Fi

1. wyraz oz­na­cza­ją­cy lek­ce­wa­że­nie;
2. wyraz oz­na­cza­ją­cy po­dziw, zwy­kle pow­tó­rzo­ny;
3. jedna z liter al­fa­be­tu grec­kie­go; phi


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nazwa dwu­dzie­stej pier­wszej li­te­ry al­fa­be­tu grec­kie­go, φ;

 (1.2) pot. techn. śred­ni­ca ja­kie­goś przed­mio­tu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fia

skrót od: Fédération In­ter­na­tio­na­le de l'Au­to­mo­bi­le, Mię­dzy­na­ro­do­wa Fe­de­ra­cja Sa­mo­cho­do­wa, zrze­sza­ją­ca fe­de­ra­cje róż­nych kra­jów, or­ga­ni­zu­ją­ca wy­ści­gi sa­mo­cho­do­we


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fiacik

zdrob­nie­nie od: Fiat (sa­mo­chód marki Fiat)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. mot. pie­szczot­li­wie o sa­mo­cho­dzie marki Fiat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fiacisko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mot. zgrub. od fiat


Źródła:

Wiktionary

Fiakier

w gwa­rze kra­kow­skiej: do­roż­karz; dryn­dziarz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. do­roż­karz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) daw. do­roż­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fiakierski

→ fia­kier; dryn­dziar­ski, do­roż­kar­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy fia­kie­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fiakierstwo

re­gio­nal­nie: do­roż­kar­stwo


Źródła:

SJP.pl

Fiala

1. mała, smu­kła wie­życz­ka, ele­ment de­ko­ra­cyj­ny ar­chi­tek­tu­ry go­tyc­kiej; pi­na­kiel
2. na­czy­nie w kształ­cie płyt­kiej czary


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­roż. grec­ki od­po­wied­nik rzym­skiej pa­te­ry

 (1.2) ar­chit. ina­czej → pi­na­kiel


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fialocyst

część apa­ra­tu ssą­ce­go u spe­cy­ficz­nej gro­ma­dy orzę­sków, za­wie­ra­ją­ca sub­stan­cję roz­pu­szcza­ją­cą osło­nę ofiar


Źródła:

SJP.pl

Fianchetto

w sza­chach: usta­wie­nie gońca na dłu­giej prze­kąt­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szach. ma­newr po­le­ga­ją­cy na usta­wie­niu gońca na po­lach b2, g2, b7 lub g7 w celu za­ję­cia jed­nej z dłu­gich prze­kąt­nych;


W tym ar­ty­ku­le użyto no­ta­cji al­ge­bra­icz­nej w celu opi­sa­nia sza­cho­wych po­su­nięć.

Fian­chet­to (wy­mo­wa wło­ska, spol­szczo­na wy­mo­wa) – ma­newr w ot­war­ciu sza­cho­wym po­le­ga­ją­cy na usta­wie­niu gońca na jed­nym z pól b2, g2, b7 lub g7, po wcze­śniej­szym prze­su­nię­ciu od­po­wied­nie­go piona o jedno lub dwa pola.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fianchettować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) szach. wy­ko­ny­wać fian­chet­to


Źródła:

Wiktionary

Fiasko

przed­sięw­zię­cie za­koń­czo­ne nie­po­wo­dze­niem, nie­u­da­nie się cze­goś; krach, klapa, klops


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nie­u­da­nie się ja­kiejś spra­wy, nie­po­wo­dze­nie się cze­goś


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fiat

ła­ciń­ski prze­kład he­braj­skie­go: amen; "niech się sta­nie!"


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mot. sa­mo­chód marki Fiat

 (1.2) środ. kolej. lo­ko­mo­ty­wa spa­li­no­wa serii SP45 i SU45


FIAT – wło­skie przed­się­bior­stwo zaj­mu­ją­ce się pro­duk­cją sa­mo­cho­dów oso­bo­wych, spor­to­wych, do­staw­czych i raj­do­wych z sie­dzi­bą w Tu­ry­nie. Zo­sta­ło za­ło­żo­ne 11 lipca 1899 roku przez Gio­van­nie­go Agnel­le­go pod sta­no­wią­cą roz­wi­nię­cie akro­ni­mu "FIAT" nazwą Fab­bri­ca Ita­lia­na Au­to­mo­bi­li To­ri­no (pol. „Wło­ska Fa­bry­ka Sa­mo­cho­dów w Tu­ry­nie”). Obec­nie przed­się­bior­stwo wcho­dzi w skład mię­dzy­na­ro­do­we­go kon­cer­nu Stel­lan­tis.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fiatowski

przy­miot­nik od: Fiat


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) mot. zwią­za­ny z Fia­tem, do­ty­czą­cy Fiata


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fiałkowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fiba

(skrót od: Fédération In­ter­na­tio­na­le de Ba­sket­ball) Mię­dzy­na­ro­do­wa Fe­de­ra­cja Ko­szy­ków­ki, or­ga­ni­za­cja zrze­sza­ją­ca na­ro­do­we związ­ki ko­szy­kar­skie, re­gu­lu­ją­ca prze­pi­sy do­ty­czą­ce roz­gry­wek, sprzę­tu itp.


Źródła:

SJP.pl

Fibak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Fiberoskop

apa­rat za­o­pa­trzo­ny w kabel świa­tło­wo­do­wy, sto­so­wa­ny w me­dy­cy­nie do be­zo­pe­ra­cyj­ne­go prze­pro­wa­dza­nia badań w nie­do­stęp­nym dla oka wnę­trzu or­ga­niz­mu ludz­kie­go


Fi­be­ro­skop – apa­rat słu­żą­cy do oglą­da­nia trud­no do­stęp­nych miejsc. Fi­be­ro­skop zbu­do­wa­ny jest z półsz­tyw­ne­go kabla świa­tło­wo­do­we­go oraz źró­dła świa­tła. Naj­czę­ściej koń­ców­ka fi­be­ro­sko­pu daje moż­li­wość kon­tro­lo­wa­nej ar­ty­ku­la­cji w wielu pła­szczyz­nach, co poz­wa­la na skie­ro­wa­nie fi­be­ro­sko­pu w po­żą­da­nym kie­run­ku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fiberoskopia

ba­da­nie poz­wa­la­ją­ce obej­rzeć jamę no­so­wo-gar­dło­wą


Źródła:

SJP.pl

Fibicjusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Źródła:

Wiktionary

Fibik

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny ty­ran­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Fibonacci

[czy­taj: fi­bo­na­czi] naz­wi­sko wło­skie, np. Le­o­nar­do Fi­bo­nac­ci (1175 - 1250), wło­ski ma­te­ma­tyk, twór­ca pod­staw aryt­me­ty­ki i al­ge­bry; Le­o­nar­do z Pizy


Fi­bo­nac­ci, Le­o­nar­do z Pizy (ur. ok. 1175 w Pizie, zm. 1250), znany jako Le­o­nar­do Fi­bo­nac­ci, Fi­lius Bo­nac­ci (syn Bo­nac­cie­go), Le­o­nar­do Pi­sa­no (z Pizy) – wło­ski ma­te­ma­tyk.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fibonagram

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. utwór li­te­rac­ki, na­pi­sa­ny tak, aby ko­lej­ne wier­sze po­sia­da­ły licz­bę liter lub wy­ra­zów równą ko­lej­nym licz­bom ciągu Fi­bo­nac­cie­go


Źródła:

Wiktionary

Fibr

fibra;
1. ro­dzaj sztucz­nej skóry;
2. włó­kno mię­śnio­we, nerw


Źródła:

SJP.pl

Fibra

fibr;
1. włó­kno mię­śnio­we, nerw;
2. ro­dzaj sztucz­nej skóry


Fibra – ro­dzaj sztucz­nej skóry, która jest otrzy­my­wa­na przez spra­so­wa­nie pa­pie­ru ba­weł­nia­ne­go bądź ce­lu­lo­zy, na­sy­co­ne­go chlor­kiem cynku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fibroblast

ko­mór­ka tkan­ki łącz­nej wyt­wa­rza­ją­ca sub­stan­cję mię­dzy­ko­mór­ko­wą oraz włó­kna


Fi­bro­bla­sty – ko­mór­ki zwie­rzę­ce wy­wo­dzą­ce się z me­zo­der­my, bę­dą­ce naj­licz­niej­szy­mi ko­mór­ka­mi tkan­ki łącz­nej wła­ści­wej. Po­sia­da­ją jedno okrą­głe lub owal­ne jądro ko­mór­ko­we, prze­waż­nie z wy­raź­nym ją­der­kiem. Ak­tyw­ne fi­bro­bla­sty mogą być roz­poz­na­ne dzię­ki szorst­kie­mu re­ti­ku­lum ko­mór­ko­we­mu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fibroblastyczny

→ fi­bro­blast


Patrz:fibroblast

Źródła:

SJP.pl

Fibrocyt

ko­mór­ka pow­sta­ła z fi­bro­bla­stu


Fi­bro­cyt – ko­mór­ka tkan­ki łącz­nej wy­stę­pu­ją­ca jako zre­du­ko­wa­na forma fi­bro­bla­stu o mniej­szej spraw­no­ści me­ta­bo­licz­nej. Fi­bro­cy­ty mają wy­dłu­żo­ne jądra ko­mór­ko­we ze zbitą chro­ma­ty­ną oraz kwa­so­chłon­ną cy­to­plaz­mę. Po­dob­nie jak fi­bro­bla­sty, są to ko­mór­ki osia­dłe, lecz ma­ją­ce zdol­ność ruchu. Fi­bro­cy­ty bu­du­ją ścię­gna, gdzie uło­żo­ne jeden za dru­gim two­rzą sze­re­gi Ran­vie­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fibroferryt

trwa­ły mi­ne­rał wie­trze­nio­wy pow­sta­ją­cy w wa­run­kach więk­szej wil­got­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Fibroina

biał­ko wcho­dzą­ce w skład jed­wa­biu na­tu­ral­ne­go


Fi­bro­i­na – biał­ko z grupy bia­łek fi­bry­lar­nych. Sta­no­wi głów­ny skład­nik bu­dul­co­wy na­tu­ral­nych włó­kien jed­wa­biu oraz pa­ję­czy­ny (dru­gim skład­ni­kiem jest se­ry­cy­na – klej jed­wab­ny). Fi­bro­i­nę two­rzą łań­cu­chy zbu­do­wa­ne w prze­wa­ża­ją­cej czę­ści z pow­ta­rza­ją­cej się sek­wen­cji ami­nok­wa­sów jak: (Gly-Ser-Gly-Ala-Gly-Ala)"n". Fi­bro­i­na ma dru­go­rzę­do­wą struk­tu­rę war­stwo­wą zbu­do­wa­ną z an­ty­rów­no­le­głych warstw beta har­mo­nij­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fibroinowy

zwią­za­ny z fi­bro­i­ną


Źródła:

SJP.pl

Fibrolit

1. mi­ne­rał krze­mo­wy, pil­śnio­we sku­pie­nie si­li­ma­ni­tu
2. pra­so­wa­ne płyty ze skle­jo­nych wió­rów drzew­nych


Źródła:

SJP.pl

Fibroma

no­wot­wór nie­zło­śli­wy roz­wi­ja­ją­cy się z tkan­ki łącz­nej włó­kni­stej; włó­kniak


Źródła:

SJP.pl

Fibromatoza

ro­dzaj miej­sco­wo agre­syw­ne­go no­wot­wo­ru tka­nek mięk­kich


Fi­bro­ma­to­za (ina­czej des­mo­id, guz des­mo­i­dal­ny, włó­knia­ko­wa­tość) – no­wot­wór na­le­żą­cy do grupy roz­ro­stów tkan­ki włó­kni­stej. Ce­chu­je go brak moż­li­wo­ści da­wa­nia prze­rzu­tów od­le­głych, lecz wy­ka­zu­je miej­sco­wą zło­śli­wość – agre­syw­ne na­cie­ka­nie ota­cza­ją­cych tka­nek – i dużą skłon­ność do na­wro­tów po miej­sco­wej re­sek­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fibromialgia

cho­ro­ba cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się upor­czy­wy­mi bó­la­mi mię­śnio­wo-sta­wo­wy­mi oraz wy­stę­po­wa­niem cha­rak­te­ry­stycz­nych punk­tów wraż­li­wych na ucisk; ten­do­mio­pa­tia, re­u­ma­tyzm tka­nek mięk­kich


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. przew­le­kła, nie­za­pal­na cho­ro­ba re­u­ma­tycz­na tka­nek mięk­kich cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się roz­le­głym bólem;


Fi­bro­mial­gia (ang. "fi­bro­my­al­gia", "fi­bro­my­al­gia syn­dro­me", FMS) – przew­le­kły ze­spół cho­ro­bo­wy cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się uo­gól­nio­nym bólem, któ­re­mu czę­sto to­wa­rzy­szą zmę­cze­nie, za­bu­rze­nia snu, w tym sen nie­przy­no­szą­cy wy­po­czyn­ku, oraz za­bu­rze­nia funk­cji poz­naw­czych. Mogą wy­stę­po­wać rów­nież sztyw­ność, bóle głowy, za­bu­rze­nia na­stro­ju i inne ob­ja­wy so­ma­tycz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fibromyoma

nie­zło­śli­wy no­wot­wór z tkan­ki mię­śnio­wej i łącz­nej


Źródła:

SJP.pl

Fibrowy

wy­ko­na­ny z fibry


Źródła:

SJP.pl

Fibryl

włó­kien­ko


Źródła:

SJP.pl

Fibryla

pę­czek włó­kie­nek biał­ko­wych znaj­du­ją­cych się w ko­mór­ce mię­śnio­wej lub ner­wo­wej


Źródła:

SJP.pl

Fibrylarny

→ fi­bry­la, → fi­bryl; fi­bry­lo­wy


Źródła:

SJP.pl

Fibrylowy

→ fi­bry­la, → fi­bryl; fi­bry­lar­ny


Źródła:

SJP.pl

Fibryna

nie­roz­pu­szczal­na sub­stan­cja biał­ko­wa pow­sta­ją­ca pod­czas krzep­nię­cia krwi; włó­knik


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. fizj. biał­ko fi­bry­lar­ne, które pełni funk­cje pod­po­ro­we w pro­ce­sie krzep­nię­cia


Fi­bry­na, włó­knik – pro­ste biał­ko fi­bry­lar­ne, wy­trą­ca­ją­ce się z oso­cza krwi pod­czas pro­ce­su jej krzep­nię­cia. Two­rzy rusz­to­wa­nie skrze­pu. Pow­sta­je z fi­bry­no­ge­nu w wy­ni­ku dzia­ła­nia trom­bi­ny.

Szcze­gól­na rola fi­bry­ny w krzep­nię­ciu krwi.

Krzep­nię­cie krwi za­po­cząt­ko­wu­je uwol­nie­nie z obu­mar­łej tkan­ki trom­bo­pla­sty­ny, li­po­pro­te­i­du, który re­a­gu­je z jo­na­mi wap­nio­wy­mi, czyn­ni­kiem płyt­ko­wym 3 i kilku biał­ka­mi oso­cza (pro­ak­ce­le­ry­ną i pro­kon­wer­ty­ną) i wyt­wa­rza pro­trom­bi­na­zę, enzym ka­ta­li­zu­ją­cy pier­wszy etap krzep­nię­cia krwi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fibrynogen

biał­ko oso­cza o struk­tu­rze włó­kien­ko­wej bio­rą­ce udział w pro­ce­sie krzep­nię­cia krwi prze­cho­dząc w fi­bry­nę (włó­knik) pod wpły­wem dzia­ła­nia en­zy­mu trom­bi­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. biał­ko oso­cza krwi wyt­wa­rza­ne w wą­tro­bie, bio­rą­ce udział w koń­co­wej fazie pro­ce­su krzep­nię­cia;


Fi­bry­no­gen ("I czyn­nik krzep­nię­cia") – biał­ko oso­cza krwi wyt­wa­rza­ne w wą­tro­bie, bio­rą­ce udział w koń­co­wej fazie pro­ce­su krzep­nię­cia i przeksz­tał­ca­ne w biał­ko fi­bry­lar­ne – fi­bry­nę (włó­knik), współt­wo­rzą­cą skrzep krwi. Fi­bry­no­gen łą­cząc się z re­cep­to­ra­mi GpIIb/IIIa po­wo­du­je agre­ga­cję ak­ty­wo­wa­nych trom­bo­cy­tów. Jest za­li­cza­ny do bia­łek ostrej fazy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fibrynogeneza

pow­sta­wa­nie włó­kni­ka (fi­bry­ny) w pro­ce­sie krzep­nię­cia krwi


Źródła:

SJP.pl

Fibrynolityczny

do­ty­czą­cy fi­bry­no­li­zy


Źródła:

SJP.pl

Fibrynoliza

roz­pu­szcza­nie się włó­kni­ka w rozt­wo­rach sol­nych lub al­ka­licz­nych, zwła­szcza w przy­pad­kach skrze­pu we krwi i za­krze­pów


 "Główn: He­mo­sta­za."

Fi­bry­no­li­za – fiz­jo­lo­gicz­ny pro­ces roz­kła­du za­krze­pu, bę­dą­cy czę­ścią he­mo­sta­zy. Po­dob­nie, jak pro­ces krzep­nię­cia krwi, za­cho­dzi w spo­sób ka­ska­do­wy. Klu­czo­wym dla fi­bry­no­li­zy en­zy­mem jest plaz­mi­na pow­sta­ją­ca z plaz­mi­no­ge­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fibrynolizyna

enzym ma­ją­cy zdol­ność roz­pu­szcza­nia fi­bry­ny, sto­so­wa­ny w le­cze­niu za­wa­łów i za­krze­pów, także miej­sco­wo w celu przyś­pie­sze­nia wes­sa­nia się krwia­ków


Źródła:

SJP.pl

Fibrynowy

zwią­za­ny z fi­bry­ną


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z fi­bry­ną, do­ty­czą­cy fi­bry­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fibula

1. ozdob­na za­pin­ka z brązu, słu­żą­ca daw­niej do spi­na­nia szat;
2. w ana­to­mii: kość strzał­ko­wa, jedna z dwóch kości go­le­nio­wych; strzał­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­che­ol. ozdob­na, me­ta­lo­wa za­pin­ka do spi­na­nia odzie­ży uży­wa­na od epoki brązu do śred­nio­wie­cza;


Fi­bu­la – ozdob­na, me­ta­lo­wa za­pin­ka do spi­na­nia szat, funk­cją i kształ­tem zbli­żo­na do współ­czes­nej agraf­ki, uży­wa­na w Eu­ro­pie od póź­nej epoki brązu (około 1500 p.n.e.) aż do śred­nio­wie­cza i za­stę­pu­ją­ca gu­zi­ki. W przesz­ło­ści nazwą tą nie­wła­ści­wie obej­mo­wa­no rów­nież wszyst­kie bro­sze, za­pię­cia i sprzącz­ki do pa­sków, za­pin­ki do wło­sów itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fic

naz­wi­sko, m.in. Ata­na­zy Urban Fic (1901-1943) - pol­ski ar­che­o­log, bi­bli­sta, do­mi­ni­ka­nin, te­o­log ka­to­lic­ki


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ficek

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fichte

naz­wi­sko nie­miec­kie, m.in. Jo­hann Gott­lieb Fich­te (1762-1814), nie­miec­ki fi­lo­zof, kon­ty­nu­a­tor myśli I. Kanta


Źródła:

SJP.pl

Fichteanizm

sy­stem fi­lo­zo­ficz­ny Jo­han­na Gott­lie­ba Fich­te­go


Źródła:

SJP.pl

Ficowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Ficyna

enzym ro­ślin­ny otrzy­my­wa­ny z mlecz­ka figi


Fi­cy­na jest nie­spe­cy­ficz­nym en­zy­mem ro­ślin­nym po­cho­dzą­cym z la­tek­su fi­gow­ców. Na­le­ży do ro­dzi­ny pro­te­az zna­nych jako pro­te­a­zy cy­ste­i­no­we, do któ­rych na­le­ży także pa­pa­i­na, która po­cho­dzi z la­tek­su papai, bro­me­li­na (bro­me­la­i­na) wy­stę­pu­ją­ca w świe­żych ana­na­sach, a także kal­pa­i­na, ka­spa­zy i chy­mo­pa­pa­i­na. Masa mo­lo­wa fi­cy­ny wy­no­si około 25 000 u. Enzym jest efek­tyw­ny w za­kre­sie pH = 4-9,5, z op­ti­mum wy­no­szą­cym pH = 6,5.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fide

skrót od: Fédération In­ter­na­tio­na­le des Échecs - Mię­dzy­na­ro­do­wa Fe­de­ra­cja Sza­cho­wa


Źródła:

SJP.pl

Fidecki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Fideikomis

sy­stem dzie­dzi­cze­nia wiel­kiej włas­no­ści, po­le­ga­ją­cy na przej­ściu ma­jąt­ku ty­tu­łem spad­ku na naj­star­sze­go syna dzie­dzi­ca bez prawa sprze­da­ży, za­sta­wu itp., ma­ją­cy na celu utrzy­ma­nie ma­jąt­ku w ca­ło­ści w ro­dzie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fideikomisariusz

osoba dzie­dzi­czą­ca ma­ją­tek na za­sa­dzie fi­de­i­ko­mi­su


Źródła:

SJP.pl

Fideista

wyz­naw­ca fi­de­iz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik fi­de­iz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fideistka

→ fi­de­i­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka fi­de­iz­mu


Patrz:fideista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fideistyczny

wy­wo­dzą­cy się z fi­de­iz­mu, do­ty­czą­cy fi­de­iz­mu


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od fi­de­izm


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fideizm

wiara, dok­try­na opar­ta na wie­rze, a nie na poz­na­niu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. teol. po­gląd gło­szą­cy pry­mat wiary i ob­ja­wie­nia nad poz­na­niem ro­zu­mo­wym;


Fi­de­izm (od fides „wiara”) – po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny i te­o­lo­gicz­ny gło­szą­cy pry­mat wiary nad poz­na­niem ro­zu­mo­wym i te­o­ria­mi na­u­ko­wy­mi. We­dług fi­de­i­sty poz­na­nie re­li­gij­ne w po­sta­ci ob­ja­wie­nia wy­prze­dza poz­na­nie ro­zu­mo­we, a je­dy­nym źró­dłem wie­dzy w kwe­stiach wiary i etyki może być je­dy­nie stała tra­dy­cja ludz­ko­ści opar­ta osta­tecz­nie na pier­wot­nym Bożym Ob­ja­wie­niu. Jest to więc an­ty­ra­cjo­na­lizm lub ir­ra­cjo­na­lizm, bo przyj­mu­je się ist­nie­nie prawd nie­do­stęp­nych poz­na­niu ro­zu­mo­we­mu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fidel

in­stru­ment smycz­ko­wy z sze­ścio­ma stru­na­mi; fi­de­la


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. dawny in­stru­ment smycz­ko­wy z grupy chor­do­fo­nów;


Fidel – śred­nio­wiecz­ny in­stru­ment mu­zycz­ny z ro­dzi­ny skrzy­piec.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fidela

in­stru­ment smycz­ko­wy z sze­ścio­ma stru­na­mi; fidel


Źródła:

SJP.pl

Fidelia

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Fideliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Fi­de­lii lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Fidelis

daw­niej: po­wier­nik, za­usz­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;


Fi­de­lis – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od fi­de­lis – „wier­ny, pewny”. []. Współ­czes­ną jego formą w ję­zy­ku hisz­pań­skim jest Fidel.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fidelisostwo

Fi­de­lis z mał­żon­ką; Fi­de­li­so­wie


Źródła:

SJP.pl

Fidelisowie

Fi­de­lis z mał­żon­ką; Fi­de­li­so­stwo


Źródła:

SJP.pl

Fidelisowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Fi­de­li­sa lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Fidelizm

ustrój po­li­tycz­ny na Kubie (wpro­wa­dzo­ny przez Fi­de­la Ca­stro)


Fi­de­lizm (rów­nież "ca­stro­izm" i "ca­stryzm") – forma so­cja­liz­mu pa­nu­ją­ce­go na Kubie, rzą­dzo­nej przez Fi­de­la Ca­stro.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fidelka

ro­dzaj czap­ki z dasz­kiem; pa­tro­lów­ka


Źródła:

SJP.pl

Fidelus

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Fider

linia prze­no­szą­ca drga­nia elek­trycz­ne o bar­dzo wy­so­kiej czę­stot­li­wo­ści do od­bior­ni­ka; za­si­lacz


Fider – fi­zycz­ne oka­blo­wa­nie prze­no­szą­ce sy­gnał ra­dio­wy z na­daj­ni­ka do an­te­ny lub z an­te­ny do od­bior­ni­ka, na­zy­wa­ne też linią trans­mi­syj­ną.

Pod­czas pra­wi­dło­we­go dzia­ła­nia, w ide­al­nych wa­run­kach, fider po­wi­nien sku­tecz­nie prze­no­sić wszyst­kie fale ra­dio­we bez ja­kich­kol­wiek strat sy­gna­łu, bez pro­mie­nio­wa­nia i po­chła­nia­nia ener­gii. Uży­wa­ne są trzy ro­dza­je fi­de­rów: kon­cen­trycz­ne, sy­me­trycz­ne (w tym tak zwane dra­bin­ki) oraz fa­lo­wo­dy (przy czę­stot­li­wo­ściach po­wy­żej 2 GHz).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fidera

ro­dzaj szybu w lu­kach zbo­żow­ców; umoż­li­wia rów­no­mier­ne na­peł­nia­nie ła­dow­ni na stat­ku


Źródła:

SJP.pl

Fides

z ła­ci­ny: wiara


Fides – w mi­to­lo­gii rzym­skiej uo­so­bie­nie (per­so­ni­fi­ka­cja) przy­rze­cze­nia i wier­no­ści.

Przed­sta­wia­no ją jako star­szą od Jo­wi­sza si­wo­wło­są ko­bie­tę, co miało sym­bo­li­zo­wać pry­mat łą­czo­ne­go z nią ładu spo­łecz­ne­go i po­li­tycz­ne­go w życiu pu­blicz­nym. Świą­ty­nię na Pa­la­ty­nie miała wznieść ku jej czci już wnucz­ka Ene­a­sza – Rome. Ofia­ry skła­da­no jej prawą ręką owi­nię­tą bia­łym płót­nem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fidesz

wę­gier­ski skrót nazwy: Zwią­zek Mło­dych De­mo­kra­tów - wę­gier­ska par­tia po­li­tycz­na za­ło­żo­na w 1988 roku


Fi­desz – Ma­gy­ar Polgári Szövetség ("Fi­desz" – Wę­gier­ski Zwią­zek Oby­wa­tel­ski, wym.), daw­nej "Fi­desz – Ma­gy­ar Polgári Párt" ("Fi­desz" – Wę­gier­ska Par­tia Oby­wa­tel­ska) – pier­wot­nie li­be­ral­na, obec­nie na­ro­do­wa, kon­ser­wa­tyw­na i eu­ro­scep­tycz­na par­tia po­li­tycz­na dzia­ła­ją­ca na Wę­grzech, rzą­dzą­ca w la­tach 1998–2002 i 2010–2026.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fidiasz

(gr. Phe­i­dias) (ok. 490-420 p.n.e.), syn Char­mi­de­sa z Aten, wg opi­nii sta­ro­żyt­nych naj­więk­szy rzeź­biarz grec­ki


Fi­diasz ( Φειδίας "Phe­i­dias", ok. 490 p.n.e. – ok. 430 p.n.e.) – rzeź­biarz grec­ki, uwa­ża­ny za naj­wy­bit­niej­sze­go przed­sta­wi­cie­la grec­kiej rzeź­by sta­ro­żyt­nej okre­su kla­sycz­ne­go. Syn Char­mi­de­sa z Aten, uczeń Ha­ge­la­de­sa z Aten i He­gia­sa z Argos. Przy­ja­ciel i do­rad­ca Pe­ry­kle­sa. Kie­ro­wał pra­ca­mi rzeź­biar­ski­mi na Akro­po­lu ateń­skim (447 p.n.e. – 438 p.n.e.); póź­niej w la­tach (437 p.n.e. – 432 p.n.e.) dzia­łał w Olim­pii. Wy­warł de­cy­du­ją­cy wpływ na roz­wój grec­kiej rzeź­by mo­nu­men­tal­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fidiaszowski

taki jak u Fi­dia­sza, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Fi­dia­sza; fi­dia­szo­wy


Źródła:

SJP.pl

Fidiaszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Fi­dia­sza lub z nim zwią­za­ny; Fi­dia­szow­ski


Źródła:

SJP.pl

Fidrygasy

fi­dry­gał­ki;
1. rze­czy błahe, nie­waż­ne, drob­nost­ki, głup­stwa;
2. ozdo­by zbęd­ne lub do­bra­ne bez smaku


Źródła:

SJP.pl

Fidrygałki

fi­dry­ga­sy;
1. rze­czy błahe, nie­waż­ne, drob­nost­ki, głup­stwa;
2. ozdo­by zbęd­ne lub do­bra­ne bez smaku


Źródła:

SJP.pl

Fiducjarny

1. po­zba­wio­ny war­to­ści hand­lo­wej; nie­peł­no­war­to­ścio­wy;
2. nie­sa­mo­dziel­ny; po­wier­ni­czy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekon. po­zba­wio­ny sa­mo­dziel­nej war­to­ści, nie ma­ją­cy opar­cia w do­brach ma­te­rial­nych

 (1.2) praw. po­wier­ni­czy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fidura

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Fidusiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Fidybus

prze­sta­rza­le: cien­kie dre­wien­ko lub zwi­tek pa­pie­ru do za­pa­la­nia fajki, pa­pie­ro­sa, cy­ga­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. po­dłuż­ny zwi­tek pa­pie­ru albo cien­kie dre­wien­ko słu­żą­ce do za­pa­la­nia fajki, pa­pie­ro­sa lub cy­ga­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fidyk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Fidżi

język na­le­żą­cy do grupy ję­zy­ków au­stro­ne­zyj­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. wy­spiar­skie pań­stwo na Oce­a­nie Spo­koj­nym;

 (1.2) geogr. ar­chi­pe­lag, na któ­rym leży Fidżi (1.1)


Fidżi, Re­pu­bli­ka Fidżi – pań­stwo wy­spiar­skie, po­ło­żo­ne w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści Oce­a­nu Spo­koj­ne­go na wschód od Va­nu­a­tu, za­chód od Tonga i po­łud­nie od Tu­va­lu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fidżyjczyk

oby­wa­tel Fidżi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Fidżi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fidżyjka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny papug wschod­nich


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Fidżi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fidżyjski

przy­miot­nik od: Fidżi (morze lub pań­stwo)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Fidżi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język urzę­do­wy Fidżi,


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fidżyjskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem fi­dżyj­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem fi­dżyj­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku fi­dżyj­skim


Źródła:

Wiktionary

Fiedin

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Fiedler

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Fiedor

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Fiedorczuk

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fiedorowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Fiedoruk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Field

pła­sko­wyż pow­sta­ły na sku­tek dzia­łal­no­ści lą­do­lo­du, wy­stę­pu­ją­cy głów­nie w Nor­we­gii


Field – roz­le­gły pła­sko­wyż, pow­sta­ły w wy­ni­ku trwa­ją­cych setki mi­lio­nów lat pro­ce­sów de­nu­da­cyj­nych, które zni­szczy­ły pier­wot­ną rzeź­bę i zrów­na­ły po­wierzch­nię te­re­nu. Na po­wierzch­ni zrów­na­nia roz­wi­nę­ła się cza­sza lo­dow­ca typu nor­we­skie­go. Fiel­dy opa­da­ją stro­mo do fior­dów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fielding

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Fieldowy

→ field


Patrz:field

Źródła:

SJP.pl

Fieldwork

[czy­taj: fil­dłerk] ba­da­nie rynku kon­su­men­tów po­przez wy­wia­dy, roz­mo­wy


Źródła:

SJP.pl

Fierek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Fiero

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: dum­nie, wy­nio­śle


Źródła:

SJP.pl

Fiesolanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Fie­so­le


Źródła:

Wiktionary

Fiesolczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Fie­so­le


Źródła:

Wiktionary

Fiesole

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Wło­szech, w pro­win­cji Flo­ren­cja;


Fie­so­le – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie To­ska­nia, w pro­win­cji Flo­ren­cja.

W roku 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ły 14 142 osoby (336,7 os./km²).

Mia­stecz­ko leży w od­le­gło­ści ok. 8 km od Flo­ren­cji na ma­low­ni­czych wzgó­rzach, z któ­rych roz­cią­ga się widok na Flo­ren­cję i do­mi­nu­ją­cą w jej pa­no­ra­mie ka­te­drę Santa Maria del Fiore.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Fiesolski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Fie­so­le, do­ty­czą­cy Fie­so­le


Źródła:

Wiktionary

Fiesta

1. w Hisz­pa­nii i w kra­jach la­ty­no­a­me­ry­kań­skich:
a) za­ba­wa, świę­to lu­do­we;
b) uro­czy­stość re­li­gij­na ku czci świę­tych chrze­ści­jań­skich, z pro­ce­sja­mi i tań­ca­mi;
2. w Hisz­pa­nii: walka byków


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fiełom

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kośc. wierzch­nia szata li­tur­gicz­na pre­zbi­te­ra pra­wo­sław­ne­go, bez rę­ka­wów, z ot­wo­rem na głowę


Źródła:

Wiktionary

Fifa

[czy­taj: fifa] (skrót od: Fédération In­ter­na­tio­na­le de Fo­ot­ball As­so­cia­tion - Mię­dzy­na­ro­do­wa Fe­de­ra­cja Związ­ków Pił­kar­skich) mię­dzy­na­ro­do­wa or­ga­ni­za­cja zrze­sza­ją­ca na­ro­do­we fe­de­ra­cje pił­kar­skie, zaj­mu­ją­ca się m.in. or­ga­ni­za­cją naj­więk­szych im­prez pił­kar­skich; Fifa


skró­to­wiec

 (1.1) = franc. Fédération In­ter­na­tio­na­le de Fo­ot­ball As­so­cia­tion → sport. Mię­dzy­na­ro­do­wa Fe­de­ra­cja Piłki Noż­nej;


FIFA (Mię­dzy­na­ro­do­wa Fe­de­ra­cja Piłki Noż­nej, skrót od fr. "Fédération In­ter­na­tio­na­le de Fo­ot­ball As­so­cia­tion") – mię­dzy­na­ro­do­wa or­ga­ni­za­cja po­za­rzą­do­wa, zrze­sza­ją­ca 211 na­ro­do­wych fe­de­ra­cji piłki noż­nej: 185 państw, 3 pań­stwa nie­uz­na­wa­ne, 9 au­to­no­mii i 14 te­ry­to­riów za­leż­nych (we­dług stanu na 13 maja 2016). Oprócz re­pre­zen­ta­cji w piłce noż­nej męż­czyzn ist­nie­je je­szcze 178 re­pre­zen­ta­cji w piłce noż­nej ko­biet.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fifaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od fifak


Źródła:

Wiktionary

Fifak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Sie­radz­kie,Cie­sza­nów,Orze­sze,Łań­cut,Tar­nów,Brze­sko,Dą­bro­wa Tar­now­ska,Ma­zu­ry,Olsz­tyn. reg-pl|Lwów. czło­wiek spryt­ny i dow­cip­ny, cwa­niak

 (1.2) gw-pl|Kros­no,Choj­na. łobuz, urwis

 (1.5) gw-pl|Kros­no. czło­wiek dziw­nie ubie­ra­ją­cy się, no­szą­cy dziw­ne stro­je


Źródła:

Wiktionary

Fifka

rurka do pa­le­nia pa­pie­ro­sów; cy­gar­nicz­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. lufka do pa­pie­ro­sów

 (1.2) reg. pozn. źle za­pa­rzo­na, słaba her­ba­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fifny

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. zgrab­ny, szy­kow­ny

 (1.2) gw-pl|Poz­nań. zręcz­ny


Źródła:

Wiktionary

Fifo

First In First Out - ro­dzaj struk­tu­ry da­nych cha­rak­te­ry­zu­ją­cej się tym, że dane muszą być po­bie­ra­ne w ta­kiej samej ko­lej­no­ści, w ja­kiej zo­sta­ły do­star­czo­ne


Źródła:

SJP.pl

Fifol

po­tocz­nie: czło­nek męski; siu­siak, kuśka


Źródła:

SJP.pl

Fifraczek

gwa­ro­wo: penis


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bia­ły­stok. ża­kiet


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fifrak

ro­dzaj okry­cia wierzch­nie­go


Źródła:

SJP.pl

Fifty-Fifty

[czy­taj: [fifti fifti] po­tocz­nie: po po­ło­wie; pół na pół


przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) pot. po równo na dwie osoby, po po­ło­wie, pół na pół


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fig.

skrót od: fi­gu­ra, fi­gu­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Figa

1. owoc fi­gow­ca;
2. po­tocz­nie: fi­go­wiec po­spo­li­ty;
3. gest kciu­kiem mię­dzy pal­ca­mi dłoni oz­na­cza­ją­cy żar­to­bli­wą od­mo­wę; nic z tego


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. fi­go­wiec po­spo­li­ty.

 (1.2) spoż. owoc figi (1.1)

 (1.3) przen. nic, zero

 (1.4) gest dło­nią oz­na­cza­ją­cy figę (1.3)


Figa – owo­co­stan ro­śli­ny zwa­nej fi­gow­cem po­spo­li­tym, figą po­spo­li­tą, figą ka­ryj­ską, drze­wem fi­go­wym. Po­dob­ny typ owo­co­sta­nu, okre­śla­ny spe­cja­li­stycz­nym ter­mi­nem sy­ko­nium, mają też po­zo­sta­łe fi­gow­ce. Jest to grusz­ko­wa­te­go kształ­tu, skó­rza­sty worek, z bar­dzo cias­nym ot­wo­rem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Figarnia

po­mie­szcze­nie do upra­wy fi­gow­ców


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogrod. bu­dy­nek przez­na­czo­ny do ho­dow­li fig


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Figaro

fryz­jer


Fi­ga­ro – cen­tral­na po­stać try­lo­gii Pier­re’a Be­a­u­mar­cha­is’go: "", "We­se­le Fi­ga­ra" i "Wy­stęp­na Matka". Nie­ślub­ny i za­gi­nio­ny syn dok­to­ra Bar­to­la i gu­wer­nant­ki Mar­ce­li­ny, w nie­mow­lęct­wie upro­wa­dzo­ny przez zbój­ców. Nie­śmier­tel­ność za­pew­ni­li mu Gio­ac­chi­no Ros­si­ni i Wolf­gang Ama­de­us Mo­zart czy­niąc ty­tu­ło­wym bo­ha­te­rem swo­ich oper – "Cy­ru­lik se­wil­ski" – ba­ry­ton (Ros­si­ni) i "We­se­le Fi­ga­ra" – bas-ba­ry­ton (Mo­zart).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Figarski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Figas

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Figat

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Fighter

faj­ter;
1. spor­to­wiec upra­wia­ją­cy sport walki, np. boks;
2. spor­to­wiec bar­dzo wa­lecz­ny, poś­wię­ca­ją­cy się cał­ko­wi­cie dla osią­gnię­cia zwy­cię­stwa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fighterka

→ figh­ter; faj­ter­ka


Źródła:

SJP.pl

Figi

dam­skie majt­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) dam­skie majt­ki bez no­ga­wek;

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lp., M., B. i W. lm. od: figa


Figi – ro­dzaj dam­skich maj­tek bez no­ga­wek. W gór­nej, naj­szer­szej czę­ści mają wsta­wio­ną gumkę pod­trzy­mu­ją­cą figi w pasie. Do­o­ko­ła ot­wo­rów na nogi nie­kie­dy rów­nież są wszy­te gumki. Dolna część fig, która styka się z kro­czem, zwy­kle skła­da się z dwóch warstw ma­te­ria­łu: zew­nętrz­nej i bar­dziej mięk­kiej wew­nętrz­nej. Wew­nętrz­na war­stwa może być wy­ko­na­na z ba­weł­ny, która do­brze ab­sor­bu­je wil­goć.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Figiel

1. za­baw­ny czyn; psota, żart, psi­kus;
2.  prze­sta­rza­łe: przed­miot, ry­su­nek, ozdo­ba itp. wy­ko­na­ne w celu za­ba­wie­nia kogoś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) coś zro­bio­ne­go dla żartu, dla roz­ryw­ki


Fi­giel – naz­wi­sko pol­skie, po­cho­dzą­ce od przez­wi­ska "fi­giel", lub od nie­miec­kie­go przez­wi­ska Fie­gel, Figel. Formy żeń­skie: Fi­giel, Fi­gie­lo­wa, Fi­glo­wa, Fi­gie­lów­na, Fi­glów­na, Fi­glan­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Figielek

mały fi­giel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: fi­giel


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Figielski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Figlara

→ fi­glarz


Patrz:figlarz

Źródła:

SJP.pl

Figlarka

ko­bie­ta lu­bią­ca psoty


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta lub dziew­czy­na, która lubi pła­tać figle


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Figlarnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób fi­glar­ny


Źródła:

Wiktionary

Figlarniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: fi­glar­nie


Źródła:

SJP.pl

Figlarniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: fi­glar­ny


Źródła:

SJP.pl

Figlarność

→ fi­glar­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest fi­glar­ne; cecha tych, któ­rzy są fi­glar­ni


Patrz:figlarny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Figlarny

psot­ny, żar­to­bli­wy, swa­wol­ny


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) psot­ny, żar­to­bli­wy, swa­wol­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Figlarski

skłon­ny do fi­glów


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy fi­gla­rza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Figlarstwo

1. skłon­ność do ro­bie­nia psot, pła­ta­nia figli;
2. daw­niej: oszu­stwo, ma­tact­wo


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) cecha kogoś kto robi figle


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Figlarz

czło­wiek lu­bią­cy psoty, psot­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, kto lubi pła­tać figle


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Figle

fi­glo­wa­nie, do­ka­zy­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Figle-Migle

figle migle; żar­to­bli­wie:
1. psoty, żarty;
2. rze­czy mało war­to­ścio­we lub mało ważne


zwią­zek fra­ze­o­lo­gicz­ny

 (1.1) psoty, żarty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Figlik

zdrob­nie­nie od: fi­giel: żart, psota


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrob­nie­nie od|fi­giel.

 (1.2) książk. drob­ny żart, fi­giel, psi­kus

 (1.3) liter. wier­szyk hu­mo­ry­stycz­ny opar­ty na za­baw­nym kon­cep­cie


Fi­glik – pol­ski ga­tu­nek li­te­rac­ki stwo­rzo­ny przez Mi­ko­ła­ja Reja w pią­tej czę­ści dru­gie­go wy­da­nia "Żwie­rzyń­ca" ("Przy­po­wie­ści przy­pa­dłe ina­czej Fi­gli­ki albo roz­licz­nych ludzi przy­pad­ki dwor­skie"[...]). Fi­gli­ki sta­no­wi­ły od­mia­nę epi­gra­ma­tu. Były krót­ki­mi ut­wo­ra­mi wier­szo­wa­ny­mi, przed­sta­wia­ją­cy­mi jedną sy­tu­a­cję z życia dwor­skie­go lub szla­chec­kie­go w to­na­cji ko­micz­nej lub sa­ty­rycz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Figlować

1. bawić się we­so­ło, swo­bod­nie; do­ka­zy­wać, swa­wo­lić;
2. wcho­dzić z kimś w kon­takt o cha­rak­te­rze ero­tycz­nym; ba­rasz­ko­wać, za­ba­wiać się


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­fi­glo­wać)

 (1.1) książk. bawić się we­so­ło i swo­bod­nie

 (1.2) żart. seks. wcho­dzić w kon­takt ero­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Figna

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Figo-Fago

figo fago; żar­to­bli­wie:
1. czło­wiek lek­ko­myśl­ny, nie­po­waż­ny; lek­ko­duch, trzpiot;
2. po­dry­wacz, uwo­dzi­ciel; ko­chaś;
3. seks; fiku-miku (fiku miku), fiki-miki (fiki miki), bara-bara (bara bara)


zwią­zek fra­ze­o­lo­gicz­ny

 (1.1) żart. czło­wiek nie­po­waż­ny, lek­ko­myśl­ny

 (1.2) żart. po­dry­wacz

 (1.3) żart. seks


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Figojad

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny wil­go­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Figolistny

dynia fi­go­list­na - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych


przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy li­ście przy­po­mi­na­ją­ce li­ście figi (fi­gow­ca)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Figowcowy

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z fi­gow­ca

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści fi­gow­ca

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią fi­gow­ca


Źródła:

Wiktionary

Figowiec

ro­śli­na z ro­dzi­ny mor­wo­wa­tych o wiecz­nie zie­lo­nych lub okre­so­wo opa­da­ją­cych li­ściach, upra­wia­na m.in. dla ka­u­czu­ku, ja­dal­nych owo­ców i jako ro­śli­na ozdob­na; fikus


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ficus|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny mor­wo­wa­tych;

 (1.2) syst. dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ficus ca­ri­ca|ref=tak., fi­go­wiec po­spo­li­ty, ro­śli­na ro­dzą­ca figi


Fi­go­wiec, fikus ("Ficus" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny mor­wo­wa­tych ("Mo­ra­ce­ae"), naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ny w obrę­bie ro­dzi­ny. Obej­mu­je co najm­niej 876 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na wszyst­kich kon­ty­nen­tach w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej, przy czym naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ne są w Azji po­łud­nio­wo-wschod­niej, gdzie ro­śnie ich ok. 550 ga­tun­ków, w tym m.in. na Bor­neo i Nowej Gwi­nei po 150, w Afry­ce zna­nych jest 105 ga­tun­ków, a w Ame­ry­ce Środ­ko­wej ok. 190. Są to ro­śli­ny za­wie­ra­ją­ce sok mlecz­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Figowy

przy­miot­nik od: figa


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z fi­ga­mi, do­ty­czą­cy fig


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Figur

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. plu­ral|fi­gu­ra.


Źródła:

Wiktionary

Figura

1. kształt ciała ludz­kie­go;
2. zbiór punk­tów na pła­szczyź­nie lub w prze­strze­ni;
3. posąg bę­dą­cy obiek­tem kultu;
4. układ ru­chów w tańcu lub ewo­lu­cji spor­to­wej;
5. as, król, dama, walet w kar­tach lub król, het­man, wieża, go­niec, sko­czek w sza­chach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. odw­zo­ro­wa­na w rzeź­bie lub ma­lar­stwie po­stać zwie­rzę­cia lub czło­wie­ka

 (1.2) przy­droż­ny posąg, ka­plicz­ka

 (1.3) kształt ciała

 (1.4) sport. cho­re­ogr. sek­wen­cja ru­chów two­rzą­ca ca­łość w spor­tach akro­ba­tycz­nych i tań­cach

 (1.5) szach. star­sze bier­ki na sza­chow­ni­cy: król, het­man, wieża, sko­czek, go­niec

 (1.6) karc. star­sze karty w talii: as, król, dama, walet;

 (1.7) mat. zbiór punk­tów le­żą­cych na pła­szczyź­nie lub w prze­strze­ni

 (1.8) pot. znana oso­bi­stość

 (1.9) pot. osob­nik, typ

 (1.10) książk. bo­ha­ter ut­wo­ru li­te­rac­kie­go

 (1.11) muz. grupa dźwię­ków o cha­rak­te­rze or­na­men­tu

 (1.12) he­rald. sze­ro­ko po­ję­te godła her­bo­we/mo­bi­lia;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Figuracja

jeden ze środ­ków tech­ni­ki kom­po­zy­tor­skiej, po­le­ga­ją­cy na wpro­wa­dze­niu do me­lo­dii roz­drob­nio­nych war­to­ści ryt­micz­nych uroz­ma­i­ca­ją­cych me­lo­dię, wzma­ga­ją­cych jej ruch­li­wość i ryt­micz­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. szyb­ki prze­bieg pa­sa­żo­wy lub ska­lo­wy, wią­żą­cy się czę­sto z pow­ta­rza­niem łatwo iden­ty­fi­ko­wa­nej fi­gu­ry lub mo­ty­wu;

 (1.2) muz. wpro­wa­dza­nie do kom­po­zy­cji fi­gu­ra­cji (1.1)

 (1.3) szt. uka­za­nie w sztu­ce po­sta­ci ludz­kich lub zwie­rzę­cych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Figuracyjny

zwią­za­ny z fi­gu­ra­cją


Źródła:

SJP.pl

Figuralny

przed­sta­wia­ją­cy fi­gu­ry, po­sta­cie; ma­ją­cy jako temat lub motyw fi­gu­ry, po­sta­cie


przy­miot­nik

 (1.1) szt. przed­sta­wia­ją­cy fi­gu­ry albo po­je­dyn­czą po­stać ludz­ką lub zwie­rzę­cia

 (1.2) muz. na wiele gło­sów

 (1.3) daw. sta­no­wią­cy me­ta­fo­rę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Figurant

osoba nie od­gry­wa­ją­ca istot­nej roli w ja­kiejś spra­wie, wy­stę­pu­ją­ca je­dy­nie dla po­zo­ru


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca wy­so­kie sta­no­wi­sko, ale nie­spra­wu­ją­ca fak­tycz­nej wła­dzy, nie­ma­ją­ca wpły­wu na po­dej­mo­wa­ne de­cyz­je

 (1.2) daw. sta­ty­sta te­a­tral­ny

 (1.3) polit. osoba bę­dą­ca obiek­tem za­in­te­re­so­wa­nia służb spe­cjal­nych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Figurantka

ko­bie­ta nie od­gry­wa­ją­ca istot­nej roli w ja­kiejś spra­wie, wy­stę­pu­ją­ca je­dy­nie dla po­zo­ru


Fi­gu­rant­ka (tytuł ory­gi­nal­ny: "Veep") – ame­ry­kań­ski te­le­wi­zyj­ny se­rial ko­me­dio­wy, emi­to­wa­ny przez te­le­wiz­ję HBO od 22 kwiet­nia 2012 roku do 12 maja 2019 roku, a w Pol­sce na­da­wa­ny na ka­na­le HBO od 11 czerw­ca 2012 roku do 13 maja 2019. Twór­cą "Fi­gu­rant­ki" jest Ar­man­do Ian­nuc­ci, który oparł po­mysł se­ria­lu na innej pro­duk­cji swo­je­go au­tor­stwa, sit­co­mie BBC "" z lat 2005–2012.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Figuratywista

przed­sta­wi­ciel, zwo­len­nik fi­gu­ra­ty­wiz­mu


Źródła:

SJP.pl

Figuratywistka

przed­sta­wi­ciel­ka, zwo­len­nicz­ka fi­gu­ra­ty­wiz­mu


Źródła:

SJP.pl

Figuratywizm

kie­ru­nek w sztu­ce, rzeź­bie i gra­fi­ce, prze­ciw­staw­ny ab­strak­cjo­niz­mo­wi, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się przed­sta­wia­niem form lub przed­mio­tów ob­ser­wo­wa­nych w na­tu­rze


Fi­gu­ra­ty­wizm, sztu­ka fi­gu­ra­tyw­na – kie­ru­nek w sztu­ce (głów­nie ma­lar­stwie i rzeź­biar­stwie) po­le­ga­ją­cy na uka­zy­wa­niu przed­mio­tów, zwie­rząt i ludzi w ich re­al­nych kształ­tach, trak­tu­ją­cy świat zew­nętrz­ny jako punkt od­nie­sie­nia dla po­sta­ci, sym­bo­lu lub po­do­bień­stwa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Figuratywność

→ fi­gu­ra­tyw­ny


Patrz:figuratywny

Źródła:

SJP.pl

Figuratywny

przed­sta­wia­ją­cy przed­mio­ty w ich re­al­nych kształ­tach, da­ją­cy wy­o­bra­że­nie o ob­ser­wo­wa­nym przed­mio­cie


przy­miot­nik

 (1.1) liter. me­ta­fo­rycz­ny, prze­no­śny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Figurka

mała fi­gu­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: fi­gu­ra

 (1.2) mała fi­gu­ra, rzeź­ba


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Figurkowy

→ fi­gur­ka


Patrz:figurka

Źródła:

SJP.pl

Figuro

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: fi­gu­ra


Źródła:

Wiktionary

Figurować

1. znaj­do­wać się, wid­nieć gdzieś;
2. daw­niej: brać udział pa­ra­do­wać, wy­stę­po­wać


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (brak dk.)

 (1.1) być gdzieś za­mie­szczo­nym lub wy­mie­nio­nym

 (1.2) daw. brać udział

 (1.3) daw. dzia­łać wy­o­braź­nią

 (1.4) daw. być fi­gu­rą, mieć wzię­cie, być kimś

 (1.5) daw. teatr. grać niemą lub nie­i­stot­ną rolę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Figurowy

zwią­za­ny z fi­gu­rą


Źródła:

SJP.pl

Figurski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Figurynka

pełna wdzię­ku, zgrab­na, zręcz­na fi­gur­ka; sta­tu­et­ka, po­są­żek


Źródła:

SJP.pl

Figurówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. łyżwa przez­na­czo­na do jazdy fi­gu­ro­wej


Źródła:

Wiktionary

Figus

fikus;
1. ro­śli­na z ro­dzi­ny mor­wo­wa­tych o wiecz­nie zie­lo­nych lub okre­so­wo opa­da­ją­cych li­ściach, upra­wia­na m.in. dla ka­u­czu­ku, ja­dal­nych owo­ców i jako ro­śli­na ozdob­na; fi­go­wiec;
2. ga­tu­nek fi­gow­ca o sze­ro­kich, skó­rza­stych li­ściach


Źródła:

SJP.pl

Figówka

za­pa­le­nie miesz­ków wło­so­wych, wy­wo­ła­ne przez gron­kow­ce


Źródła:

SJP.pl

Fijak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Fijas

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Fijał

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Fijałek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Fijałka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) śrpol. bot. fio­łek


Źródła:

Wiktionary

Fijałkowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fijewski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fijołek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Fik

wyraz oz­na­cza­ją­cy fi­knię­cie, spad­nię­cie cze­goś


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fika

po­tocz­nie:
1. ma­chać, wy­wi­jać, zwy­kle no­ga­mi lub rę­ka­mi; wierz­gać;
2. ska­kać, spa­dać, wy­pa­dać;
3. pro­wo­ko­wać, wy­stę­po­wać prze­ciw­ko komuś, sprze­ci­wiać się; pod­ska­ki­wać;
4. tań­czyć, zwła­szcza nie­u­dol­nie, ale ocho­czo;
5. od­da­wać się ucie­chom cie­les­nym z part­ner­ką, part­ne­rem; ba­rasz­ko­wać, fi­glo­wać, pie­ścić się;
6. fikać (faj­tać, ma­chać, prze­wi­jać, wy­wi­jać) kozła (kozły), ko­zioł­ka (ko­zioł­ki):
a) prze­wra­cać się, upa­dać;
b) robić prze­wrót, obra­cać się wokół włas­nej osi


Fika – szwedz­ki oby­czaj ma­ją­cy cha­rak­ter in­sty­tu­cji spo­łecz­nej. Oz­na­cza przer­wę w pracy lub innej dzia­łal­no­ści w celu wy­pi­cia kawy lub in­ne­go na­po­ju z prze­ką­ska­mi w to­wa­rzy­stwie zna­jo­mych, przy­ja­ciół lub ro­dzi­ny. Ta tra­dy­cja ma wiel­kie zna­cze­nie dla Szwe­dów, bo­wiem Szwe­cja jest jed­nym z naj­więk­szych kon­su­men­tów kawy na świe­cie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fikanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|fikać.


Źródła:

Wiktionary

Fikać

po­tocz­nie:
1. ma­chać, wy­wi­jać, zwy­kle no­ga­mi lub rę­ka­mi; wierz­gać;
2. ska­kać, spa­dać, wy­pa­dać;
3. pro­wo­ko­wać, wy­stę­po­wać prze­ciw­ko komuś, sprze­ci­wiać się; pod­ska­ki­wać;
4. tań­czyć, zwła­szcza nie­u­dol­nie, ale ocho­czo;
5. od­da­wać się ucie­chom cie­les­nym z part­ner­ką, part­ne­rem; ba­rasz­ko­wać, fi­glo­wać, pie­ścić się;
6. fikać (faj­tać, ma­chać, prze­wi­jać, wy­wi­jać) kozła (kozły), ko­zioł­ka (ko­zioł­ki):
a) prze­wra­cać się, upa­dać;
b) robić prze­wrót, obra­cać się wokół włas­nej osi


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. fi­knąć)

 (1.1) wy­wi­jać rę­ka­mi lub no­ga­mi, czę­sto w spo­sób nie­sko­or­dy­no­wa­ny lub ra­dos­ny; wierz­gać

 (1.2) wy­ko­ny­wać skoki, po­dry­gi­wać; w od­nie­sie­niu do zwie­rząt – uno­sić tylne nogi w biegu

 (1.3) robić prze­wro­ty, salta lub obro­ty cia­łem

 (1.4) pot. od­bi­jać się gwał­tow­nie od po­dło­ża w celu za­nu­rze­nia się w wo­dzie

 (1.5) żart. pot. po­ru­szać się w rytm mu­zy­ki, ener­gicz­nie wy­ma­chu­jąc no­ga­mi; tań­czyć

 (1.6) pot. tra­cić rów­no­wa­gę i upa­dać na zie­mię; zle­cieć skądś (np. z konia, krze­sła)

 (1.7) pot. wy­stę­po­wać prze­ciw­ko komuś sil­niej­sze­mu, bun­to­wać się, pro­wo­ko­wać, za­cho­wy­wać się but­nie

 (1.8) pot. eufem. prze­sta­wać żyć, nagle od­cho­dzić (czę­sto w kon­tek­ście na­głe­go zda­rze­nia, np. za­wa­łu)

 (1.9) pot. rzad. współ­żyć sek­su­al­nie z kimś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fikcja

coś uro­jo­ne­go, wy­mysł, fan­taz­ja, pozór, złu­dze­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) coś nie­re­al­ne­go, zmy­ślo­ne­go albo nie­moż­li­we­go do wy­ko­na­nia

 (1.2) liter. wszyst­ko to co jest wy­my­ślo­ne przez au­to­ra, to co nie jest hi­sto­rycz­ną praw­dą


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fikcjonalista

fi­lo­zof, który jest zwo­len­ni­kiem fik­cjo­na­liz­mu lub pre­zen­tu­je zbli­żo­ne do niego po­glą­dy


Źródła:

SJP.pl

Fikcjonalizm

po­gląd gło­szo­ny przez H. Va­i­hin­ge­ra, we­dług któ­re­go wszel­kie po­ję­cia na­u­ko­we i fi­lo­zo­ficz­ne są fik­cja­mi me­to­do­lo­gicz­ny­mi


Źródła:

SJP.pl

Fikcjonalność

→ fik­cjo­nal­ny


Patrz:fikcjonalny

Źródła:

SJP.pl

Fikcjonalny

→ fik­cjo­na­lizm


Patrz:fikcjonalizm

Źródła:

SJP.pl

Fikcjopisarstwo

twór­czość opar­ta na fik­cji


Źródła:

SJP.pl

Fikcyjność

złud­ność, nie­re­al­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co fik­cyj­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fikcyjny

nie­praw­dzi­wy, fan­ta­stycz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy fik­cji; wy­my­ślo­ny, zmy­ślo­ny, wy­i­ma­gi­no­wa­ny, ist­nie­ją­cy tylko po­zor­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fiki-Miki

fiku-miku (fiku miku), fiki miki; po­tocz­nie:
1. ro­dzaj przyś­piew­ki w tek­stach lu­do­wych i dzie­cię­cych;
2. seks; bara-bara (bara bara)


Źródła:

SJP.pl

Fiknąć

po­tocz­nie:
1. mach­nąć, wy­wi­nąć, zwy­kle no­ga­mi lub rę­ka­mi; wierz­gnąć;
2. sko­czyć, spaść, wy­paść;
3. spro­wo­ko­wać, wy­stą­pić prze­ciw­ko komuś, sprze­ci­wić się; pod­sko­czyć;
4. fi­knąć (fajt­nąć, mach­nąć, prze­wi­nąć, wy­wi­nąć) kozła (kozły), ko­zioł­ka (ko­zioł­ki):
a) prze­wró­cić się, upaść;
b) zro­bić prze­wrót, obró­cić się wokół włas­nej osi


Źródła:

SJP.pl

Fikobilina

zwią­zek z grupy barw­ni­ków żół­cio­wych wy­stę­pu­ją­cy głów­nie u sinic i kras­no­ro­stów


Źródła:

SJP.pl

Fikobilinowy

→ fi­ko­bi­li­na


Patrz:fikobilina

Źródła:

SJP.pl

Fikocyjan

or­ga­nicz­ny barw­nik che­micz­ny ko­lo­ru nie­bie­skie­go


Źródła:

SJP.pl

Fikocyjanina

nie­bie­ski barw­nik asy­mi­la­cyj­ny z grupy fi­ko­bi­lin


Fi­ko­cy­ja­ni­na – nie­bie­ski barw­nik wy­stę­pu­ją­cy u kras­no­ro­stów, kryp­to­fi­tów i sinic. Ma wła­ści­wo­ści flu­o­re­scen­cyj­ne i an­ty­ok­sy­da­cyj­ne. Jest kom­plek­sem chro­mo­fo­ru na­zy­wa­ne­go i biał­ka. Fi­ko­cy­ja­ni­na wcho­dzi w skład fi­ko­bi­li­so­mów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fikoerytryna

czer­wo­ny barw­nik znaj­du­ją­cy się w niek­tó­rych ro­śli­nach


Fi­ko­e­ry­try­na (gr. "phýkos" – trawa mor­ska, wo­do­rost, "eryth­rós" – czer­wo­ny) – czer­wo­ny barw­nik, wy­stę­pu­ją­cy u kras­no­ro­stów, kryp­to­fi­tów i sinic. Barw­nik jest kom­plek­sem chro­mo­fo­ru na­zy­wa­ne­go fi­ko­e­ry­tro­bi­li­ną i biał­ka. Fi­ko­e­ry­try­na wcho­dzi w skład fi­ko­bi­li­so­mów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fikofeina

brą­zo­wy barw­nik znaj­du­ją­cy się w niek­tó­rych wo­do­ro­stach


Źródła:

SJP.pl

Fikołek

żar­to­bli­wie: skok


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) skok po­łą­czo­ny z szyb­kim obro­tem ca­łe­go ciała


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fiks

po­tocz­nie:
1. lekki obłęd, mania; fioł, fiś, hyś, hyź, bzik;
2. osoba, któ­rej za­cho­wa­nie od­bie­ga od normy; fioł;
3. pro­szek bę­dą­cy mie­szan­ką kilku skład­ni­ków spo­żyw­czych, z któ­re­go można szyb­ko przy­go­to­wać danie lub napój;
4. nie­ot­wie­ral­ne okno


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. mania, bzik

 (1.2) przest. stały dzień im­prez, przy­jęć, spot­kań


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fiksacja

1. stan psy­chicz­ny po­le­ga­ją­cy na upor­czy­wym pow­ta­rza­niu szkod­li­wych dla sie­bie sta­nów i za­cho­wań;
2. lekki obłęd; bzik, fiks;
3. ukie­run­ko­wa­nie spoj­rze­nia w jed­nym punk­cie po­wo­du­ją­ce zwę­że­nie się pola wi­dze­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ro­dzaj obłę­du po­le­ga­ją­ce­go na sku­pia­niu się na jed­nej myśli lub za­cho­wa­niu;

 (1.2) mo­ment za­trzy­ma­nia wzro­ku po­mię­dzy sa­ka­da­mi


Fik­sa­cja ( fixus – umo­co­wa­ny, stały) – jeden z me­cha­niz­mów obron­nych zna­nych w psy­cho­lo­gii.

Po­le­ga na kur­czo­wym trzy­ma­niu się wy­u­czo­nych me­cha­niz­mów przy­sto­so­wa­nia (myśli i za­cho­wań), dzię­ki czemu nie do­pu­szcza się myśli, które mo­gły­by spo­wo­do­wać fru­stra­cję.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fiksacyjny

zwią­za­ny z fik­sa­cją


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z fik­sa­cją, do­ty­czą­cy fik­sa­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fiksat

po­tocz­nie: osoba ogar­nię­ta manią, ob­se­sją; ma­niak, wa­riat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. osoba dot­knię­ta fik­sa­cją; czło­wiek przy­wią­za­ny do ob­se­syj­nej myśli, manii

 (1.2) sza­le­niec, za­pa­le­niec, ma­niak


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fiksatka

wa­riat­ka


Źródła:

SJP.pl

Fiksator

skład­nik kom­po­zy­cji za­pa­cho­wych zmniej­sza­ją­cy lot­ność in­nych skład­ni­ków mie­sza­ni­ny de­cy­du­ją­cych o jej za­pa­chu; utr­wa­lacz za­pa­chu


Źródła:

SJP.pl

Fiksatuar

daw­niej: po­ma­da lub kle­i­sty płyn sto­so­wa­ny przy ukła­da­niu wło­sów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. kos­met. po­ma­da lub ma­zi­sty płyn sto­so­wa­ny do ukła­da­nia mę­skiej fry­zu­ry i wąsów;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fiksatyw

płyn do utr­wa­la­nia łatwo za­cie­ra­ją­cych się ry­sun­ków, wy­ko­na­nych pa­ste­la­mi, ołów­kiem, wę­glem lub kred­ką; utr­wa­lacz, fik­sa­ty­wa


Źródła:

SJP.pl

Fiksatywa

płyn do utr­wa­la­nia łatwo za­cie­ra­ją­cych się ry­sun­ków, wy­ko­na­nych pa­ste­la­mi, ołów­kiem, wę­glem lub kred­ką; utr­wa­lacz, fik­sa­tyw


Fik­sa­ty­wa (fr. "fi­xa­tif" 'utr­wa­la­ją­cy' ) to ogól­na nazwa grupy sub­stan­cji che­micz­nych sto­so­wa­nych w ma­lar­stwie i pro­duk­cji farb olej­nych w celu skró­ce­nia okre­su schnię­cia farby. Fik­sa­ty­wy są naj­czę­ściej sub­stan­cja­mi sil­nie tru­ją­cy­mi. Do naj­prost­szych fik­sa­tyw na­le­żą sole oło­wiu i mie­dzi. Wy­stę­pu­ją w po­sta­ci krysz­tał­ków, prosz­ków, oraz ich rozt­wo­rów; do­brze roz­pu­szcza­ją się w wielu roz­pu­szczal­ni­kach, m.in. ter­pen­ty­nie i ole­jach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fiksaż

prze­sta­rza­łe:
1. wer­niks;
2. utr­wa­lacz


Źródła:

SJP.pl

Fiksmatenta

rze­czow­nik

 (1.1) reg. pozn. dro­biaz­gi


Źródła:

Wiktionary

Fiksować

1. po­tocz­nie: wa­rio­wać, sza­leć, tra­cić głowę; bzi­ko­wać, świ­ro­wać;
2. po­tocz­nie: psuć się; na­wa­lać, wy­sia­dać;
3. śro­do­wi­sko­wo: usta­lać, zat­wier­dzać, np. fik­so­wać ter­min od­ja­zdu;
4. śro­do­wi­sko­wo: utr­wa­lać, np. śro­dek do fik­so­wa­nia w fo­to­gra­fi­ce


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. sfik­so­wać)

 (1.1) pot. tra­cić głowę; za­cho­wy­wać się nie­nor­mal­nie

 (1.2) pot. techn. dzia­łać nie­pra­wi­dło­wo

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­fik­so­wać)

 (2.1) pot. usta­lać ter­min

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­fik­so­wać)

 (3.1) chem. fot. utrzy­my­wać w sta­łym sta­nie; czy­nić trwa­łym

 (3.2) fryz. sto­so­wać śro­dek do ukła­da­nia wło­sów

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ufik­so­wać)

 (4.1) przy­mo­co­wy­wać coś do cze­goś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny fik­so­wać się (dk. za­fik­so­wać się)

 (5.1) ob­se­syj­nie kon­cen­tro­wać uwagę na czymś

 (5.2) być fik­so­wa­nym (usta­la­nym)

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny fik­so­wać się (dk. wy­fik­so­wać się)

 (6.1) być fik­so­wa­nym (utr­wa­la­nym)

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny fik­so­wać się (dk. ufik­so­wać się)

 (7.1) być fik­so­wa­nym (przyt­wier­dza­nym)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fiksum

prze­sta­rza­łe: nie­groź­na de­wia­cja psy­chicz­na, mania, dzi­wact­wo; zwy­kle w wy­ra­że­niu: mieć fik­sum - być lekko obłą­ka­nym, mieć manię na ja­kimś punk­cie; fik­sum-dyr­dum, fiks, bzik


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. mania, bzik


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fiksum-Dyrdum

fik­sum dyr­dum; po­tocz­nie: mieć fik­sum-dyr­dum - być nie­speł­na ro­zu­mu; mieć bzika (fioła, hopla, kota, kręć­ka, świra)


Źródła:

SJP.pl

Fiku-Miku

fiku miku, fiki-miki (fiki miki); po­tocz­nie:
1. ro­dzaj przyś­piew­ki w tek­stach lu­do­wych i dzie­cię­cych;
2. seks; bara-bara (bara bara)


zwią­zek fra­ze­o­lo­gicz­ny

 (1.1) wy­krzy­knik oz­na­cza­ją­cy czyn­ność szyb­ką i spraw­nie wy­ko­na­ną

 (1.2) żart. seks


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fikus

1. ro­śli­na z ro­dzi­ny mor­wo­wa­tych o wiecz­nie zie­lo­nych lub okre­so­wo opa­da­ją­cych li­ściach, upra­wia­na m.in. dla ka­u­czu­ku, ja­dal­nych owo­ców i jako ro­śli­na ozdob­na; fi­go­wiec;
2. ga­tu­nek fi­gow­ca o sze­ro­kich, skó­rza­stych li­ściach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. fi­go­wiec, ro­dzaj ro­śli­ny z ro­dzi­ny mor­wo­wa­tych


Fikus – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ły je 1138 osoby. We­dług no­wszych, opar­tych na da­nych in­ter­ne­to­wych licz­ba wy­no­si 1027. Naz­wi­sko po­cho­dzi od ła­ciń­skiej nazwy ga­tun­ku ro­ślin fi­go­wiec.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fikusowy

→ fikus


Patrz:fikus

Źródła:

SJP.pl

Fikuśnie

przy­słó­wek

 (1.1) dzi­wacz­nie, za­baw­nie

 (1.2) po­my­sło­wo, spryt­nie, prze­myśl­nie


Źródła:

Wiktionary

Fikuśniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: fi­ku­śnie


Źródła:

SJP.pl

Fikuśniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: fi­ku­śny


Źródła:

SJP.pl

Fikuśności

→ fi­ku­śny


Patrz:fikuśny

Źródła:

SJP.pl

Fikuśność

→ fi­ku­śny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co fi­ku­śne


Patrz:fikuśny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fikuśny

po­tocz­nie:
1. wy­myśl­ny, wy­szu­ka­ny;
2. za­baw­ny, śmiesz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) pot. kro­to­chwil­ny, za­baw­ny

 (1.2) pot. cie­ka­wy, in­te­re­su­ją­cy

 (1.3) pot. prze­myśl­ny, po­my­sło­wy, spryt­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fil

fyle, fyla; w sta­ro­żyt­nej At­ty­ce:
1. gmina skła­da­ją­ca się z kilku związ­ków ro­do­wych (fra­trii);
2. od­dział żoł­nie­rzy wy­sta­wio­ny przez filę - gminę


Źródła:

SJP.pl

Fil-Fil

typ owło­sie­nia ludzi rasy czar­nej, mocno skrę­co­ne kępki wło­sów od­sła­nia­ją­ce czę­ścio­wo skórę głowy


Fil-fil – typ owło­sie­nia czar­nej rasy czło­wie­ka, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się moc­nym skrę­ce­niem kępek wło­sów na gło­wie. Typ owło­sie­nia fil-fil mają Busz­me­ni i Kho­ik­hoi (Ho­ten­to­ci).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fil-À-Fil

ubra­nio­wa tka­ni­na weł­nia­na z przę­dzy cze­san­ko­wej; fil à fil


Źródła:

SJP.pl

Fil.

skrót od: fi­lo­lo­gia, fi­lo­lo­gicz­ny; filol.


Źródła:

SJP.pl

Fila

fyle, fyla; w sta­ro­żyt­nej At­ty­ce:
1. gmina skła­da­ją­ca się z kilku związ­ków ro­do­wych (fra­trii);
2. od­dział żoł­nie­rzy wy­sta­wio­ny przez filę - gminę


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filadelfia

mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na pół­noc­no-wschod­nim wy­brze­żu USA, w sta­nie Pen­syl­wa­nia;

 (1.2) geogr. hist. dawna grec­ka nazwa tu­rec­kie­go mia­sta Alaşehir

 (1.3) geogr. hist. ruiny sta­ro­żyt­ne­go mia­sta w Am­ma­nie w Jor­da­nii

 (1.4) geogr. zob. Nowa Fi­la­del­fia.


Fi­la­del­fia ( Phi­la­delp­hia, wym. []) – mia­sto na pra­wach hrab­stwa, na pół­noc­no-wschod­nim wy­brze­żu Sta­nów Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Pen­syl­wa­nia, u uj­ścia rzeki De­la­wa­re do At­lan­ty­ku. Naj­lud­niej­sze mia­sto w Pen­syl­wa­nii i szó­ste w kraju.

We­dług da­nych z 2021 roku w Fi­la­del­fii miesz­ka 1 576 251 osób, a w ob­sza­rze me­tro­po­li­tal­nym zna­nym jako ponad 6,2 mln (7.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filadelfijczyk

miesz­ka­niec Fi­la­del­fii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Fi­la­del­fii; osoba z tego mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filadelfijka

miesz­kan­ka Fi­la­del­fii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Fi­la­del­fii; ko­bie­ta z tego mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filadelfijski

przy­miot­nik od: Fi­la­del­fia (mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z Fi­la­del­fią, do­ty­czą­cy Fi­la­del­fii (mia­sta w Sta­nach Zjed­no­czo­nych)

 (1.2) hist. geogr. zwią­za­ny z Fi­la­del­fią, do­ty­czą­cy Fi­la­del­fii (mia­sta w Azji Mniej­szej)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Filakowo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wej Sło­wa­cji;


Źródła:

Wiktionary

Filakteria

1. or­na­ment w for­mie wstę­gi, zwy­kle z od­po­wied­nim na­pi­sem, wi­docz­ny na śred­nio­wiecz­nych ma­lo­wi­dłach; ban­de­ro­la;
2. per­ga­min z za­pi­sa­ny­mi wer­se­ta­mi z "Pię­ciok­się­gu" Moj­że­sza, przy­wią­zy­wa­ny do czoła albo ra­mie­nia przez wyz­naw­ców re­li­gii moj­że­szo­wej jako amu­let


Źródła:

SJP.pl

Filakterie

dwa pu­de­łecz­ka z przy­mo­co­wa­ny­mi rze­my­ka­mi, za­wie­ra­ją­ce zwit­ki per­ga­mi­no­we z czte­re­ma cy­ta­ta­mi z Bi­blii; te­fi­lin


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filament

1. ter­mo­pla­stycz­ne two­rzy­wo do dru­ka­rek 3D;
2. po­je­dyn­cze włó­kien­ko biał­ko­we w ko­mór­ce mię­śnio­wej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filamentacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) u grzy­bów: prze­cho­dze­niu z formy droż­dża­ko­wa­tej przez formy kieł­ku­ją­ce z cha­rak­te­ry­stycz­ny­mi wy­pust­ka­mi nit­ko­wa­ty­mi do nit­ko­wa­tej pse­u­do­strzęp­ki;


Fi­la­men­ta­cja, kieł­ko­wa­nie – pro­ces trans­for­ma­cji mor­fo­lo­gicz­nej u niek­tó­rych grzy­bów, po­le­ga­ją­cy na prze­cho­dze­niu z formy droż­dża­ko­wa­tej (bla­sto­spo­ra) przez strzęp­kę kieł­ko­wą (ang. "germ tubes") z cha­rak­te­ry­stycz­ny­mi wy­pust­ka­mi nit­ko­wa­ty­mi do nit­ko­wa­tej pse­u­do­strzęp­ki ("pse­u­do­hyp­ha, pse­u­do­my­ce­lium").


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Filamentacyjny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z fi­la­men­ta­cją, do­ty­czą­cy fi­la­men­ta­cji


Źródła:

Wiktionary

Filamentowy

→ fi­la­ment


Patrz:filament

Źródła:

SJP.pl

Filanc

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) straż­nik TPN / TANAP


Źródła:

Wiktionary

Filander

ro­dzaj tor­ba­czy z po­dro­dzi­ny kan­gu­rów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|La­gor­che­stes|Gould|ref=tak., ro­dzaj ssaka z po­dro­dzi­ny kan­gu­rów wy­stę­pu­ją­ce­go w Au­stra­lii;

 (1.2) zool. ssak z ro­dza­ju fi­lan­der (1.1)


Fi­lan­der ("La­gor­che­stes") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny kan­gu­rów (Ma­cro­po­di­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny kan­gu­ro­wa­tych (Ma­cro­po­di­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filanderek

fi­lan­de­rek prę­go­wa­ny - ga­tu­nek ssaka z ro­dzi­ny kan­gu­ro­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|La­go­strop­hus|Tho­mas|ref=tak., ro­dzaj ssaka z ro­dzi­ny kan­gu­ro­wa­tych wy­stę­pu­ją­ce­go w Au­stra­lii

 (1.2) zool. ssak z ro­dza­ju fi­lan­de­rek (1.1)

 (1.3) zdrobn. fi­lan­der

 (1.4) mały fi­lan­der


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filandria

upo­do­ba­nie, po­ciąg do męż­czyzn


Źródła:

SJP.pl

Filantrop

czło­wiek wspo­ma­ga­ją­cy po­trze­bu­ją­cych; do­bro­czyń­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek zaj­mu­ją­cy się dzia­łal­no­ścią do­bro­czyn­ną, wspo­ma­ga­ją­cy bied­nych i po­trze­bu­ją­cych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filantropia

udzie­la­nie po­mo­cy po­trze­bu­ją­cym; do­bro­czyn­ność, be­ne­fi­cen­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) be­zin­te­re­sow­ne świad­cze­nie po­mo­cy


Fi­lan­tro­pia ( φιλανθρωπία "philanthrōpia" – do­bro­czyn­ność, życz­li­wość; φιλάνθρωπος "philánthrōpos" – ko­cha­ją­cy ludz­kość) – for­mal­ne i nie­for­mal­ne dzia­ła­nia osób oraz grup, in­sty­tu­cji i przed­się­biorstw, na­kie­ro­wa­ne na za­spo­ko­je­nie po­trzeb jed­no­stek, wspól­not oraz spo­łecz­no­ści lo­kal­nych w wy­mia­rach: ma­te­rial­nym, du­cho­wym i mo­ral­nym oraz ma­ją­ce na celu kul­ty­wo­wa­nie tra­dy­cji, jak rów­nież re­for­my i zmia­ny spo­łecz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filantropijność

→ fi­lan­tro­pij­ny


Patrz:filantropijny

Źródła:

SJP.pl

Filantropijny

do­ty­czą­cy fi­lan­tro­pii


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z fi­lan­tro­pią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filantropinista

zwo­len­nik ruchu pe­da­go­gicz­ne­go na rzecz oś­wia­ty, pro­pa­gu­ją­ce­go kształ­ce­nie także wśród niż­szych warstw spo­łecz­nych oraz ześ­wiec­cze­nie oś­wia­ty; fi­lan­tro­pi­sta


Źródła:

SJP.pl

Filantropista

zwo­len­nik ruchu pe­da­go­gicz­ne­go na rzecz oś­wia­ty, pro­pa­gu­ją­ce­go kształ­ce­nie także wśród niż­szych warstw spo­łecz­nych oraz ześ­wiec­cze­nie oś­wia­ty; fi­lan­tro­pi­ni­sta


Źródła:

SJP.pl

Filantropistka

→ fi­lan­tro­pi­sta


Patrz:filantropista

Źródła:

SJP.pl

Filantropka

→ fi­lan­trop


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się dzia­łal­no­ścią do­bro­czyn­ną, wspo­ma­ga­ją­ca bied­nych i po­trze­bu­ją­cych


Patrz:filantrop

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filar

pio­no­wa pod­po­ra kon­struk­cji o prze­kro­ju wie­lo­bocz­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. wie­lo­bocz­na, pio­no­wa wolno sto­ją­ca pod­po­ra kon­struk­cji;

 (1.2) przen. ktoś lub coś bę­dą­ce pod­po­rą, osto­ją

 (1.3) górn. niet­knię­ta część gó­rot­wo­ru, po­zo­sta­wio­na do pod­par­cia stro­pu


Filar – pio­no­wa, wolno sto­ją­ca pod­po­ra kon­struk­cji. Filar może być ma­syw­ny (np. filar mostu), ale by­wa­ją także fi­la­ry o po­sta­ci słu­pów. Takie fi­la­ry, o ko­ło­wym lub wie­lo­bocz­nym kształ­cie ich prze­kro­jów po­przecz­nych, na­zy­wa­ne są ko­lum­na­mi.

Filar, który jest czę­ścio­wo scho­wa­ny w ścia­nie lub stoi przy niej ale nie jest ele­men­tem kon­struk­cyj­nym, to pi­la­ster.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filareci

czło­nek taj­ne­go sto­wa­rzy­sze­nia mło­dzie­ży pol­skiej (1820-23)


Źródła:

SJP.pl

Filarecki

przy­miot­nik od: fi­la­re­ta


Źródła:

SJP.pl

Filarek

zdrob­nie­nie od: filar


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: filar


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filaret

Fi­la­ret – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, któ­re­go pa­tro­nem jest św. Fi­la­ret, zwany Ka­la­bryj­czy­kiem (XI wiek).


Źródła:

Wikipedia

Filareta

czło­nek taj­ne­go sto­wa­rzy­sze­nia mło­dzie­ży pol­skiej (1820-23)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek taj­ne­go pa­trio­tycz­ne­go sto­wa­rzy­sze­nia mło­dzie­ży wi­leń­skiej dzia­ła­ją­ce­go w la­tach 1820 – 1823;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filargiria

mi­łość do złota, mi­ło­wa­nie pie­nię­dzy, wiel­kie skąp­stwo


Źródła:

SJP.pl

Filaria

pa­so­żyt z grupy ni­cie­ni


Źródła:

SJP.pl

Filarioza

przew­le­kła, tro­pi­kal­na cho­ro­ba za­kaź­na


Źródła:

SJP.pl

Filarowanie

ciąg fi­la­rów pod­pie­ra­ją­cych kon­struk­cję ar­chi­tek­to­nicz­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sze­reg fi­la­rów pod­trzy­mu­ją­cych kon­struk­cję ar­chi­tek­to­nicz­ną


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filarowiec

gór­nik pra­cu­ją­cy na fi­la­rach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) górn. gór­nik zaj­mu­ją­cy się wy­bie­ra­niem węgla z fi­la­rów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filarowy

przy­miot­nik od: filar


Źródła:

SJP.pl

Filarski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filarówka

rząd fi­la­rów pod­trzy­mu­ją­cych kon­struk­cję ar­chi­tek­to­nicz­ną; fi­la­ro­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Filat.

skrót od: fi­la­te­li­sty­ka, fi­la­te­li­stycz­ny; fi­la­tel.


Źródła:

SJP.pl

Filatel.

skrót od: fi­la­te­li­sty­ka, fi­la­te­li­stycz­ny; filat.


Źródła:

SJP.pl

Filatelista

ko­lek­cjo­ner, znaw­ca znacz­ków pocz­to­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ko­lek­cjo­ner lub znaw­ca znacz­ków pocz­to­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filatelistka

ko­lek­cjo­ner­ka, znaw­czy­ni znacz­ków pocz­to­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która ko­lek­cjo­nu­je znacz­ki pocz­to­we


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filatelistyczny

do­ty­czą­cy fi­la­te­li­sty­ki


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy fi­la­te­li­sty­ki, zwią­za­ny z fi­la­te­li­sty­ką


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filatelistyka

1. ko­lek­cjo­no­wa­nie znacz­ków pocz­to­wych;
2. znaw­stwo znacz­ków pocz­to­wych; mar­koz­naw­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hobby po­le­ga­ją­ce na ko­lek­cjo­no­wa­niu ar­te­fak­tów pocz­to­wych;


Na tę stro­nę wska­zu­je „fi­la­te­li­sta”. Zo­bacz też: "Fi­la­te­li­sta" – cza­so­pis­mo.

Fi­la­te­li­sty­ka – ro­dzaj hobby po­le­ga­ją­ce­go na ko­lek­cjo­no­wa­niu wszel­kie­go ro­dza­ju wa­lo­rów pocz­to­wych (głów­nie znacz­ków pocz­to­wych).

Fi­la­te­li­sty­ka pow­sta­ła rów­no­cze­śnie z wpro­wa­dze­niem pier­wszych znacz­ków pocz­to­wych w 1840 r.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filc

1. ma­te­riał uzy­ska­ny ze zbi­tej, spra­so­wa­nej wełny lub sier­ści
2. gęsty me­szek po­kry­wa­ją­cy po­wierzch­nię ło­dy­gi, liści lub owo­ców niek­tó­rych ro­ślin; kut­ner


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) włók. ma­te­riał ze zbi­tej wełny;

 (1.2) pot. obuw. przen. wy­so­ki gu­mo­wy but z grubą cho­le­wą z filcu (1.1)


Filc – wyrób włó­kien­ni­czy otrzy­my­wa­ny przez spil­śnia­nie włó­kien, zwła­szcza weł­nia­nych. Roz­róż­nia się dwa ro­dza­je fil­ców: filce bite, uzy­ski­wa­ne przez bez­poś­red­nie fo­lo­wa­nie włó­kien, oraz filce tkane, uzy­ski­wa­ne przez fo­lo­wa­nie po­wierzch­ni tka­nin.

Zdol­ność wy­ro­bów weł­nia­nych do spil­śnia­nia jest jed­no­cze­śnie ich wadą, po­nie­waż w trak­cie użyt­ko­wa­nia do­cho­dzi do ich sa­mo­czyn­ne­go fil­co­wa­nia, co psuje wa­lo­ry este­tycz­ne (zmie­nia się fak­tu­ra tka­ni­ny) i użyt­ko­we (sfil­co­wa­ny wyrób weł­nia­ny ma znacz­nie mniej­sze wy­mia­ry).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filcak

1. fil­co­wy but;
2. grze­bień do ko­ciej i psiej sier­ści


Źródła:

SJP.pl

Filcarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rze­mieśl­nik, który wy­ra­bia filc, głów­nie na ka­pe­lu­sze


Źródła:

Wiktionary

Filce

1. ma­te­riał uzy­ska­ny ze zbi­tej, spra­so­wa­nej wełny lub sier­ści
2. gęsty me­szek po­kry­wa­ją­cy po­wierzch­nię ło­dy­gi, liści lub owo­ców niek­tó­rych ro­ślin; kut­ner


Źródła:

SJP.pl

Filcopodobny

ma­ją­cy niek­tó­re wła­ści­wo­ści filcu; przy­po­mi­na­ją­cy filc


Źródła:

SJP.pl

Filcowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|fil­co­wać.


Źródła:

Wiktionary

Filcowaty

1. zbity, spra­so­wa­ny, sfil­co­wa­ny;
2. o czę­ściach ro­ślin: po­kry­ty gę­sty­mi wło­ska­mi


Źródła:

SJP.pl

Filcować

zbi­jać wełnę lub sierść w filc


Źródła:

SJP.pl

Filcowy

przy­miot­nik od: filc


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­ko­na­ny z filcu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filcunek

w gwa­rze więź­niów hit­le­row­skich obo­zów kon­cen­tra­cyj­nych: re­wiz­ja


Źródła:

SJP.pl

Filcówka

woj­ło­ko­wy but z cho­lew­ką; wa­lon­ka, wa­lo­nek


Źródła:

SJP.pl

Fildekos

ro­dzaj przę­dzy ba­weł­nia­nej


Fil­de­kos (z franc. "fil d'Ecos­se", do­słow­nie "szkoc­ka nić") – ro­dzaj usz­la­chet­nio­nej (pod­da­nej wy­cze­sy­wa­niu i mer­ce­ry­za­cji) przę­dzy ba­weł­nia­nej z dłu­gich włó­kien, przez­na­czo­nej do wy­ro­bów dzie­wiar­skich, np. do wy­ro­bu ba­weł­nia­nych poń­czoch i skar­pet.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fildekosowy

zwią­za­ny z fil­de­ko­sem


przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny z przę­dzy ba­weł­nia­nej uży­wa­nej do wy­ro­bów dzie­wiar­skich, zwła­szcza poń­czosz­ni­czych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fildekosy

daw­niej: wy­ro­by dzie­wiar­skie, zwła­szcza poń­czo­chy z przę­dzy typu fil­de­kos


Źródła:

SJP.pl

Fildystor

przy­rząd poz­wa­la­ją­cy wzmac­niać sy­gna­ły elek­trycz­ne


Źródła:

SJP.pl

File

[czy­taj: fajl] do­ku­ment lub ry­su­nek za­pi­sa­ny w pa­mię­ci kom­pu­te­ra; plik


File ( ‏فيله‎, Φιλαί) – egip­ska wyspa na Nilu na wy­so­ko­ści I ka­ta­rak­ty. W cza­sach sta­ro­żyt­nych na wy­spie znaj­do­wał się oś­ro­dek kultu Izydy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fileasz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Fi­le­asz – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „mi­łu­ją­cy lub ży­ją­cy w przy­jaź­ni”.

Imię nosił egip­ski mę­czen­nik z IV wieku, ścię­ty za pa­no­wa­nia ce­sa­rza Dio­kle­cja­na. Fi­le­asz, bi­skup z Thmu­is, i Fi­lo­ro­mus wy­mie­nie­ni są w Mar­ty­ro­lo­gium Rzym­skim.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Fileciarka

1. ma­szy­na do od­ci­na­nia dwóch bocz­nych pła­tów mięsa (fi­le­tów) od krę­go­słu­pa ryby;
2. pra­cow­ni­ca wy­ko­nu­ją­ca tę czyn­ność ręcz­nie za po­mo­cą noża


Źródła:

SJP.pl

Filecik

zdrob­nie­nie od: filet


Źródła:

SJP.pl

Filek

1. zdrob­nie­nie od: Filip (imię mę­skie);
2. naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filembriogeneza

okre­śle­nie zmian ewo­lu­cyj­nych za­cho­dzą­cych pod­czas em­brio­nal­ne­go roz­wo­ju na­rzą­dów, które pro­wa­dzą do mo­dy­fi­ka­cji w bu­do­wie do­ro­słe­go czło­wie­ka


Źródła:

SJP.pl

Filemon

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny mio­do­ja­dów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Fi­le­mon – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od słowa "philé" – „mi­łu­ję, ko­cham” lub od "phil-mosýn" – „przy­jaz­ność, życz­li­wość”, czyli „życz­li­wy, przy­jaz­ny”. Ży­ją­cy w cza­sach bi­blij­nych Św. Fi­le­mon był jed­nym z adre­sa­tów li­stów św. Pawła.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filer

wcze­śnie owo­cu­ją­ce drzew­ko owo­co­we; fil­ler


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wiecz­ne pióro


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filet

1. oczy­szczo­ny z kości lub ości płat mięsa lub ryby;
2. ozdob­na ko­ron­ka wy­ko­ny­wa­na ręcz­nie przy uży­ciu spe­cja­li­stycz­nych iglic;
3. ozdob­na zło­co­na linia na grzbie­cie książ­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. płat czy­ste­go mięsa – bez skóry i kości;

 (1.2) ko­ron­ka w po­sta­ci wią­za­nej sia­tecz­ki, na któ­rej haf­to­wa­ny jest or­na­ment;

 (1.3) ozdob­na linia wy­ko­na­na przez in­tro­li­ga­to­ra na okład­ce lub grzbie­cie książ­ki


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fileta

na­rzę­dzie do wy­bi­ja­nia ozdób in­tro­li­ga­tor­skich


Źródła:

SJP.pl

Filetowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. od­cza­sow­ni­ko­wy od|fi­le­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Filetować

1. por­cjo­wać i oczy­szczać rybę lub mięso z ości lub kości;
2. robić fi­le­ty


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) kulin. spra­wiać rybę (rza­dziej drób, ja­rzy­ny), usu­wa­jąc czę­ści nie­ja­dal­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filetowy

→ filet


przy­miot­nik

 (1.1) kulin. zwią­za­ny z fi­le­tem, do­ty­czą­cy fi­le­ta

 (1.2) gw-pl|Za­gó­rze,Pod­ha­le,Spisz. fio­le­to­wy


Patrz:filet

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Filh.

skrót od: fil­har­mo­nia, fil­har­mo­nicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Filharmonia

in­sty­tu­cja dy­spo­nu­ją­ca sta­łym ze­spo­łem zło­żo­nym z in­stru­men­ta­li­stów, śpie­wa­ków pod kie­run­kiem dy­ry­gen­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. in­sty­tu­cja or­ga­ni­zu­ją­ca kon­cer­ty mu­zy­ki po­waż­nej, po­sia­da­ją­ca włas­ny skład mu­zy­ków

 (1.2) pot. bu­dy­nek, w któ­rym od­by­wa­ją się kon­cer­ty mu­zy­ki po­waż­nej


Fil­har­mo­nia – in­sty­tu­cja kul­tu­ry zaj­mu­ją­ca się or­ga­ni­za­cją i pre­zen­ta­cją kon­cer­tów mu­zy­ki kla­sycz­nej, głów­nie tych o cha­rak­te­rze peł­no­or­kie­stro­wym, naj­czę­ściej rów­no­cze­śnie przy­go­to­wu­ją­ca takie ut­wo­ry do wy­ko­na­nia. Tym samym sło­wem okre­śla się też gmach ta­kiej in­sty­tu­cji, acz­kol­wiek ist­nie­ją fil­har­mo­nie po­sia­da­ją­ce je­dy­nie włas­ne za­ple­cze lo­ka­lo­we, a pre­zen­tu­ją­ce ut­wo­ry w wy­naj­mo­wa­nych sa­lach kon­cer­to­wych. In­sty­tu­cja­mi pro­wa­dzą­cy­mi dzia­łal­ność po­dob­ną do fil­har­mo­nii są np. sto­wa­rzy­sze­nia mu­zycz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filharmoniczka

→ fil­har­mo­nik


Patrz:filharmonik

Źródła:

SJP.pl

Filharmoniczny

zwią­za­ny z fil­har­mo­nią, do­ty­czą­cy fil­har­mo­nii


Źródła:

SJP.pl

Filharmonik

1. czło­nek or­kie­stry fil­har­mo­nicz­nej
2. daw­niej o me­lo­ma­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. czło­nek or­kie­stry fil­har­mo­nicz­nej lub chóru fil­har­mo­nicz­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filhellenista

mi­ło­śnik an­tycz­nej Hel­la­dy; mi­ło­śnik Gre­cji, Gre­ków


Źródła:

SJP.pl

Filhellenistka

→ fil­hel­le­ni­sta; hel­le­no­fil­ka


Źródła:

SJP.pl

Filhellenizm

1. roz­mi­ło­wa­nie się w an­tycz­nej Gre­cji;
2. ruch po­par­cia dla aspi­ra­cji nie­pod­le­gło­ścio­wych Gre­gów, ist­nie­ją­cy na po­cząt­ku XIX wieku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kult. umi­ło­wa­nie kul­tu­ry sta­ro­żyt­nej Gre­cji;

 (1.2) hist. ruch so­li­dar­no­ścio­wy z grec­ką walką na­ro­do­wo­wyz­wo­leń­czą w XIX w.


Fil­hel­le­nizm – po­sta­wa wy­ra­ża­ją­ca sym­pa­tię wobec Gre­cji i Gre­ków; ter­min zwy­kle uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do ruchu kul­tu­ral­ne­go, li­te­rac­kie­go i po­li­tycz­ne­go w XIX-wiecz­nej Eu­ro­pie.

Celem fil­hel­le­nów było wspar­cie Gre­ków w ich „wy­bi­ja­niu się na nie­pod­le­głość”, czyli w woj­nie na­ro­do­wo­wyz­wo­leń­czej z Im­pe­rium Os­mań­skim to­czo­nej w la­tach 1821-1830.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filhelleński

sprzy­ja­ją­cy Hel­le­nom, Gre­kom


Źródła:

SJP.pl

Filia

od­dział ja­kiejś in­sty­tu­cji, agen­da


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zarz. od­dział przed­się­bior­stwa, uczel­ni lub urzę­du znaj­du­ją­cy się w innym miej­scu niż cen­tral­ny

 (1.2) kośc. od­dział ad­mi­ni­stra­cji ko­ściel­nej nie sta­no­wią­cy sa­mo­dziel­nej pa­ra­fii


Filia (łac. "córka") – ek­spo­zy­tu­ra, agen­da lub od­dział (np. przed­się­bior­stwa, uczel­ni, szko­ły, urzę­du, banku, in­sty­tu­cji), ma­ją­cy naj­czę­ściej swoją lo­ka­li­za­cję poza miej­scem funk­cjo­no­wa­nia głów­nej, na­drzęd­nej jed­nost­ki.

Filia jest po­wią­za­na or­ga­ni­za­cyj­nie i naj­czę­ściej rów­nież sta­tu­to­wo z głów­nym pod­mio­tem, od któ­re­go jest za­leż­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filiacja

1. książ­ko­wo: po­wią­za­nie, zwią­zek, za­leż­ność;
2. w ge­ne­a­lo­gii: wza­jem­ny sto­su­nek po­kre­wień­stwa dwóch osób;
3. w li­te­ra­tu­roz­naw­stwie: usta­la­nie za­leż­no­ści mię­dzy frag­men­ta­mi jed­ne­go dzie­ła;
4. w tech­ni­ce: stop o zmie­nia­ją­cej się za­war­to­ści jed­ne­go skład­ni­ka w dru­gim;
5. w zo­o­tech­ni­ce: two­rze­nie no­wych ras z in­nych już ist­nie­ją­cych


Fi­lia­cja (od łac. "fi­lia­tio" – wy­wo­dze­nie syna od ojca) – ro­dzaj sto­sun­ku ge­ne­a­lo­gicz­ne­go za­cho­dzą­ce­go po­mię­dzy dwie­ma oso­ba­mi, z któ­rych jedna po­cho­dzi od dru­giej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filiacyjny

przy­miot­nik od: fi­lia­cja


Źródła:

SJP.pl

Filialny

bę­dą­cy filią, na­le­żą­cy do filii


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do filii, zwią­za­ny z filią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filiał

tyle co: filia


Źródła:

SJP.pl

Filibustierka

upor­czy­we prze­dłu­ża­nie obrad par­la­men­tu w celu opóź­nie­nia pod­ję­cia uchwał


Źródła:

SJP.pl

Filiera

ele­ment na­da­ją­cy kształt włó­knu syn­te­tycz­ne­mu z rozt­wo­ru lub stopu przę­dzal­ni­cze­go; dysza przę­dzal­ni­cza, fi­lier­ka


Źródła:

SJP.pl

Filierka

ele­ment na­da­ją­cy kształt włó­knu syn­te­tycz­ne­mu z rozt­wo­ru lub stopu przę­dzal­ni­cze­go; dysza przę­dzal­ni­cza, fi­lie­ra


Źródła:

SJP.pl

Filigran

1. tech­ni­ka wy­ko­ny­wa­nia or­na­men­tów i przed­mio­tów, zwy­kle nie­wiel­kich roz­mia­rów, z dru­ci­ków zło­tych i srebr­nych łą­czo­nych w mi­ster­ne de­se­nie;
2. znak wodny na pa­pie­rze


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jubil. tech­ni­ka złot­ni­cza po­le­ga­ją­ca na zdo­bie­niu lub wy­ko­ny­wa­niu ca­łe­go przed­mio­tu z cien­kich dru­ci­ków uło­żo­nych w ażu­ro­wą siat­kę;


Fi­li­gran – tech­ni­ka złot­ni­cza po­le­ga­ją­ca na zdo­bie­niu lub wy­ko­ny­wa­niu ca­łe­go przed­mio­tu z cien­kich dru­ci­ków uło­żo­nych w ażu­ro­wą siat­kę.

W tech­ni­ce tej używa się dru­ci­ków zło­tych i srebr­nych. Skrę­ca się je ze sobą (zaz­wy­czaj po dwa), a na­stęp­nie roz­kle­pu­je, w efek­cie czego ich brzeg jest cha­rak­te­ry­stycz­nie ząb­ko­wa­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filigranek

rzad­ko, prze­no­śnie: rzecz lub osoba mała, kru­cha, de­li­kat­na; ma­leń­stwo, dro­biazg, drob­nost­ka, bi­be­lo­cik


Źródła:

SJP.pl

Filigranistyka

Fi­li­gra­ni­sty­ka – nauka po­moc­ni­cza hi­sto­rii, zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem zna­ków wod­nych daw­nych pa­pier­ni.

Roz­wi­nę­ła się w XIX wieku, na mar­gi­ne­sie badań ar­chi­wal­nych. Fi­li­gra­ni­sty­ka po­ma­ga da­to­wać pa­pie­ro­we do­ku­men­ty, przy­bli­żać lub okre­ślać rejon ich pow­sta­nia, ułat­wia także wy­kry­wa­nie fał­szerstw, za­rów­no daw­nych jak i współ­czes­nych. Wy­ni­ki badań fi­li­gra­nów sta­no­wią też cenne źró­dło dla he­ral­dy­ki.


Źródła:

Wikipedia

Filigranować

wy­ko­ny­wać znaki wodne na pa­pie­rze; zna­czyć, oz­na­czać pa­pier fi­li­gra­na­mi


Źródła:

SJP.pl

Filigranowość

cecha przy­pi­sy­wa­na oso­bom lub przed­mio­tom o nie­wiel­kich roz­mia­rach; kru­chość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest fi­li­gra­no­we; cecha tych, któ­rzy są fi­li­gra­no­wi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filigranowy

1. drob­ny, nie­du­ży o de­li­kat­nych kształ­tach;
2. bę­dą­cy fi­li­gra­nem lub wy­ko­na­ny tą tech­ni­ką;
3. ażu­ro­wy


przy­miot­nik

 (1.1) bar­dzo drob­ny i bar­dzo de­li­kat­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filioque

[czy­taj: fi­liok­we] z ła­ci­ny: i od syna; o po­cho­dze­niu Ducha Świę­te­go w re­li­gii chrze­ści­jań­skiej: od Ojca (i od Syna) po­cho­dzi; za­sad­ni­cza róż­ni­ca w dok­try­nie i credo Ko­ścio­ła Rzym­skie­go i Pra­wo­sław­ne­go, która do­pro­wa­dzi­ła do pier­wsze­go wiel­kie­go ro­zła­mu chrze­ści­jań­stwa; w prze­no­śni: jedno słowo bę­dą­ce przy­czy­ną wiel­kie­go sporu i kon­flik­tu


Fi­lio­que ( i Syna) – ła­ciń­ski ter­min, przed­miot i sy­no­nim sporu te­o­lo­gicz­ne­go pra­wo­sła­wia z ka­to­li­cyz­mem, a poś­red­nio też z pro­te­stan­tyz­mem, o sfor­mu­ło­wa­nie dog­ma­tycz­ne za­war­te w przy­ję­tej przez Za­chód wer­sji ni­cej­sko-kon­stan­ty­no­po­li­tań­skie­go wyz­na­nia wiary.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filip

gwa­ro­we przez­wi­sko da­wa­ne za­ją­co­wi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) łow. lub przest. zając

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) gw-pl|Górny Śląsk. żart. rozum


Filip – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, oz­na­cza­ją­ce "lu­bią­cy konie" lub "przy­ja­ciel koni" (φίλος, phi­los = „przy­ja­ciel, mi­ło­śnik” + ἵππος, hip­pos = „koń”).

Nosił je np. Filip II Ma­ce­doń­ski, oj­ciec Alek­san­dra Wiel­kie­go. Żeń­skie od­po­wied­ni­ki tego imie­nia to Fi­li­pi­na, Fi­li­pa. Naz­wi­ska po­cho­dzą­ce od Fi­li­pa: Fi­li­po­wicz, Fi­lip­czak, Fi­li­pek, Fi­li­pow­ski, Fi­lip­kow­ski. Nazwa pań­stwa Fi­li­pi­ny po­cho­dzi od imie­nia króla Hisz­pa­nii Fi­li­pa II Habs­bur­ga.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filip.

skrót od: fi­li­piń­ski


Źródła:

SJP.pl

Filipa

gwa­ro­we przez­wi­sko da­wa­ne za­ją­co­wi


Fi­li­pa – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Filip.

Chrze­ści­jań­ski­mi pa­tron­ka­mi tego imie­nia są św. Fi­li­pa z Perge i bł. Fi­li­pa Ma­re­ria, która po­sta­no­wi­ła zo­stać pu­stel­ni­cą pod wpły­wem spot­ka­nia ze św. Fran­cisz­kiem z Asyżu, a także bł. Fi­li­pa de Chan­te­mi­lan.

Fi­li­pa imie­ni­ny ob­cho­dzi 16 lu­te­go, 20 wrze­śnia i 15 paź­dzier­ni­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filipczak

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filipczuk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Filipczyk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Filipejon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) sta­ro­żyt­na świą­ty­nia Zeusa ufun­do­wa­na przez Fi­li­pa II Ma­ce­doń­skie­go w Olim­pii ok. 339–300 p.n.e.;


Źródła:

Wiktionary

Filipek

zdrob­nie­nie od: Filip (imię mę­skie); Filek


Filip Jan Mar­ci­nek, znany jako Fi­li­pek (ur. 10 sierp­nia 1995 w Kro­to­szy­nie) – pol­ski raper, fre­e­sty­ler, autor tek­stów oraz freak figh­ter. Za­wod­nik bitew typu fre­e­sty­le. Dwu­krot­ny zwy­cięz­ca WBS (Wiel­ka Bitwa Szcze­ciń­ska) w roku 2014 oraz 2015, trzy­krot­ny zwy­cięz­ca Bitwy o Po­łud­nie w roku 2018, 2022 i 2023. Dwu­krot­nie zajął także trze­cie miej­sce na WBW (Wiel­ka Bitwa War­szaw­ska) w la­tach 2013 i 2014.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filipiak

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filipianin

miesz­ka­niec Fi­lip­pi (sta­ro­żyt­ne­go mia­sta i ko­lo­nii rzym­skiej na wy­brze­żu wschod­niej Ma­ce­do­nii)


Źródła:

SJP.pl

Filipika

gwał­tow­na, pełna pasji mowa skie­ro­wa­na prze­ciw­ko komuś lub cze­muś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­now­cze, gwał­tow­ne, opo­nu­ją­ce mó­wie­nie;

 (1.2) hist. sta­roż. jedno z prze­mó­wień De­mo­ste­ne­sa lub Cy­ce­ro­na;


Fi­li­pi­ka – gwał­tow­na, ostra mowa wy­mie­rzo­na prze­ciw­ko komuś, ewen­tu­al­nie ostre wy­stą­pie­nie oskar­ży­ciel­skie[].

Nazwa po­cho­dzi od trzech mów De­mo­ste­ne­sa prze­ciw­ko Fi­li­po­wi II Ma­ce­doń­skie­mu wy­gło­szo­nych w IV wieku p.n.e. w okre­sie wzro­stu po­tę­gi ma­ce­doń­skiej. Tym samym mia­nem naz­wał też swoje mowy prze­ciw­ko Mar­ko­wi An­to­niu­szo­wi rzym­ski ora­tor Cy­ce­ron (zob. "Fi­li­pi­ki").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filipin

czło­nek zgro­ma­dze­nia księ­ży ka­to­lic­kich, za­ło­żo­ne­go w 1564 roku w Rzy­mie przez św. Fi­li­pa Neri


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­kon­nik ze zgro­ma­dze­nia za­ło­żo­ne­go przez św. Fi­li­pa Ne­re­u­sza;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filipina

czło­nek zgro­ma­dze­nia księ­ży ka­to­lic­kich, za­ło­żo­ne­go w 1564 roku w Rzy­mie przez św. Fi­li­pa Neri


Fi­li­pi­na – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Filip. Pa­tron­ką tego imie­nia jest św. Róża Fi­li­pi­na Du­ches­ne (1769–1852).

Fi­li­pi­na imie­ni­ny ob­cho­dzi 21 sierp­nia, 20 wrze­śnia i 18 li­sto­pa­da.

We­dług da­nych z re­je­stru PESEL (stan na 19 stycz­nia 2024 r.) imię to jako pier­wsze nosi 112 osób, zaś jako dru­gie 185 osób.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filipini

czło­nek zgro­ma­dze­nia księ­ży ka­to­lic­kich, za­ło­żo­ne­go w 1564 roku w Rzy­mie przez św. Fi­li­pa Neri


Fi­li­pi­ni, ina­czej ora­to­ria­nie, łac. "Con­gre­ga­tio Ora­to­rii Sanc­ti Phi­lip­pi Neri" (COr) – sto­wa­rzy­sze­nie życia apo­stol­skie­go za­ło­żo­ne w 1551 przez św. Fi­li­pa Neri w Rzy­mie i zat­wier­dzo­ne przez pa­pie­ża Grze­go­rza XIII w 1575 r. bullą "Co­pio­sus in mi­se­ri­cor­dia Deus".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filipininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Fi­li­pi­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Filipinka

gra­nat sztur­mo­wy, uży­wa­ny głów­nie w pow­sta­niu war­szaw­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Fi­li­pin


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filipinki

gra­nat sztur­mo­wy, uży­wa­ny głów­nie w pow­sta­niu war­szaw­skim


Fi­li­pin­ki – pol­ski ze­spół wo­kal­ny ut­wo­rzo­ny w li­sto­pa­dzie 1959 przy Tech­ni­kum Hand­lo­wym w Szcze­ci­nie z okaz­ji 15-lecia szko­ły, za­ło­żo­ny przez Jana Ja­ni­kow­skie­go, na­u­czy­cie­la eko­no­mii, to­wa­roz­naw­stwa i mu­zy­ki. Nazwa ze­spo­łu po­cho­dzi od ty­tu­łu cza­so­pis­ma dla dziew­cząt „Fi­li­pin­ka”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filipino

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. głów­ny dia­lekt ję­zy­ka ta­gal­skie­go


Źródła:

Wiktionary

Filipiny

czło­nek zgro­ma­dze­nia księ­ży ka­to­lic­kich, za­ło­żo­ne­go w 1564 roku w Rzy­mie przez św. Fi­li­pa Neri


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pań­stwo w Azji;


Fi­li­pi­ny, ofi­cjal­nie Re­pu­bli­ka Fi­li­pin (fil. Pi­li­pi­nas, Re­pu­bli­ka ng Pi­li­pi­nas; Fi­li­pi­nas, República de Fi­li­pi­nas; Phi­lip­pi­nes, Re­pu­blic of the Phi­lip­pi­nes) – pań­stwo wy­spiar­skie w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej, po­ło­żo­ne na Ar­chi­pe­la­gu Fi­li­piń­skim na Oce­a­nie Spo­koj­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filipiuk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Filipińczyk

ptak z rzędu wró­blo­wych, za­miesz­ku­ją­cy wyspy Ar­chi­pe­la­gu Fi­li­piń­skie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Fi­li­pin


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filipiński

zwią­za­ny z Fi­li­pi­na­mi


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Fi­li­pi­na­mi, od­no­szą­cy się do pań­stwa Fi­li­pi­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filipkiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Filipkowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filipon

czło­nek odła­mu pra­wo­sła­wia wy­ło­nio­ne­go po re­for­mie Ko­ścio­ła pra­wo­sław­ne­go w Rosji, nie­uz­na­ją­cy mał­żeń­stwa i służ­by woj­sko­wej; fi­li­po­wiec


Źródła:

SJP.pl

Filiponi

sekta, odłam pra­wo­sła­wia wy­ło­nio­ny po re­for­mie Ko­ścio­ła pra­wo­sław­ne­go w Rosji, nie­uz­na­ją­cy mał­żeń­stwa i służ­by woj­sko­wej


Fi­li­po­ni (także: "fi­li­pow­cy", "sta­ro­po­mor­cy") – jedna ze wspól­not ro­syj­skich sta­ro­o­brzę­dow­ców, za­li­cza­na do bez­po­pow­ców.

W przesz­ło­ści wyraz "fi­li­po­ni" był uży­wa­ny jako sy­no­ni­micz­ne okre­śle­nie sta­ro­o­brzę­dow­ców, w szcze­gól­no­ści ich spo­łecz­no­ści za­miesz­ka­łych w Pol­sce i Pru­sach Wschod­nich. Obec­nie takie sto­so­wa­nie tego ter­mi­nu uważa się za nie­po­praw­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filiponka

→ fi­li­pon


Patrz:filipon

Źródła:

SJP.pl

Filiponów

sekta, odłam pra­wo­sła­wia wy­ło­nio­ny po re­for­mie Ko­ścio­ła pra­wo­sław­ne­go w Rosji, nie­uz­na­ją­cy mał­żeń­stwa i służ­by woj­sko­wej


Źródła:

SJP.pl

Filipostwo

Filip z mał­żon­ką; Fi­li­po­wie


Źródła:

SJP.pl

Filipowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Fi­li­po­wa


Źródła:

Wiktionary

Filipowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Fi­li­po­wa


Źródła:

Wiktionary

Filipowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Filipowicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Fi­li­po­wic


Źródła:

Wiktionary

Filipowicz

naz­wi­sko


Fi­li­po­wicz (forma żeń­ska: Fi­li­po­wicz/Fi­li­po­wi­czo­wa/Fi­li­po­wi­czów­na, licz­ba mnoga: Fi­li­po­wi­czo­wie) – pol­skie naz­wi­sko no­to­wa­ne od XIV wieku. Po­cho­dzi od imie­nia Filip.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filipowiczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Fi­li­po­wic


Źródła:

Wiktionary

Filipowiczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Fi­li­po­wic


Źródła:

Wiktionary

Filipowie

Filip z mał­żon­ką; Fi­li­po­stwo


Źródła:

SJP.pl

Filipowiec

czło­nek odła­mu pra­wo­sła­wia wy­ło­nio­ne­go po re­for­mie Ko­ścio­ła pra­wo­sław­ne­go w Rosji, nie­uz­na­ją­cy mał­żeń­stwa i służ­by woj­sko­wej; fi­li­pon


Źródła:

SJP.pl

Filipowski

przy­miot­nik od: Fi­li­pów, Fi­li­po­wi­ce


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Fi­li­po­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filipowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Fi­li­pa lub z nim zwią­za­ny


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Fi­li­pa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filippi

sta­ro­żyt­ne mia­sto w Ma­ce­do­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) hist. w sta­ro­żyt­no­ści mia­sto we wschod­niej Ma­ce­do­nii za­ło­żo­ne przez Fi­li­pa II, gdzie przed bitwą (w 42 r. p.n.e.) Bru­tu­so­wi uka­za­ła się zjawa prze­po­wia­da­ją­ca mu śmierć;


Fi­lip­pi (łac. "Phi­lip­pi", gr. "Φἱλιπποι" "Phi­lip­poi") – sta­ro­żyt­ne mia­sto grec­kie, na­stęp­nie ko­lo­nia rzym­ska, w po­bli­żu wy­brze­ży Morza Egej­skie­go, na te­re­nie obec­nej Ma­ce­do­nii Wschod­niej, na daw­nej "Via Egna­tia" i w bli­sko­ści obec­nej au­to­stra­dy Egna­tia Odos.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filipski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Filipsyt

mi­ne­rał z grupy ze­o­li­tów, uwod­nio­ny gli­no­krze­mian wap­nia i po­ta­su


Źródła:

SJP.pl

Filipów

gwa­ro­we przez­wi­sko da­wa­ne za­ją­co­wi


Fi­li­pów (nazwa hi­sto­rycz­na: Fi­li­pów Pier­wszy) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie su­wal­skim, w gmi­nie Fi­li­pów. Sie­dzi­ba gminy Fi­li­pów.

Daw­niej mia­sto; uzy­skał lo­ka­cję miej­ską w 1570 roku, zde­gra­do­wa­ny w 1870 roku. W końcu XVIII wieku jako mia­sto kró­lew­skie po­ło­żo­ne było w sta­ro­stwie nie­gro­do­wym fi­li­pow­skim w po­wie­cie gro­dzień­skim wo­je­wództ­wa troc­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filistea

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na na ob­sza­rze Pa­le­sty­ny, za­miesz­ka­na przez Fi­li­sty­nów


Fi­li­stea (hebr. פלשת) – ob­szar kon­tro­lo­wa­ny przez kon­fe­de­ra­cję pię­ciu miast-państw fi­li­styń­skich (Ekron, Gaza, Gat, Asz­ke­lon i Asz­dod) w po­łud­nio­wo-za­chod­nim Le­wan­cie.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Filister

1. czło­wiek bez aspi­ra­cji, ma­łost­ko­wy, obo­jęt­ny na dobro ogółu; drob­no­mie­szcza­nin;
2. daw­niej: czło­nek kor­po­ra­cji stu­denc­kiej nie­bę­dą­cy stu­den­tem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. czło­wiek o cias­nych am­bi­cjach, gu­stach czy po­glą­dach

 (1.2) czło­nek kor­po­ra­cji aka­de­mic­kiej, który zo­stał ab­sol­wen­tem uczel­ni;


Fi­li­ster – w kor­po­ra­cjach aka­de­mic­kich nazwa uży­wa­na na okre­śle­nie kor­po­ran­tów, któ­rzy ukoń­czy­li stu­dia. Fi­li­strzy zo­bo­wią­za­ni są do du­cho­we­go, or­ga­ni­za­cyj­ne­go i fi­nan­so­we­go wspie­ra­nia człon­ków czyn­nych, czyli stu­den­tów. Zbie­ra­ją się pod­czas do­rocz­ne­go ko­mer­szu kor­po­ra­cji i na­le­żą do or­ga­ni­za­cji fi­li­ster­skich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filisterka

ko­bie­ta bez aspi­ra­cji, ma­łost­ko­wa, obo­jęt­na na dobro ogółu; drob­no­mie­szczan­ka


Źródła:

SJP.pl

Filisterski

wła­ści­wy fi­li­strom


Źródła:

SJP.pl

Filisterstwo

spo­sób my­śle­nia i po­stę­po­wa­nia wła­ści­wy fi­li­strom; be­zi­de­o­wość, koł­tuń­stwo, drob­no­mie­szczań­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) be­zi­de­o­wość, koł­tuń­stwo, ma­łost­ko­wość, ogra­ni­czo­ność


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filistrzeć

sta­wać się ma­łost­ko­wym, obo­jęt­nym na dobro ogółu, na­by­wać cech fi­li­stra


Źródła:

SJP.pl

Filistyn

czło­nek daw­ne­go in­do­e­u­ro­pej­skie­go ludu, za­li­cza­ne­go do tzw. Ludów Morza


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. miesz­ka­niec Fi­li­stei;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filistyni

sta­ro­żyt­ny lud


Fi­li­sty­ni ( ‏פְּלִשְׁתִּים‎ "Pəlištîm" – „przy­by­sze”, „wę­drow­cy”; eg. "P-r-s-t"; ‏فلستيون‎ "Fi­la­stin") – sta­ro­żyt­ny lud o nie­o­kre­ślo­nym po­cho­dze­niu, który za­miesz­ki­wał po­łud­nio­we wy­brze­ża Ka­na­a­nu, w okre­sie po­mię­dzy XII a VII wie­kiem p.n.e. Za­li­cza­li się do tzw.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filistynka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. miesz­kan­ka Fi­li­stei


Źródła:

Wiktionary

Filistyński

do­ty­czą­cy Fi­li­sty­nów, wła­ści­wy Fi­li­sty­nom


przy­miot­nik

 (1.1) geogr. hist. do­ty­czą­cy Fi­li­stei lub Fi­li­sty­nów; po­cho­dzą­cy z Fi­li­stei


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filit

skała po­cho­dze­nia mag­mo­we­go lub osa­do­we­go


Źródła:

SJP.pl

Filitowy

→ filit


Patrz:filit

Źródła:

SJP.pl

Filiński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Filiżaneczka

zdrob­nie­nie od: fi­li­żan­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od fi­li­żan­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filiżanka

czar­ka z usz­kiem, naj­czę­ściej por­ce­la­no­wa lub fa­jan­so­wa, uży­wa­na do her­ba­ty, kawy, cze­ko­la­dy, niek­tó­rych zup itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­wiel­kie na­czy­nie z usz­kiem, z któ­re­go pije się go­rą­ce na­po­je;

 (1.2) pot. kulin. miara ob­ję­to­ści równa po­jem­no­ści fi­li­żan­ki (1.1)


Fi­li­żan­ka – nie­wiel­kie na­czy­nie, czar­ka, naj­czę­ściej z usz­kiem słu­żą­ca do picia na­po­jów ta­kich jak kawa czy her­ba­ta. Zaz­wy­czaj uży­wa­ne z od­po­wied­nim spod­kiem.

Fi­li­żan­ki z dwoma usz­ka­mi słu­żą­ce do po­da­wa­nia zup to bu­lio­nów­ki.

Pier­wsze fi­li­żan­ki spro­wa­dzo­ne do Eu­ro­py z Ja­po­nii nie miały uszek, po­dob­nie jak ich eu­ro­pej­skie imi­ta­cje po­cho­dzą­ce z Miśni. Tra­dy­cyj­nie wy­ra­bia­ne są z por­ce­la­ny lub fa­jan­su.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filiżankowy

→ fi­li­żan­ka


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z fi­li­żan­ką, do­ty­czą­cy fi­li­żan­ki


Patrz:filiżanka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fill

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. pot. przej­ście, wstaw­ka na per­ku­sji


Źródła:

Wiktionary

Filler

wcze­śnie owo­cu­ją­ce drzew­ko owo­co­we; filer


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Film

1. ro­dzaj wi­do­wi­ska z uży­ciem za­pi­sa­nych sek­wen­cji ru­cho­mych obra­zów;
2. taśma zło­żo­na z sze­re­gu na­stę­pu­ją­cych po sobie zdjęć fo­to­gra­ficz­nych;
3. ogół ut­wo­rów fil­mo­wych;
4. przez­ro­czy­sta błona ce­lu­lo­i­do­wa do za­pi­sy­wa­nia zdjęć;
5. cien­ka war­stwa sub­stan­cji na po­wierzch­ni ciała sta­łe­go, np. war­stwa kos­me­ty­ku na skó­rze


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) film. telew. utwór au­dio­wi­zu­al­ny na jakiś temat; no­śnik, na któ­rym jest na­gra­ny taki utwór;

 (1.2) fot. świa­tło­czu­ła taśma fil­mo­wa lub fo­to­gra­ficz­na

 (1.3) cien­ka i przej­rzy­sta war­stwa ja­kiejś sub­stan­cji


Film – seria na­stę­pu­ją­cych po sobie obra­zów z dźwię­kiem lub bez dźwię­ku, wy­ra­ża­ją­cych okre­ślo­ne tre­ści, utr­wa­lo­nych na no­śni­ku wy­wo­łu­ją­cym wra­że­nie ruchu. Utwór ar­ty­stycz­ny wy­ko­rzy­stu­ją­cy tę tech­ni­kę, skła­da­ją­cy się ze scen, zło­żo­nych z jed­ne­go lub wię­cej ujęć.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Film.

skrót od: fil­mo­wy, fil­moz­naw­stwo (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


Źródła:

SJP.pl

Filmdruk

ro­dzaj druku przy uży­ciu na­cią­gnię­tej na ramę gę­stej siat­ki; si­to­druk, fil­mo­druk, se­ri­gra­fia, dru­ko­wa­nie si­to­we


Źródła:

SJP.pl

Filmidło

marny film; szmi­ra, gniot, chała


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgrub. od: film

 (1.2) pot. kiep­ski film


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filmik

zdrob­nia­le o fil­mie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: film

 (1.2) krót­ki film


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filmikowy

→ fil­mik


Patrz:filmik

Źródła:

SJP.pl

Filmodruk

ro­dzaj druku przy uży­ciu na­cią­gnię­tej na ramę gę­stej siat­ki; si­to­druk, film­druk, se­ri­gra­fia, dru­ko­wa­nie si­to­we


Źródła:

SJP.pl

Filmografia

spis lub ze­staw fil­mów zwią­za­nych ze sobą te­ma­tycz­nie lub bę­dą­cych dzie­łem jed­ne­go twór­cy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) film. ze­sta­wie­nie lub wykaz fil­mów po­wią­za­nych z okre­ślo­ną osobą, grupą, ga­tun­kiem, te­ma­tem lub innym kry­te­rium


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filmograficzny

do­ty­czą­cy fil­mo­gra­fii


Źródła:

SJP.pl

Filmoholiczka

ko­bie­ta poś­wię­ca­ją­ca cho­ro­bli­wie dużo czasu na oglą­da­nie fil­mów


Źródła:

SJP.pl

Filmoholik

osoba poś­wię­ca­ją­ca cho­ro­bli­wie dużo czasu na oglą­da­nie fil­mów


Źródła:

SJP.pl

Filmoholizm

poś­wię­ca­nie cho­ro­bli­wie dużo czasu na oglą­da­nie fil­mów


Źródła:

SJP.pl

Filmolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie nauki o fil­mie; fil­moz­naw­ca


Źródła:

SJP.pl

Filmologia

nauka o fil­mie; fil­moz­naw­stwo


Źródła:

SJP.pl

Filmolożka

→ fil­mo­log


Patrz:filmolog

Źródła:

SJP.pl

Filmoteka

ska­ta­lo­go­wa­ny zbiór fil­mów i ma­te­ria­łów fil­mo­wych, gro­ma­dzo­nych w ar­chi­wach i wyt­wór­niach fil­mo­wych, także pry­wat­nie; ar­chi­wum fil­mo­we


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ska­ta­lo­go­wa­ny zbiór ma­te­ria­łów fil­mo­wych; także pry­wat­na ko­lek­cja fil­mów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filmoterapia

psy­cho­te­ra­pia z udzia­łem fil­mów; ki­no­te­ra­pia


Źródła:

SJP.pl

Filmowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­gry­wa­nie filmu


Źródła:

Wiktionary

Filmować

robić zdję­cia fil­mo­we, na­krę­cać film


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. sfil­mo­wać)

 (1.1) na­gry­wać coś ka­me­rą fil­mo­wą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filmowczyni

ko­bie­ta pra­cu­ją­ca w prze­my­śle fil­mo­wym


Źródła:

SJP.pl

Filmowiec

osoba pra­cu­ją­ca w prze­my­śle fil­mo­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. telew. czło­wiek pra­cu­ją­cy w bran­ży fil­mo­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filmowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób fil­mo­wy


Źródła:

Wiktionary

Filmowość

ze­spół cech za­pew­nia­ją­cy po­zy­tyw­ny od­biór ja­kie­goś te­ma­tu przez widza


Źródła:

SJP.pl

Filmowy

zwią­za­ny z fil­mem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z fil­mem, do­ty­czą­cy filmu

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) taki jak w fil­mie bądź pa­su­ją­cy do filmu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filmoznawca

spe­cja­li­sta w za­kre­sie nauki o fil­mie; fil­mo­log


Źródła:

SJP.pl

Filmoznawczy

do­ty­czą­cy nauki o fil­mie; fil­mo­lo­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Filmoznawczyni

spe­cja­list­ka w za­kre­sie nauki o fil­mie


Źródła:

SJP.pl

Filmoznawstwo

nauka o fil­mie; fil­mo­lo­gia


Fil­moz­naw­stwo (rów­nież: wie­dza o fil­mie lub fil­mo­lo­gia) – dy­scy­pli­na hu­ma­ni­stycz­na, zaj­mu­ją­ca się na­u­ko­wą re­flek­sją nad fil­mem. Obej­mu­je trzy za­sad­ni­cze dzie­dzi­ny: te­o­rię filmu (z hi­sto­rią myśli fil­mo­wej), hi­sto­rię filmu oraz kry­ty­kę fil­mo­wą. W kręgu za­in­te­re­so­wań fil­moz­naw­ców znaj­du­je się także wiele in­nych prze­ni­ka­ją­cych się dy­scy­plin, np. an­tro­po­lo­gia filmu, te­o­ria no­wych me­diów i au­dio­wi­zu­al­no­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filmówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. szko­ła fil­mo­wa, zwy­kle szko­ła wyż­sza


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Filo

fyle, fyla; w sta­ro­żyt­nej At­ty­ce:
1. gmina skła­da­ją­ca się z kilku związ­ków ro­do­wych (fra­trii);
2. od­dział żoł­nie­rzy wy­sta­wio­ny przez filę - gminę


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) tra­dy­cyj­ne grec­kie cia­sto w for­mie cien­kich pła­tów – su­ro­we przy­go­to­wy­wa­ne i sprze­da­wa­ne jako pół­pro­dukt


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filochinon

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, wi­ta­mi­na K1; fi­to­me­na­dion


Źródła:

SJP.pl

Filochoros

Fi­lo­cho­ros z Aten (gr. Φιλόχορος ὁ Ἀθηναῖος ok. 345 — 260 p.n.e.) – sta­ro­żyt­ny grec­ki hi­sto­ryk.

Peł­nił funk­cję ofi­cjal­ne­go pań­stwo­we­go ka­pła­na-wróż­bi­ty ("man­tis"). W kręgu jego za­in­te­re­so­wań znaj­do­wa­ły się stu­dia hi­sto­rycz­ne i li­te­rac­kie (m.in. nad tra­ge­dia­mi Eu­ry­pi­de­sa i So­fo­kle­sa), spo­rzą­dził m.in.


Źródła:

Wikipedia

Filodendron

drze­wo, krzew lub pną­cze z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, ros­ną­ce w stre­fie zwrot­ni­ko­wej Ame­ry­ki; kilka ga­tun­ków ho­du­je się w do­nicz­kach ze wzglę­du na duże, de­ko­ra­cyj­ne, skó­rza­ste li­ście


Fi­lo­den­dron ("Phi­lo­den­dron" Schott) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, obej­mu­ją­cy ponad 700 ga­tun­ków (w tym 629 opi­sa­nych), wy­stę­pu­ją­cych w tro­pi­kal­nej Ame­ry­ce, od Mek­sy­ku i An­ty­li do Pa­rag­wa­ju i Ar­gen­ty­ny. Jest to drugi co do licz­no­ści, po an­tu­rium, ro­dzaj w ro­dzi­nie obraz­ko­wa­tych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filofora

glon mor­ski o ple­sze przy­po­mi­na­ją­cej liść; li­ściak


Źródła:

SJP.pl

Filofrancuski

sprzy­ja­ją­cy Fran­cji, Fran­cu­zom; pro­fran­cu­ski


Źródła:

SJP.pl

Filofun

[czy­taj: fi­lo­fan] ple­cion­ka z ko­lo­ro­wych żyłek ut­wo­rzo­na me­to­dą pę­tel­ko­wą


Fi­lo­fun – ple­cion­ka wy­ko­ny­wa­na me­to­dą pę­tel­ko­wą z róż­no­barw­nych żyłek lub sznur­ków.

Znane wzory po­da­ją wy­ko­rzy­sta­nie 3. lub 4. ście­gów za­pla­ta­nych krzy­żo­wo jeden za drugi. Ple­cion­ki mogą mieć pro­sty kształt lub two­rzy się z nich skom­pli­ko­wa­ne struk­tu­ry: bran­so­le­ty, bre­lo­ki i inne ozdo­by, a nawet rzeź­by. Do za­pla­ta­nia fi­lo­fu­nów wy­ko­rzy­stu­je się zwy­kle od 2. do 8. żyłek lub sznur­ków, cho­ciaż zda­rza­ją się przy­pad­ki, w któ­rych fi­lo­fu­ny wy­ko­na­ne są np. z 10. żyłek.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filogenetyczny

do­ty­czą­cy fi­lo­ge­ne­zy lub fi­lo­ge­ne­ty­ki


Źródła:

SJP.pl

Filogenetyka

nauka o roz­wo­ju ro­do­wym po­szcze­gól­nych grup or­ga­niz­mów; fi­lo­ge­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział bio­lo­gii, gałąź ewo­lu­cjo­niz­mu, zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem fi­lo­ge­ne­zy grup sy­ste­ma­tycz­nych ro­ślin lub zwie­rząt;


Fi­lo­ge­ne­ty­ka – dział bio­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem drogi roz­wo­jo­wej (fi­lo­ge­ne­zą) or­ga­niz­mów. Przed­mio­tem za­in­te­re­so­wa­nia fi­lo­ge­ne­ty­ki są or­ga­niz­my ży­ją­ce współ­cze­śnie oraz ko­pal­ne, ich po­cho­dze­nie i re­la­cje po­kre­wień­stwa. W swo­ich ba­da­niach ko­rzy­sta z osią­gnięć pa­le­on­to­lo­gii, ge­ne­ty­ki i in­nych nauk przy­rod­ni­czych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filogeneza

roz­wój ro­do­wy współ­czes­nych ga­tun­ków (np. czło­wie­ka, dębu) lub wyż­szych jed­no­stek sy­ste­ma­tycz­nych (np. krę­gow­ców, bak­te­rii, pa­prot­ni­ków), wy­wo­dzą­cych się od wspól­ne­go pnia, usta­la­ny na pod­sta­wie badań po­rów­naw­czych form ko­pal­nych i współ­czes­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. droga roz­wo­ju ro­do­we­go grup sy­ste­ma­tycz­nych or­ga­niz­mów;


Fi­lo­ge­ne­za (gr. φυλη – ga­tu­nek, ród i γενεσις – po­cho­dze­nie) – droga roz­wo­ju ro­do­we­go, po­cho­dze­nie i zmia­ny ewo­lu­cyj­ne grupy or­ga­niz­mów, zwy­kle ga­tun­ków. Ter­min wpro­wa­dzo­ny w 1866 roku przez Ern­sta Ha­ec­kla w "Ge­ne­rel­le Morp­ho­lo­gie der Or­ga­nis­men". Zmie­nił jed­nak swoje zna­cze­nie – Ha­ec­kel opi­sał fi­lo­ge­ne­zę jako "hi­sto­rię roz­wo­ju pa­le­on­to­lo­gicz­ne­go ga­tun­ków".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filogenia

nauka o roz­wo­ju ro­do­wym po­szcze­gól­nych grup or­ga­niz­mów; fi­lo­ge­ne­ty­ka


Źródła:

SJP.pl

Filoginia

upo­do­ba­nie, po­ciąg do ko­biet; ko­bie­ciar­stwo


Źródła:

SJP.pl

Filohitlerowski

przy­miot­nik

 (1.1) sprzy­ja­ją­cy hit­le­ryz­mo­wi


Źródła:

Wiktionary

Filok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wiecz­ne pióro


Źródła:

Wiktionary

Filokaktus

ro­śli­na z ro­dzi­ny kak­tu­so­wa­tych, ros­ną­ca w mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej stre­fie Ame­ry­ki; epi­fi­lum; zy­go­kak­tus


Źródła:

SJP.pl

Filokartysta

ko­lek­cjo­ner pocz­tó­wek


Źródła:

SJP.pl

Filokartystka

→ fi­lo­kar­ty­sta


Patrz:filokartysta

Źródła:

SJP.pl

Filokartystyczny

→ fi­lo­kar­ty­sty­ka


Patrz:filokartystyka

Źródła:

SJP.pl

Filokartystyka

ko­lek­cjo­no­wa­nie pocz­tó­wek


Źródła:

SJP.pl

Filoksenia

rzad­ko: go­ścin­ność, ser­decz­ność wobec gości


Źródła:

SJP.pl

Filoksera

owad z na­dro­dzi­ny mszyc; wi­niec


Źródła:

SJP.pl

Filoktet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mit. po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej, król Te­sa­lii, łucz­nik, spad­ko­bier­ca łuku He­ra­kle­sa i za­bój­ca Pa­ry­sa;


Fi­lok­tet (gr. Φιλοκτήτης Philoktḗtēs, Phi­loc­te­tes) – w mi­to­lo­gii grec­kiej król Te­sa­lii, łucz­nik, spad­ko­bier­ca łuku He­ra­kle­sa.

Ucho­dził za syna Po­ja­sa i De­mo­nas­sy. Był przy­ja­cie­lem He­ra­kle­sa, świad­kiem ostat­nich chwil życia he­ro­sa. Odzie­dzi­czył po nim jego nie­za­wod­ny łuk i strza­ły, bez któ­rych Troja, jak gło­si­ła prze­po­wied­nia wie­szcza He­le­no­sa, nie mogła być zdo­by­ta.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Filol.

skrót od: fi­lo­lo­gia, fi­lo­lo­gicz­ny; fil.


Źródła:

SJP.pl

Filolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie fi­lo­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) jęz. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie fi­lo­lo­gii

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) jęz. spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie fi­lo­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filologia

dział nauk hu­ma­ni­stycz­nych, obej­mu­ją­cy ba­da­nia nad ję­zy­kiem i li­te­ra­tu­rą ja­kie­goś na­ro­du


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. dy­scy­pli­na hu­ma­ni­stycz­na, zaj­mu­ją­ca się ję­zy­kiem i li­te­ra­tu­rą ja­kie­goś na­ro­du lub kręgu cy­wi­li­za­cyj­ne­go;

 (1.2) pot. wy­dział wyż­szej uczel­ni, na któ­rym wy­kła­da się nauki fi­lo­lo­gicz­ne


Fi­lo­lo­gia – nauka hu­ma­ni­stycz­na ba­da­ją­ca li­te­ra­tu­rę kręgu cy­wi­li­za­cyj­ne­go lub na­ro­du. Głów­nym przed­mio­tem jej badań jest tekst z per­spek­ty­wy ję­zy­ka, wła­ści­wo­ści li­te­rac­kich i tre­ści kul­tu­ral­no-hi­sto­rycz­nej, a celem – jego ko­men­tarz i in­ter­pre­ta­cja. W innym uję­ciu: dy­scy­pli­na ję­zy­koz­naw­cza zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem wy­po­wie­dzi i sy­ste­mów ję­zy­ko­wych z wy­ko­rzy­sta­niem metod i osią­gnięć li­te­ra­tu­roz­naw­stwa, hi­sto­rii, fi­lo­zo­fii, et­no­gra­fii i ar­che­o­lo­gii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filologiczny

1. do­ty­czą­cy badań nad ję­zy­kiem i li­te­ra­tu­rą ja­kie­goś pań­stwa lub kręgu cy­wi­li­za­cyj­ne­go;
2. do­ty­czą­cy wy­dzia­łu uni­wer­sy­te­tu, na któ­rym pro­wa­dzo­ne są stu­dia zwią­za­ne z tymi ba­da­nia­mi


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od: fi­lo­lo­gia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filolożka

→ fi­lo­log


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie fi­lo­lo­gii


Patrz:filolog

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filomaci

To­wa­rzy­stwo Fi­lo­ma­tycz­ne (To­wa­rzy­stwo Fi­lo­ma­tów), tajne sto­wa­rzy­sze­nie mło­dzie­ży w Wil­nie dzia­ła­ją­ce os 1817 do 1823 roku


Źródła:

SJP.pl

Filomacki

przy­miot­nik od fi­lo­ma­ta


Źródła:

SJP.pl

Filomata

czło­nek taj­ne­go sto­wa­rzy­sze­nia mło­dzie­ży wi­leń­skiej, ist­nie­ją­ce­go od r. 1817 do 1823, za­ło­żo­ne­go przez A. Mic­kie­wi­cza, T. Zana, J. Je­żow­skie­go, ma­ją­ce­go cele spo­łecz­no-pa­trio­tycz­ne i sa­moksz­tał­ce­nio­we


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­nek sto­wa­rzy­sze­nia mi­ło­śni­ków nauk i fi­lo­zo­fii, ruchu za­po­cząt­ko­wa­ne­go przez to­wa­rzy­stwo pa­ry­skie w 1788

 (1.2) czło­nek wi­leń­skie­go to­wa­rzy­stwa fi­lo­ma­tów (1.1), dzia­ła­ją­ce­go w la­tach 1817-1821;


Fi­lo­ma­ta – kwar­tal­nik po­pu­lar­no­na­u­ko­wy wy­da­wa­ny w la­tach 1929–1996.

Do 1939 uka­zy­wał się we Lwo­wie, na­stęp­nie od 1957 w Kra­ko­wie. Cza­so­pis­mo poś­wię­co­ne było kul­tu­rze an­tycz­nej, re­cep­cji kul­tu­ry an­tycz­nej, dy­dak­ty­ce ję­zy­ków kla­sycz­nych i kul­tu­ry an­tycz­nej. Pier­wszym re­dak­to­rem na­czel­nym był Ry­szard Gan­si­niec. Kon­ty­nu­a­cją tego cza­so­pis­ma jest „Nowy Fi­lo­ma­ta”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filomela

Fi­lo­me­la – w mi­to­lo­gii grec­kiej sio­stra Pro­kne, żony króla Da­u­lis w Fo­ki­dzie Te­re­u­sa.

Te­re­us zgwał­cił Fi­lo­me­lę i uciął jej język, aby o zdra­dzie nie do­wie­dzia­ła się Pro­kne. Fi­lo­me­la ut­ka­ła pe­plos, w któ­re­go de­se­niu umie­ści­ła słowa – klucz, dzię­ki któ­rym Pro­kne do­wie­dzia­ła się o losie sio­stry. Mszcząc się sio­stry za­bi­ły Itysa – syna Pro­kne i Te­re­u­sa – i po­da­ły jego ciało w po­tra­wie Te­re­u­so­wi.


Źródła:

Wikipedia

Filomen

imię mę­skie


Fi­lo­men – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, oz­na­cza­ją­ce „przy­ja­ciel siły”, od "φιλος (phi­los)" – „przy­ja­ciel” i "μενος (menos)" – „siła, moc”. Wśród pa­tro­nów tego imie­nia – św. Fi­lo­men, wspo­mi­na­ny razem ze śwśw. Kle­men­ty­nem i Te­o­do­tem.

W Pol­sce w XXI wieku imię nie jest uży­wa­ne. W stycz­niu 2024 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, nie wy­ka­za­no męż­czyzn o imie­niu Fi­lo­men na­da­nym jako imię pier­wsze lub dru­gie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filomena

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Fi­lo­me­na – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od φίλος („drogi; miły; przy­ja­ciel”) i μενος („mę­stwo, siła ży­cio­wa”). W Pol­sce sto­so­wa­ne od XIV wieku.

W stycz­niu 2024 w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 872 ko­bie­ty o imie­niu Fi­lo­me­na na­da­nym jako imię pier­wsze oraz 740 ko­biet no­szą­cych imię Fi­lo­me­na jako imię dru­gie. Dla po­rów­na­nia, naj­czę­ściej na­da­ne jako żeń­skie imię pier­wsze – Anna, nosi 1 072 616 osób.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filomeniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Fi­lo­me­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Filomenostwo

Fi­lo­men z mał­żon­ką; Fi­lo­me­no­wie


Źródła:

SJP.pl

Filomenowie

Fi­lo­men z mał­żon­ką; Fi­lo­me­no­stwo


Źródła:

SJP.pl

Filomenowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Fi­lo­me­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Filon

1. Filon z Alek­san­drii (ok. 25 r. p.n.e.-przed 50 r. n.e.), ży­dow­ski fi­lo­zof i te­o­log;
2. Filon z Bi­zan­cjum - (III w. p.n.e.), grec­ki me­cha­nik i pi­sarz;
3. imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Filon – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, gr. "Φιλων (Filon)", które po­cho­dzi od "φιλεω (fileo)" – "ko­chać" i oz­na­cza "ko­cha­ją­cy". Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Filon, wspo­mi­na­ny razem ze św. Aga­to­po­dem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filoneizm

przy­chyl­ne lub en­tuz­ja­stycz­ne na­sta­wie­nie do tego, co nowe


Źródła:

SJP.pl

Filonizm

ogół po­glą­dów fi­lo­zo­ficz­nych gło­szo­nych przez ży­dow­skie­go my­śli­cie­la, Fi­lo­na z Alek­san­drii, bę­dą­cych po­łą­cze­niem ele­men­tów fi­lo­zo­fii wschod­nich i sta­ro­grec­kich


Źródła:

SJP.pl

Filonostwo

Filon z mał­żon­ką; Fi­lo­no­wie


Źródła:

SJP.pl

Filonowie

Filon z mał­żon­ką; Fi­lo­no­stwo


Źródła:

SJP.pl

Filonowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Fi­lo­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Filopatryczny

→ fi­lo­pa­tria


Patrz:filopatria

Źródła:

SJP.pl

Filopedia

daw­niej, śro­do­wi­sko­wo: za­mi­ło­wa­nie pe­da­go­gicz­ne do pracy z dzieć­mi


Źródła:

SJP.pl

Filopodium

cien­ka i nit­ko­wa­ta wy­pust­ka cy­to­plaz­ma­tycz­na u niek­tó­rych pier­wot­nia­ków oraz ko­mó­rek or­ga­niz­mów wie­lo­ko­mór­ko­wych


Źródła:

SJP.pl

Filorosyjski

sprzy­ja­ją­cy Rosji, Ro­sja­nom; pro­ro­syj­ski


Źródła:

SJP.pl

Filosemicki

od­no­szą­cy się do fi­lo­se­mi­ty, wła­ści­wy fi­lo­se­mi­cie


przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się fi­lo­se­mi­tyz­mem, zwią­za­ny z fi­lo­se­mi­ta­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filosemita

osoba przy­jaź­nie na­sta­wio­na do Żydów; se­mi­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kult. osoba sprzy­ja­ją­ca Żydom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filosemitka

→ fi­lo­se­mi­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sym­pa­tycz­ka Żydów


Patrz:filosemita

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filosemityzm

przy­jaz­ne na­sta­wie­nie do Żydów; se­mi­tyzm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kult. po­sta­wa po­le­ga­ją­ca na po­zy­tyw­nym sto­sun­ku do Żydów i kul­tu­ry ży­dow­skiej;


Fi­lo­se­mi­tyzm (gr. "phi­los" = „przy­ja­ciel”, „mi­łu­ją­cy”; se­mic­ki – do­ty­czą­cy Se­mi­tów, w tym przy­pad­ku: Żydów) – po­sta­wa po­le­ga­ją­ca na po­zy­tyw­nym sto­sun­ku do Żydów, umi­ło­wa­nie Żydów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filotaksja

spo­sób roz­mie­szcze­nia liści na ło­dy­dze ro­śli­ny; ulist­nie­nie


Źródła:

SJP.pl

Filotowy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Za­gó­rze. fio­le­to­wy


Źródła:

Wiktionary

Filowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|fi­lo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Filować

1. o lam­pie naf­to­wej: kop­cić
2. po­wo­li roz­su­wać i oglą­dać otrzy­ma­ne karty dla wy­wo­ła­nia wśród gra­czy na­stro­ju na­pię­cia
3. oszu­ki­wać w kar­tach
4. pod­glą­dać


cza­sow­nik

 (1.1) gwara wię­zien­na wy­glą­dać cze­goś lub kogoś, zwła­szcza po­li­cji

 (1.2) kop­cić


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filowirus

wirus od­po­wie­dzial­ny m.in. za ebolę


Źródła:

SJP.pl

Filoz.

skrót od: fi­lo­zo­fia, fi­lo­zo­ficz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


Źródła:

SJP.pl

Filozela

1. przę­dza jed­wab­na z gor­szych ga­tun­ków jed­wa­biu na­tu­ral­ne­go;
2. od­pad­ki jed­wab­ne, wy­cze­ski jed­wab­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przę­dza jed­wab­na uży­wa­na do haf­to­wa­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filozof

czło­wiek zaj­mu­ją­cy się roz­wa­ża­niem waż­nych za­gad­nień; my­śli­ciel; mę­drzec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) eduk. filoz. spe­cja­li­sta w za­kre­sie fi­lo­zo­fii

 (1.2) przen. iron. pejor. czło­wiek prze­mą­drza­ły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filozofia


1. nauka wie­lo­e­le­men­to­wa, zaj­mu­ją­ca się próbą wy­ja­śnie­nia przy­czy­ny i sensu bytu, miej­scem czło­wie­ka we wszechś­wie­cie, te­o­rią poz­na­nia, lo­gi­ką i te­o­rią war­to­ści, etyką i este­ty­ką
2. rzecz trud­na do zro­zu­mie­nia, zre­a­li­zo­wa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. dy­scy­pli­na zaj­mu­ją­ca się roz­wa­ża­nia­mi na temat isto­ty bytu, źró­deł poz­na­nia itp.;

 (1.2) zbiór zasad sta­no­wią­cych pod­sta­wy cze­goś


Fi­lo­zo­fia ( φιλοσοφία od: φίλος – „miły, uko­cha­ny” i σοφία – „mą­drość”, tłu­ma­czo­ne jako „umi­ło­wa­nie mą­dro­ści”) – róż­nie de­fi­nio­wa­ny ele­ment kul­tu­ry umy­sło­wej. Obej­mu­je te kry­tycz­ne roz­wa­ża­nia, które jed­no­cze­śnie:

Mimo to gra­ni­ce mię­dzy fi­lo­zo­fią a re­li­gią i ści­śle ro­zu­mia­ną nauką by­wa­ją za­tar­te. Fi­lo­zo­fia bywa włą­cza­na do nauk i kon­tra­sto­wa­na z na­u­ka­mi szcze­gó­ło­wy­mi. Cza­sem de­fi­niu­je się ją:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filozoficznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób fi­lo­zo­ficz­ny; zgod­nie z za­sa­da­mi fi­lo­zo­fii


Źródła:

Wiktionary

Filozoficzność

1. cecha cze­goś zwią­za­ne­go z fi­lo­zo­fią;
2. cecha cze­goś cha­rak­te­ry­stycz­ne­go dla czło­wie­ka mą­dre­go i doś­wiad­czo­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Filozoficzny

od­no­szą­cy się do fi­lo­zo­fii lub fi­lo­zo­fa; zwią­za­ny z fi­lo­zo­fią


przy­miot­nik

 (1.1) filoz. zwią­za­ny z fi­lo­zo­fią, do­ty­czą­cy za­gad­nień fi­lo­zo­fii

 (1.2) przen. zrów­no­wa­żo­ny, doś­wiad­czo­ny, pełen prze­my­śleń


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filozofijka

zdrob­nie­nie od: fi­lo­zo­fia


Źródła:

SJP.pl

Filozofka

ko­bie­ta fi­lo­zof


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta fi­lo­zof


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filozofowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|fi­lo­zo­fo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Filozofować

1. zaj­mo­wać się fi­lo­zo­fią;
2. snuć ogól­ne re­flek­sje o życiu; roz­my­ślać, mędr­ko­wać


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) filoz. upra­wiać fi­lo­zo­fię

 (1.2) pot. mą­drzyć się, mędr­ko­wać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fils

1. zdaw­ko­wa mo­ne­ta bah­rajń­ska (1000 fil­sów = 1 dinar Bah­raj­nu);
2. zdaw­ko­wa mo­ne­ta irac­ka (1000 fil­sów = 1 dinar irac­ki);
3. zdaw­ko­wa mo­ne­ta je­meń­ska (100 fil­sów = 1 rial je­meń­ski);
4. zdaw­ko­wa mo­ne­ta jor­dań­ska (1000 fil­sów = 1 dinar jor­dań­ski);
5. zdaw­ko­wa mo­ne­ta ku­wejc­ka (100 fil­sów = 1 dinar Ku­wej­tu);
6. zdaw­ko­wa mo­ne­ta Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tów Arab­skich (100 fil­sów = 1 dir­ham)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filtr

1. prze­gro­da lub urzą­dze­nie do oczy­szcza­nia gazu lub cie­czy me­to­dą fil­tro­wa­nia;
2. filtr fo­to­gra­ficz­ny - ko­lo­ro­wa płyt­ka fo­to­gra­ficz­na na­kła­da­na na obiek­tyw w celu zmia­ny na­tę­że­nia barw;
3. sub­stan­cja chro­nią­ca przed szkod­li­wym dzia­ła­niem pro­mie­ni sło­necz­nych, za­war­ta w niek­tó­rych kos­me­ty­kach; pro­tek­tor;
4. w in­for­ma­ty­ce: ro­dzaj pro­gra­mu do­ko­nu­ją­ce­go se­lek­cji bądź pro­ste­go przeksz­tał­ce­nia da­nych wej­ścio­wych;
5. w bu­dow­nict­wie: filtr igło­wy - długa, cien­ka rura ze stali za­koń­czo­na ostrzem, za­o­pa­trzo­na w filtr i po­łą­czo­na z pompą ssącą; urzą­dze­nie słu­żą­ce do ob­ni­ża­nia po­zio­mu wód grun­to­wych i od­pro­wa­dza­nia ich poza miej­sce bu­do­wy; igło­filtr;
6. filtr elek­tro­sta­tycz­ny - apa­rat słu­żą­cy do usu­wa­nia pyłów z gazu, w któ­rym na do­dat­nich elek­tro­dach osa­dza­ją się na­ła­do­wa­ne ujem­nie cząst­ki pyłu lub mgły; elek­tro­filtr


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) błona lub war­stwa, za­pro­jek­to­wa­na do prze­pu­szcza­nia je­dy­nie pew­nej grupy sub­stan­cji i za­trzy­my­wa­nia in­nych

 (1.2) opt. ma­te­riał prze­pu­szcza­ją­cy tylko pro­mie­nio­wa­nie w pew­nym za­kre­sie czę­stot­li­wo­ści lub okre­ślo­nej po­la­ry­za­cji

 (1.3) elek­tron. frag­ment ob­wo­du elek­trycz­ne­go od­po­wie­dzial­ny za tłu­mie­nie sy­gna­łów w okre­ślo­nym prze­dzia­le czę­stot­li­wo­ści


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filtracja

prze­pu­szcza­nie przez filtr; fil­tro­wa­nie, są­cze­nie, prze­są­cza­nie


Fil­tra­cja (są­cze­nie) – me­to­da od­dzie­la­nia sub­stan­cji sta­łych od cie­czy i gazów, po­przez me­cha­nicz­ne za­trzy­ma­nie jed­ne­go ciała sta­łe­go w prze­gro­dach po­ro­wa­tych (fil­trach) przy uży­ciu od­po­wied­nich apa­ra­tów. Ciecz lub gaz otrzy­my­wa­ne po fil­tra­cji na­zy­wa się fil­tra­tem. Fil­tra­cja jest naj­czę­ściej sto­so­wa­nym spo­so­bem od­dzie­la­nia ciał sta­łych od cie­czy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filtracyjny

przy­miot­nik od: fil­tra­cja


Źródła:

SJP.pl

Filtrat

część cie­kła lub ga­zo­wa ma­te­ria­łu fil­tra­cyj­ne­go, uwol­nio­na w pro­ce­sie fil­tra­cji od czą­stek ciał sta­łych; prze­sącz


Źródła:

SJP.pl

Filtrator

zwie­rzę wodne od­ce­dza­ją­ce z wody za po­mo­cą na­rzą­dów fil­tra­cyj­nych po­karm, głów­nie zwie­rzę­ta plank­to­no­we


Źródła:

SJP.pl

Filtrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pro­ces prze­pu­szcza­nia cze­goś przez filtr


Źródła:

Wiktionary

Filtrować

wy­bie­rać, sor­to­wać spoś­ród okre­ślo­ne­go zbio­ru jed­no­stek od­po­wia­da­ją­cych nam pod kon­kret­ny­mi wzglę­da­mi lub odrzu­cać ze zbio­ru te jed­nost­ki które nie speł­nia­ją okre­ślo­nych wy­mo­gów


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. od­fil­tro­wać, prze­fil­tro­wać)

 (1.1) oczy­szczać, prze­pu­szcza­jąc przez filtr

 (1.2) będąc fil­trem, za­trzy­my­wać szkod­li­we czyn­ni­ki

 (1.3) przen. wy­klu­czać z za­kre­su dzia­ła­nia coś nie­po­żą­da­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filtrowentylacja

wen­ty­la­cja po­łą­czo­na z oczy­szcza­niem po­wie­trza za po­mo­cą fil­trów


Źródła:

SJP.pl

Filtrowentylacyjny

→ fil­tro­wen­ty­la­cja


Patrz:filtrowentylacja

Źródła:

SJP.pl

Filtrowy

zwią­za­ny z fil­trem


Źródła:

SJP.pl

Filtry

1. ze­spół urzą­dzeń do uzdat­nia­nia wody wo­do­cią­go­wej;
2. za­kład uzdat­nia­ją­cy tę wodę


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filucik

zdrob­nie­nie od: filut


Źródła:

SJP.pl

Filucki

→ filut


Patrz:filut

Źródła:

SJP.pl

Filumenista

ko­lek­cjo­ner ety­kiet z pu­de­łek po za­pał­kach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ko­lek­cjo­ner ety­kiet z pu­de­łek od za­pa­łek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filumenistka

→ fi­lu­me­ni­sta


Patrz:filumenista

Źródła:

SJP.pl

Filumenistyczny

do­ty­czą­cy fi­lu­me­ni­sty­ki


Źródła:

SJP.pl

Filumenistyka

ko­lek­cjo­no­wa­nie ety­kiet z pu­de­łek po za­pał­kach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­lek­cjo­no­wa­nie ety­kie­tek za­pał­cza­nych


Fi­lu­me­ni­sty­ka (gr. "philéō" = "lubię" + łac. "lumen" = "świa­tło", "ozdo­ba") – dzie­dzi­na nauki i pasji hob­by­stycz­nej, która zaj­mu­je się zbio­ra­mi ety­kiet za­pał­cza­nych oraz hi­sto­rią nie­ce­nia i użyt­ko­wa­nia ognia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Filunek

w sto­lar­stwie: pła­szczyz­na oto­czo­na wy­pu­kłą li­stwą; pły­ci­na, ra­miak, fi­lung


Źródła:

SJP.pl

Filung

w sto­lar­stwie: pła­szczyz­na oto­czo­na wy­pu­kłą li­stwą; pły­ci­na, ra­miak, fi­lu­nek


Źródła:

SJP.pl

Filura

lista pok­wi­to­wań do­rę­czo­nej ko­re­spon­den­cji


Źródła:

SJP.pl

Filusz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Filut

1. fi­glarz, żar­tow­niś, dow­cip­niś;
2. pe­jo­ra­tyw­nie: spry­ciarz, cwa­niak, krę­tacz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spry­ciarz albo żar­tow­niś, fi­glarz

 (1.2) daw. gw-pl|War­sza­wa. oszust


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filutek

1. zdrob­nie­nie od filut;
2. lo­czek


Źródła:

SJP.pl

Filuteria

za­lot­ność, fi­glar­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. ko­kie­te­ryj­ność, fi­glar­ność

 (1.2) daw. spryt, chy­trość


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filuterniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: fi­lu­ter­nie


Źródła:

SJP.pl

Filuterność

za­cho­wa­nie fi­glar­ne, za­lot­ne, pro­wo­ku­ją­ce


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest fi­lu­ter­ne; cecha tych, któ­rzy są fi­lu­ter­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filuterny

uro­kli­wy, fi­glar­ny, za­lot­ny


przy­miot­nik

 (1.1) żar­to­bli­wy i tro­chę pro­wo­ku­ją­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Filuterski

→ filut


Patrz:filut

Źródła:

SJP.pl

Filuterstwo

1. skłon­ność do żar­tów i ko­kie­te­rii; fi­lu­te­ria, fi­lu­ter­ność;
2. pe­jo­ra­tyw­nie: skłon­ność do oszu­stwa


Źródła:

SJP.pl

Filutka

fi­glar­ka, spry­ciar­ka


Źródła:

SJP.pl

Filutowy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Lu­bel­szczyz­na wschod­nia,Lu­bel­szczyz­na za­chod­nia, Kresy pół­noc­ne, Tu­li­gło­wy. fio­le­to­wy


Źródła:

Wiktionary

Filuś

1. zdrob­nie­nie od: Filip (imię mę­skie);
2. naz­wi­sko


Filuś – kot księż­nej Iza­be­li Czar­to­ry­skiej, pier­wszy pol­ski zwie­rzę­cy ae­ro­na­u­ta. Jego tra­gicz­ny w skut­kach, pier­wszy i ostat­ni lot odbył się w 1786 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Filótowy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Hazy. fio­le­to­wy


Źródła:

Wiktionary

Fimbria

krót­ki wy­ro­stek wi­docz­ny w pre­pa­ra­tach elek­tro­mi­kro­sko­po­wych na ko­mór­kach licz­nych bak­te­rii; pila


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. ro­dzaj wy­rost­ka w ko­mór­kach bak­te­rii;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fimel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. klin


Źródła:

Wiktionary

Fimfa

finfa;
1. daw­niej: dym pu­szcza­ny komuś w nos;
2. prze­no­śnie: zło­śli­wy żart, kawał; afront, obra­za


Źródła:

SJP.pl

Fimoza

wro­dzo­ne zwę­że­nie na­plet­ka; stu­lej­ka


Źródła:

SJP.pl

Fin

w że­glar­stwie: jed­no­o­so­bo­wy jacht mie­czo­wy; jacht klasy Finn, finn


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. ro­dzaj jed­no­o­so­bo­we­go jach­tu mie­czo­we­go z oża­glo­wa­niem typu ket;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fin.

skrót od: finis


Źródła:

SJP.pl

Finale

w mu­zy­ce ope­ro­wej: frag­ment za­my­ka­ją­cy akt lub całą operę


Źródła:

SJP.pl

Finalik

ro­dzaj wi­nie­ty w książ­ce, bo­ga­te zdo­bie­nie, or­na­ment umie­szcza­ny na końcu roz­dzia­łu zaz­wy­czaj w kształ­cie trój­ką­ta opar­te­go na wierz­choł­ku lub ko­lum­ny na któ­rej opie­ra się tekst


Fi­na­lik – jeden z ro­dza­jów wi­nie­ty, czyli bo­ga­te­go zdo­bie­nia w książ­ce.

Tego typu zdo­bie­nie umie­szcza­ne jest na końcu roz­dzia­łu lub ca­ło­ści tek­stu książ­ki i naj­czę­ściej ma ogól­ny kształt zbli­żo­ny do trój­ką­ta opar­te­go na wierz­choł­ku. Cza­sem trój­kąt ten może przy­po­mi­nać ko­lum­nę, o którą opie­ra się ko­niec tek­stu. Pole fi­na­li­ka wy­peł­nia­ne jest zaz­wy­czaj or­na­men­ta­mi, for­ma­mi fi­gu­ra­tyw­ny­mi lub za­wie­ra scen­kę ro­dza­jo­wą. Fi­na­lik w po­sta­ci ko­lum­ny pod­pie­ra­ją­cej tekst na­zy­wa­ny jest też "cul-de-lampe".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Finalis

głów­ny dźwięk w skali mo­dal­nej (np. grec­ka lub ko­ściel­na) od­po­wia­da­ją­cy pier­wsze­mu stop­nio­wi w skali dur-moll


Źródła:

SJP.pl

Finalista

1. za­wod­nik, który do­szedł do fi­na­łu w roz­gryw­kach spor­to­wych, kon­kur­sie, te­le­tur­nie­ju, zwy­cię­ża­jąc w po­przed­nich roz­gryw­kach, eta­pach;
2. zwo­len­nik fi­na­liz­mu - od­mia­ny te­o­lo­gii, po­glą­du, we­dług któ­re­go roz­wój świa­ta i spo­łe­czeń­stwa zmie­rza do ja­kie­goś osta­tecz­ne­go celu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. uczest­nik fi­na­łu w za­wo­dach spor­to­wych lub kon­kur­sie

 (1.2) filoz. zwo­len­nik fi­na­liz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Finalistka

1. za­wod­nicz­ka, która dosz­ła do fi­na­łu w roz­gryw­kach spor­to­wych, kon­kur­sie, te­le­tur­nie­ju, zwy­cię­ża­jąc w po­przed­nich roz­gryw­kach, eta­pach;
2. zwo­len­nicz­ka fi­na­liz­mu - od­mia­ny te­o­lo­gii, po­glą­du, we­dług któ­re­go roz­wój świa­ta i spo­łe­czeń­stwa zmie­rza do ja­kie­goś osta­tecz­ne­go celu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uczest­nicz­ka fi­na­łu w za­wo­dach spor­to­wych lub kon­kur­sie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Finalistyczny

do­ty­czą­cy fi­na­liz­mu


Źródła:

SJP.pl

Finalizacja

do­pro­wa­dze­nie do końca; ukoń­cze­nie


Źródła:

SJP.pl

Finalizacyjny

→ fi­na­li­za­cja


Patrz:finalizacja

Źródła:

SJP.pl

Finalizm

od­mia­na te­o­lo­gii, po­gląd, we­dług któ­re­go roz­wój świa­ta i spo­łe­czeń­stwa zmie­rza do ja­kie­goś osta­tecz­ne­go celu


Fi­na­lizm – w fi­lo­zo­fii hi­sto­rii po­gląd, że dzie­je stale zmie­rza­ją do okre­ślo­ne­go z góry celu, który jako re­a­li­za­cja wszyst­kie­go, co w nich za­ląż­ko­wo za­war­te, sta­no­wi ich roz­wią­za­nie i za­koń­cze­nie oraz na­da­je im sens. Czę­sto ana­lo­gicz­nie do fi­na­liz­mu hi­sto­rio­zo­ficz­ne­go sądzi się, że ten sam cel mają przed sobą także na­tu­ra i świat jako ca­łość.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Finalizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|fi­na­li­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Finalizować

osta­tecz­nie za­łat­wiać; do­pro­wa­dzać do końca, koń­czyć


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. sfi­na­li­zo­wać)

 (1.1) do­pro­wa­dzać coś do końca (fi­na­łu)

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny fi­na­li­zo­wać się (dk. sfi­na­li­zo­wać się)

 (2.1) do­bie­gać do końca; być do­pro­wa­dza­nym do fi­na­łu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Finalnie

przy­słó­wek

 (1.1) daw. osta­tecz­nie, ko­niec koń­ców, wresz­cie


Źródła:

Wiktionary

Finalność

→ fi­nal­ny


Patrz:finalny

Źródła:

SJP.pl

Finalny

ina­czej koń­co­wy, go­to­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. koń­co­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Finans.

skrót od: fi­nan­so­wy


Źródła:

SJP.pl

Finanse

środ­ki pie­nięż­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) fi­nans. ogół spraw zwią­za­nych z pie­niędz­mi, kosz­ta­mi, pła­ce­niem

 (1.2) pot. za­so­by pie­nięż­ne


Fi­nan­se – sto­sun­ki eko­no­micz­ne po­le­ga­ją­ce na gro­ma­dze­niu, po­dzia­le i wy­dat­ko­wa­niu za­so­bów pie­nięż­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Finansista

po­sia­dacz fi­nan­sów, ka­pi­ta­łów; ka­pi­ta­li­sta, ban­kier


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie fi­nan­sów


Fi­nan­si­sta – spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się za­gad­nie­nia­mi fi­nan­so­wy­mi. Rów­nież okre­śle­nie dla ka­pi­ta­li­sty, ban­kie­ra, po­sia­da­cza ka­pi­ta­łu fi­nan­so­we­go.

Za­wo­dy z za­kre­su fi­nan­sów do­ty­czą pracy wy­ko­ny­wa­nej na rzecz róż­nych pod­mio­tów (ta­kich jak banki, przed­się­bior­stwa ubez­pie­cze­nio­we, po­życz­ko­we, domy ma­kler­skie), jak też w róż­nych za­kre­sach (kre­dy­ty, pa­pie­ry war­to­ścio­we, in­we­sty­cje, ubez­pie­cze­nia).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Finansistka

po­sia­dacz­ka fi­nan­sów, ka­pi­ta­łów


Źródła:

SJP.pl

Finansjalizacja

ek­span­sja sfery fi­nan­so­wej w go­spo­dar­ce


Fi­nan­sja­li­za­cja lub fi­nan­sje­ry­za­cja (ang. "fi­nan­cia­li­za­tion") – ek­span­sja sfery fi­nan­so­wej w go­spo­dar­ce, po­le­ga­ją­ca na ros­ną­cej roli ryn­ków i in­sty­tu­cji fi­nan­so­wych oraz upo­wszech­nia­niu kry­te­riów fi­nan­so­wych w funk­cjo­no­wa­niu życia go­spo­dar­cze­go i spo­łecz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Finansjera

ogół fi­nan­si­stów, ban­kie­rów, ka­pi­ta­li­stów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zbio­ro­wość fi­nan­si­stów, ban­kie­rów, ka­pi­ta­li­stów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Finansowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|fi­nan­so­wać.


Źródła:

Wiktionary

Finansować

do­star­czać środ­ków pie­nięż­nych na coś, po­kry­wać kosz­ty ja­kie­goś przed­sięw­zię­cia, ja­kiejś dzia­łal­no­ści, udzie­lać fun­du­szów; opła­cać, sub­sy­dio­wać, sub­wen­cjo­no­wać, do­to­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. sfi­nan­so­wać)

 (1.1) do­star­czać fi­nan­sów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Finansowiec

pra­cow­nik apa­ra­tu fi­nan­so­we­go pań­stwa, przed­się­bior­stwa, in­sty­tu­cji


Źródła:

SJP.pl

Finansowo

przy­słó­wek

 (1.1) pod wzglę­dem fi­nan­sów, pie­nię­dzy


Źródła:

Wiktionary

Finansowość

skar­bo­wość, fi­nan­se


Źródła:

SJP.pl

Finansowy

przy­miot­nik od: fi­nan­se


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy fi­nan­sów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Finał

1. za­koń­cze­nie, roz­wią­za­nie, ko­niec;
2. koń­co­wy ustęp ut­wo­ru mu­zycz­ne­go lub za­koń­cze­nie ut­wo­ru li­te­rac­kie­go;
3. w spor­cie: osta­tecz­na roz­gryw­ka po­mię­dzy zwy­cięz­ca­mi po­przed­nich eli­mi­na­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ko­niec, za­koń­cze­nie

 (1.2) sport. koń­co­we za­wo­dy mię­dzy zwy­cięz­ca­mi eli­mi­na­cji ma­ją­ce na celu wy­ło­nie­nie osta­tecz­ne­go zwy­cięz­cy roz­gry­wek

 (1.3) muz. ostat­nia część cyklu so­na­to­we­go lub su­i­to­we­go

 (1.4) muz. za­koń­cze­nie aktu lub całej opery, przed­sta­wie­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Finałowy

→ finał


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy fi­na­łu, dzie­ją­cy się w fi­na­le


Patrz:finał

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Finbak

wie­lo­ryb at­lan­tyc­ki z po­drzę­du wa­le­ni; fin­wal


Źródła:

SJP.pl

Finch

[czy­taj: fincz] naz­wi­sko


Finch jest jed­nym z ame­ry­kań­skich post-hard­co­re'owych/al­ter­na­tyw­nych ze­spo­łów z Te­me­cu­la, Ka­li­for­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Finder

Fin­der – pro­gram kom­pu­te­ro­wy peł­nią­cy funk­cję po­wło­ki sy­ste­mo­wej i me­ne­dże­ra pli­ków w sy­ste­mach Mac OS do wer­sji 9.x i sy­ste­mie A/UX. W sy­ste­mie macOS pełni funk­cję wy­łącz­nie me­ne­dże­ra pli­ków – po­wło­ką sy­ste­mo­wą jest Aqua.


Źródła:

Wikipedia

Findesieclista

[czy­taj: fę­de­sje­kli­sta] ar­ty­sta two­rzą­cy w duchu fin de siec­le (de­ka­denc­kie ten­den­cje w końcu XIX wieku)


Źródła:

SJP.pl

Findesieclistka

→ fin­de­siec­li­sta [czy­taj: fę­de­sje­klist­ka]


Źródła:

SJP.pl

Findesieclizm

[czy­taj: fę­de­sje­klizm] na­wią­zy­wa­nie do stylu i mo­ty­wów ar­ty­stycz­nych epoki fin de siècle pod ko­niec XIX wieku


Źródła:

SJP.pl

Findesieclowy

[czy­taj: fę­de­sje­klo­wy] od­no­szą­cy się do fin de siècle'u; de­ka­denc­ki


Źródła:

SJP.pl

Findom

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) re­la­cja, w któ­rej osoba pod­le­gła wspie­ra fi­nan­so­wo lub od­da­je kon­tro­lę nad swo­i­mi fi­nan­sa­mi oso­bie do­mi­nu­ją­cej


Źródła:

Wiktionary

Findysz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Findżan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mała, por­ce­la­no­wa fi­li­żan­ka w for­mie czar­ki bez ucha, zwy­kle zdo­bio­na or­na­men­tem ge­o­me­trycz­nym lub ro­ślin­ny, uży­wa­na na Bli­skim Wscho­dzie


Źródła:

Wiktionary

Fine

okre­śle­nie mu­zycz­ne: ko­niec


Fine – ród u Cel­tów iryj­skich i bry­tyj­skich.

W okre­sie wspól­no­ty ro­do­wej "fine" ek­splo­a­to­wał wspól­nie pa­stwi­ska, lasy i nie­u­żyt­ki. Zie­mia upraw­na sta­no­wi­ła wspól­ną włas­ność, nie­po­dziel­ną lub dzie­lo­ną do upra­wy przez co­rocz­ne lo­so­wa­nie. Ród po­no­sił wspól­ną od­po­wie­dzial­ność za długi i prze­stęp­stwa człon­ków rodu. "Fine" opie­ko­wał się nie­ślub­ny­mi dzieć­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fineline

[czy­taj: fajn­lajn] ro­dzaj ta­tu­a­żu z de­li­kat­ny­mi kon­tu­ra­mi, bez moc­nych linii oraz cieni


Źródła:

SJP.pl

Finezja

sub­tel­ność, de­li­kat­ność, wy­ra­fi­no­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sub­tel­ność, wyt­wor­ność, wy­ra­fi­no­wa­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Finezyjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: fi­ne­zyj­nie


Źródła:

SJP.pl

Finezyjność

pre­cyz­ja, sub­tel­ność, de­li­kat­ność w wy­ko­na­ni cze­goś lub po­stę­po­wa­niu


Źródła:

SJP.pl

Finezyjny

pełen fi­nez­ji, sub­tel­ny, de­li­kat­ny, wy­ra­fi­no­wa­ny, pre­cy­zyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Finfa

fimfa;
1. daw­niej: dym pu­szcza­ny komuś w nos;
2. prze­no­śnie: zło­śli­wy żart, kawał; afront, obra­za


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. dym pa­pie­ro­so­wy zło­śli­wie wy­pu­szczo­ny komuś w twarz

 (1.2) daw. zło­śli­wy żart zro­bio­ny komuś


Finfa – dawna osada. Te­re­ny, na któ­rych była po­ło­żo­na, leżą obec­nie na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mo­ło­dec­kim, w siel­so­wie­cie Le­bie­dzie­wo.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fingal

Fin­gal (irl. "Con­tae Fhine Gall") – jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w Ir­lan­dii, wcho­dzą­ca w skład tra­dy­cyj­ne­go hrab­stwa Du­blin. Po­pu­la­cja hrab­stwa w 2011 roku wy­no­si­ła 273 991 miesz­kań­ców.

Na jego te­re­nie mie­ści się m.in. Port lot­ni­czy Du­blin.


Źródła:

Wikipedia

Fingerbike

[czy­taj: fin­ger­bajk] śro­do­wi­sko­wo: mi­nia­tu­ro­wy ro­we­rek do wy­ko­ny­wa­nia tri­ków przy po­mo­cy pal­ców


Źródła:

SJP.pl

Fingerboard

[czy­taj: fin­ger­bord] mi­nia­tu­ro­wa de­sko­rol­ka przez­na­czo­na na dwa palce


Fin­ger­bo­ard (w skró­cie FB) – mi­nia­tu­ro­wa de­sko­rol­ka, wy­po­sa­żo­na w koła, deck, truc­ki i inne czę­ści po­dob­ne do tych w dużej de­sko­rol­ce. Cha­rak­te­ry­stycz­ną cechą fin­ger­bo­ar­du jest do­kład­ne odw­zo­ro­wa­nie kon­struk­cji de­sko­rol­ki, łącz­nie z cha­rak­te­ry­stycz­nym za­wie­sze­niem, poz­wa­la­ją­cym na po­przecz­ny skręt osi, pod wpły­wem asy­me­trycz­ne­go na­ci­sku na deskę.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fingerpark

śro­do­wi­sko­wo: mi­nia­tu­ro­wy ska­te­park przez­na­czo­ny dla fin­ger­bo­ar­dów


Fin­ger­park – miej­sce przez­na­czo­ne do jazdy i wy­ko­ny­wa­nia tri­ków na fin­ger­bo­ar­dzie. Znaj­du­ją się w nim ele­men­ty, które wiel­ko­ścią do­sto­so­wa­ne są do roz­mia­rów de­secz­ki.

Wy­po­sa­że­nie fin­ger­par­ków jest albo pro­du­ko­wa­ne przez wy­spe­cja­li­zo­wa­ne firmy, albo wyt­wa­rza­ne przez sa­mych fin­ger­ri­de­rów (ku­po­wa­ne ele­men­ty są re­la­tyw­nie dro­gie).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fingeryzm

po­bu­dze­nie na­rzą­dów płcio­wych part­ne­ra rę­ka­mi, pal­ca­mi; pal­ców­ka


Źródła:

SJP.pl

Fingowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przed­sta­wia­nie sfa­bry­ko­wa­nych zda­rzeń lub przed­mio­tów jako au­ten­tycz­ne w celu oszu­ka­nia kogoś


Źródła:

Wiktionary

Fingować

uda­wać, zmy­ślać, fał­szo­wać, po­zo­ro­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. sfin­go­wać)

 (1.1) przed­sta­wiać sfa­bry­ko­wa­ne zda­rze­nie lub przed­miot jako au­ten­tycz­ne w celu oszu­ka­nia kogoś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Finis

z ła­ci­ny: ko­niec


Źródła:

SJP.pl

Finisaż

uro­czy­ste za­koń­cze­nie wy­sta­wy ar­ty­stycz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) uro­czy­ste za­koń­cze­nie wy­sta­wy, zaz­wy­czaj dzieł sztu­ki, ale także in­nych osią­gnięć, np. na­u­ko­wych lub do­rob­ku mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Finisz

koń­co­wy od­ci­nek wy­ści­gu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. naj­bar­dziej za­cię­ty, ostat­ni od­ci­nek wy­ści­gu, biegu, roz­gry­wa­ją­cy się tuż przed metą

 (1.2) przen. koń­co­wa część ja­kie­goś przed­sięw­zię­cia lub wy­da­rzeń


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Finiszer

osoba pil­nu­ją­ca ruchu na pasie lą­do­wa­nia sa­mo­lo­tu


Źródła:

SJP.pl

Finiszowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|fi­ni­szo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Finiszować

1. roz­wi­jać naj­więk­szą szyb­kość na koń­co­wym od­cin­ku wy­ści­gu, na fi­ni­szu;
2. po­tocz­nie: być w koń­co­wej fazie ja­kichś dzia­łań, koń­czyć coś


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) sport. do­bie­gać, do­jeż­dżać do mety wy­ści­gu

 (1.2) przen. koń­czyć ja­kieś przed­sięw­zię­cie, czyn­ność


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Finiszowy

zwią­za­ny z fi­ni­szem


Źródła:

SJP.pl

Finito

wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy nakaz za­koń­cze­nia cze­goś; basta, dosyć, dość, ko­niec, kwita, szlus


Źródła:

SJP.pl

Finitywny

w ję­zy­koz­naw­stwie: okre­ślo­ny w od­nie­sie­niu do ka­te­go­rii czasu i trybu, zwy­kle rów­nież osoby


Źródła:

SJP.pl

Finityzm

w fi­lo­zo­fii:
1. po­gląd, we­dług któ­re­go Wszechś­wiat po­sia­da gra­ni­ce, jest skoń­czo­ny w cza­sie i prze­strze­ni;
2. za­ło­że­nie, że każdy pro­ces jest skoń­czo­ny


Fi­ni­tyzm – nurt fi­lo­zo­fii ma­te­ma­ty­ki, bę­dą­cy skraj­ną od­mia­ną kon­struk­ty­wiz­mu. Zwo­len­ni­cy fi­ni­tyz­mu uz­na­ją ist­nie­nie obiek­tów ma­te­ma­tycz­nych o tyle, o ile są one dane „bez­poś­red­nio” (jak na przy­kład licz­by na­tu­ral­ne), lub dają się skon­stru­o­wać z ta­kich obiek­tów za po­mo­cą skoń­czo­nej licz­by kro­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Finka

krót­ki, nies­kła­da­ny nóż o za­krzy­wio­nym ostrzu; nóż fiń­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. nóż fiń­ski uży­wa­ny zwy­kle przez har­ce­rzy i tu­ry­stów;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Finkelstein

[czy­taj: FINkelsztajn] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Finkil

ba­last płet­wo­wy na jed­nost­ce pły­wa­ją­cej, w któ­rym cała płet­wa jest wy­ko­na­na z cięż­kie­go ma­te­ria­łu i speł­nia funk­cję ba­la­stu


Fin­kil, inna nazwa to ba­last płet­wo­wy – stała płet­wa ba­la­sto­wa na jach­cie przyt­wier­dzo­na od spodu do stęp­ki (kilu) w jej czę­ści środ­ko­wej lub środ­ko­wo-tyl­nej. Wy­ko­na­na jest w ca­ło­ści z cięż­kie­go ma­te­ria­łu (tzn. nie za­wie­ra spe­cjal­ne­go ba­la­stu umie­szczo­ne­go w jej dol­nej czę­ści).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Finlandczyk

oby­wa­tel Fin­lan­dii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Fin­lan­dii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Finlandia

pań­stwo w Eu­ro­pie ze sto­li­cą w Hel­sin­kach; Re­pu­bli­ka Fin­lan­dii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Eu­ro­pie ze sto­li­cą w Hel­sin­kach;


Fin­lan­dia, Re­pu­bli­ka Fin­lan­dii ( Suomi, Su­o­men ta­sa­val­ta; Fin­land, Re­pu­bli­ken Fin­land) – pań­stwo uni­tar­ne w Eu­ro­pie Pół­noc­nej, bę­dą­ce re­pu­bli­ką. Gra­ni­czy od za­cho­du ze Szwe­cją, od pół­no­cy z Nor­we­gią i od wscho­du z Rosją. Od za­cho­du i po­łud­nia ma po­nad­to do­stęp do Morza Bał­tyc­kie­go (Za­to­ki Bot­nic­kiej i Za­to­ki Fiń­skiej).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Finlandka

oby­wa­tel­ka Fin­lan­dii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Fin­lan­dii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Finlandystyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fi­lo­lo­gia fiń­ska


Źródła:

Wiktionary

Finlandyzacja

pro­ces lub stan ogra­ni­cze­nia przez mo­car­stwo swo­bo­dy po­li­ty­ki za­gra­nicz­nej in­ne­go pań­stwa przy rów­no­czes­nej znacz­nie słab­szej in­ge­ren­cji w po­li­ty­kę wew­nętrz­ną; głów­nie w od­nie­sie­niu do cha­rak­te­ru sto­sun­ków mię­dzy Fin­lan­dią a ZSRR po 1944 r.


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. ogra­ni­cze­nie przez obce mo­car­stwo swo­bo­dy po­li­ty­ki za­gra­nicz­nej in­ne­go pań­stwa, w za­mian za zmniej­sze­nie in­ter­wen­cji w jego po­li­ty­kę wew­nętrz­ną;


Fin­lan­dy­za­cja ( su­o­met­tu­mi­nen) – pro­ces, w któ­rym silne mo­car­stwo ogra­ni­cza swo­bo­dę po­li­ty­ki za­gra­nicz­nej mniej­sze­go pań­stwa są­sied­nie­go, nie in­ge­ru­jąc jed­no­cze­śnie w jego ustrój wew­nętrz­ny i poz­wa­la­jąc mu za­cho­wać for­mal­ną su­we­ren­ność. Ter­min od­no­si się do re­la­cji Związ­ku Ra­dziec­kie­go i Fin­lan­dii w okre­sie zim­nej wojny, kiedy Fin­lan­dia, za­cho­wu­jąc de­mo­kra­cję i go­spo­dar­kę ryn­ko­wą, pro­wa­dzi­ła po­li­ty­kę za­gra­nicz­ną uwz­ględ­nia­ją­cą in­te­re­sy bez­pie­czeń­stwa ZSRR.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Finlandyzować

ogra­ni­czać su­we­ren­ność są­sied­nie­go pań­stwa


Źródła:

SJP.pl

Finlandzki

do­ty­czą­cy Fin­lan­dii


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Fin­lan­dia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Finn

[czy­taj: fin] w że­glar­stwie: jed­no­o­so­bo­wy jacht mie­czo­wy; jacht klasy Finn, fin


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fino

naj­wy­traw­niej­szy jerez hisz­pań­ski


Źródła:

SJP.pl

Finta

1. ruch wy­ko­na­ny dla zmy­le­nia prze­ciw­ni­ka, zwy­kle pod­czas walki szer­mier­czej;
2. daw­niej: pod­stęp, sztucz­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sztucz­ka, trick, ma­newr, pod­stęp

 (1.2) sport. zmy­le­nie prze­ciw­ni­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fintech

firma świad­czą­ca usłu­gi fi­nan­so­we z wy­ko­rzy­sta­niem no­wo­czes­nych tech­no­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Fintechowy

→ fin­tech


Patrz:fintech

Źródła:

SJP.pl

Fintifluszka

dro­biazg, fa­ra­musz­ka, bła­host­ka


Źródła:

SJP.pl

Finwal

wie­lo­ryb at­lan­tyc­ki z po­drzę­du wa­le­ni; fin­bak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. zwie­rzę z ga­tun­ku płet­wal zwy­czaj­ny, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ba­la­e­nop­te­ra phy­sa­lus|ref=tak.;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fioczek

zdrob­nie­nie od fiok


Źródła:

SJP.pl

Fiodor

obce imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Fiok

1. prze­sta­rza­łe: lok, pu­kiel lub inny ele­ment pre­ten­sjo­nal­ne­go ucze­sa­nia;
2. daw­niej: strój, fa­ta­ła­szek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. pre­ten­sjo­nal­nie wy­glą­da­ją­cy lok


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fioki

1. prze­sta­rza­łe: lok, pu­kiel lub inny ele­ment pre­ten­sjo­nal­ne­go ucze­sa­nia;
2. daw­niej: strój, fa­ta­ła­szek


Źródła:

SJP.pl

Fiokować

po­tocz­nie: fio­ko­wać się - ubie­rać się, stro­ić się z prze­sad­ną ele­gan­cją


Źródła:

SJP.pl

Fiol.

skrót

 (1.1) = farm. fiol­ka


Źródła:

Wiktionary

Fiola

na­czy­nie z wąską szyj­ką


Źródła:

SJP.pl

Fiolecik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od fio­let


Źródła:

Wiktionary

Fiolet

barwa pow­sta­ła ze zmie­sza­nia czer­wie­ni i błę­ki­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kolor fio­le­to­wy;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fioletek

czer­woń­czyk fio­le­tek - motyl z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych, ob­ję­ty ochro­ną ści­słą


Fio­le­tek ("Klais gu­i­me­ti") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny ko­li­bro­wa­tych (Tro­chi­li­dae). Wy­stę­pu­je w Ame­ry­ce Cen­tral­nej i pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fioletowawy

zbli­żo­ny do fio­le­to­we­go, nie do końca fio­le­to­wy, pra­wie fio­le­to­wy


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) w ko­lo­rze po­dob­nym do fio­le­to­we­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fioletowiej

sta­wać się fio­le­to­wym


Źródła:

SJP.pl

Fioletowieć

sta­wać się fio­le­to­wym


Źródła:

SJP.pl

Fioletowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z uży­ciem fio­le­to­wej barwy, z obec­no­ścią fio­le­tu


Fio­le­to­wo – wieś w Ar­me­nii, w pro­win­cji Lorri. W 2011 roku li­czy­ła 1325 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Fioletowo-Biały

w czę­ści fio­le­to­wy, w czę­ści biały


Źródła:

SJP.pl

Fioletowo-Czerwony

fio­le­to­wy i czer­wo­ny


Źródła:

SJP.pl

Fioletowo-Różowy

w czę­ści fio­le­to­wy, w czę­ści ró­żo­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy dwa ko­lo­ry: fio­le­to­wy i ró­żo­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fioletowo-Żółty

w czę­ści fio­le­to­wy, w czę­ści żółty


przy­miot­nik

 (1.1) fio­le­to­wy i żółty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fioletowoczarny

czar­ny o fio­le­to­wym od­cie­niu


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ko­lo­ru czar­ne­go o od­cie­niu fio­le­to­wym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fioletowoczerwony

czer­wo­ny z od­cie­niem fio­le­to­wym


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) czer­wo­ny o fio­le­to­wym od­cie­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fioletowodzioby

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma fio­le­to­wy dziób


Źródła:

Wiktionary

Fioletowogłowy

gó­rzak fio­le­to­wo­gło­wy, tro­gon fio­le­to­wo­gło­wy - ga­tun­ki pta­ków


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma fio­le­to­wą głowę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fioletowoniebieski

nie­bie­ski o od­cie­niu fio­le­to­wym


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nie­bie­ski o fio­le­to­wym od­cie­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fioletowopióry

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma fio­le­to­we pióra, pie­rze


Źródła:

Wiktionary

Fioletowopurpurowy

pur­pu­ro­wy o fio­le­to­wym od­cie­niu


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pur­pu­ro­wy o fio­le­to­wym od­cie­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fioletoworóżowy

ró­żo­wy o od­cie­niu fio­le­to­wym


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ró­żo­wy z od­cie­niem fio­le­to­wym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fioletowoskrzydły

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma fio­le­to­we skrzy­dła


Źródła:

Wiktionary

Fioletowoszary

szary o fio­le­to­wym od­cie­niu


Źródła:

SJP.pl

Fioletowouchy

mo­ty­lik fio­le­to­wo­u­chy - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny astryl­do­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Fioletowowłosy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma fio­le­to­we włosy lub sierść


Źródła:

Wiktionary

Fioletowozielony

zie­lo­ny o fio­le­to­wym od­cie­niu


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zie­lo­ny o fio­le­to­wym od­cie­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fioletowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest fio­le­to­we; cecha tych, któ­rzy są fio­le­to­wi


Źródła:

Wiktionary

Fioletowy

ma­ją­cy kolor fio­le­tu, fioł­ko­wy


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor siód­me­go pasma tęczy, taki jak kolor kwia­tu fioł­ka lub w ko­lo­rze pow­sta­łym przez zmie­sza­nie barw­ni­ka czer­wo­ne­go i nie­bie­skie­go;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fioletowłosy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma fio­le­to­we włosy lub sierść


Źródła:

Wiktionary

Fiolety

strój bi­sku­pi


Źródła:

SJP.pl

Fiolietowy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Kros­no. fio­le­to­wy


Źródła:

Wiktionary

Fiolka

am­puł­ka, fla­ko­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) małe, szkla­ne na­czy­nie z za­tycz­ką;


Zo­bacz też: "Fiol­ka" – album mu­zycz­ny Vio­let­ty „Fiol­ki” Naj­de­no­wicz.

Fiol­ka (łac. "phio­la") – szkla­ny po­jem­nik do prze­cho­wy­wa­nia leków do wstrzy­ki­wań, o ścian­kach grub­szych niż am­puł­ka, o po­jem­no­ści 10-50 ml. Za­my­ka­na jest gu­mo­wą za­tycz­ką, do­dat­ko­wo za­bez­pie­czo­ną me­ta­lo­wym kaps­lem. Śro­dek za­tycz­ki nie jest za­kry­ty kaps­lem i ma zmniej­szo­ną gru­bość, co ułat­wia wkłu­cie igły do po­bra­nia za­war­to­ści. Fiol­ka po­win­na być obo­jęt­na fi­zycz­nie i che­micz­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fiolkować

na­peł­niać fiol­ki jakąś sub­stan­cją, le­kar­stwa­mi


Źródła:

SJP.pl

Fiolotowy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Kresy pół­noc­ne. fio­le­to­wy


Źródła:

Wiktionary

Fionia

wyspa duń­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa Danii, po­ło­żo­na mię­dzy Pół­wy­spem Jut­landz­kim a Ze­lan­dią;


Fio­nia (duń. "Fyn") – trze­cia pod wzglę­dem wiel­ko­ści wyspa Danii, po­ło­żo­na mię­dzy Pół­wy­spem Jut­landz­kim a Ze­lan­dią (i po­łą­czo­na z nimi mo­sta­mi ponad Wiel­kim i Małym Beł­tem). Ad­mi­ni­stra­cyj­nie wyspa na­le­ży do re­gio­nu Dania Po­łud­nio­wa. W la­tach 1970–2006 na­le­ża­ła do okrę­gu Fio­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fiord

wąska za­to­ka mor­ska o stro­mych, ska­li­stych brze­gach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. ro­dzaj głę­bo­kiej za­to­ki wrzy­na­ją­cej się w ląd;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. jeźdz. zim­nokr­wi­sty koń pry­mi­tyw­nej, nor­we­skiej rasy


Fiord – ro­dzaj głę­bo­kiej za­to­ki, mocno wci­na­ją­cej się w głąb lądu, czę­sto roz­ga­łę­zio­nej, z cha­rak­te­ry­stycz­ny­mi stro­my­mi brze­ga­mi, pow­sta­łej przez za­la­nie żło­bów i dolin po­lo­dow­co­wych.

Fior­dy są cha­rak­te­ry­stycz­nym ele­men­tem pe­ry­gla­cjal­ne­go kra­jo­bra­zu wy­brze­ży Nor­we­gii oraz Szko­cji, Gren­lan­dii, Is­lan­dii, Nowej Ze­lan­dii, pół­wy­spu La­bra­dor, chi­lij­skiej Pa­ta­go­nii i Ala­ski.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fiording

mały, silny koń za­przę­go­wy; fiord, fior­dyng, koń fiordz­ki


Źródła:

SJP.pl

Fiordowy

zwią­za­ny z fior­dem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z fior­dem, do­ty­czą­cy fior­dów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fiordyng

mały, silny koń za­przę­go­wy; fiord, fior­ding, koń fiordz­ki


Źródła:

SJP.pl

Fiordzki

koń fiordz­ki - nor­we­ska rasa koni po­cią­go­wych; fiord, fior­ding, fior­dyng


Źródła:

SJP.pl

Fiorino

model sa­mo­cho­du marki Fiat


Źródła:

SJP.pl

Fioritura

w mu­zy­ce wo­kal­nej: ozdob­nik w po­sta­ci efek­tow­nej fi­gu­ra­cji me­lo­dycz­nej na jed­nej sy­la­bie śpie­wa­ne­go tek­stu; fio­ry­tu­ra


Fio­ri­tu­ra – ozdob­nik po­le­ga­ją­cy na opi­sa­niu dźwię­ku pod­sta­wo­we­go przy po­mo­cy kilku, rza­dziej kil­ku­na­stu nut, o drob­nych war­to­ściach ryt­micz­nych. Mają one roz­ma­i­ty prze­bieg, na przy­kład szyb­kich pa­sa­ży.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fiorytura

w mu­zy­ce wo­kal­nej: ozdob­nik w po­sta­ci efek­tow­nej fi­gu­ra­cji me­lo­dycz­nej na jed­nej sy­la­bie śpie­wa­ne­go tek­stu; fio­ri­tu­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ozdob­nik w śpie­wie, fi­gu­ra­cja me­lo­dycz­na na jed­nej sy­la­bie tek­stu;

 (1.2) muz. pot. ozdob­nik


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fioł

1. bzik, mania;
2. dzi­wak, wa­riat


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zgru­bie­nie od słowa fio­łek

 (1.2) pot. bzik

 (1.3) pot. dzi­wak


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fiołeczek

zdrob­nie­nie od: fio­łek


Źródła:

SJP.pl

Fiołek

ro­śli­na ziel­na, rocz­na lub trwa­ła z ro­dzi­ny fioł­ko­wa­tych, o kwia­tach naj­czę­ściej fio­le­to­wych, u niek­tó­rych ga­tun­ków pię­knie pach­ną­cych; ro­śnie w stre­fie umiar­ko­wa­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Viola|L.|ref=Viola (L.)., ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny fioł­ko­wa­tych ros­ną­cy w stre­fie umiar­ko­wa­nej;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju fio­łek (1.1)

 (1.3) kwiat fioł­ka (1.2)

 (1.4) łow. jasne za­koń­cze­nie li­sie­go ogona

 (1.5) środ. prze­stęp­cze tanie wino owo­co­we

 (1.6) pot. si­niec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) daw. środ. polit. agent po­li­cji


Fio­łek ("Viola" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny fioł­ko­wa­tych ("Vio­la­ce­ae"). Obej­mu­je około 525–600 do ponad 680 ga­tun­ków, ros­ną­cych głów­nie w Eu­ro­pie (92 ga­tun­ki, w tym w Pol­sce 25), w Azji, Ame­ry­ce Pół­noc­nej i Po­łud­nio­wej, poza tym także w Au­stra­lii. Więk­szość ga­tun­ków ro­śnie w stre­fie kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go oraz na ob­sza­rach gór­skich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fiołka

ro­śli­na ziel­na, rocz­na lub trwa­ła z ro­dzi­ny fioł­ko­wa­tych, o kwia­tach naj­czę­ściej fio­le­to­wych, u niek­tó­rych ga­tun­ków pię­knie pach­ną­cych; ro­śnie w stre­fie umiar­ko­wa­nej


Źródła:

SJP.pl

Fiołkowate

ro­dzi­na ro­ślin dwu­li­ścien­nych


Fioł­ko­wa­te ("Vio­la­ce­ae" Batsch.) – ro­dzi­na ro­ślin za­li­cza­na współ­cze­śnie do mal­pi­giow­ców ("Mal­pig­hia­les"). Na­le­ży do niej ok. 900–985 ga­tun­ków sku­pio­nych w 25–28 ro­dza­jach. Więk­szość na­le­żą­cych tu ro­dza­jów obej­mu­je ro­śli­ny drze­wia­ste, pną­cza i ro­śli­ny ziel­ne te­re­nów ni­zin­nych w tro­pi­kach i stre­fie sub­tro­pi­kal­nej, je­dy­ny wy­ją­tek to ro­dzaj fio­łek "Viola", do któ­re­go na­le­ży aż 550 ga­tun­ków, któ­re­go przed­sta­wi­cie­le są roz­po­wszech­nie­ni na całym świe­cie w róż­nych sied­li­skach, włą­cza­jąc w to stre­fę umiar­ko­wa­ną, a nawet Ark­ty­kę i sied­li­ska al­pej­skie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fiołkowaty

o ce­chach fioł­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Fiołkowce

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych


Fioł­kow­ce ("Vio­la­les" Per­leb) - wy­róż­nia­ny w niek­tó­rych sy­ste­mach kla­sy­fi­ka­cyj­nych rząd głów­nie ro­ślin drze­wia­stych na­le­żą­cy do klasy dwu­li­ścien­nych. Na­le­ży do niego ponad 3000 ga­tun­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fiołkowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych


Źródła:

SJP.pl

Fiołkowo-Różowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: fioł­ko­wy i ró­żo­wy


Źródła:

Wiktionary

Fiołkowonogi

go­łą­bek fioł­ko­wo­no­gi - ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny go­łąb­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Fiołkoworóżowy

ró­żo­wy o od­cie­niu fioł­ko­wym


Źródła:

SJP.pl

Fiołkowy

[czy­taj: fjoł­ko­wy lub fi­joł­ko­wy]
1. zwią­za­ny z fioł­ka­mi, zło­żo­ny z fioł­ków;
2. ma­ją­cy kolor fioł­ków, fio­le­to­wy


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do fioł­ków, zro­bio­ny z fioł­ków

 (1.2) ko­lo­ru fioł­ków, fio­le­to­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fioński

→ Fio­nia (wyspa w Danii)


Źródła:

SJP.pl

Fipresci

skrót od: Fédération In­ter­na­tio­na­le de la Pres­se Cinématographique, Mię­dzy­na­ro­do­wa Fe­de­ra­cja Prasy Fil­mo­wej (sto­wa­rzy­sze­nie zrze­sza­ją­ce or­ga­ni­za­cje i po­je­dyn­cze osoby zwią­za­ne z kry­ty­ką fil­mo­wą)


Źródła:

SJP.pl

Fipronil

sil­nie tok­sycz­ny bio­cyd wy­ko­rzy­sty­wa­ny do zwal­cza­nia owa­dów i pa­ję­cza­ków


Fi­pro­nil – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na fe­ny­lo­pi­ra­zo­lu. Skład­nik in­sek­ty­cy­dów i arach­ni­cy­dów (głów­nie prze­ciw­ko ka­ra­lu­chom, ko­ma­rom, sza­rań­czom, pchłom, kle­szczom i roz­to­czom) uży­wa­nych w po­sta­ci cie­czy, ae­ro­zo­lu bądź gra­nu­la­tu. Za­sto­so­wa­nie fi­pro­ni­lu obej­mu­je czte­ry głów­ne ob­sza­ry: ochro­nę ro­ślin upraw­nych i ozdob­nych przed owa­da­mi i roz­to­cza­mi ro­śli­no­żer­ny­mi, zwal­cza­nie szkod­ni­ków w mia­stach, za­sto­so­wa­nia we­te­ry­na­ryj­ne, za­sto­so­wa­nia w ho­dow­li zwie­rząt do­mo­wych i bydła oraz w ho­dow­li ryb.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fir

(skrót od: Fédération In­ter­na­tio­na­le de Résistance) Mię­dzy­na­ro­do­wa Fe­de­ra­cja Bo­jow­ni­ków Ruchu Oporu, or­ga­ni­za­cja mię­dzy­na­ro­do­wa zrze­sza­ją­ca wal­czą­cych z fa­szyz­mem pod­czas II wojny świa­to­wej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Firana

ozdob­na za­sło­na na okno, zwy­kle z przej­rzy­stej tka­ni­ny; fi­ran­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. hand. ozdob­na za­sło­na na okno z pół­przez­ro­czy­stej tka­ni­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Firaneczka

zdrob­nie­nie od: fi­ran­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: fi­ran­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Firanka

ozdob­na za­sło­na na okno, zwy­kle z przej­rzy­stej tka­ni­ny; fi­ra­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ozdob­ny, przez­ro­czy­sty ma­te­riał wie­sza­ny w oknie

 (1.2) daw. środ. więz. kraty w wię­zien­nym oknie

 (1.3) daw. środ. więz. kosz w wię­zien­nym oknie


Fi­ran­ka – ozdob­na osło­na na okno, naj­czę­ściej biała, zaz­wy­czaj z de­li­kat­nej tka­ni­ny (tiulu, ba­ty­stu, ko­ron­ki).

Sto­so­wa­na jako osło­na przed wla­tu­ją­cy­mi owa­da­mi, a także, po­dob­nie jak za­sło­na, ma za za­da­nie chro­nić in­tym­ność miesz­kań­ców przed spoj­rze­nia­mi prze­chod­niów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Firankowy

→ fi­ran­ka


Patrz:firanka

Źródła:

SJP.pl

Firanowy

→ fi­ra­na


Patrz:firana

Źródła:

SJP.pl

Fircyczka

daw­niej:
1. ko­bie­ta nie­po­waż­na, lek­ko­myśl­na; sza­ła­wi­ła, trzpiot­ka;
2. mod­ni­sia, stroj­ni­sia, la­lu­sia


Źródła:

SJP.pl

Fircyk

1. lek­ce­wa­żą­co: czło­wiek nie­po­waż­ny, lek­ko­myśl­ny; trzpiot, sza­ła­wi­ła, lek­ko­duch;
2. prze­sta­rza­łe: mod­niś, stroj­niś, goguś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) lek­cew. ktoś pusty i lek­ko­myśl­ny

 (1.2) przest. mod­niś


Fir­cyk, pu­stak, świ­stak, ka­wa­ler modny, petit-maître – po­stać wy­stę­pu­ją­ca w pol­skich i fran­cu­skich ut­wo­rach ko­me­dio­wych i wier­szach okre­su Oś­wie­ce­nia. Cha­rak­te­ry­zo­wa­ła się bez­re­flek­syj­nym na­śla­do­wa­niem fran­cu­skiej mody, zwy­cza­jów, spo­so­bu bycia, roz­rzut­no­ścią, co wią­za­ło się na­stęp­nie z próbą bo­ga­te­go oże­nie­nia się, po­gar­dą dla ro­dzi­mej tra­dy­cji, fi­lo­zo­fią carpe diem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fircykowatość

→ fir­cy­ko­wa­ty


Patrz:fircykowaty

Źródła:

SJP.pl

Fircykowaty

wy­glą­da­ją­cy jak fir­cyk; nie­po­waż­ny; trzpio­to­wa­ty


Źródła:

SJP.pl

Fireball

[czy­taj: FAjebol] jacht re­ga­to­wy dwu­o­so­bo­wy o dużej po­wierzch­ni żagla


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Firefly

[czy­taj: FAjerflaj] typ jed­no­o­so­bo­we­go jach­tu re­ga­to­we­go klasy mię­dzy­na­ro­do­wej o śred­niej po­wierzch­ni oża­glo­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Firefox

[czy­taj: FAjerfoks] po­pu­lar­na prze­glą­dar­ka stron WWW


Fi­re­fox, pełna nazwa Mo­zil­la Fi­re­fox – wie­lo­plat­for­mo­wa prze­glą­dar­ka in­ter­ne­to­wa o ot­war­tym ko­dzie źró­dło­wym opar­ta na sil­ni­ku Gecko, stwo­rzo­na i roz­wi­ja­na przez Mo­zil­la Fo­un­da­tion, Mo­zil­la Cor­po­ra­tion oraz wo­lon­ta­riu­szy. Roz­po­wszech­nia­na jest na li­cen­cji MPL.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Firek

1. sta­ro­pol­ska mo­ne­ta mie­dzia­na;
2. daw­niej:
a) drob­nost­ka, głup­stwo, ba­ga­te­la;
b) osoba bez zna­cze­nia;
3. re­gio­nal­nie: roz­trze­pa­na dziew­czy­na; trzpiot­ka


Źródła:

SJP.pl

Firemka

mała firma; biz­ne­sik


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mała firma


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Firestone

Fi­re­sto­ne Tire and Rub­ber Com­pa­ny – ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo pro­du­ku­ją­ce opony za­ło­żo­ne w 1900 roku przez Har­ve­ya S. Fi­re­sto­ne’a w Akron. Od po­cząt­ku ist­nie­nia przed­się­bior­stwo było głów­nym do­staw­cą opon dla firmy Ford Motor Com­pa­ny.

Na po­cząt­ku lat '70.


Źródła:

Wikipedia

Firet

drob­ny ma­te­riał ju­stun­ko­wy, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się sze­ro­ko­ścią równą stop­nio­wi pisma, sto­so­wa­ny w ty­po­gra­fii do od­dzie­la­nia czcio­nek; czwart­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ty­pogr. kwa­drat, któ­re­go bok ma dłu­gość od­po­wia­da­ją­cą wiel­ko­ści ak­tu­al­nie uży­te­go stop­nia pisma;


Firet – po­moc­ni­cza, bez­wy­mia­ro­wa jed­nost­ka miary sto­so­wa­na w ty­po­gra­fii, słu­żą­ca do wy­ra­ża­nia wiel­ko­ści róż­nych pa­ra­me­trów za po­mo­cą ułam­ka lub wie­lo­krot­no­ści war­to­ści uży­te­go stop­nia pisma. War­tość fi­re­tu równa 1 od­po­wia­da ak­tu­al­nie uży­wa­ne­mu stop­nio­wi pisma. Wy­ra­ża­na jest jako kwa­drat o boku rów­nym da­ne­mu stop­nio­wi pisma. Oz­na­cza to, że fi­re­tem można okre­ślać wiel­ko­ści za­rów­no w po­zio­mie, jak i w pio­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Firewall

[czy­taj: FAjerłol] pro­gram za­bez­pie­cza­ją­cy kom­pu­ter przed ata­ka­mi z In­ter­ne­tu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Firewire

[czy­taj: FAjerłajr] w in­for­ma­ty­ce: nazwa szyb­kie­go złą­cza cy­fro­we­go sto­so­wa­ne­go do po­dłą­cza­nia urzą­dzeń do kom­pu­te­ra


FireWire – stan­dard łącza sze­re­go­we­go umoż­li­wia­ją­ce­go szyb­ką ko­mu­ni­ka­cję i syn­chro­nicz­ne usłu­gi w cza­sie rze­czy­wi­stym. Opra­co­wa­ny w roku 1995 dla kom­pu­te­rów oso­bi­stych i cy­fro­wych urzą­dzeń op­tycz­nych. Roz­wi­ja­ny do 2013 r. przez firmę Apple Inc. Jest zde­fi­nio­wa­ny w do­ku­men­cie IEEE 1394.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Firka

1. sta­ro­pol­ska mo­ne­ta mie­dzia­na;
2. daw­niej:
a) drob­nost­ka, głup­stwo, ba­ga­te­la;
b) osoba bez zna­cze­nia;
3. re­gio­nal­nie: roz­trze­pa­na dziew­czy­na; trzpiot­ka


Źródła:

SJP.pl

Firlej

daw­niej: fi­giel; potem tylko w zwro­cie: stro­ić fir­le­je - stro­ić żarty, fi­glo­wać, robić głup­stwa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Firlejanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Fir­le­ja


Źródła:

Wiktionary

Firlejanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Fir­le­ja


Źródła:

Wiktionary

Firlejczyk

miesz­ka­niec Fir­le­ja (wsi w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim i łódz­kim)


Źródła:

SJP.pl

Firleje

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) daw. figle, żarty z kogoś; Glo­ger.

 (1.2) gwara. skład­ko­wa, zi­mo­wa za­ba­wa dziew­cząt

 (1.3) gwara. świe­ci­deł­ka za­kła­da­ne na fir­le­je (1.2)


Źródła:

Wiktionary

Firlejka

gwa­ro­wo: drew­nia­ny przy­rząd do mie­sza­nia pły­nów i sub­stan­cji sprosz­ko­wa­nych; mą­tew­ka


Źródła:

SJP.pl

Firlejowski

→ Fir­le­jów


Patrz:Firlejów

Źródła:

SJP.pl

Firlejski

→ Fir­lej


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Fir­le­ja


Patrz:Firlej

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Firlejów

daw­niej: fi­giel; potem tylko w zwro­cie: stro­ić fir­le­je - stro­ić żarty, fi­glo­wać, robić głup­stwa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś, a daw­niej mia­stecz­ko, w re­jo­nie ro­ha­tyń­skim ob­wo­du iwa­no­fran­kow­skie­go Ukra­i­ny;


Fir­le­jów – część wsi Wola Więc­ław­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Mi­cha­ło­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 Fir­le­jów ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­żał do wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Firlejówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. Mar­mu­szo­wi­ce, wieś na Ukra­i­nie (pol­ski eg­zo­nim wa­rian­to­wy);


Źródła:

Wiktionary

Firletka

eu­ro­az­ja­tyc­ka by­li­na z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych, o kwia­tach czer­wo­nych, ró­żo­wych, rza­dziej bia­łych; w Pol­sce po­spo­li­ta fir­let­ka po­szar­pa­na, o ró­żo­wych kwia­tach, ros­ną­ca na pod­mo­kłych łą­kach


Fir­let­ka ("Lych­nis") – tra­dy­cyj­nie wy­róż­nia­ny do końca XX wieku ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych, póź­niej zwy­kle uj­mo­wa­ny jako po­dro­dzaj w obrę­bie ro­dza­ju lep­ni­ca "Si­le­ne" subg. "Lych­nis". Obej­mu­je ok. 25–30 ga­tun­ków. Przed­sta­wi­cie­le tego tak­so­nu wy­stę­pu­ją w stre­fie umiar­ko­wa­nej w Eu­ro­pie, Azji oraz w pół­noc­nej Afry­ce. W Pol­sce dziko ro­śnie jeden ga­tu­nek – fir­let­ka po­szar­pa­na "Lych­nis flos-cu­cu­li" ≡ "Si­le­ne flos-cu­cu­li".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Firm

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lm. od: firma


Źródła:

Wiktionary

Firma

1. przed­się­bior­stwo;
2. nazwa przed­się­bior­stwa za­re­je­stro­wa­na i chro­nio­na praw­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. przed­się­bior­stwo

 (1.2) praw. za­re­je­stro­wa­na urzę­do­wo nazwa, pod którą przed­się­bior­ca dzia­ła;

 (1.3) przen. usta­lo­na opi­nia, re­pu­ta­cja


Firma – nazwa, pod którą przed­się­bior­ca pro­wa­dzi dzia­łal­ność go­spo­dar­czą lub za­wo­do­wą. Nie jest ona skład­ni­kiem przed­się­bior­stwa (2013). Prawo do firmy jest pra­wem pod­mio­to­wym przy­słu­gu­ją­cym każ­de­mu przed­się­bior­cy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Firmamencik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od fir­ma­ment


Źródła:

Wiktionary

Firmament

skle­pie­nie nie­bie­skie, niebo


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­bos­kłon, skle­pie­nie nie­bie­skie, niebo

 (1.2) przen. coś sta­łe­go, sta­bil­ne­go, niewz­ru­szo­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Firman

roz­kaz, roz­po­rzą­dze­nie skie­ro­wa­ne przez sza­cha, suł­ta­na lub we­zy­ra do pod­wład­nych albo len­ni­ków; fer­man


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. ofi­cjal­ny do­ku­ment wy­sta­wio­ny przez suł­ta­na w pań­stwie mu­zuł­mań­skim;


Fir­man – w daw­nych pań­stwach mu­zuł­mań­skich okre­śle­nie ofi­cjal­nych do­ku­men­tów wy­sta­wia­nych przez wład­cę (suł­ta­na). Fir­man za­wie­rał oso­bi­sty pi­sem­ny roz­kaz i był pie­czę­to­wa­ny suł­tań­ską pie­czę­cią. Słowo po­cho­dzi od per­skie­go słowa "farmân" (فرمان), zna­czą­ce­go "de­kret" lub "nakaz". W suł­tań­skiej Tur­cji uży­wa­na była forma "fer­man".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Firmanctwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­stę­po­wa­nie w roli fik­cyj­ne­go wła­ści­cie­la firmy


Fir­manct­wo (od fir­mant – osoba fir­mu­ją­ca, da­ją­ca swoje naz­wi­sko jako firmę) – dzia­ła­nie jed­nej osoby pod szyl­dem i firmą innej osoby (pod cudzą firmą) – celem za­ta­je­nia osoby fak­tycz­nie pro­wa­dzą­cej dzia­łal­ność. Ko­niecz­nym ele­men­tem tej formy dzia­łal­no­ści jest zgoda osoby, do któ­rej na­le­ży firma.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Firmant

osoba uży­cza­ją­ca naz­wi­ska ja­kie­muś przed­sięw­zię­ciu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. osoba uży­cza­ją­ca swego naz­wi­ska, fir­mu­ją­ca ja­kieś przed­sięw­zię­cie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Firmantka

→ fir­mant


Patrz:firmant

Źródła:

SJP.pl

Firmin

obce imię mę­skie


Fir­min – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, oz­na­cza­ją­ce „na­le­żą­cy do Fir­mu­sa” lub sta­no­wią­ce spie­szcze­nie imie­nia Fir­mus, które z kolei po­cho­dzi od słowa "fir­mus", 'mocny, pewny, stały, trwa­ły'.

Wśród pa­tro­nów - św. Fir­min (bi­skup Amiens).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Firmoteka

ru­bry­ka w pra­sie, w któ­rej pre­zen­to­wa­ne są różne firmy


Źródła:

SJP.pl

Firmowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|fir­mo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Firmować

1. dawać ja­kie­muś przed­się­bior­stwu, ja­kiejś im­pre­zie itp. swoje naz­wi­sko jako firmę;
2. uży­czać cze­muś swego au­to­ry­te­tu, sank­cjo­no­wać coś


cza­sow­nik

 (1.1) pod­pi­sy­wać nazwą firmy

 (1.2) przen. uży­czać swego au­to­ry­te­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Firmowy

→ firma


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z firmą, do­ty­czą­cy firmy


Patrz:firma

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Firmware

[czy­taj: fer­młer] w in­for­ma­ty­ce: opro­gra­mo­wa­nie wew­nętrz­ne, wbu­do­wa­ne w dane urzą­dze­nie, ste­ru­ją­ce jego pracą


Źródła:

SJP.pl

Firmware'owy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z firm­wa­rem, do­ty­czą­cy firm­wa­re'u


Źródła:

Wiktionary

Firmówka

1. pa­pier fir­mo­wy, for­mat stro­ny z na­nie­sio­nym zna­kiem firmy i jej da­ny­mi;
2. ro­dzaj prze­kła­da­ne­go cia­sta;
3. przed­miot oz­na­ko­wa­ny marką firmy, która go wyt­wo­rzy­ła


Źródła:

SJP.pl

Firn

1. śnieg wio­sen­ny w po­sta­ci ziar­ni­stej, nie­le­pią­cy się i ułat­wia­ją­cy wy­ko­ny­wa­nie ewo­lu­cji nar­ciar­skich;
2. ziar­ni­sty lód pow­sta­ły w wy­ni­ku kil­ku­krot­ne­go top­nie­nia i za­ma­rza­nia śnie­gu


Firn – forma przej­ścio­wa mię­dzy śnie­giem i lodem fir­no­wym. Gę­stość: 0,4–0,8 g/cm3. Pow­sta­je w wy­ni­ku prze­o­bra­że­nia luź­nych krysz­ta­łów śnie­gu w agre­ga­ty zia­ren lodu o śred­ni­cy do­cho­dzą­cej do kilku mi­li­me­trów. Pro­ces ten za­cho­dzi pod­czas wie­lo­krot­ne­go pod­ta­pia­nia, a na­stęp­nie za­ma­rza­nia śnie­gu. Nie bez zna­cze­nia jest też na­cisk warstw nad­le­głych – czyli ku­mu­lu­ją­ce­go się śnie­gu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Firnis

ro­dzaj po­ko­stu do po­kry­wa­nia wy­ro­bów ce­ra­micz­nych sto­so­wa­ny w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


Nie mylić z: wer­nik­sem.

Fir­nis (niem. wer­niks, z łac. "ver­nix, ver­ni­sium") – ro­dzaj ma­te­ria­łu do an­go­bo­wa­nia wy­ro­bów ce­ra­micz­nych sto­so­wa­ny w sta­ro­żyt­nej Gre­cji.

Spo­rzą­dza­ny z glin­ki za­wie­ra­ją­cej tle­nek że­la­za, zmie­sza­nej z wę­gla­nem sodu i wę­gla­nem po­ta­su, z do­dat­kiem wy­wa­rów ro­ślin­nych, po prze­fer­men­to­wa­niu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Firnowy

zwią­za­ny z fir­nem


Źródła:

SJP.pl

Firth

[czy­taj: fert] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fis

dźwięk f pod­wyż­szo­ny o pół tonu


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dźwięk f pod­wyż­szo­ny o pół­ton;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fis-Dur

w mu­zy­ce: gama lub to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali du­ro­wej, roz­po­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku fis


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. gama lub to­na­cja du­ro­wa za­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku fis (w za­pi­sie nu­to­wym z sze­ścio­ma krzy­ży­ka­mi)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. akord du­ro­wy opar­ty na to­ni­ce to­na­cji Fis-dur (1.1)


Fis-dur – opar­ta na skali du­ro­wej to­na­cja mu­zycz­na, któ­rej to­ni­ką jest fis. Gama Fis-dur za­wie­ra dźwię­ki: fis, gis, ais, h, cis, dis, eis. To­na­cja Fis-dur za­wie­ra sześć krzy­ży­ków.

Po­krew­ną jej mo­lo­wą to­na­cją pa­ra­lel­ną jest dis-moll, jed­no­i­mien­ną mo­lo­wą – fis-moll.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fis-Moll

w mu­zy­ce: gama lub to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali mo­lo­wej, roz­po­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku fis


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. gama lub to­na­cja mo­lo­wa za­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku fis (w za­pi­sie nu­to­wym z trze­ma krzy­ży­ka­mi)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. akord mo­lo­wy opar­ty na to­ni­ce to­na­cji fis-moll (1.1)


fis-moll – gama mu­zycz­na opar­ta na skali mo­lo­wej, któ­rej to­ni­ką jest fis. Gama fis-moll w od­mia­nie na­tu­ral­nej (eol­skiej) za­wie­ra dźwię­ki: fis, gis, a, h, cis, d, e. W za­pi­sie to­na­cji fis-moll wy­stę­pu­ją trzy krzy­ży­ki.

Oprócz od­mian: eol­skiej, har­mo­nicz­nej i do­ryc­kiej, jest też od­mia­na me­lo­dycz­na brzmią­ca jak do góry do­ryc­ka, a w dół jak eol­ska.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fischer

[czy­taj: fi­szer] naz­wi­sko obce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fiscus

[czy­taj: fi­skus] skarb ce­sar­ski w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie; fi­skus


Źródła:

SJP.pl

Fisharmonia

in­stru­ment z kla­wia­tu­rą, w któ­rym źró­dłem dźwię­ku są me­ta­lo­we blasz­ki wzbu­dza­ne przez tło­czo­ne za po­mo­cą mie­chów po­wie­trze, uży­wa­ny czę­sto za­miast or­ga­nów w mniej­szych po­mie­szcze­niach, np. w ka­pli­cach; har­mo­nium


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy in­stru­men­tów dę­tych kla­wi­szo­wych;


Fis­har­mo­nia (z fr. "har­mo­nium") – in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy in­stru­men­tów dę­tych kla­wi­szo­wych – idio­fo­nów ze stro­i­ka­mi prze­lo­to­wy­mi. Wy­glą­dem zew­nętrz­nym przy­po­mi­na pia­ni­no "ścię­te" nisko nad kla­wia­tu­rą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fisher

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Fishka

[czy­taj: fisz­ka] śro­do­wi­sko­wo: ro­dzaj krót­kiej de­sko­rol­ki z two­rzy­wa sztucz­ne­go; fisz­ka


Źródła:

SJP.pl

Fishmob

[czy­taj: fisz­mob] chrze­ści­jań­ski hap­pe­ning z mu­zy­ką i tań­ca­mi


Źródła:

SJP.pl

Fisiak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Fisiować

po­tocz­nie: wa­rio­wać, robić głu­pie rze­czy


Źródła:

SJP.pl

Fisis

[czy­taj: fis-is] dźwięk f pod­wyż­szo­ny o dwa pół­to­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dźwięk f pod­wyż­szo­ny o cały ton;


."

Dźwię­ki fisis na pię­cio­li­nii. W ko­lej­no­ści: fisis¹, fisis², Fisis, fisis°.

Fisis – dźwięk, któ­re­go czę­stot­li­wość dla fisis¹ wy­no­si około 391,9 Hz. Jest to pod­wyż­szo­ny za po­mo­cą pod­wój­ne­go krzy­ży­ka dźwięk f. Dźwię­ki en­har­mo­nicz­nie rów­no­waż­ne to: g i asas.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fisk

fi­skus;
1. skarb pań­stwa;
2. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: fi­nan­se ce­sar­skie


Fisk – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie But­ler.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fiskalizacja

pro­wa­dze­nie przez pań­stwo po­li­ty­ki po­dat­ko­wej


Fi­ska­li­za­cja – pro­ces prze­sta­wie­nia dzia­ła­nia pa­mię­ci fi­skal­nej urzą­dze­nia fi­skal­ne­go z trybu szko­le­nio­we­go na tryb fi­skal­ny.

Od mo­men­tu wy­ko­na­nia fi­ska­li­za­cji kwoty ra­por­tów do­bo­wych są ma­ga­zy­no­wa­ne w pa­mię­ci nie­u­lot­nej i nie­ka­so­wal­nej. Na pod­sta­wie za­pi­sów w pa­mię­ci fi­skal­nej na­stę­pu­je ge­ne­ro­wa­nie mie­sięcz­nych ra­por­tów dla celów po­dat­ko­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fiskalizm

po­li­ty­ka skar­bo­wa zmie­rza­ją­ca do osią­gnię­cia jak naj­więk­szych wpły­wów z po­dat­ków i opłat


Fi­ska­lizm (łac. "fi­scus" „ko­szyk” lub „skrzy­necz­ka z wi­kli­ny do prze­cho­wy­wa­nia pie­nię­dzy”) – po­li­ty­ka pań­stwa po­le­ga­ją­ca na dą­że­niu do osią­gnię­cia jak naj­więk­szych wpły­wów do bu­dże­tu po­przez na­kła­da­nie ko­lej­nych ob­cią­żeń po­dat­ko­wych na po­dat­ni­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fiskalizować

prze­sta­wiać urzą­dze­nie na tryb fi­skal­ny


Źródła:

SJP.pl

Fiskalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest fi­skal­ne; cecha tych, któ­rzy są fi­skal­ni


Źródła:

Wiktionary

Fiskalny

do­ty­czą­cy skar­bu pań­stwa; skar­bo­wy, po­dat­ko­wy


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy po­dat­ków, skar­bu pań­stwa albo do­cho­dów pań­stwa

 (1.2) daw. chci­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fiskus

1. po­tocz­nie: organ ad­mi­ni­stra­cyj­ny ścią­ga­ją­cy po­dat­ki
2. skarb pań­stwa
3. skarb ce­sar­ski w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie; fi­scus


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. w sta­ro­żyt­no­ści skarb ce­sar­ski w Rzy­mie

 (1.2) ekon. praw. skarb pań­stwa;

 (1.3) pot. or­ga­ny ad­mi­ni­stra­cyj­ne od­po­wia­da­ją­ce za ścią­ga­nie po­dat­ków


Fi­skus ( fi­scus – ko­szyk na pie­nią­dze) – oz­na­czał za cza­sów Ce­sar­stwa Rzym­skie­go skarb pry­wat­ny ce­sa­rza w odróż­nie­niu od ae­ra­rium, tj. skar­bu pań­stwo­we­go, za­rzą­dza­ne­go przez senat.

Z ugrun­to­wa­niem jed­nak ab­so­lu­tyz­mu, fi­skus oz­na­czał w ogóle skarb pań­stwa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fiskusowy

zwią­za­ny z fi­sku­sem


Źródła:

SJP.pl

Fistaszek

ara­chid, orze­szek ziem­ny, orze­szek ara­chi­do­wy;
1. owoc orze­cha ziem­ne­go za­wie­ra­ją­cy ja­dal­ne na­sio­na;
2. ja­dal­ne na­sio­no owocu orze­cha ziem­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. spoż. ja­dal­ne na­sio­no orza­chy po­dziem­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fistaszkowy

→ fi­sta­szek


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) spoż. zro­bio­ny z fi­stasz­ków, za­wie­ra­ją­cy fi­stasz­ki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z fi­stasz­ka­mi, od­no­szą­cy się do fi­stasz­ków


Patrz:fistaszek

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fistballowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z fist­bal­lem, do­ty­czą­cy fist­bal­lu


Źródła:

Wiktionary

Fisting

tech­ni­ka sek­su­al­na po­le­ga­ją­ca na pe­ne­tra­cji po­chwy lub od­by­tu przy uży­ciu całej dłoni


Fi­sting ( fist – pięść) – ro­dzaj ak­tyw­no­ści sek­su­al­nej, po­le­ga­ją­cy na pe­ne­tra­cji po­chwy lub od­by­tu (fi­sting anal­ny) za po­mo­cą całej ręki. Płyt­ki fi­sting oz­na­cza wsu­nię­cie dłoni po nad­gar­stek, głę­bo­ki – pra­wie do łok­cia. Fi­sting bywa obec­ny w re­la­cjach za­rów­no he­te­ro-, jak i ho­mo­sek­su­al­nych, po­nad­to płyt­ki – rów­nież jako forma ma­stur­ba­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fistuła

1. pi­szczał­ka or­ga­no­wa o wy­so­kim brzmie­niu;
2. głos męski sto­so­wa­ny przy jo­dło­wa­niu; fal­set;
3. ro­dzaj owrzo­dze­nia wy­stę­pu­ją­ce­go w głę­bo­ko po­ło­żo­nych ob­sza­rach ciała; prze­to­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. med. nie­pra­wi­dło­we po­łą­cze­nie mię­dzy dwie­ma czę­ścia­mi ciała, które nor­mal­nie nie są po­łą­czo­ne

 (1.2) hy­drol. po­łą­cze­nie przy­brzeż­ne­go je­zio­ra lub za­le­wu z mo­rzem

 (1.3) muz. pi­szczał­ka or­ga­no­wa o wy­so­kim brzmie­niu

 (1.4) muz. męski głos o wy­so­kim brzmie­niu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fistułowaty

po­dob­ny do fi­stu­ły; prze­to­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Fisza

ważna oso­bi­stość


Źródła:

SJP.pl

Fiszbin

u wie­lo­ry­bów bez­zęb­nych: sub­stan­cja ro­go­wa two­rzą­ca płyty na pod­nie­bie­niu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zool. sub­stan­cja ro­go­wa na pod­nie­bie­niu wie­lo­ry­bów

 (1.2) kraw. drut lub płyt­ka na­da­ją­ce ubra­niom sztyw­ność i po­żą­da­ną formę

 (1.3) kraw. drut na­da­ją­cy biu­sto­no­szom sztyw­ność i po­żą­da­ną formę

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od fisz­bi­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fiszbina

cien­ki pręt do usz­tyw­nia­nia ele­men­tów dam­skie­go ubio­ru; fisz­bin


Źródła:

SJP.pl

Fiszbinik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od fisz­bin


Źródła:

Wiktionary

Fiszbinowce

jedna z grup wa­le­ni cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się wy­stę­po­wa­niem ro­go­wych pły­tek za­miast zębów


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|My­sti­ce­ti|Cope|ref=tak., klad ssa­ków z rzędu wa­le­ni;


Fisz­bi­now­ce (My­sti­ce­ti) – in­fra­rząd ssa­ków z po­drzę­du wa­le­ni (Ca­ta­cea) w obrę­bie rzędu pa­rzy­sto­ko­pyt­nych (Ar­tio­dac­ty­la). Obej­mu­je sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­ne i zróż­ni­co­wa­ne mię­so­żer­ne ssaki mor­skie z ro­dzin: wa­lo­wa­tych, płet­wa­lo­wa­tych, wa­le­ni­ko­wa­tych i pły­wa­czo­wa­tych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fiszbinowiec

waleń bez­zęb­ny


Źródła:

SJP.pl

Fiszbinowy

przy­miot­nik od: fisz­bin, fisz­bi­na


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­ko­na­ny z fisz­bi­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fiszbiny

cien­ki pręt do usz­tyw­nia­nia ele­men­tów dam­skie­go ubio­ru; fisz­bin


Fisz­bi­ny (niem. "Fisch­be­in") – płyty ro­go­we zwi­sa­ją­ce z pod­nie­bie­nia w jamie gę­bo­wej wie­lo­ry­ba (fisz­bi­now­ca), z każ­dej stro­ny, w licz­bie od 150 do 300. Kost­ne pod­nie­bie­nie ma na środ­ku wy­sta­ją­cy duży grze­bień, do któ­re­go są przy­cze­pio­ne fisz­bi­ny. U na­sa­dy, płyty fisz­bi­ny mają gru­bość mę­skie­go ra­mie­nia, a dłu­gość jed­nej może wy­no­sić nawet czte­ry metry. Wolne brze­gi są po­strzę­pio­ne i przy­po­mi­na­ją koń­skie wło­sie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fiszer

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Fiszka

1. kar­tecz­ka, na któ­rej za­pi­su­je się no­tat­ki;
2. kart­ka w ka­ta­lo­gu bi­blio­tecz­nym;
3. w grach ha­zar­do­wych: zna­czek do pła­ce­nia w cza­sie gry, wy­mie­nia­ny póź­niej na pie­nią­dze;
4. śro­do­wi­sko­wo: ro­dzaj krót­kiej de­sko­rol­ki z two­rzy­wa sztucz­ne­go; fish­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mała kart­ka z in­for­ma­cją

 (1.2) bi­bliot. kart­ka w kar­to­te­ce;

 (1.3) zna­czek do pła­ce­nia w cza­sie gry, wy­mie­nia­ny na pie­nią­dze

 (1.4) kar­to­nik z ha­słem, słów­kiem, datą hi­sto­rycz­ną lub py­ta­niem na awer­sie oraz de­fi­ni­cją, tłu­ma­cze­niem, ob­ja­śnie­niem lub od­po­wie­dzią na re­wer­sie, uży­wa­ny do nauki, też: cy­fro­wa wer­sja ta­kie­go kar­to­ni­ka

 (1.5) środ. ro­dzaj de­sko­rol­ki


Fisz­ka (fr. "fiche") – kart­ka w kar­to­te­ce do­ty­czą­ca okre­ślo­ne­go hasła i za­wie­ra­ją­ca zwią­za­ne z nim in­for­ma­cje lub no­tat­ki. Fisz­ki wy­ko­rzy­stu­je się m.in. w ka­ta­lo­gach bi­blio­tecz­nych. Te tzw. fisz­ki bi­blio­gra­ficz­ne za­wie­ra­ją tytuł książ­ki, jej au­to­ra, miej­sce i rok wy­da­nia itp. (zob. zapis bi­blio­gra­ficz­ny). Fisz­ki wy­ko­rzy­stu­je się także w in­ne­go ro­dza­ju ka­ta­lo­gach. Mia­nem tym można w zna­cze­niu ogól­niej­szym okre­ślić do­wol­ną, zwy­kle nie­wiel­kich roz­mia­rów, kart­kę za­wie­ra­ją­cą no­tat­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fiszkować

śro­do­wi­sko­wo: spo­rzą­dzać no­tat­ki na fisz­kach, gro­ma­dzić in­for­ma­cje, no­tu­jąc je na fisz­kach


Źródła:

SJP.pl

Fiszkowy

→ fisz­ka


Patrz:fiszka

Źródła:

SJP.pl

Fiszorek

zwi­nię­ty ka­wa­łek skóry, irchy lub pa­pie­ru, słu­żą­cy do roz­cie­ra­nia na ry­sun­ku kred­ki, ołów­ka, węgla lub pa­ste­li; wi­szor; wi­szo­rek


Źródła:

SJP.pl

Fiszutka

chust­ka kwa­dra­to­wa lub trój­kąt­na no­szo­na przez ko­bie­ty, cha­rak­te­ry­stycz­na dla mody em­pi­ru i bie­der­me­ie­ru


Źródła:

SJP.pl

Fit

w bry­dżu - po­par­cie w ko­lo­rze part­ne­ra


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fit-Out

[czy­taj: fi­tałt] wy­koń­cze­nie i aran­ża­cja wnę­trza zgod­nie z po­trze­ba­mi na­jem­cy lub użyt­kow­ni­ka


Źródła:

SJP.pl

Fita

przy­rząd do mie­rze­nia śred­ni­cy drzew; klupa; śred­ni­co­mierz


Źródła:

SJP.pl

Fitball

[czy­taj: fit­bol]
1. duża ela­stycz­na piłka do ćwi­czeń fit­ness, re­ha­bi­li­ta­cji i tre­nin­gu rów­no­wa­gi;
2. forma tre­ning z uzy­ciem ta­kiej piłki


Źródła:

SJP.pl

Fitblogerka

ko­bie­ta pro­wa­dzą­ca blog o te­ma­ty­ce fit­ness


Źródła:

SJP.pl

Fitness

[czy­taj: fit­nes] ćwi­cze­nia z uży­ciem spe­cja­li­stycz­ne­go sprzę­tu w celu po­pra­wie­nia kon­dy­cji fi­zycz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. re­kre­a­cyj­ne ćwi­cze­nia gim­na­stycz­ne wy­ko­ny­wa­ne na spe­cjal­nych przy­rzą­dach i pod okiem in­struk­to­ra;


Fit­ness – ro­dzaj gim­na­sty­ki re­kre­a­cyj­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fitnesska

[czy­taj: fit­ne­ska] ko­bie­ta upra­wia­ją­ca ćwi­cze­nia z uży­ciem spe­cja­li­stycz­ne­go sprzę­tu w celu po­pra­wie­nia kon­dy­cji fi­zycz­nej


Źródła:

SJP.pl

Fitnessowy

→ fit­ness [czy­taj: fit­ne­so­wy]


Źródła:

SJP.pl

Fito-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z ro­śli­ną, ro­ślin­no­ścią


Źródła:

Wiktionary

Fitobentos

ze­spół or­ga­niz­mów ro­ślin­nych za­sied­la­ją­cych dno zbior­ni­ków wod­nych (ben­tal)


Fi­to­ben­tos – ze­spół or­ga­niz­mów tra­dy­cyj­nie za­li­cza­nych do ro­ślin zwią­za­nych z dnem zbior­ni­ka wod­ne­go lub cieku i stre­fą przy­den­ną (ben­ta­lem). Część ben­to­su. Cza­sem za­kres ten jest ogra­ni­cza­ny ze wzglę­du na roz­miar or­ga­niz­mów, tj. więk­sze ro­śli­ny (ro­śli­ny na­czy­nio­we, ra­mie­ni­ce, ga­łę­zat­ka itp.)


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fitobiolog

bio­log zaj­mu­ją­cy się ży­ciem ro­ślin


Źródła:

SJP.pl

Fitobiologia

dział bio­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ży­ciem ro­ślin


Źródła:

SJP.pl

Fitobiologiczny

→ fi­to­bio­lo­gia


Patrz:fitobiologia

Źródła:

SJP.pl

Fitocenolog

bo­ta­nik spe­cja­li­zu­ją­cy się w ba­da­niu i kla­sy­fi­ko­wa­niu fi­to­ce­noz, czyli zbio­ro­wisk ro­ślin­nych; fi­to­so­cjo­log


Źródła:

SJP.pl

Fitocenologia

dział bo­ta­ni­ki, nauka o zbio­ro­wi­skach ro­ślin­nych i pra­wi­dło­wo­ściach w kla­sy­fi­ko­wa­niu ro­ślin; fi­to­so­cjo­lo­gia


Źródła:

SJP.pl

Fitocenotyczny

przy­miot­nik od: fi­to­ce­no­za


Źródła:

SJP.pl

Fitocenoza

kon­kret­ne sku­pi­sko ro­ślin­ne wcho­dzą­ce w skład danej bio­ce­no­zy; bio­ce­no­za ro­ślin­na


Fi­to­ce­no­za (bio­ce­no­za ro­ślin­na) – zbio­ro­wi­sko ro­ślin­ne wcho­dzą­ce w skład okre­ślo­nej bio­ce­no­zy i sta­no­wią­ce w jej obrę­bie wy­o­dręb­nia­ją­ce się, nie­pow­ta­rzal­ne zja­wi­sko przy­rod­ni­cze. Fi­to­ce­no­za jest pod­sta­wo­wą jed­nost­ką ro­ślin­no­ści. Jest bytem re­al­nym w odróż­nie­niu od ab­strak­cyj­ne­go ze­spo­łu ro­ślin­ne­go. Cechą wy­róż­nia­ją­cą kon­kret­ną fi­to­ce­no­zę jest inna niż w są­siedzt­wie kom­bi­na­cja ga­tun­ków ro­ślin zor­ga­ni­zo­wa­nych w zbio­ro­wi­sko w po­dob­nych wa­run­kach eko­lo­gicz­nych, bio­ge­o­gra­ficz­nych i hi­sto­rycz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fitochemia

dział fiz­jo­lo­gii ro­ślin, nauka o pro­ce­sach che­micz­nych za­cho­dzą­cych w ży­wych ro­śli­nach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. dział fiz­jo­lo­gii ro­ślin, nauka ba­da­ją­ca ro­ślin­ne związ­ki or­ga­nicz­ne i pro­ce­sy che­micz­ne za­cho­dzą­ce w ro­śli­nach;


Fi­to­che­mia – nauka ba­da­ją­ca związ­ki or­ga­nicz­ne obec­ne w ro­śli­nach, ich wła­ści­wo­ści, szla­ki me­ta­bo­licz­ne pro­wa­dzą­ce do ich pow­sta­nia oraz re­gu­la­cję bio­syn­te­zy.

Za po­czą­tek fi­to­che­mii uz­na­je się od­kry­cie mor­fi­ny przez Frie­dri­cha Wil­hel­ma Sertürnera w 1804 r.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fitochemiczny

→ fi­to­che­mia


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy fi­to­che­mii, sub­stan­cji ro­ślin­nych i pro­ce­sów che­micz­nych za­cho­dza­cych w ro­śli­nach


Patrz:fitochemia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fitochrom

ro­dzaj chro­mo­pro­te­i­ny od­mien­nej od chlo­ro­fi­lu, ak­ty­wo­wa­nej od­po­wied­nią ilo­ścią świa­tła i bę­dą­cej czyn­ni­kiem re­gu­lu­ją­cym pro­ce­sy wy­ma­ga­ją­ce od­po­wied­nie­go na­tę­że­nia pro­mie­nio­wa­nia sło­necz­ne­go, takie jak np. wzrost i kieł­ko­wa­nie


Fi­to­chrom jest fo­to­re­cep­to­rem, barw­ni­kiem uży­wa­nym przez ro­śli­ny w re­ak­cjach na świa­tło lub jego brak. Mak­si­mum ab­sorp­cji barw­ni­ka przy­pa­da na dłu­go­ści fal od­po­wia­da­ją­ce świa­tłu czer­wo­ne­mu i da­le­kiej czer­wie­ni. Wiele ro­ślin wy­ko­rzy­stu­je fi­to­chrom do okre­śle­nia czasu od­po­wied­nie­go na kwit­nię­cie po­przez okre­śle­nie dnia i nocy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fitocyd

sub­stan­cja lotna lub cie­kła o dzia­ła­niu bak­te­rio­bój­czym, grzy­bo­bój­czym i pier­wot­nia­ko­bój­czym; fi­ton­cyd


Źródła:

SJP.pl

Fitocydowy

→ fi­to­cyd; fi­ton­cy­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Fitoedafon

drob­no­u­stro­je ro­ślin­ne wy­stę­pu­ją­ce w po­wierzch­nio­wych war­stwach gleby


Źródła:

SJP.pl

Fitoestrogen

sub­stan­cja po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go, po­chod­na estro­ge­nu sto­so­wa­na w lecz­nict­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. fizj. wy­stę­pu­ją­ca w ro­śli­nach, do­wol­na nie­ste­ry­do­wa sub­stan­cja (włą­cza­jąc izo­fla­wo­ny i li­gna­ny), która jest struk­tu­ral­nie lub funk­cjo­nal­nie po­dob­na do estro­ge­nu ssa­ków, ma­ją­ca za za­da­nie zwięk­szać od­por­ność ro­śli­ny na cho­ro­by, a u ssa­ków dzia­ła­ją­ca jako słaby ago­ni­sta lub an­ta­go­ni­sta estro­ge­nu;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fitoestrogenowy

→ fi­to­e­stro­gen


Patrz:fitoestrogen

Źródła:

SJP.pl

Fitofag

zwie­rzę ro­śli­no­żer­ne przy­sto­so­wa­ne do po­bie­ra­nia i przys­wa­ja­nia ży­wych czę­ści ro­ślin


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ro­śli­no­żer­ca


Fi­to­fag (gr. "phy­tón" – ro­śli­na, "phageín" – jeść), ro­śli­no­żer­ca – or­ga­nizm ro­śli­no­żer­ny, odży­wia­ją­cy się ro­śli­na­mi lub czę­ścia­mi ro­ślin (w tym prze­cho­wy­wa­ny­mi przez ludzi na­sio­na­mi, owo­ca­mi i su­szem).

W eko­sy­ste­mie ro­śli­no­żer­cy sta­no­wią pier­wszy po­ziom kon­su­men­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fitofagia

ro­śli­no­żer­ność


Źródła:

SJP.pl

Fitofagiczny

→ fi­to­fa­gia


Patrz:fitofagia

Źródła:

SJP.pl

Fitofarmacja

ogół badań do­ty­czą­cych metod otrzy­my­wa­nia i sto­so­wa­nia środ­ków ochro­ny ro­ślin; fi­to­far­ma­ko­lo­gia


Źródła:

SJP.pl

Fitofarmakologia

ogół badań do­ty­czą­cych metod otrzy­my­wa­nia i sto­so­wa­nia środ­ków ochro­ny ro­ślin; fi­to­far­ma­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nauka o dzia­ła­niu leków wyt­wo­rzo­nych z ziół


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fitofarmakologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z fi­to­far­ma­ko­lo­gią, do­ty­czą­cy fi­to­far­ma­ko­lo­gii


Źródła:

Wiktionary

Fitofenologia

nauka ba­da­ją­ca okre­so­we zja­wi­ska w życiu ro­ślin


Źródła:

SJP.pl

Fitofenologiczny

zwią­za­ny z nauką ba­da­ją­cą okre­so­we zja­wi­ska w życiu ro­ślin


Źródła:

SJP.pl

Fitofizjolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie fiz­jo­lo­gii ro­ślin


Źródła:

SJP.pl

Fitofizjologia

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem po­szcze­gól­nych zja­wisk za­cho­dzą­cych w żywej ro­śli­nie, pro­ce­sów od­po­wie­dzial­nych za te zja­wi­ska i me­cha­niz­mów uczest­ni­czą­cych w re­gu­la­cji tych pro­ce­sów; fiz­jo­lo­gia ro­ślin


Źródła:

SJP.pl

Fitofizjologiczny

do­ty­czą­cy fi­to­fiz­jo­lo­gii (np. ba­da­nia fi­to­fiz­jo­lo­gicz­ne)


Źródła:

SJP.pl

Fitoftora

cho­ro­ba ziem­nia­ków i po­mi­do­rów wy­wo­ły­wa­na przez grzy­by za­li­cza­ne do mącz­nia­ków rze­ko­mych, ob­ja­wia­ją­ca się żół­ta­wy­mi pla­ma­mi na li­ściach, si­na­wy­mi na bul­wach lub bru­nat­ny­mi na owo­cach po­mi­do­rów; za­ra­za ziem­nia­ka


Źródła:

SJP.pl

Fitogeniczny

ma­ją­cy po­cho­dze­nie ro­ślin­ne, pow­sta­ły ze szcząt­ków or­ga­niz­mów ro­ślin­nych (np. skały fi­to­ge­nicz­ne)


Źródła:

SJP.pl

Fitogeografia

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem roz­mie­szcze­nia ro­ślin na po­wierzch­ni kuli ziem­skiej i ich związ­ku ze śro­do­wi­skiem ge­o­gra­ficz­nym; ge­o­gra­fia ro­ślin


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział bio­ge­o­gra­fii i ge­o­bo­ta­ni­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem roz­mie­szcze­nia ro­ślin na kuli ziem­skiej;


Fi­to­ge­o­gra­fia (ge­o­gra­fia ro­ślin) – dział bio­ge­o­gra­fii i bo­ta­ni­ki (do­kład­niej ge­o­bo­ta­ni­ki) zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem roz­mie­szcze­nia ro­ślin na kuli ziem­skiej i jego przy­czy­na­mi.

Czyn­ni­ki wpły­wa­ją­ce na roz­mie­szcze­nie ro­ślin.

Przy­czy­ny róż­no­rod­no­ści ukła­dów flo­ry­stycz­no-eko­lo­gicz­nych leżą w zróż­ni­co­wa­niu pre­dy­spo­zy­cji eko­lo­gicz­nych ro­ślin i ustro­ju ich or­ga­niz­mów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fitogeograficzny

do­ty­czą­cy fi­to­ge­o­gra­fii


Źródła:

SJP.pl

Fitografia

dział bo­ta­ni­ki zaj­mu­ją­cy się sy­ste­ma­ty­ką oraz opi­sem świa­ta ro­ślin


Źródła:

SJP.pl

Fitohormon

hor­mon ro­ślin­ny wyt­wa­rza­ny przez ro­śli­ny nie­biał­ko­we


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. hor­mon, zwią­zek che­micz­ny wyt­wa­rza­ny przez or­ga­niz­my ro­ślin­ne, wpły­wa­ją­cy na ich pro­ce­sy fiz­jo­lo­gicz­ne;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fitohormonalny

→ fi­to­hor­mon


Patrz:fitohormon

Źródła:

SJP.pl

Fitoklimat

kli­mat lo­kal­ny wyt­wo­rzo­ny pod wpły­wem okre­ślo­ne­go zbio­ro­wi­ska ro­ślin­ne­go, np. kli­mat lasu sos­no­we­go, tor­fo­wi­ska, dżun­gli


Fi­to­kli­mat (mi­kro­kli­mat pola upraw­ne­go) – spe­cy­ficz­ny mi­kro­kli­mat, na któ­re­go kształ­to­wa­nie de­cy­du­ją­cy wpływ wy­wie­ra­ją zwar­te i wy­so­kie łany ro­ślin. Jest to mi­kro­kli­mat pa­nu­ją­cy w na­dziem­nej czę­ści szaty ro­ślin­nej i stre­fie ko­rze­nio­wej ro­ślin.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fitol

zwią­zek or­ga­nicz­ny, al­ko­hol o bu­do­wie łań­cu­cho­wej wy­stę­pu­ją­cy np. w chlo­ro­fi­lach, fi­lo­chi­no­nie oraz w to­ko­fe­ro­lu


Fitol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny na­le­żą­cy do ro­dzi­ny al­ko­ho­li. Jest nie­na­sy­co­nym al­ko­ho­lem di­ter­pe­no­wym. Wraz z po­chod­ną por­fi­ry­ny two­rzy chlo­ro­fil, w któ­rym pełni funk­cję kot­wi­cy dla całej czą­stecz­ki, wbu­do­wu­jąc się w błonę chlo­ro­pla­stu. Uży­wa­ny jest do pół­syn­te­zy to­ko­fe­ro­lu – wi­ta­mi­ny E oraz fi­lo­chi­no­nu, czyli wi­ta­mi­ny K.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fitolizyna

nazwa hand­lo­wa tra­dy­cyj­ne­go leku ro­ślin­ne­go o dzia­ła­niu mo­czo­pęd­nym, za­wie­ra­ją­ce­go zło­żo­ny wy­ciąg ro­ślin­ny


Źródła:

SJP.pl

Fitomelioracja

ogół za­bie­gów, któ­rych celem jest zmia­na na­tu­ral­nych czyn­ni­ków nie­ko­rzyst­nych dla upra­wy roli (jak np. zbyt ostry kli­mat, za duże pa­ro­wa­nie wody z gleby, silne wia­try) przez za­le­sia­nie, za­drze­wia­nie lub upra­wę ro­ślin spe­cjal­nych


Fi­to­me­lio­ra­cja (gr. phy­tón - ro­śli­na + łac. me­lio­ra­tio ~ na­pra­wa, ulep­sze­nie) – me­lio­ra­cja bio­lo­gicz­na, po­pra­wia­nie pro­duk­tyw­no­ści gleb i moż­li­wo­ści wy­ko­rzy­sta­nia grun­tów przez za­kła­da­nie upraw od­po­wied­nio do­bra­nych ga­tun­ków ro­ślin.

Ro­śli­ny drze­wia­ste liść­mi i ga­łąz­ka­mi opa­da­ją­cy­mi na ściół­kę wzbo­ga­ca­ją glebę w próch­ni­cę, sy­ste­mem ko­rze­nio­wym prze­bi­ja­ją zwię­złe war­stwy gleby, umoż­li­wia­jąc ruch wody i prze­wie­trza­nie gleby, po­pra­wia­ją też mi­kro­kli­mat.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fitomelioracyjny

→ fi­to­me­lio­ra­cja


Patrz:fitomelioracja

Źródła:

SJP.pl

Fitomenadion

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, wi­ta­mi­na K1; fi­to­chi­non


Źródła:

SJP.pl

Fitoncyd

sub­stan­cja lotna lub cie­kła o dzia­ła­niu bak­te­rio­bój­czym, grzy­bo­bój­czym i pier­wot­nia­ko­bój­czym; fi­to­cyd


Źródła:

SJP.pl

Fitoncydowy

→ fi­ton­cyd; fi­to­cy­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Fitonia

ro­śli­na pło­żą­ca się, wy­stę­pu­ją­ca w tro­pi­kal­nych la­sach de­szczo­wych


Fi­to­nia ("Fit­to­nia") – ro­dzaj ro­ślin kwia­to­wych z ro­dzi­ny akan­to­wa­tych. Obej­mu­je dwa ga­tun­ki. Ro­śli­ny te rosną w wil­got­nych la­sach rów­ni­ko­wych w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, głów­nie w Peru.

Oba ga­tun­ki są upra­wia­ne jako ro­śli­ny ozdob­ne, zwła­szcza fi­to­nia bia­ło­żył­ko­wa "F. al­bi­ve­nis" i jej od­mia­ny o róż­no­rod­nie ubar­wio­nych li­ściach. Li­ście tego ga­tun­ku były sto­so­wa­ne przez lud Ma­chi­gu­en­ga jako ha­lu­cy­no­gen­na do­miesz­ka do ka­ma­ram­pi przed od­kry­ciem przez nich "Psy­cho­tria vi­ri­dis".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fitonim

w ję­zy­koz­naw­stwie: nazwa włas­na ro­śli­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa włas­na po­je­dyn­czej ro­śli­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fitopaleontologia

dział pa­le­on­to­lo­gii i bo­ta­ni­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem ro­ślin z mi­nio­nych epok ge­o­lo­gicz­nych na pod­sta­wie ko­pal­nych szcząt­ków i od­ci­sków tych ro­ślin


Źródła:

SJP.pl

Fitopatolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie fi­to­pa­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Fitopatologia

nauka zaj­mu­ją­ca się cho­ro­ba­mi ro­ślin oraz ich roz­poz­na­wa­niem, me­to­da­mi zwal­cza­nia i za­po­bie­ga­nia im; pa­to­lo­gia ro­ślin


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nauk. dział bo­ta­ni­ki, nauka o cho­ro­bach ro­ślin i zwal­cza­niu tych­że cho­rób;


Fi­to­pa­to­lo­gia (gr. φυτόν "phy­ton" „ro­śli­na”, πάθος "pat­hos" „cier­pie­nie”, λόγος "logos" „nauka”) – nauka zaj­mu­ją­ca się cho­ro­ba­mi ro­ślin, czę­sto na­zy­wa­na pa­to­lo­gią ro­ślin.

Nauka wy­o­dręb­nio­na w la­tach 70. XIX w. jako sa­mo­dziel­na gałąź bo­ta­ni­ki sto­so­wa­nej, sta­no­wią­ca jeden z naj­waż­niej­szych czyn­ni­ków udo­sko­na­la­nia współ­czes­nej pro­duk­cji rol­ni­czej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fitopatologiczny

do­ty­czą­cy fi­to­pa­to­lo­gii


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bot. zwią­za­ny z fi­to­pa­to­lo­gią, do­ty­czą­cy fi­to­pa­to­lo­gii, cho­rób ro­ślin


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fitopatolożka

→ fi­to­pa­to­log


Patrz:fitopatolog

Źródła:

SJP.pl

Fitoplankton

część plank­to­nu skła­da­ją­ca się z drob­nych or­ga­niz­mów ro­ślin­nych za­wie­szo­nych w toni wod­nej; plank­ton ro­ślin­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. mi­kro­sko­pij­ne or­ga­niz­my ro­ślin­ne oraz si­ni­ce, które bier­nie uno­szą się w wo­dzie, nie po­sia­da­jąc zdol­no­ści ruchu lub tylko w znacz­nie ogra­ni­czo­nym za­kre­sie;


Fi­to­plank­ton – mi­kro­sko­pij­ne or­ga­niz­my ro­ślin­ne (w tym glony nie­za­li­cza­ne do kró­le­stwa ro­ślin w niek­tó­rych sy­ste­mach tak­so­no­micz­nych) oraz si­ni­ce (na­le­żą­ce do pro­ka­rion­tów), ży­ją­ce w wo­dzie, nie po­sia­da­ją­ce zdol­no­ści ruchu lub tylko w znacz­nie ogra­ni­czo­nym za­kre­sie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fitoremediacja

Fi­to­re­me­dia­cja (gr. "phyto" – ro­śli­na, łac. "re­me­dium" – śro­dek za­rad­czy) – tech­no­lo­gia wy­ko­rzy­stu­ją­ca ro­śli­ny wyż­sze w pro­ce­sie oczy­szcza­nia śro­do­wi­ska (gleby, wód grun­to­wych i po­wierzch­nio­wych, osa­dów ście­ko­wych oraz po­wie­trza). Me­to­da opie­ra się na prak­tycz­nym za­sto­so­wa­niu trzech typów od­po­wie­dzi fiz­jo­lo­gicz­nej ro­ślin wobec za­nie­czy­szczeń obec­nych w śro­do­wi­sku – wy­klu­cza­nia, aku­mu­la­cji oraz hi­pe­ra­ku­mu­la­cji.


Źródła:

Wikipedia

Fitosanitarny

do­ty­czą­cy stanu sa­ni­tar­ne­go ro­ślin


Źródła:

SJP.pl

Fitosfera

część bios­fe­ry, stre­fa kuli ziem­skiej obej­mu­ją­ca wszel­kie or­ga­niz­my ro­ślin­ne


Fi­tos­fe­ra (gr. "phy­tón" – ro­śli­na, "spha­i­ra" – kula) – część bios­fe­ry two­rzo­na przez ro­śli­ny. Bio­ma­sa fi­tos­fe­ry sta­no­wi ponad 99% bio­ma­sy całej bios­fe­ry.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fitoskładnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. bot. skład­nik odżyw­czy znaj­du­ją­cy się w owo­cach i wa­rzy­wach


Źródła:

Wiktionary

Fitosocjolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie fi­to­so­cjo­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Fitosocjologia

dział bo­ta­ni­ki, nauka o zbio­ro­wi­skach ro­ślin­nych i pra­wi­dło­wo­ściach w kla­sy­fi­ko­wa­niu ro­ślin; so­cjo­lo­gia ro­ślin; fi­to­ce­no­lo­gia


Fi­to­so­cjo­lo­gia, fi­to­ce­no­lo­gia, fi­to­ce­no­ty­ka – dział bo­ta­ni­ki (dy­scy­pli­na bo­ta­nicz­na), któ­re­go przed­mio­tem badań jest ro­ślin­ność. Zaj­mu­je się ba­da­niem zbio­ro­wisk ro­ślin­nych wy­stę­pu­ją­cych w na­tu­rze, tj. fi­to­ce­noz oraz ich kla­sy­fi­ko­wa­niem (zob. syn­tak­so­no­mia).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fitosocjologiczny

do­ty­czą­cy fi­to­so­cjo­lo­gii


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bot. zwią­za­ny z fi­to­so­cjo­lo­gią, do­ty­czą­cy fi­to­so­cjo­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fitosterol

ste­rol po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go (otrzy­my­wa­ny np. z soi); sto­so­wa­ny w me­dy­cy­nie jako sub­sty­tut hor­mo­nal­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. ste­rol po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fitoterapeuta

te­ra­pe­u­ta zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem za po­mo­cą ro­ślin, głów­nie ziół


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba le­czą­ca zio­ła­mi i ich po­chod­ny­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fitoterapeutka

→ fi­to­te­ra­pe­u­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta le­czą­ca zio­ła­mi i ich po­chod­ny­mi


Patrz:fitoterapeuta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fitoterapeutyczny

→ fi­to­te­ra­pia; zio­ło­lecz­ni­czy, zie­lar­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z fi­to­te­ra­pią, do­ty­czą­cy fi­to­te­ra­pii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fitoterapia

gałąź me­dy­cy­ny wy­ko­rzy­stu­ją­ca lecz­ni­cze dzia­ła­nie niek­tó­rych su­row­ców ro­ślin­nych; zio­ło­lecz­nict­wo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. farm. dział me­dy­cy­ny i far­ma­ko­lo­gii zaj­mu­ją­cy się sto­so­wa­niem ziół w lecz­nict­wie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fitotoksyczność

tok­sycz­ne dzia­ła­nie sub­stan­cji che­micz­nych na or­ga­niz­my ro­ślin­ne, wy­ko­rzy­sty­wa­ne w rol­nict­wie do ni­szcze­nia chwa­stów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest tok­sycz­ne dla ro­ślin


Fi­to­tok­sycz­ność – tok­sycz­ność sub­stan­cji wzglę­dem ro­ślin. Nie­ko­rzyst­ny wpływ (tok­sycz­ny) sub­stan­cji czę­sto ob­ser­wu­je się przy nie­pra­wi­dło­wym sto­so­wa­niu pe­sty­cy­dów, ich na­du­ży­wa­niu lub zbie­giem w cza­sie sto­so­wa­nia nie­ko­rzyst­nych wa­run­ków po­go­do­wych. Fi­to­tok­sycz­ność wy­ka­zu­je wiele her­bi­cy­dów, przez co służą do zwal­cza­nia chwa­stów w ro­śli­nach upraw­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fitotoksyczny

przy­miot­nik od: fi­to­tok­sycz­ność


Źródła:

SJP.pl

Fitotron

kli­ma­ty­zo­wa­na ko­mo­ra do ho­dow­li ro­ślin


Fi­to­tron – ko­mo­ra, po­mie­szcze­nie lub ze­staw po­mie­szczeń do upra­wy ro­ślin, wy­po­sa­żo­ne w urzą­dze­nia do kli­ma­ty­za­cji, sztucz­ne­go oś­wiet­le­nia i wen­ty­la­cji. Wy­po­sa­ża­ne jest w ukła­dy au­to­ma­ty­ki umoż­li­wia­ją­ce uzy­ska­nie i mo­ni­to­ro­wa­nie wy­ma­ga­nych wa­run­ków w od­po­wied­nich cy­klach. Wy­ko­rzy­sty­wa­na w la­bo­ra­to­riach do wy­ko­ny­wa­nia sy­mu­la­cji wa­run­ków kli­ma­tycz­nych i fi­zycz­nych (np. fo­to­pe­rio­dyzm, ja­ro­wi­za­cja).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fitować

po­tocz­nie: pa­so­wać, mieć od­po­wied­nie wy­mia­ry


Źródła:

SJP.pl

Fitowy

kwas fi­to­wy - prze­ci­wut­le­niacz wy­stę­pu­ją­cy na­tu­ral­nie w więk­szo­ści na­sion


Źródła:

SJP.pl

Fitozaur

przed­sta­wi­ciel wy­mar­łe­go po­drzę­du wczes­nych gadów na­czel­nych o bu­do­wie przy­po­mi­na­ją­cej kro­ko­dy­le; pa­ra­zuch


Źródła:

SJP.pl

Fitozaury

wy­mar­ły po­drząd wczes­nych gadów na­czel­nych o bu­do­wie przy­po­mi­na­ją­cej kro­ko­dy­le; pa­ra­zu­chy


Fi­to­za­u­ry (Phy­to­sa­u­ria, syn. Pa­ra­su­chia) – rząd ar­cho­za­u­rów z kladu Cru­ro­tar­si o bu­do­wie po­kro­jo­wo przy­po­mi­na­ją­cej kro­ko­dy­le. Tak­son mo­no­ty­po­wy, obej­mu­je jedną ro­dzi­nę – Phy­to­sa­u­ri­dae.

Fi­to­za­u­ry cha­rak­te­ry­zo­wa­ły się wy­dłu­żo­ną wąską głową z dłu­gim py­skiem uz­bro­jo­nym w licz­ne, stoż­ko­wa­te zęby (około 200) i noz­drza­mi prze­su­nię­ty­mi znacz­nie do tyłu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fitrzyk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Fittonia

ro­śli­na z ro­dzi­ny akan­to­wa­tych, po­cho­dzą­ca z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej


Źródła:

SJP.pl

Fityna

sól wap­nio­wo-ma­gne­zo­wa kwasu ino­zy­to­sze­ścio­fos­fo­ro­we­go, wy­stę­pu­ją­ca w na­sio­nach zbóż i ro­ślin ole­i­stych


Fi­ty­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, sól wap­nio­wa-ma­gne­zo­wa kwasu ino­zy­to­lo­sze­ścio­fos­fo­ro­we­go, wy­stę­pu­ją­ce­go po­wszech­nie w świe­cie ro­ślin, szcze­gól­nie ob­fi­cie w na­sio­nach zbóż i ro­ślin ole­i­stych w ziar­nach ale­u­ro­no­wych two­rzy okrą­głe glo­bo­i­dy, daw­niej sto­so­wa­na w lecz­nict­wie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fitynowy

zwią­za­ny z fi­ty­ną


Źródła:

SJP.pl

Fitzcarraldo

Fitz­car­ral­do – nie­miec­ki dra­mat fil­mo­wy z 1982 roku w re­ży­se­rii Wer­ne­ra He­rzo­ga.

Pro­duk­cja filmu trwa­ła 12 lat, a samo krę­ce­nie zdjęć 2 lata. W sce­nach prze­no­sze­nia stat­ku nie za­sto­so­wa­no żad­nych efek­tów spe­cjal­nych, choć sta­tek ważył 340 ton. Zdję­cia krę­co­no w Peru i Bra­zy­lii (stan Ama­zo­nas).


Źródła:

Wikipedia

Fitzgerald

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Fiu

1. wyraz na­śla­du­ją­cy gwi­zda­nie; fiut
2. wyraz wy­ra­ża­ją­cy po­dziw, uz­na­nie
3. wy­krzy­knie­nie wy­ra­ża­ją­ce szyb­kie zni­knię­cie kogoś, cze­goś; ziu


Źródła:

SJP.pl

Fiu-Bździu

fiu bździu; mieć fiu-bździu w gło­wie - być nie­po­waż­nym, nie­od­po­wie­dzial­nym; mieć pstro w gło­wie, mieć zie­lo­no w gło­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) coś bła­he­go, nie­po­waż­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fiucik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od fiut


Źródła:

Wiktionary

Fiuczeć

po­tocz­nie: gwi­zdać, świ­stać; fiu­kać


Źródła:

SJP.pl

Fiuk

naz­wi­sko


Fiuk – przy­sió­łek wsi Sie­ra­dza w Pol­sce, po­ło­żo­ny w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie tar­now­skim, w gmi­nie Żabno.

W la­tach 1975–1998 przy­sió­łek ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­żał do wo­je­wództ­wa tar­now­skie­go.

W miej­sco­wo­ści był przy­sta­nek ko­le­jo­wy Fiuk.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fiukać

po­tocz­nie: gwi­zdać, świ­stać; fiu­czeć


Źródła:

SJP.pl

Fiumara

suche ko­ry­to rzecz­ne w ob­sza­rach śró­dziem­no­mor­skich; fiu­ma­re


Fiu­ma­ra – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Ka­la­bria, w pro­win­cji Reg­gio Ca­la­bria.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 1201 osób, 200,2 os./km².


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fiumare

suche ko­ry­to rzecz­ne w ob­sza­rach śró­dziem­no­mor­skich; fiu­ma­ra


Fiu­ma­re, l.poj. fiu­ma­ra (z wł. "fiume" – "rzeka") – rzeki okre­so­we, wy­stę­pu­ją­ce w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go, zwła­szcza we Wło­szech (zwła­szcza w Ka­la­brii). W porze su­chej ich ko­ry­ta są nie­mal lub zu­peł­nie suche, nio­sąc wodę tylko w porze de­szczo­wej lub po ob­fi­tych opa­dach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fiume

prze­sta­rza­le: bła­host­ka, głup­stwo, dro­biazg


Źródła:

SJP.pl

Fiumicino

[czy­taj: fju­mi­czi­no] mia­sto nie­o­po­dal Rzymu z dużym por­tem lot­ni­czym


Fiu­mi­ci­no – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie La­cjum, w pro­win­cji Rzym.

W miej­sco­wo­ści znaj­du­je się mię­dzy­na­ro­do­we lot­ni­sko „Le­o­nar­do da Vinci”, ob­słu­gu­ją­ce Rzym. Do 1992 roku było czę­ścią dziel­ni­cy mia­sta Rzymu o naz­wie Mu­ni­ci­pio XIV.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ły 44 074 osoby, 206,9 os./km².


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fiumoar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. pa­lar­nia; po­mie­szcze­nie, w któ­rym pali się pa­pie­ro­sy bądź inne wy­ro­by ty­to­nio­we


Źródła:

Wiktionary

Fiumuar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. zob. fiu­mo­ar.


Źródła:

Wiktionary

Fiut

1. wul­gar­ne okre­śle­nie mę­skie­go człon­ka;
2. obraź­li­wie o męż­czyź­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) posp. grub. penis

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) posp. po­gard. męż­czyz­na, facet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) reg. syrop z bu­ra­ków cu­kro­wych;

wy­krzy­knik

 (4.1) przest. …sto­so­wa­ny do wy­ra­że­nia sy­tu­a­cji, gdy coś szyb­ko prze­mi­nę­ło, skoń­czy­ło się lub ktoś uciekł, zni­knął


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fiutak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Fiuteczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: fiut


Źródła:

Wiktionary

Fiutek

zdrob­nie­nie od: fiut


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. posp. zdrobn. od: fiut

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) posp. po­gard. obraź­li­wie o męż­czyź­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fix

w bu­dow­nict­wie: okno, któ­re­go nie można ot­wo­rzyć; fiks


Źródła:

SJP.pl

Fixer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kos­met. śro­dek do utr­wa­la­nia ma­ki­ja­żu


Źródła:

Wiktionary

Fixing

sy­stem no­to­wań we­dług kursu jed­no­li­te­go, wyz­na­cze­nie kursu jed­no­li­te­go


Fi­xing – jest to spo­sób usta­le­nia jed­no­li­tej ceny da­ne­go dobra lub usłu­gi w opar­ciu o me­cha­nizm inny niż ryn­ko­wy. W więk­szo­ści kra­jów fi­xing może być prze­pro­wa­dza­ny je­dy­nie przez in­sty­tu­cje, które zo­sta­ły do tego upraw­nio­ne (np. or­ga­ny na­dzo­ru­ją­ce dany rynek, banki cen­tral­ne).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fixingowy

→ fi­xing


Patrz:fixing

Źródła:

SJP.pl

Fiz.

skrót od: fi­zy­ka, fi­zycz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


skrót

 (1.1) = (ter­min) fi­zycz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fiza

w gwa­rze ucz­niow­skiej: fi­zy­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. uczn. eduk. fi­zy­ka (przed­miot)

 (1.2) pot. środ. uczn. lek­cja fi­zy­ki


Fiza (hindi: फ़ीज़ा,ا) – in­dyj­ski film wy­re­ży­se­ro­wa­ny w 2000 roku przez Kha­lid Mo­ha­me­da. Film jest dra­ma­tem spo­łecz­nym, fil­mem ro­dzin­nym i jed­no­cze­śnie mu­si­ca­lem. W ro­lach głów­nych znani in­dyj­scy ak­to­rzy Jaya Bha­du­ri, Hrit­hik Ros­han i Ka­ris­ma Ka­po­or. Te­ma­tem filmu jest mi­łość sio­stry do brata na tle po­gro­mów mię­dzy hin­du­i­sta­mi i mu­zuł­ma­na­mi i wy­ro­słe­go z tego ter­ro­ru.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fizdrygalska

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) grub. pro­sty­tut­ka


Źródła:

Wiktionary

Fizelina

ma­te­riał wa­to­po­dob­ny uży­wa­ny przez kraw­ców do usz­tyw­nia­nia odzie­ży; fli­ze­li­na


Źródła:

SJP.pl

Fizelinowy

→ fi­ze­li­na


Patrz:fizelina

Źródła:

SJP.pl

Fizetyna

barw­nik na­tu­ral­ny z grupy fla­wo­nów, wy­stę­pu­ją­cy w po­sta­ci gli­ko­zy­du w drew­nie, m.in. su­ma­ku; sto­so­wa­ny do bar­wie­nia wełny, skór


Źródła:

SJP.pl

Fizia

po­tocz­nie: lekki obłęd, mania; zwy­kle w wy­ra­że­niach "mieć fizia" albo "do­stać fizia" - być nie­speł­na ro­zu­mu; bzik, hyś, hyź, fiś


Źródła:

SJP.pl

Fizis

twarz, obli­cze; fizys


Źródła:

SJP.pl

Fizj.

skrót od: fiz­jo­lo­gia, fiz­jo­lo­gicz­ny; fiz­jol.


Źródła:

SJP.pl

Fizjatra

le­karz sto­su­ją­cy me­to­dę fiz­ja­trii, spe­cja­li­sta w za­kre­sie fiz­jo­te­ra­pii; fiz­jo­te­ra­pe­u­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz ze spe­cjal­no­ścią w za­kre­sie re­ha­bi­li­ta­cji me­dycz­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fizjatria

le­cze­nie po­le­ga­ją­ce na dzia­ła­niu na or­ga­nizm czło­wie­ka lub jego czę­ści róż­nych po­sta­ci ener­gii, np. me­cha­nicz­nej, ciepl­nej, elek­trycz­nej, świetl­nej, wyt­wa­rza­nych za po­mo­cą róż­nych apa­ra­tów; fiz­jo­te­ra­pia


Źródła:

SJP.pl

Fizjatryczny

→ fiz­ja­tria; fiz­jo­te­ra­pe­u­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Fizjogeografia

ge­o­gra­fia fi­zycz­na


Źródła:

SJP.pl

Fizjognomia

prze­sta­rza­łe: wyraz twa­rzy; obli­cze; wy­gląd zew­nętrz­ny; fiz­jo­no­mia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. zob. fiz­jo­no­mia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fizjognomiczny

→ fiz­jo­gno­mia


Patrz:fizjognomia

Źródła:

SJP.pl

Fizjognomika

prze­sta­rza­le: umie­jęt­ność okre­śla­nia cha­rak­te­ru i uspo­so­bie­nia czło­wie­ka z wy­glą­du jego twa­rzy (fiz­jo­gno­mii) i ca­łe­go ciała; fiz­jo­no­mi­ka


Źródła:

SJP.pl

Fizjograf

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie fiz­jo­gra­fii


Źródła:

SJP.pl

Fizjografia

opis przy­rod­ni­czy kraju, obej­mu­ją­cy ge­o­lo­gię, ge­o­mor­fo­lo­gię, sieć rzecz­ną, kli­mat, gleby, ro­ślin­ność i świat zwie­rzę­cy


Źródła:

SJP.pl

Fizjograficzny

opar­ty na fiz­jo­gra­fii, od­no­szą­cy się do fiz­jo­gra­fii


Źródła:

SJP.pl

Fizjokrata

jeden z twór­ców albo zwo­len­nik fiz­jo­kra­tyz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik fiz­jo­kra­tyz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fizjokratyczny

opar­ty na fiz­jo­kra­tyz­mie, bę­dą­cy w duchu fiz­jo­kra­tyz­mu; stwo­rzo­ny przez fiz­jo­kra­tów


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z fiz­jo­kra­tyz­mem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fizjokratyzm

szko­ła eko­no­micz­na pow­sta­ła we Fran­cji w dru­giej po­ło­wie XVIII w., któ­rej fi­lo­zo­ficz­ną pod­sta­wą była idea "po­rząd­ku na­tu­ral­ne­go" i wy­ni­ka­ją­ca z niej za­sa­da wol­nej kon­ku­ren­cji, a za je­dy­ne źró­dło bo­gact­wa uwa­ża­ne było rol­nict­wo


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sy­stem eko­no­micz­ny kry­ty­ku­ją­cy fe­u­da­lizm, pro­mu­ją­cy rol­nict­wo, gór­nict­wo, lik­wi­da­cję mo­no­pol­li i włas­ność ziemi


Fiz­jo­kra­tyzm (fr. "phy­sio­cra­tie", z gr. φύσις — przy­ro­da i κράτος — siła, wła­dza) – szko­ła eko­no­micz­na stwo­rzo­na we Fran­cji przez François Qu­es­na­ya w dru­giej po­ło­wie XVIII wieku. Jej hasła były zwią­za­ne z ideą po­rząd­ku na­tu­ral­ne­go. Fiz­jo­kra­ci ak­cen­to­wa­li zna­cze­nie pracy, rol­nict­wa i ziemi jako je­dy­nych źró­deł bo­gact­wa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fizjol.

skrót od: fiz­jo­lo­gia, fiz­jo­lo­gicz­ny; fizj.


skrót

 (1.1) = fiz­jo­lo­gia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fizjolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie fiz­jo­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie fiz­jo­lo­gii


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fizjologia

1. dział bio­lo­gii, nauka o czyn­no­ściach or­ga­niz­mów ży­wych, ich na­rzą­dów, tka­nek i ko­mó­rek;
2. ogół pro­ce­sów ży­cio­wych or­ga­niz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o me­cha­niz­mach rzą­dzą­cych prze­bie­giem czyn­no­ści ży­cio­wych or­ga­niz­mów

 (1.2) pro­ce­sy ży­cio­we or­ga­niz­mu


Fiz­jo­lo­gia ( phy­sio­lo­gia, φυσιολογία, od φύσις „na­tu­ra”, λόγος „nauka”) – nauka o me­cha­niz­mach rzą­dzą­cych prze­bie­giem czyn­no­ści ży­cio­wych or­ga­niz­mów.

Można ją po­dzie­lić w za­leż­no­ści od ba­da­ne­go po­zio­mu or­ga­ni­za­cji żywej ma­te­rii na:

W za­leż­no­ści od opi­sy­wa­ne­go tak­so­nu można wy­róż­nić takie dzia­ły jak:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fizjologicznie

przy­słó­wek

 (1.1) pod wzglę­dem fiz­jo­lo­gii, z punk­tu wi­dze­nia fiz­jo­lo­gii


Źródła:

Wiktionary

Fizjologiczność

→ fiz­jo­lo­gicz­ny


Patrz:fizjologiczny

Źródła:

SJP.pl

Fizjologiczny

1. do­ty­czą­cy na­tu­ral­nych czyn­no­ści or­ga­niz­mu, za­cho­dzą­cy w or­ga­niz­mie w wa­run­kach nor­mal­nych; na­tu­ral­ny, or­ga­nicz­ny;
2. zmy­sło­wy, sek­su­al­ny


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do na­tu­ral­nych czyn­no­ści or­ga­niz­mu

 (1.2) do­ty­czą­cy dzia­łu fiz­jo­lo­gii

 (1.3) pot. zwią­za­ny z po­pę­dem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fizjolożka

→ fiz­jo­log


Patrz:fizjolog

Źródła:

SJP.pl

Fizjonomia

wyraz twa­rzy; obli­cze; wy­gląd zew­nętrz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rysy twa­rzy, twarz

 (1.2) wy­gląd cze­goś, cechy cha­rak­te­ry­stycz­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fizjonomiczny

→ fiz­jo­no­mia


Patrz:fizjonomia

Źródła:

SJP.pl

Fizjonomijka

zdrob­nie­nie od: fiz­jo­no­mia


Źródła:

SJP.pl

Fizjonomika

umie­jęt­ność okre­śla­nia cha­rak­te­ru i uspo­so­bie­nia czło­wie­ka z wy­glą­du jego twa­rzy (fiz­jo­no­mii) i ca­łe­go ciała; fiz­jo­gno­mi­ka (prze­sta­rza­le)


Ten ar­ty­kuł opi­su­je te­o­rie, me­to­dy lub czyn­no­ści niez­god­ne ze współ­czes­ną wie­dzą me­dycz­ną.

Fiz­jo­no­mi­ka (gr. φύσις, "phy­sis" – na­tu­ra; γνώμων, "gnōmōn" – wska­zów­ka, oz­na­ka) – pse­u­do­na­u­ka utrzy­mu­ją­ca, że wy­gląd twa­rzy, jej cech cha­rak­te­ry­stycz­nych de­cy­du­je u czło­wie­ka o jego przy­na­leż­no­ści do okre­ślo­nej grupy cha­rak­te­ro­lo­gicz­nej, a nawet może de­cy­do­wać o po­wo­dze­niu w życiu i całym losie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fizjonomista

osoba umie­ją­ca traf­nie okre­ślić cha­rak­ter czło­wie­ka na pod­sta­wie ob­ser­wa­cji rysów twa­rzy; znaw­ca fiz­jo­no­mi­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na po­sia­da­ją­cy umie­jęt­ność roz­poz­na­wa­nia wła­ści­wo­ści umy­sło­wych i emo­cji osoby z wy­glą­du jego twa­rzy i ciała


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fizjonomistka

→ fiz­jo­no­mi­sta


Patrz:fizjonomista

Źródła:

SJP.pl

Fizjopatolog

le­karz zaj­mu­ją­cy się za­bu­rze­nia­mi czyn­no­ści or­ga­niz­mu wy­wo­ła­ny­mi cho­ro­bą


Źródła:

SJP.pl

Fizjopatologia

dzie­dzi­na pa­to­lo­gii i fiz­jo­lo­gii zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem za­bu­rzeń czyn­no­ści or­ga­niz­mu zmie­nio­ne­go wsku­tek cho­ro­by; pa­to­fiz­jo­lo­gia


Źródła:

SJP.pl

Fizjopatologiczny

przy­miot­nik od: fiz­jo­pa­to­lo­gia; zwią­za­ny w jakiś spo­sób z fiz­jo­pa­to­lo­gią, dzie­dzi­ną pa­to­lo­gii i fiz­jo­lo­gii zaj­mu­ją­cą się ba­da­niem za­bu­rzeń czyn­no­ści or­ga­niz­mu zmie­nio­ne­go wsku­tek cho­ro­by (np. ba­da­nia fiz­jo­pa­to­lo­gicz­ne); pa­to­fiz­jo­lo­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Fizjoplastyka

ope­ra­cja pla­stycz­na prze­szcze­pie­nia tka­nek w obrę­bie tego sa­me­go or­ga­niz­mu w celu uzu­peł­nie­nia ubyt­ku tkan­ki lub sko­ry­go­wa­nia wady; au­to­pla­sty­ka


Źródła:

SJP.pl

Fizjoterapeuta

le­karz sto­su­ją­cy me­to­dę fiz­jo­te­ra­pii; spe­cja­li­sta w za­kre­sie fiz­jo­te­ra­pii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. te­ra­pe­u­ta, spe­cja­li­sta od fiz­jo­te­ra­pii


Fiz­jo­te­ra­pe­u­ta – zawód za­u­fa­nia pu­blicz­ne­go sta­no­wią­cy za­ra­zem sa­mo­dziel­ny zawód me­dycz­ny, ab­sol­went 4-let­nich po­dy­plo­mo­wych stu­diów spe­cja­li­za­cyj­nych (spe­cja­li­sta fiz­jo­te­ra­pii), stu­diów ma­gi­ster­skich lub li­cen­cjac­kich o kie­run­ku re­ha­bi­li­ta­cja ru­cho­wa lub fiz­jo­te­ra­pia (róż­ni­ce w kom­pe­ten­cjach). Część fiz­jo­te­ra­pe­u­tów po­sia­da rów­nież do­dat­ko­wo stop­nie na­u­ko­we (dok­tor, dok­tor ha­bi­li­to­wa­ny) lub tytuł na­u­ko­wy (pro­fe­sor).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fizjoterapeutka

→ fiz­jo­te­ra­pe­u­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. te­ra­pe­ut­ka, spe­cja­list­ka od fiz­jo­te­ra­pii


Patrz:fizjoterapeuta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fizjoterapeutyczny

→ fiz­jo­te­ra­pia; fiz­ja­trycz­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z fiz­jo­te­ra­pią, do­ty­czą­cy fiz­jo­te­ra­pii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fizjoterapia

le­cze­nie po­le­ga­ją­ce na dzia­ła­niu na or­ga­nizm czło­wie­ka lub jego czę­ści róż­nych po­sta­ci ener­gii, np. me­cha­nicz­nej, ciepl­nej, elek­trycz­nej, świetl­nej, wyt­wa­rza­nych za po­mo­cą róż­nych apa­ra­tów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. me­to­da le­cze­nia uspraw­nia­ją­ce­go po­przez sty­mu­lo­wa­nia or­ga­niz­mu bodź­ca­mi fi­zycz­ny­mi


Fiz­jo­te­ra­pia ( phy­si­cal the­ra­py, phy­siot­he­ra­py, PT) – usłu­gi świad­czo­ne przez fiz­jo­te­ra­pe­u­tów oso­bom i po­pu­la­cjom w celu roz­wi­ja­nia, utrzy­my­wa­nia i przy­wra­ca­nia ich mak­sy­mal­nej spraw­no­ści oraz po­pra­wy funk­cjo­no­wa­nia przez całe życie. Usłu­gi te są świad­czo­ne w sy­tu­a­cjach, w któ­rych ruch i funk­cja są za­gro­żo­ne przez pro­ces sta­rze­nia się, urazy, ból, cho­ro­by, za­bu­rze­nia, wa­run­ki lub czyn­ni­ki śro­do­wi­sko­we, i przy zro­zu­mie­niu, że funk­cjo­nal­ny ruch ma za­sad­ni­cze zna­cze­nie dla zdro­wia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fizjotest

ba­da­nie wy­dol­no­ści fi­zycz­nej or­ga­niz­mu


Źródła:

SJP.pl

Fizjotop

najm­niej­sza część kra­jo­bra­zu wy­róż­nia­na w ge­o­gra­fii fi­zycz­nej, ma­ją­ca jed­no­li­te cechy na­tu­ral­ne (np. ten sam typ gleby, uksz­tał­to­wa­nie te­re­nu)


Źródła:

SJP.pl

Fizjotypia

daw­niej: otrzy­my­wa­nie form dru­kar­skich bez­poś­red­nio z sa­me­go przed­mio­tu; au­to­pla­sty­ka


Źródła:

SJP.pl

Fizol

1. śro­do­wi­sko­wo: stu­dent Aka­de­mii Wy­cho­wa­nia Fi­zycz­ne­go;
2. po­tocz­nie: pra­cow­nik fi­zycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) po­gard. pot. ktoś, kto pra­cu­je fi­zycz­nie (sprzą­tacz, ko­pacz, szta­u­er itp.)

 (1.2) slang. pot. stu­dent Aka­de­mii Wy­cho­wa­nia Fi­zycz­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fizostygmina

al­ka­lo­id wy­stę­pu­ją­cy w na­sio­nach bo­bo­trut­ki ka­la­bar­skiej, sto­so­wa­ny w le­cze­niu ja­skry; ese­ry­na


Fi­zo­styg­mi­na, ese­ry­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, al­ka­lo­id in­do­lo­wy bę­dą­cy in­hi­bi­to­rem ace­ty­lo­cho­li­no­e­ste­ra­zy. Po­zy­ski­wa­na jest z "Phy­so­stig­ma ve­ne­no­sum".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fizoły

gó­ral­ska po­tra­wa wi­gi­lij­na w po­sta­ci zupy z fa­so­li i su­szo­nych śli­wek


Źródła:

SJP.pl

Fizyczka

1. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się na­u­ko­wo fi­zy­ką;
2. na­u­czy­ciel­ka fi­zy­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. forma żeń­ska od: fizyk

 (1.2) pot. na­u­czy­ciel­ka fi­zy­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fizycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób do­stęp­ny zmy­słom

 (1.2) w spo­sób od­no­szą­cy się do zja­wisk fi­zy­ki

 (1.3) w spo­sób od­no­szą­cy się do ciała


Źródła:

Wiktionary

Fizycznogeograficzny

do­ty­czą­cy ge­o­gra­fii fi­zycz­nej


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od ge­o­gra­fia fi­zycz­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fizyczność

→ fi­zycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest zwią­za­ne z wy­glą­dem zew­nętrz­nym czło­wie­ka

 (1.2) cecha tego, co jest zwią­za­ne z or­ga­niz­mem czło­wie­ka

 (1.3) cecha tego, co jest zwią­za­ne z sek­su­al­no­ścią i po­pę­dem płcio­wym

 (1.4) to, co jest do­stęp­ne zmy­słom ludz­kim


Patrz:fizyczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fizyczny

1. do­ty­czą­cy fi­zy­ki, zja­wisk, któ­ry­mi zaj­mu­je się fi­zy­ka;
2. ma­te­rial­ny, do­stęp­ny zmy­słom;
3. do­ty­czą­cy ciała ludz­kie­go; cie­les­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z fi­zy­ką i zja­wi­ska­mi, któ­ry­mi ona się zaj­mu­je

 (1.2) słu­żą­cy do badań w dzie­dzi­nie fi­zy­ki

 (1.3) do­stęp­ny zmy­słom

 (1.4) do­ty­czą­cy przy­ro­dy, uksz­tał­to­wa­nia po­wło­ki sko­ru­py ziem­skiej

 (1.5) do­ty­czą­cy wy­glą­du zew­nętrz­ne­go czło­wie­ka

 (1.6) do­ty­czą­cy or­ga­niz­mu czło­wie­ka

 (1.7) wy­ko­nu­ją­cy pracę wy­ma­ga­ją­cą siły mię­śni; także. opar­ty na sile mię­śni

 (1.8) do­ty­czą­cy wy­ro­bie­nia spor­to­we­go

 (1.9) sek­su­al­ny

 (1.10) rze­czy­wi­sty, re­al­ny, do­słow­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fizyk

1. na­u­ko­wiec zaj­mu­ją­cy się fi­zy­ką; po­tocz­nie: szkol­ny na­u­czy­ciel fi­zy­ki;
2. daw­niej: le­karz, zwła­szcza urzę­do­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) na­u­ko­wiec zaj­mu­ją­cy się fi­zy­ką

 (1.2) pot. na­u­czy­ciel fi­zy­ki

 (1.3) daw. le­karz urzę­do­wy


Fizyk – uczo­ny roz­wi­ja­ją­cy fi­zy­kę lub na­u­czy­ciel tej dzie­dzi­ny nauki. Fi­zy­cy-na­u­kow­cy ba­da­ją ma­te­rię i zja­wi­ska za­cho­dzą­ce w na­tu­rze. Po­ję­cie to cza­sem obej­mu­je astro­no­mów.

Fizyk na­u­ko­wiec bada i wy­ja­śnia zja­wi­ska oraz pro­ce­sy za­cho­dzą­ce we Wszechś­wie­cie, od mi­kroś­wia­ta po kos­mos.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fizyka

nauka przy­rod­ni­cza zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ogól­nych wła­ści­wo­ści ma­te­rii i zja­wisk w niej za­cho­dzą­cych oraz wy­kry­wa­niem ogól­nych praw, któ­rym te zja­wi­ska pod­le­ga­ją


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem wła­ści­wo­ści i od­dzia­ły­wań ma­te­rii;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: fizyk


Fi­zy­ka (z φύσις, "phy­sis" – „na­tu­ra”) – pod­sta­wo­wa nauka przy­rod­ni­cza ba­da­ją­ca naj­bar­dziej fun­da­men­tal­ne i uni­wer­sal­ne wła­ści­wo­ści ma­te­rii i ener­gii, ich prze­mia­ny oraz od­dzia­ły­wa­nia mię­dzy nimi. Do opisu zja­wisk fi­zycz­nych używa się wiel­ko­ści fi­zycz­nych ta­kich jak od­le­głość, miara kąta, czas, masa, tem­pe­ra­tu­ra czy ła­du­nek elek­trycz­ny; są one wy­ra­ża­ne po­ję­cia­mi ma­te­ma­tycz­ny­mi ta­ki­mi jak licz­ba, ska­lar, wek­tor i ten­sor, przez co fi­zy­ka jest za­li­cza­na do nauk ści­słych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Fizykalizm

1. kon­cep­cja za­stą­pie­nia ję­zy­ków wszyst­kich nauk em­pi­rycz­nych ję­zy­kiem fi­zy­ki;
2. po­gląd, we­dług któ­re­go całe psy­chicz­ne życie czło­wie­ka można zre­du­ko­wać do zja­wisk fi­zycz­nych w jego mózgu


Fi­zy­ka­lizm – po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny, we­dług któ­re­go wszyst­kie zja­wi­ska (w tym psy­chicz­ne i bio­lo­gicz­ne), a także po­ję­cia na­u­ko­we, dają się spro­wa­dzić do pojęć z za­kre­su fi­zy­ki.

Nie za­prze­cza on, że w świe­cie ist­nie­je wiele zja­wisk, które po zbyt po­bież­nej ana­li­zie mogą wy­glą­dać na nie­fi­zycz­ne, ale wszyst­kie one oka­zu­ją się wy­łącz­nie fi­zycz­ne­go cha­rak­te­ru.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fizykalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest fi­zy­kal­ne


Źródła:

Wiktionary

Fizykalny

do­ty­czą­cy fi­zy­ki, fi­zycz­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy fi­zy­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fizykochemia

dział che­mii zaj­mu­ją­cy się fi­zycz­ny­mi pod­sta­wa­mi prze­mian che­micz­nych, za­leż­no­ścia­mi mię­dzy okre­ślo­ny­mi wła­ści­wo­ścia­mi fi­zycz­ny­mi a bu­do­wą ma­te­rii; che­mia fi­zycz­na


Źródła:

SJP.pl

Fizykochemiczka

→ fi­zy­ko­che­mik


Patrz:fizykochemik

Źródła:

SJP.pl

Fizykochemiczny

przy­miot­nik od: fi­zy­ko­che­mia (np. pro­ces fi­zy­ko­che­micz­ny, po­mia­ry fi­zy­ko­che­micz­ne)


Źródła:

SJP.pl

Fizykochemik

na­u­ko­wiec, spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie fi­zy­ko­che­mii (che­mii fi­zycz­nej)


Źródła:

SJP.pl

Fizykoterapeuta

le­karz sto­su­ją­cy me­to­dy fi­zy­ko­te­ra­pii, spe­cja­li­sta w za­kre­sie fiz­jo­te­ra­pii; fiz­jo­te­ra­pe­u­ta


Źródła:

SJP.pl

Fizykoterapeutka

→ fi­zy­ko­te­ra­pe­u­ta


Patrz:fizykoterapeuta

Źródła:

SJP.pl

Fizykoterapeutyczny

opar­ty na fi­zy­ko­te­ra­pii, zwią­za­ny z fiz­jo­te­ra­pią; fiz­jo­te­ra­pe­u­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Fizykoterapia

le­cze­nie po­le­ga­ją­ce na dzia­ła­niu na or­ga­nizm czło­wie­ka lub jego czę­ści róż­nych po­sta­ci ener­gii, np. me­cha­nicz­nej, ciepl­nej, elek­trycz­nej, świetl­nej, wyt­wa­rza­nych za po­mo­cą róż­nych apa­ra­tów; fiz­jo­te­ra­pia


Fi­zy­ko­te­ra­pia – jedna z form fiz­jo­te­ra­pii i część me­dy­cy­ny fi­zy­kal­nej, w któ­rej na or­ga­nizm od­dzia­łu­je się roz­ma­i­ty­mi bodź­ca­mi fi­zycz­ny­mi, po­bie­ra­ny­mi z na­tu­ry (Słoń­ce, bo­ro­wi­na) lub wyt­wa­rza­ny­mi spe­cjal­ny­mi urzą­dze­nia­mi (krio­te­ra­pia, prądy róż­ne­go ro­dza­ju).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fizylier

1. w daw­nym woj­sku: żoł­nierz uz­bro­jo­ny w fuzję;
2. w okre­sie II wojny świa­to­wej: żoł­nierz pie­cho­ty uz­bro­jo­ny w ręcz­ną broń ma­szy­no­wą


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. żoł­nierz pie­cho­ty uz­bro­jo­ny w strzel­bę skał­ko­wą (fuzję) w ar­miach XVII-XIX wieku; w okre­sie na­po­le­oń­skim żoł­nierz lek­kiej pie­cho­ty;

 (1.2) przest. wojsk. pod­czas II wojny świa­to­wej żoł­nierz wspie­ra­ją­cej pie­cho­ty uz­bro­jo­ny w ręcz­ną broń ma­szy­no­wą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fizylierka

ko­bie­ta fi­zy­lier


Źródła:

SJP.pl

Fizylierski

→ fi­zy­lier


Patrz:fizylier

Źródła:

SJP.pl

Fizys

twarz, obli­cze; fizis


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żart. twarz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fizysorpcja

ro­dzaj ad­sorp­cji


Źródła:

SJP.pl

Fizz

[czy­taj: fiz] pie­nią­cy się, schło­dzo­ny i zmie­sza­ny napój al­ko­ho­lo­wy z so­kiem owo­co­wym i wodą so­do­wą


Źródła:

SJP.pl

Fiłatow

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Fiłończuk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Fiń.

skrót od: fiń­ski


skrót

 (1.1) = fiń­ski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fiński

do­ty­czą­cy Finów


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Finów lub Fin­lan­dii, po­cho­dzą­cy z Fin­lan­dii

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. ugro­fiń­ski język uży­wa­ny przez Finów;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Fińskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem fiń­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem fiń­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku fiń­skim


Źródła:

Wiktionary

Fińskość

→ fiń­ski


Patrz:fiński

Źródła:

SJP.pl

Fiś

po­tocz­nie: lekki obłęd, mania; zwy­kle w wy­ra­że­niach "mieć fisia" albo "do­stać fisia" - być nie­speł­na ro­zu­mu; bzik, hyś, hyź, fiź


Źródła:

SJP.pl

Fiśnięty

po­tocz­nie: nie­mą­dry, nie­speł­na ro­zu­mu, za­cho­wu­ją­cy się dzi­wacz­nie; stu­knię­ty, szur­nię­ty, kop­nię­ty


Źródła:

SJP.pl

Fiź

po­tocz­nie: lekki obłęd, mania; zwy­kle w wy­ra­że­niach "mieć fizia" albo "do­stać fizia" - być nie­speł­na ro­zu­mu; bzik, hyś, hyź, fiś


Źródła:

SJP.pl

Fiżon

1. ga­tu­nek fa­so­li;
2. bra­zy­lij­ska po­tra­wa z fa­so­li


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pha­se­o­lus vul­ga­ris|ref=tak., ga­tu­nek fa­so­li

 (1.2) kulin. bra­zy­lij­ska po­tra­wa z fi­żo­nu (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary