Id

w psy­cho­a­na­li­zie: po­ziom podś­wia­do­mo­ści sku­pia­ją­cy uta­jo­ne po­pę­dy, żądze, kom­plek­sy itp. bę­dą­ce poza kon­tro­lą, lecz wpły­wa­ją­ce na za­cho­wa­nie jed­nost­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) psych. w psy­cho­a­na­li­zie im­pul­syw­ny kom­po­nent oso­bo­wo­ści (jeden z trzech kom­po­nen­tów, obok ego i su­pe­re­go)


Id (pol. "to," niem. "Es," ina­czej "ono") – pier­wot­ny sy­stem or­ga­ni­za­cji psy­chicz­nej, źró­dło kształ­to­wa­nia się ego i su­pe­re­go.

Id jest zbior­ni­kiem psy­chicz­nej ener­gii, które za­wie­ra w sobie dzie­dzicz­ne i wro­dzo­ne wy­po­sa­że­nie psy­chicz­ne z po­pę­da­mi włącz­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Id.

skrót od: idem (z ła­ci­ny: ten sam, tenże)


Źródła:

SJP.pl

Ida

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da śred­niej wiel­ko­ści, o nu­me­rze 243, z głów­ne­go pasa aste­ro­id;

 (1.3) mitgr. nimfa kre­teń­ska, która wy­cho­wy­wa­ła ma­łe­go Zeusa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Idaho

stan w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. stan w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;


Idaho () – stan na pół­noc­nym za­cho­dzie Sta­nów Zjed­no­czo­nych. Na za­cho­dzie gra­ni­czy z Wa­szyng­to­nem i Ore­go­nem, na po­łud­niu z Ne­va­dą i Utah, na wscho­dzie z Wy­o­ming i Mon­ta­ną, a na pół­no­cy z Ka­na­dą. Ob­szar pół­noc­nej i środ­ko­wej czę­ści stanu jest gó­rzy­sty (Góry Ska­li­ste). Na po­łud­niu wy­stę­pu­ją rów­ni­ny (do­li­na rzeki Snake).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Idalia

imię żeń­skie


Ida­lia – imię żeń­skie wy­wo­dzą­ce się z ję­zy­ka grec­kie­go. Afro­dy­tę, bo­gi­nię mi­ło­ści, na­zy­wa­no przy­dom­kiem „Ida­lia” od gór Ida­lion (Ida­lium) na Cy­prze, gdzie znaj­do­wa­ła się jej świą­ty­nia.

W Pol­sce imię to po­ja­wi­ło się w XVIII wieku, i nie­dłu­go póź­niej miało stać się modne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Idalka

zdrob­nie­nie od: Ida­lia (imię żeń­skie)


Źródła:

SJP.pl

Idared

1. od­mia­na ja­bło­ni o do­brze prze­cho­wu­ją­cych się owo­cach po­kry­tych bły­szczą­cą żółtą skór­ką z czer­wo­nym ru­mień­cem, wy­ho­do­wa­na w Ame­ry­ce, po­pu­lar­na na całym świe­cie;
2. owoc tej od­mia­ny ja­bło­ni


Ida­red – od­mia­na upraw­na (kul­ty­war) ja­bło­ni do­mo­wej (Malus do­me­sti­ca ‘Ida­red’), na­le­żą­ca do grupy od­mian póź­no­zi­mo­wych, otrzy­ma­ny w 1942 roku w Sta­cji Doś­wiad­czal­nej Uni­wer­sy­te­tu Idaho (USA) po­przez skrzy­żo­wa­nie od­mian Jo­na­tan i Wa­ge­ner. Jest roz­po­wszech­nio­na za­rów­no w USA, jak i w Eu­ro­pie Za­chod­niej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Idaredy

1. od­mia­na ja­bło­ni o do­brze prze­cho­wu­ją­cych się owo­cach po­kry­tych bły­szczą­cą żółtą skór­ką z czer­wo­nym ru­mień­cem, wy­ho­do­wa­na w Ame­ry­ce, po­pu­lar­na na całym świe­cie;
2. owoc tej od­mia­ny ja­bło­ni


Źródła:

SJP.pl

Idarubicyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. med. zwią­zek or­ga­nicz­ny, syn­te­tycz­ny lek sto­so­wa­ny w le­cze­niu bia­łacz­ki;


Ida­ru­bi­cy­na ( ida­ru­bi­ci­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, syn­te­tycz­ny an­ty­bio­tyk o dzia­ła­niu an­ty­mi­to­tycz­nym i cy­to­sta­tycz­nym na­le­żą­cy do grupy an­tra­cy­klin.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Idas

Idas (gr. Ίδας Idas, łac. Idas) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jeden z Ar­go­na­u­tów i uczest­ni­ków łowów ka­li­doń­skich.

Ucho­dził za syna Afa­re­u­sa i, jego żony, Arene. Był mężem Mar­pes­sy, por­wa­nej przez niego, ko­chan­ki Apol­lo­na, bra­tem Lin­ke­u­sa oraz ku­zy­nem Dio­sku­rów. Zgi­nął pod­czas walki z Dio­sku­ra­mi.


Źródła:

Wikipedia

Idczak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Ide

skrót od:
1. In­te­gra­ted De­ve­lop­ment En­vi­ron­ment, zin­te­gro­wa­ne śro­do­wi­sko pro­gra­mi­stycz­ne;
2. In­te­gra­ted Drive Elec­tro­nics, stan­dard ko­mu­ni­ka­cji pa­mię­ci ma­so­wych;
3. In­sty­tut Do­radzt­wa Eu­ro­pej­skie­go


Ide – wieś i civil pa­rish w An­glii, w Devon, w dy­stryk­cie Te­ign­brid­ge. W 2011 civil pa­rish li­czy­ła 526 miesz­kań­ców. Ide jest wspom­nia­na w Do­mes­day Book (1086) jako "Ide"/"Ida".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Idea

1. po­sta­wa, wzór lub po­gląd ty­po­we dla ja­kiejś kul­tu­ry, epoki lub grupy ludzi;
2. myśl prze­wod­nia wyz­na­cza­ją­ca kie­ru­nek i cel dzia­ła­nia;
3. w pla­to­niz­mie: sa­mo­ist­ny byt ide­al­ny;
4. wra­że­nie, im­pre­sja umy­słu ludz­kie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) myśl prze­wod­nia;

 (1.2) po­mysł


Idea (gr. ιδέα) – jedno z głów­nych pojęć fi­lo­zo­ficz­nych.

