Ks

skró­to­wiec

 (1.1) = klub spor­to­wy

 (1.2) = kara śmier­ci


Źródła:

Wiktionary

Ks.

x.; skrót od:
1. ksiądz;
2. ksią­żę


skrót, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) = ksiądz

 (1.2) = ksią­żę

skrót, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) = księż­na

 (2.2) = księż­nicz­ka

 (2.3) = księ­ga

skrót, ro­dzaj ni­ja­ki

 (3.1) = księ­stwo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ksantan

po­tocz­nie: guma ksan­ta­no­wa (po­li­sa­cha­ryd, śro­dek za­gę­szcza­ją­cy o sym­bo­lu E415)


Źródła:

SJP.pl

Ksantanowy

guma ksan­ta­no­wa - na­tu­ral­ny za­gęst­nik i sta­bi­li­za­tor do­da­wa­ny do żyw­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Ksanten

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, któ­re­go po­chod­ne two­rzą grupę barw­ni­ków ksan­te­no­wych


Ksan­ten – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny barwy żół­tej, roz­pu­szczal­ny w ete­rze ety­lo­wym. Ksan­ten jest uży­wa­ny jako sub­strat w syn­te­zie che­micz­nej do otrzy­my­wa­nia wielu in­nych związ­ków m.in. tiok­san­te­nu.

Wiele po­chod­nych ksan­te­nu, na­zy­wa­nych zwy­cza­jo­wo ksan­te­na­mi, two­rzy grupę barw­ni­ków ksan­te­no­wych, które w więk­szo­ści mają wła­ści­wo­ści flu­o­re­scen­cyj­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ksantofil

jeden z barw­ni­ków ro­ślin­nych, na­da­ją­cy żółte lub bru­nat­ne za­bar­wie­nie, wy­ko­rzy­sty­wa­ny po­moc­ni­czo w pro­ce­sie fo­to­syn­te­zy


Źródła:

SJP.pl

Ksantofile

jeden z barw­ni­ków ro­ślin­nych, na­da­ją­cy żółte lub bru­nat­ne za­bar­wie­nie, wy­ko­rzy­sty­wa­ny po­moc­ni­czo w pro­ce­sie fo­to­syn­te­zy


Ksan­to­fi­le – grupa or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych, barw­ni­ków ro­ślin­nych na­le­żą­cych do ka­ro­te­no­i­dów, tle­no­we po­chod­ne ka­ro­te­nów. Ksan­to­fi­le są po­moc­ni­czy­mi barw­ni­ka­mi fo­to­syn­te­zy. Peł­nią także funk­cję prze­ci­wut­le­nia­czy, przez co chro­nią ko­mór­kę, a zwła­szcza chlo­ro­pla­sty przed szkod­li­wym dzia­ła­niem re­ak­tyw­nych form tlenu. Dzię­ki wielu sprzę­żo­nym wią­za­niom pod­wój­nym na­da­ją żółtą, po­ma­rań­czo­wą lub czer­wo­ną barwę kwia­tom, owo­com, a także żółt­ku jaj (lu­te­i­na).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ksantofilowy

→ ksan­to­fil


Patrz:ksantofil

Źródła:

SJP.pl

Ksantogen

zwią­zek or­ga­nicz­ny, wo­do­ro­e­ster kwasu dwu­tio­wę­glo­we­go; kwas ksan­to­ge­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Ksantopsja

w me­dy­cy­nie: wi­dze­nie wy­łącz­nie w ko­lo­rze żół­tym


Źródła:

SJP.pl

Ksantyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nazwa szó­ste­go mie­sią­ca u sta­ro­żyt­nych Ma­ce­doń­czy­ków, od­po­wia­da­ją­ce­go mar­co­wi - kwiet­nio­wi


Źródła:

Wiktionary

Ksantyna

za­sa­da pu­ry­no­wa, wy­stę­pu­ją­ca w tkan­kach ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych


Ksan­ty­na ("2,6-di­hy­drok­sy­pu­ry­na") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, jedna z zasad pu­ry­no­wych, bez­poś­red­ni pre­kur­sor kwasu mo­czo­we­go. Me­ty­lo­wy­mi po­chod­ny­mi ksan­ty­ny są ko­fe­i­na, te­o­bro­mi­na i te­o­fi­li­na, na­to­miast po­chod­na de­ok­sy­ge­no­wa­na w po­zy­cji 2 to hi­pok­san­ty­na (2-de­ok­syk­san­ty­na). Resz­ta ksan­ty­ny sta­no­wi za­sa­dę he­te­ro­cy­klicz­ną w nu­kle­o­zy­dzie ksan­to­zy­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ksantynowy

→ ksan­ty­na


Patrz:ksantyna

Źródła:

SJP.pl

Ksantypa

po­tocz­nie o zrzęd­li­wej, kłót­li­wej ko­bie­cie


Ksan­ty­pa ( Ξανθίππη) (V/IV w. p.n.e.) – Aten­ka, żona So­kra­te­sa. Po­stać trwa­le za­pi­sa­ła się w ma­so­wej kul­tu­rze za spra­wą przy­pi­sy­wa­ne­go jej niez­no­śne­go cha­rak­te­ru.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ksap

[czy­taj: ka-es-a-PE lub po­tocz­nie: ksap] skrót od: Kra­jo­wa Szko­ła Ad­mi­ni­stra­cji Pu­blicz­nej


Źródła:

SJP.pl

Ksar

ufor­ty­fi­ko­wa­na wio­ska oa­zo­wa w pół­noc­nej Afry­ce, ty­po­wa dla kul­tu­ry ber­be­ryj­skiej


Ksar ( ‏قصر‎ - "twier­dza") – ufor­ty­fi­ko­wa­na wio­ska oa­zo­wa w pół­noc­nej Afry­ce, ty­po­wa dla kul­tu­ry ber­be­ryj­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ksawera

imię żeń­skie


Ksa­we­ra, Ksa­we­ry­na – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Ksa­we­ry. Jego pa­tron­ką jest św. Fran­cisz­ka Ksa­we­ra Ca­bri­ni.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ksawerostwo

Ksa­we­ry z mał­żon­ką; Ksa­we­ro­wie


Źródła:

SJP.pl

Ksawerowie

nazwa wielu miej­sco­wo­ści w Pol­sce


Źródła:

SJP.pl

Ksawerowski

→ Ksa­we­rów


Patrz:Ksawerów

Źródła:

SJP.pl

Ksawerowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ksa­we­re­go lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Ksawery

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Ksa­we­ry – imię mę­skie. Po­cho­dzi od nazwy miej­sco­wo­ści, z któ­rej po­cho­dził św. Fran­ci­szek Ksa­we­ry ("Ja­vier"). Po­cząt­ko­wo uży­wa­ne tylko w zło­że­niu z Fran­cisz­kiem (ana­lo­gicz­nie do Kan­te­go). Obocz­na, bar­dziej ar­cha­icz­na pi­sow­nia – Xa­we­ry.

Ksa­we­ry imie­ni­ny ob­cho­dzi: 31 stycz­nia i 3 grud­nia - wspom­nie­nie li­tur­gicz­ne św. Fran­cisz­ka Ksa­we­re­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ksaweryna

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Ksawerzyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ksa­we­ry lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Ksawerów

nazwa wielu miej­sco­wo­ści w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ksenia

efekt bez­poś­red­nie­go wpły­wu ga­me­ty mę­skiej z innej ro­śli­ny na roz­wój za­rod­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. ką­śli­wy epi­gram w for­mie dy­sty­chu

 (1.2) bot. zja­wi­sko ujaw­nia­nia się ge­no­ty­pu ro­śli­ny oj­cow­skiej w tkan­kach na­sion lub owo­ców;


Kse­nia – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „go­ścin­na” (Ξενία, dosł. „życz­li­wa dla ob­cych”), po­pu­lar­ne zwła­szcza w kra­jach pra­wo­sław­nych: ro­syj­skie Ксения (Ksie­ni­ja), Аксиния (Ak­si­ni­ja), ukra­iń­skie Ксенія (Kse­ni­ja), Ксеня (Kse­nia) oraz po­chod­ne Оксана (Ok­sa­na), bia­ło­ru­skie Ксенія (Ksenìâ), cze­skie Xenie, sło­wac­kie Xeni.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Kseniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Kseni lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Ksenizm

wyraz lub fra­ze­o­lo­gizm po­cho­dze­nia ob­ce­go, na­zy­wa­ją­cy obce re­a­lia, szcze­gól­nie ob­sza­rów i kul­tur od­le­głych; eg­zo­tyzm


Źródła:

SJP.pl

Kseno-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z czymś obcym, od­mien­nym


Źródła:

Wiktionary

Ksenobiologia

dzie­dzi­na bio­lo­gii, nauka ba­da­ją­ca moż­li­wość wy­stę­po­wa­nia życia poza Zie­mią; astro­bio­lo­gia, kos­mo­bio­lo­gia, eg­zo­bio­lo­gia


Źródła:

SJP.pl

Ksenobiotyczny

→ kse­no­bio­tyk


Patrz:ksenobiotyk

Źródła:

SJP.pl

Ksenobiotyk

sub­stan­cja che­micz­na nie­bę­dą­ca na­tu­ral­nym skład­ni­kiem ży­we­go or­ga­niz­mu; sub­stan­cja obca, eg­zo­gen­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. bio­chem. zwią­zek che­micz­ny, który jest obcy dla da­ne­go śro­do­wi­ska i nie wy­stę­pu­je w nim na­tu­ral­nie;


Kse­no­bio­ty­ki (z gr. "kse­nos" – obcy i "bios" – życie) – związ­ki che­micz­ne, które są obce dla or­ga­niz­mu i nie spo­ty­ka się z nimi w na­tu­rze, nie są przez niego wyt­wa­rza­ne, a które jed­no­cze­śnie wy­ka­zu­ją ak­tyw­ność bio­lo­gicz­ną. Za­li­cza się do nich leki i wiele szkod­li­wych sub­stan­cji wpro­wa­dzo­nych sztucz­nie do śro­do­wi­ska (tru­ciz­ny, kan­ce­ro­ge­ny, mu­ta­ge­ny, te­ra­to­ge­ny).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ksenofil

sym­pa­tyk cu­dzo­ziem­ców i cu­dzo­ziem­szczyz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba po­zy­tyw­nie na­sta­wio­na do cu­dzo­ziem­ców


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ksenofilia

sym­pa­tia dla cu­dzo­ziem­ców i cu­dzo­ziem­szczyz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. sym­pa­tia dla cu­dzo­ziem­ców i cu­dzo­ziem­szczyz­ny

 (1.2) seks. upo­do­ba­nie do po­dej­mo­wa­nia kon­tak­tów sek­su­al­nych z oso­ba­mi ob­cy­mi


Kse­no­fi­lia ( ξένος "kse­nós" – obcy, gość; φιλία, "phi­lia" – „przy­jaźń” lub „upo­do­ba­nie”) – bez­kry­tycz­nie ma­ni­fe­sto­wa­na ot­war­tość i sym­pa­tia wobec wszyst­kie­go, co od­mien­ne w danej kul­tu­rze. Jest po­wią­za­na z oj­ko­fo­bią.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ksenofilka

→ kse­no­fil


Patrz:ksenofil

Źródła:

SJP.pl

Ksenofilski

→ kse­no­fil


Patrz:ksenofil

Źródła:

SJP.pl

Ksenofob

czło­wiek wrogo na­sta­wio­ny do cu­dzo­ziem­ców


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba ne­ga­tyw­nie, wrogo na­sta­wio­na do ob­co­kra­jow­ców oraz tego, co obce, po­cho­dzą­ce z za­gra­ni­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ksenofobia

nie­chęt­ne, wro­gie na­sta­wie­nie do in­nych na­ro­dów i ich kul­tu­ry


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. nie­chęć, wro­gość, lęk wobec ob­co­kra­jow­ców i wszyst­kie­go, co obce, za­gra­nicz­ne, cu­dzo­ziem­skie;


Kse­no­fo­bia – po­sta­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się lę­kiem, nie­chę­cią, a nawet wro­go­ścią wzglę­dem przed­sta­wi­cie­li ob­cych na­ro­dów, kul­tur czy grup spo­łecz­nych, czę­sto roz­sze­rza­ją­ca się na wszyst­ko co z nimi zwią­za­ne. Osoba prze­ja­wia­ją­ca kse­no­fo­bię to kse­no­fob.

Kse­no­fo­bia może stać się im­ma­nent­ną war­to­ścią po­wszech­nie ak­cep­to­wa­ną w spo­łe­czeń­stwie lub w pew­nych gru­pach spo­łecz­nych. Jej prze­ci­wień­stwa­mi są za to kse­no­la­tria (kult ob­co­ści) oraz kse­no­fi­lia (umi­ło­wa­nie od­mien­no­ści, in­no­ści).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ksenofobicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób kse­no­fo­bicz­ny, zgod­nie z kse­no­fo­bią


Źródła:

Wiktionary

Ksenofobiczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co kse­no­fo­bicz­ne; cecha tych, któ­rzy są kse­no­fo­bicz­ni


Źródła:

Wiktionary

Ksenofobiczny

wrogi w sto­sun­ku do cu­dzo­ziem­ców i cu­dzo­ziem­szczyz­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z kse­no­fo­bią; sta­no­wią­cy prze­jaw kse­no­fo­bii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ksenofobka

ko­bie­ta prze­ja­wia­ją­ca silną nie­chęć do cu­dzo­ziem­ców


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ne­ga­tyw­nie, wrogo na­sta­wio­na do ob­co­kra­jow­ców oraz tego, co obce, po­cho­dzą­ce z za­gra­ni­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ksenofont

1. po­wie­ścio­pi­sarz grec­ki z prze­ło­mu II i III wieku; Kse­no­font z Efezu, Kse­no­font z Cypru;
2. grec­ki pi­sarz, hi­sto­ryk, żoł­nierz (ok. 430 p.n.e. - ok. 355 p.n.e.); Kse­no­font z Aten


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. grec­ki pi­sarz, hi­sto­ryk, żoł­nierz z Aten;


Kse­no­font (gr. Ξενοφῶν, "Kse­nop­hon") z Aten (ok. 430 p.n.e. – ok. 355 p.n.e.) – grec­ki pi­sarz, hi­sto­ryk, żoł­nierz.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ksenofontowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Kse­no­fon­ta lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Ksenogamia

w bo­ta­ni­ce: za­py­le­nie pył­kiem innej ro­śli­ny; za­py­le­nie krzy­żi­we


Źródła:

SJP.pl

Ksenogamiczny

→ kse­no­ga­mia; ob­co­pyl­ny


Źródła:

SJP.pl

Ksenogeniczny

prze­szczep kse­no­ge­nicz­ny - prze­szczep tkan­ki lub na­rzą­du od osob­ni­ka in­ne­go ga­tun­ku; prze­szczep he­te­ro­ge­nicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Ksenoglosja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kośc. mó­wie­nie ob­cy­mi ję­zy­ka­mi rze­czy­wi­ście ist­nie­ją­cy­mi i zro­zu­mia­ły­mi dla in­nych, któ­rych sa­me­mu nigdy się wcze­śniej nie uczy­ło w celu na­wra­ca­nia ob­cych ludów


Źródła:

Wiktionary

Ksenolit

frag­ment obcej skały wy­stę­pu­ją­cy w obrę­bie skały mag­mo­wej; por­wak


Kse­no­lit (gr. ξένος „obcy”, λίθος „ka­mień”) – frag­ment skały (por­wak) róż­nią­cy się od skały mag­mo­wej, w któ­rej się znaj­du­je. Naj­czę­ściej jest to frag­ment wyr­wa­ny przez magmę ze skał ota­cza­ją­cych (por­wak wul­ka­nicz­ny), lub jego po­zo­sta­łość.

Kse­no­li­ty wy­stę­pu­ją za­rów­no w ska­łach głę­bi­no­wych jak i wy­lew­nych. Kse­no­li­ty dają nie­kie­dy in­for­ma­cję o ska­łach głę­bo­ko za­le­ga­ją­cych, lub płyt­kich ska­łach osło­ny in­truz­ji, przez które prze­bi­ja­ła się magma.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ksenomorf

po­za­ziem­ska forma życia w uni­wer­sum Ob­ce­go


Kse­no­morf ("Xe­no­morph", "In­ter­ne­ci­vus rap­tus", "Lin­gu­a­fo­e­da ache­ron­sis"; z gr. "kse­o­nos + morp­he" – obcy kształt) – fik­cyj­na po­za­ziem­ska forma życia, zwana też Obcym, wy­stę­pu­ją­ca w wielu fil­mach, ko­mik­sach, książ­kach oraz grach z serii "Obcy" (ang. "Alien"). Po­stać kse­no­mor­fa stwo­rzył szwaj­car­ski ma­larz Hans Ru­dolf Giger.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ksenomorfizm

wy­stę­po­wa­nie mi­ne­ra­łów w ska­łach w nie­pra­wi­dło­wych po­sta­ciach kry­sta­lo­gra­ficz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. miner. zja­wi­sko wy­stę­po­wa­nia mi­ne­ra­łów w ska­łach, zwła­szcza mag­mo­wych, w po­sta­ciach nie­u­po­rząd­ko­wa­nych, nie­pra­wi­dło­wych lub przy­pad­ko­wo wie­lo­ścien­nych, bez wyksz­tał­co­nej włas­nej formy kry­sta­licz­nej


Kse­no­mor­fizm – wy­stę­po­wa­nie mi­ne­ra­łów w po­sta­ci krysz­ta­łów o sy­me­trii nie od­po­wia­da­ją­cej ich bu­do­wie wew­nętrz­nej.

Mi­ne­rał ma obcy kształt a jego po­stać jest uwa­run­ko­wa­na kształ­ta­mi osob­ni­ków są­sia­du­ją­cych = mi­ne­rał al­lo­trio­mor­ficz­ny, an­he­dral­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ksenon

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Xe i licz­bie ato­mo­wej 54, gaz szla­chet­ny wy­ko­rzy­sty­wa­ny m.in. jako wy­peł­niacz elek­tro­no­wych lamp bły­sko­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Xe i licz­bie ato­mo­wej 54;


Kse­non (Xe, xenon) – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy gazów szla­chet­nych w ukła­dzie okre­so­wym.

Nazwa po­cho­dzi z gr. "ksénos" „dziw­ny”, „obcy”. Zo­stał od­kry­ty w 1898 r. przez W. Ram­sa­ya i Mor­ri­sa Tra­ver­sa jako po­zo­sta­łość po frak­cjo­no­wa­nej de­sty­la­cji skro­plo­ne­go kryp­to­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ksenonowy

przy­miot­nik od: kse­non


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od kse­non


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ksenotarsozaur

ro­dzaj te­ro­po­da z grupy abe­li­za­u­ro­i­dów


Kse­no­tar­so­za­ur ("Xe­no­tar­so­sa­u­rus") – ro­dzaj te­ro­po­da z grupy abe­li­za­u­ro­i­dów (Abe­li­sa­u­ro­i­dea).

Żył w póź­nej kre­dzie na te­re­nach współ­czes­nej Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Jego szcząt­ki zna­le­zio­no w Ar­gen­ty­nie. Zo­stał opi­sa­ny w 1986 roku przez Martíneza i współ­pra­cow­ni­ków na pod­sta­wie ska­mie­nia­ło­ści od­kry­tych w osa­dach for­ma­cji Bajo Bar­re­al w pro­win­cji Chu­but.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ksenotransplantacja

prze­szcze­pia­nie tka­nek lub or­ga­nów z or­ga­niz­mu jed­ne­go ga­tun­ku na or­ga­nizm in­ne­go ga­tun­ku; he­te­ro­pla­sty­ka, he­te­ro­tran­splan­ta­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. prze­szcze­pie­nie na­rzą­du lub tkan­ki od osob­ni­ka na­le­żą­ce­go do in­ne­go ga­tun­ku;


Kse­no­tran­splan­ta­cja (od gr. ξένος "kse­nos", czyli obcy lub gość) – prze­szcze­pie­nie na­rzą­du lub tkan­ki od osob­ni­ka na­le­żą­ce­go do in­ne­go ga­tun­ku (na przy­kład wy­mia­na usz­ko­dzo­nej za­staw­ki serca u czło­wie­ka na za­staw­kę zwie­rzę­cą). Kse­no­tran­splan­ta­cja była daw­niej zwana he­te­ro­tran­splan­ta­cją.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ksenotym

mi­ne­rał wy­stę­pu­ją­cy w peg­ma­ty­tach, fos­fo­ran itru


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. ro­dzaj rzad­kie­go mi­ne­ra­łu o bar­wie bru­nat­nej;


Kse­no­tym – rzad­ki mi­ne­rał, z gro­ma­dy fos­fo­ra­nów, od­kry­ty zo­stał w 1832 roku. Nazwa po­cho­dzi od gr. "kse­nos" = obcy i "time" = cześć (czcić), co wiąże się z bar­dzo zmien­nym skła­dem che­micz­nym tego mi­ne­ra­łu, w któ­rym itr bywa czę­sto pod­sta­wia­ny przez tor i uran.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ksenungulat

przed­sta­wi­ciel rzędu wy­mar­łych ssa­ków ko­pyt­nych


Źródła:

SJP.pl

Ksenungulaty

rząd wy­mar­łych ssa­ków ko­pyt­nych


Źródła:

SJP.pl

Kserkses

król per­ski (ur. ok. 517 p.n.e., zm. 465 p.n.e.)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. imię|pol­ski|m., no­szo­ne przez kilku sta­ro­żyt­nych me­zo­po­tam­skich i le­wan­tyń­skich wład­ców


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Kserksesowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Kserk­se­sa lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Kserm

skrót od: Ko­mi­tet Spo­łecz­no-Eko­no­micz­ny Rady Mi­ni­strów - organ pol­skie­go rządu zaj­mu­ją­cy się spra­wa­mi eko­no­micz­ny­mi i spo­łecz­ny­mi


Źródła:

SJP.pl

Ksero

xero (rza­dziej);
1. kopia tek­stu lub ry­sun­ku wy­ko­na­na kse­ro­ko­piar­ką; kse­ro­ko­pia;
2. urzą­dze­nie do ko­pio­wa­nia tek­stów i ry­sun­ków; kse­ro­graf, kse­ro­ko­piar­ka;
3. miej­sce, w któ­rym wy­ko­nu­je się kse­ro­ko­pie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. techn. kse­ro­graf

 (1.2) pot. kse­ro­ko­pia

 (1.3) pot. punkt usłu­go­wy, w któ­rym znaj­du­je się ksero (1.1)

w funk­cji przy­miot­ni­ka

 (2.1) pot. kse­ro­gra­ficz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ksero-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek z czyn­no­ścią kse­ro­wa­nia

 (1.2) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek z tym, co suche


Źródła:

Wiktionary

Kserochastyczny

→ kse­ro­chaz­ja


Patrz:kserochazja

Źródła:

SJP.pl

Kserochazja

w bo­ta­ni­ce: ro­dzaj hi­gro­sko­po­wych ru­chów ro­ślin


Kse­ro­chaz­ja – ro­dzaj ru­chów ro­ślin za­li­cza­ny do ru­chów hi­gro­sko­po­wych. Me­cha­nizm kse­ro­chaz­ji po­le­ga na nie­rów­no­mier­nym kur­cze­niu się wy­sy­cha­ją­cych błon i ścian ko­mór­ko­wych mart­wych ko­mó­rek. Zwil­że­nie po­wo­du­je ruch prze­ciw­ny. Wy­ko­rzy­sty­wa­ny jest przy ot­wie­ra­niu się owo­ców w celu wy­rzu­ce­nia na­sion.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Kserofil

or­ga­nizm do­brze przy­sto­so­wa­ny do życia w su­chym śro­do­wi­sku (np. kak­tu­sy, wiel­błą­dy, niek­tó­re ga­tun­ki węży)


Kse­ro­fil (gr. "xērós" – suchy, "philéō" – lubię) – ter­min sto­so­wa­ny w eko­lo­gii na okre­śle­nie ga­tun­ków roz­wi­ja­ją­cych się w śro­do­wi­sku ubo­gim w wodę, przy­sto­so­wa­nych do wa­run­ków o małej wil­got­no­ści. Cha­rak­te­ry­zu­ją się oszczęd­ną go­spo­dar­ką wodną.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Kserofilny

o ro­śli­nach: przy­sto­so­wa­ny do życia w su­chach miej­scach; su­cho­lub­ny


Źródła:

SJP.pl

Kserofit

ro­śli­na su­cho­lub­na, przy­sto­so­wa­na do życia w wa­run­kach suszy; su­cho­rost, su­cho­rośl


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na su­cho­lub­na (przy­sto­so­wa­na do życia na ob­sza­rach su­chych)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Kserofitowy

przy­miot­nik od: kse­ro­fit


Źródła:

SJP.pl

Kserofityczny

→ kse­ro­fit; kse­ro­fi­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Kserofob

or­ga­nizm źle przy­sto­so­wa­ny do życia w su­chym śro­do­wi­sku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. or­ga­nizm niez­no­szą­cy śro­do­wi­ska su­che­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Kserofobiczny

→ kse­ro­fob


przy­miot­nik

 (1.1) biol. niez­no­szą­cy śro­do­wi­ska su­che­go


Patrz:kserofob

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Kseroform

śro­dek lecz­ni­czy o wła­ści­wo­ściach an­ty­sep­tycz­nych i prze­ciw­za­pal­nych, sto­so­wa­ny zew­nętrz­nie w po­sta­ci ma­zi­dła lub prosz­ku


Kse­ro­form, 2,4,6-tri­bro­mo­fe­no­lan biz­mu­tu(III) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, sól biz­mu­tu i 2,4,6-tri­bro­mo­fe­no­lu. Żółty, cięż­ki, bar­dzo miał­ki pro­szek o cha­rak­te­ry­stycz­nym za­pa­chu lub bez za­pa­chu. Wpro­wa­dzo­ny do lecz­nict­wa przez nie­miec­kie­go le­ka­rza i hi­gie­ni­stę w 1893 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Kseroftalmia

wy­sy­cha­nie spo­jó­wek i ro­gów­ki, naj­czę­ściej wsku­tek awi­ta­mi­no­zy


Kse­rof­tal­mia, ze­spół su­che­go oka – objaw cho­ro­bo­wy po­le­ga­ją­cy na wy­sy­cha­niu spo­jów­ki, ro­gów­ki, a nawet ca­łe­go oka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Kserograf

urzą­dze­nie do ko­pio­wa­nia tek­stów i ry­sun­ków; kse­ro­ko­piar­ka, ksero


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie do ko­pio­wa­nia ma­te­ria­łów dru­ko­wa­nych lub odręcz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Kserografia

me­to­da re­pro­duk­cji obra­zów opar­ta na zja­wi­sku fo­to­prze­wod­nict­wa; elek­tro­fo­to­gra­fia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. me­to­da ko­pio­wa­nia do­ku­men­tów i obra­zów za po­mo­cą elek­tro­sta­tycz­ne­go na­ła­do­wa­nia i su­che­go druku, sto­so­wa­na m.in. w kse­ro­ko­piar­kach i dru­kar­kach la­se­ro­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Kserograficzny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) druk. zwią­za­ny z kse­ro­gra­fią, do­ty­czą­cy kse­ro­gra­fii


Źródła:

Wiktionary

Kserografować

wy­ko­ny­wać kopię tek­stu lub ry­sun­ku me­to­dą kse­ro­gra­ficz­ną; kse­ro­wać


Źródła:

SJP.pl

Kserokopia

od­bit­ka wy­ko­na­na fo­to­ko­piar­ką


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biur. kopia do­ku­men­tu spo­rzą­dzo­na przy uży­ciu kse­ro­ko­piar­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Kserokopiarka

urzą­dze­nie do ko­pio­wa­nia tek­stów i ry­sun­ków; kse­ro­graf, ksero


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. urzą­dze­nie do ko­pio­wa­nia ma­te­ria­łów dru­ko­wa­nych lub odręcz­nych;


Kse­ro­ko­piar­ka – urzą­dze­nie umoż­li­wia­ją­ce two­rze­nie kopii do­ku­men­tów i dwu­wy­mia­ro­wych ele­men­tów gra­ficz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Kseromammograficzny

→ kse­ro­mam­mo­gra­fia


Patrz:kseromammografia

Źródła:

SJP.pl

Kseromorficzny

w od­nie­sie­niu do ro­śli­ny: przy­sto­so­wa­ny do życia w su­chym śro­do­wi­sku; kse­ro­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Kseromorfizm

ogół cech ży­cio­wej po­sta­ci, świad­czą­cych o przy­sto­so­wa­niu ro­śli­ny do życia w wa­run­kach ską­pe­go uwil­go­ce­nia


Kse­ro­mor­fizm (gr. "kse­rós" - suchy + "morphé" - po­stać, kształt ciała) – ogół zmian mor­fo­lo­gicz­nych i ana­to­micz­nych przy­sto­so­wu­ją­cych or­ga­nizm do życia w wa­run­kach suszy lub ni­skiej wil­got­no­ści.

Do in­duk­cji zmian zwią­za­nych z kse­ro­mor­fiz­mem do­cho­dzi pod wpły­wem dłuż­sze­go nie­do­bo­ru wody.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Kseroradiograficzny

→ kse­ro­ra­dio­gra­fia


Patrz:kseroradiografia

Źródła:

SJP.pl

Kserostomia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. scho­rze­nie ob­ja­wia­ją­ce się nie­do­sta­tecz­nym na­wil­że­niem jamy ust­nej


Kse­ro­sto­mia – su­chość błony ślu­zo­wej jamy ust­nej z po­wo­du usz­ko­dze­nia lub usu­nię­cia gru­czo­łów śli­no­wych. Nie jest to uczu­cie su­cho­ści i pra­gnie­nia w upal­ne dni lub w cza­sie go­rącz­ki, ale stan, kiedy śli­nian­ki pro­du­ku­ją zbyt mało (<0,1 ml/min) lub w ogóle nie pro­du­ku­ją śliny, pod­czas gdy or­ga­nizm jest do­brze na­wod­nio­ny, nawet po sty­mu­la­cji (<0,7 ml/min).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Kseroterm

Kse­ro­term – ga­tu­nek ro­śli­ny, wy­stę­pu­ją­cy w sied­li­skach cie­płych i ubo­gich w wodę (np. mu­ra­wa kse­ro­ter­micz­na).


Źródła:

Wikipedia

Kserotyczny

w od­nie­sie­niu do ro­śli­ny: przy­sto­so­wa­ny do życia w su­chym śro­do­wi­sku; kse­ro­mor­ficz­ny


Źródła:

SJP.pl

Kserować

po­wie­lać tek­sty lub ry­sun­ki za po­mo­cą kse­ro­ko­piar­ki; od­bi­jać na ksero


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. skse­ro­wać)

 (1.1) robić kse­ro­ko­pię


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Kserożel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ciało stałe for­mo­wa­ne przez ostroż­ne su­sze­nie żelu, bez ni­szcze­nia jego mi­kro­struk­tu­ry


Kse­ro­żel – ciało stałe for­mo­wa­ne przez ostroż­ne su­sze­nie żelu, bez ni­szcze­nia jego mi­kro­struk­tu­ry. Przy­kła­dem kse­ro­że­lu jest sucha że­la­ty­na i niek­tó­re ro­dza­je si­li­ka­że­li.

Kse­ro­że­le cha­rak­te­ry­zu­je zwy­kle wy­so­ki sto­pień po­ro­wa­to­ści (rzędu 25%), przy bar­dzo małym roz­mia­rze po­szcze­gól­nych porów (10–100 nm) oraz bar­dzo wy­so­ki sto­pień roz­wi­nię­cia po­wierzch­ni (rzędu 150–900 m²/g). Kse­ro­że­le są naj­czę­ściej do­stęp­ne w for­mie sprosz­ko­wa­nej, można jed­nak wyt­wa­rzać je także w for­mie blo­ków.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Kserówka

po­tocz­nie: kopia do­ku­men­tu, rę­ko­pi­su itp. wy­ko­na­na za po­mo­cą kse­ro­ko­piar­ki bądź fo­to­ko­piar­ki; kse­ro­ko­pia, fo­to­ko­pia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biur. pot. kopia do­ku­men­tu spo­rzą­dzo­na przy uży­ciu kse­ro­ko­piar­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ksh

skró­to­wiec

 (1.1) = praw. ko­deks spó­łek hand­lo­wych;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ksi

li­te­ra grec­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) czter­na­sta li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go, ξ;

 (1.2) hist. li­te­ra wczes­nej cy­ry­li­cy po­cho­dzą­ca od ksi (1.1), ѯ;


Ksi ( ξῦ, nw.gr. ξι, pi­sa­na Ξξ) – czter­na­sta li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go oz­na­cza­ją­ca zbit­kę spół­gło­sek „ks”. W grec­kim sy­ste­mie licz­bo­wym oz­na­cza­ła licz­bę 60.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ksianżniczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. ko­ciew­ska księż­nicz­ka


Źródła:

Wiktionary

Ksieni

prze­ło­żo­na klasz­to­ru żeń­skie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. prze­ło­żo­na klasz­to­ru żeń­skie­go

 (1.3) ka­płan­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ksieniec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ja­dal­na część wnętrz­no­ści ryby lub wie­lo­ry­ba


Źródła:

Wiktionary

Ksiuta

mło­dzie­żo­wo: młoda ko­bie­ta, którą łatwo po­der­wać


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. młoda ko­bie­ta, po­strze­ga­na w kon­tek­ście sek­su­al­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ksiuty

śro­do­wi­sko­wo: flir­ty, zwła­szcza na łonie na­tu­ry; umiz­gi, za­lo­ty, za­le­can­ki, amory


Źródła:

SJP.pl

Ksiądz

du­chow­ny chrze­ści­jań­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. chrze­ści­jań­ski du­chow­ny, po­sia­da­ją­cy świę­ce­nia ka­płań­skie lub or­dy­no­wa­ny na tę funk­cję;

 (1.2) stpol. ksią­żę

 (1.3) stpol. pan, wład­ca


Ksiądz – we współ­czes­nym ro­zu­mie­niu tego słowa – du­chow­ny chrze­ści­jań­ski. W Ko­ście­le ka­to­lic­kim, Cerk­wi pra­wo­sław­nej oraz Ko­ście­le lu­te­rań­skim po­tocz­ne okre­śle­nie pre­zbi­te­ra. W niek­tó­rych Ko­ścio­łach pro­te­stanc­kich osoba, któ­rej po­wie­rzo­no urząd ko­ściel­ny po­przez or­dy­na­cję.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ksiądzowa

żona Ksią­dza


Źródła:

SJP.pl

Ksiądzowie

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Ksiąski

1. → Książ; ksią­żań­ski;
2. → Książ Wiel­ko­pol­ski;
3. → Książ Wiel­ki


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ksią­żem, do­ty­czą­cy Ksią­ża


Patrz:Książ; książański;
2. → Książ Wielkopolski;
3. → Książ Wielki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ksiąstewko

zdrob­nie­nie od: księ­stwo; księ­stew­ko


Źródła:

SJP.pl

Książ

1. kom­pleks zam­ko­wo-par­ko­wy bę­dą­cy czę­ścią Ksią­żań­skie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go;
2. dziel­ni­ca w pół­noc­nej czę­ści Wał­brzy­cha;
3. marka pol­skie­go piwa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. dziel­ni­ca Wał­brzy­cha z zam­kiem o tej samej naz­wie;

 (1.2) geogr. to­po­nim, nazwa kilku wsi w Pol­sce

 (1.3) zob. Książ Mały.

 (1.4) zob. Książ Ślą­ski.

 (1.5) zob. Książ Wiel­ki.

 (1.6) zob. Książ Wiel­ko­pol­ski.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Książanin

miesz­ka­niec Ksią­ża, Ksią­ża Wiel­kie­go, Ksią­ża Wiel­ko­pol­skie­go


Źródła:

SJP.pl

Książanka

miesz­kan­ka Ksią­ża, Ksią­ża Wiel­kie­go, Ksią­ża Wiel­ko­pol­skie­go


Źródła:

SJP.pl

Książański

→ Książ; ksią­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ksią­żem, do­ty­czą­cy Ksią­ża


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Książczyna

zni­szczo­na książ­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mała książ­ka

 (1.2) zni­szczo­na książ­ka

 (1.3) marna książ­ka, bez­war­to­ścio­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Książecki

przy­miot­nik od: Książ­ki (wieś)


Źródła:

SJP.pl

Książeczka

zdrob­nie­nie od: książ­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: książ­ka

 (1.2) mała książ­ka

 (1.3) kil­ku­stro­ni­co­wy do­ku­ment w for­mie małej książ­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Książeczkowy

przy­miot­nik od: ksią­żecz­ka


Źródła:

SJP.pl

Książek

1. ar­ku­sze pa­pie­ru za­dru­ko­wa­ne tek­stem, zło­żo­ne i opra­wio­ne razem;
2. dzie­ło li­te­rac­kie wy­da­ne w tej po­sta­ci;
3. pewna licz­ba opra­wio­nych razem ar­ku­szy pa­pie­ru, przez­na­czo­nych do za­pi­sów, np. książ­ka ra­chun­ko­wa;
4. książ­ka mó­wio­na - na­gra­nie dźwię­ko­we z od­czy­ty­wa­nym przez lek­to­ra tek­stem książ­ki; au­diok­siąż­ka, książ­ka audio, książ­ka do słu­cha­nia, au­dio­bo­ok


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Książenice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Książk.

skrót od: książ­ko­wy (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


skrót

 (1.1) = książ­ko­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Książka

1. ar­ku­sze pa­pie­ru za­dru­ko­wa­ne tek­stem, zło­żo­ne i opra­wio­ne razem;
2. dzie­ło li­te­rac­kie wy­da­ne w tej po­sta­ci;
3. pewna licz­ba opra­wio­nych razem ar­ku­szy pa­pie­ru, przez­na­czo­nych do za­pi­sów, np. książ­ka ra­chun­ko­wa;
4. książ­ka mó­wio­na - na­gra­nie dźwię­ko­we z od­czy­ty­wa­nym przez lek­to­ra tek­stem książ­ki; au­diok­siąż­ka, książ­ka audio, książ­ka do słu­cha­nia, au­dio­bo­ok


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bi­bliot. do­ku­ment pi­śmien­ni­czy w po­sta­ci pu­bli­ka­cji wie­lo­stro­ni­co­wej o okre­ślo­nej licz­bie stron, o cha­rak­te­rze trwa­łym;

 (1.2) treść książ­ki (1.1) (np. po­wieść)

 (1.3) opra­wio­ny plik ar­ku­szy pa­pie­ru przez­na­czo­ny do za­pi­sków

 (1.4) karc. brydż sy­tu­a­cja kiedy roz­gry­wa­ją­cy od­da­li już mak­sy­mal­ną do­pu­szczal­ną licz­bę lew i od­da­nie ko­lej­nej spo­wo­do­wa­ło­by nie­u­gra­nie kon­trak­tu


Książ­ka – do­ku­ment pi­śmien­ni­czy, zapis myśli ludz­kiej, ra­czej ob­szer­ny, w po­sta­ci pu­bli­ka­cji wie­lo­stro­ni­co­wej o okre­ślo­nej licz­bie stron, o cha­rak­te­rze trwa­łym.

Dzi­siej­sza po­stać książ­ki wy­wo­dzi się od ko­dek­su, czyli kar­tek po­łą­czo­nych grzbie­tem, które wraz z upo­wszech­nie­niem per­ga­mi­nu za­stą­pi­ły po­przed­nią formę do­ku­men­tu pi­śmien­ni­cze­go, czyli zwój.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Książkara

po­tocz­nie: mi­ło­śnicz­ka ksią­żek


Źródła:

SJP.pl

Książkarz

po­tocz­nie: mi­ło­śnik ksią­żek; książ­ko­fil, bi­blio­fil


Źródła:

SJP.pl

Książki

1. ar­ku­sze pa­pie­ru za­dru­ko­wa­ne tek­stem, zło­żo­ne i opra­wio­ne razem;
2. dzie­ło li­te­rac­kie wy­da­ne w tej po­sta­ci;
3. pewna licz­ba opra­wio­nych razem ar­ku­szy pa­pie­ru, przez­na­czo­nych do za­pi­sów, np. książ­ka ra­chun­ko­wa;
4. książ­ka mó­wio­na - na­gra­nie dźwię­ko­we z od­czy­ty­wa­nym przez lek­to­ra tek­stem książ­ki; au­diok­siąż­ka, książ­ka audio, książ­ka do słu­cha­nia, au­dio­bo­ok


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. miej­sco­wość w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim;


Książ­ki (niem. "Ksion­sken", "1878–1920, 1939–1945" "Ho­hen­kirch") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie wą­brze­skim, w gmi­nie Książ­ki.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Książ­ki. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa to­ruń­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Książkiewicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Książkodzielnia

miej­sce dzie­le­nia się książ­ka­mi z in­ny­mi


Źródła:

SJP.pl

Książkofil

mi­ło­śnik ksią­żek; książ­karz, bi­blio­fil


Źródła:

SJP.pl

Książkoholiczka

ko­bie­ta uza­leż­nio­na od czy­ta­nia ksią­żek


Źródła:

SJP.pl

Książkoholik

żar­to­bli­wie: osoba czy­ta­ją­ca mnó­stwo ksią­żek; mól książ­ko­wy, książ­ko­jad, bi­blio­fag


Źródła:

SJP.pl

Książkoholizm

uza­leż­nie­nie od czy­ta­nia ksią­żek


Źródła:

SJP.pl

Książkojad

żar­to­bli­wie: osoba czy­ta­ją­ca mnó­stwo ksią­żek; mól książ­ko­wy, książ­ko­ho­lik, bi­blio­fag


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) żart. czło­wiek czy­ta­ją­cy bar­dzo dużo ksią­żek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Książkokrążenie

ruch spo­łecz­ny po­le­ga­ją­cy na ce­lo­wym zo­sta­wia­niu ksią­żek w miej­scach pu­blicz­nych dla po­ten­cjal­nych czy­tel­ni­ków, za­i­ni­cjo­wa­ny w 2001 roku w USA; bo­ok­cros­sing


Źródła:

SJP.pl

Książkomat

1. au­to­mat do sprze­da­ży ksią­żek;
2. au­to­mat słu­żą­cy do od­bie­ra­nia i od­da­wa­nia zbio­rów bi­blio­tecz­nych; bi­blio­te­ko­mat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bi­bliot. au­to­mat do od­bio­ru za­mó­wio­nych ksią­żek w pu­blicz­nej bi­blio­te­ce


Książ­ko­mat – sa­mo­ob­słu­go­we urzą­dze­nie umoż­li­wia­ją­ce czy­tel­ni­kom od­biór za­mó­wio­nych oraz zwrot wy­po­ży­czo­nych z bi­blio­te­ki ma­te­ria­łów (ksią­żek, au­dio­bo­o­ków, fil­mów) poza tra­dy­cyj­ny­mi go­dzi­na­mi ot­war­cia bi­blio­te­ki. Książ­ko­ma­ty za­li­cza się do sa­mo­ob­słu­go­wych sy­ste­mów bi­blio­tecz­nych i okre­śla an­giel­ski­mi ter­mi­na­mi m.in. "li­bra­ry book ven­ding ma­chi­ne", "li­bra­ry ven­ding ma­chi­ne" lub "book-o-mat".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Książkopodobny

żar­to­bli­wie: wyrób książ­ko­po­dob­ny - książ­ka o nie­wiel­kiej war­to­ści li­te­rac­kiej; czy­ta­dło


Źródła:

SJP.pl

Książkowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w for­mie książ­ki

 (1.2) w spo­sób wła­ści­wy dla pu­bli­ka­cji książ­ko­wych, li­te­rac­ko


Źródła:

Wiktionary

Książkowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest książ­ko­we; cecha tych, któ­rzy są książ­ko­wi


Źródła:

Wiktionary

Książkowstręt

żar­to­bli­wie: nie­chęć do czy­ta­nia ksią­żek; księ­gow­stręt


Źródła:

SJP.pl

Książkowy

przy­miot­nik od: książ­ka


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do książ­ki, za­war­ty w książ­ce

 (1.2) jęz. za­czerp­nię­ty z ksią­żek, wy­su­bli­mo­wa­ny, wy­szu­ka­ny

 (1.3) urz. fi­gu­ru­ją­cy w księ­dze, zwła­szcza hand­lo­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Książnica

1. miej­sce prze­cho­wy­wa­nia i udo­stęp­nia­nia ksią­żek i rę­ko­pi­sów; księ­go­zbiór, bi­blio­te­ka;
2. przed­się­bior­stwo hand­lu książ­ka­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miej­sce gro­ma­dze­nia i prze­cho­wy­wa­nia księ­go­zbio­ru

 (1.2) przed­się­bior­stwo hand­lu­ją­ce książ­ka­mi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Książniczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. stud. stu­dent­ka, która cały czas zaj­mu­je się książ­ka­mi i odrzu­ca za­lo­ty ko­le­gów


Źródła:

Wiktionary

Książniczki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Mi­cha­ło­wi­ce;


Książ­nicz­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Mi­cha­ło­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Książątko

1. ksią­żę­ce dziec­ko;
2. wład­ca ma­łe­go księ­stwa


Ksią­żąt­ko – pol­ski czar­no-biały film fa­bu­lar­ny z 1937 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Książę

1. nie­ko­ro­no­wa­ny wład­ca pań­stwa lub pew­ne­go te­ry­to­rium;
2. czło­nek ro­dzi­ny pa­nu­ją­cej;
3. czło­nek rodu ary­sto­kra­tycz­ne­go dzie­dzi­czą­cy tytuł lub ma­ją­cy go z na­da­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wład­ca księ­stwa, mo­nar­cha nie­ko­ro­no­wa­ny na króla;

 (1.2) wy­so­ki tytuł szla­chec­ki

 (1.3) syn mo­nar­chy


Ksią­żę – tytuł przy­słu­gu­ją­cy:

Na te­re­nie po­gań­skiej Sło­wiań­szczyz­ny wyraz "ksią­żę" oz­na­czał po pro­stu wład­cę te­ry­to­rial­ne­go lub ple­mien­ne­go, bez ja­kie­go­kol­wiek od­nie­sie­nia do god­no­ści chrze­ści­jań­skich ksią­żąt, kró­lów i ce­sa­rzy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Książę-Kardynał

ksią­żę bę­dą­cy jed­no­cze­śnie kar­dy­na­łem


Źródła:

SJP.pl

Książęcy

do­ty­czą­cy księ­cia, na­le­żą­cy do księ­cia (np. ksią­żę­cy tytuł, dwór ksią­żę­cy)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do księ­cia, zwią­za­ny z księ­ciem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Książęta

1. nie­ko­ro­no­wa­ny wład­ca pań­stwa lub pew­ne­go te­ry­to­rium;
2. czło­nek ro­dzi­ny pa­nu­ją­cej;
3. czło­nek rodu ary­sto­kra­tycz­ne­go dzie­dzi­czą­cy tytuł lub ma­ją­cy go z na­da­nia


Źródła:

SJP.pl

Księcioseksualny

o męż­czyz­nach: prze­sad­nie dba­ją­cy o włas­ny wy­gląd i dobre ma­nie­ry, cho­dzą­cy w do­sko­na­le skro­jo­nych pła­szczach i mun­du­rach na wzór epoki na­po­le­oń­skiej


Źródła:

SJP.pl

Księciunio

po­u­fa­le, nieco żar­to­bli­wie o księ­ciu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pieszcz. ksią­żę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Księdzowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. żona księ­dza obrząd­ku grec­kie­go

 (1.2) daw. żona księ­dza ewan­ge­lic­kie­go


Źródła:

Wiktionary

Księdzowski

→ ksiądz (prze­sta­rza­le); księ­ży, księ­żow­ski


Źródła:

SJP.pl

Księg.

skrót od: księ­go­wość, księ­go­wy (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


Źródła:

SJP.pl

Księga

duża książ­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) opa­sła książ­ka

 (1.2) część dzie­ła li­te­rac­kie­go

 (1.3) re­jestr, zbiór do­ku­men­tów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Księgarczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. po­moc­nik księ­ga­rza


Źródła:

Wiktionary

Księgarenka

zdrob­nie­nie od: księ­gar­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: księ­gar­nia

 (1.2) pot. mała księ­gar­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Księgarka

pra­cow­ni­ca księ­gar­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hand. sprze­daw­czy­ni w księ­gar­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Księgarnia

1. sklep, gdzie sprze­da­wa­ne są książ­ki, cza­so­pis­ma itp.;
2. daw­niej: po­mie­szcze­nie przez­na­czo­ne na księ­go­zbiór; bi­blio­te­ka; książ­ni­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hand. sklep z książ­ka­mi, cza­so­pis­ma­mi, ma­pa­mi itp.;


Księ­gar­nia – przed­się­bior­stwo hand­lo­we zaj­mu­ją­ce się de­ta­licz­ną, a cza­sa­mi hur­to­wą sprze­da­żą ksią­żek, a także in­nych wy­daw­nictw i ar­ty­ku­łów po­krew­nych ta­kich jak cza­so­pis­ma, mapy, czy prze­wod­ni­ki. A także jed­nost­ka ope­ra­tyw­no-wy­ko­naw­cza wcho­dzą­ca w skład przed­się­bior­stwa księ­gar­skie­go, bę­dą­ca sta­łym punk­tem de­ta­licz­nej sprze­da­ży ksią­żek i in­nych wy­daw­nictw, dy­spo­nu­ją­ca lo­ka­lem wy­po­sa­żo­nym w od­po­wied­nia urzą­dze­nia słu­żą­ce do ek­spo­zy­cji i sprze­da­ży.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Księgarski

przy­miot­nik od: księ­garz, księ­gar­nia


Źródła:

SJP.pl

Księgarstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hand. han­del książ­ka­mi

 (1.2) zaw. pro­fe­sja księ­ga­rza

 (1.3) ogół księ­ga­rzy


Księ­gar­stwo – dzia­łal­ność go­spo­dar­cza po­le­ga­ją­ca na roz­po­wszech­nia­niu ksią­żek zgod­nie z pro­gra­mem wy­daw­ni­czym dzię­ki sieci księ­garń.

Ter­min „księ­gar­stwo” wy­stę­pu­je w dwóch zna­cze­niach:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Księgarz

pra­cow­nik księ­gar­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hand. sprze­daw­ca w księ­gar­ni

 (1.2) daw. wy­daw­ca i sprze­daw­ca ksią­żek


Księ­garz – osoba zaj­mu­ją­ca się sprze­da­żą ksią­żek i in­nych wy­daw­nictw.

W za­kre­sie dzia­łań księ­ga­rza jest rów­nież udzie­la­nia fa­cho­wej in­for­ma­cji klien­tom, pro­pa­go­wa­nie czy­tel­nict­wa, or­ga­ni­za­cja spot­kań au­tor­skich, uczest­nict­wo w tar­gach i kier­ma­szach. Zawód wy­ma­ga uzu­peł­nia­nia wie­dzy o no­wo­ściach wy­daw­ni­czych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Księgarzowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona księ­ga­rza


Źródła:

Wiktionary

Księgi

w ana­to­mii: jedna z komór czte­ro­ko­mo­ro­we­go żo­łąd­ka zwie­rząt prze­żu­wa­ją­cych


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) anat. trze­ci z prze­dżo­łąd­ków prze­żu­wa­czy;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M. lm. od księ­ga


Księ­gi

Księ­gi ( oma­sum, psal­te­rium) – trze­cia po żwa­czu i czep­cu część żo­łąd­ka (trze­ci prze­dżo­łą­dek) prze­żu­wa­czy, po­łą­czo­ny z czep­cem i tra­wień­cem. U bydła do­mo­we­go po­ło­żo­ny jest na prawo od żwa­cza i ku ty­ło­wi od czep­ca, ma kształt okrą­głe­go, nieco spła­szczo­ne­go worka. Wy­peł­nio­ny jest wy­so­ki­mi, cien­ki­mi fał­da­mi błony ślu­zo­wej, przy­po­mi­na­ją­cy­mi kart­ki książ­ki (stąd nazwa).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Księginice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Księgokradztwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. kra­dzież książ­ki

 (1.2) daw. pla­giat


Źródła:

Wiktionary

Księgosusz

cho­ro­ba wi­ru­so­wa bydła, wy­wo­ły­wa­na przez wirus księ­go­su­szu z ro­dza­ju mor­bil­li­vi­rus ro­dzi­ny pa­ra­my­xo­vi­ri­dae


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wet. ostra cho­ro­ba za­kaź­na bydła po­wo­do­wa­na przez wi­ru­sy z rzędu Mo­no­ne­ga­vi­ra­les;


Księ­go­susz lub pomór bydła (łac. "Typ­hus bovum con­ta­gio­sus") – bar­dzo za­raź­li­wa, ostro prze­bie­ga­ją­ca cho­ro­ba wi­ru­so­wa bydła i dziko ży­ją­cych prze­żu­wa­czy. Umie­ral­ność wy­no­si po­wy­żej 90%. Po­wo­du­je mart­wi­cę błon ślu­zo­wych. W Pol­sce nie wy­stę­pu­je od wios­ny 1922 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Księgowa

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się księ­ga­mi ra­chun­ko­wy­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) księg. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się za­wo­do­wo pro­wa­dze­niem ksiąg ra­chun­ko­wych

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. od: księ­go­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Księgować

do­ko­ny­wać za­pi­sów ope­ra­cji fi­nan­so­wych i in­for­ma­cji o ma­jąt­ku w księ­gach ra­chun­ko­wych


Źródła:

SJP.pl

Księgowość

1. pro­wa­dze­nie ksiąg ra­chun­ko­wych firmy lub in­sty­tu­cji;
2. dział firmy lub in­sty­tu­cji pro­wa­dzą­cy księ­gi ra­chun­ko­we


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. sy­ste­ma­tycz­ne re­je­stro­wa­nie przy­cho­dów i wy­dat­ków przed­się­bior­stwa;

 (1.2) ekon. adm. dział biura, przed­się­bior­stwa, in­sty­tu­cji, któ­re­go za­da­niem jest pro­wa­dze­nie ksiąg ra­chun­ko­wych


Księ­go­wość (prze­sta­rza­le "bu­chal­te­ria") – pod­sta­wo­wy ele­ment skła­do­wy ra­chun­ko­wo­ści. Księ­go­wość sta­no­wi część re­je­stra­cyj­ną ra­chun­ko­wo­ści.

Księ­go­wość po­le­ga na re­je­stra­cji w uję­ciu pie­nięż­nym, a nie­kie­dy w uję­ciu ilo­ścio­wym, od­po­wied­nio udo­ku­men­to­wa­nych zda­rzeń go­spo­dar­czych, które po­wo­du­ją zmia­ny w ma­jąt­ku jed­nost­ki go­spo­da­ru­ją­cej i źró­dłach jego po­cho­dze­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Księgowstręt

żar­to­bli­wie: nie­chęć do czy­ta­nia ksią­żek; książ­kow­stręt


Źródła:

SJP.pl

Księgowy

przy­miot­nik od: księ­ga


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) księg. osoba zaj­mu­ją­ca się za­wo­do­wo pro­wa­dze­niem ksiąg ra­chun­ko­wych

przy­miot­nik

 (2.1) zwią­za­ny z księ­go­wo­ścią


Księ­go­wy (daw­niej "bu­chal­ter", od Buch­hal­ter) – osoba po­sia­da­ją­ca umie­jęt­no­ści, za­kres od­po­wie­dzial­no­ści oraz wie­dzę spe­cja­li­stycz­ną, poz­wa­la­ją­ce na pro­wa­dze­nie ksiąg ra­chun­ko­wych i spo­rzą­dza­nie spra­wo­zdań fi­nan­so­wych przed­się­biorstw. Księ­go­wi mogą być rów­nież za­an­ga­żo­wa­ni w ra­chun­ko­wość za­rząd­czą, ana­li­zę fi­nan­so­wą, pro­ces bu­dże­to­wa­nia, a także de­cyz­je do­ty­czą­ce na­kła­dów in­we­sty­cyj­nych i spo­so­bów fi­nan­so­wa­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Księgozbiór

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zbiór ksią­żek, dru­ków, rę­ko­pi­sów


Źródła:

Wiktionary

Księgoznak

ar­ty­stycz­na na­lep­ka z imie­niem i naz­wi­skiem lub go­dłem wła­ści­cie­la umie­szcza­na na wew­nętrz­nej stro­nie okład­ki; eks­li­bris, eks­li­brys (rzad­ko), ex li­bris (rzad­ko), znak włas­no­ścio­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bi­bliot. znak włas­no­ścio­wy wkle­ja­ny na wew­nętrz­nej okład­ce książ­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Księgoznawca

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie nauki o książ­ce; bi­blioz­naw­ca, bi­blio­log


Źródła:

SJP.pl

Księgoznawczy

zwią­za­ny z nauką o książ­ce; bi­blioz­naw­czy, bi­blio­lo­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Księgoznawczyni

spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie nauki o książ­ce


Źródła:

SJP.pl

Księgoznawstwo

nauka o książ­ce; bi­blio­lo­gia, bi­blioz­naw­stwo


Źródła:

SJP.pl

Księski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Księstewko

zdrob­nie­nie od: księ­stwo; ksią­stew­ko


Źródła:

SJP.pl

Księstwo

te­ry­to­rium pod wła­da­niem księ­cia


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. rzą­dzo­ne przez księ­cia (prin­ceps) pań­stwo lub jego część;

 (1.2) polit. rzą­dzo­ne przez księ­cia (dux) pań­stwo lub jego część;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (2.1) ksią­żę z mał­żon­ką


Księ­stwo – pań­stwo, któ­re­go pa­nu­ją­cy mo­nar­cha nosi tytuł księ­cia lub księż­nej "kró­lew­skiej" krwi (łac. "Prin­ceps"). Księ­stwem jest też fe­u­dal­na, lub te­ry­to­rial­na część więk­szej mo­nar­chii. Okre­śle­nie po­ja­wi­ło się w śred­nio­wie­czu, gdyż wtedy ta forma mo­nar­chii była po­wszech­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Księża

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­o­so­bo­wy.

 (1.1) plu­ral|ksiądz.

rze­czow­nik zbio­ro­wy, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) daw. księ­ża (1.1)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Księżacki

przy­miot­nik od: Księ­żak


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z księ­stwem ło­wic­kim lub Księ­ża­ka­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Księżak

miesz­ka­niec Ło­wic­kie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. miesz­ka­niec księ­stwa ło­wic­kie­go, czło­nek osob­nej grupy et­no­gra­ficz­nej


Księ­żak – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie pia­se­czyń­skim, w gmi­nie Tar­czyn.

Nazwa ma ro­do­wód XIX-wiecz­ny (1883 rok). Teren, na któ­rym za­ło­żo­no osadę na­le­żał do czło­wie­ka o naz­wi­sku "Księ­żak", bądź do Księ­ża­ka, tj. osad­ni­ka przy­by­łe­go z księ­stwa ło­wic­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Księżanka

miesz­kan­ka Ło­wic­kie­go


Źródła:

SJP.pl

Księżna

mał­żon­ka księ­cia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która spra­wu­je wła­dzę w księ­stwie

 (1.2) żona księ­cia

 (1.3) człon­ki­ni rodu, któ­rej na­da­no tytuł ksią­żę­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Księżniczka

córka księ­cia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) córka księ­cia i/lub księż­nej

 (1.2) córka króla i/lub kró­lo­wej

 (1.3) zool. ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny papug wschod­nich Psit­ta­cu­li­dae;

 (1.4) zool. ga­tu­nek słod­ko­wod­nej ryby z ro­dzi­ny pie­lę­gni­co­wa­tych;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Księżopolski

przy­miot­nik od: Księ­żo­po­le


Źródła:

SJP.pl

Księżowski

→ ksiądz; księ­ży


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do księ­dza

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) do­ty­czą­cy księ­dza, zwią­za­ny z księ­dzem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Księżpol

Księż­pol (pier­wot­nie "Księ­żo­po­le", daw­niej "Kniaź­pol," ukr. Княжпіль, ros. Княжполь) – wieś gmin­na w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bił­go­raj­skim, w gmi­nie Księż­pol.

Wieś jest so­łect­wem, sie­dzi­bą gminy wiej­skiej Księż­pol. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 1210 miesz­kań­ców i była naj­więk­szą co do licz­by lud­no­ści miej­sco­wo­ścią gminy.


Źródła:

Wikipedia

Księżulek

po­błaż­li­wie lub lek­ce­wa­żą­co o księ­dzu; księ­żu­lo, księ­żul­ko, księ­żu­nio


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ksiądz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Księżulko

po­błaż­li­wie lub lek­ce­wa­żą­co o księ­dzu rzym­sko-ka­to­lic­kim; księ­żu­lo, księ­żu­lek, księ­żu­nio


Źródła:

SJP.pl

Księżulo

po­błaż­li­wie lub lek­ce­wa­żą­co o księ­dzu rzym­sko-ka­to­lic­kim; księ­żul­ko, księ­żu­lek, księ­żu­nio


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. żart. ksiądz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Księżunio

po­błaż­li­wie lub lek­ce­wa­żą­co o księ­dzu rzym­sko-ka­to­lic­kim; księ­żu­lek, księ­żul­ko, księ­żu­lo


Źródła:

SJP.pl

Księży

→ ksiądz; księ­żow­ski


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do księ­dza

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) do­ty­czą­cy księ­dza, zwią­za­ny z księ­dzem

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od: ksiądz

 (3.2) D., C. i Ms. lp. od: księ­ża


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Księżyc

1. Księ­życ po­strze­ga­ny jako tar­cza na nie­bie lub jej część;
2. ciało nie­bie­skie krą­żą­ce do­ko­ła ja­kiejś pla­ne­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) Księ­życ wi­dzia­ny jako tar­cza na nie­bie lub jej część

 (1.2) astr. ciało nie­bie­skie obie­ga­ją­ce pla­ne­ta­a­ne­tę, pla­ne­ta kar­ło­wa­ta­a­ne­tę kar­ło­wa­tą, pla­ne­to­i­da­a­ne­to­i­dę itp.;

 (1.3) blask księ­ży­co­wy

 (1.4) sty­li­zo­wa­ny, cza­sem an­tro­po­mor­fi­zo­wa­ny księ­życ (1.1); przed­miot, fi­gu­ra, ry­su­nek itp. w kształ­cie półk­się­ży­ca


Księ­życ ( Luna, Σελήνη "Selḗnē"; pol. fraz. „Srebr­ny Glob”, „srebr­ny glob”; pol. przest. gw. poet. „mie­siąc”; pol. przest. poet. „luna” lub „łuna”) – je­dy­ny na­tu­ral­ny sa­te­li­ta Ziemi (nie li­cząc tzw. księ­ży­ców Kor­dy­lew­skie­go, które są obiek­ta­mi py­ło­wy­mi i przez niek­tó­rych ba­da­czy uwa­ża­ne za obiek­ty przej­ścio­we).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Księżycowato

→ księ­ży­co­wa­ty


Patrz:księżycowaty

Źródła:

SJP.pl

Księżycowaty

po­dob­ny do księ­ży­ca


Źródła:

SJP.pl

Księżycowość

1. cecha tego, co ma zwią­zek z księ­ży­cem;
2. zu­peł­ny brak re­a­liz­mu w czymś


Źródła:

SJP.pl

Księżycowy

1. do­ty­czą­cy Księ­ży­ca;
2. od­bi­ja­ny przez księ­życ;
3. wyz­na­cza­ny przez bieg księ­ży­ca;
4. nie­moż­li­wy do zre­a­li­zo­wa­nia; nie­re­a­li­stycz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Księ­ży­cem, do­ty­czą­cy Księ­ży­ca

 (1.2) ekspr. zob. nie­re­al­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Księżyczanin

dom­nie­ma­ny miesz­ka­niec Księ­ży­ca; Se­le­ni­ta


Źródła:

SJP.pl

Księżyczny

przy­miot­nik

 (1.1) daw. księ­ży­co­wy; zwią­za­ny z księ­ży­cem


Źródła:

Wiktionary

Księżycówka

żar­to­bli­wie: bim­ber (w do­my­śle: pę­dzo­ny se­kret­nie nocą przy świet­le księ­ży­ca); sa­mo­gon, sa­mi­zdat, krza­ków­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. żart. spoż. nie­le­gal­nie pę­dzo­na wódka, rze­ko­mo nocą, przy świet­le księ­ży­ca

 (1.2) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Le­u­rest­hes te­nu­is|ref=tak., ga­tu­nek małej mor­skiej ryby z ro­dzi­ny At­he­ri­nop­si­dae, zna­nej głów­nie z po­wo­du pory od­by­wa­nia tarła oraz nie­ty­po­we­go dla ryb miej­sca skła­da­nia ikry;

 (1.3) pot. muz. ro­dzaj akor­de­o­nu z kla­wi­sza­mi uło­żo­ny­mi w kształt półk­się­ży­ca


Księ­ży­ców­ka, lu­nar­ka, ate­ry­na ame­ry­kań­ska ("Le­u­rest­hes te­nu­is") – ga­tu­nek małej mor­skiej ryby ate­ry­noksz­tałt­nej z ro­dzi­ny At­he­ri­nop­si­dae, zna­nej głów­nie z po­wo­du pory od­by­wa­nia tarła oraz nie­ty­po­we­go dla ryb miej­sca skła­da­nia ikry. Księ­ży­ców­ka od­by­wa tarło nocą, kilka dni po nowiu lub pełni Księ­ży­ca.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Księżyk

żar­to­bli­wie: ksiądz, zwy­kle młody


Źródła:

SJP.pl

Księżyna

ek­spre­syw­nie: ksiądz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ksiądz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Księżówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bu­dy­nek, w któ­rym miesz­ka­ją księ­źa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Kslp

skró­to­wiec

 (1.1) = Ka­to­lic­kie Sto­wa­rzy­sze­nie Le­ka­rzy Pol­skich


Źródła:

Wiktionary

Ksng

skró­to­wiec

 (1.1) = Ko­mi­sja Stan­da­ry­za­cji Nazw Ge­o­gra­ficz­nych;


Źródła:

Wiktionary

Ksoanon

naj­star­sze­go typu posąg kul­to­wy w grec­kich świą­ty­niach, drew­nia­ny, w kształ­cie słupa z opra­co­wa­ną głową


Kso­a­non (stgr. ξόανον xó­a­non, lm ξόανα xóana) – naj­star­szy typ sta­ro­grec­kie­go po­są­gu kul­to­we­go wy­cio­sa­ny z drew­na i de­ko­ro­wa­ny sza­ta­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ksobność

1. cecha osoby od­bie­ra­ją­cej wszyst­kie rze­czy z ota­cza­ją­ce­go świa­ta, jakby od­no­si­ły się do niej;
2. → ksob­ny


Patrz:ksobny

Źródła:

SJP.pl

Ksobny

skie­ro­wa­ny ku sobie, idący ku sobie


przy­miot­nik

 (1.1) rzad. książk. ukie­run­ko­wa­ny na włas­ną osobę lub zwró­co­ny do włas­ne­go wnę­trza

 (1.2) anat. o mię­śniu: po­wo­du­ją­cy przy­cią­gnię­cie czę­ści ciała w kie­run­ku jego osi głów­nej

 (1.3) daw., dziś rzad. lub gwara. umiej­sco­wio­ny z lewej stro­ny lub po­ru­sza­ją­cy się z pra­wej na lewą stro­nę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ksografia

ko­lo­ro­wa fo­to­gra­fia trój­wy­mia­ro­wa


Kso­gra­fia (ang. "Xo­graph pro­cess"; z fr. xo­grap­hie na wzór xérographie) – pro­ces druku barw­nej fo­to­gra­fii au­to­ste­re­o­sko­po­wej, wy­na­le­zio­ny przez firmę Vi­su­al Pho­to­grap­hics z No­we­go Jorku.

Efekt trój­wy­mia­ro­wo­ści osią­ga­no po­przez za­sto­so­wa­nie do fo­to­gra­fii spe­cjal­ne­go cięż­kie­go apa­ra­tu mon­to­wa­ne­go na sa­mo­cho­dzie cię­ża­ro­wym (czym zaj­mo­wa­ła się firma Xo­graph Com­pa­ny); druk w po­sta­ci upo­rząd­ko­wa­ne­go dia­go­nal­ne­go wzoru kro­pek oraz na­nie­sie­nie war­stwy pla­sti­ku na wy­druk, która dzia­ła­ła jak pryz­mat.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ksograficzny

→ kso­gra­fia


Patrz:ksografia

Źródła:

SJP.pl

Ksp

[czy­taj: ka-esPE]
1. skrót od: Ko­men­da Sto­łecz­na Po­li­cji;
2. skrót od: Ka­to­lic­ka Szko­ła Pod­sta­wo­wa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Kss

skró­to­wiec

 (1.1) = Ko­mi­tet Sa­mo­o­bro­ny Spo­łecz­nej;


Źródła:

Wiktionary

Ksw

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Ksyba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. rel. w ju­da­iz­mie: ży­dow­ski do­ku­ment mał­żeń­ski okre­śla­ją­cy obo­wiąz­ki ma­jąt­ko­we męża wobec żony; ke­tu­ba

 (1.2) daw. środ. prze­stęp. i więz. po­ta­jem­nie prze­ka­zy­wa­na wia­do­mość pi­sem­na; gryps


Źródła:

Wiktionary

Ksyk

sy­cze­nie węża, gęsi itp.


Źródła:

SJP.pl

Ksykać

ina­czej: sykać


Źródła:

SJP.pl

Ksyknięcie

ina­czej: sy­knąć


Źródła:

SJP.pl

Ksyknąć

ina­czej: sy­knąć


Źródła:

SJP.pl

Ksylamit

nazwa hand­lo­wa środ­ka che­micz­ne­go do im­pre­gna­cji drew­na, sto­so­wa­ne­go w bu­dow­nict­wie w la­tach 60., 70. i 80. XX wieku, za­wie­ra­ją­ce­go sil­nie tok­sycz­ny pen­tach­lo­ro­fe­nol; Xy­la­mit


Źródła:

SJP.pl

Ksylan

jeden z bu­dul­ców ro­ślin­nych ścian ko­mór­ko­wych


Źródła:

SJP.pl

Ksylany

jeden z bu­dul­ców ro­ślin­nych ścian ko­mór­ko­wych


Źródła:

SJP.pl

Ksylem

drew­no


Źródła:

SJP.pl

Ksylemowy

→ ksy­lem


Patrz:ksylem

Źródła:

SJP.pl

Ksylen

wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny; di­me­ty­lo­ben­zen


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny uży­wa­ny głów­nie jako roz­pu­szczal­nik;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ksylenowy

→ ksy­len


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z ksy­le­nem; za­wie­ra­ją­cy ksy­len


Patrz:ksylen

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ksyleny

wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny; di­me­ty­lo­ben­zen


Ksy­le­ny – or­ga­nicz­ne związ­ki che­micz­ne z grupy wę­glo­wo­do­rów aro­ma­tycz­nych, di­me­ty­lo­we po­chod­ne ben­ze­nu. Sto­so­wa­ne są głów­nie jako wy­so­ko­wrzą­ce roz­pu­szczal­ni­ki or­ga­nicz­ne.

Ksy­len wy­stę­pu­je jako trzy izo­me­ry struk­tu­ral­ne o wzo­rze su­ma­rycz­nym #PATRZ, róż­nią­ce się po­zy­cją dwóch grup me­ty­lo­wych w sto­sun­ku do sie­bie, w pier­ście­niu ben­ze­no­wym: 1,2 ("orto"), 1,3 ("meta") i 1,4 ("para").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ksylit

1. kru­szą­cy ma­te­riał wy­bu­cho­wy;
2. al­ko­hol cu­kro­wy o pię­ciu ato­mach węgla w czą­stecz­ce, uży­wa­ny m.in. jako do­da­tek do żyw­no­ści w celu za­stą­pie­nia cukru; ksy­li­tol;
3. młoda od­mia­na węgla bru­nat­ne­go wy­ka­zu­ją­ca wy­raź­ną struk­tu­rę drew­na; li­gnit


Źródła:

SJP.pl

Ksylitol

sło­dzik, naj­czę­ściej z drze­wa brzo­zy, bę­dą­cy al­ter­na­ty­wą dla cukru; ksy­lit, cu­kier brzo­zo­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. spoż. zre­du­ko­wa­na po­chod­na ksy­lo­zy sto­so­wa­na w prze­my­śle spo­żyw­czym jako do­da­tek słu­żą­cy do sło­dze­nia żyw­no­ści;


Ksy­li­tol, #PATRZ cu­kier brzo­zo­wy, E967 – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, pię­cio­wę­glo­wy al­ko­hol po­li­hy­drok­sy­lo­wy o słod­kim smaku (cu­krol), zre­du­ko­wa­na po­chod­na ksy­lo­zy.

Sto­so­wa­ny w prze­my­śle spo­żyw­czym do sło­dze­nia jako za­mien­nik cukru (sło­dzik), głów­nie gum do żucia i cu­kier­ków ze wzglę­du na brak dzia­ła­nia próch­ni­cot­wór­cze­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ksylitolowy

→ ksy­li­tol


Patrz:ksylitol

Źródła:

SJP.pl

Ksylo-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z drew­nem lub drze­wem


Źródła:

Wiktionary

Ksylofag

or­ga­nizm odży­wia­ją­cy się drew­nem, zaz­wy­czaj groź­ny szkod­nik lasów i drew­na, np. kor­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. or­ga­nizm odży­wia­ją­cy się drew­nem;


Ksy­lo­fag, drew­no­jad (gr. "xýlon" drew­no, "phageín" jeść) – ga­tu­nek sa­prok­sy­licz­ny odży­wia­ją­cy się drew­nem, głów­nie owady (ter­mi­ty, niek­tó­re kor­ni­ko­wa­te). Przy­kła­dem ksy­lo­fa­ga jest chrząszcz "Mo­ri­nus fu­ne­re­us" z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych.

Ksy­lo­fa­gi naj­licz­niej wy­stę­pu­ją w la­sach, zwła­szcza la­sach na­tu­ral­nych. Na­le­żą do nich groź­ne szkod­ni­ki drzew.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ksylofon

per­ku­syj­ny in­stru­ment mu­zycz­ny zbu­do­wa­ny z jed­ne­go lub kilku rzę­dów drew­nia­nych pły­tek, w które ude­rza się pa­łecz­ka­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. sa­mobrz­mią­cy in­stru­ment per­ku­syj­ny (idio­fon ude­rza­ny), w któ­rym dźwięk pow­sta­je na sku­tek ude­rze­nia w sze­reg pły­tek róż­nej dłu­go­ści;


Ksy­lo­fon (gr. "ξύλον" 'drew­no' i "φωνή" 'dźwięk, głos'), har­mo­ni­ka sło­mia­na, gi­ge­ly­ra – in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy idio­fo­nów ude­rza­nych, skła­da­ją­cy się z sze­re­gu stro­jo­nych szta­bek z twar­de­go drew­na naj­czę­ściej pa­li­san­dru (wi­bra­to­rów, od któ­rych wiel­ko­ści za­le­ży wy­so­kość dźwię­ku), uło­żo­nych w jed­nym lub wię­cej rzę­dach i ude­rza­nych pa­łecz­ka­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ksylofonistka

→ ksy­lo­fo­ni­sta


Patrz:ksylofonista

Źródła:

SJP.pl

Ksylofonowy

→ ksy­lo­fon


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) muz. zwią­za­ny z ksy­lo­fo­nem, do­ty­czą­cy ksy­lo­fo­nu


Patrz:ksylofon

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ksylogen

sub­stan­cja obca w błon­ni­ku zdrew­nia­łym (li­gni­nie)


Źródła:

SJP.pl

Ksylograf

książ­ka drze­wo­ryt­ni­cza


Źródła:

SJP.pl

Ksylografia

ręcz­ne przy­go­to­wa­nie formy do druku wy­pu­kłe­go za po­mo­cą ry­to­wa­nia w drew­nie


Ksy­lo­gra­fia (gr. "ksýlon" 'drew­no' i "gráphein" 'skro­bać; ry­to­wać; ry­so­wać; pisać') – dawne okre­śle­nie sztu­ki drze­wo­ry­tu. Do­ty­czy głów­nie tech­ni­ki druku ksią­żek, gdzie tekst oraz ilu­stra­cje zo­sta­ły wy­cię­te w jed­nym kloc­ku – ma­try­cy. Druki wy­ko­na­ne tą me­to­dą okre­śla­ne są mia­nem "książ­ki blo­ko­wej".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ksyloidyna

sub­stan­cja wy­bu­cho­wa pow­sta­ją­ca na sku­tek dzia­ła­nia stę­żo­ne­go kwasu azo­to­we­go na skro­bię


Źródła:

SJP.pl

Ksylokaina

lek o dzia­ła­niu znie­czu­la­ją­cym; li­gno­ka­i­na, li­do­ka­i­na


Źródła:

SJP.pl

Ksylol

roz­pu­szczal­nik lub pa­li­wo lot­ni­cze


Źródła:

SJP.pl

Ksylolit

two­rzy­wo otrzy­my­wa­ne z mie­sza­ni­ny tlen­ku ma­gne­zu, chlor­ku ma­gne­zu, tro­cin, pia­sku i pig­men­tów; ska­ło­drzew


Źródła:

SJP.pl

Ksylolitowy

przy­miot­nik od: ksy­lo­lit


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ksy­lo­li­tem, do­ty­czą­cy ksy­lo­li­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ksylometazolina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. lek sym­pa­ty­ko­mi­me­tycz­ny, po­chod­na imi­da­zo­li­ny;


Ksy­lo­me­ta­zo­li­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na imi­da­zo­li­ny za­wie­ra­ją­ca pod­sta­wio­ną grupę ben­zy­lo­wą. Sto­so­wa­na (po­dob­nie jak jej hy­drok­sy­lo­wa po­chod­na, ok­sy­me­ta­zo­li­na) jako lek o dzia­ła­niu sym­pa­ty­ko­mi­me­tycz­nym, głów­nie bez­poś­red­nio na re­cep­to­ry α-adre­ner­gicz­ne.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ksylometr

przy­rząd do ksy­lo­me­tro­wa­nia; na­czy­nie do za­nu­rza­nia drew­na w wo­dzie w celu po­mia­ru jego miąż­szo­ści


Ksy­lo­metr (gr. "ξύλον" 'drew­no', "μέτρον" 'miara') – przy­rząd, ro­dzaj na­czy­nia, sto­so­wa­ny w den­dro­me­trii do po­mia­ru miąż­szo­ści drew­na (ob­ję­to­ści) po­przez za­nu­rze­nie w wo­dzie i po­mia­rze ob­ję­to­ści wy­par­tej wody. Me­to­da ta umoż­li­wia do­kład­ne okre­śle­nie ob­ję­to­ści drew­na, zwła­szcza frag­men­tów o nie­re­gu­lar­nym kształ­cie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ksylomka

ksy­lom­ka strix - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny sów­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Ksyloza

mo­no­sa­cha­ryd z grupy pen­toz; cu­kier drzew­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. cu­kier pro­sty na­le­żą­cy do grupy pen­toz, wy­stę­pu­ją­cy na­tu­ral­nie w drew­nie, sło­mie, łu­skach zia­ren i in­nych ma­te­ria­łach ro­ślin­nych za­wie­ra­ją­cych he­mi­ce­lu­lo­zę


Ksy­lo­za (ina­czej cu­kier drzew­ny, C5H10O5) – wę­glo­wo­dan, mo­no­sa­cha­ryd wcho­dzą­cy w skład he­mi­ce­lu­loz w po­sta­ci ksy­la­nów.

W tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej jest to biała sub­stan­cja kry­sta­licz­na, łatwo roz­pu­szczal­na w wo­dzie, eta­no­lu i ben­zy­nie. Znaj­du­je za­sto­so­wa­nie w prze­my­śle spo­żyw­czym jako śro­dek do kon­ser­wo­wa­nia owo­ców, pro­duk­cji lodów i wy­ro­bów cu­kier­ni­czych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ksymena

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Ksy­me­na, Xy­me­na – imię żeń­skie po­cho­dze­nia he­braj­skie­go, żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Szy­mon, uksz­tał­to­wa­ny za poś­red­nict­wem daw­ne­go ję­zy­ka hisz­pań­skie­go.

Imię po­zo­sta­je w Pol­sce imie­niem rzad­kim, choć licz­ba imien­ni­czek wzra­sta. W 2001 roku imię Ksy­me­na no­si­ło 385 ko­biet, a formę Xy­me­na – 90, na­to­miast w stycz­niu 2024 w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 399 ko­biet o imie­niu Ksy­me­na i 120 ko­biet o imie­niu Xy­me­na na­da­nym jako imię pier­wsze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ksymeniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ksy­me­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Ksywa

ksyw­ka;
1. pse­u­do, przez­wi­sko
2. gwara prze­stęp­cza


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­stęp. przez­wi­sko, pse­u­do­nim

 (1.2) więz. gwara prze­stęp­cza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ksywka

ksywa;
1. pse­u­do, przez­wi­sko
2. gwara prze­stęp­cza


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ksywa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Kszatrija

in­dyj­ski ry­cerz, czło­nek kasty ry­cer­skiej w In­diach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) in­dyj­ski ry­cerz, czło­nek warny;


Ksza­tri­ja (de­wa­na­ga­ri क्षत्रिय, trl. kṣatriya) – czło­nek dru­giej naj­wyż­szej warny w hin­du­iz­mie. Na­le­że­li do niej ry­ce­rze oraz wład­cy i rząd­cy. Głów­nym celem, do któ­re­go po­wi­nien dążyć ksza­tri­ja jest dhar­ma.

Bha­ga­wad­gi­ta wy­mie­nia cechy, ja­ki­mi ksza­tri­jo­wie winni się odz­na­czać:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Kszemendra

poeta in­dyj­ski ży­ją­cy w XI wieku


Źródła:

SJP.pl

Kształcenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­ka­zy­wa­nie komuś wie­dzy lub/i umie­jęt­no­ści, na­u­cza­nie

 (1.2) stwa­rza­nie wa­run­ków do roz­wo­ju czy­ichś zdol­no­ści i na­by­wa­nia prze­zeń wie­dzy oraz umie­jęt­no­ści


Kształ­ce­nie – ca­łość doś­wiad­czeń skła­da­ją­cych się na pro­ces zdo­by­wa­nia przez jed­nost­kę umie­jęt­no­ści, wie­dzy oraz ro­zu­mie­nia ota­cza­ją­ce­go ją świa­ta.

Kształ­ce­nie obej­mu­je za­rów­no pro­ces na­u­cza­nia, jak i ucze­nia się. Po­ję­cie kształ­ce­nie czę­sto utoż­sa­mia się z for­mal­nym kształ­ce­niem w in­sty­tu­cjach sy­ste­mu szkol­nict­wa.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Kształceniowy

prze­ka­zu­ją­cy, po­sze­rza­ją­cy pe­wien zasób wie­dzy, roz­wi­ja­ją­cy umie­jęt­no­ści w ja­kiejś dzie­dzi­nie


Źródła:

SJP.pl

Kształcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od kształt


Źródła:

Wiktionary

Kształcić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wyksz­tał­cić)

 (1.1) prze­ka­zy­wać swoją wie­dzę lub/i umie­jęt­no­ści

 (1.2) stwa­rzać wa­run­ki do roz­wo­ju czy­ichś zdol­no­ści i na­by­wa­nia prze­zeń wie­dzy i umie­jęt­no­ści

 (1.3) roz­wi­jać lub utr­wa­lać okre­ślo­ne cechy cha­rak­te­ru

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny kształ­cić się (dk. wyksz­tał­cić się)

 (2.1) zdo­by­wać wie­dzę, umie­jęt­no­ści


Źródła:

Wiktionary

Kształt

ogól­ny zarys cze­goś; forma; po­stać


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zarys przed­mio­tu, inny przed­miot, fi­gu­ra lub bryła, które ten przed­miot przy­po­mi­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Kształtka

Kształt­ka – go­to­wy ele­ment me­cha­niz­mu, urzą­dze­nia lub pre­fa­bry­kat o kształ­cie nie­wy­ma­ga­ją­cym dal­szej obrób­ki me­cha­nicz­nej lub che­micz­nej. Kształt­ki – zwy­kle w za­leż­no­ści od sto­so­wa­ne­go ma­te­ria­łu i za­sto­so­wa­nia – otrzy­mu­je się w pro­ce­sach od­le­wa­nia, kucia, wy­kra­wa­nia, tło­cze­nia, wtry­sku i in


Źródła:

Wikipedia

Kształtniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: kształt­nie


Źródła:

SJP.pl

Kształtniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: kształt­ny


Źródła:

SJP.pl

Kształtność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest kształt­ne; cecha tych, któ­rzy są kształt­ni


Źródła:

Wiktionary

Kształtny

przy­miot­nik

 (1.1) (o rze­czy) ład­nie uksz­tał­to­wa­ny

 (1.2) (o oso­bie) zgrab­ny, wy­glą­da­ją­cy przy­jem­nie dla oka


Źródła:

Wiktionary

Kształtowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|kształ­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Kształtować

na­da­wać kształt, formę; for­mo­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) na­da­wać kształt rze­czom

 (1.2) wpły­wać na coś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny kształ­to­wać się

 (2.1) o rze­czach ma­te­rial­nych: przy­bie­rać kształt, wy­gląd

 (2.2) o ab­strak­tach: przyj­mo­wać formę

 (2.3) osią­gać jakiś po­ziom, pewną licz­bę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Kształtownica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urzą­dze­nie, przy­rząd do for­mo­wa­nia, kształ­to­wa­nia cze­goś


Źródła:

Wiktionary

Kształtownik

wyrób wal­co­wa­ny o dużej dłu­go­ści i róż­nym kształ­cie prze­kro­ju po­przecz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wyrób wal­co­wa­ny o dużej dłu­go­ści i róż­nym kształ­cie prze­kro­ju po­przecz­ne­go


Kształ­tow­nik, pro­fil – ele­ment kon­struk­cyj­ny o dużej dłu­go­ści wzglę­dem wy­mia­rów sta­łe­go prze­kro­ju po­przecz­ne­go (ro­zu­mia­ny także jako pręt), wy­ko­na­ny naj­czę­ściej ze stali wal­co­wa­nej lub gię­tej na zimno, sto­pów alu­mi­nium lub wy­tło­czo­ny z two­rzy­wa sztucz­ne­go (np. PVC).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Kształtowy

przy­miot­nik od: kształt


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z kształ­tem, do­ty­czą­cy kształ­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Kształtujący

na­da­wać kształt, formę; for­mo­wać


Patrz:kształtować

Źródła:

SJP.pl

Kształty

ogól­ny zarys cze­goś; forma; po­stać


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) fi­gu­ra, syl­wet­ka czło­wie­ka

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­rze­czo­wy.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: kształt


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Kształtówka

ele­ment bu­dow­la­ny, cegła o spe­cjal­nym kształ­cie lub od­po­wied­nio wy­gię­ty ele­ment sta­lo­wy


Źródła:

SJP.pl

Kszyk

ptak łowny z ro­dzi­ny sie­wek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Gal­li­na­go gal­li­na­go|ref=tak., mały, dłu­go­dzio­by, jas­no­brą­zo­wy ptak eu­raz­ja­tyc­ki;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary