło­ci­sto­brą­zo­wy


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy orze­cha (ro­ślin i owocu)

 (1.2) przy­rzą­dzo­ny, zro­bio­ny z orze­chów, z do­dat­kiem orze­chów

 (1.3) zro­bio­ny z drew­na drze­wa orze­cho­we­go (1.1)

 (1.4) zło­ci­sto­brą­zo­wy, taki jak kolor orze­cha

 (1.5) sma­ku­ją­cy lub pach­ną­cy orze­cha­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orzechówka

ptak z ro­dzi­ny kru­ko­wa­tych, o cze­ko­la­do­wo-brą­zo­wym ubar­wie­niu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. na­lew­ka na nie­doj­rza­łych owo­cach orze­cha wło­skie­go;

 (1.2) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Nu­ci­fra­ga ca­ry­o­ca­tac­tes|ref=tak., ptak o dłu­gim, moc­nym dzio­bie, cze­ko­la­do­wo­brą­zo­wym upie­rze­niu w białe plam­ka­am­ki i ogo­nie czar­nym z zie­lon­ka­wym lub nie­bie­ska­wym po­ły­skiem, ży­wią­cy się orze­cha­mi la­sko­wy­mi, żo­łę­dzia­mi, ja­rzę­bi­ną itp.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orzecki

→ Orzk


Patrz:Orzk

Źródła:

SJP.pl

Orzeczenie

1. część zda­nia orze­ka­ją­ca o czyn­no­ści lub sta­nie pod­mio­tu;
2. po­sta­no­wie­nie lub wyrok wy­da­ny przez sąd lub inny organ na pod­sta­wie obo­wią­zu­ją­ce­go prawa;
3. osąd, ocena cze­goś lub de­cyz­ja


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. część zda­nia in­for­mu­ją­ca o czyn­no­ści lub sta­nie pod­mio­tu

 (1.2) jakaś opi­nia, osąd, ek­sper­ty­za

 (1.3) praw. roz­strzy­gnię­cie danej spra­wy przez organ pań­stwa dzia­ła­ją­cy w ra­mach swej kom­pe­ten­cji


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orzecznictwo

dzia­łal­ność sądów i in­nych or­ga­nów wy­da­ją­cych orze­cze­nia w róż­nych spra­wach


Orzecz­nict­wo, ju­dy­ka­tu­ra ( iudex – sę­dzia, iu­di­ca­re – osą­dzać) – ogół de­cyz­ji jed­ne­go bądź wielu sądów i in­nych or­ga­nów pań­stwa. Przy czym pod po­ję­ciem orze­cze­nia ro­zu­mie się tu za­rów­no stan fak­tycz­ny i praw­ny roz­strzy­gnię­tej spra­wy, jak i sen­ten­cję wy­ro­ku oraz samo jej uza­sad­nie­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orzeczniczka

→ orzecz­nik


Patrz:orzecznik

Źródła:

SJP.pl

Orzeczniczy

zwią­za­ny z wy­da­ny­mi wy­ro­ka­mi lub po­sta­no­wie­nia­mi są­do­wy­mi


Źródła:

SJP.pl

Orzecznik

część orze­cze­nia imien­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) adm. med. le­karz, który orze­ka o sta­nie zdro­wia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. nie­cza­sow­ni­ko­wa część orze­cze­nia imien­ne­go;


Orzecz­nik – część orze­cze­nia imien­ne­go (tj. zło­żo­ne­go) sta­no­wią­ca do­peł­nie­nie zda­nio­we łącz­ni­ka i orze­ka­ją­ca o pod­mio­cie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orzecznikowo

przy­słó­wek

 (1.1) gram. na spo­sób orzecz­ni­ko­wy


Źródła:

Wiktionary

Orzecznikowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) gram. zwią­za­ny z orzecz­ni­kiem, do­ty­czą­cy orzecz­ni­ka


Źródła:

Wiktionary

Orzekający

wy­po­wia­dać, wy­ra­żać sąd, opi­nię, zda­nie o czymś


Źródła:

SJP.pl

Orzekać

wy­po­wia­dać, wy­ra­żać sąd, opi­nię, zda­nie o czymś


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. orzec, orze­knąć)

 (1.1) wy­ra­żać opi­nię w ja­kiejś spra­wie

 (1.2) praw. wy­da­wać po­sta­no­wie­nie lub wyrok


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orzeknąć

orzec;
1. wy­ra­zić roz­strzy­ga­ją­cą opi­nię w ja­kiejś spra­wie;
2. wydać wyrok, po­sta­no­wie­nie, de­cyz­ję na pod­sta­wie obo­wią­zu­ją­cych prze­pi­sów praw­nych


Źródła:

SJP.pl

Orzelski

przy­miot­nik od: Orły


Źródła:

SJP.pl

Orzeski

zwią­za­ny z mia­stem Orze­sze, do­ty­czą­cy mia­sta Orze­sze


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Orze­szem, do­ty­czą­cy Orze­sza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orzeszanin

miesz­ka­niec Orze­sza (mia­sta w wo­je­wództ­wie ślą­skim)


Źródła:

SJP.pl

Orzeszanka

miesz­kan­ka Orze­sza (mia­sta w wo­je­wództ­wie ślą­skim)


Źródła:

SJP.pl

Orzesze

mia­sto w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, na Gór­nym Ślą­sku;


Zo­bacz też: Orze­sze – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim.

Orze­sze ( Orzes­che, Ôrzysze) – mia­sto w po­łud­nio­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie mi­ko­łow­skim.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2023 r. mia­sto miało 21 986 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orzeszek

zdrob­nie­nie od: orzech


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. orzech

 (1.2) spoż. mały orzech

 (1.3) pot. kask mo­to­cy­klo­wy osła­nia­ją­cy je­dy­nie górną część głowy

 (1.4) zob. orzesz­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orzeszki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) przen. żart. eufem. mę­skie jądra

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­rze­czo­wy.

 (2.1) M., B., i W. plu­ral|orze­szek.


Orzesz­ki (daw­niej "Zie­lo­ny­grund", w la­tach 1933–1945 "Schützengrund") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie szczy­cień­skim, w gmi­nie Ro­zo­gi, znaj­du­ją­ca się mię­dzy wsia­mi: Klon a Księ­ży Lasek. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ostro­łęc­kie­go.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Orzeszkomat

au­to­mat do kar­mie­nia wie­wió­rek orzesz­ka­mi


Źródła:

SJP.pl

Orzeszkowa

→ orze­szek


Patrz:orzeszek

Źródła:

SJP.pl

Orzeszkowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Orzeszkowy

→ orze­szek


Patrz:orzeszek

Źródła:

SJP.pl

Orzesznica

1. gry­zoń z ro­dzi­ny pil­cho­wa­tych;
2. ga­tu­nek drze­wa z ro­dzi­ny czasz­nio­wa­tych; orzesz­ni­ca wy­nio­sła, orzesz­ni­ca bra­zy­lij­ska, ber­to­le­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mu­scar­di­nus|Kaup|ref=tak., ro­dzaj nie­du­że­go ssaka z ro­dzi­ny po­pie­li­co­wa­tych;

 (1.2) zool. gry­zoń z ro­dza­ju orzesz­ni­ca (1.1)

 (1.3) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Bert­hol­le­tia ex­cel­sa||ref=tak., ga­tu­nek drze­wa z ro­dzi­ny czasz­nio­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ce­go w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej;

 (1.4) bot. ro­śli­na z ga­tun­ku orzesz­ni­ca (1.3)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orzesznik

wy­so­kie drze­wo o ja­dal­nych na­sio­nach i twar­dym drew­nie; prze­o­rzech; hi­ko­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dendr. drze­wo z ro­dzi­ny orze­cho­wa­tych;


Orzesz­nik zwany także prze­o­rze­chem, hi­ko­rą i karią ("Carya" Nutt.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny orze­cho­wa­tych ("Ju­glan­da­ce­ae"). Obej­mu­je 18 ga­tun­ków, choć w niek­tó­rych uję­ciach wy­ka­zy­wa­nych jest ich od 17 do 25.

Naj­więk­sze zróż­ni­co­wa­nie ga­tun­ko­we orzesz­ni­ków jest w po­łud­nio­wej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych i w pół­noc­nym Mek­sy­ku, czte­ry ga­tun­ki rosną także we wschod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej, kilka w Ame­ry­ce Środ­ko­wej, 6 ga­tun­ków ro­śnie w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej, z czego trzy są en­de­mi­ta­mi Chin.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orzesznikowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu śla­zow­ców; zat­wa­ro­wa­te


Źródła:

SJP.pl

Orzesznikowaty

o ce­chach orzesz­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Orzeszyna

1. krzew orze­cha la­sko­we­go, le­szczy­na
2. lasek le­szczy­no­wy
3. wierzch­nia, zie­lo­na łu­pi­na orze­chów


Źródła:

SJP.pl

Orzeszówka

wieś w Pol­sce


Orze­szów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wę­grow­skim, w gmi­nie Miedz­na. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży nad rzeką Mie­dzan­ką.

Do po­ło­wy XIX wieku Orze­szów­ka była dużym fol­war­kiem, któ­rym za­rzą­dzał ad­mi­ni­stra­tor miesz­ka­ją­cy w tam­tej­szym dwo­rze.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orzeł

1. ptak z ro­dzi­ny so­ko­łów, o ma­syw­nej bu­do­wie, dłu­gich skrzy­dłach i dużym za­krzy­wio­nym dzio­bie, wy­stę­pu­je w wielu ga­tun­kach w Eu­ro­pie, Azji, Ame­ry­ce i Afry­ce;
2. znak w kształ­cie tego ptaka, uży­wa­ny jako godło lub znak na sztan­da­rach, mun­du­rach, mo­ne­tach itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. duży ptak dra­pież­ny z po­dro­dzi­ny nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Aqu­i­li­nae|ref=tak., o za­krzy­wio­nym dzio­bie, moc­nych szpo­nach i sze­ro­kich, de­sko­wa­tych skrzy­dłach;

 (1.2) nu­mizm. bank. awers mo­ne­ty, zwła­szcza pol­skiej, z wi­ze­run­kiem godła pań­stwo­we­go

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przen. zdol­na, by­stra osoba


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orzełek

1. re­wers mo­ne­ty pol­skiej;
2. mały znak w kształ­cie orła, np. na na­kry­ciach głowy pol­skich żoł­nie­rzy;
3. ptak dra­pież­ny z ro­dzi­ny orłów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mały orzeł

 (1.2) orle pis­klę

 (1.3) ornit. dra­pież­ny ptak z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Hie­ra­a­e­tus|Kaup|ref=tak.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) sym­bol orła na mo­ne­cie, me­da­lu lub gu­zi­ku


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orzeźwiająco

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób orzeź­wia­ją­cy


Źródła:

Wiktionary

Orzeźwiający

da­ją­cy orzeź­wie­nie, ochło­dę; ożyw­czy


przy­miot­nik

 (1.1) da­ją­cy po­czu­cie świe­żo­ści, przy­jem­nie po­bu­dza­ją­cy lub chło­dzą­cy; mo­gą­cy przy­wra­cać ener­gię, wi­tal­ność lub ochło­dę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orzeźwianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|orzeź­wiać.


Źródła:

Wiktionary

Orzeźwiać

1. czy­nić kogoś rzeź­wym, rześ­kim - peł­nym chęci do życia, wy­po­czę­tym, świe­żym; re­ge­ne­ro­wać, odś­wie­żać;
2. orzeź­wiać się - czy­nić sie­bie rzeź­wym, rześ­kim - peł­nym chęci do życia, wy­po­czę­tym, świe­żym; re­ge­ne­ro­wać się, odś­wie­żać się


cza­sow­nik

 (1.1) czy­nić rzeź­wym, odś­wie­żać, ochła­dzać

cza­sow­nik zwrot­ny orzeź­wiać się

 (2.1) spra­wiać sobie uczu­cie rześ­ko­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orzeźwienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|orzeź­wić.


Źródła:

Wiktionary

Orzeźwić

1. uczy­nić kogoś rzeź­wym, rześ­kim - peł­nym chęci do życia, wy­po­czę­tym, świe­żym; zre­ge­ne­ro­wać, odś­wie­żyć;
2. orzeź­wić się - uczy­nić sie­bie rzeź­wym, rześ­kim - peł­nym chęci do życia, wy­po­czę­tym, świe­żym; zre­ge­ne­ro­wać się, odś­wie­żyć się


cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. orzeź­wiać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|orzeź­wiać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orzk

wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie pa­bia­nic­kim


Orzk – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie pa­bia­nic­kim, w gmi­nie Dłu­tów.

Mię­dzy wsią Orzk a wsią Świer­czy­na znaj­du­je się linia za­cho­wa­nych oko­pów prze­ciw­czoł­go­wych z cza­sów II wojny świa­to­wej.

W Orzku ist­nia­ła filia szko­ły pod­sta­wo­wej w Dłu­to­wie – zlik­wi­do­wa­na w wy­ni­ku re­for­my szkol­nict­wa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orznóć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. okła­mać


Źródła:

Wiktionary

Orznąć

orż­nąć; po­tocz­nie:
1. ograć kogoś w grze ha­zar­do­wej; obęb­nić;
2. oszu­kać (na jakąś kwotę)


Źródła:

SJP.pl

Orzo

[czy­taj: or-zo] ro­dzaj ma­ka­ro­nu do zup, wiel­ko­ścią i kształ­tem przy­po­mi­na­ją­cy ryż


Orzo – ro­dzaj ma­ka­ro­nu, który kształ­tem i wiel­ko­ścią przy­po­mi­na ziar­no ryżu lub jęcz­mie­nia. Sto­so­wa­ny jest do rzad­kich zup oraz zup wa­rzyw­nych.

"Orzo" po wło­sku oz­na­cza „jęcz­mień”. Wy­ko­rzy­sty­wa­ne są rów­nież nazwy sy­no­ni­micz­ne: "Pun­ti­ne", "Punte d'ago", "Ar­mel­li­ne", "Semi d'orzo", "Semi d'avena", "Semi di riso", "Occhi di giu­deo", "Ar­mel­let­te", "Pun­ta­let­te", "Semi di ci­co­ria", "Ci­co­riet­ta", "Ri­set­to", "Chic­chi di riso", "Se­mi­ni", "Avena", "Ave­na­gran­de", "Ci­co­rie", "Rosa Ma­ri­na", "Ro­sa­ma­ri­na", "Schupf­nu­deln", "Re­i­skorn­pa­sta", "Krit­ha­ra­ki", "Ma­ne­stra", "Pasta gallo pion".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orzoł

naz­wi­sko


Orzoł (nazwa hi­sto­rycz­na: Orzeł) – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostro­łęc­kim, w gmi­nie Ba­ra­no­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ostro­łęc­kie­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Świę­te­go Bar­tło­mie­ja Apo­sto­ła w Ba­ra­no­wie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orzyc

rzeka w Pol­sce, do­pływ Narwi


Orzyc ("Orzycz", "Orzy­ca") – rzeka, prawy do­pływ Narwi o dłu­go­ści 142,52 km i po­wierzch­ni do­rze­cza 2 077 km².


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orzygać

obrzy­gać;
1. wul­gar­nie: po­bru­dzić wy­mio­ci­na­mi; za­rzy­gać;
2. po­tocz­nie: po­bru­dzić czymś bryz­ga­ją­cym; opry­skać


Źródła:

SJP.pl

Orzyski

przy­miot­nik od: Orzysz


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Orzy­szem, po­cho­dzą­cy z Orzy­sza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orzysz

1. mia­sto w Pol­sce;
2. je­zio­ro w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim;


Orzysz ( Arys) – mia­sto w Pol­sce, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie pi­skim, nad rzeką Orzy­szą, mię­dzy je­zio­ra­mi Sajno i Orzysz. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Orzysz. W la­tach 1975–1998 mia­sto na­le­ża­ło ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go. Orzysz leży na Ma­zu­rach, na ob­sza­rze hi­sto­rycz­nej Jać­wie­ży.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orzyszanin

miesz­ka­niec Orzy­sza


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Orzy­sza

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Orzy­sza, uro­dzo­na w Orzy­szu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orzyszanka

miesz­kan­ka Orzy­sza


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mie­szan­ka Orzy­sza

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Orzy­sza, uro­dzo­na w Orzy­szu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orzęsek

typ pier­wot­nia­ka, ży­ją­cy w wo­dzie, w gle­bie lub pa­so­ży­tu­ją­cy w in­nych or­ga­niz­mach; wy­mo­czek


Źródła:

SJP.pl

Orzęsica

orzę­si­ca dłu­go­ro­ga - ga­tu­nek chru­ści­ka (owada wod­ne­go)


Źródła:

SJP.pl

Orzęsiony

ma­ją­cy rzę­ski; orzę­szo­ny


Źródła:

SJP.pl

Orzęsić

rzad­ko: orzę­sić się - po­kryć się wło­ska­mi, rzę­ska­mi; urzę­sić się


Źródła:

SJP.pl

Orzęski

typ pier­wot­nia­ka, ży­ją­cy w wo­dzie, w gle­bie lub pa­so­ży­tu­ją­cy w in­nych or­ga­niz­mach; wy­mo­czek


Orzę­ski (Ci­lia­ta), daw­niej wy­mocz­ki – typ or­ga­niz­mów z kró­le­stwa pro­ti­stów, tra­dy­cyj­nie za­li­cza­ny do pro­ti­stów zwie­rzę­cych. W no­wszych sy­ste­mach włą­cza­ne wraz z niek­tó­ry­mi in­ny­mi pier­wot­nia­ka­mi i glo­na­mi do su­per­gru­py "Chro­mal­ve­o­la­ta".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orzęskowy

→ orzę­sek


Patrz:orzęsek

Źródła:

SJP.pl

Orędowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|orę­do­wać.


Źródła:

Wiktionary

Orędować

wsta­wiać się w czy­jejś spra­wie, udzie­lać po­par­cia


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wsta­wiać się za kimś lub za czymś u kogoś; przy­czy­niać się


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orędownica

daw­niej: orę­dow­nicz­ka


Źródła:

SJP.pl

Orędownictwo

wsta­wia­nie się za kimś lub za czymś


Źródła:

SJP.pl

Orędowniczka

1. ko­bie­ta wsta­wia­ją­ca się za kimś lub za czymś, po­pie­ra­ją­ca jakąś osobę lub ideę;
2. daw­niej: ko­bie­ta, któ­rej po­wie­rzo­no wy­ko­na­nie okre­ślo­ne­go za­da­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: orę­dow­nik


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Orędownik

1. osoba wsta­wia­ją­ca się za kimś lub za czymś, po­pie­ra­ją­ca jakąś osobę lub ideę;
2. daw­niej: osoba, któ­rej po­wie­rzo­no wy­ko­na­nie okre­ślo­ne­go za­da­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba orę­du­ją­ca, po­pie­ra­ją­ca bądź wsta­wia­ją­ca się za kimś lub czymś

 (1.2) daw. poseł, wy­słan­nik


Orę­dow­nik – cza­so­pis­mo w ję­zy­ku pol­skim (dzien­nik) wy­cho­dzą­ce w Poz­na­niu w la­tach 1871–1939.

Pismo pow­sta­ło z ini­cja­ty­wy Mak­sy­mi­lia­na Jac­kow­skie­go, jako dzien­nik dla klasy drob­no­mie­szczań­skiej. Re­dak­to­rem na­czel­nym zo­stał dr Roman Szy­mań­ski (1840–1908), ma­ją­cy wów­czas 30 lat.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orędzie

uro­czy­sta odez­wa głowy pań­stwa do na­ro­du


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) uro­czy­ste prze­mó­wie­nie oso­bi­sto­ści

 (1.2) daw. po­wia­do­mie­nie, prze­ka­za­nie roz­po­rzą­dze­nia


Orę­dzie (ina­czej apel, odez­wa, po­sła­nie) – uro­czy­ste prze­mó­wie­nie waż­nej osoby w pań­stwie skie­ro­wa­ne do ogółu. Zwy­kle do­ty­czy bie­żą­cej sy­tu­a­cji po­li­tycz­nej w kraju, może do­ty­czyć także kwe­stii spo­łecz­nych oraz go­spo­dar­czych. Czę­sto orę­dzia po­ja­wia­ją się przed i po wy­bo­rach, a także w trak­cie uro­czy­stych wizyt po­li­ty­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Oręziak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Oręż

na­rzę­dzie walki; broń


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­rzę­dzie lub śro­dek walki


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Oręże

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. oręż


Źródła:

Wiktionary

Orężny

zbroj­ny, za­o­pa­trzo­ny w broń


Źródła:

SJP.pl

Orężówka

sło­necz­ni­ca orę­żów­ka - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Orłan

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orłoryb

dra­pież­na ryba z ro­dzi­ny kul­bi­no­wa­tych; kul­bin; scje­na


Źródła:

SJP.pl

Orłosęp

duży ptak z po­dro­dzi­ny sępów za­miesz­ku­ją­cy wy­so­kie góry Afry­ki i Eu­raz­ji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Gy­pa­e­tus|Storr|ref=tak., ro­dzaj ptaka z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych, któ­re­go opi­su­ją cechy poś­red­nie mię­dzy orłem a sępem: mocny dziób, spo­sób lotu jak u orła, ale pad­li­no­żer­ność jak u sępa

 (1.2) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Gy­pa­e­tus bar­ba­tus|Lin­na­e­us|ref=tak., ga­tu­nek du­że­go ptaka dra­pież­ne­go z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych, ży­wią­cy się głów­nie kość­mi;


Or­ło­sęp, or­ło­sęp bro­da­ty ("Gy­pa­e­tus bar­ba­tus") – ga­tu­nek du­że­go ptaka pad­li­no­żer­ne­go z po­dro­dzi­ny or­ło­sę­pów (Gy­pa­e­ti­nae) w ro­dzi­nie ja­strzę­bio­wa­tych (Ac­ci­pi­tri­dae), je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju "Gy­pa­e­tus".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orłowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Cze­chach, w kraju mo­raw­sko-ślą­skim, w po­wie­cie Kar­wi­na na Ślą­sku Cie­szyń­skim;


Or­ło­wa (daw­niej też "Orłów", cz. "Orlová", niem. "Orlau") – mia­sto po­ło­żo­ne w kraju mo­raw­sko-ślą­skim, w po­wie­cie Kar­wi­na w Cze­chach, na Ślą­sku Cie­szyń­skim, ok. 10 km od gra­ni­cy z Pol­ską. Or­ło­wa leży poś­rod­ku Za­głę­bia Ostraw­sko-Kar­wiń­skie­go, ok. 10 km na wschód od cen­trum Ostra­wy i 8 km na za­chód od cen­trum Kar­wi­ny.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Orłowice

Or­ło­wi­ce – wieś łań­cu­cho­wa w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie lwó­wec­kim, w gmi­nie Mirsk.


Źródła:

Wikipedia

Orłowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Orłowiec

Or­ło­wiec (niem. "Schönau bei Bad Lan­deck") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kłodz­kim, w gmi­nie Lądek-Zdrój.


Źródła:

Wikipedia

Orłowo

dziel­ni­ca miesz­ka­nio­wa i re­kre­a­cyj­na w Gdyni


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orłowski

1. przy­miot­nik od: Orzeł (mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej);
2. przy­miot­nik od: Or­ło­wo (dziel­ni­ca Gdyni)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Orłem, do­ty­czą­cy Orła, mia­sta w Rosji

 (1.2) zwią­za­ny z Orłem, do­ty­czą­cy Orła, osady w Pol­sce

 (1.3) zwią­za­ny z Or­ło­wem, do­ty­czą­cy Or­ło­wa

 (1.4) zwią­za­ny z Or­ło­wą, do­ty­czą­cy Or­ło­wej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Orłoś

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orły

1. ptak z ro­dzi­ny so­ko­łów, o ma­syw­nej bu­do­wie, dłu­gich skrzy­dłach i dużym za­krzy­wio­nym dzio­bie, wy­stę­pu­je w wielu ga­tun­kach w Eu­ro­pie, Azji, Ame­ry­ce i Afry­ce;
2. znak w kształ­cie tego ptaka, uży­wa­ny jako godło lub znak na sztan­da­rach, mun­du­rach, mo­ne­tach itp.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Orżnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|orż­nąć.


Źródła:

Wiktionary

Orżnąć

orz­nąć; po­tocz­nie:
1. ograć kogoś w grze ha­zar­do­wej; obęb­nić;
2. oszu­kać (na jakąś kwotę)


cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) pot. oszu­kać kogoś (naj­czę­ściej w tran­sak­cjach fi­nan­so­wych, przy za­łat­wia­niu in­te­re­sów)

 (1.2) pot. po­ko­nać kogoś w grze kar­cia­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary