He

1. wyraz, zwy­kle pow­ta­rza­ny, oz­na­cza­ją­cy śmiech, zwła­szcza zło­śli­wy, iro­nicz­ny; che;
2. okrzyk wy­ra­ża­ją­cy różne na­stro­je, za­rów­no przy­jem­ne, jak i przy­kre (np. He, udało się! He, co tam, na­stęp­nym razem się uda.); ha;
3. par­ty­ku­ła py­taj­na (np. Zjesz to, he?); hę;


wy­krzy­knik

 (1.1) par­ty­ku­ła wzmac­nia­ją­ca py­ta­nie

 (1.2) reg. okrzyk po­ga­nia­ją­cy bydło


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

He-Man

[czy­taj: hi men] w kul­tu­rze ma­so­wej: mocny, dziel­ny, bo­ha­ter­ski męż­czyz­na; he man, su­per­man, su­per­men


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ar­che­typ sil­ne­go, dziel­ne­go bo­ha­te­ra w kul­tu­rze ma­so­wej


He-Man ("naj­sil­niej­szy czło­wiek we wszechś­wie­cie") – su­per­bo­ha­ter, fik­cyj­na po­stać z serii za­ba­wek "Ma­sters of the Uni­ver­se" ("Wład­cy wszechś­wia­ta") firmy Mat­tel oraz wy­wo­dzą­cych się z nich pro­duk­tów: fil­mów ry­sun­ko­wych i ko­mik­sów (a także ak­tor­skie­go filmu ki­no­we­go).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hea

śro­do­wi­sko­wo: za­koń­cze­nie filmu, książ­ki itp. w stylu "i żyli długo i szczę­śli­wie"


Źródła:

SJP.pl

Head-Banging

[czy­taj: HED BENgin(g)] śro­do­wi­sko­wo: ener­gicz­ne po­trzą­sa­nie głową w rytm mu­zy­ki; head ban­ging, he­ad­ban­ging


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) muz. ek­spre­sja po­dek­scy­to­wa­nia mu­zy­ką po­przez ryt­micz­ne ude­rza­nie we włas­ną głowę pię­ścia­mi lub po­trzą­sa­nie głową


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Head-Hunter

[czy­taj: hed­han­ter] osoba za­wo­do­wo zaj­mu­ją­ca się head hun­tin­giem - wy­szu­ki­wa­niem i przej­mo­wa­niem naj­lep­szych, naj­bar­dziej per­spek­ty­wicz­nych pra­cow­ni­ków in­nych firm; he­ad­hun­ter, head hun­ter


Źródła:

SJP.pl

Head-Hunting

[czy­taj: hed­han­ting] wy­szu­ki­wa­nie i przej­mo­wa­nie naj­lep­szych, naj­bar­dziej per­spek­ty­wicz­nych pra­cow­ni­ków in­nych firm; head hun­ting, he­ad­hun­ting


Źródła:

SJP.pl

Headbanging

[czy­taj: HED BENgin(g)] śro­do­wi­sko­wo: ener­gicz­ne po­trzą­sa­nie głową w rytm mu­zy­ki; head-ban­ging, head ban­ging


Źródła:

SJP.pl

Headhunter

[czy­taj: hed­han­ter] osoba za­wo­do­wo zaj­mu­ją­ca się head hun­tin­giem - wy­szu­ki­wa­niem i przej­mo­wa­niem naj­lep­szych, naj­bar­dziej per­spek­ty­wicz­nych pra­cow­ni­ków in­nych firm; head-hun­ter, head hun­ter


He­ad­hun­ter (pol. "łowca głów") – pra­cow­nik (kon­sul­tant) agen­cji do­radzt­wa per­so­nal­ne­go świad­czą­cej usłu­gi "exe­cu­ti­ve se­arch".

Praca he­ad­hun­te­ra po­le­ga na iden­ty­fi­ka­cji me­ne­dże­rów wy­so­kie­go szcze­bla lub szcze­gól­nie ce­nio­nych na rynku spe­cja­li­stów, na­wią­za­nie z nimi kon­tak­tu w celu skło­nie­nia ich do zmia­ny pra­co­daw­cy i przy­ję­cia ofer­ty pracy swego klien­ta (tzw. po­szu­ki­wa­nia bez­poś­red­nie).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Headhunterka

→ he­ad­hun­ter [czy­taj: hed­han­ter­ka]


Źródła:

SJP.pl

Headhunterski

→ head hun­ter, → he­ad­hun­ter [czy­taj: hed­han­ter­ski]


Źródła:

SJP.pl

Headhunting

[czy­taj: hed­han­ting] wy­szu­ki­wa­nie i przej­mo­wa­nie naj­lep­szych, naj­bar­dziej per­spek­ty­wicz­nych pra­cow­ni­ków in­nych firm; head-hun­ting, head hun­ting


Źródła:

SJP.pl

Headline

[czy­taj: hed­lajn] na­głó­wek, tytuł ar­ty­ku­łu lub slo­gan ogło­sze­nia


Źródła:

SJP.pl

Headliner

[czy­taj: hed­laj­ner] głów­ny wo­ka­li­sta lub ze­spół gra­ją­cy jako ostat­ni na głów­nej sce­nie pod­czas kon­cer­tu lub im­pre­zy


Źródła:

SJP.pl

Headlinerka

→ he­ad­li­ner [czy­taj: hed­laj­ner­ka]


Źródła:

SJP.pl

Headset

[czy­taj: hed­set] słu­chaw­ki z mi­kro­fo­nem osa­dzo­ne na wspól­nym pa­łą­ku


Źródła:

SJP.pl

Headshot

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) środ. gry­komp. strzał w głowę


Źródła:

Wiktionary

Healer

[czy­taj: hiler] uz­dro­wi­ciel le­czą­cy za po­mo­cą bio­e­ner­go­te­ra­pii (bio­te­ra­pii); bio­e­ner­go­te­ra­pe­u­ta; bio­te­ra­pe­u­ta


He­a­ler (kor.: 힐러, MOCT: "Hil­leo") – 20-od­cin­ko­wy se­rial po­łud­nio­wo­ko­re­ań­ski z lat 2014-2015. Głów­ne role od­gry­wa­ją w nim Ji Chang-wook, Park Min-young oraz Yoo Ji-tae. Se­rial był emi­to­wa­ny na sta­cji KBS2 od 8 grud­nia 2014 do 10 lu­te­go 2015 w po­nie­dział­ki i wtor­ki o 22:00.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Healerka

[czy­taj: hi­ler­ka] uz­dro­wi­ciel­ka le­czą­ca za po­mo­cą bio­e­ner­go­te­ra­pii (bio­te­ra­pii); bio­e­ner­go­te­ra­pe­ut­ka; bio­te­ra­pe­ut­ka


Źródła:

SJP.pl

Heaney

[czy­taj: HIny] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Hearst

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Heartland

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. wg te­o­rii ge­o­po­li­tycz­nej Johna Mac­kin­de­ra naj­waż­niej­szy stra­te­gicz­nie rejon świa­ta, znaj­du­ją­cy się gdzieś w cen­tral­nej Eu­raz­ji;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Heath

[czy­taj: hit] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heathcliff

He­athc­liff – po­stać fik­cyj­na, głów­ny bo­ha­ter po­wie­ści Emily Brontë pt. "Wi­chro­we Wzgó­rza". Był ciem­no­wło­sym znaj­dą przy­gar­nię­tym przez pana Earns­ha­wa. Ko­chał swoją przy­bra­ną sio­strę, Ka­ta­rzy­nę Earns­haw. Po jej śmier­ci do­pro­wa­dził do ruiny jej ro­dzi­nę. Stale prze­śla­do­wa­ny przez ducha zmar­łej uko­cha­nej, znaj­du­je uko­je­nie do­pie­ro w śmier­ci. Po­cho­wa­ny u boku uko­cha­nej, na wzgó­rzach. Jest przy­kła­dem bo­ha­te­ra baj­ro­nicz­ne­go.


Źródła:

Wikipedia

Heathrow

[czy­taj: hi­troł] głów­ny port lot­ni­czy Lon­dy­nu, jeden z naj­więk­szych na świe­cie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heavymetalowiec

[czy­taj: he­wi­me­ta­lo­wiec]
1. czło­nek sub­kul­tu­ry mło­dzie­żo­wej pow­sta­łej wokół mi­ło­śni­ków heavy me­ta­lu;
2. muzyk gra­ją­cy heavy metal


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mi­ło­śnik heavy me­ta­lu, czło­nek sub­kul­tu­ry zwią­za­nej z tą mu­zy­ką

 (1.2) muzyk upra­wia­ją­cy heavy metal


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heavymetalowy

→ heavy metal [czy­taj: he­wi­me­ta­lo­wy]


przy­miot­nik

 (1.1) muz. do­ty­czą­cy heavy me­ta­lu lub he­a­vy­me­ta­low­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heba

w mi­to­lo­gii grec­kiej: bo­gi­ni bę­dą­ca uo­so­bie­niem wiecz­nej mło­do­ści; Hebe


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. zob. Hebe.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hebama

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­łoż­na


Źródła:

Wiktionary

Heban

1. ro­dzaj drzew o so­czy­stych, po­ma­rań­czo­wych lub czer­wo­nych owo­cach, ros­ną­cych w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej; he­ba­no­wiec, hurma, per­sy­mo­na, kaki;
2. drew­no tego drze­wa, ce­nio­ne z po­wo­du twar­do­ści i od­por­no­ści na but­wie­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cenne drew­no róż­nych ga­tun­ków drzew (głów­nie he­ba­now­ców) ros­ną­cych w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej i podz­wrot­ni­ko­wej;

 (1.2) mebel z he­ba­nu (1.1)


Heban – cenne drew­no róż­nych ga­tun­ków drzew (głów­nie he­ba­now­ców) ros­ną­cych w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej i podz­wrot­ni­ko­wej.

Jest ono ciem­no za­bar­wio­ne lub czar­ne, twar­de, cięż­kie, trud­no łu­pli­we.

Sto­so­wa­ne było od sta­ro­żyt­no­ści, w okre­sie no­wo­żyt­nym po­pu­lar­ne od końca XVI i przez cały XVII wiek. Wy­ko­rzy­sty­wa­ne było do wy­ro­bu in­stru­men­tów mu­zycz­nych, przy­bo­rów kre­ślar­skich, mebli ar­ty­stycz­nych, a także w rzeź­biar­stwie. Czę­sto sto­so­wa­ny w tech­ni­ce mar­kie­te­rii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hebanista

daw­niej: sto­larz wy­ko­nu­ją­cy przed­mio­ty z drew­na he­ba­no­we­go


Źródła:

SJP.pl

Hebankowate

ro­dzi­na drzew i krze­wów, ros­ną­cych w stre­fie zwrot­ni­ko­wej, niek­tó­re ga­tun­ki wy­ko­rzy­sty­wa­ne w me­blar­stwie


He­ban­ko­wa­te ("Ebe­na­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu wrzo­sow­ców "Eri­ca­les". Obej­mu­je 4 ro­dza­je li­czą­ce w sumie około 550 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w stre­fie tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej, nie­licz­ni przed­sta­wi­cie­le spo­ty­ka­ni są także w stre­fie cie­płe­go kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej (po­łud­nio­wo-wschod­nie Stany Zjed­no­czo­ne, Bli­ski Wschód, Korea i Ja­po­nia).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hebankowaty

o ce­chach he­ban­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Hebanowiec

ro­dzaj drzew o so­czy­stych, po­ma­rań­czo­wych lub czer­wo­nych owo­cach, ros­ną­cych w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej; heban, hurma, per­sy­mo­na, kaki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Dio­spy­ros|L.|ref=tak., ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny he­ban­ko­wa­tych, o ciem­nej a nawet czar­nej korze


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hebanowy

1. zro­bio­ny z he­ba­nu
2. bę­dą­cy barwy he­ba­nu


przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny z he­ba­nu, do­ty­czą­cy he­ba­nu

 (1.2) głę­bo­ko czar­ny lub bar­dzo ciem­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hebd

dziki bez; chebd


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sam­bu­cus ebu­lus|L.|ref=tak., bez hebd


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hebda

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hebdow

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. jed­wab


Źródła:

Wiktionary

Hebdowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Heb­do­wa


Źródła:

Wiktionary

Hebdowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Heb­do­wa


Źródła:

Wiktionary

Hebdowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Heb­do­wem, do­ty­czą­cy Heb­do­wa


Źródła:

Wiktionary

Hebdów

dziki bez; chebd


Heb­dów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie pro­szo­wic­kim, w gmi­nie Nowe Brze­sko, przy dro­dze kra­jo­wej nr 79.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość le­ża­ła w wo­je­wództ­wie kra­kow­skim.

Wieś "Cheb­dów", była włas­no­ścią opact­wa nor­ber­ta­nów w Heb­do­wie. W dru­giej po­ło­wie XVI wieku po­ło­żo­na była w po­wie­cie pro­szow­skim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hebe

eg­zo­tycz­ny krzew z ro­dzi­ny bab­ko­wa­tych, upra­wia­ny też jako ro­śli­na ozdob­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni i uo­so­bie­nie mło­do­ści oraz sza­far­ka am­broz­ji i nek­ta­ru na Olim­pie, utoż­sa­mia­na z rzym­ską Ju­wen­tas;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 6;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hebefil

osoba od­czu­wa­ją­ca po­ciąg sek­su­al­ny do osób we wczes­nym okre­sie doj­rze­wa­nia (11-14 lat)


Źródła:

SJP.pl

Hebefilia

po­ciąg sek­su­al­ny do osób we wczes­nym okre­sie doj­rze­wa­nia (11-14 lat) w prze­ci­wień­stwie do efe­bo­fi­lii (późny okres doj­rze­wa­nia w wieku około 15-19 lat)


He­be­fi­lia (z gr. Ἥβη Hḗbē, łac. Hebe – mło­dość i φιλία – mi­łość) – pa­ra­fi­lia po­le­ga­ją­ca na sek­su­al­nych pre­fe­ren­cjach do­ro­słych do kon­tak­tów z oso­ba­mi we wczes­nym okre­sie doj­rze­wa­nia (11–14 lat), w prze­ci­wień­stwie do efe­bo­fi­lii (pre­fe­ren­cja osób w póź­nym okre­sie doj­rze­wa­nia, w wieku około 15–19 lat) i pe­do­fi­lii (pre­fe­ren­cja osób przed okre­sem doj­rze­wa­nia).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hebefilka

ko­bie­ta od­czu­wa­ją­ca po­ciąg sek­su­al­ny do osób we wczes­nym okre­sie doj­rze­wa­nia (11-14 lat)


Źródła:

SJP.pl

Hebefrenia

w me­dy­cy­nie: cho­ro­ba psy­chicz­na, po­stać schi­zo­fre­nii


Źródła:

SJP.pl

Hebefreniczka

chora cier­pią­ca na he­be­fre­nię (od­mia­nę schi­zo­fre­nii)


Źródła:

SJP.pl

Hebefreniczny

→ he­be­fre­nia


Patrz:hebefrenia

Źródła:

SJP.pl

Hebefrenik

osoba chora na he­be­fre­nię - od­mia­nę schi­zo­fre­nii


Źródła:

SJP.pl

Hebei

[czy­taj: hebej] pro­win­cja w Chi­nach; Hopej


Hebei (; chiń. 河北; pi­ny­in "Hébĕi"; Wade-Giles "Ho-pei"; dosł. „Na pół­noc od Rzeki”) – pół­noc­na pro­win­cja Chiń­skiej Re­pu­bli­ki Lu­do­wej, po­ło­żo­na na pół­noc od Huang He, od wscho­du gra­ni­czą­ca z Mo­rzem Wschod­nio­chiń­skim. Wew­nątrz jej te­ry­to­rium znaj­du­je się mia­sto wy­dzie­lo­ne i sto­li­ca Chin – Pekin oraz mia­sto wy­dzie­lo­ne Tien­cin. Sto­li­cą pro­win­cji jest na­to­miast Shi­jiaz­hu­ang.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hebel

1. na­rzę­dzie sto­lar­skie z wy­su­wa­nym ostrzem, uży­wa­ne do wy­rów­ny­wa­nia, wy­gła­dza­nia po­wierzch­ni drew­na; strug;
2. po­tocz­nie: stary, zni­szczo­ny po­jazd; grat, gru­chot, pudło, złom;
3. po­tocz­nie: ha­mu­lec po­ja­zdu; ham­pel;
4. śro­do­wi­sko­wo: po­krę­tło urzą­dze­nia do przet­wa­rza­nia dźwię­ku, uży­wa­ne­go w stu­diach ra­dio­wych i te­le­wi­zyj­nych oraz klu­bach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. strug


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hebelek

zdrob­nie­nie od: hebel


Źródła:

SJP.pl

Hebelkowy

→ he­be­lek


Patrz:hebelek

Źródła:

SJP.pl

Hebertysta

w okre­sie re­wo­lu­cji fran­cu­skiej: czło­nek stron­nict­wa skraj­nie le­wi­co­we­go (od naz­wi­ska przy­wód­cy, J. Héberta)


Źródła:

SJP.pl

Hebes

głu­piec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. osob­nik tępy, nie­roz­gar­nię­ty, nie­po­jęt­ny, głupi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heblarka

ręcz­ne na­rzę­dzie do wy­gła­dza­nia po­wierzch­ni drew­na; stru­gar­ka


Źródła:

SJP.pl

Heblarnia

1. dział za­kła­du prze­my­sło­we­go, w któ­rym się he­blu­je;
2. na­rzę­dzie sto­lar­skie do wy­rów­ny­wa­nia i wy­gła­dza­nia po­wierzch­ni; stru­gar­ka


Źródła:

SJP.pl

Heblarski

→ he­blarz


Patrz:heblarz

Źródła:

SJP.pl

Heblarz

osoba za­wo­do­wo ob­słu­gu­ją­ca he­blar­kę; stru­gacz


Źródła:

SJP.pl

Heblowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|he­blo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Heblować

wy­rów­ny­wać, wy­gła­dzać po­wierzch­nię drew­na ręcz­nie (he­blem) lub ma­szy­no­wo; stru­gać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zhe­blo­wać)

 (1.1) techn. wy­gła­dzać po­wierzch­nię drew­na za po­mo­cą he­blar­ki lub heblu ręcz­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heblowina

od­pad­ki pow­sta­łe przy obrób­ce drew­na


Źródła:

SJP.pl

Heblowiny

cien­kie wióry pow­sta­łe przy he­blo­wa­niu


Źródła:

SJP.pl

Hebr.

skrót od: he­braj­ski


skrót

 (1.1) = he­braj­ski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hebra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Lwów, Ma­zo­wsze pół­noc­no-wschod­nie., reg-pl|Kresy po­łud­nio­we., także. pot. to­wa­rzy­stwo, gro­ma­da ludzi lub pacz­ka zna­jo­mych

 (1.2) środ. prze­stęp., także. gw-pl|War­sza­wa, Lwów. zło­dziej­ska szaj­ka, prze­stęp­cza kom­pa­nia lub sitwa

 (1.3) reg-pl|Prze­myśl. grupa ło­bu­zów, roz­ra­bia­ków


Źródła:

Wiktionary

Hebraista

ba­dacz, znaw­ca ję­zy­ka he­braj­skie­go i li­te­ra­tu­ry he­braj­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) nauk. osoba zaj­mu­ją­ca się na­u­ko­wo he­bra­i­sty­ką


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hebraistka

ba­dacz­ka, znaw­czy­ni ję­zy­ka he­braj­skie­go i li­te­ra­tu­ry he­braj­skiej


Źródła:

SJP.pl

Hebraistyczny

→ he­bra­i­sty­ka


Patrz:hebraistyka

Źródła:

SJP.pl

Hebraistyka

nauka o ję­zy­ku he­braj­skim i li­te­ra­tu­rze he­braj­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eduk. dy­scy­pli­na hu­ma­ni­stycz­na zaj­mu­ją­ca się li­te­ra­tu­rą he­braj­ską i ję­zy­kiem he­braj­skim;

 (1.2) pot. stu­dia obej­mu­ją­ce he­bra­i­sty­kę (1.1) na wyż­szej uczel­ni


He­bra­i­sty­ka – nauka ba­da­ją­ca język he­braj­ski, li­te­ra­tu­rę w tym ję­zy­ku, kul­tu­rę i hi­sto­rię ob­sza­rów he­braj­sko­ję­zycz­nych, łącz­nie z dzie­ja­mi ju­da­iz­mu. He­bra­i­sty­kę można uznać za dział se­mi­ty­sty­ki i szer­szej orien­ta­li­sty­ki. Jest też uz­na­wa­na za naukę po­moc­ni­czą bi­bli­sty­ki[].


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hebraizacja

pod­da­wa­nie wpły­wom he­braj­skim, roz­sze­rza­nie wpły­wów he­braj­skich, na­da­wa­nie cze­muś cech ty­po­wo he­braj­skich


Źródła:

SJP.pl

Hebraizm

wyraz, zwrot lub kon­struk­cja skład­nio­wa prze­ję­te z ję­zy­ka he­braj­skie­go lub na nim wzo­ro­wa­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gra­ma­tycz­na za­po­ży­czo­na do ja­kie­goś ję­zy­ka z ję­zy­ka he­braj­skie­go;


He­bra­izm – wyraz, zwrot lub kon­struk­cja skład­nio­wa za­po­ży­czo­na z ję­zy­ka he­braj­skie­go.

Naj­więk­sza grupa he­bra­iz­mów zwią­za­na jest z re­li­gią ju­da­i­stycz­ną, np.: bar micwa, cadyk, Cha­nu­ka, cha­sy­dyzm, che­der, Ge­ma­ra, goj, golem, Jahwe (JHWH), je­szi­wa, Jezus, Jom Kipur, ka­disz, ka­ba­ła, kahał, Ka­ra­im, ko­szer, maca, ma­ce­wa, me­no­ra, Me­sjasz, Mi­drasz, Misz­na, mykwa, Pe­sach, Purim, Rosz Ha­sza­na, sza­bat (so­bo­ta), sza­mes, szoa, Suk­kot, sza­tan, Sza­wu­ot, talit, Tal­mud, Tora.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hebrajczycy

wyz­naw­ca re­li­gii ży­dow­skiej


Nie mylić z: he­bra­i­sta­mi ani Iz­ra­el­czy­ka­mi.

He­braj­czy­cy (‏עברים‎), Iz­ra­e­li­ci – sta­ro­żyt­ny lud opi­sa­ny w Bi­blii; jeden z ludów se­mic­kich, de­fi­nio­wa­ny po­cho­dze­niem od Ja­ku­ba, ina­czej Iz­ra­e­la. Był też na­zy­wa­ny Ludem Bożym[]. Skła­dał się z 12 ple­mion i po­słu­gi­wał ję­zy­kiem he­braj­skim. Po­cząt­ko­wo Iz­ra­e­li­ci byli ko­czow­ni­ka­mi, ale na prze­ło­mie II i I ty­siąc­le­cia p.n.e. osied­li­li się w Ka­na­a­nie, gdzie król Saul zjed­no­czył ich w jedno pań­stwo – Kró­le­stwo Iz­ra­e­la.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hebrajczyk

wyz­naw­ca re­li­gii ży­dow­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bibl. etn. czło­nek sta­ro­żyt­ne­go, pół­ko­czow­ni­cze­go ludu se­mic­kie­go po­słu­gu­ją­ce­go się bi­blij­nym ję­zy­kiem he­braj­skim


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hebrajka

wyz­naw­czy­ni re­li­gii ży­dow­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bibl. etn. człon­ki­ni sta­ro­żyt­ne­go, pół­ko­czow­ni­cze­go ludu se­mic­kie­go po­słu­gu­ją­ce­go się bi­blij­nym ję­zy­kiem he­braj­skim


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hebrajski

do­ty­czą­cy daw­nej kul­tu­ry ży­dow­skiej; ty­po­wy dla tej kul­tu­ry


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z He­braj­czy­ka­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język z grupy ka­na­nej­skiej ję­zy­ków se­mic­kich;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hebrajskojęzyczny

1. po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem he­braj­skim;
2. na­pi­sa­ny w ję­zy­ku he­braj­skim;
3. o ja­kimś te­re­nie: za­miesz­ka­ny przez lud­ność po­słu­gu­ją­cą się ję­zy­kiem he­braj­skim


przy­miot­nik

 (1.1) po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem he­braj­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem he­braj­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku he­braj­skim


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hebrajskość

→ he­braj­ski


Patrz:hebrajski

Źródła:

SJP.pl

Hebrajszczyzna

wszyst­ko, co jest zwią­za­ne z kul­tu­rą sta­ro­ży­dow­ską


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. język he­braj­ski

 (1.2) to, co ży­dow­skie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hebron

mia­sto w Pa­le­sty­nie


He­bron ( ‏الخليل‎, "Al-Cha­lil"; ‏חֶבְרוֹן‎) – mia­sto po­ło­żo­ne na Wy­ży­nie Judz­kiej, na Za­chod­nim Brze­gu. Naj­więk­sze mia­sto Za­chod­nie­go Brze­gu i dru­gie po wzglę­dem wiel­ko­ści w Pań­stwie Pa­le­sty­na (po mie­ście Gaza), li­czą­ce 215 571 pa­le­styń­skich miesz­kań­ców (w 2020). W wy­dzie­lo­nej stre­fie H2 na gra­ni­cy Sta­re­go Mia­sta He­bro­nu miesz­ka także ok. 500-850 osad­ni­ków ży­dow­skich.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hebronit

mi­ne­rał z grupy fos­fo­ra­nów, ro­dzaj am­bly­go­ni­tu o mniej­szej za­war­to­ści sodu


Źródła:

SJP.pl

Hebronka

miesz­kan­ka He­bro­nu


Źródła:

SJP.pl

Hebrończyk

miesz­ka­niec He­bro­nu


Źródła:

SJP.pl

Hebroński

przy­miot­nik od: He­bron (mia­sto w Pa­le­sty­nie lub jedna z wielu miej­sco­wo­ści w USA)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z He­bro­nem, do­ty­czą­cy He­bro­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hebrydy

ar­chi­pe­lag na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim; Wyspy He­brydz­kie


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. ar­chi­pe­lag na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim cią­gną­cy się wzdłuż pół­noc­no-za­chod­nich wy­brze­ży Szko­cji;


He­bry­dy ( He­bri­des, wym., lub We­stern Isles; Innse Gall) – ar­chi­pe­lag ok. 500 wysp na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim, wzdłuż pół­noc­no-za­chod­nich wy­brze­ży Szko­cji. He­bry­dy na­le­żą do Wiel­kiej Bry­ta­nii. Głów­ną miej­sco­wo­ścią jest Stor­no­way. Wyspy zaj­mu­ją po­wierzch­nię 7555 km², a za­miesz­ku­je je 43,4 tys. osób (2001).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hebrydzki

przy­miot­nik od: He­bry­dy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z He­bry­da­mi (Wy­spa­mi He­brydz­ki­mi), do­ty­czą­cy He­bry­dów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heca

po­tocz­nie: za­baw­ne wy­da­rze­nie, niez­wy­kła hi­sto­ria; szop­ka; numer


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. przest. za­baw­na sy­tu­a­cja naj­czę­ściej wy­wo­łu­ją­ca za­sko­cze­nie

 (1.2) pot. przest. zda­rze­nie lub ciąg zda­rzeń wy­wo­łu­ją­cy za­mie­sza­nie i ma­ją­cy ne­ga­tyw­ne skut­ki

 (1.3) daw. cyrk, w któ­rym szczu­to psami zwie­rzę­ta oraz upra­wia­no wol­ty­żer­kę w for­mie roz­ryw­ki dla wi­dzów

 (1.4) daw. łow. na­gan­ka my­śliw­ska


Heca – piąty album stu­dyj­ny pol­skiej pio­sen­kar­ki Lan­ber­ry. Wy­daw­nict­wo uka­za­ło się 8 li­sto­pa­da 2024 na­kła­dem wyt­wór­ni mu­zycz­nej War­ner Music Po­land.

Album jest utrzy­ma­ny w stylu mu­zy­ki pop i pop-rock. Skła­da się z wer­sji stan­dar­do­wej (1 CD), li­mi­to­wa­nej (1 CD i żelki) i płyty ana­lo­go­wej (1 LP).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hecarski

→ he­carz


Patrz:hecarz

Źródła:

SJP.pl

Hecarz

żar­tow­niś, czło­wiek lu­bią­cy wy­pra­wiać hece


Źródła:

SJP.pl

Hechtja

eg­zo­tycz­na ro­śli­na z ro­dzi­ny ana­na­so­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Heciak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. gbur, cham


Źródła:

Wiktionary

Hecker

[czy­taj: heker] naz­wi­sko


Hec­ker – wieś w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Mon­roe.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hecmistrz

daw­niej: czło­wiek wy­ko­nu­ją­cy sztucz­ki cyr­ko­we; cyr­ko­wiec


Źródła:

SJP.pl

Hecny

za­baw­ny, we­so­ły, za­dzior­ny


Źródła:

SJP.pl

Hecować

daw­niej: wy­pra­wiać hece; fi­glo­wać, do­ka­zy­wać


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pot. przest. wy­pra­wiać hece


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hecowniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: he­cow­nie


Źródła:

SJP.pl

Hecowniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: he­cow­ny


Źródła:

SJP.pl

Hecowny

śmiesz­ny; ko­micz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Kresy. za­baw­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hecznarowice

Hecz­na­ro­wi­ce (wil. "Hylciadüf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie biel­skim, w gmi­nie Wi­la­mo­wi­ce. Po­wierzch­nia so­łect­wa wy­no­si 828 ha a licz­ba lud­no­ści 2374 (2009), co daje gę­stość za­lud­nie­nia równą 286,7 os./km².


Źródła:

Wikipedia

Hecznarowicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Hecz­na­ro­wic


Źródła:

Wiktionary

Hecznarowiczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Hecz­na­ro­wic


Źródła:

Wiktionary

Hecznarowiczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Hecz­na­ro­wic


Źródła:

Wiktionary

Heder

ga­tu­nek ro­śli­ny; pną­cze ame­ry­kań­skie; bluszcz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roln. część ro­bo­cza kom­baj­nu rol­ni­cze­go

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm.: od he­de­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hedera

ga­tu­nek ro­śli­ny; pną­cze ame­ry­kań­skie; bluszcz


Źródła:

SJP.pl

Hedging

[czy­taj: he­dżing] za­bez­pie­cza­nie się przed ry­zy­kiem nie­ko­rzyst­nych zmian cen, kur­sów lub stóp pro­cen­to­wych


Hed­ging – stra­te­gia za­bez­pie­cza­ją­ca przed nad­mier­ny­mi wa­ha­nia­mi cen pa­pie­rów war­to­ścio­wych, po­le­ga­ją­ca na do­bo­rze do port­fe­la ak­ty­wów o prze­ciw­nie sko­re­lo­wa­nych tren­dach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hedgingowy

→ hed­ging [czy­taj: he­dżin­go­wy]


Źródła:

SJP.pl

Hedoniczny

od­no­szą­cy się do przy­jem­no­ści, sa­tys­fak­cji, doz­nań


Źródła:

SJP.pl

Hedonista

męż­czyz­na po­pie­ra­ją­cy he­do­nizm, zga­dza­ją­cy się z he­do­niz­mem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik he­do­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hedonistka

ko­bie­ta ży­ją­ca we­dług zasad he­do­niz­mu, zwo­len­nicz­ka he­do­niz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka he­do­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hedonistycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób he­do­ni­stycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Hedonistyczny

ek­stre­mal­nie na­sta­wio­ny na za­spa­ka­ja­nie włas­nych po­trzeb cie­les­nych i po­szu­ki­wa­nie no­wych sil­nych doz­nań


przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy he­do­niz­mo­wi lub/i he­do­ni­stom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hedonizm

1. po­sta­wa ży­cio­wa opar­ta na dą­że­niu do przy­jem­no­ści i uni­ka­niu przy­krych rze­czy; wy­god­nict­wo, sy­ba­ry­tyzm;
2. kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­ny, we­dług któ­re­go przy­jem­ność i uni­ka­nie cier­pie­nia jest naj­wyż­szym do­brem, celem oraz głów­nym mo­ty­wem ludz­kie­go po­stę­po­wa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. dok­try­na etycz­na gło­szą­ca, iż roz­kosz (i uni­ka­nie przy­kro­ści/cier­pie­nia) jest naj­wyż­szym lub je­dy­nym do­brem i celem życia

 (1.2) po­sta­wa ży­cio­wa opie­ra­ją­ca się na dok­try­nie he­do­niz­mu (1.1)


He­do­nizm (gr. ἡδονή "he­do­ne" – „przy­jem­ność, roz­kosz”) – po­gląd, dok­try­na, uz­na­ją­ca przy­jem­ność, roz­kosz za naj­wyż­sze dobro i cel życia, głów­ny motyw ludz­kie­go po­stę­po­wa­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hedwiżynianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Hed­wi­ży­na


Źródła:

Wiktionary

Hedwiżynianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Hed­wi­ży­na


Źródła:

Wiktionary

Hedwiżyński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Hed­wi­ży­na


Źródła:

Wiktionary

Hedyphon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. rzeka w pół­noc­nym Iraku, obec­nie na­zy­wa­na Khasa


Źródła:

Wiktionary

Hedżab

chu­sta za­sła­nia­ją­ca włosy, uszy i szyję, no­szo­na przez mu­zuł­man­ki; hi­dżab


Źródła:

SJP.pl

Hedżas

re­gion hi­sto­rycz­ny w Ara­bii; Hi­dżaz


Źródła:

SJP.pl

Hedżet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. biała ko­ro­na wład­ców Gór­ne­go Egip­tu w okre­sie pre­dy­na­stycz­nym;


He­dżet – biała ko­ro­na egip­skich wład­ców przy­po­mi­na­ją­ca owal­ną mitrę. Był to atry­but wła­dzy fa­ra­o­na nad Gór­nym Egip­tem.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Hedżra

hidż­ra, uciecz­ka Ma­ho­me­ta z Mekki do Me­dy­ny


Źródła:

SJP.pl

Heeler

[czy­taj: hiler] po­tocz­nie: pies rasy lan­cas­hi­re he­e­ler


Źródła:

SJP.pl

Hefajstos

mit. gr. bóg ognia i ko­wal­stwa, opie­kun rę­ko­dziel­ni­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bóg ognia, wul­ka­nów, ko­wal­stwa, me­ta­li i me­ta­lur­gii, utoż­sa­mia­ny z rzym­skim Wul­ka­nem;


He­faj­stos ( Ἥφαιστος Hep­ha­i­stos, Vul­ca­nus) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bóg ognia, ko­wa­li i złot­ni­ków. He­faj­stos był uwa­ża­ny za syna Zeusa i Hery lub we­dług innej wer­sji samej Hery. Opie­kun rę­ko­dziel­ni­ków. W mi­to­lo­gii rzym­skiej jego od­po­wied­ni­kiem jest Wul­kan.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hefard

młody sokół schwy­ta­ny w okre­sie pier­wsze­go pie­rze­nia


Źródła:

SJP.pl

Hefei

[czy­taj: hefej] mia­sto w Chi­nach; Hofej


Zo­bacz też: „Hefei” – ni­szczy­ciel ra­kie­to­wy.

Hefei (chiń. 合肥市; pi­ny­in "Héféi shì") – mia­sto o sta­tu­sie pre­fek­tu­ry miej­skiej we wschod­nich Chi­nach, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny pro­win­cji Anhui. W 2010 roku licz­ba miesz­kań­ców mia­sta wy­no­si­ła 5 702 466. Pre­fek­tu­ra miej­ska w li­sto­pa­dzie 2000 roku li­czy­ła 4 467 384 miesz­kań­ców, a 1999 roku – 4 375 742 miesz­kań­ców. Oś­ro­dek hut­nict­wa że­la­za oraz prze­my­słu ma­szy­no­we­go, elek­tro­nicz­ne­go, ba­weł­nia­ne­go i spo­żyw­cze­go; mia­sto po­sia­da włas­ny port lot­ni­czy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heft

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ze­szyt


Źródła:

Wiktionary

Heftling

śro­do­wi­sko­wo: wię­zień hit­le­row­skie­go obozu za­gła­dy


Źródła:

SJP.pl

Heftowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|hef­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Heftować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wy­mio­to­wać

 (1.2) techn. spa­wać punk­to­wo


Źródła:

Wiktionary

Hegar

śro­do­wi­sko­wo: roz­sze­rza­dło do po­sze­rza­nia ka­na­łów ciała, zwła­szcza szyj­ki ma­ci­cy lub od­by­tu; roz­sze­rza­dło He­ga­ra


Źródła:

SJP.pl

Hegel

naz­wi­sko, np. Georg Hegel (1770 - 1831), nie­miec­ki fi­lo­zof, twór­ca no­wo­czes­ne­go ide­a­liz­mu


Źródła:

SJP.pl

Hegemon

osoba, or­ga­ni­za­cja lub pań­stwo ma­ją­ce wła­dzę i prze­wa­gę nad in­ny­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. przy­wód­ca, czło­wiek ma­ją­cy wła­dzę i prze­wa­gę nad in­ny­mi

 (1.2) polit. pań­stwo, par­tia po­li­tycz­na lub ja­ka­kol­wiek grupa czy zbio­ro­wość, ma­ją­ca wła­dzę i do­mi­nu­ją­ca nad in­ny­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hegemone

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) astr. jeden z księ­ży­ców Jo­wi­sza;


He­ge­mo­ne (Jo­wisz XXXIX) – mały zew­nętrz­ny księ­życ Jo­wi­sza, od­kry­ty 8 lu­te­go 2003 roku przez grupę astro­no­mów z Uni­wer­sy­te­tu Ha­waj­skie­go, kie­ro­wa­ną przez Scot­ta Shep­par­da.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Hegemonia

1. przy­wództ­wo, zwła­szcza ja­kie­goś pań­stwa na in­ny­mi; władzt­wo, pa­no­wa­nie;
2. prze­wa­ża­ją­cy wpływ, su­pre­ma­cja, gó­ro­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. pa­no­wa­nie, prze­wod­nict­wo ja­kiejś osoby lub grupy osób (np. klasy spo­łecz­nej, par­tii po­li­tycz­nej czy pań­stwa) nad kimś lub czymś


He­ge­mo­nia – ter­min po­cho­dzi z ję­zy­ka grec­kie­go ("ηγεμονία"), w sta­ro­żyt­nej Gre­cji oz­na­czał przy­wództ­wo jed­ne­go pań­stwa nad in­ny­mi, które pod­da­ją się jego kie­row­nict­wu. He­ge­mo­nia była zwią­za­na z ry­wa­li­za­cją dwóch naj­sil­niej­szych państw-miast: Aten (Zwią­zek Mor­ski) i Spar­ty (Zwią­zek Pe­lo­po­ne­ski) oraz okre­so­wo Teb (Zwią­zek Be­oc­ki).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hegemonialny

zwią­za­ny z do­mi­na­cją uzy­ski­wa­ną dzię­ki prze­wa­dze nad in­ny­mi; he­ge­mo­nicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Hegemoniczny

zwią­za­ny z do­mi­na­cją uzy­ski­wa­ną dzię­ki prze­wa­dze nad in­ny­mi; he­ge­mo­nial­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z he­ge­mo­nią; ma­ją­cy cha­rak­ter he­ge­mo­na; pod­po­rząd­ko­wu­ją­cy sobie in­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hegemonistyczny

→ he­ge­mo­nia; he­ge­mo­nicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Hegemonizm

1. przy­wództ­wo po­li­tycz­ne jed­ne­go pań­stwa nad dru­gim;
2. dą­że­nie do he­ge­mo­nii


Źródła:

SJP.pl

Hegemonka

→ he­ge­mon


Patrz:hegemon

Źródła:

SJP.pl

Hegira

uciecz­ka Ma­ho­me­ta z Mekki do Me­dy­ny; hedż­ra; hidż­ra


Źródła:

SJP.pl

Heglista

zwo­len­nik, wyz­naw­ca he­gliz­mu


Źródła:

SJP.pl

Heglistka

→ he­gli­sta


Patrz:heglista

Źródła:

SJP.pl

Heglistowski

→ he­glizm, → he­gli­sta


Patrz:heglizm, → heglista

Źródła:

SJP.pl

Heglistyczny

przy­miot­nik

 (1.1) filoz. zwią­za­ny z he­gliz­mem, do­ty­czą­cy he­gliz­mu, zgod­ny z he­gliz­mem


Źródła:

Wiktionary

Heglizm

1. sy­stem fi­lo­zo­ficz­ny Hegla;
2. po­glą­dy, szko­ły i kie­run­ki fi­lo­zo­ficz­ne na­wią­zu­ją­ce do fi­lo­zo­fii Hegla, po­dej­mu­ją­ce i roz­wi­ja­ją­ce idee i kon­cep­cje w niej za­war­te oraz na­da­ją­ce im swo­i­stą in­ter­pre­ta­cję


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. sy­stem fi­lo­zo­ficz­ny stwo­rzo­ny przez Ge­or­ga Wil­hel­ma Frie­dri­cha Hegla;

 (1.2) filoz. pow­sta­łe po XIX wieku nurty fi­lo­zo­ficz­ne na­wią­zu­ją­ce do i roz­wi­ja­ją­ce he­glizm (1.1)


Po­ję­cie to uży­wa­ne jest w róż­nych zna­cze­niach:

Fi­lo­zo­fia Ge­or­ga Wil­hel­ma Frie­dri­cha Hegla.

 "Osob­ny ar­ty­kuł: Georg Wil­helm Frie­drich Hegel."


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heglowski

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Hegla lub z nim zwią­za­ny


przy­miot­nik

 (1.1) taki, jak u Hegla; wła­ści­wy fi­lo­zo­fii Hegla lub na niej opar­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heh

wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy zdzi­wie­nie, znie­chę­ce­nie, znie­cier­pli­wie­nie itp.


Źródła:

SJP.pl

Hehe

lud afry­kań­ski za­miesz­ku­ją­cy po­łud­nio­wą Tan­za­nię


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heheszka

po­tocz­nie:
1. coś za­baw­ne­go, żar­to­bli­we­go; dow­cip, fi­giel, kawał, żart;
2. pod­śmie­wa­nie się, drwin­ka, kpin­ka; prze­śmiew­ka, śmie­szek;
3. uśmiech­nię­ta emot­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. żart. pod­śmie­wa­nie się, żar­to­wa­nie z kogoś lub cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heheszki

po­tocz­nie: pod­śmie­wa­nie się; prze­śmiew­ka, śmiesz­ka


Źródła:

SJP.pl

Heheszkować

po­tocz­nie:
1. drwić z kogoś;
2. żar­to­wać, śmiać się, wy­głu­piać się


Źródła:

SJP.pl

Heheszkowy

po­tocz­nie: zro­bio­ny lub po­wie­dzia­ny w taki spo­sób, by kogoś ro­zba­wić lub za­żar­to­wać z niego


Źródła:

SJP.pl

Heidegger

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Heideggerowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mar­ti­nem He­i­deg­ge­rem i jego fi­lo­zo­fią


Źródła:

Wiktionary

Heidelberczyk

[czy­taj: haj­del­ber­czyk] ab­sol­went uni­wer­sy­te­tu w He­i­del­ber­gu


Źródła:

SJP.pl

Heidelberg

[czy­taj: haj­del­berk]
1. mia­sto w Niem­czech;
2. mia­sto w Ka­na­dzie;
3. mia­sto w Au­stra­lii;
4. mia­sto w RPA;
5. nazwa kilku miej­sco­wo­ści w USA


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Niem­czech, w Ba­de­nii-Wir­tem­ber­gii;


He­i­del­berg – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Ba­de­nia-Wir­tem­ber­gia, w re­jen­cji Karls­ru­he, w re­gio­nie Rhein-Nec­kar. He­i­del­berg leży po obu stro­nach Nec­ka­ru, na zbo­czach po­łud­nio­we­go Oden­wal­du, u pod­nó­ża góry Königstuhl. Jest sie­dzi­bą po­wia­tu Rhein-Nec­kar-Kreis, jed­nak do niego nie na­le­ży. Licz­ba miesz­kań­ców wy­no­si 162 273 (31 grud­nia 2022), a po­wierzch­nia mia­sta 108,83 km². Mia­sto sły­nie ze swo­je­go pię­kne­go po­ło­że­nia i ła­god­ne­go kli­ma­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heidelberka

[czy­taj: haj­del­ber­ka] ab­sol­went­ka uni­wer­sy­te­tu w He­i­del­ber­gu


Źródła:

SJP.pl

Heidelberski

[czy­taj: haj­del­ber­ski] przy­miot­nik od: He­i­del­berg


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z He­i­del­ber­giem (mia­stem w Niem­czech)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heifetz

[czy­taj: haj­fits] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Heilongjiang

pro­win­cja w Chi­nach; Hej­lung­ciang


He­i­long­jiang (; chiń. upr. 黑龙江; chiń. trad. 黑龍江; pi­ny­in "Hēilóngjiāng"; Wade-Giles "Hei-lung-chiang") – pół­noc­na pro­win­cja ChRL. Jej nazwa, dosł. "Rzeka Czar­ne­go Smoka" (黑龙江), po­cho­dzi od chiń­skiej nazwy Amuru, który wyz­na­cza pół­noc­ną gra­ni­cę pro­win­cji, a jed­no­cze­śnie sta­no­wi na­tu­ral­ną gra­ni­cę chiń­sko-ro­syj­ską.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heimat

[czy­taj: haj­mat] re­gion, z któ­rym ktoś czuje się zwią­za­ny; He­i­mat


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heimlich

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Heimwera

[czy­taj: hajm­we­ra] zwią­zek o cha­rak­te­rze pa­ra­mi­li­tar­nym, pow­sta­ły w Au­strii w okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym


Źródła:

SJP.pl

Heine

[czy­taj: hajne] naz­wi­sko, m.in.
1. He­in­rich Heine (1797-1856), poeta nie­miec­ki;
2. Edu­ard Heine (1821-81), ma­te­ma­tyk nie­miec­ki;
3. Jacob von Heine (1800-79), le­karz nie­miec­ki


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heineken

[czy­taj: haj­ne­ken] marka piwa i firma


He­i­ne­ken N.V. – ho­len­der­skie przed­się­bior­stwo pi­wo­war­skie, za­ło­żo­ne w 1864 przez Ge­rar­da Adria­a­na He­i­ne­ke­na w Am­ster­da­mie.

Ho­len­der­skie bro­wa­ry He­i­ne­ke­na znaj­du­ją się w Zo­e­ter­wo­u­de i ’s-Her­to­gen­bosch.

Trzy li­te­ry "e" znaj­du­ją­ce się w logo piwa zo­sta­ły lekko skrzy­wio­ne do tyłu, aby wy­glą­da­ły, jakby się śmia­ły.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heinemedina

[czy­taj: haj­ne­me­di­na] po­tocz­nie: cho­ro­ba He­i­ne­go-Me­di­na (ostra cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ły­wa­na przez wirus polio, wy­stę­pu­ją­ca głów­nie u dzie­ci, pro­wa­dzą­ca do trwa­łych po­ra­żeń mię­śni koń­czyn, a także brzu­cha i klat­ki pier­sio­wej)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. cho­ro­ba He­i­ne­go-Me­di­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heinkel

[czy­taj: hajn­kel] marka sa­mo­lo­tów bo­jo­wych


He­in­kel Flug­ze­ug­wer­ke – nie­miec­ka wyt­wór­nia lot­ni­cza za­ło­żo­na przez Ern­sta He­in­kla. W la­tach 30. i 40. pro­du­ko­wa­ła sa­mo­lo­ty bo­jo­we, głów­nie bom­bow­ce, dla Luft­waf­fe.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heinola

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Fin­lan­dii, w re­gio­nie Päijät-Häme;


He­i­no­la – mia­sto w Fin­lan­dii w re­gio­nie Päijät-Häme. W grud­niu 2023 mia­sto li­czy­ło 17 963 miesz­kań­ców.

W mie­ście znaj­du­je się sta­cja ko­le­jo­wa He­i­no­la.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Heinrich

[czy­taj: hajn­rich]
1. obce imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Heisenberg

[czy­taj: HAJzenberg] naz­wi­sko nie­miec­kie, m.in. Wer­ner Karl He­i­sen­berg (1901-76), niem. fizyk te­o­re­tyk


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heitor

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Hej

po­tocz­nie:
1. wy­krzy­knik ma­ją­cy na celu zwró­ce­nie czy­jejś uwagi; hejże, ej;
2. słowo wy­po­wia­da­ne pod­czas wi­ta­nia się oraz że­gna­nia z oso­ba­mi do­brze sobie zna­ny­mi, np. ko­le­ga­mi; cześć, czo­łem, ser­wus, hejka


wy­krzy­knik

 (1.1) zwró­ce­nie czy­jejś uwagi

 (1.2) przy­wo­ła­nie kogoś

 (1.3) pot. forma nie­for­mal­ne­go po­wi­ta­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heja

forma po­wi­ta­nia lub po­że­gna­nia uży­wa­na w sy­tu­a­cjach nie­o­fi­cjal­nych; hejo, siema, siem­ka, sie­masz, sie­ma­no, sie­man­ko, sie­ma­necz­ko, cześć, hej, hejka, ser­wus


Źródła:

SJP.pl

Hejcenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|hej­cić.


Źródła:

Wiktionary

Hejcić

hate'ować, hej­to­wać; po­tocz­nie:
1. za­mie­szczać w in­ter­ne­cie obraź­li­we i zwy­kle agre­syw­ne ko­men­ta­rze;
2. mówić w spo­sób wrogi i agre­syw­ny na jakiś temat lub o ja­kiejś oso­bie


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. wy­ra­żać nie­na­wiść

 (1.2) pot. nie­na­wi­dzić


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hejduk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Hejka

forma po­wi­ta­nia lub po­że­gna­nia uży­wa­na w sy­tu­a­cjach nie­o­fi­cjal­nych; siema, siem­ka, sie­masz, sie­ma­no, sie­man­ko, sie­ma­necz­ko, cześć, hej, heja, ser­wus


wy­krzy­knik

 (1.1) pot. forma nie­for­mal­ne­go po­wi­ta­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hejlogia

dział kry­mi­na­li­sty­ki wy­ko­rzy­stu­ją­cy uni­kal­ny wzór bruzd warg ludz­kich


Źródła:

SJP.pl

Hejlungciang

pro­win­cja w Chi­nach; He­i­long­jiang


Źródła:

SJP.pl

Hejnalica

wieża, z któ­rej wy­ko­nu­je się hej­nał


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wieża hej­na­ło­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hejnalista

osoba gra­ją­ca hej­nał


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. męż­czyz­na, który gra hej­na­ły na trąb­ce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hejnalistka

ko­bie­ta gra­ją­ca hej­nał


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ko­bie­ta, która gra hej­na­ły na trąb­ce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hejnał

1. sy­gnał grany na trąb­ce;
2. me­lo­dia grana o okre­ślo­nej porze z wieży ra­tu­szo­wej lub ko­ściel­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. me­lo­dia grana o okre­ślo­nej porze, prze­waż­nie na in­stru­men­cie dętym; zwy­kle od­gry­wa­ny z wieży;

 (1.2) muz. sy­gnał grany na trąb­ce, który wzywa do cze­goś

 (1.3) łow. ornit. cha­rak­te­ry­stycz­ny głos, który żu­ra­wie wy­da­ją o świ­cie i wie­czo­rem


Hej­nał, haj­nał, ejnał (od węg. "haj­nal" – świt) – sy­gnał mu­zycz­ny np. o cha­rak­te­rze uro­czy­stej po­bud­ki, oz­naj­mie­nia go­dzi­ny lub po­ża­ru, wy­gry­wa­ny na przy­kład przez straż­ni­ka wie­żo­we­go np. na trąb­ce; rów­nież świec­ka lub sa­kral­na pieśń (np. hej­na­ły ad­wen­to­we).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hejnałowy

przy­miot­nik od: hej­nał


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z hej­na­łem, do­ty­czą­cy hej­na­łu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hejnałówka

trąb­ka, na któ­rej od­gry­wa się hej­na­ły


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. trąb­ka do gra­nia sy­gna­łów i hej­na­łów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hejnowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Hejo

forma po­wi­ta­nia lub po­że­gna­nia uży­wa­na w sy­tu­a­cjach nie­o­fi­cjal­nych; heja, siema, siem­ka, sie­masz, sie­ma­no, sie­man­ko, sie­ma­necz­ko, cześć, hej, hejka, ser­wus


Źródła:

SJP.pl

Hejt

hate;
1. obraź­li­wy i zwy­kle agre­syw­ny ko­men­tarz in­ter­ne­to­wy;
2. mó­wie­nie w spo­sób wrogi i agre­syw­ny na jakiś temat lub o ja­kiejś oso­bie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. obraź­li­wy lub pełen agre­sji ko­men­tarz za­mie­szczo­ny w In­ter­ne­cie

 (1.2) pot. dzia­ła­nie w In­ter­ne­cie prze­ja­wia­ją­ce złość, wro­gość, nie­na­wiść wobec kogoś

wy­krzy­knik ape­la­tyw­ny

 (2.1) gwara. ko­mu­ni­kat dla konia: w prawo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hejta

ina­czej: hetta


wy­krzy­knik

 (1.1) gwara. rzad. ko­men­da dla konia w za­przę­gu do jazdy w prawo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hejter

po­tocz­nie: osoba wy­ra­ża­ją­ca opi­nie pełne nie­na­wi­ści, ne­ga­tyw­no­ści; hater, hejt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) slang. w In­ter­ne­cie: osoba, która kry­ty­ku­je coś lub kogoś w bezwz­ględ­ny spo­sób, naj­czę­ściej ano­ni­mo­wo lub pod pse­u­do­ni­mem


Hej­ter (z hater „nie­na­wist­nik, prze­ciw­nik, kry­ty­kant”) – okre­śle­nie osoby, która pu­bli­ku­je w in­ter­ne­cie (nie­rzad­ko pod pse­u­do­ni­mem) agre­syw­ne, obraź­li­we lub skraj­nie kry­tycz­ne ko­men­ta­rze (zwy­cza­jo­wo okre­śla­ne jako „hejt in­ter­ne­to­wy”) po­zba­wio­ne rze­czo­wej ar­gu­men­ta­cji i wy­gła­sza­ne pod adre­sem kon­kret­nej osoby lub grupy osób.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hejterka

→ hej­ter


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) neol. pot. w In­ter­ne­cie: ko­bie­ta kry­ty­ku­ją­ca coś lub kogoś w bezwz­ględ­ny spo­sób, naj­czę­ściej ano­ni­mo­wo lub pod pse­u­do­ni­mem


Patrz:hejter

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hejterski

wy­ra­ża­ją­cy opi­nie pełne nie­na­wi­ści, ne­ga­tyw­no­ści; ha­ter­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) slang. zwią­za­ny z hej­te­ra­mi, do­ty­czą­cy hej­te­ra, hej­to­wa­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hejterstwo

ha­ter­stwo; po­tocz­nie:
1. wy­ra­ża­nie opi­nii peł­nych nie­na­wi­ści, ne­ga­tyw­no­ści; hej­to­wa­nie, hej­ting;
2. grupa lub ogół hej­te­rów


Źródła:

SJP.pl

Hejting

po­tocz­nie: wy­ra­ża­nie opi­nii peł­nych nie­na­wi­ści, ne­ga­tyw­no­ści; hej­to­wa­nie, hej­ter­stwo, ha­ter­stwo


Źródła:

SJP.pl

Hejtowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|hej­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Hejtować

hate'ować, hej­cić; po­tocz­nie:
1. za­mie­szczać w in­ter­ne­cie obraź­li­we i zwy­kle agre­syw­ne ko­men­ta­rze;
2. mówić w spo­sób wrogi i agre­syw­ny na jakiś temat lub o ja­kiejś oso­bie


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. wy­ra­żać nie­na­wiść

 (1.2) pot. nie­na­wi­dzić


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hejże

po­tocz­nie: wy­krzy­knik ma­ją­cy na celu zwró­ce­nie czy­jejś uwagi; hej, ej


wy­krzy­knik

 (1.1) zwró­ce­nie czy­jejś uwagi

 (1.2) przy­wo­ła­nie kogoś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hekabe

w mi­to­lo­gii grec­kiej: mał­żon­ka Pria­ma, króla Troi; He­ku­ba


He­ka­be (także He­ku­ba, gr. Ἑκάβη Hekábē, łac. He­ca­be) – w mi­to­lo­gii grec­kiej kró­lo­wa Troi.

Ucho­dzi­ła za żonę króla Pria­ma. Była matką dzie­więt­na­ścior­ga spoś­ród jego 50 dzie­ci, m.in.: Hek­to­ra, Pa­ry­sa, De­i­fo­bo­sa, Po­li­do­ra, Ka­san­dry, He­le­no­sa, Kre­u­zy, Po­lik­se­ny, La­o­di­ke, Me­de­sy­ka­sty, Po­li­da­ma­sa, Tro­i­lo­sa i Pan­da­ro­sa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hekata

w mi­to­lo­gii grec­kiej: bo­gi­ni magii i cza­rów; He­ka­te


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. zob. He­ka­te.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hekate

w mi­to­lo­gii grec­kiej: bo­gi­ni magii i cza­rów; He­ka­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni cza­rów, magii, ne­kro­man­cji, widm i roz­dro­ży (miejsc sprzy­ja­ją­cych cza­rom);

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 100;


He­ka­te ( Ἑκάτη Hekátē, He­ca­te) – w mi­to­lo­gii grec­kiej i rzym­skiej prze­de wszyst­kim bo­gi­ni ciem­no­ści, cza­rów, magii oraz świa­ta istot i zja­wisk nad­przy­ro­dzo­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hekatomba

1. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: po­cząt­ko­wo ofia­ra ze 100 wołów, póź­niej każda ofia­ra z dużej licz­by zwie­rząt;
2. wiel­kie poś­wię­ce­nie dla ja­kiejś spra­wy, łą­czą­ce się z ofia­rą w po­sta­ci ludz­kich ist­nień; jed­no­czes­na za­gła­da ogrom­nej licz­by ludzi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­roż. rel. ofia­ra ze stu byków skła­da­na przez Gre­ków pier­wot­nie Ze­u­so­wi, póź­niej i innym bogom;

 (1.2) książk. wiel­ka ofia­ra dla ja­kiejś spra­wy po­cią­ga­ją­ca śmierć wielu ludzi


He­ka­tom­ba (gr. ἑκατόμβη, z ἑκᾰτόν "he­ka­tón", 'sto' i βοῦς "boús", 'wół') – pier­wot­nie ofia­ra skła­da­na Ze­u­so­wi, zło­żo­na ze 100 wołów. Jeśli skła­da­na była in­ne­mu bogu nie­ko­niecz­nie były to woły. Tak pro­szo­no o łaskę i opie­kę nad ludź­mi, a także o ich pra­gnie­nia. Póź­niej za­czę­to tak na­zy­wać wszyst­kie więk­sze ofia­ry poś­wię­co­ne róż­nym bogom.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hekatompedon

w sta­ro­żyt­nych Ate­nach: świą­ty­nia poś­wię­co­na Ate­nie, ma­ją­ca 100 stóp dłu­go­ści


Źródła:

SJP.pl

Hekatonchejr

w mi­to­lo­gii grec­kiej: ol­brzym o stu rę­kach i pięć­dzie­się­ciu gło­wach


Źródła:

SJP.pl

Hekele

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. pasta śle­dzio­wa z ogór­ka­mi ki­szo­ny­mi, jaj­kiem i ce­bu­lą;


He­ke­le (he­ker­le, []) – ślą­ska po­tra­wa spo­rzą­dza­na na zimno z so­lo­nych fi­le­tów śle­dzio­wych, jaj na twar­do, ogór­ków ki­szo­nych i ce­bu­li. Wszyst­kie skład­ni­ki kroi się w drob­ną kost­kę lub mieli, a ca­łość do­pra­wia pie­przem i musz­tar­dą.

He­ke­le zaz­wy­czaj po­da­wa­ne są z pie­czy­wem i ma­słem.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Hekelfon

drew­nia­ny in­stru­ment mu­zycz­ny dęty; ro­dzaj ba­ry­to­no­we­go oboju


Źródła:

SJP.pl

Hekla

wul­kan w Is­lan­dii


Hekla (isl. „kap­tur, cze­pek, płaszcz z kap­tu­rem”) – wul­kan w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Is­lan­dii, po­ło­żo­ny 115 km na wschód od sto­li­cy kraju, Reykjavíku. Naj­wyż­szy czyn­ny wul­kan wyspy (1491 m n.p.m.), na­le­ży też do naj­bar­dziej ak­tyw­nych.

Hekla jest stra­to­wul­ka­nem, który pow­stał w re­zul­ta­cie wy­le­wów o cha­rak­te­rze li­nio­wym z kilku szcze­li­no­wych kra­te­rów, roz­sia­nych na ob­sza­rze kil­ku­na­stu ki­lo­me­trów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heklowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|he­klo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Heklować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­he­klo­wać)

 (1.1) gw-pl|Poz­nań,Górny Śląsk,Śląsk Cie­szyń­ski,Kraj­na, Pod­ha­le. szy­deł­ko­wać

 (1.2) gw-pl|Pod­ha­le. prze­ka­zy­wać in­for­ma­cje bez po­kry­cia


Źródła:

Wiktionary

Heklówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. pozn. szy­deł­ko


Źródła:

Wiktionary

Heks

re­gio­nal­nie: zła, skłon­na do kłót­ni ko­bie­ta; jędza, ksan­ty­pa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. obiekt w kształ­cie hek­sa­go­nu, sze­ścio­ką­ta

 (1.2) środ. ro­dzaj kost­ki wspi­nacz­ko­wej o prze­kro­ju nie­re­gu­lar­ne­go sze­ścio­ką­ta;

 (1.3) slang. sze­ścio­kąt­ne pole w siat­ce, sto­so­wa­ne m.in. w grach plan­szo­wych lub kom­pu­te­ro­wych

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od heksa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heksa

re­gio­nal­nie: zła, skłon­na do kłót­ni ko­bie­ta; jędza, ksan­ty­pa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg-pl|Górny Śląsk. cza­row­ni­ca, wiedź­ma

 (1.2) reg-pl|Górny Śląsk. po­strzał, lum­ba­go

 (1.3) reg-pl|Poz­nań. jędza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heksabiblos

zbiór prawa rzym­skie­go w ję­zy­ku grec­kim, opra­co­wa­ny w 1345 roku na pod­sta­wie ju­sty­niań­skich zbio­rów


Źródła:

SJP.pl

Heksabioza

bioza (dwu­cu­kier) da­ją­ca dwie czą­stecz­ki hek­so­zy w pro­ce­sie hy­dro­li­zy


Źródła:

SJP.pl

Heksachlorofen

zwią­zek chlo­ro­or­ga­nicz­ny, daw­niej sto­so­wa­ny jako śro­dek de­zyn­fe­ku­ją­cy i bak­te­rio­bój­czy


Źródła:

SJP.pl

Heksachord

1. dia­to­nicz­ny sze­reg 6 dźwię­ków z pół­to­nem w środ­ku;
2. sze­ścio­stru­no­wy in­stru­ment mu­zycz­ny


Hek­sa­chord (gr. "heksáchordos" = sze­ścio­stru­no­wy) – dia­to­nicz­ny po­stęp 6 dźwię­ków. Pod­sta­wa po­dzia­łu ma­te­ria­łu dźwię­ko­we­go oraz pod­sta­wa sy­ste­mu sol­mi­za­cji od cza­sów Guido d'Arez­zo (1050) do XVII w.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heksadekagon

wie­lo­kąt wy­pu­kły ma­ją­cy szes­na­ście boków


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­kąt, który ma szes­na­ście boków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heksadekan

we­glo­wo­dór na­sy­co­ny - cetan


Hek­sa­de­kan, cetan – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­nów o szes­na­stu ato­mach węgla po­łą­czo­nych w pro­sty łań­cuch. Sto­so­wa­ny jako wzo­rzec do wyz­na­cza­nia licz­by ce­ta­no­wej.

Jest jed­nym ze związ­ków o naj­niż­szej licz­bie ok­ta­no­wej (po­ni­żej −30).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heksaedr

jedna z pię­ciu brył pla­toń­skich; sze­ścian


Źródła:

SJP.pl

Heksaedryt

Hek­sa­e­dryt – typ me­te­o­ry­tu że­laz­ne­go o ni­skiej za­war­to­ści niklu (po­ni­żej 6%). Może się skła­dać wy­łącz­nie z mo­no­krysz­ta­łów ka­ma­cy­tu. W me­te­o­ry­tach tego typu nie wy­stę­pu­ją fi­gu­ry Widmanstättena.


Źródła:

Wikipedia

Heksaemeron

temat stwo­rze­nia świa­ta i ludzi w sześć dni za­war­ty w pro­lo­gu Księ­gi Ro­dza­ju


Hek­sa­e­me­ron (z gr. "hexa he­me­ron" – sześć dni) – w eg­ze­ge­zie bi­blij­nej nazwa opisu stwo­rze­nia świa­ta za­war­te­go w Księ­dze Ro­dza­ju 1,1–2,4a, w któ­rym Bóg stwa­rza wszechś­wiat w ciągu sze­ściu dni.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heksafluorek

hek­sa­flu­o­rek siar­ki - zwią­zek che­micz­ny o bar­dzo do­brych wła­ści­wo­ściach die­lek­trycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Heksagon

sze­ścio­kąt, sze­ścio­bok


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­kąt o sze­ściu bo­kach i sze­ściu ką­tach wew­nętrz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heksagonalny

ma­ją­cy sześć kątów; sze­ścio­kąt­ny; sek­sa­go­nal­ny


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy sześć kątów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heksagram

znak gra­ficz­ny zło­żo­ny z kom­bi­na­cji sze­ściu linii, po­nu­me­ro­wa­nych od 1 do 6, li­cząc od dołu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heksalina

al­ko­hol cy­klicz­ny, po­chod­na hek­sa­nu; cy­klo­hek­sa­nol


Źródła:

SJP.pl

Heksalogia

seria 6 po­wią­za­nych ze sobą ksią­żek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. muz. film. cykl skła­da­ją­cy się z sze­ściu ut­wo­rów li­te­rac­kich, mu­zycz­nych lub fil­mo­wych, z któ­rych każdy sta­no­wi odręb­ną ca­łość, lecz po­łą­czo­nych np. wspól­ną te­ma­ty­ką, grupą bo­ha­te­rów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heksametr

1. w me­try­ce an­tycz­nej: wers sze­ścio­sto­po­wy, zło­żo­ny z dak­ty­li za­stę­po­wa­nych przez spon­de­je, z wy­jąt­kiem pią­tej stopy, ostat­nia stopa zwy­kle ka­ta­lek­tycz­na;
2. w wer­sy­fi­ka­cji no­wo­żyt­nej: wers to­nicz­ny lub sy­la­bo­to­nicz­ny, sze­ścio­ak­cen­to­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. sy­la­bo­to­nicz­na ak­cen­tu­a­cyj­na miara wier­szo­wa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heksametrowy

przy­miot­nik od: hek­sa­metr


Źródła:

SJP.pl

Heksametylenotetraamina

uro­tro­pi­na; sub­stan­cja sto­so­wa­na w in­fek­cji dróg mo­czo­wych


Źródła:

SJP.pl

Heksan

szó­sty wę­glo­wo­dór na­sy­co­ny w sze­re­gu ho­mo­lo­gicz­nym al­ka­nów sto­so­wa­ny jako roz­pu­szczal­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny, alkan, be­zbarw­na tok­sycz­na ciecz;


Hek­san – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­nów. Izo­me­ry hek­sa­nu są bar­dzo nie­re­ak­tyw­ne oraz są czę­sto sto­so­wa­ne jako roz­pu­szczal­ni­ki w re­ak­cjach or­ga­nicz­nych, po­nie­waż są wy­so­ce nie­po­lar­ne. Wcho­dzą rów­nież w skład ben­zyn.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heksanowy

→ hek­san


Patrz:heksan

Źródła:

SJP.pl

Heksaplarny

→ hek­sa­pla


Patrz:heksapla

Źródła:

SJP.pl

Heksaploid

or­ga­nizm ro­ślin­ny lub zwie­rzę­cy ma­ją­cy w ją­drach ko­mó­rek so­ma­tycz­nych sześć ze­spo­łów chro­mo­so­mów


Źródła:

SJP.pl

Heksapodia

1. sześć stóp me­trycz­nych tego sa­me­go ro­dza­ju two­rzą­cych jedną ca­łość;
2. me­trycz­ny wiersz sze­ścio­sto­po­wy


Źródła:

SJP.pl

Heksaptyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. sze­ścio­czę­ścio­we ma­lo­wi­dło lub pła­sko­rzeź­ba


Źródła:

Wiktionary

Heksastylos

bu­dow­la, naj­czę­ściej świą­ty­nia, z sze­ścio­ma ko­lum­na­mi usta­wio­ny­mi od stro­ny fron­tu


Hek­sa­sty­los – świą­ty­nia grec­ka z sze­ścio­ko­lum­no­wą fa­sa­dą typu pe­rip­te­ros.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heksatrioza

trio­za (trój­cu­kier) da­ją­ca dwie czą­stecz­ki dek­stro­zy w pro­ce­sie hy­dro­li­zy


Źródła:

SJP.pl

Heksen

alken, zwią­zek che­micz­ny, wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny o 6 ato­mach węgla


Źródła:

SJP.pl

Heksenszus

silny ból w oko­li­cy lędź­wio­wej; po­strzał, lum­ba­go


Źródła:

SJP.pl

Heksobarbital

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na bar­bi­ta­lu, śro­dek na­sen­ny i ane­ste­tycz­ny


Hek­so­bar­bi­tal ( he­xo­bar­bi­ta­lum) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na bar­bi­ta­lu. Uży­wa­ny jako śro­dek znie­czu­la­ją­cy do krót­kich ope­ra­cji. Wstrzy­knię­ty do­żyl­nie w dużej dawce po­wo­du­je na­tych­mia­sto­wą utra­tę przy­tom­no­ści. Jest nie­bez­piecz­ny po po­da­niu we­ro­na­lu lub in­nych bar­bi­tu­ra­nów. Na­le­ży do grupy bar­bi­tu­ra­nów krót­ko dzia­ła­ją­cych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heksoda

ro­dzaj lampy elek­tro­no­wej


Hek­so­da – lampa próż­nio­wa za­wie­ra­ją­ca sześć elek­trod: anodę, ka­to­dę i czte­ry siat­ki. Hek­so­dy były uży­wa­ne głów­nie jako mie­sza­cze w od­bior­ni­kach ra­dio­wych i se­pa­ra­to­ry im­pul­sów w od­bior­ni­kach te­le­wi­zyj­nych. Obec­nie nie są pro­du­ko­wa­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heksogen

ma­te­riał wy­bu­cho­wy kru­szą­cy; cy­klo­nit


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, silny ma­te­riał wy­bu­cho­wy;


Hek­so­gen, RDX, cy­klo­nit – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, jedna z ni­tro­a­min he­te­ro­cy­klicz­nych, sto­so­wa­na jako ma­te­riał wy­bu­cho­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heksokinaza

enzym z klasy trans­fe­raz


Hek­so­ki­na­za (EC 2.7.1.1) – enzym z klasy trans­fe­raz ka­ta­li­zu­ją­cy fos­fo­ry­la­cję -hek­soz do ich 6-fos­fo­ra­nów. Jej sub­stra­tem może być glu­ko­za, fruk­to­za, man­no­za, sor­bi­tol lub glu­ko­za­mi­na. Fos­fo­ry­la­cja glu­ko­zy do glu­ko­zo-6-fos­fo­ra­nu z wy­ko­rzy­sta­niem hek­so­ki­na­zy jest pier­wszą re­ak­cją gli­ko­li­zy. Jej Km wy­no­si 0,05 mmol/l. Jest to re­ak­cja fiz­jo­lo­gicz­nie nie­od­wra­cal­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heksolit

ma­te­riał wy­bu­cho­wy, mie­sza­ni­na tro­ty­lu i hek­so­ge­nu


Źródła:

SJP.pl

Heksoza

mo­no­sa­cha­ryd o 6 ato­mach węgla w czą­stecz­ce, z grupą al­de­hy­do­wą


Źródła:

SJP.pl

Heksozan

po­li­sa­cha­ryd zło­żo­ny z hek­soz (np.: skro­bia, gli­ko­gen, ce­lu­lo­za, ga­lak­tan)


Źródła:

SJP.pl

Heksyl

amina, ciało kry­sta­licz­ne o ko­lo­rze po­ma­rań­czo­wym, kru­szą­cy ma­te­riał wy­bu­cho­wy uży­wa­ny np. w mi­nach


Hek­syl, di­pi­kry­lo­a­mi­na, HNDP – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny wy­ko­rzy­sty­wa­ny jako kru­szą­cy ma­te­riał wy­bu­cho­wy. Sto­so­wa­ny głów­nie w mie­sza­ni­nie z tro­ty­lem, azo­ta­nem amonu i gli­nem do na­peł­nia­nia tor­ped, min mor­skich, bomb lot­ni­czych itp.

Mie­sza­ni­na 40% hek­sy­lu i 60% tro­ty­lu nosi nazwę hek­sa­nit. Inne mie­sza­ni­ny z uży­ciem hek­sy­lu, okre­śla­ne "Schießwolle" 18, 36 i 39 były uży­wa­ne do na­peł­nia­nia nie­miec­kich gło­wic tor­pe­do­wych w cza­sie obu wojen świa­to­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heksylen

alken, zwią­zek che­micz­ny, wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny o 6 ato­mach węgla; hek­sen


Źródła:

SJP.pl

Heksylowy

→ hek­syl


Patrz:heksyl

Źródła:

SJP.pl

Heksyn

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny, jeden z sze­re­gu ho­mo­lo­gicz­ne­go al­ki­nów


Źródła:

SJP.pl

Hektar

jed­nost­ka miary po­wierzch­ni ziemi (1 hek­tar = 100 arów)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. mat. jed­nost­ka po­wierzch­ni równa stu arom (10 000 me­trów kwa­dra­to­wych);


Hek­tar, ha – jed­nost­ka po­wierzch­ni uży­wa­na mię­dzy in­ny­mi w rol­nict­wie, le­śnict­wie i ge­o­dez­ji (ewi­den­cja grun­tów i bu­dyn­ków). 1 hek­tar jest to pole po­wierzch­ni kwa­dra­tu o boku 100 m. Hek­tar to jeden hek­to­metr kwa­dra­to­wy.

Nazwa po­cho­dzi od prze­drost­ka „hekto-” oz­na­cza­ją­ce­go 100 i nazwy jed­nost­ki miary „ar”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hektarowy

przy­miot­nik od: hek­tar


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy po­wierzch­nię równą 1 hek­ta­ro­wi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hektary

jed­nost­ka miary po­wierzch­ni ziemi (1 hek­tar = 100 arów)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hekto-

prze­dro­stek

 (1.1) fiz. pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych oz­na­cza­ją­cych jed­nost­ki miary 10² (sto) razy więk­sze od pod­sta­wo­wych;


Źródła:

Wiktionary

Hektograf

wy­na­le­zio­ne w 1880 r. urzą­dze­nie do spo­rzą­dza­nia od­bi­tek z do­ku­men­tów; sza­pi­ro­graf


Hek­to­graf – ro­dzaj po­wie­la­cza tek­stów oraz ry­sun­ków, gdzie jako forma do wy­ko­ny­wa­nia od­bi­tek uży­wa­na jest spe­cjal­na wo­sko­wa­na kalka z prze­nie­sio­nym na nią (przez do­cisk) ory­gi­na­łem. Wszel­kie od­bit­ki są wy­ko­na­ne tu­szem hek­to­gra­ficz­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hektografia

po­wie­la­nie pisma i ry­sun­ków za po­mo­cą hek­to­gra­fu


Źródła:

SJP.pl

Hektogram

jed­nost­ka masy równa 100 gra­mom (skrót: hg)


Źródła:

SJP.pl

Hektoherc

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. fiz. rzad. jed­nost­ka czę­stot­li­wo­ści równa stu her­com


Źródła:

Wiktionary

Hektokotylus

gło­wo­nóg z rzędu ośmior­nic; że­gla­rek


Hek­to­ko­ty­lus – na­rząd ko­pu­la­cyj­ny więk­szo­ści gło­wo­no­gów (z wy­jąt­kiem ło­dzi­ków z ro­dza­ju "Na­u­ti­lus", u któ­rych wy­stę­pu­je spa­diks), przeksz­tał­co­na część jed­ne­go z ra­mion sam­ców. Służy ono do umie­szcza­nia sper­ma­to­fo­rów w jamie pła­szczo­wej sa­mi­cy.

Na­rząd ten, zna­le­zio­ny w XIX wieku w jamie pła­szczo­wej sa­mi­cy że­glar­ka z ro­dza­ju "Ar­go­na­u­ta", zo­stał uz­na­ny za pa­so­ży­ta i opi­sa­ny przez Ge­or­ges'a Cu­vie­ra pod nazwą ro­dza­jo­wą "Hec­to­co­ty­lus".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hektolitr

jed­nost­ka ob­ję­to­ści równa stu li­trom


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miar. jed­nost­ka ob­ję­to­ści równa 100 li­trom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hektolitrowy

→ hek­to­litr


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy po­jem­ność jed­ne­go hek­to­li­tra, za­wie­ra­ją­cy jeden hek­to­litr cze­goś


Patrz:hektolitr

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hektolitry

jed­nost­ka ob­ję­to­ści równa stu li­trom


Źródła:

SJP.pl

Hektometr

jed­nost­ka dłu­go­ści wy­no­szą­ca sto me­trów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. jed­nost­ka dłu­go­ści równa stu me­trom;


Hek­to­metr (sym­bol: hm) – wie­lo­krot­ność metra, pod­sta­wo­wej jed­nost­ki dłu­go­ści w ukła­dzie SI. Jeden hek­to­metr równa się 100 m. Jed­nost­ka może być za­pi­sa­na w no­ta­cji na­u­ko­wej jako 1 E+2 m, co równa się 100 × 1 m.

Nie jest po­wszech­nie uży­wa­ny jako jed­nost­ka od­le­gło­ści. Hek­to­me­tra­mi od­mie­rza się pi­kie­taż na li­niach ko­le­jo­wych i dro­gach, zaz­na­cza­jąc go słup­ka­mi hek­to­me­tro­wy­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hektometrowy

→ hek­to­metr


Patrz:hektometr

Źródła:

SJP.pl

Hektopaskal

jed­nost­ka ci­śnie­nia równa stu pa­ska­lom


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. fiz. jed­nost­ka ci­śnie­nia równa 100 pa­ska­lom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hektor

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

 (1.2) mitgr. kró­le­wicz i naj­dziel­niej­szy bo­ha­ter tro­jań­ski, syn Pria­ma


Hek­tor (gr. Ἕκτωρ Hektōr, Hec­tor) – w mi­to­lo­gii grec­kiej kró­le­wicz i naj­dziel­niej­szy bo­ha­ter tro­jań­ski; bo­ha­ter "Ilia­dy" Ho­me­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hektorostwo

Hek­tor z mał­żon­ką; Hek­to­ro­wie


Źródła:

SJP.pl

Hektorowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Hektorowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Hek­to­ra lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Hektowat

jed­nost­ka mocy równa 100 watom (skrót: hW)


Źródła:

SJP.pl

Hektyczny

1. wy­ni­szcza­ją­cy, ma­ją­cy dzia­ła­nie de­struk­cyj­ne;
2. pełen nie­po­ko­ju i pod­nie­ce­nia


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) go­rącz­ko­wy

 (1.2) wy­ni­szcza­ją­cy

 (1.3) pod­nie­co­ny, za­nie­po­ko­jo­ny, sza­leń­czy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hektyk

czło­wiek cier­pią­cy na hek­tycz­ną go­rącz­kę


Źródła:

SJP.pl

Hekuba

w mi­to­lo­gii grec­kiej: mał­żon­ka Pria­ma, króla Troi; He­ka­be


Źródła:

SJP.pl

Hel

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu He i licz­bie ato­mo­wej 2, na­le­żą­cy do grupy gazów szla­chet­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu He i licz­bie ato­mo­wej 2;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hela

ro­dzaj wozu kon­ne­go do prze­wo­że­nia to­wa­rów lub ludzi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. skrzy­nia na wozie, wóz ze skrzy­nią


Hela (ang. "Hela Pro­vin­ce") – pro­win­cja Papui-Nowej Gwi­nei, po­ło­żo­na w za­chod­niej czę­ści kraju. Oś­rod­kiem ad­mi­ni­stra­cyj­nym pro­win­cji jest mia­sto Tari (w 2013 roku li­czy­ło 15 414 miesz­kań­ców)[]. Zaj­mu­je po­wierzch­nię 10,5 tys. km². W 2024 roku te­re­ny wcho­dzą­ce obec­nie w skład pro­win­cji Hela za­miesz­ki­wa­ło ponad 365 tys. osób.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Helak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Helanco

[czy­taj: he­lan­ko] he­lan­ko;
1. ela­stycz­na przę­dza z włó­kien sztucz­nych, uży­wa­na do szy­cia ubrań;
2. ubra­nie uszy­te z he­lan­co - przę­dzy;
3. wy­ko­na­ny z he­lan­co - przę­dzy; he­lan­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Helanin

miesz­ka­niec Helu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Helu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Helanka

miesz­kan­ka Helu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Helu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Helanko

he­lan­co;
1. ela­stycz­na przę­dza z włó­kien sztucz­nych, uży­wa­na do szy­cia ubrań;
2. ubra­nie uszy­te z he­lan­ko - przę­dzy;
3. wy­ko­na­ny z he­lan­ko - przę­dzy; he­lan­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Helankowy

→ he­lan­ko


Patrz:helanko

Źródła:

SJP.pl

Helbin

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Helcia

zdrob­nie­nie od: He­le­na (imię żeń­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. He­le­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Helen

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) an­glo­sa­skie imię żeń­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Helena

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. liter. kró­lo­wa spar­tań­ska i naj­pię­kniej­sza ko­bie­ta na świe­cie; córka Zeusa i Ledy, sio­stra Po­li­de­u­ke­sa (Pol­luk­sa), Ka­sto­ra i Kli­taj­me­stry oraz żona Me­ne­la­o­sa i uko­cha­na Pa­ry­sa;

 (1.2) ofic. urz. imię|pol­ski|ż.;

 (1.3) astr. jeden z księ­ży­ców Sa­tur­na;

 (1.4) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 101, z pasa głów­ne­go pla­ne­to­id, od­kry­ta w 1868 r.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heleniak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Helenin

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. na­le­żą­cy do He­le­ny


Zo­bacz też: He­le­nin (Ukra­i­na).

He­le­nin – ko­lo­nia wsi Do­mi­ni­czyn w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie wło­daw­skim, w gmi­nie Stary Brus.

Wieś na­le­ży do rzym­sko­ka­to­lic­kiej pa­ra­fii św. An­drze­ja Bo­bo­li w Wy­tycz­nie.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Heleniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do He­le­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Helenka

1. he­len­ka sło­necz­ni­ko­wa - by­li­na wy­stę­pu­ją­ca w wa­run­kach na­tu­ral­nych w Ame­ry­ce Pół­noc­nej; dziel­żan
2. ptak z ro­dzi­ny wi­kła­czy, za­miesz­ku­ją­cy Afry­kę


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. po­u­fa­ła forma imie­nia He­le­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Helenos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. wie­szczek i kró­le­wicz tro­jań­ski, syn Pria­ma;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Helenów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Helga

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Helga – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Ma po­cho­dzić od sta­ro­nor­we­skie­go słowa "heill" oz­na­cza­ją­ce­go "szczę­śli­wa" lub "cie­szą­ca się po­myśl­no­ścią".

Wschod­nio­sło­wiań­skim przeksz­tał­ce­niem imie­nia Helga ma być Olga.

Imię nie­zbyt po­pu­lar­ne w Pol­sce.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Helgoland

wyspa i gmina na Morzu Pół­noc­nym, na­le­żą­ca do Nie­miec


Hel­go­land (płnfryz. Deät Lun) – wyspa oraz gmina uz­dro­wi­sko­wa na Morzu Pół­noc­nym, na­le­żą­ca do Nie­miec, do kraju związ­ko­we­go Szlez­wik-Holsz­tyn, po­wia­tu Pin­ne­berg. Jako jedno z te­ry­to­riów państw człon­kow­skich unii cel­nej Unii Eu­ro­pej­skiej po­zo­sta­je poza ob­sza­rem jej sto­so­wa­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Helgolandzki

przy­miot­nik od: Hel­go­land


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z Hel­go­lan­dem (wyspą na Morzu Pół­noc­nym)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heli

ro­dzaj wozu kon­ne­go do prze­wo­że­nia to­wa­rów lub ludzi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heliaja

w sta­ro­żyt­nych Ate­nach:
a) naj­wyż­szy try­bu­nał są­do­wy zwany sądem przy­się­głych;
b) miej­sce, gdzie od­by­wa­ły się sądy


He­lia­ja, elia­ja (gr. Ἡλιαία, ἁλία, trl. "hēliaía") – wiel­ki try­bu­nał (sąd lu­do­wy) w sta­ro­żyt­nych Ate­nach o cha­rak­te­rze sądu przy­się­głych, jeden z naj­waż­niej­szych or­ga­nów wła­dzy w Ate­nach w V i IV wieku p.n.e.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heliakalny

zwią­za­ny ze Słoń­cem jako gwia­zdą; sło­necz­ny


Źródła:

SJP.pl

Heliasta

czło­nek he­liai (sądu przy­się­głych w sta­ro­żyt­nych Ate­nach)


Źródła:

SJP.pl

Heliasz

imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Helidor

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Heligonka

in­stru­ment mu­zycz­ny po­dob­ny do akor­de­o­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ro­dzaj akor­de­o­nu, bę­dą­cy idio­fo­nem, czyli de facto in­stru­men­tem per­ku­syj­nym; in­stru­ment lu­do­wy na Ży­wiec­czyź­nie, w Cze­chach i na Sło­wa­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Helikalny

ma­ją­cy kształt he­li­sy


Źródła:

SJP.pl

Helikaza

enzym


Źródła:

SJP.pl

Helikoida

po­wierzch­nia ut­wo­rzo­na przez krzy­wą obra­ca­ją­cą się ze stałą pręd­ko­ścią ką­to­wą do­o­ko­ła nie­ru­cho­mej osi


He­li­ko­i­da, po­wierzch­nia śru­bo­wa ogól­na – po­wierzch­nia two­rzo­na przez pro­stą obra­ca­ją­ca się wokół innej pro­stej ze stałą pręd­ko­ścią ką­to­wą i jed­no­cze­śnie prze­su­wa­ją­ca się rów­no­le­gle do tej pro­stej ze stałą pręd­ko­ścią li­nio­wą. Jej nazwa po­cho­dzi od jej po­kre­wień­stwa z linią śru­bo­wą (he­li­są): przez każdy punkt he­li­ko­i­dy prze­cho­dzi linia śru­bo­wa cał­ko­wi­cie w niej za­war­ta. He­li­ko­i­da jest jedną z pier­wszych od­kry­tych, jest też po­wierzch­nią pro­sto­kreśl­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Helikoidalny

ma­ją­cy kształt he­li­ko­i­dy


Źródła:

SJP.pl

Helikon

1. bla­sza­ny in­stru­ment dęty zbli­żo­ny kształ­tem do śli­ma­ka;
2. grec­ki in­stru­ment mu­zycz­ny, od­mia­na mo­no­chor­du;
3. prze­no­śnie: grupa wy­bit­nych ar­ty­stów, po­e­tów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. in­stru­ment dęty bla­sza­ny;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Helikonia

ro­śli­na tro­pi­kal­na, po­cho­dzą­ca z go­rą­cych i wil­got­nych ob­sza­rów Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Pół­noc­nej oraz wysp Pa­cy­fi­ku


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Helikopter

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. sta­tek po­wietrz­ny z wir­ni­kiem umie­szczo­nym nad ka­dłu­bem, po­ru­sza­ją­cym się w pła­szczyź­nie rów­no­le­głej do ziemi


Źródła:

Wiktionary

Helikopterek

zdrob­nie­nie od: he­li­kop­ter


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: he­li­kop­ter


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Helikopterowy

przy­miot­nik od: he­li­kop­ter


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od he­li­kop­ter


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Helikoński

przy­miot­nik od: He­li­kon (pasmo gór­skie w Gre­cji)


Źródła:

SJP.pl

Heliks

każdy z dwóch łań­cu­chów kwa­sów nu­kle­i­no­wych two­rzą­cych czą­stecz­ki DNA bądź RNA


Źródła:

SJP.pl

Heliktyt

sta­lak­tyt o nie­re­gu­lar­nym kształ­cie


He­lik­tyt (sta­ro­grec­kie "he­li­kos " skrę­ca­ją­cy) – agra­wi­ta­cyj­na forma na­cie­ku ja­ski­nio­we­go, zwy­kle przy­bie­ra kształt nie­re­gu­lar­nych zgru­po­wań nie­wiel­kich krysz­tał­ków kal­cy­tu lub ara­go­ni­tu, które na­ra­sta­jąc two­rzą fan­ta­zyj­ne formy drze­wia­ste. He­lik­ty­ty pow­sta­ją w wy­ni­ku wy­trą­ca­nia się wę­gla­nu wap­nia z wody pod­sią­ka­ją­cej z po­dło­ża.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Helinarciarstwo

dy­scy­pli­na spor­tu


Źródła:

SJP.pl

Heling

ro­dzaj ławy mon­ta­żo­wej, na któ­rej się bu­du­je stat­ki, jach­ty, sa­mo­lo­ty itp.; hel­ling


Źródła:

SJP.pl

Helio-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy ze Słoń­cem, ener­gią sło­necz­ną lub świa­tłem sło­necz­nym


Źródła:

Wiktionary

Heliobiont

or­ga­nizm ro­ślin­ny lub zwie­rzę­cy ży­ją­cy w miej­scach do­brze oś­wiet­lo­nych; he­lio­fil


Źródła:

SJP.pl

Heliocentryczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. cecha tego, co he­lio­cen­trycz­ne


Źródła:

Wiktionary

Heliocentryczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) astr. zwią­za­ny z he­lio­cen­tryz­mem, do­ty­czą­cy he­lio­cen­tryz­mu, przyj­mu­ją­cy Słoń­ce za punkt od­nie­sie­nia


Źródła:

Wiktionary

Heliocentrysta

zwo­len­nik te­o­rii he­lio­cen­trycz­nej


Źródła:

SJP.pl

Heliocentryzm

te­o­ria przyj­mu­ją­ca Słoń­ce za cen­trum na­sze­go ukła­du pla­ne­tar­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) astr. te­o­ria o cen­tral­nym po­ło­że­niu Słoń­ca w Ukła­dzie Sło­necz­nym;


He­lio­cen­tryzm, ko­per­ni­ka­nizm (gr. ἡλιος "hēlios" – słoń­ce, κέντρον "ken­tron" – cen­trum) – te­o­ria bu­do­wy Ukła­du Sło­necz­ne­go, w któ­rej Słoń­ce jest jego środ­kiem, a wszyst­kie pla­ne­ty – łącz­nie z Zie­mią – je obie­ga­ją. W niek­tó­rych hi­sto­rycz­nych wa­rian­tach tej te­o­rii Słoń­ce by­wa­ło po­nad­to uz­na­wa­ne za:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heliodor

mi­ne­rał, zło­to­żół­ta od­mia­na be­ry­lu, ka­mień szla­chet­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał, przez­ro­czy­sta od­mia­na be­ry­lu o bar­wie żół­tej;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heliodorostwo

He­lio­dor z mał­żon­ką; He­lio­do­ro­wie


Źródła:

SJP.pl

Heliodorowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Heliodorowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do He­lio­do­ra lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Helioelektrownia

elek­trow­nia sło­necz­na


Źródła:

SJP.pl

Helioenergetyczny

→ he­lio­e­ner­ge­ty­ka


Patrz:helioenergetyka

Źródła:

SJP.pl

Heliofil

or­ga­nizm ro­ślin­ny lub zwie­rzę­cy ży­ją­cy w miej­scach do­brze oś­wiet­lo­nych; he­lio­biont


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. or­ga­nizm świa­tło­lub­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heliofilia

wy­zy­ski­wa­nie du­że­go na­sło­necz­nie­nia przez or­ga­niz­my żywe


Źródła:

SJP.pl

Heliofit

ro­śli­na znaj­du­ją­ca op­ty­mal­ne wa­run­ki do życia w śro­do­wi­sku do­brze oś­wiet­lo­nym; ro­śli­na świa­tło­lub­na


Źródła:

SJP.pl

Heliofizyczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z he­lio­fi­zy­ką, fi­zy­ki Słoń­ca, do­ty­czą­cy he­lio­fi­zy­ki


Źródła:

Wiktionary

Heliofizyk

na­u­ko­wiec zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem Słoń­ca


Źródła:

SJP.pl

Heliofizyka

dzie­dzi­na astro­fi­zy­ki zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem Słoń­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. dział astro­fi­zy­ki ba­da­ją­cy Słoń­ce i he­lios­fe­rę;

 (1.2) wy­dział uczel­ni lub pla­ców­ka na­u­ko­wa, która zaj­mu­je się he­lio­fi­zy­ką (1.1)

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: he­lio­fi­zyk


He­lio­fi­zy­ka – dział astro­fi­zy­ki, któ­re­go głów­nym obiek­tem badań jest Słoń­ce. Za­in­te­re­so­wa­niem he­lio­fi­zy­ki cie­szy się rów­nież wiatr sło­necz­ny aż do gra­nic he­lio­pa­u­zy, za­cho­dzą­ce w nim zja­wi­ska przej­ścio­we i jego od­dzia­ły­wa­nia z in­ny­mi obiek­ta­mi Ukła­du Sło­necz­ne­go, m.in. związ­ki po­mię­dzy zja­wi­ska­mi za­cho­dzą­cy­mi na Słoń­cu a tymi które mają miej­sce na Ziemi, jak np. stan jo­nos­fe­ry, burze ma­gne­tycz­ne, zorze po­lar­ne itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heliofob

w bio­lo­gii: or­ga­nizm ro­ślin­ny lub zwie­rzę­cy uni­ka­ją­cy du­że­go na­sło­necz­nie­nia, ży­ją­cy w miej­scach ocie­nio­nych lub w gle­bie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. or­ga­nizm uni­ka­ją­cy śro­do­wisk z dużym na­sło­necz­nie­niem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heliofobia

1. cho­ro­bli­wy lęk przed słoń­cem lub świa­tłem sło­necz­nym;
2. uni­ka­nie przez pewne ro­śli­ny i zwie­rzę­ta miejsc na­sło­necz­nio­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. ir­ra­cjo­nal­ny lęk przed słoń­cem lub świa­tłem sło­necz­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heliofor

che­micz­ny śro­dek wy­bie­la­ją­cy; wy­bie­lacz


Źródła:

SJP.pl

Heliogabal

1. sy­ryj­ski bóg słoń­ca;
2. ce­sarz rzym­ski z dy­na­stii Se­we­rów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. grec­kie bó­stwo so­lar­ne, lo­kal­na forma kultu ogól­no­se­mic­kie­go boga Baala czczo­na w Eme­sie

 (1.2) hist. na­sto­let­ni ce­sarz rzym­ski wła­da­ją­cy na po­cząt­ku III w.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heliograf

1. przy­rząd do fo­to­gra­fo­wa­nia Słoń­ca;
2. przy­rząd do re­je­stra­cji czasu na­sło­necz­nie­nia;
3. apa­rat do prze­ka­zy­wa­nia in­for­ma­cji na od­le­głość


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. urzą­dze­nie słu­żą­ce do po­mia­ru czasu trwa­nia usło­necz­nie­nia w danym miej­scu;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heliografia

1. tech­ni­ka druku pła­skie­go; od­bit­ka wy­ko­na­na tą tech­ni­ką; fo­to­ty­po­gra­fia, fo­to­druk, świa­tło­druk, fo­to­ty­pia;
2. dawna me­to­da dru­ko­wa­nia wklę­słe­go; od­bit­ka wy­ko­na­na tą tech­ni­ką; he­lio­gra­wiu­ra, fo­to­gra­wiu­ra


He­lio­gra­fia ( héliographie) – tech­ni­ka fo­to­gra­ficz­na wy­na­le­zio­na przez Jo­sep­ha Nicéphore'a Niépce'a na po­cząt­ku lat 20. XIX wieku. Przy jej po­mo­cy w 1826 Niépce otrzy­mał pier­wsze zdję­cie na świe­cie – "Widok z okna w Le Gras".

Ek­spe­ry­men­ty nad fo­to­gra­fią Niépce roz­po­czął od ek­spe­ry­men­tów zwią­za­nych z po­wie­la­niem obra­zów na pa­pie­rze.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heliograwiura

fo­to­gra­wiu­ra, he­lio­gra­fia;
1. dawna me­to­da dru­ko­wa­nia wklę­słe­go, w któ­rej formę dru­ko­wą spo­rzą­dza­no prze­pro­wa­dza­jąc ko­pio­wa­nie dia­po­zy­ty­wu ory­gi­na­łu na pa­pier pig­men­to­wy;
2. od­bit­ka zro­bio­na taką me­to­dą


He­lio­gra­wiu­ra (fo­to­gra­wiu­ra) (gr. "helio + gra­wiu­ra") – ro­dzaj tech­ni­ki druku wklę­słe­go, zbli­żo­ny do ak­wa­tin­ty, po­le­ga­ją­cy na fo­to­gra­ficz­nym prze­no­sze­niu obra­zu na płytę me­ta­lo­wą (naj­czę­ściej mie­dzia­ną) i wy­tra­wie­nie za po­mo­cą emul­sji świa­tło­czu­łej w ten spo­sób, by miej­sca naj­ja­śniej­sze stwo­rzy­ły naj­płyt­sze za­głę­bie­nia. Wy­na­le­zio­na w 1879 przez Ka­re­la Klíča.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heliograwiurowy

przy­miot­nik od: he­lio­gra­wiu­ra


Źródła:

SJP.pl

Heliolatria

kult Słoń­ca, cha­rak­te­ry­stycz­ny zwła­szcza wśród re­li­gii sta­ro­żyt­nych


Źródła:

SJP.pl

Heliometr

dawna lu­ne­ta uży­wa­na do po­mia­rów astro­no­micz­nych


He­lio­metr – ro­dzaj po­mia­ro­we­go przy­rzą­du astro­no­micz­ne­go, który służy do bar­dzo pre­cy­zyj­ne­go wyz­na­cza­nia ma­łych od­le­gło­ści ką­to­wych. Jest to re­frak­tor, któ­re­go obiek­tyw zo­stał prze­cię­ty wzdłuż śred­ni­cy. Obie po­ło­wy obiek­ty­wu można wzglę­dem sie­bie prze­su­wać w spo­sób mie­rzal­ny, przy po­mo­cy śruby mi­kro­me­trycz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heliominiatura

prze­sta­rza­le: fo­to­gra­fia bar­wio­na spe­cjal­ną tech­ni­ką


Źródła:

SJP.pl

Helion

cząst­ka alfa emi­to­wa­na przez niek­tó­re pier­wiast­ki pro­mie­niot­wór­cze w trak­cie re­ak­cji ją­dro­wych


He­lion – jądro ato­mo­we trwa­łe­go izo­to­pu helu #PATRZ w prze­ci­wień­stwie do jądra izo­to­pu #PATRZ na­zy­wa­ne­go cząst­ką alfa. Skła­da się z jed­ne­go ne­u­tro­nu i dwóch pro­to­nów, stąd jego ła­du­nek elek­trycz­ny wy­no­si +2. He­lion jest ją­drem lu­strza­nym try­to­nu.

W re­ak­cjach, poza za­pi­sem #PATRZ, może być oz­na­cza­ny sym­bo­lem „h” (nie kur­sy­wą, "h" za­re­zer­wo­wa­ne jest dla sta­łej Planc­ka).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Helionowy

przy­miot­nik od: he­lion


Źródła:

SJP.pl

Heliopauza

stre­fa gra­nicz­na he­lios­fe­ry, w któ­rej ci­śnie­nie wia­tru sło­necz­ne­go i ma­te­rii mię­dzyg­wia­zdo­wej są zbli­żo­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. górna gra­ni­ca he­lios­fe­ry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Helioplastyka

wy­ko­rzy­sta­nie efek­tów na­tu­ral­ne­go oś­wiet­le­nia sło­necz­ne­go w sztu­ce, zwła­szcza w ar­chi­tek­tu­rze


Źródła:

SJP.pl

Heliopolis

1. dziel­ni­ca Kairu;
2. grec­ka nazwa li­bań­skie­go mia­sta Ba­al­bek


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Helios

1. seria dwóch nie­miec­kich prób­ni­ków kos­micz­nych do badań oś­rod­ka mię­dzy­pla­ne­tar­ne­go wew­nątrz or­bi­ty ziem­skiej;
2. mit. gr. bóg-słoń­ce, źró­dło świa­tła i życia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bóg i uo­so­bie­nie słoń­ca, utoż­sa­mia­ny z rzym­skim Solem;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heliosfera

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. prze­strzeń wokół Słoń­ca ogra­ni­czo­na za­się­giem wy­stę­po­wa­nia wia­tru sło­necz­ne­go;


He­lios­fe­ra – ob­szar wokół Słoń­ca, w któ­rym ci­śnie­nie wia­tru sło­necz­ne­go prze­wa­ża nad ci­śnie­niem wia­trów ga­lak­tycz­nych, two­rząc „bąbel” wy­rzu­ca­nej przez Słoń­ce ma­te­rii w ota­cza­ją­cym oś­rod­ku mię­dzyg­wia­zdo­wym. He­lios­fe­ra za­wie­ra w sobie Słoń­ce, wszyst­kie pla­ne­ty i więk­szość mniej­szych ciał Ukła­du Sło­necz­ne­go, cho­ciaż hi­po­te­tycz­ny obłok Oorta roz­cią­ga się da­le­ko poza jej gra­ni­ce.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Helioskop

przy­rząd do ob­ser­wa­cji Słoń­ca


He­lio­skop ("he­lios" – słoń­ce, "sko­pe­in" – oglą­dać) – przy­rząd astro­no­micz­ny słu­żą­cy do ob­ser­wa­cji tar­czy sło­necz­nej. Jest to ekran umie­szczo­ny w od­po­wied­niej od­le­gło­ści za oku­la­rem te­le­sko­pu (ob­ser­wa­cja po­le­ga na skie­ro­wa­niu te­le­sko­pu na Słoń­ce i rzu­to­wa­niu jego obra­zu na ekran). Przy pro­wa­dze­niu ob­ser­wa­cji po­moc­ny może być he­lio­stat.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heliostat

He­lio­stat (z jęz. grec­kie­go: "he­lios" – Słoń­ce, "stat" – nie­ru­cho­my) – urzą­dze­nie wy­po­sa­żo­ne w pła­skie zwier­cia­dło, kie­ru­ją­ce od­bi­tą wiąz­kę świa­tła z ru­cho­me­go źró­dła, (naj­czę­ściej Słoń­ca), w usta­lo­nym kie­run­ku (naj­czę­ściej na nie­ru­cho­my od­bior­nik). W prak­ty­ce astro­no­micz­nej he­lio­sta­tem na­zy­wa się urzą­dze­nie wy­po­sa­żo­ne w jedno lu­stro pła­skie (mo­no­li­tycz­ne lub wie­lo­seg­men­to­we), na­to­miast ce­lo­sta­tem na­zy­wa­ne jest urzą­dze­nie wy­po­sa­żo­ne w dwa lu­stra pła­skie (po­dob­nie: mo­no­li­tycz­ne lub wie­lo­seg­men­to­we).


Źródła:

Wikipedia

Heliotechniczny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z he­lio­tech­ni­ką


Źródła:

Wiktionary

Helioterapia

me­to­da le­cze­nia za po­mo­cą ką­pie­li sło­necz­nych w so­la­riach


Źródła:

SJP.pl

Heliotrop

1. ro­śli­na ziel­na lub ozdob­ny pół­krzew tro­pi­kal­ny; to­mi­łek
2. mi­ne­rał, od­mia­na chal­ce­do­nu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heliotropina

zwią­zek or­ga­nicz­ny wy­stę­pu­ją­cy w olej­kach ete­rycz­nych; pi­pe­ro­nal


Źródła:

SJP.pl

Heliotropizm

re­ak­cja or­ga­niz­mu ro­ślin­ne­go na pro­mie­nio­wa­nie sło­necz­ne


He­lio­tro­pizm – forma tro­piz­mu po­le­ga­ją­ca na ruchu ro­śli­ny w od­po­wie­dzi na po­ło­że­nie słoń­ca.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heliotropowy

przy­miot­nik od: he­lio­trop


Źródła:

SJP.pl

Heliox

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mie­sza­ni­na tlenu i helu uży­wa­na do nur­ko­wa­nia


He­liox – mie­sza­ni­na gazów uży­wa­na do od­dy­cha­nia w cza­sie nur­ko­wa­nia, sta­no­wią­ca al­ter­na­ty­wę dla po­wie­trza.

He­liox skła­da się z dwóch gazów, tlenu oraz helu w róż­nych pro­por­cjach, które do­bie­ra­ne są do kon­kret­ne­go nur­ko­wa­nia. Mie­sza­ni­nę tę, po­dob­nie jak tri­mix, hy­drox i neox, sto­su­je się w nur­ko­wa­niach głę­bo­kich. Dzię­ki za­stą­pie­niu azotu helem wy­e­li­mi­no­wa­ne jest ry­zy­ko wy­stą­pie­nia nar­ko­zy azo­to­wej.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Helipad

lą­do­wi­sko dla he­li­kop­te­rów


Źródła:

SJP.pl

Heliport

port lot­ni­czy dla he­li­kop­te­rów


He­li­port – lot­ni­sko przez­na­czo­ne dla przy­lo­tów, od­lo­tów i na­ziem­ne­go ruchu śmi­głow­ców.

Lot­ni­ska te ze wzglę­du na swoje małe roz­mia­ry znaj­du­ją się czę­sto w cen­trum mia­sta bądź na da­chach du­żych bu­dyn­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Helisa

linia le­żą­ca na po­wierzch­ni walca lub stoż­ka i prze­ci­na­ją­ca two­rzą­ce tych brył pod sta­łym kątem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geom. skrę­co­na krzy­wa prze­strzen­na przy­po­mi­na­ją­ca sprę­ży­nę lub gwint śruby, o sta­łym pro­mie­niu i rów­no­mier­nym na­chy­le­niu zwo­jów wzglę­dem osi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Helium

z ła­ci­ny: hel (pier­wia­stek che­micz­ny)


Źródła:

SJP.pl

Helix

dziu­ra na kol­czyk w gór­nej czę­ści mał­żo­wi­ny usz­nej; he­liks


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heliński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Helka

zdrob­nie­nie od: He­le­na; He­len­ka


Helka – małe je­zio­ro na Wy­so­czyź­nie Ło­be­skiej, po­ło­żo­ne w gmi­nie Łobez, w po­wie­cie ło­be­skim, w woj. za­chod­nio­po­mor­skim. Po­wierzch­nia zbior­ni­ka wy­no­si 1,84 ha i w ty­po­lo­gii ry­bac­kiej jest je­zio­rem ka­ra­sio­wym.

Ok. 0,9 km na po­łud­nio­wy za­chód do Helki leży wieś Za­cheł­mie. Przez je­zio­ro prze­pły­wa do­pływ z Za­cheł­mia, który na­le­ży do zlew­ni rzeki Regi. Ok. 0,6 km na po­łud­nio­wy wschód od Helki znaj­du­je się je­zio­ro Chełm.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hellada

sta­ro­żyt­na nazwa kra­i­ny w po­łud­nio­wej Te­sa­lii, od VII w. p.n.e. okre­śle­nie środ­ko­wej Gre­cji, wkrót­ce miano wszyst­kich te­re­nów za­miesz­ka­nych przez Gre­ków, obec­nie - Gre­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) książk. geogr. Gre­cja (w szcze­gól­no­ści Gre­cja wła­ści­wa)


Zo­bacz też: "Hel­la­da" – album grupy Re­be­ka.

Hel­la­da (gr. Ελλάδα, "Elláda", a także Ελλάς, "Ellás") – ogól­na nazwa sta­ro­żyt­nej Gre­cji. Pier­wot­nie tą nazwą okre­śla­no zie­mie na po­łud­niu Te­sa­lii, za­miesz­ka­ne przez ple­mię Hel­le­nów. Mia­nem Hel­le­nów za­czę­to okre­ślać w cza­sach po­ho­me­ryc­kich wszyst­kich Gre­ków, a Hel­la­dą za­sied­la­ne przez nich zie­mie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Helladzki

przy­miot­nik od: Hel­la­da


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Hel­la­dą, Gre­cją wła­ści­wą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hellanodikowie

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: ko­mi­sja zło­żo­na z 10 oby­wa­te­li Elidy, wy­bie­ra­na na czas igrzysk olim­pij­skich i czu­wa­ją­ca nad ich prze­bie­giem


Źródła:

SJP.pl

Hellen

miesz­ka­niec Hel­la­dy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. mi­tycz­ny pro­to­pla­sta Gre­ków;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) inne okre­śle­nie Greka, nazwa uży­wa­na zwła­szcza w od­nie­sie­niu do sta­ro­żyt­no­ści


Hel­len (Ἕλλην) – mi­tycz­ny pro­to­pla­sta Hel­le­nów, póź­niej­szych Gre­ków. Syn De­u­ka­lio­na (lub cza­sa­mi Zeusa) i Pyrry, brat Am­fik­tio­na i oj­ciec Eola, Ksu­to­sa i Do­ro­sa. Z jego imie­niem wiąże się nazwa Gre­ków (Hel­le­no­wie).

Po­ślu­bił nimfę Or­se­is, która ob­da­rzy­ła go trze­ma sy­na­mi. We­dług "Ka­ta­lo­gu nie­wiast" Hez­jo­da, to jego sy­no­wie byli przod­ka­mi pier­wszych ple­mion z Gre­cji: Eol – Eolów, Doros – Dorów, Ksu­tos – Acha­jów i Jonów po­przez swo­ich synów Аchajosa i Iona.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hellenga

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Hellenista

znaw­ca, ba­dacz ję­zy­ka i kul­tu­ry sta­ro­żyt­nej Gre­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) nauk. znaw­ca sta­ro­żyt­nej Gre­cji – ję­zy­ka, hi­sto­rii, kul­tu­ry; spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie hel­le­ni­sty­ki

 (1.2) hist. Żyd przej­mu­ją­cy język i zwy­cza­je grec­kie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hellenistka

→ hel­le­ni­sta


Patrz:hellenista

Źródła:

SJP.pl

Hellenistyczny

od­no­szą­cy się do sta­ro­żyt­nej Gre­cji, jej hi­sto­rii, kul­tu­ry, ję­zy­ka


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy hel­le­niz­mu

 (1.2) do­ty­czą­cy hel­le­ni­sty­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hellenistyka

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem dzie­dzict­wa sta­ro­żyt­nej Gre­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o kul­tu­rze hel­leń­skiej


Hel­le­ni­sty­ka, gre­cy­sty­ka – nauka o kul­tu­rze i ję­zy­ku sta­ro­żyt­nej Gre­cji. Nazwa „hel­le­ni­sty­ka” po­cho­dzi od słowa "Hel­la­da", które w ję­zy­ku grec­kim zna­czy „Gre­cja”. Z kolei samo słowo "Hel­la­da" po­cho­dzi od Hel­le­na, mi­to­lo­gicz­ne­go ojca na­ro­du grec­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hellenizacja

wy­wie­ra­nie wpły­wu na kul­tu­ry an­tycz­ne przez kul­tu­rę obo­wią­zu­ją­cą w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


Hel­le­ni­za­cja – pro­ces po­le­ga­ją­cy na stop­nio­wym ule­ga­niu wpły­wom kul­tu­ry grec­kiej bądź ję­zy­ka grec­kie­go. Może po­le­gać on na do­bro­wol­nym przej­mo­wa­niu przez na­ro­dy bądź ję­zy­ki pew­nych ele­men­tów kul­tu­ry grec­kiej bądź ję­zy­ka grec­kie­go lub też na przy­mu­so­wym ich na­rzu­ca­niu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hellenizacyjny

→ hel­le­ni­za­cja


Patrz:hellenizacja

Źródła:

SJP.pl

Hellenizm

1. okres dzie­jów sta­ro­żyt­nej Gre­cji trwa­ją­cy od śmier­ci Alek­san­dra Wiel­kie­go do pod­bo­ju Egip­tu przez Rzym;
2. kul­tu­ra tego okre­su;
3. kie­ru­nek w kul­tu­rze in­nych epok na­wią­zu­ją­cy do sta­ro­żyt­nej Gre­cji;
4. wyraz, zwrot lub kon­struk­cja skład­nio­wa wzo­ro­wa­ne na ję­zy­ku sta­ro­grec­kim albo z niego prze­ję­te


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz lub zwrot za­po­ży­czo­ny z ję­zy­ka sta­ro­grec­kie­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hellenka

miesz­kan­ka Hel­la­dy


Źródła:

SJP.pl

Hellenofil

mi­ło­śnik kul­tu­ry sta­ro­żyt­nej Gre­cji; fil­hel­le­ni­sta, fil­hel­len


Źródła:

SJP.pl

Hellenofilka

→ hel­le­no­fil; fil­hel­le­nist­ka


Źródła:

SJP.pl

Heller

naz­wi­sko, np. Mi­cha­ił Hel­ler (1922-1997), ro­syj­ski hi­sto­ryk, in­te­lek­tu­a­li­sta i ba­dacz hi­sto­rii Rosji


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hellertion

elek­trycz­ny in­stru­ment mu­zycz­ny z na­pię­tą stru­ną, którą muzyk przy­ci­ska pal­cem, po­wo­du­jąc wyt­wa­rza­nie dźwię­ków przy­po­mi­na­ją­cych gwizd


Hel­ler­tion – in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy elek­tro­fo­nów elek­tro­me­cha­nicz­nych skon­stru­o­wa­ny przez nie­miec­kich in­ży­nie­rów i w 1930 roku na za­sa­dzie tra­u­to­nium. Jego dźwię­ki przy­po­mi­na­ją gwizd. []. Za­miast kla­wia­tu­ry lub prze­łącz­ni­ka wie­lo­po­zy­cyj­ne­go ma na­pię­tą stru­nę, po któ­rej prze­su­wa się palec, zmie­nia­jąc czę­stot­li­wośc wyt­wa­rza­nych im­pul­sów elek­trycz­nych, czyli wy­so­kość dźwię­ku. [].


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hellespont

sta­ro­żyt­na nazwa cie­śni­ny Dar­da­ne­le


Źródła:

SJP.pl

Helleński

przy­miot­nik od: Hel­len


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Hel­la­dą i Hel­le­na­mi, do­ty­czą­cy Hel­la­dy i Hel­le­nów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. każdy z ję­zy­ków z ro­dzi­ny ję­zy­ko­wej w obrę­bie ję­zy­ków in­do­e­u­ro­pej­skich, wy­wo­dzą­cy się z ję­zy­ka pro­to­hel­leń­skie­go;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Helling

ro­dzaj ławy mon­ta­żo­wej, na któ­rej się bu­du­je stat­ki, jach­ty, sa­mo­lo­ty itp.; he­ling


Źródła:

SJP.pl

Hello

z an­giel­skie­go: cześć, witam


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Helman

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Helmholtz

[czy­taj: helm­holc] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Helmint

robak pa­so­żyt­ni­czy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) med. wew­nętrz­ny robak pa­so­żyt­ni­czy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Helmintolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie hel­min­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Helmintologia

nauka o ro­ba­kach pa­so­żyt­ni­czych i cho­ro­bach przez nie wy­wo­ły­wa­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. dział zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ro­ba­ka­mi pa­so­żyt­ni­czy­mi;


Hel­min­to­lo­gia (gr. "hélminus" ‘robak’, "lógos" ‘nauka’) – dział pa­ra­zy­to­lo­gii, który zaj­mo­wał się ba­da­niem tzw. hel­min­tów (pot. "ro­ba­ków"), jak rów­nież dia­gno­sty­ką, epi­de­mio­lo­gią, pa­to­lo­gią, pro­fi­lak­ty­ką oraz le­cze­niem wy­wo­ły­wa­nych przez nie scho­rzeń.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Helmintologiczny

do­ty­czą­cy hel­min­to­lo­gii lub hel­min­to­lo­gów (np. ba­da­nia hel­min­to­lo­gicz­ne)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z hel­min­to­lo­gią, do­ty­czą­cy hel­min­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Helmintoza

pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba wy­wo­ła­na przez ro­ba­ki; ro­ba­czy­ca; czer­wi­wość


Hel­min­to­za ("ro­ba­czy­ca") – cho­ro­ba wy­wo­ła­na przez hel­min­ty, które dzie­lą się na pła­ziń­ce i ni­cie­nie. Do pła­ziń­ców na­le­żą m.in. ta­sie­miec nie­uz­bro­jo­ny i bru­zdo­gło­wiec sze­ro­ki, na­to­miast do ni­cie­ni gli­sta ludz­ka i wło­sień kręty. Hel­min­to­zy są uwa­ża­ne za za­nied­ba­ne cho­ro­by tro­pi­kal­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Helmintozy

pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba wy­wo­ła­na przez ro­ba­ki; ro­ba­czy­ca; czer­wi­wość


Źródła:

SJP.pl

Helmold

Hel­mold (ur. 1125, zm. 1177) – hi­sto­ryk i kro­ni­karz nie­miec­ki z XII wieku, pro­boszcz z Bosau w Wa­grii.


Źródła:

Wikipedia

Helmut

lek­ce­wa­żą­co o Niem­cu; szkop (Szkop), plu­der, pru­sak, szwab (Szwab)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. lek­cew. Nie­miec


– ger­mań­skie imię mę­skie.

Wy­wo­dzi się od słów "heil" i "muot" oz­na­cza­ją­cych ko­lej­no „zdro­wy, cały” i „mę­stwo, duch, rozum”.

W stycz­niu 2026 r. w re­je­strze PESEL, wśród da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 2012 męż­czyzn o imie­niu Hel­mut na­da­nym jako imię pier­wsze oraz 8 w wer­sji imie­nia Hel­muth.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Helmutostwo

Hel­mut z mał­żon­ką; Hel­mu­to­wie


Źródła:

SJP.pl

Helmutowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Helmutowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Hel­mu­ta lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Helo

ro­dzaj wozu kon­ne­go do prze­wo­że­nia to­wa­rów lub ludzi


Źródła:

SJP.pl

Heloci

lud­ność za­leż­na w sta­ro­żyt­nej Spar­cie, pra­cu­ją­ca na rzecz spar­tia­tów; iloci


He­lo­ci (gr. εἵλωτες "he­i­lo­tes" – je­niec) – jedna z warstw lud­no­ści Spar­ty, skła­da­ją­ca się z miesz­kań­ców pod­bi­tej La­ko­nii i Me­se­nii.

Przy­wią­za­ni do ziemi nie­wol­ni­cy, byli pod­sta­wo­wą siłą ro­bo­czą na spar­tań­skiej wsi, pra­cu­ją­cą na utrzy­ma­nie spar­tia­tów (ho­pli­tów).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heloderma

ja­do­wi­ta ja­szczur­ka z rzędu łu­sko­skó­rych, ma­ją­ca pła­ską, tępo za­o­krą­glo­ną głowę i gruby ogon, po­ru­sza­ją­ca się po­wo­li i ocię­ża­le, ży­ją­ca na te­re­nach pu­styn­nych


He­lo­der­ma – ro­dzaj ja­szczu­rek z ro­dzi­ny he­lo­der­mo­wa­tych (He­lo­der­ma­ti­dae), obej­mu­ją­cy je­dy­nych ży­ją­cych współ­cze­śnie przed­sta­wi­cie­li tej ro­dzi­ny oraz kladu Mon­ster­sa­u­ria.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Helofit

ro­śli­na wy­stę­pu­ją­ca w sied­li­skach sil­nie pod­mo­kłych, ba­gien­nych, za­ko­rze­nio­na w dnie zbior­ni­ków wod­nych z pę­da­mi wy­nu­rzo­ny­mi ponad lu­stro wody; ro­śli­na błot­na


Źródła:

SJP.pl

Heloiza

1. bo­ha­ter­ka wielu ut­wo­rów li­te­rac­kich, gł. o te­ma­ty­ce mi­łos­nej;
2. Abe­lard i He­lo­i­za - sym­bol nie­szczę­śli­wej mi­ło­ści; sym­bol uczu­cia sław­ne­go męż­czyz­ny i pię­knej, mło­dej, wyksz­tał­co­nej ko­bie­ty


He­lo­i­za ( He­lo­i­sa, Héloïse; ur. ok. 1098, zm. 16 maja 1164 w Fer­re­ux-Qu­in­cey) – fran­cu­ska za­kon­ni­ca, ksie­ni klasz­to­ru Pa­ra­kle­ta. Znana z ro­man­tycz­ne­go związ­ku z fi­lo­zo­fem Pio­trem Abe­lar­dem i udzia­łu w jego burz­li­wych lo­sach. Abe­lard i He­lo­i­za po­zo­sta­wi­li po sobie ob­szer­ny zbiór "", He­lo­i­za jest także wspó­ła­u­tor­ką dzie­ła "Pro­ble­ma­ta He­lo­i­sae". Jako prze­ło­żo­na Ar­gen­te­u­il i ksie­ni klasz­to­ru Pa­ra­kle­ta za­sły­nę­ła du­ży­mi zdol­no­ścia­mi ad­mi­ni­stra­cyj­ny­mi i wiel­ką po­boż­no­ścią. Matka Astro­la­biu­sza.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Helokać

na­wo­ły­wać się w gó­rach, śpie­wać


Źródła:

SJP.pl

Helota

spar­tań­ski nie­wol­nik; ilota


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. sta­roż. czło­nek war­stwy lud­no­ści nie­wol­ni­czej w spo­łe­czeń­stwie La­ce­de­mo­nu (Spar­ty); sta­no­wił włas­ność pań­stwa; przy­pi­sa­ny do ziemi pra­co­wał na utrzy­ma­nie spar­tia­ty

 (1.2) przen. nie­wol­nik


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Helotkowce

rząd grzy­bów z klasy pa­tycz­nia­ków; tocz­ni­kow­ce


Źródła:

SJP.pl

Helotkowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu grzy­bów z klasy pa­tycz­nia­ków


Źródła:

SJP.pl

Helotyczny

→ he­lo­tyzm


Patrz:helotyzm

Źródła:

SJP.pl

Helotyzm

sy­stem go­spo­dar­czy i spo­łecz­ny w sta­ro­żyt­nej Spar­cie, opar­ty na nie­wol­ni­czej za­leż­no­ści; nie­wol­nict­wo


He­lo­tyzm (nie­wol­nict­wo, kon­tro­lo­wa­ne pa­so­żyt­nict­wo, od gr. "he­i­lo­tes" - je­niec) – spe­cy­ficz­na forma sym­bio­zy, wy­stę­pu­ją­ca np. u po­ro­stów. Ga­tun­ki współ­ży­ją ze sobą, two­rząc jeden or­ga­nizm, jed­nak w tej współ­pra­cy jeden ga­tu­nek (w wy­pad­ku po­ro­stów - grzyb), od­no­si więk­sze ko­rzy­ści niż drugi (glon). He­lo­tyzm wy­stę­pu­je rów­nież mię­dzy niek­tó­ry­mi ga­tun­ka­mi mró­wek.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Helowce

grupa pier­wiast­ków che­micz­nych sta­no­wią­ca 18. grupę ukła­du okre­so­we­go: hel, neon, argon, kryp­ton, kse­non i radon; gazy szla­chet­ne, ar­go­now­ce


He­low­ce


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Helowiec

każdy z sze­ściu pier­wiast­ków che­micz­nych (hel, neon, argon, kryp­ton, kse­non, radon) two­rzą­cych 18. grupę ukła­du okre­so­we­go; ar­go­no­wiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek na­le­żą­cy do osiem­na­stej grupy ukła­du okre­so­we­go;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Helowy

przy­miot­nik od: hel


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. do­ty­czą­cy helu, wy­peł­nio­ny helem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Help

pomoc w za­kre­sie uży­wa­nia da­ne­go pro­gra­mu, wyś­wiet­la­na na ekra­nie na ży­cze­nie użyt­kow­ni­ka


Help – sin­giel ame­ry­kań­skie­go ra­pe­ra Lloyd Banks, w pio­sen­ce go­ścin­nie wy­stą­pi­ła pio­sen­kar­ka Keri Hil­son. Utwór po­cho­dzi z al­bu­mu ra­pe­ra "Rot­ten Apple" (z 2006 roku).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Helpdesk

dział or­ga­ni­za­cji od­po­wie­dzial­ny za przyj­mo­wa­nie zgło­szeń od jej użyt­kow­ni­ków oraz za kon­tro­lę pro­ce­su roz­wią­zy­wa­nia spraw po­ru­sza­nych w tych za­wia­do­mie­niach; biuro ob­słu­gi klien­ta


Help­desk (ang. dosł. „biur­ko po­mo­cy”) – część (dział, sek­cja, ze­spół lub wyz­na­czo­na grupa osób) or­ga­ni­za­cji od­po­wie­dzial­na za przyj­mo­wa­nie zgło­szeń od użyt­kow­ni­ków oraz kon­tro­lę ich roz­wią­za­nia, sta­no­wią­ca tak zwany po­je­dyn­czy punkt kon­tak­tu. W or­ga­ni­za­cjach sa­mo­u­czą­cych się pro­ble­my pow­ta­rza­ją­ce się są roz­wią­zy­wa­ne na po­zio­mie help­de­sku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Helpx

[czy­taj: hel­piks] pomoc go­spo­da­rzom w co­dzien­nych pra­cach do­mo­wych w za­mian za dar­mo­wy noc­leg i wy­ży­wie­nie


Źródła:

SJP.pl

Hels.

skrót od: hel­siń­ski


Źródła:

SJP.pl

Helsinka

[czy­taj: hels-inka] miesz­kan­ka Hel­si­nek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Hel­si­nek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Helsinki

[czy­taj: hels-inki] sto­li­ca Fin­lan­dii


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Fin­lan­dii;

 (1.2) geogr. adm. re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w Fin­lan­dii obej­mu­ją­cy Hel­sin­ki (1.1)

 (1.3) astr. pla­ne­to­i­da z pasa głów­ne­go aste­ro­id o nu­me­rze 1495;


Hel­sin­ki ( Hel­sing­fors) – sto­li­ca i naj­więk­sze pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści mia­sto Fin­lan­dii oraz re­gio­nu Uu­si­maa. Są głów­nym oś­rod­kiem prze­my­słu, kul­tu­ry i ad­mi­ni­stra­cji w pań­stwie. W skład aglo­me­ra­cji wcho­dzą: Espoo, Van­taa i Ka­u­nia­i­nen. W aglo­me­ra­cji znaj­du­je się głów­ny port lot­ni­czy Hel­sin­ki-Van­taa, port mor­ski nad Za­to­ką Fiń­ską oraz Uni­wer­sy­tet Hel­siń­ski.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Helsińczyk

[czy­taj: hels-iń­czyk] miesz­ka­niec Hel­si­nek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Hel­si­nek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Helsiński

[czy­taj: hels-inśki] przy­miot­nik od: Hel­sin­ki (sto­li­ca Fin­lan­dii)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Hel­sin­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Helski

→ Hel


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Helu


Patrz:Hel

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Helsztyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Helunia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. pieszcz. He­le­na


Źródła:

Wiktionary

Helusia

zdrob­nie­nie od: He­le­na (imię żeń­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. pieszcz. He­le­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Helusiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do He­lu­si lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Helutka

zdrob­nie­nie od: He­le­na (imię żeń­skie); He­lu­sia


Źródła:

SJP.pl

Helvetica

[czy­taj: helWEtika] krój czcion­ki


Hel­ve­ti­ca – jeden z naj­po­pu­lar­niej­szych pro­por­cjo­nal­nych jed­no­e­le­men­to­wych kro­jów pisma. Opra­co­wa­ny zo­stał pier­wot­nie jako czcion­ka przez Maxa Mie­din­ge­ra w 1957 r. dla firmy Haas’sche Schriftgießerei ze Szwaj­ca­rii. Nazwa kroju po­cho­dzi od słowa Hel­we­cja, rzym­skiej nazwy obec­nych te­re­nów Szwaj­ca­rii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Helvétius

[czy­taj: el­wi­sjus] naz­wi­sko, np. Cla­u­de Adrien Helvétius - fran­cu­ski etyk oś­wie­ce­nio­wy (1715-1771)


Źródła:

SJP.pl

Helwecja

sta­ro­żyt­na nazwa Szwaj­ca­rii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. kra­i­na za­miesz­ka­na przez Hel­we­tów;

 (1.2) książk. Szwaj­ca­ria


Hel­we­cja (łac. "Hel­ve­tia") – nazwa kra­i­ny znaj­du­ją­cej się mniej wię­cej na te­re­nach współ­czes­nej Szwaj­ca­rii, wzdłuż do­li­ny rzeki Aare, w któ­rej w sta­ro­żyt­no­ści żyło ple­mię Hel­we­tów.

Ple­mię to, praw­do­po­dob­nie po­cho­dze­nia cel­tyc­kie­go po­ja­wi­ło się na kar­tach hi­sto­rii, po nie­u­da­nej pró­bie ek­span­sji na te­re­ny Galii w 58 p.n.e. Te­re­ny Hel­we­tów zo­sta­ły pod­bi­te i wcie­lo­ne do rzym­skiej pro­win­cji Galii Za­al­pej­skiej przez Ju­liu­sza Ce­za­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Helwecjusz

fran­cu­ski etyk oś­wie­ce­nio­wy (1715-1771); Cla­u­de Adrien Helvétius


Źródła:

SJP.pl

Helwecki

1. prze­sta­rza­le: szwaj­car­ski
2. wyz­na­nie hel­wec­kie - kal­wi­nizm;
3. przy­miot­nik od: Hel­we­cja


przy­miot­nik

 (1.1) daw. szwaj­car­ski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Helweta

wyz­naw­ca kal­wi­niz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sta­roż. etn. czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ludu cel­tyc­kie­go, któ­re­go zie­mie pod­bi­te zo­sta­ły przez Rzy­mian w I w. p.n.e.;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Helwetka

→ hel­we­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­roż. etn. człon­ki­ni sta­ro­żyt­ne­go ludu cel­tyc­kie­go, któ­re­go zie­mie pod­bi­te zo­sta­ły przez Rzy­mian w I w. p.n.e.


Patrz:helweta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Helwidiusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Hel­wi­diusz (IV/V wiek) – ła­ciń­ski pi­sarz, uczeń Auk­sen­cju­sza z Me­dio­la­nu i na­śla­dow­ca Sym­ma­cha. Autor wielu pism, w któ­rych do­wo­dził m.in. że Ma­ry­ja po na­ro­dze­niu Je­zu­sa współ­ży­ła z Jó­ze­fem i miała z nim inne dzie­ci, zwane w Ewan­ge­lii „brać­mi Pana”. Po­glą­dy te pod­dał kry­ty­ce świę­ty Hie­ro­nim ze Stry­do­nu w dzie­le "Prze­ciw Hel­wi­diu­szo­wi o wiecz­nym dzie­wict­wie bło­go­sła­wio­nej Maryi". Po­dob­ne, odrzu­co­ne przez Ko­ściół po­glą­dy gło­si­li także Jo­wi­nian i Bo­no­sus.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Helwin

mi­ne­rał, tle­nek be­ry­lu i man­ga­nu


Hel­win, hel­vin – bar­dzo rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Helyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. He­le­na


Źródła:

Wiktionary

Hem

po­łą­cze­nie że­la­za z pro­to­por­fi­ry­ną, skład­nik he­mo­glo­bi­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hemaglutynacja

zja­wi­sko pow­sta­wa­nia kon­glo­me­ra­tów (zle­pek) krwi­nek czer­wo­nych i osa­dza­nia się ich; wy­ko­rzy­sty­wa­na do okre­śla­nia grup krwi i wy­kry­wa­nia wi­ru­sów; he­mo­a­glu­ty­na­cja


Źródła:

SJP.pl

Hemant

ro­śli­na ce­bu­lo­wa z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych; he­man­tus; kras­nok­wiat


Źródła:

SJP.pl

Hemantus

ro­śli­na ce­bu­lo­wa z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych; he­mant; kras­nok­wiat


Źródła:

SJP.pl

Hemat.

skrót od: he­ma­to­lo­gia, he­ma­to­lo­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Hemateina

sub­stan­cja bar­wią­ca otrzy­my­wa­na z drze­wa kam­pe­szo­we­go


Źródła:

SJP.pl

Hematoblast

ko­mór­ka, z któ­rej kształ­tu­je się krwin­ka czer­wo­na


Źródła:

SJP.pl

Hematochrom

czer­wo­ny barw­nik po­krew­ny chlo­ro­fi­lo­wi, wy­stę­pu­ją­cy w niek­tó­rych ko­mór­kach ro­ślin­nych


Źródła:

SJP.pl

Hematofag

zwie­rzę odży­wia­ją­ce się krwią, np. pi­jaw­ka, kleszcz, sa­mi­ca ko­ma­ra, nie­to­perz; he­mo­fag, or­ga­nizm krwio­lub­ny, or­ga­nizm krwio­pij­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. zwie­rzę pa­so­żyt­ni­cze odży­wia­ją­ce się krwią;


He­ma­to­fag (łac. "ha­e­ma­top­ha­gus", l. mn. "ha­e­ma­top­ha­ga") – pa­so­żyt odży­wia­ją­cy się krwią z or­ga­niz­mu ży­wi­cie­la, np. kle­szcze, pi­jaw­ki, niek­tó­re owady (ko­ma­ry, mesz­ki), a także krę­gow­ce (kan­dy­ra, niek­tó­re nie­to­pe­rze).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hematogen

nazwa hand­lo­wa su­ple­men­tu diety wspo­ma­ga­ją­ce­go uzu­peł­nia­nie że­la­za


Źródła:

SJP.pl

Hematokryt

sto­su­nek ele­men­tów mor­fo­tycz­nych krwi do jej peł­nej ob­ję­to­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. pro­cent czer­wo­nych krwi­nek (ery­tro­cy­tów) w prób­ce krwi


He­ma­to­kryt (licz­ba he­ma­to­kry­to­wa, wskaź­nik he­ma­to­kry­to­wy; αίμα krew, κριτής; gr. kri­ne­in – od­dzie­lać; oz­na­cza się skró­tem Ht lub Hct) – sto­su­nek ob­ję­to­ści ery­tro­cy­tów do ob­ję­to­ści peł­nej krwi. Wy­ra­ża­ny jest zwy­kle w pro­cen­tach lub w po­sta­ci ułam­ka (tzw. frak­cji ob­ję­to­ści).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hematokrytowy

→ he­ma­to­kryt


Patrz:hematokryt

Źródła:

SJP.pl

Hematoksylina

ro­ślin­ny barw­nik wy­stę­pu­ją­cy w drze­wie kam­pe­szo­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny o wzo­rze C16H14O6 ma­ją­cy nie­bie­ski kolor, uży­wa­ny do bar­wie­nia niek­tó­rych struk­tur ko­mór­ko­wych;


He­ma­tok­sy­li­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, nie­bie­ski barw­nik słu­żą­cy do wy­bar­wia­nia za­sa­do­chłon­nych (ba­zo­fil­nych) struk­tur ko­mór­ko­wych, mię­dzy in­ny­mi jądra, uzy­ski­wa­ny z drew­na mo­drzej­ca kam­pe­chiań­skie­go.

W wy­ni­ku ut­le­nie­nia, na przy­kład z chlo­ra­nem po­ta­su, przeksz­tał­ca się w (o głę­bo­kim nie­bie­sko­pur­pu­ro­wym ko­lo­rze). W ta­kiej for­mie używa się jej do bar­wie­nia cy­to­lo­gicz­ne­go tka­nek wy­sy­co­nych so­la­mi że­la­za lub glinu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hematoksylon

cier­ni­ste drze­wo z ro­dzi­ny bre­zyl­ko­wa­tych; kam­pe­szyn; drze­wo kam­pe­szo­we


Źródła:

SJP.pl

Hematolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie he­ma­to­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się roz­poz­na­wa­niem, pro­fi­lak­ty­ką i le­cze­niem cho­rób krwi i ukła­du krwio­tór­cze­go

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka he­ma­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hematologia

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się krwią i na­rzą­da­mi krwiot­wór­czy­mi oraz ich scho­rze­nia­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się krwią i ukła­dem krwiot­wór­czym;


He­ma­to­lo­gia (od gr. αἷμα "haima" „krew”) – prio­ry­te­to­wa dzie­dzi­na kli­nicz­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się dia­gno­sty­ką i le­cze­niem no­wot­wo­ro­wych i nie­no­wot­wo­ro­wych cho­rób krwi i ukła­du krwiot­wór­cze­go, a także za­bu­rzeń krwi wy­stę­pu­ją­cych w pier­wot­nych scho­rze­niach in­nych na­rzą­dów; rów­nież dzie­dzi­na na­u­ko­wa zaj­mu­ją­ca się ba­da­nia­mi krwi i ukła­du krwiot­wór­cze­go w sta­nach zdro­wia i cho­ro­by.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hematologiczny

do­ty­czą­cy he­ma­to­lo­gii lub he­ma­to­lo­gów (np. ba­da­nia he­ma­to­lo­gicz­ne, po­rad­nia he­ma­to­lo­gicz­na)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z he­ma­to­lo­gią, do­ty­czą­cy he­ma­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hematologio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: he­ma­to­lo­gia


Źródła:

Wiktionary

Hematolożka

→ he­ma­to­log


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka zaj­mu­ją­ca się roz­poz­na­wa­niem, pro­fi­lak­ty­ką i le­cze­niem cho­rób krwi i ukła­du krwio­tór­cze­go


Patrz:hematolog

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hematoonkologiczny

→ he­ma­to­on­ko­lo­gia


Patrz:hematoonkologia

Źródła:

SJP.pl

Hematopoetyczny

→ he­ma­to­po­e­za


Patrz:hematopoeza

Źródła:

SJP.pl

Hematopoeza

pro­ces wyt­wa­rza­nia ko­mó­rek krwi w or­ga­niz­mie; he­mo­po­e­za


Źródła:

SJP.pl

Hematuria

prze­do­sta­wa­nie się czer­wo­nych krwi­nek do moczu; krwio­mocz


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. krwio­mocz.


He­ma­tu­ria, krwio­mocz – obec­ność ery­tro­cy­tów w moczu, w licz­bie prze­kra­cza­ją­cej 5 sztuk/μl. Wy­róż­nia się na­stę­pu­ją­ce ro­dza­je krwio­mo­czu:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hematyna

po­chod­na hemu zwie­ra­ją­ca trój­war­to­ścio­wy atom że­la­za, pow­sta­je z hemu lub he­mo­glo­bi­ny; he­mi­na


He­ma­ty­na – po­chod­na hemu, która za­wie­ra trój­war­to­ścio­wy atom że­la­za (Fe3+). Pow­sta­je w ut­le­no­wa­nej he­mo­glo­bi­nie w wy­ni­ku au­to­ut­le­nia­nia. Kom­pleks glo­bi­ny (biał­ko­wej czę­ści he­mo­glo­bi­ny) z he­ma­ty­ną nosi nazwę met­he­mo­glo­bi­ny. Nie ma ona zdol­no­ści od­wra­cal­ne­go przy­łą­cza­nia tlenu i jego tran­spor­tu w or­ga­niz­mie. Wcho­dzi w skład niek­tó­rych en­zy­mów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hematynowy

przy­miot­nik od: he­ma­ty­na


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z he­ma­ty­ną, do­ty­czą­cy he­ma­ty­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hematyt

bru­nat­ny lub czer­wo­ny mi­ne­rał, jedna z naj­bo­gat­szych rud że­la­za


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. po­spo­li­ty mi­ne­rał, tle­nek że­la­za (III);


He­ma­tyt (z gr. "haema" (haima) „krew”; "ha­i­ma­ti­tes" „krwi­sty” od czer­wo­nej barwy tego mi­ne­ra­łu po jego sprosz­ko­wa­niu) – po­spo­li­ty mi­ne­rał, tle­nek że­la­za(III).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hematytowy

ruda he­ma­ty­to­wa, przy­miot­nik od: he­ma­tyt


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) miner. zwią­za­ny z he­ma­ty­tem, do­ty­czą­cy he­ma­ty­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hembra

[czy­taj: embra] hisz­pań­ska pię­kna, atrak­cyj­na ko­bie­ta


Źródła:

SJP.pl

Hembrismo

[czy­taj: em­bris­mo] ze­spół cech wła­ści­wych ko­bie­cie wyksz­tał­co­ny w stop­niu po­nad­prze­cięt­nym; sa­mi­czość, ko­bie­cość


Źródła:

SJP.pl

Hemera

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni i uo­so­bie­nie dnia;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 9671, od­kry­ta w 1997 r.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Hemeralopia

upo­śle­dze­nie wi­dze­nia w ciągu dnia, zwła­szcza w wa­run­kach du­że­go na­tę­że­nia świa­tła, spo­wo­do­wa­ne zwy­rod­nie­niem czop­ków siat­ków­ki oka; śle­po­ta dzien­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. znacz­ne nie­do­wi­dze­nie w ciągu dnia;


He­me­ra­lo­pia (z gr. ημέρα, he­me­ra 'dzień'; αλαός, alaos 'śle­po­ta') - znacz­ne nie­do­wi­dze­nie w ciągu dnia, zwła­szcza w świet­le sło­necz­nym, któ­re­go przy­czy­ną jest usz­ko­dze­nie czop­ków, m.in. w prze­bie­gu dy­stro­fii czop­ków lub achro­ma­top­sji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hemerytryna

czer­wo­ny barw­nik od­de­cho­wy zwie­rząt bę­dą­cy biał­kiem za­wie­ra­ją­cym że­la­zo, wy­stę­pu­ją­cy we krwi, np. u niek­tó­rych mor­skich pier­ście­nic


Źródła:

SJP.pl

Hemi-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z po­ło­wicz­no­ścią, po­ło­wą


Źródła:

Wiktionary

Hemiacetal

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny pow­sta­ją­cy w wy­ni­ku dzia­ła­nia al­ko­ho­li na al­de­hy­dy lub ke­to­ny; pó­ła­ce­tal


Źródła:

SJP.pl

Hemiacetalowy

→ he­mia­ce­tal [czy­taj: hemi-ace­ta­lo­wy]


Źródła:

SJP.pl

Hemianestezja

w me­dy­cy­nie: brak czu­cia po jed­nej stro­nie ciała; znie­czu­le­nie po­ło­wicz­ne


Źródła:

SJP.pl

Hemiceluloza

po­li­sa­cha­ryd wy­stę­pu­ją­cy w zdrew­nia­łych tkan­kach ro­ślin­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. po­li­sa­cha­ryd bli­ski che­micz­nie i struk­tu­ral­nie ce­lu­lo­zie, bu­du­ją­cy ścia­nę ko­mór­ko­wą ro­ślin;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hemicelulozy

po­li­sa­cha­ryd wy­stę­pu­ją­cy w zdrew­nia­łych tkan­kach ro­ślin­nych


He­mi­ce­lu­lo­zy – nie­jed­no­rod­na grupa po­li­sa­cha­ry­dów i ich po­chod­nych, po­łą­czo­nych wią­za­nia­mi β-gli­ko­zy­do­wy­mi two­rzą­cych roz­ga­łę­zio­ne łań­cu­chy. Są one jed­nym z głów­nych skład­ni­ków ścia­ny ko­mór­ko­wej ro­ślin, mogą sta­no­wić ok. 20% su­chej masy ścia­ny pier­wot­nej oraz ok. 30% su­chej masy ścia­ny wtór­nej. Wcho­dzą w skład m.in. drew­na, słomy, na­sion i otrąb. Ich nazwa wy­wo­dzi się stąd, że che­micz­nie i struk­tu­ral­nie bli­skie są ce­lu­lo­zie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hemicykl

daw­niej: pó­ło­krąg, pół­ko­le


Źródła:

SJP.pl

Hemiedria

w mi­ne­ra­lo­gii: ro­dzaj sy­me­trycz­no­ści mi­ne­ra­łów


Źródła:

SJP.pl

Hemiepifit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na epi­fi­tycz­na prze­cho­dzą­ca część cyklu roz­wo­jo­we­go na pod­po­rze, część jako ro­śli­na uko­rze­nio­na w gle­bie


Źródła:

Wiktionary

Hemigraf

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny akan­to­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Hemikrania

mi­gre­no­wy ból jed­nej po­ło­wy głowy


Źródła:

SJP.pl

Hemikryptofit

ro­śli­na, któ­rej pącz­ki od­no­wie­nio­we znaj­du­ją się na po­wierzch­ni gleby


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na z pą­ka­mi zi­mu­ją­cy­mi na lub tuż pod po­wierzch­nią ziemi;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hemilaryngektomia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. la­ryn­gek­to­mia czę­ścio­wa, za­bieg usu­nię­cia po­ło­wy krta­ni


Źródła:

Wiktionary

Hemimelia

wro­dzo­ny brak ca­ło­ści lub frag­men­tu koń­czy­ny dol­nej lub gór­nej


He­mi­me­lia – wada wro­dzo­na po­le­ga­ją­ca na jedno- lub obu­stron­nym nie­do­roz­wo­ju dy­stal­nej czę­ści koń­czy­ny dol­nej lub gór­nej. Kość dot­knię­ta wadą może być skró­co­na lub zu­peł­nie się nie wyksz­tał­cić, wów­czas wada może być na­zy­wa­na aplaz­ją. Wy­róż­nia się he­mi­me­lię po­przecz­ną i po­dłuż­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hemimerus

owad z rzędu skor­ków


Źródła:

SJP.pl

Hemimetabolia

prze­o­bra­że­nie larwy owada w po­stać doj­rza­łą z po­mi­nię­ciem sta­dium pocz­war­ki; he­mi­me­ta­mor­fo­za, prze­o­bra­że­nie nie­zu­peł­ne


Źródła:

SJP.pl

Hemimetamorfoza

prze­o­bra­że­nie larwy owada w po­stać doj­rza­łą z po­mi­nię­ciem sta­dium pocz­war­ki; he­mi­me­ta­bo­lia, prze­o­bra­że­nie nie­zu­peł­ne


Źródła:

SJP.pl

Hemimorfit

ka­la­min, mi­ne­rał, krze­mian cynku


He­mi­mor­fit – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów. Na­le­ży do mi­ne­ra­łów rzad­kich, roz­prze­strze­nio­nych tylko w niek­tó­rych re­jo­nach Ziemi.

Nazwa po­cho­dzi od "gr. hemi = pół i morp­ho = kształt"; na­wią­zu­je do cha­rak­te­ry­stycz­ne­go kształ­tu krysz­ta­łów tego mi­ne­ra­łu (wy­glą­da­ją jakby były prze­cię­te na pół).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hemina

po­chod­na hemu zwie­ra­ją­ca trój­war­to­ścio­wy atom że­la­za, pow­sta­je z hemu lub he­mo­glo­bi­ny; he­ma­ty­na


Źródła:

SJP.pl

Hemingway

[czy­taj: HEmingłej] naz­wi­sko an­giel­skie, m.in. Er­nest He­ming­way (1899-1961), pi­sarz ame­ry­kań­ski, la­u­re­at Na­gro­dy Nobla w dzie­dzi­nie li­te­ra­tu­ry za rok 1954


He­ming­way – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ka­ro­li­na Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Wil­liams­burg.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hemiola

syn­ko­po­wa­na fi­gu­ra ryt­micz­na


He­mio­la (z gr. ἡμιόλιος "he­mio­lios" „pół­to­ra”) – for­mu­ła ryt­micz­na, w któ­rej dwa takty w pro­stym me­trum trój­dziel­nym (zwy­kle 3/8 lub 3/4) wy­ko­ny­wa­ne są jak trzy takty w me­trum pro­stym dwu­dziel­nym.

Ter­min „he­mio­la” po­cho­dzi od grec­kie­go przy­miot­ni­ka "ἡμιόλιος" ("he­mio­lios"), który w kon­tek­ście te­o­re­tycz­no-mu­zycz­nym zo­stał użyty przez Ary­stok­se­nu­sa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hemiopia

w me­dy­cy­nie: ogra­ni­cze­nie pola wi­dze­nia do jed­nej po­ło­wy, spo­wo­do­wa­ne naj­czę­ściej wy­le­wem krwi do mózgu i usz­ko­dze­niem sfery wzro­ko­wej w jego tyl­nych pła­tach; po­ło­wicz­na śle­po­ta, wi­dze­nie po­ło­wicz­ne


Źródła:

SJP.pl

Hemipareza

czę­ścio­we po­ra­że­nie mię­śni obej­mu­ją­ce jedną po­ło­wę ciała, bę­dą­ce na­stęp­stwem usz­ko­dze­nia oś­rod­ków ru­cho­wych w mózgu lub rdze­niu krę­go­wym; nie­do­wład po­ło­wi­czy


He­mi­pa­re­za ("nie­do­wład po­ło­wi­czy") – czę­ścio­we po­ra­że­nie mię­śni obej­mu­ją­ce jedną po­ło­wę ciała, bę­dą­ce na­stęp­stwem usz­ko­dze­nia oś­rod­ków ru­cho­wych w mózgu lub rdze­niu krę­go­wym[].


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hemiplegia

cał­ko­wi­ta utra­ta siły mię­śnio­wej (cał­ko­wi­ty bez­wład) jed­nej po­ło­wy ciała, nie­moż­ność wy­ko­ny­wa­nia ja­kich­kol­wiek ru­chów po­ra­żo­ną czę­ścią ciała; po­ra­że­nie po­ło­wi­cze


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. po­ra­że­nie po­ło­wi­cze, po­ra­że­nie mię­śni jed­nej po­ło­wy ciała


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hemiplegiczny

→ he­mi­ple­gia


Patrz:hemiplegia

Źródła:

SJP.pl

Hemisekcja

ro­dzaj za­bie­gu sto­ma­to­lo­gicz­ne­go


He­mi­sek­cja – za­bieg sto­ma­to­lo­gicz­ny prze­pro­wa­dza­ny w zę­bach wie­lo­ko­rze­nio­wych (naj­czę­ściej zęby trzo­no­we) zni­szczo­nych i zła­ma­nych, czę­sto ze sta­nem za­pal­nym. Za­bieg po­le­ga na le­cze­niu en­do­don­tycz­nym, se­pa­ra­cji i usu­nię­ciu w znie­czu­le­niu miej­sco­wym jed­ne­go (albo wię­cej) ko­rze­nia zęba wraz z czę­ścią ko­ro­ny zęba, przy po­zo­sta­wie­niu w jamie ust­nej po­zo­sta­łych ko­rze­ni. Naj­czę­ściej prze­pro­wa­dza­ny łącz­nie z oste­o­to­mią. Taki ząb naj­czę­ściej wy­ma­ga od­bu­do­wy pro­te­tycz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hemisfera

pół­ku­la ziem­ska lub nie­bie­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. pół­ku­la

 (1.2) astr. każda z dwu po­zor­nych pół­kul nieba roz­dzie­lo­nych pła­szczyz­ną ho­ry­zon­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hemisferektomia

chi­rur­gicz­ne usu­nię­cie lub odłą­cze­nie jed­nej z pół­ku­li mózgu


He­mis­fe­rek­to­mia – za­bieg po­le­ga­ją­cy na re­sek­cji lub odłą­cze­niu jed­nej pół­ku­li mózgu. Sto­so­wa­na przy le­cze­niu cięż­kich, le­ko­o­por­nych form pa­dacz­ki i za­pa­le­nia mózgu Ras­mus­se­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hemistych

po­łów­ka wersu wy­o­dręb­nio­na przez pauzę ryt­micz­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. pół­wiersz


He­mi­stych, także pół­wiersz (gr. "hemi" ‘pół’ i "stíchos" ‘wers’) – frag­ment wersu.

W me­try­ce an­tycz­nej po­ję­cie de­fi­niu­ją­ce frag­ment wersu wyz­na­czo­ny przez ce­zu­rę, która prze­ci­na stopę wier­szo­wą.

W po­ez­ji no­wo­żyt­nej okre­śla się w ten spo­sób po­ło­wę wersu wy­o­dręb­nio­ną przez śred­niów­kę. Wers po­dzie­lo­ny śred­niów­ką skła­da się z dwóch he­mi­sty­chów, naj­czę­ściej rów­nej dłu­go­ści, zwa­nych także czło­nem przedś­red­niów­ko­wym i czło­nem poś­red­niów­ko­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hemitonium

pół­ton (okre­śle­nie sto­so­wa­ne w ter­mi­no­lo­gii śred­nio­wiecz­nej); se­mi­to­nium


Źródła:

SJP.pl

Hemizygota

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. genet. or­ga­nizm, który jest he­te­ro­ga­me­tycz­ny pod kątem chro­mo­so­mów płcio­wych i z tego po­wo­du po­sia­da­ją­cy tylko jeden allel da­ne­go genu sprzę­żo­ne­go z płcią;


He­mi­zy­go­ta – ter­min w ge­ne­ty­ce okre­śla­ją­cy osob­ni­ka płci mę­skiej po­sia­da­ją­ce­go je­dy­nie jeden allel da­ne­go genu zwią­za­ny z chro­mo­so­mem X. Drugi chro­mo­som "ho­mo­lo­gicz­ny" do­peł­nia­ją­cy di­plo­i­dal­ność jest płcio­wym chro­mo­so­mem Y.

He­mi­zy­go­ty zatem mogą po­sia­dać je­dy­nie dwa ge­no­ty­py: XaY (re­ce­syw­ny) oraz XAY (do­mi­nu­ją­cy).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Hemizygotyczność

→ he­mi­zy­go­tycz­ny


Patrz:hemizygotyczny

Źródła:

SJP.pl

Hemizygotyczny

taki, w któ­rym wy­stę­pu­je prze­wa­ga genów jed­ne­go typu (X lub Y)


Źródła:

SJP.pl

Hemo-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z krwią


Źródła:

Wiktionary

Hemoaglutynacja

zja­wi­sko pow­sta­wa­nia kon­glo­me­ra­tów (zle­pek) krwi­nek czer­wo­nych i osa­dza­nia się ich; wy­ko­rzy­sty­wa­na do okre­śla­nia grup krwi i wy­kry­wa­nia wi­ru­sów; he­ma­glu­ty­na­cja


Źródła:

SJP.pl

Hemoblast

ma­cie­rzy­sta ko­mór­ka krwi wy­stę­pu­ją­ca w szpi­ku kost­nym; he­mo­cy­to­blast


Źródła:

SJP.pl

Hemocel

jama ciała mię­cza­ków i sta­wo­no­gów za­stę­pu­ją­ca wtór­ną jamę ciała


He­mo­cel – jama ciała wy­stę­pu­ją­ca u niek­tó­rych bez­krę­gow­ców. He­mo­ce­lem na­zy­wa się taki mik­so­cel, do któ­re­go wy­do­sta­je się za­war­tość ukła­du krwio­no­śne­go, tj. wy­stę­pu­je układ krwio­no­śny typu ot­war­te­go. U sta­wo­no­gów he­mo­cel wy­peł­nia he­mo­lim­fa.

He­mo­cel wy­stę­pu­je u mię­cza­ków i sta­wo­no­gów:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hemochromogen

część czą­stecz­ki he­mo­glo­bi­ny sta­no­wią­ca o jej cha­rak­te­rze


Źródła:

SJP.pl

Hemocyjanina

be­zbarw­ny (po ut­le­nie­niu nie­bie­ski) barw­nik od­de­cho­wy zwie­rząt bę­dą­cy biał­kiem za­wie­ra­ją­cym miedź, wy­stę­pu­ją­cy głów­nie w pły­nach ustro­jo­wych mię­cza­ków i owa­dów


Źródła:

SJP.pl

Hemocyt

ko­mór­ka krwi; krwin­ka


Źródła:

SJP.pl

Hemocytoblast

ma­cie­rzy­sta ko­mór­ka krwi wy­stę­pu­ją­ca w szpi­ku kost­nym; he­mo­blast


Źródła:

SJP.pl

Hemocytometr

przy­rząd słu­żą­cy do zli­cza­nia ilo­ści he­mo­cy­tów (cia­łek krwi)


He­mo­cy­to­metr jest przy­rzą­dem słu­żą­cym do li­cze­nia ma­łych ele­men­tów w pre­pa­ra­cie mi­kro­sko­po­wym. Pier­wot­nie słu­żył do li­cze­nia ko­mó­rek krwi, stąd nazwa ("hemo-" krew, "cyto-" ko­mór­ka, "-metr" przy­rząd do mie­rze­nia).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hemodializa

He­mo­dia­li­za, dia­li­za po­za­u­stro­jo­wa – za­bieg sto­so­wa­ny w le­cze­niu za­a­wan­so­wa­nej przew­le­kłej i ostrej nie­wy­dol­no­ści nerek, a także niek­tó­rych za­truć. Jego celem usu­nię­cie pro­duk­tów prze­mia­ny ma­te­rii, nad­mia­ru wody, sub­stan­cji tok­sycz­nych (np. al­ko­ho­li nie­spo­żyw­czych, prze­daw­ko­wa­nych leków) z krwi pa­cjen­ta po­przez sztucz­ną błonę pół­prze­pu­szczal­ną; za­bieg umoż­li­wia także ko­rek­tę kwa­si­cy me­ta­bo­licz­nej oraz za­bu­rzeń elek­tro­li­to­wych.


Źródła:

Wikipedia

Hemodylucja

kon­tro­lo­wa­ne roz­cień­cze­nie krwi, ob­ni­ża­ją­ce ry­zy­ko pow­sta­nia za­krze­pów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. kon­tro­lo­wa­ne roz­cień­cze­nie krwi sto­so­wa­ne w celu po­pra­wy jej wła­ści­wo­ści;


He­mo­dy­lu­cja – jest to za­bieg kon­tro­lo­wa­ne­go po­bra­nia krwi peł­nej bez­poś­red­nio przed ope­ra­cją i po­da­niem pły­nów in­fu­zyj­nych w celu utrzy­ma­nia ob­ję­to­ści krwi i jej roz­cień­cze­nia. Zgro­ma­dzo­na pod­czas za­bie­gu krew może zo­stać przy­wró­co­na do krwio­bie­gu po za­koń­cze­niu ope­ra­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hemodynamiczny

do­ty­czą­cy krą­że­nia krwi w ukła­dzie ser­co­wo-na­czy­nio­wym


Źródła:

SJP.pl

Hemodynamika

dzie­dzi­na wie­dzy zaj­mu­ją­ca się krą­że­niem krwi w ukła­dzie ser­co­wo-na­czy­nio­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dział kar­dio­lo­gii, który zaj­mu­je się ba­da­niem prze­pły­wu krwi w sercu i du­żych na­czy­niach krwio­no­śnych

 (1.2) med. ogół włas­no­ści fi­zycz­nych i fiz­jo­lo­gicz­nych cha­rak­te­ry­zu­ją­cych prze­pły­wu krwi w sercu i du­żych na­czy­niach krwio­no­śnych pa­cjen­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hemodynamometr

apa­rat do mie­rze­nia ci­śnie­nia krwi


Źródła:

SJP.pl

Hemofag

zwie­rzę odży­wia­ją­ce się krwią, np. pi­jaw­ka, kleszcz, sa­mi­ca ko­ma­ra, nie­to­perz; he­ma­to­fag, or­ga­nizm krwio­lub­ny, or­ga­nizm krwio­pij­ny


Źródła:

SJP.pl

Hemofilia

dzie­dzicz­na cho­ro­ba krwi, wy­stę­pu­ją­ca tylko u męż­czyzn, po­le­ga­ją­ca na za­bu­rze­niu krzep­nię­cia krwi; krwa­wiącz­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wro­dzo­na cho­ro­ba krwi po­le­ga­ją­ca na ob­ni­że­niu jej krze­pli­wo­ści;


He­mo­fi­lie ( ha­e­mop­hi­lia, z gr. αἷμα = "krew" + φιλíα = "ko­chać") – grupa trzech uwa­run­ko­wa­nych ge­ne­tycz­nie skaz krwo­tocz­nych, któ­rych ob­ja­wy wy­ni­ka­ją z nie­do­bo­rów czyn­ni­ków krzep­nię­cia: VIII (he­mo­fi­lia A), IX (he­mo­fi­lia B) lub XI (he­mo­fi­lia C). He­mo­fi­lia typu A i B głów­nie do­ty­czy męż­czyzn, typ C - za­rów­no ko­biet i męż­czyzn.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hemofiliczka

→ he­mo­fi­lik


Patrz:hemofilik

Źródła:

SJP.pl

Hemofiliczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z he­mo­fi­lią, do­ty­czą­cy he­mo­fi­lii


Źródła:

Wiktionary

Hemofilik

osoba chora na he­mo­fi­lię; he­mo­fi­li­tyk


Źródła:

SJP.pl

Hemofilityk

osoba chora na he­mo­fi­lię; he­mo­fi­lik


Źródła:

SJP.pl

Hemofilny

→ he­mo­fi­lia


Patrz:hemofilia

Źródła:

SJP.pl

Hemofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed krwią


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. cho­ro­bli­wy lęk przed krwią


He­mo­fo­bia (gr. "haíma" 'krew' i "phó­bos" 'strach') – lęk przed wi­do­kiem, po­bra­niem i ba­da­nia­mi krwi oraz wszyst­kim, co się z nią wiąże. W na­głych przy­pad­kach w wy­ni­ku tej fobii może dojść do omd­le­nia wa­zo­wa­gal­ne­go, co odróż­nia he­mo­fo­bię od więk­szo­ści in­nych fobii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hemoglobina

czer­wo­na he­mo­pro­te­i­na wy­stę­pu­ją­ca w ery­tro­cy­tach krę­gow­ców i he­mo­lim­fie niek­tó­rych bez­krę­gow­ców, bio­rą­ca udział w tran­spor­cie tlenu do tka­nek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. fizj. biał­ko i barw­nik ery­tro­cy­tów na­da­ją­cy krwi czer­wo­ny kolor, któ­re­go głów­nym za­da­niem jest prze­no­sze­nie tlenu


He­mo­glo­bi­na (gr. αἷμα "haîma" „krew”, łac. "glo­bus" „kula”), oz­na­cza­na też skró­ta­mi Hb lub HGB – czer­wo­ny barw­nik krwi, biał­ko za­war­te w ery­tro­cy­tach, któ­re­go za­sad­ni­czą funk­cją jest tran­spor­to­wa­nie tlenu – przy­łą­cza­nie go w płu­cach i uwal­nia­nie w tkan­kach. Pra­wie wszyst­kie krę­gow­ce po­sia­da­ją he­mo­glo­bi­nę, z wy­jąt­kiem ryb z ro­dzi­ny bie­lan­ko­wa­tych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hemoglobinemia

obec­ność he­mo­glo­bi­ny w oso­czu krwi, bę­dą­ca ob­ja­wem cho­ro­bo­wym


Źródła:

SJP.pl

Hemoglobino

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: he­mo­glo­bi­na


Źródła:

Wiktionary

Hemoglobinometr

przy­rząd słu­żą­cy do oz­na­cza­nia ilo­ści he­mo­glo­bi­ny we krwi; he­mo­metr


Źródła:

SJP.pl

Hemoglobinopatia

cho­ro­ba ge­ne­tycz­na pro­wa­dzą­ca do znieksz­tał­ce­nia czą­ste­czek he­mo­glo­bi­ny, ob­ja­wia­ją­ca się m.in. ane­mią


He­mo­glo­bi­no­pa­tia – de­fekt ge­ne­tycz­ny, ob­ja­wia­ją­cy się błęd­ną struk­tu­rą jed­ne­go z łań­cu­chów glo­bi­ny w czą­stecz­ce he­mo­glo­bi­ny. He­mo­glo­bi­no­pa­tie są przy­czy­ną ane­mii, rów­nież he­mo­li­tycz­nych.

W obra­zie mi­kro­sko­po­wym ane­mii sier­po­wa­tej ery­tro­cy­ty wy­róż­nia­ją się pa­to­lo­gicz­nym kształ­tem, wiel­ko­ścią i struk­tu­rą ob­wo­du, co po­wo­du­je zni­szcze­nie na­rzą­dów i pro­ble­my w ukła­dzie krą­że­nia, pod­czas gdy w ta­la­se­mii mamy do czy­nie­nia z za­bu­rze­niem pro­duk­cji ery­tro­cy­tów, któ­rych kształt nie od­bie­ga od normy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hemoglobinowy

→ he­mo­glo­bi­na


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bio­chem. zwią­za­ny z he­mo­glo­bi­ną, do­ty­czą­cy he­mo­glo­bi­ny


Patrz:hemoglobina

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hemoglobinuria

1. cho­ro­bo­wa obec­ność he­mo­glo­bi­ny w moczu
2. cho­ro­ba wy­wo­ły­wa­na przez spo­row­ce z ro­dza­ju Ba­be­sia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. scho­rze­nie, w któ­rym wolna he­mo­glo­bi­na prze­do­sta­je się do moczu;


He­mo­glo­bi­nu­ria – scho­rze­nie, w któ­rym wolna he­mo­glo­bi­na prze­do­sta­je się do moczu, co jest efek­tem cho­ro­bo­we­go roz­pa­du ery­tro­cy­tów.

He­mo­glo­bi­nu­ria wy­stę­pu­je w ma­la­rii, na­pa­do­wej noc­nej he­mo­glo­bi­nu­riii, nie­dokr­wi­sto­ści he­mo­li­tycz­nej, a także po za­tru­ciach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hemogram

gra­ficz­ne i ta­be­la­rycz­ne przed­sta­wie­nie skła­du ilo­ścio­we­go krwi­nek


Źródła:

SJP.pl

Hemolimfa

płyn ustro­jo­wy wy­stę­pu­ją­cy u bez­krę­gow­ców z ot­war­tym ukła­dem krwio­no­śnym (np. u sta­wo­no­gów), peł­nią­cy funk­cje krwi i limfy


He­mo­lim­fa – płyn ustro­jo­wy bez­krę­gow­ców po­sia­da­ją­cych ot­war­ty układ krwio­no­śny: sta­wo­no­gi (owady, pa­ję­cza­ki, sko­ru­pia­ki), ża­chwy, mię­cza­ki. Pełni funk­cje krwi i limfy. W jej skład wcho­dzą he­mo­cy­ty – ko­mór­ki peł­za­ko­wa­te, które mają zdol­ność fa­go­cy­to­zy. W jej oso­czu może być roz­pu­szczo­ny barw­nik od­de­cho­wy: he­mo­cy­ja­ni­na, chlo­ro­kru­o­ry­na lub he­mo­e­ry­try­na oraz biał­ka (i po­li­pep­ty­dy) od­por­no­ścio­we takie jak: ce­kro­pi­ny, at­ta­cy­ny, de­fen­sy­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hemolityczny

→ he­mo­li­za


Patrz:hemoliza

Źródła:

SJP.pl

Hemoliza

roz­pad krwi­nek czer­wo­nych w oso­czu pod wpły­wem tok­syn, prze­ciw­ciał albo ich wad­li­wej bu­do­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. prze­cho­dze­nie he­mo­glo­bi­ny do oso­cza krwi wy­wo­ła­ne zni­szcze­niem ery­tro­cy­tów;


He­mo­li­za (łac. "ha­e­mo­ly­sis", z gr. αἷμα = krew + λύσις = ro­zbi­cie, roz­kład, uwol­nie­nie) – prze­cho­dze­nie he­mo­glo­bi­ny do oso­cza krwi wy­wo­ła­ne zni­szcze­niem ery­tro­cy­tów. He­mo­li­za może być spo­wo­do­wa­na np. tok­sy­na­mi bak­te­ryj­ny­mi, jak rów­nież może wy­stę­po­wać w kon­flik­cie se­ro­lo­gicz­nym oraz cho­ro­bach zwią­za­nych z nie­pra­wi­dło­wą bu­do­wą ery­tro­cy­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hemolizować

po­wo­do­wać roz­pad krwi­nek czer­wo­nych o i prze­cho­dze­nie he­mo­glo­bi­ny do oso­cza


Źródła:

SJP.pl

Hemolizyna

za­war­te w su­ro­wi­cy prze­ciw­cia­ło, które usz­ka­dza otocz­kę czer­wo­nej krwin­ki


He­mo­li­zy­na – sub­stan­cja, zwy­kle biał­ko­wa lub li­pi­do­wa, zdol­na do wy­wo­ła­nia he­mo­li­zy, czyli roz­pa­du ery­tro­cy­tów. Przy­kła­dy he­mo­li­zyn:

Mimo że de­fi­ni­cja do­ty­czy krwi­nek czer­wo­nych, które pod­le­ga­ją lizie naj­łat­wiej i efekt lizy jest szyb­ko do­strze­gal­ny, to wiele he­mo­li­zyn ma rów­nież zdol­ność do li­zo­wa­nia in­nych typów ko­mó­rek.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hemometr

przy­rząd słu­żą­cy do oz­na­cza­nia ilo­ści he­mo­glo­bi­ny we krwi; he­mo­glo­bi­no­metr


Źródła:

SJP.pl

Hemopatia

nie­pra­wi­dło­wo­ści w skła­dzie krwi lub w dzia­ła­niu ukła­du krwiot­wór­cze­go


Źródła:

SJP.pl

Hemopatolog

le­karz zaj­mu­ją­cy się cho­ro­ba­mi ukła­du krwio­no­śne­go


Źródła:

SJP.pl

Hemopatologia

nauka o cho­ro­bach ukła­du krwiot­wór­cze­go


Źródła:

SJP.pl

Hemopoetyczny

→ he­mo­po­e­za


Patrz:hemopoeza

Źródła:

SJP.pl

Hemopoeza

pro­ces wyt­wa­rza­nia ko­mó­rek krwi w or­ga­niz­mie; he­ma­to­po­e­za


He­mo­po­e­za, he­ma­to­po­e­za, he­mo­cy­to­po­e­za (ze sta­ro­grec­kie­go αἷμα (haima) - krew, cytus - ko­mór­ka, ποιεῖν (po­e­sis) - wyt­wa­rzać) – pro­ces wyt­wa­rza­nia i róż­ni­co­wa­nia się ele­men­tów mor­fo­tycz­nych krwi za­cho­dzą­cy w ukła­dzie krwiot­wór­czym po­przez pro­li­fe­ra­cję oraz doj­rze­wa­nie ko­mó­rek ma­cie­rzy­stych he­mo­po­e­zy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hemoproteinowy

→ he­mo­pro­te­i­na


Patrz:hemoproteina

Źródła:

SJP.pl

Hemoragia

nagłe, silne krwa­wie­nie; krwo­tok


Źródła:

SJP.pl

Hemoroid

ży­la­ko­wa­te roz­sze­rze­nie splo­tu koń­co­we­go od­cin­ka od­byt­ni­cy, w for­mie łatwo krwa­wią­cych guz­ków; krwaw­ni­ca, guzek krwaw­ni­czy, żylak od­by­tu


Źródła:

SJP.pl

Hemoroidalny

→ he­mo­ro­id; he­mo­ro­i­do­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z he­mo­ro­i­da­mi, do­ty­czą­cy he­mo­ro­i­dów; wy­wo­ła­ny he­mo­ro­i­da­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hemoroidowy

→ he­mo­ro­id; he­mo­ro­i­dal­ny


Źródła:

SJP.pl

Hemoroidy

po­tocz­nie: cho­ro­ba ob­ja­wia­ją­ca się roz­sze­rze­niem żył dol­nej czę­ści od­byt­ni­cy i two­rze­niem się guzów; cho­ro­ba he­mo­ro­i­dal­na


Źródła:

SJP.pl

Hemorol

nazwa hand­lo­wa pre­pa­ra­tu zio­ło­we­go w po­sta­ci czop­ków, sto­so­wa­ne­go w le­cze­niu he­mo­ro­i­dów


Źródła:

SJP.pl

Hemosporidium

pa­so­żyt­ni­czy pier­wot­niak w czer­wo­nych krwin­kach krę­gow­ców


Źródła:

SJP.pl

Hemostatyczny

za­pew­nia­ją­cy pra­wi­dło­wy obieg krwi i jej pra­wi­dło­we krzep­nię­cie


przy­miot­nik

 (1.1) med. za­trzy­mu­ją­cy krwa­wie­nie

 (1.2) zwią­za­ny z he­mo­sta­zą, do­ty­czą­cy he­mo­sta­zy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hemostaza

jedna z funk­cji oso­cza ma­ją­ca na celu za­trzy­my­wa­nie krwi w ło­ży­sku na­czy­nio­wym i sa­mo­ist­ne­go ha­mo­wa­nia jej wy­pły­wu w przy­pad­ku usz­ko­dze­nia na­czy­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. pro­ces fiz­jo­lo­gicz­nej rów­no­wa­gi, dzię­ki któ­re­mu or­ga­nizm za­trzy­mu­je krwa­wie­nie po usz­ko­dze­niu na­czy­nia krwio­no­śne­go i utrzy­mu­je płyn­ność krwi w na­czy­niach, gdy są one nie­usz­ko­dzo­ne


Nie mylić z: ho­me­o­sta­za.

He­mo­sta­za – ca­łoksz­tałt me­cha­niz­mów za­po­bie­ga­ją­cych wy­pły­wo­wi krwi z na­czyń krwio­no­śnych (czyli jej wy­na­czy­nie­niu), za­rów­no w wa­run­kach pra­wi­dło­wych, jak i w przy­pad­kach ich usz­ko­dze­nia, a jed­no­cze­śnie za­pew­nia­ją­cy utrzy­ma­nie płyn­no­ści i pra­wi­dło­we­go prze­pły­wu krwi w ukła­dzie krwio­no­śnym. Po­ję­cie he­mo­sta­zy obej­mu­je za­rów­no krzep­nię­cie krwi, jak i fi­bry­no­li­zę. Oba pro­ce­sy za­cho­dzą jed­no­cze­śnie, rów­nież w mo­men­cie two­rze­nia skrze­pu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hemostazowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z he­mo­sta­zą, do­ty­czą­cy he­mo­sta­zy


Źródła:

Wiktionary

Hemostin

nazwa hand­lo­wa pre­pa­ra­tu za­wie­ra­ją­ce­go wy­cią­gi ro­ślin­ne o dzia­ła­niu prze­ciw­za­pal­nym i prze­ciwkr­wo­tocz­nym


Źródła:

SJP.pl

Hemosyderyna

biał­ko pow­sta­ją­ce z roz­pa­du ery­tro­cy­tów, ma­ga­zy­nu­ją­ce że­la­zo, wy­stę­pu­ją­ce w wą­tro­bie, śle­dzio­nie i szpi­ku


He­mo­sy­de­ry­na – kom­pleks biał­ko­wy ma­ga­zy­nu­ją­cy że­la­zo w ko­mór­kach. Za­wie­ra mi­kro­krysz­ta­ły tle­no­wo­do­rot­len­ku że­la­za(III), Fe(O)OH, zwią­za­ne z biał­kiem, a także fos­fo­ra­ny i jony in­nych me­ta­li. Wraz z fer­ry­ty­ną jest głów­ną formą prze­cho­wy­wa­nia nad­mia­ru że­la­za w wą­tro­bie, wy­stę­pu­je rów­nież w śle­dzio­nie i szpi­ku ssa­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hemoterapia

za­sto­so­wa­nie krwi lub jej przet­wo­rów w ce­lach lecz­ni­czych; krwio­lecz­nict­wo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. le­cze­nie krwią lub jed­nym z jej skład­ni­ków;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hemotoksyczność

tok­sycz­ność wzglę­dem czer­wo­nych krwi­nek


Źródła:

SJP.pl

Hemotoksyczny

→ he­mo­tok­sy­na


Patrz:hemotoksyna

Źródła:

SJP.pl

Hemotoksyna

tru­ciz­na dla krwi­nek czer­wo­nych


Źródła:

SJP.pl

Hemowy

→ hem


Patrz:hem

Źródła:

SJP.pl

Hen

ina­czej - bar­dzo da­le­ko


przy­słó­wek miej­sca

 (1.1) gdzieś bar­dzo da­le­ko


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hena

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Henan

pro­win­cja w Chi­nach; Honan


Henan (; chiń. upr. 河南; chiń. trad. 河南; pi­ny­in "Hénán"; Wade-Giles "Ho-nan"; dosł. „Na Po­łud­nie od Rzeki”) – pro­win­cja ChRL w cen­trum kraju, na po­łud­nie od Rzeki Żół­tej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Henański

→ Henan (pro­win­cja w Chi­nach)


Źródła:

SJP.pl

Hencz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Hendel

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Henderson

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hendiadys

an­tycz­na fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na okre­śle­niu po­ję­cia za po­mo­cą dwóch wy­ra­zów po­łą­czo­nych spój­ni­kiem


Źródła:

SJP.pl

Hendrix

Hen­drix – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Bryan.


Źródła:

Wikipedia

Heneken

grube włó­kno z liści agawy uży­wa­ne do wy­ro­bu sznu­rów i linek


Źródła:

SJP.pl

Henia

zdrob­nie­nie od: Hen­ry­ka (imię żeń­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. od: Hen­ry­ka

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Henio


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Henicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Heniek

zdrob­nie­nie od: Hen­ryk (imię mę­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m., ko­lok­wial­na forma imie­nia Hen­ryk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Henin

naz­wi­sko


Henin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie opol­skim, w gmi­nie Po­nia­to­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

Uwaga: Współ­czes­na wieś Henin sta­no­wi za­led­wie 25% daw­nej wsi Henin, pod­czas gdy jej głów­ną część (75%) włą­czo­no 1 grud­nia 1979 do Po­nia­to­wej. Do 1956 roku oraz w la­tach 1973–1979 Henin sta­no­wił jedną, sa­mo­dziel­ną wieś, na­to­miast w la­tach 1956–72 oba He­ni­ny (w ca­ło­ści) były czę­ścią Po­nia­to­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Henio

zdrob­nie­nie od: Hen­ryk (imię mę­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: Hen­ryk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heniowie

Henio z mał­żon­ką


Źródła:

SJP.pl

Heniu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gwara. imię|pol­ski|m. zdrobn. od: Hen­ryk

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) W. lp. od: Henia

 (2.2) Ms. i W. lp. od: Henio


Źródła:

Wiktionary

Heniuś

zdrob­nie­nie od: Hen­ryk (imię mę­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: Hen­ryk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Henkel

nie­miec­ki kon­cern che­micz­ny


Hen­kel AG & Co. KGaA – nie­miec­ki kon­cern che­micz­ny, z głów­ną sie­dzi­bą w Düsseldorfie. Spe­cja­li­zu­je się w pro­duk­cji środ­ków po­moc­ni­czych i hi­gie­nicz­nych do do­mo­we­go i prze­my­sło­we­go użyt­ku.

Przed­się­bior­stwo jest jed­nym z naj­więk­szych świa­to­wych pro­du­cen­tów środ­ków pio­rą­cych i czy­szczą­cych, kos­me­ty­ków pie­lę­gna­cyj­nych i za­pa­cho­wych, kle­jów kon­su­menc­kich i che­mii bu­dow­la­nej oraz tech­no­lo­gii i usług prze­my­sło­wych. Obec­nie dzia­ła w ponad 125 kra­jach świa­ta i za­trud­nia ponad 50 ty­się­cy pra­cow­ni­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Henna

1. cier­ni­sty krzew z ro­dzi­ny krwaw­ni­co­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej; tu­recz­nia, law­so­nia, hen­no­wy krzew;
2. na­tu­ral­ny czer­wo­no­po­ma­rań­czo­wy barw­nik otrzy­my­wa­ny z pędów krze­wu o tej samej naz­wie; chna;
3. farba do wło­sów, któ­rej głów­nym skład­ni­kiem jest ten barw­nik; chna


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. kos­met. czer­wo­no­po­ma­rań­czo­wy barw­nik otrzy­my­wa­ny z liści law­so­nii bez­won­nej, uży­wa­ny do far­bo­wa­nia skóry i wło­sów;

 (1.2) kos­met. za­bieg kos­me­tycz­ny po­le­ga­ją­cy na po­ma­lo­wa­niu skóry henną (1.1) lub na­ło­że­niu jej na rzęsy

 (1.3) kos­met. farba do wło­sów, któ­rej głów­nym skład­ni­kiem jest henna (1.1); także otrzy­my­wa­na syn­te­tycz­nie


Henna ( ‏حناء‎) – barw­nik ro­ślin­ny pro­du­ko­wa­ny z liści i pędów ro­śli­ny zwa­nej law­so­nią bez­bron­ną ("Law­so­nia iner­mis" L.).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hennegawia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na i śred­nio­wiecz­ne hrab­stwo, po­ło­żo­ne w po­łud­nio­wej czę­ści Ni­der­lan­dów, jej sto­łecz­nym mia­stem jest Mons;


Źródła:

Wiktionary

Hennegawski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Hen­ne­ga­wii, zwią­za­ny z Hen­ne­ga­wią


Źródła:

Wiktionary

Hennel

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Hennin

śred­nio­wiecz­ne na­kry­cie głowy ko­biet


Hen­nin – ko­bie­ce na­kry­cie głowy no­szo­ne głów­nie przez ko­bie­ty we Fran­cji oraz Bur­gun­dii w 2 poł. XV wieku.

Pier­wot­nie ich po­cho­dze­nie łączy się ze wschod­nim ubio­rem ko­ściel­nym. Od­by­wa­jąc po­dró­że do Cypru i Alek­san­drii, Eu­ro­pej­czy­cy mu­sie­li spot­kać się z sy­ryj­ski­mi mi­tra­mi. Poza nimi upa­tru­je się wpły­wów do­star­cza­nych z Chin, gdzie no­szo­no czep­ce w stylu "hou" z dy­na­stii Wei i Tang.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hennowy

przy­miot­nik od: henna


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z henną, do­ty­czą­cy henny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Henoch

imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Henolog

fi­lo­zof uz­na­ją­cy, że na­drzęd­ną za­sa­dą rze­czy­wi­sto­ści jest jed­ność i nie­po­dziel­ność bytu


Źródła:

SJP.pl

Henoteistyczny

→ he­no­te­izm


Patrz:henoteizm

Źródła:

SJP.pl

Henoteizm

w niek­tó­rych re­li­giach po­li­te­i­stycz­nych: trak­to­wa­nie jed­ne­go z bogów jako je­dy­ne­go, prze­sła­nia­ją­ce­go po­zo­sta­łe bó­stwa; ka­te­no­te­izm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. wy­stę­po­wa­nie bó­stwa na­czel­ne­go w re­li­gii po­li­te­i­stycz­nej, któ­re­go wy­łącz­na cześć z cza­sem prze­ra­dza się w re­li­gię mo­no­te­i­stycz­ną;


He­no­te­izm (z gr. εἷς "heis", do­peł­niacz ἑνός "henos" – „jeden”, θεός "theos" – „bóg”) – uz­na­wa­nie ist­nie­nia wielu bóstw przy jed­no­czes­nym wy­wyż­sze­niu jed­ne­go z nich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Henr

jed­nost­ka in­duk­cyj­no­ści w ukła­dzie SI


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miar. fiz. jed­nost­ka in­duk­cyj­no­ści oraz per­me­an­cji w ukła­dzie SI, oz­na­cza­na H;


\right]


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Henri

obce imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Henrieciny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Hen­rie­ty lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Henrieta

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Henrietta

imię żeń­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Henromierz

mier­nik in­duk­cyj­no­ści ukła­dów elek­trycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Henry

jed­nost­ka in­duk­cyj­no­ści w ukła­dzie SI


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Henryczek

zdrob­nie­nie od: Hen­ryk (imię mę­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: Hen­ryk

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: Hen­rycz­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Henryczka

zdrob­nie­nie od: Hen­ry­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. od: Hen­ry­ka

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Hen­ry­czek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Henryk

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Henryka

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Hen­ryk


Hen­ry­ka – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Hen­ryk, o ger­mań­skim po­cho­dze­niu.

Hen­ry­ka imie­ni­ny ob­cho­dzi 21 lu­te­go i 16 marca.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Henrykostwo

Hen­ryk z mał­żon­ką; Hen­ry­ko­wie


Źródła:

SJP.pl

Henrykowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec miej­sco­wo­ści Hen­ry­ko­wo

 (1.2) miesz­ka­niec miej­sco­wo­ści Hen­ry­ków

 (1.3) miesz­ka­niec miej­sco­wo­ści Hen­ry­ków Lu­bań­ski


Źródła:

Wiktionary

Henrykowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka miej­sco­wo­ści Hen­ry­ko­wo

 (1.2) miesz­kan­ka miej­sco­wo­ści Hen­ry­ków

 (1.3) miesz­kan­ka miej­sco­wo­ści Hen­ry­ków Lu­bań­ski


Źródła:

Wiktionary

Henrykowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Henrykowo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) hist. gro­ma­da (najm­niej­sza jed­nost­ka po­dzia­łu te­ry­to­rial­ne­go PRL) w la­tach 1954–1972;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Henrykowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy miej­sco­wo­ści Hen­ry­ko­wo

 (1.2) do­ty­czą­cy miej­sco­wo­ści Hen­ry­ków

 (1.3) do­ty­czą­cy miej­sco­wo­ści Hen­ry­ków Lu­bań­ski


Źródła:

Wiktionary

Henrykowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Hen­ry­ka lub z nim zwią­za­ny


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. na­le­żą­cy do Hen­ry­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Henryków

nazwa wielu miej­sco­wo­ści i ich czę­ści w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Henryś

zdrob­nie­nie od: Hen­ryk (imię mę­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Hen­ryk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hentai

ga­tu­nek anime i mangi o te­ma­ty­ce por­no­gra­ficz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. ja­poń­ska ani­ma­cja, ko­miks lub gra kom­pu­te­ro­wa za­wie­ra­ją­ca tre­ści por­no­gra­ficz­ne;


Hen­tai (jap. 変態 me­ta­mor­fo­za, prze­mia­na; nie­nor­mal­ność; de­wiant, zbo­cze­niec) – nazwa jed­ne­go z ga­tun­ków anime i mangi o te­ma­ty­ce por­no­gra­ficz­nej. W samej Ja­po­nii słowo ma ne­ga­tyw­ne za­bar­wie­nie emo­cjo­nal­ne. Oz­na­cza per­wer­syj­ną osobę, dzia­ła­nie lub stan i nie jest sto­so­wa­ne do okre­śla­nia ga­tun­ku anime lub mangi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hentaigana

uży­wa­ny daw­niej sy­stem pisma ja­poń­skie­go


Źródła:

SJP.pl

Hentajec

po­tocz­nie: hen­tai


Źródła:

SJP.pl

Hentriakontan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. wę­glo­wo­dór pro­sty za­wie­ra­ją­cy 31 ato­mów węgla;


Hen­tria­kon­tan – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, alkan o trzy­dzie­stu jeden ato­mach węgla w czą­stecz­ce. Po­sia­da 10 660 307 791 izo­me­rów kon­sty­tu­cyj­nych.

Stwier­dzo­no, że hen­tria­kon­tan za­wie­ra­ją m.in. groch zwy­czaj­ny i aka­cja se­ne­gal­ska (hen­tria­kon­tan stwier­dzo­no w gumie arab­skiej). Hen­tria­kon­tan sta­no­wi 8-9% wosku pszcze­le­go.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Hep

po­tocz­nie:
1. ganić, besz­tać kogoś;
2. po­trzą­sać kimś lub czymś;
3. rzu­cać coś na zie­mię;
4. o je­dze­niu: od­bi­jać się; czkać, bekać


wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca dźwięk czka­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heparyna

na­tu­ral­na sub­stan­cja wyt­wa­rza­na głów­nie przez wą­tro­bę, płuca i je­li­ta, za­po­bie­ga­ją­ca krzep­nię­ciu krwi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. lek prze­ciw­za­krze­po­wy, ak­ty­wa­tor an­ty­trom­bi­ny;


He­pa­ry­na (łac. "He­pa­ri­num") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­li­sa­cha­ryd zbu­do­wa­ny głów­nie z "N"-siar­cza­nu i "O"-siar­cza­nu gli­ko­zo­a­mi­no­gli­ka­nu zbu­do­wa­ne­go z reszt -glu­ko­za­mi­ny i kwasu -idu­ro­no­we­go po­łą­czo­nych w nie­roz­ga­łę­zio­ny łań­cuch. Masa mo­lo­wa czą­ste­czek he­pa­ry­ny mie­ści się w gra­ni­cach 3000–30 000 g/mol. W wa­run­kach fiz­jo­lo­gicz­nych he­pa­ry­na jest po­lia­nio­nem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heparynowy

→ he­pa­ry­na


Patrz:heparyna

Źródła:

SJP.pl

Hepason

nazwa hand­lo­wa su­ple­men­tu diety wspo­ma­ga­ją­ce­go pracę wą­tro­by i tra­wie­nie, za­wie­ra­ją­ce­go ek­strakt z liści kar­czo­cha oraz wi­ta­mi­ny z grupy B


Źródła:

SJP.pl

Hepatektomia

cał­ko­wi­te lub czę­ścio­we usu­nię­cie wą­tro­by


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cał­ko­wi­te lub czę­ścio­we usu­nię­cie wą­tro­by


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hepatocyt

pod­sta­wo­wa, zło­żo­na ko­mór­ka wą­tro­by


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. anat. ko­mór­ka wą­tro­bo­wa;


He­pa­to­cyt, ko­mór­ka wą­tro­bo­wa – wie­lo­bocz­na ko­mór­ka, sta­no­wią­ca pod­sta­wo­wy ele­ment struk­tu­ral­ny miąż­szu wą­tro­by. He­pa­to­cy­ty two­rzą ok. 80% masy tego na­rzą­du. Roz­mia­ry ok. 20–30 µm.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hepatolog

le­karz zaj­mu­ją­cy się cho­ro­ba­mi wą­tro­by


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się pro­fi­lak­ty­ką, roz­poz­na­wa­niem i le­cze­niem cho­rób wą­tro­by, pę­che­rzy­ka żół­cio­we­go i dróg żół­cio­wych

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka he­pa­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hepatologia

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem cho­rób wą­tro­by


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nauka o wą­tro­bie


He­pa­to­lo­gia – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się scho­rze­nia­mi, bu­do­wą i funk­cjo­no­wa­niem wą­tro­by oraz pę­che­rzy­ka żół­cio­we­go i dróg żół­cio­wych. W Pol­sce nie na­le­ży do spe­cjal­no­ści le­kar­skich, w 2007 roku zo­sta­ła uz­na­na za umie­jęt­ność le­kar­ską, ale akt praw­ny usta­na­wia­ją­cy taki stan rze­czy stra­cił waż­ność w 2008 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hepatologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z he­pa­to­lo­gią, do­ty­czą­cy he­pa­to­lo­gii


Źródła:

Wiktionary

Hepatolożka

→ he­pa­to­log


Patrz:hepatolog

Źródła:

SJP.pl

Hepatomegalia

w me­dy­cy­nie: po­więk­sze­nie wą­tro­by


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­bli­we po­więk­sze­nie wą­tro­by;


He­pa­to­me­ga­lia – ter­min me­dycz­ny oz­na­cza­ją­cy po­więk­sze­nie wą­tro­by.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hepatosplenomegalia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. po­więk­sze­nie wą­tro­by i śle­dzio­ny


He­pa­to­sple­no­me­ga­lia – ter­min me­dycz­ny oz­na­cza­ją­cy po­więk­sze­nie wą­tro­by i śle­dzio­ny.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Hepatotoksycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób he­pa­to­tok­sycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Hepatotoksyczność

cecha cze­goś, co po­wo­du­je usz­ko­dze­nie wą­tro­by


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha sub­stan­cji che­micz­nej po­le­ga­ją­ca na zdol­no­ści za­bu­rza­nia funk­cji lub usz­ka­dza­nia ko­mó­rek wą­tro­by albo całej wą­tro­by


He­pa­to­tok­sycz­ność – cecha niek­tó­rych sub­stan­cji che­micz­nych (w tym leków) po­le­ga­ją­ca na wy­wo­ły­wa­niu usz­ko­dzeń wą­tro­by. Sub­stan­cje wy­ka­zu­ją­ce he­pa­to­tok­sycz­ność to he­pa­to­tok­sy­ny.

Przy­kła­dy sub­stan­cji o pot­wier­dzo­nym dzia­ła­niu he­pa­to­tok­sycz­nym:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hepatotoksyczny

po­wo­du­ją­cy usz­ko­dze­nie wą­tro­by


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zdol­ny do po­wo­do­wa­nia usz­ko­dzeń wą­tro­by


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hepatotoksyna

sub­stan­cja dzia­ła­ją­ca tok­sycz­nie na wą­tro­bę


Źródła:

SJP.pl

Hepatyczny

zwią­za­ny z cho­ro­ba­mi wą­tro­by; wą­tro­bo­wy


Źródła:

SJP.pl

Hepatyt

ko­mór­ka bu­dul­co­wa wą­tro­by


Źródła:

SJP.pl

Hepać

po­tocz­nie:
1. ganić, besz­tać kogoś;
2. po­trzą­sać kimś lub czymś;
3. rzu­cać coś na zie­mię;
4. o je­dze­niu: od­bi­jać się; czkać, bekać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. hep­nąć)

 (1.1) rzad. cięż­ko pra­co­wać

 (1.2) rzad. łajać

 (1.3) rzad. rzu­cać o zie­mię

 (1.4) rzad. mieć czkaw­kę

 (1.5) rzad. od­bi­jać po zje­dze­niu lub wy­pi­ciu

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny hepać się (dk. brak)

 (2.1) rzad. od­bi­jać się po je­dze­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hepburn

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Hepnąć

po­tocz­nie:
1. zga­nić, zbesz­tać kogoś;
2. po­trząs­nąć kimś lub czymś;
3. rzu­cić coś na zie­mię;
4. o je­dze­niu: odbić się; czknąć, be­knąć


cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. hepać)

 (1.1) rzad. po­ła­jać

 (1.2) rzad. rzu­cić o zie­mię

 (1.3) rzad. czknąć

 (1.4) rzad. odbić po je­dze­niu lub wy­pi­ciu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hepster

hip­ster, hip­sters; rzad­ko:
1. osoba pod­kre­śla­ją­ca swoją ory­gi­nal­ność i in­dy­wi­du­al­ność nie­ty­po­wym ubio­rem oraz za­in­te­re­so­wa­niem sztu­ką al­ter­na­tyw­ną;
2. przed­sta­wi­ciel sub­kul­tu­ry miej­skiej w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, po­wią­za­nej z fa­scy­na­cją kul­tu­rą mu­rzyń­ską i jaz­zem


Źródła:

SJP.pl

Heptachord

skala sied­mio­stop­nio­wa, czyli zło­żo­na z 7 dźwię­ków w obrę­bie ok­ta­wy; hep­ta­to­ni­ka


Źródła:

SJP.pl

Heptagon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. fi­gu­ra ge­o­me­trycz­na o sied­miu ką­tach i sied­miu bo­kach


Źródła:

Wiktionary

Heptagonalny

→ hep­ta­gon; sied­mio­kąt­ny, sied­mio­bocz­ny


Źródła:

SJP.pl

Heptagonowy

o kształ­cie hep­ta­go­nu; hep­ta­go­nal­ny, sied­mio­bocz­ny, sied­mio­kąt­ny


Źródła:

SJP.pl

Heptagram

ro­dzaj wie­lo­ką­ta gwiaź­dzi­ste­go zło­żo­ne­go z sied­miu linii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. fi­gu­ra w kształ­cie re­gu­lar­nej sied­mio­ra­mien­nej gwia­zdy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heptametr

miara wier­sza, równa sied­miu sto­pom me­trycz­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. wiersz o sied­miu sto­pach me­trycz­nych


Hep­ta­metr (sied­mio­sto­po­wiec) – me­trum, które dzie­li się na sie­dem stóp.

W li­te­ra­tu­rze pol­skiej wy­stę­pu­ją hep­ta­me­try tro­che­icz­ne (czter­na­stoz­gło­sko­we) SsSsSsSs//SsSsSs i jam­bicz­ne (pięt­na­stoz­gło­sko­we) sSsSsSsS//sSsSsSs. Hep­ta­me­trem jam­bicz­nym Sta­ni­sław Cie­siel­czuk na­pi­sał wiersz List z to­mi­ku Pies kos­mo­su:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heptan

siód­my wę­glo­wo­dór na­sy­co­ny w sze­re­gu ho­mo­lo­gicz­nym al­ka­nów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny, alkan, be­zbarw­na, tok­sycz­na ciecz;


Hep­tan, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­nów. Ma po­stać be­zbarw­nej, lot­nej i łat­wo­pal­nej cie­czy, jest nie­roz­pu­szczal­ny w wo­dzie, a roz­pu­szcza się w roz­pu­szczal­ni­kach or­ga­nicz­nych. Otrzy­mu­je się go przez de­sty­la­cję frak­cjo­nu­ją­cą ropy naf­to­wej. Sta­no­wi wzo­rzec o war­to­ści 0 do oz­na­cza­nia licz­by ok­ta­no­wej. Sto­so­wa­ny jako roz­pu­szczal­nik, śro­dek znie­czu­la­ją­cy i re­a­gent. W wy­ni­ku cy­kli­za­cji i aro­ma­ty­za­cji można z niego otrzy­my­wać to­lu­en, jed­nak nie jest to me­to­da opła­cal­na eko­no­micz­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heptanowy

→ hep­tan


Patrz:heptan

Źródła:

SJP.pl

Heptaploid

or­ga­nizm ro­ślin­ny lub zwie­rzę­cy ma­ją­cy w ją­drach ko­mó­rek so­ma­tycz­nych sie­dem ze­spo­łów chro­mo­so­mów


Źródła:

SJP.pl

Heptaptyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. sied­mio­czę­ścio­we ma­lo­wi­dło lub pła­sko­rzeź­ba


Źródła:

Wiktionary

Heptarchia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. grupa wczes­noś­red­nio­wiecz­nych kró­lestw an­glo­sa­skich na te­re­nie An­glii


Hep­tar­chia ( Hep­tar­chy, gr. "sied­mio­władzt­wo", "heptá–"sie­dem, "archḗ"–wła­dza) – okres w hi­sto­rii An­glii od VI do IX w., w cza­sie któ­re­go na te­re­nie kraju ist­nia­ło sie­dem kró­lestw za­ło­żo­nych przez An­glo­sa­sów, choć licz­ba państw an­glo­sa­skich, cią­gle wal­czą­cych mię­dzy sobą, ule­ga­ła zmia­nie na prze­strze­ni lat. W IX w. zo­sta­ły na­je­cha­ne i czę­ścio­wo pod­bi­te przez wo­jow­ni­ków duń­skich i nor­we­skich, a w X w. osta­tecz­nie zjed­no­czo­ne przez Wes­sex.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Heptatonika

skala sied­mio­stop­nio­wa, czyli zło­żo­na z 7 dźwię­ków w obrę­bie ok­ta­wy; hep­ta­chord


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. skala zło­żo­na z sied­miu ko­lej­nych dźwię­ków w obrę­bie ok­ta­wy


Hep­ta­to­ni­ka, hep­ta­chord – w mu­zy­ko­lo­gii ter­min okre­śla­ją­cy każdą skalę mu­zycz­ną zbu­do­wa­ną z sied­miu stop­ni, np. skale du­ro­wa i mo­lo­wa z sy­ste­mu funk­cyj­ne­go, skale mo­dal­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hepten

alken o sied­miu ato­mach węgla w czą­stecz­ce


Źródła:

SJP.pl

Heptoda

lampa sied­mio­e­lek­tro­do­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elektr. lampa elek­tro­no­wa z sied­mio­ma elek­tro­da­mi, tj. ka­to­dą, anodą i pię­cio­ma siat­ka­mi


Hep­to­da – lampa elek­tro­no­wa za­wie­ra­ją­ca sie­dem elek­trod – pięć sia­tek (stąd inna nazwa: pen­ta­grid) oraz anodę i ka­to­dę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heptoza

cu­kier pro­sty, któ­re­go czą­stecz­ka za­wie­ra sie­dem ato­mów węgla i tlenu


Źródła:

SJP.pl

Heptyn

alkin o sied­miu ato­mach węgla w czą­stecz­ce


Hep­tyn – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny, na­le­żą­cy do sze­re­gu ho­mo­lo­gicz­ne­go al­ki­nów o pro­stym łań­cu­chu.

Ist­nie­ją 3 izo­me­ry hep­ty­nu róż­nią­ce się po­ło­że­niem wią­za­nia po­trój­ne­go:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hera

1. śro­do­wi­sko­wo o he­ro­i­nie (ace­ty­lo­wej po­chod­nej mor­fi­ny, sil­nie i szyb­ko uza­leż­nia­ją­ce­go nar­ko­tycz­ne­go leku prze­ciw­bó­lo­we­go);
2. kra­so­pa­ni hera - owad z rzędu mo­ty­li, chro­nio­ny w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni mał­żeństw, wier­no­ści mał­żeń­skiej, ko­biet za­męż­nych i wdów, mał­żon­ka Zeusa;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 103;


Hera ( Ἥρα Hēra, Hera, Iuno, Juno, Ju­no­na) – w mi­to­lo­gii grec­kiej trze­cia córka Kro­no­sa i Rei, żona Zeusa.

We­dług niek­tó­rych źró­deł była trze­cią mał­żon­ką wład­cy bogów, po Me­ty­dzie (Metis) i Te­mi­dzie. Była rów­nież kró­lo­wą Olim­pu, bo­gi­nią nie­bios i płod­no­ści, pa­tron­ką ma­cie­rzyń­stwa, opie­kun­ką mał­żeń­stwa, pię­kna i ro­dzi­ny, a także sio­strą Zeusa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heracki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z He­ra­tem, do­ty­czą­cy He­ra­tu


Źródła:

Wiktionary

Herajon

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) rel. hist. świą­ty­nia grec­ka, miej­sce kultu Hery;


He­ra­jon – świą­ty­nia poś­wię­co­na grec­kiej bo­gi­ni Herze. He­ra­jo­ny spo­ty­ka­ne są w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go i na Bli­skim Wscho­dzie. Do naj­słyn­niej­szych za­li­cza­ją się:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Herajski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny bo­gi­nią Herą, do­ty­czą­cy bo­gi­ni Hery


Źródła:

Wiktionary

Heraklea

nazwa około 40 sta­ro­żyt­nych miast grec­kich; He­ra­kle­ja


Źródła:

SJP.pl

Herakleja

nazwa około 40 sta­ro­żyt­nych miast grec­kich; He­ra­klea


Źródła:

SJP.pl

Heraklejski

→ He­ra­kles


Patrz:Herakles

Źródła:

SJP.pl

Herakles

mit. gr. heros grec­ki; Her­ku­les (forma zla­ty­ni­zo­wa­na)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

 (1.2) mitgr. mi­tycz­ny heros;


He­ra­kles (gr. Ἡρακλῆς, trl. Hēraklēs, gr. Ἡρακλέης, trl. Hērakléēs, Her­cu­les), Al­ki­des, Pa­laj­mon – w mi­to­lo­gii grec­kiej jeden z he­ro­sów, syn Zeusa i śmier­tel­nicz­ki Alk­me­ny. Jego rzym­skim od­po­wied­ni­kiem był Her­ku­les. Znany był z wiel­kiej siły, wa­lecz­no­ści, mę­stwa, za­pa­śnict­wa i umie­jęt­no­ści wo­jen­nych, zwła­szcza cel­ne­go strze­la­nia z łuku. Lu­bia­ny przez Zeusa i Atenę, był prze­śla­do­wa­ny przez zaz­dros­ną Herę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heraklesowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do He­ra­kle­sa lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Heraklida

po­to­mek He­ra­kle­sa


Źródła:

SJP.pl

Heraklijski

→ He­ra­kliusz


Patrz:Herakliusz

Źródła:

SJP.pl

Heraklion

mia­sto w Gre­cji; Ira­klion


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Kre­cie;


Zo­bacz też: Ira­klio.

He­ra­klion, także Ira­klion (gr. Ηράκλειο, "Ira­klio"), d. Me­ga­lo­ka­stro / Can­dia / Kan­dia – naj­więk­sze mia­sto i sto­li­ca ad­mi­ni­stra­cyj­na Krety oraz jed­nost­ki re­gio­nal­nej He­ra­klion. Piąte co do wiel­ko­ści mia­sto w Gre­cji, li­czą­ce 179 302 miesz­kań­ców (na rok 2021) oraz 211 370 miesz­kań­ców w całym ob­sza­rze me­tro­po­li­tal­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heraklit

ma­te­riał bu­dow­la­ny


He­ra­klit z Efezu ( Ἡράκλειτος ὁ Ἐφέσιος "He­ra­kle­i­tos ho Ep­he­sios"), (ur. ok. 540 p.n.e., zm. ok. 480 p.n.e.) – pre­so­kra­tycz­ny fi­lo­zof grec­ki, za­li­cza­ny do joń­skich fi­lo­zo­fów przy­ro­dy, uro­dzo­ny w mie­ście Efez, w Jonii, u wy­brze­ży Azji Mniej­szej. Autor pism kos­mo­lo­gicz­nych, po­li­tycz­nych i te­o­lo­gicz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heraklitejski

he­ra­kli­to­wy;
1. od­no­szą­cy się do he­ra­kli­tyz­mu, fi­lo­zo­fii gło­szą­cej wiecz­ną i po­wszech­ną zmien­ność wszyst­kie­go;
2. w prze­no­śni: zmien­ny, płyn­ny


Źródła:

SJP.pl

Heraklitowy

he­ra­kli­tej­ski;
1. od­no­szą­cy się do he­ra­kli­tyz­mu, fi­lo­zo­fii gło­szą­cej wiecz­ną i po­wszech­ną zmien­ność wszyst­kie­go;
2. w prze­no­śni: zmien­ny, płyn­ny


Źródła:

SJP.pl

Heraklityzm

dok­try­na fi­lo­zo­ficz­na He­ra­kli­ta z Efezu gło­szą­ca wiecz­ną i po­wszech­ną zmien­ność wszel­kich rze­czy; wa­ria­bi­lizm


Źródła:

SJP.pl

Herakliusz

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Herakliuszostwo

He­ra­kliusz z mał­żon­ką; He­ra­kliu­szo­wie


Źródła:

SJP.pl

Herakliuszowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Herakliuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do He­ra­kliu­sza lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Herald

imię mę­skie


He­rald – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie Sa­cra­men­to.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Herald.

skrót od: he­ral­dy­ka, he­ral­dycz­ny


skrót

 (1.1) = he­rald. he­ral­dy­ka, he­ral­dycz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heraldyczka

→ he­ral­dyk


Patrz:heraldyk

Źródła:

SJP.pl

Heraldyczny

zwią­za­ny z her­ba­mi i ro­da­mi szla­chec­ki­mi; her­bo­wy


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy he­ral­dy­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heraldyk

spe­cja­li­sta w za­kre­sie he­ral­dy­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) he­rald. znaw­ca he­ral­dy­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heraldyka

nauka o her­bach i ro­dach szla­chec­kich


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) he­rald. nauka o her­bach i ro­dach szla­chec­kich;


He­ral­dy­ka – jedna z nauk po­moc­ni­czych hi­sto­rii, zaj­mu­je się ba­da­niem roz­wo­ju i zna­cze­nia oraz za­sa­da­mi kształ­to­wa­nia się her­bów. Wy­wo­dzi się od słowa he­rold – oz­na­cza­ją­ce­go urzęd­ni­ka dwor­skie­go, wy­wo­łu­ją­ce­go naz­wi­ska ry­ce­rzy bio­rą­cych udział w tur­nie­jach. W in­nych ję­zy­kach eu­ro­pej­skich na­zy­wa­na jest po­dob­nie (ang. "he­ral­dry", fr. "he­ral­di­que", niem. "He­ral­dik").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Herat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w za­chod­nim Af­ga­ni­sta­nie, w pro­win­cji Herat;

 (1.2) geogr. adm. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w Af­ga­ni­sta­nie;


Herat ( ‏هرات‎) – mia­sto w za­chod­nim Af­ga­ni­sta­nie, w pro­win­cji Herat. Po­ło­żo­ny w uro­dzaj­nej do­li­nie rzeki Hari Rod, wy­pły­wa­ją­cej z gór cen­tral­ne­go Af­ga­ni­sta­nu do pu­sty­ni Kara-kum w Turk­me­ni­sta­nie. Jest trze­cim co do wiel­ko­ści mia­stem Af­ga­ni­sta­nu, waż­nym oś­rod­kiem hand­lo­wym (zna­nym z pro­duk­cji wina) i ko­mu­ni­ka­cyj­nym. Sza­co­wa­na licz­ba miesz­kań­ców w roku 2015 wy­nio­sła około 808 tys. Miesz­kań­cy to głów­nie Ta­dży­cy. Drugą pod wzglę­dem li­czeb­no­ści grupą et­nicz­ną są Pasz­tu­ni.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Herb

1. dzie­dzicz­ny znak rodu szla­chec­kie­go,
2. godło umie­szcza­ne na fla­gach, mo­ne­tach itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) he­rald. dzie­dzicz­ny znak szla­chec­ki;

 (1.2) he­rald. godło miej­skie, pań­stwo­we, re­gio­nal­ne, fir­mo­we


Zo­bacz też: Herb (Wara).

Herb – he­ral­dycz­ny pro­jekt wi­zu­al­ny umie­szczo­ny na tar­czy, rów­nież znak roz­poz­naw­czo-bo­jo­wy, wy­wo­dzą­cy się z sym­bo­li­ki he­ro­icz­nej lub zna­ków włas­no­ścio­wych. Od XII w. usta­la­ny we­dług ści­słych reguł he­ral­dycz­nych, peł­nią­cy funk­cję wy­róż­ni­ka po­je­dyn­czej osoby, stanu ry­cer­skie­go (póź­niej szla­chec­kie­go w for­mie rodów ary­sto­kra­tycz­nych).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Herb.

skrót od: her­barz


Źródła:

SJP.pl

Herba

z ła­ci­ny: ziele; okre­śle­nie sto­so­wa­ny głów­nie na re­cep­tach


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Herbaciano

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z uży­ciem her­ba­cia­nej barwy


Źródła:

Wiktionary

Herbaciany

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy her­ba­ty, zwią­za­ny z her­ba­tą, za­wie­ra­ją­cy do­miesz­kę her­ba­ty

 (1.2) ma­ją­cy kolor po­ma­rań­czo­wo­żół­ty lub po­ma­rań­czo­wo­brą­zo­wy, taki jak kolor na­pa­ru z su­szo­nych liści her­ba­ty

 (1.3) przy­po­mi­na­ją­cy her­ba­tę w za­pa­chu


Źródła:

Wiktionary

Herbaciara

po­tocz­nie: mi­ło­śnicz­ka her­ba­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. mi­ło­śnicz­ka picia her­ba­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Herbaciarka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się pa­rze­niem her­ba­ty w biu­rach


Źródła:

SJP.pl

Herbaciarnia

lokal, gdzie ser­wu­je się her­ba­tę, cia­sta, de­se­ry itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gastr. lokal ga­stro­no­micz­ny spe­cja­li­zu­ją­cy się w po­da­wa­niu her­ba­ty


Her­ba­ciar­nia – lokal ga­stro­no­micz­ny typu uzu­peł­nia­ją­ce­go, w któ­rym po­da­wa­na jest prze­de wszyst­kim her­ba­ta wraz z do­dat­ka­mi.

Pier­wsze her­ba­ciar­nie i ka­wiar­nie po­ja­wi­ły się w Eu­ro­pie w XVII wieku, jako miej­sca spot­kań i wy­mia­ny in­for­ma­cji. Her­ba­ciar­nia jest naj­czę­ściej lo­ka­lem z ob­słu­gą kel­ner­ską. Głów­ny asor­ty­ment (oprócz her­ba­ty w dużym wy­bo­rze) sta­no­wią wy­ro­by cu­kier­ni­cze, prze­ką­ski, na­po­je be­zal­ko­ho­lo­we oraz cza­sem ni­sko­pro­cen­to­we na­po­je al­ko­ho­lo­we.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Herbaciarz

1. osoba lu­bią­ca her­ba­tę;
2. osoba zaj­mu­ją­ca się pa­rze­niem her­ba­ty w biu­rach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. mi­ło­śnik picia her­ba­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Herbacina

marna her­ba­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) posp. kiep­ska, marna her­ba­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Herbapol

Her­ba­pol – przed­się­bior­stwa w Pol­sce zaj­mu­ją­ce się przet­wór­stwem ziół i pro­duk­cją z nich pre­pa­ra­tów spo­żyw­czych, lecz­ni­czych i kos­me­tycz­nych.

Pow­sta­ły w la­tach 40. XX wieku jako przed­się­bior­stwa pań­stwo­we. W la­tach 1947–1982 funk­cjo­no­wa­ło "Zjed­no­cze­nie Prze­my­słu Zie­lar­skie­go „Her­ba­pol”" z sie­dzi­bą w War­sza­wie przy ul. Kru­czej 24/26.


Źródła:

Wikipedia

Herbarium

1. zbiór za­su­szo­nych i upo­rząd­ko­wa­nych ro­ślin; ziel­nik, her­barz;
2. in­sty­tu­cja gro­ma­dzą­ca zbio­ry ziel­ni­ko­we


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bot. ziel­nik z uło­żo­ny­mi i opi­sa­ny­mi ro­śli­na­mi;

 (1.2) bot. in­sty­tu­cja zaj­mu­ją­ca się gro­ma­dze­niem oka­zów ziel­ni­ko­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Herbartowski

szko­ła her­bar­tow­ska - sy­stem dy­dak­tycz­ny stwo­rzo­ny przez Jana Her­bar­ta, któ­re­go naj­wyż­szym celem było kształ­to­wa­nie mo­ral­nie sil­nych cha­rak­te­rów; szko­ła tra­dy­cyj­na


Źródła:

SJP.pl

Herbartyzm

kon­cep­cja pe­da­go­gi­ki opra­co­wa­na przez J.F. Her­bar­ta, za­kła­da­ją­ca stałe, ko­lej­ne etapy pro­ce­su na­u­cza­nia: przy­go­to­wa­nie i przed­sta­wie­nie ma­te­ria­łu, usy­ste­ma­ty­zo­wa­nie nowej wie­dzy, nauka jej wy­ko­rzy­sta­nia


Źródła:

SJP.pl

Herbarz

1. książ­ka za­wie­ra­ją­ca zbiór i opis her­bów;
2. ziel­nik; her­ba­rium


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. księ­ga opi­su­ją­ca i pre­zen­tu­ją­ca herby;

 (1.2) daw. księ­ga o zio­łach


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Herbata

1. ro­śli­na po­cho­dzą­ca z po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji, z liści i pącz­ków któ­rej spo­rzą­dza się aro­ma­tycz­ny napar;
2. napój z su­szo­nych liści her­ba­ty; jedna por­cja na­po­ju;
3. napar z ziół


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. wiecz­nie zie­lo­na ro­śli­na z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ca­mel­lia|ref=tak., zwła­szcza nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ca­mel­lia si­nen­sis|ref=tak.;

 (1.2) susz z pąków lub liści her­ba­ty (1.1) słu­żą­cy do przy­go­to­wa­nia na­po­ju

 (1.3) kulin. napój, napar z her­ba­ty (1.2);

 (1.4) kulin. napój, napar z ziół lub owo­ców in­nych niż her­ba­ta (1.2)

 (1.5) po­po­łud­nio­we spot­ka­nie to­wa­rzy­skie przy stole, czę­sto przy her­ba­cie (1.3)


Her­ba­ta – napar przy­rzą­dza­ny z liści i pąków grupy ro­ślin, na­zy­wa­nych tą samą nazwą, na­le­żą­cych do ro­dza­ju ka­me­lia ("Ca­mel­lia"). Ro­śli­ny te są do sie­bie po­dob­ne, trak­to­wa­ne jako odręb­ne ga­tun­ki lub od­mia­ny jed­ne­go ga­tun­ku – her­ba­ty chiń­skiej ("Ca­mel­lia si­nen­sis"). Daw­niej za­li­cza­no je do ro­dza­ju "Thea", róż­nią się od in­nych ka­me­lii za­war­to­ścią sub­stan­cji swo­i­stych i kil­ko­ma drob­ny­mi ce­cha­mi mor­fo­lo­gicz­ny­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Herbatka

zdrob­nie­nie od: her­ba­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: her­ba­ta

 (1.2) pot. to­wa­rzy­skie spot­ka­nie przy her­ba­cie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Herbatkować

po­tocz­nie: pić her­ba­tę


Źródła:

SJP.pl

Herbatkowy

→ her­bat­ka


Patrz:herbatka

Źródła:

SJP.pl

Herbatnica

na­czy­nie na susz her­ba­cia­ny


Źródła:

SJP.pl

Herbatniczek

zdrob­nia­le o her­bat­ni­ku


Źródła:

SJP.pl

Herbatnik

kru­che ciast­ko po­da­wa­ne do kawy lub her­ba­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. suche, dość twar­de ciast­ko pszen­ne w kształ­cie ząb­ko­wa­ne­go pro­sto­ką­ta, po­da­wa­ne zwy­kle do her­ba­ty lub kawy;

 (1.2) gw-pl|Poz­nań. czaj­nik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) więz. kum­pel z celi, osoba, która her­bat­ni­ku­je


Her­bat­nik – pie­czo­ny pro­dukt kon­sump­cyj­ny, po­sia­da­ją­cy formę ma­łych i twar­dych, cza­sa­mi sło­dzo­nych cia­ste­czek na bazie mąki, tłu­szczu (np. masła), cukru i środ­ków spulch­nia­ją­cych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Herbatniki

kru­che ciast­ko po­da­wa­ne do kawy lub her­ba­ty


Źródła:

SJP.pl

Herbatnikować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) więz. dzie­lić się przy­dzia­ła­mi z pa­czek przy­sy­ła­nych od ro­dzi­ny, naj­czę­ściej ze współ­więź­nia­mi z celi


Źródła:

Wiktionary

Herbatnikowy

→ her­bat­nik


przy­miot­nik

 (1.1) od: her­bat­nik


Patrz:herbatnik

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Herbatoholiczka

ko­bie­ta uwiel­bia­ją­ca pić her­ba­tę


Źródła:

SJP.pl

Herbatoholik

osoba uwiel­bia­ją­ca pić her­ba­tę


Źródła:

SJP.pl

Herbatoholizm

za­mi­ło­wa­nie do picia her­ba­ty


Źródła:

SJP.pl

Herbatomat

au­to­mat do sprze­da­ży her­ba­ty


Źródła:

SJP.pl

Herbatowate

o ce­chach her­ba­to­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Her­ba­to­wa­te, ka­me­lio­wa­te ("The­a­ce­ae" D. Don) – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu wrzo­sow­ców. Za­li­cza się do niej ok. 240 ga­tun­ków łą­czo­nych w 8–9 ro­dza­jów. Ro­śli­ny te są naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ne w Azji Wschod­niej i Po­łud­nio­wo-Wschod­niej, ale wy­stę­pu­ją też w tro­pi­kal­nej czę­ści Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Pół­noc­nej, się­ga­jąc na pół­noc do po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Herbatowaty

o ce­chach her­ba­to­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Herbatowce

rząd ro­ślin dwu­li­ścien­nych; ka­me­liow­ce


Her­ba­tow­ce, ka­me­liow­ce (The­a­les Lindl. 1833, Gut­ti­fe­ra­les) - rząd prze­waż­nie ro­ślin drze­wia­stych na­le­żą­cy do klasy dwu­li­ścien­nych. Za­li­cza się do niego ponad 2000 ga­tun­ków ros­ną­cych w kra­jach tro­pi­kal­nych i sub­tro­pi­kal­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Herbatowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin dwu­li­ścien­nych; ka­me­lio­wiec


Źródła:

SJP.pl

Herbatowy

daw­niej: her­ba­cia­ny


Źródła:

SJP.pl

Herbatox

nazwa hand­lo­wa her­ba­ty zio­ło­wej wspie­ra­ją­cej tra­wie­nie, me­ta­bo­lizm i de­tok­sy­ka­cję or­ga­niz­mu


Źródła:

SJP.pl

Herbert

1. imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Her­bert – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go, "Her­bert". Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „bły­szczą­cy”, „ja­śnie­ją­cy”. Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Her­bert, pu­stel­nik z Cum­ber­land wspo­mi­na­ny 20 marca.

Obocz­ną formą imie­nia jest He­ry­bert, niem. "He­ri­bert". Nie na­le­ży łą­czyć obu tych imion.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Herbertostwo

Her­bert z mał­żon­ką; Her­ber­to­wie


Źródła:

SJP.pl

Herbertowie

1. imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Herbertowski

taki jak u Zbi­gnie­wa Her­ber­ta, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Zbi­gnie­wa Her­ber­ta


Źródła:

SJP.pl

Herbertowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Her­ber­ta lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Herbianin

miesz­ka­niec Her­bów (wsi w Pol­sce)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Her­bów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Herbianka

miesz­kan­ka Her­bów (wsi w Pol­sce)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Her­bów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Herbicyd

che­micz­ny śro­dek ochro­ny ro­ślin o dzia­ła­niu chwa­sto­bój­czym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. ogrod. roln. pe­sty­cyd do zwal­cza­nia chwa­stów;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Herbicydowy

ma­ją­cy w swoim skła­dzie her­bi­cy­dy; chwa­sto­bój­czy


Źródła:

SJP.pl

Herbie

1. dzie­dzicz­ny znak rodu szla­chec­kie­go,
2. godło umie­szcza­ne na fla­gach, mo­ne­tach itp.


Źródła:

SJP.pl

Herbik

zdrob­nie­nie od: herb


Źródła:

SJP.pl

Herbolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie nauki o bio­lo­gii, eko­lo­gii i zwal­cza­niu chwa­stów


Źródła:

SJP.pl

Herbologia

nauka o bio­lo­gii, eko­lo­gii i zwal­cza­niu chwa­stów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. biol. nauka przy­rod­ni­cza o chwa­stach i ich zwal­cza­niu;


Her­bo­lo­gia – nauka o bio­lo­gii, eko­lo­gii i zwal­cza­niu chwa­stów. Her­bo­lo­gia sta­no­wi jeden z dzia­łów ochro­ny ro­ślin, obej­mu­je takie za­gad­nie­nia jak:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Herbopis

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. he­rald. czło­wiek pi­szą­cy o her­bach


Źródła:

Wiktionary

Herbopisarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. he­rald. zob. her­bo­pis.


Źródła:

Wiktionary

Herboryzacja

gro­ma­dze­nie ro­ślin w ce­lach na­u­ko­wych


Źródła:

SJP.pl

Herbowy

→ herb


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy her­bów, zwią­za­ny z her­bem, her­ba­mi

 (1.2) pie­czę­tu­ją­cy się her­bem, uży­wa­ją­cy herbu


Patrz:herb

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Herbski

przy­miot­nik od: Herby (wieś pod Czę­sto­cho­wą)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Her­bów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Herbst

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Herburt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) he­rald. pol­ski herb szla­chec­ki;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Herbut

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Herbuś

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Herby

1. dzie­dzicz­ny znak rodu szla­chec­kie­go,
2. godło umie­szcza­ne na fla­gach, mo­ne­tach itp.


Herby – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w po­wie­cie lu­bli­niec­kim w wo­je­wództ­wie ślą­skim, sie­dzi­ba gminy Herby. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa czę­sto­chow­skie­go.

Na te­re­nie Herb znaj­du­je się kilka śred­niej wiel­ko­ści za­kła­dów prze­my­sło­wych i ma­ga­zy­no­wych. Mię­dzy cen­tral­ną czę­ścią miej­sco­wo­ści a sta­cją ko­le­jo­wą Herby Nowe zlo­ka­li­zo­wa­ny jest za­kład re­cy­klin­gu, daw­niej w tym miej­scu znaj­do­wa­ło się naj­więk­sze skła­do­wi­sko złomu w Pol­sce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Herc

jed­nost­ka głów­na czę­stot­li­wo­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. jed­nost­ka miary czę­stot­li­wo­ści; sym­bol. Hz;

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. karc. kier, serce, czer­wień


Herc (Hz) (niem. Hertz) – jed­nost­ka miary czę­stot­li­wo­ści w ukła­dzie SI (jed­nost­ka po­chod­na ukła­du SI) i w wielu in­nych, np. CGS, MKS i MKSA. De­fi­niu­je się ją jako licz­bę cykli na se­kun­dę:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Herceg-Bośnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Eu­ro­pie na Pół­wy­spie Bał­kań­skim ze sto­li­cą w Sa­ra­je­wie;

 (1.2) hist. polit. pań­stwo ist­nie­ją­ce pod­czas wojny w Bośni i Her­ce­go­wi­nie;


Źródła:

Wiktionary

Hercegowina

kra­i­na hi­sto­rycz­na w Eu­ro­pie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. re­gion w po­łud­nio­wej Eu­ro­pie; część skła­do­wa pań­stwa Bo­śnia i Her­ce­go­wi­na;


Her­ce­go­wi­na ( "Her­ce­go­vi­na"/Херцеговина) – re­gion ge­o­gra­ficz­no-hi­sto­rycz­ny w Al­pach Dy­nar­skich, obej­mu­ją­cy po­łud­nio­wą część pań­stwa Bo­śnia i Her­ce­go­wi­na.

W trak­cie roz­gry­wek dy­plo­ma­tycz­nych wiel­kich mo­carstw na prze­ło­mie XIX i XX wieku nazwa re­gio­nu wraz z ter­mi­nem Bo­śnia utr­wa­li­ła się jako okre­śle­nie te­ry­to­rium daw­ne­go os­mań­skie­go wi­la­je­tu bo­śniac­kie­go w zna­nej dziś po­sta­ci – „Bo­śnia i Her­ce­go­wi­na”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hercegowinka

miesz­kan­ka Her­ce­go­wi­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Her­ce­go­wi­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hercegowińczyk

miesz­ka­niec Her­ce­go­wi­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Her­ce­go­wi­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hercegowiński

zwią­za­ny z Her­ce­go­wi­ną, do­ty­czą­cy Her­ce­go­wi­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Her­ce­go­wi­ną, do­ty­czą­cy Her­ce­go­wi­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hercklekot

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reg. ślą­skie pal­pi­ta­cja serca, ko­ła­ta­nie serca


Źródła:

Wiktionary

Herculaneum

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. mia­sto w Wło­szech, zni­szczo­ne wraz z Pom­pe­ja­mi i Sta­bia­mi pod­czas wy­bu­chu We­zu­wiu­sza 24 sierp­nia 79 roku


Her­cu­la­ne­um – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Jef­fer­son.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Hercules

[czy­taj: her­ku­les] typ karty gra­ficz­nej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hercynidy

w ge­o­lo­gii: eu­ro­pej­skie łań­cu­chy gór­skie, pow­sta­łe w cza­sie fał­do­wań trwa­ją­cych od kar­bo­nu do permu; wa­ry­scy­dy


Her­cy­ni­dy (Wa­ry­scy­dy) – pasmo fał­do­we pow­sta­łe w trak­cie oro­ge­ne­zy her­cyń­skiej. Naj­czę­ściej nazwę tę ogra­ni­cza się do struk­tur ge­o­lo­gicz­nych po­ło­żo­nych na te­re­nie obec­nej Eu­ro­py, ale cza­sem roz­sze­rza się ją na struk­tu­ry wschod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej i Afry­ki. Okre­śla­nie struk­tur w in­nych miej­scach świa­ta jako Her­cy­ni­dów ma obec­nie zna­cze­nie hi­sto­rycz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hercynit

mi­ne­rał z grupy spi­ne­li, tle­nek glinu i że­la­za


Her­cy­nit (Fer­ro­spi­nel) – mi­ne­rał z gro­ma­dy tlen­ków, na­le­ży do grupy spi­ne­li. Tle­nek że­la­za i glinu o wzo­rze che­micz­nym FeAl2O4. Na­le­ży do mi­ne­ra­łów rzad­kich.

Nazwa po­cho­dzi od nazwy pasma gór­skie­go Her­cy­ni­dów, gdzie mi­ne­rał ten zo­stał zna­le­zio­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hercyński

oro­ge­ne­za her­cyń­ska - wiel­kie ruchy gó­rot­wór­cze, które roz­po­czę­ły się w de­wo­nie, a naj­więk­sze na­si­le­nie osią­gnę­ły w kar­bo­nie; oro­ge­ne­za wa­ry­scyj­ska


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geol. zwią­za­ny z oro­ge­ne­zą her­cyń­ską

 (1.2) geogr. zwią­za­ny z gó­ra­mi Harzu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hercówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. ło­pa­ta


Źródła:

Wiktionary

Herda

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Herder

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Herdzik

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Hereford

rasa bydła mięs­ne­go


He­re­ford – mia­sto i civil pa­rish w Wiel­kiej Bry­ta­nii, w An­glii, w hrab­stwie ce­re­mo­nial­nym He­re­fords­hi­re, po­ło­żo­ne w po­bli­żu gra­ni­cy z Walią, nad rzeką Wye. W 2011 roku civil pa­rish li­czy­ła 53 516 miesz­kań­ców.

He­re­ford to ty­po­we mia­stecz­ko rol­ni­cze (nazwę „He­re­ford” nosi rasa bydła mięs­ne­go). Mia­sto to znaj­du­je się około 26 km na wschód od gra­ni­cy Walii i 37 km na za­chód od mia­sta Wor­ce­ster.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Herer

czło­nek ludu afry­kań­skie­go za­miesz­ku­ją­ce­go po­łud­nio­wą część Afry­ki


Źródła:

SJP.pl

Hererowie

lud afry­kań­ski na­le­żą­cy do grupy ludów Bantu, za­miesz­ku­ją­cy po­łud­nio­wą część Afry­ki


He­re­ro – grupa et­nicz­na na­le­żą­ca do grupy ludów Bantu, za­miesz­ku­ją­ca po­łud­nio­wą część Afry­ki (głów­nie Na­mi­bię oraz w nie­wiel­kiej licz­bie Bots­wa­nę i An­go­lę). Jej li­czeb­ność sza­co­wa­na jest na około 100 tys. Są bli­sko po­wią­za­ni z ludem Himba, po­sia­da­ją m.in. wspól­ny język.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heretycki

zwią­za­ny z he­re­ty­kiem, he­rez­ją; bę­dą­cy he­rez­ją (np. he­re­tyc­kie po­glą­dy, he­re­tyc­ki tekst)


przy­miot­nik

 (1.1) rel. do­ty­czą­cy he­re­ty­ka, he­rez­ji

 (1.2) przen. sprzecz­ny z po­glą­da­mi ogółu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heretycko

przy­słó­wek

 (1.1) wła­ści­wie dla he­rez­ji, w spo­sób he­re­tyc­ki


Źródła:

Wiktionary

Heretyckość

→ he­re­tyc­ki


Patrz:heretycki

Źródła:

SJP.pl

Heretyczka

1. wyz­naw­czy­ni he­rez­ji, po­glą­du re­li­gij­ne­go sprzecz­ne­go z dog­ma­ta­mi
2. prze­no­śnie: ko­bie­ta o śmia­łych, sprzecz­nych z po­wszech­nie gło­szo­ny­mi, po­glą­dach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. teol. zwo­len­nicz­ka he­rez­ji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heretyk

1. wyz­naw­ca he­rez­ji, po­glą­du re­li­gij­ne­go sprzecz­ne­go z dog­ma­ta­mi
2. prze­no­śnie: czło­wiek o śmia­łych, sprzecz­nych z po­wszech­nie gło­szo­ny­mi, po­glą­dach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. teol. zwo­len­nik he­rez­ji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Herezja

1. po­gląd re­li­gij­ny sprzecz­ny z dog­ma­tem re­li­gii pa­nu­ją­cej;
2. grupa re­li­gij­na wyz­na­ją­ca takie po­glą­dy;
3. prze­no­śnie: śmia­ły, sprzecz­ny z po­wszech­nie gło­szo­nym, po­gląd lub po­stę­po­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. po­gląd re­li­gij­ny sprzecz­ny z dog­ma­ta­mi re­li­gii pa­nu­ją­cej;

 (1.2) przen. kon­tro­wer­syj­ny po­gląd, od­stęp­stwo od po­wszech­nie przy­ję­tych po­glą­dów


He­rez­ja (gr. αἵρεσις "ha­i­re­sis" – wybór, łac. "ha­e­re­sis") – dok­try­na re­li­gij­na odrzu­ca­na przez wła­dze ko­ściel­ne lub re­li­gij­ne jako błęd­na. Po­ję­cie to oraz walka z he­rez­ją do­ty­czy głów­nie re­li­gii chrze­ści­jań­skich, obec­ne jest także w ju­da­iz­mie, na­to­miast mniej­sze zna­cze­nie ma w bud­dyz­mie, is­la­mie i hin­du­iz­mie (wg in­nych źró­deł he­rez­ja w hin­du­iz­mie w ogóle nie wy­stę­pu­je).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Herezjarcha

przy­wód­ca, za­ło­ży­ciel sekty he­re­tyc­kiej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­ło­ży­ciel lub przy­wód­ca ruchu re­li­gij­ne­go uz­na­ne­go za he­re­tyc­ki przez de­no­mi­na­cję, z któ­rej ruch ten się wy­dzie­lił;


He­rez­jar­cha – za­ło­ży­ciel lub przy­wód­ca ruchu re­li­gij­ne­go, który zo­stał uz­na­ny za he­re­tyc­ki przez de­no­mi­na­cję, z któ­rej ten ruch się wy­dzie­lił.

Jed­ny­mi z pier­wszych ofi­cjal­nie ogło­szo­nych he­rez­ji przez Ko­ściół ka­to­lic­ki były mar­cjo­nizm za­po­cząt­ko­wa­ny przez Mar­cjo­na w II w. n.e. czy aria­nizm za­i­ni­cjo­wa­ny przez Ariu­sza na po­cząt­ku IV w. n.e. Za he­rez­jar­chów uz­na­wa­ni byli dzia­ła­cze re­for­ma­cyj­ni jak Mar­cin Luter, Jan Kal­win czy Ca­sio­do­ro de Reina.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Herezje

1. po­gląd re­li­gij­ny sprzecz­ny z dog­ma­tem re­li­gii pa­nu­ją­cej;
2. grupa re­li­gij­na wyz­na­ją­ca takie po­glą­dy;
3. prze­no­śnie: śmia­ły, sprzecz­ny z po­wszech­nie gło­szo­nym, po­gląd lub po­stę­po­wa­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Herhor

egip­ski wódz (XI w. p.n.e.), ar­cy­ka­płan Amona


Her­hor, Si-Amon HeriHor (egip. "Syn Amona Horus go chro­ni", Hem-Ne­czer Tepi-en-Amon, "Boski Oj­ciec Pier­wszy Pro­rok Amona") – ka­płan i po­li­tyk egip­ski, praw­do­po­dob­nie po­cho­dze­nia li­bij­skie­go, który zy­skał sławę jako do­wód­ca woj­sko­wy.

Od około 19 roku pa­no­wa­nia Ram­ze­sa XI jego wła­dza stop­nio­wo wzra­sta­ła. Wkrót­ce prze­jął zwierzch­nict­wo nad armią, obej­mu­jąc funk­cję Na­czel­ne­go Wodza w Gór­nym Egip­cie i Nubii. Utr­wa­lił swoją po­zy­cję wy­bo­rem na ar­cy­ka­pła­na Amona Te­bań­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Herkogamia

prze­strzen­ne lub me­cha­nicz­ne za­bez­pie­cze­nie przed sa­mo­za­py­le­niem, wy­stę­pu­ją­ce w kwia­tach obupł­cio­wych


Źródła:

SJP.pl

Herkulanum

mia­sto sta­ro­żyt­ne w Ita­lii


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto we Wło­szech, po­ło­żo­ne u stóp We­zu­wiu­sza

 (1.2) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto po­ło­żo­ne w po­bli­żu obec­ne­go Her­ku­la­num (1.1), zni­szczo­ne pod­czas wy­bu­chu We­zu­wiu­sza w 79 roku n.e.;


Her­ku­la­num albo Her­ku­la­ne­um (łac. "Her­cu­la­ne­um", gr. "He­ra­kle­jon", wł. "Er­co­la­no") – mia­sto w Kam­pa­nii po­ło­żo­ne w są­siedzt­wie We­zu­wiu­sza i zni­szczo­ne wraz z Pom­pe­ja­mi i Sta­bia­mi pod­czas jego wy­bu­chu 24 sierp­nia 79 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Herkules

czło­wiek wy­jąt­ko­wo silny; mo­carz, si­łacz, at­le­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś nadz­wy­czaj­nie silny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Dy­na­stes her­cu­les|ref=tak., naj­więk­szy chrząszcz z ro­dzi­ny ro­ha­tyń­co­wa­tych;


Her­ku­les ( Her­cu­les) – ubó­stwio­ny heros mi­to­lo­gii rzym­skiej, któ­re­go kult w póź­niej­szym okre­sie zlał się cał­ko­wi­cie z grec­kim he­ro­sem He­ra­kle­sem. Rzy­mia­nie za­cho­wa­li kilka włas­nych mitów do­ty­czą­cych tej po­sta­ci.

Rzym­ska le­gen­da przy­pi­su­je Her­ku­le­so­wi za­bi­cie ol­brzy­ma Ka­ku­sa i króla Fa­u­nu­sa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Herkulesowy

1. od­no­szą­cy się do Her­ku­le­sa
2. prze­no­śnie: silny, po­tęż­ny


Źródła:

SJP.pl

Herkulo

die­te­tycz­na kasza ow­sia­na ze spe­cjal­ne­go prze­mia­łu, zwy­kle w po­sta­ci płat­ków


Źródła:

SJP.pl

Herling

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Herma

1. czwo­ro­bocz­ny słup roz­sze­rza­ją­cy się ku górze zwień­czo­ny po­pier­siem lub rzeź­bą głowy;
2. śred­nio­wiecz­ny re­lik­wiarz w kształ­cie po­pier­sia


Herma ( ἑρμῆς "her­mes", lm. ἑρμαῖ "her­mai") – ar­chi­tek­to­nicz­ny ele­ment de­ko­ra­cyj­ny w kształ­cie czwo­ro­kąt­ne­go słup­ka zwę­ża­ją­ce­go się ku do­ło­wi, a na szczy­cie za­koń­czo­ne­go po­pier­siem lub rzeź­bą głowy o ce­chach fan­ta­stycz­nych albo por­tre­to­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hermafrodyta

w me­dy­cy­nie: czło­wiek ma­ją­cy na­rzą­dy płcio­we obu płci; oboj­nak, her­ma­fro­dy­ta (r. żeń­ski)


rze­czow­nik, ro­dzaj męski (mę­sko­o­o­so­bo­wy, mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy), op­cjo­nal­nie żeń­ski

 (1.1) biol. osob­nik wyt­wa­rza­ją­cy ga­me­ty za­rów­no mę­skie, jak i żeń­skie


Her­ma­fro­dyt, Her­ma­fro­dy­ta (gr. Ἑρμαφρόδιτος Her­maph­ró­di­tos, łac. "Her­maph­ro­di­tus" – obupł­cio­wy) – w mi­to­lo­gii grec­kiej dwupł­cio­wa po­stać, znana też jako bó­stwo w sztu­ce i li­te­ra­tu­rze an­tycz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hermafrodytowy

→ her­ma­fro­dy­ta; her­ma­fro­dy­tycz­ny, obupł­cio­wy


Źródła:

SJP.pl

Hermafrodytyczny

wła­ści­wy oboj­na­ko­wi; obupł­cio­wy, oboj­nac­ki; oboj­na­czy


Źródła:

SJP.pl

Hermafrodytyzm

oboj­na­czość, obupł­cio­wość, dwupł­cio­wość, oboj­nact­wo, di­sek­su­a­lizm;
1. u zwie­rząt: jed­no­czes­ne wy­stę­po­wa­nie gru­czo­łów roz­rod­czych mę­skich i żeń­skich w or­ga­niz­mie lub gru­czo­łu oboj­na­cze­go;
2. u czło­wie­ka: wro­dzo­na wada roz­wo­jo­wa po­le­ga­ją­ca na ist­nie­niu u tej samej osoby gonad mę­skich i żeń­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. po­sia­da­nie cie­les­nych cech obu płci


Her­ma­fro­dy­tyzm, ina­czej oboj­nact­wo, dwupł­cio­wość, obupł­cio­wość, an­dro­gy­nia – zja­wi­sko wy­stę­po­wa­nia w ciele jed­ne­go osob­ni­ka jed­no­cze­śnie mę­skich i żeń­skich gru­czo­łów roz­rod­czych albo wy­stę­po­wa­nie w jego ciele gru­czo­łu oboj­na­cze­go wyt­wa­rza­ją­ce­go jaja i plem­ni­ki. Oboj­nact­wo wy­stę­pu­je czę­sto u zwie­rząt bez­krę­go­wych i u ro­ślin wyż­szych, rza­dziej u krę­gow­ców. U osob­ni­ków her­ma­fro­dy­tycz­nych naj­czę­ściej za­cho­dzi za­płod­nie­nie krzy­żo­we, rza­dziej sa­mo­za­płod­nie­nie – u ro­ślin na­zy­wa­ne sa­mo­pyl­no­ścią.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Herman

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Her­man – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „wo­jow­nik”. Innym jego wa­rian­tem jest Armin, na­to­miast naz­wi­sko Men­zel sta­no­wi pod­wój­ne zdrob­nie­nie imie­nia Her­mann. W śred­nio­wiecz­nej Pol­sce od­no­to­wy­wa­no pol­skie formy Jerz­man i Jirz­man.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hermandad

hisz­pań­ska nazwa związ­ków miast ka­sty­lij­skich two­rzo­nych w śred­nio­wie­czu dla obro­ny włas­nych in­te­re­sów lub uzy­ska­nia celów po­li­tycz­nych


Her­man­dad, Santa Her­man­dad (hiszp. „bract­wo”, „świę­te bract­wo”) – śred­nio­wiecz­ne, hisz­pań­skie bract­wa sa­mo­o­bro­ny, ro­dzaj mi­li­cji miej­skich. Or­ga­ni­zo­wa­ne w celu obro­ny miast, osad i wio­sek za­rów­no przed ra­bu­sia­mi jak i sa­mo­wo­lą na­jem­nych żoł­nie­rzy czy za­ku­sa­mi szlach­ty.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hermann

obce imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hermanostwo

Her­man z mał­żon­ką; Her­ma­no­wie


Źródła:

SJP.pl

Hermanowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Her­ma­no­wej


Źródła:

Wiktionary

Hermanowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Her­ma­no­wej


Źródła:

Wiktionary

Hermanowice

Her­ma­no­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie prze­my­skim, w gmi­nie Prze­myśl. Ma sta­tus so­łect­wa.


Źródła:

Wikipedia

Hermanowicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Her­ma­no­wic


Źródła:

Wiktionary

Hermanowicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hermanowiczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Her­ma­no­wic


Źródła:

Wiktionary

Hermanowiczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Her­ma­no­wic


Źródła:

Wiktionary

Hermanowie

imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hermanowski

naz­wi­sko


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Her­ma­no­wej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hermanowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Her­ma­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Hermaszewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Hermelin

biały plusz w czar­ne cętki, uży­wa­ny jako imi­ta­cja futra gro­no­sta­jo­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. gro­no­staj, futro gro­no­sta­jo­we


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hermenegild

imię żeń­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hermenegilda

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Her­me­ne­gil­da – imię żeń­skie o po­cho­dze­niu ger­mań­skim. W sta­ro­ger­mań­skim oz­na­cza­ło "pełne poś­wię­ce­nie": "ermen" – 'całe, pełne' i "gild" – 'poś­wię­ce­nie'.

W Pol­sce spo­pu­la­ry­zo­wał je Kon­stan­ty Il­de­fons Gał­czyń­ski stwa­rza­jąc po­stać Her­me­ne­gil­dy Ko­ciu­biń­skiej, po­sta­ci w "Te­a­trzy­ku Zie­lo­na Gęś" oraz książ­ka i se­rial TV pt.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hermenegildziny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Her­me­ne­gil­dy lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Hermeneja

zbiór zasad ma­lar­stwa re­li­gij­ne­go w Ko­ście­le wschod­nio­chrze­ści­jań­skim


Źródła:

SJP.pl

Hermeneuta

1. uczo­ny zaj­mu­ją­cy się her­me­ne­u­ty­ką (dzie­dzi­ną fi­lo­lo­gii);
2. ba­dacz, zwo­len­nik lub wyz­naw­ca her­me­ne­u­ty­ki (dzie­dzi­ny fe­no­me­no­lo­gii)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) na­u­ko­wiec zaj­mu­ją­cy się her­me­ne­u­ty­ką, jako dzie­dzi­ną fi­lo­lo­gii

 (1.2) zwo­len­nik, ba­dacz lub wyz­naw­ca her­me­ne­u­ty­ki, jako dzie­dzi­ny fe­no­me­no­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hermeneutka

→ her­me­ne­u­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uczo­na zaj­mu­ją­ca się her­me­ne­u­ty­ką (dzie­dzi­ną fi­lo­lo­gii)


Patrz:hermeneuta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hermeneutyczny

przy­miot­nik od: her­me­ne­u­ty­ka (np. model her­me­ne­u­tycz­ny, pro­ces her­me­ne­u­tycz­ny)


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z her­me­ne­u­ty­ką, do­ty­czą­cy her­me­ne­u­ty­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hermeneutyka

1. dzie­dzi­na fi­lo­lo­gii ba­da­ją­ca źró­dła pi­sa­ne
2. w fi­lo­zo­fii:
a) su­biek­tyw­na me­to­da poz­na­nia wyt­wo­rów kul­tu­ry
b) w fe­no­me­no­lo­gii: droga poz­naw­cza włas­nej eg­zy­sten­cji i isto­ty świa­ta
c) kon­cep­cja fi­lo­zo­ficz­no-li­te­ra­tu­roz­naw­cza


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. teol. sztu­ka ob­ja­śnia­nia tek­stów li­te­rac­kich;


Her­me­ne­u­ty­ka (z gr. "ἑρμηνεύω" [hermēneúō] – ob­ja­śniać, in­ter­pre­to­wać; od Her­me­sa jako po­słań­ca bogów) – za­po­cząt­ko­wa­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji sztu­ka in­ter­pre­ta­cji tek­stów li­te­rac­kich.

U swego za­ra­nia her­me­ne­u­ty­ka była in­ter­pre­ta­cją tek­stów świę­tych (her­me­ne­u­ty­ka bi­blij­na, her­me­ne­u­ty­ka te­o­lo­gicz­na) i taka po­zo­sta­wa­ła aż do Frie­dri­cha Schle­ier­ma­che­ra, który, jako pier­wszy, po­stu­lo­wał objąć dzia­ła­nia­mi her­me­ne­u­tycz­ny­mi wszyst­kie tek­sty.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hermes

w mi­to­lo­gii grec­kiej: bóg dróg i po­dróż­nych, po­sła­niec bogów i prze­wod­nik dusz do świa­ta zmar­łych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bóg dróg, po­dróż­nych, wę­drow­ców, kup­ców, zło­dziei, pa­ste­rzy i wy­na­laz­ców, utoż­sa­mia­ny z rzym­skim Mer­ku­rym;

 (1.2) imię|pol­ski|m.; imię mi­to­lo­gicz­ne;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. pla­ne­to­i­da pod­wój­na o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 69230, od­kry­ta w 1937 r.;

 (2.2) wojsk. bez­za­ło­go­wy apa­rat la­ta­ją­cy pro­duk­cji iz­ra­el­skiej, za­pro­jek­to­wa­ny w kilku wer­sjach;

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (3.1) geogr. miej­sco­wość w pół­noc­nej Fran­cji, w de­par­ta­men­cie Oise;

 (3.2) geogr. adm. gmina w pół­noc­nej Fran­cji, w de­par­ta­men­cie Oise


Her­mes ( "Ἑρμῆς" Hermḗs, Mer­cu­rius) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bóg dróg, po­dróż­nych, kup­ców, pa­ste­rzy, zło­dziei, po­sła­niec bogów. Her­mes jako bóg hand­lu mu­siał mieć opa­no­wa­ne tech­ni­ki do­bi­ja­nia targu, uz­na­no go więc za boga „prze­ko­nu­ją­cej wy­mo­wy”. A po­nie­waż stąd już tylko krok od oszustw, Her­mes zo­stał także opie­ku­nem zło­dziei, co przy­pi­sy­wa­no mu ra­czej żar­tem niż na­praw­dę. Jeden z 12 bogów olim­pij­skich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hermesowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Her­me­sa lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Hermetycznie

przy­słó­wek

 (1.1) techn. bez do­stę­pu po­wie­trza

 (1.2) daw. ści­śle

 (1.3) przen. unie­moż­li­wia­jąc wpły­wy z zew­nątrz


Źródła:

Wiktionary

Hermetyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: her­me­tycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Hermetyczność

→ her­me­tycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest her­me­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są her­me­tycz­ni


Her­me­tycz­ność – cecha do­wol­ne­go ukła­du lub urzą­dze­nia, oz­na­cza­ją­ca jego kom­plet­ną zam­knię­tość dla zew­nętrz­nych czyn­ni­ków.

W tech­ni­ce obu­do­wa her­me­tycz­na oz­na­cza obu­do­wę zdol­ną do cał­ko­wi­te­go pow­strzy­ma­nia cie­czy (nawet pod­czas za­nu­rze­nia), jak i gazów (np. po­wie­trza).


Patrz:hermetyczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hermetyczny

1. szczel­nie zam­knię­ty
2. odi­zo­lo­wa­ny od świa­ta zew­nętrz­ne­go
3. do­stęp­ny tylko dla wta­jem­ni­czo­nych
4. do­ty­czą­cy her­me­tyz­mu (w zna­cze­niu gno­styc­kie­go nurtu fi­lo­zo­ficz­no-re­li­gij­ne­go)


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) techn. bar­dzo do­kład­nie zam­knię­ty, nie­prze­pu­szcza­ją­cy po­wie­trza

 (1.2) przen. od­por­ny na wpły­wy z zew­nątrz

 (1.3) zro­zu­mia­ły dla ma­łe­go grona ludzi

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z her­me­tyz­mem, do­ty­czą­cy her­me­tyz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hermetyk

zwo­len­nik her­me­tyz­mu, gno­stycz­ne­go ruchu fi­lo­zo­ficz­no-re­li­gij­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Hermetyzacja

uszczel­nia­nie cze­goś


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hermetyzacyjny

→ her­me­ty­za­cja


Patrz:hermetyzacja

Źródła:

SJP.pl

Hermetyzm

gno­styc­ki nurt fi­lo­zo­ficz­no-re­li­gij­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) greko-egip­ski mi­stycz­ny ze­spół wie­rzeń po­gań­skich;


Her­me­tyzm – greko-egip­ski mi­stycz­ny ze­spół wie­rzeń po­gań­skich za­war­tych w zbio­rze zwa­nym "Cor­pus Her­me­ti­cum" – zbio­rze osiem­na­stu trak­ta­tów pow­sta­łych w hel­le­ni­stycz­nej Alek­san­drii w I wieku n.e. Za ini­cja­to­ra tej fi­lo­zo­fii uz­na­je się pół­mi­tycz­ne­go Her­me­sa Tris­me­gi­sto­sa, utoż­sa­mia­ne­go z egip­skim Tho­tem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hermetyzować

uszczel­niać coś


Źródła:

SJP.pl

Hermina

dzi­wacz­ka her­mi­na; ga­tu­nek mo­ty­la


Her­mi­na – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Her­man.

Her­mi­na imie­ni­ny ob­cho­dzi 25 sierp­nia i 24 grud­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Herminia

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|ż.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hermininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Her­mi­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Herminiusz

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Herminiuszostwo

Her­mi­niusz z mał­żon­ką; Her­mi­niu­szo­wie


Źródła:

SJP.pl

Herminiuszowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Herminiuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Her­mi­niu­sza lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Hermitowski

równy swemu sprzę­że­niu ze­spo­lo­ne­mu, np. ma­cierz her­mi­tow­ska; sa­mos­przę­żo­ny


przy­miot­nik

 (1.1) mat. równy swemu sprzę­że­niu ze­spo­lo­ne­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hermlin

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Hermokopida

1. osoba, która zbez­cze­ści­ła kul­to­we po­są­gi Her­me­sa;
2. pro­ces her­mo­ko­pi­dów - wszczę­te przed ateń­skim sądem w 415 r. p.n.e. śledzt­wo do­ty­czą­ce znie­wa­że­nia herm


Źródła:

SJP.pl

Hermon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. bibl. naj­wyż­szy szczyt łań­cu­cha gór­skie­go An­ty­li­ba­nu;

 (1.2) geogr. to­po­nim, nazwa miej­sco­wo­ści i gmin w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


Her­mon ( ‏جبل الشيخ‎, "Dża­bal asz-Szajch"; ‏הַר חֶרְמוֹן‎, "Har Cher­mon") – naj­wyż­szy szczyt łań­cu­cha gór­skie­go An­ty­li­ba­nu. Wzno­si się na wy­so­kość 2814 m n.p.m..


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Hermowy

przy­miot­nik od: herma


Źródła:

SJP.pl

Hernandez

Her­nan­dez – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Nowy Mek­syk, w hrab­stwie Rio Ar­ri­ba.

Miej­sco­wość jest znana jako sce­ne­ria fo­to­gra­fii An­se­la Adam­sa "Mo­on­ri­se, Her­nan­dez, New Me­xi­co" z 1941.


Źródła:

Wikipedia

Hernani

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Hernia

w me­dy­cy­nie: prze­pu­kli­na; rup­tu­ra


Źródła:

SJP.pl

Hernik

naz­wi­sko


Her­nik (forma żeń­ska: Her­nik, licz­ba mnoga: Her­nik) – pol­skie naz­wi­sko no­to­wa­ne od 1387 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Herniografia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ba­da­nie obra­zo­we prze­pu­kli­ny


Źródła:

Wiktionary

Herod

prze­no­śnie: osoba zła, okrut­na, de­spo­tycz­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. osoba okrut­na, de­spo­tycz­na, zła


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Herod-Baba

ko­bie­ta o sil­nym cha­rak­te­rze i wrogo na­sta­wio­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. żart. ko­bie­ta zła

 (1.2) pot. żart. ko­bie­ta de­spo­tycz­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Herodiada

wnucz­ka He­ro­da Wiel­kie­go, matka Sa­lo­me


He­ro­dia­da (ur. ok. 15 p.n.e., zm. po 39) – wnucz­ka He­ro­da Wiel­kie­go. Sio­stra He­ro­da Agryp­py I. Była naj­pierw żoną He­ro­da III (He­ro­da Bo­et­ho­sa, He­ro­da Fi­li­pa I), któ­re­go póź­niej po­rzu­ci­ła, aby po­ślu­bić jego brata He­ro­da An­ty­pa­sa, te­trar­chę Ga­li­lei i Perei.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Herodion

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię mę­skie;


He­ro­dion (hebr.: הרודיון; arab.: "Jebel Fu­re­i­dis", łac. "He­ro­dium", koine: Ήρωδεīον) – for­te­ca He­ro­da Wiel­kie­go usy­tu­o­wa­na na szczy­cie wzgó­rza nie­da­le­ko Bet­le­jem na Pu­sty­ni Judz­kiej, w środ­ko­wej czę­ści Iz­ra­e­la.

Znaj­du­je się ona w od­le­gło­ści 11 km na po­łud­nie od Je­ro­zo­li­my.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Herodot

grec­ki hi­sto­ryk z Ha­li­kar­na­su


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


He­ro­dot z Ha­li­kar­na­su (sta­rogr. Ἡρόδοτος ὁ Ἁλικαρνασσεύς, "He­ro­do­tos ho Ha­li­kar­nas­se­us") (ur. ok. 484 p.n.e. w Ha­li­kar­na­sie, obec­nie Bo­drum w Tur­cji, zm. ok. 426 p.n.e. w Tu­rioj lub Ate­nach) – hi­sto­ryk grec­ki, zwany "Ojcem hi­sto­rii", cza­sem także "Ojcem ge­o­gra­fii". Je­dy­nym jego za­cho­wa­nym dzie­łem jest 9-księ­go­wa re­la­cja z wojen per­skich, opi­su­ją­ca także ge­o­gra­fię i hi­sto­rię Hel­la­dy, Per­sji i Egip­tu oraz oko­licz­nych krain, za­ty­tu­ło­wa­na "Dzie­je" (Ἱστορίαι "Hi­sto­riai", łac. "Hi­sto­riae").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Herodowy

do­ty­czą­cy He­ro­da


Źródła:

SJP.pl

Herody

wi­do­wi­sko lu­do­we przed­sta­wia­ją­ce na­ro­dzi­ny Je­zu­sa


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) etn. folk. wi­do­wi­sko lu­do­we przed­sta­wia­ne w okre­sie świąt Bo­że­go Na­ro­dze­nia o te­ma­ty­ce zwią­za­nej z te­ma­ty­ką na­ro­dzin Chry­stu­sa;

 (1.2) etn. folk. uczest­ni­cy bo­żo­na­ro­dze­nio­we­go przed­sta­wie­nia lu­do­we­go

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­o­so­bo­wy.

 (2.1) M. i W. lm. od: herod


He­ro­dy – lu­do­we przed­sta­wie­nia bo­żo­na­ro­dze­nio­we, po­dob­ne do ja­se­łek, od­gry­wa­ne w róż­nych re­gio­nach Pol­ski przez grupy ko­lęd­ni­cze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heroicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób he­ro­icz­ny, bo­ha­ter­ski


Źródła:

Wiktionary

Heroiczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: he­ro­icz­nie


Źródła:

SJP.pl

Heroiczność

→ he­ro­icz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest he­ro­icz­ne; cecha tego, kto jest he­ro­icz­ny


Patrz:heroiczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heroiczny

1. od­waż­ny, śmia­ły, dziel­ny; bo­ha­ter­ski;
2. o po­e­ma­cie, epo­pei: opie­wa­ją­cy czyny bo­ha­te­rów


przy­miot­nik

 (1.1) książk. pełen od­wa­gi i poś­wię­ce­nia

 (1.2) opie­wa­ją­cy czyny daw­nych bo­ha­te­rów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heroida

utwór po­e­tyc­ki w li­te­ra­tu­rze an­tycz­nej utrzy­ma­ny w kon­wen­cji listu mi­łos­ne­go od lub do po­sta­ci mi­to­lo­gicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Heroidy

utwór po­e­tyc­ki w li­te­ra­tu­rze an­tycz­nej utrzy­ma­ny w kon­wen­cji listu mi­łos­ne­go od lub do po­sta­ci mi­to­lo­gicz­nych


He­ro­i­dy czyli Listy (łac. He­ro­i­des albo Epi­stu­lae) – pięt­na­ście wier­szo­wa­nych, fik­cyj­nych li­stów mi­łos­nych au­tor­stwa Owi­diu­sza. Poeta uży­cza głosu bo­ha­ter­kom opo­wie­ści i mitów sta­ro­żyt­nych, które piszą do swo­ich uko­cha­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heroika

ut­wo­ry li­te­rac­kie opo­wia­da­ją­ce o czy­nach bo­ha­ter­skich i he­ro­icz­nych


Źródła:

SJP.pl

Heroikomiczny

→ he­ro­i­ko­mi­ka


przy­miot­nik

 (1.1) liter. łą­czą­cy cechy he­ro­icz­ne i ko­micz­ne;


Patrz:heroikomika

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heroikomika

po­łą­cze­nie he­ro­iz­mu i ko­miz­mu


Źródła:

SJP.pl

Heroikomikum

po­e­mat ko­micz­ny, w któ­rym błahy temat jest przed­sta­wio­ny w spo­sób pod­nio­sły


Źródła:

SJP.pl

Heroina

1. silny nar­ko­tyk z grupy opia­tów, po­chod­na mor­fi­ny; dia­ce­ty­lo­mor­fi­na, dia­mor­fi­na;
2. w te­a­trze: ak­tor­ka gra­ją­ca głów­ne role;
3. prze­sta­rza­le: ko­bie­ta dziel­na, ofiar­na; bo­ha­ter­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. głów­na bo­ha­ter­ka sztu­ki, dra­ma­tu, itp.

 (1.2) teatr. ak­tor­ka gra­ją­ca głów­ną rolę

 (1.3) silna, bo­ha­ter­ska ko­bie­ta, ko­bie­ta-heros

 (1.4) bio­chem. farm. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na mor­fi­ny, biały kry­sta­licz­ny pro­szek;


He­ro­i­na, dia­ce­ty­lo­mor­fi­na, dia­mor­fi­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, opio­id pół­syn­te­tycz­ny (dia­ce­ty­lo­wa po­chod­na mor­fi­ny). W po­sta­ci czy­stej he­ro­i­na jest białą, sypką, bez­won­ną sub­stan­cją o smaku gorz­kim i o tem­pe­ra­tu­rze top­nie­nia 173 °C. Po raz pier­wszy he­ro­i­na zo­sta­ła zsyn­te­ty­zo­wa­na w 1874 r.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heroinista

osoba uza­leż­nio­na od he­ro­i­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek uza­leż­nio­ny od he­ro­i­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heroinistka

→ he­ro­i­ni­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta uza­leż­nio­na od he­ro­i­ny


Patrz:heroinista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heroinizm

uza­leż­nie­nie od he­ro­i­ny; he­ro­i­no­ma­nia


He­ro­i­nizm – uza­leż­nie­nie od za­ży­wa­nia dia­ce­ty­lo­mor­fi­ny (he­ro­i­ny, opio­i­du: pół­syn­te­tycz­nej po­chod­nej mor­fi­ny). He­ro­i­nizm jest jedną z naj­cięż­szych kom­pul­sji nar­ko­tycz­nych. He­ro­i­nizm można po­dzie­lić na uza­leż­nie­nie fi­zycz­ne i psy­chicz­ne. Uza­leż­nie­nie fi­zycz­ne cha­rak­te­ry­zu­ją tzw. ob­ja­wy ab­sty­nen­cyj­ne – nud­no­ści, bóle kost­no-sta­wo­we, bóle mię­śni, bie­gun­ka. Wiąże się ono z wbu­do­wy­wa­niem he­ro­i­ny w me­ta­bo­lizm or­ga­niz­mu osoby za­ży­wa­ją­cej na­ło­go­wo ten nar­ko­tyk.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heroino

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: he­ro­i­na


Źródła:

Wiktionary

Heroinomania

na­ło­go­we za­ży­wa­nie he­ro­i­ny; he­ro­i­nizm


Źródła:

SJP.pl

Heroinowy

przy­miot­nik od: he­ro­i­na


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z he­ro­i­ną, do­ty­czą­cy he­ro­i­ny (nar­ko­ty­ku)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heroistyczny

→ he­ro­izm


Patrz:heroizm

Źródła:

SJP.pl

Heroizacja

na­da­wa­nie komuś lub cze­muś bo­ha­ter­stwa


Źródła:

SJP.pl

Heroizacyjny

zwią­za­ny z na­da­niem cech bo­ha­ter­skich


Źródła:

SJP.pl

Heroizm

bo­ha­ter­stwo, od­wa­ga, poś­wię­ce­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­sta­wa pełna od­wa­gi, śmia­ło­ści, hartu ducha, dzia­ła­nia dla dobra in­nych itd.; także uka­za­nie ta­kiej po­sta­wy czy­na­mi.


He­ro­izm – zdol­ność do­ko­ny­wa­nia wiel­kich czy­nów przez bo­ha­te­rów lub ludzi wy­róż­nia­ją­cych się wy­jąt­ko­wą świa­do­mo­ścią swo­jej misji hi­sto­rycz­nej, czę­sto utoż­sa­mia­ny z mę­stwem.

Po­ję­cie he­ro­iz­mu wpro­wa­dził do re­flek­sji hi­sto­rio­zo­ficz­nej Giam­bat­ti­sta Vico.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Herold

1. zwia­stun, gło­si­ciel nowej idei;
2. w śred­nio­wie­czu: poseł, urzęd­nik ogła­sza­ją­cy w imie­niu wład­cy ważne wy­da­rze­nia lub za­rzą­dze­nia;
3. w śred­nio­wie­czu: urzęd­nik wy­wo­łu­ją­cy uczest­ni­ków ce­re­mo­nii dwor­skich i tur­nie­jów ry­cer­skich, spraw­dza­ją­cy ich po­cho­dze­nie i herby


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. w śred­nio­wie­czu mistrz ce­re­mo­nii na dwo­rze pa­nu­ją­ce­go wład­cy; także sę­dzia pod­czas ry­cer­skich tur­nie­jów

 (1.2) hist. w śred­nio­wie­czu poseł ogła­sza­ją­cy za­rzą­dze­nia w imie­niu wład­cy

 (1.3) przen. gło­si­ciel nowej myśli


He­rold – śred­nio­wiecz­ny urzęd­nik dwor­ski, wy­wo­łu­ją­cy naz­wi­ska ry­ce­rzy bio­rą­cych udział w tur­nie­jach, mistrz ce­re­mo­nii, sę­dzia tur­nie­jów ry­cer­skich, straż­nik po­praw­no­ści her­bów.

W sta­ro­żyt­nej Gre­cji urzęd­ni­kiem o po­dob­nym cha­rak­te­rze lecz z więk­szym za­kre­sem zadań był ke­ryks.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heroldia

w za­bo­rze ro­syj­skim: urząd roz­pa­tru­ją­cy i zat­wier­dza­ją­cy do­wo­dy szla­chect­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. he­rald. urząd zaj­mu­ją­cy się ad­mi­ni­stro­wa­niem ty­tu­ła­mi szla­chec­ki­mi;

 (1.2) hist. He­rol­dia Kró­le­stwa Pol­skie­go, he­rol­dia (1.1) dzia­ła­ją­ca w Kró­le­stwie Pol­skim w la­tach 1836-1861


He­rol­dia – urząd, zwy­kle mo­nar­szy, cza­sem pań­stwo­wy lub pry­wat­ny, zaj­mu­ją­cy się ad­mi­ni­stro­wa­niem ty­tu­ła­mi szla­chec­ki­mi – gro­ma­dzą­cy i spraw­dza­ją­cy in­for­ma­cje o na­da­niach ty­tu­łów, no­bi­li­ta­cjach, in­dy­ge­na­tach, gro­ma­dzą­cy wi­ze­run­ki her­bów wraz z naz­wi­ska­mi rodów, któ­rym herby te są przy­pi­sa­ne, oraz dba­ją­cy o po­praw­ność tych her­bów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heroldowski

→ he­rold; he­rol­do­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z osobą lub pracą he­rol­da, do­ty­czą­cy he­rol­da


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heroldowy

→ he­rold; he­rol­dow­ski


Źródła:

SJP.pl

Heroldzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z he­rol­dem, do­ty­czą­cy he­rol­da


Źródła:

Wiktionary

Heron

Heron z Alek­san­drii - grec­ki me­cha­nik, wy­na­laz­ca i ma­te­ma­tyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Heron – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go wy­wo­dzą­ce się od wy­ra­zu po­spo­li­te­go "hērōs", co oz­na­cza „mocny, silny, bo­ha­ter”, prze­ję­te do ła­ci­ny jako "Ero" // "Hero" // "Heron".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heros

1. w mi­to­lo­gii grec­kiej: po­to­mek bogów z ich związ­ków ze śmier­tel­ni­ka­mi; pół­bóg;
2. po­tocz­nie: czło­wiek od­waż­ny, do­ko­nu­ją­cy niez­wy­kłych czy­nów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mitgr. po­stać o nad­ludz­kich przy­mio­tach, zro­dzo­na ze związ­ku czło­wie­ka i boga

 (1.2) przen. ktoś bo­ha­ter­ski


Na tę stro­nę wska­zu­je „He­ro­si”. Zo­bacz też: se­rial te­le­wi­zyj­ny He­ro­si.

Heros ( ἥρως „bo­ha­ter”) – w mi­to­lo­gii grec­kiej po­stać zro­dzo­na ze związ­ku czło­wie­ka i boga. He­ro­si mieli nadz­wy­czaj­ne zdol­no­ści, jak wiel­ka siła, spryt, od­wa­ga, in­te­li­gen­cja czy inne przy­mio­ty. Choć byli dzieć­mi bogów, nie po­sied­li cechy nie­śmier­tel­no­ści. Byli do­wo­dem prze­ni­ka­nia się świa­ta bogów i ludzi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heroska

po­tocz­nie: wa­lecz­na, dziel­na ko­bie­ta; bo­ha­ter­ka


Źródła:

SJP.pl

Herostrat

szewc z Efezu (IV w. p.n.e.)


Źródła:

SJP.pl

Herostrates

czło­wiek, który po­wo­do­wa­ny nie­o­kiełz­na­ną żądzą sławy, usi­łu­je uwiecz­nić swoje imię zbrod­nią, bar­ba­rzyń­skim uczyn­kiem


He­ro­stra­tes, właśc. He­ro­stra­tos, gr. Ἡρόστρατος (IV w. p.n.e.) – szewc z Efezu ogar­nię­ty ob­se­sją zy­ska­nia wiecz­nej sławy, który w tym celu pod­pa­lił słyn­ną miej­sco­wą świą­ty­nię Ar­te­mi­dy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Herostratesowy

1. do­ty­czą­cy He­ro­stra­te­sa, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla He­ro­stra­te­sa;
2. chcą­cy za wszel­ką cenę uzy­skać roz­głos, dą­żą­cy do sławy wszyst­ki­mi spo­so­ba­mi


Źródła:

SJP.pl

Herostratowy

do­ty­czą­cy He­ro­stra­ta


Źródła:

SJP.pl

Herostratyzm

po­sta­wa he­ro­stra­te­sa


Źródła:

SJP.pl

Herpeswiroza

cho­ro­ba wy­wo­ły­wa­na przez her­pes­wi­ru­sy


Źródła:

SJP.pl

Herpeswirus

typ wi­ru­sa pa­so­ży­tu­ją­ce­go na zwie­rzę­tach (krę­gow­cach)


Źródła:

SJP.pl

Herpeswirusowy

→ her­pes­wi­rus


Patrz:herpeswirus

Źródła:

SJP.pl

Herpetarium

po­mie­szcze­nie przez­na­czo­ne do ho­dow­li i ob­ser­wa­cji gadów oraz pła­zów


Her­pe­ta­rium – ro­dzaj lub część ogro­du zo­o­lo­gicz­ne­go słu­żą­ca do ek­spo­no­wa­nia ży­wych oka­zów gadów i pła­zów. Naj­czę­ściej spo­ty­ka się w nich węże, ja­szczur­ki, leg­wa­ny i inne ga­tun­ki gadów i pła­zów.

Naj­star­sze her­pe­ta­rium na zie­miach pol­skich za­ło­żył Jo­hann Gott­lieb Schultz w To­ru­niu w 1797 roku, two­rząc pier­wszy w kraju Ogród Zo­o­bo­ta­nicz­ny. Obec­nie her­pe­ta­rium w To­ru­niu znacz­nie ro­zbu­do­wa­no.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Herpeto-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z ga­da­mi, pła­za­mi


Źródła:

Wiktionary

Herpetofobia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) strach przed ga­da­mi


Źródła:

Wiktionary

Herpetolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie her­pe­to­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zool. zo­o­log ba­da­ją­cy płazy i gady

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) zool. zo­o­loż­ka ba­da­ją­ca płazy i gady


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Herpetologia

dział zo­o­lo­gii, nauka o pła­zach i ga­dach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. dział zo­o­lo­gii, nauka o pła­zach i ga­dach;


Her­pe­to­lo­gia ( ἑρπετον "her­pe­ton" ‘wąż’, ‘gad’; λογος "logos" ‘słowo’, ‘dy­sku­sja’) – dział zo­o­lo­gii ba­da­ją­cy płazy i gady.

W obrę­bie tej nauki wy­róż­nia się nie­kie­dy je­szcze ba­tra­cho­lo­gię (płazy) i rep­ti­lio­lo­gię (gady), ale w za­sa­dzie naj­czę­ściej uży­wa­nym okre­śle­niem jest her­pe­to­lo­gia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Herpetologiczny

zwią­za­ny z her­pe­to­lo­gią, nauką o pła­zach i ga­dach


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z her­pe­to­lo­gią, do­ty­czą­cy her­pe­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Herpetolożka

→ her­pe­to­log


Patrz:herpetolog

Źródła:

SJP.pl

Herrera

Her­re­ra – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Se­wil­la, w An­da­luz­ji, o po­wierzch­ni 53,48 km². W 2011 roku gmina li­czy­ła 6526 miesz­kań­ców. Znaj­du­je się na skrzy­żo­wa­niu w ge­o­gra­ficz­nym cen­trum An­da­luz­ji, nie­ca­łą go­dzi­nę od sto­lic pro­win­cji, ta­kich jak Kor­do­ba, Málaga i Se­wil­la, i nieco ponad go­dzi­nę od Gra­na­dy.


Źródła:

Wikipedia

Herschel

[czy­taj: HERszel] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Herstoria

hi­sto­ria ze szcze­gól­nym uwz­ględ­nie­niem roli ko­biet, uj­mo­wa­na z per­spek­ty­wy fe­mi­ni­stycz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) so­cjol. hist. tre­ści hi­sto­rycz­ne, w któ­rych nie jest po­mi­ja­na rola ko­biet lub takie, które są opo­wia­da­ne z ko­bie­cej per­spek­ty­wy;


Her­sto­ria (ang. "her­sto­ry") – hi­sto­ria opi­sy­wa­na z per­spek­ty­wy fe­mi­ni­stycz­nej, ze szcze­gól­nym uwz­ględ­nie­niem dzie­jo­wej roli ko­biet. Po­ję­cie "her­sto­ry" zo­sta­ło ukute w an­giel­szczyź­nie w la­tach 70. XX wieku w ra­mach fe­mi­niz­mu dru­giej fali jako gra słów na­wią­zu­ją­ca do za­im­ka oso­bo­we­go ro­dza­ju mę­skie­go "his" („jego”) i an­giel­skie­go ter­mi­nu "story" („opo­wieść”).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Herstoryczny

do­ty­czą­cy hi­sto­rii ze szcze­gól­nym uwz­ględ­nie­niem roli ko­biet


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z her­sto­rią, do­ty­czą­cy her­sto­rii, czyli taki, który szcze­gól­nie uwz­ględ­nia rolę ko­biet


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hersylia

imię żeń­skie z mi­to­lo­gii rzym­skiej


Her­sy­lia – imię żeń­skie o nie­jas­nej ety­mo­lo­gii, po­cho­dzą­ce z mi­to­lo­gii rzym­skiej, w któ­rej Her­si­lia była żoną Ro­mu­lu­sa. W Pol­sce imię to no­si­ła m.in. Her­sy­lia Ja­nu­szew­ska, córka oj­czy­ma Ju­liu­sza Sło­wac­kie­go, Au­gu­sta Bécu, która po­ślu­bi­ła wuja Sło­wac­kie­go, Te­o­fi­la Ja­nu­szew­skie­go (brata Sa­lo­mei Ja­nu­szew­skiej, matki Sło­wac­kie­go).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hersz

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Herszel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Źródła:

Wiktionary

Herszt

przy­wód­ca, lider bandy, szaj­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. przy­wód­ca bandy, szaj­ki zło­czyń­ców


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hertha

[czy­taj: herta] nazwa ber­liń­skie­go klubu pił­kar­skie­go


Źródła:

SJP.pl

Hertz

[czy­taj: herc] naz­wi­sko po­cho­dze­nia nie­miec­kie­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Herulowie

szczep ger­mań­ski, pier­wot­nie osia­dły w Skan­dy­na­wii


He­ru­lo­wie – lud wschod­nio­ger­mań­ski wy­wo­dzą­cy się z te­re­nów po­łud­nio­wej Szwe­cji, spo­krew­nio­ny z Go­ta­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hery

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. slang. dłu­gie włosy


Źródła:

Wiktionary

Herytiera

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. bo­ga­ta, po­saż­na panna


Źródła:

Wiktionary

Herzog

[czy­taj: HERcok] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hes

dźwięk h ob­ni­żo­ny o pół tonu; b


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heses

dźwięk h ob­ni­żo­ny o dwa pół­to­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dźwięk h ob­ni­żo­ny o cały ton;


."

Dźwię­ki heses na pię­cio­li­nii. W ko­lej­no­ści: heses¹, heses², Heses, heses°.

Heses – dźwięk, któ­re­go czę­stot­li­wość dla heses¹ wy­no­si 440 Hz. Jest to ob­ni­żo­ny za po­mo­cą pod­wój­ne­go be­mo­la dźwięk h. Dźwię­ki en­har­mo­nicz­nie rów­no­waż­ne to: gisis i a.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hesja

kraj związ­ko­wy w Niem­czech


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kraj związ­ko­wy i kra­i­na hi­sto­rycz­na w Re­pu­bli­ce Fe­de­ral­nej Nie­miec ze sto­li­cą w Wies­ba­den;


Hesja ( Hes­sen) – kraj związ­ko­wy w za­chod­niej czę­ści Nie­miec. Sto­li­cą kraju związ­ko­we­go jest Wies­ba­den.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hesjan

kwa­dra­to­wa ma­cierz dru­gich po­chod­nych cząst­ko­wych funk­cji; ma­cierz Hes­se­go


Źródła:

SJP.pl

Heski

przy­miot­nik od: Hesja


przy­miot­nik

 (1.1) od Hesja


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hesperetyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ro­dzaj fla­wo­no­i­du wy­stę­pu­ją­cy w cy­tru­sach


He­spe­re­ty­na to zwią­zek za­li­cza­ny do fla­wa­no­nów, bę­dą­cych ro­dza­jem fla­wo­no­i­dów. He­spe­re­ty­na w po­sta­ci swo­je­go gli­ko­zy­du, he­spe­ry­dy­ny, jest do­mi­nu­ją­cym fla­wo­no­i­dem w cy­try­nach i po­ma­rań­czach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hesperia

1. w sta­ro­żyt­no­ści okre­śle­nie kra­jów po­ło­żo­nych na za­cho­dzie; u Gre­ków oz­na­cza­ło zwy­kle Ita­lię, u ludów la­tyń­skich Hisz­pa­nię;
2. w mi­to­lo­gii grec­kiej: nimfa leśna z Tro­a­dy;
3. pla­ne­ta Wenus wi­docz­na nad ho­ry­zon­tem po za­cho­dzie Słoń­ca; Gwia­zda Wie­czor­na, He­spe­ros


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hesperornis

ko­pal­ny, nie­la­ta­ją­cy ptak z okre­su kre­do­we­go


He­spe­ror­nis – ro­dzaj ko­pal­nych pta­ków z ro­dzi­ny He­spe­ror­nit­hi­dae.

Ety­mo­lo­gia nazwy zwy­cza­jo­wej: ἑσπερος "he­spe­ros" „za­chod­ni”; ορνις "ornis", ορνιθος "or­nit­hos" „ptak”.

Ptaki te żyły w epoce póź­nej kredy (ok. 89–65 mln lat temu). Osią­ga­ły metr wy­so­ko­ści na sto­ją­co.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hesperos

1. pla­ne­ta Wenus wi­docz­na nad ho­ry­zon­tem po za­cho­dzie Słoń­ca; Gwia­zda Wie­czor­na, He­spe­ria;
2. w mi­to­lo­gii grec­kiej: bóg i uo­so­bie­nie Gwia­zdy Wie­czor­nej; He­spe­rus


He­spe­ros (He­sper, He­spe­rus, Gwia­zda Wie­czor­na; Ἓσπερος Espe­ros ‘wie­czor­ny’, Ve­sper, Ve­spe­rus ‘wie­czor­ny’) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bóg i uo­so­bie­nie Gwia­zdy Wie­czor­nej (pla­ne­ty Wenus).

Był bó­stwem zwią­za­nym z kul­tem ciał nie­bie­skich (astro­la­trią). Uo­sa­biał pla­ne­tę Wenus, gdy była wi­docz­na nad ho­ry­zon­tem po za­cho­dzie Słoń­ca.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hesperyda

w mi­to­lo­gii grec­kiej: nimfa Za­cho­dzą­ce­go Słoń­ca, straż­nicz­ka ja­bło­ni o zło­tych jabł­kach


Źródła:

SJP.pl

Hesperydowy

przy­miot­nik

 (1.1) środ. kos­met. o za­pa­chu (naj­czę­ściej per­fum): przy­po­mi­na­ją­cy za­pach jed­ne­go z owo­ców drzew cy­tru­so­wych

 (1.2) mitgr. ma­ją­cy zwią­zek z He­spe­ry­da­mi


Źródła:

Wiktionary

Hesperydyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny wy­stę­pu­ją­cy w du­żych ilo­ściach w owo­cach cy­tru­sów, ma­ją­cy wła­ści­wo­ści prze­ci­wut­le­nia­ją­ce, prze­ciw­za­pal­ne, an­ty­no­wot­wo­ro­we i ob­ni­ża­ją­ce po­ziom cho­le­ste­ro­lu


He­spe­ry­dy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny bę­dą­cy gli­ko­zy­dem he­spe­re­ty­ny za­li­cza­nej do bę­dą­cych ro­dza­jem fla­wo­no­i­dów. Daw­niej na­zy­wa­na wi­ta­mi­ną P2. Wy­stę­pu­je w du­żych ilo­ściach w owo­cach cy­tru­sów. Nazwa związ­ku po­cho­dzi od grec­kich nimf ogro­dów – He­spe­ryd.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hesperyjski

1. daw­niej: za­chod­ni lub wie­czor­ny;
2. w mi­to­lo­gii grec­kiej: ogro­dy he­spe­ryj­skie - ogro­dy bogów sły­ną­ce ze zło­tych ja­błek; raj he­spe­ry­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Hess

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hesse

Hesse – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Grand Est, w de­par­ta­men­cie Mo­ze­la.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 566 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 44 osoby/km² (wśród 2335 gmin Lo­ta­ryn­gii Hesse pla­su­je się na 550. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 430.).


Źródła:

Wikipedia

Hesse-Bukowska

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Hessonit

mi­ne­rał, od­mia­na gros­su­la­ru wy­stę­pu­ją­ca w ska­łach wa­pien­nych i mag­mo­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. ka­mień szla­chet­ny, od­mia­na gros­su­la­ru o bar­wie żół­tej, cy­na­mo­no­wo­bru­nat­nej;


Hes­so­nit – na­le­żą­cy do gro­ma­dy krze­mia­nów, bę­dą­cy gra­na­tem, rzad­ka od­mia­na gros­su­la­ru. Ina­czej zwany jest "ka­mie­niem cy­na­mo­no­wym", daw­niej "ka­ne­lem". Nazwa wy­wo­dzi się z grec­kie­go "hes­son", które oz­na­cza „mniej cenny” lub „gor­szy,” na­wią­zu­jąc do niż­szej war­to­ści mi­ne­ra­łu w po­rów­na­niu z cyr­ko­nem, do któ­re­go jest po­dob­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hester

koń z rasy koni szwedz­kich, słu­żą­cy w cięż­kich ja­zdach; po­spo­li­ty na Lit­wie i Żmu­dzi


He­ster – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Lu­iz­ja­na, w pa­ra­fii St. James.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hestia

mit. gr. bo­gi­ni do­mo­we­go ogni­ska, oś­rod­ka życia ro­dzin­ne­go, czczo­na też jako opie­kun­ka ogni­ska gmin­ne­go bądź państw


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni ogni­ska do­mo­we­go oraz świę­te­go i wiecz­ne­go ognia, utoż­sa­mia­na z rzym­ską Westą, sym­bol domu i ro­dzi­ny;

 (1.2) rzad. imię|pol­ski|ż.

 (1.3) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 46;


He­stia ( Ἑστία Hestía ‘ogni­sko do­mo­we’, Vesta) – w mi­to­lo­gii grec­kiej córka Kro­no­sa i Rei, sio­stra Zeusa, De­me­ter i Hery oraz Po­sej­do­na i Ha­de­sa. Ślu­bo­wa­ła dzie­wict­wo, jak Ar­te­mi­da. Opie­kun­ka ogni­ska do­mo­we­go, po­dróż­nych, no­wo­żeń­ców i sie­rot. He­stia re­pre­zen­to­wa­ła mo­ral­ną ideę czy­sto­ści i trwa­ło­ści ro­dzin­ne­go życia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hesyjczyk

miesz­ka­niec Hesji (kraju związ­ko­we­go w Niem­czech)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Hesji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hesyjka

miesz­kan­ka Hesji (kraju związ­ko­we­go w Niem­czech)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Hesji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Het

prze­sta­rza­ły wyraz o ek­spre­syw­nym cha­rak­te­rze, oz­na­cza­ją­cy tyle, co: da­le­ko, hen, z dala


przy­słó­wek miej­sca

 (1.1) przest. da­le­ko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go oz­na­cza­ją­ca spół­gło­skę [h], Ͱ ͱ;


Heta (ἧτα, pi­sa­na Ͱͱ) – li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go oz­na­cza­ją­ca spół­gło­skę [], przed­sta­wia­ją­ca ją jako pełną li­te­rę, a nie tylko jako znak dia­kry­tycz­ny spi­ri­tus asper wy­wo­dzą­cy się z tej li­te­ry, która z kolei wy­wo­dzi się z lewej po­łów­ki li­te­ry eta.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Hetajr

w sta­ro­żyt­nej Ma­ce­do­nii: żoł­nierz jazdy re­kru­tu­ją­cej się ze szlach­ty


Źródła:

SJP.pl

Hetajria

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: zwią­zek re­li­gij­ny, to­wa­rzy­ski lub po­li­tycz­ny; he­te­ria


Źródła:

SJP.pl

Hetera

1. ko­bie­ta kłót­li­wa, zło­śli­wa; jędza, pie­kiel­ni­ca, kłót­ni­ca, awan­tur­ni­ca;
2. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: pię­kna i wyksz­tał­co­na ko­bie­ta lek­kich oby­cza­jów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: pro­sty­tut­ka, czę­sto in­te­li­gent­na i wyksz­tał­co­na;

 (1.2) zło­śli­wa, kłót­li­wa ko­bie­ta, jędza


He­te­ra (gr. "hetaíra" – to­wa­rzysz­ka) – w sta­ro­żyt­nej Gre­cji od­po­wied­nik kur­ty­za­ny. He­te­ra od zwy­kłej pro­sty­tut­ki róż­ni­ła się nie­za­leż­no­ścią i wy­so­ką po­zy­cją to­wa­rzy­ską. []


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heteria

1. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: zwią­zek re­li­gij­ny, to­wa­rzy­ski lub po­li­tycz­ny; he­taj­ria;
2. w no­wo­żyt­nej Gre­cji: zwią­zek hand­lo­wy, to­wa­rzy­stwo na­u­ko­we lub tajna or­ga­ni­za­cja po­li­tycz­na


He­te­ria (gr. "Εταιρεία", czyli "grupa przy­ja­ciół") – nie­for­mal­ne sto­wa­rzy­sze­nia ary­sto­kra­tycz­ne w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, a w Gre­cji no­wo­żyt­nej sto­wa­rzy­sze­nia na­u­ko­we, go­spo­dar­cze lub po­li­tycz­ne. Naj­bar­dziej zna­nym z nich była tajna or­ga­ni­za­cja na­ro­do­wo­wyz­wo­leń­cza Fi­li­ki Ete­ria dzia­ła­ją­ca na po­cząt­ku XIX w.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hetero

po­tocz­nie o oso­bie orien­ta­cji he­te­ro­sek­su­al­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. osoba he­te­ro­sek­su­al­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heteroatom

He­te­ro­a­tom (z greki "he­te­ros" - różny, + "ato­mos") - to w no­men­kla­tu­rze che­mii or­ga­nicz­nej okre­śle­nie do­wol­ne­go atomu, znaj­du­ją­ce­go się w czą­stecz­ce związ­ku or­ga­nicz­ne­go, któ­rym nie jest wę­giel lub wodór. Zwy­kle okre­śle­nie to od­no­si się do azotu, tlenu, siar­ki lub fos­fo­ru.


Źródła:

Wikipedia

Heteroauksyna

hor­mon ro­ślin­ny re­gu­lu­ją­cy wiele pro­ce­sów roz­wo­jo­wych u ro­ślin


Źródła:

SJP.pl

Heterobatmia

różny po­ziom roz­wo­ju ewo­lu­cyj­ne­go czę­ści or­ga­niz­mu lub na­rzą­du


Źródła:

SJP.pl

Heterobazydium

typ pod­staw­ki u grzy­bów pod­staw­cza­ków; frag­mo­ba­zy­dium, pro­to­ba­zy­dium


Źródła:

SJP.pl

Heterochromatyna

chro­ma­ty­na po­zba­wio­na genów, albo ma­ją­ca nie­ak­tyw­ne geny, two­rzą­ca sil­nie zwar­tą spi­ra­lę


He­te­ro­chro­ma­ty­na jest czę­ścią chro­ma­ty­ny w ją­drze in­ter­fa­zo­wym, w któ­rej nić DNA jest szcze­gól­nie mocno upa­ko­wa­na. Jej cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną jest ogra­ni­cze­nie udzia­łu w pro­ce­sie tran­skryp­cji, co ma wpływ na ek­spre­sję genów. Jej zwar­ta struk­tu­ra de­cy­du­je o tym, że jest nie­ak­tyw­na ge­ne­tycz­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heterochromia

od­mien­ny kolor tę­czó­wek oczu u jed­nej osoby lub róż­no­barw­ność jed­nej tę­czów­ki


Źródła:

SJP.pl

Heterochromosom

chro­mo­som, który od­po­wia­da za wyksz­tał­ca­nie się płci; he­te­ro­som, alo­som, al­lo­som


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. chro­mo­som de­ter­mi­nu­ją­cy płeć


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heterochronia

ewo­lu­cyj­ne prze­su­nię­cie mo­men­tu i tempa pow­sta­wa­nia ja­kie­goś na­rzą­du czy or­ga­nu w trak­cie on­to­ge­ne­zy or­ga­niz­mu, w sto­sun­ku do jego przod­ków ewo­lu­cyj­nych


Nie mylić z: he­te­ro­chro­mia (róż­no­barw­ność tę­czów­ki).

He­te­ro­chro­nia – ro­dzaj zmian ewo­lu­cyj­nych. Są to zmia­ny od­no­szą­ce się do aspek­tu cza­so­we­go (tempa, po­cząt­ku w cza­sie i za­koń­cze­nia) roz­wo­ju osob­ni­cze­go. Za­bu­rze­nie roz­wo­ju osob­ni­cze­go po­le­ga­ją na zmia­nach cza­so­wych w roz­wo­ju kon­kret­ne­go na­rzą­du w sto­sun­ku do roz­wo­ju resz­ty or­ga­niz­mu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heterocykliczny

przy­miot­nik

 (1.1) chem. o związ­kach cy­klicz­nych: taki, w któ­rym co najm­niej jeden pier­ścień za­wie­ra atomy dwóch lub wię­cej róż­nych pier­wiast­ków;

 (1.2) chem. o pier­ście­niu ato­mów: za­wie­ra­ją­cy atomy wię­cej niż jed­ne­go pier­wiast­ka


Źródła:

Wiktionary

Heterocysta

wy­spe­cja­li­zo­wa­na ko­mór­ka poz­wa­la­ją­ca ko­lo­nij­nym si­ni­com wią­zać wolny azot


Źródła:

SJP.pl

Heterodoksalność

w re­li­gii: wyz­na­wa­nie po­glą­dów, dog­ma­tów od­mien­nych od obo­wią­zu­ją­cych w danej re­li­gii, lecz nie­uz­na­nych przez nią za he­rez­ję; nie­pra­wo­wier­ność, he­te­ro­dok­sja


Źródła:

SJP.pl

Heterodoksja

w re­li­gii: wyz­na­wa­nie po­glą­dów, dog­ma­tów od­mien­nych od obo­wią­zu­ją­cych w danej re­li­gii, lecz nie­uz­na­nych przez nią za he­rez­ję; nie­pra­wo­wier­ność, he­te­ro­dok­sal­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. filoz. uz­na­wa­nie od­mien­nych po­glą­dów, niez­god­nych z obo­wią­zu­ją­cą dok­try­ną wiary; sze­rzej: niez­god­nych z obo­wią­zu­ją­cy­mi za­sa­da­mi, ka­no­nem;


He­te­ro­dok­sja – (gr. "ἕτερος" "héteros" i "δόξα" "dóks­sa"), naj­praw­do­po­dob­niej bez­poś­red­nie za­po­ży­cze­nie z ję­zy­ka fran­cu­skie­go w XIX w., daw­niej nie­pra­wo­wier­ność, in­no­wier­stwo; oz­na­cza dzi­siaj uz­na­wa­nie od­mien­nych po­glą­dów, dog­ma­tów, niez­god­nych z obo­wią­zu­ją­cą w danej re­li­gii dok­try­ną wiary.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heterodoksyjny

w re­li­gii: taki, który do­ty­czy he­te­ro­dok­sji - wyz­na­wa­nia po­glą­dów, dog­ma­tów od­mien­nych od obo­wią­zu­ją­cych w danej re­li­gii, lecz nie­uz­na­nych przez nią za he­rez­ję; in­no­wier­czy


przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy he­te­ro­dok­sji, wyz­na­ją­cy po­glą­dy od­mien­ne od tych gło­szo­nych przez Ko­ściół dok­try­ny wiary


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heterodon

wąż z ro­dzi­ny po­ło­zo­wa­tych, wy­stę­pu­je w Ame­ry­ce Pół­noc­nej


He­te­ro­don – ro­dzaj węży z po­dro­dzi­ny śli­ma­cza­rzy (Dip­sa­di­nae) w ro­dzi­nie po­ło­zo­wa­tych (Co­lu­bri­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heterodontozaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra pta­sio­mied­nicz­ne­go z okre­su wczes­nej jury


He­te­ro­don­to­za­ur ("He­te­ro­don­to­sa­u­rus") – ro­dzaj di­no­za­u­ra pta­sio­mied­nicz­ne­go z ro­dzi­ny he­te­ro­don­to­za­u­rów (He­te­ro­don­to­sa­u­ri­dae). Żył we wczes­nej jurze na te­re­nach współ­czes­nej po­łud­nio­wej Afry­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heterodontozaury

ro­dzi­na wczes­nych di­no­za­u­rów pta­sio­mied­nicz­nych


He­te­ro­don­to­za­u­ry (He­te­ro­don­to­sa­u­ri­dae) – ro­dzi­na wczes­nych di­no­za­u­rów pta­sio­mied­nicz­nych bę­dą­cych praw­do­po­dob­nie ba­zal­ny­mi przed­sta­wi­cie­la­mi grupy. Ich ska­mie­nia­ło­ści na­le­żą do rzad­ko­ści, choć zwie­rzę­ta te za­miesz­ki­wa­ły całą pla­ne­tę na po­cząt­ku okre­su ju­raj­skie­go, a kilku przed­sta­wi­cie­li przetr­wa­ło do wczes­nej kredy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heterodontyczny

taki, który ma zęby o róż­nych kształ­tach; róż­no­zęb­ny


Źródła:

SJP.pl

Heterodontyzm

zróż­ni­co­wa­nie bu­do­wy zębów, np. u czło­wie­ka: sie­ka­cze, kły, przed­trzo­now­ce i trzo­now­ce; od­wrot­no­ścią tej cechy jest ho­mo­don­tyzm


He­te­ro­don­tyzm, uzę­bie­nie he­te­ro­don­tycz­ne, uzę­bie­nie he­te­ro­don­to­we – ro­dzaj uzę­bie­nia cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się zróż­ni­co­wa­niem kształ­tów i wiel­ko­ści zębów w za­leż­no­ści od ich przez­na­cze­nia. Spo­ty­ka­ny u gadów i u ssa­ków.

W przy­pad­ku ty­po­we­go uzę­bie­nia he­te­ro­don­tycz­ne­go u ssa­ków wy­róż­nia się czte­ry pod­sta­wo­we typy funk­cjo­nal­ne zębów:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heterodyna

ge­ne­ra­tor drgań elek­trycz­nych o małej mocy i dużej czę­stot­li­wo­ści


He­te­ro­dy­na, ge­ne­ra­tor lo­kal­ny (gr. "he­te­ro-" 'różny' i "dyna" 'moc') – sta­bil­ny i zaz­wy­czaj o re­gu­lo­wa­nej czę­stot­li­wo­ści ge­ne­ra­tor drgań elek­trycz­nych sto­so­wa­ny do mo­du­la­cji (de­mo­du­la­cji) lub zmia­ny czę­stot­li­wo­ści drgań w pro­ce­sach tzw. he­te­ro­dy­no­wa­nia (dud­nie­nia/mie­sza­nia) elek­trycz­nych prze­bie­gów si­nu­so­i­dal­nych o niez­nacz­nie róż­nych czę­stot­li­wo­ściach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heterodynować

w fi­zy­ce: uzy­ski­wać drga­nia o czę­stot­li­wo­ściach sły­szal­nych w wy­ni­ku prze­mia­ny czę­stot­li­wo­ści


Źródła:

SJP.pl

Heteroepitaksja

pro­ces epi­tak­sjal­ny po­le­ga­ją­cy na wyt­wa­rza­niu na mo­no­kry­sta­licz­nym po­dło­żu jed­ne­go pół­prze­wod­ni­ka cien­kiej war­stwy in­ne­go ma­te­ria­łu pół­prze­wod­ni­ko­we­go


Źródła:

SJP.pl

Heterofilia

wy­stę­po­wa­nie liści o róż­nych kształ­tach na tej samej ro­śli­nie; róż­no­list­ność


He­te­ro­fi­lia, róż­no­list­ność, róż­no­po­sta­cio­wość liści – zja­wi­sko zróż­ni­co­wa­nia kształ­tu doj­rza­łych liści wy­ra­sta­ją­cych na tej samej ro­śli­nie lub ro­śli­nach tego sa­me­go ga­tun­ku. W wą­skim uję­ciu obej­mu­je róż­no­list­ność wa­run­ko­wa­ną czyn­ni­ka­mi śro­do­wi­ska, w szer­szym obej­mu­je także wszel­kie dzie­dzicz­ne mo­dy­fi­ka­cje liści.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heterofilny

→ he­te­ro­fi­lia


Patrz:heterofilia

Źródła:

SJP.pl

Heterofonia

pry­mi­tyw­na tech­ni­ka po­li­fo­nicz­na po­le­ga­ją­ca na rów­no­czes­nym wy­ko­na­niu me­lo­dii i or­na­men­to­wa­ne­go wa­rian­tu


He­te­ro­fo­nia (z gr. "héteros" – drugi, inny; "phoné" – dźwięk), – jest ro­dza­jem fak­tu­ry, która po­le­ga na rów­no­czes­nym wy­ko­na­niu me­lo­dii głów­nej i jej im­pro­wi­zo­wa­nej wer­sji (jed­nej lub kilku). Tech­ni­ka ta znana jest i sto­so­wa­na głów­nie w mu­zy­ce lu­do­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heterofoniczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z he­te­ro­fo­nią, do­ty­czą­cy he­te­ro­fo­nii


Źródła:

Wiktionary

Heteroforia

za­bu­rze­nie rów­no­wa­gi mię­śni ocz­nych pro­wa­dzą­ce do braku zbież­no­ści źre­nic i ich nie­pra­wi­dło­we­go usta­wie­nia wzglę­dem sie­bie; zez


Źródła:

SJP.pl

Heterogametyczny

→ he­te­ro­ga­me­ta


Patrz:heterogameta

Źródła:

SJP.pl

Heterogamia

rozm­na­ża­nie się or­ga­niz­mów przy udzia­le ko­mó­rek mę­skich i żeń­skich, zróż­ni­co­wa­nych pod wzglę­dem mor­fo­lo­gicz­nym i fiz­jo­lo­gicz­nym; ani­zo­ga­mia


Źródła:

SJP.pl

Heterogamiczny

→ he­te­ro­ga­mia


Patrz:heterogamia

Źródła:

SJP.pl

Heterogenetyczny

→ he­te­ro­ge­ne­za


Patrz:heterogeneza

Źródła:

SJP.pl

Heterogenia

1. w bio­lo­gii: przy­na­leż­ność do in­ne­go ro­dza­ju; od­mien­ność, in­no­rod­ność;
2. po­gląd w etyce, we­dług któ­re­go cele i war­to­ści czło­wie­ka są nie­jed­no­rod­ne i w spo­sób istot­ny róż­nią się mię­dzy sobą


Źródła:

SJP.pl

Heterogeniczność

zróż­ni­co­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co he­te­ro­ge­nicz­ne; cecha tych, któ­rzy są he­te­ro­ge­nicz­ni


He­te­ro­ge­nicz­ność – nie­jed­no­rod­ność (zróż­ni­co­wa­nie). Może ty­czyć się każ­dej dzie­dzi­ny życia. W śro­do­wi­sku in­for­ma­tycz­nym oz­na­cza zróż­ni­co­wa­ną wiel­kość struk­tur da­nych, różną funk­cjo­nal­ność, różne mo­de­le da­nych, np.: sieć kom­pu­te­ro­wa, która za­wie­ra ser­we­ry z za­in­sta­lo­wa­ny­mi róż­ny­mi sy­ste­ma­mi ope­ra­cyj­ny­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heterogeniczny

1. róż­no­rod­ny; he­te­ro­gen­ny;
2. prze­szczep he­te­ro­ge­nicz­ny - prze­szczep tkan­ki lub na­rzą­du od osob­ni­ka in­ne­go ga­tun­ku; prze­szczep kse­no­ge­nicz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) chem. fiz. taki układ lub pro­ces, w któ­rym wy­stę­pu­je wię­cej niż jedna faza (cie­kła, ga­zo­wa, stała) na raz

 (1.2) chem. zło­żo­ny z wi­docz­nie (gołym okiem albo pod mi­kro­sko­pem) róż­nych skła­do­wych

 (1.3) książk. zło­żo­ny ze skła­do­wych o róż­nej na­tu­rze albo cha­rak­te­rze


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heterogenizacyjny

→ he­te­ro­ge­ni­za­cja


Patrz:heterogenizacja

Źródła:

SJP.pl

Heterogenność

→ he­te­ro­gen­ny


Patrz:heterogenny

Źródła:

SJP.pl

Heterogenny

róż­no­rod­ny; he­te­ro­ge­nicz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) za­wie­ra­ją­cy ele­men­ty o róż­nym po­cho­dze­niu lub ce­chach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heteroglikan

cu­kier, w któ­re­go skład wcho­dzi wię­cej niż jeden ro­dzaj reszt mo­no­sa­cha­ry­do­wych; he­te­ro­po­li­sa­cha­ryd, mu­ko­po­li­sa­cha­ryd


Źródła:

SJP.pl

Heteroglikany

cu­kier, w któ­re­go skład wcho­dzi wię­cej niż jeden ro­dzaj reszt mo­no­sa­cha­ry­do­wych; he­te­ro­po­li­sa­cha­ryd, mu­ko­po­li­sa­cha­ryd


He­te­ro­gli­ka­ny ("he­te­ro­po­li­sa­cha­ry­dy, mu­ko­po­li­sa­cha­ry­dy") – po­li­sa­cha­ry­dy, w któ­rych skład wcho­dzi wię­cej niż jeden ro­dzaj reszt mo­no­sa­cha­ry­do­wych. Przy­kła­do­we he­te­ro­gli­ka­ny to kwas hia­lu­ro­no­wy i kwas chon­dro­i­ty­no­siar­ko­wy znaj­du­ją­ce się w mazi mię­dzy­ko­mór­ko­wej, sta­wach i chrząst­kach, i bę­dą­ce czyn­ni­ka­mi gru­po­wy­mi krwi, oraz he­pa­ry­na od­po­wie­dzial­na za ha­mo­wa­nie pro­ce­su krzep­nię­cia krwi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heterogonia

na­prze­mien­ne wy­stę­po­wa­nie w cyklu roz­wo­jo­wym par­te­no­ge­ne­zy i tra­dy­cyj­ne­go rozm­na­ża­nia płcio­we­go


He­te­ro­go­nia – cykl ży­cio­wy zwie­rząt, w któ­rym wy­stę­pu­je prze­mia­na po­ko­leń rozm­na­ża­ją­cych się płcio­wo, ale w różny spo­sób: roz­dziel­nopł­cio­wo lub par­te­no­ge­ne­tycz­nie. Nie­kie­dy po­mię­dzy po­szcze­gól­ny­mi po­ko­le­nia­mi mogą wy­stę­po­wać róż­ni­ce mor­fo­lo­gicz­ne. W takim cyklu po­ko­le­nie par­te­no­ge­ne­tycz­ne ma za za­da­nie zwięk­szyć li­czeb­ność oraz za­sięg wy­stę­po­wa­nia, na­to­miast rolą po­ko­le­nia roz­dziel­nopł­cio­we­go jest zwięk­sze­nie róż­no­rod­no­ści ge­ne­tycz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heterogoniczny

→ he­te­ro­go­nia


Patrz:heterogonia

Źródła:

SJP.pl

Heterohemoterapia

le­cze­nie za­strzy­ka­mi do­mię­śnio­wy­mi krwi cu­dzej


Źródła:

SJP.pl

Heterokarion

ko­mór­ka za­wie­ra­ją­ca dwa jądra o róż­nym ma­te­ria­le ge­ne­tycz­nym


He­te­ro­ka­rion – ko­mór­ka za­wie­ra­ją­ca co najm­niej dwa ge­ne­tycz­nie różne jądra. Cecha taka na­tu­ral­nie i czę­sto wy­stę­pu­je u grzy­bów – he­te­ro­ka­rio­nem może być ko­mór­ka, za­rod­nik lub grzyb­nia. He­te­ro­ka­rio­ny można otrzy­mać rów­nież sztucz­nie w la­bo­ra­to­rium.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heterokariotyczny

→ he­te­ro­ka­rio­za


Patrz:heterokarioza

Źródła:

SJP.pl

Heterokarpia

He­te­ro­kar­pia – zja­wi­sko wyksz­tał­ca­nia róż­no­rod­nych owo­ców na tej samej ro­śli­nie. Czę­ste jest na przy­kład w na­le­żą­cej do astro­wa­tych po­dro­dzi­nie "Aste­ro­i­de­ae". U żółt­li­cy drob­nok­wia­to­wej "Ga­lin­so­gia par­vi­flo­ra" owoce (nie­łup­ki) pow­sta­ją­ce w środ­ku ko­szycz­ków z kwia­tów rur­ko­wa­tych po­sia­da­ją puch kie­li­cho­wy i są roz­no­szo­ne przez wiatr, owoce pow­sta­ją­ce z brzeż­nych kwia­tów ję­zycz­ko­wych nie po­sia­da­ją puchu kie­li­cho­we­go, po­zo­sta­ją w ko­szycz­kach i do­sta­ją się do gleby bez­poś­red­nio w miej­scu wzro­stu ro­śli­ny.


Źródła:

Wikipedia

Heteroklityczny

nie­pra­wi­dło­wy, dzi­wacz­ny, od­bie­ga­ją­cy od normy


Źródła:

SJP.pl

Heterologiczny

przy­miot­nik

 (1.1) od­mien­ny, wy­kra­cza­ją­cy poza nor­mal­ność, ob­co­po­chod­ny


Źródła:

Wiktionary

Heteromeryczny

o bu­do­wie or­ga­niz­mu zło­żo­ne­go: taki, któ­re­go po­szcze­gól­ne ele­men­ty są wy­raź­nie wi­docz­ne, np. ple­cha he­te­ro­me­rycz­na


Źródła:

SJP.pl

Heteromorfizm

wy­stę­po­wa­nie w obrę­bie tego sa­me­go ga­tun­ku róż­nych po­sta­ci osob­ni­ków, np. u pszczół - matki, trut­nie, ro­bot­ni­ce; po­li­mor­fizm, wie­lo­po­sta­cio­wość


He­te­ro­mor­fizm, róż­no­po­sta­cio­wość – wy­stę­po­wa­nie w obrę­bie jed­ne­go ga­tun­ku bio­lo­gicz­ne­go osob­ni­ków o dwu (dy­mor­fizm) lub wielu (po­li­mor­fizm) od­mien­nych po­sta­ciach, swo­bod­nie się krzy­żu­ją­cych, wa­run­ko­wa­nych ge­ne­tycz­nie, hor­mo­nal­nie lub zmia­na­mi śro­do­wi­ska.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heteromorfoza

He­te­ro­mor­fo­za – pro­ces re­ge­ne­ra­cji utra­co­ne­go na­rzą­du po­le­ga­ją­cy na odt­wo­rze­niu w danym miej­scu in­ne­go na­rzą­du niż pier­wot­nie się tam znaj­do­wał (np. raki mogą zre­ge­ne­ro­wać czuł­ki w miej­sce utra­co­nych słup­ków ocz­nych).


Źródła:

Wikipedia

Heteronim

ro­dzaj pse­u­do­ni­mu li­te­rac­kie­go


He­te­ro­nim – ro­dzaj pse­u­do­ni­mu li­te­rac­kie­go (ar­ty­stycz­ne­go), fik­cyj­ny autor.

Od zwy­czaj­ne­go pse­u­do­ni­mu różni się tym, że ukry­ty za he­te­ro­ni­mem autor two­rzy fik­cyj­ną po­stać, ob­da­rza­jąc ją osob­ną bio­gra­fią, wy­glą­dem fi­zycz­nym oraz au­to­no­micz­ną toż­sa­mo­ścią i po­glą­da­mi, czę­sto sprzecz­ny­mi z doś­wiad­cze­nia­mi "rze­czy­wi­ste­go" twór­cy. Każdy z he­te­ro­ni­mów po­sia­da zaz­wy­czaj włas­ny styl i ma­nie­rę li­te­rac­ką (twór­czą).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heteronimia

zja­wi­sko na­da­wa­nia pse­u­do­ni­mów li­te­rac­kich


Źródła:

SJP.pl

Heteronimiczny

→ he­te­ro­ni­mia, → he­te­ro­nim


Patrz:heteronimia, → heteronim

Źródła:

SJP.pl

Heteronomia

pod­le­ga­nie nor­mom, pra­wom, któ­rych się sa­me­mu nie sta­no­wi­ło; prze­ci­wień­stwo au­to­no­mii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pod­le­ga­nie nor­mom, któ­rych nie usta­no­wi­ło się sa­me­mu


He­te­ro­no­mia (gr. "he­te­ros" – inny, "nomos" – prawo) – za­cho­wa­nie po­le­ga­ją­ce na pod­da­wa­niu się, przy­ję­ciu norm usta­lo­nych przez in­nych ludzi (głów­nym po­wo­dem ich prze­strze­ga­nia są sank­cje zew­nętrz­ne). We­dług Ser­giu­sza Hes­se­na jest to stan poś­red­ni mię­dzy ano­mią a au­to­no­mią.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heteronomiczny

od­no­szą­cy się do he­te­ro­no­mii


Źródła:

SJP.pl

Heteronorma

po­tocz­nie: he­te­ro­nor­ma­tyw­ność


Źródła:

SJP.pl

Heteronormatywność

ten­den­cja kul­tu­ro­wa, w któ­rej uz­na­je się w sek­su­al­no­ści tylko tra­dy­cyj­ne role płcio­we i trak­tu­je mniej­szo­ści sek­su­al­ne wy­łącz­nie w ka­te­go­riach de­wia­cyj­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest he­te­ro­nor­ma­tyw­ne; cecha tych, któ­rzy są he­te­ro­nor­ma­tyw­ni


He­te­ro­nor­ma­tyw­ność – idea za­kła­da­ją­ca, że he­te­ro­sek­su­al­ność jest nor­mal­ną, na­tu­ral­ną, pre­fe­ro­wa­ną formą sek­su­al­no­ści i związ­ków mię­dzy­ludz­kich, która nie wy­ma­ga wy­ja­śnień i jest lep­sza od ho­mo­sek­su­al­no­ści czy bi­sek­su­al­no­ści. He­te­ro­nor­ma­tyw­ność po­le­ga na wsze­cho­bec­no­ści w nor­mach spo­łecz­nych, praw­nych i w kon­tak­tach spo­łecz­nych za­ło­że­nia, że wszy­scy lu­dzie są he­te­ro­sek­su­al­ni oraz że peł­nią tra­dy­cyj­ne role płcio­we.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heteronormatywny

uz­na­ją­cy w sek­su­al­no­ści tylko tra­dy­cyj­ne role płcio­we i trak­tu­ją­cy mniej­szo­ści sek­su­al­ne wy­łącz­nie w ka­te­go­riach de­wia­cyj­nych


Źródła:

SJP.pl

Heteroplastyczny

przy­miot­nik od: he­te­ro­pla­sty­ka


Źródła:

SJP.pl

Heteroplastyk

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie he­te­ro­pla­sty­ki


Źródła:

SJP.pl

Heteroplastyka

prze­szcze­pia­nie tka­nek lub or­ga­nów z or­ga­niz­mu jed­ne­go ga­tun­ku na or­ga­nizm in­ne­go ga­tun­ku; kse­no­tran­splan­ta­cja, he­te­ro­tran­splan­ta­cja


Źródła:

SJP.pl

Heteroplazja

za­bu­rze­nie w róż­ni­co­wa­niu się niek­tó­rych tka­nek


Źródła:

SJP.pl

Heteropolisacharyd

cu­kier, w któ­re­go skład wcho­dzi wię­cej niż jeden ro­dzaj reszt mo­no­sa­cha­ry­do­wych; mu­ko­po­li­sa­cha­ryd, he­te­ro­gli­kan


Źródła:

SJP.pl

Heteroryza

wyksz­tał­ca­nie przez jedną ro­śli­nę róż­nych ro­dza­jów ko­rze­ni; róż­no­ko­rze­nio­wość


Źródła:

SJP.pl

Heteroseksualista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba o orien­ta­cji he­te­ro­sek­su­al­nej


Źródła:

Wiktionary

Heteroseksualistka

ko­bie­ta orien­ta­cji he­te­ro­sek­su­al­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta o orien­ta­cji he­te­ro­sek­su­al­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heteroseksualizm

naj­częst­sza orien­ta­cja sek­su­al­na, po­ciąg ero­tycz­ny do przed­sta­wi­cie­li od­mien­nej płci; he­te­ro­sek­su­al­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­czu­wa­nie po­pę­du płcio­we­go do osób płci prze­ciw­nej;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heteroseksualnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób he­te­ro­sek­su­al­ny


Źródła:

Wiktionary

Heteroseksualność

naj­częst­sza orien­ta­cja sek­su­al­na, po­ciąg ero­tycz­ny do przed­sta­wi­cie­li od­mien­nej płci; he­te­ro­sek­su­a­lizm


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) seks. cecha tego, co he­te­ro­sek­su­al­ne; cecha tych, któ­rzy są he­te­ro­sek­su­al­ni


He­te­ro­sek­su­al­ność (także "he­te­ro­sek­su­a­lizm"; od ἕτερος, "héteros" „drugi, inny” oraz sexus „płeć”) – po­ciąg sek­su­al­ny lub za­in­te­re­so­wa­nie sek­su­al­ne skie­ro­wa­ne do osób prze­ciw­nej płci (bio­lo­gicz­nej lub kul­tu­ro­wej). []

Obok bi­sek­su­a­liz­mu i ho­mo­sek­su­a­liz­mu, he­te­ro­sek­su­a­lizm jest jedną z trzech głów­nych ka­te­go­rii orien­ta­cji sek­su­al­nej w ra­mach kon­ti­nu­um sek­su­al­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heteroseksualny

do­ty­czą­cy po­cią­gu do płci prze­ciw­nej


przy­miot­nik

 (1.1) od­czu­wa­ją­cy po­ciąg sek­su­al­ny wy­łącz­nie do osób płci prze­ciw­nej

 (1.2) zwią­za­ny z he­te­ro­sek­su­al­no­ścią, do­ty­czą­cy he­te­ro­sek­su­al­no­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heterosfera

He­te­ros­fe­ra – część at­mos­fe­ry, w któ­rej skład che­micz­ny zmie­nia się z wy­so­ko­ścią. W przy­pad­ku at­mos­fe­ry ziem­skiej war­stwa ta znaj­du­je się po­wy­żej wy­so­ko­ści ok. 90–100 km. Po­wie­trze roz­dzie­la się na war­stwy gazów o róż­nej masie czą­stecz­ko­wej, ruch tur­bu­lent­ny jest sil­nie tłu­mio­ny, a tran­sport pio­no­wy od­by­wa się po­przez dy­fuz­ję.


Źródła:

Wikipedia

Heteroskedastyczność

He­te­ro­ske­da­stycz­ność (lub he­te­ro­sce­da­stycz­ność) – po­ję­cie z za­kre­su sta­ty­sty­ki od­no­szą­ce się do ciągu lub wek­to­ra zmien­nych lo­so­wych. Włas­ność ta jest za­prze­cze­niem po­sia­da­nia przez taki ciąg lub wek­tor włas­no­ści ho­mo­ske­da­stycz­no­ści, tzn. przy­najm­niej jedna zmien­na lo­so­wa z ciągu różni się od in­nych wa­rian­cją lub jej wa­rian­cja jest nie­skoń­czo­na.


Źródła:

Wikipedia

Heterosom

chro­mo­som, który od­po­wia­da za wyksz­tał­ca­nie się płci; he­te­ro­chro­mo­som, alo­som, al­lo­som


Źródła:

SJP.pl

Heterospermia

wni­knię­cie do doj­rza­łe­go jaja sa­mi­cy dwu lub wię­cej plem­ni­ków po­cho­dzą­cych od sam­ców z róż­nych linii, ras ho­dow­la­nych lub z róż­nych ga­tun­ków


He­te­ro­sper­mia – zja­wi­sko wni­knię­cia do ko­mór­ki ja­jo­wej dwóch (lub wię­cej) plem­ni­ków po­cho­dzą­cych od sam­ców z róż­nych ras ho­dow­la­nych lub nawet ga­tun­ków. W na­tu­rze za­płod­nie­nia he­te­ro­sper­micz­ne nie wy­stę­pu­ją, za­wsze są wy­wo­ły­wa­ne sztucz­nie (np. u trzo­dy chlew­nej).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heterosporia

wła­ści­wość niek­tó­rych pa­prot­ni­ków po­le­ga­ją­ca na wyt­wa­rza­niu dwóch typów za­rod­ni­ków: ma­kro­spor i mi­kro­spor; róż­no­za­rod­ni­ko­wość


Źródła:

SJP.pl

Heterostraki

pod­gro­ma­da wy­mar­łych bez­żu­chwow­ców wod­nych, obej­mu­ją­ca opan­ce­rzo­ne krę­gow­ce z okre­su wczes­ne­go sy­lu­ru do póź­ne­go de­wo­nu; in­no­pan­cer­ne


He­te­ro­stra­ki (†He­te­ro­stra­ci) – grupa wy­mar­łych bez­żu­chwow­ców wod­nych za­li­cza­nych do pte­ra­spi­doksz­tałt­nych (†Pte­ra­spi­do­morp­hi), obej­mu­ją­ca opan­ce­rzo­ne krę­gow­ce z okre­su od wczes­ne­go sy­lu­ru (430 mi­lio­nów lat temu) do póź­ne­go de­wo­nu (370 mi­lio­nów lat temu).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heterostylia

wy­stę­po­wa­nie w jed­no­od­mia­no­wej po­pu­la­cji ro­śli­ny kilku typów kwia­tów, róż­nią­cych się wy­so­ko­ścią osa­dze­nia pyl­ni­ków i zna­mion, sta­no­wią­ce za­bez­pie­cze­nie przed sa­mo­za­py­la­niem się kwia­tu; róż­no­słup­ko­wość


Źródła:

SJP.pl

Heterotaksja

nie­pra­wi­dło­we po­ło­że­nie or­ga­nów ciała


He­te­ro­tak­sja (łac. "situs am­bi­gu­us") – grupa ze­spo­łów wad wro­dzo­nych cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się nie­pra­wi­dło­wo­ścią uło­że­nia na­rzą­dów jamy brzusz­nej i klat­ki pier­sio­wej, de­ter­mi­na­cji stron ciała. Ter­min wpro­wa­dził Saint-Hi­la­i­re w 1836 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heterotalizm

prze­pro­wa­dza­nie pro­ce­su płcio­we­go przez dwa od­mien­ne typy grzyb­ni tego sa­me­go ga­tun­ku


He­te­ro­ta­lizm, róż­no­ple­cho­wość – moż­li­wość ko­niu­ga­cji mię­dzy ple­cha­mi tego sa­me­go ga­tun­ku, ale tylko wtedy, gdy na­le­żą one do dwóch róż­nych fiz­jo­lo­gicz­nych typów, które oz­na­cza się jako (+) i (–). Cza­sa­mi mówi się o płcio­wo­ści tych plech. Zew­nętrz­nie ple­chy nie róż­nią się od sie­bie, jed­nak gdy spot­ka­ją się dwie ple­chy (+), lub dwie ple­chy (–) nie pro­wa­dzi to do pow­sta­wa­nia zy­go­spor.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heterotopia

w me­dy­cy­nie: prze­su­nię­cie or­ga­nu lub jego czę­ści z po­zy­cji wła­ści­wej


He­te­ro­to­pia – po­ję­cie za­pro­po­no­wa­ne przez Mi­che­la Fo­u­ca­ul­ta, które ma m.in. de­fi­nio­wać prze­strze­nie kon­te­stu­ją­ce, od­wra­ca­ją­ce i re­pre­zen­tu­ją­ce inne prze­strze­nie. Wspom­nia­na zo­sta­ła przez fi­lo­zo­fa tylko kil­ku­krot­nie. He­te­ro­to­pia zdo­by­ła po­pu­lar­ność po pre­mie­rze an­giel­skie­go tłu­ma­cze­nia tran­skryp­cji wy­kła­du z 1967 r.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heterotransplantacja

prze­szcze­pia­nie tka­nek lub or­ga­nów z or­ga­niz­mu jed­ne­go ga­tun­ku na or­ga­nizm in­ne­go ga­tun­ku; kse­no­tran­splan­ta­cja, he­te­ro­pla­sty­ka


Źródła:

SJP.pl

Heterotransplantacyjny

przy­miot­nik od: he­te­ro­tran­splan­ta­cja


Źródła:

SJP.pl

Heterotrof

or­ga­nizm zdol­ny do syn­te­zy związ­ków or­ga­nicz­nych je­dy­nie z go­to­wych już związ­ków dwut­len­ku węgla, np. wę­glo­wo­da­nów, bia­łek, li­pi­dów itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) biol. or­ga­nizm cu­dzo­żyw­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heterotrofia

ży­wie­nie się go­to­wy­mi związ­ka­mi or­ga­nicz­ny­mi po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go lub zwie­rzę­ce­go przez or­ga­niz­my nie­zdol­ne do prze­pro­wa­dza­nia fo­to­syn­te­zy i che­mo­syn­te­zy; he­te­ro­tro­fizm, cu­dzo­żyw­ność


Źródła:

SJP.pl

Heterotroficzny

o or­ga­niz­mach zwie­rzę­cych lub ro­ślin­nych: odży­wia­ją­cy się go­to­wy­mi związ­ka­mi or­ga­nicz­ny­mi po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go lub zwie­rzę­ce­go; cu­dzo­żyw­ny


przy­miot­nik

 (1.1) biol. zob. cu­dzo­żyw­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heterotrofizm

ży­wie­nie się go­to­wy­mi związ­ka­mi or­ga­nicz­ny­mi po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go lub zwie­rzę­ce­go przez or­ga­niz­my nie­zdol­ne do prze­pro­wa­dza­nia fo­to­syn­te­zy i che­mo­syn­te­zy; he­te­ro­tro­fia, cu­dzo­żyw­ność


He­te­ro­tro­fizm, cu­dzo­żyw­ność (gr. "héteros" – inny. różny + gr. "trop­hi­kós" – odżyw­czy) – jeden z dwóch pod­sta­wo­wych (obok au­to­tro­fiz­mu) spo­so­bów odży­wia­nia się or­ga­niz­mów. He­te­ro­tro­fy (or­ga­niz­my cu­dzo­żyw­ne) odży­wia­ją się związ­ka­mi or­ga­nicz­ny­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heterotrychalny

ma­ją­cy wy­raź­ne zróż­ni­co­wa­nie typów nici, które speł­nia­ją różne funk­cje; róż­no­ni­cio­wy


Źródła:

SJP.pl

Heterozja

buj­ność wzro­stu w dru­gim po­ko­le­niu


He­te­roz­ja (gr. "hetérōsis" – przeksz­tał­ce­nie), wigor mie­szań­ców, buj­ność mie­szań­ców – zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na zwięk­sze­niu war­to­ści fe­no­ty­po­wej cech ilo­ścio­wych pier­wsze­go po­ko­le­nia mie­szań­ców (F1) w po­rów­na­niu z ho­mo­zy­go­tycz­ny­mi ro­dzi­ca­mi..

He­te­roz­ja jest fe­no­ty­po­wym skut­kiem współ­dzia­ła­nia genów u he­te­ro­zy­got.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heterozygota

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. genet. or­ga­nizm po­sia­da­ją­cy jeden do­mi­nu­ją­cy i jeden re­ce­syw­ny allel da­ne­go genu;


He­te­ro­zy­go­ta – or­ga­nizm po­sia­da­ją­cy zróż­ni­co­wa­ne al­le­le tego sa­me­go genu (np. "Aa"), w tym samym locus w chro­mo­so­mach ho­mo­lo­gicz­nych. Ga­me­ty osob­ni­ka he­te­ro­zy­go­tycz­ne­go mogą być różne, tzn. mogą za­wie­rać zu­peł­nie od­mien­ny ma­te­riał ge­ne­tycz­ny.

Okre­śle­nie „he­te­ro­zy­go­ta” im­pli­ku­je, że dany gen może wy­stę­po­wać w co najm­niej dwóch po­sta­ciach.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Heterozygotyczność

→ he­te­ro­zy­go­tycz­ny


Patrz:heterozygotyczny

Źródła:

SJP.pl

Heterozygotyczny

→ he­te­ro­zy­go­ta


Patrz:heterozygota

Źródła:

SJP.pl

Heterycki

→ he­te­ryk


Patrz:heteryk

Źródła:

SJP.pl

Heteryczka

po­tocz­nie: he­te­ro­sek­su­a­list­ka


Źródła:

SJP.pl

Heteryk

po­tocz­nie: osoba he­te­ro­sek­su­al­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. LGBT: osoba he­te­ro­sek­su­al­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heteryzm

prze­sta­rza­łe: oby­czaj mał­żeństw zbio­ro­wych


Źródła:

SJP.pl

Hetka

1. ktoś mało zna­czą­cy, ubogi, byle kto;
2. daw­niej: lichy koń, szka­pi­na; dziś tylko w wy­ra­że­niu: hetka-pę­tel­ka - ktoś mało zna­czą­cy, ubogi, byle kto


Źródła:

SJP.pl

Hetka-Pętelka

po­tocz­nie: męż­czyz­na mało zna­czą­cy, mało war­to­ścio­wy, taki, któ­re­go inni lek­ce­wa­żą


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ktoś bied­ny, z kim nikt się nie liczy, byle kto


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hetki

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) gwara. cał­ko­wi­cie, zu­peł­nie


Źródła:

Wiktionary

Hetm.

skrót od: het­man, het­mań­ski


Źródła:

SJP.pl

Hetman

naj­wyż­szy do­wód­ca woj­ska pol­skie­go i li­tew­skie­go do cza­sów ro­zbio­rów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. naj­wyż­szy do­wód­ca sta­łych (za­cięż­nych) wojsk pol­sko-li­tew­skich w prze­dro­zbio­ro­wej Rze­czy­po­spo­li­tej od XV wieku do 1795 roku;

 (1.2) hist. wojsk. obie­ral­ny przy­wód­ca Ko­za­ków za­po­ro­skich w XVI–XVII wieku

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) szach. fi­gu­ra o moż­li­wo­ści po­ru­sza­nia w każ­dym kie­run­ku;


Het­man (za­po­ży­cze­nie z ata­man lub , za poś­red­nict­wem hejt­man) – tytuł woj­sko­wy roz­po­wszech­nio­ny na te­re­nie Eu­ro­py Wschod­niej i Środ­ko­wej. W kon­tek­ście wojsk pol­sko-li­tew­skich oz­na­czał naj­wyż­szych do­wód­ców sta­łych (kwar­cia­nych) w prze­dro­zbio­ro­wej Rze­czy­po­spo­li­tej od XV wieku do 1795 roku. For­mal­nie nie pod­le­ga­ły mu woj­ska po­spo­li­te­go ru­sze­nia ani re­je­stro­we ko­zac­kie, pod­po­rząd­ko­wa­ne włas­ne­mu do­wo­dze­niu (re­gi­men­ta­rze, ata­ma­ni).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hetmanat

dawny sy­stem au­to­no­micz­nych rzą­dów te­ry­to­rial­nych na Ukra­i­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. sy­stem au­to­no­micz­nych rzą­dów te­ry­to­rial­nych na Ukra­i­nie


Het­ma­nat, Het­mań­szczyz­na ( Гетьманщина), (1649–1764), zwane także "Woj­skiem Za­po­ro­skim" – w okre­sie Rze­czy­po­spo­li­tej Oboj­ga Na­ro­dów sy­stem au­to­no­micz­nych rzą­dów te­ry­to­rial­nych na Ukra­i­nie Nadd­nie­przań­skiej, opar­ty na sy­ste­mie de­mo­kra­cji wo­jen­nej Ko­za­ków Za­po­ro­skich, pow­sta­ły w wy­ni­ku za­war­tej w roku 1649 ugody zbo­row­skiej woj­ska za­po­ro­skie­go z kró­lem Pol­ski Janem II Ka­zi­mie­rzem Wazą i Rze­czą­po­spo­li­tą, pot­wier­dzo­ny w roku 1654 w ugo­dzie pe­re­ja­sław­skiej po­mię­dzy woj­skiem za­po­ro­skim a carem ro­syj­skim Alek­sym I i po­now­nie (w roz­sze­rzo­nej for­mie) w unii ha­dziac­kiej (króla i Rze­czy­po­spo­li­tej z Ko­za­czyz­ną za­po­ro­ską, 1658).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hetmanić

być het­ma­nem, spra­wo­wać wła­dzę het­ma­na


Źródła:

SJP.pl

Hetmanka

→ het­man


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przen. ko­bie­ta het­man, pod­nio­śle o przy­wód­czy­ni

 (1.2) pot. szko­ła, klub lub in­sty­tu­cja, która przy­ję­ła imię jed­ne­go z hi­sto­rycz­nych het­ma­nów


Patrz:hetman

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hetmanostwo

het­man z żoną


Źródła:

SJP.pl

Hetmanowa

żona het­ma­na


Źródła:

SJP.pl

Hetmanowy

→ het­man (fi­gu­ra w sza­chach)


Źródła:

SJP.pl

Hetmanówna

daw­niej: córka het­ma­na


Źródła:

SJP.pl

Hetmańczyk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Hetmański

1. zwią­za­ny z het­ma­nem, na­le­żą­cy do het­ma­na;
2. gam­bit het­mań­ski - jedno z pod­sta­wo­wych ot­warć w sza­chach


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. wojsk. zwią­za­ny z osobą lub urzę­dem het­ma­na, do­ty­czą­cy het­ma­na

 (1.2) szach. zwią­za­ny z het­ma­nem, do­ty­czą­cy het­ma­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hetnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Kresy. łobuz


Źródła:

Wiktionary

Hetta

okrzyk kie­ru­ją­cy konia na prawo


wy­krzy­knik ape­la­tyw­ny

 (1.1) gwara. rzad. ko­mu­ni­kat dla konia: w prawo


Hetta (płn-lap. Heahttá) – wieś w gmi­nie Enontekiö w La­po­nii w Fin­lan­dii. Oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny tej gminy. Po­ło­żo­na na brze­gu je­zio­ra Ounasjärvi. Za­miesz­ka­na przez około 800 osób.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hetyci

sta­ro­żyt­ny lud za­miesz­ku­ją­cy w dru­gim ty­siąc­le­ciu p.n.e. wschod­nie i cen­tral­ne re­jo­ny Ana­to­lii


He­ty­ci (bi­blij­ni חתי lub HTY) – lud po­słu­gu­ją­cy się in­do­e­u­ro­pej­skim ję­zy­kiem he­tyc­kim, który około XVII wieku p.n.e. stwo­rzył po­tęż­ne pań­stwo z cen­trum w Hat­tu­sa (dzi­siej­sze Boğazkale) w Ana­to­lii. Po­tę­ga pań­stwa opie­ra­ła się na zna­ko­mi­cie uz­bro­jo­nej armii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hetycki

→ He­ty­ta


przy­miot­nik

 (1.1) sta­roż. do­ty­czą­cy He­ty­tów, ludu, który około XVII wieku p.n.e. stwo­rzył po­tęż­ne pań­stwo z cen­trum w Hat­tu­sa w Ana­to­lii

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. wy­mar­ły język z po­dro­dzi­ny ana­to­lij­skiej ję­zy­ków in­do­e­u­ro­pej­skich;


Patrz:Hetyta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hetycko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób he­tyc­ki, po he­tyc­ku


Źródła:

Wiktionary

Hetyckość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co he­tyc­kie; he­tyc­ki cha­rak­ter cze­goś


Źródła:

Wiktionary

Hetyta

czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ludu za­miesz­ku­ją­ce­go wschod­nie i cen­tral­ne re­jo­ny Ana­to­lii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. hist. czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ludu in­do­e­u­ro­pej­skie­go za­miesz­ku­ją­ce­go Ana­to­lię;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hetytka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­roż. człon­ki­ni sta­ro­żyt­ne­go ludu in­do­e­u­ro­pej­skie­go za­miesz­ku­ją­ce­go Ana­to­lię


Źródła:

Wiktionary

Hetytolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie he­ty­to­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie he­ty­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hetytologia

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem dzie­dzict­wa He­ty­tów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) an­trop. jęz. nauka ba­da­ją­ca hi­sto­rię i kul­tu­rę sta­ro­żyt­ne­go pań­stwa He­ty­tów


He­ty­to­lo­gia – nauka z dzie­dzi­ny nauk hi­sto­rycz­nych, zaj­mu­ją­ca się dzie­ja­mi sta­ro­żyt­ne­go pań­stwa He­ty­tów (XVII-XII w. p.n.e.), kul­tu­rą ma­te­rial­ną i du­cho­wą He­ty­tów oraz ich ję­zy­kiem.

Jako po­czą­tek he­ty­to­lo­gii jako odręb­nej nauki przyj­mu­je się rok 1915, kiedy to cze­ski uczo­ny Bedřich Hrozný roz­szy­fro­wał pismo he­tyc­kie z ta­bli­czek od­na­le­zio­nych w ana­to­lij­skim Boğazköy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hetytologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z he­ty­to­lo­gią, do­ty­czą­cy he­ty­to­lo­gii


Źródła:

Wiktionary

Heulandyt

rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów


He­u­lan­dyt – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, za­li­cza­ny do grupy ze­o­li­tów. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów rzad­kich.

Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska nie­miec­kie­go ko­lek­cjo­ne­ra i hand­la­rza mi­ne­ra­łów, miesz­ka­ją­ce­go w An­glii J.H. He­u­lan­da (1778–1856).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heureka

eu­re­ka, okrzyk ra­do­ści po do­ko­na­niu ja­kie­goś od­kry­cia


wy­krzy­knik

 (1.1) „zna­la­złem!”, okrzyk ra­do­ści po do­ko­na­niu ja­kie­goś od­kry­cia lub zna­le­zie­niu roz­wią­za­nia pro­ble­mu;


He­u­re­ka (z gr. εὕρηκα „zna­la­złem”) – wy­krzy­knie­nie ra­do­ści, wy­da­wa­ne zwy­kle przy nie­spo­dzie­wa­nym wpad­nię­ciu na jakiś po­mysł (ilu­mi­na­cji), czę­sto ko­ja­rzo­ne z od­kry­cia­mi na­u­ko­wy­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Heureza

spo­sób or­ga­ni­zo­wa­nia nauki szkol­nej


He­u­re­za (gr. "heúresis" – "od­na­le­zie­nie") – spo­sób na­u­cza­nia po­le­ga­ją­cy na na­pro­wa­dza­niu ucz­niów na wła­ści­wy tok ro­zu­mo­wa­nia i do­pro­wa­dze­niu do sa­mo­dziel­ne­go roz­wią­za­nia przez nich pro­ble­mów.

Jedną z pier­wszych osób uży­wa­ją­cych he­u­re­zy był So­kra­tes. Me­to­da ta jest też czę­sto uży­wa­na przez pe­da­go­gów sprze­ci­wia­ją­cych się prze­ka­zy­wa­niu ucz­niom su­chych in­for­ma­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heurystyczny

do­ty­czą­cy he­u­ry­sty­ki; zwią­za­ny z he­u­ry­sty­ką


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z he­u­ry­sty­ką; opar­ty na he­u­ry­sty­ce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Heurystyka

1. umie­jęt­ność wy­szu­ki­wa­nia i zbie­ra­nia ma­te­ria­łów hi­sto­rycz­nych
2. umie­jęt­ność wy­kry­wa­nia i ko­ja­rze­nia ze sobą no­wych fak­tów, które są po­moc­ne w do­cho­dze­niu do poz­na­nia no­wych prawd


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) log. umie­jęt­ność wy­kry­wa­nia no­wych fak­tów oraz znaj­dy­wa­nia związ­ków mię­dzy fak­ta­mi, zwła­szcza z wy­ko­rzy­sta­niem hi­po­tez;

 (1.2) in­form. pot. al­go­rytm he­u­ry­stycz­ny, czyli znaj­du­ją­cy przy­bli­żo­ne roz­wią­za­nie pro­ble­mu op­ty­ma­li­za­cyj­ne­go.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hewea

wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo z ro­dzi­ny wil­czom­le­czo­wa­tych, z do­rze­cza Ama­zon­ki, o trój­dziel­nych li­ściach i nie­po­zor­nych kwia­tach ze­bra­nych w wie­chy, wyt­wa­rza­ją­ce w korze sok mlecz­ny (la­teks), słu­żą­cy do wy­ro­bu na­tu­ral­ne­go ka­u­czu­ku; drze­wo ka­u­czu­ko­we, ka­u­czu­ko­wiec


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heweliusz

marka piwa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) hand. piwo marki He­we­liusz


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hewlett-Packard

[czy­taj: hju­let-pa­kard] firma in­for­ma­tycz­na i marka


HP Inc. (do 1 li­sto­pa­da 2015: Hew­lett-Pac­kard Com­pa­ny) – ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo in­for­ma­tycz­ne z sie­dzi­bą w Palo Alto w Ka­li­for­nii, za­ło­żo­ne w 1939 r. W 2010 roku dru­gie pod wzglę­dem obro­tów przed­się­bior­stwo in­for­ma­tycz­ne świa­ta. Pro­du­cent m.in. kom­pu­te­rów oso­bi­stych, ser­we­rów, dru­ka­rek i urzą­dzeń po­li­gra­ficz­nych oraz do­staw­ca usług IT.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hewra

banda, grupa zło­dziei, śro­do­wi­sko prze­stęp­cze; che­wra


Hewra – pol­ski ze­spół wy­ko­nu­ją­cy mu­zy­kę z po­gra­ni­cza cloud rapu, trapu i mu­zy­ki ek­spe­ry­men­tal­nej, za­ło­żo­ny w 2013 roku przez by­łych człon­ków JWP, ra­pe­ra Fo­ste­ra (jako Amen Pa­cie­rzu) oraz pro­du­cen­ta Kubę O. (jako ₪). Grupa ut­wo­rzy­ła bar­dzo bli­sko współ­pra­cu­ją­ce ko­lek­ty­wy Hewra Mob­byn (z Mob­byn) i The Hewra (z Zer022, G.R.A. i Tuzzą), a jej wła­ści­wy skład uzu­peł­ni­li raper Młody Dron (ex-JWP, jako Meat), raper-pro­du­cent-wo­ka­li­sta Don Pol­don (ex-Mob­byn) oraz ra­pu­ją­cy gra­fik Za­za­mek.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hex

duń­ska gra plan­szo­wa dla dwóch osób


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hexapod

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) jeden z ro­dza­jów blo­ków be­to­no­wych słu­żą­cych do bu­do­wy fa­lo­chro­nów na­rzu­to­wych i w ochro­nie brze­gu mor­skie­go


Źródła:

Wiktionary

Hey

nazwa ze­spo­łu


Hey – pol­ski roc­ko­wy ze­spół mu­zycz­ny, za­ło­żo­ny w 1992 roku w Szcze­ci­nie. W 2017 za­wie­sił dzia­łal­ność i od tej pory wzna­wia ją tylko na rzecz spo­ra­dycz­nych kon­cer­tów. Jego obec­ny skład two­rzą: wo­ka­list­ka Ka­ta­rzy­na No­sow­ska, gi­ta­rzy­ści Mar­cin Ża­bie­ło­wicz i Paweł Kraw­czyk, per­ku­si­sta Ro­bert Li­gie­wicz, ba­si­sta Jacek Chrza­now­ski i kla­wi­szo­wiec Mar­cin Macuk.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heyah

marka te­le­fo­nii ko­mór­ko­wej w Pol­sce


Heyah – pol­ska marka usług te­le­fo­nii ko­mór­ko­wej ofe­ru­ją­cej usłu­gi w sy­ste­mie pre­pa­id, dzia­ła­ją­ca od 2004 roku; ope­ra­to­rem jest T-Mo­bi­le, do któ­rej na­le­ży także sieć T-Mo­bi­le Pol­ska.

Do 2009 roku Heyah ofe­ro­wa­ła je­dy­nie karty SIM, do­ła­do­wa­nia i usłu­gi, póź­niej uzu­peł­ni­ła ofer­tę o sprze­daż te­le­fo­nów ko­mór­ko­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Heyman

[czy­taj: hej­man] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hezbollah

czło­nek fa­na­tycz­nej or­ga­ni­za­cji ter­ro­ry­stycz­nej w niek­tó­rych kra­jach arab­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. li­bań­ska par­tia po­li­tycz­na mu­zuł­mań­skich szy­i­tów;


He­zbol­lah ( ‏حزب ﷲ‎, "Ḥizb Allāh", „par­tia Boga”) – li­bań­ska par­tia po­li­tycz­na ra­dy­kal­nych szy­i­tów, ut­wo­rzo­na w 1982. Od po­cząt­ku była wspie­ra­na i fi­nan­so­wa­na przez Iran, Syrię, a także przez do­ta­cje jej zwo­len­ni­ków. Or­ga­ni­za­cja sama sie­bie okre­śla jako „an­ty­im­pe­ria­li­stycz­na”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hezjod

jeden z naj­star­szych po­e­tów grec­kich


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) liter. grec­ki epik, obok Ho­me­ra naj­wy­bit­niej­szy poeta Gre­cji ar­cha­icz­nej;


Hez­jod ( Ἡσίοδος "Hēsíodos", łac. "He­sio­dus") z Be­o­cji – epik grec­ki z pier­wszej po­ło­wy VII wieku p.n.e.

Jego imię tłu­ma­czo­ne jest jako „ten, co wy­sy­ła pieśń”, co może świad­czyć, iż na­le­żał do grona aoj­dów. Jest naj­star­szym po Ho­me­rze poetą grec­kim i pier­wszym w hi­sto­rii li­te­ra­tu­ry au­to­rem, o któ­re­go życiu wia­do­mo dzię­ki wzmian­kom za­war­tym we włas­nej twór­czo­ści. Był też twór­cą trzech no­wych ga­tun­ków sta­ro­grec­kie­go eposu: kos­mo­go­nicz­ne­go, ge­ne­a­lo­gicz­ne­go i dy­dak­tycz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hezjodowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Hez­jo­da lub z nim zwią­za­ny


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do Hez­jo­da, bę­dą­cy jego włas­no­ścią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Hezychasta

mnich, wyz­naw­ca he­zy­chaz­mu, mi­stycz­ne­go nurtu w chrze­ści­jań­stwie


Źródła:

SJP.pl

Hezychastka

→ he­zy­cha­sta


Patrz:hezychasta

Źródła:

SJP.pl

Hezychastyczny

→ he­zy­chazm


Patrz:hezychazm

Źródła:

SJP.pl

Hezychazm

nurt mi­stycz­no-asce­tycz­ny w chrze­ści­jań­stwie wschod­nim


He­zy­chazm (‘ησυχασμóς, "he­sy­chas­mos"; od grec­kie­go ‘ησυχία, "hēsychía" – wy­ci­sze­nie: w te­o­lo­gii ro­zu­mia­ne jako „nie­przer­wa­na cześć i służ­ba Bogu”) – bi­zan­tyń­ski nurt mi­stycz­ny, który osią­gnął szczy­to­wy roz­wój i po­pu­lar­ność w wieku XIV. He­zy­cha­ści twier­dzi­li, że można od­na­leźć zjed­no­cze­nie z Bo­giem je­dy­nie po­przez Chry­stu­sa, prak­ty­ku­jąc cnoty i mod­lit­wę.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hezychia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. wy­wo­dzą­ca się ze śred­nio­wiecz­ne­go Bi­zan­cjum chrze­ści­jań­ska prak­ty­ka mod­li­tew­na opar­ta na sku­pie­niu i kon­tem­pla­cji w ciszy i spo­ko­ju, dla osią­gnię­cia oder­wa­nia od do­czes­no­ści i poś­wię­ce­nia się Bogu


Źródła:

Wiktionary

Hezytacja

daw­niej: wa­ha­nie się, nie­zde­cy­do­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Hełm

1. ochron­ne na­kry­cie głowy,
2. w ar­chi­tek­tu­rze: zwień­cze­nie wieży w for­mie stoż­ka po­kry­te da­chów­ka­mi lub bla­chą


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zwy­kle usz­tyw­nio­ne na­kry­cie głowy chro­nią­ce ją przed ura­za­mi;

 (1.2) ar­chit. obłe lub stoż­ko­we za­koń­cze­nie wieży;


Hełm – ro­dzaj uz­bro­je­nia ochron­ne­go osła­nia­ją­ce­go głowę. Znany i użyt­ko­wa­ny od sta­ro­żyt­no­ści po współ­czes­ność. Daw­niej sta­no­wią­cy ele­ment zbroi chro­nią­cy przed cio­sa­mi za­da­wa­ny­mi bro­nią białą (np. mie­czem, włócz­nią) lub przed po­ci­ska­mi broni ne­u­ro­ba­li­stycz­nej (np. łuku, kuszy). Współ­cze­śnie funk­cjo­nu­ją­cy jako stan­dar­do­wy ele­ment wy­po­sa­że­nia żoł­nie­rzy chro­nią­cy przed odłam­ka­mi i szrap­ne­la­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hełmce

owad o brą­zo­wym lub czar­nym owal­nym ciele, ży­ją­cy w sku­pi­skach ludz­kich; ka­ra­czan


Źródła:

SJP.pl

Hełmiasty

ma­ją­cy kształt hełmu


Źródła:

SJP.pl

Hełmiatka

ptak z ro­dzi­ny ka­czek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Netta ru­fi­na|ref=tak., śred­ni ptak wodny z upie­rze­niem głowy two­rzą­cym pu­szy­sty hełm;


Heł­miat­ka, kacz­ka heł­mia­sta ("Netta ru­fi­na") – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych (Ana­ti­dae). Za­miesz­ku­je Eu­raz­ję, izo­lo­wa­ne i nie­licz­ne po­pu­la­cje także pół­noc­ną Afry­kę. Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hełmiec

owad o brą­zo­wym lub czar­nym owal­nym ciele, ży­ją­cy w sku­pi­skach ludz­kich; ka­ra­czan


Źródła:

SJP.pl

Hełmik

ro­dzaj grzy­bów z rzędu łu­szczeń­cow­ców


Źródła:

SJP.pl

Hełmka

wodny bez­krę­go­wiec


Źródła:

SJP.pl

Hełmodziób

ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny wan­go­wa­tych


Heł­mo­dziób ("Eu­ry­ce­ros pre­vo­stii") – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny wan­go­wa­tych (Van­gi­dae); en­de­mit Ma­da­ga­ska­ru. Za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hełmofon

hełm z wmon­to­wa­ny­mi słu­chaw­ka­mi i mi­kro­fo­nem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. ochron­ne na­kry­cie głowy z wbu­do­wa­ny­mi la­ryn­go­fo­nem i słu­chaw­ka­mi, naj­czę­ściej no­szo­ne przez czoł­gi­stów i pi­lo­tów;


Heł­mo­fon – ochron­ne na­kry­cie głowy z wmon­to­wa­ny­mi słu­chaw­ka­mi oraz z la­ryn­go­fo­na­mi lub mi­kro­fo­nem, jed­no­cze­śnie umoż­li­wia­ją­ce łącz­ność ra­dio­wą lub te­le­fo­nicz­ną w wa­run­kach du­że­go ha­ła­su zew­nętrz­ne­go. Uży­wa­ny przez za­ło­gi sa­mo­lo­tów, czoł­gów itp..

W prze­ci­wień­stwie do hełmu – heł­mo­fon nie za­pew­nia ochro­ny przed odłam­ka­mi w bez­poś­red­niej walce. Jego za­da­niem jest za­pew­nie­nie ochro­ny przed ude­rze­nia­mi w wy­sta­ją­ce ele­men­ty wy­po­sa­że­nia wew­nątrz po­ja­zdu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Hełmogwanowate

o ce­chach heł­mog­wa­no­wa­tych (ro­dzi­na ja­szczu­rek)


Heł­mog­wa­no­wa­te (Co­ry­top­ha­ni­dae) – ro­dzi­na dra­pież­nych ja­szczu­rek z in­fra­rzę­du Igu­a­nia w obrę­bie rzędu łu­sko­no­śnych (Squ­a­ma­ta), po­wszech­nie zna­nych pod nazwą ba­zy­lisz­ków - od nazwy naj­licz­niej­sze­go w ga­tun­ki ro­dza­ju "Ba­si­li­scus". Wcze­śniej były za­li­cza­ne do ro­dzi­ny leg­wa­no­wa­tych (Igu­a­ni­dae). Ba­da­nia wy­ka­za­ły, że są bli­sko spo­krew­nio­ne z dłu­go­nog­wa­no­wa­ty­mi (Po­ly­chro­ti­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Hełmogwanowaty

o ce­chach heł­mog­wa­no­wa­tych (ro­dzi­na ja­szczu­rek)


Źródła:

SJP.pl

Hełmogłowik

heł­mo­gło­wik czar­ny, heł­mo­gło­wik biały - ga­tun­ki pta­ków z ro­dzi­ny go­rzy­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Hełmoróg

ptak z ro­dzi­ny dzio­bo­roż­ców


Źródła:

SJP.pl

Hełmowy

przy­miot­nik od: hełm


Źródła:

SJP.pl

Hełmówka

ro­dzaj grzy­bów z rzędu pie­czar­kow­ców


Źródła:

SJP.pl

Heńkowie

zdrob­nie­nie od: Hen­ryk (imię mę­skie)


Źródła:

SJP.pl

Heńkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Heńka lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl