Ne

1. sym­bol neonu, pier­wiast­ka che­micz­ne­go;
2. skrót od: Księ­ga Ne­he­mia­sza - jedna z ksiąg bi­blij­nych, wcho­dzą­ca w skład Sta­re­go Te­sta­men­tu


sym­bol

 (1.1) chem. neon (pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 10)

skrót

 (2.1) = Księ­ga Ne­he­mia­sza


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neandertal

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nie­wiel­ka do­li­na w Niem­czech, w oko­li­cach Düsseldorfu; miej­sce od­na­le­zie­nia pier­wsze­go szkie­le­tu ne­an­der­tal­czy­ka;


Ne­an­der­tal ( Ne­an­der­tal, przed re­for­mą pi­sow­ni w roku 1901: "Ne­an­dert­hal") – do­li­na rzeki, około 10 km od Düsseldorfu w Na­dre­nii Pół­noc­nej-West­fa­lii w Niem­czech. Nazwę zaw­dzię­cza Jo­a­chi­mo­wi Ne­an­de­ro­wi, na­u­czy­cie­lo­wi, te­o­lo­go­wi i kom­po­zy­to­ro­wi z Düsseldorfu, []. Do­li­nę naz­wa­no tak na po­cząt­ku XIX wieku, wcze­śniej na­zy­wa­no ją po pro­stu „Die Ge­ste­i­ne” („Skały”) albo „Das Hunds­klipp” („Psie Ur­wi­ska”).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Neandertalczyk

1. pier­wot­ny czło­wiek ży­ją­cy w okre­sie plej­sto­ce­nu (400-24 tys. lat temu), uwa­ża­ny za po­przed­ni­ka lub przod­ka homo sa­piens;
2. w prze­no­śni: ktoś nie­o­krze­sa­ny; bru­tal, gbur


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pa­le­o­an­trop. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Homo ne­an­dert­ha­len­sis|ref=tak., wy­mar­ły ga­tu­nek z ro­dza­ju czło­wiek (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Homo|ref=tak.) lub pod­ga­tu­nek czło­wie­ka ro­zum­ne­go;

 (1.2) przen. ekspr. osoba nie­o­krze­sa­na


Czło­wiek ne­an­der­tal­ski, ne­an­der­tal­czyk ("Homo ne­an­dert­ha­len­sis") – wy­mar­ły przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju "Homo" (czło­wiek), znany z plej­sto­ce­nu (ok. 400 000 do ok. 24 500 lat temu), w za­leż­no­ści od au­to­rów kla­sy­fi­ko­wa­ny jako pod­ga­tu­nek czło­wie­ka ro­zum­ne­go – "Homo sa­piens ne­an­dert­ha­len­sis" – lub odręb­ny od niego ga­tu­nek – "Homo ne­an­dert­ha­len­sis".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neandertalka

→ ne­an­der­tal­czyk


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pa­le­o­an­trop. sa­mi­ca czło­wie­ka ne­an­der­tal­skie­go


Patrz:neandertalczyk

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neandertalski

przy­miot­nik

 (1.1) dosł. zwią­za­ny z Ne­an­der­ta­lem

 (1.2) an­trop. zwią­za­ny z ne­an­der­tal­czy­ka­mi


Źródła:

Wiktionary

Neapol

mia­sto w po­łud­nio­wych Wło­szech


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wych Wło­szech po­ło­żo­ne nad Za­to­ką Ne­a­po­li­tań­ską; sto­li­ca Kam­pa­nii;


Ne­a­pol ( Na­po­li ([],), nap. Nàpule, Ne­a­po­lis z gr. "he nea polis" (wy­mo­wa [] lub []), dosł. „nowe mia­sto”) – mia­sto po­ło­żo­ne w po­łud­nio­wych Wło­szech, nad Za­to­ką Ne­a­po­li­tań­ską. Sto­li­ca re­gio­nu Kam­pa­nia oraz Pro­win­cji Ne­a­pol. Mia­sto po­ło­żo­ne jest u pod­nó­ża We­zu­wiu­sza.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neapolczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. lub rzad. ne­a­po­li­tań­czyk, miesz­ka­niec Ne­a­po­lu


Źródła:

Wiktionary

Neapolitanka

miesz­kan­ka Ne­a­po­lu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ne­a­po­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neapolitańczyk

miesz­ka­niec Ne­a­po­lu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ne­a­po­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neapolitański

przy­miot­nik od: Ne­a­pol


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Ne­a­po­lem lub ne­a­po­li­tań­czy­ka­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neapolitańskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem ne­a­po­li­tań­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem ne­a­po­li­tań­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku ne­a­po­li­tań­skim


Źródła:

Wiktionary

Neapolski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. lub daw. zwią­za­ny z Ne­a­po­lem, do­ty­czą­cy Ne­a­po­lu, po­cho­dzą­cy z Ne­a­po­lu


Źródła:

Wiktionary

Nearktyczny

→ ne­ark­ty­ka


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ne­ark­ty­ki, zwią­za­ny z Ne­ark­ty­ką


Patrz:nearktyka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nearktyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. zool. ob­szar zo­o­ge­o­gra­ficz­ny obej­mu­ją­cy część Mek­sy­ku, Ame­ry­kę Pół­noc­ną i Gren­lan­dię;


Źródła:

Wiktionary

Nebelung

pół­dłu­go­wło­sa od­mia­na kota ro­syj­skie­go nie­bie­skie­go


Źródła:

SJP.pl

Nebo

ba­bi­loń­ski bóg opie­kuń­czy pi­sa­rzy i pi­śmien­nict­wa; Nabu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nebokadnezar

Ne­bo­kad­ne­zar II - wład­ca Ba­bi­lo­nu; Na­bu­cho­do­no­zor II


Źródła:

SJP.pl

Nebraska

→ Ne­bra­ska (stan w USA)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. stan USA ze sto­li­cą w Lin­coln i naj­więk­szym mia­stem Omaha;


Ne­bra­ska () – stan w środ­ko­wej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych. Usta­no­wio­ny w 1867 roku, był 37. sta­nem, który przy­stą­pił do fe­de­ra­cji. W 2024 roku osią­gnął 2 mln miesz­kań­ców. Sto­li­cą stanu jest Lin­coln, naj­więk­szym mia­stem – Omaha.

Stan leży w obrę­bie pasa ku­ku­ry­dzia­ne­go i jest wio­dą­cym sta­nem pod wzglę­dem zbio­rów ku­ku­ry­dzy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nebraski

→ Ne­bra­ska (stan w USA)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ne­bra­ską, do­ty­czą­cy Ne­bra­ski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nebrasko

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od Ne­bra­ska


Źródła:

Wiktionary

Nebularny

w astro­no­mii: od­no­szą­cy się do sku­pisk gazu i pyłu mię­dzyg­wiezd­ne­go; mgła­wi­co­wy


Źródła:

SJP.pl

Nebulium

daw­niej, w fi­zy­ce i astro­no­mii: hi­po­te­tycz­ny pier­wia­stek che­micz­ny od­kry­ty w wid­mie od­le­głych gwiazd


Źródła:

SJP.pl

Nebulizacja

spo­sób po­da­wa­nia leku bez­poś­red­nio do płuc lub os­krze­li za po­mo­cą spe­cjal­ne­go in­ha­la­to­ra


Ne­bu­li­za­cja – ro­dzaj za­bie­gu me­dycz­ne­go. Po­le­ga na po­da­wa­niu pa­cjen­to­wi płyn­nych leków w po­sta­ci roz­py­lo­nej mgieł­ki (ae­ro­zo­lu) me­to­dą in­ha­la­cji po­przez usta, rurkę in­tu­ba­cyj­ną lub przez otwór tra­che­o­to­mij­ny - bez­poś­red­nio do ukła­du od­de­cho­we­go. Służy do tego in­ha­la­tor do ne­bu­li­za­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nebulizator

ro­dzaj in­ha­la­to­ra słu­żą­cy do po­da­wa­nia leków bez­poś­red­nio do os­krze­li


Źródła:

SJP.pl

Nebulizer

urzą­dze­nie do po­da­wa­nia leków w po­sta­ci ae­ro­zo­lu do in­ha­la­cji; ne­bu­li­za­tor


Źródła:

SJP.pl

Nec

[czy­taj: nek] pro­dukt firmy NEC; NEC


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Necik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od net


Źródła:

Wiktionary

Neckar

[czy­taj: nekar] rzeka w Niem­czech, prawy do­pływ Renu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w po­łud­nio­wo-za­chod­nich Niem­czech, prawy do­pływ Renu;


Nec­kar – rzeka w po­łud­nio­wo-za­chod­nich Niem­czech, prawy do­pływ Renu. Dłu­gość 367 km, po­wierzch­nia do­rze­cza 13,9 tys. km². Źró­dła w Vil­lin­gen-Schwen­nin­gen w gó­rach Schwarz­wal­du, na wy­so­ko­ści 706 m n.p.m. W dol­nym biegu pły­nie w głę­bo­kiej i wą­skiej do­li­nie u po­łud­nio­we­go pod­nó­ża ma­sy­wu Oden­wald.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neckermann

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Necking

[czy­taj: ne­king] pie­szczo­ty gór­nej po­ło­wy ciała


Źródła:

SJP.pl

Necko

je­zio­ro w Au­gu­sto­wie


Necko – je­zio­ro w Au­gu­sto­wie (ma­kro­re­gion – Po­je­zie­rze Li­tew­skie, me­zo­re­gion – Rów­ni­na Au­gu­stow­ska), w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie au­gu­stow­skim, w gmi­nie Au­gu­stów. Zbior­nik wodny 2 klasy.

Necko na­le­ży do typu po­lo­dow­co­wych je­zior ryn­no­wych. Je­zio­ro ma dość do­brze roz­wi­nię­tą linię brze­go­wą, w więk­szo­ści (70%) po­ro­śnię­tą lasem, z licz­ny­mi pia­szczy­sty­mi pla­ża­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neclik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. fryzj. kok


Źródła:

Wiktionary

Neczypor

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Źródła:

Wiktionary

Necówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­tra­wa re­gio­nal­na, klops z mięsa mie­lo­ne­go z po­lęd­wicz­ką w środ­ku, pie­czo­ny w wie­przo­wej siat­ce otrzew­nej;


Ne­ców­ka (nec) – re­gio­nal­ny ro­dzaj pie­cze­ni wyt­wa­rza­ny na te­re­nie Ślą­ska Cie­szyń­skie­go, []. Jest to po­lęd­wicz­ka wie­przo­wa umie­szczo­na w klop­sie a na­stęp­nie owi­nię­ta "necem" (tzn. wie­przo­wą siat­ką otrzew­ną) i upie­czo­na. Go­to­wy wyrób ma kształt owal­ny i ok. 20 cm dłu­go­ści.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Nedeżów

Ne­de­żów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie Jar­czów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Jar­czów. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 243 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wikipedia

Nef

śred­nio­wiecz­ny sta­tek to­wa­ro­wy


Nef (od łac. "navis" – sta­tek) – typ stat­ku to­wa­ro­we­go uży­wa­ny w XII-XIII wieku w za­chod­niej Eu­ro­pie.

Kon­struk­cja nefu wzo­ro­wa­na była na kna­rach lub na stat­ku nor­mandz­kim. Był jed­nak więk­szy od knary, a sto­su­nek jego dłu­go­ści do sze­ro­ko­ści wy­no­sił 3:1. Pier­wsze nefy za­czę­ły się po­ja­wiać już w dru­giej po­ło­wie XI wieku. Uży­wa­no ich prze­de wszyst­kim we flo­cie fran­cu­skiej, an­giel­skiej, hisz­pań­skiej i por­tu­gal­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nefelia

biała plam­ka na ro­gów­ce oka lub paz­nok­ciu


Źródła:

SJP.pl

Nefelin

mi­ne­rał z grupy ska­le­niow­ców, gli­no­krze­mian sodu i po­ta­su


Ne­fe­lin – mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów szkie­le­to­wych, jest ska­le­niow­cem. Jest dość po­spo­li­ty i sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny.

Nazwa po­cho­dzi od gr. "nep­he­le" = chmu­ra, mgła (R.J. Hauy - 1800 r.) - wcho­dząc w re­ak­cję z kwa­sa­mi po­wo­du­je ich męt­nie­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nefelinit

skała mag­mo­wa wul­ka­nicz­na za­li­cza­na do fo­i­dy­tów


Ne­fe­li­nit – na­le­żą­ca do fo­i­dy­tów skała mag­mo­wa, wul­ka­nicz­na o struk­tu­rze drob­no­ziar­ni­stej, por­fi­ro­wej, przy czym cia­sto skal­ne jest afa­ni­to­we (szkli­ste). Barwa czar­na lub ciem­no­sza­ra, rza­dziej jas­no­sza­ra. Fe­no­krysz­ta­ły re­pre­zen­to­wa­ne są głów­nie przez augit ty­ta­no­wy i ne­fe­lin, ska­le­nie nie wy­stę­pu­ją.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nefelinowy

→ ne­fe­lin


Patrz:nefelin

Źródła:

SJP.pl

Nefelometr

przy­rząd op­tycz­ny uży­wa­ny do po­mia­ru stop­nia zmęt­nie­nia cie­czy


Ne­fe­lo­metr (nazwa po­cho­dzi od grec­kie­go słowa „nep­hos" (chmu­ra)) – przy­rząd op­tycz­ny słu­żą­cy do po­mia­ru stę­że­nia czą­ste­czek sta­łych za­wie­szo­nych w cie­czy lub gazie na pod­sta­wie po­mia­ru na­tę­że­nia świa­tła roz­pro­szo­ne­go przez za­wie­si­ny. Umoż­li­wia oz­na­cze­nie stę­że­nia za­wie­si­ny w rozt­wo­rze oraz roz­mia­rów i masy jej czą­stek.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nefelometria

sto­so­wa­na w che­mii ana­li­tycz­nej me­to­da okre­śla­nia ilo­ścio­we­go zmęt­nie­nia rozt­wo­rów w opar­ciu o po­mia­ry prze­pu­szczal­no­ści i roz­pro­sze­nia świa­tła


Ne­fe­lo­me­tria – me­to­da ana­li­zy in­stru­men­tal­nej wy­ko­rzy­stu­ją­ca efekt Tyn­dal­la i słu­żą­ca do usta­la­nia stę­że­nia rozt­wo­ru ko­lo­i­dal­ne­go. Wiąz­ka świa­tła prze­cho­dząc przez rozt­wór ko­lo­i­dal­ny ulega roz­pro­sze­niu i staje się wi­docz­na w po­sta­ci stoż­ka Tyn­dal­la. Po­miar in­ten­syw­no­ści świa­tła roz­pro­szo­ne­go poz­wa­la na oz­na­cze­nie stę­że­nia sub­stan­cji roz­pra­sza­ją­cej świa­tło.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nefelometryczny

→ ne­fe­lo­metr


Patrz:nefelometr

Źródła:

SJP.pl

Neferetiti

żona Amen­ho­te­pa IV Ech­na­to­na, króla egip­skie­go; Ne­fer­ti­ti; Ne­fre­te­te


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nefertiti

żona Amen­ho­te­pa IV Ech­na­to­na, króla egip­skie­go; Ne­fe­re­ti­ti; Ne­fre­te­te


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.


-M17-X1:N35:N5-F35-F35-F35-F35-M18-X1:Z4-B1-

Ne­fer­ne­fe­ru­a­ton-Ne­fer­ti­ti („Pię­kna jest pię­kność Atona, pię­kna, która nad­cho­dzi/na­desz­ła/przy­by­ła”) – mał­żon­ka fa­ra­o­na Ech­na­to­na z XVIII dy­na­stii.

Po­cho­dze­nie Ne­fer­ti­ti nie jest jasne. Przed­sta­wia się te­o­rię, ja­ko­by była księż­nicz­ką mi­tan­nij­ską – co tłu­ma­czy­ło­by jej imię, utoż­sa­mia się ją też z Ta­du­he­pą. Przyj­mu­je się także, że była córką do­rad­cy dworu Aja, który wstą­pił na tron po śmier­ci Tu­tan­cha­mo­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nefoplankton

część ae­ro­plank­to­nu, or­ga­niz­my plank­to­nicz­ne (żywe glony, bak­te­rie i grzy­by) wy­stę­pu­ją­ce w kro­pel­kach wody chmur, po opad­nię­ciu z de­szczem na po­wierzch­nię ziemi mogą po­wo­do­wać zak­wi­ty


Ne­fo­plank­ton – żywe glony, grzy­by i bak­te­rie wy­stę­pu­ją­ce w kro­pel­kach wody chmur. Ne­fo­plank­ton jest czę­ścią ae­ro­plank­to­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nefoskop

Ne­fo­skop (gr. "néphos" – chmu­ra, "skopéō" – pa­trzę, ob­ser­wu­ję) – przy­rząd me­te­o­ro­lo­gicz­ny słu­żą­cy do wyz­na­cza­nia kie­run­ku ruchu chmur oraz ich pręd­ko­ści. Po po­łą­cze­niu ob­ser­wa­cji z in­for­ma­cją o wy­so­ko­ści chmur może także słu­żyć do osza­co­wa­nia ich rze­czy­wi­stej pręd­ko­ści prze­mie­szcza­nia się.


Źródła:

Wikipedia

Nefralgia

w me­dy­cy­nie: pro­mie­niu­ją­cy ból oko­li­cy ner­ko­wej


Źródła:

SJP.pl

Nefrektomia

ope­ra­cja chi­rur­gicz­na po­le­ga­ją­ca na usu­nię­ciu nerki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. chi­rur­gicz­ne usu­nię­cie nerki;


Ne­frek­to­mia – chi­rur­gicz­ne usu­nię­cie nerki.

Wska­za­nia­mi do tego za­bie­gu mogą być m.in. no­wot­wór zło­śli­wy nerki, za­bu­rze­nie funk­cji nerki w wy­ni­ku upo­śle­dze­nia ukr­wie­nia – nie­dokr­wie­nie lub zawał nerki, cięż­kie nad­ci­śnie­nie na­czy­nio­wo­ner­ko­we, cięż­kie wo­do­ner­cze (np. w prze­bie­gu uro­pa­tii za­po­ro­wej w ka­mi­cy ner­ko­wej) oraz ro­po­ner­cze, a także, rza­dziej w ostat­nich la­tach, gruź­li­ca nerki. Wy­ko­ny­wa­na rów­nież w celu po­bra­nia na­rzą­du do tran­splan­ta­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nefretete

żona Amen­ho­te­pa IV Ech­na­to­na, króla egip­skie­go; Ne­fer­ti­ti; Ne­fe­re­ti­ti


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nefrocyt

jedna z pa­rzy­stych ko­mó­rek znaj­du­ją­cych się wzdłuż serca owa­dów


Źródła:

SJP.pl

Nefrolepis

pa­proć z ro­dzi­ny pa­prot­ko­wa­tych, po­cho­dzą­ca z te­re­nów rów­ni­ko­wych; sze­ro­ko upra­wia­na jako ro­śli­na do­nicz­ko­wa i szklar­nio­wa; ner­czy­łusk


Ne­fro­le­pis, ner­czy­łusk ("Neph­ro­le­pis") – ro­dzaj pa­pro­ci za­li­cza­ny do mo­no­ty­po­wej ro­dzi­ny Neph­ro­le­pi­da­ce­ae. Obej­mu­je 19 ga­tun­ków (baza "Plants of the World on­li­ne" wy­mie­nia 28, w tym 5 po­cho­dze­nia mie­szań­co­we­go). Za­sięg tych ro­ślin obej­mu­je całą stre­fę mię­dzyz­wrot­ni­ko­wą, naj­da­lej na pół­noc się­ga­jąc po Pół­wy­sep Ko­re­ań­ski i Wyspy Ja­poń­skie, a na po­łud­niu po Wyspę Pół­noc­ną na Nowej Ze­lan­dii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nefrolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie ne­fro­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się roz­poz­na­wa­niem, pro­fi­lak­ty­ką i le­cze­niem cho­rób nerek

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka ne­fro­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nefrologia

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się dia­gno­sty­ką, le­cze­niem i pro­fi­lak­ty­ką cho­rób nerek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się bu­do­wą, funk­cja­mi i cho­ro­ba­mi nerek


Ne­fro­lo­gia (gr. "neph­ros": „nerka", "logia": „nauka”) – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się dia­gno­sty­ką, le­cze­niem nie­chi­rur­gicz­nym (w odróż­nie­niu od uro­lo­gii) i pro­fi­lak­ty­ką cho­rób nerek i dróg mo­czo­wych. W Pol­sce le­ka­rze ne­fro­lo­dzy są szko­le­ni w ra­mach dwóch spe­cja­li­za­cji: ne­fro­lo­gia i ne­fro­lo­gia dzie­cię­ca. Kon­sul­tan­tem kra­jo­wym ne­fro­lo­gii od 15 paź­dzier­ni­ka 2016 jest prof. dr hab. n. med. Ry­szard Gel­lert, a ne­fro­lo­gii dzie­cię­cej prof. dr hab. Da­nu­ta Zwo­liń­ska (od 21 czerw­ca 2018).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nefrologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z ne­fro­lo­gią, do­ty­czą­cy ne­fro­lo­gii


Źródła:

Wiktionary

Nefrolożka

→ ne­fro­log


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka zaj­mu­ją­cy się roz­poz­na­wa­niem, pro­fi­lak­ty­ką i le­cze­niem cho­rób nerek


Patrz:nefrolog

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nefron

pod­sta­wo­wa jed­nost­ka struk­tu­ral­na i czyn­no­ścio­wa nerki, część wy­dziel­ni­cza ka­na­li­ku ner­ko­we­go


Ne­fron – pod­sta­wo­wa jed­nost­ka funk­cjo­nal­no-struk­tu­ral­na nerki. Skła­da się z dwóch za­sad­ni­czych czę­ści: ciał­ka ner­ko­we­go (kłę­bu­szek ner­ko­wy + to­reb­ka kłę­busz­ka) oraz ka­na­li­ka ner­ko­we­go. Licz­ba ne­fro­nów w nerce czło­wie­ka jest cechą osob­ni­czą – wahać się może od 1 do 4 mln.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nefropatia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. stan cho­ro­bo­wy w ner­kach, cho­ro­ba nerek


Ne­fro­pa­tia – pro­ces cho­ro­bo­wy do­ty­czą­cy nerek.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Nefroskop

przy­rząd op­tycz­ny do wzier­ni­ko­wa­nia wnę­trza nerki


Źródła:

SJP.pl

Nefrostomia

prze­to­ka wyt­wo­rzo­na na miąż­szu nerki


Źródła:

SJP.pl

Nefrotoksyczność

cecha cze­goś, co po­wo­du­je usz­ko­dze­nie nerek


Ne­fro­tok­sycz­ność — tok­sycz­ny lub de­struk­cyj­ny wpływ niek­tó­rych sub­stan­cji che­micz­nych, w tym leków i me­ta­li cięż­kich na ko­mór­ki nerek. Ist­nie­je wiele przy­czyn i form ne­fro­tok­sycz­no­ści.

Ne­fro­tok­sycz­no­ści nie na­le­ży mylić z fak­tem, że niek­tó­re leki wy­da­la­ne głów­nie przez nerki wy­ma­ga­ją do­sto­so­wa­nia dawki z po­wo­du upo­śle­dzo­nej czyn­no­ści tego na­rzą­du (np. he­pa­ry­na, czy niek­tó­re an­ty­bio­ty­ki).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nefrotoksyczny

po­wo­du­ją­cy usz­ko­dze­nie nerek


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zdol­ny do po­wo­do­wa­nia usz­ko­dzeń nerek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nefrotoksyna

sub­stan­cja dzia­ła­ją­ca tok­sycz­nie na nerki


Źródła:

SJP.pl

Nefrotomia

Ne­fro­to­mia – za­bieg ope­ra­cyj­ny na­cię­cia miąż­szu nerki. Zaz­wy­czaj wy­ko­ny­wa­ny jest w celu usu­nię­cia ka­mie­nia ner­ko­we­go.


Źródła:

Wikipedia

Nefrotyczny

→ ne­fro­za


Patrz:nefroza

Źródła:

SJP.pl

Nefroureterektomia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. chi­rur­gicz­ne usu­nię­cie nerki z całym mo­czo­wo­dem oraz ro­ze­tą z pę­che­rza mo­czo­we­go


Źródła:

Wiktionary

Nefroza

przew­le­kła cho­ro­ba nerek


Źródła:

SJP.pl

Nefrydium

cew­ko­wa­ty, pa­rzy­sty na­rząd wy­dal­ni­czy u bez­krę­gow­ców


Ne­fry­dium – ogól­na nazwa cew­ko­wa­te­go, pa­rzy­ste­go na­rzą­du wy­dal­ni­cze­go, któ­re­go za­da­niem jest wy­pro­wa­dze­nie na zew­nątrz or­ga­niz­mu zbęd­nych pro­duk­tów me­ta­bo­liz­mu. Ter­min ten jest zwy­kle sto­so­wa­ny w od­nie­sie­niu do bez­krę­gow­ców (zwła­szcza pier­ście­nic), rza­dziej do stru­now­ców (np. lan­cet­ni­ka).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nefryt

skała me­ta­mor­ficz­na barwy zie­lo­nej lub bia­łej; cenny ka­mień ozdob­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów;

 (1.2) bot. ogrod. od­mia­na gro­chu


Ne­fryt (gr. "neph­ros" – nerka; na­zy­wa­ny także żadem am­fi­bo­lo­wym) – skała me­ta­mor­ficz­na ut­wo­rzo­na w wy­ni­ku wielu skom­pli­ko­wa­nych pro­ce­sów me­ta­so­ma­tycz­nych oraz zwią­za­nych z tek­to­ni­ką usko­ko­wą i dzia­łal­no­ścią ci­śnień kie­run­ko­wych tzw. "stres­su".

Jest skałą pra­wie mo­no­mi­ne­ral­ną ut­wo­rzo­ną pra­wie w ca­ło­ści z am­fi­bo­li wap­nio­wo-że­la­zo­wo-ma­gne­zo­wych sze­re­gu ak­ty­no­li­tu, tj.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nefrytowy

→ ne­fryt


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­ko­na­ny z ne­fry­tu


Patrz:nefryt

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nefrytyczny

ze­spół ne­fry­tycz­ny - ze­spół ob­ja­wów usz­ko­dze­nia śród­błon­ka ka­pi­lar kłę­busz­ków ner­ko­wych


Źródła:

SJP.pl

Neftali

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) hist. etn. nazwa jed­ne­go z daw­nych ple­mię­e­mion Iz­ra­e­la

 (2.2) hist. geogr. jeden z re­gio­nów Iz­ra­e­la w pół­noc­nej czę­ści tego kraju


Źródła:

Wiktionary

Negacja

1. prze­cze­nie cze­muś lub odrzu­ce­nie cze­goś; ne­go­wa­nie, kwe­stio­no­wa­nie, za­prze­cza­nie;
2. w lo­gi­ce:
a) dzia­ła­nie na jed­nym ar­gu­men­cie, przy­po­rząd­ko­wu­ją­ce mu prze­ciw­ną war­tość lo­gicz­ną; prze­cze­nie, za­prze­cze­nie;
b) za­prze­cze­nie zda­nia twier­dzą­ce­go; zda­nie po­sta­ci: nie­praw­da, że (zda­nie twier­dzą­ce)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­prze­cze­nie, prze­ci­wień­stwo

 (1.2) odrzu­ce­nie, pod­wa­ża­nie słusz­no­ści

 (1.3) log. mat. za­prze­cze­nie w lo­gi­ce, sym­bol od­po­wia­da­ją­cy słowu „nie”;


Ne­ga­cja (z łac. "ne­ga­tio"), za­prze­cze­nie – po­ję­cie lo­gi­ki i ję­zy­koz­naw­stwa o kilku zna­cze­niach:

W lo­gi­ce for­mal­nej, np. ra­chun­ku zdań, ne­ga­cja ma różne za­pi­sy:

Od­czy­tu­je się to "nie­praw­da, że p" lub "nie jest tak, że p". Inny sym­bol ne­ga­cji – zwła­szcza jako funk­cji bo­o­low­skiej i bram­ki lo­gicz­nej – to an­giel­ska par­ty­ku­ła NOT.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Negacjonista

1. osoba za­prze­cza­ją­ca ist­nie­niu zbrod­ni Ho­lo­ka­u­stu;
2. po­tocz­nie: osoba bę­dą­ca za wy­stą­pie­niem swo­je­go pań­stwa z Unii Eu­ro­pej­skiej;
3. osoba za­prze­cza­ją­ca cze­muś, co jest po­wszech­nie, na­u­ko­wo uz­na­wa­ne za praw­dzi­we


Źródła:

SJP.pl

Negacjonistka

→ ne­ga­cjo­ni­sta


Patrz:negacjonista

Źródła:

SJP.pl

Negacjonistyczny

→ ne­ga­cjo­nizm


Patrz:negacjonizm

Źródła:

SJP.pl

Negacjonizm

1. za­prze­cza­nie ist­nie­nia zbrod­ni Ho­lo­ka­u­stu; kłam­stwo oś­wię­cim­skie, re­wiz­jo­nizm Ho­lo­ca­u­stu;
2. za­prze­cza­nie cze­muś, co jest po­wszech­nie, na­u­ko­wo uz­na­wa­ne za praw­dzi­we, np. ne­ga­cjo­nizm kli­ma­tycz­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Negacyjny

→ ne­ga­cja


Patrz:negacja

Źródła:

SJP.pl

Negat

po­tocz­nie: osoba na­sta­wio­na ne­ga­tyw­nie do wszyst­kie­go, co ją ota­cza


Źródła:

SJP.pl

Negaton

elek­tron o ujem­nym ła­dun­ku elek­trycz­nym; ne­ga­tron


Źródła:

SJP.pl

Negator

osoba zwal­cza­ją­ca jakiś po­gląd, za­prze­cza­ją­ca cze­muś


Źródła:

SJP.pl

Negatoskop

przy­rząd słu­żą­cy do oglą­da­nia ne­ga­ty­wów lub dia­po­zy­ty­wów rent­ge­no­lo­gicz­nych


Ne­ga­to­skop – urzą­dze­nie słu­żą­ce do prze­glą­da­nia ne­ga­ty­wów. Naj­czę­ściej sto­so­wa­ne w me­dy­cy­nie do prze­glą­da­nia zdjęć rent­ge­now­skich (bę­dą­cych wła­śnie ne­ga­ty­wa­mi) w pra­cow­niach RTG, ga­bi­ne­tach le­kar­skich, sa­lach ope­ra­cyj­nych, izbach przy­jęć. Zbu­do­wa­ne są ze źró­dła świa­tła, któ­re­go na­tę­że­nie może być re­gu­lo­wa­ny oraz jed­no­li­cie podś­wiet­la­nej, ma­to­wej, bia­łej, przez­ro­czy­stej płyty, na któ­rej umie­szcza się zdję­cie rent­ge­now­skie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Negatron

elek­tron o ujem­nym ła­dun­ku elek­trycz­nym; ne­ga­ton


Źródła:

SJP.pl

Negatyw

1. obraz fo­to­gra­ficz­ny na któ­rym od­wró­co­ne są barwy i war­to­ści to­nal­ne;
2. ma­te­riał świa­tło­czu­ły z takim utr­wa­lo­nym obra­zem;
3. ujem­na, nie­ko­rzyst­na stro­na cze­goś; minus, man­ka­ment;
4. od­wrot­ny kształt cze­goś, np. od­cisk cze­goś w pla­stycz­nym ma­te­ria­le lub forma od­lew­ni­cza


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fot. obraz na kli­szy fo­to­gra­ficz­nej lub ta­śmie fil­mo­wej ma­ją­cy od­wró­co­ne barwy;

 (1.2) fot. pot. kli­sza ne­ga­ty­wo­wa

 (1.3) od­cisk wzor­co­we­go przed­mio­tu, uży­wa­ny jako forma lub ma­try­ca do two­rze­nia jego kopii

 (1.4) przen. nie­ko­rzyst­na stro­na cze­goś

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) slang. ne­ga­tyw­ny ko­men­tarz w ser­wi­sie in­ter­ne­to­wym


Ne­ga­tyw – od­wrot­ność po­zy­ty­wu (ory­gi­na­łu). W ko­pio­wa­niu brył ne­ga­ty­wem na­zy­wa się sy­me­trycz­ne od­ci­śnię­cie ory­gi­na­łu, czyli ma­try­cę.

W fo­to­gra­fii jest to obraz, w któ­rym od­wró­co­no jas­ność tonów w sto­sun­ku do ory­gi­na­łu, z uwz­ględ­nie­niem peł­nej skali dy­na­mi­ki no­śni­ka (np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Negatywa

daw­niej: sprze­ciw pod­czas gło­so­wa­nia, a zwła­szcza czar­na gałka bę­dą­ca zna­kiem tego sprze­ci­wu


Źródła:

SJP.pl

Negatywista

książ­ko­wo: osoba z nie­chęt­nym sto­sun­kiem do świa­ta i ludzi, odrzu­ca­ją­ca przy­ję­te za­sa­dy


Źródła:

SJP.pl

Negatywistka

→ ne­ga­ty­wi­sta


Patrz:negatywista

Źródła:

SJP.pl

Negatywistyczny

→ ne­ga­ty­wizm


Patrz:negatywizm

Źródła:

SJP.pl

Negatywizm

1. po­sta­wa po­le­ga­ją­ca na kwe­stio­no­wa­niu do­tych­cza­so­wych osią­gnięć w róż­nych dzie­dzi­nach nauki, sztu­ki itp. lub za­prze­cza­niu ich war­to­ści;
2. nie­uz­na­wa­nie ogól­nie przy­ję­tych zasad lub war­to­ści;
3. ten­den­cja do prze­ciw­sta­wia­nia się po­le­ce­niom, igno­ro­wa­nia ich lub dzia­łań od­wrot­nych od ocze­ki­wa­nych


Ne­ga­ty­wizm (kon­tra­for­mizm) (u dzie­ci i mło­dzie­ży) – ten­den­cja do za­cho­wa­nia niez­god­ne­go z ocze­ki­wa­nia­mi oto­cze­nia, po­ja­wia­ją­ca się już w wieku przedsz­kol­nym, kiedy dziec­ko „spraw­dza swoje siły” i czę­sto używa słowa „nie”, ale szcze­gól­nie wy­raź­nie w okre­sie doj­rze­wa­nia, kiedy jest wy­ra­zem nie­za­do­wo­le­nia z kon­tro­li ze stro­ny ro­dzi­ców i na­u­czy­cie­li. Ne­ga­ty­wizm dzie­li się na czyn­ny i bier­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Negatywnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ne­ga­tyw­ny, ujem­nie


Źródła:

Wiktionary

Negatywniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ne­ga­tyw­nie


Źródła:

SJP.pl

Negatywniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ne­ga­tyw­ny; bar­dziej ne­ga­tyw­ny


Źródła:

SJP.pl

Negatywność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ne­ga­tyw­ne, pe­sy­mi­stycz­ne, po­nu­re, ma­ją­ce zły wpływ


Źródła:

Wiktionary

Negatywny

przy­miot­nik

 (1.1) nie­ko­rzyst­ny dla kogoś, zły, nie­wła­ści­wy

 (1.2) wy­ra­ża­ją­cy kry­ty­kę, de­za­pro­ba­tę lub sprze­ciw; prze­czą­cy

 (1.3) stwier­dza­ją­cy nie­ist­nie­nie lub brak cze­goś (w ba­da­niu, ek­spe­ry­men­cie, doś­wiad­cze­niu)


Źródła:

Wiktionary

Negatywowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ne­ga­ty­wem, do­ty­czą­cy ne­ga­ty­wu


Źródła:

Wiktionary

Negeb

bi­blij­na kra­i­na na po­łud­niu ziemi Ka­na­an, utoż­sa­mia­na z ob­sza­rem pu­sty­ni Negev


Źródła:

SJP.pl

Negentropia

w te­o­rii sy­ste­mów i cy­ber­ne­ty­ce: miara stop­nia or­ga­ni­za­cji; ujem­na en­tro­pia, ne­ga­tyw­na en­tro­pia


Ne­gen­tro­pia (ne­ga­tyw­na en­tro­pia, ujem­na en­tro­pia, ek­stro­pia) – w te­o­rii sy­ste­mów i cy­ber­ne­ty­ce – miara stop­nia or­ga­ni­za­cji. Sta­no­wi róż­ni­cę po­mię­dzy mak­sy­mal­ną moż­li­wą war­to­ścią en­tro­pii – od­po­wia­da­ją­cą cał­ko­wi­tej de­zor­ga­ni­za­cji sy­ste­mu, a jej ak­tu­al­ną war­to­ścią. Przy de­zor­ga­ni­za­cji sy­ste­mu ne­gen­tro­pia ma­le­je, pod­czas gdy en­tro­pia wzra­sta i – na od­wrót – wzro­sto­wi or­ga­ni­za­cji od­po­wia­da za­wsze wzrost ne­gen­tro­pii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Negew

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wy­żyn­na pu­sty­nia na po­łud­niu Iz­ra­e­la;


Negew (hebr. הַנֶּגֶב, "Ha-Negew"; arab. النقب, "An-Nukab") – pu­sty­nia wy­żyn­na na po­łud­niu Iz­ra­e­la.

Po­ło­żo­na na wy­so­ko­ści od 500 do 900 me­trów n.p.m., zaj­mu­je po­wierzch­nię ponad 13 000 km² czyli około 60% po­wierzch­ni Iz­ra­e­la. Na Ne­ge­wie wy­stę­pu­ją je­dy­nie rzeki okre­so­we. Słyn­ny jest naj­więk­szy kra­ter kra­so­wy na Ziemi – Ramon.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Negewski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ne­ge­wem, do­ty­czą­cy Ne­ge­wu


Źródła:

Wiktionary

Negging

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prak­ty­ka po­ni­ża­nia po­le­ga­ją­ca na kom­ple­men­to­wa­niu, które uraża czy­jeś po­czu­cie war­to­ści


Źródła:

Wiktionary

Negidalski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ne­gi­da­la­mi, do­ty­czą­cy Ne­gi­da­lów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ne­gi­dal­ski;


Źródła:

Wiktionary

Neglegentia

książ­ko­wo: lek­ce­wa­że­nie, za­nied­ba­nie


Źródła:

SJP.pl

Negligente

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: nied­ba­le, obo­jęt­nie


Źródła:

SJP.pl

Negliż

nie­kom­plet­ny, nied­ba­ły ubiór, dzien­na lub nocna bie­liz­na


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) nie­kom­plet­ny, nied­ba­ły ubiór, dzien­na lub nocna bie­liz­na

 (1.2) ro­dzaj ubio­ru noc­ne­go

 (1.3) pot. na­gość


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Negliżować

prze­sta­rza­le: za­nied­by­wać, lek­ce­wa­żyć, igno­ro­wać


Źródła:

SJP.pl

Negliżyk

zdrob­nie­nie od: ne­gliż


Źródła:

SJP.pl

Negocjacja

roz­mo­wa, któ­rej celem jest doj­ście do po­ro­zu­mie­nia


Źródła:

SJP.pl

Negocjacje

per­trak­ta­cje;
1. wspól­ne wy­ja­śnie­nie, przed­sta­wie­nie po­glą­dów;
2. roz­mo­wa dy­plo­ma­tycz­na pro­wa­dzo­na przez upo­waż­nio­nych przed­sta­wi­cie­li dwu lub więk­szej licz­by państw; ro­ko­wa­nia;
3. tar­go­wa­nie się ze sprze­da­ją­cym w celu uzy­ska­nia niż­szej ceny


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) roz­mo­wy pro­wa­dzo­ne przez upo­waż­nio­nych przed­sta­wi­cie­li dwu lub więk­szej licz­by państw, or­ga­ni­za­cji itp.


Ne­go­cja­cje – dwu­stron­ny pro­ces ko­mu­ni­ko­wa­nia się, któ­re­go celem jest osią­gnię­cie po­ro­zu­mie­nia, gdy przy­najm­niej jedna stro­na nie zga­dza się z daną opi­nią lub z danym roz­wią­za­niem sy­tu­a­cji. Ne­go­cja­cje to spo­sób po­ro­zu­mie­nia się w celu roz­wią­za­nia kon­flik­tu oraz doj­ścia do po­ro­zu­mie­nia obyd­wu stron, pro­ces wza­jem­ne­go po­szu­ki­wa­nia ta­kie­go roz­wią­za­nia, które sa­tys­fak­cjo­no­wa­ło­by za­an­ga­żo­wa­ne w kon­flikt stro­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Negocjacyjny

zwią­za­ny z ne­go­cja­cją


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ne­go­cja­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Negocjator

osoba pro­wa­dzą­ca ukła­dy, ne­go­cja­cje


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba bę­dą­ca przed­sta­wi­cie­lem któ­rejś ze stron ne­go­cja­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Negocjatorka

ko­bie­ta pro­wa­dzą­ca ukła­dy, ne­go­cja­cje


Źródła:

SJP.pl

Negocjatorski

→ ne­go­cja­tor


Patrz:negocjator

Źródła:

SJP.pl

Negocjowalność

→ ne­go­cjo­wal­ny


Patrz:negocjowalny

Źródła:

SJP.pl

Negocjowalny

da­ją­cy się ne­go­cjo­wać, moż­li­wy do ne­go­cja­cji


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który może pod­le­gać ne­go­cja­cjom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Negocjowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ne­go­cjo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Negocjować

1. wspól­nie coś wy­ja­śniać, przed­sta­wiać po­glą­dy; per­trak­to­wać;
2. pro­wa­dzić ne­go­cja­cje - ro­ko­wa­nia, per­trak­ta­cje; per­trak­to­wać;
3. tar­go­wać się w celu uzy­ska­nia niż­szej ceny


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­ne­go­cjo­wać)

 (1.1) pro­wa­dzić roz­mo­wy w celu usta­no­wie­nia kom­pro­mi­su lub doj­ścia do po­ro­zu­mie­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Negowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ne­go­wać.


Źródła:

Wiktionary

Negować

prze­czyć, za­prze­czać


cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) za­prze­czać

 (1.2) odrzu­cać, pod­wa­żać słusz­ność cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Negowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Negr

prze­sta­rza­łe: po­gard­li­wie o Mu­rzy­nie; Negr


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) obraź. czar­no­skó­ry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Negri

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Negro

[czy­taj: rijo negro] Rio Negro;
1. rzeka w Bra­zy­lii;
2. rzeka w Urug­wa­ju;
3. rzeka w Ar­gen­ty­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Negroid

czło­wiek o bru­nat­nej skó­rze, czar­nych, skrę­co­nych wło­sach, pła­skim nosie i gru­bych, wy­wi­nię­tych war­gach, za­miesz­ku­ją­cy Afry­kę, Au­stra­lię i Me­la­nez­ję


Źródła:

SJP.pl

Negroidalny

przy­miot­nik od: ne­gro­id


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) an­trop. ma­ją­cy cechy ne­gro­i­dów, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ne­gro­i­dów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Negroni

kok­tajl al­ko­ho­lo­wy przy­go­to­wy­wa­ny z trzech rów­nych por­cji ginu, słod­kie­go wer­mu­tu i gorz­kie­go li­kie­ru, głów­nie cam­pa­ri


Ne­gro­ni – kok­tajl al­ko­ho­lo­wy przy­go­to­wy­wa­ny z trzech rów­nych por­cji ginu, słod­kie­go wer­mu­tu i gorz­kie­go li­kie­ru (naj­czę­ściej Cam­pa­ri).

Napój po raz pier­wszy po­da­no praw­do­po­dob­nie w roku 1919 we flo­renc­kiej ka­wiar­ni "Ca­so­ni" na żą­da­nie hra­bie­go Ca­mil­la Ne­gro­nie­go, który chciał, aby do jego ulu­bio­ne­go drin­ka "Ame­ri­ca­no" za­mie­nio­no wodę ga­zo­wa­ną na gin.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Negroponte

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Negryci

czło­nek grupy ni­sko­ro­słych ludów au­toch­to­nicz­nych za­miesz­ku­ją­cych po­łud­nio­wo-wschod­nią Azję


Ne­gry­ci ( Ne­gri­to) – ni­sko­ro­słe ludy au­toch­to­nicz­ne, wy­ka­zu­ją­ce cechy ne­gro­i­dal­ne, za­miesz­ku­ją­ce trud­no do­stęp­ne re­jo­ny Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej, zwła­szcza Fi­li­pi­ny (Ae­to­wie, Ati), Pół­wy­sep Ma­laj­ski (Se­man­go­wie) i An­da­ma­ny (An­da­ma­nie). Po­słu­gu­ją się ję­zy­ka­mi z ro­dzin au­stro­ne­zyj­skiej, au­stro­az­ja­tyc­kiej oraz ję­zy­ka­mi an­da­mań­ski­mi, a obec­nie także j. an­giel­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Negrycki

do­ty­czą­cy Ne­gry­tów, wła­ści­wy Ne­gry­tom


Źródła:

SJP.pl

Negrytka

człon­ki­ni grupy ni­sko­ro­słych ludów au­toch­to­nicz­nych za­miesz­ku­ją­cych po­łud­nio­wo-wschod­nią Azję


Źródła:

SJP.pl

Negryto

czło­nek grupy ni­sko­ro­słych ludów au­toch­to­nicz­nych za­miesz­ku­ją­cych po­łud­nio­wo-wschod­nią Azję


Źródła:

SJP.pl

Negus

tytuł ce­sa­rza Etio­pii


Źródła:

SJP.pl

Nehemiasz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. imię|pol­ski|m.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Nehemiaszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Ne­he­mia­sza


Źródła:

Wiktionary

Nehring

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Neil

[czy­taj: nil] obce imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Nejman

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nejtyczanka

czte­ro­ko­ło­wy po­jazd konny z wy­pla­ta­nym pod­wo­ziem; naj­ty­czan­ka


Źródła:

SJP.pl

Nejwa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w po­łą­cze­niu z rzeką Rież two­rzy Nicę;


Źródła:

Wiktionary

Nek

wznie­sie­nie o stro­mych i ur­wi­stych sto­kach, zbu­do­wa­ne z law za­krze­płych w ko­mi­nie wul­ka­nicz­nym; szyja wul­ka­nicz­na, rdzeń wul­ka­nicz­ny


skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka

 (1.1) = techn. na­sy­co­na elek­tro­da ka­lo­me­lo­wa;


Nek – wznie­sie­nie o stro­mych i ur­wi­stych sto­kach, zbu­do­wa­ne z od­por­nych na pro­ce­sy eroz­ji law za­krze­płych w ko­mi­nie wul­ka­nicz­nym. Ty­po­wym przy­kła­dem neku jest Hvannadalshnúkur.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nekenzaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny ty­ta­no­za­u­rów


Ne­ken­za­ur ("Ne­u­qu­en­sa­u­rus au­stra­lis") – di­no­za­ur z ro­dzi­ny ty­ta­no­za­u­rów (Ti­ta­no­sa­u­ri­dae).

Żył w epoce póź­nej kredy (ok. 71 mln lat temu) na te­re­nach Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Dłu­gość ciała 10–15 m. Jego szcząt­ki zna­le­zio­no w Ar­gen­ty­nie i Urug­wa­ju.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nekielski

przy­miot­nik od: Nekla


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Neklą, do­ty­czą­cy Nekli


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nekla

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


Zo­bacz też: Nekla w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Nekla (niem. "Nec­klau") – mia­sto w woj. wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wrze­siń­skim, po­ło­żo­ne przy dro­dze kra­jo­wej nr 92

z Poz­na­nia do Wrze­śni. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Nekla.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neklanin

miesz­ka­niec Nekli (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Neklanka

miesz­kan­ka Nekli (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Nekrobioza

pro­ces po­wol­ne­go za­mie­ra­nia ko­mó­rek lub tka­nek, bę­dą­cy eta­pem nor­mal­ne­go cyklu ży­cio­we­go or­ga­niz­mu lub ma­ją­cy zwią­zek z in­fek­cja­mi bądź in­ne­go ro­dza­ju za­bu­rze­nia­mi cho­ro­bo­wy­mi; obu­mie­ra­nie


Ne­kro­bio­za, obu­mie­ra­nie – pro­ces po­wol­ne­go za­mie­ra­nia ko­mó­rek po­prze­dzo­ny róż­ny­mi zmia­na­mi zwy­rod­nia­ją­cy­mi. Czę­sto po nim na­stę­pu­je od­no­wa i za­stą­pie­nie obu­mar­łych ko­mó­rek mło­dy­mi (np. na­skó­rek).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nekrobiznes

dzia­łal­ność go­spo­dar­cza zwią­za­na z prze­cho­wy­wa­niem i tran­spor­tem zwłok, or­ga­ni­za­cją po­chów­ków itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) neol. biz­nes zwią­za­ny z prze­cho­wy­wa­niem, tran­spor­tem zwłok, or­ga­ni­za­cją po­chów­ków itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nekrocenoza

na­gro­ma­dze­nie róż­nych ga­tun­ków ko­pal­nych i ich szcząt­ków, bez żad­ne­go po­rząd­ku i związ­ku, zwy­kle na­nie­sio­ne w jedno miej­sce; cmen­ta­rzy­sko, ta­na­to­ce­no­za


Ne­kro­ce­no­za [] – ze­spół szcząt­ków or­ga­niz­mów obu­mar­łych w róż­nym cza­sie lub róż­nych miej­scach i na­gro­ma­dzo­nych w jed­nym miej­scu.

Ne­kro­ce­no­za, ta­na­to­ce­no­za - "cmen­ta­rzy­sko", zbio­ro­wi­sko zgro­ma­dzo­nych na dnie zbior­ni­ka wod­ne­go lub na brze­gu szcząt­ków mart­wych or­ga­niz­mów, np. odsyp musz­lo­wy (lip­to­ce­no­za)


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nekroceramika

ce­ra­mi­ka znaj­do­wa­na w gro­bach z niek­tó­rych okre­sów kul­tur po­gań­skich


Źródła:

SJP.pl

Nekrofag

zwie­rzę ży­wią­ce się mart­wy­mi cia­ła­mi in­nych zwie­rząt, np. sęp, hiena, sza­kal; tru­po­jad; pad­li­no­żer­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ekol. zwie­rzę odży­wia­ją­ce się pa­dły­mi zwie­rzę­ta­mi


Ne­kro­fa­gi ("ne­crop­ha­ga"), tru­po­ja­dy, pad­li­no­żer­cy (gr. "ne­krós" „trup”, "phágo" „jem, po­że­ram”) – or­ga­niz­my (np. owady) odży­wia­ją­ce się mart­wy­mi zwie­rzę­ta­mi, np. sępy, hieny, niek­tó­re owady, np. larwy chrzą­szczy z ro­dzi­ny Silp­hi­dae ("zo­o­ne­crop­ha­ga") lub ro­śli­na­mi, np. larwy Ano­bii­dae ("phy­to­ne­crop­ha­ga").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nekrofagia

po­że­ra­nie zwłok in­nych osob­ni­ków swo­je­go lub in­ne­go ga­tun­ku; pad­li­no­żer­ność


Ne­kro­fa­gia (gr. "ne­krós" – „mart­wy”, "phageín" – „po­że­rać”) – odży­wia­nie się pad­li­ną, zja­da­nie mart­wych ciał osob­ni­ków włas­ne­go i in­nych ga­tun­ków.

Zwie­rzę­ta, które w ca­ło­ści lub czę­ścio­wo zja­da­ją inne mart­we zwie­rzę­ta, na­zy­wa­ne są ne­kro­fa­ga­mi lub pad­li­no­żer­ca­mi, są to np. sępy i hieny. Także owady wy­ko­rzy­stu­ją ma­te­rię w sta­nie roz­kła­du jako źró­dło pro­te­in, np. żuki gno­jo­we, chrzą­szcze z ro­dzi­ny omar­li­co­wa­tych, niek­tó­re ga­tun­ki z ro­dzi­ny ku­sa­ko­wa­tych, niek­tó­re ga­tun­ki mu­chó­wek.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nekrofil

med. czło­wiek cier­pią­cy na ne­kro­fi­lię


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) seks. osoba czu­ją­ca po­ciąg sek­su­al­ny do mart­wych ciał


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nekrofilia

de­wia­cja sek­su­al­na po­le­ga­ją­ca na od­czu­wa­niu po­trze­by kon­tak­tów sek­su­al­nych ze zwło­ka­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) seks. pa­ra­fi­lia po­le­ga­ją­ca na po­cią­gu sek­su­al­nym do mart­wych ciał;


Ne­kro­fi­lia (ang. "ne­crop­hi­lia" z gr. "νεκρός, ne­krós" – „mart­wy”, "φιλία, filía" – „mi­łość”; inne nazwy: ta­na­to­fi­lia, ne­kro­la­gnia) – za­bu­rze­nie pre­fe­ren­cji sek­su­al­nych; stan, w któ­rym bodź­cem sty­mu­lu­ją­cym sek­su­al­nie mogą być ludz­kie zwło­ki. Skłon­ność ta może być jed­nak wy­ge­ne­ra­li­zo­wa­na do wszyst­kich obiek­tów, które danej jed­nost­ce ko­ja­rzą się ze śmier­cią bądź zwło­ka­mi (np. śpią­ce osoby).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nekrofilka

→ ne­kro­fil


Patrz:nekrofil

Źródła:

SJP.pl

Nekrofilny

→ ne­kro­fil


Patrz:nekrofil

Źródła:

SJP.pl

Nekrofilski

→ ne­kro­fil


Patrz:nekrofil

Źródła:

SJP.pl

Nekrofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed zwło­ka­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. cho­ro­bli­wy strach przed zwło­ka­mi, śmier­cią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nekrograf

twór­ca re­kon­struk­cji dzie­jów zwłok danej osoby


Źródła:

SJP.pl

Nekrografia

re­kon­struk­cja dzie­jów zwłok danej osoby


Źródła:

SJP.pl

Nekrolans

po­tocz­nie: wy­ko­rzy­sty­wa­nie śmier­ci w celu przy­cią­gnię­cia do sie­bie uwagi i sta­nia się po­pu­lar­nym


Źródła:

SJP.pl

Nekrolatria

od­da­wa­nie czci re­li­gij­nej zmar­łym; kult zmar­łych wią­żą­cy się zwy­kle z kul­tem przod­ków


Ne­kro­la­tria (gr. ‘kult zmar­łych’ od "ne­kros" ‘mart­wy’ i "latreía" ‘służ­ba’) – cześć od­da­wa­na zmar­łym. Jest na­stęp­stwem wiary w życie po­za­gro­bo­we. Zew­nętrz­ną formą kultu są obrzę­dy zwią­za­ne z po­chów­kiem zmar­łych oraz okre­so­we upa­mięt­nia­nie zmar­łych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nekrolog

za­wia­do­mie­nie o śmier­ci po­da­ne do ogól­nej wia­do­mo­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) no­tat­ka pra­so­wa lub ar­ty­kuł poś­wię­co­ny zmar­łej oso­bie;

 (1.2) afisz z za­wia­do­mie­niem o czy­jejś śmier­ci i ter­mi­nie po­grze­bu


Zo­bacz też: Ne­kro­log – al­bań­ski film fa­bu­lar­ny z 1994 roku.

Ne­kro­log (gr. "ne­kros" „trup”, "logos" „słowo”) – in­for­ma­cja o śmier­ci danej osoby, po­da­na do pu­blicz­nej wia­do­mo­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nekrologia

1. daw­niej część cza­so­pis­ma poś­wię­co­na ne­kro­lo­gom;
2. spis osób zmar­łych


Źródła:

SJP.pl

Nekrologiczny

→ ne­kro­lo­gia


Patrz:nekrologia

Źródła:

SJP.pl

Nekrologowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ne­kro­lo­giem, do­ty­czą­cy ne­kro­lo­gu


Źródła:

Wiktionary

Nekromancja

1. w fan­ta­sy: ma­gicz­na zdol­ność oży­wia­nia i kon­tro­lo­wa­nia zwłok;
2. wró­że­nie po­le­ga­ją­ce na wy­wo­ły­wa­niu du­chów zmar­łych i py­ta­niu ich o przysz­łość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ezot. wró­że­nie po­le­ga­ją­ce na wy­wo­ły­wa­niu du­chów zmar­łych w celu uzy­ska­nia od nich wie­dzy o przysz­ło­ści;

 (1.2) fant. oży­wia­nie tru­pów


Ne­kro­man­cja (gr. νεκρομαντεία "nekromanteía") – forma prak­tyk ma­gicz­nych, w któ­rej cza­ru­ją­cy ("ne­kro­man­ta") przy­zy­wa duchy zmar­łych w celu poz­na­nia praw­do­po­dob­nych wer­sji przysz­ło­ści lub w ce­lach włas­nych (np. usług). Słowo "ne­kro­man­cja" po­cho­dzi od grec­kie­go "νεκρός ne­krós" – „mart­wy” oraz "μαντεία" – „wró­żyć”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nekromancki

→ ne­kro­man­ta


Patrz:nekromanta

Źródła:

SJP.pl

Nekromania

fa­scy­na­cja śmier­cią i zmar­ły­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. fa­scy­na­cja śmier­cią i zmar­ły­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nekromanta

1. w fan­ta­sy: mag oży­wia­ją­cy i kon­tro­lu­ją­cy zwło­ki;
2. osoba wy­wo­łu­ją­ca duchy zmar­łych w celu poz­na­nia praw­do­po­dob­nych wer­sji przysz­ło­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba prak­ty­ku­ją­ca ne­kro­man­cję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nekromantka

→ ne­kro­man­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fant. ko­bie­ta po­sia­da­ją­ca moc ani­ma­cji, oży­wia­nia tru­pów


Patrz:nekromanta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nekromantyczny

→ ne­kro­man­cja


Patrz:nekromancja

Źródła:

SJP.pl

Nekronim

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) imię na­da­ne po na­ro­dzi­nach oso­bie, która oka­za­ła się transpł­cio­wa lub nie­bi­nar­na, a któ­re­go ta osoba prze­sta­ła uży­wać


Źródła:

Wiktionary

Nekropol

ne­kro­po­lia, ne­kro­po­la;
1. sta­ro­żyt­ny lub wczes­no­chrze­ści­jań­ski cmen­tarz;
2. duży, za­byt­ko­wy cmen­tarz


Źródła:

SJP.pl

Nekropola

ne­kro­po­lia, ne­kro­pol;
1. sta­ro­żyt­ny lub wczes­no­chrze­ści­jań­ski cmen­tarz;
2. duży, za­byt­ko­wy cmen­tarz


Źródła:

SJP.pl

Nekropolia

ne­kro­po­la, ne­kro­pol;
1. sta­ro­żyt­ny lub wczes­no­chrze­ści­jań­ski cmen­tarz;
2. duży, za­byt­ko­wy cmen­tarz


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. wiel­ki i zwy­kle za­byt­ko­wy cmen­tarz, na któ­rym po­cho­wa­ne są słyn­ne osoby i znane rody

 (1.2) hist. sta­ro­żyt­ny lub wczes­no­chrze­ści­jań­ski cmen­tarz


Ne­kro­po­lia, ne­kro­po­la (gr. νεκρόπολις "ne­kro­po­lis", mia­sto umar­łych) – sta­ro­żyt­ny lub wczes­no­chrze­ści­jań­ski cmen­tarz usy­tu­o­wa­ny w po­bli­żu mia­sta albo inny stary cmen­tarz o dużej po­wierzch­ni, zwła­szcza taki, na któ­rym po­cho­wa­ni są człon­ko­wie zna­nych rodów i lu­dzie sław­ni.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nekrosadyzm

skraj­na forma sa­dyz­mu, de­wia­cja sek­su­al­na ob­ja­wia­ją­ca się do­pro­wa­dza­niem do śmier­ci osoby, z którą od­by­wa się sto­su­nek sek­su­al­ny


Źródła:

SJP.pl

Nekroskopia

są­do­wo-le­kar­skie oglę­dzi­ny zwłok osoby zmar­łej śmier­cią gwał­tow­ną w celu stwier­dze­nia obra­żeń ciała i przy­czy­ny zgonu


Źródła:

SJP.pl

Nekrospermia

obec­ność w moczu mart­wych plem­ni­ków


Ne­kro­sper­mia – ter­min oz­na­cza­ją­cy brak ży­wot­no­ści plem­ni­ków w sper­mie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nekrotyczny

→ ne­kro­za


Patrz:nekroza

Źródła:

SJP.pl

Nekroza

mart­wi­ca;
1. miej­sco­we obu­mar­cie tka­nek lub na­rzą­du ży­we­go or­ga­niz­mu, bę­dą­ce wy­ni­kiem np. nie­dokr­wie­nia, opa­rze­nia, odm­ro­że­nia, dzia­ła­nia tok­syn bak­te­ryj­nych;
2. czę­ścio­we lub cał­ko­wi­te za­mie­ra­nie ko­mó­rek i tka­nek ro­ślin­nych, głów­nie z po­wo­du sta­rze­nia się ro­ślin


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. nie­od­wra­cal­ny pro­ces obu­mie­ra­nia ko­mó­rek lub tka­nek spo­wo­do­wa­ny ura­zem, nie­dokr­wie­niem, za­ka­że­niem, tok­sy­na­mi lub in­ny­mi czyn­ni­ka­mi pa­to­lo­gicz­ny­mi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nekrozo

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: ne­kro­za


Źródła:

Wiktionary

Nekrydium

ko­mór­ka cha­rak­te­ry­stycz­na dla nit­ko­wa­tych sinic, która za­pa­da się i po­wo­du­je przer­wa­nie nici; ko­mór­ka wklę­sła


Źródła:

SJP.pl

Nektar

1. napój bę­dą­cy gę­stym prze­cie­rem owo­co­wym;
2. sok wy­dzie­la­ny przez słu­pek kwia­to­wy;
3. coś bar­dzo smacz­ne­go;
4. mi­tycz­ny napój bogów da­ją­cy nie­śmier­tel­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. pszcz. słod­ki sok wy­dzie­la­ny przez kwia­ty

 (1.2) spoż. gęsty napój z prze­cie­ru owo­co­we­go

 (1.3) mitgr. napój bogów da­ją­cy im nie­śmier­tel­ność

 (1.4) pot. słod­ki, smacz­ny napój


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nektareczek

nek­ta­re­czek błę­kit­ny - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ko­li­bro­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Nektarium

gru­czo­ło­wy organ ro­ślin mio­do­daj­nych, wy­dzie­la­ją­cy nek­tar; miod­nik


Źródła:

SJP.pl

Nektarnik

ptak o dłu­gim dzio­bie, ży­wią­cy się nek­ta­rem kwia­to­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. ptak z ro­dzi­ny nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Nec­ta­ri­nii­dae|ref=tak.;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nektarniki

ptak o dłu­gim dzio­bie, ży­wią­cy się nek­ta­rem kwia­to­wym


Nek­tar­ni­ki, cu­krzy­ki (Nec­ta­ri­nii­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes), obej­mu­ją­ca około stu czter­dzie­stu ga­tun­ków pta­ków. Wy­stę­pu­ją w Afry­ce, po­łud­nio­wej Azji i Oce­a­nii, jeden ga­tu­nek – nek­tar­nik ciem­no­gar­dły ("Cin­ny­ris ju­gu­la­ris") – także w Au­stra­lii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nektarodajny

za­wie­ra­ją­cy nek­tar, do­star­cza­ją­cy nek­ta­ru


Źródła:

SJP.pl

Nektarować

wy­dzie­lać nek­tar przez kwia­ty ro­śli­ny


Źródła:

SJP.pl

Nektarowy

przy­miot­nik od: nek­tar


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy nek­ta­ru, o ce­chach nek­ta­ru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nektaryna

nek­ta­ryn­ka;
1. od­mia­na brzosk­wi­ni zwy­czaj­nej;
2. owoc tej od­mia­ny z gład­ką (nie­wło­cha­tą) skór­ką


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pru­nus per­si­ca|var=nu­ci­per­si­ca|ref=tak. / nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pru­nus per­si­ca|var=nec­ta­ri­na|ref=tak., od­mia­na brzosk­wi­ni zwy­czaj­nej o owo­cach z gład­ką skór­ką;

 (1.2) owoc nek­ta­ry­ny (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nektarynka

nek­ta­ry­na;
1. od­mia­na brzosk­wi­ni zwy­czaj­nej;
2. owoc tej od­mia­ny z gład­ką (nie­wło­cha­tą) skór­ką


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogrod. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pru­nus per­si­ca var. nu­ci­per­si­ca|ref=tak., nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pru­nus per­si­ca var. nec­ta­ri­na|ref=tak. od­mia­na brzosk­wi­ni zwy­czaj­nej o owo­cach z gład­ką skór­ką;

 (1.2) spoż. owoc nek­ta­ryn­ki (1.1)


Nek­ta­ryn­ka ("Pru­nus per­si­ca" var. "nu­ci­per­si­ca") – od­mia­na (a wła­ści­wie grupa od­mian) brzosk­wi­ni zwy­czaj­nej, którą od brzosk­wi­ni odróż­nia prze­de wszyst­kim gład­ka (nie­wło­cha­ta) skór­ka owo­ców. Po­cho­dze­nie nek­ta­ry­nek przez długi czas było za­gad­ką. Po­dej­rze­wa­no, że jest to mie­sza­niec brzosk­wi­ni i śliwy. Jed­nak ba­da­nia ge­ne­tycz­ne wy­ka­za­ły, że brak cha­rak­te­ry­stycz­ne­go om­sze­nia to sku­tek ujaw­nie­nia się genu re­ce­syw­ne­go, od­po­wie­dzial­ne­go za tę cechę ro­śli­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nektarynkowy

→ nek­ta­ryn­ka


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od nek­ta­ryn­ka


Patrz:nektarynka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nektarynowy

→ nek­ta­ry­na


Patrz:nektaryna

Źródła:

SJP.pl

Nektarzyk

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny nek­tar­ni­ków


Źródła:

SJP.pl

Nekton

or­ga­niz­my zwie­rzę­ce swo­bod­nie po­ru­sza­ją­ce się w toni wod­nej, ma­ją­ce zdol­ność prze­ciw­sta­wia­nia się nur­to­wi, np. owady, gady i ryby


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. ze­spół or­ga­niz­mów ak­tyw­nie pły­wa­ją­cych w zbior­ni­kach wod­nych


Nek­ton (gr. "nēktón" ‘pły­wa­ją­ce’) – wszyst­kie zwie­rzę­ta zdol­ne do po­ru­sza­nia się wbrew prą­dom wod­nym (w prze­ci­wień­stwie do swo­bod­nie uno­szą­ce­go się plank­to­nu), wy­stę­pu­ją­ce w przy­brzeż­nych i w ot­war­tych wo­dach je­zior, mórz i oce­a­nów. Do grupy tej za­li­cza­ją się: ryby, kilka rzę­dów gadów (żół­wie, węże, kro­ko­dy­le), ssaki (np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nektria

nek­tria ta­trzań­ska - ga­tu­nek grzy­ba z ro­dzi­ny Bio­nec­tria­ce­ae (rzędu ro­zet­kow­ców)


Źródła:

SJP.pl

Nel

imię żeń­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nela

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) zdrobn. od Kor­ne­lia


Na tę stro­nę wska­zu­je „Nel”. Zo­bacz też: ga­zo­ciąg NEL.

NEL – oz­na­cze­nie li­te­ro­we po­wia­tu ełc­kie­go na ta­bli­cach re­je­stra­cyj­nych po­ja­zdów w Pol­sce

Nela – imię żeń­skie, pow­sta­łe jako usa­mo­dziel­nio­ne zdrob­nie­nie imion z za­koń­cze­niem -"nela" lub po­dob­nym, ta­kich jak na przy­kład Kor­ne­lia lub Pe­tro­ne­la.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Neli lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Nell

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Nelly

[czy­taj Neli] obce imię żeń­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nelma

ryba z ro­dzi­ny ło­so­sio­wa­tych


Nelma ("Ste­no­dus nelma") – ga­tu­nek dużej ryby ło­so­sioksz­tałt­nej, za­li­cza­ny do sie­jo­wa­tych (Co­re­go­ni­nae). Wcze­śniej kla­sy­fi­ko­wa­ny był jako pod­ga­tu­nek bia­ło­ry­bi­cy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nelofobia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. lęk przed szkłem


Źródła:

Wiktionary

Nelson

chwyt w za­pa­sach


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nelsonka

na­czy­nie, w któ­rym po­da­je się zrazy nel­soń­skie


Źródła:

SJP.pl

Nelsoński

do­ty­czą­cy Nel­so­na


Źródła:

SJP.pl

Nelumbo

wodna by­li­na z ro­dzi­ny grzy­bie­nio­wa­tych, o du­żych sil­nie pach­ną­cych kwia­tach ko­lo­ru bia­łe­go, ró­żo­we­go lub żół­te­go; lotos, nu­rzy­kłąb, nu­rzy­bób


Źródła:

SJP.pl

Nem

jed­nost­ka war­to­ści odżyw­czej po­kar­mu


Źródła:

SJP.pl

Nemalit

mi­ne­rał, włó­kni­sta od­mia­na bru­cy­tu


Źródła:

SJP.pl

Nematocyd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śro­dek ni­cie­nio­bój­czy, uniesz­kod­li­wia­ją­cy ni­cie­nie (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ne­ma­to­da|ref=tak.);


Źródła:

Wiktionary

Nematolog

zo­o­log ba­da­ją­cy ni­cie­nie


Źródła:

SJP.pl

Nematologia

dział zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ni­cie­nia­mi pa­so­ży­ta­mi ro­ślin i owa­dów


Ne­ma­to­lo­gia – dział bio­lo­gii, któ­re­go obiek­tem ba­daw­czym są "Ne­ma­to­des", czyli ni­cie­nie. Opi­sa­no już 25 tys. ga­tun­ków ni­cie­ni, z któ­rych wię­cej niż po­ło­wa jest pa­so­żyt­ni­cza. Cał­ko­wi­tą licz­bę ga­tun­ków ni­cie­ni sza­cu­je się na około 1 mi­lion.

Ba­da­nia ge­ne­ty­ki mo­le­ku­lar­nej or­ga­niz­mu mo­de­lo­we­go ni­cie­ni Ca­e­nor­hab­di­tis ele­gans po­mo­gły dla An­drew Z.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nematyk

cie­kły krysz­tał, w któ­rym wszyst­kie mo­le­ku­ły upo­rząd­ko­wa­ne są w jed­nym kie­run­ku, sto­so­wa­ny do bu­do­wy wyś­wiet­la­czy cie­kło­kry­sta­licz­nych


Źródła:

SJP.pl

Nemea

mia­sto w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


Nemea (gr. Νεμέα) – miej­sco­wość w Gre­cji, w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Pe­lo­po­nez, Gre­cja Za­chod­nia i Wyspy Joń­skie, w re­gio­nie Pe­lo­po­nez, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Ko­ryn­tia. Sie­dzi­ba gminy Nemea. W 2011 roku li­czy­ła 3853 miesz­kań­ców.

Po­ło­żo­ny w kot­li­nie sta­ro­grec­ki oś­ro­dek kul­to­wy w sta­ro­żyt­nej Ar­go­li­dzie, obec­nie sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne wraz z mu­ze­um zna­le­zisk.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nemeczek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Nemegtozaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z in­fra­rzę­du za­u­ro­po­dów


Ne­meg­to­za­ur ("Ne­meg­to­sa­u­rus mon­go­lien­sis") – za­u­ro­pod z grupy ty­ta­no­za­u­rów, z ro­dzi­ny ne­meg­to­za­u­rów (Ne­meg­to­sa­u­ri­dae).

Żył w epoce póź­nej kredy na te­re­nach Azji. Dłu­gość ciała ok. 7 m. Jego szcząt­ki zna­lazł w Chi­nach i Mon­go­lii pol­ski pa­le­on­to­log Alek­san­der No­wiń­ski.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nemejski

przy­miot­nik od: Nemea (miej­sco­wość lub do­li­na w Ar­go­li­dzie)


Źródła:

SJP.pl

Nemeth

[czy­taj: NEmet] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Nemezis

prze­no­śnie: nie­u­bła­ga­na, ka­rzą­ca spra­wied­li­wość; ne­me­zys


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. zob. Ne­me­zys.


Ne­me­zis (także Ne­me­zys; Νέμεσις Némesis, Ne­me­sis, "Ri­va­li­tas" ‘po­sta­no­wie­nie’, ‘ro­zda­ją­ca to, co na­leż­ne’) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bo­gi­ni zem­sty, spra­wied­li­wo­ści i przez­na­cze­nia. Na­zy­wa­na ko­bie­tą bez winy i wsty­du. Znana była także jako Adra­ste­ja (gr. Ἀδράστεια "Adrásteia", łac.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nemezja

ro­śli­na jed­no­rocz­na z ro­dzi­ny tręd­ni­ko­wa­tych, o drob­nych, sil­nie krze­wią­cych się kwia­tach, ze­bra­nych w luźne grona


Ne­mez­ja – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, żeń­ski od­po­wied­nik imion: Ne­mez­jusz i Ne­me­zy. Wy­wo­dzi się od słowa "némesis", oz­na­cza­ją­ce­go „przy­dzie­le­nie tego, co się komu na­le­ży”, które stało się w mi­to­lo­gii nazwą uo­so­bie­nia spra­wied­li­wo­ści (Ne­me­zis).

Pa­tron­ką tego imie­nia jest bł. Ne­mez­ja Valle, dzię­ki któ­rej Ne­mez­ja imie­ni­ny ob­cho­dzi 18 grud­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nemezjusz

imię mę­skie


Ne­mez­jusz, Ne­me­zy – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od słowa "némesis", oz­na­cza­ją­ce­go "przy­dzie­le­nie tego, co się komu na­le­ży", które stało się w mi­to­lo­gii nazwą uo­so­bie­nia spra­wied­li­wo­ści (Ne­me­zis). Ist­nie­je kilku świę­tych pa­tro­nów tego imie­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nemezys

prze­no­śnie: nie­u­bła­ga­na, ka­rzą­ca spra­wied­li­wość; ne­me­zis


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) podn. przen. nie­u­bła­ga­na, ka­rzą­ca spra­wied­li­wość


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nemiroff

marka wódek i firma


Ne­mi­roff – ukra­iń­ska marka wódek i jeden z naj­więk­szych[] pro­du­cen­tów al­ko­ho­li na świe­cie. Pro­duk­ty sprze­da­wa­ne są w ponad 80 kra­jach świa­ta. Firma jest jed­nym z trzech świa­to­wych li­de­rów[] do­star­cza­ją­cych wódkę do skle­pów Duty Free. Marka ta sta­no­wi 40% wódek ek­spor­to­wa­nych z Ukra­i­ny. Firma jest ek­spor­te­rem nr 1 wszyst­kich wódek z Ukra­i­ny i znaj­du­je się w gro­nie 100 naj­więk­szych po­dat­ni­ków Ukra­i­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nemnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) środ. prze­stęp. wziąć (czę­sto wbrew czy­jejś woli: za­brać, ukraść)

 (1.2) środ. prze­stęp. zła­pać (kogoś)


Źródła:

Wiktionary

Nemo

1. wul­kan w ar­chi­pe­la­gu Wysp Ku­ryl­skich;
2. ka­pi­tan Nemo - bo­ha­ter po­wie­ści Ju­liu­sza Verne'a;
3. model sa­mo­cho­du marki Ci­tro­en


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nemrod

prze­no­śnie: za­pa­lo­ny, za­go­rza­ły my­śli­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) podn. żart. za­pa­lo­ny my­śli­wy, wy­śmie­ni­ty łowca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nencki

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Neneman

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Neni

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. nie ma


Źródła:

Wiktionary

Nenia

1. sta­ro­rzym­ska pieśń śpie­wa­na na po­grze­bach;
2. w XVI-XVIII wieku: ża­łob­ny utwór li­te­rac­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: pieśń ża­łob­na, tren, la­men­ta­cja, ele­gia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nenufar

ro­śli­na wodna z ro­dzi­ny grzy­bie­nio­wa­tych ma­ją­ca pły­wa­ją­ce, duże, skó­rza­ste li­ście; grą­żel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Nymp­ha­ea alba|L.|ref=tak., grzy­bień biały, ro­śli­na wodna

 (1.2) pot. kwiat ne­nu­fa­ra (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nenycz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Neo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Neo-

prze­dro­stek

 (1.1) nowy, nie­daw­ny

 (1.2) współ­czes­ny


Źródła:

Wiktionary

Neo-Grunge

[czy­taj: ne­o­grandż] styl w mo­dzie na­wią­zu­ją­cy do stylu mu­zycz­ne­go grun­ge, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się ory­gi­nal­ny­mi kom­bi­na­cja­mi i wie­lo­war­stwo­wo­ścią, w ko­lo­ry­sty­ce opie­ra się na ko­lo­rach na­tu­ry, z ma­te­ria­łów pre­fe­ru­je dzia­ni­nę, fla­ne­lę i tweed


Źródła:

SJP.pl

Neoanarchistka

→ ne­o­a­nar­chi­sta


Patrz:neoanarchista

Źródła:

SJP.pl

Neoanarchistyczny

→ ne­o­a­nar­chizm


Patrz:neoanarchizm

Źródła:

SJP.pl

Neoanarchizm

współ­czes­na wer­sja anar­chiz­mu, ide­o­lo­gii gło­szą­cej zbęd­ność pań­stwa i jego in­sty­tu­cji oraz po­wszech­ną wol­ność i rów­ność


Źródła:

SJP.pl

Neoarchaik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. jeden z okre­sów ge­o­lo­gicz­nych;


Ne­o­ar­cha­ik (ang. "Ne­o­ar­che­an")

W Ne­o­ar­cha­i­ku praw­do­po­dob­nie pow­stał pier­wszy su­per­kon­ty­nent, ut­wo­rzo­ny z La­u­ren­tii, Bal­ti­ki, za­chod­niej Au­stra­lii oraz Na­mi­bii. Wtedy też być może roz­po­czę­ła się fo­to­syn­te­za tle­no­wa


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Neoawangarda

Ne­o­a­wan­gar­da (fr.“avant-avant-garde”, druga awan­gar­da) – kie­ru­nek w kul­tu­rze i sztu­ce. Fala no­wa­tor­skich dążeń, która po­ja­wi­ła się w Eu­ro­pie na prze­ło­mie lat 50. i 60. Wiele w niej na­wią­zań do kul­tu­ro­we­go buntu z po­cząt­ków wieku; w kry­ty­ce na­wią­zu­ją­ca do haseł z tam­tych lat, uzu­peł­nio­na prze­drost­kiem “neo-” szcze­gól­nie mocno za­ry­so­wa­na świa­do­mość kry­zy­su kul­tu­ry.


Źródła:

Wikipedia

Neoawangardowy

→ ne­o­a­wan­gar­da


Patrz:neoawangarda

Źródła:

SJP.pl

Neobank

in­sty­tu­cja fi­nan­so­wa dzia­ła­ją­ca wy­łącz­nie cy­fro­wo, bez od­dzia­łów fi­zycz­nych


Ne­o­bank – bank bez­poś­red­ni, cał­ko­wi­cie cy­fro­wy, który do­cie­ra do klien­ta je­dy­nie w for­mie zdal­nej – za po­mo­cą apli­ka­cji mo­bil­nych i po­przez plat­for­my in­ter­ne­to­we.

Można wy­róż­nić trzy za­sad­ni­cze mo­de­le funk­cjo­no­wa­nia tych ban­ków:

W li­te­ra­tu­rze przed­mio­tu spo­ty­ka się także po­gląd, że banki dzia­ła­ją­ce w for­mie cy­fro­wej, które nie po­sia­da­ją li­cen­cji ban­ko­wej na pełną dzia­łal­ność, na­zy­wa­ne są ne­o­ban­ka­mi, na­to­miast te, które li­cen­cję po­sia­da­ją, okre­śla­ne są mia­nem chal­len­ger ban­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neobehawiorysta

zwo­len­nik ne­o­be­ha­wio­ryz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neobehawiorystka

→ ne­o­be­ha­wio­ry­sta


Patrz:neobehawiorysta

Źródła:

SJP.pl

Neobehawiorystyczny

→ ne­o­be­ha­wio­ryzm


Patrz:neobehawioryzm

Źródła:

SJP.pl

Neobehawioryzm

[czy­taj: ne­o­be­ha­wio­ryzm albo ne­o­bi­he­wio­ryzm] od­mia­na be­ha­wio­ryz­mu kon­cen­tru­ją­ca się na ba­da­niu zło­żo­nych czyn­no­ści i za­cho­wań


Źródła:

SJP.pl

Neobolszewizm

1. współ­czes­na wer­sja dok­try­ny po­li­tycz­nej Le­ni­na i jego fi­lo­zo­fii spra­wo­wa­nia wła­dzy;
2. pe­jo­ra­tyw­ne okre­śle­nie róż­nych prze­ja­wów dom­nie­ma­nej lub rze­czy­wi­stej le­wi­co­wo­ści


Źródła:

SJP.pl

Neobuddaizm

współ­czes­na wer­sja bud­dyz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neocardina

[czy­taj: ne­o­kar­di­na] nazwa hand­lo­wa leku ro­ślin­ne­go wspo­ma­ga­ją­ce­go pracę serca i krą­że­nie, za­wie­ra­ją­ce­go wy­cią­gi z głogu, kon­wa­lii i kozł­ka le­kar­skie­go; Kar­diol


Źródła:

SJP.pl

Neocenzura

cen­zu­ra wpro­wa­dzo­na po­now­nie po okre­sie, w któ­rym nie obo­wią­zy­wa­ła


Źródła:

SJP.pl

Neoceratozaur

przed­sta­wi­ciel grupy di­no­za­u­rów z po­drzę­du te­ro­po­dów


Źródła:

SJP.pl

Neoceratozaury

grupa di­no­za­u­rów z po­drzę­du te­ro­po­dów


Ne­o­ce­ra­to­za­u­ry (Ne­o­ce­ra­to­sa­u­ria) to grupa te­ro­po­dów ut­wo­rzo­na przez No­va­sa w 1991, Obec­nie de­fi­niu­je się tę grupę jako obej­mu­ją­cą ostat­nie­go wspól­ne­go przod­ka ga­tun­ków "Ce­ra­to­sa­u­rus na­si­cor­nis" i "Abe­li­sa­u­rus co­ma­hu­en­sis" (zmo­dy­fi­ko­wa­na de­fi­ni­cja Holt­za z 1994).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neocharyzmatyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. czło­nek wspól­not ne­o­cha­ryz­ma­tycz­nych


Źródła:

Wiktionary

Neochrystianizm

współ­czes­na wer­sja chrze­ści­jań­stwa po­sze­rzo­na o do­dat­ko­wą ide­o­lo­gię lub ele­men­ty in­nych wie­rzeń


Źródła:

SJP.pl

Neochrześcijanin

osoba wyz­na­ją­ca ne­o­chrze­ści­jań­stwo


Źródła:

SJP.pl

Neochrześcijanka

ko­bie­ta wyz­na­ją­ca ne­o­chrze­ści­jań­stwo


Źródła:

SJP.pl

Neodarwinista

→ ne­o­dar­wi­nizm


Patrz:neodarwinizm

Źródła:

SJP.pl

Neodarwinistka

→ ne­o­dar­wi­ni­sta


Patrz:neodarwinista

Źródła:

SJP.pl

Neodarwinistyczny

→ ne­o­dar­wi­nizm


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ne­o­dar­wi­niz­mem


Patrz:neodarwinizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neodarwinizm

jeden z kie­run­ków w ewo­lu­cjo­niz­mie, przyj­mu­ją­cy za je­dy­ny czyn­nik ewo­lu­cji or­ga­niz­mów dobór na­tu­ral­ny


Ne­o­dar­wi­nizm – kie­ru­nek ewo­lu­cjo­niz­mu pow­sta­ły pod ko­niec XIX wieku, który za­kła­da, że je­dy­nym me­cha­niz­mem ewo­lu­cji or­ga­niz­mów jest dobór na­tu­ral­ny, zaś cechy na­by­te w trak­cie on­to­ge­ne­zy, czyli roz­wo­ju osob­ni­cze­go, nie są dzie­dzi­czo­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neodym

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Nd, z sze­re­gu lan­ta­now­ców


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Nd i licz­bie ato­mo­wej 60;


Ne­o­dym (Nd, łac. "ne­o­dy­mium") – pier­wia­stek che­micz­ny, lan­ta­no­wiec. Nazwa po­cho­dzi od grec­kich słów "neos" i "di­dy­mos" da­ją­cych razem okre­śle­nie „nowy bliź­niak”. Zo­stał od­kry­ty w 1885 roku wraz z pra­ze­o­dy­mem przez Carla Auera von Wels­ba­cha w wy­ni­ku roz­dzie­le­nia tzw. dy­dy­mu na dwa osob­ne pier­wiast­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neodymowy

→ ne­o­dym


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ne­o­dy­mu


Patrz:neodym

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neoekspresjonistka

→ ne­o­ek­spre­sjo­ni­sta


Patrz:neoekspresjonista

Źródła:

SJP.pl

Neoekspresjonistyczny

→ ne­o­ek­spre­sjo­nizm


Patrz:neoekspresjonizm

Źródła:

SJP.pl

Neoekspresjonizm

ten­den­cja w sztu­ce, na­wią­zu­ją­ca do ek­spre­sjo­niz­mu fi­gu­ra­tyw­ne­go, lecz bar­dziej agre­syw­na w for­mach


Ne­o­ek­spre­sjo­nizm, rów­nież no­wo­ek­spre­sjo­nizm, Nowa Ek­spre­sja – trend w sztu­ce współ­czes­nej, któ­re­go po­cząt­ki można od­na­leźć w póź­nych la­tach 60., prze­ży­wa­ją­cy swój rozk­wit w la­tach 80. XX wieku.

Pow­stał w kon­tra­ście do mod­ne­go wów­czas mi­ni­ma­liz­mu, kon­cep­tu­a­liz­mu i ab­strak­cji ge­o­me­trycz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neoendecki

→ ne­o­en­de­cja


Patrz:neoendecja

Źródła:

SJP.pl

Neoendemit

ga­tu­nek pow­sta­ły na ogra­ni­czo­nym w na­tu­ral­ny spo­sób ob­sza­rze, nie­mo­gą­cy się dalej roz­prze­strze­niać


Ne­o­en­de­mit – młody fi­lo­ge­ne­tycz­nie tak­son pow­sta­ły na danym, ogra­ni­czo­nym w na­tu­ral­ny spo­sób ob­sza­rze (np. wyspa, góry), poza któ­rym nie zdą­żył lub nie zdo­łał się dalej roz­prze­strze­nić.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neoewolucjonista

zwo­len­nik ne­o­e­wo­lu­cjo­niz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neoewolucjonistka

→ ne­o­e­wo­lu­cjo­ni­sta


Patrz:neoewolucjonista

Źródła:

SJP.pl

Neoewolucjonistyczny

→ ne­o­e­wo­lu­cjo­nizm


Patrz:neoewolucjonizm

Źródła:

SJP.pl

Neoewolucjonizm

Ne­o­e­wo­lu­cjo­nizm − współ­czes­ny nurt w na­u­kach spo­łecz­nych na­wią­zu­ją­cy do kla­sycz­ne­go ewo­lu­cjo­niz­mu. Re­zy­gnu­je m.in. z tezy o jed­no­kie­run­ko­wym roz­wo­ju całej ludz­ko­ści od form pry­mi­tyw­nych do spo­łe­czeń­stwa cy­wi­li­zo­wa­ne­go. Naj­więk­szy roz­wój tego nurtu za­u­wa­ża się po II woj­nie świa­to­wej. Ne­o­e­wo­lu­cjo­nizm po­sia­da zna­czą­cych przed­sta­wi­cie­li także i dziś.


Źródła:

Wikipedia

Neofaszysta

zwo­len­nik ne­o­fa­szyz­mu, ruchu po­li­tycz­ne­go pow­sta­łe­go po II woj­nie świa­to­wej, na­wią­zu­ją­ce­go do ide­o­lo­gii fa­szy­stow­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. zwo­len­nik ne­o­fa­szyz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neofaszystka

→ ne­o­fa­szy­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. zwo­len­nicz­ka ne­o­fa­szyz­mu


Patrz:neofaszysta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neofaszystowski

przy­miot­nik

 (1.1) polit. zwią­za­ny z ne­o­fa­szyz­mem, wła­ści­wy ne­o­fa­szyz­mo­wi lub ne­o­fa­szy­stom


Źródła:

Wiktionary

Neofaszyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. współ­czes­na dok­try­na po­li­tycz­na lub ide­o­lo­gia, na­wią­zu­ją­ca do fa­szyz­mu;


Ne­o­fa­szyzm – skraj­nie pra­wi­co­wy ruch po­li­tycz­ny dzia­ła­ją­cy po II woj­nie świa­to­wej, na­wią­zu­ją­cy do fa­szyz­mu. Jego ce­cha­mi są ek­stre­mal­ny na­cjo­na­lizm, ra­sizm, kse­no­fo­bia oraz opo­zy­cja wobec li­be­ra­liz­mu, mark­siz­mu i myśli le­wi­co­wej. Go­spo­dar­czo ne­o­fa­szy­ści pro­mu­ją po­stu­la­ty cha­rak­te­ry­stycz­ne dla pra­wi­co­we­go po­pu­liz­mu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Neofeudalizm

współ­czes­na forma fe­u­da­liz­mu z nie­rów­no­ścia­mi i za­leż­no­ścią od elit


Źródła:

SJP.pl

Neoficki

→ ne­o­fi­ta; pro­ze­lic­ki


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ne­o­fi­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neofictwo

ne­o­fi­tyzm;
1. żar­li­we, czę­sto fa­na­tycz­ne wyz­na­wa­nie ja­kiejś re­li­gii, ide­o­lo­gii, którą przy­ję­ło się nie­daw­no;
2. stan bycia ne­o­fi­tą, nowym wyz­naw­cą ja­kiejś re­li­gii


Źródła:

SJP.pl

Neofilolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie ne­o­fi­lo­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Neofilologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział fi­lo­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ję­zy­ka­mi no­wo­żyt­ny­mi;


Ne­o­fi­lo­lo­gia – nauka ba­da­ją­ca język i pi­śmien­nict­wo jed­ne­go z no­wo­żyt­nych na­ro­dów. Wśród dzia­łów ne­o­fi­lo­lo­gii wy­róż­nia się an­gli­sty­kę, ger­ma­ni­sty­kę, ro­ma­ni­sty­kę i sla­wi­sty­kę.

Prze­dro­stek „neo-” wska­zu­je na odręb­ność ne­o­fi­lo­lo­gii od fi­lo­lo­gii kla­sycz­nej, która z kolei zaj­mu­je się do­rob­kiem li­te­rac­kim i ję­zy­ka­mi sta­ro­żyt­nych Gre­ków i Rzy­mian.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Neofilologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ne­o­fi­lo­lo­gią, do­ty­czą­cy ne­o­fi­lo­lo­gii


Źródła:

Wiktionary

Neofilolożka

→ ne­o­fi­lo­log


Patrz:neofilolog

Źródła:

SJP.pl

Neofita

pro­ze­li­ta;
1. osoba, która nie­daw­no przy­ję­ła ja­kieś wyz­na­nie;
2. nowy, żar­li­wy wyz­naw­ca ja­kiejś dok­try­ny, nauki lub ide­o­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek, który zmie­nił wyz­na­nie na inne

 (1.2) nowy, żar­li­wy wyz­naw­ca ja­kiejś dok­try­ny, nauki lub ide­o­lo­gii


Ne­o­fi­ta (łac. "ne­op­hy­tus" – nowo na­wró­co­ny, z gr. νεόφυτος, "ne­óp­hy­tos" – na nowo za­sa­dzo­ny) – osoba, która nie­daw­no przy­ję­ła jakąś wiarę. Okre­śle­nie sto­so­wa­ne naj­czę­ściej w od­nie­sie­niu do chrze­ści­jań­stwa. Do XV wieku ne­o­fi­ta nie mógł przyj­mo­wać god­no­ści ko­ściel­nych, póź­niej jed­nak, po­cząt­ko­wo w Hisz­pa­nii, a na­stęp­nie na grun­cie ca­łe­go Ko­ścio­ła, znie­sio­no to ogra­ni­cze­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neofitka

→ ne­o­fi­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ko­bie­ta, która przyj­mu­je albo nie­daw­no przy­ję­ła ja­kieś wyz­na­nie, zaz­wy­czaj chrze­ści­jań­skie


Patrz:neofita

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neofityzm

ne­o­fict­wo;
1. żar­li­we, czę­sto fa­na­tycz­ne wyz­na­wa­nie ja­kiejś re­li­gii, ide­o­lo­gii, którą przy­ję­ło się nie­daw­no;
2. stan bycia ne­o­fi­tą, nowym wyz­naw­cą ja­kiejś re­li­gii


Źródła:

SJP.pl

Neofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed zmia­na­mi i wszel­ką no­wo­ścią


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. fobia przed no­wo­ścia­mi, no­win­ka­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neofolk

współ­czes­ny ga­tu­nek mu­zycz­ny na­wią­zu­ją­cy do mu­zy­ki lu­do­wej; nowa mu­zy­ka lu­do­wa


Ne­o­folk – oz­na­cza do­słow­nie „nowa mu­zy­ka lu­do­wa”, "dark­folk" oz­na­cza zaś „mrocz­na mu­zy­ka lu­do­wa”, ale obie nazwy oz­na­cza­ją ten sam styl mu­zycz­ny.

Mu­zy­ka ta wy­wo­dzi się z post punku i in­du­stria­lu, lecz ma także ko­rze­nie w mu­zy­ce lu­do­wej, w mu­zy­ce ne­o­kla­sycz­nej oraz „irish folku”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neofolkowy

→ ne­o­folk


Patrz:neofolk

Źródła:

SJP.pl

Neofowista

zwo­len­nik ne­o­fo­wiz­mu (kie­run­ku w ma­lar­stwie na­wią­zu­ją­ce­go do fo­wiz­mu)


Źródła:

SJP.pl

Neofowizm

kie­ru­nek w świa­to­wym ma­lar­stwie dru­giej po­ło­wy XX wieku, na­wią­zu­ją­cy do fo­wiz­mu; ne­o­ek­spre­sjo­nizm


Ne­o­fo­wizm lub ne­o­ab­strak­cjo­nizm – kie­ru­nek w świa­to­wym ma­lar­stwie z końca lat 70., na­wią­zu­ją­cy do doś­wiad­czeń fo­wiz­mu i ab­strak­cjo­niz­mu.

Grupa nie­miec­kich ma­la­rzy (Ra­i­ner Fet­ting, Sa­lo­me, Bernd Zim­mer oraz Hel­mut Mid­den­dorf) złą­czy­ła się około 1978 r.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neofunkcjonalizm

te­o­ria, gło­szą­ca, że pro­ces in­te­gra­cji może po­su­wać się do przo­du po­przez okre­śla­nie ko­lej­nych ob­sza­rów wspól­nej po­li­ty­ki, które z kolei obej­mą inne sek­to­ry; kon­tra­stu­je z dą­że­niem do in­te­gra­cji pro­wa­dzą­cej do fe­de­ra­liz­mu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neogea

ob­szar zo­o­ge­o­gra­ficz­ny obej­mu­ją­cy kra­i­nę ne­o­tro­pi­kal­ną


Źródła:

SJP.pl

Neogen

młod­szy po­do­kres trze­cio­rzę­du


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. drugi okres ery ke­no­zo­icz­nej;


Ne­o­gen ( , „nowy” + γίγνομαι, „ro­dzić”) – młod­szy okres ery ke­no­zo­icz­nej trwa­ją­cy od 23,03 do 2,58 mln lat temu. Dzie­li się na:

Gelas, daw­niej ostat­nie pię­tro plio­ce­nu, w nowym po­dzia­le jest naj­niż­szym pię­trem plej­sto­ce­nu i za­li­cza się do okre­su czwar­to­rzę­du.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neogeński

przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy ne­o­ge­nu, wy­stę­pu­ją­cy, pow­sta­ły w ne­o­ge­nie


Źródła:

Wiktionary

Neognatyczne

tak­son obej­mu­ją­cy więk­szość dzi­siej­szych pta­ków, wy­róż­nio­ny na pod­sta­wie bu­do­wy pod­nie­bie­nia


Źródła:

SJP.pl

Neognatyczny

o ce­chach ne­o­gna­tycz­nych (in­fra­gro­ma­da pta­ków)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) syst. ornit. zob. ptaki ne­o­gna­tycz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neogotycki

zwią­za­ny z ne­o­go­ty­kiem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­ko­rzy­stu­ją­cy ele­men­ty cha­rak­te­ry­stycz­ne dla go­ty­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neogotyk

1. styl w sztu­ce, zwła­szcza w ar­chi­tek­tu­rze, wy­ko­rzy­stu­ją­cy ele­men­ty cha­rak­te­ry­stycz­ne dla go­ty­ku;
2. bu­dow­la w tym stylu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. ar­chit. na­wią­zy­wa­nie do go­ty­ku w ar­chi­tek­tu­rze i sztu­ce

 (1.2) ar­chit. bu­dow­la ne­o­go­tyc­ka


Ne­o­go­tyk (styl ne­o­go­tyc­ki) – styl w ar­chi­tek­tu­rze, a także rze­mio­śle ar­ty­stycz­nym, na­wią­zu­ją­cy for­mal­nie do go­ty­ku, pow­sta­ły około po­ło­wy XVIII wieku w An­glii i trwa­ją­cy do po­cząt­ku XX wieku, za­li­cza­ny do hi­sto­ryz­mu.

Naj­czę­ściej spo­ty­ka się ko­ścio­ły na­wią­zu­ją­ce do kon­ty­nen­tal­nych go­tyc­kich lub ro­zbu­do­wa­ne go­tyc­kie (ka­te­dra w Ko­lo­nii, ka­te­dra św. Wita w Pra­dze) oraz bu­dow­le wzo­ro­wa­ne na go­ty­ku an­giel­skim (zamek w Kór­ni­ku, Świą­ty­nia Mi­ło­sier­dzia i Mi­ło­ści w Płoc­ku).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neografia

nauka o odręcz­nym pi­śmie no­wo­żyt­nym


Ne­o­gra­fia ( νέος "néos" „nowy” + γραφή "graphḗ" „pismo”) – nauka o odręcz­nym pi­śmie no­wo­żyt­nym i no­wo­czes­nym (tj. po­czą­wszy od XVI wieku), prze­ka­za­nym na ma­te­ria­le nietr­wa­łym. Ne­o­gra­fia jest jedną z nauk po­moc­ni­czych hi­sto­rii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neogramatyczka

przed­sta­wi­ciel­ka grupy ję­zy­koz­naw­ców nie­miec­kich z końca XIX wieku, z tzw. szko­ły lip­skiej; mło­do­gra­ma­tycz­ka


Źródła:

SJP.pl

Neogramatyczny

→ ne­o­gra­ma­tyk; mło­do­gra­ma­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Neogramatyk

przed­sta­wi­ciel grupy ję­zy­koz­naw­ców nie­miec­kich z końca XIX wieku, z tzw. szko­ły lip­skiej; mło­do­gra­ma­tyk


Źródła:

SJP.pl

Neoheglista

zwo­len­nik ne­o­he­gliz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neoheglistka

→ ne­o­he­gli­sta


Patrz:neoheglista

Źródła:

SJP.pl

Neoheglizm

kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­ny, na­wią­zu­ją­cy do niek­tó­rych ele­men­tów dok­try­ny Hegla


Ne­o­he­glizm – różne nurty re­cep­cji fi­lo­zo­fii G.W.F. Hegla od po­ło­wy wieku XIX do po­cząt­ków wieku XX. O ile w przy­pad­ku fi­lo­zo­fii nie­miec­kiej, ne­o­he­glizm był drugą falą za­in­te­re­so­wań He­glem, co upraw­nia­ło uży­wa­nie prze­drost­ka "neo", o tyle w in­nych kra­jach miała miej­sce pier­wsza re­cep­cja jego fi­lo­zo­fii. Ne­o­he­glizm roz­pa­da się na na­stę­pu­ją­ce od­mia­ny:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neohellenista

zwo­len­nik ne­o­hel­le­niz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neohellenistka

→ ne­o­hel­le­ni­sta


Patrz:neohellenista

Źródła:

SJP.pl

Neohellenistyczny

→ ne­o­hel­le­nizm; ne­o­hel­leń­ski


Źródła:

SJP.pl

Neohellenizm

kie­ru­nek roz­wi­ja­ją­cy się w XVIII wieku, na­wią­zu­ją­cy do li­te­ra­tu­ry i sztu­ki sta­ro­grec­kiej


Źródła:

SJP.pl

Neohelleński

→ ne­o­hel­le­nizm; ne­o­hel­le­ni­stycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Neohesperydyna

sub­stan­cja sło­dzą­ca z grupy gli­ko­zy­dów, co najm­niej kil­ka­set razy słod­sza od sa­cha­ro­zy


Źródła:

SJP.pl

Neohitlerowiec

zwo­len­nik hit­le­ryz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neohitlerowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ne­o­hit­le­ryz­mem, do­ty­czą­cy ne­o­hit­le­ryz­mu


Źródła:

Wiktionary

Neohumanista

zwo­len­nik ne­o­hu­ma­niz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neohumanistka

→ ne­o­hu­ma­ni­sta


Patrz:neohumanista

Źródła:

SJP.pl

Neohumanistyczny

→ ne­o­hu­ma­nizm


Patrz:neohumanizm

Źródła:

SJP.pl

Neohumanizm

kie­ru­nek w pe­da­go­gi­ce opie­ra­ją­cy pro­gram wy­cho­wa­nia na fi­lo­lo­gii i kul­tu­rze kla­sycz­nej


Źródła:

SJP.pl

Neoidealista

zwo­len­nik ne­o­i­de­a­liz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neoidealistka

→ ne­o­i­de­a­li­sta


Patrz:neoidealista

Źródła:

SJP.pl

Neoidealizm

Ne­o­i­de­a­lizm – po­gląd na po­li­ty­kę mię­dzy­na­ro­do­wą pod­kre­śla­ją­cy prak­tycz­ną war­tość mo­ral­no­ści, w szcze­gól­no­ści zaś sza­cun­ku dla praw czło­wie­ka i nie­pod­le­gło­ści na­ro­do­wej.

Ide­a­lizm zy­skał po­now­nie na zna­cze­niu pod ko­niec XX wieku. Pow­sta­ły w ten spo­sób ne­o­i­de­a­lizm odz­wier­cied­la roz­cza­ro­wa­nie amo­ral­ną po­li­ty­ką siły, cha­rak­te­ry­stycz­ną dla ery su­per­mo­carstw.


Źródła:

Wikipedia

Neoimperialny

→ ne­o­im­pe­ria­lizm


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ne­o­im­pe­ria­liz­mem, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się ne­o­im­pe­ria­liz­mem


Patrz:neoimperializm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neoimpresjonista

ma­larz ma­lu­ją­cy w nur­cie ne­o­im­pre­sjo­niz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neoimpresjonistka

→ ne­o­im­pre­sjo­ni­sta


Patrz:neoimpresjonista

Źródła:

SJP.pl

Neoimpresjonistyczny

→ ne­o­im­pre­sjo­nizm


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ne­o­im­pre­sjo­niz­mem


Patrz:neoimpresjonizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neoimpresjonizm

Ne­o­im­pre­sjo­nizm – kie­ru­nek w ma­lar­stwie fran­cu­skim, za­po­cząt­ko­wa­ny ok. 1880 roku przez Ge­or­ges’a Se­u­ra­ta i dą­żą­cy do zre­for­mo­wa­nia im­pre­sjo­niz­mu po­przez za­stą­pie­nie li­rycz­nej im­pro­wi­za­cji ści­słą me­to­dą bu­do­wa­nia obra­zu z wy­ko­rzy­sta­niem na­u­ko­wych zdo­by­czy op­ty­ki, ana­li­zy świa­tła i ko­lo­ru, fiz­jo­lo­gii i psy­cho­lo­gii wi­dze­nia. Ter­min zo­stał stwo­rzo­ny przez kry­ty­ka sztu­ki Félixa Fénéona.


Źródła:

Wikipedia

Neoinstytucjonalizm

Ne­o­in­sty­tu­cjo­na­lizm (współ­czes­ny in­sty­tu­cjo­na­lizm) – ko­rze­ni tego kie­run­ku upa­tru­je się w tzw. szko­le hi­sto­rycz­nej, któ­rej roz­wój na­stą­pił w Niem­czech.

Roz­wój te­o­rii ne­o­in­sty­tu­cjo­nal­nej roz­po­czął się na prze­ło­mie lat 70. i 80. XX wieku. Naj­star­szą kon­cep­cją za­li­cza­ną do jej do­rob­ku jest za­pro­po­no­wa­na przez Da­vi­da Sil­ver­ma­na te­o­ria dzia­ła­nia (ang.


Źródła:

Wikipedia

Neointegrystka

→ ne­o­in­te­gry­sta


Patrz:neointegrysta

Źródła:

SJP.pl

Neokantowski

przy­miot­nik

 (1.1) filoz. do­ty­czą­cy ne­o­kan­tyz­mu


Źródła:

Wiktionary

Neokantysta

zwo­len­nik kie­run­ku fi­lo­zo­ficz­ne­go pow­sta­łe­go w dru­giej po­ło­wie XIX w., na­wią­zu­ją­ce­go do dok­try­ny Kanta


Źródła:

SJP.pl

Neokantystka

zwo­len­nicz­ka kie­run­ku fi­lo­zo­ficz­ne­go pow­sta­łe­go w dru­giej po­ło­wie XIX w., na­wią­zu­ją­ce­go do dok­try­ny Kanta


Źródła:

SJP.pl

Neokantyzm

Ne­o­kan­tyzm – nurt fi­lo­zo­ficz­ny za­po­cząt­ko­wa­ny w dru­giej po­ło­wie XIX wieku, który wy­ra­żał sprze­ciw wobec he­gliz­mu oraz ma­te­ria­liz­mu przy­ro­doz­naw­cze­go. Nazwa "ne­o­kan­tyzm" po­cho­dzi stąd, że ne­o­kan­ty­ści szu­ka­li in­spi­ra­cji w fi­lo­zo­fii Kanta.


Źródła:

Wikipedia

Neokapitalista

zwo­len­nik ne­o­ka­pi­ta­liz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neokapitalistka

→ ne­o­ka­pi­ta­li­sta


Patrz:neokapitalista

Źródła:

SJP.pl

Neokapitalistyczny

→ ne­o­ka­pi­ta­lizm


Patrz:neokapitalizm

Źródła:

SJP.pl

Neokapitalizm

współ­czes­na po­stać ka­pi­ta­liz­mu, w któ­rej jego kla­so­wy cha­rak­ter jest za­ma­sko­wa­ny


Źródła:

SJP.pl

Neokatechumen

czło­nek ruchu od­no­wy re­li­gij­nej w Ko­ście­le ka­to­lic­kim


Źródła:

SJP.pl

Neokatechumenalny

→ ne­o­ka­te­chu­me­nat


Patrz:neokatechumenat

Źródła:

SJP.pl

Neokatechumenat

ka­to­lic­ki ruch od­no­wy re­li­gij­nej


Źródła:

SJP.pl

Neokatechumenka

człon­ki­ni ruchu od­no­wy re­li­gij­nej w Ko­ście­le ka­to­lic­kim


Źródła:

SJP.pl

Neokeynesizm

dok­try­na eko­no­micz­na (od naz­wi­ska J.M.Ke­y­ne­sa - an­giel­skie­go ma­te­ma­ty­ka i eko­no­mi­sty)


Ne­o­ke­y­ne­sizm – dok­try­na eko­no­micz­na sta­no­wią­ca syn­te­zę mo­ne­ta­ryz­mu i ke­y­ne­siz­mu, bę­dą­ca jego na­tu­ral­ną ewo­lu­cją na sku­tek kry­zy­sów naf­to­wych, pod­czas któ­rych te­o­ria Ke­y­ne­sa zda­wa­ła się za­wo­dzić.

Jest to nurt he­te­ro­ge­nicz­ny, ce­chu­je się dużą róż­no­rod­no­ścią, trud­no więc zna­leźć ele­men­ty bę­dą­ce we­dług wszyst­kich za­li­cza­nych do ne­o­ke­y­ne­siz­mu eko­no­mi­stów klu­czo­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neokicz

pow­sta­ły nie­daw­no wyt­wór o małej war­to­ści ar­ty­stycz­nej


Źródła:

SJP.pl

Neoklasycystyczny

→ ne­o­kla­sy­cyzm


Patrz:neoklasycyzm

Źródła:

SJP.pl

Neoklasycyzm

ten­den­cje w sztu­ce, li­te­ra­tu­rze, mu­zy­ce i ar­chi­tek­tu­rze XIX i XX w. na­wią­zu­ją­ce do kla­sy­cyz­mu, re­ne­san­su lub ba­ro­ku


Ne­o­kla­sy­cyzm (neo- z gr. "νέος" nowy i kla­sy­cyzm z łac. "clas­si­cus" pier­wszo­rzęd­ny) – nurt w kul­tu­rze i sztu­ce za­chod­niej, ce­chu­ją­cy się in­spi­ra­cją sztu­ką an­tycz­ną. Wy­wo­dzi się z Rzymu, głów­nie dzię­ki no­tat­kom Jo­han­na Jo­a­chi­ma Winc­kel­man­na, w mo­men­cie od­kry­cia Pom­pei oraz Her­ku­la­num, jed­nak jego po­pu­lar­ność szyb­ko ro­zesz­ła się po całej Eu­ro­pie, gdy po­ko­le­nie mło­dych eu­ro­pej­skich ar­ty­stów za­koń­czy­ło Grand Tour i po­wró­ci­ło z Włoch do włas­nych kra­jów z nowo od­kry­ty­mi ide­a­ła­mi an­tycz­ny­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neoklasyczny

→ ne­o­kla­syk


Patrz:neoklasyk

Źródła:

SJP.pl

Neoklasyk

ar­ty­sta two­rzą­cy w stylu ne­o­kla­sy­cy­stycz­nym, na­wią­zu­ją­cy w twór­czo­ści do kla­sy­cyz­mu, re­ne­san­su lub ba­ro­ku


Źródła:

SJP.pl

Neokolonialista

zwo­len­nik ne­o­ko­lo­nia­liz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neokolonialistyczny

→ ne­o­ko­lo­nia­lizm


Patrz:neokolonializm

Źródła:

SJP.pl

Neokolonializm

uza­leż­nie­nie po­li­tycz­ne i eko­no­micz­ne daw­nych kra­jów ko­lo­nial­nych, for­mal­nie nie­pod­le­głych, od państw wy­so­ko roz­wi­nię­tych


Ne­o­ko­lo­nia­lizm – kon­ty­nu­a­cja lub po­now­ne na­rzu­ce­nie im­pe­ria­li­stycz­nych rzą­dów przez pań­stwo (zaz­wy­czaj byłe mo­car­stwo ko­lo­nial­ne) nad innym nie­pod­le­głym pań­stwem (zaz­wy­czaj byłą ko­lo­nią).

Ne­o­ko­lo­nia­lizm przyj­mu­je formę im­pe­ria­liz­mu eko­no­micz­ne­go, glo­ba­li­za­cji, im­pe­ria­liz­mu kul­tu­ro­we­go i po­mo­cy wa­run­ko­wej w celu wy­war­cia wpły­wu lub kon­tro­li nad kra­jem roz­wi­ja­ją­cym się, w miej­sce wcze­śniej­szych metod cha­rak­te­ry­stycz­nych dla ko­lo­nia­liz­mu: bez­poś­red­niej kon­tro­li mi­li­tar­nej lub poś­red­niej kon­tro­li po­li­tycz­nej (he­ge­mo­nii).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neokolonialny

→ ne­o­ko­lo­nia­lizm, → ne­o­ko­lo­nia­li­sta


Patrz:neokolonializm, → neokolonialista

Źródła:

SJP.pl

Neokom

star­sza epoka kredy


Ne­o­kom – nie­for­mal­na jed­nost­ka stra­ty­gra­ficz­na dol­nej kredy.

Naj­czę­ściej do ne­o­ko­mu za­li­cza się czte­ry naj­niż­sze pię­tra kredy: ber­rias, wa­lan­żyn, ho­te­ryw, bar­rem. W takim sen­sie trak­to­wał ne­o­kom Al­ci­de d’Or­bi­gny wpro­wa­dza­jąc w 1842 tę jed­nost­kę do stra­ty­gra­fii, jako dolną część dol­nej kredy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neokomski

przy­miot­nik od: ne­o­kom


Źródła:

SJP.pl

Neokomuna

1. z nie­chę­cią o ne­o­ko­mu­niz­mie, współ­czes­nej wer­sji ide­o­lo­gii mark­si­stow­skiej, ale odrzu­ca­ją­cych ko­mu­ni­stycz­ny to­ta­li­ta­ryzm;
2. pe­jo­ra­tyw­ne okre­śle­nie róż­nych prze­ja­wów dom­nie­ma­nej lub rze­czy­wi­stej le­wi­co­wo­ści; ne­o­bol­sze­wizm


Źródła:

SJP.pl

Neokomunista

zwo­len­nik współ­czes­nych ru­chów ko­mu­ni­stycz­nych, wy­wo­dzą­cych się z ide­o­lo­gii mark­si­stow­skiej


Źródła:

SJP.pl

Neokomunistka

→ ne­o­ko­mu­ni­sta


Patrz:neokomunista

Źródła:

SJP.pl

Neokomunizm

nie­for­mal­na nazwa współ­czes­nych ru­chów ko­mu­ni­stycz­nych, wy­wo­dzą­cych się z ide­o­lo­gii mark­si­stow­skiej, ale odrzu­ca­ją­cych ko­mu­ni­stycz­ny to­ta­li­ta­ryzm


Ne­o­ko­mu­nizm − nie­for­mal­na nazwa nurtu spo­łecz­no-po­li­tycz­ne­go. Re­pre­zen­tu­je on za­sad­ni­cze te­o­rie spo­łecz­no-go­spo­dar­cze za­war­te w dzie­łach Ka­ro­la Mark­sa i Fry­de­ry­ka En­gel­sa. Od­ci­na się czę­ścio­wo lub cał­ko­wi­cie od metod dzia­ła­nia dyk­ta­tu­ry ko­mu­ni­stycz­nej. Po­le­ga on na re­a­li­za­cji idei ko­mu­niz­mu w no­wych wa­run­kach, za­sa­dy i po­glą­dy są adap­ta­cją ko­mu­niz­mu i mark­siz­mu do no­wych wa­run­ków spo­łecz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neokonfucjanista

zwo­len­nik ne­o­kon­fu­cja­niz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neokonfucjanizm

kie­ru­nek w fi­lo­zo­fii chiń­skiej pow­sta­ły pod­czas pa­no­wa­nia dy­na­stii Song (960–1279) jako od­no­wie­nie kon­fu­cja­niz­mu o orien­ta­cji tra­dy­cyj­nej, pod­bu­do­wa­ny du­a­li­stycz­ną kos­mo­lo­gią i an­tro­po­lo­gią fi­lo­zo­ficz­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. filoz. kie­ru­nek w chiń­skiej fi­lo­zo­fii pow­sta­ły w okre­sie pa­no­wa­nia dy­na­stii Sung, na­wią­zu­ją­cy do tra­dy­cyj­ne­go kon­fu­cja­niz­mu;


Ne­o­kon­fu­cja­nizm – ter­min uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do ro­dza­ju kon­fu­cja­niz­mu, któ­re­go kształ­to­wa­nie się przy­pa­da na okres pa­no­wa­nia dy­na­stii Song (960 – 1279) i Ming (1368–1644). Szko­ła do­mi­no­wa­ła w Chi­nach do dy­na­stii Qing włącz­nie (1644 – 1911), do­kład­ny za­kres jest jed­nak współ­cze­śnie przed­mio­tem kon­tro­wer­sji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neokonfucjański

→ ne­o­kon­fu­cja­nizm


Patrz:neokonfucjanizm

Źródła:

SJP.pl

Neokonserwatysta

zwo­len­nik dok­try­ny spo­łecz­nej i po­li­tycz­nej na­wią­zu­ją­cej do za­ło­żeń kon­ser­wa­tyz­mu XIX w.


Źródła:

SJP.pl

Neokonserwatystka

zwo­len­nicz­ka dok­try­ny spo­łecz­nej i po­li­tycz­nej na­wią­zu­ją­cej do za­ło­żeń kon­ser­wa­tyz­mu XIX w.


Źródła:

SJP.pl

Neokonserwatyzm

Ne­o­kon­ser­wa­tyzm (skró­to­wo ne­o­con) – dok­try­na po­li­tycz­na, ruch po­li­tycz­ny w USA pow­sta­ły w la­tach 60 XX w., bę­dą­cy spe­cy­ficz­nie ame­ry­kań­ską od­mia­ną kon­ser­wa­tyz­mu. Łączy kla­sycz­ne war­to­ści kon­ser­wa­tyw­ne z ele­men­ta­mi li­be­ra­liz­mu, głów­nie go­spo­dar­cze­go.


Źródła:

Wikipedia

Neolamarkista

zwo­len­nik ne­o­la­mar­kiz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neolamarkizm

Ne­o­la­mar­kizm – jeden z kie­run­ków ewo­lu­cjo­niz­mu, prze­ciw­sta­wia­ją­cy się dar­wi­niz­mo­wi, ne­gu­jąc bądź ogra­ni­cza­jąc zna­cze­nie do­bo­ru na­tu­ral­ne­go w pro­ce­sie ewo­lu­cji or­ga­niz­mów. Od kla­sycz­ne­go la­mar­kiz­mu prze­jął tezę o dzie­dzi­cze­niu cech na­by­tych, a poz­na­nie czyn­ni­ków i me­cha­niz­mów ewo­lu­cji ogra­ni­czył do wy­ja­śnie­nia przy­czyn dzie­dzicz­nej zmien­no­ści.


Źródła:

Wikipedia

Neolib

lek­ce­wa­żą­co: ne­o­li­be­rał


Źródła:

SJP.pl

Neoliberalista

zwo­len­nik ne­o­li­be­ra­liz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neoliberalistka

→ ne­o­li­be­ra­li­sta


Patrz:neoliberalista

Źródła:

SJP.pl

Neoliberalizm

1. kie­ru­nek we współ­czes­nej eko­no­mii gło­szą­cy za­sa­dy li­be­ra­liz­mu go­spo­dar­cze­go, do­pu­szcza­ją­cy jed­nak in­ge­ren­cję pań­stwa w go­spo­dar­kę tam, gdzie nie spraw­dza­ją się za­sa­dy wol­no­ryn­ko­we;
2. kie­ru­nek we współ­czes­nej po­li­ty­ce przyj­mu­ją­cy za pod­sta­wę prze­strze­ga­nie praw jed­nost­ki i oso­bi­stą od­po­wie­dzial­ność ludzi za swój los


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. nurt we współ­czes­nej myśli eko­no­micz­nej gło­szą­cy za­sa­dy li­be­ra­liz­mu go­spo­dar­cze­go i wol­ne­go rynku przy ogra­ni­czo­nej do mi­ni­mum in­ge­ren­cji pań­stwa w go­spo­dar­kę;


Ne­o­li­be­ra­lizm ( ne­o­li­be­ra­lism) – wie­loz­nacz­ne okre­śle­nie ma­ją­ce opi­sy­wać nurty w hi­sto­rii myśli eko­no­micz­nej, które łączy po­pie­ra­nie róż­no­ra­ko ro­zu­mia­ne­go wol­no­ryn­ko­we­go li­be­ra­liz­mu.

Współ­cze­śnie po­ję­cie to – w oder­wa­niu od jego pier­wot­ne­go hi­sto­rycz­ne­go kon­tek­stu – funk­cjo­nu­je głów­nie jako ogól­ne, pe­jo­ra­tyw­ne okre­śle­nie po­li­ty­ki po­strze­ga­nej jako nad­mier­nie le­se­fe­ry­stycz­na, ma­ją­ca za­nied­by­wać dobro spo­łe­czeń­stwa z po­wo­du bezwz­ględ­nej nie­uf­no­ści wobec za­wod­no­ści pań­stwa i przez dą­że­nie do ma­so­wej pry­wa­ty­za­cji, de­re­gu­la­cji, za­ci­ska­nia pasa wy­dat­ków pu­blicz­nych, re­duk­cji po­dat­ków oraz mi­ni­ma­li­za­cji in­ge­ren­cji po­li­tycz­nych w go­spo­dar­kę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neoliberalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ne­o­li­be­ral­ne; cecha tych, któ­rzy są ne­o­li­be­ral­ni


Źródła:

Wiktionary

Neoliberalny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ne­o­li­be­ra­liz­mem, do­ty­czą­cy ne­o­li­be­ra­liz­mu


Źródła:

Wiktionary

Neoliberał

→ ne­o­li­be­ra­lizm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. zwo­len­nik ne­o­li­be­ra­liz­mu


Patrz:neoliberalizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neoliberałka

→ ne­o­li­be­rał


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. zwo­len­nicz­ka ne­o­li­be­ra­liz­mu


Patrz:neoliberał

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neolist

list tra­dy­cyj­ny przy­go­to­wy­wa­ny i wy­sy­ła­ny przez in­ter­net


Źródła:

SJP.pl

Neolit

epoka ka­mie­nia gła­dzo­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. koń­co­wy okres epoki ka­mie­nia


Ne­o­lit (gr. "néos" „nowy” i "líthos" „ka­mień”), młod­sza epoka ka­mie­nia, epoka ka­mie­nia gła­dzo­ne­go – ostat­ni okres epoki ka­mie­nia (po­prze­dza­ją­cy epokę brązu). Jego cha­rak­te­ry­stycz­ne cechy to upra­wa ro­ślin i ho­dow­la zwie­rząt oraz stałe osady. Pro­ces prze­cho­dze­nia ze zbie­ract­wa-ło­wiect­wa na ni­niej­sze formy po­zy­ski­wa­nia po­kar­mów naz­wa­no „re­wo­lu­cją ne­o­li­tycz­ną”. W ne­o­li­cie roz­wi­ja­ły się też nowe tech­ni­ki obrób­ki ka­mie­nia, takie jak gła­dze­nie po­wierzch­ni i wier­ce­nie ot­wo­rów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neolityczny

do­ty­czą­cy ne­o­li­tu


przy­miot­nik

 (1.1) ży­ją­cy/ma­ją­cy miej­sce w ne­o­li­cie lub po­cho­dzą­cy/wy­wo­dzą­cy się z niego


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neologiczny

rzad­ko: ma­ją­cy cechy ne­o­lo­giz­mu - wy­ra­zu, zwro­tu lub zna­cze­nia wy­ra­zu nowo ut­wo­rzo­ne­go w ja­kimś ję­zy­ku


Źródła:

SJP.pl

Neologista

daw­niej: czło­wiek two­rzą­cy ne­o­lo­giz­my - wy­ra­zy, zwro­ty lub zna­cze­nia wy­ra­zu nowo ut­wo­rzo­ne w ja­kimś ję­zy­ku


Źródła:

SJP.pl

Neologizm

wyraz, zwrot lub zna­cze­nie wy­ra­zu nowo ut­wo­rzo­ne w ja­kimś ję­zy­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz lub wy­ra­że­nie, które nie­daw­no po­ja­wi­ło się w danym ję­zy­ku;


Ne­o­lo­gizm (z νεος + λογός „nowe słowo”) – nowy ele­ment ję­zy­ko­wy (zwła­szcza lek­sy­kal­ny) wyksz­tał­co­ny na grun­cie da­ne­go ję­zy­ka, pew­nej jego od­mia­ny lub – dla celów ar­ty­stycz­nych – w ra­mach tek­stu li­te­rac­kie­go.

Cza­sem utoż­sa­mia się ne­o­lo­giz­my z po­ję­ciem in­no­wa­cji ję­zy­ko­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neologizmowy

→ ne­o­lo­gizm


Patrz:neologizm

Źródła:

SJP.pl

Neomachista

zwo­len­nik ne­o­ma­chiz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neomachizm

te­o­ria fi­lo­zo­ficz­na au­striac­kie­go fi­zy­ka i fi­lo­zo­fa Ern­sta Macha, roz­wi­ja­na i uzu­peł­nia­na przez jego na­stęp­ców


Źródła:

SJP.pl

Neomaltuzjanista

zwo­len­nik ne­o­mal­tuz­ja­niz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neomaltuzjanizm

współ­czes­na te­o­ria, wg. któ­rej ogra­ni­cze­nie przy­ro­stu lud­no­ści może roz­wią­zać trud­no­ści eko­no­micz­ne i spo­łecz­ne pań­stwa


Źródła:

SJP.pl

Neomariawityzm

współ­czes­na wer­sja ma­ria­wi­tyz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neomarksista

zwo­len­nik ne­o­mark­siz­mu - kie­run­ku fi­lo­zo­ficz­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Neomarksistka

→ ne­o­mark­si­sta


Patrz:neomarksista

Źródła:

SJP.pl

Neomarksistowski

→ ne­o­mark­sizm


Patrz:neomarksizm

Źródła:

SJP.pl

Neomarksizm

kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­ny odrzu­ca­ją­cy le­ni­now­ską in­ter­pre­ta­cję mark­siz­mu, po­pu­lar­ny w dru­giej po­ło­wie XX wieku w kra­jach za­chod­nich


Ne­o­mark­sizm – kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­ny, odrzu­ca­ją­cy le­ni­now­ską in­ter­pre­ta­cję mark­siz­mu, po­pu­lar­ny w dru­giej po­ło­wie XX wieku w kra­jach za­chod­nich. Łą­czył mark­sizm z fi­lo­zo­fią Hegla i wią­zał go z eg­zy­sten­cja­liz­mem, struk­tu­ra­liz­mem i psy­cho­a­na­li­zą. Ne­o­mark­sizm roz­wi­ja­li zwła­szcza przed­sta­wi­cie­le szko­ły frank­furc­kiej, był on też in­spi­ra­cją dla nowej le­wi­cy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neomerkantylista

zwo­len­nik ne­o­mer­kan­ty­liz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neomerkantylistyczny

zwią­za­ny z ne­o­mer­kan­ty­liz­mem, do­ty­czą­cy ne­o­mer­kan­ty­liz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neomerkantylizm

pro­tek­cjo­nizm go­spo­dar­czy sto­so­wa­ny w hand­lu za­gra­nicz­nym po II woj­nie świa­to­wej przez kraje wy­so­ko roz­wi­nię­te w celu ochro­ny ich bi­lan­su płat­ni­cze­go i zwięk­sze­nia do­cho­dów z cła


Ne­o­mer­kan­ty­lizm – kon­cep­cja go­spo­dar­cza, która ma swoje ko­rze­nie w tra­dy­cyj­nym mer­kan­ty­liz­mie, ale zo­sta­ła do­sto­so­wa­na do współ­czes­nych re­a­liów. Obej­mu­je ona zbiór idei i stra­te­gii, które sku­pia­ją się na pro­mo­wa­niu sil­nej roli pań­stwa w go­spo­dar­ce, ochro­nie na­ro­do­wych in­te­re­sów eko­no­micz­nych oraz utrzy­ma­niu rów­no­wa­gi hand­lo­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neomodernistyczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ne­o­mo­der­niz­mem, do­ty­czą­cy ne­o­mo­der­niz­mu

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) po­dob­ny do ne­o­mo­der­niz­mu, ma­ją­cy cechy ne­o­mo­der­niz­mu


Źródła:

Wiktionary

Neomodernizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. szt. nurt fi­lo­zo­ficz­ny pod­da­ją­cy kry­ty­ce fi­lo­zo­fię post­mo­der­ni­stycz­ną

 (1.2) ar­chit. styl ar­chi­tek­to­nicz­ny prze­ło­mu XX i XXI w., na­wią­zu­ją­cy do mo­der­niz­mu;


Ne­o­mo­der­nizm – styl ar­chi­tek­to­nicz­ny prze­ło­mu XX i XXI w., na­wią­zu­ją­cy do re­per­tu­a­ru form prze­strzen­nych i de­ta­lu mo­der­niz­mu.

Ne­o­mo­der­nizm sta­no­wi od po­cząt­ku lat 80. re­ak­cję na prze­pych eklek­tycz­ne­go post­mo­der­niz­mu i pro­test wobec po­pu­liz­mu w ar­chi­tek­tu­rze, po­szu­ku­jąc w pro­sto­cie od­po­wied­nie­go środ­ka wy­ra­zu dla współ­czes­no­ści.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Neomycyna

an­ty­bio­tyk o dzia­ła­niu bak­te­rio­bój­czym, sto­so­wa­ny głów­nie przy za­bie­gach chi­rur­gicz­nych jamy brzusz­nej, w za­ka­że­niach dróg mo­czo­wych i je­li­to­wych oraz przy cho­ro­bach skóry


Ne­o­my­cy­na – wie­lo­funk­cyj­ny or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, na­tu­ral­ny an­ty­bio­tyk za­li­cza­ny do grupy an­ty­bio­ty­ków ami­no­gli­ko­zy­do­wych pro­du­ko­wa­ny przez "Strep­to­my­ces fra­diae". Głów­nie sto­so­wa­ny zew­nętrz­nie, rzad­ko w po­sta­ci do­ust­nej. Z prze­wo­du po­kar­mo­we­go wchła­nia się w ok. 3%, a nie jest sto­so­wa­ny pa­ren­te­ral­nie ze wzglę­du na tok­sycz­ność.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neon

1. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Ne i licz­bie ato­mo­wej 10, gaz szla­chet­ny wy­stę­pu­ją­cy w at­mos­fe­rze;
2.
a) po­tocz­nie: ja­rze­nio­wa lampa elek­trycz­na w po­sta­ci szkla­nej rury, sto­so­wa­na m.in. jako ozdo­ba; rura ja­rze­nio­wa;
b) napis z ta­kich lamp


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Ne i licz­bie ato­mo­wej 10;

 (1.2) pot. lampa elek­trycz­na ja­rze­nio­wa w po­sta­ci szkla­nej rury

 (1.3) pot. szyld, re­kla­ma zbu­do­wa­na z przez­ro­czy­stych rurek wy­peł­nio­nych ne­o­nem (1.1), który pod wpły­wem prądu elek­trycz­ne­go świe­ci;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. nazwa niek­tó­rych ga­tun­ków ryb z ro­dzi­ny ką­sa­czo­wa­tych; ; ;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neonacjonalista

zwo­len­nik ne­o­na­cjo­na­liz­mu (współ­czes­nej wer­sji na­cjo­na­liz­mu)


Źródła:

SJP.pl

Neonacysta

osoba wyz­na­ją­ca ide­o­lo­gię na­zi­stow­ską w okre­sie po II woj­nie świa­to­wej; ne­o­na­zi­sta


Źródła:

SJP.pl

Neonacystka

→ ne­o­na­cy­sta; ne­o­na­zist­ka


Źródła:

SJP.pl

Neonatolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie ne­o­na­to­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz, spe­cja­li­sta ne­o­na­to­lo­gii

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka, spe­cja­list­ka ne­o­na­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neonatologia

dział me­dy­cy­ny poś­wię­co­ny zdro­wiu i roz­wo­jo­wi no­wo­rod­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. spe­cja­li­za­cja me­dycz­na zaj­mu­ją­ca się no­wo­rod­ka­mi, ich roz­wo­jem, scho­rze­nia­mi i wa­da­mi roz­wo­jo­wy­mi;

 (1.2) pot. med. od­dział szpi­ta­la, kli­ni­ki lub szko­ły me­dycz­nej, który zaj­mu­je się ne­o­na­to­lo­gią (1.1)


Ne­o­na­to­lo­gia (łac. "ne­o­na­tus": „no­wo­ro­dek”) – prio­ry­te­to­wa dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się dia­gno­sty­ką i le­cze­niem cho­rób dzie­ci w okre­sie pre­na­tal­nym i no­wo­rod­ko­wym (w tym wcze­śnia­ków), a także opie­ką nad no­wo­rod­ka­mi zdro­wy­mi (ocena pra­wi­dło­wo­ści roz­wo­ju, roz­wią­zy­wa­nie pro­ble­mów z lak­ta­cją i kar­mie­niem pier­sią). W Pol­sce ne­o­na­to­lo­gia jest jedną ze spe­cja­li­za­cji le­kar­skich, a jej kon­sul­tan­tem kra­jo­wym od 23 lipca 2018 jest prof. dr hab. Ewa Hel­wich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neonatologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z ne­o­na­to­lo­gią, do­ty­czą­cy ne­o­na­to­lo­gii


Źródła:

Wiktionary

Neonatolożka

→ ne­o­na­to­log


Patrz:neonatolog

Źródła:

SJP.pl

Neonaturalistka

→ ne­o­na­tu­ra­li­sta


Patrz:neonaturalista

Źródła:

SJP.pl

Neonatus

no­wo­ro­dek


Źródła:

SJP.pl

Neonazista

osoba wyz­na­ją­ca ide­o­lo­gię na­zi­stow­ską w okre­sie po II woj­nie świa­to­wej; ne­o­na­cy­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. zwo­len­nik ne­o­na­ziz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neonazistka

→ ne­o­na­zi­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka na­ziz­mu usi­łu­ją­ca re­a­li­zo­wać ide­o­lo­gię na­zi­sto­wa­ską po dru­giej woj­nie świa­to­wej


Patrz:neonazista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neonazistowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ne­o­na­ziz­mem, do­ty­czą­cy ne­o­na­ziz­mu


Źródła:

Wiktionary

Neonazistowsko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ne­o­na­zi­stow­ski


Źródła:

Wiktionary

Neonazizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. ide­o­lo­gia od­wo­łu­ją­ca się do na­ziz­mu, na­zizm odra­dza­ja­cy się po dru­giej woj­nie świa­to­wej;


Ne­o­na­zizm – współ­czes­ny skraj­nie pra­wi­co­wy ruch po­li­tycz­ny zmie­rza­ją­cy do bu­do­wy ustro­ju opar­te­go na na­ziz­mie.

Głosi na­drzęd­ność in­te­re­sów na­ro­do­wych umie­szcza­jąc je jed­nak w szer­szym kon­tek­ście su­pre­ma­cji ra­so­wej. Odrzu­ca za­ło­że­nia ko­mu­niz­mu i li­be­ral­nej de­mo­kra­cji.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Neonek

1. zdrob­nie­nie od: neon (ryba);
2. zdrob­nie­nie od: neon (lampa); ne­o­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pa­ra­che­i­ro­don in­ne­si|ref=tak., neon In­ne­sa, mała, po­cho­dzą­ca z Peru, słod­ko­wod­na ryba z czer­wo­nym tyłem i nie­bie­skim, świe­cą­cym pasem wzdłuż ciała, po­pu­lar­na jako ryba ak­wa­rio­wa;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neoniarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rze­mieśl­nik pro­du­ku­ją­cy neony


Źródła:

Wiktionary

Neonik

mały neon (lampa); ne­o­nek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od neon


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neonikotynoid

ne­u­ro­ak­tyw­ny in­sek­ty­cyd che­micz­nie spo­krew­nio­ny z ni­ko­ty­ną


Źródła:

SJP.pl

Neonila

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Neonizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­po­sa­że­nie, przy­o­zdo­bie­nie w neony; pla­no­wy­a­no­we in­sta­lo­wa­nie ne­o­nów w prze­strze­ni pu­blicz­nej


Źródła:

Wiktionary

Neonomenklatura

nowa no­men­kla­tu­ra osoby z mia­no­wa­nia po­li­tycz­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Neonormacol

[czy­taj: ne­o­nor­ma­kol] nazwa hand­lo­wa leku zio­ło­we­go sto­so­wa­ne­go w za­par­ciach i za­bu­rze­niach pe­ry­stal­ty­ki jelit, za­wie­ra­ją­ce­go agar, ko­rzeń se­le­ra i korę kru­szy­ny


Źródła:

SJP.pl

Neonowy

→ neon


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy neonu (pier­wiast­ka che­micz­ne­go)

 (1.2) do­ty­czą­cy neonu (ele­men­tu świetl­ne­go)


Patrz:neon

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neontolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ne­on­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Neontologia

dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się ży­wy­mi or­ga­niz­ma­mi ży­ją­cy­mi współ­cze­śnie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. nauka o współ­czes­nych or­ga­niz­mach


Ne­on­to­lo­gia – część bio­lo­gii zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem or­ga­niz­mów ży­ją­cych współ­cze­śnie. Po­ję­cie używa się w prze­ci­wień­stwie do pa­le­on­to­lo­gii, która zaj­mu­je się or­ga­niz­ma­mi ko­pal­ny­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neontologiczny

→ ne­on­to­lo­gia


Patrz:neontologia

Źródła:

SJP.pl

Neonówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. lamp­ka ne­o­no­wa

 (1.2) pot. wkrę­tak ne­o­no­wy

 (1.3) pot. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pa­ra­che­i­ro­don in­ne­si|ref=tak., neon In­ne­sa, mała, po­cho­dzą­ca z Peru, słod­ko­wod­na ryba z czer­wo­nym tyłem i nie­bie­skim, świe­cą­cym pasem wzdłuż ciała, po­pu­lar­na jako ryba ak­wa­rio­wa;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Neopentekostalizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. trze­cia fala pen­te­ko­sta­liz­mu, która nie ogra­ni­cza­ła się tylko do ko­ścio­łów zie­lo­noś­wiąt­ko­wych lecz roz­sze­rza­ła swoje wpły­wy na inne wyz­na­nia chrze­ści­jań­skie;


Źródła:

Wiktionary

Neopilina

mię­czak z gro­ma­dy jed­no­tar­czow­ców, je­dy­ny współ­cze­śnie ży­ją­cy jej przed­sta­wi­ciel, o nie­wiel­kiej gło­wie, dłu­gim tu­ło­wiu po­kry­tym nie­wiel­ką stoż­ko­wą musz­lą, z ser­cem o dwóch pa­rach przed­sion­ków i parze komór


Źródła:

SJP.pl

Neopitagoreizm

Ne­o­pi­ta­go­re­izm – ogól­na nazwa sta­ro­żyt­nych, śred­nio­wiecz­nych i re­ne­san­so­wych nur­tów fi­lo­zo­ficz­nych czer­pią­cych z nauk Pi­ta­go­ra­sa i uz­na­ją­cych się za kon­ty­nu­a­to­rów pi­ta­go­re­iz­mu.

W III i II w.p.n.e. szko­ła pi­ta­go­rej­ska po­du­pa­dła, a jej nauki ule­gły w znacz­nej mie­rze za­pom­nie­niu.


Źródła:

Wikipedia

Neoplan

marka au­to­bu­sów i au­to­ka­rów


Ne­o­plan – marka au­to­bu­sów pro­du­ko­wa­nych przez AG, do 2008 funk­cjo­no­wa­ło odręb­ne przed­się­bior­stwo – Ne­o­plan Bus GmbH.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neoplastycyzm

styl w sztu­ce za­po­cząt­ko­wa­ny w la­tach 20. XX wieku, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się ogra­ni­cze­niem uży­wa­nych barw do 3 pod­sta­wo­wych, ge­o­me­trycz­no­ścią kształ­tów i pro­sto­pa­dło­ścią linii


Źródła:

SJP.pl

Neoplastyczny

→ ne­o­plaz­ja


Patrz:neoplazja

Źródła:

SJP.pl

Neoplatonik

zwo­len­nik, przed­sta­wi­ciel jed­ne­go z ostat­nich wiel­kich sy­ste­mów fi­lo­zo­ficz­nych sta­ro­żyt­no­ści, na­wią­zu­ją­ce­go do fi­lo­zo­fii Pla­to­na; ne­o­pla­toń­czyk, no­wo­pla­toń­czyk


Źródła:

SJP.pl

Neoplatonizm

Ne­o­pla­to­nizm – fi­lo­zo­fia pow­sta­ła w II wieku n.e. w Alek­san­drii pod wpły­wem myśli Pla­to­na oraz po­li­te­iz­mu grec­ko-rzym­skie­go. Naj­wy­bit­niej­szy­mi przed­sta­wi­cie­la­mi ne­o­pla­to­niz­mu byli Plo­tyn, Por­fi­riusz (III wiek n.e.), Sy­ryj­czyk Jam­blich (IV wiek n.e.) i przy­wód­ca ateń­skiej szko­ły ne­o­pla­toń­skiej Pro­klos (V wiek n.e.).


Źródła:

Wikipedia

Neoplatonka

→ ne­o­pla­toń­czyk


Patrz:neoplatończyk

Źródła:

SJP.pl

Neoplatończyk

zwo­len­nik, przed­sta­wi­ciel jed­ne­go z ostat­nich wiel­kich sy­ste­mów fi­lo­zo­ficz­nych sta­ro­żyt­no­ści, na­wią­zu­ją­ce­go do fi­lo­zo­fii Pla­to­na; ne­o­pla­to­nik, no­wo­pla­toń­czyk


Źródła:

SJP.pl

Neoplatoński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) filoz. zwią­za­ny z ne­o­pla­to­niz­men lub ne­o­pla­to­ni­ka­mi, do­ty­czą­cy ne­o­pla­to­niz­mu lub ne­o­pla­to­ni­ków


Źródła:

Wiktionary

Neoplazja

nie­kon­tro­lo­wa­ne nam­na­ża­nie się ko­mó­rek or­ga­niz­mu przeksz­tał­co­nych w ko­mór­ki no­wot­wo­ro­we, symp­tom stanu prze­dra­ko­we­go


Źródła:

SJP.pl

Neopoganin

wyz­naw­ca re­li­gii ne­o­po­gań­skiej, przed­chrze­ści­jań­skich wie­rzeń re­li­gij­nych ja­kie­goś kraju


Źródła:

SJP.pl

Neopoganka

→ ne­o­po­ga­nin


Patrz:neopoganin

Źródła:

SJP.pl

Neopogański

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ne­o­po­ga­niz­mem, do­ty­czą­cy ne­o­po­ga­niz­mu


Źródła:

Wiktionary

Neopogaństwo

ogól­ne okre­śle­nie róż­nych re­li­gii na­wią­zu­ją­cych do wie­rzeń przed­chrze­ści­jań­skich na danym ob­sza­rze lub w kraju


Źródła:

SJP.pl

Neopopiwek

po­tocz­nie: ro­dzaj po­dat­ku od wy­na­gro­dzeń, który za­stą­pił w 1993 roku wcze­śniej­szy po­da­tek od po­nad­nor­ma­tyw­nych wy­na­gro­dzeń, zwany po­piw­kiem


Źródła:

SJP.pl

Neopozytywista

zwo­len­nik ne­o­po­zy­ty­wiz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neopozytywistka

→ ne­o­po­zy­ty­wi­sta


Patrz:neopozytywista

Źródła:

SJP.pl

Neopozytywistyczny

→ ne­o­po­zy­ty­wizm


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ne­o­po­zy­ty­wiz­mem


Patrz:neopozytywizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neopozytywizm

kie­ru­nek w fi­lo­zo­fii XX w. uwa­ża­ją­cy, że praw­dzi­wą wie­dzą jest je­dy­nie wie­dza opar­ta na doś­wiad­cze­niu


Źródła:

SJP.pl

Neopren

nie­pal­ny ka­u­czuk syn­te­tycz­ny, od­por­ny na oleje i roz­pu­szczal­ni­ki; po­lich­lo­ro­pren


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. nazwa hand­lo­wa syn­te­tycz­ne­go ka­u­czu­ku chlo­ro­pe­no­we­go, który w po­sta­ci spie­nio­nej jest lek­kim i wy­trzy­ma­łym ma­te­ria­łem stos­wa­nym m.in. do pro­duk­cji ska­fan­drów nur­ko­wych;


Ne­o­pren, po­lich­lo­ro­pren, ka­u­czuk po­lich­lo­ro­pre­no­wy – nazwa hand­lo­wa ka­u­czu­ku syn­te­tycz­ne­go otrzy­my­wa­ne­go w wy­ni­ku po­li­me­ry­za­cji emul­syj­nej chlo­ro­pre­nu (2-chlo­ro­bu­ta-1,3-dienu). W po­rów­na­niu z ka­u­czu­kiem na­tu­ral­nym i tra­dy­cyj­ny­mi ka­u­czu­ka­mi syn­te­tycz­ny­mi, opar­ty­mi na bu­ta­die­nie, ma więk­szą od­por­ność na oleje i roz­pu­szczal­ni­ki or­ga­nicz­ne, wol­niej rów­nież ulega sta­rze­niu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neoprenowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ne­o­pre­nem, do­ty­czą­cy ne­o­pre­nu, wy­ko­na­ny z ne­o­pre­nu


Źródła:

Wiktionary

Neoprezbiter

du­chow­ny, który nie­daw­no przy­jął świę­ce­nia ka­płań­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kośc. pre­zbi­ter w pier­wszym roku po przy­ję­ciu świę­ceń


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neoprofes

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­kon­nik, który skła­da lub wła­śnie zło­żył śluby


Źródła:

Wiktionary

Neoprofeska

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. za­kon­ni­ca, która do­pie­ro co zło­ży­ła śluby za­kon­ne


Źródła:

Wiktionary

Neoprokurator

pro­ku­ra­tor po­wią­za­ny z ne­o­sę­dzia­mi


Źródła:

SJP.pl

Neoproterozoiczny

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od ne­o­pro­te­ro­zo­ik


Źródła:

Wiktionary

Neoproterozoik

ostat­nia era pro­te­ro­zo­i­ku, trwa­ją­ca 458 mi­lio­nów lat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. ostat­nia, naj­młod­sza era (lub era­tem) pro­te­ro­zo­i­ku, trwa­ją­ca 1000 – 542 mi­lio­nów lat temu;


Ne­o­pro­te­ro­zo­ik (ang. "Ne­o­pro­te­ro­zo­ic")

W erze tej pow­sta­ły złoża ropy naf­to­wej w dy­stryk­cie At­ha­ba­ska, w Ka­na­dzie, a także sól ka­mien­na w Afry­ce Za­chod­niej i Au­stra­lii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neoprotestancki

do­ty­czą­cy no­wszych nur­tów pro­te­stan­tyz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neopsychoanaliza

nurt w psy­cho­a­na­li­zie za­prze­cza­ją­cy, że głów­nym czyn­ni­kiem wa­run­ku­ją­cym oso­bo­wość jest popęd sek­su­al­ny i przy­pi­su­ją­cy tę rolę czyn­ni­kom kul­tu­ro­wym i spo­łecz­nym


Źródła:

SJP.pl

Neorealista

zwo­len­nik ne­o­re­a­liz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neorealistka

zwo­len­nicz­ka ne­o­re­a­liz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neorealistyczny

→ ne­o­re­a­lizm


Patrz:neorealizm

Źródła:

SJP.pl

Neorealizm

ruch ar­ty­stycz­ny w li­te­ra­tu­rze, pla­sty­ce i fil­mie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neoregelia

Ne­o­re­ge­lia ("Ne­o­re­ge­lia" L.B. Sm.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bro­me­lio­wa­tych ("Bro­me­lia­ce­ae"). Obej­mu­je 97–125 ga­tun­ków. Wszyst­kie wy­stę­pu­ją w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej, we wschod­niej i po­łud­nio­wej czę­ści Bra­zy­lii oraz w Ama­zo­nii. Cen­trum zróż­ni­co­wa­nia jest Mata Atlântica we wschod­niej Bra­zy­lii, gdzie rosną 102 ga­tun­ki.


Źródła:

Wikipedia

Neorenesans

Ne­o­re­ne­sans – nurt w ar­chi­tek­tu­rze XIX-wiecz­ne­go hi­sto­ryz­mu, na­wią­zu­ją­cy for­mal­nie do ar­chi­tek­tu­ry re­ne­san­so­wej. W kra­jach Eu­ro­py Środ­ko­wej na­wią­zy­wa­no prze­de wszyst­kim do tzw. re­ne­san­su pół­noc­ne­go.

Te­o­re­tycz­ny grunt dla roz­wo­ju ne­o­re­ne­san­su zo­stał przy­go­to­wa­ny już na po­cząt­ku XIX w.


Źródła:

Wikipedia

Neorokoko

nurt w sztu­kach pla­stycz­nych XIX wieku na­wią­zu­ją­cy do ro­ko­ka


Źródła:

SJP.pl

Neorokokowy

→ ne­o­ro­ko­ko


Patrz:neorokoko

Źródła:

SJP.pl

Neoromanizm

Przy­kła­dy bu­dow­li ne­o­ro­mań­skich

Ne­o­ro­ma­nizm (styl ne­o­ro­mań­ski) – nurt w ar­chi­tek­tu­rze i sztu­ce XIX-wiecz­ne­go hi­sto­ryz­mu, na­wią­zu­ją­cy do ar­chi­tek­tu­ry ro­mań­skiej.

Ne­o­ro­ma­nizm roz­wi­nął się w ar­chi­tek­tu­rze póź­niej niż ne­o­go­tyk, od­wrot­nie niż hi­sto­rycz­ne epoki, na któ­rych się wzo­ro­wa­ły.


Źródła:

Wikipedia

Neoromantyczka

zwo­len­nicz­ka lub przed­sta­wi­ciel­ka ne­o­ro­man­tyz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neoromantyczny

→ ne­o­ro­man­tyzm


przy­miot­nik

 (1.1) liter. szt. zwią­za­ny z ne­o­ro­man­tyz­mem


Patrz:neoromantyzm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neoromantyk

ba­dacz lub pa­sjo­nat ne­o­ro­man­tyz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) liter. szt. przed­sta­wi­ciel, zwo­len­nik ne­o­ro­man­tyz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neoromantyka

ba­dacz lub pa­sjo­nat ne­o­ro­man­tyz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. ne­o­ro­man­tyzm

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od ne­o­ro­man­tyk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neoromantyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. szt. kie­ru­nek w li­te­ra­tu­rze i sztu­ce na prze­ło­mie XIX i XX w. wy­ka­zu­ją­cy pewne po­do­bień­stwa do ro­man­tyz­mu

 (1.2) muz. kie­ru­nek w mu­zy­ce pow­sta­ły w Niem­czech w dru­giej po­ło­wie XIX w., po­le­ga­ją­cy na odrzu­ce­niu sche­ma­tów i ka­no­nów kla­sycz­nych


Źródła:

Wiktionary

Neoscholastyczny

→ ne­os­cho­la­sty­ka


Patrz:neoscholastyka

Źródła:

SJP.pl

Neoscholastyk

przed­sta­wi­ciel, zwo­len­nik ne­os­cho­la­sty­ki


Źródła:

SJP.pl

Neoscholastyka

przed­sta­wi­ciel, zwo­len­nik ne­os­cho­la­sty­ki


Ne­os­cho­la­sty­ka – nurt fi­lo­zo­ficz­ny od­na­wia­ją­cy fi­lo­zo­fię scho­la­stycz­ną. Współ­czes­na ne­os­cho­la­sty­ka za­po­cząt­ko­wa­na zo­sta­ła en­cy­kli­ką Leona XIII – "Ae­ter­ni Pa­tris". Leon XIII wez­wał do za­an­ga­żo­wa­nia się ka­to­li­ków w pracę fi­lo­zo­ficz­ną i przy­ję­cie w niej jed­ne­go wzor­ca - scho­la­sty­ki, w szcze­gól­no­ści w for­mie na­da­nej przez To­ma­sza z Ak­wi­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neosecesjonistka

→ ne­o­se­ce­sjo­ni­sta


Patrz:neosecesjonista

Źródła:

SJP.pl

Neosem.

skrót od: ne­o­se­man­tyzm, ne­o­se­man­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Neosemantyczny

→ ne­o­se­man­tyzm


Patrz:neosemantyzm

Źródła:

SJP.pl

Neosemantyzacja

Ne­o­se­man­ty­za­cja – na­da­wa­nie wy­ra­zom (lek­se­mom) no­wych zna­czeń lub po­sze­rza­nie ich ist­nie­ją­cych zna­czeń. Oprócz ne­o­se­man­ty­za­cji do­ko­nu­ją­cej się pod wpły­wem obcym (por. kal­ko­wa­nie) roz­wi­ja się ne­o­se­man­ty­za­cja ro­dzi­ma. Do no­wszych ne­o­se­man­tyz­mów w ję­zy­ku pol­skim na­le­żą np. okre­śle­nia „na­gło­śnić”, „wy­ci­szyć spra­wę”, „wnio­sko­wać o coś”, „ko­mór­ka” (te­le­fon ko­mór­ko­wy).


Źródła:

Wikipedia

Neosemantyzm

wyraz już ist­nie­ją­cy, któ­re­mu na­da­no nowe zna­cze­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz, który już ist­nie­je w danym ję­zy­ku, jed­nak przy­pi­sa­no mu nowe zna­cze­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neoslawistyczny

→ ne­os­la­wizm


Patrz:neoslawizm

Źródła:

SJP.pl

Neoslawizm

Ne­os­la­wizm ( νέος "néos" „nowy” + Slavi „Sło­wia­nie”) – ruch po­li­tycz­ny pow­sta­ły pod ko­niec XIX wieku wy­ra­sta­ją­cy z i jed­no­cze­śnie kry­tycz­ny wobec pans­la­wiz­mu. Pow­stał wsku­tek dzia­łal­no­ści na­ro­do­wych dzia­ła­czy cze­skich.

Głów­ną ideą ne­os­la­wi­stów była wspól­na obro­na te­re­nów za­miesz­ka­nych przez Sło­wian przed pan­ger­ma­ni­stycz­ną ek­span­sją nie­miec­ką.


Źródła:

Wikipedia

Neospasmina

nazwa hand­lo­wa ro­ślin­ne­go leku uspo­ka­ja­ją­ce­go, za­wie­ra­ją­ce­go zwy­kle me­li­sę i wa­le­ria­nę; Ne­o­spaz­mi­na


Źródła:

SJP.pl

Neospazmina

nazwa hand­lo­wa ro­ślin­ne­go leku uspo­ka­ja­ją­ce­go, za­wie­ra­ją­ce­go zwy­kle me­li­sę i wa­le­ria­nę; Ne­o­spas­mi­na


Źródła:

SJP.pl

Neostrada

nazwa usłu­gi do­stę­pu do sze­ro­ko­pas­mo­we­go In­ter­ne­tu pro­wa­dzo­nej przez Te­le­ko­mu­ni­ka­cję Pol­ską


Ne­o­stra­da – usłu­ga Oran­ge Pol­ska (do kwiet­nia 2012 r. Te­le­ko­mu­ni­ka­cji Pol­skiej) opar­ta na tech­no­lo­gii ADSL, ADSL2+, VDSL2 (Ne­o­stra­da Fiber) lub FTTH oraz na stan­dar­dzie wy­ma­ga­ją­cym uży­cia kom­pa­ty­bil­ne­go mo­de­mu do po­łą­czeń in­ter­ne­to­wych. Usłu­ga umoż­li­wia stały do­stęp do In­ter­ne­tu tylko na ana­lo­go­wej linii te­le­fo­nicz­nej lub de­dy­ko­wa­nym łączu FTTH.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neosędzia

sę­dzia po­wo­ła­ny przez upo­li­tycz­nio­ną Kra­jo­wą Radę Są­dow­nict­wa (po re­for­mie z 2017)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) neol. publ. polit. praw. sę­dzia po­wo­ła­ny z udzia­łem Kra­jo­wej Rady Są­dow­nict­wa po jej re­for­mie w 2017 roku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neosłowiański

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ne­os­la­wiz­mem, bę­dą­cy zwo­len­ni­kiem ne­os­la­wiz­mu


Źródła:

Wiktionary

Neotektoniczny

→ ne­o­tek­to­ni­ka


Patrz:neotektonika

Źródła:

SJP.pl

Neotelewizja

model te­le­wiz­ji, w któ­rym kła­dzie się naj­więk­szy na­cisk na roz­ryw­kę


Ne­o­te­le­wiz­ja (neo-tv) – ter­min za­po­cząt­ko­wa­ny w la­tach 80. XX w. przez Um­ber­ta Eco. Okre­śla ro­dzaj te­le­wiz­ji, która "mówi sama o Sobie". Ogra­ni­cze­nie in­for­ma­cji zew­nętrz­nych, mak­sy­ma­li­za­cja tre­ści wew­nętrz­nych to głów­na cecha tego ro­dza­ju me­diów. Do­sko­na­ły­mi przy­kła­da­mi na sto­so­wa­nie tej tech­ni­ki są róż­ne­go ro­dza­ju gale czy ob­cho­dy uś­wiet­nia­ją­ce dzia­łal­ność te­le­wiz­ji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neotenia

1. za­cho­wa­nie umie­jęt­no­ści dzie­cię­cych u do­ro­słych osob­ni­ków
2. zdol­ność płcio­we­go rozm­na­ża­nia się larw niek­tó­rych zwie­rząt


Ne­o­te­nia (gr. "teínein" ‘na­pi­nać’, ‘roz­cią­gać’) – zdol­ność płcio­we­go rozm­na­ża­nia się or­ga­niz­mów we wczes­nych eta­pach on­to­ge­ne­zy (np. larw niek­tó­rych zwie­rząt), wy­stę­pu­ją­ca w na­stęp­stwie przy­spie­szo­ne­go w sto­sun­ku do resz­ty ciała roz­wo­ju na­rzą­dów roz­rod­czych (ne­o­te­nia pełna albo zu­peł­na), a także za­trzy­ma­nie u osob­ni­ków do­ro­słych pew­nych cech in­fan­tyl­nych (ne­o­te­nia nie­peł­na albo nie­zu­peł­na).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neoteniczny

→ ne­o­te­nia


Patrz:neotenia

Źródła:

SJP.pl

Neoterycy

Ne­o­te­ry­cy (od gr. "hoi ne­o­te­roi po­ie­tai", do­słow­nie „poeci młod­si”, łac. "po­e­tae novi") – ter­min oz­na­cza­ją­cy grupę mło­dych po­e­tów rzym­skich dzia­ła­ją­cych w po­ło­wie I wieku p.n.e.

Ne­o­te­ry­cy zer­wa­li z rzym­ską tra­dy­cją wiel­kich epo­sów hi­sto­rycz­nych. Wzo­ru­jąc się na po­ez­ji hel­le­ni­stycz­nej, zwła­szcza alek­san­dryj­skiej, pre­fe­ro­wa­li ut­wo­ry nie­wiel­kich roz­mia­rów (epi­gra­my, frasz­ki, krót­kie scen­ki, pie­śni we­sel­ne i ża­łob­ne, epyl­lia – małe po­e­ma­ty epic­kie), lecz wy­cy­ze­lo­wa­ne do per­fek­cji (np.


Źródła:

Wikipedia

Neotomista

zwo­len­nik ne­o­to­miz­mu, współ­czes­nej wer­sji re­li­gij­no-fi­lo­zo­ficz­ne­go nurtu ide­o­we­go, za­po­cząt­ko­wa­ne­go przez św. To­ma­sza z Ak­wi­nu


Źródła:

SJP.pl

Neotomistka

→ ne­o­to­mi­sta


Patrz:neotomista

Źródła:

SJP.pl

Neotomistyczny

→ ne­o­to­mizm


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ne­o­to­miz­mem


Patrz:neotomizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neotomizm

współ­czes­na wer­sja to­miz­mu, te­i­stycz­ne­go nurtu fi­lo­zo­fii To­ma­sza z Ak­wi­nu, roz­wi­ja­na głów­nie w na łonie Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go


Ne­o­to­mizm – współ­czes­na wer­sja to­miz­mu, głów­ny kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­ny ne­os­cho­la­sty­ki, po­pu­lar­ny w łonie ka­to­li­cyz­mu. Ne­o­to­mi­ści opo­wia­da­ją się za tzw. kla­sycz­ną kon­cep­cją fi­lo­zo­fii, ak­cen­tu­ją róż­ni­cę mię­dzy nauką a re­li­gią i sztu­ką; za „fi­lo­zo­fię pier­wszą” uz­na­ją te­o­rię bytu. Istot­ny­mi wy­róż­ni­ka­mi ne­o­to­miz­mu są: re­a­lizm, plu­ra­lizm, hy­le­mor­fizm, teizm, in­te­lek­tu­a­lizm, kla­sycz­na kon­cep­cja praw­dy, umiar­ko­wa­ny re­a­lizm po­ję­cio­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neototalitarny

→ ne­o­to­ta­li­ta­ryzm


Patrz:neototalitaryzm

Źródła:

SJP.pl

Neototalitaryzm

współ­czes­na od­mia­na to­ta­li­ta­ryz­mu opar­ta na mięk­kich me­cha­niz­mach kon­tro­li (np. język, pro­ce­du­ry, tech­no­lo­gia) za­miast ma­so­wej prze­mo­cy


Źródła:

SJP.pl

Neotrockista

zwo­len­nik ne­o­troc­kiz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neotrockizm

nurt ide­o­lo­gicz­ny po II woj­nie świa­to­wej, bę­dą­cy próbą przy­sto­so­wa­nia kon­cep­cji L. Troc­kie­go do współ­czes­nych wa­run­ków po­li­tycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Neotropikalny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. biol. zwią­za­ny z kra­i­ną ne­o­tro­pi­kal­ną, do­ty­czą­cy kra­i­ny ne­o­tro­pi­kal­nej


Źródła:

Wiktionary

Neotyp

w tak­so­no­mii: za­stęp­czy przed­sta­wi­ciel wzor­co­wy


Ne­o­typ (gr. νέος „nowy” τύπος „od­bi­cie, wzór, znak, od­cisk”) – w tak­so­no­mii jest to okaz wyz­na­cza­ny za­miast okazu ty­po­we­go da­ne­go tak­so­nu. Autor opisu no­we­go tak­so­nu zaz­wy­czaj w do­ku­men­ta­cji jego opisu zo­sta­wia do prze­cho­wa­nia jego ty­po­wy okaz, tzw. ho­lo­typ lub lek­to­typ. Gdy jed­nak taki okaz nie zo­stał wyz­na­czo­ny, zo­stał zgu­bio­ny lub uległ zni­szcze­niu, wyz­na­cza­ny jest okaz za­stęp­czy – ne­o­typ. Cza­sa­mi rolę ne­o­ty­pu peł­nić może ilu­stra­cja lub zdję­cie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neowagina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wa­gi­na ufor­mo­wa­na w pro­ce­sie ko­rek­ty płci, w przy­pad­ku nie­wyksz­tał­ce­nia się po­chwy w wy­ni­ku za­bu­rzeń roz­wo­ju sek­su­al­ne­go albo pod­czas re­kon­struk­cji de­fek­tów (po ope­ra­cji no­wot­wo­ru, ura­zie)


Źródła:

Wiktionary

Neowitalista

zwo­len­nik ne­o­wi­ta­liz­mu


Źródła:

SJP.pl

Neowitalizm

XIX-wiecz­ny nurt fi­lo­zo­ficz­ny gło­szą­cy po­gląd, że życia or­ga­nicz­ne­go nie można cał­ko­wi­cie wy­pro­wa­dzić z pro­ce­sów fi­zycz­no-che­micz­nych


Źródła:

SJP.pl

Neoznaczek

zna­czek pocz­to­wy ku­po­wa­ny w in­ter­ne­cie, przez­na­czo­ny do sa­mo­dziel­ne­go wy­dru­ko­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Neozoik

era w dzie­jach Ziemi, która roz­po­czę­ła się po okre­sie kredy i trwa do dziś; era ke­no­zo­icz­na, ke­no­zo­ik


Źródła:

SJP.pl

Neozwiązek

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) śro­do­wi­sko­wo: po­gard­li­wie o OPZZ jako kon­ty­nu­a­cji pod­po­rząd­ko­wa­nych par­tii związ­ków za­wo­do­wych w PRL-u


Źródła:

SJP.pl

Neoński

po­tocz­nie: zwią­za­ny z Ne­o­ka­te­chu­me­na­tem, ka­to­lic­kim ru­chem re­li­gij­nym; ne­o­ka­te­chu­me­nal­ny


Źródła:

SJP.pl

Nep

(od ro­syj­skie­go: no­wa­ja eko­no­mi­cze­ska­ja po­li­ti­ka - nowa po­li­ty­ka eko­no­micz­na) po­li­ty­ka go­spo­dar­cza wczes­ne­go Związ­ku Ra­dziec­kie­go, wpro­wa­dzo­na cza­so­wo dla od­bu­do­wa­nia kraju po za­pa­ści z cza­sów ko­mu­niz­mu wo­jen­ne­go; NEP


Źródła:

SJP.pl

Nepal

kraj fe­de­ral­ny w Azji Po­łud­nio­wej, w Hi­ma­la­jach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Azji;


Nepal, ofi­cjal­nie Fe­de­ral­na De­mo­kra­tycz­na Re­pu­bli­ka Ne­pa­lu ( नेपाल trl. "Nepāl", trb. "Nepal") – de­mo­kra­tycz­na re­pu­bli­ka fe­de­ral­na w Azji Po­łud­nio­wej, po­ło­żo­na w środ­ko­wej czę­ści Hi­ma­la­jów, gra­ni­czą­ca na pół­no­cy z Chi­na­mi, a na po­łud­niu, wscho­dzie i za­cho­dzie z In­dia­mi, bez do­stę­pu do morza.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nepalczyk

oby­wa­tel Ne­pa­lu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Ne­pa­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nepali

język ne­pal­ski


Źródła:

SJP.pl

Nepalka

oby­wa­tel­ka Ne­pa­lu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Ne­pa­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nepalski

zwią­za­ny z Ne­pa­lem


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Nepal

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język urzę­do­wy Ne­pa­lu;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nepalskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem ne­pal­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem ne­pal­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku ne­pal­skim


Źródła:

Wiktionary

Neper

jed­nost­ka uży­wa­na zwła­szcza w te­le­ko­mu­ni­ka­cji do wy­ra­ża­nia wzmoc­nie­nia lub tłu­mie­nia mocy elek­trycz­nej, na­tę­że­nia prądu itp.


Neper – bez­wy­mia­ro­wa lo­ga­ryt­micz­na jed­nost­ka miary wiel­ko­ści ilo­ra­zo­wych, oz­na­cza­na sym­bo­lem Np, sto­so­wa­na w elek­tro­tech­ni­ce i aku­sty­ce, naz­wa­na na cześć Johna Na­pie­ra (1550-1617), któ­re­go zla­ty­ni­zo­wa­ne naz­wi­sko brzmia­ło „Neper”.

Sto­su­nek dwu wiel­ko­ści po­lo­wych for­mu­la_1 i for­mu­la_2 w ne­pe­rach jest de­fi­nio­wa­ny przez jego lo­ga­rytm na­tu­ral­ny for­mu­la_3


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nepomucen

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Ne­po­mu­cen – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Żeń­ski od­po­wied­nik to Ne­po­mu­ce­na.

Ne­po­mu­cen imie­ni­ny ob­cho­dzi: 17 paź­dzier­ni­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nepomucenostwo

Ne­po­mu­cen z mał­żon­ką; Ne­po­mu­ce­no­wie


Źródła:

SJP.pl

Nepomucenowie

Ne­po­mu­cen z mał­żon­ką; Ne­po­mu­ce­no­stwo


Źródła:

SJP.pl

Nepomucenowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ne­po­mu­ce­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Nepot

krew­ny, ulu­bie­niec osoby wpły­wo­wej, po­pie­ra­ny przez nią


Źródła:

SJP.pl

Nepotka

→ nepot


Patrz:nepot

Źródła:

SJP.pl

Nepotyczny

→ ne­po­tyzm; ne­po­ty­stycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Nepotysta

czło­wiek wpły­wo­wy, po­pie­ra­ją­cy krew­nych, przy­ja­ciół


Źródła:

SJP.pl

Nepotystka

→ ne­po­ty­sta


Patrz:nepotysta

Źródła:

SJP.pl

Nepotystyczny

→ ne­po­tyzm; ne­po­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Nepotyzm

1. da­wa­nie pier­wszeń­stwa krew­nym i zna­jo­mym przy ob­sa­dza­niu sta­no­wisk; ku­mo­ter­stwo, fa­wo­ry­tyzm;
2. daw­niej: udzie­la­nie przez pa­pie­ży przy­wi­le­jów swoim krew­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ob­sa­dza­nie pod­le­głych sobie sta­no­wisk krew­ny­mi

 (1.2) daw. pre­fe­ro­wa­nie przez pa­pie­ży swo­ich krew­nych przy udzie­la­niu przy­wi­le­jów


Ne­po­tyzm ( nepos – wnuk, po­to­mek) – fa­wo­ry­zo­wa­nie człon­ków ro­dzi­ny przy ob­sa­dza­niu sta­no­wisk i przy­dzie­la­niu god­no­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neptek

w gwa­rze miej­skiej: nie­do­raj­da, ofer­ma


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) lek­cew. osoba nie­za­rad­na lub nie­zdar­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neptun

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Np


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Np i licz­bie ato­mo­wej 93;


Nep­tun – ga­zo­wy ol­brzym, ósma, naj­dal­sza od Słoń­ca pla­ne­ta w Ukła­dzie Sło­necz­nym, czwar­ta pod wzglę­dem śred­ni­cy oraz trze­cia pod wzglę­dem masy. Nep­tun jest ponad 17 razy ma­syw­niej­szy od Ziemi i ma­syw­niej­szy od swo­je­go „bliź­nia­ka” Urana, który ma masę pra­wie 15 razy więk­szą od masy Ziemi. Krąży wokół Słoń­ca w od­le­gło­ści około 30 razy więk­szej niż dy­stans Zie­mia-Słoń­ce. Nazwa po­cho­dzi od rzym­skie­go boga mórz Nep­tu­na. Jego sym­bol astro­no­micz­ny to, sty­li­zo­wa­ny trój­ząb Nep­tu­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neptuniczny

zwią­za­ny z ży­wio­łem wod­nym, oce­a­nem, np. for­ma­cje nep­tu­nicz­ne - skały osa­do­we pow­sta­łe wsku­tek dzia­ła­nia wody


Źródła:

SJP.pl

Neptunit

mi­ne­rał, krze­mo­ty­ta­nian sodu, po­ta­su, że­la­za i man­ga­nu


Nep­tu­nit – bar­dzo rzad­ki mi­ne­rał z ro­dzi­ny krze­mia­nów. Nep­tu­nit zo­stał naz­wa­ny w 1893 roku przez szwedz­kie­go mi­ne­ra­lo­ga Gu­sta­va Flin­ka (1848–1931) na cześć Nep­tu­na, rzym­skie­go boga morza. Nazwa ta zo­sta­ła na­da­na ze wzglę­du na bli­skie po­wią­za­nie nep­tu­ni­tu w jego ty­po­wej lo­ka­li­za­cji w Narssârssuk na Gren­lan­dii z egi­ry­nem naz­wa­nym na cześć "Ægira", boga morza i zwie­rząt mor­skich w mi­to­lo­gii nor­dyc­kiej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neptunizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. geol. te­o­ria ge­o­lo­gicz­na gło­szą­ca, że wszyst­kie skały na Ziemi pow­sta­ły w wy­ni­ku kry­sta­li­za­cji i osa­dza­nia się sub­stan­cji mi­ne­ral­nych z wody mor­skiej


Nep­tu­nizm – jeden z daw­nych kie­run­ków w ge­o­lo­gii, funk­cjo­nu­ją­cy na prze­ło­mie XVIII i XIX wieku, bę­dą­cy w opo­zy­cji do plu­to­niz­mu. Nazwa wy­wo­dzi się od rzym­skie­go boga mórz – Nep­tu­na. Nep­tu­nizm za­kła­dał, że wszyst­kie skały pow­sta­ły po­przez kry­sta­li­za­cję lub osa­dza­nie ze śro­do­wi­ska wod­ne­go. Kon­cep­cja ta oka­za­ła się słusz­na w ogra­ni­czo­nym stop­niu, je­dy­nie w od­nie­sie­niu do niek­tó­rych skał osa­do­wych.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Neptunowy

→ nep­tun


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy nep­tu­nu (pier­wiast­ka)


Patrz:neptun

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ner

zgru­bie­nie od: nerka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. rzeka środ­ko­wo­pol­ska, prawy do­pływ Warty;


Ner – rzeka w środ­ko­wej Pol­sce, pły­nie przez wo­je­wództ­wo łódz­kie i wiel­ko­pol­skie, na Wy­so­czyź­nie Ła­skiej i w Kot­li­nie Kol­skiej, prawy do­pływ środ­ko­wej Warty, o dłu­go­ści 134 km. W dol­nym od­cin­ku pra­do­lin­nym daw­niej za­ba­gnio­ne dno do­li­ny jest obec­nie ure­gu­lo­wa­ne i użyt­ko­wa­ne pod łąki. Mak­sy­mal­na roz­pię­tość wahań sta­nów wody w dol­nym biegu wy­no­si 3,5 m.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nera

zgru­bie­nie od: nerka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) grub. slang. od: nerka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nercza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Kraju Za­baj­kal­skim, lewy do­pływ Szył­ki;


Ner­cza ( Нерча, "Nier­cza") – rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Kraju Za­baj­kal­skim, lewy do­pływ Szył­ki. Jej dłu­gość wy­no­si 580 km; do­rze­cze zaj­mu­je po­wierzch­nię 27 500 km².

Źró­dła rzeki znaj­du­ją się w pa­śmie Olok­miń­ski Sta­no­wik. Pły­nie ona sze­ro­ką do­li­ną w kie­run­ku po­łud­nio­wym.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Nerczan

ga­tu­nek sko­ru­pia­ka z ro­dzi­ny ho­ma­ro­wa­tych; lan­gu­styn­ka, ho­ma­rzec


Źródła:

SJP.pl

Nerczyca

przew­le­kłe scho­rze­nie nerek, bę­dą­ce na­stęp­stwem wielu cho­rób za­kaź­nych albo za­tru­cia


Źródła:

SJP.pl

Nerczyłusk

pa­proć z ro­dzi­ny pa­prot­ko­wa­tych, po­cho­dzą­ca z te­re­nów rów­ni­ko­wych; sze­ro­ko upra­wia­na jako ro­śli­na do­nicz­ko­wa i szklar­nio­wa; ne­fro­le­pis


Źródła:

SJP.pl

Nerczyńsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, w Kraju Za­baj­kal­skim, nad Ner­czą;


Ner­czyńsk ( Нерчинск, "Nier­czinsk") – mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej (w Kraju Za­baj­kal­skim), nad Ner­czą (do­pływ Szył­ki).

Za­ło­żo­ne w 1654 jako oś­ro­dek hand­lu fu­tra­mi i wa­row­nia, w któ­rej w 1689 Rosja za­war­ła z Chi­na­mi pier­wszy trak­tat re­gu­lu­ją­cy gra­ni­cę mię­dzy obu pań­stwa­mi; od 1696 mia­sto i sie­dzi­ba okrę­gu gór­ni­cze­go (sre­bro, ołów), na­le­żą­ce­go do dóbr rzą­do­wych (od 1704); na obec­nym miej­scu od 1812.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Nerczyński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ner­czą (rzeką w Rosji)

 (1.2) zwią­za­ny z Ner­czyń­skiem (mia­stem w Rosji)


Źródła:

Wiktionary

Nerd

osoba za­fa­scy­no­wa­na na­u­ka­mi ści­sły­mi, kom­pu­te­ra­mi i grami kom­pu­te­ro­wy­mi, czę­sto nie­przy­sto­so­wa­na do życia w spo­łe­czeń­stwie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba pa­sjo­nu­ją­ca się na­u­ka­mi ści­sły­mi, in­for­ma­ty­ką, grami kom­pu­te­ro­wy­mi itp. kosz­tem nie­przy­sto­so­wa­nia do życia spo­łecz­ne­go, nie­zdol­no­ści utrzy­my­wa­nia sto­sun­ków to­wa­rzy­skich lub nied­ba­ło­ści o formę fi­zycz­ną;


Zo­bacz też: N.E.R.D (ze­spół roc­ko­wy).

Nerd – osoba prze­sad­nie fa­scy­nu­ją­ca się na­u­ka­mi ści­sły­mi, zwła­szcza in­for­ma­ty­ką, oraz grami kom­pu­te­ro­wy­mi. Sy­no­ni­micz­nym okre­śle­niem nerda jest geek.

Ste­re­o­typ nerda pa­ro­dio­wa­ły m.in. filmy z cyklu "Zem­sta fra­je­rów" ("Re­ven­ge of the Nerds").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nerdka

ko­bie­ta za­fa­scy­no­wa­na na­u­ka­mi ści­sły­mi, kom­pu­te­ra­mi i grami kom­pu­te­ro­wy­mi, czę­sto nie­przy­sto­so­wa­na do życia w spo­łe­czeń­stwie


Źródła:

SJP.pl

Nerdowski

→ nerd; ner­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Nerdowy

→ nerd; ner­dow­ski


Źródła:

SJP.pl

Nerdy

osoba za­fa­scy­no­wa­na na­u­ka­mi ści­sły­mi, kom­pu­te­ra­mi i grami kom­pu­te­ro­wy­mi, czę­sto nie­przy­sto­so­wa­na do życia w spo­łe­czeń­stwie


Źródła:

SJP.pl

Nerdzik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: nerd


Źródła:

Wiktionary

Nerdzić

po­tocz­nie: poś­wię­cać więk­szość czasu na gry kom­pu­te­ro­we i prze­glą­da­nie in­ter­ne­tu


Źródła:

SJP.pl

Nereczka

zdrob­nie­nie od: nerka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: nerka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nereczki

zdrob­nie­nie od: nerka


Źródła:

SJP.pl

Nerecznica

Ne­recz­ni­ca ("Dry­op­te­ris") – ro­dzaj pa­pro­ci na­le­żą­cych do ro­dzi­ny ne­recz­ni­co­wa­tych ("Dry­op­te­ri­da­ce­ae"). Obej­mu­je ok. 400 ga­tun­ków (348 jest zwe­ry­fi­ko­wa­nych we­dług "Plants of the World on­li­ne"). Są to śred­niej wiel­ko­ści pa­pro­cie na­ziem­ne. Ro­dzaj jest kos­mo­po­li­tycz­ny. W Pol­sce udo­ku­men­to­wa­no wy­stę­po­wa­nie 11 ga­tun­ków.


Źródła:

Wikipedia

Nereida

we­dług mi­to­lo­gii grec­kiej: nimfa mor­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mitgr. nimfa mor­ska

 (1.2) zool. pier­ście­ni­ca z ro­dzi­ny ne­re­id (Ne­re­i­di­dae)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neretwa

rzeka w Bośni i Her­ce­go­wi­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Bośni i Her­ce­go­wi­nie i Chor­wa­cji, ucho­dzą­ca do Adria­ty­ku;


Ne­ret­wa ("Ne­ret­va") – rzeka w Bośni i Her­ce­go­wi­nie i Chor­wa­cji, ucho­dzą­ca do Adria­ty­ku. Naj­więk­sza i naj­dłuż­sza rzeka po wschod­niej stro­nie ba­se­nu Adria­ty­ku. Dłu­gość: 225 km, w tym 203 km w Bośni i Her­ce­go­wi­nie, 22 km w Chor­wa­cji. Śred­ni prze­pływ w mie­ście Met­ko­vić (około 20 km od uj­ścia): 378 m³/s. Po­wierzch­nia do­rze­cza: 9106 km².


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neretwiański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ne­ret­wą, do­ty­czą­cy Ne­ret­wy


Źródła:

Wiktionary

Nereus

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Nerka

1. organ w ciele zwie­rząt i ludzi, słu­żą­cy m.in. do fil­tro­wa­nia krwi;
2. na­czy­nie w kształ­cie tego or­ga­nu, uży­wa­ne m.in. przy opa­trun­kach;
3. nie­wiel­ka sa­szet­ka na pasku;
4. nie­wiel­ki mebel z bla­tem w kształ­cie nerki lub ziar­na fa­so­li;
5. ga­tu­nek ło­so­sia pa­cy­ficz­ne­go; łosoś czer­wo­ny;
6. sztucz­na nerka - apa­rat me­dycz­ny za­stę­pu­ją­cy pracę nerek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. na­rząd w ukła­dzie wy­dal­ni­czym zwie­rząt;

 (1.2) środ. na­czy­nie w kształ­cie nerki (1.1) uży­wa­ne w szpi­ta­lu

 (1.3) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|On­cor­hyn­chus nerka|ref=tak., ga­tu­nek ło­so­sia;

 (1.4) pot. sa­szet­ka no­szo­na na pasku


Nerka (łac. "ren", gr. "neph­ros") – na­rząd ukła­du mo­czo­wo-płcio­we­go peł­nią­cy rolę wy­dal­ni­czą (pro­duk­cja moczu), re­gu­la­cyj­ną (utrzy­ma­nie ho­me­o­sta­zy) i en­do­kryn­ną (pro­duk­cja i de­gra­da­cja hor­mo­nów).

Nerki są na­rzą­dem pa­rzy­stym, któ­re­go kształt przy­po­mi­na zwy­kle ziar­no fa­so­li, są ko­lo­ru czer­wo­no­brą­zo­we­go (wsku­tek dużej za­war­to­ści krwi). Kształt jest zmien­ny ga­tun­ko­wo; u koni prawa nerka ma ser­co­wa­ty kształt, u bydła obyd­wie nerki ce­chu­ją się kształ­tem nie­re­gu­lar­ne­go owalu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nerki

po­tra­wa z nerek zwie­rzę­cych


Źródła:

SJP.pl

Nerkoserce

urzą­dze­nie me­dycz­ne przez­na­czo­ne dla no­wo­rod­ków i nie­mow­ląt z cięż­ką nie­wy­dol­no­ścią nerek lub serca


Źródła:

SJP.pl

Nerkosz

ner­kosz je­sien­ny - owad z ro­dzi­ny ko­ziuł­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Nerkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem nerkę, po­dob­ny do nerki


Źródła:

SJP.pl

Nerkowcowy

→ ner­ko­wiec


Patrz:nerkowiec

Źródła:

SJP.pl

Nerkowiec

po­tocz­nie: czło­wiek cho­ru­ją­cy na nerki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ga­tu­nek drze­wa z ro­dzi­ny na­ner­czo­wa­tych, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ana­car­dium oc­ci­den­ta­le|L.|ref=tak.;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nerkowokomórkowy

rak ner­ko­wo­ko­mór­ko­wy - naj­częst­szy no­wot­wór zło­śli­wy nerek, sta­no­wią­cy 90% zmian zło­śli­wych tego na­rzą­du


Źródła:

SJP.pl

Nerkowy

przy­miot­nik od: nerka


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. do­ty­czą­cy nerek

 (1.2) techn. o mi­kro­fo­nach: do­brze wy­chwy­tu­ją­cy dźwię­ki z boku oraz z przo­du, ale słabo z tyłu; z kie­run­ko­wym od­bio­rem dźwię­ku gra­ficz­nie po­dob­nym do nerki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nerkozastępczy

za­stę­pu­ją­cy lub wspo­ma­ga­ją­cy funk­cje nerek


Źródła:

SJP.pl

Nerkówka

cześć mięsa cie­lę­ce­go wraz z nerką


Źródła:

SJP.pl

Nero

zgru­bie­nie od: nerka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nerobolil

nazwa hand­lo­wa leku ana­bo­licz­ne­go sto­so­wa­ne­go w le­cze­niu utra­ty masy ciała i za­bu­rzeń syn­te­zy bia­łek, za­wie­ra­ją­ce­go nan­dro­lon


Źródła:

SJP.pl

Nerol

płyn­ny al­ko­hol otrzy­my­wa­ny z olej­ku z kwia­tów po­ma­rań­czy; sto­so­wa­ny w prze­my­śle kos­me­tycz­nym


Nerol – or­ga­nicz­ny, zwią­zek che­micz­ny, ter­pen wy­stę­pu­ją­cy w olej­kach ete­rycz­nych: ber­ga­mo­to­wym i ne­ro­lo­wym. Ma za­pach róży.

Jest izo­me­rem ge­o­me­trycz­nym (o kon­fi­gu­ra­cji "Z") ge­ra­nio­lu. Sto­so­wa­ny jest w prze­my­śle per­fu­me­ryj­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neroli

ole­jek ro­ślin­ny otrzy­my­wa­ny z płat­ków kwia­tów drze­wa po­ma­rań­czy gorz­kiej


Ne­ro­li – album bry­tyj­skie­go mu­zy­ka ek­spe­ry­men­tal­ne­go Bria­na Eno, wy­da­ny w 1993 roku przez All Sa­ints Re­cords. Skła­da się on z jed­nej, nie­mal go­dzin­nej am­bien­to­wej kom­po­zy­cji, skła­da­ją­cej się z przy­pad­ko­wych, ale za­ra­zem har­mo­nij­nych ele­men­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neron

1. Nero Cla­u­dius Dru­sus Ger­ma­ni­cus Ca­e­sar; (37-68) ce­sarz rzym­ski (od 54);
2. Nero Cla­u­dius Dru­sus; Neron Kla­u­diusz Dru­zus (38-9 r. p.n.e.), wódz rzym­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. imię|pol­ski|m.


Neron, "Lu­cius Do­mi­tius Ahe­no­bar­bus", po adop­cji "Nero Cla­u­dius Ca­e­sar Dru­sus Ger­ma­ni­cus" (ur. 15 grud­nia 37 w An­cjum, zm. 9 czerw­ca 68 w Rzy­mie) – ce­sarz rzym­ski od 13 paź­dzier­ni­ka 54 do swo­jej śmier­ci, syn Gne­ju­sza Do­mi­cju­sza Ahe­no­bar­bu­sa i Agry­pi­ny Młod­szej, póź­niej­szej żony ce­sa­rza Kla­u­diu­sza.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neronowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) hist. na­le­żą­cy do Ne­ro­na


Źródła:

Wiktionary

Nerpa

ga­tu­nek foki; foka obrącz­ko­wa­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pusa hi­spi­da|ref=tak., mała foka o ciem­nym fu­trze z jas­ny­mi ko­li­sty­mi pla­ma­mi, żyje w głów­nie mo­rzach ark­tycz­nych;


Nerpa ("Pusa") – ro­dzaj mor­skich ssa­ków z ro­dzi­ny fo­ko­wa­tych (Pho­ci­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neruda

1. Pablo Ne­ru­da (wła­ści­wie Neftalí Ri­car­do Reyes Ba­su­al­to) (1904-73), poeta chi­lij­ski;
2. Jan Ne­ru­da (1834-91), pi­sarz cze­ski


Źródła:

SJP.pl

Nervosol

śro­dek uspo­ka­ja­ją­cy i na­sen­ny sto­so­wa­ny w le­cze­niu ner­wic


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. zob. bu­pro­pion.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nerw

1. splot włó­kien prze­wo­dzą­cych bodź­ce czu­cio­we i ru­cho­we mię­dzy móz­giem a in­ny­mi czę­ścia­mi ciała; fibra;
2. włó­kni­ste zgru­bie­nie w li­ściach ro­ślin; żyłka;
3. wro­dzo­na zdol­ność do cze­goś; ta­lent


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. med. splot włó­kien okry­tych wspól­ną otocz­ką, któ­re­go za­da­niem jest prze­wo­dze­nie bodź­ców czu­cio­wych i ru­cho­wych;

 (1.2) bot. włó­kno w ro­śli­nach, głów­nie li­ściach, słu­żą­ce prze­wo­dze­niu i wzmac­nia­niu;

 (1.3) książk. za­cię­cie do cze­goś


Nerw ( ner­vus) – pę­czek róż­nej dłu­go­ści i gru­bo­ści włó­kien ner­wo­wych (wy­pu­stek ne­u­ro­nów – ak­so­nów) okry­tych wspól­ną otocz­ką, wcho­dzą­cych w skład ob­wo­do­we­go ukła­du ner­wo­we­go.

Zrąb nerwu sta­no­wi tkan­ka łącz­na wła­ści­wa, która dzie­li się na:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nerwacja

sieć wią­zek prze­wo­dzą­cych wy­cho­dzą­cych z ogon­ka li­ścio­we­go i roz­ga­łę­zia­ją­cych się w blasz­ce li­ścio­wej; uner­wie­nie li­ścia


Źródła:

SJP.pl

Nerwiak

zwy­kle ła­god­ny i nie­zło­śli­wy no­wot­wór ob­wo­do­we­go ukła­du ner­wo­we­go, skła­da­ją­cy się z ko­mó­rek ner­wo­wych i włó­kien ner­wo­wych; ne­u­ro­ma


Ner­wiak – rzad­ki, zwy­kle nie­zło­śli­wy no­wot­wór ob­wo­do­we­go ukła­du ner­wo­we­go, ut­wo­rzo­ny z wy­pu­stek ner­wo­wych lub osłon­ki łącz­not­kan­ko­wej, umiej­sco­wio­ny czę­sto w ka­na­le krę­go­wym.

Ma po­stać drob­nych, po­je­dyn­czych lub mno­gich czer­wo­no­bru­nat­nych guz­ków. Po­dob­nie przed­sta­wia się ut­ka­nie ner­wia­ka po­u­ra­zo­we­go, który może być przy­czy­ną bólów fan­to­mo­wych lub pie­ką­cych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nerwiakowłókniak

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) med. guzek lub guz o cha­rak­te­rze no­wot­wo­ru ła­god­ne­go;


Ner­wia­ko­włó­kniak ( ne­u­ro­fi­bro­ma, ne­u­ro­fi­bro­ma) – guzek lub guz o cha­rak­te­rze no­wot­wo­ru ła­god­ne­go, wy­wo­dzą­cy się z ko­mó­rek Schwan­na. Zwy­kle mnogi, pow­sta­je z osło­nek ner­wów skóry ca­łe­go ciała, a także uner­wia­ją­cych na­rzą­dy wew­nętrz­ne i z ner­wów czasz­ko­wych. Ner­wia­ko­włó­knia­ki mogą ule­gać trans­for­ma­cji zło­śli­wej. Guzy te sta­no­wią część obra­zu kli­nicz­ne­go fa­ko­ma­toz: cho­ro­by Rec­kling­ha­u­se­na, czyli ner­wia­ko­włó­knia­ko­wa­to­ści typu 1, i ner­wia­ko­włó­knia­ko­wa­to­ści typu 2.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Nerwica

dłu­gotr­wa­łe za­bu­rze­nie czyn­no­ści oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go, ob­ja­wia­ją­ce się nad­mier­ną po­bud­li­wo­ścią, draż­li­wo­ścią, sta­na­mi lę­ko­wy­mi, ob­se­sja­mi, czę­sto bó­la­mi psy­cho­gen­ny­mi, de­pre­sją; ne­u­ro­za


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. med. za­bu­rze­nie czyn­no­ści oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się nad­mier­ną jego po­bud­li­wo­ścią i wzmo­żo­ny­mi re­ak­cja­mi na ne­ga­tyw­ne bodź­ce zew­nętrz­ne;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nerwicotwórczy

ma­ją­cy wpływ na pow­sta­wa­nie ner­wic


Źródła:

SJP.pl

Nerwicować

wy­wo­ły­wać ner­wi­cę, de­ner­wo­wać


Źródła:

SJP.pl

Nerwicowiec

osoba cier­pią­ca na ner­wi­cę


Źródła:

SJP.pl

Nerwicowy

→ ner­wi­ca


Patrz:nerwica

Źródła:

SJP.pl

Nerwik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od nerw


Ner­wik – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olsz­tyń­skim, w gmi­nie Purda. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Nie­wiel­ka osada leśna na War­mii, po­ło­żo­na 2 km od drogi Olsz­tyn–Grze­grzół­ki, w do­li­nie rzecz­ki War­dę­gi.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Nerwiki

Ner­wi­ki (niem. "Nerf­ken", "Par­pe­la­u­ken") – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie bar­to­szyc­kim, w gmi­nie Gó­ro­wo Iła­wec­kie. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Nerwizm

te­o­ria uz­na­ją­ca na­drzęd­ną rolę ukła­du ner­wo­we­go w zja­wi­skach za­cho­dzą­cych w or­ga­niz­mie


Źródła:

SJP.pl

Nerwoból

na­pa­dy bólu wzdłuż ner­wów wsku­tek za­ka­że­nia, za­tru­cia, ochło­dze­nia; ne­u­ral­gia; ne­wral­gia


Źródła:

SJP.pl

Nerwowiec

osoba nie­od­por­na ner­wo­wo; ner­wus


Źródła:

SJP.pl

Nerwowiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ner­wo­wo


Źródła:

SJP.pl

Nerwowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ner­wo­wy, zdra­dza­ją­cy zde­ner­wo­wa­nie/pod­de­ner­wo­wa­nie/nie­po­kój


Źródła:

Wiktionary

Nerwowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­bu­rze­nie sy­ste­mu ner­wo­we­go; prze­wraż­li­wie­nie, nad­mier­na po­bud­li­wość, skłon­ność do zde­ner­wo­wa­nia, roz­draż­nie­nie

 (1.2) wzbu­rzo­na, nie­spo­koj­na at­mos­fe­ra


Źródła:

Wiktionary

Nerwowy

1. do­ty­czą­cy ner­wów; sta­no­wią­cy nerw, bę­dą­cy ner­wem;
2. do­ty­czą­cy sy­ste­mu ner­wo­we­go;
3. świad­czą­cy o zde­ner­wo­wa­niu; nie­spo­koj­ny, gwał­tow­ny;
4. łatwo ule­ga­ją­cy roz­draż­nie­niu, zde­ner­wo­wa­niu


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny z ner­wa­mi, do­ty­czą­cy ner­wów

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) o czło­wie­ku: taki, który szyb­ko się de­ner­wu­je, ma słabe nerwy

 (2.2) świad­czą­cy o zde­ner­wo­wa­niu, na­pię­ciu, nie­po­ko­ju


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nerwus

po­tocz­nie: osoba łatwo tra­cą­ca pa­no­wa­nie nad sobą, re­a­gu­ją­ca ner­wo­wo, hi­ste­rycz­nie; fu­riat, rap­tus, zło­śnik, pie­kiel­nik, wy­bu­cho­wiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­wiek ner­wo­wy, łatwo wpa­da­ją­cy w gniew


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nerwuska

→ ner­wus


Patrz:nerwus

Źródła:

SJP.pl

Nerwy

1. sy­stem ner­wo­wy jako czyn­nik re­gu­lu­ją­cy stany psy­chicz­ne; od­por­ność, wy­trzy­ma­łość psy­chicz­na;
2. zde­ner­wo­wa­nie, iry­ta­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) roz­draż­nie­nie, zde­ner­wo­wa­nie, nie­po­kój

 (1.2) psy­chicz­na od­por­ność

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lp. od: nerw


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nerwówa

po­tocz­nie: ner­wo­wa, go­rącz­ko­wa at­mos­fe­ra; ner­wów­ka


Źródła:

SJP.pl

Nerwówka

po­tocz­nie: ner­wo­wa, go­rącz­ko­wa at­mos­fe­ra; ner­wó­wa


Źródła:

SJP.pl

Nerynga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu kłaj­pedz­kim.


Ne­ryn­ga (lit. "Ne­rin­ga") – mia­sto na Lit­wie, po­ło­żo­ne na Mie­rzei Ku­roń­skiej.

Ne­ryn­ga skła­da się z 4 daw­niej ry­bac­kich, a obec­nie tu­ry­stycz­nych wsi po­ło­żo­nych na mie­rzei: Juodkrantė, Pre­i­li, Per­val­ki i Nidy. Po­łą­cze­nie na­stą­pi­ło w 1961.

Mia­sto roz­cią­ga się wzdłuż mie­rzei na 50 km.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Neryngowo

Ne­ryn­go­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wrze­siń­skim, w gmi­nie Wrze­śnia.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

W po­bli­żu miej­sco­wo­ści, choć for­mal­nie na te­re­nie wsi Go­zdo­wo, był przy­sta­nek kolei wą­sko­to­ro­wej Ne­ryn­go­wo.


Źródła:

Wikipedia

Nerytyczny

stre­fa ne­ry­tycz­na - stre­fa wód przy­brzeż­nych ponad dnem li­to­ra­lu lub szel­fu kon­ty­nen­tal­ne­go mórz i oce­a­nów (rza­dziej je­zior), do­brze prześ­wiet­lo­na, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się róż­no­rod­no­ścią form życia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. geogr. od­no­szą­cy się do stre­fy płyt­kich wód przy­brzeż­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nesca

[czy­taj: neska] po­tocz­nie: kawa roz­pu­szczal­na; neska


Źródła:

SJP.pl

Nescafé

marka kawy roz­pu­szczal­nej


Nescafé – marka kaw roz­pu­szczal­nych po­cho­dzą­ca ze Szwaj­ca­rii i na­le­żą­ca do Nestlé od roku 1938. Nazwa jest po­łą­cze­niem dwóch wy­ra­zów: „Nestlé” i „café”. Do­stęp­ny na rynku w for­mie pro­duk­tów ta­kich jak:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nesebyr

mia­sto w Buł­ga­rii


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Buł­ga­rii, po­ło­żo­ne na nie­wiel­kim pół­wy­spie na wy­brze­żu Morza Czar­ne­go;


Ne­se­byr (bułg. Несебър Nesebǎr) – mia­sto w Buł­ga­rii, w ob­wo­dzie Bur­gas i sie­dzi­ba gminy Ne­se­byr, po­ło­żo­ne na nie­wiel­kim pół­wy­spie na wy­brze­żu Morza Czar­ne­go, 14 157 miesz­kań­ców.

Mia­sto jest re­zer­wa­tem ar­chi­tek­to­nicz­nym i ar­che­o­lo­gicz­nym od 1956, a od 1983 za­byt­ki kul­tu­ry w mie­ście zo­sta­ły wpi­sa­ne na listę świa­to­we­go dzie­dzict­wa kul­tu­ry UNESCO.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nesebyrski

przy­miot­nik od: Ne­se­byr, mia­sto w Buł­ga­rii


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ne­se­by­rem, do­ty­czą­cy Ne­se­by­ru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neseser

wa­li­zecz­ka lub to­reb­ka na po­dręcz­ne dro­biaz­gi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­wiel­ka wa­liz­ka lub torba na po­dręcz­ne przy­bo­ry, rze­czy oso­bi­ste, uży­wa­na w po­dró­ży;


Ne­se­ser (z nécessaire – "nie­zbęd­ny, po­trzeb­ny") – ro­dzaj małej wa­liz­ki, przez­na­czo­nej do prze­no­sze­nia po­dręcz­nych dro­biaz­gów, np. do pracy lub w po­dró­ży


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neska

po­tocz­nie: kawa roz­pu­szczal­na; nesca


Źródła:

SJP.pl

Nesonim

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa włas­na wyspy


Źródła:

Wiktionary

Nesquik

po­pu­lar­ny napój ka­ka­o­wy w po­sta­ci pyłu do roz­pu­szcza­nia w mleku lub wo­dzie


Nes­qu­ik – napój ka­ka­o­wy, sprze­da­wa­ny w po­sta­ci prosz­ku przez­na­czo­ne­go do roz­pu­szcza­nia w zim­nym lub cie­płym mleku lub wo­dzie, pro­du­ko­wa­ny od 1948 roku przez firmę Nestlé. W USA pro­dukt ten był sprze­da­wa­ny do 1999 roku pod nazwą "Nest­le Quik", kiedy to rów­nież i w tym kraju przy­ję­to nazwę "Nes­qu­ik".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nesselrode

[czy­taj: ne­sel­rod] babka z bitą śmie­ta­ną i owo­ca­mi, po­sy­pa­na wiór­ka­mi cze­ko­la­do­wy­mi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nessos

Nes­sos (gr. Νέσσος Néssos, łac. Nes­sus) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jeden z cen­ta­u­rów. Był synem Ik­sjo­na i Ne­fe­le.


Źródła:

Wikipedia

Nesterenko

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Nesterowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Nesteruk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Nestlé

kon­cern spo­żyw­czy, znany głów­nie z wy­ro­bów cu­kier­ni­czych


Nestlé S.A. – szwaj­car­skie przed­się­bior­stwo spo­żyw­cze za­ło­żo­ne przez nie­miec­kie­go far­ma­ce­u­tę Hen­rie­go Nestlé. Sie­dzi­ba przed­się­bior­stwa mie­ści się w Vevey, w kan­to­nie Vaud, w Szwaj­ca­rii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nestor

mądry, doś­wiad­czo­ny sta­rzec, bę­dą­cy naj­star­szym przed­sta­wi­cie­lem ja­kiejś grupy ludzi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. lub podn. naj­star­szy czło­nek zrze­sze­nia, naj­bar­dziej doś­wiad­czo­ny, naj­po­waż­niej­szy przed­sta­wi­ciel ja­kiejś zbio­ro­wo­ści; ktoś da­rzo­ny po­wszech­nym sza­cun­kiem

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ornit. ptak dra­pież­ny o barw­nym upie­rze­niu i me­ta­licz­nym po­ły­sku;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nestorianin

zwo­len­nik, wyz­naw­ca ne­sto­ria­niz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wyz­naw­ca, zwo­len­nik dok­try­ny ne­sto­ria­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nestorianizm

chrze­ści­jań­ska he­rez­ja z V w., gło­szą­ca odręb­ność bo­skiej i ludz­kiej na­tu­ry Chry­stu­sa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) teol. chrze­ści­jań­ska dok­try­na chry­sto­lo­gicz­na, która uz­na­je w Chry­stu­sie dwie osoby, boską i ludz­ką, oraz ne­gu­je kult Marii jako Matki Bo­skiej;


Ne­sto­ria­nizm – chrze­ści­jań­ska dok­try­na chry­sto­lo­gicz­na za­po­cząt­ko­wa­na w la­tach 428–431 w wy­ni­ku kon­tro­wer­sji pow­sta­łej wokół na­u­cza­nia Ne­sto­riu­sza, pa­triar­chy Kon­stan­ty­no­po­la, na temat re­la­cji mię­dzy dwie­ma na­tu­ra­mi, boską i ludz­ką, Je­zu­sa Chry­stu­sa. Po­tę­pio­na jako he­rez­ja przez sobór efe­ski (431 r.), dała po­czą­tek licz­nym Ko­ścio­łom wschod­nim, które żyły w izo­la­cji od Wiel­kie­go Ko­ścio­ła.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nestorianka

zwo­len­nicz­ka ne­sto­ria­niz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. wyz­naw­czy­ni, zwo­len­nicz­ka dok­try­ny ne­sto­ria­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Nestoriański

przy­miot­nik

 (1.1) rel. do­ty­czą­cy ne­sto­ria­niz­mu


Źródła:

Wiktionary

Nestorka

mądra, doś­wiad­czo­na ko­bie­ta, bę­dą­ca naj­star­szą przed­sta­wi­ciel­ką ja­kiejś grupy ludzi


Źródła:

SJP.pl

Nestorowicz

naz­wi­sko


Ne­sto­ro­wicz (cz. "Ne­ste­ro­wicz") – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Pobóg.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Nestorowy

przy­miot­nik od: ne­stor


Źródła:

SJP.pl

Nesycki

do­ty­czą­cy Nesy, sta­ro­żyt­ne­go mia­sta na te­re­nie dzi­siej­szej Tur­cji


Źródła:

SJP.pl

Neszka

zdrob­nie­nie od: Agniesz­ka; Aga


Źródła:

SJP.pl

Net

1. w te­ni­sie: otar­cie się piłki o siat­kę, szcze­gól­nie jako błąd przy ser­wo­wa­niu; w siat­ków­ce: otar­cie się piłki o siat­kę po ser­wi­sie;
2. po­tocz­nie: In­ter­net


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) pot. młodz. In­ter­net


net – po­le­ce­nie sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go Mi­cro­soft Win­dows, i ReactOS (po­cho­dzą­ce z DOS) umoż­li­wia­ją­ce za­rzą­dza­nia i kon­fi­gu­ro­wa­nia sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go z wier­sza po­le­ceń. Po­le­ce­nie służy głów­nie do za­rzą­dza­nia za­so­ba­mi sie­cio­wy­mi. Jest rów­nież czę­ścią pro­gra­mu IBM PC Net­work Pro­gram for DOS.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neta

ro­dzaj sieci ry­bac­kiej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Netballowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z net­bal­lem, do­ty­czą­cy net­bal­lu


Źródła:

Wiktionary

Netbook

[czy­taj: net­buk] mały kom­pu­ter prze­no­śny głów­nie do ko­rzy­sta­nia z in­ter­ne­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mały, kom­pu­ter prze­no­śny mniej­szy od no­te­bo­o­ka, przez­na­czo­ny głów­nie do prze­glą­da­nia In­ter­ne­tu, ko­rzy­sta­nia z apli­ka­cji on­li­ne oraz pro­gra­mów biu­ro­wych;


Net­bo­ok – mały, prze­no­śny kom­pu­ter oso­bi­sty, zaz­wy­czaj tań­szy, lżej­szy i mniej wy­daj­ny od tra­dy­cyj­ne­go lap­to­pa, przez­na­czo­ny do prze­glą­da­nia In­ter­ne­tu, wi­de­o­roz­mów, apli­ka­cji on­li­ne oraz prac biu­ro­wych w po­dró­ży.

Net­bo­o­ki po­sia­da­ją zwy­kle sy­ste­my Linux, Win­dows Mo­bi­le, Win­dows XP lub Win­dows 7 oraz ener­go­o­szczęd­ne pro­ce­so­ry Intel Ce­le­ron M ULV, Intel Atom, VIA C7, VIA Nano lub AMD Ath­lon Neo.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Netbsd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (1.1) in­form. unik­so­po­dob­ny sy­stem ope­ra­cyj­ny z ro­dzi­ny Ber­ke­ley Soft­wa­re Di­stri­bu­tion;


NetBSD – wy­so­ce prze­no­śny, do­stęp­ny na wiele ar­chi­tek­tur sy­stem ope­ra­cyj­ny z ro­dzi­ny BSD (Unix), zgod­ny z normą POSIX.

Ofi­cjal­nym za­wo­ła­niem jest "Oczy­wi­ście, że [to] ob­słu­gu­je NetBSD" ( Of co­ur­se it runs NetBSD) – na­wią­zu­ją­ce do re­kor­do­wej licz­by ar­chi­tek­tur, na które prze­nie­sio­no sy­stem.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Netfliksowy

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zwią­za­ny z Net­fli­xem, wy­pro­du­ko­wa­ny dla Net­fli­xa, do­stęp­ny na Net­flik­sie


Źródła:

Wiktionary

Netflix

Net­flix – ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo me­dial­ne z sie­dzi­bą w Los Gatos w sta­nie Ka­li­for­nia za­ło­żo­ne 29 sierp­nia 1997, od 16 stycz­nia 2007 bę­dą­ce wła­ści­cie­lem ser­wi­su VOD z tre­ścia­mi over-the-top ofe­ru­ją­ce­go za zry­czał­to­wa­ną opła­tą do­stęp do fil­mów i se­ria­li po­przez media stru­mie­nio­we.


Źródła:

Wikipedia

Netflixowy

→ Net­flix


Patrz:Netflix

Źródła:

SJP.pl

Netia

firma te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­na


Netia S.A. – jeden z naj­więk­szych pol­skich ope­ra­to­rów te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych, część Grupy Pol­sat Plus. Do­staw­ca usług te­le­wi­zyj­nych, in­ter­ne­tu sta­cjo­nar­ne­go oraz mo­bil­ne­go dla użyt­kow­ni­ków pry­wat­nych, firm oraz in­sty­tu­cji. Za­trud­nia ok. 2000 osób w 70 lo­ka­li­za­cjach w Pol­sce. Od maja 2018 r. więk­szo­ścio­wy pa­kiet akcji Netia SA po­sia­da Cy­fro­wy Pol­sat S.A.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Netizen

śro­do­wi­sko­wo: czło­wiek bar­dzo czę­sto ko­rzy­sta­ją­cy z in­ter­ne­tu i ak­tyw­nie przy­czy­nia­ją­cy się do jego roz­wo­ju; oby­wa­tel in­ter­ne­tu


Ne­ti­zen (ang. "net" – sieć, "ci­ti­zen" – oby­wa­tel) – „oby­wa­tel sieci”, ak­tyw­nie czło­nek spo­łecz­no­ści sie­cio­wych, za­an­ga­żo­wa­ny w po­dej­mo­wa­nie ak­tyw­no­ści o cha­rak­te­rze oby­wa­tel­skim, spo­łecz­nym i po­li­tycz­nym.

Po­ję­cie "ne­ti­zen" stało się w ostat­nich la­tach szcze­gól­nie po­pu­lar­ne w Chi­nach i Korei Po­łud­nio­wej, gdzie ist­nie­ją ak­tyw­ne grupy sie­cio­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Netlabel

przed­się­bior­stwo lub nie­for­mal­na grupa zaj­mu­ją­ca się dy­stry­bu­cją mu­zy­ki w in­ter­ne­cie


Net­la­bel (na­zy­wa­ny rów­nież "on-line label", "web label" lub "mp3 label") – ogól­na nazwa firm i nie­for­mal­nych grup zaj­mu­ją­cych się szcze­gól­nym spo­so­bem dy­stry­bu­cji mu­zy­ki w In­ter­ne­cie, głów­nie w for­mie elek­tro­nicz­nej (w po­sta­ci skom­pre­so­wa­nych pli­ków MP3 lub Ogg Vor­bis).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Netnografia

et­no­gra­fia in­ter­ne­tu


Źródła:

SJP.pl

Netografia

bi­blio­gra­fia tek­stów in­ter­ne­to­wych


Źródła:

SJP.pl

Netograficzny

→ ne­to­gra­fia


Patrz:netografia

Źródła:

SJP.pl

Netoholiczka

ko­bie­ta uza­leż­nio­na od in­ter­ne­tu; in­ter­ne­to­ho­licz­ka, sie­cio­ho­licz­ka, cy­ber­ho­licz­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta uza­leż­nio­na od in­ter­ne­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Netoholik

osoba uza­leż­nio­na od in­ter­ne­tu; in­ter­ne­to­ho­lik, sie­cio­ho­lik, cy­ber­ho­lik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba uza­leż­nio­na od in­ter­ne­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Netoholizm

uza­leż­nie­nie od in­ter­ne­tu; in­ter­ne­to­ho­lizm, sie­cio­ho­lizm, cy­ber­ho­lizm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) uza­leż­nie­nie od In­ter­ne­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Netokracja

wizja nowej elity wła­dzy epoki In­ter­ne­tu, w któ­rej na­czel­ną war­to­ścią jest in­for­ma­cja


Ne­to­kra­cja (ang. "net" – sieć, "ari­sto­cra­cy" – ary­sto­kra­cja) – fik­cyj­na nowa klasa wyż­sza w te­o­re­tycz­nym spo­łe­czeń­stwie cy­fro­wym sta­no­wią­ca elitę in­for­ma­cyj­ną.

Wizja nowej rze­czy­wi­sto­ści przed­sta­wio­na zo­sta­ła w książ­ce "Ne­to­kra­cja. Nowa elita wła­dzy i życie po ka­pi­ta­liź­mie" Ale­xan­dra Barda i Jana Söderqvista, w któ­rej wła­dzę przej­mą "ne­to­kra­ci", zwani nową ary­sto­kra­cją, ary­sto­kra­cją sieci. W opi­sa­nej w tej pu­bli­ka­cji rze­czy­wi­sto­ści na­czel­ną war­to­ścią jest in­for­ma­cja.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Netokratyczny

→ ne­to­kra­cja


Patrz:netokracja

Źródła:

SJP.pl

Netowy

→ net (in­ter­net), → neta (sieć ry­bac­ka)


Źródła:

SJP.pl

Netscape

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Netsuke

mały przed­miot rzeź­bio­ny w drew­nie lub kości sło­nio­wej, kuty w me­ta­lu


Net­su­ke (jap. 根付) – mi­nia­tu­ro­we rzeź­by uży­wa­ne w Ja­po­nii od około XV wieku, umie­szcza­ne na końcu sznu­ra, na któ­rym mo­co­wa­no do pasa ki­mo­na wo­re­czek, słu­żą­cy do no­sze­nia drob­nych przed­mio­tów lub inrō (ozdob­ny po­jem­nik na leki lub oso­bi­stą pie­częć).

Tra­dy­cyj­ny ja­poń­ski strój nie po­sia­dał kie­sze­ni.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Netto

w zna­cze­niu rze­czow­ni­ka: waga bez opa­ko­wa­nia


przy­słó­wek

 (1.1) o cenie, pen­sji itp.: po od­li­cze­niu wszel­kich do­dat­ko­wych kosz­tów

 (1.2) o masie: bez opa­ko­wa­nia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nettop

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. kom­pu­ter typu mini desk­top przez­na­czo­ny do wy­ko­ny­wa­nia pod­sta­wo­wych zadań (głów­nie zwią­za­nych z In­ter­ne­tem), zu­ży­wa­ją­cy mniej ener­gii od tra­dy­cyj­ne­go kom­pu­te­ra oso­bi­ste­go;


Net­top – typ kom­pu­te­ra mi­ni­desk­top lub przez­na­czo­ny do wy­ko­ny­wa­nia pod­sta­wo­wych zadań, ta­kich jak prze­glą­da­nie In­ter­ne­tu, do­stęp do apli­ka­cji sie­cio­wych i bo­ga­tych apli­ka­cji in­ter­ne­to­wych, do­ku­men­tów, audio/wideo itp.

Słowo „net­top” pow­sta­ło z po­łą­cze­nia słów „in­ter­net” i „desk­top”.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Network

[czy­taj: ne­tłork lub ne­tłerk] sieć kom­pu­te­ro­wa, zwy­kle lo­kal­na


Źródła:

SJP.pl

Networker

[czy­taj: ne­tłor­ker] osoba zaj­mu­ją­ca się net­wor­kin­giem - wy­mia­ną in­for­ma­cji, za­so­bów, moż­li­wo­ści dzię­ki sieci wza­jem­nych kon­tak­tów


Źródła:

SJP.pl

Networkerka

[czy­taj: ne­tłor­ker­ka] ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się net­wor­kin­giem - wy­mia­ną in­for­ma­cji, za­so­bów, moż­li­wo­ści dzię­ki sieci wza­jem­nych kon­tak­tów


Źródła:

SJP.pl

Networking

[czy­taj: ne­tłor­king] me­to­da po­pra­wy kon­ku­ren­cyj­no­ści re­gio­nu przy po­mo­cy sieci kon­tak­tów w wy­mia­rze re­gio­nal­nym, kra­jo­wym lub świa­to­wym


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Networkingowy

→ net­wor­king [czy­taj: ne­tłor­kin­go­wy]


Źródła:

SJP.pl

Networkować

[czy­taj: ne­tłor­ko­wać] w biz­ne­sie: wy­mie­niać in­for­ma­cje, za­so­by, moż­li­wo­ści dzię­ki sieci wza­jem­nych kon­tak­tów


Źródła:

SJP.pl

Netykieta

zbiór zasad przyz­wo­i­te­go za­cho­wa­nia w in­ter­ne­cie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zbiór zasad obo­wią­zu­ją­cych w In­ter­ne­cie, np. w spo­łecz­no­ściach in­ter­ne­to­wych, na fo­rach, IRC-u, cza­cie itp.;


Ne­ty­kie­ta (ang. "net", z ang. sieć i "eti­qu­et­te" – ety­kie­ta) – zbiór zasad do­ty­czą­cych do­bre­go za­cho­wa­nia w In­ter­ne­cie. Jej celem jest mię­dzy in­ny­mi za­cho­wa­nie zdro­wej prze­strze­ni ko­mu­ni­ka­cji użyt­kow­ni­ków w In­ter­ne­cie.

Za­sa­dy ne­ty­kie­ty wy­ni­ka­ją wprost z ogól­nych zasad przyz­wo­i­to­ści lub są odz­wier­cied­le­niem nie­moż­li­wych do uję­cia w stan­dar­dy ogra­ni­czeń tech­nicz­nych wy­ni­ka­ją­cych z na­tu­ry danej usłu­gi In­ter­ne­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Netzel

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Neubrandenburg

[czy­taj: nojBRANdenburk] mia­sto w Niem­czech


Ne­u­bran­den­burg (pol. hist. "Nowy Bra­ni­bórz", "Bra­ni­bór Nowy"), Vier-Tore-Stadt (pol. "Mia­sto czte­rech bram") – mia­sto po­wia­to­we w Niem­czech w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści Me­klem­bur­gii-Po­mo­rza Przed­nie­go na Po­je­zie­rzu Me­klem­bur­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu ziem­skie­go Mec­klen­bur­gis­che Se­en­plat­te. Jest po­ło­żo­ne na pół­noc­nym skra­ju je­zio­ra Tol­len­se­see w po­bli­żu miej­sca, gdzie wy­pły­wa zeń rzeka Tol­len­se. Mia­sto obej­mu­je także wzgó­rze Dat­ze­berg, na któ­rym wy­bu­do­wa­no osied­le blo­ków miesz­kal­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neufchâtel

[czy­taj: noszaTEL] fran­cu­ski ser pod­puszcz­ko­wy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neugebauer

[czy­taj: noj­ge­ba­łer] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Neuma

dawny znak no­ta­cji mu­zycz­nej, uży­wa­ny zwła­szcza w za­pi­sie cho­ra­łu gre­go­riań­skie­go


Źródła:

SJP.pl

Neuman

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neumann

[czy­taj: noj­man] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neumatyczny

zwią­za­ny z ne­u­ma­mi, daw­ny­mi zna­ka­mi no­ta­cji mu­zycz­nej, np. zapis ne­u­ma­tycz­ny - zapis mu­zy­ki za po­mo­cą neum


Źródła:

SJP.pl

Neuralgia

na­pa­dy bólu wzdłuż ner­wów wsku­tek za­ka­że­nia, za­tru­cia, ochło­dze­nia; ner­wo­ból; ne­wral­gia


Ne­u­ral­gia, ina­czej ne­wral­gia lub ner­wo­ból – ter­min z za­kre­su me­dy­cy­ny, użyty po raz pier­wszy w 1921 roku przez Har­ri­sa, zwią­za­ny z usz­ko­dze­niem nerwu ob­wo­do­we­go prze­no­szą­ce­go bodź­ce zmy­sło­we do mózgu. Ma cha­rak­ter ostry, rwący, szar­pią­cy, pro­mie­niu­je w ob­sza­rze uner­wie­nia okre­ślo­ne­go nerwu lub jego ga­łę­zi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neuralgiczny

[czy­taj: neł­ral­gicz­ny] do­ty­czą­cy ne­u­ral­gii (ne­wral­gii, ner­wo­bó­lu), na­pa­dów bólu


Źródła:

SJP.pl

Neuralny

w me­dy­cy­nie: ner­wo­wy


Źródła:

SJP.pl

Neuraminidaza

enzym wy­stę­pu­ją­cy w wi­ru­sach grypy od­po­wie­dzial­ny za roz­kład kwasu sja­lo­we­go


Ne­u­ra­mi­ni­da­za (EC 3.2.1.18) – na­le­żą­cy do gli­ko­pro­te­in enzym od­po­wie­dzial­ny za roz­kład kwasu sja­lo­we­go, wy­stę­pu­ją­cy w wi­ru­sach grypy.

Enzym ten umoż­li­wia wi­ru­som opu­szcza­nie ko­mó­rek przez roz­pad błony ko­mór­ko­wej za­ra­żo­nej ko­mór­ki. Poz­wa­la on także na przy­łą­cze­nie się wi­ru­sa do błony ko­mór­ko­wej, co ułat­wia wni­ka­nie do wnę­trza ko­mór­ki (ne­u­ra­mi­ni­da­za ma duże po­wi­no­wact­wo do kwasu sja­lo­we­go re­cep­to­rów bło­no­wych).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neurastenia

[czy­taj: neł­ra­ste­nia] jedna z po­sta­ci ner­wi­cy, wy­stę­pu­ją­ca czę­sto u osób po­zo­sta­ją­cych w dłu­gotr­wa­łym na­pię­ciu emo­cjo­nal­nym, prze­pra­co­wa­nych, ob­ja­wia­ją­ca się osła­bie­niem, draż­li­wo­ścią, za­bu­rze­nia­mi snu itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. med. ner­wi­ca po­le­ga­ją­ca na po­bud­li­wo­ści, draż­li­wo­ści i szyb­kim wy­czer­py­wa­niem się ukła­du ner­wo­we­go;


Ne­u­ra­ste­nia – naj­częst­sza po­stać ner­wi­cy ob­ja­wia­ją­ca się zwięk­szo­ną po­bud­li­wo­ścią i szyb­kim wy­czer­py­wa­niem się ukła­du ner­wo­we­go; nie­po­ko­jem, nie­moż­no­ścią sku­pie­nia uwagi, draż­li­wo­ścią, bó­la­mi w oko­li­cy serca, ko­ła­ta­niem serca, bó­la­mi głowy, za­bu­rze­nia­mi je­li­to­wy­mi, osła­bie­niem czyn­no­ści płcio­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neurasteniczka

[czy­taj: neł­ra­ste­nicz­ka] ko­bie­ta cier­pią­ca na ne­u­ra­ste­nię (jedna z po­sta­ci ner­wi­cy)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta cier­pią­ca na ne­u­ra­ste­nię


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neurastenicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób wła­ści­wy ne­u­ra­ste­ni­kom


Źródła:

Wiktionary

Neurasteniczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ne­u­ra­ste­nicz­ne; cecha tego, kto ne­u­ra­ste­nicz­ny


Źródła:

Wiktionary

Neurasteniczny

→ ne­u­ra­ste­nia


przy­miot­nik

 (1.1) psych. wła­ści­wy ne­u­ra­ste­nii


Patrz:neurastenia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neurastenik

[czy­taj: neł­ra­ste­nik] czło­wiek cier­pią­cy na ne­u­ra­ste­nię (jedna z po­sta­ci ner­wi­cy)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) psych. męż­czyz­na cier­pią­cy na ne­u­ra­ste­nię


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neurastenizować

rzad­ko: do­pro­wa­dzać do ne­u­ra­ste­nii


Źródła:

SJP.pl

Neuroaktywny

dzia­ła­ją­cy na układ ner­wo­wy


Źródła:

SJP.pl

Neuroanatomia

Ne­u­ro­a­na­to­mia – gałąź ana­to­mii zaj­mu­ją­ca się bu­do­wą ob­wo­do­we­go i oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go u czło­wie­ka i zwie­rząt. Rów­no­cze­śnie, sta­no­wi jedną z naj­star­szych ga­łę­zi ne­u­ro­bio­lo­gii.

W jej obrę­bie wy­róż­nia się mię­dzy in­ny­mi ne­u­ro­a­na­to­mię struk­tu­ral­ną, ba­da­ją­cą wy­łącz­nie wza­jem­ne sto­sun­ki struk­tur ne­u­ro­a­na­to­micz­nych, i ne­u­ro­a­na­to­mię czyn­no­ścio­wą, ba­da­ją­cą współ­dzia­ła­nie okre­ślo­nych struk­tur pod­czas okre­ślo­nych pro­ce­sów.


Źródła:

Wikipedia

Neuroatypowość

→ ne­u­ro­a­ty­po­wy


Patrz:neuroatypowy

Źródła:

SJP.pl

Neuroatypowy

do­ty­czą­cy spo­so­bu my­śle­nia i funk­cjo­no­wa­nia, które różni się od ty­po­we­go


Źródła:

SJP.pl

Neurobik

ak­tyw­no­ści po­pra­wia­ją­ce kon­dy­cję mózgu; tre­ning mózgu, fit­ness mózgu, tre­ning ko­gni­tyw­ny


Źródła:

SJP.pl

Neurobiolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie ne­u­ro­bio­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Neurobiologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. ter­min na okre­śle­nie róż­nych dzie­dzin nauki, któ­rych przed­mio­tem badań jest układ ner­wo­wy;


Ne­u­ro­bio­lo­gia – nie­jed­noz­nacz­ny ter­min oz­na­cza­ją­cy różne dzie­dzi­ny nauki, któ­rych przed­mio­tem ba­da­nia jest układ ner­wo­wy.

W ję­zy­ku pol­skim ter­min ten przyj­mu­je dwa zna­cze­nia. W węż­szym, tra­dy­cyj­nym ro­zu­mie­niu, ne­u­ro­bio­lo­gia sta­no­wi zbiór dy­scy­plin wy­łącz­nie bio­lo­gicz­nych.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Neurobiologiczny

→ ne­u­ro­bio­lo­gia


Patrz:neurobiologia

Źródła:

SJP.pl

Neurobiolożka

→ ne­u­ro­bio­log


Patrz:neurobiolog

Źródła:

SJP.pl

Neuroblast

Ne­u­ro­blast – ko­mór­ka ma­cie­rzy­sta dla ne­u­ro­nów oraz ko­mó­rek gle­jo­wych. Ne­u­ro­bla­sty róż­ni­cu­ją się w kie­run­ku ne­u­ro­nów i ko­mó­rek gleju prze­de wszyst­kim w okre­sie em­brio­nal­nym, ale pro­ces ne­u­ro­ge­ne­zy za­cho­dzi rów­nież w móz­go­wiu ssa­ków w okre­sie post­na­tal­nym. Wy­ka­za­no obec­ność ne­u­ro­bla­stów w stre­fie przy­ziar­ni­stej za­krę­tu zę­ba­te­go i w stre­fie przy­ko­mo­ro­wej komór bocz­nych (ang. sub­ven­tri­cu­lar zone, SVZ)


Źródła:

Wikipedia

Neuroblastoma

zło­śli­wy no­wot­wór współ­czul­ne­go ukła­du ner­wo­we­go; ner­wiak za­rod­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Neuroborelioza

po­stać bo­re­lio­zy, w któ­rej do­cho­dzi do za­ję­cia cen­tral­ne­go i ob­wo­do­we­go ukła­du ner­wo­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba prze­no­szo­na przez chore kle­szcze, do­ty­ka­ją­ca układ ner­wo­wy i po­wo­du­ją­ca pro­ces za­pal­ny tkan­ki ner­wo­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neurochemiczny

→ ne­u­ro­che­mia


Patrz:neurochemia

Źródła:

SJP.pl

Neurochirurg

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ne­u­ro­chi­rur­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ope­ra­cja­mi ukła­du ner­wo­we­go

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka - spe­cja­list­ka w za­kre­sie ne­u­ro­chi­rur­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neurochirurgia

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się chi­rur­gicz­nym le­cze­niem scho­rzeń ukła­du ner­wo­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem ope­ra­cyj­nym i dia­gno­sty­ką czę­ści cho­rób ukła­du ner­wo­we­go;


Ne­u­ro­chi­rur­gia – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się dia­gno­sty­ką i le­cze­niem ope­ra­cyj­nym cho­rób ukła­du ner­wo­we­go. W ob­sza­rze za­in­te­re­so­wa­nia ne­u­ro­chi­rur­gii znaj­du­ją się: móz­go­wie, rdzeń krę­go­wy, nerwy ob­wo­do­we oraz układ na­czy­nio­wy, za­o­pa­tru­ją­cy te struk­tu­ry.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neurochirurgiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ne­u­ro­chi­rur­gią, do­ty­czą­cy ne­u­ro­chi­rur­gii


Źródła:

Wiktionary

Neurochirurżka

→ ne­u­ro­chi­rurg


Patrz:neurochirurg

Źródła:

SJP.pl

Neurocybernetyczka

zwo­len­nicz­ka lub przed­sta­wi­ciel­ka ne­u­ro­cy­ber­ne­ty­ki


Źródła:

SJP.pl

Neurocybernetyczny

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do ne­u­ro­cy­ber­ne­ty­ki, zwią­za­ny z ne­u­ro­cy­ber­ne­ty­ką


Źródła:

Wiktionary

Neurocybernetyk

zwo­len­nik lub przed­sta­wi­ciel ne­u­ro­cy­ber­ne­ty­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ne­u­ro­cy­ber­ne­ty­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neurocybernetyka

zwo­len­nik lub przed­sta­wi­ciel ne­u­ro­cy­ber­ne­ty­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cy­bern. dział bio­cy­ber­ne­ty­ki, cy­ber­ne­ty­ka mo­de­li ne­u­ro­lo­gicz­nych;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: ne­u­ro­cy­ber­ne­tyk


Ne­u­ro­cy­ber­ne­ty­ka – dział bio­cy­ber­ne­ty­ki, zaj­mu­ją­cy się ana­li­zą i mo­de­lo­wa­niem pro­ce­sów przet­wa­rza­nia in­for­ma­cji i ste­ro­wa­nia w ukła­dach ner­wo­wych zwie­rząt i czło­wie­ka. Głów­ne kie­run­ki prac to m.in.:

Dzie­dzi­na ta pow­sta­ła dzię­ki osią­gnię­ciom twór­cy cy­ber­ne­ty­ki, Nor­ber­ta Wie­ne­ra, oraz znacz­ne­mu po­stę­po­wi w dzie­dzi­nie ne­u­ro­lo­gii i ne­u­ro­fiz­jo­lo­gii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neurocyt

[czy­taj: neł­ro­cyt] część ne­u­ro­nu ota­cza­ją­ca jądro ko­mór­ko­we wraz z ją­der­kiem; pe­ri­ka­rion


Źródła:

SJP.pl

Neurodegeneracja

obu­mie­ra­nie ko­mó­rek ne­u­ro­nal­nych


Źródła:

SJP.pl

Neurodegeneracyjny

po­wo­du­ją­cy obu­mie­ra­nie ko­mó­rek ne­u­ro­nal­nych


Źródła:

SJP.pl

Neurodermatoza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. ato­po­we za­pa­le­nie skóry.


Źródła:

Wiktionary

Neurodydaktyk

in­ter­dy­scy­pli­nar­na dzie­dzi­na nauki, kon­cen­tru­ją­ca się na pracy mózgu i lep­szym zro­zu­mie­niu pro­ce­sów ucze­nia się oraz za­pa­mię­ty­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Neurodydaktyka

in­ter­dy­scy­pli­nar­na dzie­dzi­na nauki, kon­cen­tru­ją­ca się na pracy mózgu i lep­szym zro­zu­mie­niu pro­ce­sów ucze­nia się oraz za­pa­mię­ty­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Neuroendokrynolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ne­u­ro­en­do­kry­no­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Neuroetyka

in­ter­dy­scy­pli­nar­na dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się m.in. kwe­stia­mi etycz­ny­mi ne­u­ro­bio­lo­gii i badań nad móz­giem


Ne­u­ro­e­ty­ka – ob­szar in­ter­dy­scy­pli­nar­nych badań na­u­ko­wych ukła­du ner­wo­we­go (głów­nie OUN), do­ty­czą­cych po­wią­zań etyki z ne­u­ro­bio­lo­gią, oraz za­sto­so­wań zgro­ma­dzo­nej wie­dzy w prak­ty­ce. Ne­u­ro­e­ty­ka po­cząt­ko­wo sta­no­wi­ła część bio­e­ty­ki, a współ­cze­śnie wy­kra­cza poza jej gra­ni­ce – zaj­mu­je się ne­u­ro­bio­lo­gicz­ny­mi pod­sta­wa­mi całej etyki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neurofarmakolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ne­u­ro­far­ma­ko­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Neurofarmakologia

nauka o far­ma­ko­lo­gii ukła­du ner­wo­we­go


Ne­u­ro­far­ma­ko­lo­gia – dy­scy­pli­na na­u­ko­wa zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem wpły­wu leków na funk­cje ko­mór­ko­we w ukła­dzie ner­wo­wym oraz na me­cha­niz­my ne­u­ro­nal­ne, po­przez które leki wpły­wa­ją na za­cho­wa­nie.

Ist­nie­ją dwie głów­ne ga­łę­zie ne­u­ro­far­ma­ko­lo­gii: be­ha­wio­ral­na i mo­le­ku­lar­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neurofibryla

mi­kro­sko­pij­ne włó­kien­ko w cy­to­plaz­mie ne­u­ro­nów, za po­mo­cą któ­re­go ko­mór­ki ner­wo­we od­bie­ra­ją i prze­ka­zu­ją bodź­ce


Źródła:

SJP.pl

Neurofibrylarny

→ ne­u­ro­fi­bry­la


Patrz:neurofibryla

Źródła:

SJP.pl

Neurofizjolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie ne­u­ro­fiz­jo­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Neurofizjologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. fiz­jo­lo­gia ukła­du ner­wo­we­go


Ne­u­ro­fiz­jo­lo­gia", "fiz­jo­lo­gia ukła­du ner­wo­we­go – dział bio­lo­gii, zaj­mu­ją­cy się funk­cjo­no­wa­niem po­szcze­gól­nych ele­men­tów oraz ca­ło­ści ukła­du ner­wo­we­go. Jest ści­śle po­wią­za­na z ne­u­rop­sy­cho­lo­gią, ne­u­ro­lo­gią, psy­chia­trią, eto­lo­gią i in­ny­mi na­u­ka­mi be­ha­wio­ral­ny­mi. Wcho­dzi w skład ne­u­ro­bio­lo­gii.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Neurofizjolożka

→ ne­u­ro­fiz­jo­log


Patrz:neurofizjolog

Źródła:

SJP.pl

Neurogenetyczny

→ ne­u­ro­ge­ne­ty­ka


Patrz:neurogenetyka

Źródła:

SJP.pl

Neurogenetyka

dzie­dzi­na nauki ba­da­ją­ca wpływ genów na układ ner­wo­wy


Źródła:

SJP.pl

Neurogeneza

pro­ces pow­sta­wa­nia no­wych ne­u­ro­nów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. pro­ces pow­sta­wa­nia ko­mó­rek ner­wo­wych


Ne­u­ro­ge­ne­za ( ne­u­ro­ge­ne­sis ‘pow­sta­wa­nie ne­u­ro­nów’) – pro­ces pow­sta­wa­nia oraz róż­ni­co­wa­nia się (mor­fo­lo­gicz­ne­go oraz funk­cjo­nal­ne­go) no­wych ko­mó­rek tkan­ki ner­wo­wej, obej­mu­ją­cy za­rów­no ne­u­ro­ge­ne­zę wieku em­brio­nal­ne­go (pre­na­tal­ne­go), jak i ne­u­ro­ge­ne­zę wieku do­ro­słe­go (post­na­tal­ne­go).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neurogeniczny

ma­ją­cy źró­dło w ukła­dzie ner­wo­wym, po­cho­dzą­cy z pro­ce­sów ner­wo­wych; ne­u­ro­gen­ny


Źródła:

SJP.pl

Neurogenny

ma­ją­cy źró­dło w ukła­dzie ner­wo­wym, po­cho­dzą­cy z pro­ce­sów ner­wo­wych; ne­u­ro­ge­nicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Neurogeriatria

Ne­u­ro­ge­ria­tria – in­ter­dy­scy­pli­nar­na dzie­dzi­na wie­dzy, czer­pią­ca z ne­u­ro­lo­gii i ge­ria­trii, zaj­mu­ją­ca się za­bu­rze­nia­mi ne­u­ro­lo­gicz­ny­mi wieku po­desz­łe­go. Sta­rze­nie się spo­łe­czeństw im­pli­ku­je, ana­lo­gicz­nie jak w przy­pad­ku pe­dia­trii, pow­sta­wa­nie spe­cja­li­za­cji szcze­gó­ło­wych zwią­za­nych z cho­ro­ba­mi wieku po­desz­łe­go.


Źródła:

Wikipedia

Neuroglej

ważny ele­ment odżyw­czy i ochron­ny dla ne­u­ro­nów


Źródła:

SJP.pl

Neurografia

obra­zo­wa­nie prze­bie­gu włó­kien ner­wo­wych za po­mo­cą re­zo­nan­su ma­gne­tycz­ne­go


Ne­u­ro­gra­fia, MRN (ang. Ma­gne­tic re­so­nan­ce ne­u­ro­grap­hy) – spo­sób obra­zo­wa­nia prze­bie­gu włó­kien ner­wo­wych przy po­mo­cy spe­cjal­nie zmo­dy­fi­ko­wa­ne­go re­zo­nan­su ma­gne­tycz­ne­go.

Tech­ni­ka ta poz­wa­la na wier­ne odw­zo­ro­wa­nie szcze­gó­łów ry­sun­ku ner­wo­we­go dzię­ki wzmoc­nie­niu sy­gna­łu przez nerwy, w odróż­nie­niu do braku ta­kie­go wzmoc­nie­nia z ota­cza­ją­cych je tka­nek.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neurograficzny

→ ne­u­ro­gra­fi­ka


Patrz:neurografika

Źródła:

SJP.pl

Neurografika

me­to­da ar­ty­stycz­no-te­ra­pe­u­tycz­na łą­czą­ca w sobie psy­cho­lo­gię, ne­u­ro­bio­lo­gię i sztu­kę


Źródła:

SJP.pl

Neurohormon

hor­mon wyt­wa­rza­ny przez ko­mór­ki tkan­ki ner­wo­wej, speł­nia­ją­cy rolę łącz­ni­ka ukła­du ner­wo­we­go i ukła­du hor­mo­nal­ne­go, np. wa­zo­pre­sy­na czy adre­na­li­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. hor­mon wyt­wa­rza­ny przez tkan­kę ner­wo­wą;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neurohormonalny

do­ty­czą­cy ne­u­ro­hor­mo­nów i ich dzia­ła­nia (np. za­bu­rze­nia ne­u­ro­hor­mo­nal­ne)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bio­chem. do­ty­czą­cy ne­u­ro­hor­mo­nów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neuroinfekcja

za­ka­że­nie do­ty­czą­ce ukła­du ner­wo­we­go


Źródła:

SJP.pl

Neuroinfekcyjny

→ ne­u­ro­in­fek­cja


Patrz:neuroinfekcja

Źródła:

SJP.pl

Neuroinformatyk

spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się przet­wa­rza­niem i ana­li­zą da­nych zbie­ra­nych z ludz­kie­go mózgu


Źródła:

SJP.pl

Neuroinformatyka

dzie­dzi­na ba­daw­cza zaj­mu­ją­ca się przet­wa­rza­niem i ana­li­zą da­nych zbie­ra­nych z ludz­kie­go mózgu


Ne­u­ro­in­for­ma­ty­ka to in­ter­dy­scy­pli­nar­na dzie­dzi­na ba­daw­cza poś­wię­co­na przet­wa­rza­niu i prze­pły­wie in­for­ma­cji w sy­ste­mie ner­wo­wym w celu za­sto­so­wa­nia ich w sy­ste­mach tech­nicz­nych. Obej­mu­je two­rze­nie mo­de­li obli­cze­nio­wych, na­rzę­dzi ana­li­tycz­nych i baz da­nych do udo­stęp­nia­nia, in­te­gra­cji i ana­li­zy da­nych ek­spe­ry­men­tal­nych oraz roz­wo­ju te­o­rii na temat funk­cji ukła­du ner­wo­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neurokognitywistyczny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ne­u­ro­ko­gni­ty­wi­sty­ki


Źródła:

Wiktionary

Neurokognitywistyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. dzie­dzi­na łą­czą­ca psy­cho­lo­gię z wie­dzą na temat funk­cjo­no­wa­nia mózgu


Źródła:

Wiktionary

Neurokognitywny

→ ne­u­ro­ko­gni­ty­wi­sty­ka


Patrz:neurokognitywistyka

Źródła:

SJP.pl

Neurokosmetyk

kos­me­tyk z sub­stan­cja­mi od­dzia­łu­ją­cy­mi na skór­ny układ ner­wo­wy


Źródła:

SJP.pl

Neuroleptanalgezja

me­to­da znie­czu­le­nia ogól­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Neuroleptoanalgezja

znie­czu­le­nie osią­ga­ne przez do­żyl­ne po­da­nie krót­ko dzia­ła­ją­ce­go anal­ge­ty­ka nar­ko­tycz­ne­go (np. fen­ta­ny­lu) oraz sil­ne­go ne­u­ro­lep­ty­ka, po­wo­du­ją­ce anal­gez­ję i silną se­da­cję przy za­cho­wa­niu przy­tom­no­ści


Ne­u­ro­lep­to­a­nal­gez­ja (NLA) – znie­czu­le­nie osią­ga­ne przez do­żyl­ne po­da­nie krót­ko dzia­ła­ją­ce­go anal­ge­ty­ku nar­ko­tycz­ne­go (np. fen­ta­ny­lu) oraz sil­ne­go ne­u­ro­lep­ty­ku (np. dro­pe­ri­dol), po­wo­du­ją­ce anal­gez­ję (znie­czu­le­nie) i silną se­da­cję (uspo­ko­je­nie) bez utra­ty przy­tom­no­ści. Pa­cjent nie od­czu­wa lęku ani bólu, jest uspo­ko­jo­ny psy­chicz­nie i ru­cho­wo, po­zba­wio­ny emo­cji i obo­jęt­ny na bodź­ce zew­nętrz­ne. Jed­no­cze­śnie ma za­cho­wa­ną świa­do­mość i utrzy­mu­je kon­takt z oto­cze­niem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neuroleptyczny

→ ne­u­ro­lep­tyk


Patrz:neuroleptyk

Źródła:

SJP.pl

Neuroleptyk

[czy­taj: neł­ro­lep­tyk] lek sto­so­wa­ny w le­cze­niu psy­choz i ner­wic; lek ne­u­ro­lep­tycz­ny, lek prze­ciwp­sy­cho­tycz­ny, lek psy­cho­ple­gicz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. farm. lek psy­cho­tro­po­wy, który sto­su­je się w le­cze­niu psy­choz i ner­wic


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neurolingwistyczny

→ ne­u­ro­ling­wi­sty­ka


Patrz:neurolingwistyka

Źródła:

SJP.pl

Neurolingwistyka

dzie­dzi­na ling­wi­sty­ki zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem mowy w po­wią­za­niu z pro­ce­sa­mi za­cho­dzą­cy­mi w mózgu


Ne­u­ro­ling­wi­sty­ka − dy­scy­pli­na na po­gra­ni­czu ling­wi­sty­ki, psy­cho­lo­gii i ne­u­ro­lo­gii, ba­da­ją­ca me­cha­niz­my ner­wo­we w mózgu ludz­kim, które kon­tro­lu­ją ak­tyw­ność ję­zy­ko­wą, oraz zmia­ny kształ­tu­ją­ce się w mowie przy miej­sco­wych usz­ko­dze­niach mózgu. Ne­u­ro­ling­wi­sty­ka pró­bu­je na pod­sta­wie róż­nych za­bu­rzeń (afaz­ji, ją­ka­nia, dy­zar­trii) opra­co­wać model dzia­łal­no­ści mózgu w re­la­cji do mowy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neurolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie ne­u­ro­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się pro­fi­lak­ty­ką, roz­poz­na­wa­niem i le­cze­niem cho­rób ukła­du ner­wo­we­go

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka ne­u­ro­lo­gii


Ne­u­ro­log – le­karz zaj­mu­ją­cy się dia­gno­sty­ką i le­cze­niem cho­rób ukła­du ner­wo­we­go, czyli ne­u­ro­lo­gią.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neurologia

[czy­taj: neł­ro­lo­gia] dział me­dy­cy­ny obej­mu­ją­cy cho­ro­by ukła­du ner­wo­we­go, z wy­jąt­kiem cho­rób psy­chicz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się scho­rze­nia­mi ukła­du ner­wo­we­go;


Ne­u­ro­lo­gia – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się dia­gno­sty­ką, le­cze­niem i pro­fi­lak­ty­ką cho­rób ob­wo­do­we­go ukła­du ner­wo­we­go i oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go. Ne­u­ro­lo­gia i psy­chia­tria są dzie­dzi­na­mi po­krew­ny­mi, a niek­tó­re cho­ro­by są do­me­ną za­rów­no ne­u­ro­lo­ga jak i psy­chia­try. Ne­u­ro­lo­gia zaj­mu­je się głów­nie scho­rze­nia­mi, któ­rych po­dło­żem jest pro­ces usz­ka­dza­ją­cy układ ner­wo­wy, a psy­chia­tria z kolei zaj­mu­je się głów­nie cho­ro­ba­mi, któ­rych po­dło­żem jest bio­che­micz­ne za­bu­rze­nie funk­cjo­no­wa­nia mózgu jako ca­ło­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neurologiczny

→ ne­u­ro­lo­gia [czy­taj: neł­ro­lo­gicz­ny]


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. do­ty­czą­cy ne­u­ro­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neurologopeda

spe­cja­li­sta w za­kre­sie ne­u­ro­lo­go­pe­dii


Źródła:

SJP.pl

Neurologopedia

spe­cja­li­za­cja lo­go­pe­dii zaj­mu­ją­ca się dia­gno­zą i le­cze­niem za­bu­rzeń mowy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział lo­go­pe­dii zaj­mu­ją­cy się wa­da­mi mowy zwią­za­ny­mi z usz­ko­dze­niem ukła­du ner­wo­we­go


Ne­u­ro­lo­go­pe­dia – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny, sub­dy­scy­pli­na lo­go­pe­dii kli­nicz­nej zaj­mu­ją­ca się dia­gno­zo­wa­niem, te­ra­pią i re­ha­bi­li­ta­cją za­bu­rzeń mowy, ję­zy­ka, ko­mu­ni­ka­cji oraz czyn­no­ści pry­mar­nych (w szcze­gól­no­ści po­ły­ka­nia) wy­ni­ka­ją­cych z usz­ko­dzeń lub dys­funk­cji oś­rod­ko­we­go i ob­wo­do­we­go ukła­du ner­wo­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neurologopedka

→ ne­u­ro­lo­go­pe­da


Patrz:neurologopeda

Źródła:

SJP.pl

Neurolożka

→ ne­u­ro­log


Patrz:neurolog

Źródła:

SJP.pl

Neuroma

[czy­taj: neł­ro­ma] zwy­kle ła­god­ny i nie­zło­śli­wy no­wot­wór ob­wo­do­we­go ukła­du ner­wo­we­go, skła­da­ją­cy się z ko­mó­rek ner­wo­wych i włó­kien ner­wo­wych; ner­wiak


Źródła:

SJP.pl

Neuromast

ciał­ko czu­cio­we u krę­gow­ców wod­nych, re­je­stru­ją­ce ruch i kie­ru­nek prze­pły­wu wody


Ne­u­ro­mast – me­cha­no­re­cep­to­ro­we ciał­ko czu­cio­we, wy­stę­pu­ją­ce w skó­rze i linii bocz­nej ryb oraz linii bocz­nej pła­zów (zwła­szcza ki­ja­nek). Jego za­da­niem jest re­je­stro­wa­nie za­bu­rzeń hy­dro­dy­na­micz­nych śro­do­wi­ska wod­ne­go. Duża licz­ba ne­u­ro­ma­stów umoż­li­wia m.in. od­naj­do­wa­nie prą­dów o od­po­wied­nim kie­run­ku i szyb­ko­ści czy lo­ka­li­zo­wa­nie w wo­dzie obiek­tów, w tym ofiar i dra­pież­ni­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neuromediator

zwią­zek che­micz­ny bio­rą­cy udział w prze­ka­zy­wa­niu im­pul­sów ner­wo­wych z ko­mó­rek do in­nych ko­mó­rek (za­rów­no ner­wo­wych jak i nie­ner­wo­wych, np. mię­śnio­wych); me­dia­tor, ne­u­ro­prze­kaź­nik, prze­kaź­nik ner­wo­wy, ne­u­ro­trans­mi­ter, trans­mi­ter


Źródła:

SJP.pl

Neuromodulacja

me­to­da me­dycz­na i fiz­jo­te­ra­pe­u­tycz­na po­le­ga­ją­ca na mo­dy­fi­ko­wa­niu lub re­gu­lo­wa­niu im­pul­sów elek­trycz­nych oraz ak­tyw­no­ści ukła­du ner­wo­we­go za po­mo­cą bodź­ców fi­zycz­nych, elek­trycz­nych lub far­ma­ko­lo­gicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Neuromodulator

zwią­zek en­do­gen­ny ma­ją­cy wpływ na ne­u­ro­ny


Źródła:

SJP.pl

Neuron

[czy­taj: neł­ron] pod­sta­wo­wa jed­nost­ka ukła­du ner­wo­we­go; ko­mór­ka ner­wo­wa wraz z wy­pust­ka­mi (ak­so­nem i den­dry­ta­mi), ma­ją­ca zdol­ność wyt­wa­rza­nia i prze­wo­dze­nia im­pul­sów ner­wo­wych; ne­u­ro­cyt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. ro­dzaj elek­trycz­nie po­bud­li­wej ko­mór­ki zdol­nej do przet­wa­rza­nia i prze­wo­dze­nia in­for­ma­cji;

 (1.2) in­form. ele­ment sztucz­nej sieci ne­u­ro­no­wej, su­mu­ją­cy wej­ścia z róż­ny­mi wa­ga­mi i prze­pu­szcza­ją­cy tę sumę przez funk­cję ak­ty­wa­cji;


Ne­u­ron, ko­mór­ka ner­wo­wa – ro­dzaj elek­trycz­nie po­bud­li­wej ko­mór­ki zdol­nej do przet­wa­rza­nia i prze­wo­dze­nia in­for­ma­cji w po­sta­ci sy­gna­łu elek­trycz­ne­go. Ne­u­ro­ny są pod­sta­wo­wym ele­men­tem ukła­du ner­wo­we­go zwie­rząt. Naj­wię­cej ne­u­ro­nów znaj­du­je się w oś­rod­ko­wym ukła­dzie ner­wo­wym, w skład któ­re­go wcho­dzi móz­go­wie oraz rdzeń krę­go­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neuronalny

→ ne­u­ron; ne­u­ro­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Neuronauka

in­ter­dy­scy­pli­nar­na dzie­dzi­na na­u­ko­wa zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ukła­du ner­wo­we­go


Ne­u­ro­na­u­ka – in­ter­dy­scy­pli­nar­na dzie­dzi­na na­u­ko­wa zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ukła­du ner­wo­we­go, głów­nie OUN. Leży na po­gra­ni­czu wie­dzy me­dycz­nej, bio­lo­gicz­nej, bio­che­micz­nej, bio­fi­zycz­nej, in­for­ma­tycz­nej, psy­cho­lo­gicz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neuronaukowczyni

spe­cja­list­ka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ukła­du ner­wo­we­go


Źródła:

SJP.pl

Neuronaukowiec

spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem ukła­du ner­wo­we­go


Źródła:

SJP.pl

Neuronaukowy

→ ne­u­ro­na­u­ka


Patrz:neuronauka

Źródła:

SJP.pl

Neuronietypowość

→ ne­u­ro­nie­ty­po­wy


Patrz:neuronietypowy

Źródła:

SJP.pl

Neuronietypowy

o czło­wie­ku: taki, któ­re­go funk­cjo­no­wa­nie mózgu od­bie­ga od normy


Źródła:

SJP.pl

Neuronowy

→ ne­u­ron; ne­u­ro­nal­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ne­u­ro­nem, do­ty­czą­cy ne­u­ro­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neuroobrazowanie

obra­zo­wa­nie struk­tu­ry i funk­cji mózgu


Ne­u­ro­o­bra­zo­wa­nie – me­to­dy umoż­li­wia­ją­ce obra­zo­wa­nie struk­tu­ry i funk­cji mózgu. Me­to­dy ne­u­ro­o­bra­zo­wa­nia poz­wa­la­ją na ob­ser­wa­cję czyn­no­ści mózgu pod­czas prze­pro­wa­dza­nia wy­bra­nych pro­ce­sów, np. od­li­cza­nia co 3, za­pa­mię­ty­wa­nia twa­rzy, po­ru­sza­nia pal­cem wska­zu­ją­cym, czy­ta­nia słów, itd.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neuroobrazowy

taki, który obra­zu­je struk­tu­ry i funk­cje mózgu


Źródła:

SJP.pl

Neuropata

[czy­taj: neł­ro­pa­ta] osoba cier­pią­ca na ne­u­ro­pa­tię (cho­ro­bę ukła­du ner­wo­we­go)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. czło­wiek cier­pią­cy na ne­u­ro­pa­tię, po­dat­ny na scho­rze­nia ner­wo­we


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neuropatia

[czy­taj: neł­ro­pa­tia] cho­ro­ba ukła­du ner­wo­we­go, zwła­szcza o po­dło­żu me­ta­bo­licz­nym lub zwy­rod­nie­nio­wym, ob­ja­wia­ją­ca się nad­wraż­li­wo­ścią emo­cjo­nal­ną, szyb­kim wy­czer­py­wa­niem się, za­bu­rze­nia­mi snu, bó­la­mi głowy itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. stan cho­ro­bo­wy do­ty­ka­ją­cy nerwy, za­bu­rza­ją­cy prze­wo­dze­nie in­for­ma­cji ru­cho­wych i czu­cio­wych wzdłuż włó­kien ner­wo­wych, wy­wo­łu­ją­cy ból, dręt­wie­nie, mro­wie­nie, uczu­cie pa­le­nia i osła­bie­nia koń­czyn;


Ne­u­ro­pa­tia ("ne­u­ro­pa­tia ob­wo­do­wa", "cho­ro­ba ner­wów ob­wo­do­wych", "za­pa­le­nie ner­wów ob­wo­do­wych") – stan cho­ro­bo­wy do­ty­czą­cy ob­wo­do­we­go ukła­du ner­wo­we­go. Usz­ko­dze­nie lub stan za­pal­ny za­bu­rza prze­wo­dze­nie in­for­ma­cji ru­cho­wych i czu­cio­wych wzdłuż włó­kien ner­wo­wych i oprócz bólu wy­wo­łu­je takie ob­ja­wy, jak dręt­wie­nie, mro­wie­nie, pa­le­nie koń­czyn, wra­że­nie osła­bie­nia koń­czyn.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neuropatka

→ ne­u­ro­pa­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ko­bie­ta cier­pią­ca na ne­u­ro­pa­tię, po­dat­na na scho­rze­nia ner­wo­we


Patrz:neuropata

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neuropatolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie ne­u­ro­pa­to­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ne­u­ro­pa­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neuropatologia

dział pa­to­lo­gii zaj­mu­ją­cy się zmia­na­mi cho­ro­bo­wy­mi wy­stę­pu­ją­cy­mi w cho­ro­bach ukła­du ner­wo­we­go


Ne­u­ro­pa­to­lo­gia – dział pa­to­mor­fo­lo­gii zaj­mu­ją­cy się zmia­na­mi cho­ro­bo­wy­mi pow­sta­ją­cy­mi w wy­ni­ku cho­rób oś­rod­ko­we­go i ob­wo­do­we­go ukła­du ner­wo­we­go. W Pol­sce ne­u­ro­pa­to­lo­gia jest jedną ze spe­cja­li­za­cji le­kar­skich, a jej kon­sul­tan­tem kra­jo­wym od 5 marca 2020 jest prof. dr hab. Wie­sła­wa Graj­kow­ska.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neuropatologiczny

→ ne­u­ro­pa­to­lo­gia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z ne­u­ro­pa­to­lo­gią, do­ty­czą­cy ne­u­ro­pa­to­lo­gii


Patrz:neuropatologia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neuropatolożka

→ ne­u­ro­pa­to­log


Patrz:neuropatolog

Źródła:

SJP.pl

Neuropatyczny

→ ne­u­ro­pa­tia


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ne­u­ro­pa­tią


Patrz:neuropatia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neuroplastyczność

→ ne­u­ro­pla­stycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdol­ność ukła­du ner­wo­we­go do re­ge­ne­ra­cji i re­struk­tu­ry­za­cji ne­u­ro­nów


Ne­u­ro­pla­stycz­ność (pla­stycz­ność mózgu) – zdol­ność tkan­ki ner­wo­wej do two­rze­nia no­wych po­łą­czeń, ma­ją­cych na celu ich re­or­ga­ni­za­cję, adap­ta­cję, zmien­ność i sa­mo­na­pra­wę oraz pro­ce­sy ucze­nia się i pa­mię­ci. Jest to po­wszech­na cecha ne­u­ro­nów, wy­stę­pu­ją­ca na wszyst­kich pię­trach ukła­du ner­wo­we­go.


Patrz:neuroplastyczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neuroplastyczny

o mózgu - zdol­ny do zmia­ny swo­jej struk­tu­ry i funk­cji w od­po­wie­dzi na doś­wiad­cze­nia


Źródła:

SJP.pl

Neuroplegia

far­ma­ko­lo­gicz­ne ha­mo­wa­nie czyn­no­ści au­to­no­micz­ne­go ukła­du ner­wo­we­go, sto­so­wa­ne w le­cze­niu cho­rób psy­chicz­nych, w za­po­bie­ga­niu wstrzą­so­wi po­o­pe­ra­cyj­ne­mu i w ane­stez­jo­lo­gii


Ne­u­ro­ple­gia to kon­tro­lo­wa­ne ha­mo­wa­nie au­to­no­micz­ne­go ukła­du ner­wo­we­go. Jest to me­to­da lecz­ni­cza po­le­ga­ją­ca na sto­so­wa­niu środ­ków far­ma­ko­lo­gicz­nych ob­ni­ża­ją­cych po­bud­li­wość au­to­no­micz­ne­go ukła­du ner­wo­we­go i ha­mu­ją­cych czyn­no­ści ustro­ju re­gu­lo­wa­ne przez ten układ (ob­ni­że­nie prze­mia­ny ma­te­rii, za­ha­mo­wa­nie re­gu­la­cji ciepl­nej, roz­sze­rze­nie na­czyń krwio­no­śnych, roz­kurcz mię­śni gład­kich, za­ha­mo­wa­nie czyn­no­ści wy­dziel­ni­czej gru­czo­łów).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neuropoznawczy

od­no­szą­cy się do pro­ce­sów i funk­cji zwią­za­nych z móz­giem, które są od­po­wie­dzial­ne za my­śle­nie, ucze­nie się, pa­mięć i inne funk­cje poz­naw­cze


Źródła:

SJP.pl

Neuroprzekaźnik

zwią­zek che­micz­ny bio­rą­cy udział w prze­ka­zy­wa­niu im­pul­sów ner­wo­wych z ko­mó­rek do in­nych ko­mó­rek (za­rów­no ner­wo­wych jak i nie­ner­wo­wych, np. mię­śnio­wych); prze­kaź­nik ner­wo­wy, me­dia­tor, ne­u­ro­me­dia­tor, ne­u­ro­trans­mi­ter, trans­mi­ter


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) biol. sub­stan­cja wy­dzie­la­na przez sy­nap­sy ko­mó­rek ner­wo­wych, która umoż­li­wia prze­ka­zy­wa­nie sy­gna­łów po­mię­dzy ko­mór­ka­mi ner­wo­wy­mi


Ne­u­ro­prze­kaź­nik, ne­u­ro­trans­mi­ter, ne­u­ro­me­dia­tor – zwią­zek che­micz­ny, któ­re­go czą­stecz­ki prze­no­szą sy­gna­ły po­mię­dzy ne­u­ro­na­mi (ko­mór­ka­mi ner­wo­wy­mi) po­przez sy­nap­sy, a także z ko­mó­rek ner­wo­wych do mię­śnio­wych lub gru­czo­ło­wych. Naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ny­mi ne­u­ro­prze­kaź­ni­ka­mi są: glu­ta­mi­nian, GABA, ace­ty­lo­cho­li­na, do­pa­mi­na, no­ra­dre­na­li­na, adre­na­li­na, se­ro­to­ni­na, hi­sta­mi­na i in­su­li­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neuroprzekaźnikowy

→ ne­u­ro­prze­kaź­nik


Patrz:neuroprzekaźnik

Źródła:

SJP.pl

Neuropsychiatra

le­karz spe­cja­li­zu­ją­cy się w dzie­dzi­nie ne­u­rop­sy­chia­trii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ne­u­rop­sy­chia­trii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neuropsychiatria

dział me­dy­cy­ny, nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem, roz­poz­na­wa­niem oraz le­cze­niem za­bu­rzeń psy­chicz­nych w or­ga­nicz­nych cho­ro­bach ukła­du ner­wo­we­go


Ne­u­rop­sy­chia­tria - dzie­dzi­na me­dy­cy­ny, sta­no­wią­ca wspól­ną część psy­chia­trii i ne­u­ro­lo­gii. W ra­mach ne­u­rop­sy­chia­trii, za­bu­rze­nia funk­cji psy­chicz­nych i nie­pra­wi­dło­wo­ści za­cho­wań od­no­szo­ne są do struk­tur i czyn­no­ści oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go.

Do czasu wy­o­dręb­nie­nia się psy­chia­trii z ne­u­ro­lo­gii, co for­mal­nie na­stą­pi­ło w roku 1950, ter­min ne­u­rop­sy­chia­tria był bli­skoz­nacz­ny z samą psy­chia­trią.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neuropsychiatryczny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ne­u­rop­sy­chia­trii, zwią­za­ny z za­bu­rze­nia­mi psy­chicz­ny­mi w or­ga­nicz­nych cho­ro­bach ukła­du ner­wo­we­go


Źródła:

Wiktionary

Neuropsycholog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie ne­u­rop­sy­cho­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Neuropsychologia

Ne­u­rop­sy­cho­lo­gia – dzie­dzi­na psy­cho­lo­gicz­na zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem i opi­sy­wa­niem związ­ków za­cho­dzą­cych mię­dzy ukła­dem ner­wo­wym a pro­ce­sa­mi poz­naw­czy­mi, głów­nie z per­spek­ty­wy kli­nicz­nej, ana­li­zu­jąc kon­sek­wen­cje usz­ko­dze­nia mózgu czło­wie­ka.

Jest to nauka z po­gra­ni­cza me­dy­cy­ny i psy­cho­lo­gii.


Źródła:

Wikipedia

Neuropsychologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ne­u­rop­sy­cho­lo­gią, do­ty­czą­cy ne­u­rop­sy­cho­lo­gii


Źródła:

Wiktionary

Neuropsycholożka

→ ne­u­rop­sy­cho­log


Patrz:neuropsycholog

Źródła:

SJP.pl

Neurorehabilitacja

pro­ces sty­mu­la­cji i wspo­ma­ga­nia re­ge­ne­ra­cji oraz adap­ta­cji ukła­du ner­wo­we­go


Źródła:

SJP.pl

Neurorozwojowy

do­ty­czą­cy roz­wo­ju ukła­du ner­wo­we­go


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy roz­wo­ju ukła­du ner­wo­we­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neuroróżnorodność

→ ne­u­ro­róż­no­rod­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. społ. ter­min oz­na­cza­ją­cy uz­na­wa­nie i sza­no­wa­nie wy­jąt­ko­wych spo­so­bów funk­cjo­no­wa­nia mózgu po­szcze­gól­nych osób, obej­mu­jąc sze­reg róż­nic ne­u­ro­lo­gicz­nych, w tym ADHD, spek­trum au­tyz­mu, dys­lek­sję, sy­ne­stez­ję i inne bez pa­to­lo­gi­zo­wa­nia ich;


Ne­u­ro­róż­no­rod­ność ( ne­u­ro­di­ver­si­ty) – okre­śle­nie na róż­no­rod­ność w roz­wo­ju i funk­cjo­no­wa­niu ludz­kich móz­gów w ta­kich sfe­rach jak to­wa­rzy­skość, ucze­nie się, uwaga, na­strój i in­nych funk­cji umy­sło­wych bez pa­to­lo­gi­zo­wa­nia ich. Ter­min wy­cho­dzi na­prze­ciw pa­nu­ją­cym po­glą­dom, że niek­tó­re za­bu­rze­nia ne­u­ro­roz­wo­jo­we są z na­tu­ry pa­to­lo­gicz­ne (me­dycz­ny model nie­peł­no­spraw­no­ści) i za­miast tego przyj­mu­ją spo­łecz­ny model nie­peł­no­spraw­no­ści, w któ­rym ba­rie­ry spo­łecz­ne są głów­nym czyn­ni­kiem, który po­wo­du­je „nie­peł­no­spraw­ność” ludzi.


Patrz:neuroróżnorodny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neuroróżnorodny

ter­min okre­śla­ją­cy osoby z za­bu­rze­nia­mi poz­naw­czy­mi, np. z ADHD, au­tyz­mem i dys­lek­sją


Źródła:

SJP.pl

Neurosekrecja

wy­dzie­la­nie hor­mo­nów do krwio­bie­gu przez ko­mór­ki ner­wo­we


Ne­u­ro­se­kre­cja – czyn­ność wy­dziel­ni­cza ne­u­ro­nu, która obej­mu­je wyt­wa­rza­nie wy­dzie­la­nej sub­stan­cji (ne­u­ro­se­kre­tu) z ko­mór­ki ner­wo­wej bez­poś­red­nio do ukła­du krą­że­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neurosekrecyjny

→ ne­u­ro­se­kre­cja


Patrz:neurosekrecja

Źródła:

SJP.pl

Neurospora

Ne­u­ro­spo­ra B.O. Dodge – ro­dzaj grzy­bów z typu wor­kow­ców ("Asco­my­co­ta"). Nazwa tak­so­nu po­cho­dzi od po­dob­nych do ner­wów pa­sków znaj­du­ją­cych się na jego asko­spo­rach.


Źródła:

Wikipedia

Neurostymulacja

po­bu­dza­nie ukła­du ner­wo­we­go za po­mo­cą bodź­ców elek­trycz­nych, ma­gne­tycz­nych lub in­nych


Źródła:

SJP.pl

Neurostymulator

urzą­dze­nie me­dycz­ne do sty­mu­la­cji ner­wów lub mózgu


Ne­u­ro­sty­mu­la­tor (ang. ne­u­ro­sti­mu­la­tor) – jest za­si­la­nym przez ba­te­rię urzą­dze­niem za­pro­jek­to­wa­nym w celu elek­trycz­nej sty­mu­la­cji mózgu.

Ne­u­ro­sty­mu­la­to­ry są in­te­gral­ną czę­ścią chi­rur­gicz­nie wszcze­pia­nych ukła­dów ta­kich jak urzą­dze­nie do głę­bo­kiej sty­mu­la­cji mózgu (DBS) czy urzą­dze­nie do sty­mu­la­cji nerwu błęd­ne­go (VNS), wy­ko­rzy­sty­wa­nych w le­cze­niu cho­rób ukła­du ner­wo­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neurotechnologia

dzie­dzi­na nauki i tech­no­lo­gii, która łączy ne­u­ro­lo­gię, in­ży­nie­rię, in­for­ma­ty­kę i bio­lo­gię


Źródła:

SJP.pl

Neuroteologia

nauka ana­li­zu­ją­ca doś­wiad­cze­nia du­cho­we pod kątem pro­ce­sów za­cho­dzą­cych w mózgu czło­wie­ka


Nie mylić z: ne­u­ro­e­to­lo­gia.

Ne­u­ro­te­o­lo­gia – dy­scy­pli­na na­u­ko­wa w ba­da­niach nad du­cho­wo­ścią. Jej me­to­do­lo­gia po­le­ga na uży­wa­niu ne­u­ro­lo­gicz­nych metod obra­zo­wa­nia pracy mózgu ta­kich jak np. EEG, fMRI, Po­zy­to­no­wa emi­syj­na to­mo­gra­fia kom­pu­te­ro­wa do usta­la­nia związ­ków po­mię­dzy ak­tyw­no­ścią mózgu a in­dy­wi­du­al­nym doś­wiad­cze­niem du­cho­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neurotoksyczność

→ ne­u­ro­tok­sycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. bio­chem. nie­po­żą­da­ne od­dzia­ły­wa­nie na układ ner­wo­wy wy­ni­ka­ją­ce z na­ra­że­nia na sub­stan­cje tok­sycz­ne


Patrz:neurotoksyczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neurotoksyczny

→ ne­u­ro­tok­sy­na


przy­miot­nik

 (1.1) wy­wie­ra­ją­cy de­struk­cyj­ny wpływ na układ ner­wo­wy


Patrz:neurotoksyna

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neurotoksyna

tok­sy­na upo­śle­dza­ją­ca funk­cje ukła­du ner­wo­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. sub­stan­cja dzia­ła­ją­ca de­struk­cyj­nie na układ ner­wo­wy;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neurotomia

chi­rur­gicz­ne prze­cię­cie nerwu


Źródła:

SJP.pl

Neurotransmiter

zwią­zek che­micz­ny bio­rą­cy udział w prze­ka­zy­wa­niu im­pul­sów ner­wo­wych z ko­mó­rek do in­nych ko­mó­rek (za­rów­no ner­wo­wych jak i nie­ner­wo­wych, np. mię­śnio­wych); trans­mi­ter, ne­u­ro­prze­kaź­nik, prze­kaź­nik ner­wo­wy, me­dia­tor, ne­u­ro­me­dia­tor


Źródła:

SJP.pl

Neurotransmitter

zwią­zek che­micz­ny bio­rą­cy udział w prze­ka­zy­wa­niu im­pul­sów ner­wo­wych z ko­mó­rek do in­nych ko­mó­rek (za­rów­no ner­wo­wych jak i nie­ner­wo­wych, np. mię­śnio­wych); trans­mit­ter, ne­u­ro­trans­mi­ter, trans­mi­ter, ne­u­ro­prze­kaź­nik, prze­kaź­nik ner­wo­wy


Źródła:

SJP.pl

Neurotransplantacja

prze­szczep tkan­ki ner­wo­wej


Źródła:

SJP.pl

Neurotyczka

[czy­taj: neł­ro­tycz­ka] ko­bie­ta chora na ner­wi­cę lub ma­ją­ca skłon­no­ści do re­ak­cji ner­wi­co­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: ne­u­ro­tyk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neurotyczność

Ek­stra­wer­sja


Źródła:

Wikipedia

Neurotyczny

1. skłon­ny do re­ak­cji ner­wi­co­wych lub cier­pią­cy na ner­wi­cę;
2. wy­stę­pu­ją­cy na sku­tek za­bu­rzeń ner­wi­co­wych;
3. dzia­ła­ją­cy pod­nie­ca­ją­co, wy­wo­łu­ją­cy nie­po­kój


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy skłon­ność do ner­wi­co­wych re­ak­cji lub cier­pią­cy na ner­wi­cę

 (1.2) bę­dą­cy skut­kiem za­bu­rzeń ner­wi­co­wych

 (1.3) wy­wo­łu­ją­cy nie­po­kój


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neurotyk

[czy­taj: neł­ro­tyk] osoba cier­pią­ca na ner­wi­cę lub ma­ją­ca skłon­no­ści do re­ak­cji ner­wi­co­wych


Źródła:

SJP.pl

Neurotypowość

→ ne­u­ro­ty­po­wy


Za­su­ge­ro­wa­no, aby "Ne­u­ro­róż­no­rod­ność"

Ne­u­ro­ty­po­wość lub NT, skrót od ne­u­ro­lo­gicz­nej ty­po­wo­ści – ne­o­lo­gizm sto­so­wa­ny w spo­łecz­no­ści au­ty­stycz­nej jako spo­sób opisu osób spoza spek­trum au­tyz­mu. W swoim pier­wot­nym za­sto­so­wa­niu od­no­si się do każ­de­go, kto nie jest au­ty­stycz­ny lub nie ma umy­słu „po­krew­ne­go” wobec „au­ty­stycz­ne­go” umy­słu; ter­min zo­stał póź­niej za­wę­żo­ny w od­nie­sie­niu do osób o ści­śle ty­po­wej ne­u­ro­lo­gii, to zna­czy bez okre­ślo­nych róż­nic ne­u­ro­lo­gicz­nych.


Patrz:neurotypowy

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neurotypowy

do­ty­czą­cy ty­po­we­go spo­so­bu my­śle­nia i funk­cjo­no­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Neurotyzm

skłon­ność do ner­wo­wych re­ak­cji


Źródła:

SJP.pl

Neuroza

[czy­taj: neł­ro­za] dłu­gotr­wa­łe za­bu­rze­nie czyn­no­ści oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go, ob­ja­wia­ją­ce się nad­mier­ną po­bud­li­wo­ścią, draż­li­wo­ścią, sta­na­mi lę­ko­wy­mi, ob­se­sja­mi, czę­sto bó­la­mi psy­cho­gen­ny­mi, de­pre­sją; ner­wi­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. ner­wi­ca.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neurozwyrodnieniowy

zwią­za­ny z ne­u­ro­lo­gicz­ną zmia­ną pa­to­lo­gicz­ną, np. cho­ro­ba ne­u­roz­wy­rod­nie­nio­wa


Źródła:

SJP.pl

Neurula

sta­dium roz­wo­jo­we za­rod­ka stru­now­ców, w któ­rym pow­sta­je cewka ner­wo­wa (rur­ko­wa­ta struk­tu­ra sta­no­wią­ca za­wią­zek ukła­du ner­wo­we­go)


Źródła:

SJP.pl

Neuryt

wy­pust­ka ko­mór­ki ner­wo­wej słu­żą­ca do prze­wo­dze­nia im­pul­sów; akson; włó­kno osio­we


Źródła:

SJP.pl

Neustadt

[czy­taj: nojsz­tad] mia­sto w Niem­czech


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neustadzki

→ Ne­u­stadt [czy­taj: NOJsztacki]; ne­usz­tadz­ki


Źródła:

SJP.pl

Neuston

drob­ne or­ga­niz­my, głów­nie ro­ślin­ne, ży­ją­ce na po­wierzch­ni wód sto­ją­cych lub tuż pod nią, oraz owady śliz­ga­ją­ce się po po­wierzch­ni wody


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ze­spół or­ga­niz­mów ży­ją­cych na po­wierzch­ni wody lub tuż pod nią


Ne­u­ston – ze­spół or­ga­niz­mów, któ­rych śro­do­wi­skiem życia jest błon­ka po­wierzch­nio­wa wody (gra­ni­ca wody i at­mos­fe­ry). Za­li­cza się do nich drob­ne or­ga­niz­my, mię­dzy in­ny­mi nart­ni­ki, po­śliz­gi, plu­skol­co­wa­te, larwy ko­ma­rów, bak­te­rie i wiele jed­no­ko­mór­ko­wych pier­wot­nia­ków, glony, oraz wrot­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neustria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na, pół­noc­no-za­chod­nia część pań­stwa Fran­ków, po­ło­żo­na na pół­noc od do­li­ny Loary;


Ne­u­stria – kra­i­na hi­sto­rycz­na, pół­noc­no-za­chod­nia część pań­stwa Fran­ków. Po­ło­żo­na na pół­noc od do­li­ny Loary. Gra­ni­czy­ła z Bre­ta­nią (od za­cho­du), Ak­wi­ta­nią (od po­łud­nia), Bur­gun­dią (od po­łud­nio­we­go wscho­du) i Au­straz­ją (od pół­noc­ne­go wscho­du). Głów­ny­mi oś­rod­ka­mi Ne­u­strii w cza­sach Fran­ków były: Paryż, Reims, Or­le­an i So­is­sons.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Neustryjski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ne­u­strią, do­ty­czą­cy Ne­u­strii


Źródła:

Wiktionary

Neusztadzki

→ Ne­u­stadt [czy­taj: NOJsztacki]; ne­u­stadz­ki


Źródła:

SJP.pl

Neutralistka

→ ne­u­tra­li­sta


Patrz:neutralista

Źródła:

SJP.pl

Neutralistyczny

→ ne­u­tra­lizm


Patrz:neutralizm

Źródła:

SJP.pl

Neutralizacja

1. osła­bia­nie lub eli­mi­no­wa­nie od­dzia­ły­wa­nia ja­kie­goś ne­ga­tyw­ne­go, nie­po­żą­da­ne­go czyn­ni­ka;
2. w che­mii: zo­bo­jęt­nia­nie kwasu za­sa­dą lub za­sa­dy kwa­sem;
3. w od­nie­sie­niu do en­zy­mów, su­ro­wic, an­ty­bio­ty­ków itp. sub­stan­cji: utra­ta ak­tyw­no­ści, okre­ślo­nych wła­ści­wo­ści czyn­nych, zanik lub za­ha­mo­wa­nie zdol­no­ści do re­ak­cji che­micz­nych; inak­ty­wa­cja;
4. uz­na­nie ja­kie­goś pań­stwa lub te­ry­to­rium za ne­u­tral­ne, wy­łą­cze­nie go z dzia­łań wo­jen­nych
5. w ję­zy­koz­naw­stwie: zanik cech róż­ni­cu­ją­cych fo­ne­my, znie­sie­nie opo­zy­cji ję­zy­ko­wej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neutralizacyjny

zwią­za­ny z ne­u­tra­li­za­cją


Źródła:

SJP.pl

Neutralizm

1. po­li­ty­ka za­gra­nicz­na po­le­ga­ją­ca na nie­przy­stę­po­wa­niu do pak­tów mi­li­tar­nych i na współ­pra­cy ze wszyst­ki­mi pań­stwa­mi;
2. bez­stron­na po­sta­wa wobec cu­dzych spraw i spo­rów; bez­stron­ność; ne­u­tral­ność;
3. brak od­dzia­ły­wań mię­dzy po­pu­la­cja­mi róż­nych ga­tun­ków ży­ją­cy­mi na tym samym te­re­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. ro­dzaj za­leż­no­ści mię­dzy­ga­tun­ko­wej, w któ­rej żadna z dwóch po­pu­la­cji nie wpły­wa na drugą

 (1.2) polit. po­li­ty­ka za­gra­nicz­na państw, które nie przy­stę­pu­ją do pak­tów mi­li­tar­nych oraz współ­pra­cu­ją ze wszyst­kim kra­ja­mi


Ne­u­tra­lizm (łac. "ne­u­ter" 'żaden z dwu') – jedna z ne­u­tral­nych za­leż­no­ści mię­dzy­ga­tun­ko­wych, w któ­rej osob­ni­ki jed­ne­go ga­tun­ku nie wpły­wa­ją w żaden spo­sób na przed­sta­wi­cie­li dru­gie­go. W za­sa­dzie ne­u­tra­lizm jest bra­kiem od­dzia­ły­wań mię­dzy ga­tun­ka­mi. Przy­kła­dem po­pu­la­cji, mię­dzy któ­ry­mi za­cho­dzi ne­u­tra­lizm, mogą być po­pu­la­cje bo­cia­nów i si­ko­rek[].


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neutralizować

1. w che­mii: zmie­niać od­czyn za­sa­do­wy lub kwa­śny na obo­jęt­ny; zo­bo­jęt­niać;
2. w che­mii: po­zba­wiać en­zy­my, an­ty­bio­ty­ki itp. okre­ślo­nych wła­ści­wo­ści, np. bak­te­rio­bój­czych; inak­ty­wo­wać;
3. w far­ma­ko­lo­gii: śro­dek ne­u­tra­li­zu­ją­cy - zwią­zek che­micz­ny zo­bo­jęt­nia­ją­cy sok żo­łąd­ko­wy;
4. w po­li­ty­ce: usta­na­wiać ne­u­tral­ność pań­stwa lub ja­kie­goś te­ry­to­rium;
5. prze­no­śnie: czy­nić sła­bym, ła­god­nym lub niesz­kod­li­wym; osła­biać, ła­go­dzić, mo­de­ro­wać;
6. prze­no­śnie: eli­mi­no­wać, re­du­ko­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zne­u­tra­li­zo­wać)

 (1.1) czy­nić ne­u­tral­nym, niesz­kod­li­wym

 (1.2) polit. czy­nić ne­u­tral­nym jakiś kraj lub in­sty­tu­cję

 (1.3) chem. czy­nić che­micz­nie obo­jęt­nym

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ne­u­tra­li­zo­wać się (dk. zne­u­tra­li­zo­wać się)

 (2.1) sta­wać się ne­u­tral­nym; ule­gać ne­u­tra­li­za­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neutralność

→ ne­u­tral­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. sy­tu­a­cja pań­stwa, które nie bie­rze udzia­łu w woj­nie to­czą­cej się mię­dzy in­ny­mi pań­stwa­mi

 (1.2) pow­strzy­my­wa­nie się od udzia­łu w to­czą­cym się spo­rze, kon­flik­cie, za­tar­gu

 (1.3) cecha tego, co nie wy­ra­ża ocen i emo­cji

 (1.4) nie­wy­wie­ra­nie żad­ne­go wpły­wu w sen­sie fi­zycz­nym


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Patrz:neutralny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neutralny

1. nie­o­po­wia­da­ją­cy się za żadną ze stron w spo­rze, nie­za­leż­ny od jego tron; bez­stron­ny;
2. w che­mii: nie­po­sia­da­ją­cy od­czy­nu kwa­śne­go ani za­sa­do­we­go; obo­jęt­ny;
3. w fi­zy­ce: nie­po­sia­da­ją­cy ła­dun­ku elek­trycz­ne­go ani pola ma­gne­tycz­ne­go; obo­jęt­ny, nie­od­dzia­łu­ją­cy;
4. za­cho­wu­ją­cy ne­u­tral­ność po­li­tycz­ną, nie­za­an­ga­żo­wa­ny w kon­flikt mię­dzy pań­stwa­mi, wy­łą­czo­ny z dzia­łań wo­jen­nych;
5. bę­dą­cy w poś­red­nim po­ło­że­niu, za­cho­wu­ją­cy równy dy­stans mię­dzy czymś a czymś;
6. nie­wy­ra­ża­ją­cy ocen ani emo­cji; zdy­stan­so­wa­ny


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który nie opo­wia­da się za żadną ze stron w spo­rze, bez­stron­ny

 (1.2) taki, który za­cho­wu­je ne­u­tral­ność po­li­tycz­ną, nie uczest­ni­czy w woj­nie mię­dzy da­ny­mi pań­stwa­mi

 (1.3) taki, który nie wy­ra­ża ocen, sądów lub emo­cji

 (1.4) taki, który nie wy­wo­łu­je skut­ków (w do­my­śle zwy­kle ne­ga­tyw­nych)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Neutratyw

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. rze­czow­nik bę­dą­cy nazwą o trwa­le usta­lo­nym ni­ja­kim ro­dza­ju gra­ma­tycz­nym

 (1.2) jęz. so­cjol. słowo ukute jako ne­u­tral­na wer­sja okre­śle­nia na­ce­cho­wa­ne­go płcio­wo


Źródła:

Wiktionary

Neutrał

prze­sta­rza­łe: osoba zaj­mu­ją­ca równy dy­stans do prze­ciw­staw­nych opcji po­li­tycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Neutrino

czą­stecz­ka ele­men­tar­na cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się dużą prze­ni­kal­no­ścią


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fiz. trwa­ła cząst­ka ele­men­tar­na, na­le­żą­ca do lep­to­nów, ma­ją­ca ze­ro­wy ła­du­nek elek­trycz­ny i masę bli­ską zeru;


Ne­u­tri­no ("ν") – cząst­ka ele­men­tar­na na­le­żą­ca do lep­to­nów. Jest po­sia­da­ją­cym masę spo­czyn­ko­wą fer­mio­nem o spi­nie rów­nym ½ i ze­ro­wym ła­dun­ku elek­trycz­nym. Ne­u­tri­na są cząst­ka­mi pod­sta­wo­wy­mi w mo­de­lu stan­dar­do­wym. Pow­sta­ją w re­ak­cjach roz­pa­du #PATRZ [[Sza­blon:Chem]], roz­pa­du mionu, roz­pa­du pionu i roz­pa­du taonu na przy­kład ne­u­tri­no elek­tro­no­we (#PATRZ) pod­czas roz­pa­du #PATRZ:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neutrinowy

→ ne­u­tri­no


Patrz:neutrino

Źródła:

SJP.pl

Neutrofil

ro­dzaj bia­łe­go ciał­ka krwi, od­po­wie­dzial­ne­go w or­ga­niz­mie za zwal­cza­nie drob­no­u­stro­jów; gra­nu­lo­cyt obo­jęt­no­chłon­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biała ko­mór­ka krwi, od­po­wie­dzial­na za zwal­cza­nie drob­no­u­stro­jów


Ne­u­tro­fil, gra­nu­lo­cyt obo­jęt­no­chłon­ny – ro­dzaj ko­mó­rek ukła­du od­por­no­ścio­we­go. Ne­u­tro­fi­le sta­no­wią 50–75% le­u­ko­cy­tów i naj­licz­niej­szą po­pu­la­cję wśród gra­nu­lo­cy­tów. Peł­nią one za­sad­ni­czą rolę w dzia­ła­niu ukła­du im­mu­no­lo­gicz­ne­go nies­wo­i­ste­go i są pier­wszą linią obro­ny or­ga­niz­mu przed drob­no­u­stro­ja­mi cho­ro­bot­wór­czy­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neutrofilia

zbyt duża ilość gra­nu­lo­cy­tów obo­jęt­no­chłon­nych w obra­zie (roz­ma­zie) krwi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zwięk­sze­nie licz­by gra­nu­lo­cy­tów obo­jęt­no­chłon­nych we krwi ob­wo­do­wej;


Ne­u­tro­fi­lia – zwięk­sze­nie licz­by gra­nu­lo­cy­tów obo­jęt­no­chłon­nych we krwi ob­wo­do­wej po­wy­żej 8000/µl. Fiz­jo­lo­gicz­nie stan ten to­wa­rzy­szy ciąży, sta­nom stre­so­wym (ból, strach, emo­cje), a także daje się stwier­dzić po ob­fi­tych po­sił­kach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neutron

nietr­wa­ła, cięż­ka cząst­ka ele­men­tar­na w ją­drze ato­mo­wym, elek­trycz­nie obo­jęt­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. cząst­ka zło­żo­na z dwóch kwar­ków dol­nych i jed­ne­go gór­ne­go;


Ne­u­tron (z ne­u­ter, obo­jęt­ny) – cząst­ka su­ba­to­mo­wa wy­stę­pu­ją­ca w ją­drach ato­mo­wych. Jest elek­trycz­nie obo­jęt­na, ma spin ½.

We­dług mo­de­lu stan­dar­do­we­go ne­u­tron jest cząst­ką zło­żo­ną, ha­dro­nem na­le­żą­cym do grupy ba­rio­nów, a do­kład­niej nu­kle­o­nów i skła­da się z dwóch kwar­ków dol­nych (d) i jed­ne­go gór­ne­go (u), zwią­za­nych ze sobą od­dzia­ły­wa­niem sil­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Neutronowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. zwią­za­ny z ne­u­tro­na­mi, do­ty­czą­cy ne­u­tro­nów


Źródła:

Wiktionary

Neutropenia

ob­ni­że­nie licz­by gra­nu­lo­cy­tów obo­jęt­no­chłon­nych we krwi


Ne­u­tro­pe­nia – stan he­ma­to­lo­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na ob­ni­że­niu licz­by gra­nu­lo­cy­tów obo­jęt­no­chłon­nych po­ni­żej 1500/μl (po­ni­żej 500/μl – agra­nu­lo­cy­to­za). Przy­czy­na­mi ne­u­tro­pe­nii może być zwięk­szo­ne ni­szcze­nie ne­u­tro­fi­li lub ich zmniej­szo­ne wyt­wa­rza­nie oraz zła dy­stry­bu­cja.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Neutrum

w gra­ma­ty­ce: ro­dzaj ni­ja­ki


Źródła:

SJP.pl

Nevada

stan w Sta­nach Zjed­no­czo­nych; Ne­wa­da


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. stan w za­chod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych ze sto­li­cą Car­son City;


Ne­va­da () – stan w za­chod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych, siód­my pod wzglę­dem po­wierzch­ni (268 380 km²) i jeden z naj­rza­dziej za­lud­nio­nych (w 2017 roku 2 998 039 miesz­kań­ców). Stan ce­chu­je się gó­rzy­stym kra­jo­bra­zem, prze­wa­ża tu kli­mat pu­styn­no-ste­po­wy. Więk­szość lud­no­ści stanu miesz­ka w aglo­me­ra­cji Las Vegas, jedna piąta w samym mie­ście Las Vegas. Sto­li­cą stanu jest Car­son City.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Nevers

mia­sto we Fran­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w środ­ko­wej Fran­cji, w Bur­gun­dii, nad Loarą;


Ne­vers – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Bur­gun­dia-Fran­che-Comté, w de­par­ta­men­cie Nièvre.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 41 968 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 2422 osoby/km² (wśród 2044 gmin Bur­gun­dii Ne­vers pla­su­je się na 3. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 543).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Newa

rzeka w Rosji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji, wy­pły­wa­ją­ca z je­zio­ra Ła­do­ga i ucho­dzą­ca do Za­to­ki Fiń­skiej;


Newa ( Нева, "Niewa") – rzeka w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji, dłu­gość 74 km; wy­pły­wa z je­zio­ra Ła­do­ga i ucho­dzi do Za­to­ki Fiń­skiej w Sankt Pe­ters­bur­gu.

Do­rze­cze Newy oprócz sto­sun­ko­wo nie­wiel­kie­go frag­men­tu mię­dzy Ła­do­gą a Bał­ty­kiem obej­mu­je całą zlew­nię Ła­do­gi, do któ­rej ucho­dzą m.in. Swir, Woł­chow i Vu­ok­si, stąd rzeka po­mi­mo nie­wiel­kiej dłu­go­ści na­le­ży, ze śred­nim prze­pły­wem ponad 2500 m³/s, do kilku naj­więk­szych w Eu­ro­pie, a z rzek ucho­dzą­cych do Bał­ty­ku – ma prze­pływ naj­więk­szy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Newada

stan w Sta­nach Zjed­no­czo­nych; Ne­va­da


Źródła:

SJP.pl

Newage'owski

→ New Age [czy­taj: niu­ej­dżow­ski]; ne­wa­ge'owy, niu­ej­dżow­ski


Źródła:

SJP.pl

Newage'owy

→ New Age [czy­taj: niu­ej­dżo­wy]; ne­wa­ge'owski, niu­ej­dżow­ski


przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy New Age'owi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Newari

jeden z ję­zy­ków ty­be­tań­skich


Źródła:

SJP.pl

Newarski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ne­wa­ra­mi, do­ty­czą­cy Ne­wa­rów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ne­war­ski;


Źródła:

Wiktionary

Newbie

[czy­taj: niubi] slan­go­wo: po­cząt­ku­ją­cy, no­wi­cjusz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. in­form. osoba po­cząt­ku­ją­ca w danej dzie­dzi­nie;


New­bie – no­wi­cjusz; slan­go­wy ter­min, wy­wo­dzą­cy się z armii ame­ry­kań­skiej, oz­na­cza­ją­cy osobę po­cząt­ku­ją­cą, nie­doś­wiad­czo­ną w danej dzie­dzi­nie. Naj­czę­ściej uży­wa­ny w żar­go­nie in­for­ma­tycz­nym. Zwy­kle okre­śle­nie "new­bie" nie ma na­ce­cho­wa­nia ne­ga­tyw­ne­go a po­cząt­ku­ją­cy czę­sto są sza­no­wa­ni przez doś­wiad­czo­ne osoby za chęci nauki i roz­wo­ju.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Newcastle

[czy­taj: NJUkasl]
1. mia­sto w Au­stra­lii;
2. mia­sto w RPA


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nazwa miast w An­glii, Au­stra­lii, USA i RPA


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Newel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto re­jo­no­we w Rosji, w ob­wo­dzie pskow­skim, po­ło­żo­ne nad je­zio­rem Newel;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Newelski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z New­lem, do­ty­czą­cy Newla


Źródła:

Wiktionary

Newerski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ne­vers, do­ty­czą­cy Ne­vers


Źródła:

Wiktionary

Newiz

w ge­o­lo­gii: jedno z pod­pię­ter oks­for­du (naj­niż­sze­go pię­tra gór­nej jury)


Źródła:

SJP.pl

Newman

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Newport

[czy­taj: ńju­port]
1. nazwa wielu miej­sco­wo­ści w USA;
2. nazwa wielu miej­sco­wo­ści w Wiel­kiej Bry­ta­nii;
3. hrab­stwo w USA;
4. nazwa dwóch miast w Ir­lan­dii


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Newralgia

na­pa­dy bólu wzdłuż ner­wów wsku­tek za­ka­że­nia, za­tru­cia, ochło­dze­nia; ner­wo­ból; ne­u­ral­gia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ner­wo­ból


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Newralgiczność

→ ne­wral­gicz­ny


Patrz:newralgiczny

Źródła:

SJP.pl

Newralgiczny

1.
a) ważny dla funk­cjo­no­wa­nia cze­goś;
b) nie­bez­piecz­ny, gro­żą­cy pow­sta­niem za­gro­że­nia;
2. do­ty­czą­cy ne­wral­gii (ne­u­ral­gii, ner­wo­bó­lu), na­pa­dów bólu


przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z ne­wral­gią, ner­wo­bó­lem

 (1.2) książk. ma­ją­cy dużą szan­sę na wy­wo­ła­nie kon­flik­tu lub za­gro­że­nia

 (1.3) książk. ważny, klu­czo­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Newroza

daw­niej: dłu­gotr­wa­łe za­bu­rze­nie czyn­no­ści oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go, ob­ja­wia­ją­ce się nad­mier­ną po­bud­li­wo­ścią, draż­li­wo­ścią, sta­na­mi lę­ko­wy­mi, ob­se­sja­mi, czę­sto bó­la­mi psy­cho­gen­ny­mi, de­pre­sją; ne­u­ro­za, ner­wi­ca


Źródła:

SJP.pl

News

[czy­taj: ńjus] nius;
1. po­tocz­nie: sen­sa­cyj­na wia­do­mość z ostat­niej chwi­li;
2. śro­do­wi­sko­wo: wia­do­mość w in­ter­ne­to­wej gru­pie dy­sku­syj­nej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Newski

przy­miot­nik od rzeki: Newa


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od Newa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Newsletter

[czy­taj: nius­le­ter] biu­le­tyn lub cza­so­pis­mo wy­sy­ła­ne po­przez pocz­tę elek­tro­nicz­ną do pre­nu­me­ra­to­rów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) publ. biu­le­tyn in­ter­ne­to­wy, kol­por­to­wa­ny przez In­ter­net, głów­nie po­przez pocz­tę elek­tro­nicz­ną;


News­let­ter – biu­le­tyn lub cza­so­pis­mo roz­sy­ła­ne do pre­nu­me­ra­to­rów za po­mo­cą pocz­ty elek­tro­nicz­nej.

Daw­niej (przed pow­sta­niem In­ter­ne­tu) była to forma szyb­kie­go cza­so­pis­ma na­u­ko­we­go po­wie­la­ne­go na kse­ro­ko­piar­ce i roz­sy­ła­ne­go do za­in­te­re­so­wa­nych pre­nu­me­ra­to­rów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Newsletterowy

→ news­let­ter [czy­taj: nius­le­te­ro­wy]


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z news­let­te­rem, do­ty­czą­cy news­let­te­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Newsowiec

[czy­taj: niu­so­wiec] dzien­ni­karz zaj­mu­ją­cy się zbie­ra­niem i opra­co­wy­wa­niem ak­tu­al­nych wia­do­mo­ści dla środ­ków ma­so­we­go prze­ka­zu; re­por­ter


Źródła:

SJP.pl

Newsowy

przy­miot­nik od: news


Źródła:

SJP.pl

Newspeak

[czy­taj: nju­spik] sztucz­ny język pań­stwa to­ta­li­tar­ne­go, opi­sa­ny w po­wie­ści Ge­or­ge'a Or­wel­la "Rok 1984"; no­wo­mo­wa


Źródła:

SJP.pl

Newsroom

[czy­taj: nius­rum] po­mie­szcze­nie w radiu lub te­le­wiz­ji, w któ­rym opra­co­wu­je się ser­wi­sy in­for­ma­cyj­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­mie­szcze­nie te­le­wi­zyj­nej re­dak­cji pro­gra­mów in­for­ma­cyj­nych;


News­ro­om (ang. "news" – wia­do­mość; "room" – pokój) – ter­min ze świa­ta me­diów, oz­na­cza­ją­cy po­mie­szcze­nie w re­dak­cji, gdzie pra­cu­ją dzien­ni­ka­rze, wy­daw­cy, pre­zen­te­rzy, re­por­te­rzy, oraz, pro­du­cen­ci i kie­row­ni­cy pro­duk­cji. Zaz­wy­czaj jest to, ni­czym nie­o­gra­ni­czo­na, prze­strzeń, w któ­rej każdy pra­cow­nik ma swoje biur­ko.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Newsweek

ame­ry­kań­ski ty­god­nik


News­we­ek – ame­ry­kań­ski ty­god­nik spo­łecz­no-po­li­tycz­ny, który przed­sta­wia wy­da­rze­nia z kraju i ca­łe­go świa­ta, z róż­nych dzie­dzin życia.

Zo­stał za­ło­żo­ny przez by­łe­go re­dak­to­ra „Time’a” Tho­ma­sa J. C. Mar­ty­na. Pier­wszy numer pisma uka­zał się pod nazwą „News-Week” 17 lu­te­go 1933 (eg­zem­plarz kosz­to­wał 10 cen­tów), a w 1961 roku News­we­ek zo­stał za­ku­pio­ny przez Was­hing­ton Post Com­pa­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Newton

[czy­taj: niu­ton] jed­nost­ka siły w Ukła­dzie SI; niu­ton


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Newtonium

hi­po­te­tycz­ny pier­wia­stek che­micz­ny za­pro­po­no­wa­ny przez Dy­mi­tra Men­de­le­je­wa w 1902 roku, który miał być cięż­szy od wszyst­kich zna­nych pier­wiast­ków; ko­ro­nium


Źródła:

SJP.pl

Newtonowski

[czy­taj: niu­to­now­ski] taki jak u New­to­na, wy­wo­dzą­cy się z praw me­cha­ni­ki New­to­na; niu­to­now­ski


Źródła:

SJP.pl

Nexia

[czy­taj: nek­sja] model sa­mo­cho­du marki Da­e­woo


Źródła:

SJP.pl

Ney

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Neymar

[czy­taj: nej­mar] obce imię mę­skie


Ne­y­mar, właśc. Ne­y­mar da Silva San­tos Júnior (ur. 5 lu­te­go 1992 w Mogi das Cru­zes) – bra­zy­lij­ski pił­karz, wy­stę­pu­ją­cy na po­zy­cji na­past­ni­ka w bra­zy­lij­skim klu­bie San­tos FC, za­wod­nik re­pre­zen­ta­cji Bra­zy­lii w la­tach 2010–2026.

Ka­rie­rę se­nior­ską roz­po­czął w San­to­sie FC, w któ­rym za­de­biu­to­wał w 2009.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia