Ir

sym­bol irydu, pier­wiast­ka che­micz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. miesz­ka­niec Ir­lan­dii po­cho­dze­nia cel­tyc­kie­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ir-Sensor

[czy­taj: ir sen­sor lub ajer sen­sor] urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne, sto­so­wa­ne we współ­czes­nej tech­ni­ce, które od­bie­ra pro­mie­nie pod­czer­wo­ne i wy­sy­ła­ne za po­mo­cą tych pro­mie­ni sy­gna­ły; czuj­nik pro­mie­ni pod­czer­wo­nych


Źródła:

SJP.pl

Ira

[czy­taj: ira] skrót od: Irish Re­pu­bli­can Army; Ir­landz­ka Armia Re­pu­bli­kań­ska - nie­le­gal­na armia mi­li­tar­na dą­żą­ca do oder­wa­nia Ir­lan­dii Pół­noc­nej od Wiel­kiej Bry­ta­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż., zgru­bie­nie od Irena


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Iracki

→ Irak; ira­kij­ski


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Irak


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Iraimbilanja

[czy­taj: irajm­bi­lan­dza] zdaw­ko­wa mo­ne­ta Ma­da­ga­ska­ru


Ira­im­bi­lan­ja (dosł. jęz. malg. "waga jed­ne­go że­la­za") – mo­ne­ta zdaw­ko­wa uży­wa­na na Ma­da­ga­ska­rze jako rów­no­war­tość 1/5 aria­ry i 1 nie­u­ży­wa­ne­go już fran­ka mal­ga­skie­go. Oprócz ma­u­re­tań­skie­go kho­u­mu to je­dy­ny przy­pa­dek na świe­cie, gdy wa­lu­ta nie dzie­li się w mo­ne­tach zdaw­ko­wych na czę­ści dzie­sięt­ne lub setne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Irak

pań­stwo w Azji ze sto­li­cą w Bag­da­dzie; Re­pu­bli­ka Iraku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Azji ze sto­li­cą w Bag­da­dzie;


Irak, Re­pu­bli­ka Iraku ( ‏العراق‎, trl. "Al-'Irāq", trb. "Al-Irak"; ‏جمهورية العراق‎, trb. "Dżum­hu­rij­jat al-Irak", kurd. ‏كۆماری عێراق‎, trl. "Komarî 'Êraq", trb. "Ko­ma­ri Erak"; asyr. ‏ܩܘܛܢܝܘܬܐ ܕܥܝܪܐܩ‎) – pań­stwo arab­skie na Bli­skim Wscho­dzie, le­żą­ce nad Za­to­ką Per­ską.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irakijczyk

oby­wa­tel Iraku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Iraku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irakijka

oby­wa­tel­ka Iraku


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Iraku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irakijski

→ Irak; irac­ki


Źródła:

SJP.pl

Iraklion

mia­sto w Gre­cji; He­ra­klion


Źródła:

SJP.pl

Iran

1. pań­stwo w Azji ze sto­li­cą w Te­he­ra­nie; Is­lam­ska Re­pu­bli­ka Iranu;
2. pasmo gór­skie na wy­spie Bor­neo


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Azji;

 (1.2) geogr. hisz­pań­ska miej­sco­wość w Ka­ta­lo­nii, w pro­win­cji Lle­i­da;


Iran, pełna nazwa Is­lam­ska Re­pu­bli­ka Iranu, w Eu­ro­pie daw­niej znany jako Per­sja – pań­stwo na Bli­skim Wscho­dzie, le­żą­ce mię­dzy Mo­rzem Ka­spij­skim na pół­no­cy a Za­to­ką Per­ską i Za­to­ką Omań­ską na po­łud­niu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Iranista

1. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ira­ni­sty­ki (znaw­ca ję­zy­ków irań­skich, kul­tu­ry, li­te­ra­tu­ry, hi­sto­rii Iranu)
2. uni­wer­sy­tec­ki stu­dent ira­ni­sty­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ba­dacz ję­zy­ków irań­skich


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Iranistka

→ ira­ni­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ba­dacz­ka ję­zy­ków irań­skich


Patrz:iranista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Iranistyczny

→ ira­ni­sty­ka


Patrz:iranistyka

Źródła:

SJP.pl

Iranistyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ję­zy­ków irań­skich i irań­skie­go ob­sza­ru kul­tu­ro­we­go (Af­ga­ni­stan, Iran oraz Ta­dży­ki­stan);


Ira­ni­sty­ka – jedna z dzie­dzin orien­ta­li­sty­ki, zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ję­zy­ków irań­skich i irań­skie­go ob­sza­ru kul­tu­ro­we­go, do któ­re­go za­li­cza się współ­czes­ne pań­stwa: Af­ga­ni­stan, Iran oraz Ta­dży­ki­stan. Obok badań sku­pio­nych prze­de wszyst­kim na Ira­nie i jego ję­zy­ku – per­skim, ba­da­cze opra­co­wu­ją kul­tu­ry i ję­zy­ki po­zo­sta­łych ludów irań­skich, np.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Iranka

ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny mu­cho­łów­ko­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ira­nia gut­tu­ra­lis|ref=tak., ga­tu­nek nie­wiel­kich pta­ków z ro­dzi­ny mu­cho­łów­ko­wa­tych;

 (1.2) ornit. osob­nik ptaka z ga­tun­ku ira­nek (1.1)


Iran­ka ("Ira­nia gut­tu­ra­lis") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny mu­cho­łów­ko­wa­tych (Mu­sci­ca­pi­dae), je­dy­ny z ro­dza­ju Ira­nia. Za­miesz­ku­je za­chod­nią i środ­ko­wą Azję. Nie wy­róż­nia się pod­ga­tun­ków. Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Iranolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie ira­no­lo­gii (stu­diów nad ję­zy­kiem, kul­tu­rą i li­te­ra­tu­rą irań­ską); ira­ni­sta


Źródła:

SJP.pl

Iraser

laser pra­cu­ją­cy w za­kre­sie czę­stot­li­wo­ści od­po­wia­da­ją­cych pro­mie­nio­wa­niu pod­czer­wo­ne­mu


Źródła:

SJP.pl

Iratamente

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: gniew­nie


Źródła:

SJP.pl

Irawadi

1. naj­dłuż­sza rzeka w Bir­mie;
2. ni­zi­na w Bir­mie


Ira­wa­di (birm. ဧရာဝတီမြစ်, wym., Ir­ra­wad­dy) – rzeka na te­re­nie Chin i Mjan­my (naj­dłuż­sza rzeka tego kraju) o dł. 2150 km i po­wierzch­ni do­rze­cza wy­no­szą­cej 430 tys. km².

Wy­pły­wa z po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści Wy­ży­ny Ty­be­tań­skiej w Chi­nach. Przy uj­ściu do Morza An­da­mań­skie­go two­rzy deltę o po­wierzch­ni 30 tys. km². Głów­ne do­pły­wy: (prawe) Mu i Czin­du­in, (lewe) Shwe­li, Mjitn­ge.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Irań.

skrót od: irań­ski


Źródła:

SJP.pl

Irańczyk

oby­wa­tel Iranu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Iranu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irański

zwią­za­ny z Ira­nem


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Iran

 (1.2) jęz. od­no­szą­cy się do po­dro­dzi­ny ję­zy­ków in­do­e­u­ro­pej­skich, któ­ry­mi po­słu­gu­je się około 75 mln osób za­miesz­ku­ją­cych Bli­ski i Środ­ko­wy Wschód oraz Azję Środ­ko­wą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irańskość

→ irań­ski


Patrz:irański

Źródła:

SJP.pl

Irbicki

→ Irbit (mia­sto w Rosji), np. jar­mark ir­bic­ki


Źródła:

SJP.pl

Irbid

mia­sto w pół­noc­nej Jor­da­nii


Irbid (arab. مدينة إربد) – mia­sto w pół­noc­nej Jor­da­nii, w po­bli­żu gra­ni­cy z Syrią, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny mu­ha­fa­zy Irbid, po­ło­żo­ne ok. 29 km na po­łud­nio­wy wschód od Je­zio­ra Ga­li­lej­skie­go. W 2020 roku li­czy­ło 557 tys. miesz­kań­ców. Trze­cie co do wiel­ko­ści mia­sto kraju. W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł spo­żyw­czy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Irbil

mia­sto w pół­noc­nym Iraku; Arbil


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w pół­noc­nym Iraku;


Irbil, Arbil (akad. Ar­ba­il; ‏اربيل‎; Hewlêr; asyr. ܐܪܒܝܠ – "Arab’ilu"; Erbil) – mia­sto w pół­noc­nym Iraku, na za­chod­nim po­gó­rzu Gór Kur­dy­stań­skich, oś­ro­dek mu­ha­fa­zy Irbil i sto­li­ca Kur­dyj­skie­go Okrę­gu Au­to­no­micz­ne­go, za­miesz­ki­wa­ne przez pra­wie mi­lion osób (głów­nie sun­nic­kich Kur­dów i chrze­ści­jań­skich Asy­ryj­czy­ków).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irbilski

→ Irbil


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ir­bi­lem, do­ty­czą­cy Ir­bi­lu


Patrz:Irbil

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irbis

duży dra­pież­nik z ro­dzi­ny kotów, wy­stę­pu­je w wy­so­kich gó­rach Azji; pan­te­ra śnież­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pant­he­ra uncia|Schre­ber|ref=tak., ssak z ro­dzi­ny ko­to­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy w Azji Środ­ko­wej;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irbit

mia­sto w Rosji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, znaj­du­ją­ca się na te­re­nie ob­wo­du swier­dłow­skie­go, ucho­dzi do Nicy w do­rze­czu rzeki Tury;


Irbit (ros. Ирбит) – mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w ob­wo­dzie swier­dłow­skim, przy uj­ściu rzeki Iribt do Nicy (do­rze­cze Obu). 47 300 miesz­kań­ców (2003).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irc

[czy­taj: irc albo i-er-ce] usłu­ga in­ter­ne­to­wa poz­wa­la­ją­ca na pro­wa­dze­nie roz­mów na cza­tach (skrót od: ang. In­ter­net Relay Chat)


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, mę­sko­rze­czo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) in­form. pro­to­kół in­ter­ne­to­wy umoż­li­wia­ją­cy roz­mo­wę z in­ny­mi użyt­kow­ni­ka­mi po­łą­czo­ny­mi z wy­bra­nym bez­poś­red­nio lub gru­po­wo na ka­na­łach;

 (1.2) środ. in­form. kanał na ser­we­rze opar­tym na pro­to­ko­le IRC (1.1)

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) in­form. do­ty­czą­cy pro­to­ko­łu IRC (1.1)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irc-Ować

kon­tak­to­wać się za po­mo­cą IRC-a; ir­co­wać


Źródła:

SJP.pl

Irc-Owy

→ IRC; ir­co­wy


Źródła:

SJP.pl

Ircha

mięk­ka skóra, ro­dzaj dwu­stron­ne­go zam­szu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj zam­szu


Ircha (łac. "hir­cus" – ko­zioł) – wy­pra­wio­na cien­ka skóra owcza bądź in­nych zwie­rząt, znaj­du­ją­ca za­sto­so­wa­nie przy po­le­ro­wa­niu i czy­szcze­niu de­li­kat­nych gład­kich po­wierzch­ni, np. ka­ro­se­rii sa­mo­cho­do­wych, przy­rzą­dów op­tycz­nych, oku­la­rów. Także ma­te­riał syn­te­tycz­ny o po­dob­nych wła­ści­wo­ściach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irchopodobny

ma­ją­cy niek­tó­re wła­ści­wo­ści irchy, przy­po­mi­na­ją­cy irchę


Źródła:

SJP.pl

Irchowy

zwią­za­ny z irchą


Źródła:

SJP.pl

Ircia

zdrob­nie­nie od: Irena (imię żeń­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. od: Irena


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ircować

kon­tak­to­wać się za po­mo­cą IRC-a; IRC-ować


Źródła:

SJP.pl

Ircownik

osoba ko­rzy­sta­ją­ca z IRC-a


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) użyt­kow­nik ka­na­łu in­ter­ne­to­we­go IRC


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ircowy

do­ty­czą­cy IRC-a, usłu­gi sie­cio­wej umoż­li­wia­ją­cej jed­no­czes­ną, sy­mul­ta­nicz­ną roz­mo­wę z wie­lo­ma oso­ba­mi na raz; IRC-owy


Źródła:

SJP.pl

Irda

sy­stem bez­prze­wo­do­wej trans­mi­sji da­nych z wy­ko­rzy­sta­niem pro­mie­nio­wa­nia pod­czer­wo­ne­go; IRDA, IrDA


Źródła:

SJP.pl

Ireczek

zdrob­nie­nie od: Ire­ne­usz (imię mę­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Ire­ne­usz


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ireczkowie

zdrob­nie­nie od: Ire­ne­usz (imię mę­skie)


Źródła:

SJP.pl

Ireczkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Irecz­ka lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Iredyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Irek

zdrob­nie­nie od: Ire­ne­usz (imię mę­skie); Iruś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Ire­ne­usz

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: Irka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irena

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irene

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Ireneusz

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Ire­ne­usz (gr. "ei­re­na­ios" – „spo­koj­ny, po­ko­jo­wy”) – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. W Pol­sce po­ja­wi­ło się w XIX wieku.

Żeń­ski od­po­wied­nik: Irena. Zdrob­nie­nia: Ire­czek, Irek, Iruś.

W stycz­niu 2025 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 58259 męż­czyzn o imie­niu Ire­ne­usz na­da­nym jako imię pier­wsze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ireneuszostwo

Ire­ne­usz z mał­żon­ką; Ire­ne­u­szo­wie


Źródła:

SJP.pl

Ireneuszowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) przest. żona Ire­ne­u­sza


Źródła:

Wiktionary

Ireneuszowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Ireneuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ire­ne­u­sza lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Ireniczny

→ ire­nizm


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ire­niz­mem, do­ty­czą­cy ire­niz­mu

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) pro­mu­ją­cy pokój, dą­żą­cy do za­prze­sta­nia walki i za­war­cia po­ko­ju


Patrz:irenizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ireniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ireny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Irenista

zwo­len­nik ire­niz­mu, kie­run­ku w chrze­ści­jań­stwie dą­żą­ce­go do znie­sie­nia róż­nic mię­dzy wyz­na­nia­mi


Źródła:

SJP.pl

Irenistka

→ ire­ni­sta


Patrz:irenista

Źródła:

SJP.pl

Irenistyczny

→ ire­nizm


Patrz:irenizm

Źródła:

SJP.pl

Irenizm

kie­ru­nek w te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej, dą­żą­cy do znie­sie­nia róż­nic mię­dzy wyz­na­nia­mi


Ire­nizm (gr. εἰρήνη "ei­re­ne", „pokój”) – w te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej kie­ru­nek dą­żą­cy do zni­we­lo­wa­nia róż­nic mię­dzy wyz­na­nia­mi i przy­wró­ce­nia jed­no­ści drogą wza­jem­nych ustępstw dok­try­nal­nych; także po­sta­wa ot­war­to­ści i życz­li­wo­ści w roz­wią­zy­wa­niu spor­nych za­gad­nień; prze­ciw­ny kon­ser­wa­tyz­mo­wi spo­łecz­ne­mu i wyz­na­nio­we­mu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Irenka

zdrob­nie­nie od: Irena (imię żeń­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż., zdrob­nie­nie od Irena


Iren­ka – stru­ga, pra­wo­stron­ny do­pływ Wie­prza o dłu­go­ści 11,15 km.

Źró­dło Iren­ki sta­no­wi Staw Okręt Dolny w Ry­kach. Na­stęp­nie prze­pły­wa ona przez Dę­blin i na pół­noc od wsi Bo­ro­wa-Skoki ucho­dzi do Wie­prza tuż przed jego uj­ściem do Wisły.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irenologia

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­nia­mi nad po­ko­jem


Źródła:

SJP.pl

Irezyna

krza­cza­sta ro­śli­na do­nicz­ko­wa o de­ko­ra­cyj­nych li­ściach, upra­wia­na jako jed­no­rocz­na; osią­ga wy­so­kość do 30 cm


Źródła:

SJP.pl

Irga

1. ro­śli­na (krzew, rza­dziej drzew­ko) z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych;
2. od­mia­na ziem­nia­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Co­to­ne­a­ster|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych;


Irga ("Co­to­ne­a­ster" Medik.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych. W za­leż­no­ści od kla­sy­fi­ka­cji wy­róż­nia się tu ok. 80–90 ga­tun­ków sze­ro­ko uj­mo­wa­nych lub ok. 260 ga­tun­ków wąsko uj­mo­wa­nych. W więk­szo­ści rosną one w Hi­ma­la­jach i za­chod­nich Chi­nach, ale za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je nie­mal całą Eu­raz­ję (bez Ja­po­nii i czę­ści po­łud­nio­wo-wschod­niej) oraz pół­noc­ną Afry­kę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irgapiryna

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­bó­lo­we­go, prze­ciw­go­rącz­ko­we­go i prze­ciw­za­pal­ne­go, za­wie­ra­ją­ce­go fe­ny­lo­bu­ta­zon i pi­ra­mi­don


Źródła:

SJP.pl

Iriański

przy­miot­nik od: Irian Za­chod­ni (dawna pro­win­cja In­do­nez­ji)


Źródła:

SJP.pl

Iridium

Iri­dium – sy­stem 66 (nie li­cząc za­pa­so­wych) sztucz­nych sa­te­li­tów te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych roz­mie­szczo­nych na sze­ściu or­bi­tach oko­ło­ziem­skich na wy­so­ko­ści 780 km.

Sy­stem ten pier­wot­nie miał po­sia­dać 77 sa­te­li­tów, a po­nie­waż pier­wia­stek che­micz­ny iryd ma licz­bę ato­mo­wą 77, stąd nazwa tego sy­ste­mu.


Źródła:

Wikipedia

Irina

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Iris

dia­frag­ma iris - ro­dzaj maski za­ciem­nia­ją­cej część kadru fil­mo­we­go; dia­frag­ma iry­so­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni i uo­so­bie­nie tęczy, po­słan­ka bogów do ludzi;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 7;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irka

zdrob­nie­nie od: Irena (imię żeń­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) po­u­fa­ła forma imie­nia Irena

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­o­so­bo­wy.

 (2.1) D. lp. od: Irek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irkowie

Irek z mał­żon­ką


Źródła:

SJP.pl

Irkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Irka lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Irkuck

mia­sto na Sy­be­rii w Rosji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Rosji, na Sy­be­rii, po­ło­żo­ne nad rzeką Irkut;


Ir­kuck ( Иркутск, "Ir­kutsk") – mia­sto w Rosji, sto­li­ca ob­wo­du ir­kuc­kie­go.

Głów­ny oś­ro­dek go­spo­dar­czy, kul­tu­ral­ny (muzea) i na­u­ko­wy (uni­wer­sy­tet zał. 1918) Sy­be­rii Wschod­niej z roz­wi­nię­tym prze­my­słem ma­szy­no­wym (jedne z naj­więk­szych w Rosji za­kła­dy lot­ni­cze „Irkut”), alu­mi­nio­wym, ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych, drzew­nym, skó­rza­nym i spo­żyw­czym. W mie­ście znaj­du­je się elek­trow­nia wodna o mocy 660 MW.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irkucki

przy­miot­nik od mia­sta Ir­kuck


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ir­kuc­kiem (mia­stem w Rosji)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irkut

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, lewy do­pływ An­ga­ry;


Zo­bacz też: Irkut (za­kła­dy lot­ni­cze).

Irkut – rzeka w Rosji, lewy do­pływ An­ga­ry.

Dłu­gość 488 km, po­wierzch­nia do­rze­cza 15 tys. km². Swoje źró­dła ma w Sa­ja­nie Wschod­nim. U uj­ścia Ir­ku­tu do An­ga­ry leży Ir­kuck.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Irl

[czy­taj: i-er-el lub aj-er-el] irl; śro­do­wi­sko­wo:
1. ma­ją­cy miej­sce w praw­dzi­wym świe­cie;
2. w praw­dzi­wym świe­cie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Irl.

skrót od: ir­landz­ki


skrót

 (1.1) = ir­landz­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irla

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Irlandczyk

1. oby­wa­tel Ir­lan­dii;
2. oby­wa­tel Ir­lan­dii Pół­noc­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba na­ro­do­wo­ści ir­landz­kiej, oby­wa­tel Ir­lan­dii; także. miesz­ka­niec Ir­lan­dii Pół­noc­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irlandia

1. wyspa na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim;
2. pań­stwo w Eu­ro­pie ze sto­li­cą w Du­bli­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Eu­ro­pie;

 (1.2) geogr. wyspa mię­dzy Oce­a­nem At­lan­tyc­kim i Mo­rzem Ir­landz­kim;


Ir­lan­dia ( Éire, Ire­land), także Re­pu­bli­ka Ir­lan­dii (irl. Po­blacht na hÉireann, ang. Re­pu­blic of Ire­land) – pań­stwo wy­spiar­skie w za­chod­niej czę­ści Eu­ro­py, zaj­mu­ją­ce więk­szość te­ry­to­rium wyspy Ir­lan­dia, czło­nek Unii Eu­ro­pej­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irlandka

1. oby­wa­tel­ka Ir­lan­dii;
2. oby­wa­tel­ka Ir­lan­dii Pół­noc­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta na­ro­do­wo­ści ir­landz­kiej, oby­wa­tel­ka Ir­lan­dii; także. miesz­kan­ka Ir­lan­dii Pół­noc­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irlandzki

przy­miot­nik od: Ir­lan­dia, Ir­lan­dia Pół­noc­na


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Ir­lan­dii lub Ir­land­czy­ków

 (1.2) od­no­szą­cy się do wyspy Ir­lan­dia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język cel­tyc­ki uży­wa­ny przez Ir­land­czy­ków;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irlandzkojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem ir­landz­kim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem ir­landz­kim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku ir­landz­kim


Źródła:

Wiktionary

Irlandzkość

→ ir­landz­ki


Patrz:irlandzki

Źródła:

SJP.pl

Irma

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irmina

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Ir­mi­na – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Wy­wo­dzi się od zdrob­nie­nia grupy imion roz­po­czy­na­ją­cych się na "irm" – od "irmen", co oz­na­cza „czczo­ny, sza­no­wa­ny”.

W stycz­niu 2025 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 5003 ko­bie­ty o imie­niu Ir­mi­na na­da­nym jako imię pier­wsze. Dla po­rów­na­nia, naj­czę­ściej na­da­ne imię pier­wsze – Anna – nosi 1 068 330 osób.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irmininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ir­mi­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Irminka

zdrob­nie­nie od: Ir­mi­na (imię żeń­skie)


Źródła:

SJP.pl

Irokeski

przy­miot­nik od: Iro­kez


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Iro­ke­za­mi, do­ty­czą­cy Iro­ke­zów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irokez

fry­zu­ra cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się pasem dłuż­szych wło­sów, bie­gną­cych od gór­nej czę­ści czoła aż po kark, cza­sem kró­cej, po­pu­lar­na m.in. wśród pun­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) włosy uło­żo­ne w sto­ją­cy grze­bień, ko­ja­rzo­ne z sub­kul­tu­rą punk


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irokezi

ple­mię in­diań­skie


Iro­ke­zi (nazwa włas­na: "Ha­u­de­no­sa­u­nee") – liga ple­mion (Mo­haw­ków, One­i­dów, Onon­da­gów, Ka­ju­gów i Se­ne­ków, od wrze­śnia 1722 także Tu­ska­ro­rów, a nieco póź­niej rów­nież 6 ple­mion ka­na­dyj­skich Wy­an­do­tów) In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej za­miesz­ku­ją­cych te­re­ny na wschód od Wiel­kich Je­zior i na po­łud­nie od Rzeki św. Wa­wrzyń­ca, czyli pół­noc­ną część sta­nów Nowy Jork, Pen­syl­wa­nii i Maine, nie­mal cały stan Ver­mont oraz po­łud­nio­we ob­sza­ry ka­na­dyj­skich pro­win­cji Qu­e­bec i On­ta­rio.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Irokezka

In­dian­ka Ame­ry­ki Pół­noc­nej


Źródła:

SJP.pl

Iron

be­zbarw­na ciecz o za­pa­chu fioł­ków, wy­stę­pu­ją­ca w ko­rze­niach fioł­ków oraz ko­sać­ców i wy­ko­rzy­sty­wa­na jako do­da­tek do olej­ków za­pa­cho­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. wzór che­micz­ny|C14H22O., be­zbarw­ny, ole­i­sty, pach­ną­cy fioł­ka­mi zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy ke­to­nów, sto­so­wa­ny jako skład­nik per­fum


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Iron.

skrót od: iro­nicz­ny, iro­nicz­nie (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


skrót

 (1.1) = iro­nicz­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ironia

1. ukry­ta zło­śli­wość, po­gar­da lub kpina wy­ra­żo­na przy po­mo­cy po­zor­nej apro­ba­ty;
2. iro­nia losu - nagły, nie­ko­rzyst­ny obrót wy­pad­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­wo­a­lo­wa­na drwi­na, szy­der­stwo lub zło­śli­wość ukry­te pod po­zor­ną apro­ba­tą;


Iro­nia (grec. "εἰρωνεία" eironeía, do­słow­nie „prze­sta­wie­nie, po­zo­ro­wa­nie“) – spo­sób wy­po­wia­da­nia się, opar­ty na za­mie­rzo­nej niez­god­no­ści, naj­czę­ściej prze­ci­wień­stwie, dwóch po­zio­mów wy­po­wie­dzi: do­słow­ne­go i ukry­te­go, np. w zda­niu "Jaka pię­kna po­go­da" wy­po­wie­dzia­nym w trak­cie ulewy. W kla­sycz­nej re­to­ry­ce iro­nia sta­no­wi jeden z tro­pów, jest za­li­cza­na także do pod­sta­wo­wych ka­te­go­rii w este­ty­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ironicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) uży­wa­jąc iro­nii; po­zor­nie szcze­rze/praw­dzi­wie


Źródła:

Wiktionary

Ironiczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: iro­nicz­nie


Źródła:

SJP.pl

Ironiczność

→ iro­nicz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest iro­nicz­ne; cecha tych, któ­rzy są iro­nicz­ni


Patrz:ironiczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ironiczny

żar­to­bli­wy z nutką zło­śli­wo­ści


przy­miot­nik

 (1.1) za­wie­ra­ją­cy ukry­te szy­der­stwo, drwią­cy pod po­zo­rem cze­goś in­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ironista

osoba drwią­ca, iro­ni­zu­ją­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto czę­sto za­cho­wu­je się iro­nicz­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ironistka

→ iro­ni­sta


Patrz:ironista

Źródła:

SJP.pl

Ironizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­po­wia­da­nie się o czymś z iro­nią, z prze­ką­sem


Źródła:

Wiktionary

Ironizować

wy­po­wia­dać się z iro­nią, sar­kaz­mem


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) mówić o czymś w spo­sób iro­nicz­ny / z iro­nią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irpień

Irpiń;
1. mia­sto na Ukra­i­nie;
2. rzeka na Ukra­i­nie, prawy do­pływ Dnie­pru


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Ukra­i­nie w ob­wo­dzie ki­jow­skim, po­ło­żo­ne nad rzeką Ir­pie­nią (2.1) ;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub żeń­ski, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. rzeka w Ukra­i­nie, prawy do­pływ Dnie­pru;


Ir­pień ( Ірпінь, "Irpiń") – mia­sto na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie ki­jow­skim, w re­jo­nie bu­czań­skim; leży w aglo­me­ra­cji ki­jow­skiej; liczy 63 tys. miesz­kań­ców (2024).

Ir­pień leży na lewym brze­gu Ir­pie­nia i pra­wym brze­gu Buczy, na pół­noc­ny za­chód od Ki­jo­wa i na po­łud­nie od Buczy, na pół­noc od któ­rej znaj­du­je się port lot­ni­czy Kijów-Ho­sto­mel. Znaj­du­je tu się sta­cja ko­le­jo­wa Ir­pień, po­ło­żo­na na linii Kijów – Ko­ro­steń – Kowel.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irpieński

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Ir­pie­nia


Źródła:

Wiktionary

Irpiń

Ir­pień;
1. mia­sto na Ukra­i­nie;
2. rzeka na Ukra­i­nie, prawy do­pływ Dnie­pru


Źródła:

SJP.pl

Irq

skrót od: In­ter­rupt Re­qu­est, w in­for­ma­ty­ce: kanał prze­sy­ła­nia in­for­ma­cji mię­dzy urzą­dze­nia­mi kom­pu­te­ra a jego pro­ce­so­rem


Źródła:

SJP.pl

Irracjonalista

osoba my­ślą­ca ir­ra­cjo­nal­nie, nie tłu­ma­czą­ca i nie po­strze­ga­ją­ca w re­al­ny spo­sób


Źródła:

SJP.pl

Irracjonalistka

→ ir­ra­cjo­na­li­sta


Patrz:irracjonalista

Źródła:

SJP.pl

Irracjonalistyczny

→ ir­ra­cjo­na­lizm


Patrz:irracjonalizm

Źródła:

SJP.pl

Irracjonalizm

1. kie­ro­wa­nie się czymś po­za­ro­zu­mo­wym, wiarą, in­tu­i­cją, odru­chem itp.;
2. w fi­lo­zo­fii: za­ło­że­nie o nie­moż­no­ści ro­zu­mo­we­go poz­na­nia rze­czy­wi­sto­ści


Ir­ra­cjo­na­lizm ( ir­ra­tio­na­lis – nie­ro­zu­mo­wy) – po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny gło­szą­cy, że rze­czy­wi­sto­ści nie da się poz­nać w ra­cjo­nal­ny spo­sób, przy­pi­su­ją­cy naj­wyż­szą war­tość po­za­ro­zu­mo­wym środ­kom poz­naw­czym.

Ir­ra­cjo­na­lizm był po­sta­wą ty­po­wą dla ro­man­tyz­mu i mo­der­niz­mu. Henri Berg­son uwa­żał, że czło­wiek ma do dy­spo­zy­cji dwie wła­dze poz­naw­cze: in­te­lekt i in­tu­i­cję, sta­wia­jąc wyżej in­tu­i­cję.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Irracjonalnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ir­ra­cjo­nal­ny


Źródła:

Wiktionary

Irracjonalność

→ ir­ra­cjo­nal­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest ir­ra­cjo­nal­ne


Ir­ra­cjo­nal­ność (od łac. "ir­ra­tio­na­lis" = nie­ro­zu­mo­wy) – zbiór po­staw, za­cho­wań i sche­ma­tów my­ślo­wych ce­chu­ją­cych się po­za­ro­zu­mo­wym po­dej­ściem do wy­ja­śnia­nia pro­ble­mów, tak prak­tycz­no-ży­cio­wych, jak i np. na­u­ko­wych i fi­lo­zo­ficz­nych.

W uję­ciu świa­to­po­glą­do­wym po­sta­wa cha­rak­te­ry­stycz­na dla ir­ra­cjo­na­liz­mu.


Patrz:irracjonalny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irracjonalny

nie­ra­cjo­nal­ny, nie­u­za­sad­nio­ny


przy­miot­nik

 (1.1) sprzecz­ny z ro­zu­mem, roz­sąd­kiem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irradiacja

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Irraser

laser ge­ne­ru­ją­cy pod­czer­wień


Źródła:

SJP.pl

Irrealis

w gra­ma­ty­ce: jeden z okre­sów wa­run­ko­wych, ma­ją­cy za­sto­so­wa­nie w sy­tu­a­cji, gdy mó­wią­cy chce zaz­na­czyć, że wa­ru­nek przez niego wy­ra­żo­ny jest niez­god­ny z rze­czy­wi­sto­ścią, a tym samym i na­stęp­nik się nie speł­nia


Źródła:

SJP.pl

Irrealizm

1. brak po­czu­cia rze­czy­wi­sto­ści; odrze­czy­wist­nie­nie;
2. w fi­lo­zo­fii: kon­cep­cja, we­dług któ­rej nie­rze­czy­wi­stość ist­nie­je rów­nie re­al­nie jak rze­czy­wi­stość;
3. w li­te­ra­tu­rze: od­no­sze­nie się do świa­ta ba­śnio­we­go, snów, magii


Źródła:

SJP.pl

Irrealny

nie­rze­czy­wi­sty; nie­re­al­ny


Źródła:

SJP.pl

Irredenta

1. dą­że­nie nie­pod­le­gło­ścio­we;
2. ruch po­li­tycz­ny we Wło­szech


Ir­re­den­ta, ir­re­den­tyzm ( ir­re­den­ta – „nie­wyz­wo­lo­na” [zie­mia]) – ruch po­li­tycz­ny i spo­łecz­ny, dą­żą­cy do po­łą­cze­nia w jeden or­ga­nizm pań­stwo­wy ziem za­miesz­ki­wa­nych przez tę samą grupę et­nicz­ną.

Hi­sto­rycz­nie po­ję­cie to naj­czę­ściej od­no­szo­ne jest do ra­dy­kal­ne­go wło­skie­go ruchu po­li­tycz­ne­go pow­sta­łe­go na prze­ło­mie XIX i XX wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Irredentysta

czło­nek, zwo­len­nik ir­re­den­ty


Źródła:

SJP.pl

Irredentystka

→ ir­re­den­ty­sta


Patrz:irredentysta

Źródła:

SJP.pl

Irredentystyczny

dą­żą­cy do wyz­wo­le­nia na­ro­do­we­go; nie­pod­le­gło­ścio­wy


Źródła:

SJP.pl

Irredentyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. ir­re­den­ta.


Źródła:

Wiktionary

Irrelewantny

nie­i­stot­ny, nie­po­sia­da­ją­cy uza­sad­nie­nia


Źródła:

SJP.pl

Irszany

po­kry­ty irchą (mięk­ką skórą, ro­dza­jem dwu­stron­ne­go zam­szu), opra­wio­ny irchą (np. gąbka ir­sza­na), zro­bio­ny z irchy lub w jakiś inny spo­sób zwią­za­ny z taką skórą; ir­cho­wy


Źródła:

SJP.pl

Irszawa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto po­wia­to­we w ob­wo­dzie za­kar­pac­kim Ukra­i­ny, po­ło­żo­ne u po­łud­nio­wych sto­ków Kar­pat, nad rzecz­ką Ir­szaw­ką;


Ir­sza­wa (ukr. Іршава, ros. i rus. Иршава, węg. "Ilos­va", czes. i słow. "Iršava", jid. אָרשעווע /Or­sze­we/) – mia­sto na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie za­kar­pac­kim, w re­jo­nie chu­ściań­skim, sie­dzi­bah­ro­ma­dy Ir­sza­wa.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Irszawski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ir­sza­wy


Źródła:

Wiktionary

Irtyski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ir­ty­szem, do­ty­czą­cy Ir­ty­sza


Źródła:

Wiktionary

Irtysz

rzeka w Rosji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, pół­noc­no-wschod­nim Ka­zach­sta­nie i za­chod­nich Chi­nach, lewy do­pływ Obu;


Zo­bacz też: Ir­tysz (ra­kie­ta).

Ir­tysz (ros. Иртыш; kaz. Ертіс, "Jer­tys"; 额尔齐斯河 "É’ěrqísī Hé") – rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w pół­noc­no-wschod­nim Ka­zach­sta­nie i w za­chod­nich Chi­nach. Lewy do­pływ Obu.

Dłu­gość – 4248 km, po­wierzch­nia zlew­ni – 1643 tys. km², śred­ni prze­pływ u uj­ścia – 2830 m³/s. Że­glow­na na od­cin­ku ponad 3600 km. Ob­fi­ta w ryby. Wy­ko­rzy­sty­wa­na do na­wad­nia­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Iruś

zdrob­nie­nie od: Ire­ne­usz (imię mę­skie); Irek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Ire­ne­usz

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: Iru­sia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irving

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Irwingia

okry­to­na­sien­na ro­śli­na tro­pi­kal­na po­sia­da­ją­ca ja­dal­ne owoce i tłu­szcze sto­so­wa­ne przy pro­duk­cji cze­ko­lad i oleju ro­ślin­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Irwingianin

czło­nek pro­te­stanc­kiej grupy wyz­na­nio­wej za­ło­żo­nej w 1825 roku przez Ed­war­da Ir­vin­ga


Źródła:

SJP.pl

Iryd

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Ir


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Ir i licz­bie ato­mo­wej 77;


Iryd (Ir, iri­dium) – pier­wia­stek che­micz­ny, metal przej­ścio­wy. Nazwa po­cho­dzi od ła­ciń­skie­go słowa "iris" oz­na­cza­ją­ce­go tęczę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Iryda

w mi­to­lo­gii grec­kiej: po­słan­ka bogów (głów­nie Zeusa i Hery) do ludzi, uo­so­bie­nie tęczy; Iris


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. zob. Iris.

 (1.2) imię|pol­ski|ż.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irydektomia

oku­li­stycz­ny za­bieg ope­ra­cyj­ny sto­so­wa­ny w le­cze­niu ja­skry, po­le­ga­ją­cy na wy­cię­ciu tę­czów­ki oka przy jego pod­sta­wie


Iry­dek­to­mia – oku­li­stycz­ny za­bieg ope­ra­cyj­ny po­le­ga­ją­cy na udroż­nie­niu kąta prze­są­cza­nia po­przez przy­pod­staw­ne wy­cię­cie tę­czów­ki oka, sto­so­wa­ny w le­cze­niu ja­skry o zam­knię­tym kącie prze­są­cza­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Irydiany

taki jak w "Iry­dio­nie"


Źródła:

SJP.pl

Irydiologia

dział me­dy­cy­ny al­ter­na­tyw­nej zaj­mu­ją­cy się oceną stanu zdro­wia czło­wie­ka za po­mo­cą ana­li­zy tę­czów­ki oka; iry­do­lo­gia, iry­do­dia­gno­sty­ka


Źródła:

SJP.pl

Irydion

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irydodiagnostyka

dział me­dy­cy­ny al­ter­na­tyw­nej zaj­mu­ją­cy się oceną stanu zdro­wia czło­wie­ka za po­mo­cą ana­li­zy tę­czów­ki oka; iry­dio­lo­gia, iry­do­lo­gia


Źródła:

SJP.pl

Irydolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie iry­do­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Irydologia

dział me­dy­cy­ny al­ter­na­tyw­nej zaj­mu­ją­cy się oceną stanu zdro­wia czło­wie­ka za po­mo­cą ana­li­zy tę­czów­ki oka; iry­dio­lo­gia, iry­do­dia­gno­sty­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział pa­ra­me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się kom­plek­so­wą oceną stanu zdro­wia na pod­sta­wie wy­glą­du tę­czów­ki;


Ten ar­ty­kuł opi­su­je te­o­rie, me­to­dy lub czyn­no­ści niez­god­ne ze współ­czes­ną wie­dzą me­dycz­ną.

Iry­do­lo­gia – dział me­dy­cy­ny al­ter­na­tyw­nej, zaj­mu­ją­cy się kom­plek­so­wą oceną stanu zdro­wia na pod­sta­wie wy­glą­du tę­czów­ki.

Obec­nie iry­do­lo­dzy naj­czę­ściej uży­wa­ją do ba­da­nia cy­fro­wej ka­me­ry iry­do­lo­gicz­nej po­łą­czo­nej z kom­pu­te­rem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irydologiczny

→ iry­do­lo­gia


Patrz:irydologia

Źródła:

SJP.pl

Irydotomia

iry­do­to­mia la­se­ro­wa - oku­li­stycz­ny za­bieg ope­ra­cyj­ny, po­le­ga­ją­cy na prze­cię­ciu tę­czów­ki, sto­so­wa­ny przy jas­krze z wą­skim, za­my­ka­ją­cym się kątem prze­są­cza­nia


Źródła:

SJP.pl

Irydowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. re­ak­cja che­micz­na wpro­wa­dze­nia atomu irydu do czą­stecz­ki związ­ku che­micz­ne­go


Źródła:

Wiktionary

Irydowy

→ iryd


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od iryd


Patrz:iryd

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irydyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny o tru­ją­cych wła­ści­wo­ściach


Iry­dy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy na­le­żą­cych do grupy fla­wo­no­i­dów. Jest 7-gli­ko­zy­dem iry­ge­ni­ny. Może być wy­i­zo­lo­wa­na z kilku ga­tun­ków ko­sać­ców, w tym z ko­sać­ca bród­ko­we­go i ("Iris ver­si­co­lor"). Zwią­zek ten jest tok­sycz­ny, stąd też te ro­śli­ny są tru­ją­ce dla ludzi i zwie­rząt. Związ­ku nie na­le­ży myl­nie za­li­czać do grupy iry­do­i­dów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Irygacja

1. sztucz­ne na­wad­nia­nie pól
2. za­bieg lecz­ni­czy lub hi­gie­nicz­ny po­le­ga­ją­cy na prze­płu­ki­wa­niu jamy ciała (po­chwy, od­byt­ni­cy) cie­płą wodą lub rozt­wo­rem leku


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg prze­pro­wa­dza­ny w ce­lach lecz­ni­czych lub hi­gie­nicz­nych po­le­ga­ją­cy na prze­płu­ki­wa­niu jamy ciała (np. po­chwy, od­byt­ni­cy, nosa) rozt­wo­rem leku lub cie­płą wodą;

 (1.2) roln. sztucz­ne na­wad­nia­nie pól;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irygacyjny

zwią­za­ny z iry­ga­cją


Źródła:

SJP.pl

Irygator

przy­rząd me­dycz­ny do prze­płu­ki­wa­nia jam ciała


Iry­ga­tor – urzą­dze­nie do prze­płu­ki­wa­nia jamy ust­nej, jelit, po­chwy lub in­nych jam ciała przy uży­ciu wody lub rozt­wo­ru leku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Irygować

1. sztucz­nie na­wad­niać upra­wy rolne;
2. prze­płu­ki­wać jamę ciała w ce­lach lecz­ni­czych lub hi­gie­nicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Iryjczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. miesz­ka­niec Ir­lan­dii po­cho­dze­nia cel­tyc­kie­go


Źródła:

Wiktionary

Iryjka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. miesz­kan­ka Ir­lan­dii po­cho­dze­nia cel­tyc­kie­go


Źródła:

Wiktionary

Iryjski

rzad­ko: zwią­za­ny z Ir­lan­dią; ir­landz­ki


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Iryj­czy­ka­mi, do­ty­czą­cy Iryj­czy­ków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język z grupy go­i­del­skiej ję­zy­ków cel­tyc­kich;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irys

1. by­li­na o wą­skich li­ściach i barw­nych kwia­tach ko­sa­ciec;
2. ro­dzaj cu­kier­ka;
3. od­mia­na ziem­nia­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. pot. ko­sa­ciec, ro­śli­na kwia­to­wa;

 (1.2) bot. kwiat irysa (1.1)

 (1.3) spoż. mlecz­ny cu­kie­rek o kwa­dra­to­wym kształ­cie

 (1.4) po­ligr. druk tę­czo­wy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Irysek

zdrob­nie­nie od: irys


Źródła:

SJP.pl

Irysowy

zwią­za­ny z iry­sem


Źródła:

SJP.pl

Irytacja

stan roz­draż­nie­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stan roz­draż­nie­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irytowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|iry­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Irytować

de­ner­wo­wać, draż­nić, gnie­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) draż­nić, de­ner­wo­wać kogoś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny iry­to­wać się

 (2.1) de­ner­wo­wać się, wpa­dać w iry­ta­cję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Irytujący

niez­no­śny, wpro­wa­dza­ją­cy w gniew, draż­nią­cy


przy­miot­nik

 (1.1) psych. taki, który iry­tu­je; wy­wo­łu­ją­cy roz­draż­nie­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Iryzacja

mie­nie­nie się bar­wa­mi tęczy cien­kich warstw róż­nych sub­stan­cji (np. oleju na wo­dzie) pow­sta­ją­ce w wy­ni­ku in­ter­fe­ren­cji świa­tła bia­łe­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zja­wi­sko op­tycz­ne po­le­ga­ją­ce na pow­sta­wa­niu tę­czo­wych barw;


Iry­za­cja, tę­czo­wa­nie, "biol." ubar­wie­nie struk­tu­ral­ne (gr. "Iris" „tęcza”) – zja­wi­sko op­tycz­ne po­le­ga­ją­ce na pow­sta­wa­niu tę­czo­wych barw w wy­ni­ku in­ter­fe­ren­cji świa­tła bia­łe­go od­bi­te­go od przez­ro­czy­stych lub pół­przez­ro­czy­stych ciał skła­da­ją­cych się z wielu warstw sub­stan­cji o róż­nych włas­no­ściach op­tycz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Iryzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|iry­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Iryzować

mie­nić się bar­wa­mi tęczy


Źródła:

SJP.pl

Iryzyna

fruk­tan wy­stę­pu­ją­cy w iry­sach


Źródła:

SJP.pl

Irzyk

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Irzykowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Irządzanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Irządz


Źródła:

Wiktionary

Irządzanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Irządz


Źródła:

Wiktionary

Irządze

1. wieś w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie gó­row­skim;
2. wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie za­wier­ciań­skim


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Irządzki

→ Irzą­dze


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Irządz


Patrz:Irządze

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary