Er

nazwa li­te­ry R


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nazwa li­te­ry r / R


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Era

1. okres w dzie­jach, zwy­kle za­po­cząt­ko­wa­ny ja­kimś do­nio­słym wy­da­rze­niem;
2. w ge­o­lo­gii: jeden z od­cin­ków czasu, na jakie ge­o­lo­gia dzie­li hi­sto­rię Ziemi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. okres za­po­cząt­ko­wa­ny ja­kimś waż­nym wy­da­rze­niem - rze­czy­wi­stym lub le­gen­dar­nym - który sta­no­wi pod­sta­wę ra­chu­by lat w ka­len­da­rzu.

 (1.2) geol. jed­nost­ka po­dzia­łu dzie­jów Ziemi;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Eradykacja

cał­ko­wi­te usu­nię­cie pa­to­ge­nu z or­ga­niz­mów ludz­kich, zwie­rzę­cych i in­nych ele­men­tów śro­do­wi­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cał­ko­wi­te wy­e­li­mi­no­wa­nie cho­ro­by za­kaź­nej na całym świe­cie


Era­dy­ka­cja cho­ro­by (z łac. "era­di­ca­tio") – cał­ko­wi­te zwal­cze­nie cho­ro­by za­kaź­nej na całym świe­cie i z nie­wy­stę­po­wa­niem wy­wo­łu­ją­ce­go ją pa­to­ge­nu w or­ga­niz­mach ludz­kich, zwie­rzę­cych i in­nych ele­men­tach śro­do­wi­ska.

Do­tych­czas era­dy­ka­cję pa­to­ge­nu w po­pu­la­cji osią­gnię­to w przy­pad­ku dwóch cho­rób: ospy praw­dzi­wej (w po­pu­la­cji czło­wie­ka), którą Świa­to­wa Or­ga­ni­za­cja Zdro­wia (WHO) uz­na­ła za zwal­czo­ną w 1980, oraz księ­go­su­szu (w po­pu­la­cji prze­żu­wa­czy), który Or­ga­ni­za­cja Na­ro­dów Zjed­no­czo­nych do spraw Wy­ży­wie­nia i Rol­nict­wa (FAO) uz­na­ła za zwal­czo­ny w 2010.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Eradykacyjny

→ era­dy­ka­cja


Patrz:eradykacja

Źródła:

SJP.pl

Eradykować

cał­ko­wi­cie usu­nąć (usu­wać) pa­to­gen z or­ga­niz­mów ludz­kich, zwie­rzę­cych i in­nych ele­men­tów śro­do­wi­ska


cza­sow­nik

 (1.1) cał­ko­wi­cie usu­wać cho­ro­by za­kaź­ne na całym świe­cie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Eranos

udział; uczta skład­ko­wa; dar; uczy­nek mi­ło­sier­ny


Źródła:

SJP.pl

Erasmus

[czy­taj: eraz­mus] osoba uczest­ni­czą­ca w pro­gra­mie mię­dzy­na­ro­do­wej wy­mia­ny stu­den­tów Eras­mus; eraz­mus, eras­mu­so­wiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) eu­ro­pej­ski pro­gram wy­mia­ny stu­den­tów i wy­kła­dow­ców uczel­ni wyż­szych;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Erasmuska

[czy­taj: eraz­mu­ska] ko­bie­ta bio­rą­ca udział w pro­gra­mie Eras­mus; eraz­mu­ska


Źródła:

SJP.pl

Erasmusowiec

[czy­taj: eraz­mu­so­wiec] osoba uczest­ni­czą­ca w pro­gra­mie mię­dzy­na­ro­do­wej wy­mia­ny stu­den­tów Eras­mus; eras­mus, eraz­mus


Źródła:

SJP.pl

Erasmusowy

→ Eras­mus [czy­taj: eraz­mu­so­wy]


przy­miot­nik

 (1.1) środ. zwią­za­ny z pro­gra­mem Eras­mus


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erast

Erast – imię mę­skie po­cho­dze­nia bi­blij­ne­go. Po­cho­dzi od grec­kie­go imie­nia "Era­stus" oz­na­cza­ją­ce­go "miły". Było imie­niem po­moc­ni­ka św. Pawła wy­mie­nio­ne­go w Dzie­jach Apo­stol­skich Era­sta z Ko­ryn­tu.


Źródła:

Wikipedia

Eratem

jed­nost­ka chro­no­stra­ty­gra­ficz­na ut­wo­rów ge­o­lo­gicz­nych


Era­tem – for­mal­na jed­nost­ka chro­no­stra­ty­gra­ficz­na (skal­na), od­po­wia­da­ją­ca jed­nost­ce ge­o­chro­no­lo­gicz­nej (cza­so­wej) o naz­wie era. Jest czę­ścią eo­no­te­mu, dzie­li się na sy­ste­my.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erato

w mi­to­lo­gii grec­kiej: muza po­ez­ji mi­łos­nej, przed­sta­wia­na z małą lirą


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. muza po­ez­ji mi­łos­nej, jedna z to­wa­rzy­szek Apol­la; córka Zeusa i Mne­mo­sy­ne;

 (1.2) mitgr. dria­da i wieszcz­ka z Ar­ka­dii; ka­płan­ka Pana;

 (1.3) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 62, z pasa głów­ne­go pla­ne­to­id, od­kry­ta w 1860 r.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Eratostenes

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) filoz. sta­roż. grec­ki ma­te­ma­tyk, astro­nom, fi­lo­zof, ge­o­graf i poeta;


Era­to­ste­nes ( Ἐρατοσθένης, "Era­tost­he­nes"; ur. 276 p.n.e. w Cy­re­nie, zm. 194 p.n.e.) – sta­ro­grec­ki uczo­ny: ma­te­ma­tyk, astro­nom, ge­o­de­ta i ge­o­graf.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Eratyczny

przy­miot­nik od: era­tyk


Źródła:

SJP.pl

Eratyk

po­lo­dow­co­wy głaz na­rzu­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Erazm

imię mę­skie, np. Erazm z Rot­ter­da­mu (1466 lub 1467 - 1536), ni­der­landz­ki my­śli­ciel i fi­lo­zof


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Erazm – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „miły”, „uprzej­my”. W daw­nych źró­dłach ma­zo­wiec­kich Erazm po­ja­wia się jako za­mien­nik mę­skie­go imie­nia sło­wiań­skie­go Nie­mie­rza.

W Pol­sce imię po­zo­sta­je imie­niem rzad­kim. W stycz­niu 2024 w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych, wy­ka­za­no 114 męż­czyzn o imie­niu Erazm na­da­nym jako imię pier­wsze oraz 175 męż­czyzn no­szą­cych imię Erazm jako imię dru­gie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Erazma

imię mę­skie, np. Erazm z Rot­ter­da­mu (1466 lub 1467 - 1536), ni­der­landz­ki my­śli­ciel i fi­lo­zof


Eraz­ma – imię żeń­skie, żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Erazm, wy­wo­dzą­ce­go się od grec­kie­go "Erasmōs", co oz­na­cza „godny mi­ło­ści, miły”.

Pa­tron­ką tego imie­nia w Ko­ście­le ka­to­lic­kim jest św. Eraz­ma, wspo­mi­na­na razem ze św. Do­ro­tą, Eu­fe­mią i Teklą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erazmiański

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Eraz­mem z Rot­ter­da­mu, jego dzie­ła­mi i po­glą­da­mi


Źródła:

Wiktionary

Erazmowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Eraz­ma lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Erazmus

osoba uczest­ni­czą­ca w pro­gra­mie mię­dzy­na­ro­do­wej wy­mia­ny stu­den­tów Eras­mus; eras­mus, eras­mu­so­wiec


Źródła:

SJP.pl

Erazmuska

ko­bie­ta bio­rą­ca udział w pro­gra­mie Eras­mus; eras­mu­ska


Źródła:

SJP.pl

Erb

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Er


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Er i licz­bie ato­mo­wej 68;


Erb (Er, er­bium) – pier­wia­stek che­micz­ny, lan­ta­no­wiec.

Jeden z czte­rech pier­wiast­ków naz­wa­nych od szwedz­kiej miej­sco­wo­ści Yt­ter­by (obok itru, iter­bu oraz terbu). Zo­stał od­kry­ty w 1843 przez Carla Mo­san­de­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Erbel

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erbowy

→ erb


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy erbu


Patrz:erb

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erdogan

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Erdosteina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. lek mu­ko­li­tycz­ny, po­chod­na me­tio­ni­ny za­wie­ra­ją­ca dwie za­blo­ko­wa­ne grupy sulf­hy­dry­lo­we


Er­do­ste­i­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek o dzia­ła­niu mu­ko­li­tycz­nym sto­so­wa­ny w le­cze­niu przew­le­kłe­go za­pa­le­nia os­krze­li. Za­wie­ra dwie grupy sulf­hy­dry­lo­we, uwal­nia­ne w or­ga­niz­mie w wy­ni­ku me­ta­bo­liz­mu pier­wsze­go przej­ścia.

Jest do­stęp­na w Pol­sce pod nazwą hand­lo­wą "Er­do­med".


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ereb

mit. gr. naj­ciem­niej­sze miej­sce w Ha­de­sie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bóg i uo­so­bie­nie ciem­no­ści świa­ta po­dziem­ne­go;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) mitgr. naj­ciem­niej­sza część po­dziem­ne­go świa­ta zmar­łych – Ha­de­su;


Ereb ( Ἔρεβος Érebos, Ere­bus ‘mrok’) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bóg i uo­so­bie­nie ciem­no­ści po­dziem­nej; naj­ciem­niej­szej czę­ści po­dziem­ne­go świa­ta zmar­łych – Ha­de­su.

Na­le­żał do bóstw pier­wot­nych (Pro­to­ge­noi). Nie­kie­dy był utoż­sa­mia­ny z Tar­ta­rem. Ucho­dził za syna Cha­o­su lub Chro­no­sa i Anan­ke. Z Nyks, która była jego sio­strą, spło­dził synów: Ta­na­to­sa (bóg śmier­ci), Mo­mo­sa (bóg żar­tów) i Cha­ro­na, i jedną córkę He­me­rę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Erebus

wul­kan na Wy­spie Rossa (An­tark­ty­da Wschod­nia)


Ere­bus – wul­kan czyn­ny u wy­brze­ża An­tark­ty­dy Wschod­niej, na Wy­spie Rossa (na Morzu Rossa) o wy­so­ko­ści 3794 m n.p.m. Jest to na­jak­tyw­niej­szy wul­kan w An­tark­ty­ce; ostat­nia jego erup­cja miała miej­sce w 2022 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erechteus

mit. gr. bo­ha­ter ateń­ski; Erech­te­usz


Źródła:

SJP.pl

Erechteusz

mit. gr. bo­ha­ter ateń­ski; Erech­te­us


Erech­te­usz (także Erech­te­us, gr. Ἐρεχθεύς Erechtheús, łac. Erecht­he­us) – w mi­to­lo­gii grec­kiej heros ateń­ski i król Aten.

Ucho­dził za syna Pan­dio­na i Ze­uk­sip­pe (we­dług innej wer­sji Erich­to­nio­sa). Był mężem Prak­si­tei, z którą miał córki: Pro­kris, Orej­ty­ję, Chto­nię i Kre­u­zę.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ereciński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Erefenowiec

po­tocz­nie: oby­wa­tel RFN (Re­pu­bli­ki Fe­de­ral­nej Nie­miec); RFN-owiec


Źródła:

SJP.pl

Erefenowski

przy­miot­nik od: RFN (Re­pu­bli­ka Fe­de­ral­na Nie­miec); RFN-owski


Źródła:

SJP.pl

Erekcja

1. wznie­sie­nie cze­goś, wy­sta­wie­nie ja­kiejś bu­dow­li, za­ło­że­nie lub ufun­do­wa­nie np. ko­ścio­ła lub mia­sta;
2. wzwód człon­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. seks. usz­tyw­nie­nie i po­więk­sze­nie się niek­tó­rych na­rzą­dów (np. prą­cia, łech­tacz­ki, sutka) w wy­ni­ku zwięk­szo­ne­go ci­śnie­nia krwi;

 (1.2) książk. wznie­sie­nie, zbu­do­wa­nie lub ufun­do­wa­nie ja­kiejś bu­dow­li


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Erekcyjny

1. do­ty­czą­cy erek­cji - ufun­do­wa­nia i stwo­rze­nia ja­kiejś bu­dow­li lub in­sty­tu­cji, np. do­ku­ment erek­cyj­ny; fun­da­cyj­ny;
2. do­ty­czą­cy erek­cji - wzwo­du prą­cia, np. dys­funk­cja erek­cyj­na


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do erek­cji, do­ty­czą­cy erek­cji (w zna­cze­niu: „wznie­sie­nie, zbu­do­wa­nie lub ufun­do­wa­nie ja­kiejś bu­dow­li”)

 (1.2) od­no­szą­cy się do erek­cji, do­ty­czą­cy erek­cji (w zna­cze­niu: „usz­tyw­nie­nie i po­więk­sze­nie się niek­tó­rych na­rzą­dów”)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erem

klasz­tor, w któ­rym za­kon­ni­cy miesz­ka­ją w odo­sob­nie­niu; pu­stel­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) klasz­tor;

 (1.2) przen. miej­sce odo­sob­nie­nia


Erem, ere­mi­to­rium, er­mi­taż (z ere­mi­to­rium), pu­stel­nia ([]) – klasz­tor pu­stel­ni­czy, miej­sce za­miesz­ka­nia ere­mi­tów, klasz­tor za­kon­ni­ków ży­ją­cych w odo­sob­nie­niu, klasz­tor mni­chów pro­wa­dzą­cych pu­stel­ni­cze życie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Eremicki

→ ere­mi­ta


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ere­mem, do­ty­czą­cy eremu

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do eremu, bę­dą­cy jego włas­no­ścią


Patrz:eremita

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Eremita

za­kon­nik ży­ją­cy w odo­sob­nie­niu, ale za­cho­wu­ją­cy wspól­ną re­gu­łę za­kon­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­kon­nik ży­ją­cy w odo­sob­nie­niu;

 (1.2) czło­wiek ży­ją­cy w odo­sob­nie­niu szcze­gól­nie z po­bu­dek re­li­gij­nych


Ere­mi­ta lub pu­stel­nik (gr. ἐρημίτης "erēmítēs", ży­ją­cy na pust­ko­wiu) – osoba, która z po­bu­dek re­li­gij­nych wy­co­fu­je się z życia w spo­łe­czeń­stwie i de­cy­du­je się na życie w izo­la­cji i ce­li­ba­cie. Poś­wię­ca się mod­lit­wie i życiu w asce­zie. Utrzy­mu­je się, jak to miało miej­sce u za­ra­nia życia pu­stel­ni­cze­go w Egip­cie i Pa­le­sty­nie, z jał­muż­ny lub rze­mio­sła.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Eremitka

za­kon­ni­ca ży­ją­ca w osa­mot­nie­niu; pu­stel­ni­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ko­bie­ta ży­ją­ca w odo­sob­nie­niu z po­wo­dów re­li­gij­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Eremitorium

miej­sce odo­sob­nie­nia pu­stel­ni­ka lub miej­sce po­by­tu za­kon­ni­ka w za­ko­nach pu­stel­ni­czych; pu­stel­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sie­dzi­ba ere­mi­ty;

 (1.2) ar­chit. nie­wiel­ki pa­wi­lon w ogro­dzie lub parku przez­na­czo­ny do wy­po­czyn­ku na ubo­czu;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Eremityzm

pu­stel­nict­wo;
1. życie w odo­sob­nie­niu;
2. życie za­kon­ni­ka wy­peł­nio­ne mod­lit­wą, po­ku­tą i kon­tem­pla­cją


Źródła:

SJP.pl

Erentruda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.


Źródła:

Wiktionary

Erepsyna

en­zy­my tra­wien­ne wyt­wa­rza­ne przez trzust­kę i je­li­to cien­kie


Źródła:

SJP.pl

Eretria

sta­ro­żyt­ne mia­sto na Eubei, obec­nie grec­ka Nea Psara


Ere­tria (gr. Ερέτρια) – miej­sco­wość w Gre­cji, sie­dzi­ba gminy o tej samej naz­wie, przy­na­leż­na do ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Te­sa­lia-Gre­cja Środ­ko­wa, w re­gio­nie Gre­cja Środ­ko­wa, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Eubea.

W 2011 roku li­czy­ła 4166 sta­łych miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Eretryjski

do­ty­czą­cy Ere­trii, mia­sta w Gre­cji


Źródła:

SJP.pl

Eretyzm

nad­mier­na po­bud­li­wość; nad­wraż­li­wość, nad­po­bud­li­wość


Źródła:

SJP.pl

Erewan

po­tocz­na nazwa sto­li­cy Ar­me­nii; Ere­wań


Źródła:

SJP.pl

Erewanka

miesz­kan­ka Ere­wa­nu; Ery­wan­ka


Źródła:

SJP.pl

Erewań

po­tocz­na nazwa sto­li­cy Ar­me­nii; Ere­wan


Źródła:

SJP.pl

Erewańczyk

miesz­ka­niec Ere­wa­nu; Ery­wań­czyk


Źródła:

SJP.pl

Erewański

przy­miot­nik od: Ere­wan (sto­li­ca Ar­me­nii); ery­wań­ski


Źródła:

SJP.pl

Erfurcki

przy­miot­nik od: Er­furt, mia­sto w Niem­czech


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Er­fur­tem, do­ty­czą­cy Er­fur­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erfurt

mia­sto w Niem­czech


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w cen­tral­nej czę­ści Nie­miec, sto­li­ca Tu­ryn­gii;


Er­furt – mia­sto na pra­wach po­wia­tu po­ło­żo­ne w cen­tral­nej czę­ści Nie­miec, sto­li­ca kraju związ­ko­we­go Tu­ryn­gii. Liczy ponad 200 000 miesz­kań­ców. Naj­więk­sze mia­sto kraju związ­ko­we­go, sie­dzi­ba Fe­de­ral­ne­go Sądu Pracy ("Bun­de­sar­be­its­ge­richt"), dwóch uczel­ni (w tym za­ło­żo­ny w 1392 r. uni­wer­sy­tet) oraz ka­to­lic­kiej die­cez­ji er­furc­kiej. Duży oś­ro­dek prze­my­sło­wy, hand­lo­wy i ogrod­ni­czy (upra­wa bobu), sie­dzi­ba tar­gów, kra­jo­wy port lot­ni­czy za­ło­żo­ny w 1956 r., oś­ro­dek te­le­wiz­ji dla dzie­ci (Kika).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Erfurtczanka

miesz­kan­ka Er­fur­tu (mia­sta w Niem­czech); Er­furt­ka


Źródła:

SJP.pl

Erfurtczyk

miesz­ka­niec Er­fur­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Er­fur­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erfurtka

miesz­kan­ka Er­fur­tu (mia­sta w Niem­czech); Er­furt­czan­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Er­fur­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erg

jed­nost­ka pracy i ener­gii w ukła­dzie CGS


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. dawna jed­nost­ka pracy i ener­gii

 (1.2) geogr. pu­sty­nia pia­szczy­sta z wy­raź­nie uksz­tał­to­wa­ny­mi wyd­ma­mi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ergasterion

warsz­tat rze­mieśl­ni­czy w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


Źródła:

SJP.pl

Ergastoplazma

Er­ga­sto­plaz­ma (gr. "er­ga­zo­mai" = praca; plaz­ma pra­cu­ją­ca) – ba­zo­fil­ne (za­sa­do­chłon­ne) ob­sza­ry cy­to­plaz­my wokół jądra ko­mór­ko­we­go, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się na­gro­ma­dze­niem ER-g (re­ti­ku­lum en­do­plaz­ma­tycz­ne­go gra­nu­lar­ne­go, ina­czej sia­tecz­ki śród­plaz­ma­tycz­nej szorst­kiej), wraz z tym re­ti­ku­lum. Na sia­tecz­ce znaj­du­ją się ry­bo­so­my, syn­te­ty­zu­ją­ce biał­ka (trans­la­cja) na pod­sta­wie kwasu mRNA, który na­da­je śro­do­wi­sku wnę­trza ko­mór­ki od­czyn kwa­śny (za­sa­do­chłon­ność) przez obec­ność reszt fos­fo­ra­no­wych.


Źródła:

Wikipedia

Ergastulum

w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: wię­zie­nie dla nie­wol­ni­ków wy­ko­nu­ją­cych naj­cięż­sze prace


Źródła:

SJP.pl

Ergativus

w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­pa­dek za­leż­ny, wy­ra­ża­ją­cy naj­czę­ściej spraw­cę bądź na­rzę­dzie czyn­no­ści, wy­stę­pu­ją­cy m.in. w ję­zy­kach ka­u­ka­skich; er­ga­ti­wus, er­ga­tyw, agen­ti­vus


Źródła:

SJP.pl

Ergatiwus

w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­pa­dek za­leż­ny, wy­ra­ża­ją­cy naj­czę­ściej spraw­cę bądź na­rzę­dzie czyn­no­ści, wy­stę­pu­ją­cy m.in. w ję­zy­kach ka­u­ka­skich; er­ga­ti­vus, er­ga­tyw, agen­ti­vus


Źródła:

SJP.pl

Ergatyw

w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­pa­dek za­leż­ny, wy­ra­ża­ją­cy naj­czę­ściej spraw­cę bądź na­rzę­dzie czyn­no­ści, wy­stę­pu­ją­cy m.in. w ję­zy­kach ka­u­ka­skich; er­ga­ti­wus, er­ga­ti­vus, agen­ti­vus


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. przy­pa­dek wy­ra­ża­ją­cy spraw­cę lub na­rzę­dzie czyn­no­ści


Er­ga­tyw ( er­ga­ti­vus) – przy­pa­dek w ję­zy­kach er­ga­tyw­no-ab­so­lu­tyw­nych, okre­śla­ją­cy pod­miot cza­sow­ni­ka prze­chod­nie­go. Jest zbli­żo­ny zna­cze­nio­wo do pol­skie­go na­rzęd­ni­ka. Może oz­na­czać rów­nież na­rzę­dzie czyn­no­ści. Czę­sty w ję­zy­kach ka­u­ka­skich, obec­ny też w ba­skij­skim. Ist­nie­je też w niek­tó­rych ję­zy­kach In­dian w Ame­ry­ce Pół­noc­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ergatywny

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. w od­nie­sie­niu do ję­zy­ka: uży­wa­ją­cy spe­cjal­ne­go przy­pad­ku (er­ga­ty­wu) do okre­śle­nia spraw­cy czyn­no­ści w zda­niu prze­chod­nim


Źródła:

Wiktionary

Ergo

z ła­ci­ny: (a) zatem, (a) więc; prze­to, toteż


spój­nik

 (1.1) książk. więc, a więc, zatem


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ergocentryczny

roz­pa­tru­ją­cy dzie­ło, czy­jąś twór­czość bez uwz­ględ­nie­nia in­nych aspek­tów, np. bio­gra­fii au­to­ra


Źródła:

SJP.pl

Ergodyczność

→ er­go­dycz­ny


Patrz:ergodyczny

Źródła:

SJP.pl

Ergodyczny

w fi­zy­ce:
1. hi­po­te­za er­go­dycz­na - hi­po­te­za me­cha­ni­ki sta­ty­stycz­nej, we­dług któ­rej śred­nia sta­nów ze­spo­łu obiek­tów jest równa śred­nie­mu jed­ne­go obiek­tu w dłu­gim cza­sie;
2. pro­ces er­go­dycz­ny - pro­ces sto­cha­stycz­ny, w któ­rym re­a­li­zu­je się ta hi­po­te­za


Źródła:

SJP.pl

Ergofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed pracą za­wo­do­wą


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. fobia pracy, ir­ra­cjo­nal­ny lęk przed pracą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ergograf

przy­rząd do gra­ficz­ne­go za­pi­su pracy mię­śni


Źródła:

SJP.pl

Ergogram

wy­kres prze­bie­gu zmę­cze­nia mię­śni pod­czas wy­ko­ny­wa­nia pracy


Źródła:

SJP.pl

Ergokalcyferol

zwią­zek or­ga­nicz­ny po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go, z grupy wi­ta­min D, sty­mu­lu­ją­cy wchła­nia­nie jonów wap­nia z prze­wo­du po­kar­mo­we­go


Er­go­kal­cy­fe­rol ( er­go­cal­ci­fe­ro­lum), wi­ta­mi­na D2 – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy wi­ta­min D. Re­gu­lu­je go­spo­dar­kę wap­nio­wo-fos­fo­ra­no­wą or­ga­niz­mu, a także za­pew­nia wła­ści­wą mi­ne­ra­li­za­cję kości.

Nie­do­bór wi­ta­mi­ny D u dzie­ci jest przy­czy­ną za­ha­mo­wa­nia wzro­stu i krzy­wi­cy. Nad­miar er­go­kal­cy­fe­ro­lu po­wo­du­je bóle głowy, nud­no­ści, za­bu­rze­nia wi­dze­nia i sen­ność.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ergolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie er­go­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Ergologia

1. ogól­ny dział bio­lo­gii zaj­mu­ją­cy się czyn­no­ścia­mi or­ga­niz­mów;
2. nauka zaj­mu­ją­ca się ma­te­rial­ny­mi wyt­wo­ra­mi rąk ludz­kich w ko­lej­nych okre­sach kul­tu­ro­wych


Źródła:

SJP.pl

Ergologiczny

do­ty­czą­cy er­go­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Ergometr

przy­rząd do po­mia­ru wiel­ko­ści wy­ko­ny­wa­nej pracy


Er­go­metr – ro­dzaj przy­rzą­du po­mia­ro­we­go, który służy do po­mia­ru ilo­ści wy­ko­ny­wa­nej pracy przez mię­śnie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ergometria

nauka o ba­da­niach wy­dol­no­ści fi­zycz­nej czło­wie­ka


Źródła:

SJP.pl

Ergometryczny

→ er­go­me­tria


Patrz:ergometria

Źródła:

SJP.pl

Ergometryna

al­ka­lo­id spo­ry­szu, po­wo­du­ją­cy skurcz mię­śni gład­kich m.in. na­czyń krwio­no­śnych i ma­ci­cy, sto­so­wa­ny w gi­ne­ko­lo­gii oraz jako lek prze­ciw­mi­gre­no­wy; er­go­ba­zy­na; er­go­no­wi­na


Er­go­me­try­na ( er­go­me­tri­num), er­go­ba­zy­na, er­go­no­wi­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, psy­cho­de­licz­na sub­stan­cja psy­cho­ak­tyw­na, po­chod­na er­go­li­ny, za­li­cza­na do li­zer­ga­mi­dów. Er­go­me­try­na jest jed­nym z głów­nych al­ka­lo­i­dów spo­ry­szu i na­sion wil­ców. Sub­stan­cja ta wy­ka­zu­je wy­raź­ne po­do­bień­stwo struk­tu­ral­ne do LSD.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ergonometria

dział er­go­no­mii zaj­mu­ją­cy się po­mia­ra­mi wy­dol­no­ści ludz­kie­go or­ga­niz­mu, w szcze­gól­no­ści po­mia­ra­mi spraw­no­ści ludz­kich mię­śni


Źródła:

SJP.pl

Ergonomia

nauka o pracy (w zna­cze­niu spraw­no­ści i wy­dol­no­ści ludz­kie­go or­ga­niz­mu w za­leż­no­ści od róż­nych czyn­ni­ków zew­nętrz­nych wpły­wa­ją­cych na ciało ludz­kie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka zaj­mu­ją­ca się do­sto­so­wa­niem urzą­dzeń, przed­mio­tów i na­rzę­dzi do ana­to­micz­nych i psy­cho­fi­zycz­nych po­trzeb użyt­kow­ni­ków;


Er­go­no­mia (gr. "εργον," czyt. "ergon" – 'praca' i "νομος", czyt. "nomos"– 'prawo') – nauka o pracy; dzie­dzi­na wie­dzy zaj­mu­ją­ca się przy­sto­so­wa­niem na­rzę­dzi, ma­szyn, śro­do­wi­ska oraz wa­run­ków pracy do ana­to­micz­nych i psy­cho­fi­zycz­nych moż­li­wo­ści czło­wie­ka. Zgod­nie z roz­po­rzą­dze­niem Mi­ni­stra Nauki i Szkol­nict­wa Wyż­sze­go z 12 lu­te­go 2025 r. er­go­no­mia nie jest dy­scy­pli­ną na­u­ko­wą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ergonomicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób er­go­no­micz­ny


Źródła:

Wiktionary

Ergonomiczność

→ er­go­no­micz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest er­go­no­micz­ne


Patrz:ergonomiczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ergonomiczny

1. → er­go­no­mia;
2. → er­go­no­mi­ka;
3. → er­go­nom


przy­miot­nik

 (1.1) opar­ty na er­go­no­mii; do­ty­czą­cy er­go­no­mii


Patrz:ergonomia;
2. → ergonomika;
3. → ergonom

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ergonomista

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie er­go­no­mii, nauki o pracy ludz­kiej z uwz­ględ­nie­niem jej aspek­tów fiz­jo­lo­gicz­nych i psy­cho­lo­gicz­nych


Er­go­no­mi­sta – osoba zaj­mu­ją­ca się er­go­no­mią.

Er­go­no­mi­sta­mi są spe­cja­li­ści wielu dzie­dzin, któ­rzy sy­ste­mo­wo pod­cho­dzą do za­gad­nień er­go­no­micz­nych, a więc łączą wie­dzę wielu dzie­dzin dla uspraw­nie­nia pracy i po­pra­wy wa­run­ków. Er­go­no­mi­sta­mi są zaj­mu­ją­cy się er­go­no­mią spe­cja­li­ści ta­kich dzie­dzin jak: eko­no­mia, za­rzą­dza­nie, ad­mi­ni­stra­cja, ro­bo­ty­ka, bu­do­wa ma­szyn, ur­ba­ni­sty­ka, ar­chi­tek­tu­ra, me­dy­cy­na, psy­cho­lo­gia pracy, ma­te­ria­łoz­naw­stwo.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ergonomistka

→ er­go­no­mi­sta


Patrz:ergonomista

Źródła:

SJP.pl

Ergoprojekt

pro­jekt er­go­no­micz­ny


Źródła:

SJP.pl

Ergoreceptor

znaj­du­ją­ce się w mię­śniach re­cep­to­ry, które są po­bu­dza­ne przez pro­duk­ty me­ta­bo­liz­mu mię­śni; re­cep­to­ry me­ta­bo­licz­ne


Źródła:

SJP.pl

Ergosterol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny bę­dą­cy pro­wi­ta­mi­ną wzór che­micz­ny|D2.;


Er­go­ste­rol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ste­ro­i­dów. Jest pro­wi­ta­mi­ną D2. Wcho­dzi w skład błon ko­mór­ko­wych grzy­bów (np. droż­dży), speł­nia­jąc tę samą funk­cję, co cho­le­ste­rol w ko­mór­kach zwie­rzę­cych. Po­nie­waż er­go­ste­rol jest obec­ny w bło­nie ko­mór­ko­wej grzy­bów, a nie wy­stę­pu­je w bło­nach ko­mór­ko­wych zwie­rzę­cych, jest on celem dla leków prze­ciw­grzy­bi­czych.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ergosteryna

zwią­zek che­micz­ny bę­dą­cy pro­wi­ta­mi­ną wi­ta­mi­ny D2; er­go­ste­rol


Źródła:

SJP.pl

Ergotamina

al­ka­lo­id spo­ry­szu (przetr­wal­ni­ka grzy­ba bu­ła­win­ki czer­wo­nej) po­wo­du­ją­cy skurcz mię­śni gład­kich m.in. na­czyń krwio­no­śnych i ma­ci­cy, sto­so­wa­ny w gi­ne­ko­lo­gii oraz jako lek prze­ciw­mi­gre­no­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. al­ka­lo­id o wzo­rze su­ma­rycz­nym wzór che­micz­ny|C33H35N5O5. wy­o­dręb­nia­ny ze spo­ry­szu, uży­wa­ny w me­dy­cy­nie m.in. do le­cze­nia mi­gre­ny ze wzglę­du na dzia­ła­nie po­wo­du­ją­ce skurcz na­czyń krwio­no­śnych;


Er­go­ta­mi­na ( er­go­ta­mi­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, zło­żo­ny amid kwasu li­zer­go­we­go; al­ka­lo­id spo­ry­szu. [], po­wo­du­je skurcz mię­śni gład­kich ma­ci­cy i na­czyń krwio­no­śnych.

Struk­tu­ral­nie jest bar­dzo zbli­żo­na do in­ne­go al­ka­lo­i­du ze spo­ry­szu – di­hy­dro­er­go­ta­mi­ny, od któ­rej różni się obec­no­ścią do­dat­ko­we­go wią­za­nia pod­wój­ne­go w pi­pe­ry­dy­no­wym pier­ście­niu resz­ty er­go­li­no­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ergoterapeuta

psy­cho­te­ra­pe­u­ta le­czą­cy za­bu­rze­nia psy­cho­lo­gicz­ne pracą fi­zycz­ną na prze­mian z od­po­czyn­kiem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. te­ra­pe­u­ta pro­wa­dzą­cy te­ra­pię za­ję­cio­wą w ro­dza­ju er­go­te­ra­pia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ergoterapeutka

→ er­go­te­ra­pe­u­ta


Patrz:ergoterapeuta

Źródła:

SJP.pl

Ergoterapia

ro­dzaj psy­cho­te­ra­pii, w któ­rej do le­cze­nia za­bu­rzeń psy­cho­lo­gicz­nych sto­su­je się pracę fi­zycz­ną na prze­mian z od­po­czyn­kiem


Er­go­te­ra­pia (gr. "ergo" – czy­nię, robię) – forma te­ra­pii wy­ko­rzy­stu­ją­ca różne ro­dza­je ak­tyw­no­ści i re­kre­a­cji jako środ­ki te­ra­pe­u­tycz­ne.

Zawód er­go­te­ra­pe­u­ty pow­stał w XX wieku w USA dzię­ki róż­nym gru­pom za­wo­do­wym, w tym le­ka­rzy, pra­cow­ni­ków so­cjal­nych, pie­lę­gnia­rek, rze­mieśl­ni­ków i ar­chi­tek­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ergoteria

rzad­ko: prze­śla­do­wa­nie, szy­ka­no­wa­nie kogoś


Źródła:

SJP.pl

Ergotyna

wy­ciąg ze spo­ry­szu sto­so­wa­ny w lecz­nict­wie; spo­rysz­nik


Er­go­ty­na − silny al­ka­lo­id ek­stra­ho­wa­ny ze spo­ry­szu jako brą­zo­wa, amor­ficz­na, gorz­ka sub­stan­cja. Jego dzia­ła­nie w ustro­ju po­wo­du­je skur­cze ma­ci­cy, stąd sto­so­wa­nie jako śro­dek po­ron­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ergotyzm

prze­sta­rza­le: skłon­ność do spo­rów, kłót­ni


Er­go­tyzm ( ignis sacer ‘świę­ty ogień’) – efekt za­tru­cia al­ka­lo­i­da­mi spo­ry­szu.

Przy­czy­ną jest grzyb, bu­ła­win­ka czer­wo­na ("Cla­vi­ceps pur­pu­rea"), który in­fe­ku­je żyto oraz inne zboża i trawy, po­chod­ne jego al­ka­lo­i­dów zna­la­zły za­sto­so­wa­nie w le­cze­niu mi­gre­ny (ich sto­so­wa­nie jest przy­czy­ną niek­tó­rych za­truć). Er­go­tyzm jest także znany jako "ogień świę­te­go An­to­nie­go".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erhard

1. Lud­wig Er­hard (1897-1977), nie­miec­ki po­li­tyk i eko­no­mi­sta;
2. imię mę­skie


Er­hard – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Wy­wo­dzi się od słów "era" - "honor", lub "re­spekt" i "hard" - "dziel­ny".

Pa­tro­nem tego imie­nia jest w Ko­ście­le ka­to­lic­kim św. Er­hard, bi­skup Ra­ty­zbo­ny (VII wiek).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erhardostwo

Er­hard z mał­żon­ką; Er­har­do­wie


Źródła:

SJP.pl

Erhardowie

Er­hard z mał­żon­ką; Er­har­do­stwo


Źródła:

SJP.pl

Erhardowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Er­har­da lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Erhu

dwu­strun­ny chiń­ski in­stru­ment mu­zycz­ny przy­po­mi­na­ją­cy skrzyp­ce; er-hu; skrzyp­ce chiń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. chiń­ski in­stru­ment smycz­ko­wy;


Erhu (chiń. 二胡; pi­ny­in "èrhú") – chiń­ski in­stru­ment smycz­ko­wy, pow­sta­ły w VII wieku, po­pu­lar­ny głów­nie wśród mniej­szo­ści na­ro­do­wych za­miesz­ku­ją­cych pół­noc­no-za­chod­nią część Chin, na­zy­wa­ny chiń­ski­mi skrzyp­ca­mi.

Po­sia­da dwie stru­ny, za­li­cza­ny jest do grupy in­stru­men­tów okre­śla­nych mia­nem huqin (chiń. 胡琴; pi­ny­in "húqín"). Barwa dźwię­ku jest zbli­żo­na do ludz­kie­go głosu, a jego skala do­cho­dzi do 3 oktaw.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Eric

[czy­taj: erik] obce imię mę­skie


Eric – wolne i dar­mo­we zin­te­gro­wa­ne śro­do­wi­sko pro­gra­mi­stycz­ne (IDE) do ję­zy­ka Pyt­hon. Ko­rzy­sta z bi­blio­te­ki PyQt, która jest prze­nie­sie­niem do Pyt­ho­na in­ter­fej­su gra­ficz­ne­go Qt i wtycz­ki edy­to­ra QScintilla.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erich

obce imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erichtonios

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Erick

Erick – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Beck­ham.


Źródła:

Wikipedia

Ericsson

[czy­taj: eRIKson] marka te­le­fo­nów i firma


Erics­son AB – szwedz­kie przed­się­bior­stwo o za­się­gu glo­bal­nym, za­ło­żo­ne w 1876 roku w Sztok­hol­mie przez Larsa Ma­gnu­sa Erics­so­na. Erics­son jest do­staw­cą usług i in­fra­struk­tu­ry dla ope­ra­to­rów te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych. W skład pro­duk­tów przed­się­bior­stwa wcho­dzą: in­fra­struk­tu­ra sieci sta­łych i mo­bil­nych, in­ter­net sze­ro­ko­pas­mo­wy oraz roz­wią­za­nia mul­ti­me­dial­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Eridu

Eridu (sum. eridu/eri­dug(NUN)ki, też eri.du10/dùgki, tłum. "dobre mia­sto"; akad. "Eridu") – sta­ro­żyt­ne mia­sto w po­łud­nio­wej Me­zo­po­ta­mii, po­ło­żo­ne 24 km na po­łud­nio­wy za­chód od Ur. Obec­nie sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne Abu Szah­rajn w pro­win­cji Zi Kar w Iraku.


Źródła:

Wikipedia

Erie

[czy­taj: iri]
1. je­zio­ro w Ka­na­dzie i Sta­nach Zjed­no­czo­nych;
2. mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erik

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Erika

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Eriksson

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Eriometr

przy­rząd słu­żą­cy do mie­rze­nia gru­bo­ści włosa wełny i tka­ni­ny weł­nia­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) opt. przy­rząd do oz­na­cza­nia gru­bo­ści włó­kna


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erionit

mi­ne­rał z grupy ze­o­li­tów


Źródła:

SJP.pl

Eriops

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pa­le­ont. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ery­ops|ref=tak., ro­dzaj kar­boń­skie­go, du­że­go, mię­so­żer­ne­go płaza, ży­ją­ce­go na ów­czes­nych mo­cza­rach


Eriops ("Ery­ops me­ga­cep­ha­lus") – wy­mar­ły wodno-lą­do­wy, mię­so­żer­ny płaz na­le­żą­cy do pod­gro­ma­dy tar­czo­gło­wych i rzędu tem­no­spon­dy­li. Wy­stę­po­wał we wczes­nym per­mie około 295 mi­lio­nów lat temu. Zna­le­zio­ny na te­re­nie dzi­siej­sze­go Tek­sa­su. Dłu­gość ok. 2 m. Był krę­pym pła­zem z czte­re­ma krót­ki­mi, krzep­ki­mi no­ga­mi, krót­kim ogo­nem i sze­ro­ką, długą głową. Po­sia­dał licz­ne ostre zęby przy­po­mi­na­ją­ce kły. Praw­do­po­dob­nie był mię­so­żer­cą po­lu­ją­cym na ryby, wije, ważki oraz mniej­sze gady i płazy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Eris

w mi­to­lo­gii grec­kiej: bo­gi­ni niez­go­dy, sio­stra Aresa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni i uo­so­bie­nie niez­go­dy, kłót­ni, sporu i ry­wa­li­za­cji oraz to­wa­rzysz­ka Aresa na polu bitwy, utoż­sa­mia­na z rzym­ską Dy­skor­dią;

 (1.2) astr. pla­ne­ta kar­ło­wa­ta o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 136199;


Eris (także Eryda; gr. Ἔρις Eris, łac. Di­scor­dia) – w mi­to­lo­gii grec­kiej us­krzyd­lo­na bo­gi­ni niez­go­dy, cha­o­su i nie­po­rząd­ku; córka Nyks (Nocy). We­dług innej wer­sji córka Zeusa i Hery, bliź­nia­cza sio­stra Aresa. Utoż­sa­mia­na z rzym­ską bo­gi­nią Dy­skor­dią. Matka Ate i Dys­no­mii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Erka

po­tocz­nie o re­a­ni­ma­cyj­nej ka­ret­ce po­go­to­wia


Erka – fi­la­te­li­stycz­na nazwa pocz­to­wa, oz­na­cza­ją­ca znak po­le­ce­nia z li­te­rą R (fr. "recommandé"), czyli mię­dzy­na­ro­do­wy znak po­le­ce­nia pocz­to­we­go.

Po raz pier­wszy erka zo­sta­ła wy­ko­rzy­sta­na jako na­lep­ka w 1870 przez Prusy dla Al­za­cji-Lo­ta­ryn­gii. Po­sia­da­ła nazwę "Re­com­man­dirt/Nr". Pod­czas kon­gre­su UPU w Pa­ry­żu w 1880 na­lep­kę po­le­ce­nia wpro­wa­dzo­no do mię­dzy­na­ro­do­we­go obro­tu. Po­wszech­nie uży­wa­ny wzór usta­lo­no w 1883. Tylko w ZSRR uży­wa­no in­ne­go znaku – Z (od za­kaz­no­je).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erkaem

ręcz­ny ka­ra­bin ma­szy­no­wy; rkm


Źródła:

SJP.pl

Erkaemista

żoł­nierz ob­słu­gu­ją­cy ręcz­ny ka­ra­bin ma­szy­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Erkaemistka

żoł­nier­ka ob­słu­gu­ją­ca ręcz­ny ka­ra­bin ma­szy­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Erl

sym­bol er­lan­gu, jed­nost­ki fi­zycz­nej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erlan

skała me­ta­mor­ficz­na skła­da­ją­ca się z krze­mia­nów wap­nia


Erlan – skała me­ta­mor­ficz­na wa­pien­no-krze­mia­no­wa, zbu­do­wa­na głów­nie z pi­rok­se­nu i pla­gio­kla­zu.

Barwa ciem­no­sza­ra, sza­ro­zie­lo­na, sza­ro­nie­bie­ska lub ró­żo­wa.

Struk­tu­ra ma­syw­na, drob­no­bla­stycz­na, gra­no­bla­stycz­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erlang

jed­nost­ka na­tę­że­nia ruchu te­le­fo­nicz­ne­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erlenmajerka

kolba la­bo­ra­to­ryj­na w kształ­cie lekko trój­kąt­nym i dość sze­ro­ką szyj­ką; kolba stoż­ko­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. środ. kolba stoż­ko­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erm

[czy­taj: erm] skrót od:
1. Ex­chan­ge Rate Me­cha­nism (Me­cha­nizm Kur­sów Wa­lu­to­wych);
2. Eu­cha­ry­stycz­ny Ruch Mło­dych - m-nar. ruch chrze­ści­jań­ski;
3. En­ter­pri­se Risk Ma­na­ge­ment - me­to­dy ak­tyw­ne­go za­rzą­dza­nia ry­zy­kiem w za­kre­sie wszyst­kich ro­dza­jów ry­zy­ka za­gra­ża­ją­cych or­ga­ni­za­cji;
4. En­ter­pri­se Re­so­ur­ce Ma­na­ge­ment - me­to­dy za­rzą­dza­nia za­so­ba­mi przed­się­bior­stwa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ermentruda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|ż.;


Er­men­tru­da, Ir­men­tru­da – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go, skła­da­ją­ce się z czło­nów "Ermen–", od germ. "er­ma­na" ("wiel­ki, wsze­cho­gar­nia­ją­cy" — imię pół­bo­ga ger­mań­skie­go), oraz "trut", od germ. "thrūdi" ("moc, siła") po­mie­sza­ne­go z "drūda", stwniem. "trūt", "drūt" ("uko­cha­ny, miły").


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ermitaż

1. prze­sta­rza­łe: sie­dzi­ba pu­stel­ni­ka; erem; ere­mi­to­rium; pu­stel­nia; ustro­nie;
2. po­mie­szcze­nie na zbio­ry oso­bli­wo­ści;
3. ogro­do­wy pa­wi­lon o cha­rak­te­rze pu­stel­ni


Er­mi­taż ( Эрмита́ж), Er­mi­taż Pań­stwo­wy ( Госуда́рственный Эрмита́ж) – wiel­kie mu­ze­um sztu­ki i rze­mio­sła ar­ty­stycz­ne­go w Pe­ters­bur­gu, na Na­brze­żu Pa­ła­co­wym, za­ło­żo­ne w 1764 przez Ka­ta­rzy­nę II Wiel­ką w Małym Er­mi­ta­żu (stąd nazwa); pań­stwo­wa in­sty­tu­cja kul­tu­ry, naj­więk­sze mu­ze­um w Rosji i jedno z naj­więk­szych na świe­cie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. imię|pol­ski|ż. Er­ne­sty­na


Erna – imię żeń­skie. Skró­co­na forma imion Er­ne­sta i Er­ne­sty­na.

Erna imie­ni­ny ob­cho­dzi 12 stycz­nia, 30 marca, 29 sierp­nia.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ernest

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Er­nest – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go "po­wa­ga, zapał, walka". Pa­tro­nem imie­nia jest Świę­ty Er­nest - opat i mę­czen­nik (zgi­nął w 1148 roku).

Er­nest imie­ni­ny ob­cho­dzi 12 stycz­nia, 13 marca, 27 marca, 13 lipca, 13 sierp­nia i 7 li­sto­pa­da, 31 lipca.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ernesta

imię żeń­skie


Er­ne­sta – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Er­nest.

Er­ne­sta imie­ni­ny ob­cho­dzi: 31 maja i 31 lipca.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ernestostwo

Er­nest z mał­żon­ką; Er­ne­sto­wie


Źródła:

SJP.pl

Ernestowie

Er­nest z mał­żon­ką; Er­ne­sto­stwo


Źródła:

SJP.pl

Ernestowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Er­ne­sta (Er­ne­sty) lub z nim (z nią) zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Ernestyna

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Er­ne­sty­na – imię żeń­skie, żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Er­nest oz­na­cza­ją­ce­go „po­waż­ny, sta­now­czy”. W Ko­ście­le ka­to­lic­kim ist­nie­ją dwie pa­tron­ki tego imie­nia.

Innym żeń­skim od­po­wied­ni­kiem imie­nia Er­nest jest Er­ne­sta. Zdrob­nie­nie: Er­ne­styn­ka.

Imię rzad­ko na­da­wa­ne; w stycz­niu 2024 r.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ernestyniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Er­ne­sty lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Ernestynka

zdrob­nie­nie od: Er­ne­sty­na (imię żeń­skie)


Źródła:

SJP.pl

Ernst

1. imię nie­miec­kie;
2. naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Eroakcent

pod­kre­śle­nie ero­tycz­ne­go cha­rak­te­ru cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Erodowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ero­do­wać.


Źródła:

Wiktionary

Erodować

o lo­dow­cu albo o pły­ną­cej wo­dzie: roz­my­wać, ni­szczyć zew­nętrz­ne war­stwy sko­ru­py ziem­skiej; po­wo­do­wać eroz­ję


Źródła:

SJP.pl

Erogenny

przy­miot­nik

 (1.1) w od­nie­sie­niu do oko­li­cy ciała, któ­rej sty­mu­la­cja po­wo­du­je pod­nie­ce­nie sek­su­al­ne


Źródła:

Wiktionary

Eroica

[czy­taj: ero­i­ka]
1. tytuł III Sym­fo­nii Lud­wi­ga van Be­et­ho­ve­na;
2. tytuł filmu An­drze­ja Munka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Eroico

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: bo­ha­ter­sko


Źródła:

SJP.pl

Eroides

motyl dzien­ny z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych; mo­dra­szek eros


Źródła:

SJP.pl

Eros

1. mi­łość fi­zycz­na;
2. prze­no­śnie: pre­zer­wa­ty­wa;
3. w fi­lo­zo­fii Pla­to­na: mi­stycz­ne dą­że­nie do świa­ta wiecz­nych idei;
4. mo­dra­szek eros - motyl dzien­ny z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych; ero­i­des


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. ero­tycz­ne po­żą­da­nie, cie­les­ny aspekt mi­ło­ści

 (1.2) filoz. po­sta­wa dą­że­nia do pię­kna i praw­dy

 (1.3) pot. pre­zer­wa­ty­wa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Erot

motyw de­ko­ra­cyj­ny przed­sta­wia­ją­cy ma­łe­go, na­gie­go chłop­ca


Źródła:

SJP.pl

Erotematyczny

w pe­da­go­gi­ce: po­le­ga­ją­cy na sta­wia­niu na­pro­wa­dza­ją­cych pytań; ero­te­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Erotetyczny

w pe­da­go­gi­ce: po­le­ga­ją­cy na sta­wia­niu na­pro­wa­dza­ją­cych pytań; ero­te­ma­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Erotografoman

osoba z cho­ro­bli­wą skłon­no­ścią do pi­sa­nia ut­wo­rów o te­ma­ty­ce ero­tycz­nej


Źródła:

SJP.pl

Erotografomania

prze­sad­na skłon­ność do pi­sa­nia ut­wo­rów o te­ma­ty­ce ero­tycz­nej


Źródła:

SJP.pl

Erotografomanka

ko­bie­ta z cho­ro­bli­wą skłon­no­ścią do pi­sa­nia ut­wo­rów o te­ma­ty­ce ero­tycz­nej


Źródła:

SJP.pl

Erotoman

1. osoba prze­ja­wia­ją­ca wy­jąt­ko­wo duże za­in­te­re­so­wa­nia sferą seksu;
2. zło­śli­wie: męż­czyz­na zaj­mu­ją­cy się po­dry­wa­niem ko­biet


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) psych. ktoś cier­pią­cy na ero­to­ma­nię


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erotomania

nad­mier­nie wy­so­ki popęd płcio­wy, u ko­biet okre­śla­ny mia­nem nim­fo­ma­nii, u męż­czyzn - sa­ty­ria­sis


Ero­to­ma­nia – przy­pa­dłość, w któ­rej osoba chora po­sia­da uro­jo­ne prze­ko­na­nie, że inna osoba, zwy­kle o wyż­szym sta­tu­sie spo­łecz­nym, jest w niej za­ko­cha­na. Ero­to­ma­nia zwana jest także syn­dro­mem de Cle­ram­ba­ul­ta (fran­cu­ski psy­chia­tra Gaëtan Ga­tian de Clérambault opi­sał ją w 1921 roku w pracy "Les Psy­cho­ses Pas­sio­nel­les").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erotomanka

ko­bie­ta lu­bią­ca seks i wszyst­ko co z nim zwią­za­ne bar­dziej niż prze­cięt­ny czło­wiek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. ko­bie­ta cier­pią­ca na ero­to­ma­nię


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erotomański

do­ty­czą­cy ero­to­ma­nii, ero­to­ma­na


Źródła:

SJP.pl

Erotomaństwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­sad­ne za­in­te­re­so­wa­nie spra­wa­mi zwią­za­ny­mi z sek­sem i ero­ty­ką


Źródła:

Wiktionary

Erotyczność

spra­wy i po­ję­cia zwią­za­ne z mi­ło­ścią, zmy­sło­wo­ścią


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ero­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są ero­tycz­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erotyczny

do­ty­czą­cy seksu, mi­łos­ny, zmy­sło­wy


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ero­ty­ki, seksu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erotyk

po­e­tyc­ki utwór li­rycz­ny o te­ma­ty­ce mi­łos­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) film ero­tycz­ny


Ero­tyk (gr. "ero­ti­kós" ‘mi­łos­ny’) – po­e­tyc­ki utwór li­rycz­ny o te­ma­ty­ce mi­łos­nej, w ciągu wie­ków ule­ga­ją­cy zmia­nom. Ero­tyk ak­cen­tu­je mi­łość zmy­sło­wą, cha­rak­te­ry­zu­ją­cą się głę­bią uczuć i pasją.

Ero­ty­ki pi­sa­li m.in. tru­ba­du­rzy, François Vil­lon ("Wiel­ki te­sta­ment"), a w Pol­sce Jan Ko­cha­now­ski ("Do dziew­ki"), Mi­ko­łaj Sęp Sza­rzyń­ski (tzw.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Erotyka

1. mi­łość zmy­sło­wa
2. te­ma­ty­ka mi­łos­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogół tego, co ero­tycz­ne, zwią­za­ne z ero­tyz­mem, te­ma­ty­ką mi­łos­ną


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Erotyzm

1. te­ma­ty­ka mi­łos­na;
2. po­bud­li­wość płcio­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mi­łość zmy­sło­wa, o zna­czą­cym po­dło­żu sek­su­al­nym

 (1.2) te­ma­ty­ka zwią­za­na z mi­ło­ścią, fa­scy­na­cją lub po­cią­giem zmy­sło­wym, sek­su­al­nym, świad­czą­ca o po­bud­li­wo­ści płcio­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erotyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ero­ty­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Erozja

pro­ces ni­szcze­nia po­wierzch­ni te­re­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. pro­ces ni­szcze­nia po­wierzch­ni te­re­nu (grun­tu, skał) przez różne czyn­ni­ki – wodę, wiatr, słoń­ce, gra­wi­ta­cję czy dzia­łal­ność or­ga­niz­mów ży­wych;

 (1.2) fiz. techn. pro­ces ni­szcze­nia ma­te­ria­łów

 (1.3) in­form. ope­ra­cja mor­fo­lo­gicz­na w gra­fi­ce kom­pu­te­ro­wej po­wo­du­ją­ca zwę­ża­nie obra­zu;

 (1.4) med. de­kom­po­zy­cja tkan­ki

 (1.5) mi­kro­biol. med. pro­ces zmniej­sza­nia się puli ge­no­wej po­pu­la­cji;

 (1.6) so­cjol. społ. stop­nio­we ni­szcze­nie norm, war­to­ści

 (1.7) przen. roz­pad, nie­po­ko­ją­ca prze­mia­na


Eroz­ja – pro­ces ni­szcze­nia po­wierzch­ni te­re­nu przez wodę, wiatr, słoń­ce, siłę gra­wi­ta­cji i dzia­łal­ność or­ga­niz­mów.

Ro­dza­je eroz­ji w za­leż­no­ści od dzia­ła­ją­ce­go czyn­ni­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Erozyjność

cecha cze­goś, co jest zwią­za­ne z eroz­ją


Źródła:

SJP.pl

Erozyjny

→ eroz­ja


przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy eroz­ji


Patrz:erozja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erp

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Erpeg

po­tocz­nie: gra RPG lub cRPG


Źródła:

SJP.pl

Erpegowiec

po­tocz­nie: osoba gra­ją­ca w gry fa­bu­lar­ne (RPG)


Źródła:

SJP.pl

Erpegowy

→ erpeg


Patrz:erpeg

Źródła:

SJP.pl

Err.

skrót

 (1.1) = er­ra­ta


Źródła:

Wiktionary

Errata

cor­ri­gen­da; spis po­pra­wek, spro­sto­wa­nie omy­łek w książ­ce


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) druk. spis oraz spro­sto­wa­nie omy­łek za­u­wa­żo­nych w wy­dru­ko­wa­nej już książ­ce, do­łą­czo­ne do niej w po­sta­ci wkład­ki lub wklej­ki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (2.1) druk. błędy dru­kar­skie


Er­ra­ta ( er­ra­ta, l.mn. od "er­ra­tum" „błąd”), rza­dziej: cor­ri­gen­da (łac. „wy­ma­ga­ją­ce po­pra­wy”) – wykaz błę­dów w tre­ści pu­bli­ka­cji po­li­gra­ficz­nej, które zo­sta­ły za­u­wa­żo­ne do­pie­ro po wy­dru­ko­wa­niu na­kła­du. Er­ra­ta może być luźną kart­ką wło­żo­ną mię­dzy karty pu­bli­ka­cji lub (rza­dziej) może zo­stać wy­dru­ko­wa­na na ostat­niej stro­nie ostat­niej skład­ki bądź na wy­klej­ce (patrz: opra­wa).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Error

śro­do­wi­sko­wo: błąd w pracy sy­ste­mu lub pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ersatz

[czy­taj: er-zac] na­miast­ka, su­ro­gat, sub­sty­tut; erzac


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­miast­ka ja­kiejś rze­czy lub po­drób­ka, coś za­stęp­cze­go, gor­szej ja­ko­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ersted

w fi­zy­ce: jed­nost­ka na­tę­że­nia pola ma­gne­tycz­ne­go w elek­tro­ma­gne­tycz­nym ukła­dzie jed­no­stek miar, opar­tym na ukła­dzie CGS (skrót: Oe)


Er­sted (sym­bol: Oe) – jed­nost­ka na­tę­że­nia pola ma­gne­tycz­ne­go w ukła­dzie CGS.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erud.

skrót od: eru­dy­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Erudycja

wszech­stron­na wie­dza, roz­le­głe wyksz­tał­ce­nie; wie­dza książ­ko­wa, oczy­ta­nie, uczo­ność, eru­dy­cyj­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roz­le­gły zasób książ­ko­wej wie­dzy; grun­tow­ne wyksz­tał­ce­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erudycyjność

wszech­stron­na wie­dza, roz­le­głe wyksz­tał­ce­nie; wie­dza książ­ko­wa, oczy­ta­nie, uczo­ność, eru­dy­cja


Źródła:

SJP.pl

Erudycyjny

zwią­za­ny z eru­dy­cją, opar­ty na eru­dy­cji - roz­le­głej wie­dzy; eru­dy­tyw­ny, uczo­ny, wszech­stron­ny, en­cy­klo­pe­dycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Erudyta

osoba o wszech­stron­nej wie­dzy, roz­le­głym wyksz­tał­ce­niu, oczy­ta­niu; cho­dzą­ca en­cy­klo­pe­dia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek po­sia­da­ją­cy sze­ro­ką wie­dzę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erudytka

ko­bie­ta o wszech­stron­nej wie­dzy, roz­le­głym wyksz­tał­ce­niu, oczy­ta­niu; cho­dzą­ca en­cy­klo­pe­dia


Źródła:

SJP.pl

Erudytywny

zwią­za­ny z eru­dy­cją, opar­ty na eru­dy­cji - roz­le­głej wie­dzy; eru­dy­cyj­ny, uczo­ny, wszech­stron­ny, en­cy­klo­pe­dycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Erukowy

kwas eru­ko­wy - kwas tłu­szczo­wy wy­stę­pu­ją­cy w niek­tó­rych od­mia­nach rze­pa­ku, szkod­li­wy dla or­ga­niz­mu ludz­kie­go


Źródła:

SJP.pl

Erupcja

wy­buch wul­ka­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. wy­buch wul­ka­nu;

 (1.2) astr. wy­buch gazu na Słoń­cu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erupcyjnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób wła­ści­wy erup­cji


Źródła:

Wiktionary

Erupcyjny

zwią­za­ny z erup­cją


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geol. zwią­za­ny z erup­cją, do­ty­czą­cy erup­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Eruw

obrzęd w ju­da­iz­mie poz­wa­la­ją­cy na wy­ko­na­nie w cza­sie świę­ta pew­nych czyn­no­ści za­ka­za­nych przez prawo ży­dow­skie


Eruw, ejruw (hebr. עירוב "zmie­sza­nie") – zwy­czaj wy­stę­pu­ją­cy w ju­da­iz­mie, ma­ją­cy na celu uchy­le­nie za­ka­zów obo­wią­zu­ją­cych żydów w sza­bat. Do­kład­ne prze­pi­sy do­ty­czą­ce eruwu za­war­te są w Tal­mu­dzie w trak­ta­cie "Eru­win". Wy­stę­pu­ją m.in. takie ro­dza­je "eruw" jak:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erwin

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Erwin – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go, pow­sta­łe z wy­ra­zów "heri" – „dru­ży­na wo­jen­na” oraz "wini" – „przy­ja­ciel”, oz­na­cza­ją­ce „ten, który chęt­nie wo­ju­je”. Po­ja­wia się rów­nież jako: Ermin, Her­min i Irmin.

Imię rzad­ko na­da­wa­ne. W stycz­niu 2025 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 4374 męż­czyzn o imie­niu Erwin na­da­nym jako imię pier­wsze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Erwina

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Erwin


Er­wi­na – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Erwin.

Er­wi­na imie­ni­ny ob­cho­dzi: 19 stycz­nia, 16 kwiet­nia, 24 kwiet­nia, 25 kwiet­nia, 26 kwiet­nia i 18 lipca.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Erwininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Er­wi­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Erwinostwo

Erwin z mał­żon­ką; Er­wi­no­wie


Źródła:

SJP.pl

Erwinowie

Erwin z mał­żon­ką; Er­wi­no­stwo


Źródła:

SJP.pl

Erwinowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Er­wi­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Eryczek

zdrob­nie­nie od: Eryk (imię mę­skie)


Źródła:

SJP.pl

Eryda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. zob. Eris.


Źródła:

Wiktionary

Erydan

łac. Eri­da­nus; gwia­zdo­zbiór nieba po­łud­nio­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bóg i uo­so­bie­nie rzeki o tej samej naz­wie; syn ty­ta­na Oke­a­no­sa i ty­ta­ni­dy Te­ty­dy; jedno z bóstw wod­nych;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. gwia­zdo­zbiór rów­ni­ko­wy i nieba po­łud­nio­we­go; za­wie­ra jasną gwia­zdę – Acher­na­ra; w Pol­sce wi­docz­ny czę­ścio­wo zimą; gó­ru­je o pół­no­cy w li­sto­pa­dzie; jedna z naj­więk­szych kon­ste­la­cji;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Erygowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ery­go­wać.


Ery­go­wa­nie ( erigo – wzno­szę) – po­ję­cie z prawa ka­no­nicz­ne­go Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go od­no­szą­ce się do za­ło­że­nia lub ufun­do­wa­nia ka­pli­cy, ko­ścio­ła, klasz­to­ru, pa­ra­fii lub die­cez­ji przez uro­czy­sty de­kret bi­sku­pa lub Sto­li­cy Apo­stol­skiej.

Ery­go­wa­nie to rów­nież po­wo­ła­nie do dzia­ła­nia uni­wer­sy­te­tów i wy­dzia­łów ko­ściel­nych, ka­pi­tuł, domów za­kon­nych, bractw re­li­gij­nych bądź sto­wa­rzy­szeń wier­nych.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Erygowany

przy­miot­nik

 (1.1) ufun­do­wa­ny


Źródła:

Wiktionary

Erygować

daw­niej: ufun­do­wać lub fun­do­wać coś


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) hist. kośc. wzno­sić, fun­do­wać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Eryk

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lm. od: Eryka


Eryk – imię mę­skie po­cho­dze­nia skan­dy­naw­skie­go. Na­da­wa­ne wielu jar­lom i kró­lom szwedz­kim i duń­skim. Po­cho­dze­nie tego imie­nia po­da­je się ze staro-wy­so­ko-nie­miec­kie­go, gdzie era zna­czy: honor, cześć, oraz richi – bo­ga­ty. Ca­łość zaś oz­na­cza osobę za­sob­ną w honor lub wład­cę, który za­szczyt­nie kró­lu­je. Jego po­pu­lar­ność sięga cza­sów króla szwedz­kie­go Eryka zmar­łe­go w 1160. Inne spo­ty­ka­ne zna­cze­nie to „wiecz­ny wład­ca” od "ei(r)" co oz­na­cza w sta­ro­nor­dyj­skim „wiecz­ny” i "ríkr" – w sta­ro­nor­dyj­skim „wład­ca”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Eryka

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od Eryk


Eryka – żeń­ska forma imie­nia Eryk, po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go.

W stycz­niu 2024 w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych, wy­ka­za­no 4455 ko­biet o imie­niu Eryka na­da­nym jako imię pier­wsze oraz 1996 ko­biet no­szą­cych imię Eryka jako imię dru­gie. Dla po­rów­na­nia, naj­czę­ściej na­da­ne jako żeń­skie imię pier­wsze – Anna, nosi 1072616 osób.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Erykostwo

Eryk z mał­żon­ką; Ery­ko­wie


Źródła:

SJP.pl

Erykowie

Eryk z mał­żon­ką; Ery­ko­stwo


Źródła:

SJP.pl

Erykowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Eryka (Eryki) lub z nim (z nią) zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Erynia

każda z trzech bogiń zem­sty, które prze­śla­do­wa­ły zdraj­ców, wia­ro­łom­ców i prze­stęp­ców; Eu­me­ni­da, eu­me­ni­da, Ery­nia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erysta

dy­sku­tant pro­wa­dzą­cy spory, sto­su­ją­cy za­sa­dy ery­sty­ki


Źródła:

SJP.pl

Erystka

→ ery­sta


Patrz:erysta

Źródła:

SJP.pl

Erystyczny

taki, który od­no­si się do ery­sty­ki - sztu­ki pro­wa­dze­nia za­cię­tych spo­rów słow­nych, zwła­szcza z za­sto­so­wa­niem nie­lo­jal­nych i pod­stęp­nych środ­ków


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ery­sty­ką, do­ty­czą­cy ery­sty­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erystyka

sztu­ka pro­wa­dze­nia spo­rów, dy­sku­to­wa­nia, oba­la­nia ar­gu­men­tów prze­ciw­ni­ka i prze­ko­ny­wa­nia o słusz­no­ści włas­nych tez, zwła­szcza przy za­sto­so­wa­niu nie­lo­jal­nych, pod­chwyt­li­wych środ­ków ję­zy­ko­wych i po­za­ję­zy­ko­wych, roz­wi­nię­ta w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, głów­nie przez so­fi­stów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sztu­ka pro­wa­dze­nia spo­rów;


Ery­sty­ka – sztu­ka do­pro­wa­dza­nia spo­rów do ko­rzyst­ne­go roz­wią­za­nia bez wzglę­du na praw­dę ma­te­rial­ną. Słowo po­cho­dzi z kla­sycz­ne­go ję­zy­ka grec­kie­go – "eri­sti­kós", czyli kłót­li­wy, od "éris" oz­na­cza­ją­cy kłót­nię, spór, walkę oraz imię bo­gi­ni niez­go­dy, córki Nocy, to­wa­rzysz­ki Aresa na polu bitwy, bę­dą­cej uo­so­bie­niem waśni, niez­go­dy i kłót­ni.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Erytema

za­czer­wie­nie­nie czę­ści skóry wy­wo­ła­ne przekr­wie­niem; ru­mień


Źródła:

SJP.pl

Erytrea

pań­stwo w Afry­ce ze sto­li­cą w As­ma­rze; Ery­tre­ja, Pań­stwo Ery­trea


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo we wschod­niej Afry­ce ze sto­li­cą w As­ma­rze;


Ery­trea, ofi­cjal­nie Pań­stwo Ery­trea ( ኤርትራ – Ertra, ሃግሬ ኤርትራ – Ha­ge­re Ertra; #PATRZ

– Iri­tri­ja, ‏دولة إرتريا‎ – Da­u­lat Iri­tri­ja) – pań­stwo w Afry­ce Wschod­niej, po­ło­żo­ne nad Mo­rzem Czer­wo­nym. Gra­ni­czy z Etio­pią, Dżi­bu­ti i Su­da­nem. Sto­li­cą Ery­trei jest As­ma­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Erytreja

pań­stwo w Afry­ce ze sto­li­cą w As­ma­rze; Ery­trea, Pań­stwo Ery­trea


Źródła:

SJP.pl

Erytrejczyk

oby­wa­tel Ery­trei


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Ery­trei


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erytrejka

oby­wa­tel­ka Ery­trei


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Ery­trei


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erytrejski

przy­miot­nik od: Ery­trea


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ery­treą, do­ty­czą­cy Ery­trei


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erytroafereza

Ery­tro­a­fe­re­za – tech­ni­ka po­bie­ra­nia skład­ni­ków krwi dawcy, któ­rej za­sad­ni­czy pro­dukt sta­no­wią krwin­ki czer­wo­ne uzy­ski­wa­ne współ­cze­śnie przy uży­ciu se­pa­ra­to­ra ko­mór­ko­we­go (me­to­dą au­to­ma­tycz­nej ery­tro­a­fe­re­zy).

Ty­po­wa ery­tro­a­fe­re­za poz­wa­la na uzy­ska­nie 1 lub 2 jed­no­stek kon­cen­tra­tu krwi­nek czer­wo­nych (KKCz) po­bra­nych od tego sa­me­go dawcy.


Źródła:

Wikipedia

Erytroblast

ko­mór­ka ma­cie­rzy­sta ery­tro­cy­tu, wy­stę­pu­ją­ca w szpi­ku kost­nym


Ery­tro­blast (gr. "eryth­ros" czer­wo­ny, "bla­stos" za­wią­zek) – ko­mór­ka ma­cie­rzy­sta ery­tro­cy­tu.

Ery­tro­bla­sty licz­nie wy­stę­pu­ją w na­rzą­dach krwiot­wór­czych, które u do­ro­słych ssa­ków sta­no­wi szpik kost­ny. Tam prze­cho­dzą pro­ces doj­rze­wa­nia, dzie­ląc się i gro­ma­dząc w cy­to­plaz­mie he­mo­glo­bi­nę, jed­no­cze­śnie tracą jądro oraz inne or­ga­nel­la ko­mór­ko­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erytroblastoza

cho­ro­ba he­mo­li­tycz­na no­wo­rod­ków


Źródła:

SJP.pl

Erytroblastyczny

zwią­za­ny z ery­tro­bla­sta­mi, ko­mór­ka­mi ma­cie­rzy­sty­mi krwi, np. bia­łacz­ka ery­tro­bla­stycz­na


Źródła:

SJP.pl

Erytrocyt

czer­wo­ne ciał­ko krwi, krwin­ka czer­wo­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. skład­nik mor­fo­tycz­ny krwi;


Ery­tro­cyt (gr. "eryth­ros" czer­wo­ny + "kytos" ko­mór­ka), krwin­ka czer­wo­na, czer­wo­ne ciał­ko krwi – mor­fo­tycz­ny skład­nik krwi, któ­re­go głów­nym za­da­niem jest prze­no­sze­nie tlenu z płuc do po­zo­sta­łych tka­nek or­ga­niz­mu.

Po raz pier­wszy ery­tro­cy­ty zo­sta­ły za­ob­ser­wo­wa­ne i pre­cy­zyj­nie opi­sa­ne jako okrą­głe spła­szczo­ne w środ­ku ko­mór­ki przez An­to­nie van Le­e­u­wen­ho­e­ka w XVII w.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Erytrocytoza

cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na zwięk­sze­niu licz­by sta­łych skład­ni­ków krwi zwła­szcza ery­tro­cy­tów, czer­wie­ni­ca praw­dzi­wa, cho­ro­ba Va­qe­za


Źródła:

SJP.pl

Erytrodemia

ogól­ny stan za­pal­ny całej lub pra­wie całej po­wierzch­ni skóry


Źródła:

SJP.pl

Erytrodermia

za­ję­cie ponad 90% po­wierzch­ni skóry przez cho­ro­bę, prze­ja­wia­ją­ce się jej za­czer­wie­nie­niem i złu­szcza­niem


Ery­tro­der­mia ( eryth­ro­der­mia) – uo­gól­nio­ne za­ję­cie skóry przez cho­ro­bę, prze­ja­wia­ją­ce się za­czer­wie­nie­niem i złu­szcza­niem na ponad 90% po­wierzch­ni skóry. Le­cze­nie jest przy­czy­no­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erytrodermiczny

→ ery­tro­der­mia


Patrz:erytrodermia

Źródła:

SJP.pl

Erytrofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed czer­wie­nie­niem się (ru­mień­cem)


Ery­tro­fo­bia (łac. "eryth­rop­ho­bia" z gr. "ery­tros" 'czer­wo­ny' i "pho­bos" 'strach, lęk') – cho­ro­bli­wy lęk przed czer­wie­nie­niem się. Jest zwy­kle jed­nym z ob­ja­wów fobii spo­łecz­nej, choć może też wy­stę­po­wać sa­mo­dziel­nie ("eryth­rop­ho­bia se­pa­ra­ta"). Zwy­kle skut­ku­je wła­śnie ru­mie­nie­niem się, np.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erytrofor

czer­wo­ny barw­nik wy­stę­pu­ją­cy w chro­ma­to­fo­rach, ko­mór­kach barw­nych skóry


Źródła:

SJP.pl

Erytrol

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny jako sło­dzik; ery­try­tol, ery­tryt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. spoż. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ali­fa­tycz­ny al­ko­hol czte­ro­wo­do­rot­le­no­wy z grupy cu­kro­li sto­so­wa­ny jako sub­stan­cja sło­dzą­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erytromelalgia

za­bu­rze­nie na­czy­nio­wo-ru­cho­we: na­pa­do­we bóle koń­czyn dol­nych, ich za­czer­wie­nie­nie i obrzęk wsku­tek na­głe­go roz­sze­rze­nia tęt­ni­czek


Źródła:

SJP.pl

Erytromycyna

an­ty­bio­tyk o spek­trum dzia­ła­nia po­dob­nym do pe­ni­cy­li­ny, sku­tecz­ny w za­ka­że­niach gron­kow­ca­mi i pa­cior­kow­ca­mi


Ery­tro­my­cy­na ( eryth­ro­my­ci­num) – mie­sza­ni­na or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych, an­ty­bio­ty­ków z grupy ma­kro­li­dów wła­ści­wych, wyt­wa­rza­nych przez pro­mie­niow­ce "", któ­rej głów­nym skład­ni­kiem jest ery­tro­my­cy­na A, oraz ery­tro­my­cy­ny B i C (nie wię­cej niż 5% każ­dej). Ha­mu­ją syn­te­zę biał­ka po­przez wią­za­nie z pod­jed­nost­ką 50S ry­bo­so­mu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erytropoetyczny

→ ery­tro­po­e­za


Patrz:erytropoeza

Źródła:

SJP.pl

Erytropoetyna

gli­ko­pro­te­i­no­wa sub­stan­cja hor­mo­nal­na, wyt­wa­rza­na w ner­kach, po­bu­dza­ją­ca dzie­le­nie się i doj­rze­wa­nie ko­mó­rek szpi­ku w kie­run­ku ery­tro­bla­stów, z któ­rych pow­sta­ją ery­tro­cy­ty


Ery­tro­po­e­ty­na (skrót EPO, ATC: B 03 XA 01) – gli­ko­pro­te­i­no­wy hor­mon pep­ty­do­wy, któ­re­go głów­ną funk­cją jest sty­mu­la­cja róż­nych eta­pów ery­tro­po­e­zy. Zwięk­sza licz­bę ery­tro­cy­tów, stę­że­nie he­mo­glo­bi­ny i licz­bę re­ti­ku­lo­cy­tów. Nie ma wpły­wu na pow­sta­wa­nie krwi­nek bia­łych, nie dzia­ła cy­to­tok­sycz­nie na szpik kost­ny. Ery­tro­po­e­ty­na jest wy­da­la­na z mo­czem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erytropoeza

pro­ces pow­sta­wa­nia w szpi­ku krwi­nek czer­wo­nych, czyli ery­tro­cy­tów


Ery­tro­po­e­za – pro­ces nam­na­ża­nia i róż­ni­co­wa­nia ery­tro­cy­tów w szpi­ku kost­nym oraz róż­nych in­nych na­rzą­dach (np. śle­dzio­nie), re­gu­lo­wa­ny w głów­nej mie­rze przez ery­tro­po­e­ty­nę. Do jego pra­wi­dło­we­go prze­bie­gu wy­ma­ga­na jest obec­ność wielu związ­ków che­micz­nych (m.in. wi­ta­mi­ny B12 i kwasu fo­lio­we­go).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erytrotoksyna

jad wyt­wa­rza­ny przez bak­te­rie cho­ro­bot­wór­cze, ni­szczą­cy krwin­ki czer­wo­ne


Źródła:

SJP.pl

Erytroza

cu­kier pro­sty z grupy aldoz, skład­nik sa­mo­o­pa­la­czy


Ery­tro­za – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, cu­kier pro­sty z grupy aldoz o czte­rech ato­mach węgla (al­do­te­tro­za). Wy­stę­pu­je w dwóch ste­re­o­i­zo­me­rycz­nych for­mach i. Formą wy­stę­pu­ją­cą w na­tu­rze jest -ery­tro­za. Epi­me­rem ery­tro­zy jest tre­o­za.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erytrozyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, barw­nik spo­żyw­czy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. wi­śnio­wo­czer­wo­ny smo­ło­wy barw­nik do­da­wa­ny do niek­tó­rych typów żyw­no­ści (np. do owo­ców kon­ser­wo­wych, osło­nek kieł­bas oraz do her­bat­ni­ków), leków, ta­ble­tek, past do zębów, za­ka­za­ny w niek­tó­rych kra­jach;


Ery­tro­zy­na, sól so­do­wa te­tra­jo­do­flu­o­re­sce­i­ny, E127 – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, wi­śnio­wo­czer­wo­ny smo­ło­wy barw­nik spo­żyw­czy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Erytryn

ró­żo­wo­czer­wo­ny mi­ne­rał, uwod­nio­ny ar­se­nian ko­bal­tu; kwiat ko­bal­to­wy


Ery­tryn (kwiat ko­bal­to­wy) – mi­ne­rał z gro­ma­dy ar­se­nia­nów. Na­le­ży do mi­ne­ra­łów bar­dzo rzad­kich.

Nazwa po­cho­dzi od gr. "eryth­ros" = czer­wo­ny, na­wią­zu­jąc do barwy mi­ne­ra­łu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erytryna

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych; ko­ra­lo­drzew


Źródła:

SJP.pl

Erytryt

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny jako sło­dzik; ery­try­tol, ery­trol


Źródła:

SJP.pl

Erytrytol

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny jako sło­dzik; ery­trol, ery­tryt


Ery­try­tol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ali­fa­tycz­ny al­ko­hol czte­ro­wo­do­rot­le­no­wy z grupy cu­kro­li. Jest do­dat­kiem do żyw­no­ści, sto­so­wa­nym jako sub­stan­cja sło­dzą­ca (E968).

Ery­try­tol jest związ­kiem typu mezo i nie wy­ka­zu­je ak­tyw­no­ści op­tycz­nej (w prze­ci­wień­stwie do swo­je­go dia­ste­re­o­i­zo­me­ru, wy­stę­pu­ją­ce­go w for­mie prawo- i le­wo­skręt­nej).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Erywanka

miesz­kan­ka Ery­wa­nia; Ere­wan­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ery­wa­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erywań

sto­li­ca Ar­me­nii; po­tocz­nie też: Ere­wań lub Ere­wan


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Ar­me­nii;


Na tę stro­nę wska­zu­je „Ere­wań”. Zo­bacz też: Radio Ere­wań.

Ery­wań ( Երևան, "Je­re­wan", wym. w IPA: //; ros. Ереван), błęd­ne spol­szcze­nie Ere­wań – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Ar­me­nii, pro­win­cja spe­cjal­na, jeden z głów­nych oś­rod­ków prze­my­sło­wych, na­u­ko­wych i kul­tu­ral­nych Za­ka­u­ka­zia. Jedno z naj­star­szych miast re­gio­nu, o ponad 2800-let­niej hi­sto­rii, za­ło­żo­ne jako Ere­bu­ni w 782 p.n.e.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Erywańczyk

miesz­ka­niec Ery­wa­nia; Ere­wań­czyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ery­wa­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erywański

przy­miot­nik od: Ery­wań; ere­wań­ski


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Ery­wań


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erzac

[czy­taj: er-zac] na­miast­ka, su­ro­gat, sub­sty­tut; er­satz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­miast­ka, pro­dukt za­stęp­czy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Erzherzog

[czy­taj: erc-HERcog] tytuł niek­tó­rych pa­nu­ją­cych ksią­żąt nie­miec­kich z ary­sto­kra­tycz­nych rodów w la­tach 1356 do 1918; ar­cyk­sią­żę


Źródła:

SJP.pl

Erzjański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Erz­ja­na­mi, do­ty­czą­cy Erz­jan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język (dia­lekt) erz­jań­ski;


Źródła:

Wiktionary

Erzurum

[czy­taj: Er-zurum]
1. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w Tur­cji, po­ło­żo­na w re­gio­nie Wschod­nia Ana­to­lia;
2. mia­sto we wschod­niej Tur­cji, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny i sto­li­ca pro­win­cji Erzu­rum


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto we wschod­niej Tur­cji;


Erzu­rum (orm. Կարին – "Karin", gr. Θεοδοσιούπολις – "The­o­do­sio­u­po­lis") – mia­sto we wschod­niej Tur­cji, na Wy­ży­nie Ar­meń­skiej, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny i sto­li­ca pro­win­cji Erzu­rum. We­dług ostat­nie­go spisu lud­no­ści mia­sto jest za­miesz­ki­wa­ne przez około 361 ty­się­cy miesz­kań­ców. W 2021 w aglo­me­ra­cji miesz­ka 756 tys. osób. Mia­sto leży na pła­sko­wy­żu, na wy­so­ko­ści około 1950 m n.p.m. u pod­nó­ży Gór Pon­tyj­skich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia