Et

1. wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy znie­chę­ce­nie, lek­ce­wa­że­nie itp.;
2. znak pi­sar­ski &; etka


wy­krzy­knik

 (1.1) wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy lek­ce­wa­że­nie


Et et

Et (ang. "am­per­sand", niem. "Ka­uf­manns-Und"), & – znak pi­sar­ski bę­dą­cy da­le­ko przet­wo­rzo­nym sym­bo­lem ła­ciń­skie­go spój­ni­ka „et”, pol­skie­go „i” – stąd po­tocz­na pol­ska nazwa tego znaku – „etka”. Norma PN-I-06000 okre­śla ten znak jako „hand­lo­we i” (dosł. z niem.). „Et” jest po­pu­lar­nym zna­kiem sa­mo­dziel­nym, choć można po­trak­to­wać go jako nie­ty­po­wą li­ga­tu­rę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Eta

1. li­te­ra grec­ka;
2. ja­poń­ska kasta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa siód­mej li­te­ry al­fa­be­tu grec­kie­go współ­czes­ne­go i ósmej al­fa­be­tu sta­ro­grec­kie­go, η;

 (1.2) fiz. ro­dzaj me­zo­nów o ze­ro­wym spi­nie, po­zba­wio­nych za­pa­chu;


Eta ( ἦτα, pi­sa­na Ηη) – siód­ma li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go oz­na­cza­ją­ca w ję­zy­ku sta­ro­grec­kim długą „ē” (dłu­gie „e”). W grec­kim sy­ste­mie licz­bo­wym oz­na­cza licz­bę 8.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etablować

1. umie­szczać, usta­na­wiać, osied­lać;
2. eta­blo­wać się - umie­szczać się, osied­lać się


Źródła:

SJP.pl

Etacik

zdrob­nie­nie od: etat


Źródła:

SJP.pl

Etalaż

wy­sta­wa przed skle­pem


Źródła:

SJP.pl

Etalon

niez­wy­kle sta­ran­nie wy­ko­na­ny wzo­rzec jed­nost­ki miary, słu­żą­cy jako wzór do spraw­dza­nia po­dob­nych, bę­dą­cych w uży­ciu wzor­ców


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wzo­rzec, wzór jed­nost­ki miary przez­na­czo­ny do za­cho­wa­nia lub odt­wo­rze­nia jed­nost­ki miary;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etamaż

po­kry­wa­nie cyną


Źródła:

SJP.pl

Etamina

przez­ro­czy­sta tka­ni­na o splo­cie płó­cien­nym z prześ­wi­ta­mi


Eta­mi­na – ro­dzaj ba­weł­nia­nej tka­ni­ny o splo­cie płó­cien­nym. Cha­rak­te­ry­stycz­ną cechą eta­mi­ny jest ażu­ro­wość uzy­ski­wa­na jedną z dwóch metod. Naj­czę­ściej sto­su­je się stre­fo­we zmniej­sze­nie licz­no­ści nitek os­no­wy lub rów­nież wątku w tka­ni­nie, rza­dziej – spe­cjal­ne splo­ty tzw.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Etaminowy

zwią­za­ny z eta­mi­ną


Źródła:

SJP.pl

Etamsylat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek he­mo­sta­tycz­ny z grupy sul­fo­nia­nów;


Etam­sy­lat ( etam­sy­la­tum) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy sul­fo­nia­nów, lek o dzia­ła­niu he­mo­sta­tycz­nym.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Etan

wę­glo­wo­dór na­sy­co­ny o dwóch ato­mach węgla w czą­stecz­ce, skład­nik gazu ziem­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy al­ka­nów, jeden ze skład­ni­ków gazu ziem­ne­go;


Etan (C2H6) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­nów. Wy­stę­pu­je w przy­ro­dzie jako jeden ze skład­ni­ków gazu ziem­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etanal

al­de­hyd oc­to­wy, ace­tal­de­hyd


Źródła:

SJP.pl

Etanol

al­ko­hol ety­lo­wy; lotna, be­zbarw­na ciecz o cha­rak­te­ry­stycz­nym za­pa­chu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy al­ko­ho­li o wzo­rze wzór che­micz­ny|C2H5OH.;


Eta­nol, al­ko­hol ety­lo­wy, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ko­ho­li.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etanoloamina

naj­prost­szy ami­no­al­ko­hol, ciecz o za­pa­chu amo­nia­ku; ma silne wła­ści­wo­ści za­sa­do­we; ko­la­mi­na


Eta­no­lo­a­mi­na, ko­la­mi­na (z gr. "kólla", klej, + amina), ami­no­e­ta­nol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ami­no­al­ko­ho­li. Na­le­ży do grupy amin bio­gen­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Etanolowy

→ eta­nol


Patrz:etanol

Źródła:

SJP.pl

Etanowy

→ etan


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z eta­nem, do­ty­czą­cy etanu; za­wie­ra­ją­cy etan


Patrz:etan

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etap

1. część prze­by­wa­nej drogi, od­le­głość mię­dzy dwoma po­sto­ja­mi;
2. okres roz­wo­ju; sta­dium pro­ce­su; faza;
3. miej­sce po­sto­ju;
4. daw­niej: tran­sport więź­niów lub ze­słań­ców


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­ci­nek czasu wy­ko­na­nia danej czyn­no­ści, po któ­rym lub przed któ­rym wy­stą­pi­ła inna część dzia­ła­nia

 (1.2) część, frag­ment, od­ci­nek po­ko­ny­wa­nej drogi

 (1.3) hist. miej­sce po­sto­ju prze­mie­szcza­nych więź­niów albo ze­słań­ców

 (1.4) daw. tran­sport woj­ska lub aresz­tan­tów pod eskor­tą, także sama ich eskor­ta


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etapować

prze­sta­rza­łe: prze­by­wać na eta­pie, to jest w miej­scu po­sto­ju w cza­sie po­dró­ży


Źródła:

SJP.pl

Etapowość

→ eta­po­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest eta­po­we


Patrz:etapowy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etapowy

zwią­za­ny z eta­pem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z eta­pem, do­ty­czą­cy etapu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etapówka

śro­do­wi­sko­wo: wie­lo­e­ta­po­wy wy­ścig ko­lar­ski


Źródła:

SJP.pl

Etat

1. stała po­sa­da z okre­ślo­ną płacą;
2. ści­śle okre­ślo­na licz­ba żoł­nie­rzy i ilość za­o­pa­trze­nia w danej jed­nost­ce woj­sko­wej;
3. w le­śnict­wie: etat rębny - ilość drew­na przez­na­czo­na do wy­rę­bu w okre­ślo­nym cza­sie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sta­no­wi­sko pracy ze sta­łym wy­na­gro­dze­niem i w peł­nym wy­mia­rze go­dzin

 (1.2) licz­ba go­dzin pracy prze­wi­dzia­na jako pełny wy­miar dla osoby za­trud­nio­nej na pod­sta­wie umowy o pracę

 (1.3) wojsk. okre­ślo­na licz­ba żoł­nie­rzy i środ­ków ma­te­ria­ło­wych w jed­nost­ce woj­sko­wej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etatowiec

po­tocz­nie: osoba za­trud­nio­na na eta­cie


Źródła:

SJP.pl

Etatowość

→ eta­to­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest eta­to­we; cecha tych, któ­rzy są eta­to­wi


Patrz:etatowy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etatowy

zwią­za­ny z eta­tem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z eta­tem, do­ty­czą­cy etatu

 (1.2) taki, który jest za­trud­nio­ny na pod­sta­wie umowy o pracę, czyli po­sia­da­ją­cy etat

 (1.3) przen. stale wy­stę­pu­ją­cy w ja­kiejś roli


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etatysta

zwo­len­nik moż­li­wie naj­szer­szej kon­tro­li pań­stwa nad go­spo­dar­ką


Źródła:

SJP.pl

Etatystka

→ eta­ty­sta


Patrz:etatysta

Źródła:

SJP.pl

Etatystyczny

zwią­za­ny z eta­tyz­mem, kie­run­kiem po­li­tycz­nym pro­pa­gu­ją­cym sze­ro­ki udział przed­się­biorstw pań­stwo­wych w go­spo­dar­ce i wpły­wy ad­mi­ni­stra­cji pań­stwo­wej na eko­no­mię


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z eta­tyz­mem, do­ty­czą­cy eta­tyz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etatyzacja

Eta­ty­za­cja (etat – fr. "état" „pań­stwo”) – po­ję­cie eko­no­micz­ne i so­cjo­lo­gicz­ne okre­śla­ją­ce dzia­ła­nie po­le­ga­ją­ce na usta­le­niu licz­by za­trud­nie­nia w danej in­sty­tu­cji, wraz z wy­so­ko­ścią bu­dże­tu przez­na­czo­ną na ich wy­na­gro­dze­nia.


Źródła:

Wikipedia

Etatyzm

pro­wa­dze­nie przez pań­stwo ka­pi­ta­li­stycz­ne dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej przy po­mo­cy przed­się­biorstw pań­stwo­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) polit. dok­try­na po­li­tycz­na pro­mu­ją­ca wizję sil­ne­go pań­stwa an­ga­żu­ją­ce­go się oraz in­ge­ru­ją­ce­go w go­spo­dar­kę


Eta­tyzm (z fr. "étatisme", od "état" „pań­stwo”) to okre­śle­nie kon­cep­cji i prak­tyk za­kła­da­ją­cych zna­czą­cą rolę pań­stwa w życiu spo­łecz­nym lub go­spo­dar­czym. W szer­szym zna­cze­niu ter­min od­no­si się do idei na­drzęd­no­ści pań­stwa oraz do po­li­tyk i in­sty­tu­cji zwięk­sza­ją­cych jego in­ge­ren­cję w spra­wy spo­łecz­ne, po­li­tycz­ne lub go­spo­dar­cze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etaż

daw­niej: kon­dy­gna­cja (pię­tro lub par­ter bu­dyn­ku)


Źródła:

SJP.pl

Etażerka

mały, lekki mebel skła­da­ją­cy się z kilku ot­war­tych półek, sta­wia­ny na po­dło­dze


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ot­war­ta półka na książ­ki, ga­ze­ty czy bi­be­lo­ty;


Eta­żer­ka (z franc. "étagère", od étage – pię­tro) – lekki, ot­war­ty mebel sto­ją­cy na po­dło­dze, skła­da­ją­cy się z kilku półek, umie­szczo­nych jedna nad drugą. Po­ja­wił się w końcu XVIII wieku we Fran­cji wraz z roz­wo­jem czy­tel­nict­wa i na­si­la­ją­cą się modą na ko­lek­cjo­no­wa­nie drob­nych przed­mio­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etażowa

przy­miot­nik od: etaż (daw­niej: kon­dy­gna­cja)


Źródła:

SJP.pl

Etażowy

przy­miot­nik od: etaż (daw­niej: kon­dy­gna­cja)


przy­miot­nik

 (1.1) kon­dy­gna­cyj­ny (w ra­mach jed­nej kon­dy­gna­cji), cen­tral­ny (w ra­mach jed­ne­go bu­dyn­ku)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etc.

skrót od: et ce­te­ra (i tak dalej)


skrót w funk­cji przy­słów­ka

 (1.1) = łac. et ce­te­ra → itd., itp., i tak dalej, i temu po­dob­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etefon

fos­fo­ro­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy kwa­sów fos­fo­no­wych, re­gu­la­tor wzro­stu ro­ślin


Ete­fon (kwas 2-chlo­ro­e­ty­lo­fos­fo­no­wy), ClCH2CH2PO3H2 – fos­fo­ro­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy kwa­sów fos­fo­no­wych, re­gu­la­tor wzro­stu i roz­wo­ju ro­ślin.

Jest sto­so­wa­ny w rol­nict­wie do re­gu­la­cji roz­wo­ju ro­ślin w roz­ma­i­tych fa­zach oraz do przy­spie­sza­nia doj­rze­wa­nia owo­ców i wa­rzyw. W sa­dow­nict­wie, przy ob­fi­tym za­wią­zy­wa­niu się owo­ców, do prze­rze­dza­nia za­wiąz­ków w ga­tun­kach ziarn­ko­wych ete­fon sto­so­wa­ny jest w for­mie opry­sku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Eten

zwią­zek or­ga­nicz­ny, naj­prost­szy wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny; ety­len


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny, naj­prost­szy alken, be­zbarw­ny i łat­wo­pal­ny gaz o słod­ka­wym za­pa­chu, fi­to­hor­mon;


Eten, ety­len, C2H4 – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, naj­prost­szy moż­li­wy alken (wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Eteokles

Ete­o­kles (gr. Ἐτεοκλῆς „praw­dzi­wie wsła­wio­ny”) – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Edypa i Jo­ka­sty. Pro­wa­dził z bra­tem, Po­li­ni­kiem, spór o tron Teb. Wy­gnał z mia­sta brata i mia­no­wał się kró­lem. Gdy Po­li­nik pró­bo­wał odzy­skać tron zbroj­nie w wy­pra­wie sied­miu prze­ciw Tebom, Ete­o­kles zgi­nął w obro­nie mia­sta pod­czas po­je­dyn­ku z bra­tem.


Źródła:

Wikipedia

Eter

1. prze­strzeń, w któ­rej roz­cho­dzą się fale ra­dio­we;
2. zwią­zek or­ga­nicz­ny, po­chod­na al­ko­ho­lu lub fe­no­lu, sto­so­wa­na głów­nie w lecz­nict­wie i jako roz­pu­szczal­nik;
3. jeden z naj­star­szych środ­ków znie­czu­la­ją­cych; oczy­szczo­ny eter die­ty­lo­wy;
4. we­dług wie­rzeń fi­lo­zo­fów sta­ro­grec­kich: sub­stan­cja wy­peł­nia­ją­ca wszechś­wiat; pier­wot­na ma­te­ria;
5. we­dług po­glą­dów z XIX wieku: hi­po­te­tycz­na sub­stan­cja wy­peł­nia­ją­ca wszechś­wiat, zdol­na do prze­no­sze­nia świa­tła;
6. po­e­tyc­ko: po­wie­trze


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) w fi­zy­ce i fi­lo­zo­fii hi­po­te­tycz­na sub­stan­cja wy­peł­nia­ją­ca całą prze­strzeń;

 (1.2) chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, w któ­rym wy­stę­pu­ją wią­za­nia C-O-C;

 (1.3) chem. skró­to­we okre­śle­nie eteru die­ty­lo­we­go;

 (1.4) pot. prze­strzeń fal ra­dio­wych

 (1.5) poet. po­wie­trze


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Eternalny

rzad­ko: od­wiecz­ny, wie­czy­sty, wie­ku­i­sty


Źródła:

SJP.pl

Eternit

ma­te­riał bu­dow­la­ny pra­so­wa­ny z masy ce­men­to­wej z do­dat­kiem włó­kien azbe­sto­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bud. ce­men­to­wo-azbe­sto­wy ma­te­riał bu­dow­la­ny sto­so­wa­ny daw­niej na po­kry­cie da­chów oraz do wy­ro­bu rur;


Eter­nit (z łac. "ae­ter­num" – wiecz­ność), azbe­sto­ce­ment – azbe­sto­wo-ce­men­to­wy ma­te­riał bu­dow­la­ny, opra­co­wa­ny przez au­striac­kie­go wy­na­laz­cę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Eternitowy

zwią­za­ny z eter­ni­tem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bud. zwią­za­ny z eter­ni­tem; wy­ko­na­ny z eter­ni­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Eterofon

elek­tro­nicz­ny in­stru­ment mu­zycz­ny skon­stru­o­wa­ny w 1920 roku przez Lwa Ter­me­na; ter­men­vox, the­re­min


Źródła:

SJP.pl

Eteromania

nałóg wą­cha­nia lub picia eteru w celu osią­gnię­cia stanu upo­je­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nałóg wą­cha­nia lub picia eteru die­ty­lo­we­go;


Ete­ro­ma­nia (nar­ko­ma­nia ete­rycz­na) – uza­leż­nie­nie od wą­cha­nia lub picia eteru die­ty­lo­we­go, zwa­ne­go po­tocz­nie po pro­stu „ete­rem”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Eterowy

przy­miot­nik od: eter


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy eteru, zwią­za­ny z ete­rem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etery

grupa związ­ków or­ga­nicz­nych bę­dą­cych po­chod­ny­mi al­ko­ho­li lub fe­no­li, wy­ko­rzy­sty­wa­nych np. jako roz­pu­szczal­ni­ki, za­gę­szcza­cze farb dru­kar­skich, skład­ni­ki kom­po­zy­cji za­pa­cho­wych


Etery – or­ga­nicz­ne związ­ki che­micz­ne, w któ­rych wy­stę­pu­ją wią­za­nia #PATRZ, przy czym żaden z ato­mów węgla nie jest zwią­za­ny z wię­cej niż jed­nym ato­mem tlenu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Eterycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ete­rycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Eteryczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ete­rycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Eteryczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ete­rycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Eteryczność

zwiew­ność, ulot­ność


Źródła:

SJP.pl

Eteryczny

1. do­ty­czą­cy eteru - związ­ku or­ga­nicz­ne­go; po­sia­da­ją­cy cechy tegoż związ­ku or­ga­nicz­ne­go
2. de­li­kat­ny, sub­tel­ny; nie­ma­te­rial­ny


przy­miot­nik

 (1.1) chem. zwią­za­ny z ete­ra­mi, bli­ski ich wła­ści­wo­ściom

 (1.2) książk. de­li­kat­ny, sub­tel­ny

 (1.3) książk. nie­ma­te­rial­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Eteryfikacja

re­ak­cja do­pro­wa­dza­ją­ca do pow­sta­nia ete­rów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. re­ak­cja che­micz­na, w wy­ni­ku któ­rej two­rzy się eter, naj­czę­ściej z al­ko­ho­lu;


Ete­ry­fi­ka­cja – re­ak­cja che­micz­na, w wy­ni­ku któ­rej z al­ko­ho­lu two­rzy się eter. Ty­po­wą re­ak­cją ete­ry­fi­ka­cji jest re­ak­cja al­ko­ho­lu z chlor­kiem al­ki­lu, np. w celu otrzy­ma­nia eteru ko­ro­no­we­go.

Ete­ry­fi­ka­cja może być także wy­ko­rzy­sta­na do wpro­wa­dze­nia grupy ochron­nej za­bez­pie­cza­ją­cej grupę hy­drok­sy­lo­wą związ­ku wie­lo­funk­cyj­ne­go pod­czas dal­szych trans­for­ma­cji związ­ku. Przy­kła­do­we ete­ro­we grupy ochron­ne to grupa ben­zy­lo­wa lub try­ty­lo­wa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etezja

go­rą­cy suchy wiatr śró­dziem­no­mor­ski wie­ją­cy w cie­płej porze roku głów­nie nad Mo­rzem Egej­skim


Źródła:

SJP.pl

Etf

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fi­nans. fun­dusz in­we­sty­cyj­ny, któ­re­go jed­nost­ki uczest­nict­wa pod­le­ga­ją obro­to­wi gieł­do­we­mu;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ethernet

stan­dard uży­wa­ny przy bu­do­wie lo­kal­nych sieci kom­pu­te­ro­wych


Et­her­net – tech­ni­ka, w któ­rej za­war­te są stan­dar­dy wy­ko­rzy­sty­wa­ne w bu­do­wie głów­nie lo­kal­nych sieci kom­pu­te­ro­wych. Obej­mu­je ona spe­cy­fi­ka­cję prze­wo­dów oraz prze­sy­ła­nych nimi sy­gna­łów. Et­her­net opi­su­je rów­nież for­mat ramek i pro­to­ko­ły z dwóch naj­niż­szych warstw Mo­de­lu OSI. Jego pier­wot­na spe­cy­fi­ka­cja zo­sta­ła po­da­na w stan­dar­dzie IEEE 802.3.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ethernetowy

→ Et­her­net [czy­taj: iter­ne­to­wy]


Źródła:

SJP.pl

Ethos

[czy­taj: etos] zbiór norm mo­ral­nych i oby­cza­jo­wych, ko­deks za­cho­wań pew­nej zbio­ro­wo­ści; etos


Źródła:

SJP.pl

Etin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. błęd­na nazwa etynu


Źródła:

Wiktionary

Etiolacja

ogół zmian w bu­do­wie i czyn­no­ściach ro­śli­ny wy­ro­słej w ciem­no­ściach; wy­pło­nie­nie


Etio­la­cja, wy­pło­nie­nie – zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na nie­wyt­wo­rze­niu zie­lo­ne­go barw­ni­ka chlo­ro­fi­lu w tkan­kach oraz szyb­kim wzro­ście wy­dłu­że­nio­wym ło­dy­gi ro­ślin roz­wi­ja­ją­cych się w ciem­no­ści. Pod­czas wzro­stu w ciem­no­ści ro­śli­na wy­ko­rzy­stu­je ma­te­ria­ły za­pa­so­we. Gdy znaj­dzie się na świet­le, za­cho­dzi pro­ces de­e­tio­la­cji, po­le­ga­ją­cy na za­ha­mo­wa­niu wzro­stu wy­dłu­że­nio­we­go ło­dy­gi, roz­wi­nię­ciu liści, przeksz­tał­ce­niu się etio­pla­stów w chlo­ro­pla­sty i roz­po­czę­ciu pro­ce­su fo­to­syn­te­zy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Etiolina

żółty pig­ment w ro­śli­nach upra­wia­nych bez wy­star­cza­ją­ce­go świa­tła; pre­kur­sor chlo­ro­fi­lu


Źródła:

SJP.pl

Etiolog

spe­cja­li­sta ba­da­ją­cy przy­czy­ny zja­wisk, pro­ce­sów, fak­tów, zwła­szcza przy­czy­ny prze­stęp­czo­ści albo przy­czy­ny cho­rób


Źródła:

SJP.pl

Etiologia

1. ze­spół przy­czyn skła­da­ją­cych się na pow­sta­nie cze­goś;
2. nauka ba­da­ją­ca przy­czy­ny zja­wisk, pro­ce­sów, fak­tów, zwła­szcza przy­czy­ny prze­stęp­czo­ści i cho­rób; aj­tio­lo­gia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. przy­czy­ny cho­ro­by

 (1.2) ba­da­nie przy­czy­ny zja­wisk, pro­ce­sów i fak­tów;


Etio­lo­gia (śred­nio­wiecz­na łac. ae­tio­lo­gia – stwier­dze­nie przy­czy­ny albo po­wo­du; z gr. aitiología – ba­da­nie przy­czyn od aitía „przy­czy­na” i "logia" „zbiór, ko­lek­ta”) – nauka ba­da­ją­ca przy­czy­ny zja­wisk, pro­ce­sów i fak­tów.

Po­ję­cie bywa uży­wa­ne w zna­cze­niu bar­dziej pre­cy­zyj­nym. Może oz­na­czać:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etiologicznie

przy­słó­wek

 (1.1) med. w spo­sób etio­lo­gicz­ny


Źródła:

Wiktionary

Etiologiczny

do­ty­czą­cy etio­lo­gii, od­no­szą­cy się etio­lo­gii


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z etio­lo­gią, do­ty­czą­cy etio­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etiop

rzad­ko: oby­wa­tel Etio­pii; Etiop­czyk


Źródła:

SJP.pl

Etiop.

skrót od: etiop­ski


Źródła:

SJP.pl

Etiopczyk

oby­wa­tel Etio­pii; Etiop


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Etio­pii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etiopia

pań­stwo w Afry­ce


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w pół­noc­no-wschod­niej Afry­ce;


Etio­pia ( ኢትዮጵያ, trl. Ity­opp’ya), ofi­cjal­nie Fe­de­ral­na De­mo­kra­tycz­na Re­pu­bli­ka Etio­pii ( የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ, trl. yeʾĪtiyoṗṗya Fēdēralawī Dēmokirasīyawī Rīpebilīk) – pań­stwo po­ło­żo­ne w Afry­ce Wschod­niej bez do­stę­pu do morza. Sto­li­cą Etio­pii jest Addis Abeba.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etiopista

spe­cja­li­sta w za­kre­sie etio­pi­sty­ki


Źródła:

SJP.pl

Etiopistka

spe­cja­list­ka w za­kre­sie etio­pi­sty­ki


Źródła:

SJP.pl

Etiopistyczny

do­ty­czą­cy etio­pi­sty­ki


Źródła:

SJP.pl

Etiopistyka

nauka ba­da­ją­ca kul­tu­rę, hi­sto­rię i język Etio­pii


Etio­pi­sty­ka, ina­czej abi­sy­ni­sty­ka – dzie­dzi­na orien­ta­li­sty­ki zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ję­zy­ków, kul­tur i hi­sto­rii Etio­pii, w mniej­szym stop­niu rów­nież Ery­trei.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Etiopka

1. ga­tu­nek etiop­skie­go ptaka z po­dro­dzi­ny ka­czek;
2. etiop­ka jed­no­prę­ga, etiop­ka trój­prę­ga - afry­kań­skie ga­tun­ki ryb z gro­ma­dy pro­mie­nio­płet­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Etio­pii


Etiop­ka ("Cy­a­no­chen cy­a­nop­te­ra") – ga­tu­nek en­de­micz­ne­go dla Etio­pii ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych (Ana­ti­dae). Bli­ski za­gro­że­nia wy­gi­nię­ciem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etiopski

zwią­za­ny z Etio­pią


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Etio­pii lub do Etiop­czy­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etiuda

1. ro­dzaj ut­wo­ru mu­zycz­ne­go, zwy­kle przez­na­czo­ny do celów dy­dak­tycz­nych;
2. krót­ki film


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krót­ki utwór w sztu­ce, ma­ją­cy na celu do­sko­na­le­nie stylu li­te­rac­kie­go, gry ak­tor­skiej, tech­ni­ki ma­lar­skiej itp.;

 (1.2) muz. forma mu­zycz­na, zwy­kle na in­stru­ment so­lo­wy;


Etiu­da – krót­ki utwór w sztu­ce, ma­ją­cy na celu do­sko­na­le­nie stylu li­te­rac­kie­go, gry ak­tor­skiej, tech­ni­ki ma­lar­skiej itp. W niek­tó­rych ro­dza­jach dzieł (np. w ut­wo­rach mu­zycz­nych) etiu­dą czę­sto na­zy­wa się peł­no­war­to­ścio­we dzie­ło, kiedy etiu­da jest ut­wo­rem ćwi­czą­cym wa­lo­ry tech­nicz­ne pia­ni­sty, jak rów­nież dzie­łem po­pi­so­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etka

po­tocz­nie: znak pi­sar­ski &; et


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­ligr. znak „&”


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etmolit

masa skal­na ut­wo­rzo­na z magmy za­krze­płej w głębi Ziemi; zwę­ża­ją­cy się lej­ko­wa­to ku do­ło­wi lak­ko­lit


Źródła:

SJP.pl

Etn.

et­nogr.; skrót od:
1. et­no­gra­fia;
2. et­no­gra­ficz­ny; et­no­graf.


Źródła:

SJP.pl

Etna

wul­kan we Wło­szech


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. czyn­ny wul­kan po­ło­żo­ny na Sy­cy­lii, we Wło­szech;


Etna ( Aetna; scn. "Mun­gi­bed­du," "Mun­ta­gna" lub "Mon­gi­bel­lo") – czyn­ny stra­to­wul­kan we Wło­szech, na wschod­nim wy­brze­żu Sy­cy­lii. Naj­wyż­szy i naj­więk­szy w Eu­ro­pie sto­żek wul­ka­nicz­ny.

Etna zaj­mu­je po­wierzch­nię co najm­niej 1250 km². Wul­kan za­czął pow­sta­wać ok. 500 tys. lat temu. Pier­wsze wzmian­ki o erup­cjach po­cho­dzą z ok. 1500 roku p.n.e. Sza­cu­je się, że od tam­te­go czasu było ponad 200 wy­bu­chów. Ak­tu­al­na wy­so­kość to ok. 3357 m n.p.m. (ak­tyw­ność wul­ka­nu po­wo­du­je zmia­ny wy­so­ko­ści).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etnarcha

tytuł na­czel­ni­ków okrę­gów au­to­no­micz­nych we wschod­nich pro­win­cjach im­pe­rium rzym­skie­go


Et­nar­cha (gr. ἐθνάρχης – wład­ca ludu) – uży­wa­ny w hel­le­ni­stycz­nym kręgu kul­tu­ro­wym tytuł, okre­śla­ją­cy mo­nar­chę o po­zy­cji niż­szej od króla, spra­wu­ją­ce­go wła­dzę nad okre­ślo­ną wspól­no­tą et­nicz­ną, czę­sto wy­po­sa­żo­ną w kom­pe­ten­cje po­li­tycz­ne, ad­mi­ni­stra­cyj­ne lub re­li­gij­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Etnarchia

sy­stem rzą­dów w ce­sar­stwie rzym­skim, po­le­ga­ją­cy na po­dzia­le te­ry­to­rium mię­dzy et­nar­chów


Źródła:

SJP.pl

Etneński

→ Etna (wul­kan we Wło­szech)


Źródła:

SJP.pl

Etnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) an­trop. grupa osób ma­ją­cych wspól­nych przod­ków, włas­ną toż­sa­mość kul­tu­ro­wą i swoją oj­czyz­nę;


Etnia – wspól­no­ta ma­ją­ca wspól­ne mity po­cho­dze­nio­we, włas­ną toż­sa­mość kul­tu­ro­wą, w tym nazwę, oraz zwią­zek z zie­mią oj­czy­stą. W uję­ciu Ant­ho­ny’ego Smit­ha etnie przy­czy­ni­ły się do pow­sta­nia ide­o­lo­gii et­nicz­nych i na­cjo­na­liz­mów, a cho­ciaż na­ro­dy i ruchy et­nicz­ne kształ­to­wać się za­czę­ły w spo­łe­czeń­stwie no­wo­czes­nym, to można mówić o cią­gło­ści kul­tu­ro­wej. Kon­cep­cja ta po­mi­ja to, że wyt­wo­ry kul­tu­ry, w tym sym­bo­le na­ro­do­we, w no­wo­czes­nych spo­łe­czeń­stwach na­bie­ra­ją no­wych zna­czeń.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Etnicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób et­nicz­ny, do­ty­czą­cy et­nicz­no­ści


Źródła:

Wiktionary

Etniczność

→ et­nicz­ny


Et­nicz­ność (ang. "eth­ni­ci­ty", fr. "ethnicité") – ter­min, po­cho­dzą­cy od gr. "eth­nos", wy­wo­dzą­ce­go się z kolei od "eth­ni­kos" – „bar­ba­rzyń­ca”, „po­ga­nin”. Że­laz­ny, opi­su­jąc ge­ne­zę po­ję­cia et­nicz­ność, wy­cho­dzi od grec­kie­go po­dzia­łu na "polis" (pań­stwa-mia­sta) i "ethne" (l.


Patrz:etniczny

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Etniczny

zwią­za­ny z przy­na­leż­no­ścią do da­ne­go na­ro­du


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z przy­na­leż­no­ścią do grupy na­ro­do­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etno

1. ga­tu­nek mu­zycz­ny na­wią­zu­ją­cy do tra­dy­cyj­nej mu­zy­ki et­nicz­nej;
2. po­tocz­nie: et­nicz­ny, np. fe­sti­wal etno, styl etno


Źródła:

SJP.pl

Etno-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z ludem, na­ro­dem, spo­łe­czeń­stwem lub grupą spo­łecz­ną


Źródła:

Wiktionary

Etnoarcheologia

dy­scy­pli­na na­u­ko­wa wy­ko­rzy­stu­ją­ca stu­dia nad ży­ją­cy­mi spo­łecz­no­ścia­mi do re­kon­struk­cji sta­ro­żyt­nych kul­tur; ar­che­o­et­no­gra­fia, et­no­gra­fia ar­che­o­lo­gicz­na


Et­no­ar­che­o­lo­gia – jedna z dzie­dzin et­no­gra­fii i zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ludzi za po­mo­cą ar­che­o­lo­gii, zaz­wy­czaj bada ma­te­rial­ne po­zo­sta­ło­ści daw­nych spo­łe­czeństw. Et­no­ar­che­o­lo­gia re­kon­stru­u­je sta­ro­żyt­ny spo­sób życia po­przez ba­da­nie ma­te­rial­nych i nie­ma­te­rial­nych tra­dy­cji współ­czes­nych spo­łe­czeństw.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Etnobotaniczka

spe­cja­list­ka ba­da­ją­ca związ­ki mię­dzy ro­śli­na­mi i kul­tu­rą spo­łecz­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Etnobotanik

nauka, któ­rej przed­mio­tem badań i poz­na­nia są związ­ki mię­dzy ro­śli­na­mi i kul­tu­rą spo­łecz­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Etnobotanika

nauka, któ­rej przed­mio­tem badań i poz­na­nia są związ­ki mię­dzy ro­śli­na­mi i kul­tu­rą spo­łecz­no­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka zaj­mu­ja­ca się wza­jem­ny­mi po­wią­za­ni­mi mię­dzy czło­wie­kiem a świa­tem ro­ślin


Et­no­bo­ta­ni­ka – dzie­dzi­na nauki z po­gra­ni­cza bo­ta­ni­ki i et­no­lo­gii. Przed­mio­tem badań i poz­na­nia są związ­ki mię­dzy ro­śli­na­mi i kul­tu­rą spo­łe­czeństw ludz­kich. Et­no­bo­ta­ni­cy zaj­mu­ją się poz­na­niem spo­so­bów, me­cha­niz­mów i kul­tu­ro­we­go kon­tek­stu uży­wa­nia ro­ślin w spo­łecz­no­ściach ludz­kich, w szcze­gól­no­ści w ce­lach i za­sto­so­wa­niach spo­żyw­czych, me­dycz­nych, kos­me­tycz­nych, ma­gicz­nych, tek­styl­nych, bu­dow­la­nych, re­li­gij­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etnocentryczny

→ et­no­cen­tryzm


Patrz:etnocentryzm

Źródła:

SJP.pl

Etnocentryzm

po­sta­wa wy­ra­ża­ją­ca się w prze­ko­na­niu, że kul­tu­ra włas­nej grupy spo­łecz­nej, jako wyż­sza od in­nych, jest dla po­zo­sta­łych kul­tur punk­tem od­nie­sie­nia i kry­te­rium war­to­ścio­wa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prze­ko­na­nie o wyż­szo­ści jed­nej grupy et­nicz­nej i jej kul­tu­ry nad in­ny­mi i zwią­za­na z tym po­gar­da wobec in­nych kul­tur i ich tra­dy­cji;


Et­no­cen­tryzm – po­sta­wa ujaw­nia­ją­ca się przy zet­knię­ciu z in­ny­mi kul­tu­ra­mi, po­le­ga­ją­ca na uz­na­wa­niu włas­ne­go na­ro­du lub grupy et­nicz­nej za szcze­gól­nie war­to­ścio­wą oraz na wy­wyż­sza­niu włas­nej kul­tu­ry, którą trak­tu­je się jako mier­nik w oce­nia­niu in­nych grup, co pro­wa­dzi czę­sto do po­staw nie­chę­ci, a nawet wro­go­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etnogenetyczny

→ et­no­ge­ne­za


Patrz:etnogeneza

Źródła:

SJP.pl

Etnogeneza

pro­ces wy­o­dręb­nia­nia się, róż­ni­co­wa­nia i kształ­to­wa­nia grup et­nicz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. pro­ces kształ­to­wa­nia się grup et­nicz­nych;


Et­no­ge­ne­za – pro­ces kształ­to­wa­nia się et­no­su grup et­nicz­nych, a we­dług niek­tó­rych ba­da­czy także samej grupy et­nicz­nej. Ba­da­niem et­no­ge­ne­zy zaj­mu­je się hi­sto­ria, et­no­lo­gia, ar­che­o­lo­gia, an­tro­po­lo­gia kul­tu­ro­wa, so­cjo­lo­gia i ję­zy­koz­naw­stwo. Ter­min wy­wo­dzi się od ne­o­lo­giz­mu "eth­no­ge­ne­sis" uży­te­go po raz pier­wszy w po­ło­wie XIX wieku przez Henry`ego Tim­ro­da. Na­stęp­nie po­ję­cie to prze­jął świat XX-wiecz­nych an­tro­po­lo­gów – aka­de­mi­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etnogenia

nauka o two­rze­niu się na­ro­dów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. etn. nauka o pow­sta­wa­niu na­ro­dów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etnogonia

nauka o po­cho­dze­niu ludów


Źródła:

SJP.pl

Etnogr.

skrót od: et­no­gra­fia, et­no­gra­ficz­ny; etn.


Źródła:

SJP.pl

Etnograf

spe­cja­li­sta nauki o pow­sta­wa­niu, roz­wo­ju i zróż­ni­co­wa­niu kul­tur róż­nych ludów; lu­doz­naw­ca, kul­tu­roz­naw­ca, kul­tu­ro­log


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. osoba zaj­mu­ją­ca się et­no­gra­fią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etnograf.

skrót od: et­no­gra­ficz­ny; etn.


Źródła:

SJP.pl

Etnografia

1. nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem pow­sta­wa­nia, roz­wo­ju i zróż­ni­co­wa­nia kul­tur róż­nych ludów; lu­doz­naw­stwo, kul­tu­roz­naw­stwo, kul­tu­ro­lo­gia;
2. kie­ru­nek stu­diów zaj­mu­ją­cy się tą nauką;
3. wy­dział wyż­szej uczel­ni, w któ­rym wy­kła­da się taki kie­ru­nek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. nauka o kul­tu­rze lu­do­wej danej spo­łecz­no­ści;


Et­no­gra­fia (z grec­kie­go: "eth­nos -" "lud" i "grap­ho -" pisać) – dy­scy­pli­na na­u­ko­wa zaj­mu­ją­ca się ca­ło­ścio­wym opi­sem i ana­li­zą kul­tur róż­nych spo­łecz­no­ści i grup et­nicz­nych. Jej za­kres obej­mu­je te­o­rię kul­tu­ry lu­do­wej, jak i ba­da­nie po­szcze­gól­nych jej dzie­dzin i wyt­wo­rów ma­te­rial­nych. W za­leż­no­ści od tra­dy­cji na­u­ko­wej, pod po­ję­ciem et­no­gra­fia ro­zu­mie się wszyst­kie nauki et­no­lo­gicz­ne bądź też jedną z nich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etnograficzny

do­ty­czą­cy nauki o pow­sta­wa­niu, roz­wo­ju i zróż­ni­co­wa­niu kul­tur róż­nych ludów; lu­doz­naw­czy, kul­tu­roz­naw­czy, kul­tu­ro­lo­gicz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z et­no­gra­fią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etnografka

spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie nauki o pow­sta­wa­niu, roz­wo­ju i zróż­ni­co­wa­niu kul­tur róż­nych ludów; lu­doz­naw­czy­ni, kul­tu­roz­naw­czy­ni, ko­bie­ta kul­tu­ro­log


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się et­no­gra­fią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etnolekt

od­mia­na ję­zy­ko­wa cha­rak­te­ry­stycz­na dla danej grupy et­nicz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) etn. jęz. język, dia­lekt lub gwara uży­wa­na przez wy­o­dręb­nio­ną grupę et­nicz­ną;


Et­no­lekt – od­mia­na ję­zy­ko­wa (lekt) wła­ści­wa dla ja­kiejś wy­o­dręb­nio­nej grupy et­nicz­nej, po­strze­ga­na jako wyz­nacz­nik jej toż­sa­mo­ści. W ści­słej kla­sy­fi­ka­cji ling­wi­stycz­nej et­no­lekt może od­po­wia­dać takim jed­nost­kom, jak: gwara (pod­dia­lekt), dia­lekt, ze­spół dia­lek­tów, język czy też kom­pleks ję­zy­ko­wy. Et­no­lekt można ro­zu­mieć jako zbiór bar­dzo zbli­żo­nych do sie­bie idio­lek­tów (od­mian in­dy­wi­du­al­nych).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etnolingwista

osoba zaj­mu­ją­ca się et­no­ling­wi­sty­ką, ba­da­niem związ­ków mię­dzy ję­zy­kiem a kul­tu­rą


Źródła:

SJP.pl

Etnolingwistka

→ et­no­ling­wi­sta


Patrz:etnolingwista

Źródła:

SJP.pl

Etnolingwistyczny

→ et­no­ling­wi­sty­ka


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. zwią­za­ny z et­no­ling­wi­sty­ką, do­ty­czą­cy et­no­ling­wi­sty­ki


Patrz:etnolingwistyka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etnolingwistyka

dział ling­wi­sty­ki ba­da­ją­cy związ­ki mię­dzy ję­zy­kiem a kul­tu­rą


Et­no­ling­wi­sty­ka – dzie­dzi­na badań ling­wi­stycz­nych, któ­rej przed­mio­tem są wza­jem­ne związ­ki mię­dzy ję­zy­ka­mi, my­śle­niem, za­cho­wa­niem się czło­wie­ka i rze­czy­wi­sto­ścią, to zna­czy mię­dzy for­mal­ną struk­tu­rą ję­zy­ka pa­nu­ją­cą po­wszech­nie a resz­tą kul­tu­ry spo­łecz­no­ści po­słu­gu­ją­cej się danym ję­zy­kiem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Etnolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie et­no­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) nauk. etn. spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się et­no­lo­gią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etnologia

1. nauka o czło­wie­ku w jego śro­do­wi­sku kul­tu­ro­wym; nauka po­krew­na an­tro­po­lo­gii kul­tu­ro­wej;
2. kie­ru­nek stu­diów na wyż­szej uczel­ni obej­mu­ją­cy stu­dia w tym za­kre­sie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) an­trop. nauka zaj­mu­ją­ca się kla­sy­fi­ka­cją i opi­sem ludów oraz kul­tur


Et­no­lo­gia – jedna z dy­scy­plin, obok et­no­gra­fii, an­tro­po­lo­gii kul­tu­ro­wej i spo­łecz­nej, wcho­dzą­cych w za­kres an­tro­po­lo­gii – nauki o czło­wie­ku i jego kul­tu­rze. Ter­mi­ny te czę­sto trak­to­wa­ne są jako sy­no­ni­micz­ne okre­śle­nia tej samej dzie­dzi­ny badań. „Et­no­lo­gia” jest ter­mi­nem uży­wa­nym przez przed­sta­wi­cie­li eu­ro­pej­skiej i kon­ty­nen­tal­nej nauki o czło­wie­ku i od­po­wia­da nie­miec­kie­mu ter­mi­no­wi Völkerkunde (ba­da­nia ludów pier­wot­nych).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etnologiczny

→ et­no­lo­gia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z et­no­lo­gią, do­ty­czą­cy et­no­lo­gii


Patrz:etnologia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etnolożka

→ et­no­log


Patrz:etnolog

Źródła:

SJP.pl

Etnometodolog

so­cjo­log ba­da­ją­cy co­dzien­ne in­te­rak­cje, w trak­cie któ­rych lu­dzie in­ter­pre­tu­ją wza­jem­ne za­cho­wa­nia oraz kon­stru­u­ją po­czu­cie sensu i re­al­no­ści po­rząd­ku spo­łecz­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Etnometodologia

nauka ba­da­ją­ca po­tocz­ne me­to­dy, za po­mo­cą któ­rych lu­dzie wyt­wa­rza­ją prześ­wiad­cze­nie o ist­nie­niu po­rząd­ku spo­łecz­ne­go


Et­no­me­to­do­lo­gia – orien­ta­cja ba­daw­cza w so­cjo­lo­gii wy­wo­dzą­ca się z fe­no­me­no­lo­gii, per­spek­ty­wy dra­ma­tur­gicz­nej oraz nurtu in­te­rak­cjo­ni­stycz­ne­go.

Po­ję­cie et­no­me­to­do­lo­gii nie od­no­si się do me­to­do­lo­gii w nauce, ale do badań wy­pra­co­wy­wa­nych w co­dzien­no­ści po­tocz­nych metod (do­słow­nie metod lu­do­wych – ethno), które re­gu­lu­ją wza­jem­ne in­te­rak­cje, oraz dzię­ki któ­rym człon­ko­wie po­pu­la­cji po­rząd­ku­ją swój świat prze­ży­wa­ny, na­da­jąc mu sens, re­al­ność.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Etnomuzykolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie et­no­mu­zy­ko­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Etnomuzykologia

dział mu­zy­ko­lo­gii, ba­da­ją­cy mu­zy­kę ludu jako grupy et­nicz­nej; et­no­gra­fia mu­zycz­na, fol­klo­ry­sty­ka mu­zycz­na


Źródła:

SJP.pl

Etnomuzykologiczny

→ et­no­mu­zy­ko­lo­gia


Patrz:etnomuzykologia

Źródła:

SJP.pl

Etnomuzykolożka

→ et­no­mu­zy­ko­log


Patrz:etnomuzykolog

Źródła:

SJP.pl

Etnonim

nazwa włas­na na­ro­du, ple­mie­nia lub grupy et­nicz­nej, np. Polak, Ka­szub, Łemko


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa ludu, rodu, klanu, ple­mię­e­mie­nia, szcze­pu, na­ro­du;


Et­no­nim (gr. Έθνος, "etnos" „lud, naród” i "ὄνυμα" „nazwa”) – nazwa da­ne­go na­ro­du, ple­mie­nia, grupy et­nicz­nej, np. Fran­cu­zi, Ja­poń­czy­cy, Na­wa­ho­wie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etnonimia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauka o naz­wach ple­mię­e­mion i na­ro­dów


Źródła:

Wiktionary

Etnopsychiatria

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem cho­rób umy­sło­wych w związ­ku z przy­na­leż­no­ścią cho­re­go do danej grupy et­nicz­nej


Źródła:

SJP.pl

Etnopsycholog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie et­nop­sy­cho­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Etnopsychologia

nauka zaj­mu­ją­ca się psy­cho­lo­gicz­ną cha­rak­te­ry­sty­ką ludów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psy­cho­lo­gia ludów, pod­dy­scy­pli­na an­tro­po­lo­gii kul­tu­ro­wej;


Et­nop­sy­cho­lo­gia – ina­czej psy­cho­lo­gia ludów, pod­dy­scy­pli­na an­tro­po­lo­gii kul­tu­ro­wej. Et­nop­sy­cho­lo­gia zo­sta­ła za­po­cząt­ko­wa­na przez Wil­hel­ma Wund­ta.

Zaj­mu­je się psy­cho­lo­gicz­ną cha­rak­te­ry­sty­ką zbio­ro­wo­ści ludz­kich. Bada wy­bra­ne wyt­wo­ry z życia psy­chicz­ne­go, prze­ja­wia­ją­ce się: w: mowie, re­li­gii, pra­wie, sztu­ce, po­li­ty­ce, a także po­szu­ku­je i ana­li­zu­je skut­ki od­dzia­ły­wa­nia na sie­bie kul­tur róż­nych ludów lub na­ro­dów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etnos

1. grupa ludzi o wspól­nym po­cho­dze­niu i kul­tu­rze od­czu­wa­ją­ca więź gru­po­wą; grupa et­nicz­na;
2. ze­spół cech kul­tu­ry danej grupy et­nicz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) an­trop. so­cjol. grupa et­nicz­na;

 (1.2) ze­spół cech cha­rak­te­ry­zu­ją­cych grupę et­nicz­ną


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etnosocjolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie et­no­so­cjo­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Etnosocjologia

Et­no­so­cjo­lo­gia – pod­dy­scy­pli­na an­tro­po­lo­gii kul­tu­ro­wej. Wy­ko­rzy­stu­je me­to­dę badań po­rów­naw­czych, ana­li­zu­je różne zja­wi­ska, a także in­sty­tu­cje spo­łecz­ne i or­ga­ni­za­cje spo­łecz­no-kul­tu­ro­we zwią­za­ne z pro­ce­sa­mi et­nicz­ny­mi. Ana­li­zu­je także pro­ce­sy zmia­ny spo­łe­czeń­stwa za­cho­dzą­ce w obrę­bie grup et­nicz­nych.


Źródła:

Wikipedia

Etnosocjologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z et­no­so­cjo­lo­gią, do­ty­czą­cy et­no­so­cjo­lo­gii


Źródła:

Wiktionary

Etognozja

nauka o zwy­cza­jach i oby­cza­jach ludów


Źródła:

SJP.pl

Etogram

Eto­gram – na­u­ko­wy opis struk­tu­ry i klu­czo­wych ele­men­tów ty­po­wych za­cho­wań zwie­rząt, w szcze­gól­no­ści in­stynk­tow­nych oraz cha­rak­te­ry­stycz­nych dla da­ne­go ga­tun­ku. Jego celem jest ułat­wie­nie pre­cy­zyj­ne­go i przej­rzy­ste­go opisu po­szcze­gól­nych re­ak­cji be­ha­wio­ral­nych.


Źródła:

Wikipedia

Etoksylowanie

re­ak­cja wpro­wa­dza­nia grupy etok­sy­lo­wej do związ­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|etok­sy­lo­wać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etoksylowany

przy­miot­nik

 (1.1) chem. pod­da­ny pro­ce­so­wi etok­sy­lo­wa­nia


Źródła:

Wiktionary

Etoksylowy

grupa etok­sy­lo­wa - grupa za­wie­ra­ją­ca atom tlenu przy­łą­czo­ny do etylu


Źródła:

SJP.pl

Etol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Eto­lii


Źródła:

Wiktionary

Etola

ko­bie­cy szal lub pe­le­ryn­ka z futra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj szala lub krót­kiej pe­le­ryn­ki, zwy­kle z mięk­kie­go futra; na­rzut­ka fu­trza­na na ra­mio­na no­szo­na do su­kien wie­czo­ro­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etolczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Eto­lii


Źródła:

Wiktionary

Etolia

kra­i­na hi­sto­rycz­na w środ­ko­wej Gre­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


Eto­lia – gó­rzy­sta kra­i­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, od po­łud­nia ogra­ni­czo­na Za­to­ką Pa­tra­ską i Ko­rync­ką, za­miesz­ka­na przez Eto­lów. Naj­więk­sze zna­cze­nie miała w III wieku p.n.e., w cza­sach ist­nie­nia Związ­ku Etol­skie­go.

Obec­nie te­ry­to­rium Eto­lii wraz z hi­sto­rycz­ną Akar­na­nią wcho­dzi w skład jed­nost­ki ad­mi­ni­stra­cyj­nej Eto­lia-Akar­na­nia w re­gio­nie Gre­cja Za­chod­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etolka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Eto­lii


Źródła:

Wiktionary

Etolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie eto­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Etologia

1. nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem za­cho­wań i oby­cza­jów ludzi, po­wią­za­nych z ich funk­cjo­no­wa­niem w spo­łe­czeń­stwie;
2. nauka o za­cho­wa­niu się zwie­rząt


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nauka o za­cho­wa­niu się zwie­rząt;

 (1.2) filoz. nauka ba­da­ją­ca pow­sta­wa­nie cha­rak­te­ru i spo­so­bu za­cho­wa­nia się czło­wie­ka


Eto­lo­gia (gr. ήθος – oby­czaj) – dział zo­o­lo­gii ba­da­ją­cy za­cho­wa­nia zwie­rząt, za­rów­no dzie­dzi­czo­ne, jak i na­by­te, ich aspekt przy­sto­so­waw­czy, spo­łecz­ny, roz­wój osob­ni­czy, orien­ta­cję prze­strzen­ną.

Twór­ca­mi no­wo­czes­nej eto­lo­gii byli eu­ro­pej­scy ucze­ni Kon­rad Lo­renz, Ni­ko­la­as Tin­ber­gen i Karl von Frisch.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etologiczny

→ eto­lo­gia


przy­miot­nik

 (1.1) biol. zwią­za­ny z eto­lo­gią, do­ty­czą­cy eto­lo­gii

 (1.2) filoz. zwią­za­ny z eto­lo­gią, do­ty­czą­cy eto­lo­gii


Patrz:etologia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etolożka

→ eto­log


Patrz:etolog

Źródła:

SJP.pl

Etolski

przy­miot­nik od: Eto­lia (kra­i­na sta­ro­żyt­nej Gre­cji)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Eto­lią, do­ty­czą­cy Eto­lii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etopozyd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. pół­syn­te­tycz­na po­chod­na po­do­fi­lo­tok­sy­ny o dzia­ła­niu cy­to­sta­tycz­nym;


|= pro­ble­my-w-in­fo­box


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Etos

zbiór norm mo­ral­nych i oby­cza­jo­wych, ko­deks za­cho­wań pew­nej zbio­ro­wo­ści; ethos


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ze­spół norm, war­to­ści, kry­te­ria cha­rak­te­ry­zu­ją­ce okre­ślo­ne śro­do­wi­sko, grupę ludzi;


Etos (z gr. εθος "zwy­czaj" lub ηθος "uspo­so­bie­nie") – re­a­li­zo­wa­ny i obo­wią­zu­ją­cy w gru­pie spo­łecz­nej, spo­łecz­no­ści czy ka­te­go­rii spo­łecz­nej zbiór ide­al­nych wzo­rów kul­tu­ro­wych (ide­a­łów), jasno okre­ślo­nych. Dzię­ki za­an­ga­żo­wa­niu w re­a­li­za­cję tych wzo­rów za­cho­wań uwi­dacz­nia­ją się war­to­ści danej grupy oraz kształ­tu­je się obraz wy­i­de­a­li­zo­wa­ne­go stylu życia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etosiarz

eto­so­wiec; pe­jo­ra­tyw­nie:
1. czło­nek opo­zy­cji an­ty­ko­mu­ni­stycz­nej w la­tach 70. i 80., od­wo­łu­ją­cy się wów­czas do etosu "So­li­dar­no­ści", a dziś ro­bią­cy ka­rie­rę wbrew temu eto­so­wi;
2. czło­wiek wie­rzą­cy w jakiś etos


Źródła:

SJP.pl

Etosowiec

eto­siarz; pe­jo­ra­tyw­nie:
1. czło­nek opo­zy­cji an­ty­ko­mu­ni­stycz­nej w la­tach 70. i 80., od­wo­łu­ją­cy się wów­czas do etosu "So­li­dar­no­ści", a dziś ro­bią­cy ka­rie­rę wbrew temu eto­so­wi;
2. czło­wiek wie­rzą­cy w jakiś etos


Źródła:

SJP.pl

Etosowy

→ etos


Patrz:etos

Źródła:

SJP.pl

Etpc

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub ni­ja­ki

 (1.1) = praw. Eu­ro­pej­ski Try­bu­nał Praw Czło­wie­ka;


Źródła:

Wiktionary

Etr.

skrót od: etru­ski; etrus.


Źródła:

SJP.pl

Etranżer

prze­sta­rza­le, żar­to­bli­wie: cu­dzo­zie­miec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. żart. cu­dzo­zie­miec


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etranżerka

→ etran­żer; cu­dzo­ziem­ka


Źródła:

SJP.pl

Etrog

owoc cy­tru­so­wy przy­po­mi­na­ją­cy cy­try­nę, sym­bol ra­do­ści, szcze­gól­nie pod­czas ob­cho­dów ży­dow­skie­go świę­ta Suk­kot


Źródła:

SJP.pl

Etruria

1. sta­ro­żyt­na kra­i­na znaj­du­ją­ca się w środ­ko­wej Ita­lii, obej­mu­ją­ca ob­szar dzi­siej­szej To­ska­nii;
2. kró­le­stwo ut­wo­rzo­ne z Wiel­kie­go Księ­stwa To­ska­nii przez Na­po­le­o­na I


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) sta­roż. geogr. sta­ro­żyt­na kra­i­na w środ­ko­wej Ita­lii nad Mo­rzem Tyr­reń­skim, za­sied­lo­na przez Etru­sków w I tys. p.n.e., pod­bi­ta przez Rzy­mian w III w. p.n.e.;


Zo­bacz też: Etru­ria – miej­sco­wość w hrab­stwie Staf­fords­hi­re (An­glia).

Etru­ria (gr. Τυρρηνία "Tyrr­he­nia", Etru­ria lub "Tu­scia", od czego po­cho­dzi wł. "To­sca­na") to kra­i­na hi­sto­rycz­na w sta­ro­żyt­nej Ita­lii, znaj­du­ją­ca się w środ­ko­wej czę­ści Pół­wy­spu Ape­niń­skie­go nad Mo­rzem Tyr­reń­skim, po­kry­wa­ją­ca się ze współ­czes­ną To­ska­nią i pół­noc­nym La­cjum.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etrus.

skrót od: etru­ski; etr.


Źródła:

SJP.pl

Etrusk

czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ludu, miesz­ka­ją­ce­go w Etru­rii, kra­i­nie w środ­ko­wej Ita­lii; Tyr­ren


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. etn. przed­sta­wi­ciel sta­ro­żyt­ne­go ludu za­miesz­ku­ją­ce­go Etru­rię w środ­ko­wej Ita­lii, wyksz­tał­co­ne­go mię­dzy XI a IX wie­kiem p.n.e.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etruska

przy­miot­nik od: Etru­ria


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. etn. przed­sta­wi­ciel­ka sta­ro­żyt­ne­go ludu za­miesz­ku­ją­ce­go Etru­rię w środ­ko­wej Ita­lii, wyksz­tał­co­ne­go mię­dzy XI a IX wie­kiem p.n.e.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Etrusk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etruski

przy­miot­nik od: Etru­ria


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Etru­rii lub Etru­sków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język Etru­sków;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etruskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gi­wał się ję­zy­kiem etru­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gi­wa­li się ję­zy­kiem etru­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku etru­skim


Źródła:

Wiktionary

Etruskolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie etru­sko­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Etruskologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka zaj­mu­ją­ca się kul­tu­rą, hi­sto­rią i ję­zy­kiem Etru­sków;


Etru­sko­lo­gia – hi­sto­rycz­na nauka in­ter­dy­scy­pli­nar­na, dział fi­lo­lo­gii kla­sycz­nej, któ­rej przed­mio­tem za­in­te­re­so­wań i badań jest sta­ro­żyt­na cy­wi­li­za­cja Etru­sków, wchło­nię­ta przez Rzym w cza­sach re­pu­bli­ki.

Za pre­kur­so­ra etru­sko­lo­gii można uznać szkoc­kie­go hi­sto­ry­ka, Tho­ma­sa Demp­ste­ra, który z po­le­ce­nia Wiel­kie­go Księ­cia To­ska­nii Kosmy II na­pi­sał dzie­ło pt. "De Etru­ria Re­ga­li Libri Sep­tem".


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Etruskologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ar­che­ol. zwią­za­ny z etru­sko­lo­gią, do­ty­czą­cy etru­sko­lo­gii


Źródła:

Wiktionary

Etruskolożka

→ etru­sko­log


Patrz:etruskolog

Źródła:

SJP.pl

Etruskowie

sta­ro­żyt­ny lud miesz­ka­ją­cy w Etru­rii, kra­i­nie w środ­ko­wej Ita­lii; Tyr­re­no­wie


Etru­sko­wie (etr. "Ra­sen­na" lub "Rasna", gr. Τυρρηνοί "Tyrr­he­noi", Etru­sci lub "Tusci") – współ­czes­na nazwa ludu, który za­miesz­ki­wał w sta­ro­żyt­no­ści pół­noc­ną Ita­lię (Etru­rię), po­mię­dzy rze­ka­mi Arno i Tyber, co najm­niej od VII w. p.n.e. aż do I w. n.e. two­rząc cy­wi­li­za­cję etru­ską.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Etryngit

mi­ne­rał, uwod­nio­ny krze­mian wap­nia; et­trin­git


Źródła:

SJP.pl

Ettringit

[czy­taj: etrin­git] mi­ne­rał, uwod­nio­ny krze­mian wap­nia; etryn­git


Et­trin­git – bar­dzo rzad­ki mi­ne­rał, bę­dą­cy uwod­nio­nym siar­cza­nem wap­nia i glinu.

Nazwa po­cho­dzi od jego ty­po­wej lo­ka­li­za­cji – Et­trin­gen w Niem­czech.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Etui

fu­te­rał, pu­zder­ko do prze­cho­wy­wa­nia dro­biaz­gów, po­kro­wiec na oku­la­ry


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hand. książk. fu­te­rał, pu­deł­ko lub ka­set­ka do prze­cho­wa­nia waż­nych lub de­li­kat­nych przed­mio­tów;


Na tę stro­nę wska­zu­je „po­kro­wiec”. Zo­bacz też: welon kie­li­cho­wy – na­kry­cie li­tur­gicz­ne.

Etui ( étui, wym. etṻi) – nie­wiel­ki usz­tyw­nio­ny po­jem­nik chro­nią­cy różne przed­mio­ty użyt­ko­we i war­to­ścio­we.

Może mieć po­stać jed­no­czę­ścio­we­go roz­kła­da­ne­go pu­deł­ka, za­my­ka­ne­go po­krow­ca (fu­te­ra­łu) albo pro­stej po­chew­ki (ot­war­tej lub z klap­ką za­my­ka­ją­cą).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etulia

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Etwesz

jed­nost­ka ge­o­fi­zycz­na


Źródła:

SJP.pl

Etyczka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się etyką


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eduk. filoz. spe­cja­list­ka w za­kre­sie etyki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób zgod­ny z etyką


Źródła:

Wiktionary

Etyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: etycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Etyczność

po­stę­po­wa­nie zgod­nie z przy­ję­ty­mi za­sa­da­mi mo­ral­ny­mi, bycie etycz­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co etycz­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etyczny

przy­miot­nik od: etyka


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z etyką, do­ty­czą­cy etyki

 (1.2) zgod­ny z za­sa­da­mi etyki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etyk

autor roz­praw o etyce, pi­sarz po­ru­sza­ją­cy za­gad­nie­nia etyki; wy­kła­dow­ca etyki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) eduk. filoz. spe­cja­li­sta w za­kre­sie etyki

 (1.2) rzad. autor tek­stów o etyce lub do­ty­czą­cych etyki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etyka

1. mo­ral­ność; ogół ocen i norm mo­ral­nych przy­ję­tych w danej epoce i zbio­ro­wo­ści spo­łecz­nej
2. nauka o mo­ral­no­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. dział fi­lo­zo­fii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem mo­ral­no­ści i two­rze­niem sy­ste­mów my­ślo­wych, z któ­rych można wy­pro­wa­dzać za­sa­dy mo­ral­ne;

 (1.2) kult. ogół zasad i norm po­stę­po­wa­nia przy­ję­tych w danej epoce i śro­do­wi­sku

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: etyk


Etyka (z ἦθος, "ēthos" – stałe miej­sce za­miesz­ka­nia, oby­czaj, zwy­czaj) – dział fi­lo­zo­fii do­ty­czą­cy po­win­no­ści mo­ral­nej: mo­ral­ne­go dobra lub zła. Etyka wyz­na­cza jej szcze­gó­ło­wą treść, czyli słusz­no­ści, a także szuka osta­tecz­nych wy­ja­śnień norm, ge­ne­zy zła i spo­so­bów jego przez­wy­cię­że­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etykieciarka

urzą­dze­nie do na­no­sze­nia ety­kiet


Ety­kie­ciar­ka – urzą­dze­nie me­cha­nicz­ne słu­żą­ce do na­no­sze­nia ety­kiet na wyrób. Ety­kie­ciar­ki za­o­pa­trzo­ne są w ze­spo­ły: na­pę­do­wy, de­tek­cji ety­kiet, de­tek­cji opa­ko­wa­nia, po­zy­cjo­no­wa­nia pro­duk­tu. Naj­czę­ściej sto­so­wa­ne do okle­ja­nia wy­ro­bów są ety­kie­ty sa­mo­przy­lep­ne dru­ko­wa­ne na pa­pie­rze lub folii, sztan­co­wa­ne i po od­dzie­le­niu zbęd­ne­go ażuru po­zo­sta­ją­ce na si­li­ko­no­wym pa­pie­rze pod­kła­do­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Etykieta

1. obo­wią­zu­ją­cy spo­sób za­cho­wa­nia się w ja­kimś śro­do­wi­sku; formy to­wa­rzy­skie, kon­we­nans;
2. na­lep­ka na to­wa­rze lub opa­ko­wa­niu z in­for­ma­cja­mi o nim;
3. ta­blicz­ka z nazwą i opi­sem ek­spo­na­tu;
4. ogól­na, po­wierz­chow­na opi­nia o kimś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zbiór norm i zasad pa­nu­ją­cych w okre­ślo­nej gru­pie spo­łecz­nej lub śro­do­wi­sku;

 (1.2) na­lep­ka na pro­duk­cie za­wie­ra­ją­ca jego nazwę, za­war­tość, cenę itp.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etykietalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ety­kie­tal­nie


Źródła:

SJP.pl

Etykietalny

zgod­ny z ety­kie­tą, ce­re­mo­nial­ny, ofi­cjal­ny


Źródła:

SJP.pl

Etykietka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ety­kie­ta

 (1.2) mała ety­kie­ta, na­lep­ka

 (1.3) opi­nia o kimś, czę­sto po­wierz­chow­na


Źródła:

Wiktionary

Etykietowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ety­kie­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Etykietować

1. oce­niać kogoś po­wierz­chow­nie, kla­sy­fi­ko­wać we­dług upro­szczo­nych sche­ma­tów;
2. umie­szczać ety­kie­tę na to­wa­rze


Źródła:

SJP.pl

Etykietowy

→ ety­kie­ta; ety­kie­tal­ny


Źródła:

SJP.pl

Etyl

rod­nik al­ki­lo­wy wy­wo­dzą­cy się od wę­glo­wo­do­ru etanu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. grupa al­ki­lo­wa po­cho­dzą­ca od etanu, za­wie­ra­ją­ca dwa atomy węgla (–CH₂–CH₃)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etylen

1. zwią­zek or­ga­nicz­ny, naj­prost­szy wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny; eten;
2. dwu­war­to­ścio­wa grupa or­ga­nicz­na wy­wo­dzą­ca się z etanu; grupa ety­le­no­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zob. eten.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etylenizacja

przy­spie­sze­nie pro­ce­su doj­rze­wa­nia owo­ców lub wa­rzyw przez od­dzia­ły­wa­nie na nie ga­zo­wym ety­le­nem


Źródła:

SJP.pl

Etylenodiamina

za­sa­da or­ga­nicz­na, lotna ciecz o za­pa­chu amo­nia­ku; sto­so­wa­na jako przy­spie­szacz wul­ka­ni­za­cji ka­u­czu­ku


Ety­le­no­dia­mi­na, #PATRZ en – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy amin. W wa­run­kach nor­mal­nych jest be­zbarw­ną cie­czą o cha­rak­te­ry­stycz­nym za­pa­chu po­dob­nym do amo­nia­ku. Jest umiar­ko­wa­nie mocną za­sa­dą ami­no­wą. Sze­ro­ko sto­so­wa­na w prze­my­śle che­micz­nym jako skład­nik wielu syn­tez che­micz­nych. Rocz­na pro­duk­cja świa­to­wa w roku 1998 wy­nio­sła ok. 500 tys. ton.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Etylenowy

zwią­za­ny z ety­le­nem


przy­miot­nik

 (1.1) chem. do­ty­czą­cy ety­le­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etylina

ro­dzaj ben­zy­ny o wyż­szej licz­bie ok­ta­no­wej uzy­ska­nej po­przez zmie­sza­nie jej z pły­nem ety­lo­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa hand­lo­wa ben­zy­ny o wyż­szej licz­bie ok­ta­no­wej uzy­ska­nej po­przez zmie­sza­nie jej z środ­kiem prze­ciw­stu­ko­wym


Ety­li­na – nazwa hand­lo­wa ben­zy­ny sil­ni­ko­wej, sprze­da­wa­nej przez Cen­tra­lę Pro­duk­tów Naf­to­wych, w któ­rej jako śro­dek prze­ciw­stu­ko­wy sto­so­wa­ny był te­tra­e­ty­lo­o­łów, PbEt4. Z cza­sem za­nie­cha­no uży­wa­nia ety­li­ny w po­ja­zdach lą­do­wych i w ma­szy­nach, na rzecz ben­zy­ny be­zo­ło­wio­wej, czyli ta­kiej, w któ­rej licz­bę ok­ta­no­wą pod­no­szą związ­ki nie­za­wie­ra­ją­ce oło­wiu, np. eter "tert"-bu­ty­lo­wo-me­ty­lo­wy ( MTBE).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etylinowy

→ ety­li­na


Patrz:etylina

Źródła:

SJP.pl

Etylizować

wpro­wa­dzać rod­nik ety­lo­wy do czą­stecz­ki związ­ku or­ga­nicz­ne­go na miej­sce atomu; ety­lo­wać


Źródła:

SJP.pl

Etyloamina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, be­zbarw­na ciecz wy­ko­rzy­sty­wa­na w syn­te­zie che­micz­nej i przy pro­duk­cji leków


Ety­lo­a­mi­na, eta­no­a­mi­na, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy amin. Po­ni­żej tem­pe­ra­tu­ry wrze­nia (16,6 °C) jest be­zbarw­ną cie­czą o sło­nym smaku i za­pa­chu przy­po­mi­na­ją­cym amo­niak lub ryby. Do­brze mie­sza się z wodą, eta­no­lem i ete­rem die­ty­lo­wym. Jest wy­ko­rzy­sty­wa­na w syn­te­zie che­micz­nej, w przet­wór­stwie ropy naf­to­wej, przy pro­duk­cji leków, pe­sty­cy­dów, sur­fak­tan­tów, in­hi­bi­to­rów ko­roz­ji czy barw­ni­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Etylobenzen

po­chod­na ben­ze­nu po­sia­da­ją­ca grupę ety­lo­wą przy­łą­czo­ną do pier­ście­nia aro­ma­tycz­ne­go


Ety­lo­ben­zen – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy wę­glo­wo­do­rów aro­ma­tycz­nych, po­chod­na ben­ze­nu. Otrzy­my­wa­ny w pro­ce­sie al­ki­la­cji ben­ze­nu ete­nem w obec­no­ści ka­ta­li­za­to­ra (np. chlor­ku glinu). Jest sto­so­wa­ny jako pół­pro­dukt do syn­te­zy sty­re­nu, po­li­sty­re­nu, ka­u­czu­ków syn­te­tycz­nych oraz jako roz­pu­szczal­nik.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Etylolit

me­ta­lo­or­ga­nicz­ny zwią­zek litu i etylu


Źródła:

SJP.pl

Etylowanilina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny o za­pa­chu przy­po­mi­na­ją­cym wa­ni­lię, sto­so­wa­ny w prze­my­śle spo­żyw­czym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. sub­stan­cja aro­ma­tycz­na do­da­wa­na do żyw­no­ści, sil­niej­sza od wa­ni­li­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etylować

wpro­wa­dzać rod­nik ety­lo­wy do czą­stecz­ki związ­ku or­ga­nicz­ne­go na miej­sce atomu; ety­li­zo­wać


Źródła:

SJP.pl

Etylowy

zwią­za­ny z ety­lem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z ety­lem, do­ty­czą­cy etylu; za­wie­ra­ją­cy etyl


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etym.

skrót od: ety­mo­lo­gia, ety­mo­lo­gicz­ny


skrót

 (1.1) = ety­mo­lo­gia, ety­mo­lo­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etymolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ety­mo­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) jęz. na­u­ko­wiec ba­da­ją­cy po­cho­dze­nie wy­ra­zów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etymologia

1. dział ję­zy­koz­naw­stwa ba­da­ją­cy po­cho­dze­nie i pier­wot­ne zna­cze­nie wy­ra­zów
2. źró­dło­słów, po­cho­dze­nie wy­ra­zu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauka zaj­mu­ją­ca się po­cho­dze­niem wy­ra­zów;

 (1.2) jęz. po­cho­dze­nie da­ne­go wy­ra­zu; in­for­ma­cja o tym po­cho­dze­niu


Ety­mo­lo­gia – dział ję­zy­koz­naw­stwa ba­da­ją­cy po­cho­dze­nie wy­ra­zów, zmia­ny ich zna­cze­nia i formy w miarę upły­wu czasu.

Po­nad­to ter­mi­nem „ety­mo­lo­gia” okre­śla się rów­nież po­cho­dze­nie da­ne­go wy­ra­zu. W tym sen­sie uży­wa­ne jest też okre­śle­nie „źró­dło­słów”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Etymologicznie

przy­słó­wek

 (1.1) jęz. w myśl zasad ety­mo­lo­gii, zgod­nie z ety­mo­lo­gią


Źródła:

Wiktionary

Etymologiczny

1. zwią­za­ny z po­cho­dze­niem wy­ra­zu;
2. zwią­za­ny z ety­mo­lo­gią lub ety­mo­lo­giem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. zwią­za­ny lub od­no­szą­cy się do ety­mo­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etymologizować

badać po­cho­dze­nie wy­ra­zów


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ze­ty­mo­lo­gi­zo­wać)

 (1.1) jęz. do­cho­dzić źró­dła da­ne­go wy­ra­zu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etymolożka

→ ety­mo­log


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta na­u­ko­wiec ba­da­ją­ca po­cho­dze­nie wy­ra­zów


Patrz:etymolog

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etymon

wyraz lub rdzeń uwa­ża­ny za pod­sta­wę ety­mo­lo­gicz­ną da­ne­go wy­ra­zu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. pod­sta­wa ety­mo­lo­gicz­na wy­ra­zu lub związ­ku wy­ra­zo­we­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Etyn

naj­prost­szy wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny na­le­żą­cy do sze­re­gu ho­mo­lo­gicz­ne­go al­ki­nów, be­zbarw­ny gaz o sła­bym, ete­rycz­nym za­pa­chu, wy­ko­rzy­sty­wa­ny m.in. w spa­wal­nict­wie; ace­ty­len (nazwa zwy­cza­jo­wa)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. naj­prost­szy wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny z sze­re­gu ho­mo­lo­gicz­ne­go al­ki­nów, be­zbarw­ny gaz;


Etyn, ace­ty­len, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, naj­prost­szy wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny z sze­re­gu ho­mo­lo­gicz­ne­go al­ki­nów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia