Me

od­głos przy­po­mi­na­ją­cy zwie­rzę­ce me­cze­nie, m.in. kozy; mee


wy­krzy­knik

 (1.1) dźwięk. …na­śla­du­ją­cy dźwięk wy­da­wa­ny przez kozę

za­i­mek

 (2.1) = moje


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mead

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Meander

1. za­ko­le rzeki;
2. cią­gły or­na­ment cha­rak­te­ry­stycz­ny dla sztu­ki grec­kiej;
3. prze­no­śnie: za­wi­łość


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. za­ko­le rzeki przy­po­mi­na­ją­ce li­te­rę U;

 (1.2) ar­chit. ele­ment de­ko­ra­cyj­ny przy­po­mi­na­ją­cy me­an­dru­ją­cą rzekę;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meandrowaty

1. pełen za­krę­tów, za­ła­mań; kręty;
2. pełen za­ko­li - pół­ko­li­stych za­krę­tów ko­ry­ta rzecz­ne­go;
3. pełen za­wi­ło­ści, skom­pli­ko­wa­ny, nie­o­czy­wi­sty


Źródła:

SJP.pl

Meandrować

two­rzyć me­an­dry na rzece


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) geogr. o rzece two­rzyć me­an­dry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meandrowy

przy­miot­nik od: me­an­der


przy­miot­nik

 (1.1) w kształ­cie me­an­drów

 (1.2) o rzece two­rzą­cy za­ko­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meandry

1. za­ko­le rzeki;
2. cią­gły or­na­ment cha­rak­te­ry­stycz­ny dla sztu­ki grec­kiej;
3. prze­no­śnie: za­wi­łość


Źródła:

SJP.pl

Meandryczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­czas. cecha tego, co me­an­dru­je


Źródła:

Wiktionary

Meandryczny

1. ma­ją­cy kształt me­an­drów, wi­ją­cej się rzeki lub or­na­men­tu w for­mie cią­głej, za­ła­mu­ją­cej się pod kątem pro­stym linii;
2. skom­pli­ko­wa­ny, trud­ny do zro­zu­mie­nia; po­kręt­ny, za­wi­kła­ny


przy­miot­nik

 (1.1) w kształ­cie me­an­drów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meatware

[czy­taj: mi­tłer] śro­do­wi­sko­wo: czło­wiek jako część sy­ste­mu kom­pu­te­ro­we­go; wet­wa­re


Źródła:

SJP.pl

Mebel

sprzęt użyt­ko­wy przez­na­czo­ny do wy­po­sa­że­nia wnętrz miesz­kal­nych i pu­blicz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ru­cho­my sprzęt użyt­ko­wy przez­na­czo­ny do wy­po­sa­że­nia po­mie­szczeń;


Mebel – sprzęt użyt­ko­wy przez­na­czo­ny do wy­po­sa­że­nia wnętrz miesz­kal­nych i pu­blicz­nych. W odróż­nie­niu od sta­łych ele­men­tów wy­po­sa­że­nia wnętrz (scho­dy, bo­a­ze­ria) meble są ru­cho­mo­ścia­mi. Oprócz cech użyt­ko­wych meble po­sia­da­ją też wa­lo­ry de­ko­ra­cyj­ne, re­pre­zen­ta­cyj­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mebelek

zdrob­nie­nie od: mebel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: mebel

 (1.2) mebel-za­baw­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mebelkowy

przy­miot­nik od: me­be­lek


Źródła:

SJP.pl

Meblarka

śro­do­wi­sko­wo: wyrób mebli; me­blar­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. sto­lar­stwo me­blo­we


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meblarnia

1. za­kład lub dział fa­brycz­ny pro­du­ku­ją­cy meble;
2. ma­ga­zyn z me­bla­mi uży­wa­ny­mi w przed­sta­wie­niach te­a­tral­nych


Źródła:

SJP.pl

Meblarski

do­ty­czą­cy me­bla­rza, me­blar­stwa


Źródła:

SJP.pl

Meblarstwo

Me­blar­stwo – dzie­dzi­na wyt­wór­czo­ści do­ty­czą­ca ele­men­tów wy­po­sa­że­nia wnętrz, głów­nie mebli.

W za­leż­no­ści od stop­nia skom­pli­ko­wa­nia kon­struk­cji, or­na­men­tów, spo­so­bów wy­koń­cze­nia, uży­tych na­rzę­dzi czy ma­te­ria­łów wy­ro­by me­blar­skie można po­dzie­lić na sprzę­ty sa­mo­rod­ne lub dzie­ła sztu­ki użyt­ko­wej. Jako dzie­ła sztu­ki pod­le­ga­ją zmia­nom sty­lo­wym, po­dob­nie jak inne dzie­dzi­ny ar­ty­stycz­ne.


Źródła:

Wikipedia

Meblarz

rze­mieśl­nik wy­ra­bia­ją­cy meble


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Meble

sprzęt użyt­ko­wy przez­na­czo­ny do wy­po­sa­że­nia wnętrz miesz­kal­nych i pu­blicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Meblisko

zgru­bie­nie od: mebel


Źródła:

SJP.pl

Meblowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|me­blo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Meblować

wsta­wiać meble


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ume­blo­wać)

 (1.1) urzą­dzać wnę­trze me­bla­mi

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny me­blo­wać się (dk. ume­blo­wać się)

 (2.1) urzą­dzać me­bla­mi włas­ne wnę­trze


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meblowy

przy­miot­nik od: mebel


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy mebli


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meblowóz

fur­gon przy­sto­so­wa­ny do tran­spor­tu mebli


Źródła:

SJP.pl

Meblościanka

ze­staw sza­fek i re­ga­łów two­rzą­cych za­bu­do­wę ścia­ny albo od­dzie­la­ją­cy część wnę­trza


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ze­staw mebli, zaz­wy­czaj skła­da­ją­cy się z kilku ele­men­tów, które są ze sobą po­łą­czo­ne i two­rzą jedną, spój­ną ca­łość


Me­blo­ścian­ka – mebel [] Me­blo­ścian­ka skła­da się z kilku seg­men­tów me­blo­wych, ze wzglę­dów oszczęd­no­ścio­wych po­sia­da­ją­cych wspól­ne ele­men­ty pio­no­we - ścian­ki bocz­ne. Nazwa od­no­si się do tego, że po zmon­to­wa­niu mebel sta­no­wił „ścia­nę”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mec.

skrót od: me­ce­nas


skrót

 (1.1) = me­ce­nas


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mecenas

1. ina­czej ad­wo­kat;
2. osoba, która wspie­ra roz­wój sztu­ki czy nauki, np. po­przez kształ­ce­nie mło­dych ta­len­tów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba lub in­sty­tu­cja, która fi­nan­su­je ar­ty­stę, rza­dziej rów­nież na­u­kow­ców (spra­wu­je me­ce­nat);

 (1.2) pot. ad­wo­kat, radca praw­ny, do­rad­ca po­dat­ko­wy, rzecz­nik pa­ten­to­wy (tytuł umie­szcza­ny przed naz­wi­skiem);


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mecenaska

→ me­ce­nas


Patrz:mecenas

Źródła:

SJP.pl

Mecenasostwo

1. sta­no­wi­sko, zawód me­ce­na­sa;
2. wspie­ra­nie ar­ty­stów, pi­sa­rzy, uczo­nych


Źródła:

SJP.pl

Mecenasowa

po­tocz­nie: żona me­ce­na­sa


Źródła:

SJP.pl

Mecenasowy

→ me­ce­nas (rzad­ko); me­ce­na­sow­ski


Źródła:

SJP.pl

Mecenat

pa­tro­nat nad sztu­ką, li­te­ra­tu­rą i nauką, spra­wo­wa­ny przez pań­stwo lub jakąś in­sty­tu­cję


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) opie­ka ma­te­rial­na lub or­ga­ni­za­cyj­na nad twór­ca­mi, na­u­kow­ca­mi bądź in­sty­tu­cja­mi kul­tu­ry, spra­wo­wa­na przez osobę pry­wat­ną, in­sty­tu­cję albo pań­stwo


Zo­bacz też: Me­ce­nas sztu­ki.

Me­ce­nat − opie­ka wpły­wo­wych i bo­ga­tych mi­ło­śni­ków, ama­to­rów li­te­ra­tu­ry i sztu­ki nad twór­ca­mi. Na ogół łą­czo­na z fi­nan­so­wym wspie­ra­niem tych osób i ich po­czy­nań.

W po­tocz­nym uży­ciu me­ce­na­sem jest na­zy­wa­ny pro­tek­tor ar­ty­stów, pi­sa­rzy i uczo­nych, osoba dba­ją­ca o roz­wój sztu­ki, li­te­ra­tu­ry, nauki. Okre­śle­nie po­cho­dzi od naz­wi­ska Ga­ju­sza Cil­niu­sza Me­ce­na­sa, opie­ku­na ar­ty­stów i po­e­tów, przy­ja­cie­la i do­rad­cy Ok­ta­wia­na Au­gu­sta.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mech

1. ro­śli­na za­rod­ni­ko­wa, ro­śnie gro­mad­nie two­rząc dar­nie w miej­scach wil­got­nych i za­cie­nio­nych;
2. prze­no­śnie: puch, me­szek;
3. sierść na wy­ra­sta­ją­cych po­ro­żach zwie­rzy­ny pło­wej; scy­puł


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. drob­na, nie­wiel­ka ro­śli­na za­rod­ni­ko­wa ży­ją­ca w ocie­nio­nych i wil­got­nych miej­scach

 (1.2) przen. małe, de­li­kat­ne i gęste wło­ski

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) sf. robot ste­ro­wa­ny przez czło­wie­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mech.

skrót od: me­cha­ni­ka, me­cha­nicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Mecha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. zob. miód pitny.


Za­su­ge­ro­wa­no, aby ten ar­ty­kuł na różne ar­ty­ku­ły – Mecha i Mech (robot)

Mechy (jap. メカ meka; ang. me­cha­ni­cal robot) – duże, naj­czę­ściej hu­ma­no­i­dal­ne ro­bo­ty, ste­ro­wa­ne przez umie­szczo­ne­go w jego wnę­trzu pi­lo­ta, au­to­no­micz­nie bądź też zdal­nie.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Mechacieć

1. o tka­ni­nie: po­kryć się su­peł­ka­mi;
2. daw­niej: po­ra­stać me­chem


Źródła:

SJP.pl

Mechacić

1. spra­wiać, że tka­ni­na staje się kos­ma­ta, po­kry­wa się mesz­kiem;
2. me­cha­cić się - o tka­ni­nach: po­kry­wać się mesz­kiem, sta­wać się kos­ma­tym


Źródła:

SJP.pl

Mechanicystyczny

→ me­cha­ni­cyzm


Patrz:mechanicyzm

Źródła:

SJP.pl

Mechanicyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. po­gląd po­stu­lu­ją­cy moż­li­wość wy­ja­śnie­nia wszyst­kich zja­wisk za­cho­dzą­cych w przy­ro­dzie za po­mo­cą praw i pojęć me­cha­ni­ki;


Me­cha­ni­cyzm – po­gląd wy­wo­dzą­cy się z XVI-wiecz­nej fi­lo­zo­fii przy­ro­dy, zgod­nie z któ­rym na­tu­ra jest zbu­do­wa­na jak me­cha­nizm. Jest zbio­rem ma­te­rial­nych ele­men­tów w ruchu, któ­rych za­cho­wa­nia wy­ja­śnia me­cha­ni­ka. To po­łą­cze­nie re­duk­cjo­niz­mu, de­ter­mi­niz­mu i ma­te­ria­liz­mu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Mechaniczka

→ me­cha­nik


Patrz:mechanik

Źródła:

SJP.pl

Mechanicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób me­cha­nicz­ny, za po­mo­cą ma­szy­ny

 (1.2) w spo­sób me­cha­nicz­ny, po­dob­nie jak ma­szy­na


Źródła:

Wiktionary

Mechaniczny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z me­cha­ni­ką, opie­ra­ją­cy się na za­sa­dach me­cha­ni­ki

 (1.2) zwią­za­ny z me­cha­niz­mem, do­ty­czą­cy me­cha­niz­mu

 (1.3) po­zba­wio­ny dzia­ła­nia woli; au­to­ma­tycz­ny, ma­chi­nal­ny


Źródła:

Wiktionary

Mechanik

1. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie me­cha­ni­ki;
2. osoba za­trud­nio­na przy ob­słu­dze lub na­pra­wie róż­ne­go ro­dza­ju ma­szyn i urzą­dzeń tech­nicz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która zaj­mu­je się ob­słu­gą oraz na­pra­wą ma­szyn i urzą­dzeń

 (1.2) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie me­cha­ni­ki

 (1.3) pot. ser­wi­sant w warsz­ta­cie na­pra­wy sa­mo­cho­dów

 (1.4) żegl. ofi­cer na stat­ku za­trud­nio­ny w ma­szy­now­ni

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. szko­ła za­wo­do­wa o pro­fi­lu me­cha­nicz­nym

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od: me­cha­ni­ka


Me­cha­nik – osoba zaj­mu­ją­ca się pro­jek­to­wa­niem, kon­stru­o­wa­niem, bu­do­wą, ek­splo­a­ta­cją, na­pra­wą i mo­dy­fi­ko­wa­niem ma­szyn, urzą­dzeń i me­cha­niz­mów sa­mo­cho­dów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mechanika

1. dział fi­zy­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem ruchu i wza­jem­ne­go od­dzia­ły­wa­nia ciał;
2. dział tech­ni­ki zaj­mu­ją­cy się kon­struk­cją ma­szyn;
3. spo­sób dzia­ła­nia me­cha­niz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. dział tech­ni­ki zaj­mu­ją­cy się kon­stru­o­wa­niem i bu­do­wa­niem ma­szyn i po­ja­zdów;

 (1.2) techn. dział obej­mu­ją­cy me­cha­ni­kę oś­rod­ków cią­głych i wy­trzy­ma­łość ma­te­ria­łów

 (1.3) fiz. dział fi­zy­ki opi­su­ją­cy ruch i odksz­tał­ce­nie ciał ma­te­rial­nych lub ich czę­ści na sku­tek ich wza­jem­nych od­dzia­ły­wań oraz ba­da­ją­cy stan rów­no­wa­gi mię­dzy nimi.

 (1.4) spo­sób dzia­ła­nia me­cha­niz­mu

 (1.5) in­form. model fi­zy­ki świa­ta za­im­ple­men­to­wa­ny w grze kom­pu­te­ro­wej

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: me­cha­nik


Me­cha­ni­ka (od grec­kie­go "mechané" - ma­szy­na) — nauka tech­nicz­na oraz dział fi­zy­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mechanistyczny

→ me­cha­ni­cyzm


Patrz:mechanicyzm

Źródła:

SJP.pl

Mechanizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­ces za­stę­po­wa­nia pracy wy­ko­ny­wa­nej przez ludzi i zwie­rzę­ta przez ma­szy­ny


Me­cha­ni­za­cja − za­stę­po­wa­nie pracy ręcz­nej przez ma­szy­nę, wpro­wa­dza­nie ma­szyn i urzą­dzeń me­cha­nicz­nych. Me­cha­ni­za­cja w prze­ci­wień­stwie do au­to­ma­ty­za­cji nie eli­mi­nu­je pracy ręcz­nej, je­dy­nie ją ogra­ni­cza. Przy­kła­dem me­cha­ni­za­cji jest za­stę­po­wa­nie koni przez ma­szy­ny rol­ni­cze.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Mechanizacyjny

zwią­za­ny z me­cha­ni­za­cją


Źródła:

SJP.pl

Mechanizator

osoba zaj­mu­ją­ca się me­cha­ni­za­cją, wpro­wa­dza­ją­ca me­cha­ni­za­cję do ja­kiejś dzie­dzi­ny życia


Źródła:

SJP.pl

Mechanizatorka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się me­cha­ni­za­cją, wpro­wa­dza­ją­ca me­cha­ni­za­cję do ja­kiejś dzie­dzi­ny życia


Źródła:

SJP.pl

Mechanizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. ze­spół pra­cu­ją­cych ele­men­tów ma­szy­ny / urzą­dze­nia ma­ją­cych wy­ko­ny­wać okre­ślo­ną czyn­ność

 (1.2) książk. grupa współ­dzia­ła­ją­cych wy­da­rzeń, pro­ce­sów lub za­cho­wań


Me­cha­nizm (gr. "μηχανή" 'urzą­dze­nie') – ze­spół współ­pra­cu­ją­cych ze sobą czę­ści skła­do­wych ma­szy­ny lub przy­rzą­du speł­nia­ją­cych okre­ślo­ne za­da­nie, jak np. prze­no­sze­nie ruchu, sił, sy­gna­łów.

Wie­dza opi­su­ją­ca me­cha­niz­my za­war­ta jest w: te­o­rii me­cha­niz­mów i ma­szyn, in­ży­nie­rii me­cha­nicz­nej, in­ży­nie­rii elek­trycz­nej, in­ży­nie­rii ener­ge­tycz­nej, in­ży­nie­rii elek­tro­nicz­nej.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Mechanizmowy

przy­miot­nik od: me­cha­nizm


Źródła:

SJP.pl

Mechanizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|me­cha­ni­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Mechanizować

cza­sow­nik

 (1.1) za­ste­po­wać pracę wy­ko­ny­wa­ną przez ludzi i zwie­rzę­ta przez ma­szy­ny


Źródła:

Wiktionary

Mechanoerotyka

ogół przed­mio­tów, które służą do zwięk­sze­nia roz­ko­szy pod­czas sto­sun­ku płcio­we­go albo ma­stur­ba­cji


Źródła:

SJP.pl

Mechanofaktura

ro­dzaj ma­lar­stwa ab­strak­cyj­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Mechanofakturowy

przy­miot­nik od: me­cha­no­fak­tu­ra


Źródła:

SJP.pl

Mechanolamarkizm

Me­cha­no­la­mar­kizm – kie­ru­nek ne­o­la­mar­ki­stycz­ny, któ­re­mu po­czą­tek dał Eimer pu­bli­ku­jąc w 1888 r. pracę "O pow­sta­wa­niu ga­tun­ków w wy­ni­ku dzie­dzi­cze­nia na­by­tych wła­ści­wo­ści, na­by­wa­nych zgod­nie z pra­wa­mi wzro­stu or­ga­nicz­ne­go" (Die Ent­ste­hung der Arten...). Swoje po­glą­dy do­pre­cy­zo­wał w "Oto­ge­ne­zie u mo­ty­li" (Ort­ho­ge­ne­sis der Schmet­ter­lin­ge... - 1897), gdzie przed­sta­wił (w swoim ro­zu­mie­niu) do­wo­dy braku de­cy­du­ją­cej roli do­bo­ru na­tu­ral­ne­go w ewo­lu­cji bio­lo­gicz­nej.


Źródła:

Wikipedia

Mechanoreceptor

re­cep­tor ciała od­bie­ra­ją­cy bodź­ce me­cha­nicz­ne, przeksz­tał­ca­ją­cy ener­gię me­cha­nicz­ną i prze­ka­zu­ją­cy ją w po­sta­ci im­pul­su do oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go


Me­cha­no­re­cep­tor – re­cep­tor czu­cio­wy od­po­wia­da­ją­cy za od­biór bodź­ców me­cha­nicz­nych, ta­kich jak dotyk, wi­bra­cje, roz­cią­ga­nie. Pod wpły­wem bodź­ca na­stę­pu­je zmia­na po­ten­cja­łu błony re­cep­to­ra (de­po­la­ry­za­cja). Do­sta­tecz­nie du­że­go po­ten­cja­łu re­cep­to­ro­we­go ge­ne­ru­je pow­sta­nie im­pul­su ner­wo­we­go w ne­u­ro­nie czu­cio­wym od­bie­ra­ją­cym sy­gnał od re­cep­to­ra, który do­cie­ra do oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mechanoreceptorowy

→ me­cha­no­re­cep­tor


Patrz:mechanoreceptor

Źródła:

SJP.pl

Mechanoskop

tech­nik kry­mi­na­li­stycz­ny zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem śla­dów na­rzę­dzi uży­tych przy po­peł­nia­niu prze­stęp­stwa


Źródła:

SJP.pl

Mechanoskopia

tech­ni­ka kry­mi­na­li­stycz­na zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem śla­dów na­rzę­dzi uży­tych przy po­peł­nia­niu prze­stęp­stwa


Me­cha­no­sko­pia (gr. "mechané" ‘ma­szy­na’ + "skopeín" ‘pa­trzeć’) – tech­ni­ka śled­cza ba­da­ją­ca ślad po­zo­sta­wio­ny przez na­rzę­dzie użyte przez spraw­cę prze­stęp­stwa. Każde na­rzę­dzie po­zo­sta­wia na po­dło­żu, z któ­rym się zet­knę­ło, swój nie­pow­ta­rzal­ny ślad bę­dą­cy odw­zo­ro­wa­niem wszel­kich nie­rów­no­ści, jakie na sobie po­sia­da, pow­sta­łych w pro­ce­sie pro­duk­cji lub czyn­no­ści przy­sto­so­wu­ją­cych na­rzę­dzie do do­ko­na­nia prze­stęp­stwa. W przy­pad­ku gdy po­dło­że jest tward­sze, to ślady mogą pow­sta­wać na samym na­rzę­dziu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mechanoterapia

Me­cha­no­te­ra­pia – za­sto­so­wa­nie me­cha­nicz­ne­go bodź­ca w ce­lach te­ra­pe­u­tycz­nych.

Me­cha­no­te­ra­pia wy­ko­rzy­stu­je pro­ces od­bie­ra­nia i prze­ka­zy­wa­nie przez ko­mór­ki ciała sy­gna­łu me­cha­nicz­ne­go (me­cha­no­trans­duk­cję) w celu za­i­ni­cjo­wa­nia pro­ce­sów na­pra­wy i prze­bu­do­wy tka­nek.


Źródła:

Wikipedia

Mechanotron

lam­po­wy przet­wor­nik me­cha­no­e­lek­trycz­ny o dużej czu­ło­ści


Me­cha­no­tron – lampa elek­tro­no­wa, w któ­rej jedna z elek­trod jest ru­cho­ma, przez co me­cha­nicz­ne od­dzia­ły­wa­nie na tę elek­tro­dę (jej prze­su­nię­cie) po­wo­du­je pro­por­cjo­nal­ną zmia­nę na­pię­cia lub prądu wyj­ścio­we­go. Owo prze­su­nię­cie może być li­nio­we bądź rza­dziej – ką­to­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mechari

rasa szyb­ko­no­gich dro­ma­de­rów uży­wa­nych nieg­dyś w ar­miach afry­kań­skich; me­ha­ri


Źródła:

SJP.pl

Mechatroniczka

→ me­cha­tro­nik


Patrz:mechatronik

Źródła:

SJP.pl

Mechatroniczny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy me­cha­tro­ni­ki


Źródła:

Wiktionary

Mechatronik

dział in­ży­nie­rii bę­dą­cy po­łą­cze­niem me­cha­ni­ki pre­cy­zyj­nej, elek­tro­ni­ki, au­to­ma­ty­ki i ro­bo­ty­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zaw. techn. tech­nik spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie wdra­ża­nia i ek­splo­a­ta­cji urzą­dzeń i sy­ste­mów au­to­ma­ty­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mechatronika

dział in­ży­nie­rii bę­dą­cy po­łą­cze­niem me­cha­ni­ki pre­cy­zyj­nej, elek­tro­ni­ki, au­to­ma­ty­ki i ro­bo­ty­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział tech­ni­ki, który łączy w sobie ele­men­ty me­cha­ni­ki, bu­do­wy ma­szyn, elek­tro­ni­ki, au­to­ma­ty­ki, ro­bo­ty­ki oraz in­for­ma­ty­ki;


Me­cha­tro­ni­ka – dzie­dzi­na nauki, tech­ni­ka in­ter­dy­scy­pli­nar­na, któ­rej isto­tą jest do­da­wa­nie roz­wią­zań elek­tro­nicz­nych do me­cha­niz­mów w celu uzy­ska­nia moż­li­wie naj­lep­szych efek­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mechaty

przy­po­mi­na­ją­cy mięk­ko­ścią mech, po­kry­ty mesz­kiem; wło­cha­ty, kos­ma­ty, pu­szy­sty, me­cho­wa­ty


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­kry­ty mesz­kiem; taki jak mech; kos­ma­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meches

po­tocz­nie: żyd, który prze­szedł na inną wiarę


Źródła:

SJP.pl

Mecheska

po­tocz­nie: ży­dów­ka, która przesz­ła na inną wiarę


Źródła:

SJP.pl

Mechlin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Mechliński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Mechloretamina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ina­czej: chlor­me­ty­na


Źródła:

Wiktionary

Mechnica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Mechnice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Mechowacieć

sta­wać się me­cha­tym; me­cha­cieć, me­cha­cić się


Źródła:

SJP.pl

Mechowaty

przy­po­mi­na­ją­cy mięk­ko­ścią mech, po­kry­ty mesz­kiem; wło­cha­ty, kos­ma­ty, pu­szy­sty, me­cha­ty


Źródła:

SJP.pl

Mechowce

przed­sta­wi­ciel po­drzę­du sta­wo­no­gów z pod­gro­ma­dy roz­to­czy


Me­chow­ce (Ori­ba­ti­da) – grupa sa­pro­fa­gicz­nych sta­wo­no­gów z pod­gro­ma­dy roz­to­czy. Me­chow­ce sta­no­wią grupę pa­ra­fi­le­tycz­ną, po­nie­waż ist­nie­ją mocne do­wo­dy (np. obec­ność ho­mo­lo­gicz­nych gru­czo­łów opi­sto­no­tal­nych) na ich wspól­ne po­kre­wień­stwo z Astig­ma­ta. Jed­nak­że ze wzglę­du na duże róż­ni­ce w bio­lo­gii obu grup roz­to­czy, wciąż sto­su­je się tra­dy­cyj­ny po­dział. Do zna­nych pol­skich ba­da­czy, któ­rzy poś­wię­ci­li swoją dzia­łal­no­ści na­u­ko­wą me­chow­com, za­li­cza się: Pio­tra Sku­ba­łę i Zie­mo­wi­ta Ol­sza­now­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mechowiec

przed­sta­wi­ciel po­drzę­du sta­wo­no­gów z pod­gro­ma­dy roz­to­czy


Me­cho­wiec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie kol­bu­szow­skim, w gmi­nie Dzi­ko­wiec. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1954–1959 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Me­cho­wiec, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Dzi­ko­wiec Stary. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa rze­szow­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mechowisko

miej­sce w lesie po­ro­śnię­te mchem


Źródła:

SJP.pl

Mechowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Mechowy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. zie­lo­ny, w od­cie­niu mchu


Źródła:

Wiktionary

Mechtylda

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Meconium

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. smół­ka


Źródła:

Wiktionary

Mecyja

po­tocz­nie: coś nadz­wy­czaj­ne­go, do­sko­na­łe­go; me­cy­je, ra­ry­tas


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. rzecz niez­wy­kła, nadz­wy­czaj­na, przys­mak


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mecyje

po­tocz­nie: coś nadz­wy­czaj­ne­go, do­sko­na­łe­go; me­cy­ja, ra­ry­tas


Źródła:

SJP.pl

Mecz

roz­gryw­ka spor­to­wa mię­dzy dwoma za­wod­ni­ka­mi lub ze­spo­ła­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. część roz­gry­wek spor­to­wych, roz­gry­wa­na mię­dzy dwoma za­wod­ni­ka­mi lub dru­ży­na­mi, umoż­li­wia­ją­ca wy­ło­nie­nie zwy­cięz­cy

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: me­czeć


Mecz (ang. "match") – pod­sta­wo­wa wiel­kość roz­gryw­ki w wielu spor­tach.

Mecze li­mi­to­wa­ne są cza­sem lub róż­ni­cą zdo­by­tych punk­tów zgod­nie z re­gu­la­mi­nem danej dy­scy­pli­ny spor­tu i oce­nia­ne są przez sę­dzie­go lub ich ko­lek­tyw.

Mecz skła­da się zaz­wy­czaj z mniej­szych czę­ści. Sam na­to­miast jest czę­ścią więk­szych roz­gry­wek np. mi­strzostw kraju, mi­strzostw kon­ty­nen­tu, mi­strzostw świa­ta, pu­cha­rów, igrzysk olim­pij­skich, spar­ta­kiad.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meczbol

w te­ni­sie i siat­ków­ce: za­gra­nie piłką umoż­li­wia­ją­ce wy­gra­nie meczu; match­ball, piłka me­czo­wa


Źródła:

SJP.pl

Meczecik

zdrob­nie­nie od: me­czet


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od me­czet


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meczet

mu­zuł­mań­ska świą­ty­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. bu­dy­nek, miej­sce mod­lit­wy i spra­wo­wa­nia kultu Boga w is­la­mie;


Me­czet ( ‏مسجد‎ "mas­dżid"; l.mn. ‏مساجد‎ "ma­sa­dżid") – miej­sce kultu mu­zuł­mań­skie­go. Słowo „me­czet” oz­na­cza do­wol­ny bu­dy­nek, w któ­rym od­da­je się cześć Bogu, nie­za­leż­nie od jego ar­chi­tek­tu­ry.

Pod­sta­wo­wym celem ist­nie­nia me­cze­tów jest umoż­li­wie­nie mu­zuł­ma­nom wspól­nej ry­tu­al­nej mod­lit­wy ("salat").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meczetowy

przy­miot­nik od: me­czet


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­cze­tem, od­no­szą­cy się do me­cze­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meczeć

o owcy, ba­ra­nie: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny głos; be­czeć


Źródła:

SJP.pl

Mecziar

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Meczowy

przy­miot­nik od: mecz


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z me­czem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meczycho

zgu­bie­nie od: mecz


Źródła:

SJP.pl

Meczyk

zdrob­nia­le o meczu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. sport. zdrobn. od mecz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meczówka

po­tocz­nie:
1. ko­szul­ka spor­to­wa uży­wa­na pod­czas ofi­cjal­ne­go meczu;
2. piłka użyta w ofi­cjal­nym meczu (w odróż­nie­niu od piłki tre­nin­go­wej)


Źródła:

SJP.pl

Med

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Medii, czło­nek ple­mię­e­mie­nia Medów;


Źródła:

Wiktionary

Med.

skrót od: me­dy­cy­na, me­dycz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


skrót

 (1.1) = me­dy­cy­ny, me­dycz­nych

 (1.2) = (ter­min) me­dycz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medaka

nie­du­ża ryba z ro­dzi­ny ka­czor­ko­wa­tych, ho­do­wa­na jako rybka ak­wa­rio­wa; ry­żów­ka, ry­żan­ka


Źródła:

SJP.pl

Medal

okrą­gła ozdo­ba da­wa­na za za­słu­gi dla pań­stwa lub jako na­gro­da w za­wo­dach spor­to­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­wiel­ki okrą­gły wyt­wór me­ta­lo­wy, ozdo­bio­ny re­lie­fem, czę­sto na wstąż­ce, wy­ko­na­ny dla upa­mięt­nie­nia waż­nych wy­da­rzeń lub jako odz­na­cze­nie;


Medal – nie­wiel­ki, naj­czę­ściej okrą­gły lub owal­ny, pła­ski wyrób me­ta­lo­wy (od­mia­na wie­lo­bocz­na jest zwana pla­kiet­ką), wy­ko­na­ny zaz­wy­czaj tech­ni­ką od­le­wu lub bicia. Czę­sto jest za­wie­szo­ny na wstąż­ce.

Pier­wsze me­da­le epoki no­wo­żyt­nej po­cho­dzą z XIV-wiecz­nych Włoch, a rozk­wit me­da­lier­stwa przy­pa­da na wieki XV i XVI. Pier­wszy medal w Pol­sce zo­stał wy­bi­ty dla Jana Turzo, w 1508.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Medalier

ar­ty­sta lub rze­mieśl­nik pro­jek­tu­ją­cy i wyt­wa­rza­ją­cy drob­ne rzeź­by w for­mie me­da­li


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. rze­mieśl­nik wyt­wa­rza­ją­cy me­da­le


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medaliera

ar­ty­sta lub rze­mieśl­nik pro­jek­tu­ją­cy i wyt­wa­rza­ją­cy drob­ne rzeź­by w for­mie me­da­li


Źródła:

SJP.pl

Medalierka

→ me­da­lier


Patrz:medalier

Źródła:

SJP.pl

Medaliernia

pra­cow­nia, w któ­rej wyt­wa­rza się me­da­le


Źródła:

SJP.pl

Medalierski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­da­lie­rem lub me­da­lier­stwem


Źródła:

Wiktionary

Medalierstwo

rze­mio­sło ar­ty­stycz­ne obej­mu­ją­ce pro­jek­to­wa­nie i wyt­wa­rza­nie me­da­li


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzem. pro­jek­to­wa­nie i wyt­wa­rza­nie me­da­li;

 (1.2) szt. wy­ro­by me­da­lier­skie


Me­da­lier­stwo – dzie­dzi­na łą­czą­ca rze­mio­sło i sztu­ki pla­stycz­ne, obej­mu­ją­ca wy­ko­ny­wa­nie drob­nych form rzeź­biar­skich w for­mie me­da­li, naj­czę­ściej w celu ucz­cze­nia ja­kiejś osoby lub wy­da­rze­nia. Me­da­lier­stwo jest dzie­dzi­ną sztu­ki de­ko­ra­cyj­nej (rze­mio­słem ar­ty­stycz­nym), którą umie­ścić można po­mię­dzy nu­miz­ma­ty­ką, a złot­nict­wem i sztu­ka­mi pię­kny­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Medalik

mały medal z wi­ze­run­kiem Chry­stu­sa lub świę­tych, zwy­kle no­szo­ny na łań­cusz­ku na szyi przez ka­to­li­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: medal

 (1.2) nie­wiel­ki krą­żek z me­ta­lu do no­sze­nia na szyi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medalikarz

po­tocz­nie: miesz­ka­niec Czę­sto­cho­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. miesz­ka­niec Czę­sto­cho­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medalion

1. ozdo­ba w kształ­cie pła­skie­go, okrą­głe­go pu­de­łecz­ka z mi­nia­tu­rą, fo­to­gra­fią lub inną pa­miąt­ką w środ­ku;
2. pła­sko­rzeź­ba lub ma­lo­wi­dło w owal­nym lub okrą­głym obra­mie­niu;
3. okrą­gły ka­wa­łek mięsa lub ryby


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jubil. ozdob­ny wi­sio­rek-po­jem­ni­czek, w któ­rym umie­szcza się mi­nia­tu­ro­wy por­tret lub pa­miąt­kę;

 (1.2) kulin. owal­ny kot­let bez pa­nier­ki

 (1.3) szt. ele­ment de­ko­ra­cyj­ny w owal­nym obra­mo­wa­niu, na ścia­nie lub meblu;

 (1.4) łow. tro­fe­um my­śliw­skie – spre­pa­ro­wa­na głowa zwie­rzę­cia na drew­nia­nej tar­czy;

 (1.5) nu­mizm. jed­no­stron­ny medal pa­miąt­ko­wy;

 (1.6) owal­ny por­tret na na­grob­ku

 (1.7) ozdob­ny wzór wy­bi­ty na nosku obu­wia typu brog­sy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Medalionik

zdrob­nie­nie od: me­da­lion


Źródła:

SJP.pl

Medalionowy

przy­miot­nik od: me­da­lion


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z me­da­lio­nem, do­ty­czą­cy me­da­lio­nu; ma­ją­cy po­stać me­da­lio­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medalista

za­wod­nik odz­na­czo­ny me­da­lem, zdo­byw­ca me­da­lu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. spor­to­wiec, który zdo­był medal

 (1.2) kynol. zo­o­techn. zwie­rzę-sa­miec, któ­re­go ho­dow­cę uho­no­ro­wa­no me­da­lem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medalistka

za­wod­nicz­ka odz­na­czo­na me­da­lem, zdo­byw­czy­ni me­da­lu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. ko­bie­ta, która zdo­by­ła medal

 (1.2) kynol. zo­o­techn. ra­so­wa sa­mi­ca (suka, krowa), która zdo­by­ła medal na wy­sta­wie zwie­rząt


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medalodajny

o spor­cie: taki, któ­re­go upraw­nia­nie przy­no­si sporo me­da­li


Źródła:

SJP.pl

Medalować

rzad­ko: przyz­na­wać komuś medal


Źródła:

SJP.pl

Medalowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­da­lem


Źródła:

Wiktionary

Medalówka

1. po­tocz­nie: wie­szak na me­da­le;
2. śro­do­wi­sko­wo: kla­sy­fi­ka­cja me­da­lo­wa w za­wo­dach spor­to­wych


Źródła:

SJP.pl

Medan

mia­sto w In­do­nez­ji


Medan (oz­na­cza „pole bitwy”) – mia­sto w In­do­nez­ji, sto­li­ca pro­win­cji Su­ma­tra Pół­noc­na, li­czą­ca razem z przed­mie­ścia­mi ok. 3,8 mln miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Medard

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: Me­dar­da


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Medarda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od: Me­dard


Me­dar­da – imię żeń­skie, żeń­ski od­po­wied­nik ger­mań­skie­go imie­nia mę­skie­go Me­dard, pow­sta­łe­go z czło­nów "maht" — "po­tę­ga, wła­dza, moc, mę­stwo" oraz "hart" — "silny, od­waż­ny, śmia­ły".

Me­dar­da imie­ni­ny ob­cho­dzi 8 czerw­ca, jako wspom­nie­nie św. Me­dar­da z Noyon (ok. 456 – ok. 545), bi­sku­pa Noyon.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Medardostwo

Me­dard z mał­żon­ką; Me­dar­do­wie


Źródła:

SJP.pl

Medardowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Medardowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Me­dar­da lub z nim zwią­za­ny


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. na­le­żą­cy do Me­dar­da


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medański

→ Medan


Patrz:Medan

Źródła:

SJP.pl

Medea

córka króla Kol­chi­dy, która po­mo­gła Ja­zo­no­wi w zdo­by­ciu zło­te­go runa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mit. po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej, księż­nicz­ka kol­chidz­ka i cza­ro­dziej­ka, żona Ja­zo­na, dzie­cio­bój­czy­ni;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze 212, okrą­ża­ją­ca Słoń­ce w głów­nym pasie aste­ro­id;

 (1.3) geogr. mia­sto w pół­noc­no-wschod­nich Wło­szech, w pro­win­cji Go­ry­cja;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Medelliński

→ Me­del­lin [czy­taj: me­de­jiń­ski]


Źródła:

SJP.pl

Medellín

[czy­taj: medeJIN] mia­sto w Ko­lum­bii; Me­del­lin


Medellín – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Ko­lum­bii, w Kor­dy­lie­rze Środ­ko­wej (Andy Pół­noc­ne). Jest sto­li­cą de­par­ta­men­tu An­tio­qu­ia. We­dług spisu lud­no­ści z 30 czerw­ca 2018 roku mia­sto li­czy­ło 2 382 399 miesz­kań­ców, co czy­ni­ło je dru­gim pod wzglę­dem wiel­ko­ści po­pu­la­cji mia­stem kraju[].


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Media

1. środ­ki ma­so­we­go prze­ka­zu; mass media;
2. in­sta­la­cje w bu­dyn­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) publ. zob. mass media.

 (1.2) urz. in­sta­la­cja ga­zo­wa, elek­trycz­na, CO, sa­ni­tar­na itp. za­mon­to­wa­na w bu­dyn­ku

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: me­dium


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mediabuyer

[czy­taj: me­dia­ba­jer] w za­rzą­dza­niu re­kla­mą: osoba od­po­wie­dzial­na za re­a­li­za­cję planu me­diów po­przez ich zakup w opar­ciu o trzy za­sa­dy: od­po­wied­nia pu­blicz­ność, sto­sow­ny czas, dobra cena; media buyer


Źródła:

SJP.pl

Mediacja

poś­red­ni­cze­nie w spo­rze, ma­ją­ce na celu po­go­dze­nie zwa­śnio­nych stron, przy jed­no­czes­nym za­war­ciu kom­pro­mi­su koń­czą­ce­go spór


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) poś­red­ni­cze­nie w spo­rze, aby ułat­wić stro­nom doj­ście do po­ro­zu­mie­nia


Me­dia­cja (łac. "me­dia­tio" od "me­dia­re" 'być w środ­ku, poś­red­ni­czyć’ od "me­dius" ‘środ­ko­wy; bez­stron­ny’) – me­to­da roz­wią­zy­wa­nia spo­rów, w któ­rej osoba trze­cia po­ma­ga stro­nom we wza­jem­nej ko­mu­ni­ka­cji, okre­śle­niu in­te­re­sów i kwe­stii do dy­sku­sji oraz doj­ściu do wspól­nie ak­cep­to­wal­ne­go kon­sen­su. Pro­ces ten ma cha­rak­ter do­bro­wol­ny, po­uf­ny i nie­for­mal­ny. Jeśli jego prze­bieg jest po­myśl­ny, koń­czy się po­ro­zu­mie­niem/ugodą osób bę­dą­cych w spo­rze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mediacyjny

poś­red­ni­czą­cy w spo­rze, ma­ją­cy do­pro­wa­dzić do za­że­gna­nia albo zła­go­dze­nia kon­flik­tu po­mię­dzy stro­na­mi (np. ko­mi­sja me­dia­cyj­na)


Źródła:

SJP.pl

Mediae

w ję­zy­koz­naw­stwie: dźwięcz­ne spół­gło­ski zwar­te


Źródła:

SJP.pl

Mediaholizm

uza­leż­nie­nie od mass me­diów


Źródła:

SJP.pl

Mediakonwerter

kon­wer­ter poz­wa­la­ją­cy na po­łą­cze­nie sieci pra­cu­ją­cych w tej samej tech­no­lo­gii, ale wy­ko­rzy­stu­ją­cych różne media


Źródła:

SJP.pl

Medializm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. nurt ar­ty­stycz­ny w pol­skiej sztu­ce awan­gar­do­wej od lat 60. do 80. XX w. łą­czą­cy twór­ców filmu, fo­to­gra­fii i wi­de­o­ar­tu, ek­spe­ry­men­tu­ją­cych nad roz­wi­nię­ciem spe­cy­ficz­ne­go język da­ne­go me­dium


Źródła:

Wiktionary

Medialność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co me­dial­ne; cecha tych, któ­rzy są me­dial­ni


Źródła:

Wiktionary

Medialny

1. ma­ją­cy zwią­zek z me­dium i zja­wi­ska­mi pa­rap­sy­chicz­ny­mi;
2. od­no­szą­cy się do mass me­diów;
3. do­ty­czą­cy stro­ny zwrot­nej cza­sow­ni­ka;
4. w sta­ty­sty­ce: śred­ni, środ­ko­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mass me­dia­mi, do­ty­czą­cy mass me­diów

 (1.2) zwią­za­ny z me­dium, do­ty­czą­cy me­dium pa­rap­sy­cho­lo­gicz­ne­go

 (1.3) śred­ni, środ­ko­wy, poś­red­ni

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) bę­dą­cy atrak­cyj­nym dla mass me­diów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mediana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stat. war­tość licz­bo­wa, która zaj­mu­ją­ca środ­ko­we miej­sce w ros­ną­cym sze­re­gu liczb (przy pa­rzy­stej ilo­ści ele­men­tów jest śred­nią dwóch środ­ko­wych liczb);

 (1.2) geom. od­ci­nek, który łączy wierz­cho­łek trój­ką­ta ze środ­kiem prze­ciw­le­głe­go do niego boku


Me­dia­na, war­tość środ­ko­wa, drugi kwar­tyl – war­tość cechy w sze­re­gu upo­rząd­ko­wa­nym, po­wy­żej i po­ni­żej któ­rej znaj­du­je się jed­na­ko­wa licz­ba ob­ser­wa­cji. Me­dia­na jest kwan­ty­lem rzędu 1/2, czyli dru­gim kwar­ty­lem. Jest rów­nież trze­cim kwan­ty­lem szó­ste­go rzędu, pią­tym de­cy­lem itd.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Medianok

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) daw. rzad. uczta tuż po pół­no­cy koń­czą­cej dzień post­ny


Źródła:

Wiktionary

Medianowy

→ me­dia­na


Patrz:mediana

Źródła:

SJP.pl

Medianta

1. trze­ci i szó­sty sto­pień w gamie du­ro­wej lub mo­lo­wej, po­mię­dzy to­ni­ką a do­mi­nan­tą;
2. akord zbu­do­wa­ny na takim stop­niu


Me­dian­ta (łac. "me­dians" – roz­dzie­la­ją­cy poś­rod­ku) to w skali du­ro­wej lub mo­lo­wej nazwa III (me­dian­ta górna Mg) lub VI (me­dian­ta dolna Md) stop­nia gamy.

Me­dian­ta III stop­nia sta­no­wi po­ło­wę od­le­gło­ści mię­dzy to­ni­ką i do­mi­nan­tą w kie­run­ku wzno­szą­cym się (stąd: me­dian­ta górna), a me­dian­ta VI stop­nia po­ło­wę mię­dzy to­ni­ką i jej dolną kwin­tą (stąd: me­dian­ta dolna).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mediaplanner

[czy­taj: me­dia­pla­ner] w za­rzą­dza­niu re­kla­mą: osoba od­po­wie­dzial­na za wy­bra­nie w imie­niu klien­ta od­po­wied­nich me­diów do wy­e­mi­to­wa­nia re­kla­my; media plan­ner


Źródła:

SJP.pl

Mediastinoskop

wzier­nik słu­żą­cy do bez­poś­red­nie­go oglą­da­nia śród­pier­sia


Źródła:

SJP.pl

Mediastinoskopia

me­to­da oglą­da­nia śród­pier­sia przez me­dia­sti­no­skop wpro­wa­dzo­ny chi­rur­gicz­nie, sto­so­wa­na głów­nie w roz­poz­na­wa­niu no­wot­wo­rów


Me­dia­sti­no­sko­pia – ba­da­nie poz­wa­la­ją­ce na zo­bra­zo­wa­nie za­war­to­ści śród­pier­sia. Za­bieg umoż­li­wia po­bra­nie wy­cin­ków tka­nek (np. wę­złów chłon­nych) do badań hi­sto­pa­to­lo­gicz­nych. Ba­da­nie za­pew­nia bez­poś­red­ni do­stęp do oko­lic przedt­cha­wicz­nych, oko­łot­cha­wicz­nych, pod roz­wid­le­niem tcha­wi­cy oraz oko­lic tcha­wicz­no-os­krze­lo­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mediateka

zbiór ma­te­ria­łów mul­ti­me­dial­nych; me­dio­te­ka


Źródła:

SJP.pl

Mediator

osoba poś­red­ni­czą­ca w spo­rze, któ­rej celem jest za­że­gna­nie albo zła­go­dze­nie kon­flik­tu po­mię­dzy stro­na­mi; roz­jem­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba poś­red­ni­czą­ca w roz­wią­za­niu kon­flik­tu

 (1.2) praw. osoba po­ma­ga­ją­ca stro­nom we wza­jem­nej ko­mu­ni­ka­cji, doj­ściu do ugody

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) fizj. sub­stan­cja od­po­wie­dzial­na za prze­ka­zy­wa­nie sy­gna­łów mię­dzy sy­nap­sa­mi;

 (2.2) biol. kom­pleks bia­łek dzia­ła­ją­cy jako ko­ak­ty­wa­tor tran­skryp­cji u eu­ka­rion­tów;

 (2.3) stat. czyn­nik poś­red­ni­czą­cy we wpły­wie zmien­nej nie­za­leż­nej na zmien­ną za­leż­ną;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mediatorka

ko­bie­ta poś­red­ni­czą­ca w spo­rze, któ­rej celem jest za­że­gna­nie albo zła­go­dze­nie kon­flik­tu po­mię­dzy stro­na­mi


Źródła:

SJP.pl

Mediatorski

ma­ją­cy na celu za­że­gna­nie albo zła­go­dze­nie kon­flik­tu po­mię­dzy stro­na­mi (np. rola me­dia­tor­ska); roz­jem­czy, po­jed­naw­czy


Źródła:

SJP.pl

Mediatorstwo

poś­red­ni­cze­nie w spo­rze ma­ją­ce na celu za­że­gna­nie albo zła­go­dze­nie kon­flik­tu po­mię­dzy stro­na­mi; me­dia­cja


Źródła:

SJP.pl

Mediatyzacja

1. w fi­lo­zo­fii: two­rze­nie się stanu poś­red­nie­go mię­dzy dwoma po­ję­cia­mi, by­ta­mi lub zja­wi­ska­mi;
2. w fe­u­da­liz­mie: przej­ście spod bez­poś­red­niej pod­le­gło­ści naj­wyż­sze­mu zwierzch­ni­ko­wi, np. ce­sa­rzo­wi lub ca­ro­wi, do pod­le­gło­ści wzglę­dem jego len­ni­ka, np. króla lub księ­cia


Me­dia­ty­za­cja (niem. "Me­dia­ti­sie­rung") była na po­cząt­ku XIX wieku pro­ce­sem praw­nym, który po­zba­wił nie­pod­le­gło­ści wiele drob­nych pań­ste­wek na te­re­nie Świę­te­go Ce­sar­stwa Rzym­skie­go i pod­dał je pod zwierzch­nict­wo wład­ców więk­szych two­rów pań­stwo­wych na te­re­nie Nie­miec.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mediatyzacyjny

→ me­dia­ty­za­cja


Patrz:mediatyzacja

Źródła:

SJP.pl

Mediaworker

[czy­taj: me­dia­łor­ker] spe­cja­li­sta łą­czą­cy w swo­jej pracy za­da­nia ty­po­we dla dzien­ni­ka­rza, co­py­wri­te­ra, pia­row­ca i mar­ke­tin­gow­ca


Źródła:

SJP.pl

Mediaworkerka

[czy­taj: me­dia­łor­ker­ka] spe­cja­list­ka łą­czą­ca w swo­jej pracy za­da­nia ty­po­we dla dzien­ni­ka­rza, co­py­wri­te­ra, pia­row­ca i mar­ke­tin­gow­ca


Źródła:

SJP.pl

Mediaworking

[czy­taj: me­dia­łor­king] kie­ru­nek stu­diów łą­czą­cy m.in. dzien­ni­kar­stwo, mar­ke­ting, gra­fi­kę


Źródła:

SJP.pl

Medici

[czy­taj: MEdiczi] naz­wi­sko, m.in. Lo­ren­zo Me­di­ci - wład­ca Flo­ren­cji w la­tach 1449-92


Źródła:

SJP.pl

Mediewal

krój pisma dru­kar­skie­go, po­dob­ny do an­tyk­wy


Źródła:

SJP.pl

Mediewalny

śred­nio­wiecz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) książk. śred­nio­wiecz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mediewista

spe­cja­li­sta w za­kre­sie me­die­wi­sty­ki, ba­dacz dzie­jów śred­nio­wie­cza


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) nauk. hi­sto­ryk zaj­mu­ją­cy się me­die­wi­sty­ką


Me­die­wi­sta (fr. "médiéviste"), śred­nio­wiecz­nik – hi­sto­ryk, ba­dacz okre­su śred­nio­wie­cza, spe­cja­li­sta w za­kre­sie me­die­wi­sty­ki. Do za­wo­du przy­go­to­wu­ją stu­dia me­die­wi­stycz­ne w in­sty­tu­tach hi­sto­rii szkół wyż­szych.

W 2002 roku w To­ru­niu odbył się pier­wszy Kon­gres Me­die­wi­stów Pol­skich (16–18 wrze­śnia).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mediewistka

spe­cja­list­ka w za­kre­sie me­die­wi­sty­ki, ba­dacz­ka dzie­jów śred­nio­wie­cza


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. nauk. forma żeń­ska od: me­die­wi­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mediewistyczny

do­ty­czą­cy me­die­wi­sty­ki (np. hi­sto­rio­gra­fia me­die­wi­stycz­na, spot­ka­nia me­die­wi­stycz­ne); śred­nio­wiecz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) książk. nauk. od­no­szą­cy się do me­die­wi­sty­ki, do­ty­czą­cy okre­su śred­nio­wie­cza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mediewistyka

dział hi­sto­rio­gra­fii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem dzie­jów śred­nio­wie­cza


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. dzie­dzi­na hi­sto­rii zaj­mu­ją­ca się za­gad­nie­nia­mi epoki śred­nio­wie­cza;


Me­die­wi­sty­ka – dy­scy­pli­na hi­sto­rycz­na zaj­mu­ją­ca się róż­ny­mi za­gad­nie­nia­mi epoki śred­nio­wie­cza (m.in. spo­łecz­no-go­spo­dar­czy­mi, woj­sko­wo-po­li­tycz­ny­mi). Współ­cze­śnie sięga także do re­zul­ta­tów badań ar­che­o­lo­gii i et­no­gra­fii. Hi­sto­ryk zaj­mu­ją­cy się me­die­wi­sty­ką to me­die­wi­sta lub śred­nio­wiecz­nik.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Medin

stara dziel­ni­ca miast arab­skich; me­dy­na


Źródła:

SJP.pl

Medina

stara dziel­ni­ca miast arab­skich; me­dy­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. me­dy­na.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mediokracja

forma rzą­dów, w któ­rych po­li­ty­cy muszą dzia­łać w taki spo­sób, który zo­sta­nie przy­chyl­nie przed­sta­wio­ny przez dzien­ni­ka­rzy


Źródła:

SJP.pl

Mediokrata

po­tocz­nie: zwo­len­nik wpły­wu me­diów na po­li­ty­kę pań­stwa


Źródła:

SJP.pl

Mediolan

mia­sto we Wło­szech


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nych Wło­szech bę­dą­ce sto­li­cą Lom­bar­dii;


Na tę stro­nę wska­zu­je „Mi­la­no”. Zo­bacz też: Mi­la­no – grupa mu­zycz­na.

Me­dio­lan ( Mi­la­no, Me­dio­la­num, lomb. Milan lub Milà) – mia­sto i gmina w pół­noc­nych Wło­szech, sto­li­ca pro­win­cji Me­dio­lan i re­gio­nu Lom­bar­dia. Po­ło­żo­ne na pół­noc­no-za­chod­nim skra­ju Ni­zi­ny Pa­dań­skiej po­mię­dzy rze­ka­mi Ti­ci­no, Adda, Pad i Al­pa­mi. Me­dio­lan po­ło­żo­ny jest na wy­so­ko­ści 122 m n.p.m. Dru­gie co do wiel­ko­ści mia­sto Włoch – po Rzy­mie – z licz­bą miesz­kań­ców ponad 1 mln 300 tys.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mediolanka

miesz­kan­ka Me­dio­la­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Me­dio­la­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mediolańczyk

miesz­ka­niec Me­dio­la­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Me­dio­la­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mediolański

przy­miot­nik od: Me­dio­lan


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Me­dio­la­nem, wy­wo­dzą­cy się z Me­dio­la­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mediota

osoba wie­rzą­ca we wszyst­kie in­for­ma­cje po­da­wa­ne przez media


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) publ. osoba bez­kry­tycz­nie wie­rzą­ca me­diom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medioteka

zbiór ma­te­ria­łów mul­ti­me­dial­nych; me­dia­te­ka


Źródła:

SJP.pl

Mediotyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) publ. bez­kry­tycz­ne wie­rze­nie me­diom


Źródła:

Wiktionary

Mediowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|me­dio­wać.


Źródła:

Wiktionary

Mediować

poś­red­ni­czyć w spo­rze, pro­wa­dzić roz­mo­wy ma­ją­ce do­pro­wa­dzić do za­że­gna­nia albo zła­go­dze­nia kon­flik­tu po­mię­dzy stro­na­mi


Źródła:

SJP.pl

Mediowy

→ me­dium (śro­dek ma­so­we­go prze­ka­zu); me­dial­ny


Źródła:

SJP.pl

Medioza

nad­mier­ne dą­że­nie do pre­zen­to­wa­nia się w me­diach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żart. neol. po­trze­ba cią­głej obec­no­ści w me­diach wy­stę­pu­ją­ca u niek­tó­rych po­li­ty­ków i in­nych osób pu­blicz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medioznawca

spe­cja­li­sta w za­kre­sie nauki o me­diach


Źródła:

SJP.pl

Medioznawczy

zwią­za­ny z nauką o me­diach


Źródła:

SJP.pl

Medioznawczyni

spe­cja­list­ka w za­kre­sie nauki o me­diach


Źródła:

SJP.pl

Medioznawstwo

nauka o me­diach


Na me­dioz­naw­stwo (nauki o me­diach) skła­da się sze­reg przed­mio­tów aka­de­mic­kich trak­tu­ją­cych o tre­ści, hi­sto­rii, zna­cze­niu i skut­kach róż­nych me­diów. Ucze­ni z dzie­dzi­ny nauk o me­diach sku­pia­ją swoją uwagę na róż­nych te­ma­tach: po­li­tycz­nej, spo­łecz­nej, eko­no­micz­nej czy kul­tu­ral­nej roli speł­nia­nej przez media lub wy­wie­ra­nym przez nie wpły­wie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mediteranistyka

nauka o re­gio­nach śró­dziem­no­mor­skich


Me­di­te­ra­ni­sty­ka (ang. Me­di­ter­ra­ne­an Stu­dies) – wie­dza o śró­dziem­no­mor­skich kul­tu­rach, re­li­giach, kra­jach i na­ro­dach, dzie­jach i współ­czes­no­ści oraz zna­cze­niu, osią­gnię­ciach i pro­ble­mach re­gio­nu.

W skali świa­to­wej jej krze­wie­niem zaj­mu­je się Me­di­ter­ra­ne­an Stu­dies As­so­cia­tion z sie­dzi­bą w USA, które or­ga­ni­zu­je kon­gre­sy, wy­da­je pe­rio­dyk i wspie­ra wy­mia­nę na­u­ko­wą także do­ty­czą­cą stu­den­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Medium

1. osoba da­ją­ca się łatwo za­hip­no­ty­zo­wać;
2. osoba ob­cu­ją­ca z du­cha­mi pod­czas se­an­sów spi­ry­ty­stycz­nych;
3. to, za poś­red­nict­wem czego są prze­ka­zy­wa­ne lub wy­ra­ża­ne ja­kieś tre­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) no­śnik ja­kie­goś prze­ka­zu lub wy­ra­ża­nej tre­ści, rze­ko­mo poś­red­ni­czą­ca w kon­tak­cie ze świa­tem du­chów;

 (1.4) ezot. osoba rze­ko­mo zdol­na do jas­no­wi­dze­nia i te­le­pa­tii

 (1.10) chem. roz­pu­szczal­nik


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mediumiczny

→ me­dium (osoba ob­cu­ją­ca z du­cha­mi); me­dial­ny


Źródła:

SJP.pl

Mediumistyczny

→ me­diu­mizm


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­dium i me­diu­miz­mu, do­ty­czą­cy me­dium i me­diu­miz­mu


Patrz:mediumizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mediumizm

Me­diu­mizm – wy­wo­ły­wa­nie zja­wisk pa­ra­nor­mal­nych za poś­red­nict­wem me­diów – osób rze­ko­mo zdol­nych do od­czu­wa­nia zja­wisk te­le­pa­tycz­nych, wy­wo­ły­wa­nia du­chów itp. Jest on sto­so­wa­ny w prak­ty­kach re­li­gij­nych, ta­kich jak spi­ry­tu­a­lizm, spi­ry­tyzm, candomblé, vo­o­doo, sza­ma­nizm, ma­kum­ba, wicca i um­ban­da. Pod­czas gdy za­chod­nie ruchy spi­ry­tu­a­liz­mu i spi­ry­tyz­mu na Za­cho­dzie są na­gła­śnia­ne w me­diach, w tra­dy­cjach dia­spo­ry afry­kań­skiej me­diu­mizm jest cen­tral­ną osią prak­ty­ki re­li­gij­nej.


Źródła:

Wikipedia

Medjugorie

miej­sco­wość w Bośni i Her­ce­go­wi­nie; Med­ju­gor­je, Me­dziu­go­rie


Źródła:

SJP.pl

Medjugorje

miej­sco­wość w Bośni i Her­ce­go­wi­nie; Med­ju­go­rie, Me­dziu­go­rie


Źródła:

SJP.pl

Medok

ga­tu­nek czer­wo­ne­go wina bor­do­skie­go; médoc


Źródła:

SJP.pl

Medresa

mu­zuł­mań­ska szko­ła; ma­dra­sa, ma­dre­sa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) is­lam­ska szko­ła wyż­sza, czę­sto o sta­tu­sie uni­wer­sy­te­tu, gdzie na­u­cza się przed­mio­tów kla­sycz­nych oraz re­li­gij­nych


Nie mylić z: Me­tre­sa.

Me­dre­sa, ma­dra­sa (z ‏مدرسة‎, "ma­dra­sa" – szko­ła) – te­o­lo­gicz­na szko­ła mu­zuł­mań­ska, po­cząt­ko­wo mie­szczą­ca się przy me­cze­cie, póź­niej sa­mo­dziel­na, w któ­rej na­u­cza­no Ko­ra­nu, prawa oraz ję­zy­ka arab­skie­go. Od około X wieku me­dre­sy uzy­ska­ły pewną sa­mo­dziel­ność, za­czę­to wy­kła­dać w nich także nauki ści­słe.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Medtech

firma dzia­ła­ją­ca w bran­ży tech­no­lo­gii me­dycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Meduza

zwie­rzę mor­skie o przez­ro­czy­stym ga­la­re­to­wa­tym ciele w kształ­cie dzwo­nu lub pa­ra­so­la


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. ga­la­re­to­wa­te zwie­rzę wodne o pa­ra­so­lo­wa­tym ciele uno­szo­nym przez toń;

 (1.2) żart. kulin. ausz­pik

 (1.3) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ma­cro­glos­sum stel­la­ta­rum|ref=tak., motyl z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych;


Me­du­za (Scyp­ho­zoa) – jedna z dwóch form mor­fo­lo­gicz­nych pa­rzy­deł­kow­ców (Cni­da­ria), pier­wot­nie swo­bod­nie pły­wa­ją­ca, pe­la­gicz­na, z ga­la­re­to­wa­tym cia­łem, zwy­kle w kształ­cie dzwo­nu lub pa­ra­so­la, za­sad­ni­czo rozm­na­ża­ją­ca się płcio­wo. Nie wy­stę­pu­je u ko­ra­low­ców (Ant­ho­zoa). Me­du­zy są dra­pież­ne. Do chwy­ta­nia zdo­by­czy i do obro­ny uży­wa­ją pa­rzy­de­łek. Drugą z form ży­cio­wych pa­rzy­deł­kow­ców jest polip.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meduzo

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: me­du­za


Źródła:

Wiktionary

Medyceusz

czło­nek flo­renc­kie­go rodu ku­piec­kie­go i ban­kier­skie­go, za­ło­żo­ne­go w XII wieku


Źródła:

SJP.pl

Medyceusze

flo­renc­ki ród ku­piec­ki i ban­kier­ski, za­ło­żo­ny w XII wieku


Me­dy­ce­u­sze ( De’ Me­di­ci) – flo­renc­ki ród ku­piec­ki i ban­kier­ski, od 1477 ksią­żę­cy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Medycki

przy­miot­nik od: Me­dy­ka


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Me­dy­ki, zwią­za­ny z Me­dy­ką


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medycyn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|An­glia, Szko­cja, Nowy Jork. le­kar­stwo


Źródła:

Wiktionary

Medycyna

1. nauka o zdro­wiu i cho­ro­bach ludzi;
2. sztu­ka (umie­jęt­ność) le­cze­nia cho­rych i za­po­bie­ga­nia cho­ro­bom;
3. po­tocz­nie: wy­dział na wyż­szej uczel­ni lub osob­na uczel­nia, na któ­rej stu­diu­je się tę naukę


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. med. nauka o zdro­wiu i cho­ro­bach czło­wie­ka i zwie­rząt oraz spo­so­bach za­po­bie­ga­nia i le­cze­nia;

 (1.2) eduk. kie­ru­nek na wyż­szej uczel­ni, obej­mu­ją­cy stu­dia w za­kre­sie me­dy­cy­ny (1.1)


Me­dy­cy­na (łac. "me­di­ci­na" „sztu­ka le­kar­ska”) – nauka em­pi­rycz­na (opar­ta na doś­wiad­cze­niu) obej­mu­ją­ca ca­łość wie­dzy o zdro­wiu i cho­ro­bach czło­wie­ka oraz spo­so­bach ich za­po­bie­ga­nia, oraz ich le­cze­nia. Za pre­kur­so­ra me­dy­cy­ny sta­ro­żyt­nej uważa się Hi­po­kra­te­sa, a no­wo­żyt­nej Pa­ra­cel­su­sa. W cza­sach naj­no­wszych wpro­wa­dza się za­sa­dy me­dy­cy­ny opar­tej na fak­tach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Medyczanin

miesz­ka­niec Me­dy­ki (wsi w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Medyczanka

miesz­kan­ka Me­dy­ki (wsi w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Medyczka

po­tocz­nie o stu­dent­ce me­dy­cy­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) le­kar­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób do­ty­czą­cy me­dy­cy­ny, za po­mo­cą me­dy­cy­ny


Źródła:

Wiktionary

Medyczny

zwią­za­ny z me­dy­cy­ną, do­ty­czą­cy me­dy­cy­ny, od­no­szą­cy się do me­dy­cy­ny


przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z me­dy­cy­ną, do­ty­czą­cy me­dy­cy­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medyjana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. anat. żyła poś­rod­ku ra­mie­nia


Źródła:

Wiktionary

Medyjski

→ Media (sta­ro­żyt­ne pań­stwo)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Medią lub Me­da­mi, do­ty­czą­cy Medii lub Medów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język me­dyj­ski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medyk

1. po­tocz­nie o stu­den­cie me­dy­cy­ny;
2. daw­niej, dziś żar­to­bli­wie: le­karz (osoba zaj­mu­ją­ca się le­cze­niem)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. stu­dent me­dy­cy­ny (kie­run­ku le­kar­skie­go)

 (1.2) przest. le­karz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) eduk. pot. szko­ła za­wo­do­wa o pro­fi­lu me­dycz­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medyka

po­tocz­nie: szko­ła me­dycz­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, na gra­ni­cy z Ukra­i­ną;


Me­dy­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie prze­my­skim, w gmi­nie Me­dy­ka. Ma sta­tus so­łect­wa.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy oraz rzym­sko­ka­to­lic­kiej pa­ra­fii św. Apo­sto­łów Pio­tra i Pawła.

Wieś sta­ro­stwa prze­my­skie­go po­ło­żo­na była na prze­ło­mie XVI i XVII wieku w po­wie­cie prze­my­skim ziemi prze­my­skiej wo­je­wództ­wa ru­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Medykalizacja

pro­ces roz­wo­ju me­dy­cy­ny, w któ­rym coraz wię­cej za­cho­wań i po­staw zo­sta­je po­trak­to­wa­nych jako pro­ble­my me­dycz­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) so­cjol. med. pro­ces, któ­re­go wy­ni­kiem jest za­wła­szcze­nie okre­ślo­nych sfer życia spo­łecz­ne­go przez przed­sta­wi­cie­li służ­by zdro­wia, przez co stają się do­me­ną me­dycz­ną oraz są trak­to­wa­ne wy­łącz­nie w ka­te­go­riach pro­ble­mów zdro­wot­nych;


Me­dy­ka­li­za­cja – ter­min so­cjo­lo­gicz­ny uży­wa­ny do opi­sa­nia „pro­ce­su, w wy­ni­ku któ­re­go pewne re­jo­ny życia spo­łecz­ne­go stają się do­me­ną me­dycz­ną, i są "ko­lo­ni­zo­wa­ne" przez przed­sta­wi­cie­li służ­by zdro­wia”. Po­ję­cie zwy­kle uży­wa­ne jest kry­tycz­nie wobec zbyt wiel­kie­go wpły­wu me­dy­cy­ny na kształ­to­wa­nie obra­zu m.in. nor­mal­no­ści i pa­to­lo­gii, cho­ciaż (jak w przy­pad­ku kary śmier­ci, zob. niżej) nie jest to je­dy­na moż­li­wa in­ter­pre­ta­cja tego ter­mi­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Medykalizować

zwięk­szać wpływ me­dy­cy­ny na pewne re­jo­ny życia spo­łecz­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Medykamencik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od me­dy­ka­ment


Źródła:

Wiktionary

Medykament

lek, le­kar­stwo; śro­dek uśmie­rza­ją­cy ból


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. farm. sub­stan­cja wy­ko­rzy­sty­wa­na w me­dy­cy­nie do le­cze­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medykochirurg

daw­niej: dok­tor me­dy­cy­ny i chi­rur­gii


Źródła:

SJP.pl

Medyna

stara dziel­ni­ca miast arab­skich; me­di­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stara dziel­ni­ca w mie­ście arab­skim;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Medyneński

→ Me­dy­na; me­dyń­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Me­dy­ną, do­ty­czą­cy Me­dy­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medynka

miesz­kan­ka Me­dy­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Me­dy­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medytacja

za­głę­bia­nie się w my­ślach; roz­my­śla­nie; roz­wa­ża­nie; roz­pa­mię­ty­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­grą­ża­nie się w my­ślach

 (1.2) w hin­du­iz­mie, bud­dyz­mie i dżi­niz­mie: prak­ty­ki ma­ją­ce na celu sa­mo­poz­na­nie, sa­mo­do­sko­na­le­nie;


Me­dy­ta­cja ( me­di­ta­tio – za­głę­bia­nie się w my­ślach, roz­wa­ża­nie, na­mysł) – prak­ty­ki po­le­ga­ją­ce na ćwi­cze­niu umy­słu lub wpro­wa­dza­niu się w od­mien­ny stan świa­do­mo­ści dla uzy­ska­nia do­bro­czyn­ne­go skut­ku, albo aby umysł uznał treść od­mien­ne­go stanu bez iden­ty­fi­ko­wa­nia się z nim lub jako cel sam w sobie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Medytacje

za­głę­bia­nie się w my­ślach; roz­my­śla­nie; roz­wa­ża­nie; roz­pa­mię­ty­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Medytacyjny

zwią­za­ny z me­dy­ta­cją


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z me­dy­ta­cją


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medytowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|me­dy­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Medytować

1. książ­ko­wo: głę­bo­ko roz­my­ślać, roz­trzą­sać coś w my­ślach, za­sta­na­wiać się; dumać;
2. od­da­wać się me­dy­ta­cjom, wpro­wa­dzać się w stan naj­wyż­szej kon­cen­tra­cji


cza­sow­nik

 (1.1) upra­wiać me­dy­ta­cję

 (1.2) przen. po­grą­żać się w my­ślach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medyńczyk

miesz­ka­niec Me­dy­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Me­dy­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Medyński

→ Me­dy­na


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Me­dy­ną, do­ty­czą­cy Me­dy­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Patrz:Medyna

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Medzew

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto we wschod­niej Sło­wa­cji;


Źródła:

Wiktionary

Medziugorie

miej­sco­wość w Bośni i Her­ce­go­wi­nie; Med­ju­gor­je, Med­ju­go­rie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś i oś­ro­dek kultu re­li­gij­ne­go w Bośni i Her­ce­go­wi­nie, w po­łud­nio­wej czę­ści Her­ce­go­wi­ny;


Me­dziu­go­rie ( Međugorje) – miej­sco­wość w Bośni i Her­ce­go­wi­nie, w Fe­de­ra­cji Bośni i Her­ce­go­wi­ny, w kan­to­nie her­ce­go­wiń­sko-ne­ret­wiań­skim, w gmi­nie Čitluk. Leży w po­łud­nio­wej czę­ści Her­ce­go­wi­ny, 25 km na po­łud­nio­wy za­chód od Mo­sta­ru. W 2013 roku li­czy­ło 2265 miesz­kań­ców, z czego więk­szość sta­no­wi­li Chor­wa­ci.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Medziugorski

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Me­dziu­go­ria, zwią­za­ny z Me­dziu­go­riem


Źródła:

Wiktionary

Medżlis

par­la­ment w niek­tó­rych kra­jach Bli­skie­go Wscho­du, m.in. w Egip­cie, Ira­nie i Tur­cji; madż­lis


Źródła:

SJP.pl

Mee

od­głos przy­po­mi­na­ją­cy zwie­rzę­ce me­cze­nie, m.in. kozy; me


Źródła:

SJP.pl

Meer

[czy­taj: me:r] naz­wi­sko obce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Meersburg

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Ba­de­nii-Wir­tem­ber­gii w Niem­czech;


Me­ers­burg – mia­sto w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Ba­de­nia-Wir­tem­ber­gia, w re­jen­cji Ty­bin­ga, w re­gio­nie Bo­den­see-Obers­chwa­ben, w po­wie­cie Bo­den­se­e­kre­is, sie­dzi­ba związ­ku gmin Ge­me­in­de­ver­wal­tungs­ver­band Me­ers­burg. Leży nad Je­zio­rem Bo­deń­skim.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Meeting

[czy­taj: mi­ting] mi­ting, mi­tyng;
1. pu­blicz­ne ze­bra­nie, wiec;
2. za­wo­dy spor­to­we, zwła­szcza lek­ko­at­le­tycz­ne


Źródła:

SJP.pl

Meetingowy

→ me­e­ting [czy­taj: mi­tin­go­wy]; mi­tin­go­wy, mi­tyn­go­wy


Źródła:

SJP.pl

Meetup

[czy­taj: mit-ap] zor­ga­ni­zo­wa­ne spot­ka­nie ja­kieś spo­łecz­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Mefa

śro­do­wi­sko­wo: me­fe­dron; mefka


Źródła:

SJP.pl

Mefedron

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny o sil­nym dzia­ła­niu psy­cho­ak­tyw­nym, uży­wa­ny jako nar­ko­tyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny, po­chod­na ka­ty­no­nu, sty­mu­lant i em­pa­to­gen;


Me­fe­dron, 4-MMC, 4-me­ty­lo­met­ka­ty­non – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na ka­ty­no­nu. Sto­so­wa­ny jako sty­mu­lant i em­pa­to­gen. W obro­cie wy­stę­pu­je pod po­sta­cią krysz­tał­ków, prosz­ku, ta­ble­tek lub kap­su­łek, zwy­kle jako chlo­ro­wo­do­rek lub siar­czan tej aminy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mefedronowy

przy­miot­nik

 (1.1) chem. do­ty­czą­cy me­fe­dro­nu, za­wie­ra­ją­cy me­fe­dron


Źródła:

Wiktionary

Mefisto

męż­czyz­na o de­mo­nicz­nym wy­glą­dzie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na odz­na­cza­ją­cy się de­mo­nicz­nym wy­glą­dem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mefistofel

sza­tan, upa­dły anioł, duch ciem­no­ści; Me­fi­sto­fe­les, Me­fi­sto


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rel. liter. upa­dły anioł


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mefistofeles

sza­tan, upa­dły anioł, duch ciem­no­ści; Me­fi­sto, Me­fi­sto­fel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rel. liter. upa­dły anioł;


Me­fi­sto­fe­les, także Me­fi­sto lub Me­fi­sto­fel – upa­dły anioł. Jego imię po­cho­dzi z he­braj­skie­go: "mefir" – ni­szczy­ciel, "tofel" – kłam­ca lub "mep­hi­stoph" – ni­szczy­ciel dobra. Być może też z greki: "mep­ho­stop­hi­les" – duch ciem­no­ści, nie­lu­bią­cy świa­tła.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mefistofelesowski

→ Me­fi­sto­fe­les; me­fi­sto­fe­lo­wy, me­fi­sto­fe­licz­ny, me­fi­sto­fe­le­so­wy


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) książk. na­le­żą­cy do dia­bła

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) książk. zwią­za­ny z dia­błem, do­ty­czą­cy dia­bła

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) książk. ma­ją­cy cechy dia­bel­skie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mefistofelesowy

→ Me­fi­sto­fe­les; me­fi­sto­fe­lo­wy, me­fi­sto­fe­licz­ny, me­fi­sto­fe­le­sow­ski


Źródła:

SJP.pl

Mefistofelicznie

przy­słó­wek

 (1.1) książk. na spo­sób dia­bel­ski


Źródła:

Wiktionary

Mefistofeliczny

taki, jak u Me­fi­sto­fe­la; prze­wrot­ny, zło­śli­wy, de­mo­nicz­ny, me­fi­sto­fe­lo­wy


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) książk. na­le­żą­cy do dia­bła

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) książk. zwią­za­ny z dia­błem, do­ty­czą­cy dia­bła

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) książk. ma­ją­cy cechy dia­bel­skie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mefistofelowy

taki, jak u Me­fi­sto­fe­la; prze­wrot­ny, zło­śli­wy, de­mo­nicz­ny, me­fi­sto­fe­licz­ny


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) książk. na­le­żą­cy do Me­fi­sto­fe­la

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) książk. zwią­za­ny z Me­fi­sto­fe­lem, do­ty­czą­cy Me­fi­sto­fe­la

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) książk. ma­ją­cy cechy dia­bel­skie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mefka

śro­do­wi­sko­wo: me­fe­dron; mefa


Źródła:

SJP.pl

Meg

an­giel­skie zdrob­nie­nie od: Mar­ga­ret (imię żeń­skie)


Źródła:

SJP.pl

Mega

po­tocz­nie:
1. me­ga­bajt;
2. w uży­ciu przy­miot­ni­ko­wym:
a) wspa­nia­ły, zna­ko­mi­ty, świet­ny; super, hiper, ek­stra;
b) wiel­ki, ogrom­ny


przy­słó­wek

 (1.1) pot. bar­dzo, ogrom­nie, mocno

 (1.2) pot. super, ek­stra, świet­nie

przy­miot­nik

 (2.1) pot. super, ek­stra, świet­ny

rze­czow­nik

 (3.1) mi­lion cze­goś

 (3.2) in­form. 1048576 cze­goś


Mega (M) – prze­dro­stek wie­lo­krot­no­ści jed­nost­ki miary wiel­ko­ści fi­zycz­nych, o mnoż­ni­ku 106 = 1 000 000 (mi­lion).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mega-

prze­dro­stek

 (1.1) fiz. prze­dro­stek ukła­du SI oz­na­cza­ją­cy 106

 (1.2) in­form. prze­dro­stek oz­na­cza­ją­cy 220

 (1.3) pot. prze­dro­stek wzmac­nia­ją­cy zna­cze­nie wy­ra­zu


Źródła:

Wiktionary

Megabajt

w in­for­ma­ty­ce: jed­nost­ka po­jem­no­ści pa­mię­ci równa 1024 ki­lo­baj­tom (skrót: MB)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. jed­nost­ka po­jem­no­ści no­śni­ków da­nych i pa­mię­ci ope­ra­cyj­nej kom­pu­te­ra równa 1024 ki­lo­baj­tom;


Me­ga­bajt (skrót MB) – jed­nost­ka uży­wa­na w in­for­ma­ty­ce oz­na­cza­ją­ca mi­lion baj­tów. Jed­nost­ka wy­ko­rzy­sty­wa­na do okre­śla­nia po­jem­no­ści pa­mię­ci RAM, pen­dri­ve'ów, płyt CD itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Megabajtowy

→ me­ga­bajt


Patrz:megabajt

Źródła:

SJP.pl

Megabekerel

jed­nost­ka miary ra­dio­ak­tyw­no­ści równa mi­lio­no­wi be­ke­re­lów


Źródła:

SJP.pl

Megabit

w in­for­ma­ty­ce: jed­nost­ka in­for­ma­cji równa 1024 ki­lo­bi­tom (skrót: Mb lub Mbit)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. jed­nost­ka ilo­ści in­for­ma­cji


Me­ga­bit (skrót Mb lub Mbit) – uży­wa­na w te­le­ko­mu­ni­ka­cji jed­nost­ka in­for­ma­cji:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Megabitowy

→ me­ga­bit


Patrz:megabit

Źródła:

SJP.pl

Megaburger

duży, nie­pa­nie­ro­wa­ny kot­let z mie­lo­nej wo­ło­wi­ny, po­da­wa­ny wraz z do­dat­ka­mi w roz­cię­tej okrą­głej bułce; ham­bur­ger


Źródła:

SJP.pl

Megacerops

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pa­le­ont. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Me­ga­ce­rops., ro­dzaj wy­mar­łe­go ssaka z rzędu nie­pa­rzy­sto­ko­pyt­nych, na­le­żą­cy do ro­dzi­ny bron­to­te­rów; przed­sta­wi­ciel me­ga­fa­u­ny eo­ceń­skiej


Źródła:

Wiktionary

Megaceros

wy­mar­ły ssak z ro­dzi­ny je­le­nio­wa­tych, o wiel­kim ło­pa­to­wa­tym po­ro­żu do­cho­dzą­cym do 3 me­trów roz­pię­to­ści, za­miesz­ku­ją­cy te­re­ny Eu­raz­ji; jeleń ol­brzy­mi, wiel­ko­ro­gi; me­ga­lo­ce­ros


Źródła:

SJP.pl

Megadobry

po­tocz­nie: niez­wy­kle, bar­dzo dobry; ar­cy­do­bry, prze­do­bry


Źródła:

SJP.pl

Megaduks

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. wy­so­ki sto­pień woj­sko­wy, jeden z naj­wyż­szych urzę­dów w Ce­sar­stwie Bi­zan­tyj­skim w póź­nym jego okre­sie;


Me­ga­duks (gr. μέγας δούξ, "megas douks", „wiel­ki wódz”) – jeden z naj­wyż­szych urzę­dów w póź­nym Ce­sar­stwie Bi­zan­tyń­skim. Zla­ty­ni­zo­wa­na forma "me­ga­dux" pow­sta­ła z grec­kie­go " μεγαδούξ". Grec­kie słowo "δούξ" oz­na­cza wodza, do­wód­cę.

Urząd zo­stał ut­wo­rzo­ny przez ce­sa­rza Alek­se­go I Kom­ne­na, który zre­for­mo­wał flotę ce­sar­ską łą­cząc po­zo­sta­ło­ści pro­win­cjo­nal­nych eskadr w jedno pod do­wództ­wem "me­ga­duk­sa".


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Megadyna

jed­nost­ka siły równa mi­lio­no­wi dyn


Źródła:

SJP.pl

Megadżul

jed­nost­ka pracy i ener­gii równa mi­lio­no­wi dżuli (skrót: MJ)


Źródła:

SJP.pl

Megaerg

jed­nost­ka pracy i ener­gii w ukła­dzie CGS równa mi­lio­no­wi ergów


Źródła:

SJP.pl

Megaewolucja

Me­ga­e­wo­lu­cja – okre­śle­nie cha­rak­te­ry­zu­ją­ce ewo­lu­cję na po­zio­mie glo­bal­nym, tj. obej­mu­ją­ce całą bios­fe­rę. Prze­ja­wia się ona ist­nie­niem naj­wyż­szych tak­so­nów (np. kró­lestw, typów, gro­mad).

Przy­kła­da­mi me­ga­e­wo­lu­cji są: pow­sta­nie życia na Ziemi lub ma­so­we wy­mie­ra­nia.


Źródła:

Wikipedia

Megafanerofit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. wy­so­kie drze­wo osią­ga­ją­ce ponad 30 me­trów wy­so­ko­ści;


Źródła:

Wiktionary

Megafauna

w ar­che­o­lo­gii i pa­le­on­to­lo­gii: zwie­rzę­ta o du­żych roz­mia­rach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. pa­le­ont. wy­mar­łe zwie­rzę­ta du­żych roz­mia­rów;


Me­ga­fa­u­na ("megas" „ol­brzy­mi” + "fauna" „zwie­rzę”) – ter­min sto­so­wa­ny w ar­che­o­lo­gii i pa­le­on­to­lo­gii dla okre­śle­nia zwie­rząt o du­żych roz­mia­rach. Za mier­nik uz­na­wa­na jest masa ciała i sto­su­je się dwie war­to­ści gra­nicz­ne: zwie­rzę­ta o masie po­wy­żej 45 kg (100 fun­tów) lub po­wy­żej 100 kg (220 fun­tów).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Megaflop

jed­nost­ka mocy obli­cze­nio­wej kom­pu­te­rów równa mi­liar­do­wi flo­pów; me­ga­flops


Źródła:

SJP.pl

Megaflops

jed­nost­ka mocy obli­cze­nio­wej kom­pu­te­rów równa mi­liar­do­wi flop­sów; me­ga­flop


Źródła:

SJP.pl

Megafon

1. gło­śnik o dużej mocy, in­sta­lo­wa­ny na ot­war­tej prze­strze­ni pu­blicz­nej;
2. prze­no­śne urzą­dze­nie skła­da­ją­ce się z mi­kro­fo­nu, wzmac­nia­cza i gło­śni­ka tu­bo­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. gło­śnik o dużej mocy, in­sta­lo­wa­ny w miej­scach pu­blicz­nych

 (1.2) techn. prze­no­śne urzą­dze­nie skła­da­ją­ce się z mi­kro­fo­nu i gło­śni­ka tu­bo­we­go


Me­ga­fon (z gr. μέγας, "mégas" = „wiel­ki, po­tęż­ny” oraz φωνή, "fōnē" = „dźwięk, głos”) – gło­śnik lub (czę­sto) ze­staw kilku gło­śni­ków znacz­nej mocy (na ogół łącz­nie kil­ku­dzie­się­ciu lub kil­ku­set watów), słu­żą­cych do na­gła­śnia­nia ot­war­tych prze­strze­ni (sta­dio­nów spor­to­wych, ulic itp.)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Megafonik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od me­ga­fon


Źródła:

Wiktionary

Megafonista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się in­for­mo­wa­niem pa­sa­że­rów, klien­tów itp. przez me­ga­fon


Źródła:

Wiktionary

Megafonistka

→ me­ga­fo­ni­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: me­ga­fo­ni­sta


Patrz:megafonista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Megafonizacja

na­gła­śnia­nie prze­pro­wa­dza­ne przy uży­ciu apa­ra­tu­ry elek­tro­a­ku­stycz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. in­sta­lo­wa­nie me­ga­fo­nów w miej­scach pu­blicz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Megafonizacyjny

przy­miot­nik od: me­ga­fo­ni­za­cja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­ga­fo­ni­za­cją, do­ty­czą­cy me­ga­fo­ni­za­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Megafonizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. in­sta­lo­wa­nie me­ga­fo­nów


Źródła:

Wiktionary

Megafonizować

do­ko­ny­wać me­ga­fo­ni­za­cji


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) techn. za­o­pa­try­wać w me­ga­fo­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Megafonowy

przy­miot­nik od: me­ga­fon


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­ga­fo­nem, do­ty­czą­cy me­ga­fo­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Megagalaktyka

ogrom­na ga­lak­ty­ka zło­żo­na z kilku mniej­szych ga­lak­tyk


Źródła:

SJP.pl

Megagram

jed­nost­ka masy równa mi­lio­no­wi gra­mów (skrót: Mg)


Me­ga­gram, sym­bol Mg – po­chod­na jed­nost­ka masy w ukła­dzie SI (także po­chod­na jed­nost­ka masy w sto­so­wa­nym daw­niej ukła­dzie CGS) równa jed­ne­mu mi­lio­no­wi gra­mów (1 000 000 g), po­pu­lar­na nazwa – tona.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Megagwiazda

gwia­zda fil­mo­wa, pio­sen­kar­ka, pio­sen­karz itp. o świa­to­wej sła­wie; su­perg­wia­zda, su­perg­wia­zdor, su­per­star, me­gag­wia­zdor


Źródła:

SJP.pl

Megagwiazdor

gwia­zdor fil­mo­wa, pio­sen­karz itp. o świa­to­wej sła­wie; su­perg­wia­zda, su­perg­wia­zdor, su­per­star, me­gag­wia­zda


Źródła:

SJP.pl

Megaherc

jed­nost­ka czę­stot­li­wo­ści równa 1 000 000 her­ców


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. fiz. jed­nost­ka czę­stot­li­wo­ści równa mi­lio­no­wi her­ców


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Megahercowy

→ me­ga­herc


Patrz:megaherc

Źródła:

SJP.pl

Megahit

po­tocz­nie: wiel­ki hit; su­per­hit, su­per­prze­bój, me­ga­prze­bój


Źródła:

SJP.pl

Megahotel

hotel o nadz­wy­czaj­nie du­żych roz­mia­rach


Źródła:

SJP.pl

Megainwestycja

duża, kosz­tow­na in­we­sty­cja o stra­te­gicz­nym zna­cze­niu go­spo­dar­czym


Źródła:

SJP.pl

Megajacht

duży, luk­su­so­wy jacht, zwy­kle o dłu­go­ści ponad 60 m


Źródła:

SJP.pl

Megajra

Me­gaj­ra, Me­gie­ra, Me­ge­ra (gr. Μέγαιρα Mégaira, łac. Me­ga­e­ra) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Ery­nii, zro­dzo­nych z krwi Ura­no­sa pier­wot­nych bogiń zem­sty, sio­stra Alek­to i Ty­zy­fo­ne. Me­gaj­ra, któ­rej imię zna­czy "za­wist­na", była od­po­wie­dzial­na za wy­wo­ły­wa­nie za­wi­ści i zaz­dro­ści, a także do­pro­wa­dza­nie do zdra­dy i nie­wier­no­ści mał­żeń­skiej.


Źródła:

Wikipedia

Megakaloria

po­za­u­kła­do­wa jed­nost­ka cie­pła równa mi­lio­no­wi ka­lo­rii (skrót: Mcal)


Źródła:

SJP.pl

Megakarioblast

ko­mór­ka wy­stę­pu­ją­ca w szpi­ku kost­nym


Źródła:

SJP.pl

Megakariocyt

ko­mór­ka pow­sta­ła z me­ga­ka­rio­bla­stu


Me­ga­ka­rio­cyt – duża ko­mór­ka szpi­ku kost­ne­go, [], w wy­ni­ku frag­men­ta­cji któ­rej pow­sta­ją trom­bo­cy­ty (płyt­ki krwi).

Me­ga­ka­rio­cyt jest doj­rza­łą ko­mór­ką ukła­du płyt­ko­we­go linii mie­lo­i­dal­nej ko­mó­rek ma­cie­rzy­stych krwiot­wo­rze­nia. Po­sia­da wie­lo­pła­to­we, po­li­plo­i­dal­ne jądro. Czę­stym zja­wi­skiem jest ka­rio­ga­mia bez po­dzia­łu cy­to­plaz­my, co pro­wa­dzi do zwie­lo­krot­nie­nia ma­te­ria­łu ge­ne­tycz­ne­go w obrę­bie ka­rio­plaz­my. W kwa­so­chłon­nej cy­to­plaz­mie po­sia­da licz­ne ziar­ni­sto­ści azu­ro­chłon­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Megakoncern

przed­się­bior­stwo o bar­dzo du­żych roz­mia­rach


Źródła:

SJP.pl

Megakoncert

po­tocz­nie:
1. wiel­ki kon­cert;
2. bar­dzo udany kon­cert


Źródła:

SJP.pl

Megakonstelacja

bar­dzo duża kon­ste­la­cja sa­te­li­tów


Źródła:

SJP.pl

Megakorporacja

wiel­ka kor­po­ra­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kor­po­ra­cja o glo­bal­nym za­się­gu i sze­ro­kim za­kre­sie wpły­wów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Megakościół

bar­dzo duży ko­ściół chrze­ści­jań­ski, zwy­kle pro­te­stanc­ki


Me­ga­ko­ścio­ły (ang. "me­ga­church" z gr. μέγας "wiel­ki") – zbory pro­te­stanc­kie, które w ciągu ty­god­nio­we­go cyklu na­bo­żeństw gro­ma­dzą ponad 2000 uczest­ni­ków. Obec­nie w Sta­nach Zjed­no­czo­nych ist­nie­je pra­wie 1400 me­ga­ko­ścio­łów. Z tej licz­by, około pięć­dzie­się­ciu naj­więk­szych me­ga­ko­ścio­łów zrze­sza z osob­na od 10 do 47 tys.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Megalania

ga­tu­nek wy­mar­łej ja­szczur­ki z ro­dzi­ny wa­ra­nów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pa­le­ont. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Va­ra­nus pri­scus|Owen|ref=tak., wy­mar­ły ga­tu­nek wa­ra­na ży­ją­ce­go w plej­sto­ce­nie na te­re­nie Au­stra­lii;


Me­ga­la­nia ("Va­ra­nus pri­scus") – ga­tu­nek wa­ra­na, przed­sta­wi­ciel me­ga­fa­u­ny, ży­ją­cy w plej­sto­ce­nie na te­re­nach Au­stra­lii, wy­mar­ły praw­do­po­dob­nie około 40 tys. lat temu. Naj­no­wsze zna­le­zio­ne szcząt­ki mają około 50 tys. lat.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Megalit

wiel­ki blok ka­mien­ny lub bu­dow­la wznie­sio­na z ta­kich blo­ków, naj­czę­ściej z okre­su ne­o­li­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) duży, nie­o­bro­bio­ny lub czę­ścio­wo obro­bio­ny ka­mień, ro­dzaj pre­hi­sto­rycz­nej bu­dow­li;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Megalityczny

zbu­do­wa­ny z wiel­kich blo­ków ka­mien­nych


przy­miot­nik

 (1.1) ar­che­ol. zwią­za­ny z me­ga­li­tem, do­ty­czą­cy me­ga­li­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Megaloblast

ol­brzy­mi ery­tro­blast, który może pow­sta­wać w szpi­ku


Źródła:

SJP.pl

Megaloblastyczny

→ me­ga­lo­blast


Patrz:megaloblast

Źródła:

SJP.pl

Megaloceros

wy­mar­ły ssak z ro­dzi­ny je­le­nio­wa­tych, o wiel­kim ło­pa­to­wa­tym po­ro­żu do­cho­dzą­cym do 3 me­trów roz­pię­to­ści, za­miesz­ku­ją­cy te­re­ny Eu­raz­ji; jeleń ol­brzy­mi, wiel­ko­ro­gi; me­ga­ce­ros


Źródła:

SJP.pl

Megalocyt

ol­brzy­mia krwin­ka czer­wo­na, która może wy­stę­po­wać w krwi


Źródła:

SJP.pl

Megalodon

wy­mar­ły ga­tu­nek ryby chrzęst­nosz­kie­le­to­wej, pre­hi­sto­rycz­ny rekin bę­dą­cy naj­więk­szą znaną rybą dra­pież­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. pa­le­ont. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Car­cha­ro­don me­ga­lo­don|ref=tak. lub nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Car­cha­roc­les me­ga­lo­don|ref=tak., pre­hi­sto­rycz­ny rekin, wy­mar­ły ga­tu­nek naj­więk­szej zna­nej ryby dra­pież­nej;


Me­ga­lo­don ("Oto­dus me­ga­lo­don" lub "Car­cha­roc­les me­ga­lo­don") – wy­mar­ły ga­tu­nek ryby chrzęst­nosz­kie­le­to­wej, pre­hi­sto­rycz­ny rekin, naj­więk­sza ze zna­nych ryb dra­pież­nych. Żył 15,9–2,6 mln lat temu w mo­rzach mio­ce­nu i plio­ce­nu.

Z po­wo­du chrzęst­nej bu­do­wy szkie­le­tu za­cho­wa­ło się nie­wie­le ska­mie­nia­ło­ści tego ga­tun­ku i jest on znany głów­nie ze ska­mie­nia­ło­ści w po­sta­ci ol­brzy­mich trój­kąt­nych zębów o drob­no ząb­ko­wa­nych brze­gach, od któ­rych po­cho­dzi nazwa ga­tun­ku (z gr.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Megaloman

czło­wiek ma­ją­cy prze­sad­nie wy­so­kie wy­o­bra­że­nie o włas­nej war­to­ści; py­sza­łek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. czło­wiek, który ma manię wiel­ko­ścio­wą, cha­rak­te­ry­zu­je się me­ga­lo­ma­nią, ma zbyt wy­so­kie mnie­ma­nie o sobie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Megalomania

prze­ce­nia­nie włas­nej war­to­ści, swo­ich za­sług, wy­so­kie mnie­ma­nie o sobie; wy­nio­słość, za­ro­zu­mia­łość, pycha, mania wiel­ko­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­sad­nie wy­so­kie prze­ko­na­nie o swo­jej war­to­ści, ro­zu­mie itp.;


Me­ga­lo­ma­nia (uro­je­nia wiel­ko­ścio­we) – za­bu­rze­nie uro­je­nio­we po­le­ga­ją­ce na prze­sad­nym sku­pie­niu się na włas­nej do­sko­na­ło­ści, sa­mo­za­do­wo­le­niu oraz świa­do­mo­ści włas­nej war­to­ści, zna­cze­nia, moż­li­wo­ści i osią­gnięć. Pro­wa­dzą one do za­wy­że­nia sa­mo­o­ce­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Megalomanka

ko­bie­ta prze­sad­nie prze­ko­na­na o swej war­to­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która ma manię wiel­ko­ścio­wą, cha­rak­te­ry­zu­je się me­ga­lo­ma­nią, ma zbyt wy­so­kie mnie­ma­nie o sobie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Megalomański

za­ro­zu­mia­ły, py­szał­ko­wa­ty


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) wła­ści­wy me­ga­lo­ma­nii lub me­ga­lo­ma­no­wi, świad­czą­cy o prze­sad­nym prze­ko­na­niu o swo­jej war­to­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Megalopolis

po­wią­za­ny funk­cjo­nal­nie i ko­mu­ni­ka­cyj­nie ob­szar dwóch lub wię­cej aglo­me­ra­cji; sku­pi­sko miast


Me­ga­lo­po­lis (z gr. "me­ga­lo-" = 'wiel­ko-', "polis" – ‘mia­sto’) – wiel­ko­prze­strzen­ny po­li­cen­trycz­ny układ osad­ni­czy, sil­nie zur­ba­ni­zo­wa­ny, po­wią­za­ny funk­cjo­nal­nie i ko­mu­ni­ka­cyj­nie, two­rzo­ny przez układ kilku aglo­me­ra­cji miej­skich, o łącz­nej po­pu­la­cji po­wy­żej 20 mi­lio­nów miesz­kań­ców. In­ny­mi słowy: Pewna licz­ba aglo­me­ra­cji, któ­rych mia­sta sa­te­lic­kie się za­zę­bia­ją.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Megalotnisko

ogrom­ny port lot­nicz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) lotn. znacz­nych roz­mia­rów wę­zło­wy port lot­ni­czy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Megalozaur

ol­brzy­mi gad ko­pal­ny, mię­so­żer­ny ja­szczur o po­tęż­nych tyl­nych no­gach i bar­dzo krót­kich przed­nich koń­czy­nach, ży­ją­cy na prze­ło­mie jury i kredy; me­ga­lo­za­u­rus


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. pa­le­ont. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Me­ga­lo­sa­u­rus|ref=tak|Buc­kland., ro­dzaj du­że­go te­ro­po­da, który żył w środ­ko­wej jurze (ok. 166–170 mln lat temu) na te­re­nach dzi­siej­szej Eu­ro­py


Me­ga­lo­za­ur ("Me­ga­lo­sa­u­rus", „wiel­ki ja­szczur”) – ro­dzaj du­że­go te­ro­po­da z ro­dzi­ny Me­ga­lo­sa­u­ri­dae ży­ją­ce­go w środ­ko­wej jurze na te­re­nie dzi­siej­szej Eu­ro­py. Jest to pier­wszy naz­wa­ny i for­mal­nie opi­sa­ny di­no­za­ur nie na­le­żą­cy do pta­ków; ro­dzaj zo­stał naz­wa­ny i opi­sa­ny w 1824 roku przez Wil­lia­ma Buc­klan­da na pod­sta­wie ska­mie­nia­ło­ści od­kry­tych w osa­dach for­ma­cji Ta­yn­ton Li­me­sto­ne na te­re­nie hrab­stwa Ox­fords­hi­re (An­glia), na­to­miast ga­tu­nek ty­po­wy "M.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Megalozaurus

ol­brzy­mi gad ko­pal­ny, mię­so­żer­ny ja­szczur o po­tęż­nych tyl­nych no­gach i bar­dzo krót­kich przed­nich koń­czy­nach, ży­ją­cy na prze­ło­mie jury i kredy; me­ga­lo­za­ur


Źródła:

SJP.pl

Megalozaury

ol­brzy­mi gad ko­pal­ny, mię­so­żer­ny ja­szczur o po­tęż­nych tyl­nych no­gach i bar­dzo krót­kich przed­nich koń­czy­nach, ży­ją­cy na prze­ło­mie jury i kredy; me­ga­lo­za­u­rus


Me­ga­lo­za­u­ry (Me­ga­lo­sa­u­ri­dae) – ro­dzi­na di­no­za­u­rów z grupy te­ro­po­dów.

Były to duże (dłu­gość ciała do 9 m), dwu­noż­ne mię­so­żer­ne di­no­za­u­ry. Żyły w środ­ko­wej i póź­nej jurze na te­re­nach współ­czes­nej Eu­ro­py, Ame­ry­ki Pół­noc­nej, Afry­ki i być może Azji ("Les­han­sa­u­rus").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Megamarket

sklep sa­mo­ob­słu­go­wy, w któ­rym jed­no­cze­śnie może robić za­ku­py kilka ty­się­cy osób


Źródła:

SJP.pl

Megametr

jed­nost­ka dłu­go­ści równa 1000000 me­trów


Me­ga­metr (sym­bol: Mm) – wie­lo­krot­ność metra, pod­sta­wo­wej jed­nost­ki dłu­go­ści w ukła­dzie SI. Jeden me­ga­metr równa 1 000 000 m. Jed­nost­ka może być za­pi­sa­na jako 1 E+6 m (no­ta­cja na­u­ko­wa) lub 1×106 m (no­ta­cja wy­kład­ni­cza), co równa się 1 000 000 × 1 m.

Nie jest po­wszech­nie uży­wa­ny jako jed­nost­ka od­le­gło­ści. Cza­sa­mi uży­wa­ny w li­te­ra­tu­rze s-f.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Megamiasto

bar­dzo duże mia­sto; me­tro­po­lia


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) urb. bar­dzo duże mia­sto


Me­ga­mia­sto – miej­ska jed­nost­ka osad­ni­cza cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się bar­dzo dużą po­wierzch­nią i licz­bą miesz­kań­ców. Me­ga­mia­sta two­rzą się w wy­ni­ku "ek­sploz­ji miast". Jest to pro­ces na­pły­wu lud­no­ści (głów­nie ze wsi lub ma­łych mia­ste­czek) do więk­sze­go mia­sta (czę­sto sto­li­cy) w po­szu­ki­wa­niu pracy i lep­szych wa­run­ków życia. W tym wy­pad­ku przed­mie­ścia nie roz­wi­ja­ją się zbyt in­ten­syw­nie (mia­sto ma dość zwar­ty układ prze­strzen­ny). Na ogrom­ną skalę two­rzą się za to slum­sy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meganit

ma­te­riał wy­bu­cho­wy sto­so­wa­ny w gór­nict­wie


Źródła:

SJP.pl

Megantrop

isto­ta czło­wie­ko­wa­ta z dol­ne­go plej­sto­ce­nu, o ce­chach poś­red­nich mię­dzy au­stra­lo­pi­te­kiem a pi­te­kan­tro­pem


Me­gan­trop ("Me­ganth­ro­pus") – nazwa na­da­na ho­mi­ni­do­wi, któ­re­go zęby i frag­ment szczę­ki od­kry­to w la­tach 1941 i 1952 w San­gi­ran (Jawa); stąd po­cząt­ko­wo naz­wa­no go "Me­ganth­ro­pus pa­le­o­ja­va­ni­cus". W póź­niej­szym okre­sie (1948, Swart­krans, RPA) od­kry­to ko­lej­ne szcząt­ki, skla­sy­fi­ko­wa­ne pod nazwą "Me­ganth­ro­pus afri­ca­nus".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Megaom

[czy­taj: megaOM] jed­nost­ka oporu elek­trycz­ne­go równa mi­lio­no­wi omów; megom (rzad­ko)


Źródła:

SJP.pl

Megaomomierz

przy­rząd do bez­poś­red­nie­go lub poś­red­nie­go mie­rze­nia opor­no­ści elek­trycz­nej w me­ga­o­mach


Źródła:

SJP.pl

Megaparsek

astro­no­micz­na jed­nost­ka od­le­gło­ści równa mi­lio­no­wi par­se­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) astr. miar. jed­nost­ka dłu­go­ści w astro­no­mii równa mi­lio­no­wi par­se­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Megapaskal

jed­nost­ka ci­śnie­nia równa mi­lio­no­wi pa­ska­li


Źródła:

SJP.pl

Megapiksel

mi­lion pik­se­li, jed­nost­ka miary okre­śla­ją­ca roz­dziel­czość urzą­dze­nia gra­ficz­ne­go, np. mo­ni­to­ra


Me­ga­pik­sel (skrót: MPx lub MP) – wiel­kość opi­su­ją­ca licz­bę ele­men­tar­nych punk­tów ma­try­cy CCD. Prze­dro­stek mega oz­na­cza mi­lion, a zatem jeden me­ga­pik­sel to jeden mi­lion pik­se­li odw­zo­ro­wa­nych przez ma­try­cę. Jed­nost­ka ta jest uży­wa­na naj­czę­ściej w cy­fro­wych apa­ra­tach fo­to­gra­ficz­nych i ka­me­rach wideo oraz te­le­fo­nach ko­mór­ko­wych jako jed­nost­ki obra­zu­ją­cej moż­li­wą wiel­kość two­rzo­ne­go obra­zu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Megapikselowy

→ me­ga­pik­sel


Patrz:megapiksel

Źródła:

SJP.pl

Megaplakat

po­tocz­nie: wiel­ki, ogrom­ny pla­kat


Źródła:

SJP.pl

Megaplankton

plank­ton wód mor­skich obej­mu­ją­cy duże or­ga­niz­my wiel­ko­ści do kil­ku­dzie­się­ciu cen­ty­me­trów, np. duże sko­ru­pia­ki, niek­tó­re me­du­zy, że­bro­pła­wy


Źródła:

SJP.pl

Megapolia

mia­sto przysz­ło­ści o ogrom­nych roz­mia­rach


Źródła:

SJP.pl

Megapond

jed­nost­ka siły równa mi­lio­no­wi pon­dów (skrót: Mp)


Źródła:

SJP.pl

Megapożar

ogrom­ny pożar o ek­stre­mal­nej skali


Źródła:

SJP.pl

Megaprodukcja

film, któ­re­go na­krę­ce­nie kosz­to­wa­ło bar­dzo dużo pie­nię­dzy


Źródła:

SJP.pl

Megaprojekt

bar­dzo duży i zło­żo­ny pro­jekt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wiel­kie przed­sięw­zię­cie, ktore wy­ma­ga wiel­kich na­kła­dów cza­so­wych i fi­nan­so­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Megapyr

stop chro­mu, alu­mi­nium i że­la­za, od­por­ny na ut­le­nia­nie, dzia­ła­nie siar­ki i jej związ­ków; uży­wa­ny głów­nie na ele­men­ty grzej­ne pie­ców elek­trycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Megara

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. mia­sto w Gre­cji, w pół­noc­nej czę­ści Przes­my­ku Ko­rync­kie­go, w cza­sach kla­sycz­nych nie­za­leż­na polis;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Megareklama

1. duży afisz re­kla­mo­wy; me­ga­pla­kat, bill­bo­ard, po­ster;
2. duża kam­pa­nia re­kla­mo­wa ja­kie­goś pro­duk­tu, firmy, marki; kam­pa­nia re­kla­mo­wa, pro­mo­cja


Źródła:

SJP.pl

Megaron

1. bu­dy­nek jed­no­i­zbo­wy z przed­sion­kiem, zwy­kle ko­lum­no­wym, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla kul­tu­ry mi­noj­skiej i my­keń­skiej; w opar­ciu o ten wzo­rzec wzno­szo­no re­pre­zen­ta­cyj­ne czę­ści pa­ła­ców i świą­ty­nie sta­ro­żyt­ne;
2. cen­tral­na część domu grec­kie­go, przez­na­czo­na dla męż­czyzn


Me­ga­ron ( μέγαρον – "duża izba") – cha­rak­te­ry­stycz­ny typ bu­dow­li w sta­ro­żyt­nej kul­tu­rze egej­skiej, skła­do­wa, re­pre­zen­ta­cyj­na część pa­ła­ców my­keń­skich i jed­no­cze­śnie pro­to­typ pod­sta­wo­wej formy sta­ro­żyt­nych świą­tyń grec­kich. Słu­żył celom re­pre­zen­ta­cyj­nym oraz kul­to­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Megaryda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. nie­wiel­ka kra­i­na sta­ro­żyt­na po­ło­żo­na wokół mia­sta Me­ga­ra


Źródła:

Wiktionary

Megaryjski

przy­miot­nik od: Me­ga­ra (mia­sto w Gre­cji)


Źródła:

SJP.pl

Megasam

Me­ga­sam – nazwa okre­śla­ją­ca wiel­ki sklep sa­mo­ob­słu­go­wy. Me­ga­sa­my za­czę­ły pow­sta­wać w Pol­skiej Rze­czy­po­spo­li­tej Lu­do­wej, w la­tach 70. XX wieku. W środ­ku skle­pu klien­ci mogli swo­bod­nie prze­mie­szczać się po­mię­dzy pół­ka­mi z ar­ty­ku­ła­mi.

Przy­kła­dem tego typu obiek­tu był ot­war­ty w 1975 me­ga­sam „Me­te­or” w Poz­na­niu na Osied­lu Kos­mo­na­u­tów, o po­wierzch­ni 2850 m², oraz ot­war­ty w 1980 me­ga­sam na Ur­sy­no­wie w War­sza­wie.


Źródła:

Wikipedia

Megasensacja

wy­jąt­ko­wo duża, gło­śna lub za­ska­ku­ją­ca sen­sa­cja


Źródła:

SJP.pl

Megaskopowy

przy­miot­nik od: me­ga­skop


Źródła:

SJP.pl

Megaspora

duży za­rod­nik pa­prot­ni­ków róż­no­za­rod­ni­ko­wych wyt­wa­rza­ny w za­rod­ni dużej (ma­kro­spo­ran­gium) na spo­ro­fi­cie; ma­kro­spo­ra


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Megastore

[czy­taj: MEgastor] duży sklep sprze­da­ją­cy różne ro­dza­je to­wa­rów


Źródła:

SJP.pl

Megasukces

bar­dzo duży, spek­ta­ku­lar­ny suk­ces


Źródła:

SJP.pl

Megater

duży ssak ko­pal­ny, spo­krew­nio­ny z dzi­siej­szy­mi le­niw­ca­mi na­drzew­ny­mi, ży­ją­cy w okre­sie plej­sto­ce­nu na te­re­nach obu Ame­ryk; me­ga­te­rium


Źródła:

SJP.pl

Megaterium

duży ssak ko­pal­ny, spo­krew­nio­ny z dzi­siej­szy­mi le­niw­ca­mi na­drzew­ny­mi, ży­ją­cy w okre­sie plej­sto­ce­nu na te­re­nach obu Ame­ryk; me­ga­ter


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zool. pa­le­ont. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Me­gat­he­rium|ref=tak., ro­dzaj le­niw­ców ży­ją­cych od póź­ne­go plio­ce­nu do póź­ne­go plej­sto­ce­nu;

 (1.2) zool. zwie­rzę z ro­dza­ju me­ga­te­rium (1.1)


Me­ga­te­rium ("Me­gat­he­rium", „wiel­kie zwie­rzę”) – ro­dzaj le­niw­ca na­ziem­ne­go osią­ga­ją­ce­go roz­mia­ry pra­wie takie jak współ­czes­ny słoń. Za­miesz­ki­wał Ame­ry­kę Po­łud­nio­wą i Środ­ko­wą od póź­ne­go plio­ce­nu do póź­ne­go plej­sto­ce­nu, do­kład­niej od 5,3 mi­lio­na do 11 ty­się­cy lat temu. Jego przod­kiem praw­do­po­dob­nie było "Pro­me­gat­he­rium" osią­ga­ją­ce roz­mia­ry dzi­siej­sze­go no­so­roż­ca.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Megaterm

ro­śli­na wy­ma­ga­ją­ca do życia wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry; ro­śli­na cie­pło­lub­na, ro­śli­na me­ga­ter­micz­na, ter­mo­fil


Źródła:

SJP.pl

Megatermiczny

ro­śli­na me­ga­ter­micz­na - ro­śli­na wy­ma­ga­ją­ca do życia wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry; ro­śli­na cie­pło­lub­na, me­ga­term, ter­mo­fil


Źródła:

SJP.pl

Megatermizm

zja­wi­sko wy­ma­ga­nia przez niek­tó­re ro­śli­ny wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry do wła­ści­we­go ich roz­wo­ju


Źródła:

SJP.pl

Megatona

jed­nost­ka masy równa mi­lio­no­wi ton (skrót: Mt)


Źródła:

SJP.pl

Megatonowy

→ me­ga­to­na


Patrz:megatona

Źródła:

SJP.pl

Megatsunami

wy­jąt­ko­wo wy­so­kie tsu­na­mi


Źródła:

SJP.pl

Megawat

jed­nost­ka mocy równa mi­lio­no­wi watów (skrót: MW)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. me­trol. mi­lion watów (jed­nost­ka mocy)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Megawatoamper

jed­nost­ka mocy prądu elek­trycz­ne­go równa mocy mi­lio­na watów przy na­tę­że­niu rów­nym 1 am­pe­ro­wi, skrót: MWA


Źródła:

SJP.pl

Megawatogodzina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elektr. ilość ener­gii elek­trycz­nej równa pracy wy­ko­ny­wa­nej przez prąd o mocy 1 me­ga­wa­ta w ciągu jed­nej go­dzi­ny; 1000 ki­lo­wa­to­go­dzin


Źródła:

Wiktionary

Megawatomierz

wa­to­mierz mie­rzą­cy moc prądu elek­trycz­ne­go w me­ga­wa­tach


Źródła:

SJP.pl

Megawatowy

→ me­ga­wat


Patrz:megawat

Źródła:

SJP.pl

Megawolt

jed­nost­ka na­pię­cia elek­trycz­ne­go, po­ten­cja­łu elek­trycz­ne­go, a także siły elek­tro­mo­to­rycz­nej równa mi­lio­no­wi wol­tów (skrót: MV)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miar. fiz. jed­nost­ka po­ten­cja­łu elek­trycz­ne­go równa mi­lio­no­wi wol­tów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Megaśny

po­tocz­nie: świet­ny, wspa­nia­ły, zna­ko­mi­ty


Źródła:

SJP.pl

Megera

po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej; Me­gie­ra


Źródła:

SJP.pl

Megiddo

Me­gid­do ( ‏מגידו‎, ‏تل المتسلم, "Tell el-Mu­te­sel­lim"‎; pol. "Miej­sce tłu­mów") – sta­ro­żyt­ne mia­sto i sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne znaj­du­ją­ce się w Dol­nej Ga­li­lei, na pół­no­cy Iz­ra­e­la. Od 1966 roku ob­szar chro­nio­ny jest przez Park Na­ro­do­wy Me­gid­do (hebr. גן לאומי תל מגידו; ang. Me­gid­do Na­tio­nal Park). W 2005 roku ob­szar zo­stał za­re­je­stro­wa­ny wraz z ru­i­na­mi miast Cha­sor i Beer Szewa na li­ście świa­to­we­go dzie­dzict­wa kul­tu­ry UNESCO.


Źródła:

Wikipedia

Megiera

książ­ko­wo: ko­bie­ta kłót­li­wa, zła, mści­wa; szan­tra­pa, pie­kiel­ni­ca, kłót­ni­ca, awan­tur­ni­ca, se­kut­ni­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. obraź. ko­bie­ta de­spo­tycz­na, kłót­li­wa, zła


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Megila

zwój per­ga­mi­nu, za­wie­ra­ją­cy tekst jed­nej z pię­ciu ksiąg he­braj­skich


Źródła:

SJP.pl

Megilla

zwój per­ga­mi­nu, za­wie­ra­ją­cy tekst jed­nej z pię­ciu ksiąg he­braj­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. żyd. ozdob­ny zwój li­te­ra­tu­ry ży­dow­skiej

 (1.2) liter. przen. bo­ga­ta w szcze­gó­ły nudna opo­wieść

 (1.3) liter. bibl. tekst Księ­gi Este­ry;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meglenorumuński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Me­gle­no­ru­mu­na­mi, do­ty­czą­cy Me­gle­no­ru­mu­nów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język me­gle­no­ru­muń­ski;


Źródła:

Wiktionary

Megom

[czy­taj: megOM] jed­nost­ka oporu elek­trycz­ne­go równa mi­lio­no­wi omów; me­ga­om (czę­ściej)


Źródła:

SJP.pl

Megomierz

omo­mierz mie­rzą­cy opor­ność elek­trycz­ną w me­ga­o­mach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. elektr. przy­rząd do po­mia­ru oporu elek­trycz­ne­go mie­rzą­cy w me­ga­o­mach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Megrelia

kra­i­na hi­sto­rycz­na w za­chod­niej Gruz­ji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na w za­chod­niej Gruz­ji, nad Mo­rzem Czar­nym;


Me­gre­lia, Min­gre­lia ( სამეგრელო, "Sa­me­gre­lo") – re­gion w za­chod­niej Gruz­ji.

Me­gre­lia od za­cho­du gra­ni­czy z Mo­rzem Czar­nym i Ab­chaz­ją, od pół­no­cy ze Swa­ne­tią i Lecz­chu­mi, od wscho­du z Ime­re­tią, a od po­łud­nia z Gurią.

Re­gion jest za­miesz­ka­ny przez lud­ność gru­ziń­ską po­słu­gu­ją­cą się ję­zy­kiem me­grel­skim, uwa­ża­nym przez niek­tó­rych ję­zy­koz­naw­ców za odręb­ny język, a przez in­nych za dia­lekt ję­zy­ka gru­ziń­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Megrelski

→ Me­gre­lia (re­gion w Gruz­ji)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Me­gre­lią, do­ty­czą­cy Me­gre­lii

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język me­grel­ski;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Megrez

jedna z sied­miu gwiazd w gwia­zdo­zbio­rze Wiel­kiej Niedź­wie­dzi­cy, two­rzą­cych syl­wet­kę Wiel­kie­go Wozu


Me­grez ("Delta Ursae Ma­jo­ris", "δ UMa") — jedna z gwiazd w gwia­zdo­zbio­rze Wiel­kiej Niedź­wie­dzi­cy (wiel­kość gwia­zdo­wa: 3,32m). Od­le­gła od Słoń­ca o ok. 81 lat świetl­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Meh

wy­krzy­knik (rza­dziej przy­miot­nik) wy­ra­ża­ją­cy obo­jęt­ność, brak en­tuz­jaz­mu, re­zy­gna­cję; eh, ech, ee


Źródła:

SJP.pl

Mehari

rasa szyb­ko­no­gich dro­ma­de­rów uży­wa­nych nieg­dyś w ar­miach afry­kań­skich; me­cha­ri


Źródła:

SJP.pl

Mehdi

arab­skie imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Mehendi

orien­tal­na sztu­ka ma­lo­wa­nia dłoni i stóp henną


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) etn. hin­du­ski zwy­czaj mi­ster­ne­go de­ko­ro­wa­nia henną dłoni i stóp panny mło­dej;


Me­hen­di, mehn­di – po­pu­lar­ny zwła­szcza w In­diach oraz kra­jach afry­kań­skich i az­ja­tyc­kich zwy­czaj de­ko­ro­wa­nia dłoni i stóp ko­bie­ty wzo­rem ze sprosz­ko­wa­nych liści henny ("Law­so­nia iner­mis"). Sta­no­wi bar­dzo po­pu­lar­ny ele­ment hin­du­skiej ce­re­mo­nii ślub­nej, czer­wo­na­wy kolor henny ma przy­nieść szczę­ście w mał­żeń­stwie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mehmed

po­pu­lar­ne imię tu­rec­kich suł­ta­nów


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mehmet

tu­rec­ki od­po­wied­nik imie­nia Mu­ham­mad; Meh­med


Źródła:

SJP.pl

Mehoffer

naz­wi­sko, m.in.: Józef Me­hof­fer, ma­larz, gra­fik i wi­tra­ży­sta, przed­sta­wi­ciel Mło­dej Pol­ski


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mein

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = adm. eduk. Mi­ni­ster­stwo Edu­ka­cji i Nauki;


Źródła:

Wiktionary

Meiosis

fi­gu­ra sty­li­stycz­na, prze­ci­wień­stwo hi­per­bo­li; za­stą­pie­nie okre­śle­nia jego za­prze­czo­nym prze­ciw­sta­wie­niem; li­to­tes, li­to­ta, an­ty­fa­za


Źródła:

SJP.pl

Meissenowski

[czy­taj: maj­se­now­ski] por­ce­la­na me­is­se­now­ska - pier­wsza eu­ro­pej­ska por­ce­la­na, pro­du­ko­wa­na w Miśni od XVIII wieku, czę­sto oz­na­ko­wa­na skrzy­żo­wa­ny­mi mie­cza­mi; por­ce­la­na mi­śnień­ska


Źródła:

SJP.pl

Meissner

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Meister

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Meistersinger

[czy­taj: maj­ster-z-inger] śred­nio­wiecz­ny nie­miec­ki wę­drow­ny poeta dwor­ski, two­rzą­cy i wy­ko­nu­ją­cy pie­śni mi­łos­ne, naj­czę­ściej do wtóru wioli albo harfy; mi­ne­zin­ger, min­ne­sin­ger, mi­ne­sin­ger, mi­ne­zen­ger, maj­ster­sin­ger, maj­ste­rzen­ger, maj­ste­rzin­ger


Źródła:

SJP.pl

Meitner

sztucz­nie otrzy­my­wa­ny pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 109 i sym­bo­lu Mt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Mt i licz­bie ato­mo­wej 109;


Me­it­ner (Mt, łac. "me­it­ne­rium"), wcze­śniej un­ni­len­nium (Une) – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy me­ta­li przej­ścio­wych w ukła­dzie okre­so­wym.

Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska au­striac­kiej fizyk ją­dro­wej Lise Me­it­ner. Pier­wia­stek ten zo­stał otrzy­ma­ny po raz pier­wszy 29 sierp­nia 1982 roku przez ze­spół na­u­kow­ców z In­sty­tu­tu Badań Cięż­kich Jonów w Darm­stadt, pra­cu­ją­ce­go pod kie­run­kiem Pe­te­ra Arm­bru­ste­ra i Gott­frie­da Münzenberga.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meitnerowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy me­it­ne­ru


Źródła:

Wiktionary

Mej

za­i­mek dzier­żaw­czy, do­peł­niacz licz­by po­je­dyn­czej, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. mojej


Źródła:

Wiktionary

Mejer

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Mejl

mail, email, e-mail;
1. pocz­ta elek­tro­nicz­na;
2. wia­do­mość wy­sła­na za po­mo­cą pocz­ty elek­tro­nicz­nej;
3. adres użyt­kow­ni­ka pocz­ty elek­tro­nicz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. wia­do­mość e-ma­i­lo­wa

 (1.2) pot. adres e-mail


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mejling

ma­i­ling;
1. wy­sył­ka e-maili do dużej grupy od­bior­ców;
2. e-maile za­wie­ra­ją­ce ofer­ty, re­kla­my itp.


Źródła:

SJP.pl

Mejlingowy

zwią­za­ny z wy­sył­ką e-maili do dużej grupy od­bior­ców; ma­i­lin­go­wy


Źródła:

SJP.pl

Mejlowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mej­lo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Mejlować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. zob. e-ma­i­lo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Mejlowy

→ mejl; ma­i­lo­wy, e-ma­i­lo­wy, ema­i­lo­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) in­form. zwią­za­ny z pocz­tą e-mail


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mejloza

po­tocz­nie: zbyt czę­ste ko­rzy­sta­nie z pocz­ty elek­tro­nicz­nej, zwy­kle w ra­mach obo­wiąz­ków za­wo­do­wych; ma­i­lo­za


Źródła:

SJP.pl

Mejospora

za­rod­nik o zre­du­ko­wa­nej licz­bie chro­mo­so­mów u grzy­bów i ro­ślin; me­ga­spo­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. ha­plo­i­dal­ny za­rod­nik, wy­stę­pu­je u grzy­bów i ro­ślin, pow­sta­je w wy­ni­ku me­jo­zy;


Me­jo­spo­ra, te­tra­spo­ra, go­no­spo­ra – ha­plo­i­dal­ny za­rod­nik (1n), wy­stę­pu­ją­cy u grzy­bów i ro­ślin, pow­sta­ją­cy w wy­ni­ku me­jo­zy. Me­jo­spo­ry są wyt­wo­rzo­ne przez spo­ro­fit (2n), który roz­wi­nął się z zy­go­ty (2n) dzię­ki po­łą­cze­niu się ha­plo­i­dal­nych gamet (1n) – wyt­wo­rów ha­plo­i­dal­ne­go po­ko­le­nia – ga­me­to­fi­tu. U ro­ślin me­jo­spo­ry (1n) dają po­czą­tek ga­me­to­fi­to­wi (1n).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mejotyczny

1. zwią­za­ny z me­jo­zą;
2. pow­sta­ły na dro­dze me­jo­zy


Źródła:

SJP.pl

Mejoza

po­dział jądra ko­mór­ko­we­go pro­wa­dzą­cy do pow­sta­nia ko­mó­rek po­tom­nych o dwa razy mniej­szej licz­bie chro­mo­so­mów w po­rów­na­niu do in­nych ko­mó­rek ciała; ka­rio­ki­ne­za re­duk­cyj­na; po­dział re­duk­cyj­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. pro­ces po­dzia­łu re­duk­cyj­ne­go jądra ko­mór­ko­we­go, z któ­re­go pow­sta­ją czte­ry jądra o po­ło­wie chro­mo­so­mów ko­mór­ki ma­cie­rzy­stej;


Me­jo­za, skrót: R! (R – od re­duk­cji) – pro­ces po­dzia­łu re­duk­cyj­ne­go jądra ko­mór­ko­we­go, z któ­re­go pow­sta­ją 4 jądra o po­ło­wie chro­mo­so­mów (po jed­nym z każ­dej pary) ko­mór­ki wyj­ścio­wej.

Me­jo­za jest wy­ko­rzy­sty­wa­na w ludz­kim ciele do pro­duk­cji gamet – ko­mó­rek płcio­wych: plem­ni­ków i ko­mó­rek ja­jo­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mejseński

przy­miot­nik

 (1.1) daw. mi­śnień­ski


Źródła:

Wiktionary

Mejznerzyn

Mejz­ne­rzyn – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Mi­chów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Mi­chów. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 361 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wikipedia

Mekintosz

1. od­mia­na ja­bło­ni o so­czy­stych owo­cach z czer­wo­no-zie­lo­ną skór­ką;
2. owoc tej od­mia­ny ja­bło­ni


Źródła:

SJP.pl

Mekka

miej­sce, do któ­re­go lu­dzie przy­jeż­dża­ją ma­so­wo, po­nie­waż stwa­rza ono ko­rzyst­ne wa­run­ki do okre­ślo­ne­go dzia­ła­nia, roz­wi­ja­nia włas­nych umie­jęt­no­ści itp., np. mekka ak­to­rów, ar­ty­stów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przen. cen­trum za­in­te­re­so­wa­nia lub dzia­łal­no­ści, cel dążeń i aspi­ra­cji, mi­ło­śni­ków, znaw­ców, hob­bi­stów itd.


Mekka ( ‏مكة‎, "Makka") – mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ara­bii Sa­u­dyj­skiej, w kra­i­nie Hi­dżaz, u pod­nó­ża gór Dża­bal al-Hi­dżaz, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na pro­win­cji Mekka. W 2010 roku li­czy­ło ok. 1,5 mln miesz­kań­ców.

Cen­trum re­li­gij­ne is­la­mu i najś­więt­sze mia­sto mu­zuł­ma­nów, do­stęp­ne tylko dla wyz­naw­ców tej re­li­gii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mekkanka

miesz­kan­ka Mekki (mia­sta w Ara­bii Sa­u­dyj­skiej)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Mekki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mekkańczyk

miesz­ka­niec Mekki (mia­sta w Ara­bii Sa­u­dyj­skiej)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mekki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mekkański

przy­miot­nik od: Mekka


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mekką, do­ty­czą­cy Mekki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meklemburczyk

miesz­ka­niec Me­klem­bur­gii (kra­i­ny)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Me­klem­bur­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meklemburg

koń rasy me­klem­bur­skiej


Źródła:

SJP.pl

Meklemburgia

kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Nie­miec


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w Niem­czech, po­ło­żo­na nad Bał­ty­kiem, po­mię­dzy rze­ka­mi Łabą a Rec­knitz;


Me­klem­bur­gia ( Mec­klen­burg) – kra­i­na hi­sto­rycz­na po­ło­żo­na po­mię­dzy rze­ka­mi Łabą a Re­kni­cą, zaj­mu­je pła­skie i fa­li­ste te­re­ny Po­je­zie­rza Me­klem­bur­skie­go. Obec­nie jest to za­chod­nia i naj­więk­sza część kraju związ­ko­we­go Me­klem­bur­gia-Po­mo­rze Przed­nie ("Mec­klen­burg-Vor­pom­mern") w Niem­czech.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meklemburka

miesz­kan­ka Me­klem­bur­gii (kra­i­ny)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Me­klem­bur­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meklemburski

przy­miot­nik od: Me­klem­bur­gia (kra­i­na hi­sto­rycz­na w Niem­czech)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Me­klem­bur­gią, do­ty­czą­cy Me­klem­bur­gii

 (1.2) zwią­za­ny z Me­klem­bur­giem, do­ty­czą­cy Me­klem­bur­ga


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meknes

mia­sto w Ma­ro­ku


Me­knes ( ‏مكناس‎, "Miknās"; marok. arab. "Me­knas"; Meknès) – mia­sto w pół­noc­nym Ma­ro­ku, w re­gio­nie Fez-Me­knes, na przed­po­lu At­la­su Śred­nie­go, na wy­so­ko­ści ok. 530 me­trów, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na pre­fek­tu­ry Me­knes. W 2024 roku li­czy­ło ok. 552 tys. miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mekneski

→ Me­knes


Patrz:Meknes

Źródła:

SJP.pl

Mekong

naj­dłuż­sza rzeka na Pół­wy­spie In­do­chiń­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji;


Me­kong (chiń. trad. 瀾滄江; pi­ny­in "Láncāng Jiāng"; taj. แม่น้ำโขง; "Me Nam Khong", tybet. རྫ་ཆུ་, Wylie: "rDza chu", ZWPY: "Za qu"; wiet. "Mê Kông"; laot. ແມ່ນ້ຳຂອງ) – naj­dłuż­sza rzeka na Pół­wy­spie In­do­chiń­skim (4. w Azji, 9. na świe­cie).

Me­kong ma swoje źró­dła w Chi­nach, w gó­rach Tan­gla na Wy­ży­nie Ty­be­tań­skiej, na wy­so­ko­ści 5110 m n.p.m.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mekongijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Me­kon­giem, do­ty­czą­cy Me­kon­gu


Źródła:

Wiktionary

Mekonops

ro­dzaj ozdob­nych ro­ślin z ro­dzi­ny ma­ko­wa­tych


Me­ko­nops ("Me­co­nop­sis") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ma­ko­wa­tych. Na­le­ży do niego 95 ga­tun­ków. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je rejon Hi­ma­la­jów i Ty­be­tu od pół­noc­ne­go Pa­ki­sta­nu po środ­ko­we Chiny i pół­noc­nej Mjan­my. Za­li­cza­ny tu tra­dy­cyj­nie jeden ga­tu­nek za­chod­nio­e­u­ro­pej­ski – me­ko­nops wa­lij­ski prze­kla­sy­fi­ko­wa­ny zo­stał do ro­dza­ju mak jako "Pa­pa­ver cam­bri­cum" (wcze­śniej wska­za­ny był jako ga­tu­nek ty­po­wy ro­dza­ju "Me­co­nop­sis").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Meks.

skrót od: mek­sy­kań­ski


Źródła:

SJP.pl

Meksyk

1. po­tocz­nie o roz­przę­że­niu, awan­tu­rze, ba­ła­ga­nie
2. ro­dzaj tka­ni­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) pot. ba­ła­gan, bur­del, baj­zel

 (1.2) pot. nie­przy­jem­na, skom­pli­ko­wa­na sy­tu­a­cja w domu, szko­le lub pracy

 (1.3) pot. awan­tu­ra


Mek­syk ( México, Mēxihco), ofi­cjal­nie Mek­sy­kań­skie Stany Zjed­no­czo­ne (hiszp. Esta­dos Uni­dos Me­xi­ca­nos) – pań­stwo w Ame­ry­ce Pół­noc­nej. Są­sia­du­je ze Sta­na­mi Zjed­no­czo­ny­mi (na pół­no­cy), z Oce­a­nem Spo­koj­nym (na za­cho­dzie i po­łud­niu), Za­to­ką Mek­sy­kań­ską i Mo­rzem Ka­ra­ib­skim (na wscho­dzie) oraz z Gwa­te­ma­lą i Be­li­ze (na po­łud­nio­wym wscho­dzie).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meksykaniec

lek­ce­wa­żą­co: Mek­sy­ka­nin; Mek­sy­ka­niec


Źródła:

SJP.pl

Meksykanin

miesz­ka­niec Mek­sy­ku (sto­li­cy Mek­sy­ku - pań­stwa)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mek­sy­ku (sto­li­cy pań­stwa Mek­syk)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meksykanka

1. ozdob­na, ko­lo­ro­wa opa­ska no­szo­na na prze­gu­bie dłoni, wy­ko­ny­wa­na z mu­li­ny;
2. mek­sy­kan­ka czer­wo­no­czel­na - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny pa­pu­go­wa­tych; mek­sy­ka­na czer­wo­no­czel­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Mek­sy­ku (sto­li­cy pań­stwa Mek­syk)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meksykański

zwią­za­ny z Mek­sy­kiem


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Mek­syk

 (1.2) od­no­szą­cy się do mia­sta Mek­syk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meksykańsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób mek­sy­kań­ski, po mek­sy­kań­sku


Źródła:

Wiktionary

Meksykańskość

→ mek­sy­kań­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kult. cecha tego, co mek­sy­kań­skie; mek­sy­kań­ski cha­rak­ter cze­goś


Patrz:meksykański

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mel

po­za­u­kła­do­wa jed­nost­ka wy­so­ko­ści dźwię­ku okre­śla­na me­to­da­mi aku­sty­ki psy­cho­lo­gicz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jed­nost­ka skali su­biek­tyw­nej wy­so­ko­ści dźwię­ku;


Mel – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie We­ne­cja Eu­ga­nej­ska, w pro­win­cji Bel­lu­no.

We­dług da­nych na sty­czeń 2009 gminę za­miesz­ki­wa­ły 6284 osoby przy gę­sto­ści za­lud­nie­nia 73,3 os./1 km².


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mela

po­tocz­nie: ślina


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg-pl|Poz­nań. ładna i młoda dziew­czy­na, panna

 (1.2) reg-pl|Poz­nań. sym­pa­tia, na­rze­czo­na

 (1.3) reg-pl|Poz­nań. pejor. nie­roz­gar­nię­ta dziew­czy­na

 (1.4) wulg. plwo­ci­na


Mela – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Kor­sy­ka, w de­par­ta­men­cie Kor­sy­ka Po­łud­nio­wa.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 30 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 6 osób/km².


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Melafir

mag­mo­wa skała wy­lew­na


Me­la­fir (z gr. µέλας ‘czar­ny’ i φύρω ‘mie­szać’), pa­le­o­ba­zalt (gr. παλαιός ‘stary, dawny’) – po­cho­dzą­ca z pa­le­o­zo­i­ku (kar­bon, perm) za­sa­do­wa, wy­lew­na skała mag­mo­wa o struk­tu­rze por­fi­ro­wej, mig­da­łow­co­wej tek­stu­rze i sza­ro­fioł­ko­wym, czer­wo­no­bru­nat­nym lub zie­lo­no­czar­nym za­bar­wie­niu uzy­ska­nym wsku­tek wtór­nych prze­o­bra­żeń. Mło­do­pa­le­o­zo­icz­ny od­po­wied­nik ba­zal­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melafirowy

przy­miot­nik od: me­la­fir


Źródła:

SJP.pl

Melak

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melakser

wie­lo­czyn­no­ścio­wy robot ku­chen­ny; ma­lak­ser


Źródła:

SJP.pl

Melamina

1. słaba za­sa­da, be­zbarw­na sub­stan­cja kry­sta­licz­na, uży­wa­na jako su­ro­wiec do wy­ro­bu two­rzyw sztucz­nych;
2. po­tocz­nie: sztucz­ne two­rzy­wo, okła­dzi­na sto­łów, szaf itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sub­stan­cja uży­wa­na jako pół­pro­dukt do wy­ro­bu two­rzyw sztucz­nych, żywic, la­mi­na­tów, kle­jów, farb i la­kie­rów


Nie mylić z: me­la­ni­na­mi.

Me­la­mi­na, cy­ja­nu­ra­mid, 2,4,6-tria­mi­no-1,3,5-tria­zy­na – aro­ma­tycz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy amin, po­chod­na tria­zy­ny, tri­mer cy­ja­na­mi­du.

Jest be­zbarw­ną sub­stan­cją kry­sta­licz­ną. Ma po­stać bia­łe­go prosz­ku, jest trud­no palna, od­por­na na dzia­ła­nie wody, tem­pe­ra­tu­ry i świa­tła. Ma wy­so­ką twar­dość po­wierzch­ni, nie wy­stę­pu­ją w niej prądy błą­dzą­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Melancholia

1. przy­gnę­bie­nie, na­strój ła­god­ne­go smut­ku; no­stal­gia;
2. w me­dy­cy­nie: głę­bo­ka de­pre­sja psy­chicz­na ob­ja­wia­ją­ca się apa­tią, nie­chę­cią do życia, nie­kie­dy my­śla­mi sa­mo­bój­czy­mi; splin, sple­en, chan­dra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. de­pre­sja psy­chicz­na ob­ja­wia­ją­ca się apa­tią i nie­chę­cią do życia


Me­lan­cho­lia ( μελαγχολία – „czar­na żółć”) – w ję­zy­ku po­tocz­nym zas­mu­ce­nie zwią­za­ne ze wspom­nie­nia­mi, stan lek­kie­go przy­gnę­bie­nia.

W daw­nym ję­zy­ku me­dycz­nym sto­so­wa­no ten ter­min na okre­śle­nie scho­rze­nia psy­chicz­ne­go, póź­niej zna­ne­go jako de­pre­sja.

W li­te­ra­tu­rze pię­knej wy­stę­pu­je rów­nież po­ję­cie "me­lan­cho­lij­ny" oz­na­cza­ją­ce stan per­ma­nent­ne­go smut­ku, no­stal­gii (np. po­stać Ham­le­ta).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Melancholiczka

ko­bie­ta ze skłon­no­ścią do me­lan­cho­lii lub ogar­nię­ta me­lan­cho­lią (apa­tią, smut­kiem, przy­gnę­bie­niem, nie­chę­cią do życia)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta cier­pią­ca na me­lan­cho­lię

 (1.2) ko­bie­ta o ła­god­nym, bier­nym uspo­so­bie­niu i po­wol­nych re­ak­cjach uczu­cio­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melancholicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) przest. w spo­sób prze­peł­nio­ny me­lan­cho­lią


Źródła:

Wiktionary

Melancholiczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: me­lan­cho­licz­nie


Źródła:

SJP.pl

Melancholiczność

w psy­cho­lo­gii: skłon­ność do me­lan­cho­lii (głę­bo­kiej de­pre­sji psy­chicz­nej), wła­ści­wość me­lan­cho­li­ka; me­lan­cho­lij­ność


Źródła:

SJP.pl

Melancholiczny

w psy­cho­lo­gii: skłon­ny do me­lan­cho­lii (de­pre­sji psy­chicz­nej), wła­ści­wy me­lan­cho­li­ko­wi; me­lan­cho­lij­ny


przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy me­lan­cho­li­ko­wi; zwią­za­ny z me­lan­cho­lią, prze­ja­wia­ją­cy me­lan­cho­lię


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melancholijnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób me­lan­cho­lij­ny


Źródła:

Wiktionary

Melancholijniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: me­lan­cho­lij­nie


Źródła:

SJP.pl

Melancholijność

1. w psy­cho­lo­gii: skłon­ność do me­lan­cho­lii (głę­bo­kiej de­pre­sji psy­chicz­nej), wła­ści­wość me­lan­cho­li­ka; me­lan­cho­licz­ność;
2. książ­ko­wo: skłon­ność do po­pa­da­nia w me­lan­cho­lię - na­strój ła­god­ne­go smut­ku; no­stal­gia, za­du­ma


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) skłon­ność do me­lan­cho­lii, de­pre­sji psy­chicz­nej, smut­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melancholijny

1. w psy­cho­lo­gii: skłon­ny do me­lan­cho­lii (de­pre­sji psy­chicz­nej), wła­ści­wy me­lan­cho­li­ko­wi; me­lan­cho­licz­ny;
2. książ­ko­wo: pełen ła­god­ne­go smut­ku, przy­gnę­bie­nia; no­stal­gicz­ny, tęs­kny, baj­ro­nicz­ny


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) wy­ra­ża­ją­cy me­lan­cho­lię lub skłon­ny do niej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melancholik

1. jeden z typów tem­pe­ra­men­tu wg kla­sy­fi­ka­cji Hi­po­kra­te­sa (czło­wiek, któ­re­go cha­rak­te­ry­zu­ją po­wol­ne, słabe lecz dłu­gotr­wa­łe re­ak­cje uczu­cio­we);
2. czło­wiek ze skłon­no­ścią do me­lan­cho­lii lub ogar­nię­ty me­lan­cho­lią (apa­tią, smut­kiem, przy­gnę­bie­niem, nie­chę­cią do życia)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek cier­pią­cy na me­lan­cho­lię

 (1.2) czło­wiek o ła­god­nym, bier­nym uspo­so­bie­niu i po­wol­nych re­ak­cjach uczu­cio­wych;


Me­lan­cho­lik (gr. "mélanos" – czar­ny + "chole" – żółć) – jeden z tem­pe­ra­men­tów wy­róż­nia­nych w te­o­rii hu­mo­ral­nej. Wią­za­ny był z prze­wa­gą wpły­wu czar­nej żółci na typ kon­sty­tu­cyj­ny czło­wie­ka. Wraz z roz­wo­jem te­o­rii hu­mo­ral­nej od sta­ro­żyt­no­ści do śred­nio­wie­cza i wy­róż­nia­ne­go w niej po­dzia­łu na czte­ry ele­men­ty, jako ko­lej­ne po­wią­za­nia po­da­wa­no do­ro­słość, je­sień, zie­mię (jako jeden z ży­wio­łów), śle­dzio­nę, czerń, smak kwa­śny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Melancholika

prze­sta­rza­łe: pieśń o me­lan­cho­lij­nym cha­rak­te­rze


Źródła:

SJP.pl

Melancholizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|me­lan­cho­li­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Melanemia

w me­dy­cy­nie: obec­ność me­la­ni­ny we krwi w wy­ni­ku za­ka­że­nia ma­la­rią


Źródła:

SJP.pl

Melanezja

wyspy w za­chod­niej czę­ści Oce­a­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. za­chod­nia część Oce­a­nii;


Me­la­nez­ja (z μέλας "melas" „czar­ny” + νῆσος "nesos" „wyspa”) – za­chod­nia część Oce­a­nii. Wyspy Me­la­nez­ji są prze­waż­nie po­cho­dze­nia wul­ka­nicz­ne­go, rza­dziej ko­ra­lo­we­go, przy czym Nowa Gwi­nea to wyspa kon­ty­nen­tal­na. Ich łącz­na po­wierzch­nia wy­no­si 925 tys. km², a za­miesz­ku­je je bli­sko 6,7 mln osób, głów­nie Pa­pu­a­sów i Me­la­ne­zyj­czy­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Melanezyjczyk

miesz­ka­niec Me­la­nez­ji (wysp)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. rdzen­ny miesz­ka­niec Me­la­nez­ji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melanezyjka

miesz­kan­ka Me­la­nez­ji (wysp)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. rdzen­na miesz­kan­ka Me­la­nez­ji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melanezyjski

przy­miot­nik od: Me­la­nez­ja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Me­la­nez­ją, do­ty­czą­cy Me­la­nez­ji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melania

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Me­la­nia – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od μέλας, zna­czą­ce­go „czar­na”.

Me­la­nia imie­ni­ny ob­cho­dzi 13 stycz­nia i 22 paź­dzier­ni­ka, 31 grud­nia, a pa­tron­ką jest m.in. św. Me­la­nia Młod­sza.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Melanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|melać.


Źródła:

Wiktionary

Melanina

ciem­no­bru­nat­ny pig­ment na­da­ją­cy barwę m.in. skó­rze, tę­czów­ce oka, wło­som, po­bu­dza­ny do syn­te­zy przez pro­mie­nie UV, speł­nia­ją­cy funk­cje ochron­ne


Źródła:

SJP.pl

Melaninowy

→ me­la­ni­na


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z me­la­ni­ną, do­ty­czą­cy me­la­ni­ny


Patrz:melanina

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melaniny

ciem­no­bru­nat­ny pig­ment na­da­ją­cy barwę m.in. skó­rze, tę­czów­ce oka, wło­som, po­bu­dza­ny do syn­te­zy przez pro­mie­nie UV, speł­nia­ją­cy funk­cje ochron­ne


Nie mylić z: me­la­mi­ną. Zo­bacz też: me­la­to­ni­na.

Me­la­ni­ny – grupa or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych od­po­wia­da­ją­cych za pig­men­ta­cję or­ga­niz­mów (pro­mie­niow­ców, niek­tó­rych grzy­bów, ro­ślin wyż­szych, pi­ja­wek, sta­wo­no­gów, mię­cza­ków, osło­nic oraz krę­gow­ców). U zwie­rząt pow­sta­ją one w me­la­no­cy­tach (ko­mór­kach barw­ni­ko­wych) i są gro­ma­dzo­ne w me­la­no­so­mach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melanistyczny

→ me­la­nizm


Patrz:melanizm

Źródła:

SJP.pl

Melanit

mi­ne­rał; bru­nat­no­czar­na od­mia­na an­dra­dy­tu


Me­la­nit (nazwa po­cho­dzi od grec­kie­go słowa "me­la­nos" – czar­ny) – ka­mień szla­chet­ny, gem­mo­lo­gicz­na od­mia­na an­dra­dy­tu (gra­na­tu).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melaniuk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Melaniusz

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Me­la­niusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Melanizm

Me­la­nizm (gr. "mélas", "mélanos" – czar­ny) – bru­nat­ne lub czar­ne za­bar­wie­nie skóry lub jej wyt­wo­rów wy­ni­ka­ją­ce ze zwięk­szo­nej za­war­to­ści me­la­ni­ny – ciem­ne­go pig­men­tu w chro­ma­to­fo­rach (ko­mór­kach barw­ni­ko­wych). Wy­stę­pu­je za­rów­no u bez­krę­gow­ców, jak i krę­gow­ców. Może być formą adap­ta­cji do śro­do­wi­ska lub wy­stę­po­wać jako za­bu­rze­nie cho­ro­bo­we.


Źródła:

Wikipedia

Melanka

zdrob­nie­nie od: Me­la­nia (imię żeń­skie)


Źródła:

SJP.pl

Melano-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z ciem­ną barwą


Źródła:

Wiktionary

Melanoblast

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) ko­mór­ka ma­cie­rzy­sta me­la­no­cy­tów


Źródła:

SJP.pl

Melanocyt

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) ko­mór­ka pro­du­ku­ją­ca i ma­ga­zy­nu­ją­ca ciem­ny barw­nik - me­la­ni­nę


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. ko­mór­ka, która za­wie­ra i wyt­wa­rza me­la­ni­nę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melanofor

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) ko­mór­ka gro­ma­dzą­ca ciem­ny barw­nik - me­la­ni­nę


Me­la­no­fo­ry (z gr. "melas, me­la­nos" - czar­ny + "pho­reo" - nosić) – chro­ma­to­fo­ry znaj­du­ją­ce się w skó­rze wła­ści­wej, za­wie­ra­ją­ce ciem­ny barw­nik - me­la­ni­nę, wyt­wo­rzo­ny przez me­la­no­cy­ty na­skór­ka. Me­la­no­fo­ry są fi­bro­bla­sta­mi wy­peł­nio­ny­mi na dro­dze en­do­cy­to­zy ziar­na­mi me­la­ni­ny. Dają się ho­do­wać in vitro. Me­la­no­fo­ry wy­stę­pu­ją­ce w skó­rze ki­ja­nek za­wie­ra­ją me­la­nop­sy­nę.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melanoforowy

hor­mon me­la­no­fo­ro­wy - hor­mon tro­po­wy o cha­rak­te­rze pep­ty­do­wym, wy­dzie­la­ny przez ko­mór­ki przy­sad­ki móz­go­wej, sty­mu­lu­ją­cy pro­duk­cję me­la­ni­ny (ciem­ne­go barw­ni­ka) w me­la­no­cy­tach; me­la­no­tro­fi­na


Źródła:

SJP.pl

Melanoidyna

po­li­mer o dużej masie czą­stecz­ko­wej o brą­zo­wej bar­wie, wy­stę­pu­je m.in. w kawie i sło­dzie jęcz­mien­nym


Me­la­no­i­dy­ny – po­li­me­ry o dużej masie czą­stecz­ko­wej o brą­zo­wej bar­wie. Two­rzą się pod­czas re­ak­cji Ma­il­lar­da, z po­łą­cze­nia cu­krów i ami­nok­wa­sów w wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze i ni­skiej za­war­to­ści wody. Są po­wszech­ne spo­ty­ka­ne w żyw­no­ści, która zo­sta­ła pod­da­na ja­kiejś for­mie brą­zo­wie­nia nie­en­zy­ma­tycz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melanoidynowy

→ me­la­no­i­dy­na


Patrz:melanoidyna

Źródła:

SJP.pl

Melanoma

no­wot­wór zło­śli­wy skóry; czer­niak


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melanotrofina

hor­mon tro­po­wy o cha­rak­te­rze pep­ty­do­wym, wy­dzie­la­ny przez ko­mór­ki przy­sad­ki móz­go­wej, sty­mu­lu­ją­cy pro­duk­cję me­la­ni­ny (ciem­ne­go barw­ni­ka) w me­la­no­cy­tach; hor­mon me­la­no­fo­ro­wy, me­la­no­tro­pi­na


Źródła:

SJP.pl

Melanotropina

hor­mon tro­po­wy o cha­rak­te­rze pep­ty­do­wym, wy­dzie­la­ny przez ko­mór­ki przy­sad­ki móz­go­wej, sty­mu­lu­ją­cy pro­duk­cję me­la­ni­ny (ciem­ne­go barw­ni­ka) w me­la­no­cy­tach; hor­mon me­la­no­tro­po­wy, me­la­no­tro­fi­na, in­ter­me­dy­na


Me­la­no­tro­pi­na (MSH, "hor­mon me­la­no­tro­po­wy", "in­ter­me­dy­na") – hor­mon po­li­pep­ty­do­wy wyt­wa­rza­ny przez ko­mór­ki poś­red­niej czę­ści przy­sad­ki móz­go­wej, któ­re­go dzia­ła­nie sku­pia się na me­la­no­fo­rach, czyli ko­mór­kach barw­ni­ko­wych za­wie­ra­ją­cych pig­ment, zwany me­la­ni­ną. Hor­mo­ny kory nad­ner­cza (kor­ty­zol) i rdze­nia nad­ner­czy (adre­na­li­na, no­ra­dre­na­li­na) sil­nie ha­mu­ją wy­dzie­la­nia hor­mo­nu me­la­no­tro­po­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melanotropowy

hor­mon me­la­no­tro­po­wy - hor­mon tro­po­wy o cha­rak­te­rze pep­ty­do­wym, wy­dzie­la­ny przez ko­mór­ki przy­sad­ki móz­go­wej, sty­mu­lu­ją­cy pro­duk­cję me­la­ni­ny (ciem­ne­go barw­ni­ka) w me­la­no­cy­tach; me­la­no­tro­pi­na, in­ter­me­dy­na


Źródła:

SJP.pl

Melanotyczny

→ me­la­no­za


Patrz:melanoza

Źródła:

SJP.pl

Melanoza

cho­ro­ba mło­dych zwie­rząt, głów­nie cie­ląt, ob­ja­wia­ją­ca się czar­ny­mi pla­ma­mi w wą­tro­bie, śle­dzio­nie, opo­nach móz­go­wych pow­sta­ły­mi przez na­gro­ma­dze­nie się ko­mó­rek barw­ni­ko­wych; czer­niacz­ka


Źródła:

SJP.pl

Melanteryt

mi­ne­rał, uwod­nio­ny siar­czan że­la­za


Me­lan­te­ryt – mi­ne­rał z klasy siar­cza­nów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melanów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Melanż

1. po­mie­sza­nie róż­nych rze­czy, cech lub sty­lów; mie­sza­ni­na;
2. po­łą­cze­nie paru nitek o róż­nych ko­lo­rach;
3. przę­dza o takim po­łą­cze­niu nitek;
4. po­tocz­nie: ostro za­kra­pia­na im­pre­za; pe­klaż


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­mie­sza­nie róż­nych rze­czy

 (1.2) pot. im­pre­za z al­ko­ho­lem

 (1.3) włók. tka­ni­na lub włócz­ka zło­żo­na z nitek o róż­nych bar­wach

 (1.4) włók. kolor tka­ni­ny lub włócz­ki zło­żo­nej z nitek o róż­nych bar­wach

 (1.5) sf. fik­cyj­na przy­pra­wa, wy­my­ślo­na na po­trze­by po­wie­ści Fran­ka Her­ber­ta pt. Diuna;

 (1.6) roln. mie­szan­ka mi­ne­ral­na do­da­wa­na do pasz zwie­rzę­cych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Melanżer

gnio­tow­nik słu­żą­cy do zgnia­ta­nia masy cze­ko­la­do­wej


Źródła:

SJP.pl

Melanżować

1. łą­czyć od­mien­ne rze­czy, mie­szać różne skład­ni­ki;
2. two­rzyć włócz­kę, łą­cząc róż­no­ko­lo­ro­we nitki


Źródła:

SJP.pl

Melanżowy

przy­miot­nik od: me­lanż


Źródła:

SJP.pl

Melanżyk

zdrob­nie­nie od: me­lanż (ostro za­kra­pia­na im­pre­za)


Źródła:

SJP.pl

Melar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. je­zio­ro po­ło­żo­ne w środ­ko­wej Szwe­cji, na za­chód od Sztok­hol­mu;


Melar (szw. "Mälaren") – trze­cie pod wzglę­dem wiel­ko­ści je­zio­ro Szwe­cji, po­ło­żo­ne w Sve­a­land w Szwe­cji środ­ko­wej.

Na je­zio­rze znaj­du­ją się licz­ne wyspy. Je­zio­ro po­łą­czo­ne jest z Mo­rzem Bał­tyc­kim i je­zio­rem Hjälmar. Je­zio­ro Melar wy­ko­rzy­sty­wa­ne jest w że­glu­dze. Na jego wschod­nim brze­gu leży Sztok­holm. We­dług prze­ka­zów w do­li­nie je­zio­ra Melar ("Mälardalen") miało swoją sie­dzi­bę ple­mię Swio­nów.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Melas

śro­do­wi­sko­wo: me­la­sa


Źródła:

SJP.pl

Melasa

ciem­no­bru­nat­ny, gęsty, słod­ki płyn bę­dą­cy pro­duk­tem ubocz­nym przy pro­duk­cji cukru, sto­so­wa­ny jako cenny su­ro­wiec do otrzy­my­wa­nia wielu związ­ków che­micz­nych oraz jako pasza dla bydła; melas


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. ciem­no­brą­zo­wy, gęsty syrop o od­czy­nie słabo al­ka­licz­nym, który pow­sta­je jako pro­dukt ubocz­ny pod­czas pro­duk­cji cukru spo­żyw­cze­go;


Nie mylić z: Mo­la­sa.

Me­la­sa, melas – ciem­no­brą­zo­wy, gęsty syrop o od­czy­nie słabo al­ka­licz­nym. Pow­sta­je jako pro­dukt ubocz­ny pod­czas pro­duk­cji cukru spo­żyw­cze­go. Jest pro­duk­tem o za­war­to­ści około 40% sa­cha­ro­zy lub mniej, któ­rej dal­sze odzy­ski­wa­nie jest nie­o­pła­cal­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Melasowy

przy­miot­nik od:
1. me­la­sa;
2. melas


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­la­są, do­ty­czą­cy me­la­sy; za­wie­ra­ją­cy me­la­sę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melatonina

hor­mon syn­te­ty­zo­wa­ny przez szy­szyn­kę, siat­ków­kę oka i prze­wód po­kar­mo­wy, re­gu­lu­ją­cy za­sy­pia­nie, bu­dze­nie się oraz fazy snu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. hor­mon syn­te­ty­zo­wa­ny w pi­ne­a­lo­cy­tach szy­szyn­ki, od­po­wia­da­ją­cy za re­gu­la­cję do­bo­we­go cyklu snu i czu­wa­nia;


Nie mylić z: me­la­ni­ną. Zo­bacz też: me­la­mi­na.

Me­la­to­ni­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na tryp­to­fa­nu. U zwie­rząt jest hor­mo­nem syn­te­ty­zo­wa­nym głów­nie w szy­szyn­ce. Ko­or­dy­nu­je pracę na­drzęd­ne­go ze­ga­ra bio­lo­gicz­ne­go u ssa­ków, re­gu­lu­ją­ce­go rytmy do­bo­we, mię­dzy in­ny­mi snu i czu­wa­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Melatonino

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. od: zob. me­la­to­ni­na.


Źródła:

Wiktionary

Melatoninowy

→ me­la­to­ni­na


przy­miot­nik

 (1.1) za­wie­ra­ją­cy me­la­to­ni­nę


Patrz:melatonina

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melać

mło­dzie­żo­wo: pluć; char­chać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. mleć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (2.1) wulg. pluć


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melaśnik

zbior­nik do prze­cho­wy­wa­nia me­la­su


Źródła:

SJP.pl

Melba

lody z kre­mem i owo­ca­mi


Melba (fr. "pêche(s) Melba", ang. "Peach Melba") – deser przy­go­to­wy­wa­ny ze świe­żych brzosk­wiń, lodów wa­ni­lio­wych i sło­dzo­ne­go prze­cie­ru tru­skaw­ko­we­go (względ­nie ma­li­no­we­go), zna­ne­go jako sos melba ("sauce Melba"). Prze­pis opra­co­wał Au­gu­ste Escof­fier, re­for­ma­tor i ko­dy­fi­ka­tor kuch­ni fran­cu­skiej, na cześć au­stra­lij­skiej śpie­wacz­ki Nel­lie Melby.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melbourne

[czy­taj: mel­bern]
1. mia­sto w Au­stra­lii;
2. mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. duże mia­sto w Au­stra­lii, sto­li­ca stanu Vic­to­ria;

 (1.2) geogr. to­po­nim, nazwa czte­rech miej­sco­wo­ści w USA


Mel­bo­ur­ne (wym. [] lub []) – mia­sto w po­łud­nio­wo-wschod­niej Au­stra­lii po­ło­żo­ne nad za­to­ką Port Phil­lip, sto­li­ca stanu Wik­to­ria. Jest dru­gim co do wiel­ko­ści mia­stem Au­stra­lii i Oce­a­nii (po Syd­ney), z licz­bą lud­no­ści wy­no­szą­cą 5,2 mln miesz­kań­ców.

Uz­na­ne przez cza­so­pis­mo „The Eco­no­mist” za „Naj­lep­sze mia­sto do życia na świe­cie” w la­tach 2011–2017.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Melbourneńczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. miesz­ka­niec Mel­bo­ur­ne


Źródła:

Wiktionary

Melbourneński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mel­bo­ur­ne


Źródła:

Wiktionary

Melchicki

→ mel­chi­ta; mel­kic­ki


Źródła:

SJP.pl

Melchior

sre­brzy­sto­bia­ły stop mie­dzi z ni­klem, cyn­kiem i że­la­zem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. stop mie­dzi z ni­klem, cyn­kiem i że­la­zem;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Melchiorostwo

Mel­chior z mał­żon­ką; Mel­chio­ro­wie


Źródła:

SJP.pl

Melchiorowie

Mel­chior z mał­żon­ką; Mel­chio­ro­stwo


Źródła:

SJP.pl

Melchiorowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Mel­chio­ra lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Melchita

wyz­naw­ca Ko­ścio­ła mel­chic­kie­go (mel­kic­kie­go); mel­ki­ta


Źródła:

SJP.pl

Melchitka

→ mel­chi­ta


Patrz:melchita

Źródła:

SJP.pl

Melchizedech

pod­staw­ka w mon­stran­cji, zwy­kle w kształ­cie półk­się­ży­ca, pod­trzy­mu­ją­ca ho­stię; mel­chi­ze­dek, lu­nu­la


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kośc. małe na­czyń­ko w kształ­cie półk­się­ży­ca, w któ­rym kon­se­kro­wa­na ho­stia jest umie­szcza­na w mon­stran­cji;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melchizedechianin

wyz­naw­ca wczes­no­chrze­ści­jań­skiej sekty an­ty­try­ni­tar­skiej, czczą­cej Mel­chi­ze­de­cha


Źródła:

SJP.pl

Melchizedek

pod­staw­ka w mon­stran­cji, zwy­kle w kształ­cie półk­się­ży­ca, pod­trzy­mu­ją­ca ho­stię; mel­chi­ze­dech, lu­nu­la


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kośc. małe na­czyń­ko w kształ­cie półk­się­ży­ca, w któ­rym kon­se­kro­wa­na ho­stia jest umie­szcza­na w mon­stran­cji;


Mel­chi­ze­dek (hebr. מַלְכִּי־צָדֶק) – po­stać bi­blij­na po­ja­wia­ją­ca się w Księ­dze Ro­dza­ju 14,18-20, przed­sta­wio­na jako ka­płan El-El­jo­na („Boga Naj­wyż­sze­go”) i król Sza­le­mu (Sa­le­mu, praw­do­po­dob­nie obec­nej Je­ro­zo­li­my). Wy­niósł chleb i wino na po­wi­ta­nie Abra­ma przy­by­wa­ją­ce­go po wy­gra­nej bit­wie. Zgod­nie z tra­dy­cyj­nie przy­ję­tą da­ta­cją epoki pa­triar­chów Iz­ra­e­la, uz­na­wa­ną np. przez Wil­lia­ma F. Al­brigh­ta oraz Al­brech­ta Alta, Mel­chi­ze­dek, jako współ­czes­ny Abra­ha­mo­wi, żył na po­cząt­ku dru­gie­go ty­siąc­le­cia p.n.e.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Melchizedekowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Mel­chi­ze­de­ka


Źródła:

Wiktionary

Meldometr

przy­rząd słu­żą­cy do oz­na­cza­nia tem­pe­ra­tur top­nie­nia ciał trud­no­to­pli­wych


Źródła:

SJP.pl

Meldonium

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny w le­cze­niu nie­dokr­wie­nia, uży­wa­ny także jako śro­dek do­pin­gu­ją­cy


Mel­do­nium ( mel­do­nium) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy be­ta­in, lek sto­so­wa­ny w le­cze­niu nie­dokr­wie­nia oraz re­kon­wa­le­scen­cji po epi­zo­dach nie­dokr­wien­nych. Wy­ko­rzy­sty­wa­ny jako śro­dek pod­no­szą­cy wy­dol­ność w spor­cie wy­czy­no­wym. Ma bu­do­wę zbli­żo­ną do kar­ni­ty­ny i po wpro­wa­dze­niu do or­ga­niz­mu ob­ni­ża jej stę­że­nie wew­nątrz­ko­mór­ko­we. Od 1 stycz­nia 2016 roku za­ka­za­ny przez Świa­to­wą Agen­cję An­ty­do­pin­go­wą (WADA).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Meldować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­mel­do­wać)

 (1.1) zgła­szać fakt

 (1.2) zgła­szać obec­ność

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny mel­do­wać się (dk. za­mel­do­wać się)

 (2.1) zgła­szać swoją obec­ność


Źródła:

Wiktionary

Meldunek

1. ra­port, zgło­sze­nie, do­nie­sie­nie;
2. zapis w książ­ce mel­dun­ko­wej;
3. w niek­tó­rych grach kar­cia­nych: zgło­sze­nie pary kart (dama i król) w tym samym ko­lo­rze


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ofi­cjal­nie prze­ka­za­na in­for­ma­cja

 (1.2) pot. zapis w książ­ce mel­dun­ko­wej osoby miesz­ka­ją­cej w ja­kimś miej­scu

 (1.3) karc. w ty­sią­cu: król i dama jed­na­ko­we­go ko­lo­ru bę­dą­ce w po­sia­da­niu jed­ne­go z gra­czy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meldunkowy

przy­miot­nik od: mel­du­nek


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mel­dun­kiem, od­no­szą­cy się do mel­dun­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meleager

po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej


Me­le­a­ger (gr. Μελέαγρος Meléagros, łac. Me­le­a­ger) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jeden z Ar­go­na­u­tów i he­ro­sów.

Ucho­dził za syna Oj­ne­u­sa i Altei. Z jego na­ro­dzi­na­mi wią­za­ła się prze­po­wied­nia Mojr, że bę­dzie żył do­pó­ki nie spło­nie po­chod­nia pa­lą­ca się pod­czas jego na­ro­dzin. Matka uga­si­ła ją więc zaraz po uro­dze­niu i ukry­ła w bez­piecz­nym miej­scu. Me­le­a­ger po­ślu­bił Kle­o­pa­trę, córkę Idasa, z którą miał córkę Po­ly­do­rę.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melecjański

→ me­le­cja­nie


Patrz:melecjanie

Źródła:

SJP.pl

Melecjusz

imię mę­skie


Me­le­cjusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, które prze­do­sta­ło się do Pol­ski za poś­red­nict­wem ła­ci­ny, pier­wot­nie zdrob­nie­nie od gr. imie­nia "Mélēs" ("Mélētos"), któ­re­go zna­cze­nie łączy się z gr. "mélō" — "tro­szczyć się". W śred­nio­wiecz­nej Pol­sce no­to­wa­no to imię od 1370 roku w nast.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melekeok

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Palau;


Me­le­ke­ok – miej­sco­wość i stan na wy­spie Ba­belt­hu­ap w Palau. 7 paź­dzier­ni­ka 2006 na teren stanu Me­le­ke­ok zo­sta­ła ofi­cjal­nie prze­nie­sio­na sto­li­ca Palau (do­tych­cza­so­wą sto­li­cą było mia­sto Koror). Kom­pleks bu­dyn­ków rzą­do­wych i par­la­men­tu zbu­do­wa­ny zo­stał kilka ki­lo­me­trów od miej­sco­wo­ści Me­le­ke­ok w miej­scu zwa­nym Nge­rul­mud (taką nazwę otrzy­ma­ła nowa sto­li­ca kraju). Me­le­ke­ok jest sto­li­cą stanu. Miej­sco­wość we­dług da­nych sza­cun­ko­wych na rok 2013 liczy 662 miesz­kań­ców i jest siód­mą co do wiel­ko­ści w kraju.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Melekeokanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Me­le­ke­o­ku


Źródła:

Wiktionary

Melekeokańczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Me­le­ke­o­ku


Źródła:

Wiktionary

Melekeokański

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Me­le­ke­ok


Źródła:

Wiktionary

Meleks

mały, czę­ścio­wo od­kry­ty sa­mo­chód o na­pę­dzie elek­trycz­nym; melex (za­strze­żo­ny znak to­wa­ro­wy)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. mały elek­trycz­ny wózek do prze­wo­zu osób


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meleksowy

przy­miot­nik od: me­leks


Źródła:

SJP.pl

Melepeta

(r. męski) po­tocz­nie: nie­zdar­ny, mało in­te­li­gent­ny męż­czyz­na; gamoń, faj­tła­pa, nie­zda­ra, nie­do­łę­ga, gapa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. pejor. ktoś nie­zdar­ny, po­wol­ny, nie­mą­dry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meler

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Melex

mały, czę­ścio­wo od­kry­ty sa­mo­chód o na­pę­dzie elek­trycz­nym; me­leks


Melex – pol­ski pro­du­cent elek­trycz­nych mi­kro­sa­mo­cho­dów, z sie­dzi­bą w Miel­cu, dzia­ła­ją­cy od 1971 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melfalan

sub­stan­cja czyn­na w pa­lia­tyw­nym le­cze­niu no­wot­wo­ro­wym


Mel­fa­lan – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek na­le­żą­cy do po­chod­nych ipe­ry­tu azo­to­we­go, który za­wie­ra rod­nik fe­ny­lo­a­la­ni­no­wy. Ma wła­ści­wo­ści al­ki­lu­ją­ce, jest cy­to­sta­ty­kiem swo­i­stym dla cyklu ko­mór­ko­we­go. Dzia­ła wol­niej i jest mniej tok­sycz­ny niż np. cy­klo­fos­fa­mid.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melia

melia in­dyj­ska - ga­tu­nek drze­wa z ro­dzi­ny miod­lo­wa­tych; miod­la in­dyj­ska


Zo­bacz też: "Melia" – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny me­lio­wa­tych.

Melia – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z oke­a­nid.

Była córką Oke­a­no­sa. Zo­sta­ła ko­chan­ką boga Apol­li­na, z któ­rym spło­dzi­ła Is­me­nio­sa i Te­me­ro­sa. Czczo­no ją wraz z Apol­li­nem w świą­ty­ni koło Te­ba­mi. Jej imie­niem naz­wa­no też źró­dło w sa­mych Te­bach. Niek­tó­re źró­dła po­da­ją, że wśród oke­a­nid była też inna Melia, mał­żon­ka boga rzeki Ina­chos.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melibioza

dwu­cu­kier zbu­do­wa­ny z ga­lak­to­zy i glu­ko­zy, otrzy­my­wa­ny przez czę­ścio­wą hy­dro­li­zę ra­fi­no­zy


Źródła:

SJP.pl

Meliczny

1. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla me­li­ki; śpie­wa­ny;
2. po­ez­ja me­licz­na - grec­ka po­ez­ja li­rycz­na wy­ko­ny­wa­na przy akom­pa­nia­men­cie in­stru­men­tów mu­zycz­nych; me­li­ka


Źródła:

SJP.pl

Melijski

→ Melos (wyspa)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Melos, do­ty­czą­cy Melos (współcz. Milos)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melika

1. od­mia­na li­ry­ki grec­kiej;
2. me­lo­dy­ka bez uwz­ględ­nie­nia rytmu


Me­li­ka ( me­li­cus, z me­li­kós – do­ty­czą­cy śpie­wu, mu­zycz­ny) – jeden ze skład­ni­ków me­lo­dii, dobór in­ter­wa­łów bez uwz­ględ­nie­nia rytmu.

Dobór dźwię­ków (in­ter­wa­łów) za­le­ży od przy­ję­te­go sy­ste­mu to­nal­ne­go, w związ­ku z tym wy­róż­nia się ro­dza­je struk­tur me­licz­nych:

Ba­da­nia po­rów­naw­cze róż­nych struk­tur me­licz­nych mają za­sto­so­wa­nie też w pra­cach et­no­gra­ficz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melikot

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. plot­kar­ka


Źródła:

Wiktionary

Melilit

mi­ne­rał bo­ga­ty w wapń, spo­ty­ka­ny głów­nie w mag­mo­wych ska­łach wy­lew­nych


Me­li­lit – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów gru­po­wych. Nazwa po­cho­dzi z gr. "meli", czyli "miód" oraz "lit­hos", czyli "skała/ka­mień".

Grupa me­li­li­tów obej­mu­je krze­mia­ny, w któ­rych część ka­tio­no­wą sta­no­wi #PATRZ lub #PATRZ oraz ich ana­lo­gon struk­tu­ral­ny #PATRZ (har­dy­sto­nit). Skraj­ny­mi ogni­wa­mi sze­re­gu me­li­li­tów są:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melilla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hisz­pań­skie mia­sto bę­dą­ce en­kla­wą na te­ry­to­rium Ma­ro­ka;


Me­lil­la ([], Ciu­dad Au­tó­no­ma de Me­lil­la) – mia­sto, jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na Hisz­pa­nii, w pół­noc­nej Afry­ce, na wschod­nim wy­brze­żu Ma­ro­ka. Sta­no­wi eks­kla­wę Hisz­pa­nii. Wolny port, ważny oś­ro­dek ry­bo­łów­stwa i przet­wór­stwa ryb­ne­go (głów­nie sar­dy­nek). Ma po­wierzch­nię 12,3 km². Licz­ba miesz­kań­ców (głów­nie Hisz­pa­nów) w roku 2025 wy­no­si­ła 87 067 osób, po­cho­dze­nia et­nicz­ne­go za­rów­no ibe­ryj­skie­go i ri­feń­skie­go.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Melina

miej­sce schro­nie­nia, zwła­szcza dla zło­dziei i po­kąt­ne­go hand­lu al­ko­ho­lem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. kry­jów­ka prze­stęp­ców

 (1.2) pot. lokal pry­wat­ny, w któ­rym nie­le­gal­nie hand­lu­je się al­ko­ho­lem lub nar­ko­ty­ka­mi

 (1.3) pejor. po­drzęd­ny bar, w któ­rym gro­ma­dzi się mar­gi­nes spo­łecz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melinda

imię żeń­skie


Me­lin­da – ro­dzaj mu­chó­wek z ro­dzi­ny pluj­ko­wa­tych (Cal­lip­ho­ri­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Meliniara

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się nie­le­gal­ną sprze­da­żą al­ko­ho­lu w miesz­ka­niu, albo prze­cho­wu­ją­ca u sie­bie skra­dzio­ne przed­mio­ty lub prze­stęp­ców


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. środ. ko­bie­ta pro­wa­dzą­ca me­li­nę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meliniarka

→ me­li­niarz


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. ko­bie­ta pro­wa­dzą­ca me­li­nę

 (1.2) daw. środ. więz. ko­bie­ta da­ją­ca przy­tu­łek zło­dzie­jom


Patrz:meliniarz

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meliniarski

do­ty­czą­cy me­li­nia­rza, me­li­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­li­ną, do­ty­czą­cy me­li­ny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla me­li­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meliniarsko

przy­słó­wek

 (1.1) tak jak na me­li­nie


Źródła:

Wiktionary

Meliniarstwo

po­tocz­nie: ogół cech wła­ści­wych me­li­nia­rzom


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pro­ce­der pro­wa­dze­nia melin


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meliniarz

1. osoba ukry­wa­ją­ca u sie­bie prze­stęp­ców lub osoby po­szu­ki­wa­ne przez po­li­cję;
2. osoba po­kąt­nie hand­lu­ją­ca al­ko­ho­lem lub nar­ko­ty­ka­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na pro­wa­dzą­cy me­li­nę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melinit

ma­te­riał wy­bu­cho­wy skła­da­ją­cy się z kwasu pi­kry­no­we­go i ko­lo­dium


Źródła:

SJP.pl

Melinować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­me­li­no­wać)

 (1.1) ukry­wać coś w me­li­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny me­li­no­wać się

 (2.1) ukry­wać się w me­li­nie


Źródła:

Wiktionary

Meliny

miej­sce schro­nie­nia, zwła­szcza dla zło­dziei i po­kąt­ne­go hand­lu al­ko­ho­lem


Źródła:

SJP.pl

Melioracja

ogół za­bie­gów słu­żą­cych do zwięk­sze­nia żyz­no­ści gleby


Me­lio­ra­cja – za­bie­gi ma­ją­ce na celu trwa­łe po­lep­sze­nie rol­ni­czych zdol­no­ści pro­duk­cyj­nych gleb.

Do za­bie­gów tych za­li­cza­my: dre­no­wa­nie ce­ra­micz­ne i PVC, wy­ko­ny­wa­nie rowów na­wad­nia­ją­co-od­wad­nia­ją­cych, bu­do­wę zbior­ni­ków re­ten­cyj­nych, re­gu­la­cję rzek, ochro­nę prze­ciw­po­wo­dzio­wą, na­sa­dze­nia ro­ślin­no­ścią te­re­nów za­le­wo­wych i nie­u­żyt­ków rol­nych (fi­to­me­lio­ra­cje).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melioracyjny

zwią­za­ny z me­lio­ra­cją


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­lio­ra­cją, słu­żą­cy do me­lio­ra­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meliorant

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie prac me­lio­ra­cyj­nych; me­lio­ra­tor


Źródła:

SJP.pl

Meliorantka

→ me­lio­rant


Patrz:meliorant

Źródła:

SJP.pl

Meliorator

rzad­ko: spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie prac me­lio­ra­cyj­nych; me­lio­rant


Źródła:

SJP.pl

Melioratywny

w ję­zy­koz­naw­stwie: do­dat­ni, roz­strzy­ga­ją­cy o do­dat­nim od­cie­niu formy wy­ra­zo­wej


przy­miot­nik

 (1.1) jęz. roz­strzy­ga­ją­cy o do­dat­nim za­bar­wie­niu formy wy­ra­zo­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meliorowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|me­lio­ro­wać.


Źródła:

Wiktionary

Meliorować

1. wy­ko­ny­wać za­bie­gi po­lep­sza­ją­ce ja­kość gleby, zwła­szcza na­wad­niać lub osu­szać;
2. daw­niej: ulep­szać po­pra­wiać


Źródła:

SJP.pl

Melioryzacja

na­bie­ra­nie przez wy­ra­zy za­bar­wie­nia do­dat­nie­go


Źródła:

SJP.pl

Melioryzm

po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny, we­dług któ­re­go dobro jest na­tu­ral­nym dą­że­niem czło­wie­ka, a dą­że­nie do zła wy­ni­ka z nie­wie­dzy lub błędu


Me­lio­ryzm (z łac. "me­lior" – lep­szy) – prze­ko­na­nie o na­tu­ral­nym dą­że­niu czło­wie­ka ku dobru, ku temu co lep­sze, do­sko­nal­sze. Może być także po­strze­ga­ny jako sze­ro­ko po­ję­te do­sko­na­le­nie spo­łe­czeń­stwa. Wiąże się ono z prze­ko­na­niem, że wszel­kie dą­że­nia do celów złych biorą się z nie­wie­dzy lub błędu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Meliowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu myd­leń­cow­ców; miod­lo­wa­te


Me­lio­wa­te, miod­lo­wa­te ("Me­lia­ce­ae" Juss.) – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu myd­leń­cow­ców "Sa­pin­da­les" (lub ru­tow­ców "Ru­ta­les" w niek­tó­rych uję­ciach sy­ste­ma­tycz­nych). Na­le­ży tu 50 ro­dza­jów z 641 ga­tun­ka­mi drzew wy­stę­pu­ją­cych w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melisa

śró­dziem­no­mor­ska by­li­na z ro­dzi­ny war­go­wych; ro­jow­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. kulin. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Me­lis­sa of­fi­ci­na­lis|L.|ref=tak., ro­śli­na lecz­ni­cza o owło­sio­nej ło­dy­dze i ja­jo­wa­tych li­ściach, kwit­ną­ca na nie­bie­sko lub ró­żo­wo, ma­ją­ca cy­try­no­wym za­pach, sto­so­wa­na także jako przy­pra­wa;

 (1.2) farm. spoż. napar spo­rzą­dzo­ny z liści me­li­sy (1.1)

 (1.3) farm. spoż. przy­pra­wa spo­rzą­dzo­na z liści me­li­sy (1.1)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meliska

her­bat­ka z me­li­sy


Źródła:

SJP.pl

Melisowaty

mio­dow­nik me­li­so­wa­ty - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) bot. przy­po­mi­na­ją­cy me­li­sę, ma­ją­cy cechy me­li­sy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melisowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­li­są, do­ty­czą­cy me­li­sy, za­wie­ra­ją­cy me­li­sę, otrzy­ma­ny z me­li­sy


Źródła:

Wiktionary

Melissa

imię żeń­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melisówka

na­lew­ka na me­li­sie le­kar­skiej i przy­pra­wach sma­ko­wych


Źródła:

SJP.pl

Melit

mi­ne­rał, sól gli­no­wa kwasu me­li­to­we­go, za­wie­ra­ją­ca wodę kry­sta­li­za­cyj­ną; wy­stę­pu­je w po­sta­ci te­tra­go­nal­nych krysz­ta­łów lub w zbi­tych sku­pie­niach barwy mio­do­wej; mio­do­wiec


Źródła:

SJP.pl

Melita

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|ż.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Melitoksyna

po­chod­na ku­ma­ry­ny, zwią­zek pow­sta­ją­cy w zgni­łej ko­ni­czy­nie; di­ku­ma­rol, an­ty­pro­trom­bi­na, an­ty­wi­ta­mi­na K


Źródła:

SJP.pl

Melitopol

mia­sto na Ukra­i­nie


Me­li­to­pol ( Мелітополь) – mia­sto po­ło­żo­ne w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści Ukra­i­ny, w ob­wo­dzie za­po­ro­skim. Od 2022 pod oku­pa­cją ro­syj­ską.

W mie­ście znaj­du­je się sta­cja ko­le­jo­wa. W po­bli­żu mia­sta znaj­du­je się pom­nik przy­ro­dy Ka­mia­na Mo­hy­ła.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melitowy

kwas me­li­to­wy - ro­dzaj kwasu or­ga­nicz­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Melitoza

cu­kier znaj­du­ją­cy się w niek­tó­rych ro­śli­nach


Źródła:

SJP.pl

Melityna

zwią­zek che­micz­ny znaj­du­ją­cy się w ja­dzie pszcze­lim


Me­li­ty­na – głów­ny skład­nik jadu eu­ro­pej­skiej pszczo­ły miod­nej "Apis mel­li­fe­ra".

Me­li­ty­na sta­no­wi ponad 50% su­chej masy jadu. Jest to pep­tyd li­nio­wy, skła­da­ją­cy się z 26 reszt ami­nok­wa­so­wych, roz­pu­szczal­ny w wo­dzie oraz o wła­ści­wo­ściach am­fi­fi­lo­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melizanosalata

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. grec­ka pasta z pie­czo­nych ba­kła­ża­nów


Źródła:

Wiktionary

Melizmat

w mu­zy­ce: ozdob­nik me­lo­dycz­ny, fi­gu­ra­cja śpie­wa­na na jed­nej sy­la­bie tek­stu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. ozdob­nik me­lo­dycz­ny, fi­gu­ra­cja zbu­do­wa­na z przy­najm­niej dwóch dźwię­ków, śpie­wa­na na jed­nej zgło­sce tek­stu;


Me­liz­mat (gr.) – fi­gu­ra me­lo­dycz­na śpie­wa­na na jed­nej sy­la­bie tek­stu. W prak­ty­ce oz­na­cza to, że na jed­nej sy­la­bie wy­ko­nu­je się wiele dźwię­ków.

Me­liz­ma­ty­ka jest cha­rak­te­ry­stycz­na dla śpie­wu am­broz­jań­skie­go, cho­ra­łu gre­go­riań­skie­go (zwła­szcza na sło­wach "Amen" lub "Al­le­lu­ja") i mu­zy­ki orien­tal­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Melizmatyczny

→ me­liz­mat


Patrz:melizmat

Źródła:

SJP.pl

Melizmatyka

ozda­bia­nie śpie­wa­ne­go tek­stu fi­gu­ra­cja­mi na jed­nej sy­la­bie, cha­rak­te­ry­stycz­ne dla cho­ra­łu gre­go­riań­skie­go


Źródła:

SJP.pl

Melić

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. mleć


Źródła:

Wiktionary

Melk

mia­sto w Au­strii


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melka

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Melki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. cu­kier­ki


Źródła:

Wiktionary

Melkicki

→ mel­ki­ta; mel­chic­ki


Źródła:

SJP.pl

Melkita

wyz­naw­ca Ko­ścio­ła mel­kic­kie­go (mel­chic­kie­go); mel­chi­ta


Źródła:

SJP.pl

Melkitka

→ mel­ki­ta


Patrz:melkita

Źródła:

SJP.pl

Mellah

dziel­ni­ca ży­dow­ska w mia­stach pół­noc­no­a­fry­kań­skich


rze­czow­nik

 (1.1) daw. dziel­ni­ca ży­dow­ska w mie­ście pół­noc­no­a­fry­kań­skim


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meller

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Mellotron

elek­tro­nicz­ny in­stru­ment kla­wi­szo­wy skon­stru­o­wa­ny w 1963 roku; me­lo­tron


Źródła:

SJP.pl

Melnik

buł­gar­skie czer­wo­ne wino o wy­so­kiej ja­ko­ści; meł­nik


Mel­nik, Meł­nik (bułg. "Мелник") – to najm­niej­sze mia­sto w Buł­ga­rii (216 miesz­kań­ców w 2011 roku), po­ło­żo­ne w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści kraju, w ob­wo­dzie Bła­go­jew­grad, w gmi­nie San­dan­ski.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melo

po­tocz­nie: ślina


Melo – mia­sto we wschod­nim Urug­wa­ju, na wschod­nim krań­cu nie­wy­so­kie­go pasma Cu­chil­la Gran­de, na wy­so­ko­ści 80 m n.p.m. Po­ło­żo­ne jest około 60 km od gra­ni­cy z Bra­zy­lią. Lud­ność: 50,6 tys. (2004). Oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny de­par­ta­men­tu Cerro Largo.

Mia­sto zo­sta­ło za­ło­żo­ne 27 czerw­ca 1795 przez re­pre­zen­tu­ją­ce­go Kró­le­stwo Hisz­pa­nii Agustína de la Rosę.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melodeklamacja

de­kla­mo­wa­nie ut­wo­rów li­te­rac­kich przy akom­pa­nia­men­cie mu­zy­ki; me­lo­re­cy­ta­cja


Źródła:

SJP.pl

Melodeklamacyjny

przy­miot­nik od: me­lo­de­kla­ma­cja


Źródła:

SJP.pl

Melodeklamatorka

→ me­lo­de­kla­ma­tor


Patrz:melodeklamator

Źródła:

SJP.pl

Melodeklamować

de­kla­mo­wać ut­wo­ry li­te­rac­kie przy akom­pa­nia­men­cie mu­zy­ki; me­lo­re­cy­to­wać


Źródła:

SJP.pl

Melodia

obok rytmu i har­mo­nii jeden z pod­sta­wo­wych ele­men­tów dzie­ła mu­zycz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ciąg dźwię­ków, każdy o okre­ślo­nej wy­so­ko­ści i cza­sie trwa­nia, roz­poz­na­wa­ny przez słu­cha­cza jako jedna ca­łość;


Me­lo­dia – jeden z głów­nych ele­men­tów dzie­ła mu­zycz­ne­go; na­stęp­stwo dźwię­ków róż­nej wy­so­ko­ści, zor­ga­ni­zo­wa­nych w cza­sie i od­bie­ra­nych jako spój­na linia mu­zycz­na. Ter­min wy­wo­dzi się z grec­kich okre­śleń zwią­za­nych ze śpie­wem lub pie­śnią. Prze­bieg me­lo­dii kształ­tu­ją za­rów­no czyn­ni­ki wy­so­ko­ścio­we, takie jak dobór dźwię­ków, re­la­cje in­ter­wa­ło­we, skala i am­bi­tus, jak i czyn­ni­ki cza­so­we, zwią­za­ne z ryt­micz­nym upo­rząd­ko­wa­niem dźwię­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Melodio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: me­lo­dia


Źródła:

Wiktionary

Melodramat

1. utwór dra­ma­tycz­ny, film lub po­wieść o sen­sa­cyj­nej fa­bu­le ob­fi­tu­ją­cy w sen­ty­men­tal­ne sceny;
2. hi­sto­ria, scena lub za­cho­wa­nie prze­sad­nie sen­ty­men­tal­ne i eg­zal­to­wa­ne;
3. utwór dra­ma­tycz­ny z mu­zy­ką i me­lo­de­kla­ma­cją, po­pu­lar­ny w XVIII w.


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. film. teatr. sen­ty­men­tal­ny utwór o wart­kiej fa­bu­le prze­pla­ta­nej wąt­ka­mi mi­łos­ny­mi

 (1.2) sy­tu­a­cja nad­mier­nie sen­ty­men­tal­na


Me­lo­dra­mat – utwór li­te­rac­ki, li­te­rac­ko-mu­zycz­ny lub fil­mo­wy o sen­sa­cyj­nej fa­bu­le na­sy­co­nej efek­ta­mi pa­te­tycz­no-sen­ty­men­tal­ny­mi i z za­war­tym w niej wąt­kiem mi­łos­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Melodramatyczny

→ me­lo­dra­mat


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy me­lo­dra­ma­tu


Patrz:melodramat

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melodyczność

cha­rak­te­ry­stycz­na w za­kre­sie me­lo­dii cecha ja­kie­goś ut­wo­ru, stylu, kom­po­zy­to­ra lub epoki; me­lo­dy­ka


Źródła:

SJP.pl

Melodyczny

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do me­lo­dy­ki

 (1.2) przest. me­lo­dyj­ny


Źródła:

Wiktionary

Melodyjka

1. zdrob­nie­nie od: me­lo­dia;
2. pro­sta, nie­skom­pli­ko­wa­na me­lo­dia; śpiew­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: me­lo­dia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melodyjnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób me­lo­dyj­ny


Źródła:

Wiktionary

Melodyjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: me­lo­dyj­nie


Źródła:

SJP.pl

Melodyjniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: me­lo­dyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Melodyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co me­lo­dyj­ne


Źródła:

Wiktionary

Melodyjny

1. przy­jem­nie brzmią­cy; dźwięcz­ny; har­mo­nij­ny;
2. od­no­szą­cy się do me­lo­dii


przy­miot­nik

 (1.1) o przy­jem­nym brzmie­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melodyk

muzyk kształ­tu­ją­cy motyw ut­wo­ru mu­zycz­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Melodyka

cha­rak­te­ry­stycz­na w za­kre­sie me­lo­dii cecha ja­kie­goś ut­wo­ru, stylu, kom­po­zy­to­ra lub epoki


Me­lo­dy­ka – ele­ment dzie­ła mu­zycz­ne­go po­rząd­ku­ją­cy na­stęp­stwo dźwię­ków. Też: ze­spół cech me­lo­dii cha­rak­te­ry­stycz­nych dla da­ne­go stylu, epoki, grupy kom­po­zy­to­rów, np. me­lo­dy­ka ba­ro­ko­wa, me­lo­dy­ka w ut­wo­rach Fry­de­ry­ka Cho­pi­na.

Me­lo­dy­kę dzie­li się na: wo­kal­ną (prze­wa­ga se­kund, ogra­ni­czo­na ruch­li­wość) i in­stru­men­tal­ną (więk­sze zróż­ni­co­wa­nie in­ter­wa­ło­we).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melodysta

kom­po­zy­tor uwy­dat­nia­ją­cy w ut­wo­rze mu­zycz­nym me­lo­dię


Źródła:

SJP.pl

Melodystka

→ me­lo­dy­sta


Patrz:melodysta

Źródła:

SJP.pl

Melograf

przy­rząd umo­co­wa­ny przy for­te­pia­nie no­tu­ją­cy na pa­pie­rze zapis nu­to­wy gra­nej mu­zy­ki; pia­no­graf


Me­lo­graf – sto­so­wa­ne w ba­da­niach mu­zy­ko­lo­gicz­nych do cią­głe­go, gra­ficz­ne­go przed­sta­wia­nia me­lo­dii lub mo­no­fo­nicz­nej ek­spre­sji wo­kal­nej o okre­ślo­nej wy­so­ko­ści dźwię­ku. Wy­ni­kiem jego dzia­ła­nia jest me­lo­gram, uka­zu­ją­cy zwy­kle wy­so­kość dźwię­ku i gło­śność jako funk­cje czasu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Meloman

mi­ło­śnik mu­zy­ki; mu­zy­ko­man


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mi­ło­śnik mu­zy­ki (w do­my­śle: kla­sycz­nej)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melomania

uwiel­bie­nie mu­zy­ki, fa­scy­na­cja sztu­ką mu­zycz­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­mi­ło­wa­nie do mu­zy­ki, zwła­szcza kla­sycz­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melomanka

mi­ło­śnicz­ka mu­zy­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która lubi słu­chać mu­zy­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melomański

przy­miot­nik od: me­lo­man


Źródła:

SJP.pl

Melon

1. ro­śli­na jed­no­rocz­na z ro­dza­ju dy­nio­wa­tych, wy­wo­dzą­ca się z tro­pi­kal­nej Afry­ki lub Azji; owoc tej ro­śli­ny;
2. ka­pe­lusz męski o twar­dym pół­ku­li­stym denku; me­lo­nik;
3. po­tocz­nie: mi­lion zło­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na z ga­tun­ku ogó­rek melon, na­le­żą­ce­go do ro­dzi­ny jed­no­rocz­nych dy­nio­wa­tych;

 (1.2) spoż. ja­dal­ny owoc me­lo­na (1.1)

 (1.3) przen. slang. grub. wy­dat­na ko­bie­ca pierś

 (1.4) uczn. mi­lion a. ty­siąc zło­tych

 (1.6) więz. ostrzy­żo­na głowa

 (1.7) więz. ka­pe­lusz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melonik

1. męski ka­pe­lusz o twar­dym, pół­ko­li­stym denku; dę­ciak;
2. zdrob­nie­nie od: melon


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sztyw­ny, pół­ko­li­sty ka­pe­lusz męski

 (1.2) zdrobn. od melon


Me­lo­nik – ro­dzaj mę­skie­go na­kry­cia głowy, ka­pe­lusz z nie­wiel­kim ron­dem o pod­wi­nię­tej do góry kra­wę­dzi i wy­pu­kłym pół­ku­li­stym (po­dob­nym do po­łów­ki me­lo­na) den­kiem. Nie­miec­ka nazwa ta­kie­go ka­pe­lu­sza ("Me­lo­ne"), po­dob­nie jak fran­cu­ska ("cha­pe­au melon") oraz je­szcze w kilku in­nych ję­zy­kach także na­wią­zu­je do po­do­bień­stwa do tego owocu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Melonogłów

me­lo­no­głów wie­lo­zęb­ny - ga­tu­nek ssaka z ro­dzi­ny del­fi­no­wa­tych; del­fin gru­bo­gło­wy


Źródła:

SJP.pl

Melonowaty

ma­ją­cy kształt me­lo­na, przy­po­mi­na­ją­cy melon


Źródła:

SJP.pl

Melonowcowate

ro­dzi­na ro­ślin dwu­li­ścien­nych


Me­lo­now­co­wa­te ("Ca­ri­ca­ce­ae" Du­mort) – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu ka­pu­stow­ców ("Bras­si­ca­les"). Na­le­ży tu 6 ro­dza­jów z 34–35 ga­tun­ka­mi. Wy­stę­pu­ją głów­nie w tro­pi­kal­nej czę­ści Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej, tylko jeden ro­dzaj ("Cy­li­co­morp­ha") w tro­pi­kal­nej Afry­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melonowcowaty

o ce­chach me­lo­now­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Melonowiec

wy­so­ka by­li­na o po­kro­ju drze­wia­stym, upra­wia­na w kra­jach tro­pi­kal­nych ze wzglę­du na ja­dal­ne, żół­to­po­ma­rań­czo­we owoce przy­po­mi­na­ją­ce me­lo­ny; drze­wo me­lo­no­we, pa­pa­ja


Me­lo­no­wiec ("Ca­ri­ca" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny me­lo­now­co­wa­tych ("Ca­ri­ca­ce­ae"). W tra­dy­cyj­nym uję­ciu za­li­cza­nych było do niego ok. 20 ga­tun­ków ros­ną­cych w na­tu­rze w Ame­ry­ce Środ­ko­wej i Po­łud­nio­wej. W upra­wie sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­ny w całej stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej jako ro­śli­na ja­dal­na zo­stał me­lo­no­wiec wła­ści­wy "C. pa­pa­ya". W no­wszych uję­ciach sy­ste­ma­tycz­nych ga­tun­ki tu za­li­cza­ne zo­sta­ły roz­dzie­lo­ne mię­dzy inne ro­dza­je, a w ro­dza­ju "Ca­ri­ca" zo­stał tylko "C. pa­pa­ya".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melonowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­lo­na­mi, do­ty­czą­cy me­lo­nów, wy­ko­na­ny z me­lo­na

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ma­ją­cy ja­kieś cechy me­lo­na np. smak, za­pach


Źródła:

Wiktionary

Melony

1. ro­śli­na jed­no­rocz­na z ro­dza­ju dy­nio­wa­tych, wy­wo­dzą­ca się z tro­pi­kal­nej Afry­ki lub Azji; owoc tej ro­śli­ny;
2. ka­pe­lusz męski o twar­dym pół­ku­li­stym denku; me­lo­nik;
3. po­tocz­nie: mi­lion zło­tych


Źródła:

SJP.pl

Melopea

w an­tycz­nej po­ez­ji grec­kiej: obrzę­do­wa pieśń ta­necz­na wy­ko­ny­wa­na przez aojdę przy akom­pa­nia­men­cie mu­zy­ki; me­lo­pe­ja


Źródła:

SJP.pl

Melopeja

w an­tycz­nej po­ez­ji grec­kiej: obrzę­do­wa pieśń ta­necz­na wy­ko­ny­wa­na przez aojda przy akom­pa­nia­men­cie mu­zy­ki; me­lo­pea


Źródła:

SJP.pl

Melorecytacja

de­kla­mo­wa­nie ut­wo­rów li­te­rac­kich przy akom­pa­nia­men­cie mu­zy­ki; me­lo­de­kla­ma­cja


Me­lo­re­cy­ta­cja (me­lo­de­kla­ma­cja) – ar­ty­stycz­ne wy­gła­sza­nie ut­wo­rów li­te­rac­kich z to­wa­rzy­sze­niem mu­zy­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melorecytacyjny

przy­miot­nik od: me­lo­re­cy­ta­cja


Źródła:

SJP.pl

Melorecytatorka

→ me­lo­re­cy­ta­tor


Patrz:melorecytator

Źródła:

SJP.pl

Melos

daw­niej w mu­zy­ce: po­ję­cie cha­rak­te­ry­zu­ją­ce me­lo­dycz­ną pod­sta­wę ut­wo­ru mu­zycz­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Melotron

elek­tro­nicz­ny in­stru­ment kla­wi­szo­wy skon­stru­o­wa­ny w 1963 roku; mel­lo­tron


Me­lo­tron ( mel­lo­tron) – obok or­ga­nów Ham­mon­da, naj­po­wszech­niej uży­wa­ny in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy elek­tro­fo­nów elek­tro­me­cha­nicz­nych ery przed­syn­te­za­to­ro­wej.

Me­lo­tron zo­stał skon­stru­o­wa­ny w 1963 roku i pro­du­ko­wa­ny był do 1986 roku. Pro­du­ko­wa­ła go an­giel­ska firma Stre­et­ly Elec­tro­nics.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melpomena

sztu­ka te­a­tral­na; teatr


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. muza tra­ge­dii, jedna z to­wa­rzy­szek Apol­la; córka Zeusa i Mne­mo­sy­ne;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Melpomene

w mi­to­lo­gii grec­kiej: muza tra­ge­dii, przed­sta­wia­na z maską tra­gicz­ną; Mel­po­me­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Melszpajz

le­gu­mi­na pa­rzo­na z mąki, mleka i jaj; melsz­pejz


Źródła:

SJP.pl

Melszpejz

le­gu­mi­na pa­rzo­na z mąki, mleka i jaj; melsz­pajz


Źródła:

SJP.pl

Meltemi

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) me­te­o­rol. wiatr na Morzu Egej­skim wie­ją­cy latem, przy­no­szą­cy dobrą po­go­dę;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Melton

gruba tka­ni­na pła­szczo­wa z przę­dzy weł­nia­nej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Meluzyna

1. po­pu­lar­ny w śred­nio­wie­czu świecz­nik wi­szą­cy, umie­szcza­ny zaz­wy­czaj poś­rod­ku stro­pu sali ja­dal­nej;
2. ele­ment zdob­ni­czy świecz­ni­ków lub lu­ster w kształ­cie ko­bie­ty z ogo­nem ryby lub węża


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mit. książk. po­stać z li­te­ra­tu­ry śred­nio­wiecz­nej i mitów, pół-ko­bie­ta, pół-ryba;


Me­lu­zy­na – we­dług le­gend i fol­klo­ru to ru­sał­ka wodna o po­sta­ci węża, która za­mie­ni­ła się w ko­bie­cą po­stać. We­dług jed­nej z wer­sji le­gend li­te­rac­kich z XIV wieku Me­lu­zy­na była cza­ro­dziej­ką. Taka wer­sja zo­sta­ła spi­sa­na w la­tach 1387–1393 przez Je­ha­na (Jeana) d’Arras, dwo­rza­ni­na księ­cia Jana de Berry.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Melville

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Melzer

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Melzupa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zupa mlecz­na z mąką


Źródła:

Wiktionary

Melzupka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. zdrobn. od: mel­zu­pa


Źródła:

Wiktionary

Mem

w so­cjo­bio­lo­gii: jed­nost­ka in­for­ma­cji kul­tu­ro­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kult. da­ją­ca się po­wie­lać i pod­le­ga­ją­ca ewo­lu­cji jed­nost­ka kul­tu­ry;

 (1.2) in­form. środ. in­ter­ne­to­we: chwyt­li­wy obra­zek, po­wie­la­ny przez ko­lej­ne osoby w in­ter­ne­cie;

 (1.3) jęz. trzy­na­sta li­te­ra al­fa­be­tów se­mic­kich (fe­nic­kie­go, arab­skie­go م, he­braj­skie­go מ, ara­mej­skie­go i sy­ryj­skie­go);

forma za­im­ka.

 (2.1) daw. N. i Ms. m. oraz n. od: mój


Mem (od gr. mi­me­sis „na­śla­dow­nict­wo”) – w me­me­ty­ce najm­niej­sza jed­nost­ka in­for­ma­cji kul­tu­ro­wej (in­for­ma­cji prze­ka­zy­wa­nej po­za­ge­ne­tycz­nie), ana­lo­gicz­na do genu, bę­dą­ce­go jed­nost­ką ewo­lu­cji bio­lo­gicz­nej. Uj­mu­je się go jako au­to­no­micz­ną struk­tu­rę ne­u­ro­nal­ną i za­ra­zem no­śnik in­for­ma­cji kul­tu­ro­wej, a także jako jed­nost­kę in­for­ma­cji kul­tu­ro­wej za­pi­sy­wa­ną wy­łącz­nie w mózgu (jako no­śni­ku) albo za­rów­no w mózgu, jak i na in­nych no­śni­kach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Membrana

cien­ka, sprę­ży­sta płyt­ka prze­no­szą­ca drga­nia aku­stycz­ne na me­cha­nicz­ne albo me­cha­nicz­ne na aku­stycz­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. cien­ka ela­stycz­na prze­gro­da mię­dzy dwoma oś­rod­ka­mi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Membranofon

in­stru­ment per­ku­syj­ny, w któ­rym źró­dłem dźwię­ku jest drga­ją­ca skóra lub błona


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. in­stru­ment mu­zycz­ny, w któ­rym wi­bra­to­rem dźwię­ku jest mem­bra­na;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Membranowy

przy­miot­nik od: mem­bra­na


Źródła:

SJP.pl

Memecoin

[czy­taj: mem­kojn] kryp­to­wa­lu­ta opar­ta na memie in­ter­ne­to­wym, zwy­kle sil­nie spe­ku­la­cyj­na i po­zba­wio­na re­al­nej war­to­ści użyt­ko­wej


Źródła:

SJP.pl

Memeja

(r. żeń­ski) ko­bie­ta po­wol­na, ospa­ła, nie­zor­ga­ni­zo­wa­na, nie­po­rad­na ży­cio­wo; także o męż­czyź­nie z sil­niej­szym za­bar­wie­niem ek­spre­syw­nym; nie­zda­ra, ofer­ma, cia­maj­da, ciapa


Źródła:

SJP.pl

Memento

ro­dzaj ostrze­że­nia, prze­stro­gi


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. przy­pom­nie­nie

 (1.2) książk. ostrze­że­nie, prze­stro­ga

 (1.3) rel. każda z dwu mod­litw za­czy­na­ją­cych się od słowa „me­men­to” pod­czas mszy rzym­sko­ka­to­lic­kiej


Zo­bacz też: Me­men­to (sin­gel).

Me­men­to – ame­ry­kań­ski dra­mat dre­szczo­wy neo-noir z 2000 roku w re­ży­se­rii Chri­stop­he­ra No­la­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Memetyczka

spe­cja­list­ka ba­da­ją­ca funk­cjo­no­wa­nie memów (jed­no­stek in­for­ma­cji kul­tu­ro­wej)


Źródła:

SJP.pl

Memetyczny

→ me­me­ty­ka


Patrz:memetyka

Źródła:

SJP.pl

Memetyk

spe­cja­li­sta ba­da­ją­cy funk­cjo­no­wa­nie memów (jed­no­stek in­for­ma­cji kul­tu­ro­wej)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ba­dacz zaj­mu­ją­cy się me­me­ty­ką

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) ba­dacz­ka zaj­mu­ją­ca się me­me­ty­ką


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Memetyka

dzie­dzi­na nauki ba­da­ją­ca funk­cjo­no­wa­nie memów (jed­no­stek in­for­ma­cji kul­tu­ro­wej)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. kult. dzie­dzi­na wie­dzy o pro­ce­sach re­pli­ka­cji i ewo­lu­cji memów, uwa­ża­na cza­sem za pa­ra­na­u­kę;


Me­me­ty­ka ( me­me­tics) – nauka ba­da­ją­ca za­rów­no te­o­re­tycz­nie, jak i em­pi­rycz­nie, pro­ce­sy re­pli­ka­cji memów, ich roz­prze­strze­nia­nie się i ewo­lu­cję. Me­me­ty­ka jest pa­ra­dyg­ma­tem ewo­lu­cji kul­tu­ro­wej za­kła­da­ją­cym, że tak jak w ewo­lu­cji bio­lo­gicz­nej jed­nost­ką do­bo­ru jest gen, tak w ewo­lu­cji kul­tu­ro­wej jed­nost­ką do­bo­ru jest mem, czyli najm­niej­sza jed­nost­ka in­for­ma­cji kul­tu­ro­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Memficki

przy­miot­nik od: Mem­fis (sta­ro­żyt­ne mia­sto w Egip­cie)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) sta­roż. zwią­za­ny z Mem­fi­sem, do­ty­czą­cy Mem­fi­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Memfis

sta­ro­żyt­ne mia­sto egip­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. jedno z naj­waż­niej­szych miast sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu;


Mem­fis (gr. Μέμφις, "Mémphis") – grec­ka nazwa jed­ne­go z naj­waż­niej­szych miast sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu, cen­trum po­li­tycz­ne­go, hand­lo­we­go i ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go, oś­rod­ka kultu Ptaha, Sech­met i Apisa, sto­li­cy w epoce Sta­re­go Pań­stwa (III–VI dy­na­stia).

Współ­cze­śnie z mia­sta za­cho­wa­ły się fun­da­men­ty świą­ty­ni, reszt­ki pa­ła­cu kró­lew­skie­go i kilka wiel­kich po­są­gów; o jego daw­nej świet­no­ści świad­czą trzy roz­le­gle ne­kro­po­le: Abu­sir na pół­no­cy oraz Sak­ka­ra i Dah­szur na po­łud­niu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Memiara

→ me­miarz


Patrz:memiarz

Źródła:

SJP.pl

Memiarka

po­tocz­nie: ko­bie­ta two­rzą­ca w in­ter­ne­cie chwyt­li­we in­for­ma­cje o cha­rak­te­rze hu­mo­ry­stycz­nym, zwy­kle w po­sta­ci fil­mi­ku, obraz­ka lub zdję­cia


Źródła:

SJP.pl

Memiarz

po­tocz­nie: twór­ca memów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) slang. mi­ło­śnik lub twór­ca memów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Memicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób me­micz­ny


Źródła:

Wiktionary

Memiczność

→ me­micz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co me­micz­ne


Patrz:memiczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Memiczny

taki, o któ­rym łatwo można stwo­rzyć wiele memów; me­mot­wór­czy


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) slang. młodz. in­spi­ru­ją­cy do two­rze­nia memów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Memik

zdrob­nie­nie od: mem (chwyt­li­wa in­for­ma­cja w in­ter­ne­cie)


Źródła:

SJP.pl

Memistor

ele­ment elek­tro­che­micz­ny, in­te­gra­tor z pa­mię­cią ana­lo­go­wą, w któ­rym wy­ko­rzy­sta­no zja­wi­sko elek­tro­o­sa­dza­nia i elek­tro­roz­pu­szcza­nia


Źródła:

SJP.pl

Memla

dziec­ko, które zwy­kle je bar­dzo mało, bez ape­ty­tu


Źródła:

SJP.pl

Memnon

po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej


Mem­non (gr. Μέμνων Mémnōn, łac. Mem­non) – w mi­to­lo­gii grec­kiej król Etio­pów, syn Eos ze związ­ku z Ti­to­no­sem, uczest­nik wojny tro­jań­skiej.

Był on silny, mężny i pię­kny, zabił An­ty­lo­cha i po­legł z ręki jego przy­ja­cie­la – Achil­le­sa pod Troją. Eos, zroz­pa­czo­na po stra­cie syna, padła do nóg Zeusa i wy­bła­ga­ła o uz­na­nie dla syna, aby miał cześć u ludzi, ni­cze­go nie pro­sząc dla sie­bie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Memnonowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Mem­no­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Memo

pre­cy­zyj­na, zwię­zła no­tat­ka do­ku­men­tu­ją­ca bie­żą­ce usta­le­nia, sto­so­wa­na w fir­mach, in­sty­tu­cjach i urzę­dach; no­tat­ka służ­bo­wa


Źródła:

SJP.pl

Memorabilia

rze­czy wie­ko­pom­ne, godne za­pa­mię­ta­nia


Me­mo­ra­bi­lia – dwu­pły­to­wy album ze­spo­łu Stare Dobre Mał­żeń­stwo, wy­da­ny 10 paź­dzier­ni­ka 2016.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Memorandum

no­tat­ka uszcze­gó­ła­wia­ją­ca lub wy­ja­śnia­ją­ca sta­no­wi­sko przed­sta­wio­ne przez jedną ze stron w trak­cie roz­mów lub w ust­nym oś­wiad­cze­niu; aide-mémoire


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. nie­pod­pi­sa­ne i nie­pod­stem­plo­wa­ne je­szcze pismo, do­ku­ment dy­plo­ma­tycz­ny, mo­gą­cy być przed­mio­tem ro­ko­wań


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Memoratywny

upa­mięt­nia­ją­cy; kom­me­mo­ra­cyj­ny, kom­me­mo­ra­tyw­ny, ko­me­mo­ra­cyj­ny, ko­me­mo­ra­tyw­ny


Źródła:

SJP.pl

Memorialny

do­ty­czą­cy upa­mięt­nie­nia waż­nych wy­da­rzeń lub po­sta­ci z przesz­ło­ści


Źródła:

SJP.pl

Memoriał

ro­dzaj ofi­cjal­ne­go pisma do władz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) społ. polit. ofi­cjal­ne pismo do władz, które za­wie­ra proś­by lub uwagi do­ty­czą­ce waż­nych dla ogółu sprawch

 (1.2) sport. za­wo­dy spor­to­we dla ucz­cze­nia czy­jejś pa­mię­ci

 (1.3) hand. ekon. księ­ga hand­lo­wa przez­na­czo­na do księ­go­wa­nia obro­tów bez­go­tów­ko­wych

 (1.4) przest. pa­mięć, pa­mię­ta­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Memoriałowy

przy­miot­nik od: me­mo­riał


Źródła:

SJP.pl

Memorystick

typ wy­mien­nych kart pa­mię­ci, uży­wa­ny np. w niek­tó­rych apa­ra­tach cy­fro­wych


Źródła:

SJP.pl

Memoryzacja

za­cho­wy­wa­nie w pa­mię­ci; za­pa­mię­ty­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Memotwórczy

sprzy­ja­ją­cy pow­sta­wa­niu memów; me­micz­ny


Źródła:

SJP.pl

Memować

śro­do­wi­sko­wo: two­rzyć memy


Źródła:

SJP.pl

Memowy

→ mem


Patrz:mem

Źródła:

SJP.pl

Memphis

[czy­taj: mem­fis] mia­sto w USA


Memp­his – mia­sto i zna­czą­cy port rzecz­ny w środ­ko­wej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych, w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści hrab­stwa Shel­by, w sta­nie Ten­nes­see, nad rzeką Mis­si­si­pi. Nazwa po­cho­dzi od mia­sta Mem­fis w sta­ro­żyt­nym Egip­cie. We­dług da­nych z 2023 liczy 618,6 tys. miesz­kań­ców i obej­mu­je bli­sko 1,34 mln w ob­sza­rze me­tro­po­li­tal­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Memrystor

jeden z pod­sta­wo­wych bier­nych ele­men­tów elek­tro­nicz­nych


Mem­ry­stor (ang. "mem­ri­stor") – jeden z pod­sta­wo­wych bier­nych ele­men­tów elek­tro­nicz­nych; trzy po­zo­sta­łe to opor­nik (re­zy­stor), kon­den­sa­tor i cewka. Mem­ry­stor ( me­mo­ry re­si­stor – opor­nik z pa­mię­cią) dzia­ła jako po­je­dyn­cza ko­mór­ka pa­mię­ci, może być użyty do prze­cho­wy­wa­nia jed­ne­go bitu in­for­ma­cji, re­zy­stan­cja mem­ry­sto­ra może być ste­ro­wa­na prą­do­wo.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Memrystorowy

→ mem­ry­stor


Patrz:memrystor

Źródła:

SJP.pl

Memuar

daw­niej: pa­mięt­nik


Źródła:

SJP.pl

Memuarowy

→ me­mu­ar; pa­mięt­ni­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Memuarysta

daw­niej: autor me­mu­a­rów (pa­mięt­ni­ków); pa­mięt­ni­karz


Źródła:

SJP.pl

Memuarystka

→ me­mu­a­ry­sta


Patrz:memuarysta

Źródła:

SJP.pl

Memuarystyczny

do­ty­czą­cy me­mu­a­ry­sty­ki (pa­mięt­ni­kar­stwa); pa­mięt­ni­kar­ski


Źródła:

SJP.pl

Memuarystyka

daw­niej: pi­sa­nie me­mu­a­rów (pa­mięt­ni­ków); pa­mięt­ni­kar­stwo


Źródła:

SJP.pl

Memłanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|me­młać.


Źródła:

Wiktionary

Memłać

ma­młać; po­tocz­nie:
1. prze­wra­cać ję­zy­kiem w buzi; mam­lać, mam­leć;
2. gnieść coś, bru­dzić i po­nie­wie­rać


Źródła:

SJP.pl

Men

po­tocz­nie, cza­sa­mi iro­nicz­nie, o chło­pa­ku, męż­czyź­nie


skró­to­wiec

 (1.1) = Mi­ni­ster­stwo Edu­ka­cji Na­ro­do­wej;


Men (niem. "Main", łac. "Mo­e­nus", "Menus", śrłac. "Mo­go­nus") – rzeka w środ­ko­wych Niem­czech o dłu­go­ści 524 km.

Źró­dło w Smre­cza­nach (Biały Men, "Weißer Main") i Jurze Fran­koń­skiej (Czer­wo­ny Men, "Roter Main"), pły­nie przez Ba­wa­rię i Hesję i ucho­dzi do Renu w Mainz-Ka­stel (dziel­ni­cy Wies­ba­den).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Menacha

po­tocz­nie: duża me­naż­ka


Źródła:

SJP.pl

Menachem

imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Menachinon

wi­ta­mi­na K2, roz­pu­szczal­na w tłu­szczach; far­no­chi­non


Źródła:

SJP.pl

Menada

1. ko­bie­ta w sta­nie ek­sta­zy w cza­sie uro­czy­sto­ści ku czci Dio­ni­zo­sa; ba­chant­ka;
2. w prze­no­śni o ko­bie­cie nie­na­tu­ral­nie pod­nie­co­nej


Źródła:

SJP.pl

Menadion

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy chi­no­nów; wi­ta­mi­na K3


Me­na­dion – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy chi­no­nów, syn­te­tycz­na pro­wi­ta­mi­na roz­pu­szczal­na w tłu­szczach, okre­śla­na jako wi­ta­mi­na K3, sto­so­wa­na jako lek he­mo­sta­tycz­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Menadżer

1. kie­row­nik, za­rząd­ca przed­się­bior­stwa; ma­na­ger, me­ne­dżer;
2. osoba or­ga­ni­zu­ją­ca wy­stę­py estra­do­we lub im­pre­zy spor­to­we, kie­ru­ją­ca spra­wa­mi kon­trak­to­wy­mi ar­ty­stów lub spor­tow­ców, opie­ku­ją­ca się ich in­te­re­sa­mi; me­ne­dżer, me­na­żer, ma­na­ger, agent


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekon. kie­row­nik;

 (1.2) osoba, która zaj­mu­je się re­pre­zen­to­wa­niem ar­ty­sty, spor­tow­ca lub ich ze­spo­łu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) in­form. pro­gram za­rzą­dza­ją­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Menadżerka

→ me­na­dżer; me­na­żer­ka, ma­na­ger­ka, me­ne­dżer­ka


Źródła:

SJP.pl

Menago

po­tocz­nie: ma­na­ger, kie­row­nik


Źródła:

SJP.pl

Menaion

12 ksiąg o ży­wo­cie świę­tych, uło­żo­ne w po­rząd­ku świę­to­wa­nia ich pa­mię­ci we­dług ka­len­da­rza pra­wo­sław­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Menakme

okres w życiu ko­bie­ty od pier­wszej do ostat­niej men­stru­a­cji


Me­nak­me – okres w życiu ko­bie­ty od pier­wszej do ostat­niej mie­siącz­ki, czyli od końca okre­su doj­rze­wa­nia do me­no­pa­u­zy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Menam

rzeka w Azji


Menam (taj. "Chao Phra­ya") – rzeka na Pół­wy­spie In­do­chiń­skim w za­chod­niej Taj­lan­dii.

Przy jej uj­ściu do Za­to­ki Taj­landz­kiej po­ło­żo­ny jest Bang­kok, sto­li­ca Taj­lan­dii. Dłu­gość ok. 365 km, po­wierzch­nia do­rze­cza 160 tys. km². Menam pow­sta­je z po­łą­cze­nia rzek: Ping (590 km) i Nan (627 km), pły­nie przez Ni­zi­nę Me­na­mu (Czau Praja), a ucho­dząc do Za­to­ki Taj­landz­kiej two­rzy roz­le­głą deltę. Jest wy­ko­rzy­sty­wa­na do na­wad­nia­nia, że­glu­gi i spła­wu drew­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Menamski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Me­na­mem, do­ty­czą­cy Me­na­mu


Źródła:

Wiktionary

Menander

obce imię mę­skie


Zo­bacz też: Me­nan­der (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Me­nan­der ( Μένανδρος "Me­nan­dros", 342–291 p.n.e.) – sta­ro­żyt­ny poeta grec­ki, głów­ny przed­sta­wi­ciel ko­me­dii nowej i ko­me­dii cha­rak­te­rów.

Po­cho­dził z ro­dzi­ny, która za­pew­ni­ła mu sta­ran­ne wy­cho­wa­nie i wyksz­tał­ce­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Menarche

pier­wsze krwa­wie­nie mie­siącz­ko­we u dziew­cząt


Me­nar­che – okre­śle­nie oz­na­cza­ją­ce wy­stą­pie­nie u dziew­cząt pier­wszej mie­siącz­ki (pier­wsze­go cyklu men­stru­a­cyj­ne­go).

Me­nar­che wy­stę­pu­je po 14 mie­sią­cach od szczy­tu skoku pok­wi­ta­nio­we­go. Wiek me­nar­che jest zew­nątrz­po­pu­la­cyj­nie jak i wew­nątrz­po­pu­la­cyj­nie zróż­ni­co­wa­ny, za­le­ży od czyn­ni­ków ge­ne­tycz­nych i czyn­ni­ków śro­do­wi­sko­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Menassa

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Menat

w sta­ro­żyt­nym Egip­cie: na­szyj­nik z ko­ra­li­ków, uży­wa­ny jako amu­let lub in­stru­ment mu­zycz­ny


Menat – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Ower­nia-Rodan-Alpy, w de­par­ta­men­cie Puy-de-Dôme.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 640 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 32 osoby/km² (wśród 1310 gmin Ower­nii Menat pla­su­je się na 336. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 451.).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Menaż

1. prze­sta­rza­le:
a) ka­sy­no woj­sko­we
b) go­spo­dar­stwo do­mo­we
2. daw­niej: oszczęd­ne go­spo­da­ro­wa­nie


Menaż – w ga­stro­no­mii okre­śle­nie ele­men­tu za­sta­wy sto­ło­wej w po­sta­ci sto­ja­ka na przy­pra­wy ułat­wia­ją­ce­go ich prze­no­sze­nie. Po­pu­lar­ny w lo­ka­lach ga­stro­no­micz­nych, nie­kie­dy na­zy­wa­ny bywa rów­nież "przy­praw­ni­kiem".

W pod­sta­wo­wej wer­sji po­sia­da miej­sca na sol­nicz­kę i pieprz­nicz­kę, jed­nak można spot­kać bar­dziej ro­zbu­do­wa­ne me­na­że, które mogą po­mie­ścić wię­cej po­jem­ni­ków z przy­pra­wa­mi syp­ki­mi lub płyn­ny­mi, ta­ki­mi jak ocet, oliwa, maggi, pa­pry­ka, a także np. wy­ka­łacz­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Menaża

kuch­nia lub sto­łów­ka woj­sko­wa


Źródła:

SJP.pl

Menażer

osoba or­ga­ni­zu­ją­ca wy­stę­py estra­do­we lub im­pre­zy spor­to­we, kie­ru­ją­ca spra­wa­mi kon­trak­to­wy­mi ar­ty­stów lub spor­tow­ców, opie­ku­ją­ca się ich in­te­re­sa­mi; me­na­dżer, me­ne­dżer, ma­na­ger, agent


Źródła:

SJP.pl

Menażeria

1. daw­niej: klat­ki z dzi­ki­mi zwie­rzę­ta­mi prze­wo­żo­ne i wy­sta­wia­ne dla roz­ryw­ki pu­blicz­no­ści; także: miej­sce gdzie się trzy­ma i po­ka­zu­je te zwie­rzę­ta;
2. prze­no­śnie: grupa ludzi o nie­ty­po­wym wy­glą­dzie lub upo­do­ba­niach; także: zbiór dzi­wacz­nych przed­mio­tów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. zool. nie­co­dzien­ne ga­tun­ki zwie­rząt w klat­kach ob­wo­żo­ne w ce­lach po­ka­zo­wych;

 (1.2) hist. zool. po­mie­szcze­nie lub ze­spół kla­tek, gdzie prze­trzy­my­wa­ne są nie­co­dzien­ne ga­tun­ki zwie­rząt


Zo­bacz też: "Me­na­że­ria" – film ko­me­dio­wy.

Me­na­że­ria (z fr. "ménagerie" – me­na­że­ria od "ménager" – oszczę­dzać, po­kie­ro­wać czymś, ob­my­ślić z "ménage" – go­spo­dar­stwo (do­mo­we), mał­żeń­stwo):


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Menażerka

→ me­na­żer; ma­na­ger­ka, me­na­dżer­ka, me­ne­dżer­ka


Źródła:

SJP.pl

Menażeryjny

przy­miot­nik od: me­na­że­ria


Źródła:

SJP.pl

Menażka

bla­sza­ne na­czy­nie z po­kryw­ką, uży­wa­ne do po­sił­ków w woj­sku i na obo­zach tu­ry­stycz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) harc. wojsk. lekki me­ta­lo­wy po­jem­nik słu­żą­cy do spo­ży­wa­nia po­sił­ków, cza­sa­mi też do ich przy­go­to­wy­wa­nia;


Me­naż­ka – lekki, za­my­ka­ny po­jem­nik, dwu- lub trzy­czę­ścio­wy, słu­żą­cy jako na­czy­nie do spo­ży­wa­nia po­sił­ków, a cza­sem też ich przy­go­to­wy­wa­nia (szcze­gól­nie cie­płych). Me­naż­ka uży­wa­na jest głów­nie przez żoł­nie­rzy i tu­ry­stów.

Me­naż­ka zaz­wy­czaj wy­ko­na­na jest z alu­mi­nium. Dzię­ki temu me­naż­ka jest mniej­szym ob­cią­że­niem w ek­wi­pun­ku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Menażki

bla­sza­ne na­czy­nie z po­kryw­ką, uży­wa­ne do po­sił­ków w woj­sku i na obo­zach tu­ry­stycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Menażować

daw­niej:
1. sza­no­wać, szczę­dzić;
2. go­spo­da­ro­wać


Źródła:

SJP.pl

Menceniarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. neol. zwo­len­nik Sła­wo­mi­ra Men­ce­na


Źródła:

Wiktionary

Menchia

ro­śli­na z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych


Men­chia ("Mo­en­chia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych obej­mu­ją­cy trzy ga­tun­ki. Wy­stę­pu­ją one w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go, skąd in­tro­du­ko­wa­ne zo­sta­ły do Ame­ry­ki Pół­noc­nej, Afry­ki po­łud­nio­wej i Au­stra­lii. Nazwa ro­dza­jo­wa upa­mięt­nia nie­miec­kie­go bo­ta­ni­ka – Con­ra­da Mo­en­cha (1744–1805). W Pol­sce od­no­to­wy­wa­no jako zaw­le­ka­ne przej­ścio­wo dwa ga­tun­ki – men­chię man­tej­ską i wznie­sio­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Menda

1. wul­gar­nie, obel­ży­wie o czło­wie­ku
2. ga­tu­nek ma­leń­kie­go owada z rzędu wszy; men­do­wesz­ka; wesz ło­no­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. wesz ło­no­wa, men­do­wesz­ka

 (1.2) przen. pot. czło­wiek podły

 (1.3) przen. pot. czło­wiek głupi, nie­zdar­ny

 (1.4) przen. wulg. po­li­cjant


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mendak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Mendel

1. prze­sta­rza­łe: 15 sztuk cze­goś (zwła­szcza jaj), 1/4 kopy
2. pięt­na­ście lub mniej sno­pów zboża usta­wia­nych razem na polu po żni­wach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. miar. 15 sztuk cze­goś;

 (1.2) przest. roln. kupka skła­da­ją­ca się z pięt­na­stu (cza­sem dwu­na­stu lub dzie­się­ciu) sno­pów zboża;


Men­del (z niem. "man­del") – zwy­cza­jo­wa miara licz­bo­wa: 15 sztuk, czyli 1/4 kopy, sto­so­wa­ne w Pol­sce od XIV wieku. Cza­sa­mi men­del li­czył 16 (men­del chłop­ski).

Miara sto­so­wa­na w od­nie­sie­niu do pro­duk­tów rol­nych np. jajek, dro­biu. Okre­śle­nie to bywa je­szcze spo­ty­ka­ne na ba­za­rach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mendelejew

naz­wi­sko, np. Dmi­trij Iwa­no­wicz Men­de­le­jew (1834-1907), che­mik ro­syj­ski, twór­ca okre­so­we­go ukła­du pier­wiast­ków


Źródła:

SJP.pl

Mendelek

zdrob­nie­nie od: men­del


Źródła:

SJP.pl

Mendelew

pro­mie­niot­wór­czy pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Md, nie­wy­stę­pu­ją­cy w sta­nie na­tu­ral­nym w przy­ro­dzie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Md i licz­bie ato­mo­wej 101;


Men­de­lew (Md, men­de­le­vium) – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy ak­ty­now­ców w ukła­dzie okre­so­wym. Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska che­mi­ka Dmi­tri­ja Men­de­le­je­wa. Cza­sa­mi w li­te­ra­tu­rze jest sto­so­wa­ny błęd­ny sym­bol Mv.

Pier­wia­stek otrzy­ma­no po raz pier­wszy w 1955 r. pod kie­run­kiem Al­ber­ta Ghior­so z Ber­ke­ley w Ka­li­for­nii, USA bom­bar­du­jąc 253Es cząst­ka­mi α.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mendelewowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy men­de­le­wu


Źródła:

Wiktionary

Mendelista

zwo­len­nik men­de­liz­mu


Źródła:

SJP.pl

Mendelistka

zwo­len­nicz­ka men­de­liz­mu


Źródła:

SJP.pl

Mendelistyczny

→ men­de­lizm


Patrz:mendelizm

Źródła:

SJP.pl

Mendelizm

te­o­ria ge­ne­tycz­na w bio­lo­gii, przyj­mu­ją­ca, że geny w pro­ce­sie rozm­na­ża­nia się osob­ni­ków nie ule­ga­ją zmia­nie, lecz roz­dzie­la­ją się i łączą ze sobą two­rząc różne kom­bi­na­cje cech


Źródła:

SJP.pl

Mendelssohn-Bartholdy

naz­wi­sko, m.in.: Jakob Lud­wig Felix Men­dels­sohn Bart­hol­dy (1809-1847), nie­miec­ki kom­po­zy­tor


Źródła:

SJP.pl

Menderes

rzeka w Tur­cji


Źródła:

SJP.pl

Mendes

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Mendlować

1. rzad­ko: ukła­dać w mend­le;
2. w bio­lo­gii: dzie­dzi­czyć zgod­nie z te­o­rią Mend­la


Źródła:

SJP.pl

Mendlowski

taki jak u Mend­la, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Mend­la


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pra­wa­mi i do­rob­kiem na­u­ko­wym Gre­go­ra Mend­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mendog

wiel­ki ksią­żę li­tew­ski od ok. 1238 r., król od 1253 r.; Min­do­we


Men­dog, Min­do­we, Min­dowg ( Min­da­u­gas, sta­ro­rus. Миндовгъ, Мендогъ, ur. ok. 1200, zm. 12 sierp­nia 1263) – (wiel­ki) ksią­żę li­tew­ski od ok. 1238, król Litwy (1253).

Men­dog do­pro­wa­dził do zjed­no­cze­nia księstw ple­mien­nych. Miał re­zy­den­cję w zamku Wo­ru­ta. Pod­bił Ruś Czar­ną, po czym uczy­nił za­rząd­cą tych ziem swego syna Woj­sieł­ka, naz­na­cza­jąc mu sie­dzi­bę w No­wo­gród­ku, le­żą­cym na jej te­ry­to­rium.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mendogowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Men­do­ga lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Mendowaty

po­tocz­nie: odra­ża­ją­cym mo­ral­nie, dzia­ła­ją­cy na czy­jąś szko­dę; nie­go­dzi­wy, podły, ha­nieb­ny, nik­czem­ny


Źródła:

SJP.pl

Mendoweszka

ga­tu­nek ma­leń­kie­go owada z rzędu wszy; menda; wsza ło­no­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. med. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pthi­rus pubis|ref=tak., wesz ło­no­wa, menda;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mendoza

mia­sto w Ar­gen­ty­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mendyk

daw­niej: że­brak albo że­brzą­cy mnich


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. kośc. mnich że­brzą­cy

 (1.2) daw. że­brak


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mendyka

daw­niej: że­brak albo że­brzą­cy mnich


Źródła:

SJP.pl

Mendykancki

→ men­dy­kant


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z za­ko­na­mi że­brzą­cy­mi, do­ty­czą­cy za­ko­nów że­brzą­cych

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do za­ko­nów że­brzą­cych, bę­dą­cy ich włas­no­ścią


Patrz:mendykant

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mendykant

daw­niej:
1. mnich za­ko­nu że­bra­cze­go;
2. że­brak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. rel. czło­nek za­ko­nu men­dy­kanc­kie­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mendzić

po­tocz­nie: przy­nu­dzać, ma­ru­dzić, na­rze­kać


Źródła:

SJP.pl

Menedżer

1. kie­row­nik, za­rząd­ca przed­się­bior­stwa; ma­na­ger, me­na­dżer;
2. osoba or­ga­ni­zu­ją­ca wy­stę­py estra­do­we lub im­pre­zy spor­to­we, kie­ru­ją­ca spra­wa­mi kon­trak­to­wy­mi ar­ty­stów lub spor­tow­ców, opie­ku­ją­ca się ich in­te­re­sa­mi; me­na­dżer, me­na­żer, ma­na­ger, agent


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zarz. kie­row­nik;

 (1.2) osoba, która zaj­mu­je się re­pre­zen­to­wa­niem ar­ty­sty, spor­tow­ca lub ich ze­spo­łu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) in­form. pro­gram za­rzą­dza­ją­cy


Me­ne­dżer, także me­na­dżer, kie­dyś me­na­żer (ang. "ma­na­ger") – osoba, któ­rej pod­sta­wo­wym za­da­niem jest re­a­li­za­cja pro­ce­su za­rzą­dza­nia – pla­no­wa­nie i po­dej­mo­wa­nie de­cyz­ji, or­ga­ni­zo­wa­nie, prze­wo­dze­nie – mo­ty­wo­wa­nie i kon­tro­lo­wa­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Menedżering

1. zbiór no­wo­czes­nych tech­nik za­rzą­dza­nia;
2. kon­cep­cja ame­ry­kań­skie­go so­cjo­lo­ga, J. Burn­ha­ma, gło­szą­ca, że kie­row­ni­cy są nową klasą rzą­dzą­cą w spo­łe­czeń­stwie


Źródła:

SJP.pl

Menedżerka

→ me­ne­dżer; me­na­żer­ka, ma­na­ger­ka, me­na­dżer­ka


Źródła:

SJP.pl

Menedżerysta

zwo­len­nik me­ne­dże­ryz­mu


Źródła:

SJP.pl

Menedżeryzm

Me­ne­dże­ryzm, ma­na­ge­ryzm – sta­no­wi­sko z za­kre­su so­cjo­lo­gii i te­o­rii or­ga­ni­za­cji, zgod­nie z któ­rym me­na­dże­ro­wie zaj­mu­ją prze­wod­nie miej­sce w or­ga­ni­za­cjach czy w spo­łe­czeń­stwie.

Me­na­dże­ryzm może być uj­mo­wa­ny nor­ma­tyw­nie (me­na­dże­ro­wie po­win­ni peł­nić prze­wod­nią rolę w or­ga­ni­za­cjach) lub opi­so­wo (sy­tu­a­cja or­ga­ni­za­cyj­na me­na­dże­rów uprzy­wi­le­jo­wu­je ich w dy­spo­no­wa­niu wła­dzą, two­rząc okre­ślo­ne pro­ble­my or­ga­ni­za­cyj­ne).


Źródła:

Wikipedia

Menedżment

ma­na­ge­ment;
1. za­rząd przed­się­bior­stwa lub in­sty­tu­cji;
2. za­rzą­dza­nie, kie­ro­wa­nie;
3. grupa ludzi dba­ją­ca o wi­ze­ru­nek i fi­nan­se spor­tow­ca lub ar­ty­sty;
4. dzie­dzi­na wie­dzy do­ty­czą­ca kie­ro­wa­nia przed­się­bior­stwa­mi lub in­sty­tu­cja­mi


Źródła:

SJP.pl

Menel

po­gard­li­wie: osoba z mar­gi­ne­su spo­łecz­ne­go, bez sta­łe­go za­trud­nie­nia, włó­czą­ca się po uli­cach, na­du­ży­wa­ją­ca al­ko­ho­lu i bu­dzą­ca odra­zę swoim za­cho­wa­niem i niech­luj­nym wy­glą­dem; żul, lump, lum­piarz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­wiek z mar­gi­ne­su spo­łecz­ne­go, głów­nie al­ko­ho­lik


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Menelaos

1. po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej, król Spar­ty, mąż He­le­ny, brat Aga­mem­no­na; jeden z uczest­ni­ków wojny tro­jań­skiej;
2. grec­ki fi­lo­zof, astro­nom i ma­te­ma­tyk ży­ją­cy w I w. n. e.; twór­ca try­go­no­me­trii sfe­rycz­nej


Me­ne­la­os (gr. Μενέλαος Menélaos, Me­ne­la­us) – po­stać z okre­su sta­ro­żyt­nej Gre­cji. W mi­to­lo­gii grec­kiej król Spar­ty i uczest­nik wojny tro­jań­skiej; jeden z he­ro­sów; bo­ha­ter "Ilia­dy" Ho­me­ra.

Ucho­dził za syna Atre­u­sza i Ae­ro­pe. Był bra­tem Aga­mem­no­na oraz mężem He­le­ny, z którą miał córkę Her­mio­nę.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Menelaosowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Me­ne­la­o­sa lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Menelaus

imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go


Me­ne­la­us – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Po­cho­dzi od grec­kie­go "Μενελαος (Me­ne­la­os)", co oz­na­cza „prze­ciw­sta­wia­ją­cy się lu­dziom”, sta­no­wiąc zło­że­nie "μενω (meno)" „trwać, prze­ciw­sta­wiać się, wy­trzy­mać, sta­wiać opór” i "λαος (laos)" „lud, lu­dzie”. W mi­to­lo­gii grec­kiej Me­ne­la­os był kró­lem Spar­ty i mężem He­le­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Menelica

→ menel; me­nel­ka, lum­pia­ra, żu­ler­ka, żu­li­ca


Źródła:

SJP.pl

Menelik

po­tocz­nie: pi­ja­czek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: menel


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Menelka

→ menel; me­ne­li­ca, lum­pia­ra, żu­ler­ka, żu­li­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­gard. ko­bie­ta z mar­gi­ne­su spo­łecz­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Menelowy

→ menel; me­nel­ski


Źródła:

SJP.pl

Menelski

→ menel; me­ne­lo­wy


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z me­ne­lem, do­ty­czą­cy me­ne­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Menelstwo

po­gard­li­wie:
1. osoby z mar­gi­ne­su spo­łecz­ne­go, bez sta­łe­go za­trud­nie­nia, włó­czą­cy się po uli­cach, na­du­ży­wa­ją­cy al­ko­ho­lu i bu­dzą­cy odra­zę swoim za­cho­wa­niem i niech­luj­nym wy­glą­dem; żu­le­ria, żu­ler­nia, żulia, żu­ler­ka, lum­piar­stwo;
2. cecha ta­kich osób


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­gard. posp. ogól­nie o oso­bach z mar­gi­ne­su spo­łecz­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mener

rzad­ko: przy­wód­ca ugru­po­wa­nia lub stron­nict­wa; lider


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. rzad. przy­wód­ca, kie­row­nik, głów­na oso­bo­wość ugru­po­wa­nia lub ruchu, naj­czę­ściej le­wi­co­we­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mengele

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Menhaden

ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny śle­dzio­wa­tych; śledź ame­ry­kań­ski


Źródła:

SJP.pl

Menhir

po­dłuż­ny blok ka­mien­ny usta­wio­ny pio­no­wo na ziemi, po­cho­dzą­cy głów­nie z okre­su ne­o­li­tu i po­cząt­ku epoki brązu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­che­ol. w kul­tu­rze cel­tyc­kiej: nie­o­cio­sa­ny lub czę­ścio­wo obro­bio­ny głaz (naj­czę­ściej za­o­strzo­ny od góry);


Men­hir – w kul­tu­rze cel­tyc­kiej nie­o­cio­sa­ny lub czę­ścio­wo obro­bio­ny głaz (naj­czę­ściej za­o­strzo­ny od góry) usta­wio­ny pio­no­wo. Nazwa "men­hir" wy­wo­dzo­na jest z bre­toń­skich słów: "maen" – ka­mień i "hir" – wy­so­ki.

Spo­ty­ka­ny jest w An­glii, Ir­lan­dii, Bre­ta­nii, Skan­dy­na­wii, Fran­cji, na Pół­wy­spie Ibe­ryj­skim, na Kor­sy­ce, ale znany jest także w Afry­ce, Azji i Ame­ry­ce, gdzie peł­nił praw­do­po­dob­nie funk­cje kul­to­we.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Menilit

mi­ne­rał, od­mia­na opalu za­nie­czy­szczo­na tlen­ka­mi że­la­za


Źródła:

SJP.pl

Menilitowy

przy­miot­nik od: me­ni­lit


Źródła:

SJP.pl

Meningokok

bak­te­ria, dwo­in­ka po­wo­du­ją­ca za­pa­le­nie opon móz­go­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1)  med. mi­kro­biol. dwo­in­ka po­wo­du­ją­ca za­pa­le­nie opon móz­go­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meningokokowy

→ me­nin­go­kok


przy­miot­nik

 (1.1) med. biol. do­ty­czą­cy me­nin­go­ko­ka


Patrz:meningokok

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meninizm

ruch prze­ciw­sta­wia­ją­cy się dy­skry­mi­na­cji męż­czyzn


Źródła:

SJP.pl

Menippea

ro­dzaj sa­ty­ry, w któ­rej proza prze­pla­ta się z wier­szem; twór­cą był grec­ki sa­ty­ryk Me­nip­pos z Ga­da­ry


Źródła:

SJP.pl

Menis

skrót od: Mi­ni­ster­stwo Edu­ka­cji Na­ro­do­wej i Spor­tu


skró­to­wiec

 (1.1) = Mi­ni­ster­stwo Edu­ka­cji Na­ro­do­wej i Spor­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Menisk

1. w fi­zy­ce:
a) wklę­sła lub wy­pu­kła po­wierzch­nia cie­czy;
b) so­czew­ka wklę­sło-wy­pu­kła;
2. w ana­to­mii: tarcz­ka zbu­do­wa­na z chrząst­ki włó­kni­stej, znaj­du­ją­ca się mię­dzy po­wierzch­nia­mi sta­wo­wy­mi w niek­tó­rych sta­wach (np. ko­la­no­wym), od­gry­wa­ją­ca rolę amor­ty­za­to­ra; łę­kot­ka, łą­kot­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. wy­gię­cie po­wierzch­ni cie­czy przy ścian­ce na­czy­nia pow­sta­łe na sku­tek dzia­ła­nia sił na­pię­cia po­wierzch­nio­we­go;

 (1.2) opt. so­czew­ka wklę­sła z jed­nej stro­ny i wy­pu­kła z dru­giej

 (1.3) anat. zob. łę­kot­ka.

 (1.4) anat. pier­ście­nio­wa­ta chrząst­ka mię­dzy­krę­go­wa w krę­gach grzbie­to­wych


Me­nisk (gr. "menískos" zdrobn. od "méne" „księ­życ”) – za­krzy­wie­nie po­wierzch­ni swo­bod­nej cie­czy w po­bli­żu roz­dzie­le­nia od sie­bie po­wierzch­ni swo­bod­nej cie­czy i ciała sta­łe­go lub innej nie­mie­sza­ją­cej się cie­czy.

Kształt me­ni­sku i kie­ru­nek jego wy­pu­kło­ści za­le­ży od:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meniskowy

→ me­nisk


Patrz:menisk

Źródła:

SJP.pl

Mennica

pod­le­gły wła­dzom pań­stwo­wym za­kład pro­du­ku­ją­cy mo­ne­ty oraz me­da­le, or­de­ry i pie­czę­cie oz­na­cza­ne go­dłem pań­stwo­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przed­się­bior­stwo prze­my­słu me­ta­lo­we­go pro­du­ku­ją­ce mo­ne­ty, me­da­le oraz stem­ple;


Men­ni­ca – za­kład zaj­mu­ją­cy się min­cer­stwem, czyli pro­duk­cją (wy­bi­ja­niem) monet, me­da­li oraz stem­pli.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mennictwo

dział go­spo­dar­ki zaj­mu­ją­cy się pro­duk­cją monet, or­de­rów, me­da­li i in­nych przed­mio­tów war­to­ścio­wych sy­gno­wa­nych go­dłem pań­stwo­wym


Źródła:

SJP.pl

Mennonici

czło­nek pro­te­stanc­kiej grupy wyz­na­nio­wej, uz­na­ją­cej tylko dwa sa­kra­men­ty: chrzest do­ro­słych i eu­cha­ry­stię; me­no­ni­ta


Me­no­ni­ci, rza­dziej men­no­ni­ci – wyz­na­nie chrze­ści­jań­skie za­li­cza­ne do pro­te­stan­tyz­mu, pow­sta­łe w roku 1539 w Ho­lan­dii. Jest jed­nym z nur­tów ana­bap­tyz­mu, nazwę wy­wo­dzi od swego za­ło­ży­cie­la – Menno Si­mon­sa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mennonicki

→ men­no­ni­ta, → men­no­ni­ci; me­no­nic­ki


Źródła:

SJP.pl

Mennonita

czło­nek pro­te­stanc­kiej grupy wyz­na­nio­wej, uz­na­ją­cej tylko dwa sa­kra­men­ty: chrzest do­ro­słych i eu­cha­ry­stię; me­no­ni­ta


Źródła:

SJP.pl

Mennonitka

→ men­no­ni­ta; me­no­nit­ka


Źródła:

SJP.pl

Mennonityzm

wyz­na­nie pro­te­stanc­kie za­ło­żo­ne przez Menno Sim­mon­sa w XVI wieku w Ho­lan­dii, bę­dą­ce odła­mem ana­bap­tyz­mu; me­no­ni­tyzm


Źródła:

SJP.pl

Meno

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: mniej; wy­stę­pu­je razem z in­ny­mi okre­śle­nia­mi tempa i cha­rak­te­ru ut­wo­ru, np. meno forte, meno mosso


Meno – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Major.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Menologium

Me­no­lo­gium ( μηνολόγιον, "me­no­lo­gion") – w Ko­ścio­łach pra­wo­sław­nych i Ko­ścio­łach grec­ko­ka­to­lic­kich księ­ga li­tur­gicz­na za­wie­ra­ją­ca zbiór krót­kich opi­sów ży­wo­tów świę­tych w ukła­dzie ka­len­da­rza ko­ściel­ne­go, przez­na­czo­na do od­czy­ty­wa­nia w trak­cie na­bo­żeń­stwa. Za­war­ty jest w licz­nych grec­kich rę­ko­pi­sach No­we­go Te­sta­men­tu.


Źródła:

Wikipedia

Menonici

czło­nek pro­te­stanc­kiej grupy wyz­na­nio­wej, uz­na­ją­cej tylko dwa sa­kra­men­ty: chrzest do­ro­słych i eu­cha­ry­stię; men­no­ni­ta


Źródła:

SJP.pl

Menonicki

→ me­no­ni­ta, → me­no­ni­ci; men­no­nic­ki


Źródła:

SJP.pl

Menonita

czło­nek pro­te­stanc­kiej grupy wyz­na­nio­wej, uz­na­ją­cej tylko dwa sa­kra­men­ty: chrzest do­ro­słych i eu­cha­ry­stię; men­no­ni­ta


Źródła:

SJP.pl

Menonitka

→ me­no­ni­ta; men­no­nit­ka


Źródła:

SJP.pl

Menonityzm

wyz­na­nie pro­te­stanc­kie za­ło­żo­ne przez Menno Sim­mon­sa w XVI wieku w Ho­lan­dii, bę­dą­ce odła­mem ana­bap­tyz­mu; men­no­ni­tyzm


Źródła:

SJP.pl

Menopauza

okres w życiu ko­bie­ty po kli­mak­te­rium, ob­ja­wia­ją­cy się bra­kiem mie­siącz­ko­wa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. trwa­łe usta­nie mie­siącz­ko­wa­nia u ko­bie­ty, spo­wo­do­wa­ne wy­czer­pa­niem czyn­no­ści jaj­ni­ków;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Menopauzowy

→ me­no­pa­u­za


Patrz:menopauza

Źródła:

SJP.pl

Menora

uży­wa­ny przez żydów w ce­lach obrzę­do­wych świecz­nik sied­mio­ra­mien­ny, o usta­wio­nych w jed­nej linii ra­mio­nach (sty­li­zo­wa­na me­no­ra jest go­dłem Iz­ra­e­la)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ży­dow­ski sied­mio­ra­mien­ny świecz­nik li­tur­gicz­ny;


Me­no­ra ( ‏מְנוֹרָה‎, jid. "me­noj­re") – w ju­da­iz­mie nazwa świę­te­go, zło­te­go, sied­mio­ra­mien­ne­go świecz­ni­ka, usta­wio­ne­go w Na­mio­cie Spot­ka­nia, a także uży­wa­ne­go póź­niej w Świą­ty­ni Je­ro­zo­lim­skiej (1 Krl 7,49). Formą od­stęp­stwa jest uży­wa­nie tej nazwy także dla cha­nu­kii, czyli świecz­ni­ka cha­nu­ko­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Menos

stan umy­słu, uspo­so­bie­nie pro­wa­dzą­ce czło­wie­ka do suk­ce­su


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stan umy­słu pro­wa­dzą­cy czło­wie­ka do suk­ce­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Menowski

→ MEN (Mi­ni­ster­stwo Edu­ka­cji Na­ro­do­wej); MEN-owski


Źródła:

SJP.pl

Mensa

1. głów­na część oł­ta­rza;
2. świad­cze­nie kleru na utrzy­ma­nie bi­sku­pa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mensanin

czło­nek sto­wa­rzy­sze­nia Mensa In­ter­na­tio­nal


Źródła:

SJP.pl

Mensanka

człon­ki­ni sto­wa­rzy­sze­nia Mensa In­ter­na­tio­nal


Źródła:

SJP.pl

Menstruacja

faza cyklu mie­siącz­ko­we­go doj­rza­łych płcio­wo ko­biet (wy­da­la­nie krwi i śluzu z ma­ci­cy wy­ni­ka­ją­ce ze złu­szcza­nia się war­stwy ślu­zo­wej błony); mie­siącz­ka, pe­riod


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. cy­klicz­ne złu­szcza­nie się na­błon­ka ma­ci­cy ko­bie­ty pod wpły­wem zmian stę­że­nia hor­mo­nów płcio­wych;


Men­stru­a­cja, mie­siącz­ka, krwa­wie­nie mie­sięcz­ne (łac. "men­ses") – fiz­jo­lo­gicz­ne zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na cy­klicz­nym złu­szcza­niu się na­błon­ka ma­ci­cy (en­do­me­trium) pod wpły­wem cha­rak­te­ry­stycz­nych zmian stę­że­nia hor­mo­nów płcio­wych (estro­ge­nów i pro­ge­ste­ro­nu), wy­ni­ka­ją­cych z ukła­dów wza­jem­nych sprzę­żeń zwrot­nych mię­dzy go­na­da­mi, przed­nim pła­tem przy­sad­ki móz­go­wej i podwz­gó­rzem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Menstruacyjny

zwią­za­ny z men­stru­a­cją


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy men­stru­a­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Menstrualny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fizj. mie­siącz­ko­wy, zwią­za­ny z men­stru­a­cją


Źródła:

Wiktionary

Menstruować

mieć men­stru­a­cję (mie­siącz­kę); mie­siącz­ko­wać


cza­sow­nik

 (1.1) fizj. mie­siącz­ko­wać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mensura

1. w po­li­gra­fii: przy­miar przez­na­czo­ny do po­mia­ru dłu­go­ści ko­lum­ny;
2. w fi­lo­zo­fii: za­sa­da homo men­su­ra (czło­wiek miara) - za­sa­da mó­wią­ca, że czło­wiek jest miarą wszyst­kich rze­czy


Źródła:

SJP.pl

Mental

po­tocz­nie: men­tal­ność (spo­sób my­śle­nia)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mentalista

osoba zdol­na do ma­ni­pu­lo­wa­nia ludz­ki­mi my­śla­mi i za­cho­wa­nia­mi, po­słu­gu­ją­ca się su­ge­stią, hip­no­zą oraz mne­mo­ni­ką


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek, który zaj­mu­je się men­ta­liz­mem


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mentalistka

ko­bie­ta zdol­na do ma­ni­pu­lo­wa­nia ludz­ki­mi my­śla­mi i za­cho­wa­nia­mi, po­słu­gu­ją­ca się su­ge­stią, hip­no­zą oraz mne­mo­ni­ką


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która zaj­mu­je się men­ta­liz­mem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mentalistyczny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z men­ta­liz­mem, do­ty­czą­cy men­ta­liz­mu


Źródła:

Wiktionary

Mentalizacja

zdol­ność ro­zu­mie­nia i in­ter­pre­to­wa­nia włas­nych oraz cu­dzych sta­nów psy­chicz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uś­wia­da­mia­nie sobie czyn­no­ści przed­tem wy­ko­ny­wa­nych na­wy­ko­wo


Men­ta­li­za­cja – w psy­cho­lo­gii wy­o­bra­że­nio­wa ak­tyw­ność umy­sło­wa po­dej­mo­wa­na przez jed­nost­kę, któ­rej celem jest uś­wia­do­mie­nie i zin­ter­pre­to­wa­nie ludz­kich za­cho­wań jako in­ten­cjo­nal­nych sta­nów umy­słu, ta­kich jak po­trze­by, pra­gnie­nia, uczu­cia, wie­rze­nia, prze­ko­na­nia i za­mia­ru.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mentalizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ka­te­go­ria sztu­ki iluz­ji, umie­jęt­ność ma­ni­pu­lo­wa­nia my­śla­mi i za­cho­wa­nia­mi ludzi;

 (1.2) filoz. po­gląd, we­dług któ­re­go jed­nost­ko­wy umysł i jego su­biek­tyw­ne stany sta­no­wią je­dy­ną rze­czy­wi­stość


Men­ta­lizm – ka­te­go­ria sztu­ki iluz­ji re­pre­zen­to­wa­na przez iluz­jo­ni­stów men­ta­li­stów, z wy­ko­rzy­sta­niem su­ge­stii i hip­no­zy oraz mne­mo­ni­ki. Wie­dza do­ty­czą­ca wy­ko­rzy­sta­nia iluz­ji ko­gni­tyw­nych, psy­cho­lo­gii, poz­wa­la osią­gnąć po­zor­nie nie­sa­mo­wi­te efek­ty spro­wa­dza­ją­ce się głów­nie do oszu­ka­nia widza dzię­ki jego nieś­wia­do­mo­ści ogra­ni­czeń per­cep­cji i błę­dów poz­naw­czych.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Mentalizować

uś­wia­da­miać i in­ter­pre­to­wać ludz­kie za­cho­wa­nia jako in­ten­cjo­nal­ne stany umy­słu


Źródła:

SJP.pl

Mentalnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w umy­śle, w my­ślach; pod wzglę­dem psy­chicz­nym lub umy­sło­wym


Źródła:

Wiktionary

Mentalnościowy

przy­miot­nik od: men­tal­ność


Źródła:

SJP.pl

Mentalność

cha­rak­te­ry­stycz­ny spo­sób my­śle­nia wy­róż­nia­ją­cy daną osobę lub grupę spo­łecz­ną na tle in­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wła­ści­wy komuś spo­sób my­śle­nia i po­strze­ga­nia rze­czy­wi­sto­ści


Men­tal­ność (łac. "mens" dpn. "men­tis" 'umysł') – ca­łość prze­ko­nań, po­staw, po­glą­dów, spo­so­bu my­śle­nia grupy spo­łecz­nej (na­ro­du) lub jed­nost­ki. Na men­tal­ność mają wpływ czyn­ni­ki spo­łecz­ne, kul­tu­ro­we i bio­lo­gicz­ne.

Ogól­ny sy­stem zasad, któ­ry­mi jed­nost­ka lub zbio­ro­wość kie­ru­je się przy po­strze­ga­niu, od­czu­wa­niu, war­to­ścio­wa­niu i re­a­go­wa­niu na życie spo­łecz­ne, czę­sto jest nie­uś­wia­do­mio­ny. Men­tal­ność jest bu­do­wa­na prze­de wszyst­kim na za­ło­że­niach norm spo­łecz­nych obo­wią­zu­ją­cych w danej gru­pie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mentalny

do­ty­czą­cy umy­słu; umy­sło­wy (np. roz­wój men­tal­ny, po­ję­cia men­tal­ne)


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy spo­so­bu my­śle­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mentanol

nazwa hand­lo­wa hi­sto­rycz­ne­go leku de­zyn­fe­ku­ją­ce­go i miej­sco­wo znie­czu­la­ją­ce­go, za­wie­ra­ją­ce­go men­tol, ko­ka­i­nę i bo­raks


Źródła:

SJP.pl

Mente

wierzch­ni na­ro­do­wy ubiór wę­gier­ski, krót­ki płaszcz no­szo­ny w XVI-XVIII wieku na dol­ma­nie; men­tyk


Źródła:

SJP.pl

Mentel

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mentol

na­sy­co­ny zwią­zek ter­pe­no­wy, be­zbarw­na, kry­sta­licz­na sub­stan­cja o sil­nym za­pa­chu mięty, otrzy­my­wa­na z olej­ku mię­to­we­go lub syn­te­tycz­nie, ma­ją­ca za­sto­so­wa­nie w lecz­nict­wie i w prze­my­śle spo­żyw­czym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny, be­zbarw­na, kry­sta­licz­na sub­stan­cja o sil­nym, cha­rak­te­ry­stycz­nym za­pa­chu, wy­stę­pu­ją­ca w olej­ku mię­to­wym;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pot. pa­pie­ros men­to­lo­wy


Nie mylić z: metol.

Men­tol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, al­ko­hol z grupy ter­pe­no­i­dów, o ostrym, prze­ni­kli­wym za­pa­chu mię­to­wym, sto­so­wa­ny ma­so­wo w prze­my­śle kos­me­tycz­nym i po­moc­ni­czych środ­kach far­ma­ce­u­tycz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mentolowy

→ men­tol


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) o smaku men­to­lu


Patrz:mentol

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Menton

keton ter­pe­no­wy wy­stę­pu­ją­cy w olej­ku mię­to­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny wy­stę­pu­ją­cy w mię­cie;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mentona

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. miej­sco­wość i gmina w po­łud­nio­wej Fran­cji, w de­par­ta­men­cie Alpy Nad­mor­skie;


Men­to­na (fr. "Men­ton") – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Pro­wan­sja-Alpy-La­zu­ro­we Wy­brze­że, w de­par­ta­men­cie Alpy Nad­mor­skie. Wcho­dzi w skład ze­spo­łu miej­skie­go Mo­na­ko-Men­to­na.

We­dług da­nych na rok 2007 gminę za­miesz­ki­wa­ło 28 683 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 1687 osób/km².


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Mentor

1. mądry do­rad­ca, wy­cho­waw­ca i na­u­czy­ciel;
2. osoba stale po­u­cza­ją­ca in­nych, lu­bią­ca pra­wić mo­ra­ły;
3. śro­do­wi­sko­wo: opie­kun ucz­nia uczest­ni­czą­ce­go w wy­mia­nie mię­dzy­na­ro­do­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. doś­wiad­czo­ny na­u­czy­ciel, do­rad­ca, wy­cho­waw­ca

 (1.2) książk. osoba stale po­u­cza­ją­ca in­nych, lu­bią­ca pra­wić mo­ra­ły

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ogrod. ro­śli­na o utr­wa­lo­nych ce­chach, słu­żą­ca do prze­ka­zy­wa­nia tych cech za­szcze­pio­ne­mu na niej mło­de­mu pę­do­wi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mentoring

roz­wi­ja­nie po­ten­cja­łu ucz­nia przez jego mi­strza


Men­to­ring – part­ner­ska re­la­cja mię­dzy mi­strzem a ucz­niem (pro­fe­so­rem a stu­den­tem, zwierzch­ni­kiem a pra­cow­ni­kiem itp.) zo­rien­to­wa­na na od­kry­wa­nie i roz­wi­ja­nie po­ten­cja­łu ucz­nia. Po­le­ga głów­nie na tym, by uczeń, po­przez re­gu­lar­ne roz­mo­wy z mi­strzem, zdo­by­wał nową wie­dzę, poz­na­wał sie­bie, roz­wi­jał za­wo­do­wą sa­moś­wia­do­mość i nie oba­wiał się po­dą­żać wy­bra­ną sa­mo­dziel­nie drogą sa­mo­re­a­li­za­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mentoringowy

→ men­to­ring


Patrz:mentoring

Źródła:

SJP.pl

Mentorka

po­wa­ża­na przez kogoś na­u­czy­ciel­ka, bę­dą­ca dla niego wzo­rem i do­rad­cą


Źródła:

SJP.pl

Mentorować

1. być czy­imś do­rad­cą, sza­no­wa­nym na­u­czy­cie­lem, wzo­rem do na­śla­do­wa­nia;
2. stale po­u­czać in­nych; mo­ra­li­zo­wać;
3. szcze­pić młode pędy na ro­śli­nach o utr­wa­lo­nych i po­żą­da­nych ce­chach ho­dow­la­nych


Źródła:

SJP.pl

Mentorski

po­u­cza­ją­cy, mo­ra­li­zu­ją­cy; kaz­no­dziej­ski


Źródła:

SJP.pl

Mentorstwo

bycie men­to­rem; cechy men­to­ra


Źródła:

SJP.pl

Mentos

marka cu­kier­ków


Men­tos – marka cu­kier­ków (drop­sów), pro­du­ko­wa­na przez przed­się­bior­stwo Per­fet­ti Van Melle Cor­po­ra­tion. Men­to­sy zo­sta­ły po raz pier­wszy wy­pro­du­ko­wa­ne w la­tach 50. XX wieku w Ho­lan­dii. Są małe, o owal­nym i pła­skim kształ­cie, z twar­dą otocz­ką i mięk­kim, słod­kim na­dzie­niem. Sprze­da­wa­ne w pa­pie­ro­wych tub­kach. Tra­dy­cyj­ne od­mia­ny za­wie­ra­ją 14 men­to­sów, „Sour Mix” fla­vor – 11.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mentownia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. prze­stęp­cza: mi­li­cja


Źródła:

Wiktionary

Mentoński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Men­to­ną, do­ty­czą­cy Men­to­ny


Źródła:

Wiktionary

Mentyk

wierzch­ni na­ro­do­wy ubiór wę­gier­ski, krót­ki płaszcz no­szo­ny w XVI-XVIII wieku na dol­ma­nie; mente


Men­tyk (węg. "mente") – sza­me­ro­wa­na (zdo­bio­na na­szy­ty­mi pęt­la­mi) krót­ka kurt­ka pod­bi­ta fu­trem, na­ro­do­wy ubiór wę­gier­ski w XVI-XVIII wieku. Za­kła­da­na była na dol­man (kurt­kę mun­du­ro­wą). Po­wszech­na w woj­sku. No­si­li ją hu­za­rzy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mentzen

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Menu

[czy­taj: meNI]
1. spis po­traw w re­sta­u­ra­cji, ja­dło­spis
2. to, co skła­da się na jakiś po­si­łek
3. lista do­stęp­nych opcji wyś­wiet­la­nych na mo­ni­to­rze kom­pu­te­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ze­staw dań skła­da­ją­cych się na po­si­łek

 (1.2) karta z naz­wa­mi po­traw ofe­ro­wa­nych w re­sta­u­ra­cji

 (1.3) in­form. ze­sta­wie­nie funk­cji pro­gra­mu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Menuecik

zdrob­nie­nie od: me­nu­et


Źródła:

SJP.pl

Menuet

[czy­taj: menu-et] ta­niec sta­ro­fran­cu­ski, pełen wdzię­ku i wyt­wor­no­ści, nie­zbyt żywy, tań­czo­ny w pa­rach drob­ny­mi krocz­ka­mi, roz­po­wszech­nio­ny w XVII-XVIII w.; też: mu­zy­ka do tego tańca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) cho­re­ogr. ro­dzaj fran­cu­skie­go tańca dwor­skie­go tań­czo­ne­go w pa­rach

 (1.2) muz. muz. me­lo­dia lub utwór mu­zycz­ny przez­na­czo­ny do me­nu­e­ta (1.1)


Me­nu­et (fr. "menu pas" – drob­ny krok) – fran­cu­ski ta­niec lu­do­wy, który stał się z cza­sem tań­cem dwor­skim, w me­trum 3/4 i tem­pie umiar­ko­wa­nym. Tań­czo­ny był pa­ra­mi i skła­dał się z kilku figur. Naj­więk­szą po­pu­lar­ność zdo­był na dwo­rze Lud­wi­ka XIV.

Fi­gu­ry me­nu­e­ta: ukłon, po­da­nie pra­wej ręki, po­da­nie lewej ręki, po­da­nie dwóch rąk, fi­gu­ra zet.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Menuetowy

przy­miot­nik od: me­nu­et


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­nu­e­tem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Menuhin

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Menuki

me­ta­lo­we amu­le­ty przy rę­ko­je­ści sa­mu­raj­skie­go mie­cza


Źródła:

SJP.pl

Menzel

[czy­taj: men­cel] naz­wi­sko cze­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Menzula

przy­rząd ge­o­de­zyj­ny do po­mia­rów to­po­gra­ficz­nych


Źródła:

SJP.pl

Menzura

1. miara dłu­go­ści ko­lum­ny dru­kar­skiej
2. w szer­mier­ce: od­stęp mię­dzy dwoma prze­ciw­ni­ka­mi
3. miara czasu trwa­nia jed­ne­go okre­ślo­ne­go dźwię­ku w sto­sun­ku do dru­gie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ogół re­la­cji me­trycz­nych po­mię­dzy dźwię­kot­wór­czy­mi ele­men­ta­mi in­stru­men­tów mu­zycz­nych

 (1.2) muz. pro­por­cja cza­sów trwa­nia róż­nych dźwię­ków

 (1.3) społ. tra­dy­cyj­ny ry­tu­ał, wy­wo­dzą­cy się z po­je­dyn­ku

 (1.4) sport. w szer­mier­ce: od­stęp po­mię­dzy prze­ciw­ni­ka­mi

 (1.5) techn. chem. duża men­zur­ka


Men­zu­ra (od łac. "men­su­ra" – „miara”, „wy­miar”) – w in­stru­men­to­lo­gii, ogół re­la­cji me­trycz­nych po­mię­dzy dźwię­kot­wór­czy­mi ele­men­ta­mi in­stru­men­tów mu­zycz­nych.

W przy­pad­ku chor­do­fo­nów szyj­ko­wych po­mia­ry men­zu­ry do­ty­czą głów­nie czyn­nej dłu­go­ści stru­ny drga­ją­cej, czyli od­le­głość mię­dzy sio­deł­kiem a most­kiem, a także od­le­gło­ści mię­dzy dolną kra­wę­dzią płyty re­zo­nan­so­wej a gór­nym za­gię­ciem ot­wo­ru re­zo­nan­so­we­go i mię­dzy górną kra­wę­dzią płyty re­zo­nan­so­wej a pod­staw­kiem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Menzurka

szkla­ne na­czy­nie uży­wa­ne w la­bo­ra­to­riach do mie­rze­nia ob­ję­to­ści cie­czy lub za­nu­rzo­nych w niej ciał; cy­lin­der mia­ro­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. lab. cy­lin­drycz­ne szkla­ne na­czy­nie z po­dział­ką, słu­żą­ce do po­mia­ru ob­ję­to­ści cie­czy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mep

[czy­taj: mep] skrót od: Mała en­cy­klo­pe­dia po­wszech­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mepiwakaina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny jako śro­dek znie­czu­la­ją­cy


Źródła:

SJP.pl

Meprobamat

lek o dzia­ła­niu uspo­ka­ja­ją­co-na­sen­nym


Me­pro­ba­mat – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy kar­ba­mi­nia­nów al­ka­no­dio­li, zsyn­te­ty­zo­wa­ny w maju 1950 roku przez Ber­nar­da Jana Lud­wi­ka i Fran­ka Ber­ge­ra. Wpro­wa­dzo­ny do lecz­nict­wa w maju 1955 roku, jako jeden z pier­wszych leków prze­ciw­lę­ko­wych. Pier­wszym, naj­bar­dziej zna­nym pre­pa­ra­tem hand­lo­wym był "Mil­town".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mer

urzęd­nik pań­stwo­wy we Fran­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) adm. prze­wod­ni­czą­cy rady miej­skiej lub gminy we Fran­cji, spra­wu­ją­cy jed­no­cze­śnie wła­dzę wy­ko­naw­czą;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) chem. naj­prost­szy pow­ta­rza­ją­cy się frag­ment po­li­me­ru;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mera

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. i B. lp. od: mer


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Merak

jedna z sied­miu gwiazd w gwia­zdo­zbio­rze Wiel­kiej Niedź­wie­dzi­cy, two­rzą­cych syl­wet­kę Wiel­kie­go Wozu


Źródła:

SJP.pl

Merath

mia­sto w In­diach


Źródła:

SJP.pl

Merc

po­tocz­nie: Mer­ce­des (sa­mo­chód marki Mer­ce­des); Merol


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. mot. sa­mo­chód marki Mer­ce­des


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mercedariusz

czło­nek za­ko­nu Najś­więt­szej Marii Panny Ła­ska­wej, za­ło­żo­ne­go w 1218 r. w Bar­ce­lo­nie przez św. Pio­tra No­la­sco; mer­ce­dy­sta


Źródła:

SJP.pl

Mercedes

marka sa­mo­cho­dów i firma


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mot. sa­mo­chód marki Mer­ce­des


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mercedes-Benz

marka sa­mo­cho­dów i firma


Mer­ce­des-Benz – nie­miec­ka marka sa­mo­cho­dów, dzia­ła­ją­ca od 1926 roku, na­le­żą­ca do kon­cer­nu Mer­ce­des-Benz Group, pro­du­ku­ją­ce­go sa­mo­cho­dy oso­bo­we i do­staw­cze. Po­nad­to ko­rzy­sta z niej rów­nież przed­się­bior­stwo Da­im­ler Truck AG, które pro­du­ku­je pod nią sa­mo­cho­dy cię­ża­ro­we, po­ja­zdy spe­cja­li­stycz­ne, au­to­ka­ry oraz au­to­bu­sy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mercedesy

od­mia­na róż


Źródła:

SJP.pl

Mercedysta

czło­nek za­ko­nu Najś­więt­szej Marii Panny Ła­ska­wej; mer­ce­da­riusz


Źródła:

SJP.pl

Mercer

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Merceryzacja

dzia­ła­nie rozt­wo­rem ługu so­do­we­go na włó­kna lub tka­ni­ny ba­weł­nia­ne w celu na­da­nia im pię­kne­go jed­wab­ne­go po­ły­sku, trwa­ło­ści i mięk­ko­ści


Mer­ce­ry­za­cja – pod­da­wa­nie przę­dzy lub tka­nin ba­weł­nia­nych dzia­ła­niu rozt­wo­ru wo­do­rot­len­ku sodu (ługu so­do­we­go). Włó­kno ba­weł­nia­ne zo­sta­je po­zba­wio­ne ma­to­we­go na­skór­ka.

W pro­ce­sie mer­ce­ry­za­cji przę­dza ba­weł­nia­na jed­no­cze­śnie jest roz­cią­ga­na, uzy­sku­je się włó­kna o prze­kro­ju okrą­głym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Merceryzarka

ma­szy­na włó­kien­ni­cza do mer­ce­ry­za­cji


Źródła:

SJP.pl

Merceryzowanie

dzia­ła­nie rozt­wo­rem ługu so­do­we­go na włó­kna lub tka­ni­ny ba­weł­nia­ne w celu na­da­nia im po­ły­sku, trwa­ło­ści i mięk­ko­ści; mer­ce­ry­za­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mer­ce­ry­zo­wać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Merceryzowany

pod­da­wać włó­kna lub tka­ni­ny ba­weł­nia­ne dzia­ła­niu ługu so­do­we­go w celu na­da­nia im po­ły­sku, trwa­ło­ści i mięk­ko­ści; wy­kur­czać


Źródła:

SJP.pl

Merceryzować

pod­da­wać włó­kna lub tka­ni­ny ba­weł­nia­ne dzia­ła­niu ługu so­do­we­go w celu na­da­nia im po­ły­sku, trwa­ło­ści i mięk­ko­ści; wy­kur­czać


Źródła:

SJP.pl

Merch

[czy­taj: mercz] po­tocz­nie: pro­duk­ty zwią­za­ne z marką, twór­cą, fan­do­mem lub wy­da­rze­niem; mercz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ogół od­płat­nych i gra­ti­so­wych pro­duk­tów sta­no­wią­cych no­śni­ki pro­pa­gu­ją­ce ja­kieś osoby, to­wa­ry i wy­da­rze­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mercha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. nie­rząd­ni­ca


Źródła:

Wiktionary

Merchandiser

[czy­taj: merczenDAJzer] osoba zaj­mu­ją­ca się w fir­mie sprze­da­żą to­wa­rów lub usług oraz ich pro­mo­cją


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) męż­czyz­na, który w fir­mie zaj­mu­je się zby­tem to­wa­rów i ich pro­mo­cją


Mer­chan­di­ser – pra­cow­nik zaj­mu­ją­cy się mer­chan­di­sin­giem. Re­pre­zen­tu­je do­staw­cę to­wa­rów w miej­scu ich sprze­da­ży dba­jąc o to, aby wa­run­ki ek­spo­zy­cji sty­mu­lo­wa­ły wiel­kość sprze­da­ży. Po­wi­nien zatem znać i ro­zu­mieć me­cha­niz­my, które to­wa­rzy­szą za­ku­po­wi i umieć je wy­ko­rzy­stać. Po­wi­nien po­sia­dać też umie­jęt­no­ści ne­go­cja­cyj­ne, aby po­go­dzić in­te­re­sy swo­je­go pra­co­daw­cy i wła­ści­cie­la skle­pu czy hur­tow­ni po­zo­sta­ją­ce­go pod pre­sją in­nych do­staw­ców oraz klien­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Merchandiserka

→ mer­chan­di­ser [czy­taj: merczenDAJzerka]


Źródła:

SJP.pl

Merchandising

[czy­taj: mer­czen­dajz-ing] mer­czen­daj­zing;
1. wy­wie­ra­nie wpły­wu na za­cho­wa­nie klien­tów za po­mo­cą od­po­wied­niej pre­zen­ta­cji skle­pu i to­wa­rów w celu zwięk­sze­nia sprze­da­ży;
2. róż­ne­go typu ga­dże­ty sprze­da­wa­ne lub ro­zda­wa­ne w celu pro­mo­wa­nia da­ne­go dzie­ła


Mer­chan­di­sing – dzia­łal­ność mar­ke­tin­go­wa, któ­rej isto­tę sta­no­wi sto­so­wa­nie zna­ków to­wa­ro­wych, po­sta­ci, przed­sta­wień, wi­ze­run­ków i sym­bo­li ko­ja­rzo­nych przez od­bior­ców z jed­nym pro­duk­tem – naj­czę­ściej se­ria­lem te­le­wi­zyj­nym lub fil­mem – w celu po­pra­wy efek­tów sprze­da­ży in­ne­go pro­duk­tu, adre­so­wa­ne­go do sze­ro­kich rzesz kon­su­men­tów, a ofe­ro­wa­ne­go z za­sa­dy w sprze­da­ży de­ta­licz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Merchandisingowy

→ mer­chan­di­sing [czy­taj: mer­czen­dajz-in­go­wy]


Źródła:

SJP.pl

Merchowy

→ merch [czy­taj: mer­czo­wy]


Źródła:

SJP.pl

Mercier

Mer­cier – mia­sto w Ka­na­dzie, w pro­win­cji Qu­e­bec.


Źródła:

Wikipedia

Mercja

wczes­noś­red­nio­wiecz­ne kró­le­stwo an­glo­sa­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. śred­nio­wiecz­ne kró­le­stwo an­glo­sa­skie ist­nie­ją­ce w środ­ko­wej An­glii w la­tach 527–918;


Mer­cja ( Mer­cia, Mierc­na, Mer­cia, Mer­cio­rum re­gnum) – jedno z sied­miu państw hep­tar­chii an­glo­sa­skiej. Od po­ło­wy VIII wieku do po­cząt­ków IX wieku było pań­stwem-he­ge­mo­nem hep­tar­chii (he­ge­mo­nia Mer­cji). Są­sia­do­wa­ło z sze­ścio­ma pań­stwa­mi hep­tar­chii: od po­łud­nia z Wes­sex i Sus­sex, od wscho­du Kent, Essex i Kró­le­stwem An­glii Wschod­niej, od pół­no­cy z Nor­tum­brią. Od za­cho­du przy­le­ga­ło do Walii, a od pół­no­cy do­ty­ka­ło też Strathc­ly­de.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mercosur

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) polit. ekon. Wspól­ny Rynek Po­łud­nia (mię­dzy­na­ro­do­wa or­ga­ni­za­cja go­spo­dar­cza);


Mer­co­sur ( Mer­ca­do Común del Sur – Wspól­ny Rynek Po­łud­nia), rów­nież Mer­co­sul (port. "Mer­ca­do Comum do Sul") – mię­dzy­na­ro­do­wa or­ga­ni­za­cja go­spo­dar­cza po­wo­ła­na w roku 1991 trak­ta­tem z Asun­ción (sto­li­cy Pa­rag­wa­ju). Jej celem jest wzmac­nia­nie współ­pra­cy go­spo­dar­czej oraz zno­sze­nie ba­rier hand­lo­wych po­przez usta­no­wie­nie wol­ne­go hand­lu oraz unii cel­nej.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Mercury

[czy­taj: merk­ju­ri] naz­wi­sko, np. Fred­die Mer­cu­ry (wła­ści­wie Far­rokh Bul­sa­ra, 1946-1991), bry­tyj­ski muzyk roc­ko­wy, wo­ka­li­sta ze­spo­łu Queen


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mercz

po­tocz­nie: mer­chan­di­ser - osoba zaj­mu­ją­ca się w fir­mie sprze­da­żą to­wa­rów lub usług oraz ich pro­mo­cją


Źródła:

SJP.pl

Merczendajzing

[czy­taj: mer­czen­dajz-ing] mer­chan­di­sing;
1. wy­wie­ra­nie wpły­wu na za­cho­wa­nie klien­tów za po­mo­cą od­po­wied­niej pre­zen­ta­cji skle­pu i to­wa­rów w celu zwięk­sze­nia sprze­da­ży;
2. róż­ne­go typu ga­dże­ty sprze­da­wa­ne lub ro­zda­wa­ne w celu pro­mo­wa­nia da­ne­go dzie­ła


Źródła:

SJP.pl

Merczyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Merda

o np. psach: ma­chać ogo­nem


Źródła:

SJP.pl

Merdanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mer­dać.

 (1.2) o psie: ma­cha­nie ogo­nem naj­czę­ściej z ra­do­ści


Źródła:

Wiktionary

Merdać

o np. psach: ma­chać ogo­nem


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. merd­nąć)

 (1.1) o psie: ma­chać ogo­nem naj­czę­ściej z ra­do­ści

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) slang. mylić


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Merdnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mach­nię­cie ogo­nem


Źródła:

Wiktionary

Merdnąć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. mer­dać)

 (1.1) o psie po­ru­szyć ogo­nem


Źródła:

Wiktionary

Merecedes

obce imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Meredith

[czy­taj: MEredit]
1. obce imię żeń­skie;
2. naz­wi­sko


Me­re­dith – imię po­cho­dze­nia wa­lij­skie­go, po­cząt­ko­wo mę­skie, od imie­nia Ma­re­dudd – "wiel­ki pan"; w XX wieku uży­wa­ne rów­nież jako imię żeń­skie. Wy­stę­pu­je też jako naz­wi­sko.

W ję­zy­ku wa­lij­skim przyj­mu­je formy "Ma­re­dudd" bądź "Me­re­dydd".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Merenga

prze­kła­da­ne kre­mem lub kon­fi­tu­ra­mi ciast­ko z biał­ka ubi­te­go na pianę i sy­ro­pu; me­ryn­ga


Źródła:

SJP.pl

Merengue

[czy­taj: me­ren­ge] la­ty­no­ski ta­niec to­wa­rzy­ski, na­ro­do­wa mu­zy­ka i ta­niec Do­mi­ni­ka­ny


Me­ren­gue – ro­dzaj żywej, ra­dos­nej mu­zy­ki i tańca, który ma swoje ko­rze­nie w Do­mi­ni­ka­nie, na Morzu Ka­ra­ib­skim. W do­słow­nym tłu­ma­cze­niu z ję­zy­ka hisz­pań­skie­go "me­ren­gue" zna­czy „beza”. Mu­zy­kę wy­kre­o­wał w la­tach 20. XX wieku Ñico Lora, a wy­pro­mo­wał Ra­fa­el Le­ó­ni­das Tru­jil­lo, pre­zy­dent Do­mi­ni­ka­ny w la­tach 30. XX wieku, kiedy to me­ren­gue stał się na­ro­do­wą mu­zy­ką i na­ro­do­wym tań­cem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mereolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie me­re­o­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Mereologia

lo­gicz­na te­o­ria sto­sun­ku czę­ści do ca­ło­ści


Me­re­o­lo­gia – trze­ci z tzw. sy­ste­mów Le­śniew­skie­go (obok pro­to­te­ty­ki i on­to­lo­gii), dla któ­re­go pro­to­te­ty­ka i on­to­lo­gia są sy­ste­ma­mi wcze­śniej­szy­mi. Te­o­ria ta zo­sta­ła stwo­rzo­na, aby roz­wią­zać pro­blem an­ty­no­mii zna­le­zio­nych w te­o­rii mno­go­ści i dać wyraz no­mi­na­li­stycz­nym in­tu­i­cjom Le­śniew­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mereżka

ro­dzaj haftu ażu­ro­we­go


Me­reż­ka – tech­ni­ka haftu ażu­ro­we­go, po­le­ga­ją­ca na tym, że wys­nu­wa się nitki z tka­ni­ny za­wsze w jed­nym kie­run­ku.

Przed wy­cię­ciem nitek na­le­ży do­kład­nie obrę­bić brze­gi z obu stron okręt­ką. Brze­gi me­reż­ki, gdzie nitki nie będą wy­ci­na­ne, ob­szy­wa się róż­ny­mi ście­ga­mi po­wo­du­ją­cy­mi po­dzie­le­nie nitek na pęcz­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mereżkarski

słu­żą­cy do wy­ko­ny­wa­nia me­reż­ki, do­ty­czą­cy me­reż­ko­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Mereżkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Mereżkowy

przy­miot­nik od: me­reż­ka


Źródła:

SJP.pl

Merga

pi­kant­ny sos pa­pry­ko­wy spo­ży­wa­ny w kuch­ni arab­skiej


Źródła:

SJP.pl

Meridian

umow­na linia na po­wierzch­ni Ziemi łą­czą­ca bie­gu­ny pół­noc­ny i po­łud­nio­wy; po­łud­nik


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Meridiana

dawny przy­rząd astro­no­micz­ny słu­żą­cy do po­mia­ru wy­so­ko­ści Słoń­ca na nie­bie i usta­la­nia mo­men­tu gó­ro­wa­nia Słoń­ca; linia po­łud­ni­ko­wa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Meridzki

→ Mérida


Patrz:Mérida

Źródła:

SJP.pl

Merino

wy­so­ko­ga­tun­ko­wa wełna z runa me­ry­no­sów


Me­ri­no – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ko­lo­ra­do, w hrab­stwie Logan.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Meritum

wła­ści­wa, na­ji­stot­niej­sza część spra­wy; sedno


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) głów­na treść, isto­ta spra­wy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meriva

model sa­mo­cho­du marki Opel


Źródła:

SJP.pl

Merk

znak uży­wa­ny daw­niej przez rze­mieśl­ni­ków w celu oz­na­cze­nia włas­nych wy­ro­bów


Źródła:

SJP.pl

Merkantyliczny

przy­miot­nik od: mer­kan­ty­lizm


Źródła:

SJP.pl

Merkantylista

zwo­len­nik mer­kan­ty­liz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik mer­kan­ty­liz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Merkantylistka

→ mer­kan­ty­li­sta


Patrz:merkantylista

Źródła:

SJP.pl

Merkantylistyczny

zwią­za­ny z mer­kan­ty­liz­mem


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z mer­kan­ty­liz­mem, wła­ści­wy mer­kan­ty­liz­mo­wi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Merkantylizacja

na­sta­wie­nie wy­łącz­nie na osią­ga­nie zysku, bo­ga­ce­nie się


Źródła:

SJP.pl

Merkantylizm

wczes­no­ka­pi­ta­li­stycz­na dok­try­na eko­no­micz­na upa­tru­ją­ca bo­gact­wa kraju w nie­ek­wi­wa­lent­nej wy­mia­nie mię­dzy­na­ro­do­wej, po­stu­lu­ją­ca mo­no­pol hand­lu z włas­ny­mi ko­lo­nia­mi i wy­so­kie cła na wwóz to­wa­rów przet­wo­rzo­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. sy­stem eko­no­micz­ny po­pie­ra­ją­cy do­dat­ni bi­lans hand­lu za­gra­nicz­ne­go i ku­mu­la­cję nad­wyż­ki w po­sta­ci krusz­ców, pro­tek­cjo­nizm go­spo­dar­czy, pro­duk­cję i ek­sport dóbr wy­so­ko­przet­wo­rzo­nych


Mer­kan­ty­lizm, ustrój mer­kan­tyl­ny – sy­stem po­glą­dów eko­no­micz­no-po­li­tycz­nych, który po­ja­wił się we wczes­nym okre­sie no­wo­żyt­no­ści, wy­wo­dzą­cy się z bu­lio­niz­mu – te­o­rii mó­wią­cej, że po­sia­da­nie me­ta­li szla­chet­nych w kraju równa się jego bo­gact­wu.

Ter­min "mer­kan­ty­lizm" po­ja­wił się w 1664 r.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Merkantylizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|mer­kan­ty­li­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Merkantylizować

1. pod­da­wać coś ko­mer­cja­li­za­cji, uma­so­wie­niu;
2. kup­czyć rze­cza­mi nie na sprze­daż


Źródła:

SJP.pl

Merkantylność

→ mer­kan­tyl­ny


Patrz:merkantylny

Źródła:

SJP.pl

Merkantylny

taki, który jest na­sta­wio­ny na zysk, na uzy­ska­nie ko­rzy­ści ma­te­rial­nych; hand­lo­wy, ku­piec­ki


przy­miot­nik

 (1.1) hand. ku­piec­ki, hand­lo­wy, ko­mer­cyj­ny

 (1.2) na­sta­wio­ny na ko­rzy­ści eko­no­micz­ne, na zysk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Merkaptan

zwią­zek or­ga­nicz­ny, ana­lo­gicz­ny do al­ko­ho­lu, w któ­rym tlen za­stą­pio­ny jest siar­ką; tio­al­ko­hol


Źródła:

SJP.pl

Merkaptany

zwią­zek or­ga­nicz­ny, ana­lo­gicz­ny do al­ko­ho­lu, w któ­rym tlen za­stą­pio­ny jest siar­ką; tio­al­ko­hol


Źródła:

SJP.pl

Merkaptopuryna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek prze­ciw­no­wot­wo­ro­wy i im­mu­no­su­pre­syj­ny


Mer­kap­to­pu­ry­na – lek prze­ciw­no­wot­wo­ro­wy i im­mu­no­su­pre­syj­ny sto­so­wa­ny w le­cze­niu niek­tó­rych bia­ła­czek i cho­rób au­to­im­mu­no­lo­gicz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Merkator

fla­mandz­ki ma­te­ma­tyk i kar­to­graf (1512-1594)


Źródła:

SJP.pl

Merkel

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Merkelowie

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Merkia

ro­dzaj msza­ków z ro­dzi­ny pal­la­wi­ci­nio­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Merklowie

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Merkurialny

daw­niej: rtę­cio­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. chem. rtę­cio­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Merkurianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sf. hi­po­te­tycz­ny miesz­ka­niec Mer­ku­re­go


Źródła:

Wiktionary

Merkurianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sf. hi­po­te­tycz­na miesz­kan­ka Mer­ku­re­go


Źródła:

Wiktionary

Merkuriański

przy­miot­nik od: Mer­ku­ry (pla­ne­ta)


Źródła:

SJP.pl

Merkuriusz

daw­niej: rtęć


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. chem. rtęć


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Merkurometria

me­to­da che­micz­nej ana­li­zy ob­ję­to­ścio­wej, po­le­ga­ją­ca na do­da­wa­niu mia­no­wa­ne­go rozt­wo­ru azo­ta­nu rtęci do rozt­wo­ru sub­stan­cji ba­da­nej w celu jej ilo­ścio­we­go oz­na­cze­nia; mer­ku­ry­me­tria


Źródła:

SJP.pl

Merkury

1. w mi­to­lo­gii rzym­skiej: bóg hand­lu;
2. pier­wsza we­dług od­da­le­nia od Słoń­ca pla­ne­ta Ukła­du Sło­necz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mi­trzym. bóg hand­lu, zysku, ku­piect­wa, zło­dziei oraz cel­ni­ków, utoż­sa­mia­ny z grec­kim Her­me­sem;

 (1.2) imię|pol­ski|m.;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. pier­wsza we­dług od­da­le­nia od Słoń­ca i najm­niej­sza pla­ne­ta Ukła­du Sło­necz­ne­go, wi­docz­na gołym okiem;


Mer­ku­ry – najm­niej­sza i naj­bliż­sza Słoń­ca pla­ne­ta Ukła­du Sło­necz­ne­go. Jako pla­ne­ta dolna znaj­du­je się dla ziem­skie­go ob­ser­wa­to­ra za­wsze bli­sko Słoń­ca, dla­te­go jest trud­na do ob­ser­wa­cji. Mimo to na­le­ży do pla­net wi­docz­nych gołym okiem i była znana już w sta­ro­żyt­no­ści. Mer­ku­re­go doj­rzeć można je­dy­nie tuż przed wscho­dem lub tuż po za­cho­dzie Słoń­ca.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Merkurymetria

me­to­da che­micz­nej ana­li­zy ob­ję­to­ścio­wej, po­le­ga­ją­ca na do­da­wa­niu mia­no­wa­ne­go rozt­wo­ru azo­ta­nu rtęci do rozt­wo­ru sub­stan­cji ba­da­nej w celu jej ilo­ścio­we­go oz­na­cze­nia; mer­ku­ro­me­tria


Źródła:

SJP.pl

Merla

cien­ka, rzad­ka tka­ni­na ba­weł­nia­na; marla


Merla, marla (obie nazwy od fran­cu­skie­go mia­sta Marly), gaza in­tro­li­ga­tor­ska – uży­wa­ny mię­dzy in­ny­mi w in­tro­li­ga­tor­stwie gruby gu­mo­wa­ny mu­ślin, czyli rzad­ko tkana tka­ni­na ba­weł­nia­na o splo­cie płó­cien­nym, sil­nie kle­jo­na. Może być su­ro­wa lub bie­lo­na.

Sto­so­wa­na jest w opra­wie ksią­żek do wzmoc­nie­nia grzbie­tu okład­ki, przy­szy­wa się do niej sfal­co­wa­ne ar­ku­sze oraz przy­kle­ja wy­klej­ki wkła­du do okład­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Merlan

ryba z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych; wit­li­nek


Źródła:

SJP.pl

Merle

cien­ka, rzad­ka tka­ni­na ba­weł­nia­na; marla


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Merlin

1. le­gen­dar­ny cza­ro­dziej, pie­śniarz i opie­kun króla Ar­tu­ra;
2. krój czcion­ki


Mer­lin – jeden z bo­ha­te­rów le­gend ar­tu­riań­skich. Wiel­ki cza­ro­dziej. Przyj­mu­je się, że po­stać tę wy­my­ślił Ge­of­frey z Mon­mo­uth, przy czym pier­wow­zo­rem Mer­li­na był wa­lij­ski wieszcz i bard – Myrd­din. La­ty­ni­zu­jąc to imię, Ge­of­frey wy­my­ślił formę Mer­li­nus, choć pra­wi­dło­wa by­ła­by ra­czej "Mer­di­nus", ale jed­nak zbyt mocno ko­ja­rzy­ło­by się ze sło­wem "merda", które w ję­zy­ku ła­ciń­skim i w ję­zy­kach ro­mań­skich jest or­dy­nar­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Merlon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. hist. ząb w blan­kach


Źródła:

Wiktionary

Merlot

[czy­taj: merLO] ga­tu­nek czer­wo­ne­go wina


Mer­lot – czer­wo­ny szczep wi­no­ro­śli wy­wo­dzą­cy się praw­do­po­dob­nie z re­jo­nu Bor­de­a­ux, skąd po­cho­dzi pier­wsza wzmian­ka z końca XVIII wieku i po­wszech­nie tam upra­wia­ny. Mer­lot jest spo­ty­ka­ny w nie­mal wszyst­kich kra­jach wi­niar­skich na świe­cie. Jest jed­no­cze­śnie naj­czę­ściej upra­wia­ną od­mia­ną wi­no­ro­śli we Fran­cji (115,746 ha win­nic w 2009, co sta­no­wi około po­ło­wę świa­to­wej pro­duk­cji).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Merlowy

przy­miot­nik od: merla


Źródła:

SJP.pl

Merofit

li­ścio­wy seg­ment ło­dyż­ki ga­me­to­fi­tu mchów


Źródła:

SJP.pl

Merogonia

typ roz­wo­ju za­rod­ko­we­go u mor­szczy­nu


Źródła:

SJP.pl

Merokrynowy

wy­dzie­la­nie me­ro­kry­no­we - ro­dzaj wy­dzie­la­nia zew­nątrz­ko­mór­ko­we­go po­le­ga­ją­ce na dy­fuz­ji czą­ste­czek sub­stan­cji przez błonę ko­mór­ko­wą na zew­nątrz bez ni­szcze­nia samej ko­mór­ki


Źródła:

SJP.pl

Meroksen

mi­ne­rał, od­mia­na bio­ty­tu za­sob­na w ma­gnez


Źródła:

SJP.pl

Merol

po­tocz­nie: Mer­ce­des (sa­mo­chód marki Mer­ce­des); Merc


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) środ. mot. sa­mo­chód marki Mer­ce­des


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meromiozyna

jedna z dwóch czę­ści (czyli me­ro­mio­zy­na cięż­ka lub me­ro­mio­zy­na lekka), na które roz­pa­da się mio­zy­na pod wpły­wem dzia­ła­nia en­zy­mów pro­te­o­li­tycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Meromorficzny

w ma­te­ma­ty­ce: funk­cje me­ro­mor­ficz­ne - klasa funk­cji ana­li­tycz­nych


przy­miot­nik

 (1.1) mat. taki, który za­wie­ra funk­cję me­ro­mor­ficz­ną


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Merona

cięte, pół­ma­to­we włó­kno wi­sko­zo­we


Źródła:

SJP.pl

Meronim

wyraz oz­na­cza­ją­cy część ca­ło­ści, np. wagon w od­nie­sie­niu do wy­ra­zu po­ciąg


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz oz­na­cza­ją­cy część pew­nej ca­ło­ści, np. „dy­wiz­ja” w sto­sun­ku do słowa „armia”;


Me­ro­nim (z μέρος – część, όνομα – imię) – wyraz oz­na­cza­ją­cy część pew­nej ca­ło­ści, np. "wagon" w sto­sun­ku do wy­ra­zu "po­ciąg" czy "konar" w sto­sun­ku do wy­ra­zu "drze­wo". Po­ję­ciem prze­ciw­staw­nym wobec me­ro­ni­mu jest ho­lo­nim. Dwa lub wię­cej me­ro­ni­my tego sa­me­go ho­lo­ni­mu po­zo­sta­ją ze sobą w sto­sun­ku ko­me­ro­ni­mii (są ko­me­ro­ni­ma­mi).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meroplankton

or­ga­niz­my plank­to­nicz­ne prze­by­wa­ją­ce w toni wod­nej se­zo­no­wo, tylko pod­czas niek­tó­rych sta­diów lar­wal­nych lub mło­do­cia­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. ekol. or­ga­niz­my wcho­dzą­ce w skład plank­to­nu tylko w sta­nie mło­do­cia­nym lub lar­wal­nym;


Me­ro­plank­ton (he­mi­plank­ton) – or­ga­niz­my wcho­dzą­ce w skład plank­to­nu tylko pod­czas niek­tó­rych sta­diów roz­wo­jo­wych (mło­do­cia­nych lub lar­wal­nych).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meroplanktoniczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. ekol. zwią­za­ny z me­ro­plank­to­nem, do­ty­czą­cy me­ro­plank­to­nu


Źródła:

Wiktionary

Merostwo

1. urząd, god­ność mera (urzęd­ni­ka pań­stwo­we­go we Fran­cji);
2. biuro mera;
3. bu­dy­nek, w któ­rym znaj­du­je się biuro mera;
4. okręg ad­mi­ni­stro­wa­ny przez mera


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) adm. urząd, god­ność mera

 (1.2) sie­dzi­ba mera

 (1.3) adm. okręg pod­le­gły me­ro­wi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (2.1) mer z mał­żon­ką


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Merowing

przed­sta­wi­ciel dy­na­stii fran­kij­skiej


Źródła:

SJP.pl

Merowingowie

dy­na­stia w pań­stwie Fran­ków


Me­ro­win­go­wie – dy­na­stia pa­nu­ją­ca w pań­stwie fran­kij­skim w la­tach 481–751, wy­wo­dzą­ca się od wład­cy Fran­ków sa­lic­kich Me­ro­we­cha (Me­ro­we­u­sza). W po­ło­wie VIII wieku na tro­nie Fran­ków za­stą­pi­li ich Ka­ro­lin­go­wie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Merowiński

do­ty­czą­cy Me­ro­win­gów


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Me­ro­win­ga­mi, do­ty­czą­cy Me­ro­win­gów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Merowski

do­ty­czą­cy mera, na­le­żą­cy do mera, wła­ści­wy me­ro­wi


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mera, zwią­za­ny z merem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Merozoit

osob­nik sta­no­wią­cy po­ko­le­nie bezpł­cio­we po­ja­wia­ją­ce się w cyklu roz­wo­jo­wym niek­tó­rych pier­wot­nia­ków


Źródła:

SJP.pl

Merseburg

[czy­taj: mer-ze­burk] mia­sto w Niem­czech


Mer­se­burg ( Mje­zy­bor, pol. hist. "Mię­dzy­bórz", Meziboř) – mia­sto po­wia­to­we w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Sak­so­nia-An­halt, sie­dzi­ba po­wia­tu Saale. Mia­sto leży na przed­gó­rzu gór Harzu u uj­ścia rzeki do So­ła­wy. Liczy ok. 33,4 tys. miesz­kań­ców.

W mie­ście jest sta­cja ko­le­jo­wa Mer­se­burg.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Merseburski

przy­miot­nik od: Mer­se­burg


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mer­se­bur­giem, do­ty­czą­cy Mer­se­bur­ga, po­cho­dzą­cy z Mer­se­bur­ga


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Merseyside

Mer­se­y­si­de – hrab­stwo ce­re­mo­nial­ne i me­tro­po­li­tal­ne w pół­noc­no-za­chod­niej An­glii, w re­gio­nie North West En­gland, po­ło­żo­ne nad Za­to­ką Li­ver­po­ol­ską i estu­a­rium rzeki Mer­sey, obej­mu­ją­ce aglo­me­ra­cję mia­sta Li­ver­po­ol. Hrab­stwo ut­wo­rzo­ne zo­sta­ło w 1974 roku na po­gra­ni­czu hi­sto­rycz­nych hrabstw Lan­cas­hi­re i Ches­hi­re.


Źródła:

Wikipedia

Merta

naz­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. bot. mirt


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Merton

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Meru

jed­nost­ka pod­sta­wo­wa ma­kro­czą­stecz­ki otrzy­ma­nej przez po­li­me­ry­za­cję


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Merula

ptak z ro­dzi­ny dro­zdów


Źródła:

SJP.pl

Merveilleuse

[czy­taj: merweJEZ] w cza­sie dy­rek­to­ria­tu: fran­cu­ska ele­gant­ka na­śla­du­ją­ca modę an­tycz­ną


Źródła:

SJP.pl

Merwinit

skała mi­ne­ral­na z do­mi­nu­ją­cą za­war­to­ścią glinu, sodu i wap­nia


Mer­wi­nit – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, za­li­cza­ny do krze­mia­nów wy­spo­wych. Jest mi­ne­ra­łem skał krze­mia­no­wo-wa­pien­nych ut­wo­rzo­nych w stre­fach kon­tak­to­wych. Jest cha­rak­te­ry­stycz­ny dla facji sa­ni­dy­ni­to­wej. Współ­wy­stę­pu­je ze spur­ry­tem, lar­ni­tem i we­zu­wia­nem. Jest także skład­ni­kiem żużli hut­ni­czych. Two­rzy od­mia­nę za­sob­na w Mn.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Merydian

umow­na linia na po­wierzch­ni Ziemi łą­czą­ca bie­gun pół­noc­ny i po­łud­nio­wy; po­łud­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) astr. po­łud­nik nie­bie­ski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Merydionalny

1. po­łud­ni­ko­wy, bie­gną­cy z pół­no­cy na po­łud­nie;
2. typ me­ry­dio­nal­ny - typ an­tro­po­lo­gicz­ny cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się śred­nim wzro­stem, wy­dłu­żo­ną głową, bru­nat­ną skórą i czar­ny­mi, kę­dzie­rza­wy­mi wło­sa­mi


Źródła:

SJP.pl

Merynga

prze­kła­da­ne kre­mem lub kon­fi­tu­ra­mi ciast­ko z biał­ka ubi­te­go na pianę i sy­ro­pu; me­ren­ga


Źródła:

SJP.pl

Merynos

owca o bar­dzo ce­nio­nej, cien­kiej weł­nie


Me­ry­nos – je­zio­ro w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie iław­skim, w gmi­nie Susz, le­żą­ce na te­re­nie Po­je­zie­rza Ła­siń­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Merynosowy

przy­miot­nik od: me­ry­nos


Źródła:

SJP.pl

Merystem

tkan­ka ro­ślin­na zbu­do­wa­na z ko­mó­rek dzie­lą­cych się, za­po­cząt­ko­wu­ją­cych tkan­ki stałe; tkan­ka twór­cza


Źródła:

SJP.pl

Merystemalny

→ me­ry­stem; me­ry­ste­ma­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Merystematyczny

→ me­ry­stem; me­ry­ste­mal­ny


Źródła:

SJP.pl

Meryterium

pry­mi­tyw­ny trą­bo­wiec ko­pal­ny wiel­ko­ści sło­nia, o wy­dłu­żo­nej gło­wie z sil­nie po­więk­szo­ny­mi sie­ka­cza­mi, znany z osa­dów gór­ne­go eo­ce­nu Egip­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pa­le­ont. zool. naj­pry­mi­tyw­niej­szy i naj­star­szy przed­sta­wi­ciel rzędu trą­bow­ców, znany z egip­skich osa­dów gór­ne­go eo­ce­nu (Mo­e­rit­he­rium, sp., ro­dzaj zwie­rząt)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Merytokracja

kon­cep­cja M. Yo­un­ga, we­dług któ­rej wiek XXI bę­dzie wie­kiem rzą­dów ludzi kom­pe­tent­nych w ja­kimś za­wo­dzie lub w ja­kiejś dzie­dzi­nie wie­dzy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. sy­stem, w któ­rym wła­dza po­wie­rza­na jest oso­bom kom­pe­tent­nym;


Me­ry­to­kra­cja – wie­loz­nacz­na nazwa okre­śla­ją­ca naj­czę­ściej sy­stem, w któ­rym po­zy­cje uza­leż­nio­ne są od kom­pe­ten­cji, de­fi­nio­wa­nych jako po­łą­cze­nie in­te­li­gen­cji i edu­ka­cji, we­ry­fi­ko­wa­nych za po­mo­cą obiek­tyw­nych sy­ste­mów oceny (np. cer­ty­fi­ka­tów). Me­ry­to­kra­cja sta­no­wi prze­ci­wień­stwo wła­dzy bu­do­wa­nej na bazie ro­dzi­ny (ne­po­tyzm), klasy (ary­sto­kra­cja) czy na­ro­do­wo­ści (na­cjo­na­lizm).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Merytokratyczny

zwią­za­ny z me­ry­to­kra­cją, od­no­szą­cy się do me­ry­to­kra­cji


Źródła:

SJP.pl

Merytorycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób od­no­szą­cy się do tre­ści spra­wy


Źródła:

Wiktionary

Merytoryczność

→ me­ry­to­rycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest me­ry­to­rycz­ne; cecha tych, któ­rzy są me­ry­to­rycz­ni


Patrz:merytoryczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Merytoryczny

do­ty­czą­cy isto­ty rze­czy, tre­ści, a nie formy; istot­ny, tre­ścio­wy


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy isto­ty spra­wy, a nie jej stro­ny zew­nętrz­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Merytoryka

po­tocz­nie: fa­cho­wość, ek­sperc­ka wie­dza


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. wie­dza fa­cho­wa, pro­fe­sjo­nal­na

 (1.2) pot. (może środ.) sfera od­no­szą­ca się do tre­ści, nie zaś formy zew­nętrz­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Merzyk

mech z ro­dzi­ny Mnia­ce­ae, wy­stę­pu­ją­cy w licz­nych ga­tun­kach le­śnych i łą­ko­wych


Źródła:

SJP.pl

Mes

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. SMS, es


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Mesa

ja­dal­nia na stat­ku lub okrę­cie, jak i miej­sce dla za­ło­gi na spę­dza­nie wol­ne­go czasu; messa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. miej­sce spo­ży­wa­nia po­sił­ków dla za­ło­gi i ofi­ce­rów stat­ku

 (1.2) żegl. pot. głów­na ka­ju­ta jach­tu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mesalina

prze­no­śnie, prze­sta­rza­le o ko­bie­cie roz­pust­nej i okrut­nej; mes­sa­li­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. ko­bie­ta roz­pust­na i okrut­na


Me­sa­li­na – ro­dzaj ja­szczu­rek z ro­dzi­ny ja­szczur­ko­wa­tych (La­cer­ti­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mescal

[czy­taj: me­skal] mocny, nie­do­kład­nie prze­de­sty­lo­wa­ny napój al­ko­ho­lo­wy z prze­fer­men­to­wa­nych czę­ści agawy; me­skal, mez­cal


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Meschecki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mes­che­tią, do­ty­czą­cy Mes­che­tii


Źródła:

Wiktionary

Meschetia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści Gruz­ji;


Źródła:

Wiktionary

Meschetyjski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mes­che­tią, do­ty­czą­cy Mes­che­tii


Źródła:

Wiktionary

Mesel

sta­lo­we na­rzę­dzie o ostrzu tną­cym, uży­wa­ne do cię­cia bla­chy, prę­tów itp.; mes­sel, maj­zel, prze­ci­nak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. pot. sta­lo­we na­rzę­dzie do prze­ci­na­nia bla­chy, ma­ją­ce prze­krój pro­sto­kąt­ny i ostrze tnące


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mesendżer

rzad­ko: pro­gram kom­pu­te­ro­wy słu­żą­cy do ko­mu­ni­ka­cji (głów­nie w for­mie tek­sto­wej, ale nie­rzad­ko także wer­bal­nej, wi­zu­al­nej) w try­bie rze­czy­wi­stym po­przez sieć In­ter­net, po­sia­da­ją­cy czę­sto inne funk­cje, m.in. prze­sy­ła­nie pli­ków; ko­mu­ni­ka­tor (czę­ściej), mes­sen­ger (rzad­ko)


Źródła:

SJP.pl

Mesenia

kra­i­na hi­sto­rycz­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji; Mes­se­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na na po­łud­nio­wo-za­chod­nim Pe­lo­po­ne­zie, z hi­sto­rycz­nym oś­rod­kiem w Me­si­ni


Me­se­nia, Mes­se­nia (gr. "Μεσσηνία - Mes­si­nia") – kra­i­na hi­sto­rycz­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści Pół­wy­spu Pe­lo­po­ne­skie­go. Sły­nie z żyz­nej ziemi oraz ze swej marki oli­wek "Ka­la­ma­tas", naj­wyż­szej ja­ko­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mesenka

miesz­kan­ka Me­se­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. miesz­kan­ka Me­se­nii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meserszmit

sa­mo­lot marki Mes­sersch­mitt; Mes­sersch­mitt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) lotn. sa­mo­lot marki Mes­sersch­mitt


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meseta

pła­sko­wyż w kra­jach hisz­pań­sko­ję­zycz­nych


Me­se­ta, Me­se­ta Ibe­ryj­ska ( Me­se­ta Cen­tral, z hiszp. – pła­sko­wyż) – wy­żyn­no-gór­ska, środ­ko­wa część Pół­wy­spu Ibe­ryj­skie­go, w Hisz­pa­nii i Por­tu­ga­lii.

Me­se­ta obej­mu­je ob­szar ok. 400 tys. km² w cen­tral­nej czę­ści Pół­wy­spu Ibe­ryj­skie­go. W środ­ko­wej czę­ści Me­se­ty znaj­du­ją się Góry Ka­sty­lij­skie, roz­dzie­la­ją­ce Starą i Nową Ka­sty­lię.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Meseńczyk

miesz­ka­niec Me­se­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. miesz­ka­niec Me­se­nii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meseński

zwią­za­ny z Me­se­nią, do­ty­czą­cy Me­se­nii


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Me­se­nią, do­ty­czą­cy Me­se­nii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mesjada

po­e­mat nar­ra­cyj­ny opo­wia­da­ją­cy o życiu i męce Je­zu­sa Chry­stu­sa


Źródła:

SJP.pl

Mesjaniczny

przy­miot­nik

 (1.1) zob. me­sja­ni­stycz­ny.


Źródła:

Wiktionary

Mesjanista

zwo­len­nik me­sja­niz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik me­sja­niz­mu

 (1.2) twór­ca me­sja­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mesjanistka

→ me­sja­ni­sta


Patrz:mesjanista

Źródła:

SJP.pl

Mesjanistyczny

do­ty­czą­cy me­sja­niz­mu albo me­sja­ni­stów; me­sjań­ski


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z wiarą w na­dej­ście Me­sja­sza

 (1.2) do­ty­czą­cy me­sja­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mesjanizm

1. wiara w na­dej­ście Me­sja­sza, zba­wi­cie­la ludz­ko­ści prze­po­wia­da­ne­go przez pro­ro­ków;
2. prze­ko­na­nie o niez­wy­kle waż­nym za­da­niu, jakie po­wie­rzo­ne zo­sta­ło na­ro­do­wi lub jed­nost­ce;
3. w Pol­sce w pier­wszej po­ło­wie XIX wieku: prze­ko­na­nie, że naród pol­ski zo­sta­nie Me­sja­szem i zbawi ludz­kość po­przez swoje cier­pie­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wiara w na­dej­ście Me­sja­sza, który zbawi ludz­kość

 (1.2) hist. w Pol­sce w I poł. XIX w. po­gląd przy­pi­su­ją­cy na­ro­do­wi pol­skie­mu rolę me­sja­sza, gło­szą­cy wiarę w to, iż naród ten zbawi ludz­kość po­przez swoje cier­pie­nia


Me­sja­nizm – okre­śle­nie na­dziei, która po­ja­wi­ła się naj­pierw w re­li­gii Iz­ra­e­la, od­no­szą­cej się do końca ist­nie­nia świa­ta („tego wieku”). Jej tre­ścią jest ma­ją­ca na­dejść epoka me­sjań­ska, którą cha­rak­te­ry­zo­wać bę­dzie wol­ność po­li­tycz­na, do­sko­na­łość mo­ral­na i ziem­skie szczę­ście dla ludu Iz­ra­e­la w jego włas­nej ziemi, a także dla całej ludz­ko­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mesjasz

zbaw­ca, wy­ba­wi­ciel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przen. ten, który wy­ba­wia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mesjański

do­ty­czą­cy me­sja­niz­mu albo me­sja­ni­stów; me­sja­ni­stycz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Me­sja­szem lub me­sja­niz­mem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meskal

mocny, nie­do­kład­nie prze­de­sty­lo­wa­ny napój al­ko­ho­lo­wy z prze­fer­men­to­wa­nych czę­ści agawy; me­scal, mez­cal


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) bot. ga­tu­nek kak­tu­sa mek­sy­kań­skie­go, z któ­re­go uzy­sku­je się me­ska­li­nę, łac. Lop­hop­ho­ra wil­liam­sii

 (1.2) spoż. tra­dy­cyj­ny al­ko­hol mek­sy­kań­ski z róż­nych ga­tun­ków agawy zie­lo­nej


Me­skal, me­scal, mez­cal – mek­sy­kań­ski wy­so­ko­pro­cen­to­wy napój al­ko­ho­lo­wy o lekko słom­ko­wym ko­lo­rze. Od­mia­ną me­ska­lu naj­bar­dziej znaną poza gra­ni­ca­mi Mek­sy­ku jest te­qu­i­la.

W odróż­nie­niu od te­qu­i­li me­skal nie jest de­sty­la­tem spo­rzą­dzo­nym ze sfer­men­to­wa­ne­go soku, lecz z ca­łe­go rdze­nia (piña) agawy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meskalina

nar­ko­tyk uzy­ski­wa­ny z mek­sy­kań­skich kak­tu­sów lub syn­te­tycz­nie, ma­ją­cy wła­ści­wo­ści eu­fo­rycz­ne i ha­lu­cy­no­gen­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. nar­ko­tyk z grupy al­ka­lo­i­dów fe­ny­lo­e­ty­lo­a­mi­no­wych, silny en­te­o­gen;


Me­ska­li­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, al­ka­lo­id z sze­re­gu fe­ny­lo­e­ty­lo­a­min o wła­ści­wo­ściach ha­lu­cy­no­gen­nych. Wy­stę­pu­je na­tu­ral­nie w niek­tó­rych kak­tu­sach, mię­dzy in­ny­mi w pe­jot­lu ("Lop­hop­ho­ra wil­liam­sii"), san pedro ("Echi­nop­sis pa­cha­noi"), ' i '. Wy­stę­pu­je także w ma­łych ilo­ściach w bo­bo­wa­tych, mię­dzy in­ny­mi w "". Me­ska­li­na zo­sta­ła pier­wszy raz wy­i­zo­lo­wa­na i zi­den­ty­fi­ko­wa­na w 1897 roku przez Niem­ca Art­hu­ra Heff­te­ra a syn­te­tycz­nie otrzy­ma­na w 1919 roku przez.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meskalino

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: me­ska­li­na


Źródła:

Wiktionary

Meskalinowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­ska­li­ną, do­ty­czą­cy me­ska­li­ny, za­wie­ra­ją­cy me­ska­li­nę


Źródła:

Wiktionary

Meskineria

prze­sta­rza­le: płyt­kość uczuć, myśli, ma­łost­ko­wość, ubó­stwo du­cho­we


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. ma­łost­ko­wość, ubó­stwo du­cho­we, po­spo­li­tość, ja­ło­wość uczuć, płyt­kość myśli


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meskineryjny

→ me­ski­ne­ria


Patrz:meskineria

Źródła:

SJP.pl

Mesmeryczny

do­ty­czą­cy mes­me­ryz­mu lub mes­me­ry­stów


przy­miot­nik

 (1.1) hist. med. zwią­za­ny z mes­me­ryz­mem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mesmerysta

wyz­naw­ca mes­me­ryz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik mes­me­ryz­mu

 (1.2) osoba wpro­wa­dza­ją­ca w hip­no­zę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mesmerystka

→ mes­me­ry­sta


Patrz:mesmerysta

Źródła:

SJP.pl

Mesmeryzacja

le­cze­nie za po­mo­cą uz­dra­wia­ją­cych sił ma­gne­tycz­nych ist­nie­ją­cych w każ­dym or­ga­niz­mie ludz­kim i zwie­rzę­cym


Źródła:

SJP.pl

Mesmeryzm

osiem­na­sto­wiecz­ny po­gląd, uz­na­ją­cy ist­nie­nie w czło­wie­ku uz­dra­wia­ją­cych sił ma­gne­tycz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. med. oba­lo­na me­to­da le­cze­nia opar­ta na za­ło­że­niu, że każdy or­ga­nizm za­wie­ra fluid uni­wer­sal­ny i wła­ści­wo­ści ma­gne­tycz­ne (ma­gne­tyzm zwie­rzę­cy), dzię­ki któ­rym można re­gu­lo­wać układ ner­wo­wy i zwal­czać różne cho­ro­by


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mesmeryzować

le­czyć za po­mo­cą uz­dra­wia­ją­cych sił ma­gne­tycz­nych ist­nie­ją­cych w każ­dym or­ga­niz­mie ludz­kim i zwie­rzę­cym


Źródła:

SJP.pl

Mesoda

zwrot­ka po­mię­dzy stro­fą i an­ty­stro­fą, uży­wa­na w tra­ge­dii grec­kiej


Źródła:

SJP.pl

Mesologia

1. nauka o spo­so­bach osią­gnię­cia szczę­ścia;
2. nauka ba­da­ją­ca wza­jem­ne re­la­cje mię­dzy śro­do­wi­skiem a isto­ta­mi, które w nim żyją


Źródła:

SJP.pl

Messa

ja­dal­nia na stat­ku; mesa


Źródła:

SJP.pl

Messalina

prze­sta­rza­le: ko­bie­ta roz­pust­na i okrut­na; me­sa­li­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Messalka

pse­u­do­nim Lu­cy­ny Mes­sal (1886 - 1953), pol­skiej ak­tor­ki, śpie­wacz­ki i tan­cer­ki


Źródła:

SJP.pl

Messel

sta­lo­we na­rzę­dzie o ostrzu tną­cym, uży­wa­ne do cię­cia bla­chy, prę­tów itp.; mesel, maj­zel, prze­ci­nak


Mes­sel – gmina w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Hesja, w re­jen­cji Darm­stadt, w po­wie­cie Darm­stadt-Die­burg.

Na te­re­nie gminy znaj­du­je się ko­pal­nia od­kryw­ko­wa, jedno z naj­słyn­niej­szych w świe­cie tzw. Fossillagerstätte, znane z uni­ka­to­wych zna­le­zisk ska­mie­nia­ło­ści eo­ce­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Messenger

[czy­taj: me­sen­dżer] rzad­ko: pro­gram do ko­mu­ni­ka­cji, zwy­kle tek­sto­wej; ko­mu­ni­ka­tor (czę­ściej), me­sen­dżer (rzad­ko)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Messenia

kra­i­na hi­sto­rycz­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji; Me­se­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. zob. Me­se­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Messerschmicik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od mes­sersch­mitt


Źródła:

Wiktionary

Messerschmitt

[czy­taj: me­sersz­mit]
1. marka sa­mo­lo­tów;
2. sa­mo­lot marki Mes­sersch­mitt; Me­sersz­mit


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) lotn. sa­mo­lot marki Mes­sersch­mitt


Mes­sersch­mitt AG – pro­du­cent sa­mo­lo­tów za­ło­żo­ny przez nie­miec­kie­go kon­struk­to­ra lot­ni­cze­go, póź­niej­sze­go pro­fe­so­ra, Willy’ego Mes­sersch­mit­ta w marcu 1926 roku jako Mes­sersch­mitt Flug­ze­ug­bau GmbH. Po­szu­ku­jąc wspar­cia ze stro­ny rządu Ba­wa­rii, Mes­sersch­mitt po­łą­czył swoją spół­kę z Ba­y­e­ris­che Flug­ze­ug­wer­ke.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Messi

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Messidor

dzie­sią­ty mie­siąc fran­cu­skie­go ka­len­da­rza re­pu­bli­kań­skie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nazwa dzie­sią­te­go mie­sią­ca we fran­cu­skim ka­len­da­rzu re­wo­lu­cyj­nym;


Mes­si­dor (z łac. "mes­sis" = 'żniwo' + z gr. doron = 'dar') – dzie­sią­ty mie­siąc we fran­cu­skim ka­len­da­rzu re­wo­lu­cyj­nym, pier­wszy mie­siąc lata. Trwał od 19 czerw­ca do 18 lipca.

Po mes­si­do­rze na­stę­po­wał mie­siąc ther­mi­dor.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Messyna

mia­sto i gmina we Wło­szech; Me­sy­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. zob. Me­sy­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Messynka

miesz­kan­ka Mes­sy­ny (Me­sy­ny); Me­syn­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Mes­sy­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Messyńczyk

miesz­ka­niec Mes­sy­ny (Me­sy­ny); Me­syń­czyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Mes­sy­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Messyński

zwią­za­ny z Mes­sy­ną (Me­sy­ną), mia­stem we Wło­szech; me­syń­ski


Źródła:

SJP.pl

Mesto

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: smut­no, ża­ło­śnie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. smut­ne wy­ko­na­nie

przy­miot­nik

 (2.1) muz. po­nu­ry, smut­ny, ża­łos­ny

przy­słó­wek

 (3.1) muz. po­nu­ro, smut­no, ża­ło­śnie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mestwin

cza­so­pis­mo wy­da­wa­ne w la­tach 1925-34 w To­ru­niu jako do­da­tek "Słowa Po­mor­skie­go"


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mesyna

mia­sto i gmina we Wło­szech; Mes­sy­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto we Wło­szech po­ło­żo­ne w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Sy­cy­lii, nad Cie­śni­ną Me­syń­ską;


Me­sy­na (wł. "Mes­si­na") – mia­sto i gmina we Wło­szech, po­ło­żo­ne w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Sy­cy­lii, nad Cie­śni­ną Me­syń­ską. Trze­cie pod wzglę­dem lud­no­ści mia­sto Sy­cy­lii – za­miesz­ku­je je 218,7 tys. osób (2023). Me­sy­na jest oś­rod­kiem ad­mi­ni­stra­cyj­nym pro­win­cji Me­sy­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mesynka

miesz­kan­ka Me­sy­ny (Mes­sy­ny); Mes­syn­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Me­sy­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mesyńczyk

miesz­ka­niec Me­sy­ny (Mes­sy­ny); Mes­syń­czyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Me­sy­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mesyński

zwią­za­ny z Me­sy­ną (Mes­sy­ną), mia­stem we Wło­szech; mes­syń­ski


przy­miot­nik

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z Me­sy­ną, do­ty­czą­cy Me­sy­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mesz

die­te­tycz­na pasza dla koni, wyt­wa­rza­na z pa­rzo­ne­go owsa, otrąb pszen­nych i sie­mie­nia lnia­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Meszaros

[czy­taj: MEsarosz] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Meszek

1. de­li­kat­ne, gęste, krót­kie wło­ski na skó­rze, tka­ni­nie, li­ściach lub owo­cach;
2. wo­sko­wy nalot po­kry­wa­ją­cy owoce, bu­tel­ki wina w piw­ni­cy itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) de­li­kat­ne, krót­kie i gęste wło­ski


Me­szek, Me­szech, Mo­soch (hebr. משך) – po­stać sta­ro­te­sta­men­to­wa z Księ­gi Ro­dza­ju, jeden z synów Ja­fe­ta (Rdz 10,2). W Księ­dze Eze­chie­la po­ja­wia się jako nazwa ludu miesz­ka­ją­ce­go na pół­no­cy (Ez 27,13 i 32,26) oraz kraju pod pa­no­wa­niem Goga (Ez 32,2-3 i 39,1). Imię Me­sze­ka wią­za­ne jest ze wzmian­ko­wa­nym w źró­dłach asy­ryj­skich ple­mie­niem Musz­ku, przy­pu­szczal­nie iden­tycz­nym z Fry­ga­mi. Józef Fla­wiusz uwa­żał go za przod­ka miesz­kań­ców Ka­pa­do­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meszhed

mia­sto w Ira­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­no-wschod­nim Ira­nie, dru­gie co do wiel­ko­ści mia­sto tego kraju;


Na tę stro­nę wska­zu­je „Masz­had”. Zo­bacz też: Masz­had (Iz­ra­el).

Mesz­hed ( ‏مشهد‎, "Masz­had") – mia­sto w pół­noc­no-wschod­nim Ira­nie, dru­gie co do wiel­ko­ści mia­sto tego kraju (2766,3 tys. w 2011) i ważny oś­ro­dek aka­de­mic­ki. Jest rów­nież jed­nym z najś­więt­szych miejsc dla szy­i­tów. Po­ło­żo­ne jest 850 km na wschód od Te­he­ra­nu i sta­no­wi cen­trum osta­nu Cho­ra­san-e Ra­za­wi. Leży w do­li­nie rzeki Ka­szaf nie­da­le­ko od gra­ni­cy z Turk­me­ni­sta­nem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meszhedzki

→ Mesz­hed


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mesz­he­dem, do­ty­czą­cy Mesz­he­du


Patrz:Meszhed

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meszka

drob­ny owad z rzędu mu­chó­wek, któ­re­go sa­mi­ca jest pa­so­ży­tem krwio­pij­nym; mu­styk


Źródła:

SJP.pl

Meszki

drob­ny owad z rzędu mu­chó­wek, któ­re­go sa­mi­ca jest pa­so­ży­tem krwio­pij­nym; mu­styk


Mesz­ki – wieś so­lec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ło­sic­kim, w gmi­nie Ło­si­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Zyg­mun­ta w Ło­si­cach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Meszkowate

o ce­chach cha­rak­te­ry­stycz­nych dla mesz­ko­wa­tych (ro­dzi­ny owa­dów); mu­sty­ko­wa­ty


Mesz­ko­wa­te (Si­mu­lii­dae) – ro­dzi­na ma­łych owa­dów za­li­cza­nych do Ne­ma­to­ce­ra (dłu­go­czuł­kie), po­pu­lar­nie mesz­ki, błęd­nie na­zy­wa­ne mu­sty­ko­wa­te, mu­sty­ki (Me­lu­si­ni­dae). Nazwa mesz­ka lub mu­styk sto­so­wa­na jest rów­nież ogól­nie dla przed­sta­wi­cie­li ro­dza­ju "Si­mu­lium". Zna­nych jest ok. 1750 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych we wszyst­kich stre­fach kli­ma­tycz­nych, z czego w Pol­sce roz­poz­na­no ok. 50.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Meszkowaty

o ce­chach cha­rak­te­ry­stycz­nych dla mesz­ko­wa­tych (ro­dzi­ny owa­dów); mu­sty­ko­wa­ty


Źródła:

SJP.pl

Meszkowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu msza­ków z klasy wą­tro­bow­ców; jun­ger­ma­nio­wiec


Źródła:

SJP.pl

Meszkowy

→ me­szek


Patrz:meszek

Źródła:

SJP.pl

Meszne

daw­niej:
1. do­cho­dy du­chow­nym po­łą­czo­ne z obo­wiąz­kiem od­pra­wia­nia mszy;
2. knie­ja, ostęp leśny


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. do­cho­dy du­chow­nych z od­pra­wia­nia mszy;


Mesz­ne (niem. "Wed­der­will") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ło­be­skim, w gmi­nie Łobez.

We­dług da­nych z 29 wrze­śnia 2014 r. wieś miała miesz­kań­ców 64.

W la­tach 1818–1945 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do Land­kre­is Re­gen­wal­de (Po­wiat Resko) z sie­dzi­bą do roku 1860 w Resku, a na­stęp­nie w Łob­zie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meszno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Meszt

daw­niej: pan­to­fel, papuć; mesz­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. lekki trze­wik, kapeć


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meszta

daw­niej: pan­to­fel, papuć; meszt


Źródła:

SJP.pl

Meszty

prze­sta­rza­łe: obu­wie do­mo­we, pan­to­fle, pa­pu­cie


Źródła:

SJP.pl

Meszuge

czło­wiek nie­speł­na ro­zu­mu


Me­szu­ge (ur. 1958 w Opolu) – pol­ski pi­sarz i blo­ger, pu­bli­ku­ją­cy ar­ty­ku­ły i eseje na temat al­ko­ho­liz­mu i pro­gra­mu 12 kro­ków AA w pe­rio­dy­kach Wspól­no­ty Ano­ni­mo­wych Al­ko­ho­li­ków ta­kich jak: "Zdrój", "Kar­lik", "Mi­tyng", "Warta", czy "Gryf" oraz na włas­nym blogu. 27 lipca 2019 Me­szu­ge otrzy­mał w Li­che­niu na­gro­dę „Pe­li­kan”, która przyz­na­wa­na jest oso­bom za­słu­żo­nym dla śro­do­wisk trzeź­wo­ścio­wych w Pol­sce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Met

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lm. od: meta


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Meta

1. do­kład­nie zaz­na­czo­ne miej­sce koń­czą­ce wy­ścig; fi­nisz;
2. śro­do­wi­sko­wo: miej­sce ukry­wa­nia się i spot­kań prze­stęp­ców;
3. daw­niej: od­le­głość, dy­stans; dziś tylko w wy­ra­że­niach:
a) na krót­ką (bliż­szą) metę - w nie­da­le­kiej przysz­ło­ści;
b) na dłuż­szą (dal­szą) metę - na dłu­żej, na dłuż­szy czas


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. miej­sce, które na­le­ży osią­gnać w za­wo­dach

 (1.2) pot. me­li­na, nie­le­gal­ny punkt sprze­da­ży al­ko­ho­lu

 (1.3) pot. miej­sce, w któ­rym można się za­trzy­mać, za­miesz­kać lub spę­dzić miło czas

 (1.4) pot. kry­jów­ka dla kogoś ukry­wa­ją­ce­go się, bę­dą­ce­go w ko­liz­ji z pra­wem

 (1.5) przen. kres lub cel ja­kiejś dzia­łal­no­ści

 (1.6) slang. me­tam­fe­ta­mi­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meta-

prze­dro­stek

 (1.1) …wska­zu­ją­cy na wyż­szy po­ziom lub szer­szy za­kres zna­cze­nia

 (1.2) prze­kra­cza­ją­cy, ota­cza­ją­cy

 (1.3) chem. ma­ją­cy mniej mo­le­kuł wody niż od­po­wied­nik orto-

 (1.4) chem. w izo­me­rycz­nych po­chod­nych ben­ze­nu, ma­ją­cy dwa pod­staw­ni­ki w na­prze­ciw­le­głych po­zy­cjach


Źródła:

Wiktionary

Metaanaliza

ana­li­zo­wa­nie pro­ce­su ana­li­zy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stat. nauk. ana­li­za po­le­ga­ją­ca na uo­gól­nia­niu in­for­ma­cji za­war­tych w in­nych ba­da­niach o po­dob­nej te­ma­ty­ce, w celu otrzy­ma­nia do­kład­niej­szych wnio­sków, wy­ni­ków;


Me­ta­a­na­li­za – po­ję­cie z za­kre­su ana­li­zy da­nych i wnio­sko­wa­nia sta­ty­stycz­ne­go, okre­śla­ją­ce wtór­ne od­kry­wa­nie wie­dzy me­to­dą ba­daw­czą uo­gól­nia­nia in­for­ma­cji za­war­tych w pu­bli­ka­cjach czy źró­dłach pier­wot­nych.

Naj­czę­ściej me­ta­a­na­li­za przy­bie­ra po­stać prze­glą­du sy­ste­ma­tycz­ne­go li­te­ra­tu­ry z ja­kie­goś ob­sza­ru, wzbo­ga­co­ne­go o ana­li­zę (naj­czę­ściej sta­ty­stycz­ną) uzy­ska­nych wcze­śniej wy­ni­ków, wnio­sko­wa­nie i pod­su­mo­wa­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metabasis

ma­newr re­to­rycz­ny so­fi­stów po­le­ga­ją­cy na zmia­nie te­ma­tu dy­sku­sji


Źródła:

SJP.pl

Metabaza

rzad­ko: apo­stro­fa; w li­te­ra­tu­rze: bez­poś­red­ni, pod­nio­sły zwrot do adre­sa­ta (osoby, bó­stwa, idei, wy­da­rze­nia, po­ję­cia lub przed­mio­tu), np.: Litwo, Oj­czyz­no moja!


Źródła:

SJP.pl

Metabiotyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­ta­bo­li­ty mi­kro­or­ga­niz­mów pro­bio­tycz­nych


Źródła:

Wiktionary

Metabioza

pow­sta­wa­nie wa­run­ków sprzy­ja­ją­cych roz­wo­jo­wi pew­nych or­ga­niz­mów jako wynik dzia­łal­no­ści in­nych or­ga­niz­mów


Me­ta­bio­za – w mi­kro­bio­lo­gii oz­na­cza na­stęp­stwo ga­tun­ków. Jest to jedna z form współ­ży­cia po­mię­dzy drob­no­u­stro­ja­mi. Jeden z nich pro­du­ku­je me­ta­bo­li­ty, które ha­mu­ją jej wzrost na­to­miast po­wo­du­ją roz­wój in­nych bak­te­rii. Przy­kła­dem śro­do­wi­ska w któ­rym za­cho­dzi me­ta­bio­za może być mleko: w słod­kim mleku żyją "Lac­to­coc­cus lac­tis", któ­rych me­ta­bo­li­ty zak­wa­sza­ją śro­do­wi­sko co nie sprzy­ja dal­sze­mu roz­wo­jo­wi tej bak­te­rii na­to­miast po­wo­du­je roz­wój "Lac­to­ba­cil­lus", który żyje w mleku kwa­śnym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metabola

fi­gu­ra sty­li­stycz­na, która wpro­wa­dza zmia­nę w ut­wo­rze np. pow­tó­rze­nie tej samej myśli in­ny­mi sło­wa­mi; in­wer­sja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nagła prze­mia­na bo­ha­te­ra lub zwrot akcji


Me­ta­bo­la (gr. μεταβоλή "metabolḗ" – „zmia­na, prze­rzut” od μεταβάλλειν "metabállein" – „prze­rzu­cać w inne miej­sce”) – fi­gu­ra sty­li­stycz­na (fi­gu­ra re­to­rycz­na), wpro­wa­dza­ją­ca zmia­nę w ut­wo­rze, po­le­ga­ją­ca na pow­tó­rze­niu danej myśli przy uży­ciu in­nych okre­śleń; także zmia­na szyku wy­ra­zów dla uzy­ska­nia po­żą­da­ne­go wra­że­nia fo­ne­tycz­ne­go (prze­nie­sie­nie gło­sek lub wy­ra­zów) lub zmia­na rytmu wier­sza w me­try­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metabolicznie

przy­słó­wek

 (1.1) bio­chem. w spo­sób me­ta­bo­licz­ny


Źródła:

Wiktionary

Metaboliczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bio­chem. zwią­za­ny z me­ta­bo­liz­mem, do­ty­czą­cy me­ta­bo­liz­mu

 (1.2) liter. zwią­za­ny z me­ta­bo­lą, do­ty­czą­cy me­ta­bo­li


Źródła:

Wiktionary

Metabolista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ar­chit. ar­chi­tekt pro­jek­tu­ją­cy w stylu me­ta­bo­liz­mu


Źródła:

Wiktionary

Metabolistka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. ar­chi­tekt­ka pro­jek­tu­ją­ca w stylu me­ta­bo­liz­mu


Źródła:

Wiktionary

Metabolit

zwią­zek che­micz­ny pow­sta­ją­cy w or­ga­niz­mach ży­wych w wy­ni­ku prze­mia­ny ma­te­rii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny pow­sta­ją­cy w or­ga­niz­mie w wy­ni­ku prze­mia­ny ma­te­rii

 (1.2) biol. owad ule­ga­ją­cy cał­ko­wi­te­mu prze­o­bra­że­niu


Me­ta­bo­lit – pro­dukt me­ta­bo­liz­mu (prze­mian che­micz­nych za­cho­dzą­cych w or­ga­niz­mach). Me­ta­bo­li­ty to związ­ki or­ga­nicz­ne i nie­or­ga­nicz­ne pro­du­ko­wa­ne przez ko­mór­ki. Przy­ję­to jed­nak, że okre­śle­nie to nie do­ty­czy bia­łek i kwa­sów nu­kle­i­no­wych. Zwy­kle pi­sząc o me­ta­bo­li­tach ma się na myśli związ­ki ni­sko­czą­stecz­ko­we.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metabolity

owad pod­le­ga­ją­cy cał­ko­wi­tej me­ta­mor­fo­zie


Źródła:

SJP.pl

Metabolityczny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy me­ta­bo­li­tu


Źródła:

Wiktionary

Metabolizer

żywy or­ga­nizm, w któ­rym za­cho­dzi me­ta­bo­lizm, do­ko­nu­je się prze­mia­na ma­te­rii


Źródła:

SJP.pl

Metabolizm

ca­łoksz­tałt re­ak­cji bio­che­micz­nych za­cho­dzą­cych w ko­mór­kach; prze­mia­na ma­te­rii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. prze­mia­na ma­te­rii w or­ga­niz­mie;

 (1.2) ar­chit. urb. styl ar­chi­tek­to­nicz­ny pow­sta­ły w dru­giej po­ło­wie XX wieku w Ja­po­nii;


Me­ta­bo­lizm (z gr. "μεταβολή" 'zmia­na' od "μετά" 'ponad, poza' i "βάλλειν" 'rzut') – ca­łoksz­tałt re­ak­cji che­micz­nych i zwią­za­nych z nimi prze­mian ener­gii za­cho­dzą­cych w ży­wych ko­mór­kach, sta­no­wią­cy pod­sta­wę wszel­kich zja­wisk bio­lo­gicz­nych. Pro­ce­sy te poz­wa­la­ją ko­mór­ce na wzrost i rozm­na­ża­nie, za­rzą­dza­nie swoją struk­tu­rą wew­nętrz­ną oraz od­po­wia­da­nie na bodź­ce zew­nętrz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metabolizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|me­ta­bo­li­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Metabolizować

1. przet­wa­rzać w or­ga­niz­mie po­przez prze­mia­ny bio­che­micz­ne;
2. me­ta­bo­li­zo­wać się - pod­da­wać się pro­ce­so­wi prze­mian bio­che­micz­nych w or­ga­niz­mie


Źródła:

SJP.pl

Metabolizujący

1. przet­wa­rzać w or­ga­niz­mie po­przez prze­mia­ny bio­che­micz­ne;
2. me­ta­bo­li­zo­wać się - pod­da­wać się pro­ce­so­wi prze­mian bio­che­micz­nych w or­ga­niz­mie


Źródła:

SJP.pl

Metabolomiczny

→ me­ta­bo­lo­mi­ka


Patrz:metabolomika

Źródła:

SJP.pl

Metabolomika

dzie­dzi­na nauki ba­da­ją­ca związ­ki che­micz­ne (me­ta­bo­li­ty) pow­sta­ją­ce i wy­stę­pu­ją­ce w or­ga­niz­mach ży­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. biol. dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem me­ta­bo­li­tów w ko­mór­kach, tkan­kach lub or­ga­niz­mach oraz ana­li­zą ich wzor­ców i zmian w róż­nych wa­run­kach


Me­ta­bo­lo­mi­ka – dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się ana­li­zą ja­ko­ścio­wą i ilo­ścio­wą ni­sko­czą­stecz­ko­wych pro­duk­tów na­tu­ral­nych en­do­gen­nych me­ta­bo­li­tów (pier­wot­nych i wtór­nych ina­czej do­dat­ko­wych), które two­rzą me­ta­bo­lom. Jest za­li­cza­na – obok ge­no­mi­ki, tran­skryp­to­mi­ki i pro­te­o­mi­ki – do bio­lo­gii sy­ste­mów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metaborowy

kwas me­ta­bo­ro­wy - kwas sto­so­wa­ny w kos­me­to­lo­gii jako śro­dek prze­ciw­za­pal­ny


Źródła:

SJP.pl

Metacentrum

Me­ta­cen­trum – punkt ge­o­me­trycz­ny jed­nost­ki pły­wa­ją­cej, któ­re­go po­ło­że­nie jest ważne dla jej sta­tecz­no­ści.


Źródła:

Wikipedia

Metacentryczny

→ me­ta­cen­trum


Patrz:metacentrum

Źródła:

SJP.pl

Metacerkaria

otor­bio­na larwa przywr, np. mo­ty­li­cy wą­tro­bo­wej


Me­ta­cer­ka­ria – jedna z larw cyklu roz­wo­jo­we­go przywr wnętrz­nia­ków. Pow­sta­je przez otor­bie­nie się cer­ka­rii i utra­ce­nie przez nią ogon­ka. Taka in­cy­sto­wa­na cer­ka­ria jest po­sta­cią in­wa­zyj­ną. Do­sta­je się bier­nie wraz z po­kar­mem do or­ga­niz­mu ży­wi­cie­la osta­tecz­ne­go i przeksz­tał­ca się w po­stać do­ro­słą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metacyklina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, an­ty­bio­tyk z grupy pe­ni­cy­lin


Źródła:

SJP.pl

Metacynober

mi­ne­rał, czar­na od­mia­na cy­no­bru


Me­ta­cy­no­ber – mi­ne­rał z grupy siarcz­ków, dy­mor­ficz­na od­mia­na cy­no­bru.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metadana

po­je­dyn­cza in­for­ma­cja opi­su­ją­ca ja­kieś dane


Źródła:

SJP.pl

Metadienon

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ste­ry­dów, lek ana­bo­licz­ny po­wo­du­ją­cy m.in. przy­rost masy ciała, sto­so­wa­ny jako śro­dek do­pin­gu­ją­cy; me­tan­die­non


Źródła:

SJP.pl

Metadon

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, opio­i­do­wy lek prze­ciw­bó­lo­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. farm. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny o wzo­rze su­ma­rycz­nym wzór che­micz­ny|C21H27NO., silny opio­i­do­wy lek prze­ciw­bó­lo­wy;


Me­ta­don – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, opio­i­do­wy lek prze­ciw­bó­lo­wy, po­chod­na 3,3-di­fe­ny­lo­pro­py­lo­a­mi­ny. Dzia­ła­nie prze­ciw­bó­lo­we me­ta­do­nu jest zbli­żo­ne, ale kil­ku­krot­nie sil­niej­sze od mor­fi­ny. Mimo że bu­do­wa me­ta­do­nu znacz­nie się różni od in­nych opio­i­do­wych leków prze­ciw­bó­lo­wych rów­nież od­dzia­łu­je na re­cep­to­ry opio­i­do­we. Me­ta­don jest naj­prost­szym che­micz­nie zna­nym le­kiem opio­i­do­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metadonowy

→ me­ta­don


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) farm. zwią­za­ny z me­ta­do­nem, do­ty­czą­cy me­ta­do­nu, za­wie­ra­ją­cy me­ta­don


Patrz:metadon

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metaetyczny

→ me­ta­e­ty­ka


Patrz:metaetyka

Źródła:

SJP.pl

Metaetyka

Me­ta­e­ty­ka – dział etyki, jeden z trzech głów­nych obok etyki nor­ma­tyw­nej i opi­so­wej. Obej­mu­je mię­dzy in­ny­mi za­gad­nie­nia wol­no­ści woli, od­po­wie­dzial­no­ści mo­ral­nej i przed­mio­tu oceny etycz­nej, lecz włą­cza je prze­de wszyst­kim od stro­ny zna­cze­nia uwi­kła­nych w te za­gad­nie­nia pod­sta­wo­wych pojęć, pod­da­jąc te po­ję­cia ana­li­zie lo­gicz­nej.


Źródła:

Wikipedia

Metaf.

skrót od: me­ta­fo­rycz­ny, me­ta­fo­rycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Metafaza

faza po­dzia­łu jądra ko­mór­ko­we­go


Me­ta­fa­za – jedna z faz po­dzia­łu ko­mór­ki. Wy­stę­pu­je za­rów­no w mi­to­zie, jak i w me­jo­zie, przy czym w tym dru­gim po­dzia­le wy­stę­pu­je aż dwu­krot­nie i oz­na­cza­na jest mia­nem „me­ta­fa­za I” (pod­czas me­jo­zy I) i „me­ta­fa­za II” (pod­czas me­jo­zy II). Do­cho­dzi w niej do przy­cze­pie­nia włó­kien wrze­cio­na ka­rio­ki­ne­tycz­ne­go do cen­tro­me­rów i usta­wie­nia chro­mo­so­mów (lub te­trad pod­czas me­jo­zy) w pła­szczyź­nie rów­ni­ko­wej ko­mór­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metafazalny

→ me­ta­fa­za


Patrz:metafaza

Źródła:

SJP.pl

Metafazowy

→ me­ta­fa­za


Patrz:metafaza

Źródła:

SJP.pl

Metafedron

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ka­ty­no­nów


Me­ta­fe­dron, 3-me­ty­lo­met­ka­ty­non, 3-MMC – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ka­ty­no­nów, izo­mer "meta" me­fe­dro­nu, sty­mu­lant i em­pa­to­gen.

Po­ja­wił się po raz pier­wszy w 2012 roku w Szwe­cji, jako od­po­wiedź na de­le­ga­li­za­cję me­fe­dro­nu w więk­szo­ści państw eu­ro­pej­skich. W związ­ku ze struk­tu­ral­nym po­do­bień­stwem do me­fe­dro­nu i in­nych związ­ków z grupy am­fe­ta­min, ma on rów­nież po­dob­ne wła­ści­wo­ści, wy­wo­łu­jąc m.in. po­bu­dze­nie, eu­fo­rię, zwięk­sze­nie siły fi­zycz­nej, uwagi, po­czu­cia em­pa­tii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metafikcja

li­te­ra­tu­ra sku­pia­ją­ca się na swo­jej włas­nej struk­tu­rze, na­tu­rze lub pro­ce­sie two­rze­nia


Me­ta­fik­cja – li­te­ra­tu­ra trak­tu­ją­ca o na­tu­rze li­te­ra­tu­ry.

Czę­sto iro­nicz­na, wpro­wa­dza pe­wien ro­dzaj więzi emo­cjo­nal­nej po­mię­dzy au­to­rem a czy­tel­ni­kiem. Jako po­ję­cie po­ja­wi­ła się w mo­der­niz­mie, potem wi­docz­na w post­mo­der­niz­mie, acz­kol­wiek jej po­cząt­ki można było za­u­wa­żyć już w XIV-wiecz­nym zbio­rze opo­wia­dań "Opo­wie­ści kan­ter­be­ryj­skie".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metafikcyjny

→ me­ta­fik­cja


Patrz:metafikcja

Źródła:

SJP.pl

Metafilozofia

Me­ta­fi­lo­zo­fia ( μετά + φιλοσοφία) – dział fi­lo­zo­fii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem jej celów, za­ło­żeń i metod.

Me­ta­fi­lo­zo­fię okre­śla się cza­sa­mi jako "fi­lo­zo­fię fi­lo­zo­fii", czyli fi­lo­zo­fię "dru­gie­go po­zio­mu" (stąd: meta-fi­lo­zo­fia).


Źródła:

Wikipedia

Metafizyczka

→ me­ta­fi­zyk


Patrz:metafizyk

Źródła:

SJP.pl

Metafizycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób me­ta­fi­zycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Metafizycznieć

sta­wać się me­ta­fi­zycz­nym, ir­ra­cjo­nal­nym, po­zaz­my­sło­wym


Źródła:

SJP.pl

Metafizyczność

ab­strak­cyj­ność, nie­re­al­ność


Źródła:

SJP.pl

Metafizyczny

1. do­ty­czą­cy me­ta­fi­zy­ki (dzia­łu fi­lo­zo­fii); on­to­lo­gicz­ny
2. ta­jem­ni­czy i niez­wy­kły
3. mętny, nie­re­al­ny, wy­du­ma­ny


przy­miot­nik

 (1.1) filoz. zwią­za­ny z me­ta­fi­zy­ką, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla me­ta­fi­zy­ki i me­ta­fi­zy­ków

 (1.2) pot. za­wi­ły, nie­jas­ny; nie­moż­li­wy do zro­zu­mie­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metafizyk

1. fi­lo­zof zaj­mu­ją­cy się me­ta­fi­zy­ką; on­to­log
2. osoba snu­ją­ca wy­du­ma­ne, mętne spe­ku­la­cje


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) filoz. osoba, która zaj­mu­je się me­ta­fi­zy­ką lub jest zwo­len­ni­kiem me­ta­fi­zy­ki

 (1.2) przen. osoba, która ma skłon­no­ści do roz­wa­żań oder­wa­nych od rze­czy­wi­sto­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metafizyka

1. jeden z dzia­łów fi­lo­zo­fii, nauka o bycie; on­to­lo­gia
2. nie­od­gad­nio­na isto­ta cze­goś
3. wy­du­ma­ne, mętne spe­ku­la­cje


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. pod­sta­wo­wa dy­scy­pli­na fi­lo­zo­ficz­na, ba­da­ją­ca po­wszech­ne włas­no­ści bytu

 (1.2) roz­wa­ża­nia o nie­poz­na­wal­nym, ta­jem­ni­czym, nie­do­stęp­nym zmy­słom i doś­wiad­cze­niu

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: me­ta­fi­zyk


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metafloem

zróż­ni­co­wa­ne ele­men­ty łyka (flo­e­mu)


Źródła:

SJP.pl

Metafora

fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na nie­ty­po­wym po­łą­cze­niu wy­ra­zów, dzię­ki któ­re­mu przy­najm­niej jeden z nich uzy­sku­je nowe zna­cze­nie; prze­no­śnia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. śro­dek sty­li­stycz­ny po­le­ga­ją­cy na ze­sta­wie­niu ob­cych sobie zna­cze­nio­wo wy­ra­zów w celu uzy­ska­nia no­we­go, prze­no­śne­go zna­cze­nia;


Me­ta­fo­ra (gr. μεταφορά "metaphorá"), ina­czej prze­no­śnia – ję­zy­ko­wy śro­dek sty­li­stycz­ny, w któ­rym obce zna­cze­nio­wo wy­ra­zy są ze sobą skład­nio­wo ze­sta­wio­ne, two­rząc zwią­zek słów o innym zna­cze­niu niż do­słow­ny sens wy­ra­zów, np. „od ust sobie odej­mę”, „po­dzie­lę się z wami wia­do­mo­ścią” lub „złote serce”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metaforycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób me­ta­fo­rycz­ny, prze­no­śny, nie do­słow­ny


Źródła:

Wiktionary

Metaforyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sto­pień lub spo­sób, w jaki coś jest prze­no­śne, obra­zo­we, nie do­słow­ne


Źródła:

Wiktionary

Metaforyczny

wy­ra­żo­ny za po­mo­cą prze­no­śni, me­ta­fo­ry; prze­no­śny


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy me­ta­fo­ry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metaforysta

osoba lu­bią­ca po­słu­gi­wać się me­ta­fo­ra­mi


Źródła:

SJP.pl

Metaforystka

→ me­ta­fo­ry­sta


Patrz:metaforysta

Źródła:

SJP.pl

Metaforyzacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. ewo­lu­cja zna­cze­nia wy­ra­zu po­le­ga­ją­ca na prze­nie­sie­niu za­kre­su uży­cia wy­ra­zu na pod­sta­wie po­do­bień­stwa dwóch obiek­tów


Źródła:

Wiktionary

Metaforyzm

po­słu­gi­wa­nie się me­ta­fo­ra­mi, skłon­ność do wy­ra­ża­nia myśli za po­mo­cą me­ta­for


Źródła:

SJP.pl

Metafosforowy

kwas me­ta­fos­fo­ro­wy - be­zbarw­na sub­stan­cja che­micz­na przy­po­mi­na­ją­ca szkło, łatwo roz­pu­szczal­na w wo­dzie


Źródła:

SJP.pl

Metafraza

1. prze­rób­ka wier­sza na prozę lub od­wrot­nie;
2. prze­kład z jed­ne­go ję­zy­ka na inny, w któ­rym za­cho­wa­no wier­ność ory­gi­na­ło­wi po­przez zre­zy­gno­wa­nie z wa­lo­rów ar­ty­stycz­nych tek­stu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. tłu­ma­cze­nie słowo w słowo;

 (1.2) liter. prze­ro­bie­nie wier­sza na prozę lub prozy na wiersz


Me­ta­fra­za (gr. μετάφρασις "metáphrasis" prze­kład) – do­słow­ne tłu­ma­cze­nie (prze­kład) z jed­ne­go ję­zy­ka na inny słowo po sło­wie i linia po linii do­ko­na­ny w celu do­kład­ne­go od­da­nia tre­ści, bez uwz­ględ­nia­nia wa­lo­rów ar­ty­stycz­nych. Me­ta­fra­za oz­na­cza rów­nież prze­ro­bie­nie wier­sza na prozę lub prozy na wiersz.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metageneza

forma prze­mia­ny po­ko­leń u zwie­rząt, w któ­rej na­stę­pu­ją po sobie na prze­mian po­ko­le­nie rozm­na­ża­ją­ce się płcio­wo (za po­mo­cą gamet) i bezpł­cio­wo (przez pącz­ko­wa­nie lub po­dzia­ły)


Me­ta­ge­ne­za ( me­ta­ge­ne­sis) – ro­dzaj prze­mia­ny po­ko­leń u zwie­rząt po­le­ga­ją­cy na wy­stę­po­wa­niu w cyklu ży­cio­wym da­ne­go ga­tun­ku na prze­mian po­ko­leń rozm­na­ża­ją­cych się płcio­wo (za po­mo­cą gamet) i bezpł­cio­wo (przez pącz­ko­wa­nie lub po­dział); cha­rak­te­ry­stycz­na np. dla krąż­ko­pła­wów. U owa­dów wy­stę­pu­je je­dy­nie w for­mie po­liem­brio­nii. Zwie­rzę­ta rozm­na­ża­ją­ce się me­ta­ge­ne­tycz­nie zaz­wy­czaj róż­nią się mor­fo­lo­gią.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metagram

w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. mi­mo­wol­ne prze­sta­wia­nie zaz­wy­czaj po­cząt­ko­wej gło­ski (gło­sek) dwóch lub wię­cej wy­ra­zów, czę­sto wy­wo­łu­ją­ce efekt ko­micz­ny, np. urząd nie­czyn­ny - nie­rząd uczyn­ny; spu­ne­ryzm, spo­o­ne­ryzm;
2. prze­sta­wie­nie takie do­ko­na­ne świa­do­mie i w ten spo­sób, aby wy­ni­kłe z niego formy były ist­nie­ją­cy­mi wy­ra­za­mi; spu­ne­ryzm, spo­o­ne­ryzm;
3. łań­cuch słow­ny ut­wo­rzo­ny przez ko­lej­ne uzu­peł­nia­nie po jed­nej li­te­rze lub sy­la­bie da­ne­go słowa po­cząt­ko­we­go, np. on-ton-aton-baton


Me­ta­gram – wyraz róż­nią­cy się od in­ne­go jedną li­te­rą, pier­wszą lub do­wol­ną inną – np. trawa, brawa lub kasa, kara.

W sza­ra­dziar­stwie ro­dzaj nie­dia­gra­mo­we­go (słow­ne­go) za­da­nia sza­ra­dziar­skie­go po­le­ga­ją­ce­go na od­gad­nię­ciu wy­ra­zów lub zwro­tów róż­nią­cych się od sie­bie jedną li­te­rą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metahistoria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o wpły­wie róż­nych czyn­ni­ków na nie­o­biek­tyw­ne re­la­cjo­no­wa­nie hi­sto­rii


Me­ta­hi­sto­ria – ter­min uży­wa­ny we współ­czes­nej hi­sto­rio­gra­fii, oz­na­czać może świa­do­me lub nieś­wia­do­me nie­o­biek­tyw­ne po­dej­ście do te­ma­tu, po­wie­la­nie mitów hi­sto­rycz­nych. Cza­sa­mi ter­mi­nu używa się jako rów­noz­nacz­ne­go z fi­lo­zo­fią hi­sto­rii.

W ostat­nim, XII tomie "A Study of Hi­sto­ry" – "Stu­dium hi­sto­rii", 1960 Ar­nold To­yn­bee stwier­dził po­trze­bę zde­fi­nio­wa­nia słowa „me­ta­hi­sto­ria”.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Metahistoryczny

→ me­ta­hi­sto­ria


Patrz:metahistoria

Źródła:

SJP.pl

Metainformacja

Me­ta­in­for­ma­cja – in­for­ma­cja o in­for­ma­cji, w tym o ele­men­tach ukła­du in­for­ma­cyj­ne­go i pro­ce­sach in­for­ma­cyj­nych. Me­ta­in­for­ma­cja po­da­je mię­dzy in­ny­mi in­for­ma­cje o źród­le ko­mu­ni­ko­wa­nej in­for­ma­cji lub o jej war­to­ści. Me­ta­in­for­ma­cja sta­no­wi dużą część ko­mu­ni­ka­tów prze­ka­zy­wa­nych w ję­zy­ku na­tu­ral­nym, dla­te­go wyksz­tał­ci­ły się w nim wy­spe­cja­li­zo­wa­ne w funk­cji me­ta­in­for­ma­cyj­nej środ­ki, i to za­rów­no ka­te­go­rie gra­ma­tycz­ne, jak i ka­te­go­rie lek­sy­kal­ne, np.


Źródła:

Wikipedia

Metajęzyk

język słu­żą­cy do opisu in­ne­go ję­zy­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. język słu­żą­cy do opisu in­ne­go ję­zy­ka


Me­ta­ję­zyk – do­wol­ny język (tj. język lo­gicz­ny), słu­żą­cy do opisu pew­ne­go in­ne­go ję­zy­ka. W skład me­ta­ję­zy­ka wcho­dzą nazwy wy­ra­żeń ję­zy­ka opi­sy­wa­ne­go, zaz­wy­czaj two­rzo­ne jako nazwy cu­dzy­sło­wo­we, pre­dy­ka­ty opi­su­ją­ce re­la­cje se­man­tycz­ne mię­dzy wy­ra­że­nia­mi ję­zy­ka opi­sy­wa­ne­go a tym, do czego wy­ra­że­nia te się od­no­szą (np. „oz­na­cza”, „de­no­tu­je”), pewne re­gu­ły zna­cze­nio­we, re­gu­ły skład­nio­we itp. W szcze­gól­no­ści ję­zy­kiem ba­da­nym może być ten sam język, w któ­rym prze­pro­wa­dza się ba­da­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metajęzykowy

→ me­ta­ję­zyk


Patrz:metajęzyk

Źródła:

SJP.pl

Metakaolin

mi­ne­ral­ny do­da­tek do be­to­nów i za­praw mu­rar­skich; me­ta­ka­o­li­nit


Me­ta­ka­o­lin, me­ta­ka­o­li­nit – mi­ne­rał pow­sta­ją­cy w pro­ce­sie od­wod­nie­nia w tem­pe­ra­tu­rze 700-800 °C na­tu­ral­ne­go ka­o­li­ni­tu. Znaj­du­je za­sto­so­wa­nie w syn­te­zie ge­o­po­li­me­rów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metakaolinit

mi­ne­ral­ny do­da­tek do be­to­nów i za­praw mu­rar­skich; me­ta­ka­o­lin


Źródła:

SJP.pl

Metaklasa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. w pro­gra­mo­wa­niu obiek­to­wym: klasa słu­żą­ca do de­fi­nio­wa­nia za­cho­wań in­nych klas i ich in­stan­cji


Źródła:

Wiktionary

Metakognicja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. zdol­ność osob­ni­cza do roz­poz­na­wa­nia włas­nych błę­dów w ro­zu­mo­wa­niu, tzw. „my­śle­nie o my­śle­niu”


Źródła:

Wiktionary

Metakomentarz

ko­men­tarz do­ty­czą­cy sa­me­go ko­mu­ni­ka­tu, a nie jego bez­poś­red­niej tre­ści


Źródła:

SJP.pl

Metakryl

po­tocz­nie: klej me­ta­kry­lo­wy


Źródła:

SJP.pl

Metakrylan

me­ta­kry­lan me­ty­lu - po­li­mer, przez­ro­czy­ste two­rzy­wo sztucz­ne; szkło akry­lo­we, plek­si


Źródła:

SJP.pl

Metakrylanowy

→ me­ta­kry­lan


Patrz:metakrylan

Źródła:

SJP.pl

Metakrzemowy

kwas me­ta­krze­mo­wy - kwas pow­sta­ły z po­łą­cze­nia atomu krze­mu z dwoma ato­ma­mi wo­do­ru i trze­ma ato­ma­mi krze­mu


Źródła:

SJP.pl

Metaksylem

ro­dzaj drew­na pier­wot­ne­go, tkan­ka pow­sta­ją­ca po pro­tok­sy­le­mie


Me­tak­sy­lem – jeden z ro­dza­jów drew­na pier­wot­ne­go, pow­sta­ją­cy po pro­tok­sy­le­mie. Tkan­ka ta zbu­do­wa­na jest z ko­mó­rek, które róż­ni­cu­ją się w kie­run­ku walca osio­we­go w ko­rze­niu. Ko­mór­ki me­tak­sy­le­mu mają naj­czę­ściej jam­ko­wa­te ścia­ny i więk­sze śred­ni­ce niż ko­mór­ki pro­tok­sy­le­mu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metal

1. nie­przez­ro­czy­sta sub­stan­cja o cha­rak­te­ry­stycz­nym po­ły­sku, odz­na­cza­ją­ca się do­brym prze­wod­nict­wem elek­trycz­nym i ciepl­nym;
2. ro­dzaj mu­zy­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się obec­no­ścią w sieci kry­sta­licz­nej elek­tro­nów swo­bod­nych;

 (1.2) muz. ostra od­mia­na mu­zy­ki roc­ko­wej

 (1.3) he­rald. jeden z ro­dza­jów tynk­tu­ry he­ral­dycz­nej;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. fan me­ta­lu (1.2)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metalcore

ga­tu­nek mu­zycz­ny łą­czą­cy ele­men­ty me­ta­lu i hard­co­re'u


Me­tal­co­re (spo­ty­ka­ne jest rów­nież okre­śle­nie Me­tal­lic Hard­co­re) – ga­tu­nek mu­zy­ki łą­czą­cy w sobie ele­men­ty hard­co­re’u i me­ta­lu, wy­wo­dzą­cy się w pro­stej linii z cros­so­ver thrash. Pier­wot­nie był to styl po­chod­ny od hard­co­re’u (Earth Cri­sis, Ha­te­bre­ed, Walls Of Je­ri­cho), z bie­giem lat styl ten stał się rów­nież pod­ga­tun­kiem me­ta­lu po­przez po­ja­wie­nie się ge­ne­ra­cji ze­spo­łów okre­śla­nych tym mia­nem, lecz ma­ją­cych wy­ek­spo­no­wa­ny me­ta­lo­wy człon w ich mu­zy­ce (Kills­witch En­ga­ge, Dar­kest Hour, Une­arth).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metaldehyd

Me­tal­de­hyd, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, cy­klicz­ny te­tra­mer al­de­hy­du oc­to­we­go o struk­tu­rze ace­ta­lu (nazwa ta okre­ślać może też mie­sza­ni­nę cy­klicz­nych oli­go­me­rów ace­tal­de­hy­du, o n = 4–6).

Otrzy­my­wa­ny jest jako pro­dukt to­wa­rzy­szą­cy (w ilo­ści 8–20%) tri­me­rycz­ne­mu pa­ral­de­hy­do­wi pod­czas ni­sko­tem­pe­ra­tu­ro­wej (0–20 °C) po­li­me­ry­za­cji al­de­hy­du oc­to­we­go w obec­no­ści bro­mo­wo­do­ru i lub in­nych brom­ków be­ry­low­ców.


Źródła:

Wikipedia

Metalepsja

Me­ta­lep­sja (z gr. μετάληψις "metálēpsis" – "zmia­na, udział") – fi­gu­ra sty­li­stycz­na i re­to­rycz­na, która po­le­ga na zmia­nie opisu czasu, ciągu przy­czy­no­wo-skut­ko­we­go lub re­la­cji ja­kie­goś zda­rze­nia po­przez:

Me­ta­lep­sja może być ro­dza­jem me­to­ni­mii, aluz­ji, pe­ry­fra­zy bądź eu­fe­miz­mu. Fi­gu­ra czę­sto sto­so­wa­na w po­ez­ji, np.


Źródła:

Wikipedia

Metalic

sa­mo­chód po­ma­lo­wa­ny me­ta­li­kiem (la­kie­rem), w ko­lo­rze me­ta­lic; me­ta­lik; me­tal­lic


Źródła:

SJP.pl

Metalicznoniebieski

nie­bie­ski o me­ta­licz­nym od­cie­niu


Źródła:

SJP.pl

Metalicznozielony

zie­lo­ny o me­ta­licz­nym od­cie­niu


Źródła:

SJP.pl

Metaliczność

Me­ta­licz­ność – za­war­tość pier­wiast­ków cięż­szych od helu (me­ta­li w ro­zu­mie­niu astro­no­micz­nym) w gwieź­dzie wzglę­dem ich za­war­to­ści w Słoń­cu.


Źródła:

Wikipedia

Metaliczny

1. bę­dą­cy me­ta­lem, za­wie­ra­ją­cy metal, zro­bio­ny z me­ta­lu;
2. przy­po­mi­na­ją­cy metal


przy­miot­nik

 (1.1) chem. o ce­chach me­ta­lu lub za­wie­ra­ją­cy w skła­dzie metal

 (1.2) po­dob­ny do me­ta­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metalik

sa­mo­chód po­ma­lo­wa­ny me­ta­li­kiem (la­kie­rem), w ko­lo­rze me­ta­lik; me­tal­lic; me­ta­lic


Źródła:

SJP.pl

Metalimnion

środ­ko­wa, sto­sun­ko­wo cien­ka war­stwa wód w je­zio­rze, w któ­rej na­stę­pu­je gwał­tow­ny spa­dek tem­pe­ra­tu­ry oraz zwy­kle spa­dek za­war­to­ści tlenu i in­nych roz­pu­szczo­nych w wo­dzie gazów i sub­stan­cji; war­stwa skoku ter­micz­ne­go, ter­mo­kli­na


Me­ta­lim­nion – środ­ko­wa, przej­ścio­wa war­stwa wody w je­zio­rach. War­stwa skoku ter­micz­ne­go (ter­mo­kli­na), skoku stę­że­nia tlenu (ok­sy­kli­na) i in­nych sub­stan­cji che­micz­nych (che­mo­kli­na). Skok tem­pe­ra­tu­ry ma zna­cze­nie klu­czo­we, dla­te­go czę­sto ter­mo­kli­na jest trak­to­wa­na jak sy­no­nim me­ta­lim­nio­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metalingwistyczny

→ me­ta­ling­wi­sty­ka


Patrz:metalingwistyka

Źródła:

SJP.pl

Metalingwistyka

nauka o me­ta­ję­zy­ku, ję­zy­ku te­o­rii ję­zy­ko­wych


Źródła:

SJP.pl

Metaliteracki

→ me­ta­li­te­ra­tu­ra


Patrz:metaliteratura

Źródła:

SJP.pl

Metaliteratura

ogół ut­wo­rów li­te­rac­kich, któ­rych te­ma­tem jest li­te­ra­tu­ra


Me­ta­li­te­ra­tu­ra – tek­sty li­te­rac­kie bę­dą­ce wy­po­wie­dzia­mi o li­te­ra­tu­rze. Za­li­cza się do nich np. po­wie­ści za­wie­ra­ją­ce trak­ta­ty na temat po­e­ty­ki po­wie­ścio­wej, po­e­ma­ty wy­kła­da­ją­ce re­gu­ły po­ez­ji, dzie­ła dra­ma­tycz­ne, w któ­rych toczą się dy­spu­ty o sztu­ce dra­ma­tur­gicz­nej lub ut­wo­ry au­to­te­ma­tycz­ne, tzn. takie, w któ­rych nar­ra­cja od­no­si się do nich sa­mych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metalizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. pro­ces po­kry­wa­nia po­wierzch­ni przed­mio­tu war­stwą me­ta­lu

 (1.2) pot. war­stwa me­ta­lu pow­sta­ła w wy­ni­ku me­ta­li­za­cji (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Metalizacyjny

zwią­za­ny z me­ta­li­za­cją


Źródła:

SJP.pl

Metalizm

1. jeden z kie­run­ków te­o­rii pie­nią­dza, utoż­sa­mia­ją­cy pie­nią­dze ze szla­chet­ny­mi me­ta­la­mi;
2. krusz­co­wy sy­stem pie­nięż­ny, w któ­rym w roli pie­nią­dza wy­stę­pu­je kru­szec


Źródła:

SJP.pl

Metalizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. po­kry­wa­nie przed­mio­tu po­wło­ką z me­ta­lu


Źródła:

Wiktionary

Metalka

po­tocz­nie: me­ta­lo­wa narta


Źródła:

SJP.pl

Metallic

sa­mo­chód po­ma­lo­wa­ny me­tal­li­kiem (la­kie­rem), w ko­lo­rze me­tal­lic; me­ta­lik; me­ta­lic


Źródła:

SJP.pl

Metallica

sa­mo­chód po­ma­lo­wa­ny me­tal­li­kiem (la­kie­rem), w ko­lo­rze me­tal­lic; me­ta­lik; me­ta­lic


Me­tal­li­ca – ame­ry­kań­ski ze­spół he­a­vy­me­ta­lo­wy i thrash­me­ta­lo­wy za­ło­żo­ny w Los An­ge­les w Ka­li­for­nii w 1981 przez Ja­me­sa Het­fiel­da i Larsa Ul­ri­cha. Uwa­ża­ny za jeden z naj­waż­niej­szych, naj­bar­dziej wpły­wo­wych ze­spo­łów me­ta­lo­wych lat 80. XX wieku, w la­tach 90. ubie­głe­go stu­le­cia za naj­bar­dziej do­cho­do­wy ze­spół me­ta­lo­wy, a także za jeden z naj­po­pu­lar­niej­szych i naj­wy­bit­niej­szych ze­spo­łów he­a­vy­me­ta­lo­wych w dzie­jach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metallika

ga­tu­nek mu­zy­ki roc­ko­wej, wy­ko­ny­wa­ny głów­nie na in­stru­men­tach elek­trycz­nych, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się moc­nym, szyb­kim ude­rze­niem; me­tal­li­ca, metal


Źródła:

SJP.pl

Metalo-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek z me­ta­lem


Źródła:

Wiktionary

Metalofon

dzwon w kształ­cie kie­li­cha od­la­ny ze stopu mie­dzi i cyny


Źródła:

SJP.pl

Metalogenny

two­rzą­cy metal, bę­dą­cy pod­sta­wą do pow­sta­wa­nia me­ta­lu


Źródła:

SJP.pl

Metalogika

te­o­ria sy­ste­mu lo­gicz­ne­go


Me­ta­lo­gi­ka – dział lo­gi­ki ma­te­ma­tycz­nej po­wią­za­ny z me­ta­ma­te­ma­ty­ką, ba­da­ją­cy różne sy­ste­my lo­gicz­ne jako te­o­rie for­mal­ne (de­duk­cyj­ne). Wy­ni­ka­mi me­ta­lo­gi­ki są takie twier­dze­nia jak np. nies­przecz­ność danej lo­gi­ki[].


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metalografia

nauka ba­da­ją­ca struk­tu­rę me­ta­li i ich sto­pów


Me­ta­lo­gra­fia – nauka o wew­nętrz­nej bu­do­wie ma­te­ria­łów me­ta­licz­nych (me­ta­le i ich stopy), opar­ta głów­nie na ba­da­niach mi­kro­sko­po­wych.

Me­ta­lo­gra­fia jest po­łą­cze­niem me­ta­loz­naw­stwa i kry­sta­lo­gra­fii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metalohalogen

po­tocz­nie: lampa me­ta­lo­ha­lo­gen­ko­wa


Źródła:

SJP.pl

Metaloid

pier­wia­stek che­micz­ny (np. brom, jod, tlen, siar­ka, azot, wę­giel) nie wy­ka­zu­ją­cy cha­rak­te­ry­stycz­nych cech me­ta­li, elek­tro­u­jem­ny, two­rzą­cy tlen­ki o cha­rak­te­rze bez­wod­ni­ków kwa­so­wych; pier­wia­stek nie­me­ta­licz­ny; nie­me­tal


Źródła:

SJP.pl

Metalokompleksowy

o barw­ni­ku: bę­dą­cy związ­kiem ko­or­dy­na­cyj­nym, w któ­rym jedna lub dwie czą­stecz­ki są zwią­za­ne ko­or­dy­na­cyj­nie z ato­mem me­ta­lu (chro­mem, rza­dziej ni­klem, mie­dzią lub ko­bal­tem)


Źródła:

SJP.pl

Metalomania

za­fa­scy­no­wa­nie me­ta­lem, ga­tun­kiem mu­zy­ki roc­ko­wej


Źródła:

SJP.pl

Metalonośny

przy­miot­nik

 (1.1) za­wie­ra­ją­cy metal, bo­ga­ty w metal


Źródła:

Wiktionary

Metaloplastyczny

→ me­ta­lo­pla­sty­ka


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­ta­lo­pla­sty­ką, do­ty­czą­cy me­ta­lo­pla­sty­ki


Patrz:metaloplastyka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metaloplastyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) szt. twór­ca wy­ko­nu­ją­cy me­ta­lo­pla­sty­ki

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: me­ta­lo­pla­sty­ka


Źródła:

Wiktionary

Metaloplastyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. dzie­dzi­na pla­sty­ka­a­sty­ki ar­ty­stycz­nej i użyt­ko­wej zaj­mu­ją­ca się wy­ro­ba­mi z me­ta­li;

 (1.2) pot. ozdob­ny przed­miot z me­ta­lu

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od: me­ta­lo­pla­styk


Me­ta­lo­pla­sty­ka – dzie­dzi­na twór­czo­ści obej­mu­ją­ca wyrób ar­ty­stycz­nych przed­mio­tów z me­ta­lu, jak rów­nież przed­mio­ty wy­ko­na­ne tą tech­ni­ką. Dzie­łem me­ta­lo­pla­sty­ki mogą być przed­mio­ty użyt­ko­we (lampy, świecz­ni­ki, szyl­dy, kraty itp.) lub de­ko­ra­cyj­ne (rzeź­by, pła­sko­rzeź­by, kom­po­zy­cje ab­strak­cyj­ne). Ter­min sto­so­wa­ny w sztu­ce współ­czes­nej, za­sto­so­wa­ny po raz pier­wszy w la­tach 20 XX wieku.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Metaloporfiryna

po­chod­na por­fi­ry­ny wcho­dzą­ca w skład he­mo­pro­te­in i chlo­ro­fi­li


Źródła:

SJP.pl

Metaloproteid

biał­ko zło­żo­ne, za­wie­ra­ją­ce jako grupę pro­ste­tycz­ną metal, naj­czę­ściej że­la­zo, ma­gnez, miedź, cynk lub man­gan; me­ta­lo­pro­te­i­na


Źródła:

SJP.pl

Metaloproteidy

biał­ka zło­żo­ne, za­wie­ra­ją­ce metal jako grupę pro­ste­tycz­ną


Źródła:

SJP.pl

Metaloproteina

biał­ko zło­żo­ne, za­wie­ra­ją­ce jako grupę pro­ste­tycz­ną metal, naj­czę­ściej że­la­zo, ma­gnez, miedź, cynk lub man­gan


Źródła:

SJP.pl

Metaloryt

tech­ni­ka druku wy­pu­kłe­go uzy­ska­ne­go za po­mo­cą me­ta­lo­wej (mie­dzia­nej) płyty


Me­ta­lo­ryt – tech­ni­ka gra­ficz­na druku wy­pu­kłe­go, w któ­rej forma dru­ko­wa wy­ko­na­na z płyty me­ta­lo­wej.

Ze wzglę­du na spo­sób opra­co­wa­nia płyty me­ta­lo­ry­ty można po­dzie­lić na cięte i tra­wio­ne. Me­to­da cię­cia me­ta­lu jest w druku wy­pu­kłym rzad­ko sto­so­wa­na, ze wzglę­du na do­stęp­ność tań­szych i łat­wiej­szych w obrób­ce ma­te­ria­łów. Me­to­da tra­wie­nia jest bar­dziej po­wszech­na – płyta jest tra­wio­na jak w tech­ni­ce ak­wa­for­ty, z tym że od­bit­kę wy­ko­nu­je się po­kry­wa­jąc farbą wy­pu­kłe ele­men­ty.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metalorytnictwo

gra­we­ro­wa­nie na me­ta­lu


Źródła:

SJP.pl

Metaloterapia

le­cze­nie za po­mo­cą przy­kła­da­nia do ciała i no­sze­nia na nim me­ta­lo­wych bla­szek


Źródła:

SJP.pl

Metalowiec

1. pra­cow­nik prze­my­słu bu­do­wy ma­szyn;
2. środ. he­a­vy­me­ta­lo­wiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba pra­cu­ją­ca w prze­my­śle me­ta­lo­wym

 (1.2) środ. muz. muzyk wy­ko­nu­ją­cy mu­zy­kę roc­ko­wą w jej od­mia­nach na­zy­wa­nych me­ta­lem (np. heavy metal, death metal, black metal, doom metal itd.)

 (1.3) środ. czło­nek sub­kul­tu­ry sku­pia­ją­cej się wokół śro­do­wi­ska zwią­za­ne­go z heavy me­ta­lem i jego od­mia­na­mi;

 (1.4) środ. muz. młodz. pot. wiel­bi­ciel mu­zy­ki na­zy­wa­nej me­ta­lem


Me­ta­lo­wiec – osied­le ad­mi­ni­stra­cyj­ne Skar­ży­ska-Ka­mien­nej, usy­tu­o­wa­ne w za­chod­niej czę­ści mia­sta.

Osied­le obej­mu­je te­re­ny na za­chód od torów ko­le­jo­wych w re­jo­nie ulicy Me­ta­low­ców, mię­dzy ulicą Pa­ry­ską a Aleją Nie­pod­le­gło­ści na osi pół­noc-po­łud­nie oraz mię­dzy ulicą Kra­siń­skie­go a ulicą Kra­kow­ską na osi wschód-za­chód.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metalowskaźnik

wskaź­nik sto­so­wa­ny w kom­plek­so­me­trii, two­rzą­cy z oz­na­cza­nym jonem me­ta­lu barw­ne kom­plek­sy


Źródła:

SJP.pl

Metalowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z me­ta­lem, do­ty­czą­cy me­ta­lu, zro­bio­ny z me­ta­lu

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) muz. od­no­szą­cy się do heavy me­ta­lu, ostrej od­mia­ny rocka


Źródła:

Wiktionary

Metaloznawca

spe­cja­li­sta w za­kre­sie nauki o struk­tu­rze i wła­ści­wo­ściach me­ta­li i sto­pów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie me­ta­loz­naw­stwa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metaloznawczy

zwią­za­ny z nauką o struk­tu­rze i wła­ści­wo­ściach me­ta­li i sto­pów


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy me­ta­loz­naw­stwa i/lub me­ta­loz­naw­ców


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metaloznawstwo

nauka o struk­tu­rze i wła­ści­wo­ściach me­ta­li i sto­pów


Me­ta­loz­naw­stwo – nauka zaj­mu­ją­ca się:

me­ta­li i ich sto­pów oraz po­wią­za­nia­mi mię­dzy włas­no­ścia­mi, struk­tu­rą i skła­dem che­micz­nym w funk­cji tem­pe­ra­tu­ry i ob­cią­żeń zew­nętrz­nych. W ba­da­niach tych me­ta­loz­naw­stwo ko­rzy­sta z do­rob­ku fi­zy­ki ciała sta­łe­go, che­mii fi­zycz­nej, ter­mo­dy­na­mi­ki, me­cha­ni­ki, kry­sta­lo­gra­fii i in­nych dzie­dzin nauki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metalurg

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie me­ta­lur­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się me­ta­lur­gią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metalurgia

1. nauka o otrzy­my­wa­niu me­ta­li i na­da­wa­niu im po­żą­da­nych włas­no­ści;
2. dział prze­my­słu zaj­mu­ją­cy się pro­duk­cją me­ta­li i wy­ro­bów me­ta­lo­wych; prze­mysł me­ta­lo­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o wyt­wa­rza­niu i obrób­ce me­ta­li;


Me­ta­lur­gia (z "μέταλλον" 'ko­pal­nia, szyb, ka­mie­nio­łom, metal' i "ἔργον" 'praca, dzie­ło') – nauka o me­ta­lach oraz tech­no­lo­gia ich po­zy­ski­wa­nia z rud, ra­fi­na­cji i dal­sze­go przet­wa­rza­nia aż do uzy­ska­nia pro­duk­tu koń­co­we­go. Obej­mu­je mię­dzy in­ny­mi me­ta­lur­gię ek­strak­cyj­ną, od­lew­nict­wo, me­ta­loz­naw­stwo oraz obrób­kę pla­stycz­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metalurgiczny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z me­ta­lur­gią


Źródła:

Wiktionary

Metalówa

po­tocz­nie: fanka me­ta­lu (mu­zy­ki); me­ta­lów­ka


Źródła:

SJP.pl

Metalówka

po­tocz­nie: fanka me­ta­lu (mu­zy­ki); me­ta­ló­wa


Źródła:

SJP.pl

Metamagnetyk

ma­te­riał, w któ­rym moż­li­we jest przej­ście od fazy an­ty­fer­ro­ma­gne­tycz­nej do fer­ro­ma­gne­tycz­nej


Źródła:

SJP.pl

Metamatematyczny

→ me­ta­ma­te­ma­ty­ka


Patrz:metamatematyka

Źródła:

SJP.pl

Metamatematyka

nauka zaj­mu­ją­ca się me­to­do­lo­gicz­ną ana­li­zą te­o­rii ma­te­ma­ty­ki


Me­ta­ma­te­ma­ty­ka (lub meta-ma­te­ma­ty­ka) – bar­dzo ry­go­ry­stycz­ne ba­da­nie pod­staw ma­te­ma­ty­ki i pew­nych aspek­tów lo­gi­ki ma­te­ma­tycz­nej z uży­ciem za­a­wan­so­wa­nych środ­ków samej ma­te­ma­ty­ki. Jedną z istot­nych jej cech jest roz­róż­nie­nie mię­dzy ro­zu­mo­wa­nia­mi pro­wa­dzo­ny­mi wew­nątrz danej sfor­ma­li­zo­wa­nej te­o­rii ak­sjo­ma­tycz­nej a ro­zu­mo­wa­nia­mi pro­wa­dzo­ny­mi na zew­nątrz niej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metamer

po­je­dyn­czy, po­przecz­ny seg­ment ciała pier­ście­nic


Me­ta­me­ry, pier­ście­nie ciała, cza­sa­mi na­zy­wa­ne so­mi­ta­mi – wy­stę­pu­ją­cy u niek­tó­rych zwie­rząt dwu­bocz­nie sy­me­trycz­nych sze­reg pow­ta­rza­ją­cych się od­cin­ków ciała o pier­wot­nie po­dob­nej (ho­mo­no­micz­nej) bu­do­wie. Wy­raź­nie wi­docz­ne me­ta­me­ry wy­stę­pu­ją m.in. u pier­ście­nic (An­ne­li­da) i owa­dów (In­sec­ta). U wie­lo­szcze­tów (Po­ly­cha­e­ta) wszyst­kie me­ta­me­ry (oprócz płatu gło­wo­we­go oraz od­by­to­we­go) za­wie­ra­ją te same na­rzą­dy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metameria

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Metameryczny

zwią­za­ny ze zja­wi­skiem me­ta­me­rii, np. seg­men­ty me­ta­me­rycz­ne


Źródła:

SJP.pl

Metamfetamina

po­chod­na am­fe­ta­mi­ny o bar­dzo sil­nym dzia­ła­niu po­bu­dza­ją­cym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. po­chod­na am­fe­ta­mi­ny o sil­nym dzia­ła­niu psy­cho­ak­tyw­nym;


Me­tam­fe­ta­mi­na ("N"-me­ty­lo­am­fe­ta­mi­na) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, "N"-me­ty­lo­wa po­chod­na am­fe­ta­mi­ny, sty­mu­lant opar­ty na szkie­le­cie β-fe­ny­lo­e­ty­lo­a­mi­ny.

Me­tam­fe­ta­mi­na bywa sto­so­wa­na jako lek (w dawce 20–25 mg dzien­nie) przez­na­czo­ny do le­cze­nia ADHD i oty­ło­ści; wy­ko­rzy­sta­nie jej do tego celu ogra­ni­cza się jed­nak wy­łącz­nie do USA, gdzie funk­cjo­nu­je ona tam pod nazwą hand­lo­wą "De­so­xyn".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metamfetaminowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­tam­fe­ta­mi­ną, do­ty­czą­cy me­tam­fe­ta­mi­ny


Źródła:

Wiktionary

Metamidofos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. tok­sycz­ny in­sek­ty­cyd fos­fo­ro­or­ga­nicz­ny o wzo­rze su­ma­rycz­nym wzór che­micz­ny|C2H8NO2PS., po­chod­na ace­fa­tu


Źródła:

Wiktionary

Metamizol

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny o dzia­ła­niu prze­ciw­bó­lo­wym, prze­ciw­go­rącz­ko­wym i spaz­mo­li­tycz­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek z grupy po­chod­nych pi­ra­zo­lo­nu, uży­wa­ny jako silny śro­dek prze­ciw­bó­lo­wy, prze­ciw­go­rącz­ko­wy i roz­kur­czo­wy;


Nie mylić z: me­ti­ma­zol (lek sto­so­wa­ny przy nad­czyn­no­ści tar­czy­cy).

Me­ta­mi­zol ( me­ta­mi­zo­lum) – wie­lo­funk­cyj­ny or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako lek prze­ciw­bó­lo­wy. Ma bu­do­wę che­micz­ną zbli­żo­ną do ami­no­fe­na­zo­nu.

Po raz pier­wszy zo­stał otrzy­ma­ny w nie­miec­kiej fir­mie w 1920 roku, a do ma­so­wej pro­duk­cji tra­fił dwa lata póź­niej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metamorficznie

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób me­ta­mor­ficz­ny


Źródła:

Wiktionary

Metamorficzny

przy­miot­nik

 (1.1) ule­ga­ją­cy prze­mia­nie lub pow­sta­ły w jej wy­ni­ku


Źródła:

Wiktionary

Metamorfizm

pro­ces pro­wa­dzą­cy do prze­o­bra­że­nia skał


Me­ta­mor­fizm – ze­spół pro­ce­sów pro­wa­dzą­cych do zmia­ny skał, tek­stu­ry, struk­tu­ry, skła­du mi­ne­ral­ne­go oraz che­micz­ne­go. Ty­po­wym śro­do­wi­skiem me­ta­mor­fiz­mu jest wnę­trze sko­ru­py ziem­skiej, może on wy­stą­pić rów­nież na po­wierzch­ni Ziemi. Me­ta­mor­fiz­mem na­zy­wa­my tylko prze­mia­ny za­cho­dzą­ce w sta­nie sta­łym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metamorfizować

1. prze­o­bra­żać wtór­nie skały pier­wot­nie osa­do­we lub mag­mo­we;
2. me­ta­mor­fi­zo­wać się - ule­gać me­ta­mor­fi­za­cji


Źródła:

SJP.pl

Metamorfoza

zmia­na po­sta­ci, wy­glą­du zew­nętrz­ne­go, przeksz­tał­ce­nie się jed­nej formy w inną; prze­o­bra­że­nie się, prze­mia­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przeksz­tał­ce­nie się jed­nej formy, po­sta­ci, struk­tu­ry w inną

 (1.2) czy­jaś fi­zycz­na lub psy­chicz­na zmia­na

 (1.3) biol. przej­ście w ko­lej­ne sta­dium roz­wo­ju


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metamorfozo

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: me­ta­mor­fo­za


Źródła:

Wiktionary

Metan

be­zbarw­ny, bez­won­ny gaz, pier­wszy wę­glo­wo­dór w sze­re­gu ho­mo­lo­gicz­nym al­ka­nów, głów­ny skład­nik gazu ziem­ne­go (90%), zwany rów­nież gazem błot­nym lub gazem ko­pal­nia­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. wzór che­micz­ny|CH4., naj­prost­szy alkan, bez­won­ny i be­zbarw­ny gaz, głów­ny skład­nik gazu ziem­ne­go, sto­so­wa­ny do syn­te­zy wielu związ­ków or­ga­nicz­nych i jako gaz opa­ło­wy;


Metan, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, naj­prost­szy wę­glo­wo­dór na­sy­co­ny (alkan). W tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej jest bez­won­nym i be­zbarw­nym gazem. Jest sto­so­wa­ny jako gaz opa­ło­wy i su­ro­wiec do syn­te­zy wielu in­nych związ­ków or­ga­nicz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metanabol

nazwa hand­lo­wa leku ana­bo­licz­ne­go sto­so­wa­ne­go w le­cze­niu nie­do­bo­rów biał­ko­wych i utra­ty masy ciała, za­wie­ra­ją­ce­go me­tan­die­non


Źródła:

SJP.pl

Metanal

al­de­hyd mrów­ko­wy, for­mal­de­hyd


Źródła:

SJP.pl

Metanarracja

nar­ra­cja sta­no­wią­ca opis struk­tu­ral­ny hi­sto­rii ludz­ko­ści, w któ­rej wy­stę­pu­ją po­ję­cia wią­żą­ce o wy­so­kim stop­niu ogól­no­ści, np. naród, cy­wi­li­za­cja, spo­łe­czeń­stwo


Źródła:

SJP.pl

Metanarracyjny

→ me­ta­nar­ra­cja


Patrz:metanarracja

Źródła:

SJP.pl

Metanauka

nauka o na­u­kach, zaj­mu­ją­ca się zwła­szcza me­to­do­lo­gią róż­nych nauk; na­u­koz­naw­stwo


Źródła:

SJP.pl

Metandienon

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ste­ry­dów, lek ana­bo­licz­ny po­wo­du­ją­cy m.in. przy­rost masy ciała, sto­so­wa­ny jako śro­dek do­pin­gu­ją­cy; me­ta­die­non


Me­tan­die­non, 17α-me­ty­lo­te­sto­ste­ron – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ste­ro­i­dów sto­so­wa­ny jako lek przy nie­do­bo­rze biał­ka i w re­kon­wa­le­scen­cji, a także w celu za­po­bie­ga­nia za­ni­kom mię­śnio­wym po cięż­kich cho­ro­bach. Bywa wy­ko­rzy­sty­wa­ny jako śro­dek do­pin­gu­ją­cy (w ta­kich przy­pad­kach jego sto­so­wa­nie może pro­wa­dzić do usz­ko­dze­nia wą­tro­by, prze­ro­stu lewej ko­mo­ry serca, agre­sji i nad­mier­ne­go przy­ro­stu masy mię­śnio­wej). []. [].


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metanefrydium

na­rząd wy­dal­ni­czy bez­krę­gow­ców


Me­ta­ne­fry­dium – seg­men­tal­ny, zwy­kle pa­rzy­sty na­rząd wy­dal­ni­czy po­cho­dze­nia me­zo­der­mal­ne­go niek­tó­rych bez­krę­gow­ców ma­ją­cych do­brze roz­wi­nię­tą wtór­ną jamę ciała (ce­lo­mę). Wy­stę­pu­je u pier­ście­nic (ską­po­szcze­tów, pi­ja­wek i szczet­nic), sik­wia­ków, kry­zel­nic i ra­mie­nio­no­gów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metanejra

w mi­to­lo­gii grec­kiej: żona Ke­le­o­sa (króla mia­sta Ele­u­sis)


Me­ta­nej­ra (gr. "Μετάνειρα") – po­stać w mi­to­lo­gii grec­kiej. Była żoną Ke­le­o­sa, króla Ele­u­sis oraz matką Trip­to­le­mo­sa. Po­dej­mo­wa­ła go­ścin­nie bo­gi­nię De­me­ter, gdy ta po­szu­ki­wa­ła córki. Nie­kie­dy Me­ta­nej­ra uwa­ża­na była za żonę at­tyc­kie­go he­ro­sa Hip­po­to­o­na, syna Po­sej­do­na i Alope.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metanian

sól kwasu me­ta­no­we­go (mrów­ko­we­go); mrów­czan


Źródła:

SJP.pl

Metaniarz

pra­cow­nik ko­pal­ni zaj­mu­ją­cy się mie­rze­niem stę­że­nia me­ta­nu w po­wie­trzu


Źródła:

SJP.pl

Metanit

kru­szą­cy ma­te­riał wy­bu­cho­wy


Źródła:

SJP.pl

Metanoamid

zwią­zek or­ga­nicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Metanodikarboksylowy

kwas me­ta­no­di­kar­bok­sy­lo­wy - na­sy­co­ny kwas di­kar­bok­sy­lo­wy, be­zbarw­ne krysz­ta­ły łatwo roz­pu­szczal­ne w wo­dzie, al­ko­ho­lu ety­lo­wym i ete­rze, sto­so­wa­ne m.in. w prze­my­śle far­ma­ce­u­tycz­nym, zwła­szcza do pro­duk­cji bar­bi­tu­ra­nów; kwas ma­lo­no­wy (nazwa zwy­cza­jo­wa)


Źródła:

SJP.pl

Metanoja

w Nowym Te­sta­men­cie i te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej: na­wró­ce­nie ro­zu­mia­ne jako zmia­na spo­so­bu my­śle­nia i po­stę­po­wa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. prze­mia­na du­cho­wa, przy­ję­cie ja­kie­goś sy­ste­mu war­to­ści, po­glą­dów i zasad, na­wró­ce­nie;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metanol

al­ko­hol o jed­nym ato­mie węgla w czą­stecz­ce; al­ko­hol me­ty­lo­wy, spi­ry­tus drzew­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. naj­prost­szy zwią­zek z grupy al­ko­ho­li, be­zbarw­na, łat­wo­pal­na ciecz;


Me­ta­nol, al­ko­hol me­ty­lo­wy, CH3OH – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, naj­prost­szy al­ko­hol ali­fa­tycz­ny. Zo­stał od­kry­ty w 1661 roku przez Ro­ber­ta Boyle’a. Jest tru­ją­cy dla czło­wie­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metanolowy

→ me­ta­nol


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­ta­no­lem, do­ty­czą­cy me­ta­no­lu, za­wie­ra­ją­cy me­ta­nol


Patrz:metanol

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metanometr

przy­rząd do po­mia­ru stę­że­nia me­ta­nu w po­wie­trzu; me­ta­no­mierz


Źródła:

SJP.pl

Metanomierz

przy­rząd do po­mia­ru za­war­to­ści me­ta­nu w po­wie­trzu; me­ta­no­metr


Źródła:

SJP.pl

Metanonośność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) górn. ob­ję­to­ścio­wa ilość me­ta­nu po­cho­dze­nia na­tu­ral­ne­go, za­war­ta w jed­nost­ce wa­go­wej w głębi ca­liz­ny wę­glo­wej


Źródła:

Wiktionary

Metanotiol

siar­ko­wy od­po­wied­nik me­ta­no­lu; mer­kap­tan me­ty­lo­wy, tiol


Me­ta­no­tiol ("mer­kap­tan me­ty­lo­wy") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy tioli o wzo­rze CH3SH. Jest siar­ko­wym ana­lo­giem me­ta­no­lu. Wy­stę­pu­je w wy­zie­wach wul­ka­nicz­nych. Me­ta­no­tiol jest be­zbarw­nym gazem skra­pla­ją­cym się w tem­pe­ra­tu­rze 6 °C. Ma silny i odra­ża­ją­cy za­pach zgni­łej ka­pu­sty.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metanowiec

tan­ko­wiec tran­spor­tu­ją­cy metan


Źródła:

SJP.pl

Metanowość

Me­ta­no­wość, sto­pień me­ta­no­wo­ści – ilość me­ta­nu wy­dzie­la­ją­ce­go się do wy­ro­bisk.


Źródła:

Wikipedia

Metanowy

przy­miot­nik od: metan


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­ta­nem, do­ty­czą­cy me­ta­nu; za­wie­ra­ją­cy metan


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metaplantacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. me­to­da z za­kre­su czyn­nej ochro­ny przy­ro­dy po­le­ga­ją­ca na sztucz­nym prze­sied­la­niu ro­ślin z na­tu­ral­ne­go sta­no­wi­ska na inne, nowo za­kła­da­ne w wa­run­kach wol­nej przy­ro­dy


Źródła:

Wiktionary

Metaplazja

Me­ta­plaz­ja (przet­wa­rza­nie) – po­ję­cie z za­kre­su pa­to­mor­fo­lo­gii oz­na­cza­ją­ce po­ja­wie­nie się ko­mó­rek od­mien­nych czyn­no­ścio­wo i mor­fo­lo­gicz­nie od swo­jej ma­cie­rzy. Do­ty­czy ono tkan­ki łącz­nej oraz na­błon­ko­wej.

Me­ta­plaz­ja jest sy­tu­a­cją, w któ­rej ko­mór­ki zmie­ni­ły swój pier­wot­ny, doj­rza­ły typ zróż­ni­co­wa­nia w inny typ zróż­ni­co­wa­nych ko­mó­rek, rów­nież doj­rza­łych, w od­po­wie­dzi adap­ta­cyj­nej na chro­nicz­ne po­draż­nie­nie, pa­to­gen lub kar­cy­no­gen.


Źródła:

Wikipedia

Metaplazm

przeksz­tał­ce­nie brzmie­nia wy­ra­zu przy za­cho­wa­niu jego zna­cze­nia


Źródła:

SJP.pl

Metapleks

przez­ro­czy­ste two­rzy­wo sztucz­ne pro­du­ko­wa­ne na bazie po­li­me­ru; plek­si, szkło akry­lo­we


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przez­ro­czy­ste two­rzy­wo sztucz­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metapleksowy

przy­miot­nik od: me­ta­pleks


przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny z me­ta­plek­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metaplik

Me­ta­plik – to spe­cjal­ny ro­dzaj pliku, który za­wie­ra de­fi­ni­cje in­ne­go pliku lub cały inny plik. W kon­tek­ście sy­ste­mów ope­ra­cyj­nych, ta­kich jak Win­dows, me­ta­pli­ki są czę­sto uży­wa­ne do prze­cho­wy­wa­nia in­for­ma­cji o obra­zach wek­to­ro­wych i ra­stro­wych.

W sy­ste­mach Win­dows me­ta­pli­ki mają roz­sze­rze­nia.wmf (Win­dows Me­ta­fi­le) oraz.emf (En­han­ced Me­ta­fi­le).


Źródła:

Wikipedia

Metapoetycki

do­ty­czą­cy po­e­tyc­kiej wy­po­wie­dzi na temat po­ez­ji


Źródła:

SJP.pl

Metapolityczny

→ me­ta­po­li­ty­ka


Patrz:metapolityka

Źródła:

SJP.pl

Metapolityka

re­flek­sja nad spo­so­ba­mi pro­wa­dze­nie po­li­ty­ki


Me­ta­po­li­ty­ka (od grec­kie­go "metá" „poza”, „po” i gr. "politiká") – ujęta fi­lo­zo­ficz­nie te­o­ria po­li­ty­ki. Ele­men­ta­mi me­ta­po­li­ty­ki jest te­o­ria bytu (me­ta­fi­zy­ka), te­o­ria poz­na­nia (epi­ste­mo­lo­gia) i te­o­ria war­to­ści (ak­sjo­lo­gia). Po­ję­cie po raz pier­wszy zo­sta­ło użyte w dzie­le "All­ge­me­i­nes Sta­ats­recht und Sta­ats­ver­fas­sungs­leh­re" (Göttingen 1793) przez nie­miec­kie­go hi­sto­ry­ka, Au­gu­sta von Schlözera.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metapoznanie

świa­do­mość i kon­tro­la włas­nych pro­ce­sów poz­naw­czych


Me­ta­poz­na­nie (ang. "me­ta­co­gni­tion") – po­ję­cie z za­kre­su psy­cho­lo­gii, fi­lo­zo­fii umy­słu i ko­gni­ty­wi­sty­ki. Ogól­nie ro­zu­mia­ne jako poz­na­nie włas­nych pro­ce­sów poz­naw­czych, ich mo­ni­to­ro­wa­nie, re­gu­lo­wa­nie oraz kon­tro­la.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metapoznawczy

→ me­ta­poz­na­nie


Patrz:metapoznanie

Źródła:

SJP.pl

Metapredykatywny

w ję­zy­koz­naw­stwie: ope­ra­tor me­ta­pre­dy­ka­tyw­ny - nie­od­mien­na część mowy wy­róż­nia­na w naj­no­wszych opi­sach gra­ma­tycz­nych pol­szczyz­ny, któ­rej funk­cja po­le­ga na ko­men­to­wa­niu wy­ra­że­nia, z któ­rym się łączy, np. bar­dzo, wiel­ce


Źródła:

SJP.pl

Metapsychiczny

w pa­rap­sy­cho­lo­gii: skie­ro­wa­ny do psy­chi­ki bez poś­red­nict­wa zmy­słów


Źródła:

SJP.pl

Metapsychik

osoba zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem psy­chi­ki poj­mo­wa­nej jako dzie­dzi­na zja­wisk du­cho­wych, w któ­rej dzia­ła­ją siły nad­przy­ro­dzo­ne


Źródła:

SJP.pl

Metapsychika

osoba zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem psy­chi­ki poj­mo­wa­nej jako dzie­dzi­na zja­wisk du­cho­wych, w któ­rej dzia­ła­ją siły nad­przy­ro­dzo­ne


Źródła:

SJP.pl

Metapsycholog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie me­tap­sy­cho­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Metapsychologia

Me­tap­sy­cho­lo­gia to ter­min wpro­wa­dzo­ny przez Zyg­mun­ta Fre­u­da dla okre­śle­nia te­o­re­tycz­ne­go uję­cia pro­ce­sów psy­chicz­nych, wy­kra­cza­ją­ce­go poza bez­poś­red­nie ob­ser­wa­cje i doś­wiad­cze­nia kli­nicz­ne. Celem me­tap­sy­cho­lo­gii jest opi­sa­nie funk­cjo­no­wa­nia psy­chi­ki przy uży­ciu pojęć te­o­re­tycz­nych, które umoż­li­wia­ją peł­niej­sze zro­zu­mie­nie nieś­wia­do­mych me­cha­niz­mów kie­ru­ją­cych ludz­kim za­cho­wa­niem.


Źródła:

Wikipedia

Metasekwoja

drze­wo igla­ste do­ra­sta­ją­ce do wy­so­ko­ści 50 m, o mięk­kich i jas­nych igłach zrzu­ca­nych na zimę wraz z ga­łąz­ka­mi, po­cho­dzą­ce z Chin


Me­ta­sek­wo­ja ("Me­ta­se­qu­o­ia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych. Obej­mu­je jeden ga­tu­nek współ­czes­ny – me­ta­sek­wo­ję chiń­ską. Opi­sa­no sze­reg ga­tun­ków wy­mar­łych jed­nak nie stwier­dzo­no istot­nej zmien­no­ści przy­najm­niej pod wzglę­dem mor­fo­lo­gicz­nym i ro­śli­ny tego ro­dza­ju za­cho­wa­ły się w po­sta­ci mało zmie­nio­nej w całym za­pi­sie ko­pal­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metasfera

war­stwa at­mos­fe­ry ziem­skiej roz­cią­ga­ją­ca się na wy­so­ko­ści ok. 500-1500 km, mię­dzy ter­mos­fe­rą a pro­tos­fe­rą


Me­tas­fe­ra – war­stwa at­mos­fe­ry ziem­skiej roz­cią­ga­ją­ca się mię­dzy ter­mos­fe­rą, a pro­to­nos­fe­rą, na wys. ok. 500 - 1500 km. Pro­ce­sy za­cho­dzą­ce w tej war­stwie mają od­mien­ny cha­rak­ter od pro­ce­sów za­cho­dzą­cych w niż­szych war­stwach at­mos­fe­ry ziem­skiej, cho­ciaż śro­do­wi­sko nie jest je­szcze w pełni zjo­ni­zo­wa­ne. W ba­da­niach me­tas­fe­ry dużą rolę od­gry­wa­ją sztucz­ne sa­te­li­ty Ziemi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metaskop

urzą­dze­nie do wy­kry­wa­nia źró­deł pro­mie­nio­wa­nia pod­czer­wo­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Metasomatoza

na­tu­ral­ny pro­ces za­cho­dzą­cy w sko­ru­pie ziem­skiej, po­le­ga­ją­cy na zmia­nie skła­du che­micz­ne­go i mi­ne­ral­ne­go skał


Me­ta­so­ma­to­za (z gr. μετά "metá" – „prze-; zmia­na, przeksz­tał­ce­nie” i σῶμα "sō̂ma" – „ciało”) – pro­ces me­ta­mor­ficz­ny po­le­ga­ją­cy na czę­ścio­wym lub cał­ko­wi­tym za­stę­po­wa­niu pier­wot­nych sub­stan­cji skał przez inne skład­ni­ki che­micz­ne. Mi­gru­ją­ce wzdłuż spę­kań, usko­ków, szcze­lin sub­stan­cje che­micz­ne rozt­wo­rów hy­dro­ter­mal­nych lub gazów (wtedy na­zy­wa­my pro­ces pne­u­ma­to­li­zą) wcho­dzą w re­ak­cje z mi­ne­ra­ła­mi bu­du­ją­cy­mi skałę, two­rząc nowe mi­ne­ra­ły.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metasomatyczny

→ me­ta­so­ma­to­za


Patrz:metasomatoza

Źródła:

SJP.pl

Metastabilność

włas­ność de­li­kat­nej rów­no­wa­gi sta­nów, które są sta­bil­ne dla ma­łych od­chy­leń od po­ło­że­nia rów­no­wa­gi


Me­ta­sta­bil­ność – włas­ność de­li­kat­nej rów­no­wa­gi sta­nów, które są sta­bil­ne dla ma­łych od­chy­leń od po­ło­że­nia rów­no­wa­gi, ale więk­sze wy­chy­le­nie po­wo­du­je zmia­nę stanu i przej­ście do rów­no­wa­gi peł­nej, lub ew. in­ne­go stanu me­ta­sta­bil­ne­go.

Ze wzglę­du na na­tu­ral­ne fluk­tu­a­cje stany me­ta­sta­bil­ne roz­pa­da­ją się sa­mo­ist­nie, ale czas ich trwa­nia może być bar­dzo długi. Dla­te­go do­star­cze­nie ener­gii, np. przez pod­grza­nie, zwięk­sza szyb­kość prze­mia­ny i może do­pro­wa­dzić do zmia­ny stanu sub­stan­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metastabilny

względ­nie trwa­ły, sta­bil­ny przez pe­wien czas lub w pew­nym za­kre­sie wa­run­ków zew­nętrz­nych; me­tatr­wa­ły


Źródła:

SJP.pl

Metastasis

[czy­taj: me­ta­stas-is]
1. przed­sta­wie­nie wy­da­rzeń przysz­łych lub mi­nio­nych za po­mo­cą czasu te­raź­niej­sze­go;
2. zej­ście chóru z or­che­stry w cza­sie trwa­nia akcji sce­nicz­nej w dra­ma­cie grec­kim


Źródła:

SJP.pl

Metastatyczny

→ me­ta­sta­za


przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z prze­rzu­ta­mi no­wot­wo­ro­wy­mi


Patrz:metastaza

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metastaza

wtór­ne ogni­sko no­wot­wo­ru zło­śli­we­go, pow­sta­łe wsku­tek prze­nie­sie­nia ko­mó­rek no­wot­wo­ru przez chłon­kę lub krew do od­le­głych miejsc or­ga­niz­mu; prze­rzut


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. prze­rzut no­wot­wo­ro­wy, guz wtór­ny no­wot­wo­ru zło­śli­we­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metatag

ele­ment umie­szczo­ny w ko­dzie źró­dło­wym stro­ny in­ter­ne­to­wej, za­wie­ra­ją­cy in­for­ma­cje o tre­ści stro­ny


Źródła:

SJP.pl

Metatekst

tekst mó­wią­cy o innym tek­ście lub na­śla­du­ją­cy inny tekst


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. liter. tekst od­no­szą­cy się do in­ne­go tek­stu

 (1.2) jęz. liter. tekst na­śla­du­ją­cy inny tekst lub sta­no­wią­cy wynik jego przeksz­tał­ce­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metatekstowy

przy­miot­nik od: me­ta­tekst


Źródła:

SJP.pl

Metateoretyczny

→ me­ta­te­o­ria


Patrz:metateoria

Źródła:

SJP.pl

Metateoria

w fi­lo­zo­fii: te­o­re­tycz­na ana­li­za ja­kiejś te­o­rii, zwła­szcza w za­kre­sie jej ję­zy­ka i sy­ste­mu twier­dzeń


Me­ta­te­o­ria – te­o­ria do­ty­czą­ca pew­nych for­mal­nych włas­no­ści te­o­rii lub zbio­ru te­o­rii jako ca­ło­ści.

Ist­nie­ją zda­nia me­ta­te­o­re­tycz­ne, np. stwier­dze­nie "ta te­o­ria jest fał­szy­wa".

Me­ta­te­o­rie o włas­no­ściach te­o­rii ma­te­ma­tycz­nych są roz­wi­ja­ne w ma­te­ma­ty­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metateza

prze­sta­wie­nie gło­sek lub sylab w wy­ra­zie; prze­staw­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. prze­sta­wie­nie gło­sek lub sylab w wy­ra­zie

 (1.2) jęz. od­wró­ce­nie ty­po­we­go szyku wy­ra­zów w zda­niu

 (1.3) chem. re­ak­cja che­micz­na, dzię­ki któ­rej dwie czą­stecz­ki wy­mie­nia­ją się mię­dzy sobą gru­pa­mi ato­mów;


Me­ta­te­za (łac. "me­tat­he­sis", z gr. μετάθεσις "metáthesis" „prze­sta­wie­nie”) – re­ak­cja che­micz­na prze­bie­ga­ją­ca we­dług ogól­ne­go sche­ma­tu:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metatropizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. trans­we­sty­tyzm


Źródła:

Wiktionary

Metatrwały

względ­nie trwa­ły, sta­bil­ny przez pe­wien czas lub w pew­nym za­kre­sie wa­run­ków zew­nętrz­nych; me­ta­sta­bil­ny


Źródła:

SJP.pl

Metawersum

wir­tu­al­ne śro­do­wi­sko on­li­ne, łą­czą­ce ele­men­ty tech­no­lo­gii VR (wir­tu­al­nej rze­czy­wi­sto­ści), AR (rze­czy­wi­sto­ści roz­sze­rzo­nej), gier i me­diów spo­łecz­no­ścio­wych; me­taś­wiat


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kon­cep­cja wir­tu­al­ne­go świa­ta w tech­no­lo­gii 3D fuk­cjo­nu­ją­ce­go dzię­ki In­ter­ne­to­wi i łą­czą­ce­go wiele róż­nych prze­strze­ni wir­tu­al­nych


Me­ta­wer­sum (ang. "Me­ta­ver­se") – wir­tu­al­ne śro­do­wi­sko on­li­ne, łą­czą­ce ze sobą ele­men­ty rze­czy­wi­sto­ści roz­sze­rzo­nej (AR), rze­czy­wi­sto­ści wir­tu­al­nej (VR), me­diów spo­łecz­no­ścio­wych, gier on­li­ne i kryp­to­wa­lut, oraz poz­wa­la­ją­ce swoim użyt­kow­ni­kom na od­czu­wa­nie wir­tu­al­nych doz­nań i pro­wa­dze­nie in­te­rak­cji z in­ny­mi użyt­kow­ni­ka­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metaxa

marka grec­kiej bran­dy wzbo­ga­co­nej ek­strak­tem z ziół


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. ro­dzaj re­gio­nal­nej grec­kiej wódki bę­dą­cej mie­sza­ni­ną de­sty­la­tu i mu­ska­tu, w któ­rych ma­ce­ru­je się zioła;


Me­ta­xa (ngr. Μεταξά) – grec­ki napój al­ko­ho­lo­wy typu ko­nia­ko­we­go (bran­dy), opra­co­wa­ny przez kupca Spi­ro­sa Me­tak­sa­sa w 1888 roku.

Me­ta­xa jest od­mia­ną de­sty­la­tu z do­miesz­ką wina mu­ska­to­we­go. Po­cho­dzi z wysp Samos i Lem­nos. Wzbo­ga­ca się ją ek­strak­tem z ziół, m.in. anyżu; oraz płat­ka­mi róż. Aro­mat zaw­dzię­cza le­ża­ko­wa­niu w becz­kach dę­bo­wych przez co najm­niej 3 lata. Do Sta­nów Zjed­no­czo­nych napój tra­fił w 1900 roku. Obec­nie po­pu­lar­ny jest w wielu kra­jach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metazoa

zwie­rzę­ta, któ­rych ciało zbu­do­wa­ne jest z licz­nych ko­mó­rek two­rzą­cych tkan­ki


Źródła:

SJP.pl

Metaświat

wir­tu­al­ne śro­do­wi­sko on­li­ne, łą­czą­ce ele­men­ty tech­no­lo­gii VR (wir­tu­al­nej rze­czy­wi­sto­ści), AR (rze­czy­wi­sto­ści roz­sze­rzo­nej), gier i me­diów spo­łecz­no­ścio­wych; me­ta­wer­sum


Źródła:

SJP.pl

Metek

wolny czło­wiek w sta­ro­żyt­nej Gre­cji nie­po­sia­da­ją­cy jed­nak pełni praw oby­wa­tel­skich; me­tojk, me­toj­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) hist. zob. me­tojk.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. zob. metka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metele

1. wieś na Lit­wie;
2. je­zio­ro na po­łud­niu Litwy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metelski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metempsychiczny

→ me­temp­sy­cho­za


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy me­temp­sy­cho­zy


Patrz:metempsychoza

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metempsychoza

w niek­tó­rych re­li­giach: wiara we wcie­la­nie się duszy czło­wie­ka po jego śmier­ci w ciało innej isto­ty żywej; re­in­kar­na­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) re­in­kar­na­cja, po­now­ne wcie­le­nie duszy, wę­drów­ka dusz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meteo

me­te­o­ro­lo­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Meteonawigacja

Me­te­o­na­wi­ga­cja, na­wi­ga­cja me­te­o­ro­lo­gicz­na – nauka zaj­mu­ją­ca się pla­no­wa­niem po­dró­ży mor­skich i oce­a­nicz­nych oraz po­ło­wów z uwz­ględ­nie­niem spo­dzie­wa­nych wa­run­ków me­te­o­ro­lo­gicz­nych.

Pre­kur­so­rem ta­kich badań był Matt­hew Fon­ta­i­ne Maury, który w la­tach 1843-47 opra­co­wał mapy prze­wa­ża­ją­cych wia­trów i prą­dów na At­lan­ty­ku. Mapy te poz­wa­la­ły na skró­ce­nie czasu po­dró­ży dla ża­glow­ców o ponad 10%.


Źródła:

Wikipedia

Meteopata

czło­wiek od­czu­wa­ją­cy w więk­szym stop­niu zmia­ny po­go­do­we, prze­ży­wa­ją­cy je w spo­sób wy­ol­brzy­mio­ny, cho­ro­bli­wy; me­te­o­ro­pa­ta


Źródła:

SJP.pl

Meteopatia

nad­mier­na wraż­li­wość or­ga­niz­mu na zmia­ny po­go­dy; me­te­o­ro­pa­tia


Me­te­o­pa­tia lub me­te­o­ro­pa­tia – zja­wi­sko wy­stę­pu­ją­ce u osób, z cho­ro­ba­mi ta­ki­mi jak za­pa­le­nie sta­wów lub ura­za­mi koń­czyn, które twier­dzą, że od­czu­wa­ją szcze­gól­ny ból lub inne do­le­gli­wo­ści przy zmia­nach ci­śnie­nia at­mos­fe­rycz­ne­go, wil­got­no­ści lub przy wy­stę­po­wa­niu in­nych zmian wa­run­ków po­go­do­wych. Do­wo­dy na­u­ko­we nie pot­wier­dza­ją jed­nak związ­ku mię­dzy po­go­dą a bólem i wska­zu­ją, że zja­wi­sko to jest w dużej mie­rze lub cał­ko­wi­cie spo­wo­do­wa­ne za­bu­rze­nia­mi per­cep­cyj­ny­mi, ta­ki­mi jak efekt pot­wier­dze­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Meteopatka

ko­bie­ta zbyt­nio wraż­li­wa na zmia­ny po­go­dy


Źródła:

SJP.pl

Meteopatyczny

→ me­te­o­ro­pa­tia; me­te­o­ro­pa­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Meteor

1. w astro­no­mii: ciało nie­bie­skie, ska­li­sty okruch, odła­mek o wiel­ko­ści od ułam­ka mi­li­me­tra do kilku me­trów, krą­żą­cy w prze­strze­ni mię­dzy­pla­ne­tar­nej;
2. w me­te­o­ro­lo­gii: zja­wi­sko wy­stę­pu­ją­ce w at­mos­fe­rze Ziemi lub na jej po­wierzch­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) astr. świe­cą­cy ślad, jaki zo­sta­wia po sobie spa­la­ją­cy się w gór­nych war­stwach at­mos­fe­ry okruch skal­ny (me­te­o­ro­id);


Me­te­or – świe­cą­cy ślad, jaki zo­sta­wia po sobie me­te­o­ro­id po­ru­sza­ją­cy się w at­mos­fe­rze ziem­skiej. Jasny ślad pow­sta­je w wy­ni­ku świe­ce­nia par ulat­nia­ją­cych się z po­wierzch­ni me­te­o­ro­i­du oraz z na­grza­nych i zjo­ni­zo­wa­nych gazów at­mos­fe­ry wzdłuż trasy jego prze­lo­tu. Niek­tó­re me­te­o­ro­i­dy po­zo­sta­wia­ją za sobą ślad zło­żo­ny z „dymu”, który pow­sta­je z jego czą­stek oder­wa­nych od jego po­wierzch­ni w pro­ce­sie abla­cji. Me­te­o­ry są po­tocz­nie na­zy­wa­ne „spa­da­ją­cy­mi gwia­zda­mi”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meteor.

skrót od: me­te­o­ro­lo­gia, me­te­o­ro­lo­gicz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


Źródła:

SJP.pl

Meteorograf

urzą­dze­nie re­je­stru­ją­ce ci­śnie­nie, tem­pe­ra­tu­rę i wil­got­ność po­wie­trza


Źródła:

SJP.pl

Meteoroid

okruch skal­ny po­ru­sza­ją­cy się w prze­strze­ni kos­micz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) astr. okruch skal­ny mniej­szy od pla­ne­to­i­da­a­ne­to­i­dy, po­ru­sza­ją­cy się po or­bi­cie;


Me­te­o­ro­i­dy – okru­chy skal­ne (mniej­sze od pla­ne­to­id) po­ru­sza­ją­ce się po or­bi­tach wokół Słoń­ca. Me­te­o­ro­i­dy mają zwy­kle masę od 10−9 do 103 kg (choć naj­czę­ściej nie prze­kra­cza ona 10−6 kg). Ich roz­mia­ry wy­no­szą od 0,1 mm do 10 m, ale jest to gra­ni­ca umow­na, gdyż obiek­ty o do­brze wy­li­czo­nej or­bi­cie ra­czej będą na­zy­wa­ne aste­ro­i­da­mi. Więk­sze obiek­ty spoś­ród ma­łych ciał Ukła­du Sło­necz­ne­go za­li­cza­ne są do pla­ne­to­id, a mniej­sze cząst­ki to pył kos­micz­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meteoroidowy

→ me­te­o­ro­id


Patrz:meteoroid

Źródła:

SJP.pl

Meteorol.

skrót od: me­te­o­ro­lo­gia, me­te­o­ro­lo­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Meteorolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie me­te­o­ro­lo­gii; sy­nop­tyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zaw. me­te­o­rol. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie me­te­o­ro­lo­gii, osoba pro­gno­zu­ją­ca po­go­dę


Me­te­o­ro­log (sy­nop­tyk) – osoba pro­wa­dzą­ca ba­da­nia na­u­ko­we i opra­co­wu­ją­ca mo­de­le te­o­re­tycz­ne od­no­szą­ce się do skła­du, struk­tu­ry i dy­na­mi­ki at­mos­fe­ry w po­wią­za­niu z od­dzia­ły­wa­niem po­dło­ża. Me­te­o­ro­log przy­go­to­wu­je rów­nież pro­gno­zy po­go­dy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meteorologia

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem pro­ce­sów i zja­wisk za­cho­dzą­cych w at­mos­fe­rze oraz prze­wi­dy­wa­niem na ich pod­sta­wie po­go­dy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem zja­wisk fi­zycz­nych i pro­ce­sów za­cho­dzą­cych w at­mos­fe­rze i sta­nem po­go­dy;


Me­te­o­ro­lo­gia (gr. "metéōron" (μετέωρον) – uno­szą­cy się w po­wie­trzu, "lógos" (λόγος)- słowo, wie­dza) – nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem zja­wisk fi­zycz­nych i pro­ce­sów za­cho­dzą­cych w at­mos­fe­rze, szcze­gól­nie w jej niż­szej war­stwie – tro­pos­fe­rze. Bada, jak te pro­ce­sy wpły­wa­ją na prze­bieg pro­ce­sów at­mos­fe­rycz­nych i stan po­go­dy na danym ob­sza­rze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meteorologiczny

do­ty­czą­cy zja­wisk at­mos­fe­rycz­nych


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­te­o­ro­lo­gią, do­ty­czą­cy me­te­o­ro­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meteorolożka

→ me­te­o­ro­log


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się me­te­o­ro­lo­gią


Patrz:meteorolog

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meteoropata

czło­wiek od­czu­wa­ją­cy w więk­szym stop­niu zmia­ny po­go­do­we, prze­ży­wa­ją­cy je w spo­sób wy­ol­brzy­mio­ny, cho­ro­bli­wy; me­te­o­pa­ta


Źródła:

SJP.pl

Meteoropatia

cho­ro­bli­we re­ak­cje or­ga­niz­mu na zmia­ny po­go­dy; me­te­o­pa­tia


Źródła:

SJP.pl

Meteoropatka

ko­bie­ta uskar­ża­ją­ca się na złe sa­mo­po­czu­cie, ob­ni­że­nie spraw­no­ści fi­zycz­nej i psy­cho­fi­zycz­nej w trak­cie zmia­ny po­go­dy


Źródła:

SJP.pl

Meteoropatologia

dział me­dy­cy­ny, nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem wpły­wu po­szcze­gól­nych czyn­ni­ków me­te­o­ro­lo­gicz­nych na wy­stę­po­wa­nie cho­rób i za­bu­rzeń czyn­no­ści or­ga­niz­mu ludz­kie­go


Źródła:

SJP.pl

Meteorotropowy

ma­ją­cy zwią­zek z ne­ga­tyw­nym wpły­wem wa­run­ków at­mos­fe­rycz­nych na or­ga­nizm (np. ob­ja­wy i cho­ro­by me­te­o­ro­tro­po­we)


Źródła:

SJP.pl

Meteorowy

przy­miot­nik od: me­te­or


Źródła:

SJP.pl

Meteory

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nie­wiel­ki, odo­sob­nio­ny masyw gór­ski w Gre­cji, na pół­noc­no-za­chod­nim krań­cu Te­sa­lii, w oko­li­cy mia­sta Ka­lam­ba­ka, zbu­do­wa­ny ze ur­wi­stych skał;


Me­te­o­ry (gr. Μετέωρα ("Me­te­o­ra") z gr. "metéoros" – wznie­sio­ny w górę, bę­dą­cy wy­so­ko w po­wie­trzu) – masyw skał z pia­skow­ca i zle­pień­ca w środ­ko­wej Gre­cji na pół­noc­no-za­chod­nim krań­cu rów­ni­ny te­sal­skiej w oko­li­cy mia­sta Ka­lam­ba­ka. Skały osią­ga­ją wy­so­kość do 540 m n.p.m.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Meteorycik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od me­te­o­ryt


Źródła:

Wiktionary

Meteoryt

odła­mek ciała nie­bie­skie­go, który nie spa­lił się cał­ko­wi­cie w at­mos­fe­rze ziem­skiej i spadł na po­wierzch­nię Ziemi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) astr. po­zo­sta­łość drob­ne­go skal­ne­go ciała nie­bie­skie­go (me­te­o­ro­i­du) przy­cią­gnię­te­go przez znacz­nie więk­sze ciało nie­bie­skie, która w po­sta­ci ciała sta­łe­go do­tar­ła do jego po­wierzch­ni;


Me­te­o­ryt – po­zo­sta­łość ciała nie­bie­skie­go (me­te­o­ro­i­du, aste­ro­i­dy), które w po­sta­ci ciała sta­łe­go do­tar­ło do po­wierzch­ni pla­ne­ty lub księ­ży­ca. Na Ziemi naj­czę­ściej me­te­o­ry­ty na­le­żą do me­te­o­ry­tów ka­mien­nych, głów­nie chon­dry­tów. Ba­da­niem me­te­o­ry­tów i wszyst­kich aspek­tów z nimi zwią­za­nych zaj­mu­je się me­te­o­ry­ty­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Meteorytowy

przy­miot­nik od: me­te­o­ryt


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od me­te­o­ryt


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meteorytyczny

→ me­te­o­ryt, me­te­o­ry­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Meteorytyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. nauka o me­te­o­ry­tach i zwią­za­nych z nimi zja­wi­skach;


Me­te­o­ry­ty­ka – nauka o me­te­o­ry­tach i zwią­za­nych z nimi zja­wi­skach. Jej przed­mio­tem jest okre­śla­nie skła­du che­micz­ne­go i bu­do­wy fi­zycz­nej me­te­o­ry­tów i kla­sy­fi­ko­wa­nie ich na tej pod­sta­wie. Zaj­mu­je się rów­nież okre­śla­niem wieku me­te­o­ry­tów i ich po­cho­dze­niem.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Meteoryzm

gro­ma­dze­nie się gazów w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym; wzdę­cie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. wzdę­cie brzu­cha wsku­tek na­gro­ma­dze­nia się gazów w je­li­tach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Meteotsunami

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) me­te­o­rol. przy­brzeż­na fala mor­ska po­cho­dze­nia me­te­o­ro­lo­gicz­ne­go po­dob­na do tsu­na­mi


Źródła:

Wiktionary

Metformina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako do­ust­ny śro­dek prze­ciw­cu­krzy­co­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. farm. che­micz­ny zwią­zek or­ga­nicz­ny, di­me­ty­lo­wa po­chod­na bi­gu­a­ni­du, bę­dą­ca le­kiem z grupy bi­gu­a­ni­dów, sto­so­wa­nym jako do­ust­ny lek prze­ciw­cu­krzy­co­wy;


Met­for­mi­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, di­me­ty­lo­wa po­chod­na bi­gu­a­ni­du. Jest le­kiem z grupy bi­gu­a­ni­dów, sto­so­wa­nym jako do­ust­ny lek prze­ciw­cu­krzy­co­wy w le­cze­niu cu­krzy­cy typu 2, szcze­gól­nie jeśli to­wa­rzy­szy jej nad­wa­ga lub oty­łość. Met­for­mi­nę sto­su­je się w lecz­nict­wie od 1957.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Methemoglobina

po­chod­na he­mo­glo­bi­ny za­wie­ra­ją­ca że­la­zo na trze­cim stop­niu ut­le­nie­nia, nie­zdol­na do prze­no­sze­nia tlenu, po­wo­du­ją­ca met­he­mo­glo­bi­ne­mię ob­ja­wia­ją­cą się m.in. si­ni­cą skóry


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. forma he­mo­glo­bi­ny za­wie­ra­ją­ca że­la­zo na trze­cim stop­niu ut­le­nie­nia i nie­zdol­na przez to do prze­no­sze­nia tlenu w or­ga­niz­mie;


Met­he­mo­glo­bi­na, MetHb – ut­le­nio­na forma he­mo­glo­bi­ny, w któ­rej za­miast hemu (za­wie­ra­ją­ce­go że­la­zo na II stop­niu ut­le­nie­nia) obec­na jest he­mi­na (za­wie­ra­ją­ca że­la­zo na III stop­niu ut­le­nie­nia). Nie ma zdol­no­ści od­wra­cal­ne­go przy­łą­cza­nia tlenu i jego tran­spor­tu w or­ga­niz­mie, co jest cha­rak­te­ry­stycz­ne dla he­mo­glo­bi­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Methemoglobinemia

w me­dy­cy­nie: stan, w któ­rym he­mo­glo­bi­na za­wie­ra trój­war­to­ścio­wy (za­miast dwu­war­to­ścio­we­go) jon że­la­za, tra­cąc zdol­ność do prze­no­sze­nia tlenu, spo­wo­do­wa­ny za­tru­ciem związ­ka­mi sil­nie ut­le­nia­ją­cy­mi (np. azo­ta­ny), cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się m.in. silną dusz­no­ścią i si­ni­cą skóry, pro­wa­dzą­cy zwy­kle do zgonu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na wy­stę­po­wa­niu znacz­nych ilo­ści met­he­mo­glo­bi­ny, która nie prze­no­si tlenu, za­miast he­mo­glo­bi­ny w krwi


Met­he­mo­glo­bi­ne­mia (łac. "met­ha­e­mo­glo­bi­na­e­mia") – cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na wy­stę­po­wa­niu znacz­nych ilo­ści met­he­mo­glo­bi­ny za­miast he­mo­glo­bi­ny. W met­he­mo­glo­bi­nie hem za­wie­ra że­la­zo na III stop­niu ut­le­nie­nia za­miast na II (jak w he­mo­glo­bi­nie), co skut­ku­je utra­tą zdol­no­ści do przy­łą­cza­nia i prze­no­sze­nia tlenu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Methemoglobinotwórczy

po­wo­du­ją­cy pow­sta­wa­nie we krwi met­he­mo­glo­bi­ny


Źródła:

SJP.pl

Methemoglobinowy

→ met­he­mo­glo­bi­na


przy­miot­nik

 (1.1) bio­chem. do­ty­czą­cy met­he­mo­glo­bi­ny


Patrz:methemoglobina

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Methemoglobinuria

po­ja­wie­nie się met­he­mo­glo­bi­ny w moczu


Źródła:

SJP.pl

Metical

[czy­taj: me­ti­kal] jed­nost­ka mo­ne­tar­na Mo­zam­bi­ku (1 me­ti­cal = 100 cen­ta­vos)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) monet. wa­lu­ta Mo­zam­bi­ku;


Me­ti­cal – ofi­cjal­na wa­lu­ta Mo­zam­bi­ku, wpro­wa­dzo­na w 1980 roku, w za­stęp­stwie mo­zam­bic­kie­go escu­do. Jeden me­ti­cal dzie­li się na 100 cen­ta­vo..

Nazwa "me­ti­cal" po­cho­dzi od arab­skie­go słowa cię­żar. W obie­gu jest sześć monet: naj­więk­sza o war­to­ści 20 me­ti­ca­li, a najm­niej­sza o war­to­ści 50 cen­ta­vo.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metindol

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­za­pal­ne­go, prze­ciw­bó­lo­we­go i prze­ciw­go­rącz­ko­we­go, za­wie­ra­ją­ce­go in­do­me­ta­cy­nę; In­do­cid


Źródła:

SJP.pl

Metionina

ami­nok­was eg­zo­gen­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. eg­zo­gen­ny ami­nok­was za­wie­ra­ją­cy siar­kę, po­trzeb­ny do syn­te­zy bia­łek oraz wielu pro­ce­sów me­ta­bo­licz­nych


Nie mylić z: me­to­ni­mia.

Me­tio­ni­na (skró­ty: Met, M) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy pod­sta­wo­wych ami­nok­wa­sów biał­ko­wych. Jest obo­jęt­na elek­trycz­nie. Obok cy­ste­i­ny jest jed­nym z dwóch ami­nok­wa­sów za­wie­ra­ją­cych siar­kę. Wy­stę­pu­je w du­żych ilo­ściach w ka­ze­i­nie mle­ko­wej, biał­ku jaj. Na­tu­ral­nie wy­stę­pu­ją­ca me­tio­ni­na ma zaz­wy­czaj kon­fi­gu­ra­cję.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metis

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni i uo­so­bie­nie roz­trop­no­ści (w po­zy­tyw­nym zna­cze­niu) i prze­wrot­no­ści (w ne­ga­tyw­nym zna­cze­niu);

 (1.2) astr. jeden z księ­ży­ców Jo­wi­sza;

 (1.3) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 9;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Metka

1. kart­ka przy­cze­pia­na do to­wa­ru, za­wie­ra­ją­ca in­for­ma­cje o nim;
2. ga­tu­nek kieł­ba­sy z su­ro­we­go mie­lo­ne­go mięsa;
3. po­tocz­nie: po­wierz­chow­na opi­nia; ety­kie­ta, ety­kiet­ka, łatka;
4. śro­do­wi­sko­wo; me­ta­na­bol; meta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hand. kar­to­nik lub frag­ment tka­ni­ny przyt­wier­dzo­ny do to­wa­ru, za­wie­ra­ją­cy istot­ne in­for­ma­cje o nim;

 (1.2) spoż. su­ro­wa kieł­ba­sa z wę­dzo­ne­go, mie­lo­ne­go i przy­pra­wio­ne­go mięsa z tłu­szczem, ma­ją­ca kon­sy­sten­cję pasty do rozs­ma­ro­wy­wa­nia;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. zob. metek.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metkal

płót­no ba­weł­nia­ne bez apre­tu­ry


Źródła:

SJP.pl

Metkować

omet­ko­wy­wać;
1. przy­cze­piać metki do sprze­da­wa­nych pro­duk­tów;
2. po­tocz­nie: wy­ra­żać po­wierz­chow­ną opi­nię o kimś


Źródła:

SJP.pl

Metkownica

przy­rząd do au­to­ma­tycz­ne­go met­ko­wa­nia to­wa­rów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urzą­dze­nie do na­kle­ja­nia ety­kiet


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metkowy

1. → metka;
2. po­tocz­nie: fir­mo­wy, mar­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Meto

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: zob. meta.


Źródła:

Wiktionary

Metoda

świa­do­mie sto­so­wa­ny spo­sób dzia­ła­nia pro­wa­dzą­cy do uzy­ska­nia pla­no­wa­ne­go re­zul­ta­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spo­sób po­stę­po­wa­nia ma­ją­cy do­pro­wa­dzić do osią­gnię­cia za­mie­rzo­ne­go celu

 (1.2) in­form. funk­cja skła­do­wa klasy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metodo

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: me­to­da


Źródła:

Wiktionary

Metodolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie me­to­do­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ba­dacz, znaw­ca w za­kre­sie me­to­do­lo­gii

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) ko­bie­ta me­to­do­log (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metodologia

nauka obej­mu­ją­ca me­to­dy badań na­u­ko­wych, ich po­praw­ność, sku­tecz­ność i na­u­ko­wą war­tość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o me­to­dach badań na­u­ko­wych, ich sku­tecz­no­ści i war­to­ści poz­naw­czej;


Me­to­do­lo­gia – nauka o me­to­dach badań na­u­ko­wych, ich sku­tecz­no­ści i war­to­ści poz­naw­czej. Me­to­da jest spo­so­bem po­praw­ne­go po­stę­po­wa­nia w danej dzie­dzi­nie nauki.

Słowo "me­to­do­lo­gia" po­cho­dzi z grec­kich słów "μετά" oraz "οδός", które razem do­słow­nie można prze­tłu­ma­czyć jako "mó­wie­nie o (po­praw­nym)–cho­dze­niu–wzdłuż–drogi".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metodologicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) od­no­sząc się do me­to­do­lo­gii; w od­nie­sie­niu do zasad, metod i za­ło­żeń na­u­ko­we­go ba­da­nia rze­czy­wi­sto­ści


Źródła:

Wiktionary

Metodologiczny

→ me­to­do­lo­gia


przy­miot­nik

 (1.1) nauk. zwią­za­ny z me­to­do­lo­gią


Patrz:metodologia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metodolożka

→ me­to­do­log


Patrz:metodolog

Źródła:

SJP.pl

Metodostwo

Me­to­dy z mał­żon­ką; Me­to­do­wie


Źródła:

SJP.pl

Metodowie

Me­to­dy z mał­żon­ką; Me­to­do­stwo


Źródła:

SJP.pl

Metodowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Me­to­de­go lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Metody

świa­do­mie sto­so­wa­ny spo­sób dzia­ła­nia pro­wa­dzą­cy do uzy­ska­nia pla­no­wa­ne­go re­zul­ta­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Me­to­dy – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od słowa "met­ho­dos" – „kro­czą­cy wła­ści­wą drogą”.

Me­to­dy imie­ni­ny ob­cho­dzi: 14 lu­te­go, 14 czerw­ca, 7 lipca i 18 wrze­śnia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metodyczka

→ me­to­dyk


Patrz:metodyk

Źródła:

SJP.pl

Metodycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób me­to­dycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Metodyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: me­to­dycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Metodyczność

→ me­to­dycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest me­to­dycz­ne


Patrz:metodyczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metodyczny

1. do­ty­czą­cy me­to­dy lub me­to­dy­ki cze­goś, zwła­szcza na­u­cza­nia;
2. pro­wa­dzo­ny zgod­nie z ja­kimś pla­nem, me­to­dą


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z me­to­dą lub me­to­dy­ką

 (1.2) wska­zu­ją­cy na prze­my­śla­ne po­dej­ście; usta­lo­ny we­dług ja­kichś zasad

 (1.3) dzia­ła­ją­cy we­dług pew­nej me­to­dy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metodyjski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Me­to­dym


Źródła:

Wiktionary

Metodyk

spe­cja­li­sta w okre­śla­niu spo­so­bów na­u­cza­nia ja­kie­goś przed­mio­tu


Źródła:

SJP.pl

Metodyka

1. zbiór zasad obej­mu­ją­cy spo­so­by wy­ko­na­nia ja­kiejś pracy;
2. w pe­da­go­gi­ce: szcze­gó­ło­wy opis spo­so­bu na­u­cza­nia ja­kie­goś przed­mio­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) upo­rząd­ko­wa­ny zbiór reguł, spo­so­bów i pro­ce­dur sto­so­wa­nych pod­czas wy­ko­ny­wa­nia okre­ślo­nej pracy, pro­wa­dze­nia badań lub dą­że­nia do wyz­na­czo­ne­go celu

 (1.2) eduk. dział pe­da­go­gi­ki ba­da­ją­cy i opi­su­ją­cy sku­tecz­ne spo­so­by na­u­cza­nia okre­ślo­ne­go przed­mio­tu

 (1.3) przest. wy­kład lub dzie­ło na­u­ko­we sy­ste­ma­ty­zu­ją­ce wie­dzę o me­to­dach ba­daw­czych sto­so­wa­nych w danej dy­scy­pli­nie


Me­to­dy­ka – zbiór metod, ustan­da­ry­zo­wa­ne dla wy­bra­ne­go ob­sza­ru po­dej­ście do roz­wią­zy­wa­nia pro­ble­mów. Me­to­dy­ka ab­stra­hu­je od me­ry­to­rycz­ne­go kon­tek­stu da­ne­go ob­sza­ru, a sku­pia się na me­to­dach re­a­li­za­cji zadań, szcze­gól­nie me­to­dach za­rzą­dza­nia.

W odróż­nie­niu od me­to­do­lo­gii, która się sku­pia na od­po­wie­dzi na py­ta­nie "Co na­le­ży robić?", me­to­dy­ka kon­cen­tru­je się na po­szu­ki­wa­niu od­po­wie­dzi na py­ta­nie "Jak to na­le­ży robić?".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metodysta

czło­nek pow­sta­łe­go w XVIII wieku w Wiel­kiej Bry­ta­nii pro­te­stanc­kie­go ugru­po­wa­nia re­li­gij­ne­go, uz­na­ją­ce­go ry­go­ryzm mo­ral­ny i me­to­dycz­ną (stąd nazwa) po­boż­ność jako drogę do zba­wie­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. czło­wiek wyz­na­ją­cy me­to­dyzm


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metodystka

człon­ki­ni pro­te­stanc­kie­go ugru­po­wa­nia re­li­gij­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Metodystyczny

→ me­to­dy­sta


przy­miot­nik

 (1.1) rel. zwią­za­ny z me­to­dy­sta­mi lub me­to­dyz­mem


Patrz:metodysta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metodyzm

dok­try­na re­li­gij­na me­to­dy­stów, ak­cen­tu­ją­ca ry­go­ryzm mo­ral­ny i me­to­dycz­ną (stąd nazwa) po­boż­ność jako drogę do zba­wie­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. nurt pro­te­stan­tyz­mu za­po­cząt­ko­wa­ny przez Johna Wes­le­ya;

 (1.2) po­stę­po­wa­nie we­dług okre­ślo­nej me­to­dy


Me­to­dyzm – nurt chrze­ści­jań­stwa za­po­cząt­ko­wa­ny jako wew­nętrz­ny ruch oży­wie­nia wew­nątrz Ko­ścio­ła an­gli­kań­skie­go (pod wpły­wem pie­tyz­mu), kie­ro­wa­ny przez Johna Wes­le­ya i jego brata, Char­le­sa. Do kręgu klu­czo­wych dzia­ła­czy ruchu w po­cząt­ko­wej fazie jego dzie­jów na­le­żał Ge­or­ge Whi­te­field.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metodyści

odłam re­li­gii chrze­ści­jań­skiej pow­sta­ły na bazie Ko­ścio­ła an­gli­kań­skie­go w XVIII wieku, gło­szą­cy ry­go­ryzm mo­ral­ny i me­to­dycz­ne prak­ty­ki re­li­gij­ne


Źródła:

SJP.pl

Metojk

wolny czło­wiek w sta­ro­żyt­nej Gre­cji nie­po­sia­da­ją­cy jed­nak pełni praw oby­wa­tel­skich; me­toj­ka, metek


Źródła:

SJP.pl

Metojka

wolny czło­wiek w sta­ro­żyt­nej Gre­cji nie­po­sia­da­ją­cy jed­nak pełni praw oby­wa­tel­skich; me­tojk, metek


Źródła:

SJP.pl

Metoksyl

jed­no­war­to­ścio­wa grupa funk­cyj­na zło­żo­na z me­ty­lu i atomu tlenu; grupa me­tok­sy­lo­wa


Źródła:

SJP.pl

Metoksylowanie

wpro­wa­dza­nie grupy me­tok­sy­lo­wej do związ­ku or­ga­nicz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|me­tok­sy­lo­wać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metoksylowy

przy­miot­nik od: me­tok­syl


Źródła:

SJP.pl

Metol

zwią­zek or­ga­nicz­ny, be­zbarw­na lub sza­ra­wa drob­no­kry­sta­licz­na sub­stan­cja w po­sta­ci prosz­ku, sto­so­wa­na w fo­to­gra­fii jako skład­nik wy­wo­ły­wa­czy


Nie mylić z: men­tol.

Metol (siar­czan "N"-me­ty­lo-"p"-ami­no­fe­no­lu) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, sól siar­cza­no­wa "N"-me­ty­lo­wa­ne­go "p"-ami­no­fe­no­lu.

"N"-Me­ty­lo-"p"-ami­no­fe­nol można otrzy­mać przez me­ty­lo­wa­nie "p"-ami­no­fe­no­lu lub w re­ak­cji hy­dro­chi­no­nu i me­ty­lo­a­mi­ny. Na­stęp­nie zwią­zek ten prze­pro­wa­dza się w siar­czan w re­ak­cji z kwa­sem siar­ko­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metolowy

przy­miot­nik od: metol


Źródła:

SJP.pl

Metonimia

fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­wią­za­na z prze­no­śnią, po­le­ga­ją­ca na za­stą­pie­niu ja­kiejś nazwy inną, po­zo­sta­ją­cą z po­przed­nią w związ­ku rze­czy­wi­stym (np. "czy­tam Mic­kie­wi­cza" za­miast "czy­tam ut­wo­ry Mic­kie­wi­cza"); za­mien­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na za­stą­pie­niu nazwy cze­goś nazwą cze­goś in­ne­go, co po­zo­sta­je z nim w uchwyt­nej za­leż­no­ści;


Nie mylić z: me­tio­ni­na.

Me­to­ni­mia (gr. μετωνυμία "metōnymía"), ina­czej za­mien­nia – za­stą­pie­nie nazwy ja­kie­goś przed­mio­tu lub zja­wi­ska nazwą in­ne­go, po­zo­sta­ją­ce­go z nim w uchwyt­nej za­leż­no­ści. Celem może być zwięk­sze­nie wy­ra­zi­sto­ści wy­po­wie­dzi lub na­da­nie jej skró­to­wo­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metonimiczny

→ me­to­ni­mia


Patrz:metonimia

Źródła:

SJP.pl

Metopa

pro­sto­kąt­na płyta we fry­zie po­rząd­ku do­ryc­kie­go zdo­bio­na pła­sko­rzeź­bą


Me­to­pa – ele­ment de­ko­ra­cyj­ny wy­stę­pu­ją­cy w ar­chi­tek­tu­rze i sztu­kach pla­stycz­nych.

W sta­ro­żyt­nym bu­dow­nict­wie grec­kim oraz rzym­skim – kwa­dra­to­wa lub pro­sto­kąt­na płyta na fry­zie bel­ko­wa­nia, mię­dzy try­gli­fa­mi, w do­ryc­kim po­rząd­ku ar­chi­tek­to­nicz­nym.

W bu­dow­nict­wie drew­nia­nym me­to­pa wy­ko­ny­wa­na była z te­ra­ko­ty i za­my­ka­ła prze­strzeń mię­dzy wy­sta­ją­cy­mi na zew­nątrz bu­dyn­ku koń­ca­mi belek stro­po­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metoposkopia

wró­że­nie ze zmar­szczek na czole


Me­to­po­sko­pia – forma wróż­biar­stwa, w któ­rej wróż­bi­ta na pod­sta­wie ukła­du zmar­szczek na czole i rysów twa­rzy ba­da­nej osoby prze­wi­du­je jej cha­rak­ter i przez­na­cze­nie. Była ona sto­so­wa­na w sta­ro­żyt­no­ści, roz­po­wszech­nio­na w śred­nio­wie­czu, a szczyt po­pu­lar­no­ści osią­gnę­ła w XVI i XVII wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metopozaur

wy­mar­ły płaz z rzędu la­bi­ryn­to­don­tów


Me­to­po­za­ur "(Me­to­po­sa­u­rus)" – duży wy­mar­ły płaz z rzędu tem­no­spon­dy­li z tria­su.

Me­to­po­za­u­ry wy­stę­po­wa­ły na po­cząt­ku póź­ne­go tria­su na te­re­nie dzi­siej­szej środ­ko­wej Eu­ro­py. Wiel­kość ciała do­cho­dzi­ła do 3 m, z tego około 25% sta­no­wi­ła ma­syw­na czasz­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metoprolol

wi­nian me­to­pro­lo­lu - or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, beta-blo­ker


Me­to­pro­lol (łac. "Me­to­pro­lo­lum") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako kar­dio­se­lek­tyw­ny lek z grupy β1-blo­ke­rów. Jest po­zba­wio­ny wew­nętrz­nej ak­tyw­no­ści sym­pa­ty­ko­mi­me­tycz­nej (ISA), ma wła­ści­wo­ści sta­bi­li­zu­ją­ce błonę ko­mór­ko­wą. Zmniej­sza za­po­trze­bo­wa­nie serca na tlen, spo­wal­nia akcję serca oraz ob­ni­ża skur­czo­we i roz­kur­czo­we ci­śnie­nie tęt­ni­cze. Jest związ­kiem chi­ral­nym, pro­dukt far­ma­ce­u­tycz­ny jest mie­sza­ni­ną ra­ce­micz­ną obu enan­cjo­me­rów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metr

1. jed­nost­ka dłu­go­ści, pod­sta­wo­wa w ukła­dzie SI,
2. miar­ka me­tro­wej dłu­go­ści z po­dział­ką,
3. jed­nost­ka masy (100 ki­lo­gra­mów) do od­mie­rza­nia pło­dów rol­nych (np. ziem­nia­ków)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­le­głość, jaką po­ko­nu­je świa­tło w próż­ni w cza­sie 1/299 792 458 se­kun­dy;

 (1.2) miar­ka, któ­rej dłu­gość jest równa 1 metr (1.1)

 (1.3) pot. roln. kwin­tal

 (1.4) liter. sche­mat upo­rząd­ko­wa­nia mowy, zob. me­trum.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przest. na­u­czy­ciel, zwła­szcza mu­zy­ki, tańca lub ję­zy­ków ob­cych


Metr ( μέτρον "miara") – jed­nost­ka pod­sta­wo­wa dłu­go­ści w ukła­dach: SI, MKS, MKSA, MTS, oz­na­cze­nie m. W myśl de­fi­ni­cji zat­wier­dzo­nej przez XVII Ge­ne­ral­ną Kon­fe­ren­cję Miar w 1983 jest to od­le­głość, jaką po­ko­nu­je świa­tło w próż­ni w cza­sie 1/299 792 458 s.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metra

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp. od: metr

 (1.2) B. lp. od: metr (tylko w zna­cze­niu: przest. na­u­czy­ciel, zwła­szcza mu­zy­ki, tańca lub ję­zy­ków ob­cych)

 (1.3) D. lp.; rzad. M., B. i W. lm. od: metro

 (1.4) M., B. i W. lm. od: me­trum


Metra (ofi­cjal­nie Nort­he­ast Il­li­no­is Re­gio­nal Com­mu­ter Ra­il­ro­ad Cor­po­ra­tion) jest ope­ra­to­rem kolei pod­miej­skiej dzia­ła­ją­cym na te­re­nie Chi­ca­go (Il­li­no­is, USA) i ota­cza­ją­cych przed­mie­ści. Sy­stem ob­słu­gu­je około 200 sta­cji i 11 linii, obej­mu­jąc swoim za­się­giem 6 hrabstw (Cook, DuPage, Kane, Lake, McHenry i Will Co­un­ties). Ope­ra­tor ob­słu­gu­je ponad 80 mi­lio­nów prze­ja­zdów rocz­nie.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Metrampaż

osoba pra­cu­ją­ca w dru­kar­ni i zaj­mu­ją­ca się for­mo­wa­niem szpalt w ko­lum­ny i stro­ny; ła­macz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) druk. osoba pra­cu­ją­ca w dru­kar­ni, która for­mu­je ko­lum­ny pu­bli­ka­cji ze zło­żo­nych wier­szy tek­stu oraz in­nych ele­men­tów druku;


Me­tram­paż, ła­macz ( met­te­ur en pages, dosł. skła­da­ją­cy w stro­ni­ce, od: met­tre – kłaść, wpra­wić, z mit­te­re; page – stro­ni­ca z pa­gi­na)– skła­dacz for­mu­ją­cy ręcz­nie ko­lum­ny pu­bli­ka­cji ze szpalt i tabel (zło­żo­nych przez ze­ce­ra) oraz in­nych ele­men­tów jak: kli­sze, or­na­men­ty, czcion­ki ty­tu­ło­we itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metraż

dłu­gość (metry), po­wierzch­nia (metry kwa­dra­to­we) lub ku­ba­tu­ra (metry sze­ścien­ne) wy­ra­żo­na w me­trach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dłu­gość, po­wierzch­nia albo ob­ję­tość ja­kie­goś obiek­tu po­da­na ko­lej­no w jed­nost­kach bie­żą­cych, kwa­dra­to­wych i sze­ścien­nych

 (1.2) film. dłu­gość ut­wo­ru fil­mo­we­go prze­li­cza­na na czas pro­jek­cji lub na metry w przy­pad­ku na­grań ana­lo­go­wych;

 (1.3) film. w po­łą­cze­niu z krót­ki, długi, śred­ni lub pełny/pełen: film


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metrażowy

przy­miot­nik od: me­traż


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy me­tra­żu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metresa

prze­sta­rza­le: ko­chan­ka i utrzy­man­ka, zwła­szcza króla lub ma­gna­ta; fa­wo­ry­ta, ko­ko­ta, kur­ty­za­na, na­łoż­ni­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. ko­chan­ka i utrzy­man­ka, zaz­wy­czaj króla lub ma­gna­ta


Nie mylić z: Me­dre­sa.

Me­tre­sa (fr. "maîtresse" – pani, mi­strzy­ni) – fa­wo­ry­ta, ko­chan­ka.

W spo­łe­czeń­stwach, w któ­rych mał­żeń­stwa za­wie­ra­no z po­wo­dów eko­no­micz­nych czy też po­li­tycz­nych, me­tre­sy speł­nia­ły rolę do­bro­wol­nie wy­bra­nej, nie­u­mó­wio­nej part­ner­ki, nie tylko w życiu sek­su­al­nym. W hi­sto­rii jest wiele udo­ku­men­to­wa­nych przy­pad­ków wpły­wo­wych me­tres.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metro

sy­stem tran­spor­tu w du­żych mia­stach w po­sta­ci kolei elek­trycz­nej, zwy­kle po­dziem­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) transp. po­dziem­na kolej miej­ska

 (1.2) reg. po­ciąg metra (1.1) w War­sza­wie

 (1.3) reg. sta­cja metra (1.1) w War­sza­wie


Metro ( métro, skrót od "métropolitain" – „sto­łecz­ny”, ang. „sub­way”, „me­tro­po­li­tan ra­il­way” lub „un­der­gro­und”) – kolej przez­na­czo­na do tran­spor­tu pa­sa­że­rów, o zdol­no­ści prze­pu­sto­wej umoż­li­wia­ją­cej ob­słu­gę ruchu o dużym na­si­le­niu oraz cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się wy­łącz­ny­mi pra­wa­mi drogi, wie­lo­wa­go­no­wy­mi po­cią­ga­mi, dużą pręd­ko­ścią i dużym przy­spie­sze­niem, zło­żo­nym sy­ste­mem sy­gna­li­za­cji, jak rów­nież bra­kiem skrzy­żo­wań jed­no­po­zio­mo­wych, w celu umoż­li­wie­nia wy­so­kiej czę­stot­li­wo­ści jazdy po­cią­gów, oraz dużym ob­cią­że­niem pe­ro­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metroboard

[czy­taj: me­tro­bord] ekran lub ta­bli­ca re­kla­mo­wa na sta­cji metra


Źródła:

SJP.pl

Metrobus

szyb­ki au­to­bus miej­ski kur­su­ją­cy na osob­nej jezd­ni


Źródła:

SJP.pl

Metrofan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Me­tro­fan — imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, gr. "Μητροφανης", zło­żo­ne z czło­nów "μητηρ (meter)" — "matki" i "φανης (pha­nes)" — "po­ja­wie­nie się, ob­ja­wie­nie się", co oz­na­cza "ob­ja­wie­nie matki". Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Me­tro­fan, bi­skup Bi­zan­cjum (III–IV wiek). U Sło­wian wschod­nich imię to roz­po­wszech­ni­ło się w for­mie Mi­tro­fan.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Metrol.

skrót od: me­tro­lo­gia, me­tro­lo­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Metrolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie me­tro­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta z za­kre­su me­tro­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metrologia

nauka do­ty­czą­ca spo­so­bów do­ko­ny­wa­nia po­mia­rów oraz zasad in­ter­pre­ta­cji uzy­ska­nych wy­ni­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o mia­rach, sy­ste­mach mie­rze­nia i przy­rzą­dach po­mia­ro­wych;

 (1.2) wia­do­mo­ści o skła­dzie wew­nętrz­nym i pró­bie krusz­cu, z któ­re­go wy­bi­te są mo­ne­ty


Me­tro­lo­gia – nauka do­ty­czą­ca spo­so­bów do­ko­ny­wa­nia po­mia­rów oraz zasad in­ter­pre­ta­cji uzy­ska­nych wy­ni­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metrologiczny

zwią­za­ny z me­tro­lo­gią, nauką o mia­rach, wa­gach i przy­rzą­dach po­mia­ro­wych


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­tro­lo­gią, do­ty­czą­cy me­tro­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metrolożka

→ me­tro­log


Patrz:metrolog

Źródła:

SJP.pl

Metromierz

mier­nik, sto­so­wa­ny w prze­my­śle fil­mo­wym, dłu­go­ści taśmy fil­mo­wej


Me­tro­mierz - przy­rząd mon­to­wa­ny w sa­mo­cho­dach raj­do­wych słu­żą­cy pi­lo­to­wi do na­wi­ga­cji. Po­tocz­nie na­zy­wa­ny "halda". Głów­ną funk­cją me­tro­mie­rza jest po­miar prze­je­cha­nej od­le­gło­ści, ale z re­gu­ły do tych urzą­dzeń do­da­wa­ne są inne funk­cje, takie jak: po­miar czasu, po­miar pręd­ko­ści chwi­lo­wej, po­miar pręd­ko­ści śred­niej i inne pa­ra­me­try po­trzeb­ne pi­lo­to­wi i kie­row­cy. W raj­dach sa­mo­cho­do­wych trasa z re­gu­ły opi­sy­wa­na jest przez iti­ne­rer, z tego po­wo­du jest to nie­zbęd­ne wy­po­sa­że­nie sa­mo­cho­du raj­do­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metron

najm­niej­sza jed­nost­ka in­for­ma­cji me­trycz­nej otrzy­ma­na po wy­ko­na­niu doś­wiad­cze­nia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metronidazol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. farm. che­mio­te­ra­pe­u­tyk bę­dą­cy po­chod­ną ni­tro­i­mi­da­zo­lu;


Me­tro­ni­da­zol ( me­tro­ni­da­zo­lum) – na­le­żą­cy do che­mio­te­ra­pe­u­ty­ków lek z grupy po­chod­nych ni­tro­i­mi­da­zo­lu. Wy­ka­zu­je dzia­ła­nie pier­wot­nia­ko­bój­cze oraz bak­te­rio­bój­cze wobec drob­no­u­stro­jów bezt­le­no­wych. Sto­so­wa­ny w za­ka­że­niach pier­wot­nia­ka­mi: "En­ta­mo­e­ba hi­sto­ly­ti­ca", "Tri­cho­mo­nas va­gi­na­lis" i "Giar­dia lam­blia" oraz w za­ka­że­niach bak­te­ria­mi bezt­le­no­wy­mi, a także "He­li­co­bac­ter py­lo­ri" i "Gard­ne­rel­la va­gi­na­lis".


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Metronom

mia­ro­mierz, tak­to­mierz;
1. urzą­dze­nie ze­ga­ro­we do od­mie­rza­nia tempa ut­wo­ru mu­zycz­ne­go;
2. pro­gram kom­pu­te­ro­wy imi­tu­ją­cy dzia­ła­nie ta­kie­go urzą­dze­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. przy­rząd do usta­la­nia tempa ut­wo­ru mu­zycz­ne­go;


Me­tro­nom (mia­ro­mierz, tak­to­mierz) – urzą­dze­nie me­cha­nicz­ne lub elek­tro­nicz­ne słu­żą­ce do do­kład­ne­go po­da­wa­nia tempa ut­wo­ru mu­zycz­ne­go, uży­wa­ne pod­czas ćwi­czeń mu­zycz­nych oraz kom­po­no­wa­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metropol

hotel w War­sza­wie


Me­tro­pol – ogól­no­pol­ska bez­płat­na ga­ze­ta co­dzien­na ro­zda­wa­na na uli­cach naj­więk­szych pol­skich miast. Wy­da­wa­na była w la­tach 2000–2007 przez szwedz­ką spół­kę "Metro In­ter­na­tio­nal" jako re­gio­nal­ne wy­da­nie bez­płat­ne­go dzien­ni­ka "Metro" wy­da­wa­ne­go przez ten kon­cern w wielu kra­jach świa­ta.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metropolia

1. głów­ne mia­sto kraju, pro­win­cji, dziel­ni­cy; sto­li­ca;
2. pań­stwo po­sia­da­ją­ce ko­lo­nie w sto­sun­ku do tych ko­lo­nii;
3. pro­win­cja ko­ściel­na zło­żo­na z kilku die­cez­ji
4. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: mia­sto-pań­stwo ma­cie­rzy­ste w sto­sun­ku do za­ło­żo­nych przez nie ko­lo­nii i in­nych po­sia­dło­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. polit. oj­czyz­na im­pe­rium ko­lo­nial­ne­go, pań­stwo ko­lo­nial­ne w sto­sun­ku do swych ko­lo­nii;

 (1.2) geogr. urb. bar­dzo duże, głów­ne mia­sto kraju lub re­gio­nu

 (1.3) adm. kośc. pro­win­cja ko­ściel­na za­rzą­dza­na przez ar­cy­bi­sku­pa, skła­da­ją­ca się z kilku die­cez­ji;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metropolita

ar­cy­bi­skup sto­ją­cy na czele me­tro­po­lii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) adm. kośc. ar­cy­bi­skup zaj­mu­ją­cy czo­ło­we miej­sce w pro­win­cji ko­ściel­nej – me­tro­po­lii;


Me­tro­po­li­ta – zwierzch­nik me­tro­po­lii (pro­win­cji ko­ściel­nej). W jej skład wcho­dzi za­wsze ar­chi­die­cez­ja na czele z ar­cy­bi­sku­pem me­tro­po­li­tą oraz na ogół jedna lub wię­cej die­cez­ji lub ar­chi­die­cez­ji (zwa­nych su­fra­ga­nia­mi) na czele od­po­wied­nio z bi­sku­pem lub ar­cy­bi­sku­pem die­cez­jal­nym, który do po­mo­cy może mieć przy­dzie­lo­nych bi­sku­pów po­moc­ni­czych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metropolitalny

przy­miot­nik od: me­tro­po­lia; me­tro­po­li­tar­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­tro­po­lią, od­no­szą­cy się do me­tro­po­lii

 (1.2) zwią­za­ny z me­tro­po­li­tą, od­no­szą­cy się do me­tro­po­li­ty

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do me­tro­po­lii

 (2.2) na­le­żą­cy do me­tro­po­li­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metropolitarny

przy­miot­nik od: me­tro­po­lia; me­tro­po­li­tal­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­tro­po­lią, od­no­szą­cy się do me­tro­po­lii

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do me­tro­po­lii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metropolizacja

sku­pia­nie w du­żych mia­stach obiek­tów prze­my­sło­wych, in­sty­tu­cji kul­tu­ral­nych, spo­łecz­nych itp.


Me­tro­po­li­za­cja – pro­ces po­le­ga­ją­cy na zry­wa­niu bądź osła­bia­niu związ­ków go­spo­dar­czych mię­dzy cen­trum mia­sta a ota­cza­ją­cym go re­gio­nem i za­stę­po­wa­niu ich re­la­cja­mi z po­zo­sta­łą czę­ścią świa­ta. Me­tro­po­li­za­cja od­gry­wa istot­ne zna­cze­nie w dy­na­mi­ce roz­wo­ju, czemu to­wa­rzy­szy po­głę­bia­nie dy­spro­por­cji prze­strzen­nych, co z kolei ob­ja­wia się do­mi­na­cją me­tro­po­lii nad resz­tą re­gio­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metropolizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|me­tro­po­li­zo­wać się.


Źródła:

Wiktionary

Metropolizować

sku­piać obiek­ty prze­my­sło­wych, in­sty­tu­cje kul­tu­ral­ne itp. w me­tro­po­liach


Źródła:

SJP.pl

Metroseksualista

męż­czyz­na prze­sad­nie dba­ją­cy o swój wy­gląd i uka­zu­ją­cy, roz­wi­ja­ją­cy cechy cha­rak­te­ru cha­rak­te­ry­stycz­ne dla ko­biet


Źródła:

SJP.pl

Metroseksualizm

styl życia męż­czyz­ny po­le­ga­ją­cy na prze­sad­nym dba­niu o swój wy­gląd i uka­zy­wa­niu, roz­wi­ja­niu cech cha­rak­te­ru cha­rak­te­ry­stycz­nych dla ko­biet


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) styl łą­czą­cy cechy mę­skie i żeń­skie


Me­tro­sek­su­a­lizm, me­tro­sek­su­al­ność, styl metro – ne­o­lo­gizm z 1994 roku po­cho­dzą­cy od słów „me­tro­po­lia” i „he­te­ro­sek­su­a­lizm”, opi­su­ją­cy styl życia upo­wszech­nia­ny wśród mło­dych męż­czyzn przez współ­czes­ną kul­tu­rę ma­so­wą, w któ­rym szcze­gól­ną rolę od­gry­wa sku­pie­nie na włas­nej cie­les­no­ści, po­dą­ża­nie za modą, ko­rzy­sta­nie ze zdo­by­czy kos­me­to­lo­gii, przy­wią­zy­wa­nie wagi do włas­nej atrak­cyj­no­ści – cechy do­tych­czas ko­ja­rzo­ne z ko­bie­co­ścią.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metroseksualność

cecha męż­czyz­ny, który prze­sad­nie dba o swój wy­gląd i uka­zu­je, roz­wi­ja cechy cha­rak­te­ru cha­rak­te­ry­stycz­ne dla ko­biet


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest me­tro­sek­su­al­ne; cecha tych, któ­rzy są me­tro­sek­su­al­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metroseksualny

prze­sad­nie dba­ją­cy o swój wy­gląd i uka­zu­ją­cy, roz­wi­ja­ją­cy cechy cha­rak­te­ru cha­rak­te­ry­stycz­ne dla ko­biet


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) o wiel­ko­miej­skim męż­czyź­nie no­wo­czes­ny, dba­ją­cy o swój wy­gląd, po­dą­ża­ją­cy za modą, ko­rzy­sta­ją­cy ze zdo­by­czy kos­me­to­lo­gii

 (1.2) zwią­za­ny z me­tro­sek­su­al­nym (1.1) męż­czyz­ną, jego sty­lem bycia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metrotwórczy

przy­miot­nik

 (1.1) liter. two­rzą­cy me­trum wier­sza


Źródła:

Wiktionary

Metrowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. żona metra

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. od me­tro­wy


Źródła:

Wiktionary

Metrowiec

cia­sto skła­da­ją­ce się z na­prze­mien­nych warstw cia­sta ciem­ne­go i jas­ne­go, prze­ło­żo­nych masą bu­dy­nio­wą


Źródła:

SJP.pl

Metrowy

ma­ją­cy metr dłu­go­ści (np. me­tro­wy sto­lik)


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy dłu­gość jed­ne­go metra

 (1.2) zwią­za­ny z dłu­go­ścią rzędu jed­ne­go metra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metroświeca

miara siły świa­tła; świa­tło jed­nej świe­cy (jed­nost­ki na­tę­że­nia źró­dła świa­tła) wi­dzia­ne z od­le­gło­ści jed­ne­go metra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) opt. fiz. przest. jed­nost­ka miary siły świa­tła równa ilo­ści świa­tła jed­nej świe­cy wi­dza­nej z od­le­gło­ści jed­ne­go metra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metrum

1. w mu­zy­ce: okre­śla re­gu­lar­ny roz­kład ak­cen­tów, war­tość trwa­nia nut oraz or­ga­ni­zu­je rytm;
2. w li­te­ra­tu­rze: ele­men­ty ję­zy­ko­we two­rzą­ce stały sche­mat, wyz­na­cza­ją­ce po­rzą­dek ryt­micz­ny wier­sza


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. liter. sche­mat ukła­du ele­men­tów ję­zy­ko­wych pow­ta­rza­ją­cych się re­gu­lar­nie w wer­sach lub stro­fach, wyz­na­cza­ją­cy po­rzą­dek ryt­micz­ny wier­sza

 (1.2) muz. pod­sta­wo­wy sche­mat okre­śla­ją­cy czas trwa­nia nut oraz układ ak­cen­tów w obrę­bie taktu w ut­wo­rze mu­zycz­nym;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metryczka

zdrob­nie­nie od: me­try­ka;
1. do­ku­ment stwier­dza­ją­cy na­ro­dzi­ny, chrzest, ślub lub śmierć ja­kiejś osoby;
2. do­ku­ment za­wie­ra­ją­cy in­for­ma­cje o ce­chach lub po­cho­dze­niu ja­kiejś rze­czy lub zwie­rzę­cia


Źródła:

SJP.pl

Metryczkowy

→ me­trycz­ka


Patrz:metryczka

Źródła:

SJP.pl

Metryczny

zwią­za­ny z me­trem; sy­stem me­trycz­ny - sy­stem jed­no­stek miar, w któ­rym za pod­sta­wę obra­no metr - jed­nost­ka dłu­go­ści i ki­lo­gram - jed­nost­ka masy; prze­strzeń me­trycz­na - prze­strzeń, w któ­rej każda para punk­tów ma przy­po­rząd­ko­wa­ną wiel­kość nie­u­jem­ną


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geom. techn. od­no­szą­cy się do metra, zwią­za­ny z me­trem

 (1.2) jęz. liter. od­no­szą­cy się do me­trum, zwią­za­ny z me­trum

 (1.3) muz. od­no­szą­cy się do me­trum, zwią­za­ny z me­trum

 (1.4) praw. od­no­szą­cy się do me­try­ki, zwią­za­ny z me­try­ką


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metryka

1. do­ku­ment stwier­dza­ją­cy na­ro­dzi­ny, chrzest, ślub lub śmierć ja­kiejś osoby;
2. do­ku­ment za­wie­ra­ją­cy in­for­ma­cje o ce­chach lub po­cho­dze­niu ja­kiejś rze­czy lub zwie­rzę­cia;
3. ro­do­wód, po­cho­dze­nie;
4. daw­niej: księ­gi kanc­ler­skie za­wie­ra­ją­ce do­ku­men­ty pu­blicz­ne, wy­cho­dzą­ce z kan­ce­la­rii kró­lew­skiej;
5. zbiór reguł do­ty­czą­cych bu­do­wy wier­sza


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urz. do­ku­ment stwier­dza­ją­cy na­ro­dzi­ny, chrzest, ślub albo śmierć ja­kiejś osoby

 (1.2) mat. funk­cja bę­dą­ca uo­gól­nie­niem po­ję­cia od­le­gło­ści


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metrykacja

w bi­blio­te­kar­stwie: dane bi­blio­gra­ficz­ne


Źródła:

SJP.pl

Metrykalny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­try­ką, do­ty­czą­cy me­try­ki

 (1.2) poś­wiad­czo­ny w me­try­ce


Źródła:

Wiktionary

Metrykant

Me­try­kant (pi­sarz kanc­le­rza, pra­e­fec­tus me­tri­ca­rum) – w sie­dem­na­sto- i osiem­na­sto­wiecz­nej Pol­sce urzęd­nik pro­wa­dzą­cy księ­gi kan­ce­la­rii króla, zwane me­try­ka­mi.


Źródła:

Wikipedia

Metrysta

1. ba­dacz struk­tu­ry wier­sza;
2. prze­sta­rza­łe: poeta umie­jęt­nie sto­su­ją­cy sy­stem me­trycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Metryzowalność

włas­ność prze­strze­ni me­try­zo­wal­nych


Źródła:

SJP.pl

Metryzowalny

w ma­te­ma­ty­ce: prze­strzeń me­try­zo­wal­na - prze­strzeń to­po­lo­gicz­na, w któ­rej można okre­ślić struk­tu­rę me­trycz­ną


Źródła:

SJP.pl

Metrówka

1. na­rzę­dzie po­mia­ro­we;
2. po­tocz­nie: miar­ka me­tro­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. na­rząd po­mia­ro­wy, miar­ka me­tro­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) (w bud­dyz­mie the­ra­va­da) bez­wa­run­ko­wa i nie­przy­wią­za­na do kon­kret­nych obiek­tów mi­łu­ją­ca do­broć, ko­cha­ją­ca życz­li­wość, mi­ło­wa­nie


Mettā (Pāli) lub Maitrī (Skt.) – oz­na­cza bez­wa­run­ko­wą i nie­przy­wią­za­ną do kon­kret­nych obiek­tów mi­łu­ją­cą do­broć, ko­cha­ją­cą życz­li­wość, mi­ło­wa­nie. Jest ona czę­ścią dzie­się­ciu pa­ra­mit bud­dyj­skiej szko­ły the­ra­va­da, a także pier­wszą z Czte­rech Niez­mie­rzo­no­ści. Prak­ty­ka mettā bhāvanā ("pie­lę­gno­wa­nie" mettā) jest po­pu­lar­ną formą me­dy­ta­cji w bud­dyz­mie, prak­ty­ko­wa­ną ze świa­do­mym od­dy­cha­niem, która po­le­ga na kon­cen­tra­cji ukie­run­ko­wa­nej na roz­wi­ja­nie współ­czu­cia.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Metternich

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Metternichowski

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Met­ter­ni­cha lub z nim zwią­za­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z po­sta­cią Kle­men­sa von Met­ter­ni­cha, au­striac­kie­go dy­plo­ma­ty i kanc­le­rza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metuszelach

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bibl. liter. po­stać bi­blij­na, naj­star­szy czło­wiek wy­mie­nio­ny w Sta­rym Te­sta­men­cie;


Źródła:

Wiktionary

Metycylina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. pół­syn­te­tycz­ny an­ty­bio­tyk wy­ko­rzy­sty­wa­ny głów­nie do le­cze­nia za­ka­żeń skóry, jej tka­nek, za­pa­le­nia kości, szpi­ku oraz za­pa­le­nia wsier­dzia;


Me­ty­cy­li­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, pół­syn­te­tycz­ny an­ty­bio­tyk beta-lak­ta­mo­wy na­le­żą­cy do grupy pe­ni­cy­lin o wą­skim spek­trum dzia­ła­nia. W prze­ci­wień­stwie do pe­ni­cy­lin na­tu­ral­nych jest opor­ny na dzia­ła­nie pe­ni­cy­li­naz.

Wcze­śniej był sto­so­wa­ny w le­cze­niu za­ka­żeń wy­wo­ła­nych przez bak­te­rie wraż­li­we na pe­ni­cy­li­ny, ale wyt­wa­rza­ją­ce pe­ni­cy­li­na­zy (np.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Metyda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. zob. Metis.


Me­ty­da (także Metis, Roz­są­dek, Roz­trop­ność; Μῆτις Mētis, Metis ‘Roz­trop­ność’, ‘Roz­wa­ga’, ‘Rozum’, ‘Prze­bie­głość’) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z oke­a­nid; bo­gi­ni i uo­so­bie­nie roz­trop­no­ści (w po­zy­tyw­nym zna­cze­niu) i prze­wrot­no­ści (w ne­ga­tyw­nym zna­cze­niu).

Ucho­dzi­ła za jedną z naj­star­szych córek ty­ta­na Oke­a­no­sa i ty­ta­ni­dy Te­ty­dy. Była pier­wszą żoną (lub pier­wszą ko­chan­ką) boga Zeusa.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Metyl

jed­no­war­to­ścio­wa grupa ali­fa­tycz­na wy­wo­dzą­ca się od me­ta­nu; grupa me­ty­lo­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. wy­wo­dzą­ca się z me­ta­nu grupa al­ki­lo­wa o wzo­rze −CH3


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metylacja

w che­mii: przy­łą­cza­nie grup me­ty­lo­wych do od­po­wied­nich sub­stra­tów


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metylamina

be­zbarw­ny, łat­wo­pal­ny gaz o za­pa­chu zbli­żo­nym do amo­nia­ku i psu­ją­cych się ryb; me­ty­lo­a­mi­na


Źródła:

SJP.pl

Metylan

po­chod­na kwasu me­ty­lo­we­go


Źródła:

SJP.pl

Metylen

dwu­war­to­ścio­wa grupa ali­fa­tycz­na wy­wo­dzą­ca się od me­ta­nu lub me­ty­lu; grupa me­ty­le­no­wa


Źródła:

SJP.pl

Metylenowy

przy­miot­nik od: me­ty­len


Źródła:

SJP.pl

Metyloamina

be­zbarw­ny, łat­wo­pal­ny gaz o za­pa­chu zbli­żo­nym do amo­nia­ku i psu­ją­cych się ryb; me­ty­la­mi­na


Me­ty­lo­a­mi­na ("me­ta­no­a­mi­na"), – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny na­le­żą­cy do amin. Jest to tru­ją­cy, be­zbarw­ny, łat­wo­pal­ny gaz o nie­przy­jem­nym za­pa­chu zbli­żo­nym do amo­nia­ku i psu­ją­cych się ryb. Tem­pe­ra­tu­ra top­nie­nia wy­no­si −93 °C, zaś tem­pe­ra­tu­ra wrze­nia (skra­pla­nia) −6 °C.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Metyloanilina

amina aro­ma­tycz­na w po­sta­ci ole­i­stej cie­czy roz­pu­szczal­na w al­ko­ho­lu, ete­rze i ben­ze­nie, trud­no roz­pu­szczal­na w wo­dzie


Źródła:

SJP.pl

Metylobenzen

zwią­zek or­ga­nicz­ny, be­zbarw­na palna ciecz o za­pa­chu przy­po­mi­na­ją­cym ben­zen, trud­no roz­pu­szczal­na w wo­dzie, sto­so­wa­na jako su­ro­wiec w prze­my­śle che­micz­nym, do­da­tek do paliw i roz­pu­szczal­nik; to­lu­en, to­lu­ol


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sy­ste­ma­tycz­na nazwa to­lu­e­nu;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metyloceluloza

Me­ty­lo­ce­lu­lo­za (eter me­ty­lo­wy ce­lu­lo­zy, MC z ang. "met­hyl­cel­lu­lo­se") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, hy­dro­fi­lo­wy, roz­pu­szczal­ny szcze­gól­nie do­brze w zim­nej wo­dzie po­li­mer o śred­niej masie czą­stecz­ko­wej 20–40 tys. Da, po­chod­na ce­lu­lo­zy. Ma po­stać stałą, włó­kni­stą w ko­lo­rze sza­ro­bia­łym.


Źródła:

Wikipedia

Metylofenidat

lek dzia­ła­ją­cy sty­mu­lu­ją­co na oś­rod­ko­wy układ ner­wo­wy, uży­wa­ny m.in. w le­cze­niu ADHD i nar­ko­lep­sji; me­tyl­fe­ni­dat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. farm. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako lek o dzia­ła­niu sty­mu­lu­ją­cym, in­hi­bi­tor zwrot­ne­go wy­chwy­tu do­pa­mi­ny i no­re­pi­ne­fry­ny;


Me­ty­lo­fe­ni­dat ("MPH") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy fe­ny­lo­e­ty­lo­a­min, sto­so­wa­ny jako lek o dzia­ła­niu sty­mu­lu­ją­cym. Jest in­hi­bi­to­rem zwrot­ne­go wy­chwy­tu do­pa­mi­ny i no­re­pi­ne­fry­ny. Uży­wa­ny jest w le­cze­niu ADHD, nar­ko­lep­sji, hi­per­som­nii idio­pa­tycz­nej oraz był sto­so­wa­ny przy wy­pro­wa­dza­niu z nar­ko­zy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metylomorfina

al­ka­lo­id za­war­ty w opium, me­ty­lo­wa po­chod­na mor­fi­ny sto­so­wa­na jako śro­dek prze­ciw­kasz­lo­wy, prze­ciw­bó­lo­wy i uspo­ka­ja­ją­cy; ko­de­i­na


Źródła:

SJP.pl

Metylortęć

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. tok­sy­kol. ka­tion, wy­so­ko tok­sycz­ny zwią­zek che­micz­ny rtęci z grupy związ­ków rtę­cio­or­ga­nicz­nych;


Me­ty­lor­tęć – me­ta­lo­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy związ­ków rtę­cio­or­ga­nicz­nych, o bar­dzo wy­so­kiej tok­sycz­no­ści oraz łat­wo­ści wni­ka­nia do or­ga­niz­mu. Me­ty­lor­tęć w śro­do­wi­sku po­cho­dzi ze źró­deł an­tro­po­ge­nicz­nych (jako jeden z pro­duk­tów ubocz­nych pro­duk­cji prze­my­sło­wej) i na­tu­ral­nych (w wy­ni­ku pro­ce­su me­ty­la­cji rtęci prze­pro­wa­dza­ne­go przez mi­kro­or­ga­niz­my). W śro­do­wi­sku, szcze­gól­nie wod­nym, ulega bio­a­ku­mu­la­cji i bio­ma­gni­fi­ka­cji.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Metylotestosteron

me­ty­lo­wa po­chod­na te­sto­ste­ro­nu


Źródła:

SJP.pl

Metylowanie

wpro­wa­dza­nie me­ty­lu do związ­ku or­ga­nicz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|me­ty­lo­wać.


Me­ty­lo­wa­nie, me­ty­la­cja – wpro­wa­dza­nie grupy me­ty­lo­wej do czą­stecz­ki sub­stra­tu.

Jest to jedna z re­ak­cji al­ki­lo­wa­nia, po­le­ga­ją­ca na re­ak­cji czyn­ni­ka me­ty­lu­ją­ce­go z cen­trum nu­kle­o­fi­lo­wym sub­stra­tu. Do­bry­mi ce­la­mi me­ty­lo­wa­nia są he­te­ro­a­to­my azotu, siar­ki i tlenu, które me­ty­lu­je się za po­mo­cą jodku me­ty­lu (MeI), siar­cza­nu di­me­ty­lu (Me2SO4) i wę­gla­nu di­me­ty­lu (Me2CO3).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metylowy

przy­miot­nik od: metyl


przy­miot­nik

 (1.1) chem. od­no­szą­cy się do grupy che­micz­nej –CH₃


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Metys

w ho­dow­li zwie­rząt: mie­sza­niec róż­nych od­mian lub ras


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zo­o­techn. zwie­rzę bę­dą­ce mie­szań­cem róż­nych ras lub od­mian


Metys – w Ame­ry­kach, osoba po­cho­dzą­ca ze związ­ków mię­dzy bia­ły­mi ko­lo­ni­za­to­ra­mi, imi­gran­ta­mi czy Kre­o­la­mi, a lud­no­ścią tu­byl­czą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metysaż

pro­ces mie­sza­nia się od­mian ludz­kich


Źródła:

SJP.pl

Metyska

przy­miot­nik od: Metys


Źródła:

SJP.pl

Metyski

przy­miot­nik od: Metys


Źródła:

SJP.pl

Metyzacja

łą­cze­nie zwie­rząt w ce­lach ho­dow­la­nych, po­le­ga­ją­ce na ko­ja­rze­niu róż­nych ras lub ga­tun­ków


Źródła:

SJP.pl

Metz

[czy­taj: mec] mia­sto we Fran­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto we Fran­cji;


Metz (,) – mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej Fran­cji, nie­da­le­ko gra­ni­cy z Bel­gią, Luk­sem­bur­giem i Niem­ca­mi. Leży w re­gio­nie Grand Est. Jest sto­li­cą de­par­ta­men­tu Mo­ze­la. W śred­nio­wie­czu było sto­li­cą Au­straz­ji oraz póź­niej pań­stwa środ­ko­wo­fran­kij­skie­go, w la­tach 1974–2015 było sto­li­cą re­gio­nu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go Lo­ta­ryn­gia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Metzeński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Met­zem, do­ty­czą­cy Metzu, po­cho­dzą­cy z Metzu


Źródła:

Wiktionary

Meursault

[czy­taj: merSO] bur­gundz­kie wino o lekko słod­kim smaku


Me­ur­sa­ult – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Bur­gun­dia-Fran­che-Comté, w de­par­ta­men­cie Côte-d’Or.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 1538 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 95 osób/km² (wśród 2044 gmin Bur­gun­dii Me­ur­sa­ult pla­su­je się na 140. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 587.).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mev

me­ga­e­lek­tro­no­wolt


Źródła:

SJP.pl

Mew

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = techn. mała elek­trow­nia wodna;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Mewa

biały lub jas­no­po­pie­la­ty ptak z ro­dzi­ny o tej samej naz­wie, ży­ją­cy na wy­brze­żach mórz, oce­a­nów, cza­sem wód śród­lą­do­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. ptak płet­wo­no­gi o upie­rze­niu ko­lo­ru bia­łe­go lub po­pie­la­te­go ży­ją­cy na wy­brze­żach;


MeWa (daw­niej LaTeXEditor) – dar­mo­wy edy­tor LaTeX dla sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go Win­dows. MeWa do­brze pra­cu­je z dy­stry­bu­cją MiKTeX. Zo­stał wy­da­ny na li­cen­cji GNU Ge­ne­ral Pu­blic Li­cen­se.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mewalonian

hy­drok­was; kwas me­wa­lo­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Mewalonianowy

→ me­wa­lo­nian


Patrz:mewalonian

Źródła:

SJP.pl

Mewalonowy

kwas me­wa­lo­no­wy - hy­drok­syk­was bio­rą­cy udział w pro­ce­sie syn­te­zy cho­le­ste­ro­lu; me­wa­lo­nian


Źródła:

SJP.pl

Mewi

przy­miot­nik od: mewa


przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla mewy; do­ty­czą­cy, od­no­szą­cy się do mewy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mewka

1. najm­niej­szy ptak wodny z ro­dzi­ny mew; mewa mała;
2. mewka ja­poń­ska - udo­mo­wio­ny ptak z ro­dzi­ny astryl­dów, wy­wo­dzą­cy się z Chin;
3. po­tocz­nie: ko­bie­ta trud­nią­ca się pro­sty­tu­cją w mie­ście por­to­wym;
4. zdrob­nie­nie od: mewa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mała mewa

 (1.2) zdrobn. mewa

 (1.3) ornit. od­mia­na go­łę­bia

 (1.4) ornit. zob. mewka ja­poń­ska.

 (1.5) pot. pro­sty­tut­ka dzia­ła­ją­ca w mia­stach por­to­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mewlewici

czło­nek mu­zuł­mań­skie­go bract­wa re­li­gij­ne­go o cha­rak­te­rze mi­stycz­nym; der­wisz


Źródła:

SJP.pl

Mewlewita

czło­nek mu­zuł­mań­skie­go bract­wa re­li­gij­ne­go o cha­rak­te­rze mi­stycz­nym; der­wisz


Źródła:

SJP.pl

Mewowate

ro­dzi­na pta­ków ży­ją­cych na wy­brze­żach mor­skich, nad rze­ka­mi i je­zio­ra­mi wszyst­kich stref kli­ma­tycz­nych, ży­wią­cych się zwła­szcza ry­ba­mi


Me­wo­wa­te (La­ri­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu siew­ko­wych (Cha­ra­drii­for­mes). Pol­ska nazwa po­cho­dzi od nie­miec­kie­go "Möwe".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mewowaty

o ce­chach me­wo­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


Źródła:

SJP.pl

Mews

[czy­taj: mju:z] za­bu­do­wa cha­rak­te­ry­stycz­na dla Lon­dy­nu; mała ulicz­ka wraz z bu­dyn­ka­mi do­o­ko­ła


Źródła:

SJP.pl

Mewy

ro­dzi­na pta­ków z rzędu siew­ko­wa­tych


Mewy (La­ri­nae) – po­dro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny me­wo­wa­tych (La­ri­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mexicali

[czy­taj: mechiKAli] mia­sto w Mek­sy­ku


– mia­sto w pół­noc­nym Mek­sy­ku na gra­ni­cy ze Sta­na­mi Zjed­no­czo­ny­mi, nie­da­le­ko mia­sta San Diego (USA). Sto­li­ca stanu Ka­li­for­nia Dolna ("Baja Ca­li­for­nia"). W 2010 roku licz­ba miesz­kań­ców mia­sta wy­nio­sła bli­sko 690 tys. miesz­kań­ców choć ob­szar me­tro­po­li­tar­ny li­czył bli­sko 1,6 mln.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mexx

firma odzie­żo­wa


Mexx – ho­len­der­ska sieć odzie­żo­wa, za­ło­żo­na przez biz­nes­me­na in­dyj­skie­go po­cho­dze­nia Rat­ta­na Chad­ha sprze­da­ją­ca odzież i ak­ce­so­ria dam­skie, mę­skie i dla dzie­ci (Mexx Kids). Obec­nie po­sia­da bu­ti­ki w ponad 50 pań­stwach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Meyer

[czy­taj: majer] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Meysztowicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mezalians

1. daw­niej: mał­żeń­stwo z osobą niż­sze­go stanu lub bez ma­jąt­ku;
2. mał­żeń­stwo lub zwią­zek z kimś nie­od­po­wied­nim


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) so­cjol. daw. mał­żeń­stwo z osobą niż­sze­go stanu;

 (1.2) współcz. żart. mał­żeń­stwo za­war­te z osobą pod ja­kimś wzglę­dem nie­od­po­wied­nią


Me­za­lians (fr. "mésalliance") – mał­żeń­stwo z osobą niż­sze­go stanu, np. szlach­ci­ca z chłop­ką. Było uwa­ża­ne za mał­żeń­stwo nie­rów­ne, nie­od­po­wied­nie i nie­sto­sow­ne. Dzi­siaj po­ję­cie bywa uży­wa­ne w od­nie­sie­niu do związ­ku osób róż­nią­cych się po­cho­dze­niem, a po­tocz­nie także sta­tu­sem ma­jąt­ko­wym czy wyksz­tał­ce­niem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mezaliansowy

przy­miot­nik od: me­za­lians


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z me­za­lian­sem, do­ty­czą­cy me­za­lian­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mezanin

niska kon­dy­gna­cja po­mię­dzy par­te­rem a pier­wszym pię­trem; pół­pię­tro, mez­za­ni­no, me­za­ni­no, an­tre­so­la


Źródła:

SJP.pl

Mezanino

niska kon­dy­gna­cja po­mię­dzy par­te­rem a pier­wszym pię­trem; pół­pię­tro, mez­za­ni­no, me­za­nin, an­tre­so­la


Źródła:

SJP.pl

Mezcal

[czy­taj: me­skal] mocny, nie­do­kład­nie prze­de­sty­lo­wa­ny napój al­ko­ho­lo­wy z prze­fer­men­to­wa­nych czę­ści agawy; me­skal, me­scal


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) spoż. na­ro­do­wa wódka mek­sy­kań­ska o słom­ko­wym ko­lo­rze wyt­wa­rza­na z bulw agawy;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mezenchyma

tkan­ka za­rod­ko­wa po­cho­dzą­ca z list­ka za­rod­ko­we­go


Me­zen­chy­ma, tkan­ka me­zen­chy­ma­tycz­na – tkan­ka łącz­na za­rod­ko­wa. Wy­stę­pu­je tylko w okre­sie za­rod­ko­wym. Z niej pow­sta­ją wszyst­kie ro­dza­je tka­nek łącz­nych, tkan­ka kost­na, tkan­ka chrzęst­na, tkan­ka mię­śnio­wa (w tym ko­mór­ki tkan­ki mię­śnio­wej po­przecz­nie prąż­ko­wa­nej typu ser­co­we­go). Jej gwiaź­dzi­ste ko­mór­ki mają cha­rak­ter to­ti­po­ten­cjal­ny. Ga­la­re­to­wa­ta sub­stan­cja pod­sta­wo­wa tkan­ki łącz­nej za­rod­ko­wej po­zba­wio­na jest włó­kien.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mezenchymatyczny

→ me­zen­chy­ma


Patrz:mezenchyma

Źródła:

SJP.pl

Mezeń

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. osied­le typu miej­skie­go w pół­noc­nej Rosji, na te­re­nie ob­wo­du ar­chan­giel­skie­go;

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. rzeka w pół­noc­nej czę­ści Rosji, w Re­pu­bli­ce Komi i ob­wo­dzie ar­chan­giel­skim;


Mezeń (ros. Мезень, "Mie­zień") – rzeka w pół­noc­nej czę­ści Rosji, w Re­pu­bli­ce Komi i ob­wo­dzie ar­chan­giel­skim. Rzeka wy­pły­wa w środ­ko­wej czę­ści Grzbie­tu Ti­mań­skie­go w Re­pu­bli­ce Komi. Potem rzeka pły­nie w kie­run­ku pół­noc­no-za­chod­nim i ucho­dzi do Morza Bia­łe­go do Za­to­ki Me­zeń­skiej w po­bli­żu mia­sta Mezeń.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Mezeński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Me­ze­nią lub Me­ze­niem, do­ty­czą­cy Me­ze­ni lub Me­ze­nia


Źródła:

Wiktionary

Mezglewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Mezo-

prze­dro­stek

 (1.1) ekol. pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na to­le­ro­wa­nie wą­skich, poś­red­nich war­to­ści da­ne­go czyn­ni­ka


Źródła:

Wiktionary

Mezoagregat

cząst­ka gleby o śred­ni­cy od 0,25 mi­li­me­tra do 5 mi­li­me­trów, w naj­więk­szym stop­niu de­cy­du­ją­ca o ko­rzyst­nych wła­ści­wo­ściach gleby


Źródła:

SJP.pl

Mezoameryka

ob­szar ge­o­gra­ficz­no-kul­tu­ro­wy w Ame­ry­ce Pół­noc­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. ar­che­ol. an­trop. re­gion za­miesz­ka­ny przez człon­ków wiel­kich środ­ko­wo­a­me­ry­kań­skich kul­tur pre­ko­lum­bij­skich roz­cią­ga­ją­cy się od środ­ko­we­go Mek­sy­ku po Przes­myk Pa­nam­ski;


Me­zo­a­me­ry­ka – re­gion obej­mu­ją­cy te­ry­to­ria za­miesz­ka­ne przez człon­ków wiel­kich środ­ko­wo­a­me­ry­kań­skich kul­tur pre­ko­lum­bij­skich oraz ich wpły­wu kul­tu­ro­we­go, eko­no­micz­ne­go i po­li­tycz­ne­go. Roz­cią­ga się w przy­bli­że­niu od środ­ko­we­go Mek­sy­ku po Przes­myk Pa­nam­ski.

Do kul­tur me­zo­a­me­ry­kań­skich za­li­cza się:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mezoamerykański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z Me­zo­a­me­ry­ką, do­ty­czą­cy Me­zo­a­me­ry­ki


Źródła:

Wiktionary

Mezoarchaik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. nazwa jed­ne­go z okre­sów ge­o­lo­gicz­nych


Me­zo­ar­cha­ik (ang. "Me­so­ar­che­an")

W erze tej trwa­ło roz­ra­sta­nie się kon­ty­nen­tów, po­ja­wi­ły się pier­wsze ruchy gó­rot­wór­cze. At­mos­fe­ra ziem­ska nie za­wie­ra­ła je­szcze tlenu, skła­da­ła się głów­nie z azotu, amo­nia­ku, me­ta­nu oraz dwut­len­ku węgla. Oce­a­ny za­wie­ra­ły na­to­miast jony że­la­za. Wtedy też pow­sta­ło złoto wy­do­by­wa­ne w Po­łud­nio­wej Afry­ce, Ka­na­dzie, Sta­nach Zjed­no­czo­nych oraz Au­stra­lii, a także po­łud­nio­wo­a­fry­kań­skie złoża an­ty­mo­nu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Mezoatom

atom eg­zo­tycz­ny, w któ­rym jeden lub wię­cej elek­tro­nów za­stą­pio­no me­zo­na­mi


Źródła:

SJP.pl

Mezobiont

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ekol. ga­tu­nek o wą­skim, lecz oscy­lu­ją­cym w poś­red­nim za­kre­sie to­le­ran­cji w sto­sun­ku do czyn­ni­ków śro­do­wi­sko­wych


Źródła:

Wiktionary

Mezocefalia

wiel­kość głowy poś­red­nia mię­dzy bra­chy­ce­fa­lią a do­li­cho­ce­fa­lią; śred­nio­gło­wość, me­zo­ke­fa­lia


Źródła:

SJP.pl

Mezocefaliczny

→ me­zo­ce­fa­lia


Patrz:mezocefalia

Źródła:

SJP.pl

Mezocykl

cykl tre­nin­go­wy śred­niej dłu­go­ści cha­rak­te­ry­zu­ją­cy ro­dzaj pracy i zmia­ny ob­cią­żeń w okre­sie zbli­żo­nym do czte­rech ty­god­ni


Źródła:

SJP.pl

Mezocyklon

wi­ru­ją­cy prąd wstę­pu­ją­cy po­wie­trza


Źródła:

SJP.pl

Mezoderma

środ­ko­wa war­stwa list­ka za­rod­ko­we­go


Me­zo­der­ma ( me­so­der­mis; gr. "mésos" ‘środ­ko­wy’, "dérma" ‘skóra’) – środ­ko­wa war­stwa ko­mó­rek za­rod­ka, trze­ci li­stek za­rod­ko­wy trój­war­stwow­ców umiej­sco­wio­ny po­mię­dzy en­to­der­mą i ek­to­der­mą. Pow­sta­je pod ko­niec ga­stru­la­cji z uwy­pu­kle­nia ko­mó­rek list­ków za­rod­ko­wych. W dal­szym roz­wo­ju róż­ni­cu­je się na:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mezodermalny

→ me­zo­der­ma


Patrz:mezoderma

Źródła:

SJP.pl

Mezodrapieżnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. małe lub śred­nie zwie­rzę, któ­re­go dieta w 50–70% skła­da się z mięsa


Źródła:

Wiktionary

Mezofanerofit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. drze­wo o śred­niej wy­so­ko­ści z prze­dzia­łu 8–30 me­trów;


Źródła:

Wiktionary

Mezofauna

w bio­lo­gii: zwie­rzę­ta nie­wiel­kich roz­mia­rów, zwła­szcza gle­bo­we, osią­ga­ją­ce roz­mia­ry od 0,2 do 2,0 mm


Źródła:

SJP.pl

Mezofaza

faza poś­red­nia po­mię­dzy fazą kry­sta­licz­ną a cie­czą izo­tro­po­wą


Źródła:

SJP.pl

Mezofil

tkan­ka, głów­nie mię­ki­szo­wa, wy­peł­nia­ją­ca prze­strze­nie w li­ściu mię­dzy skór­ką a wiąz­ka­mi prze­wo­dzą­cy­mi


Me­zo­fil – tkan­ka ro­ślin­na wy­stę­pu­ją­ca w blasz­ce li­ścio­wej, mię­dzy górną a dolną epi­der­mą. W jej skład wcho­dzi głów­nie mię­kisz asy­mi­la­cyj­ny (chlo­ren­chy­ma). U wielu ro­ślin dwu­li­ścien­nych me­zo­fil jest zróż­ni­co­wa­ny na mię­kisz gąb­cza­sty, po­ło­żo­ny na dol­nej stro­nie li­ścia i mię­kisz pa­li­sa­do­wy, wy­stę­pu­ją­cy pod górną epi­der­mą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mezofilny

→ me­zo­fil; me­zo­fi­lo­wy


Źródła:

SJP.pl

Mezofilowy

→ me­zo­fil; me­zo­fil­ny


Źródła:

SJP.pl

Mezofit

ro­śli­na przy­sto­so­wa­na do życia w śro­do­wi­sku umiar­ko­wa­nie wil­got­nym, np. lipa, po­rzecz­ka, po­krzy­wa


Me­zo­fit – ro­śli­na wy­stę­pu­ją­ca na śred­nio i zmien­no­wil­got­nych sied­li­skach (np. pola upraw­ne, łąki, lasy). Me­zo­fi­ty mają do­brze roz­wi­nię­ty sy­stem ko­rze­nio­wy, a także tkan­ki prze­wo­dzą­ce, me­cha­nicz­ne, okry­wa­ją­ce i mię­ki­szo­we. Ich li­ście mają apa­ra­ty szpar­ko­we po dol­nej stro­nie blasz­ki li­ścio­wej. Ci­śnie­nie os­mo­tycz­ne do­cho­dzi do 25 at­mos­fer.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mezoglea

bez­po­sta­cio­wa sub­stan­cja wy­peł­nia­ją­ca prze­strzeń mię­dzy ek­to­der­mą a en­do­der­mą u gąbek i pa­rzy­deł­kow­ców


Me­zo­glea – pier­wot­nie bez­ko­mór­ko­wy ko­lo­i­dal­ny żel za­le­ga­ją­cy po­mię­dzy war­stwą okry­wa­ją­cą (epi­der­mal­ną) i wew­nętrz­ną (ga­stro­der­ma) u niek­tó­rych pa­rzy­deł­kow­ców (Cni­da­ria). U więk­szo­ści meduz sta­no­wi grubą war­stwę od­dzie­la­ją­cą epi­der­mę od ga­stro­der­my. Na­to­miast u po­li­pów war­stwa me­zo­glei zaz­wy­czaj sta­no­wi cien­ką war­stwę.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mezohalinowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekol. ce­chu­ją­cy się to­le­ran­cją w sto­sun­ku do śred­nich wiel­ko­ści za­so­le­nia


Źródła:

Wiktionary

Mezohydryczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekol. ce­chu­ją­cy się to­le­ran­cją w sto­sun­ku do poś­red­nich wil­got­no­ści


Źródła:

Wiktionary

Mezohyl

sub­stan­cja bez­po­sta­cio­wa wy­stę­pu­ją­ca u gąbek mię­dzy ko­mór­ka­mi okry­wa­ją­cy­mi (pi­na­ko­cy­ta­mi) a war­stwą cho­a­no­cy­tu


Me­zo­hyl, sym­plaz­ma – sub­stan­cja bez­po­sta­cio­wa wy­stę­pu­ją­ca u gąbek mię­dzy ko­mór­ka­mi okry­wa­ją­cy­mi (pi­na­ko­cy­ta­mi) a war­stwą cho­a­no­der­my. Za­wie­ra ona ko­mór­ki, co odróż­nia ją od me­zo­glei wy­stę­pu­ją­cej u ja­mo­chło­nów; przez to me­zo­hyl jest czę­sto błęd­nie okre­śla­ny wła­śnie tym ter­mi­nem. Funk­cjo­nal­nie jest od­po­wied­ni­kiem me­zo­glei i me­zen­chy­my.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mezokarp

środ­ko­wa war­stwa owoc­ni pow­sta­ją­cej ze ścian za­ląż­ni w owo­cach ro­ślin okry­to­za­ląż­ko­wych


Me­zo­karp – w owo­cach ro­ślin okry­to­na­sien­nych środ­ko­wa war­stwa owoc­ni pow­sta­ją­cej ze ścian za­ląż­ni. Znaj­du­je się mię­dzy eg­zo­kar­pem a en­do­kar­pem. O ile skraj­ne war­stwy są zwy­kle cien­kie (eg­zo­karp two­rzy skór­kę na owocu, en­do­karp ota­cza na­sio­no, cza­sem drew­nie­je i two­rzy pest­kę), me­zo­karp bywa nie­rzad­ko sil­nie roz­ro­śnię­ty.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mezokefalia

wiel­kość głowy poś­red­nia mię­dzy bra­chy­ce­fa­lią a do­li­cho­ce­fa­lią; śred­nio­gło­wość; me­zo­ce­fa­lia


Źródła:

SJP.pl

Mezoklimat

Me­zo­kli­mat – kli­mat ob­sza­ru o dłu­go­ści w linii od 10 do 100 ki­lo­me­trów, wy­o­dręb­nia­ją­ce­go się od są­sied­nich ob­sza­rów, kształ­tu­ją­cy się pod wpły­wem rzeź­by te­re­nu, po­dło­ża (wod­ne­go, lą­do­we­go) i jego po­kry­cia (np. ro­dza­ju ro­ślin­no­ści, za­bu­do­wy).


Źródła:

Wikipedia

Mezolift

za­bieg kos­me­tycz­ny lik­wi­du­ją­cy zmarszcz­ki oraz po­pra­wia­ją­cy ela­stycz­ność i jędr­ność skóry; me­zo­lif­ting


Źródła:

SJP.pl

Mezolifting

za­bieg kos­me­tycz­ny lik­wi­du­ją­cy zmarszcz­ki oraz po­pra­wia­ją­cy ela­stycz­ność i jędr­ność skóry; me­zo­lift


Źródła:

SJP.pl

Mezolit

środ­ko­wa epoka ka­mie­nia; epi­pa­le­o­lit


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. epoka w dzie­jach ludz­ko­ści mię­dzy pa­le­o­li­tem a ne­o­li­tem, trwa­ją­ca od ok. 12. tys. r. p.n.e. do ok. 5. tys. r. p.n.e.;


Me­zo­lit (gr. "mesos" „śred­ni” i "lit­hos" „ka­mień”), środ­ko­wa epoka ka­mie­nia, epi­pa­le­o­lit – środ­ko­wy okres epoki ka­mie­nia trwa­ją­cy od około 11 000–7000 p.n.e. na Bli­skim Wscho­dzie i około 8000–4800 p.n.e. na te­re­nach Niżu Środ­ko­wo­e­u­ro­pej­skie­go, sta­no­wią­cy stop­nio­we przej­ście od pa­le­o­li­tu do ne­o­li­tu i zwią­za­ny z po­stę­pu­ją­cy­mi prze­mia­na­mi kli­ma­tycz­ny­mi (schy­łek zlo­do­wa­ce­nia).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mezolityczny

→ me­zo­lit


przy­miot­nik

 (1.1) ży­ją­cy/ma­ją­cy miej­sce w me­zo­li­cie lub po­cho­dzą­cy/wy­wo­dzą­cy się z niego


Patrz:mezolit

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mezomeryczny

→ me­zo­me­ria


Patrz:mezomeria

Źródła:

SJP.pl

Mezomorficzny

→ me­zo­mor­fia


Patrz:mezomorfia

Źródła:

SJP.pl

Mezomorfik

typ syl­wet­ki o sze­ro­kich ra­mio­nach z na­tu­ral­ną pre­dy­spo­zy­cją do roz­wo­ju masy mię­śnio­wej


Me­zo­mor­fik – typ syl­wet­ki wg ty­po­lo­gii Shel­do­na. Osoba o ce­chach syl­wet­ki i me­ta­bo­liz­mu poś­red­nich mię­dzy ek­to­mor­fi­kiem, a en­do­mor­fi­kiem, o pro­por­cjo­nal­nej bu­do­wie, śred­nim tem­pie prze­mia­ny ma­te­rii i ten­den­cji do łat­we­go zwięk­sza­nia masy mię­śnio­wej.

Syl­wet­ka kan­dy­da­ta na wspa­nia­łe­go kul­tu­ry­stę. Przy­kła­dem me­zo­mor­fi­ka jest kul­tu­ry­sta Ma­riusz Strze­liń­ski.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mezon

nietr­wa­ła cząst­ka ele­men­tar­na o spi­nie cał­ko­wi­tym i masie spo­czyn­ko­wej poś­red­niej mię­dzy masą elek­tro­nu a masą pro­to­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. cząst­ka su­ba­to­mo­wa zło­żo­na z pary kwark–an­tyk­wark; ha­dron o spi­nie cał­ko­wi­tym, uczest­ni­czą­cy w od­dzia­ły­wa­niach sil­nych;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mezonin

1. wy­so­ki par­ter, po­ło­żo­ny mię­dzy pier­wszym pię­trem a wła­ści­wym par­te­rem; pół­pię­trze;
2. okno na pół­pię­trze


Źródła:

SJP.pl

Mezonowy

→ mezon


Patrz:mezon

Źródła:

SJP.pl

Mezopauza

cien­ka war­stwa at­mos­fe­ry, od­dzie­la­ją­ca me­zos­fe­rę od ter­mos­fe­ry


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. war­stwa at­mos­fe­ry Ziemi od­dzie­la­ją­ca me­zos­fe­rę od ter­mos­fe­rę;


Me­zo­pa­u­za – cien­ka izo­ter­micz­na war­stwa at­mos­fe­ry ziem­skiej, znaj­du­ją­ca się na wy­so­ko­ści 80–90 km i od­dzie­la­ją­ca me­zos­fe­rę od le­żą­cej wyżej ter­mos­fe­ry. W me­zo­pa­u­zie tem­pe­ra­tu­ra po­wie­trza wy­no­si około −100 °C, a ci­śnie­nie około 0,1 hPa. Me­zo­pa­u­za jest zwią­za­na z wy­stę­po­wa­niem zórz po­lar­nych w wyż­szych sze­ro­ko­ściach ge­o­gra­ficz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mezopitek

ko­pal­na pra­mał­pa wą­sko­no­sa po­cho­dzą­ca z dru­giej po­ło­wy trze­cio­rzę­du


Źródła:

SJP.pl

Mezoplankton

plank­ton skła­da­ją­cy się z or­ga­niz­mów śred­niej wiel­ko­ści (od 1 do 5 mm), obej­mu­ją­cy więk­szość ga­tun­ków plank­to­nu zwie­rzę­ce­go mor­skie­go i słod­ko­wod­ne­go, da­ją­cy się schwy­tać w siat­ki plank­to­no­we; plank­ton sie­cio­wy


Źródła:

SJP.pl

Mezopotamczyk

miesz­ka­niec Me­zo­po­ta­mii


Źródła:

SJP.pl

Mezopotamia

sta­ro­żyt­na kra­i­na po­ło­żo­na mię­dzy Eu­fra­tem i Ty­gry­sem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. mię­dzy­rze­cze


Me­zo­po­ta­mia ( Μεσοποταμία, w zna­cze­niu do­słow­nym "mię­dzy­rze­cze", nazwa prze­ję­ta z ‏میان‌رودان‎ "Miy­an­ru­dan" i ‏ܒܝܬ ܢܗܪ̈ܝܢ‎ "Bet-Nah­ra­in") – sta­ro­żyt­na kra­i­na na Bli­skim Wscho­dzie le­żą­ca w do­rze­czu Ty­gry­su i Eu­fra­tu. Na ob­sza­rze tym w sta­ro­żyt­no­ści roz­wi­jał się sze­reg kul­tur, państw i im­pe­riów, któ­rych twór­ca­mi były różne ludy (Su­me­ro­wie, Ba­bi­loń­czy­cy, Aka­dyj­czy­cy, Asy­ryj­czy­cy, Amo­ry­ci, Hu­ry­ci, Ka­sy­ci, Chal­dej­czy­cy), kon­ty­nu­u­ją­ce jed­nak wspól­ne dzie­dzict­wo kul­tu­ro­we.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mezopotamski

przy­miot­nik od: Me­zo­po­ta­mia (kra­i­na hi­sto­rycz­na i ge­o­gra­ficz­na na Bli­skim Wscho­dzie)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Me­zo­po­ta­mią, do­ty­czą­cy Me­zo­po­ta­mii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mezopowy

wi­dze­nie me­zo­po­we - praca oka przy nie­do­sta­tecz­nej ilo­ści świa­tła


Źródła:

SJP.pl

Mezoproterozoik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. nazwa jed­ne­go z okre­sów ge­o­lo­gicz­nych;


Me­zo­pro­te­ro­zo­ik

W sen­sie ge­o­chro­no­lo­gicz­nym: druga era pro­te­ro­zo­i­ku, trwa­ją­ca od 1,6 do 1,0 mld lat temu. Dzie­li się na 3 okre­sy: kalim, ektas i sten.

W sen­sie chro­no­stra­ty­gra­ficz­nym: środ­ko­wy era­tem pro­te­ro­zo­i­ku, dzie­lą­cy się na trzy sy­ste­my: kalim, ektas i sten.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Mezoregion

jed­nost­ka po­dzia­łu fi­zycz­no­ge­o­gra­ficz­ne­go prze­strze­ni, obej­mu­ją­ca więk­szy teren o zbli­żo­nych ce­chach śro­do­wi­sko­wych oraz kra­jo­bra­zo­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. jed­nost­ka po­dzia­łu fi­zycz­no­ge­o­gra­ficz­ne­go prze­strze­ni, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się zbli­żo­ny­mi ce­cha­mi śro­do­wi­sko­wo-kra­jo­bra­zo­wy­mi;


Zo­bacz też: Me­zo­re­gion przy­rod­ni­czo-leśny.

Me­zo­re­gion (wł. me­zo­re­gion fi­zycz­no­ge­o­gra­ficz­ny) – jed­nost­ka po­dzia­łu fi­zycz­no­ge­o­gra­ficz­ne­go prze­strze­ni, obej­mu­ją­ca więk­szy teren o zbli­żo­nych ce­chach śro­do­wi­sko­wo-kra­jo­bra­zo­wych. W wie­lo­stop­nio­wej re­gio­na­li­za­cji me­zo­re­gion sta­no­wi jed­nost­kę niż­sze­go rzędu wcho­dzą­cą w skład ma­kro­re­gio­nu (np. me­zo­re­gion Rów­ni­na Wkrzań­ska wcho­dzi w skład ma­kro­re­gio­nu Po­brze­że Szcze­ciń­skie).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mezosfera

1. war­stwa at­mos­fe­ry ziem­skiej znaj­du­ją­ca się nad stra­tos­fe­rą na wy­so­ko­ści od 45-50 do 80-80 me­trów;
2. środ­ko­wa sfera kuli ziem­skiej; płaszcz Ziemi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. war­stwa at­mos­fe­ry Ziemi znaj­du­ją­ca się mię­dzy stra­tos­fe­rą a ter­mos­fe­rą;

 (1.2) geol. war­stwa pła­szcza ziem­skie­go mię­dzy aste­nos­fe­rą a ba­rys­fe­rą


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mezosferyczny

→ me­zos­fe­ra


Patrz:mezosfera

Źródła:

SJP.pl

Mezoskaf

od­mia­na ba­ty­ska­fu, ba­daw­czy sta­tek pod­wod­ny, słu­żą­cy do ek­splo­ra­cji wód na śred­nich głę­bo­ko­ściach


Źródła:

SJP.pl

Mezosom

u bak­te­rii cu­dzo­żyw­nych: struk­tu­ra pow­sta­ła w wy­ni­ku po­fał­do­wa­nia błony ko­mór­ko­wej na sku­tek od­dzia­ły­wa­nia mi­kro­sko­po­wych środ­ków che­micz­nych


Me­zo­som – struk­tu­ra wy­stę­pu­ją­ca w bło­nie ko­mór­ko­wej ko­mó­rek pro­ka­rio­tycz­nych, o nie­poz­na­nej do końca ge­ne­zie i ewen­tu­al­nej funk­cji.

Pier­wszy raz me­zo­so­my zo­sta­ły za­ob­ser­wo­wa­ne w la­tach pięć­dzie­sią­tych i od tego czasu uwa­ża­no je albo za ar­te­fak­ty, bę­dą­ce efek­tem dzia­łań środ­ków che­micz­nych uży­wa­nych do utr­wa­la­nia pre­pa­ra­tów do ana­li­zy mi­kro­sko­po­wej (wg niek­tó­rych badań me­zo­so­my nie wy­stę­pu­ją w or­ga­niz­mach ży­wych), albo przy­pi­sy­wa­no im różne funk­cje, m.in.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mezostych

utwór wier­szo­wa­ny, w któ­rym środ­ko­we li­te­ry w ko­lej­nych wer­sach skła­da­ją się na słowo lub zda­nie


Źródła:

SJP.pl

Mezoterapia

nie­in­wa­zyj­na me­to­da sto­so­wa­na w le­cze­niu roz­ma­i­tych scho­rzeń skóry, np. cel­lu­li­tu, łu­szczy­cy, a także w le­cze­niu i pro­fi­lak­ty­ce ły­sie­nia, po­le­ga­ją­ca na wstrzy­ki­wa­niu w głąb skóry od­po­wied­nich sub­stan­cji lecz­ni­czych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. kos­met. nie­chi­rur­gicz­ny za­bieg me­dycz­ny lub kos­me­tycz­ny po­le­ga­ją­cy na do­star­cze­niu bez­poś­red­nio do skóry wła­ści­wej sub­stan­cji lecz­ni­czych, re­ge­ne­ru­ją­cych lub odżyw­czych;


Me­zo­te­ra­pia (gr. mesos - "śro­dek", the­ra­pe­ia - "te­ra­pia"), zwana rów­nież in­tra­der­mo­te­ra­pia – dzia­ła­ją­cy miej­sco­wo nie­chi­rur­gicz­ny za­bieg po­le­ga­ją­cy na do­star­cze­niu bez­poś­red­nio do skóry wła­ści­wej sub­stan­cji lecz­ni­czych, re­ge­ne­ru­ją­cych lub odżyw­czych. Me­zo­te­ra­pia jest sku­tecz­ną me­to­dą po­da­wa­nia leków, sub­stan­cji odżyw­czych, wi­ta­min czy kwasu hia­lu­ro­no­we­go. W za­leż­no­ści od po­da­wa­nych sub­stan­cji, me­zo­te­ra­pia speł­nia różne funk­cje - lecz­ni­cze, odżyw­cze i re­ge­ne­ru­ją­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mezotermiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekol. ce­chu­ją­cy się to­le­ran­cją w sto­sun­ku do śred­nich tem­pe­ra­tu­ry


Źródła:

Wiktionary

Mezotonia

typ roz­wo­jo­wy pędów u krze­wów i niek­tó­rych ro­ślin ziel­nych cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się wy­ra­sta­niem pędów bocz­nych z pąków pow­sta­ją­cych w środ­ko­wych par­tiach osi ma­cie­rzy­stych


Źródła:

SJP.pl

Mezotopowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekol. ce­chu­ją­cy się małą to­le­ran­cją w sto­sun­ku do czyn­ni­ków śro­do­wi­ska i wy­stę­pu­ją­cy je­dy­nie w wa­run­kach o śred­nich ilo­ściach da­nych czyn­ni­ków

 (1.2) fiz. zmierz­cho­wy


Źródła:

Wiktionary

Mezotor

pro­dukt roz­pa­du toru, pro­mie­niot­wór­czy izo­top radu lub ak­ty­nu


Źródła:

SJP.pl

Mezotrof

ro­śli­na ma­ją­ca prze­cięt­ne wy­ma­ga­nia co do żyz­no­ści gleby, poś­red­nia mię­dzy oli­go­tro­fem a eu­tro­fem


Źródła:

SJP.pl

Mezotroficzny

1. ro­śli­na me­zo­tro­ficz­na - ro­śli­na ma­ją­ca prze­cięt­ne wy­ma­ga­nia co do żyz­no­ści gleby, poś­red­nia mię­dzy oli­go­tro­fem a eu­tro­fem; me­zo­trof;
2. śred­nio za­sob­ny w skład­ni­ki odżyw­cze


Źródła:

SJP.pl

Mezotrofit

ro­śli­na przy­sto­so­wa­na do życia w wa­run­kach umiar­ko­wa­ne­go za­o­pa­trze­nia w skład­ni­ki po­kar­mo­we


Źródła:

SJP.pl

Mezotron

wcze­śniej­sza nazwa me­zo­nu, cząst­ki ele­men­tar­nej o spi­nie cał­ko­wi­tym i masie spo­czyn­ko­wej poś­red­niej mię­dzy masą elek­tro­nu a pro­to­nu


Źródła:

SJP.pl

Mezowo

Me­zo­wo (ka­szub. Mézowò) – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie kar­tu­skim, w gmi­nie Kar­tu­zy. Leży nad je­zio­rem Me­zow­skim w oko­li­cy Kar­tuz. Ob­szar wsi obej­mu­je rów­nież ak­we­ny je­zior Okun­ko­wo i Szczycz­no. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś nor­ber­ta­nek żu­kow­skich w wo­je­wództ­wie po­mor­skim w II po­ło­wie XVI wieku.


Źródła:

Wikipedia

Mezozaur

ko­pal­ny gad wodny, przo­dek ich­tio­za­u­rów, ży­ją­cy w gór­nym kar­bo­nie i dol­nym per­mie


Me­zo­za­ur – ro­dzaj ży­ją­ce­go w kar­bo­nie i per­mie, około 300 mln lat temu ba­zal­ne­go za­u­rop­sy­da za­li­cza­ne­go do anap­sy­dów. Je­dy­ny znany przed­sta­wi­ciel rzędu Me­so­sa­u­ria.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mezozoiczny

przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy me­zo­zo­i­ku, wy­stę­pu­ją­cy, pow­sta­ły w me­zo­zo­i­ku


Źródła:

Wiktionary

Mezozoik

era ge­o­lo­gicz­na w dzie­jach Ziemi, trwa­ją­ca od około 230 do 65 mi­lio­nów lat temu, dzie­lą­ca się na trias, jurę i kredę; era me­zo­zo­icz­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. jedna z er ge­o­lo­gicz­nych;


Era me­zo­zo­icz­na, me­zo­zo­ik – era, która roz­po­czę­ła się od wiel­kie­go wy­mie­ra­nia pod ko­niec permu, a skoń­czy­ła za­gła­dą wiel­kich gadów, pod ko­niec kredy (patrz ta­bel­ka), zna­ne­go jako wy­mie­ra­nie kre­do­we. Era me­zo­zo­icz­na trwa­ła o jedną trze­cią kró­cej niż pa­le­o­zo­icz­na, bo tylko 186 mi­lio­nów lat. Dzie­li się ją na trzy okre­sy: trias, jurę i kredę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mezura

zwi­tek per­ga­mi­nu z wer­se­ta­mi Tory, przy­bi­ty do pra­wej stro­ny drzwi Żydów or­to­dok­syj­nych


Źródła:

SJP.pl

Mezuza

zwi­tek per­ga­mi­nu z wer­se­ta­mi Pię­ciok­sią­gu, uwa­ża­ny przez żydów za ta­liz­man


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ozdob­ny wąski po­jem­nik z frag­men­tem Tory wie­sza­ny przez żydów na odrz­wiach domu;


Me­zu­za ( ‏מזוזה‎, dosł. "odrz­wia, fu­try­na drzwio­wa") – zwi­tek per­ga­mi­nu z na­nie­sio­ny­mi dwoma frag­men­ta­mi Tory (Księ­ga Pow­tó­rzo­ne­go Prawa 6,4–9 i Księ­ga Pow­tó­rzo­ne­go Prawa 11,13–21), umie­szczo­ny w po­jem­ni­ku wy­ko­na­nym z drew­na, me­ta­lu, kości lub szkła, albo w rurce, i za­wie­sza­ny na zew­nętrz­nej pra­wej fra­mu­dze drzwi, w ju­da­iz­mie ma­ją­cy war­tość sym­bo­licz­ną, hi­sto­rycz­ną i re­li­gij­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mezyjski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mezją, do­ty­czą­cy Mezji


Źródła:

Wiktionary

Mezytylen

zwią­zek or­ga­nicz­ny; 1,3,5-tri­me­ty­lo­ben­zen


Me­zy­ty­len, 1,3,5-tri­me­ty­lo­ben­zen, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy wę­glo­wo­do­rów aro­ma­tycz­nych. Jest tru­ją­cy. Jego izo­me­ra­mi są m.in. kumen (izo­pro­py­lo­ben­zen,) i pse­u­do­ku­men (1,2,4-tri­me­ty­lo­ben­zen).

Otrzy­mu­je się go ze smoły wę­glo­wej lub syn­te­tycz­nie przez po­li­kon­den­sa­cję ace­to­nu lub po­li­me­ry­za­cję pro­py­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mezzanino

niska kon­dy­gna­cja po­mię­dzy par­te­rem a pier­wszym pię­trem; pół­pię­tro; me­za­nin; an­tre­so­la


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mezzo

w zło­że­niach mu­zycz­nych: pół, śred­nio, umiar­ko­wa­nie


Mezzo – fran­cu­ski kanał te­le­wi­zyj­ny na­da­ją­cy mu­zy­kę kla­sycz­ną i jazz. Jego pro­gra­my mają formę za­rów­no krót­kich kli­pów, jak i np. peł­nych przed­sta­wień ope­ro­wych. Współ­wła­ści­cie­lem ka­na­łu jest fran­cu­ska te­le­wiz­ja pu­blicz­na. W la­tach 1992–1998 nosił nazwę Fran­ce Su­per­vi­sion, a w 2001 roku wchło­nął kanał Muz­zik. Od roku 2010 funk­cjo­nu­je także kanał Mezzo Live HD z kon­cer­ta­mi i spek­ta­kle na żywo w ja­ko­ści HD z naj­więk­szych scen li­rycz­nych, fe­sti­wa­li kla­sycz­nych i jaz­zo­wych oraz kon­cer­tów z ca­łe­go świa­ta.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mezzoforte

mu­zycz­ne okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: śred­nio gło­śno


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mezzopiano

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze - śred­nio cicho


Źródła:

SJP.pl

Mezzosopran

[czy­taj: mec­co­so­pran albo me­co­so­pran] głos ko­bie­cy o skali poś­red­niej mię­dzy so­pra­nem a altem


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) muz. głos żeń­ski lub chło­pię­cy po­mię­dzy so­pra­nem a altem

 (1.2) pot. osoba z takim gło­sem


Mez­zo­so­pran – głos żeń­ski po­mię­dzy so­pra­nem i altem, czę­ścio­wo obej­mu­ją­cy skalę obu po­przed­nich, lecz o od­mien­nej od nich bar­wie. Wy­róż­nia się trzy ro­dza­je:

Głos ko­lo­ra­tu­ro­wy cha­rak­te­ry­zu­je się dużą bie­gło­ścią tech­nicz­ną, jest lekki i ruch­li­wy.

Głos li­rycz­ny jest mniej ruch­li­wy i ciem­niej­szy, niż po­przed­ni, de­li­kat­ny i cie­pły.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mezzosopranista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. chło­piec, fal­se­ci­sta lub ka­strat, który śpie­wa mez­zo­so­pra­nem

 (1.2) muz. muzyk, który gra na in­stru­men­cie wy­da­ją­cym dźwię­ki zbli­żo­ne do mez­zo­so­pra­nu


Źródła:

Wiktionary

Mezzosopranistka

[czy­taj: mec­co­so­pra­nist­ka lub me­co­so­pra­nist­ka] ko­bie­ta śpie­wa­ją­ca mez­zo­so­pra­nem; mez­zo­so­pran


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która śpie­wa mez­zo­so­pra­nem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Mezzosopranowy

przy­miot­nik od: mez­zo­so­pran


Źródła:

SJP.pl

Mezzotinta

mez­zo­tyn­ta;
1. ro­dzaj tech­ni­ki gra­ficz­nej,
2. od­bit­ka uzy­ska­na tą tech­ni­ką


Mez­zo­tin­ta ("sztu­ka czar­na", fr. "manière noire", wł. "mez­zo­tin­to" – pół­ton) – tech­ni­ka druku wklę­słe­go na­le­żą­ca do tech­nik su­chych, czyli nie­wy­ma­ga­ją­cych tra­wie­nia. Tech­ni­ka mez­zo­tin­ty, głów­nie w An­glii, roz­wi­nę­ła się na prze­ło­mie XVIII i XIX wieku. Stwa­rza­ła niez­wy­kłe moż­li­wo­ści od­da­wa­nia wa­lo­rów obra­zu w spo­sób ma­lar­ski, mięk­ki oraz to­no­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mezzotinto

[czy­taj: meccoTINto] tech­ni­ka mie­dzio­ryt­ni­cza po­le­ga­ją­ca na ope­ro­wa­niu pla­ma­mi, a nie kre­ska­mi cią­gły­mi, po­pu­lar­na w XVII wieku


Źródła:

SJP.pl

Mezzotintograwiura

1. tech­ni­ka druku wklę­słe­go z uży­ciem fo­to­che­micz­nie przy­go­to­wa­nych form; he­lio­gra­wiu­ra, fo­to­gra­wiu­ra, świa­tło­druk;
2. od­bit­ka pow­sta­ła przy uży­ciu tej tech­ni­ki


Źródła:

SJP.pl

Mezzotynta

mez­zo­tin­ta;
1. ro­dzaj tech­ni­ki gra­ficz­nej,
2. od­bit­ka uzy­ska­na tą tech­ni­ką


Źródła:

SJP.pl

Mełamed

na­u­czy­ciel w che­de­rze (ele­men­tar­nej re­li­gij­nej szko­le ży­dow­skiej)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) na­u­czy­ciel dzie­ci w che­de­rze;


Me­ła­med ( ‏מלמד‎ "me­la­med", ‏מְלַמֵּד‎ "me­la­med") – na­u­czy­ciel w che­de­rze, nie­rzad­ko także jego wła­ści­ciel. In­sty­tu­cja me­ła­me­da roz­po­wszech­nio­na była zwła­szcza wśród Żydów Eu­ro­py Wschod­niej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Mełchów

Meł­chów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Lelów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa czę­sto­chow­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Mełgiew

wieś w Pol­sce


Meł­giew – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim, w gmi­nie Meł­giew.

Wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie lu­bel­skim wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go. W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Meł­giew. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mełgiewski

przy­miot­nik od: Meł­giew


Źródła:

SJP.pl

Mełnik

buł­gar­skie czer­wo­ne wino o wy­so­kiej ja­ko­ści; mel­nik


Źródła:

SJP.pl

Mełno

1. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
2. je­zio­ro w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Mełpin

Meł­pin (pol. hist. "Mał­pi­no") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie śrem­skim, w gmi­nie Dolsk.


Źródła:

Wikipedia

Meński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Menem, do­ty­czą­cy Menu (rzeką w Niem­czech)


Źródła:

Wiktionary