W fi­lo­zo­fii ide­a­li­stycz­nej jest to tzw. isto­ta rze­czy, byt sa­mo­ist­ny. W fi­lo­zo­fii ma­te­ria­li­stycz­nej – jedna z form od­bi­cia obiek­tyw­nie ist­nie­ją­cej rze­czy­wi­sto­ści, sta­no­wią­ca treść świa­do­mo­ści ludz­kiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ideacja

w fi­lo­zo­fii: two­rze­nie pojęć, wy­o­bra­żeń


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. pro­ces two­rze­nia pojęć i wy­o­bra­żeń, gra wy­o­braź­ni, a także odt­wa­rza­nie obra­zów w roz­ma­i­tych związ­kach i na­stęp­stwie

 (1.2) filoz. wgląd w isto­tę lub jej ogląd

 (1.3) filoz. fe­no­me­no­lo­gia: akt lub pro­ces poz­naw­czy, któ­re­go celem jest uchwy­ce­nie ide­al­nej struk­tu­ry bytu albo ja­ko­ści ide­al­nych, które go kon­sty­tu­u­ją


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ideacyjny

→ ide­a­cja


Patrz:ideacja

Źródła:

SJP.pl

Idealik

zdrob­nie­nie od: ideał


Źródła:

SJP.pl

Idealista

1. czło­wiek kie­ru­ją­cy się w życiu i po­stę­po­wa­niu ide­a­mi, wznio­sły­mi ce­la­mi;
2. przed­sta­wi­ciel, zwo­len­nik ide­a­liz­mu (kie­run­ku fi­lo­zo­ficz­ne­go)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) filoz. zwo­len­nik ide­a­liz­mu

 (1.2) osoba kie­ru­ją­ca się wiarą w ide­a­ły, po­stę­pu­ją­ca zgod­nie z za­sa­da­mi

 (1.3) przen. lub iron. ma­rzy­ciel


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idealistka

ko­bie­ta kie­ru­ją­ca się ide­a­mi szla­chet­ny­mi, czę­sto nie­da­ją­cy­mi się urze­czy­wist­nić


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. zwo­len­nicz­ka ide­a­liz­mu

 (1.2) ko­bie­ta kie­ru­ją­ca się wiarą w ide­a­ły, po­stę­pu­ją­ca zgod­nie z za­sa­da­mi

 (1.3) ko­bie­ta ma­ją­ca skłon­ność do ide­a­li­zo­wa­nia rze­czy­wi­sto­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idealisto

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: ide­a­li­sta


Źródła:

Wiktionary

Idealistycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ide­a­li­stycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Idealistyczny

→ ide­a­lizm


przy­miot­nik

 (1.1) filoz. zwią­za­ny z ide­a­liz­mem

 (1.2) gor­li­wie słu­żą­cy wznio­słej idei


Patrz:idealizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idealizacja

na­da­wa­nie komuś prze­sad­nych, ide­al­nych cech; glo­ry­fi­ka­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­da­wa­nie komuś lub cze­muś cech ide­al­nych, do­sko­na­łych, nie­re­al­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idealizacyjny

→ ide­a­li­za­cja


Patrz:idealizacja

Źródła:

SJP.pl

Idealizm

1. wyz­na­wa­nie szczyt­nych, lecz nie­re­al­nych, nie­prak­tycz­nych idei;
2. prze­no­śnie: nie­do­strze­ga­nie ne­ga­tyw­nych stron życia, brak kry­ty­cyz­mu; ma­rzy­ciel­stwo;
3. kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­ny za­kła­da­ją­cy wyż­szość idei, świa­do­mo­ści nad świa­tem ma­te­rial­nym, prze­ci­wień­stwo ma­te­ria­liz­mu; fi­lo­zo­fia ide­a­li­stycz­na;
4. w este­ty­ce: po­gląd, we­dług któ­re­go wa­run­kiem pię­kna dzie­ła jest ide­a­li­za­cja rze­czy­wi­sto­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dą­że­nie do re­a­li­za­cji wy­so­kich war­to­ści, ide­a­łów i zasad, nawet jeśli są trud­ne do osią­gnię­cia

 (1.2) prze­ko­na­nie, że świat można ulep­szyć przez szla­chet­ne cele i dzia­ła­nia

 (1.3) filoz. kie­ru­nek my­ślo­wy, który przyj­mu­je, że idea (duch, świa­do­mość lub umysł) to pod­sta­wa rze­czy­wi­sto­ści, na­to­miast świat ma­te­rial­ny ist­nie­je tylko jako od­bi­cie idei lub w za­leż­no­ści od świa­do­mo­ści

 (1.4) szt. kie­ru­nek este­ty­ki pro­pa­gu­ją­cy przed­sta­wie­nie rze­czy­wi­sto­ści w spo­sób wy­i­de­a­li­zo­wa­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Idealizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ide­a­li­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Idealizować

przy­pi­sy­wać komuś lub cze­muś cechy do­sko­nal­sze niż w rze­czy­wi­sto­ści


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) po­strze­gać kogoś (coś) jako do­sko­nal­sze­go niż w rze­czy­wi­sto­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idealnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób bli­ski ide­a­ło­wi


Źródła:

Wiktionary

Idealniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ide­al­nie


Źródła:

SJP.pl

Idealniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ide­al­ny


Źródła:

SJP.pl

Idealność

cecha kogoś lub cze­goś ide­al­ne­go (do­sko­na­łe­go)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ide­al­ne; cecha tych, któ­rzy są ide­al­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idealny

1. taki, jak ideał, od­po­wia­da­ją­cy wy­my­ślo­ne­mu wzor­co­wi; do­sko­na­ły, wzo­ro­wy;
2. wznio­sły, szczyt­ny, szla­chet­ny, udu­cho­wio­ny;
3. ist­nie­ją­cy w po­sta­ci idei; nie­ma­te­rial­ny, du­cho­wy


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma cechy ide­a­łu, do­sko­na­ły, bez­błęd­ny

 (1.2) taki jak trze­ba, od­po­wied­ni, cał­ko­wi­cie wła­ści­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ideat

w fi­lo­zo­fii: przed­miot wy­ra­ża­ją­cy jakąś ideę


Źródła:

SJP.pl

Ideał

coś do­sko­na­łe­go, po­zba­wio­ne­go wad


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) do­sko­na­łość, naj­wyż­szy cel dążeń, pra­gnień

 (1.2) stan rze­czy uz­na­wa­ny za naj­do­sko­nal­szy

 (1.3) mat. podz­biór pier­ście­nia o włas­no­ściach poz­wa­la­ją­cych na kon­struk­cję pier­ście­nia ilo­ra­zo­we­go;

 (1.4) mat. taki podz­biór pół­gru­py, że jeśli pom­no­ży­my jego do­wol­ny ele­ment przez do­wol­ny ele­ment pół­gru­py, to wynik po­zo­sta­nie w tym podz­bio­rze;

 (1.5) mat. po­ję­cie du­al­ne do po­ję­cia fil­tru;

 (1.6) ide­a­ły: ide­a­li­stycz­ne kon­cep­cje

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) czło­wiek ide­al­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ideały

coś do­sko­na­łe­go, po­zba­wio­ne­go wad


Źródła:

SJP.pl

Idec

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Ideina

czer­wo­ny barw­nik ro­ślin­ny (np. ka­pu­sta czer­wo­na), an­ty­cy­jan


Źródła:

SJP.pl

Idejka

zdrob­nie­nie od: idea


Źródła:

SJP.pl

Idem

okre­śle­nie uży­wa­ne zwy­kle w przy­pi­sach oz­na­cza­ją­ce tę samą po­zy­cje bio­gra­ficz­ną lub tego sa­me­go au­to­ra; tamże, ten sam, to samo


Idem (łac. „to samo”, „ten sam”, „tenże”, skra­ca­ne do Id.) – okre­śle­nie uży­wa­ne głów­nie w przy­pi­sach i cy­ta­tach (za­war­tych w tek­stach na­u­ko­wych lub praw­ni­czych), od­no­szą­ce się do po­przed­niej po­zy­cji lub au­to­ra. Po pol­sku to okre­śle­nie sto­su­je się w for­mie „tenże”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Idempotent

w ma­te­ma­ty­ce: ope­ra­tor lub dzia­ła­nie o ta­kiej włas­no­ści, że wy­ko­na­ne wie­lo­krot­nie daje taki sam efekt, jak wy­ko­na­ne jeden raz, np. licz­ba 1 w mno­że­niu, bra­nie war­to­ści bezwz­ględ­nej z licz­by itp.


Źródła:

SJP.pl

Idempotentność

w ma­te­ma­ty­ce: wła­ści­wość pew­nych ope­ra­cji, która poz­wa­la na ich wie­lo­krot­ne sto­so­wa­nie bez zmia­ny wy­ni­ku


Idem­po­tent­ność –

wła­ści­wość pew­nych ope­ra­cji, która poz­wa­la na ich wie­lo­krot­ne sto­so­wa­nie bez zmia­ny wy­ni­ku.

Po­ję­cie idem­po­tent­no­ści po­ja­wia się wie­lo­krot­nie w al­ge­brze (w szcze­gól­no­ści w te­o­rii rzu­tów i ope­ra­to­rów dom­knię­cia) oraz pro­gra­mo­wa­niu funk­cyj­nym (w któ­rym ma ono zwią­zek z przej­rzy­sto­ścią re­fe­ren­cyj­ną).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Idempotentny

w ma­te­ma­ty­ce, in­for­ma­ty­ce: taki, któ­re­go wie­lo­krot­ne uży­cie (dzia­ła­nie) daje taki sam efekt, jak uży­cie jed­no­ra­zo­we


Źródła:

SJP.pl

Ident

[czy­taj: aj­dent] śro­do­wi­sko­wo: wi­zu­al­ny i dźwię­ko­wy iden­ty­fi­ka­tor pro­gra­mu


Źródła:

SJP.pl

Ident.

skrót od: iden­tycz­ny, iden­tycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Identycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób iden­tycz­ny, tak samo, krop­ka w krop­kę


Źródła:

Wiktionary

Identyczność

→ iden­tycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co iden­tycz­ne


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Patrz:identyczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Identyczny

taki sam, jed­na­ko­wy


przy­miot­nik

 (1.1) do­kład­nie taki sam


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Identyfikacja

1. roz­poz­na­wa­nie cze­goś lub kogoś, usta­le­nie toż­sa­mo­ści po­przez pewne spe­cy­ficz­ne cechy;
2. utoż­sa­mia­nie się z inną osobą lub grupą albo z jej po­glą­da­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. stwier­dze­nie czy­jejś toż­sa­mo­ści, usta­le­nie jed­na­ko­wo­ści cze­goś w po­rów­na­niu z czymś

 (1.2) psych. utoż­sa­mia­nie się z kimś, wspó­łod­czu­wa­nie; prze­ży­wa­nie przez kogoś cze­goś bez­poś­red­nio jego nie­do­ty­czą­ce­go tak, jak ktoś inny, kogo to do­ty­czy na­praw­dę

 (1.3) psych. so­cjol. utoż­sa­mia­nie się osoby bądź grupy z war­to­ścia­mi i sty­lem innej osoby lub grupy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Identyfikacyjny

do­ty­czą­cy iden­ty­fi­ka­cji


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z iden­ty­fi­ka­cją, słu­żą­cy do iden­ty­fi­ka­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Identyfikator

1. pla­kiet­ka, urzą­dze­nie lbu ta­tu­aż z da­ny­mi ja­kie­goś czło­wie­ka, zwie­rzę­cia lub przed­mio­tu;
2. ciąg cyfr, liter lub sym­bo­li, przy­pi­sy­wa­ny ja­kie­muś obiek­to­wi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pla­kiet­ka z imie­niem i naz­wi­skiem, czę­sto ze zdję­ciem, słu­żą­ca do okre­śle­nia toż­sa­mo­ści danej osoby


Iden­ty­fi­ka­tor – oz­na­cza nie­za­leż­ną ję­zy­ko­wo sek­wen­cję zna­ków umoż­li­wia­ją­cą iden­ty­fi­ko­wa­nie w spo­sób jed­noz­nacz­ny i trwa­ły tego, z czym jest po­wią­za­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Identyfikatorek

zdrob­nie­nie od: iden­ty­fi­ka­tor


Źródła:

SJP.pl

Identyfikatorka

zdrob­nie­nie od: iden­ty­fi­ka­tor


Źródła:

SJP.pl

Identyfikatorowy

→ iden­ty­fi­ka­tor


Patrz:identyfikator

Źródła:

SJP.pl

Identyfikowalność

cecha cze­goś moż­li­we­go do zi­den­ty­fi­ko­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Identyfikowalny

moż­li­wy do zi­den­ty­fi­ko­wa­nia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) da­ją­cy się zi­den­ty­fi­ko­wać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Identyfikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|iden­ty­fi­ko­wać.


Źródła:

Wiktionary

Identyfikować

roz­poz­na­wać coś lub kogoś po czymś


cza­sow­nik

 (1.1) usta­lać kim lub czym coś lub ktoś jest

 (1.2) uz­na­wać dwie rze­czy, osoby, sy­tu­a­cje i tym po­dob­ne za takie same


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Identyko

mło­dzie­żo­wo: iden­tycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Identytarysta

zwo­len­nik nurtu zwią­za­ne­go z ru­chem Eu­ro­pej­skiej Nowej Pra­wi­cy, opo­wia­da­ją­ce­go się za za­cho­wa­niem et­nicz­nej i kul­tu­ro­wej toż­sa­mo­ści i kry­ty­ku­ją­ce­go stan współ­czes­ne­go Za­cho­du


Źródła:

SJP.pl

Identytarystyczny

→ iden­ty­ta­ryzm


Patrz:identytaryzm

Źródła:

SJP.pl

Identytaryzm

nurt zwią­za­ny z ru­chem Eu­ro­pej­skiej Nowej Pra­wi­cy, opo­wia­da­ją­cy się za za­cho­wa­niem et­nicz­nej i kul­tu­ro­wej toż­sa­mo­ści i kry­ty­ku­ją­cy stan współ­czes­ne­go Za­cho­du


Iden­ty­ta­ryzm (z fr. "iden­ti­ta­i­re", do­ty­czą­cy toż­sa­mo­ści osoby lub grupy) – skraj­nie pra­wi­co­wy nurt zwią­za­ny z ru­chem Eu­ro­pej­skiej Nowej Pra­wi­cy i jego sym­pa­ty­ka­mi. Opo­wia­da się za za­cho­wa­niem i roz­wo­jem et­nicz­nej i kul­tu­ro­wej toż­sa­mo­ści jako cen­tral­nej ide­o­lo­gicz­nej za­sa­dy i kry­ty­ku­je stan współ­czes­ne­go Za­cho­du. Ist­nie­je wiele po­wią­zań tego ruchu z or­ga­ni­za­cja­mi o pro­fi­lu ne­o­fa­szy­stow­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ideogenia

w psy­cho­lo­gii: ba­da­nie po­cho­dze­nia po­my­słów


Źródła:

SJP.pl

Ideograf

umow­ny znak pi­sem­ny wy­ra­ża­ją­cy okre­ślo­ne po­ję­cie; ide­o­gram


Źródła:

SJP.pl

Ideografia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. przed­sta­wia­nie in­for­ma­cji za po­mo­cą ide­o­gra­mów

 (1.2) jęz. pismo ide­o­gra­ficz­ne


Źródła:

Wiktionary

Ideograficzny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ide­o­gra­fią lub ide­o­gra­mem


Źródła:

Wiktionary

Ideografika

1. zbiór zasad pi­sow­ni ide­o­gra­mów da­ne­go ję­zy­ka;
2. ry­su­nek uka­zu­ją­cy coś w spo­sób sym­bo­licz­ny i upro­szczo­ny


Źródła:

SJP.pl

Ideogram

1. umow­ny znak pi­sem­ny wy­ra­ża­ją­cy okre­ślo­ne po­ję­cie; ide­o­graf;
2. utwór po­e­tyc­ki za­pi­sa­ny w kształ­cie cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. znak gra­ficz­ny, który po­je­dyn­czo może oz­na­czać okre­ślo­ny przed­miot, ale też za­leż­nie od kon­tek­stu pewną ideę; nie in­for­mu­je o wy­mo­wie;


Ide­o­gram ( idea – „praw­zór” ἰδέα "idéa" – „kształt, wy­o­bra­że­nie”; gr. γράμμα "grámma" – „li­te­ra, pismo”) – umow­ny znak gra­ficz­ny, wy­ra­ża­ją­cy okre­ślo­ne po­ję­cie bez uży­cia liter. Ide­o­gra­ma­mi po­słu­gu­je się współ­cze­śnie pismo chiń­skie, pismo ja­poń­skie i dawne pismo w Korei Po­łud­nio­wej, a w sta­ro­żyt­no­ści także hie­ro­gli­fy egip­skie i pismo kli­no­we. Nie in­for­mu­je on o wy­mo­wie, stąd np. ten sam znak chiń­ski może być w róż­nych dia­lek­tach ję­zy­ka chiń­skie­go wy­ma­wia­ny od­mien­nie, za­cho­wu­jąc swoje zna­cze­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ideogramowy

→ ide­o­gram


Patrz:ideogram

Źródła:

SJP.pl

Ideokracja

ustrój po­li­tycz­ny pań­stwa, w któ­rym życie spo­łecz­ne pod­po­rząd­ko­wa­ne jest kon­kret­nej ide­o­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Ideokratyczny

→ ide­o­kra­cja


Patrz:ideokracja

Źródła:

SJP.pl

Ideolo

żar­to­bli­wie:
1. ide­o­lo­gia;
2. ide­o­lo­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Ideolog

osoba two­rzą­ca lub po­pu­la­ry­zu­ją­ca okre­ślo­ny sy­stem po­glą­dów, idei i prze­ko­nań


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) twór­ca, te­o­re­tyk lub za­go­rza­ły pro­pa­ga­tor okre­ślo­nej ide­o­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ideologia

zbiór idei, po­glą­dów i prze­ko­nań


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sy­stem po­glą­dów, idei jed­nost­ki lub grupy; wspól­no­ta świa­to­po­glą­dów, któ­rej celem jest świa­do­me dą­że­nie do re­a­li­za­cji okre­ślo­ne­go in­te­re­su kla­so­we­go, gru­po­we­go lub na­ro­do­we­go


Ide­o­lo­gia – zbiór po­glą­dów i świa­to­po­gląd do ca­ło­ścio­we­go in­ter­pre­to­wa­nia i przeksz­tał­ca­nia świa­ta. Po­ję­cie wy­stę­pu­ją­ce w fi­lo­zo­fii i na­u­kach spo­łecz­nych (m.in. nauce o po­li­ty­ce, so­cjo­lo­gii, na­u­kach praw­nych).

Za­po­trze­bo­wa­nie na ide­o­lo­gie wy­ni­ka z wła­ści­we­go lu­dziom po­szu­ki­wa­nia od­po­wie­dzi na py­ta­nia o sens i spo­sób ist­nie­nia. Ide­o­lo­gie mają cha­rak­ter nor­ma­tyw­ny; pro­po­nu­ją bo­wiem okre­ślo­ny świa­to­po­gląd, wska­zu­jąc, jaki po­wi­nien być świat lub pe­wien jego aspekt.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ideologicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób do­ty­czą­cy ide­o­lo­gii


Źródła:

Wiktionary

Ideologiczność

→ ide­o­lo­gicz­ny


Patrz:ideologiczny

Źródła:

SJP.pl

Ideologiczny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ide­o­lo­gią, ma­ją­cy cechy ide­o­lo­gii


Źródła:

Wiktionary

Ideologizacja

pod­po­rząd­ko­wy­wa­nie wpły­wom ja­kiejś ide­o­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Ideologizacyjny

→ ide­o­lo­gi­za­cja


Patrz:ideologizacja

Źródła:

SJP.pl

Ideologizować

pod­po­rząd­ko­wy­wać wpły­wom ja­kiejś ide­o­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Ideolożka

→ ide­o­log


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ide­o­log


Patrz:ideolog

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ideonim

w ję­zy­koz­naw­stwie: nazwa włas­na wyt­wo­ru kul­tu­ry ar­ty­stycz­nej, np. tytuł obra­zu, dzie­ła li­te­rac­kie­go, ut­wo­ru mu­zycz­ne­go itp.


Źródła:

SJP.pl

Ideoplastyczny

1. w sztu­ce: kształ­to­wa­ny we­dług wy­o­braź­ni;
2. w psy­cho­lo­gii: po­le­ga­ją­cy na wpły­wie wy­o­braź­ni, su­ge­stii


Źródła:

SJP.pl

Ideotwórczy

wpły­wa­ją­cy na pow­sta­wa­nie idei


Źródła:

SJP.pl

Ideowiec

czło­wiek od­da­ny pew­nej idei, dą­żą­cy do jej urze­czy­wist­nie­nia bez włas­nych ko­rzy­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek dzia­ła­ją­cy z po­bu­dek czy­sto ide­o­wych, nie dla pie­nię­dzy czy in­nych ko­rzy­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ideowo

przy­słó­wek

 (1.1) pod wzglę­dem idei


Źródła:

Wiktionary

Ideowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ide­o­we; cecha tych, któ­rzy są ide­o­wi


Źródła:

Wiktionary

Ideowy

1. od­da­ny, wier­ny ja­kiejś idei, wal­czą­cy be­zin­te­re­sow­nie o jej re­a­li­za­cję;
2. do­ty­czą­cy ide­o­lo­gii


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pewną ideą, ide­o­lo­gią

 (1.2) od­da­ny okre­ślo­nej idei


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idioadaptacja

nie­wiel­ka zmia­na ewo­lu­cyj­na or­ga­nu lub na­rzą­du, dzię­ki któ­rej or­ga­nizm są le­piej przy­sto­so­wa­ny do życia w okre­ślo­nym śro­do­wi­sku


Idio­a­dap­ta­cja – przy­sto­so­wa­nie pew­nych or­ga­nów do życia w ści­śle okre­ślo­nym śro­do­wi­sku opa­no­wa­nym wcze­śniej pod­czas aro­mor­fo­zy. Zwią­za­na jest ze spe­cja­li­za­cją cech, a nie pod­no­sze­niem spe­cja­li­za­cji ca­łe­go or­ga­niz­mu.

Np. obec­ne płazy (żaby i trasz­ki) nie róż­nią się w bu­do­wie od swo­ich przod­ków, jed­nak­że ide­al­nie przy­sto­so­wa­ły się do życia w śro­do­wi­sku wod­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Idioblast

ko­mór­ka znaj­du­ją­ca się w tkan­ce, ale nie­bę­dą­ca jej nor­mal­nym skład­ni­kiem


Źródła:

SJP.pl

Idiochromatyczny

→ idio­chro­ma­tyzm


Patrz:idiochromatyzm

Źródła:

SJP.pl

Idiocieć

po­tocz­nie: sta­wać się ogra­ni­czo­nym umy­sło­wo, tra­cić by­strość, in­te­li­gen­cję; głu­pieć, tę­pieć, dur­nieć


Źródła:

SJP.pl

Idiocić

po­tocz­nie: czy­nić wy­jąt­ko­wo głu­pim


Źródła:

SJP.pl

Idioctwo

po­tocz­nie: idio­tyzm;
1. głu­po­ta, bez­myśl­ność cze­goś; tę­po­ta, bez­myśl­ność;
2. wy­po­wiedź, zda­nie lub czyn uz­na­ne za głu­pie, po­zba­wio­ne sensu


Źródła:

SJP.pl

Idioelektryczny

w fi­zy­ce: ciało idio­e­lek­trycz­ne - ciało elek­try­zu­ją­ce się przez tar­cie


Źródła:

SJP.pl

Idiofon

in­stru­ment mu­zycz­ny per­ku­syj­ny (np. gong, ta­le­rze, ka­sta­nie­ty), w któ­rych dźwięk pow­sta­je przez drga­nie ca­łe­go in­stru­men­tu wy­wo­ła­ne ude­rze­niem


Źródła:

SJP.pl

Idiofony

in­stru­ment mu­zycz­ny per­ku­syj­ny (np. gong, ta­le­rze, ka­sta­nie­ty), w któ­rych dźwięk pow­sta­je przez drga­nie ca­łe­go in­stru­men­tu wy­wo­ła­ne ude­rze­niem


Idio­fo­ny ( idios = włas­ny, phone = dźwięk) – w kla­sy­fi­ka­cji na­u­ko­wej grupa in­stru­men­tów mu­zycz­nych, w któ­rych źró­dłem dźwię­ku (wi­bra­to­rem) jest wy­ko­na­ny z drew­na, me­ta­lu, ka­mie­nia lub szkła przed­miot, który ce­chu­je się na­tu­ral­ną sprę­ży­sto­ścią – nie wy­ma­ga wstęp­ne­go na­pię­cia jak stru­na czy mem­bra­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Idiograficzny

1. opi­su­ją­cy coś jed­no­ra­zo­we­go, je­dy­ne­go w swoim ro­dza­ju;
2. nauki idio­gra­ficz­ne - nauki zaj­mu­ją­ce się usta­la­niem jed­nost­ko­wych fak­tów, opi­sem i przy­po­rząd­ko­wy­wa­niem kon­kret­nych zda­rzeń


Źródła:

SJP.pl

Idiografizm

te­o­ria me­to­do­lo­gii hu­ma­ni­stycz­nej po­pu­lar­na na prze­ło­mie XIX i XX wieku


Idio­gra­fizm (gr. "ídios" włas­ny, pry­wat­ny, swo­i­sty, "gráphō" piszę) – po­gląd w me­to­do­lo­gii hu­ma­ni­sty­ki XX w., we­dług któ­re­go hi­sto­ria jako nauka ma wy­łącz­nie idio­gra­ficz­ny cha­rak­ter.

Przed­sta­wi­cie­le tego po­glą­du: Wil­helm Win­del­band, He­in­rich Ric­kert, nauki idio­gra­ficz­ne zaj­mu­ją się opi­sem i wy­ja­śnia­niem fak­tów jed­nost­ko­wych, a nie for­mu­ło­wa­niem ogól­nych praw na­u­ko­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Idiokracja

czasy, w któ­rych do­mi­nu­ją osoby o ni­skim po­zio­mie in­te­lek­tu­al­nym


Źródła:

SJP.pl

Idiolatria

czcze­nie sa­me­go sie­bie; sa­mo­u­wiel­bie­nie, sa­mo­u­bó­stwie­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. czcze­nie sa­me­go sie­bie, sa­mo­u­wiel­bie­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idiolekt

ogół jed­nost­ko­wych wła­ści­wo­ści zna­mio­nu­ją­cych mowę danej osoby, wią­żą­cych się z jej przy­na­leż­no­ścią do grupy spo­łecz­nej, wyksz­tał­ce­niem, tra­dy­cja­mi ro­dzin­ny­mi, śro­do­wi­sko­wy­mi itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. zbiór in­dy­wi­du­al­nych cech mowy da­ne­go roz­mów­cy;

 (1.2) liter. zbiór in­dy­wi­du­al­nych cech ję­zy­ka da­ne­go dzie­ła li­te­rac­kie­go


Idio­lekt (gr. ἴδιος, "idios" – „włas­ny, swo­i­sty” + λέξις, "lek­sis" – „mowa”), język osob­ni­czy – od­mia­na mowy wła­ści­wa dla da­ne­go użyt­kow­ni­ka ję­zy­ka w danym okre­sie jego roz­wo­ju, tzw. in­dy­wi­du­al­ny dia­lekt. Róż­ni­ce idio­lek­tal­ne do­ty­czą w mniej­szym stop­niu gra­ma­ty­ki, w więk­szym cech lek­sy­kal­nych i fo­ne­tycz­nych. Na idio­lekt mogą się skła­dać za­rów­no środ­ki znane bier­nie, jak i uży­wa­ne ak­tyw­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Idiolektalny

w ję­zy­koz­naw­stwie: taki, który od­no­si się do osob­ni­cze­go po­słu­gi­wa­nia się ję­zy­kiem


przy­miot­nik

 (1.1) jęz. do­ty­czą­cy idio­lek­tu, zwią­za­ny z idio­lek­tem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idiologiczny

od­no­szą­cy się do fak­tów hi­sto­rycz­nych; zda­rze­nio­wy


Źródła:

SJP.pl

Idiom

wyraz, zwrot, wy­ra­że­nie wła­ści­we da­ne­mu ję­zy­ko­wi, nie da­ją­ce się do­słow­nie prze­tłu­ma­czyć na inny język; idio­ma­tyzm; idio­mat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wy­ra­że­nie ję­zy­ko­we, któ­re­go zna­cze­nie jest swo­i­ste, od­mien­ne od zna­cze­nia, jakie na­le­ża­ło­by mu przy­pi­sać, bio­rąc pod uwagę po­szcze­gól­ne czę­ści skła­do­we oraz re­gu­ły skład­ni;

 (1.2) przest. rzad. mowa, na­rze­cze

 (1.3) szt. ze­spół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla danej dzie­dzi­ny sztu­ki, okre­su ar­ty­stycz­ne­go lub ar­ty­sty;


Idiom, idio­mat, idio­ma­tyzm (z idio­ma „spe­cy­fi­ka ję­zy­ka, oso­bli­wo­ści ję­zy­ko­we”; od gr. "idiōma", dop. "idiōmatos" „spe­cy­ficz­na cecha; wła­ści­wość” od "idio­ust­hai" „od­po­wied­ni”; "ídios" „włas­ny; pry­wat­ny; swo­i­sty”) – kon­struk­cja ję­zy­ko­wa, któ­rej zna­cze­nie ma cha­rak­ter swo­i­sty, tj. nie daje się wy­pro­wa­dzić ze zna­cze­nia jej po­szcze­gól­nych czę­ści skła­do­wych. Idio­my na­le­ży odróż­nić od ko­lo­ka­cji, czyli związ­ków wy­ra­zo­wych wy­ka­zu­ją­cych pewną usta­lo­ną łącz­li­wość, ale da­ją­cych się ro­zu­mieć do­słow­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Idiomat

wyraz, zwrot wła­ści­we da­ne­mu ję­zy­ko­wi, nie da­ją­ce się do­słow­nie prze­tłu­ma­czyć na inny język; idiom; idio­ma­tyzm


Źródła:

SJP.pl

Idiomatyczność

→ idio­ma­tycz­ny


Patrz:idiomatyczny

Źródła:

SJP.pl

Idiomatyczny

→ idio­mat, → idio­ma­tyzm; idio­mo­wy


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) jęz. swo­i­sty dla kon­kret­ne­go ję­zy­ka, bę­dą­cy idio­mem

 (1.2) szt. przen. swo­i­sty dla okre­ślo­ne­go twór­cy, dla jego „ję­zy­ka sztu­ki”

 (1.3) jęz. cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się mno­go­ścią idio­mów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idiomatyka

1. nauka o idio­mach, wy­ra­zach, zwro­tach, wy­ra­że­niach wła­ści­wych da­ne­mu ję­zy­ko­wi, nie­prze­tłu­ma­czal­ny­mi do­słow­nie na inny język;
2. zbiór idio­mów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauka o idio­mach

 (1.2) jęz. zbiór idio­mów np. w okre­ślo­nym ję­zy­ku, dia­lek­cie lub dzie­le

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­o­so­bo­wy.

 (2.1) D. i B. lp. od: idio­ma­tyk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idiomatyzm

wyraz, zwrot, wy­ra­że­nie wła­ści­we da­ne­mu ję­zy­ko­wi, nie da­ją­ce się do­słow­nie prze­tłu­ma­czyć na inny język; idiom; idio­mat


Źródła:

SJP.pl

Idiomek

ek­spre­syw­nie: idiom, idio­mat


Źródła:

SJP.pl

Idiomorficzny

→ idio­mor­fizm


Patrz:idiomorfizm

Źródła:

SJP.pl

Idiomorfizm

Idio­mor­fizm = au­to­mor­fizm – wy­stę­po­wa­nie mi­ne­ra­łów w ska­łach w po­sta­ci krysz­ta­łów o sy­me­trii od­po­wia­da­ją­cej ich bu­do­wie wew­nętrz­nej, ogra­ni­czo­nej pła­ski­mi ścia­na­mi.

Krysz­ta­ły, które wy­kry­sta­li­zo­wa­ły wcze­śniej niż krysz­ta­ły in­ne­go skład­ni­ka magmy są le­piej wyksz­tał­co­ne i zbu­do­wa­ne pra­wi­dło­wo.


Źródła:

Wikipedia

Idiomowy

→ idiom; idio­ma­tycz­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny idio­mem, do­ty­czą­cy idio­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idiopatyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. stan, w któ­rym cho­ro­ba ma nie­jas­ne lub niez­na­ne po­dło­że


Źródła:

Wiktionary

Idiopatyczny

w me­dy­cy­nie, o cho­ro­bie lub do­le­gli­wo­ści: o nie­moż­li­wej do usta­le­nia przy­czy­nie, o niez­na­nym po­cho­dze­niu


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. pow­sta­ją­cy spon­ta­nicz­nie lub ma­ją­cy nie­jas­ne albo niez­na­ne po­dło­że;


Idio­pa­tycz­ny jest przy­miot­ni­kiem uży­wa­nym prze­de wszyst­kim w me­dy­cy­nie, oz­na­cza­ją­cym "pow­sta­ją­cy spon­ta­nicz­nie" albo "ma­ją­cy nie­jas­ne lub niez­na­ne po­dło­że (przy­czy­nę)". Po­cho­dzi z grec­kie­go ἴδιος (idios) – "włas­ny" + παθος (pat­hos) – "cier­pie­nie", czyli w wol­nym tłu­ma­cze­niu „cho­ro­bę samą z sie­bie”. Jest to okre­śle­nie tech­nicz­ne, wy­wo­dzą­ce się z no­zo­lo­gii, tj. kla­sy­fi­ka­cji scho­rzeń.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Idioplazma

w we­is­ma­niz­mie: hi­po­te­tycz­na sub­stan­cja prze­ka­zy­wa­na z po­ko­le­nia na po­ko­le­nie, od­po­wie­dzial­na za dzie­dzi­cze­nie cech; plaz­ma za­rod­ko­wa


Źródła:

SJP.pl

Idiosynkratyczność

1. cecha kogoś wy­róż­nia­ją­ce­go się spoś­ród in­nych ludzi;
2. cecha cze­goś wy­róż­nia­ją­ce­go się spoś­ród in­nych rze­czy lub zja­wisk


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest idio­syn­kra­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są idio­syn­kra­tycz­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idiosynkratyczny

→ idio­syn­kraz­ja


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z idio­syn­kraz­ją


Patrz:idiosynkrazja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idiosynkrazja

1. wstręt, an­ty­pa­tia, nie­chęć
2. wro­dzo­na nad­wraż­li­wość or­ga­niz­mu na pewne sub­stan­cje


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wstręt, nie­chęć do kogoś lub cze­goś;

 (1.2) med. farm. osob­ni­cza, wro­dzo­na nad­wraż­li­wość or­ga­niz­mu na okre­ślo­ne związ­ki che­micz­ne

 (1.3) cecha, która wy­róż­nia kogoś lub coś spoś­ród in­nych ludzi bądź obiek­tów

 (1.4) jęz. ele­ment w sy­ste­mie ję­zy­ko­wym, któ­re­go opisu nie da się uo­gól­nić w for­mie ja­kiej­kol­wiek re­gu­ły; wy­ją­tek


Idio­syn­kraz­ja (gr. ιδιοσυνκρασία, "idio­sin­kra­sia", "idios" „jego włas­ny” i "syn-kra­sis" „mie­sza­ni­na”) – nad­wraż­li­wość or­ga­niz­mu (uczu­le­nie, aler­gia) na pewne sub­stan­cje. Prze­no­śnie – ""aler­gia"," nie­chęć, an­ty­pa­tia, wro­gość, odra­za do kogoś lub cze­goś.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Idiota

1. męż­czyz­na dot­knię­ty idio­tyz­mem, cho­ro­bą umy­sło­wą;
2. po­tocz­nie: męż­czyz­na ogra­ni­czo­ny, nie­od­po­wie­dzial­ny, na­iw­ny; głu­piec, bał­wan, dureń


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) pot. pejor. czło­wiek głupi, tępak

 (1.2) przest. med. czło­wiek upo­śle­dzo­ny umy­sło­wo w stop­niu znacz­nym


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Idiotka

1. med. ko­bie­ta dot­knię­ta idio­tyz­mem, cho­ro­bą umy­sło­wą;
2. pot. ko­bie­ta ogra­ni­czo­na, nie­od­po­wie­dzial­na, na­iw­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta głu­pia

 (1.2) przest. med. ko­bie­ta lub dziew­czy­na upo­śle­dzo­na umy­sło­wo w stop­niu znacz­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idioto

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: idio­ta


Źródła:

Wiktionary

Idiotoodporność

żar­to­bli­wie: od­por­ność urzą­dze­nia na nie­u­mie­jęt­ne ko­rzy­sta­nie z niego


Źródła:

SJP.pl

Idiotoodporny

żar­to­bli­wie: od­por­ny na nie­u­mie­jęt­ne ko­rzy­sta­nie; głu­po­od­por­ny


przy­miot­nik

 (1.1) pot. żart. nie­za­wod­ny, od­por­ny, stwo­rzo­ny tak by nawet naj­głup­szy albo naj­bar­dziej nie­od­po­wie­dzial­ny użyt­kow­nik nie mógł go pop­suć


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idiotowaty

idio­tycz­ny, de­bi­lo­wa­ty, de­bil­ny;
1. w me­dy­cy­nie: taki, który ma cechy idio­ty, czyli osoby nie­do­roz­wi­nię­tej umy­sło­wo; chory psy­chicz­nie, chory umy­sło­wo;
2. po­tocz­nie: głupi, bez­myśl­ny, bez­sen­sow­ny; kre­tyń­ski, im­be­cyl­ny, durny


Źródła:

SJP.pl

Idiotycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób idio­tycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Idiotyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: idio­tycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Idiotyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: idio­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Idiotyczność

cecha tego, co jest idio­tycz­ne; głu­po­ta, nie­do­rzecz­ność, bzdur­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest idio­tycz­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idiotyczny

idio­to­wa­ty, de­bi­lo­wa­ty, de­bil­ny;
1. w me­dy­cy­nie: taki, który ma cechy idio­ty, czyli osoby nie­do­roz­wi­nię­tej umy­sło­wo; chory psy­chicz­nie, chory umy­sło­wo;
2. po­tocz­nie: głupi, bez­myśl­ny, bez­sen­sow­ny; kre­tyń­ski, im­be­cyl­ny, durny


przy­miot­nik

 (1.1) posp. nie­prze­my­śla­ny, bez­myśl­ny, głupi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idiotyzm

1. cięż­kie upo­śle­dze­nie umy­słu;
2. głu­po­ta, bez­myśl­ność cze­goś; tę­po­ta, bez­myśl­ność, idioct­wo;
3. wy­po­wiedź, zda­nie lub czyn uz­na­ne za głu­pie, po­zba­wio­ne sensu; idioct­wo


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. przest. upo­śle­dze­nie umy­sło­we w stop­niu znacz­nym;

 (1.2) grub. coś głu­pie­go, nie­roz­trop­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idisa

disa; w mi­to­lo­gii ger­mań­skiej:
1. żeń­skie bó­stwo opie­kuń­cze po­krew­ne nor­nom;
2. demon śmier­ci, zni­szcze­nia i wojny, we­ge­ta­cji i płod­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Idk

akro­nim od: I don't know - nie wiem; IDK


Źródła:

SJP.pl

Ido

język mię­dzy­na­ro­do­wy opra­co­wa­ny we Fran­cji, od­mia­na espe­ran­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. język sztucz­ny, opra­co­wa­ny na bazie espe­ran­to;


Ido ("-ides" – grec­ki przy­ro­stek pa­tro­ni­micz­ny = odoj­cow­ski) – sztucz­ny język opra­co­wa­ny w 1908 na bazie espe­ran­to, stąd jego druga nazwa: espe­ran­to re­for­mi­ta = 'espe­ran­to re­for­mo­wa­ne'. Jego au­to­ra­mi byli Louis Co­u­tu­rat i. Celem re­for­my było usu­nię­cie niek­tó­rych kry­ty­ko­wa­nych cech espe­ran­ta, jak koń­ców­ka bier­ni­ka czy ta­be­la ko­re­la­ty­wów, a także po­pra­wie­nie brzmie­nia ję­zy­ka. Ido jest za­sad­ni­czo ję­zy­kiem sche­ma­tycz­nym z pew­ny­mi ce­cha­mi ję­zy­ka na­tu­ra­li­stycz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Idokraz

mi­ne­rał, za­sa­do­wy krze­mian wap­nia, ma­gne­zu, że­la­za i glinu; we­zu­wian


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. we­zu­wian; mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idol

1. osoba szcze­gól­nie po­pu­lar­na, uwiel­bia­na; bo­ży­szcze,
2. wi­ze­ru­nek bó­stwa sta­no­wią­cy przed­miot kultu; bożek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, którą się po­dzi­wia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) rel. fi­gu­ra bó­stwa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Idola

w te­o­rii in­duk­cji Fran­cisz­ka Ba­co­na: złu­dze­nia poz­naw­cze umy­słu; idole


Źródła:

SJP.pl

Idolatria

od­da­wa­nie czci bo­skiej ido­lom, czyli wy­o­bra­że­niom bóstw; ido­lo­la­tria; bał­wo­chwal­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. bał­wo­chwal­stwo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idolatryczny

→ ido­la­tria


Patrz:idolatria

Źródła:

SJP.pl

Idole

czą­stecz­ki wy­sy­ła­ne przez przed­mio­ty (we­dług epi­ku­rej­czy­ków)


forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lm. i M. plu­ral|idol.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idolek

ko­bie­ta cie­szą­ca się szcze­gól­ną po­pu­lar­no­ścią, bez­kry­tycz­nie uwiel­bia­na i na­śla­do­wa­na


Źródła:

SJP.pl

Idolizacja

wpro­wa­dza­nie lub wy­stę­po­wa­nie kultu idoli


Źródła:

SJP.pl

Idolka

ko­bie­ta cie­szą­ca się szcze­gól­ną po­pu­lar­no­ścią, bez­kry­tycz­nie uwiel­bia­na i na­śla­do­wa­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: idol


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idololatria

od­da­wa­nie czci bo­skiej ido­lom, czyli wy­o­bra­że­niom bóstw; ido­la­tria; bał­wo­chwal­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. bał­wo­chwal­stwo, kult boż­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idoneizm

nazwa wpro­wa­dzo­na przez F. Gon­set­ha na okre­śle­nie jego włas­ne­go sta­no­wi­ska filoz., łą­czą­ce­go pewne ele­men­ty kan­tyz­mu i po­zy­ty­wiz­mu, uz­na­ją­ce­go ko­niecz­ność przyj­mo­wa­nia w poz­na­niu za­ło­żeń, które jed­nak są hi­sto­rycz­nie uwa­run­ko­wa­ne i zmien­ne


Źródła:

SJP.pl

Idrialin

mięk­ki, zie­lon­ka­wo-żółty mi­ne­rał w kształ­cie rombu, od­kry­ty w ko­pal­ni Idria w Sło­we­nii; idria­lit


Źródła:

SJP.pl

Idrialit

mięk­ki, zie­lon­ka­wo-żółty mi­ne­rał w kształ­cie rombu, od­kry­ty w ko­pal­ni Idria w Sło­we­nii; idria­lin


Idria­lit – bar­dzo rzad­ki mi­ne­rał na­le­żą­cy do wę­glo­wo­do­rów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Idrijca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka na te­re­nie Sło­we­nii;


Idrij­ca – rzeka w Sło­we­nii, na te­re­nie Re­gio­nal Park Zgorn­ja Idrij­ca. Źró­dło rzeki znaj­du­je się w Idrij­sko hri­bov­je, w po­bli­żu wsi Idrij­ska Bela, na wy­so­ko­ści 960 m n.p.m. Rzeka roz­cią­ga się na 60 km i ucho­dzi do rzeki Socza we wsi Most na Soči.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Idumea

Idu­mea (łac. "Idu­ma­ea", hebr. "Edom" – czer­wo­ny) – kra­i­na hi­sto­rycz­na na po­łud­niu Iz­ra­e­la, pier­wot­nie cią­gną­ca się aż do Morza Czer­wo­ne­go. Od VI wieku p.n.e. ogra­ni­czo­na do oko­lic He­bro­nu i wzgórz mię­dzy Mo­rzem Mart­wym a Mo­rzem Śró­dziem­nym. Za­miesz­ka­na przez Idu­mej­czy­ków (Edo­mi­tów), bę­dą­cych ple­mie­niem o se­mic­kim ro­do­wo­dzie.


Źródła:

Wikipedia

Idumejczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Idu­mei


Źródła:

Wiktionary

Idumejka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Idu­mei


Źródła:

Wiktionary

Idumejski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Idu­meą, do­ty­czą­cy Idu­mei


Źródła:

Wiktionary

Idusia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. imię|pol­ski|ż. Ida


Źródła:

Wiktionary

Idy

pięt­na­sty (w marcu, maju, lipcu i paź­dzier­ni­ku) lub trzy­na­sty dzień mie­sią­ca w ka­len­da­rzu rzym­skim


rze­czow­nik

 (1.1) hist. w ka­len­da­rzu rzym­skim trzy­na­sty, a w marcu, maju, lipcu i paź­dzier­ni­ku pięt­na­sty dzień mie­sią­ca;


Idy (łac. "Idus") – w ka­len­da­rzu rzym­skim dzień przy­pa­da­ją­cy w środ­ku mie­sią­ca.

W sło­necz­nym ka­len­da­rzu ju­liań­skim ter­min ten nie ma astro­no­micz­ne­go zna­cze­nia. Na­to­miast w pier­wot­nym ka­len­da­rzu księ­ży­co­wym mia­nem "Idus" okre­śla­no dzień, po któ­rym na­stę­pu­je peł­nia Księ­ży­ca. Idy były w re­la­cji do ka­lend i non.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Idylla

1. ga­tu­nek li­te­rac­ki obej­mu­ją­cy głów­nie ut­wo­ry po­e­tyc­kie o te­ma­ty­ce pa­ster­skiej, wiej­skiej itp.; sie­lan­ka; bu­ko­li­ka; eklo­ga;
2. spo­koj­ne, sie­lan­ko­we życie; bez­kon­flik­to­wa mi­łość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. sie­lan­ko­we życie

 (1.2) liter. po­god­ny liryk opie­wa­ją­cy uroki życia na wsi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Idyllicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób idyl­licz­ny, sie­lan­ko­wo


Źródła:

Wiktionary

Idylliczność

książ­ko­wo: stan, w któ­rym nie wy­stę­pu­ją żadne pro­ble­my ani ne­ga­tyw­ne rze­czy; sie­lan­ko­wość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co idyl­licz­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idylliczny

sie­lan­ko­wy, na­stro­jo­wy


przy­miot­nik

 (1.1) po­god­ny, bez­tro­ski, sie­lan­ko­wy

 (1.2) liter. o ut­wo­rze li­te­rac­kim: bę­dą­cy idyl­lą lub ma­ją­cy jej cechy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Idyllik

autor sie­la­nek; idyl­li­sta


Źródła:

SJP.pl

Idyllista

autor bu­ko­lik; idyl­lik


Źródła:

SJP.pl

Idyllistka

→ idyl­li­sta


Patrz:idyllista

Źródła:

SJP.pl

Idzi

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Idzi – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Jest spol­szcze­niem ła­ciń­skie­go imie­nia Ae­gi­dius, „Egi­diusz”, o źró­dło­sło­wie grec­kim. "Ai­gi­dios" był jed­nym z przy­dom­ków Zeusa i na­wią­zy­wał do no­sze­nia przez niego tar­czy Egidy.

Imię w Pol­sce jest imie­niem na­da­wa­nym rzad­ko. W stycz­niu 2024 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 408 męż­czyzn o imie­niu Idzi na­da­nym jako imię pier­wsze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Idziak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Idzik

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Idzikowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Idzi­ko­wa


Źródła:

Wiktionary

Idzikowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Idzi­ko­wa


Źródła:

Wiktionary

Idzikowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Idzikowski

naz­wi­sko


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Idzi­ko­wa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Idziny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Idy lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Idziowie

Idzi z mał­żon­ką


Źródła:

SJP.pl

Idziowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Idzie­go lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Idzisław

imię mę­skie


Idzi­sław – imię mę­skie, ne­o­lo­gizm ut­wo­rzo­ny na wzór imion sło­wiań­skich. Spol­szczo­ne imię Idzi uzu­peł­nio­ne zo­sta­ło przy­rost­kiem imien­ni­czym -sław.

W źró­dłach pol­skich poś­wiad­czo­ne w 1212 roku. W XXI wieku nie zo­sta­ło wy­ka­za­ne w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, ani jako imię pier­wsze, ani jako imię dru­gie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Idzisława

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Idzisławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Idzi­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Idzisławostwo

Idzi­sław z mał­żon­ką; Idzi­sła­wo­wie


Źródła:

SJP.pl

Idzisławowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Idzisławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Idzi­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Idący

1. kro­czyć, stą­pać, cho­dzić
2. wstę­po­wać gdzieś, uda­wać się, kie­ro­wać się
3. dziać się, od­by­wać się
4. funk­cjo­no­wać, dzia­łać
5. po­wo­dzić się, wieść się


Źródła:

SJP.pl

Idźkowiak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Idźkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Idźżeż

cza­sow­nik "idź" wzmoc­nio­ny par­ty­ku­łą "-żeż"


Źródła:

SJP.pl

Idżtihad

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roz­wi­ja­nie prawa, moż­li­wość uczo­ne­go is­lam­skie­go (mudż­ta­hi­da) do sa­mo­dziel­ne­go for­mu­ło­wa­nia opi­nii, twór­cza, ra­cjo­nal­na in­ter­pre­ta­cja sza­ria­tu;


Idż­ti­had ( ‏اجتهاد‎, iğtihād) – roz­wi­ja­nie prawa, „wy­si­łek twór­czy”; „moż­li­wość uczo­ne­go (mudż­ta­hi­da) do sa­mo­dziel­ne­go for­mu­ło­wa­nia opi­nii, po­słu­gi­wa­nia się in­dy­wi­du­al­nym ro­zu­mo­wa­niem”, twór­cza, ra­cjo­nal­na in­ter­pre­ta­cja sza­ria­tu, zdy­scy­pli­no­wa­ne po­słu­gi­wa­nie się ro­zu­mem po­ma­ga­ją­ce w do­sto­so­wy­wa­niu prawa is­la­mu do no­wych wa­run­ków. Wy­róż­nia się trzy stop­nie:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia