Dy

od­mia­na sa­pro­pe­lu, ciem­ne­go mułu gnil­ne­go zbior­ni­ków wod­nych, skła­da­ją­ca się ze związ­ków po­cho­dzą­cych z roz­kła­du ma­te­rii ro­ślin­nej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyakowski

naz­wi­sko


Dy­a­kow­ski – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Trąby, przy­nie­sio­ny z Wę­gier.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyba

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dybalski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dybanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dybać.


Źródła:

Wiktionary

Dybać

czaić się, cza­to­wać na kogoś, coś


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) czy­hać, cza­to­wać na kogoś lub na coś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dybała

czaić się, cza­to­wać na kogoś, coś


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dybaś

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dybciak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dybek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dybel

1. spe­cjal­ny świ­der sto­lar­ski;
2. me­ta­lo­wy lub drew­nia­ny kołek obu­stron­nie za­o­strzo­ny


Źródła:

SJP.pl

Dybicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dybiec

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dybka

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dybki

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dybkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dyblarka

ma­szy­na słu­żą­ca do dy­blo­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Dyblik

dy­blik li­nia­czek - motyl z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Dyblować

łą­czyć drew­nia­ne ele­men­ty, ręcz­nie lub ma­szy­no­wo, przy uży­ciu me­ta­lo­wych koł­ków (dybli)


Źródła:

SJP.pl

Dyboski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dybowski

→ Dybów


Dy­bow­ski – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Na­łęcz.


Patrz:Dybów

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dybrach

stopa wier­szo­wa zło­żo­na z dwóch krót­kich sylab


Źródła:

SJP.pl

Dybrachiczny

→ dy­brach


Patrz:dybrach

Źródła:

SJP.pl

Dybuk

we­dług wie­rzeń ży­dow­skich: zły duch lub dusza zmar­łe­go wcie­la­ją­ca się w osoby ży­ją­ce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) rel. ezot. w mi­sty­cyz­mie i fol­klo­rze ży­dow­skim dusza zmar­łe­go, która za­wład­nę­ła cia­łem żywej osoby; zły duch, który wstę­pu­je w ży­we­go czło­wie­ka i na­da­je mu obcą oso­bo­wość;


Dybuk ( ‏דבוק‎ "dibuk" dosł. „przyl­gnię­cie”; ‏דיבוק‎ "dibek") – w mi­sty­cyz­mie i fol­klo­rze ży­dow­skim zja­wi­sko za­wład­nię­cia cia­łem ży­we­go czło­wie­ka przez ducha zmar­łej osoby. Dy­bu­kiem na­zy­wa się też sa­me­go ducha, duszę zmar­łe­go, która nie może zaz­nać spo­czyn­ku (czy też, wśród zwo­len­ni­ków ka­ba­ły, re­in­kar­na­cji) z po­wo­du po­peł­nio­nych grze­chów i szuka osoby ży­ją­cej, aby wtar­gnąć w jej ciało.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyby

1. w śred­nio­wie­czu: kłody lub deski z ot­wo­ra­mi, w które za­ku­wa­no ręce i nogi więź­nia
2. uchwyt słu­żą­cy do po­łą­cze­nia dwóch czę­ści masz­tu stat­ku wod­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) drew­nia­ne pęta za­my­ka­ne na ręce, głowę a nie­kie­dy i nogi ska­zań­ca;

spój­nik

 (2.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. gdyby


Dyby – pier­wot­ne pęta drew­nia­ne, w po­sta­ci desek lub kłód z ot­wo­ra­mi umoż­li­wia­ją­cy­mi zam­knię­cie rąk i nóg więź­nia. Nazwą tą czę­sto okre­śla się też gą­sior lub kłodę.

Nie wia­do­mo, czy wy­na­la­zek ten spro­wa­dzo­no do Pol­ski z Nie­miec, jed­nak nazwa zdaje się po­cho­dzić z ję­zy­ka nie­miec­kie­go, po­nie­waż uży­wa­no ich wobec zło­dziei (niem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dybów

1. w śred­nio­wie­czu: kłody lub deski z ot­wo­ra­mi, w które za­ku­wa­no ręce i nogi więź­nia
2. uchwyt słu­żą­cy do po­łą­cze­nia dwóch czę­ści masz­tu stat­ku wod­ne­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dycha

po­tocz­nie: dzie­sięć, dzie­siąt­ka, zwła­szcza dzie­sięć zło­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. dzie­siąt­ka (wszyst­kie zna­cze­nia), zwy­kle dzie­sięć zło­tych

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. med. astma

 (1.3) harc. po­tocz­na nazwa na na­miot woj­sko­wy typu 10

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. lp. ter. od: dy­chać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dychawica

przew­le­kła, za­pal­na cho­ro­ba dróg od­de­cho­wych, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się na­dre­ak­tyw­no­ścią os­krze­li oraz ich skur­czem, sa­mo­ist­nie lub far­ma­ko­lo­gicz­nie od­wra­cal­nym; astma


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. astma os­krze­lo­wa (cho­ro­ba zwie­rząt i ludzi)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dychawiczność

→ dy­cha­wicz­ny


Patrz:dychawiczny

Źródła:

SJP.pl

Dychawiczny

1. me­dy­cy­nie: do­ty­czą­cy dy­cha­wi­cy, wy­wo­ła­ny tą cho­ro­bą;
2. z tru­dem od­dy­cha­ją­cy, słaby;
3. o urzą­dze­niach: źle dzia­ła­ją­cy, stary


Źródła:

SJP.pl

Dychać

daw­niej: od­dy­chać, zwła­szcza z tru­dem, cięż­ko; dy­szeć, sapać


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk, Kra­ków, Bu­ko­wi­na, Pod­ha­le. od­dy­chać, od­po­czy­wać

 (1.2) gw-pl|Ma­ło­pol­ska, Zie­mia Sie­radz­ka, Ku­ja­wy. kasz­leć


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dychnonć

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. od­po­cząć


Źródła:

Wiktionary

Dychnóć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ukraść


Źródła:

Wiktionary

Dychnąć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Kra­ków. od­po­cząć


Źródła:

Wiktionary

Dychoreiczny

→ dy­cho­rej; dy­tro­che­icz­ny


Źródła:

SJP.pl

Dychorej

w sta­ro­żyt­nej wer­sy­fi­ka­cji: czte­roz­gło­sko­wa stopa wier­szo­wa; pod­wój­ny cho­rej (tro­chej), di­cho­rej, dy­tro­chej


Źródła:

SJP.pl

Dychotomia

po­dział cze­goś na dwie czę­ści, zwła­szcza wy­klu­cza­ją­ce się; dwucz­ło­no­wość, dwu­dziel­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. po­dział pew­nej klasy na dwie, zwy­kle prze­ciw­staw­ne, grupy ele­men­tów lub ze­sta­wie­nie par prze­ciw­staw­nych pojęć

 (1.2) para prze­ciw­staw­nych pojęć lub dwie czę­ści pew­nej klasy przed­mio­tów


Dy­cho­to­mia (gr. "di­cho­to­mos" – prze­cię­ty na dwie czę­ści) – dwu­dziel­ność; po­dział na dwie czę­ści, wza­jem­nie się wy­klu­cza­ją­ce i uzu­peł­nia­ją­ce do ca­ło­ści.

Po­dział dy­cho­to­micz­ny zbio­ru X po­le­ga na wy­róż­nie­niu w nim dwóch podz­bio­rów – A i B – które:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dychotomicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) roz­dzie­la­jąc się na dwa prze­ciw­staw­ne kie­run­ki


Źródła:

Wiktionary

Dychotomiczność

po­dział ja­kiejś ca­ło­ści na dwie różne czę­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­dział na dwie czę­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dychotomiczny

1. dwu­dziel­ny, dwo­ja­ki;
2. po­dzie­lo­ny na dwie prze­ciw­staw­ne czę­ści


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) dwo­ja­ki, dwu­czę­ścio­wy, dwu­dziel­ny

 (1.2) po­dzie­lo­ny na dwie prze­ciw­staw­ne czę­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dychotomizacja

dzie­le­nie cze­goś na dwie czę­ści, ka­te­go­rie, grupy itp.; du­a­li­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Dychotymizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dy­cho­ty­mi­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dychroiczny

→ dy­chro­izm; di­chro­icz­ny


Źródła:

SJP.pl

Dychromatyczny

dwu­barw­ny, dwu­ko­lo­ro­wy; di­chro­ma­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Dycht

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) reg-pl|Poz­nań. cał­kiem, zu­peł­nie, do­kład­nie

przy­miot­nik

 (2.1) gw-pl|War­mia, Ma­zu­ry. duży

 (2.2) gw-pl|War­mia, Ma­zu­ry. gęsty


Źródła:

Wiktionary

Dychtownie

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. zu­peł­nie, cał­ko­wi­cie, grun­tow­nie


Źródła:

Wiktionary

Dychtowny

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. od­po­wied­ni, do­pa­so­wa­ny


Źródła:

Wiktionary

Dychu

w po­tocz­nym wy­ra­że­niu: ani sły­chu, ani dychu - brak ja­kiej­kol­wiek wie­ści, brak znaku życia


Źródła:

SJP.pl

Dychów

wieś w Pol­sce


Dy­chów (dawna niem. nazwa "De­i­chow")) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie kro­śnień­skim, w gmi­nie Bo­bro­wi­ce.

W la­tach 1954–1958 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Dy­chów, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Bo­bro­wi­ce. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyck

[czy­taj: dajk] naz­wi­sko, m.in. An­to­on van Dyck (1599-1641), fla­mandz­ki ma­larz


Źródła:

SJP.pl

Dycki

za­i­mek przy­słow­ny upo­wszech­nia­ją­cy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. za­wsze


Źródła:

Wiktionary

Dyczek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dyczewski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyczkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dyda

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dydak

naz­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;


Dydak – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, które oz­na­cza „na­u­cza­ją­cy”, od gr. "διδαχή (di­da­che)" (zob. też: "dy­dak­ty­ka"). Praw­do­po­dob­nie hisz­pań­skie imię Diego, od imie­nia Ja­ku­ba (San­tia­go – Sanc­tus Ia­co­bus; Diego, Diago) lub jako po­cho­dzą­ce z greki, ze słowa didax- 'dok­try­na, dy­scy­pli­na nauki'. Nie można też wy­klu­czyć ibe­ryj­skie­go (prze­din­do­e­u­ro­pej­skie­go) po­cho­dze­nia imie­nia. Pa­tro­nem imie­nia jest św. Dydak, bi­skup Ka­dyk­su.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dydakowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) od Dydak


Źródła:

Wiktionary

Dydaktyczka

→ dy­dak­tyk


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spe­cja­list­ka w za­kre­sie dy­dak­ty­ki


Patrz:dydaktyk

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dydaktycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób dy­dak­tycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Dydaktyczność

→ dy­dak­tycz­ny


Patrz:dydaktyczny

Źródła:

SJP.pl

Dydaktyczny

1. zwią­za­ny z na­u­cza­niem, dy­dak­ty­ką; pe­da­go­gicz­ny;
2. książ­ko­wo: mo­ra­li­za­tor­ski, po­u­cza­ją­cy


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z dy­dak­ty­ką

 (1.2) wy­ko­na­ny w celu po­u­cza­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dydaktyk

1. spe­cja­li­sta w za­kre­sie metod na­u­cza­nia i ucze­nia się;
2. dobry pe­da­gog, czło­wiek ma­ją­cy zdol­no­ści wy­cho­waw­cze


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) na­u­ko­wiec spe­cja­li­zu­ją­cy się w za­kre­sie dy­dak­ty­ki

 (1.2) książk. zdol­ny pe­da­gog

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. plu­ral|dy­dak­ty­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dydaktyka

1. dział pe­da­go­gi­ki, nauka o me­to­dach na­u­cza­nia i ucze­nia się
2. mo­ra­li­zo­wa­nie, po­u­cza­nie; dy­dak­tyzm


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pedag. nauka o spo­so­bach ucze­nia

 (1.2) książk. mo­ra­li­zo­wa­nie, dy­dak­tyzm

 (1.3) środ. wy­kła­da­nie, go­dzi­ny pra­cow­ni­ka na­u­ko­we­go spę­dzo­ne na wy­kła­da­niu

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: dy­dak­tyk


Dy­dak­ty­ka – jedna z głów­nych ga­łę­zi nauk pe­da­go­gicz­nych, która zaj­mu­je się pro­ce­sa­mi na­u­cza­nia i ucze­nia się, wszel­ki­mi przed­mio­ta­mi na ko­lej­nych po­zio­mach tych pro­ce­sów, od przedsz­ko­la do stu­diów wyż­szych, a także ma­ją­cych miej­sce poza in­sty­tu­cja­mi oś­wia­to­wy­mi, przy zwy­kłych czyn­no­ściach. Jest to zatem nauka o sy­ste­mie po­praw­nie uza­sad­nio­nych twier­dzeń i hi­po­tez do­ty­czą­cych pro­ce­su, za­leż­no­ści i pra­wi­dło­wo­ści na­u­cza­nia a ucze­nia się oraz spo­so­bów kształ­to­wa­nia tego pro­ce­su przez czło­wie­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dydaktyzm

mo­ra­li­zo­wa­nie, po­u­cza­nie; dy­dak­ty­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. ze­spół cech sta­no­wią­cy o wa­lo­rach wy­cho­waw­czych i edu­ka­cyj­nych;


Dy­dak­tyzm (gr. di­dak­ti­kós – da­ją­cy się na­u­czyć) – dą­że­nie do kształ­to­wa­nia u kogoś po­staw lub po­glą­dów po­przez po­u­cza­nie go lub da­wa­nie wzo­rów do na­śla­do­wa­nia.

Dy­dak­tyzm w sztu­ce to do­mi­nu­ją­ca po­sta­wa dy­dak­tycz­na w dzie­łach sztu­ki czy ut­wo­rach li­te­rac­kich, które mają na celu wy­cho­wa­nie czło­wie­ka po­przez na­u­cza­nie mo­ral­no­ści i obo­wią­zu­ją­cych norm spo­łecz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dydek

dytek; daw­niej:
1. drob­na mo­ne­ta;
2. pie­niądz


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) daw. pot. drob­na mo­ne­ta zdaw­ko­wa w I Rze­czy­po­spo­li­tej, także ogól­ne żar­to­bli­we okre­śle­nie ów­czes­nych pie­nię­dzy

 (1.2) reg. pozn. pierś ko­bie­ty, rzad. zwie­rzę­cia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dydelf

nie­du­ży ssak dra­pież­ny z ro­dzi­ny dy­del­fów, tor­bacz ży­ją­cy w la­sach Ame­ry­ki Pół­noc­nej i Środ­ko­wej; opos­sum, opos, szczur wor­ko­wa­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Di­delp­his|Lin­na­e­us|ref=tak., ogo­nia­sty ssak ze spi­cza­stym py­skiem i krót­ki­mi koń­czy­na­mi, z po­dro­dzi­ny dy­del­fów, wy­stę­pu­ją­cy w Ame­ry­ce;


Dy­delf ("Di­delp­his") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny dy­del­fów (Di­delp­hi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny dy­del­fo­wa­tych (Di­delp­hi­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dydelfowate

ro­dzi­na nie­wiel­kich (naj­więk­sze są wiel­ko­ści kota) ssa­ków z rzędu tor­ba­czy, za­miesz­ku­ją­cych Ame­ry­kę Środ­ko­wą i Po­łud­nio­wą, o dłu­gim, chwyt­nym ogo­nie, ce­nio­ne dla futra; dy­del­fy; oposy; szczu­ry wor­ko­wa­te


Dy­del­fo­wa­te, szczu­ry wor­ko­wa­te (Di­delp­hi­dae) – ro­dzi­na ssa­ków z rzędu dy­del­foksz­tałt­nych (Di­delp­hi­morp­hia). Obej­mu­je ga­tun­ki wszyst­ko­żer­nych, nie­wiel­kich ssa­ków po­dob­nych do szczu­ra. W za­pi­sach ko­pal­nych są znane z po­kła­dów gór­nej kredy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dydelfowaty

o ce­chach dy­del­fo­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


Źródła:

SJP.pl

Dydelfy

ro­dzi­na nie­wiel­kich (naj­więk­sze są wiel­ko­ści kota) ssa­ków z rzędu tor­ba­czy, za­miesz­ku­ją­cych Ame­ry­kę Środ­ko­wą i Po­łud­nio­wą, o dłu­gim, chwyt­nym ogo­nie, ce­nio­ne dla futra; oposy; dy­del­fo­wa­te; szczu­ry wor­ko­wa­te


Dy­del­fy (Di­delp­hi­nae) – po­dro­dzi­na ssa­ków z ro­dzi­ny dy­del­fo­wa­tych (Di­delp­hi­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dydeński

przy­miot­nik od: Dyd­nia; dyd­niań­ski


Źródła:

SJP.pl

Dydko

kaduk, dia­beł, czart


Na tę stro­nę wska­zu­je „dytko”. Zo­bacz też: dytko – ujed­noz­nacz­nie­nie.

Dydko, didko, ditko, dytko, dydo – nad­przy­ro­dzo­na isto­ta z pol­skie­go fol­klo­ru, pier­wot­nie demon z wie­rzeń sło­wiań­skich, póź­niej zde­gra­do­wa­ny do roli stra­szy­dła.

Po­stać dydka wy­wo­dzi się od zna­ne­go na Rusi de­mo­na opie­kuń­cze­go domu (por. do­mo­wik), po chry­stia­ni­za­cji zde­gra­do­wa­ne­go do roli dia­bła, zwła­szcza le­śne­go, osta­tecz­nie zaś do roli noc­ne­go stra­szy­dła, któ­rym stra­szo­no dzie­ci (por. bobo).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dydnia

wieś w Pol­sce


Dyd­nia – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie brzo­zow­skim, w gmi­nie Dyd­nia. Leży na Po­gó­rzu Dy­now­skim. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży na wschód od Brzo­zo­wa, 8 km na po­łud­nie od Nie­wist­ki.

Hi­sto­rycz­nie po­ło­żo­na w Rusi Czer­wo­nej (zie­mia sa­noc­ka) i w daw­nym wo­je­wództ­wie ru­skim. W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Dyd­nia. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kro­śnień­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dydniański

przy­miot­nik od: Dyd­nia; dy­deń­ski


Źródła:

SJP.pl

Dydo

Dy­do­na


Źródła:

SJP.pl

Dydolić

kroić coś tępym nożem


Źródła:

SJP.pl

Dydona

le­gen­dar­na za­ło­ży­ciel­ka Kar­ta­gi­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mi­to­lo­gicz­ne imię żeń­skie


Dy­do­na (Elis­sa; Dido, po­e­tyc­ka forma "Di­do­na" po­cho­dzi od Wer­gi­liu­sza) – we­dług "Ene­i­dy" le­gen­dar­na za­ło­ży­ciel­ka Kar­ta­gi­ny i jej pier­wsza kró­lo­wa.

We­dług prze­ka­zu sta­ro­żyt­nych hi­sto­ry­ków Ti­ma­jo­sa i Pom­pe­ju­sza Tro­gu­sa w IX wieku p.n.e. z Tyru miała zbiec grupa jego miesz­kań­ców na pół­noc­ne wy­brze­ża Afry­ki, nie­da­le­ko fe­nic­kiej ko­lo­nii Utyki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyduch

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dydycz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dydym

mie­sza­ni­na pier­wiast­ków ziem rzad­kich zwła­szcza ne­o­dy­mu i pra­ze­o­dy­mu, uwa­ża­na daw­niej za pier­wia­stek, sto­so­wa­na do bar­wie­nia szkieł fil­trów op­tycz­nych


Dydym (także didym) – nazwa za­pro­po­no­wa­na w 1841 roku przez C. G. Mo­san­de­ra dla rze­ko­me­go pier­wiast­ka che­micz­ne­go ma­ją­ce­go być jed­nym z lan­ta­now­ców (pro­po­no­wa­ny sym­bol to Di). Póź­niej jed­nak oka­za­ło się, że jest to mie­sza­ni­na dwóch pier­wiast­ków, naz­wa­nych w 1885 roku przez Auera von Wels­ba­cha ne­o­dy­mem i pra­ze­o­dy­mem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyfamacja

znie­sła­wie­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. zni­szcze­nie do­brej opi­nii o kimś przez pu­blicz­ne roz­po­wszech­nia­nie nie­praw­dzi­wych in­for­ma­cji na jego temat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyfamacyjny

→ dy­fa­ma­cja


Patrz:dyfamacja

Źródła:

SJP.pl

Dyfamować

cza­sow­nik

 (1.1) daw. gw-pl|Kresy. obra­żać


Źródła:

Wiktionary

Dyfeomorficzny

→ dy­fe­o­mor­fizm


Patrz:dyfeomorfizm

Źródła:

SJP.pl

Dyfeomorfizm

izo­mor­fizm roz­ma­i­to­ści róż­nicz­ko­wych


Dy­fe­o­mor­fizm – izo­mor­fizm roz­ma­i­to­ści róż­nicz­ko­wych, tj. odw­zo­ro­wa­nie bi­jek­tyw­ne po­mię­dzy roz­ma­i­to­ścia­mi róż­nicz­ko­wy­mi, które jest róż­nicz­ko­wal­ne oraz takie, że odw­zo­ro­wa­nie do niego od­wrot­ne jest rów­nież róż­nicz­ko­wal­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyfer

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) środ. mot. dy­fe­ren­cjał, me­cha­nizm róż­ni­co­wy


Źródła:

Wiktionary

Dyferencja

daw­niej:
1. róż­ni­ca;
2. spor­na spra­wa, zwła­szcza o ma­ją­tek


Źródła:

SJP.pl

Dyferencjacja

wy­o­dręb­nia­nie się wy­spe­cja­li­zo­wa­nych skład­ni­ków z ja­kiejś ca­ło­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zróż­ni­co­wa­nie, róż­ni­co­wa­nie się, wy­o­dręb­nia­nie się róż­no­rod­nych skład­ni­ków z ca­ło­ści


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyferencjacyjny

→ dy­fe­ren­cja­cja


Patrz:dyferencjacja

Źródła:

SJP.pl

Dyferencjalny

1. wy­ka­zu­ją­cy jakąś róż­ni­cę mię­dzy dwoma przed­mio­ta­mi lub zja­wi­ska­mi;
2. w ma­te­ma­ty­ce: róż­nicz­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Dyferencjał

me­cha­nizm umoż­li­wia­ją­cy obra­ca­nie się kół z różną pręd­ko­ścią, sto­so­wa­ny w po­ja­zdach; me­cha­nizm róż­ni­co­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mech. ze­spół prze­kład­ni me­cha­nicz­nych umoż­li­wia­ją­cy kołom na tej samej osi obra­ca­nie się z róż­ny­mi pręd­ko­ścia­mi ką­to­wy­mi;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyferencyjny

daw­niej: do­ty­czą­cy sporu, bę­dą­cy przed­mio­tem sporu; spor­ny


przy­miot­nik

 (1.1) spor­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyfilobotrioza

cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza czło­wie­ka i zwie­rząt, wy­wo­ły­wa­na przez ta­siem­ca bru­zdo­głow­ca sze­ro­kie­go


Źródła:

SJP.pl

Dyfrakcja

zja­wi­sko fi­zycz­ne do­ty­czą­ce zmia­ny kie­run­ku roz­cho­dze­nia się fal na kra­wę­dzi przesz­ko­dy; ugi­na­nie się fal


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. zja­wi­sko fi­zycz­ne po­le­ga­ją­ce na ugię­ciu fali na kra­wę­dziach przesz­ko­dy lub szcze­li­ny, co po­wo­du­je jej roz­cho­dze­nie się w kie­run­kach in­nych niż pro­sto­li­nio­wy


Dy­frak­cja (ugię­cie fali) – ze­spół zja­wisk zwią­za­nych ze zmia­ną kie­run­ku roz­cho­dze­nia się fali bę­dą­cy od­stęp­stwem od praw op­ty­ki ge­o­me­trycz­nej. Dy­frak­cję w węż­szym zna­cze­niu okre­śla się jako ugię­cie świa­tła wokół kra­wę­dzi przesz­ko­dy lub ot­wo­ru w ob­sza­rze cie­nia przesz­ko­dy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyfrakcyjny

zwią­za­ny z dy­frak­cją


Źródła:

SJP.pl

Dyfraktometr

przy­rząd op­tycz­ny do ba­da­nia struk­tu­ry przed­mio­tów z wy­ko­rzy­sta­niem dy­frak­cji fal za­cho­dzą­cej na ba­da­nym przed­mio­cie


Dy­frak­to­metr – przy­rząd po­mia­ro­wy słu­żą­cy do ana­li­zy struk­tu­ry sub­stan­cji kry­sta­licz­nych na pod­sta­wie ich obra­zów dy­frak­cyj­nych.

Dy­frak­to­metr re­je­stru­je kie­run­ki (kąty od­bły­sku) oraz na­tę­że­nia ugię­tych wią­zek pro­mie­nio­wa­nia. W za­leż­no­ści od ro­dza­ju uży­te­go pro­mie­nio­wa­nia dy­frak­to­me­try dzie­li się na rent­ge­now­skie (sto­so­wa­ne naj­czę­ściej), ne­u­tro­no­we i elek­tro­no­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyfraktometryczny

→ dy­frak­to­me­tria


Patrz:dyfraktometria

Źródła:

SJP.pl

Dyfteria

ostra cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ła­na za­raz­kiem ma­czu­gow­ca; bło­ni­ca; dyf­te­ryt


Źródła:

SJP.pl

Dyfteryt

ostra cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ła­na za­raz­kiem ma­czu­gow­ca; bło­ni­ca; dyf­te­ria


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. bło­ni­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyfterytowy

→ dyf­te­ryt


Patrz:dyfteryt

Źródła:

SJP.pl

Dyfterytyczny

→ dyf­te­ryt


Patrz:dyfteryt

Źródła:

SJP.pl

Dyftong

po­łą­cze­nie dwóch sa­mo­gło­sek w jed­nej sy­la­bie; dwu­gło­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. dźwięk sa­mo­gło­sko­wy o zmien­nym prze­bie­gu ar­ty­ku­la­cji, bę­dą­cy zło­że­niem sa­mo­gło­ski i pół­sa­mo­gło­ski; przez użyt­kow­ni­ków ję­zy­ka po­strze­ga­ny jako zło­że­nie dwóch sa­mo­gło­sek;


Dyf­tong, dwu­gło­ska ( δίφθογγος "dipht­hon­gos" „dwubrz­mią­cy”) – po­je­dyn­cza sa­mo­gło­ska (na ogół długa) o zmien­nym prze­bie­gu ar­ty­ku­la­cji, co spra­wia, że ucho ludz­kie sły­szy dwa dźwię­ki, mimo że są one ze­spo­lo­ne nie­ja­ko w jeden i mają wła­ści­wo­ści po­je­dyn­czej sa­mo­gło­ski.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyftongiczny

→ dyf­tong; dyf­ton­go­wy


przy­miot­nik

 (1.1) jęz. do­ty­czą­cy dyf­ton­gu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyftongizacja

pro­ces przeksz­tał­ca­nia się sa­mo­gło­ski w dwu­gło­skę


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fonet. pro­ces przeksz­tał­ca­nia się sa­mo­gło­ski w dyf­tong;


Dyf­ton­gi­za­cja – pro­ces pow­sta­wa­nia dwu­gło­sek (czyli dyf­ton­gów) z sa­mo­gło­sek pro­stych (czyli mo­nof­ton­gów). Wy­stę­pu­je m.in. w ję­zy­ku cze­skim (np. [] > []) i w niek­tó­rych gwa­rach pol­skich, np. pod­ha­lań­skiej.

W ję­zy­ku nie­miec­kim zasz­ła tak zwana dyf­ton­gi­za­cja nowo-wy­so­ko-nie­miec­ka. W jej wy­ni­ku dłu­gie sa­mo­gło­ski "î" [], "û" [] oraz "iu" [] przesz­ły od­po­wied­nio w "ei" [], "au" [] i "eu"/"äu" [] (np. "mein neues Haus" „mój nowy dom” ze "mîn niuweȥ hûs").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyftongowy

→ dyf­tong; dyf­ton­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Dyftyk

dyw­dyk; tyf­tyk;
1. daw­niej: tka­ni­na weł­nia­na, jed­wab­na lub ba­weł­nia­na; ubiór z tej tka­ni­ny;
2. daw­niej: jed­wab­na kapa na konia


Źródła:

SJP.pl

Dyfundować

ule­gać dy­fuz­ji; sa­mo­rzut­nie prze­ni­kać, mie­szać się


Źródła:

SJP.pl

Dyfuzja

chem., fiz. mie­sza­nie się gazów, cie­czy i ciał sta­łych przy bez­poś­red­nim zet­knię­ciu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. pro­ces sa­mo­rzut­ne­go roz­prze­strze­nia­nia się czą­ste­czek lub ener­gii w ma­te­rial­nym oś­rod­ku – gazie, cie­czy, ciele sta­łym lub plaz­ma­az­mie;

 (1.2) zob. dy­fuz­ja kul­tu­ro­wa.

 (1.3) zob. dy­fuz­ja od­po­wie­dzial­no­ści.

 (1.4) zob. dy­fuz­ja in­no­wa­cji.


Dy­fuz­ja ( dif­fu­sio „roz­prze­strze­nia­nie”) – sa­mo­rzut­ny i nie­od­wra­cal­ny pro­ces, w wy­ni­ku któ­re­go wy­rów­nu­je się po­cząt­ko­wy nie­jed­no­rod­ny roz­kład ma­te­rii na sku­tek be­zład­ne­go ruchu ele­men­tów ukła­du.

W opi­sie mi­kro­sko­po­wym dy­fuz­ja jest wy­ni­kiem roz­prze­strze­nia­nia się czą­ste­czek w wy­ni­ku ru­chów ciepl­nych ele­men­tów ukła­du, w opi­sie ter­mo­dy­na­micz­nym jest wy­ni­kiem dzia­ła­nia sił zwią­za­nych z nie­jed­no­rod­no­ścia­mi kon­cen­tra­cji ele­men­tów ukła­du, opi­sy­wa­nych przez po­ten­cja­ły che­micz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyfuzjonista

zwo­len­nik po­glą­du przy­pi­su­ją­ce­go szcze­gól­ne zna­cze­nie pro­ce­so­wi prze­ni­ka­nia ele­men­tów jed­nej kul­tu­ry do innej


Źródła:

SJP.pl

Dyfuzjonistyczny

→ dy­fuz­jo­nizm


Patrz:dyfuzjonizm

Źródła:

SJP.pl

Dyfuzjonizm

po­gląd przy­pi­su­ją­cy szcze­gól­ne zna­cze­nie pro­ce­so­wi prze­ni­ka­nia ele­men­tów jed­nej kul­tu­ry do innej


Dy­fuz­jo­nizm (z łac. "diffūsio" „roz­prze­strze­nia­nie” od łac. "dif­fun­de­re" „roz­le­wać; roz­prze­strze­niać; roz­sy­py­wać” od "dis-" „roz-” i "fun­de­re" „lać; od­le­wać (metal), topić”; gr. "ισμός" „wie­dza”) – sta­no­wi­sko te­o­re­tycz­ne z wczes­ne­go etapu roz­wo­ju et­no­lo­gii lub an­tro­po­lo­gii kul­tu­ro­wej (po­czą­tek XX w.).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyfuzor

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. prze­wód z ros­ną­cym prze­kro­jem po­przecz­nym, po­wo­du­ją­cym spo­wol­nie­nie prze­pły­wu cie­czy lub gazu i roz­pro­sze­nie ich stru­mie­nia;

 (1.2) techn. ele­ment roz­pra­sza­ją­cy fale dźwię­ko­we lub świetl­ne

 (1.3) fryzj. na­kład­ka na su­szar­kę o okrą­głej pod­sta­wie, która ułat­wia sty­li­za­cję wło­sów


Dy­fu­zor – kanał prze­pły­wo­wy z ros­ną­cym prze­kro­jem po­przecz­nym, np. stoż­ko­wo roz­sze­rza­ją­cy się lub spi­ral­ny od­ci­nek rury, kanał mię­dzy­ło­pat­ko­wy ogra­ni­czo­ny ło­pat­ka­mi sprę­żar­ki prze­pły­wo­wej lub pompy wi­ro­wej. W dy­fu­zo­rze (w wy­ni­ku wzro­stu prze­kro­ju po­przecz­ne­go) na­stę­pu­je spo­wol­nie­nie prze­pły­wu płynu, co od­po­wia­da prze­mia­nie ener­gii ki­ne­tycz­nej stru­mie­nia w ener­gię ci­śnie­nia.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Dyfuzorowy

→ dy­fu­zor


Patrz:dyfuzor

Źródła:

SJP.pl

Dyfuzyjnie

→ dy­fu­zyj­ny


Patrz:dyfuzyjny

Źródła:

SJP.pl

Dyfuzyjność

→ dy­fu­zyj­ny


Patrz:dyfuzyjny

Źródła:

SJP.pl

Dyfuzyjny

zwią­za­ny z dy­fuz­ją; otrzy­my­wa­ny przez dy­fuz­ję


Źródła:

SJP.pl

Dyg

ko­bie­cy ukłon: jed­no­czes­ne ugię­cie ko­la­na i lekki skłon głową z od­cią­gnię­ciem rę­ka­mi su­kien­ki na boki


Źródła:

SJP.pl

Dyganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dygać.


Źródła:

Wiktionary

Dygas

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dygasiński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dygat

naz­wi­sko, np. Sta­ni­sław Dygat (1914 - 1978), pol­ski pi­sarz i sce­na­rzy­sta fil­mo­wy


Źródła:

SJP.pl

Dygać

1. kła­niać się, wy­ko­nu­jąc dyg
2. po­tocz­nie:
a) iść po coś
b) pod­no­sić coś cięż­kie­go
c) dygać się - bać się


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. dy­gnąć)

 (1.1) zwy­kle o dziew­czy­nie kła­niać się, lekko ugi­na­jąc nogi

 (1.2) pot. biec

 (1.3) środ. uczn. bać się, mart­wić się

 (1.4) środ. wojsk. robić pomp­ki lub przy­sia­dy; ćwi­czyć mię­śnie

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. dy­gnąć)

 (2.1) pot. pod­no­sić, nieść cięż­ką rzecz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dygda

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m., fik­cyj­ne, po­ja­wia­ją­ce się je­dy­nie w związ­ku fra­ze­o­lo­gicz­nym


Źródła:

Wiktionary

Dygenit

mi­ne­rał, siar­czek mie­dzi


Źródła:

SJP.pl

Dygest

daw­niej: księ­ga za­wie­ra­ją­ca zbiór praw


Źródła:

SJP.pl

Dygestia

daw­niej: tra­wie­nie; di­ge­stia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. tra­wie­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dygestorium

osz­klo­na ko­mo­ra la­bo­ra­to­ryj­na, z któ­rej za po­mo­cą wen­ty­la­to­ra lub na­tu­ral­ne­go ciągu usu­wa­ne są szkod­li­we gazy; di­ge­sto­rium


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. la­bo­ra­to­ryj­na przesz­klo­na ko­mo­ra, za­o­pa­trzo­na w wen­ty­la­cję wy­wiew­ną;


Dy­ge­sto­rium, wy­ciąg la­bo­ra­to­ryj­ny – przesz­klo­na ko­mo­ra o kształ­cie dużej szafy, za­o­pa­trzo­na w wy­daj­ny wen­ty­la­tor stale wyd­mu­chu­ją­cy z niej po­wie­trze poza teren la­bo­ra­to­rium (naj­czę­ściej umiej­sco­wio­ny na dachu). Jej pod­sta­wo­wym za­da­niem jest za­po­bie­ga­nie wy­do­sta­wa­nia się do at­mos­fe­ry la­bo­ra­to­rium szkod­li­wych sub­stan­cji (tru­cizn, agre­syw­nych lub nie­przy­jem­nie pach­ną­cych gazów itp.), a także ochro­na przed ewen­tu­al­ny­mi po­ża­ra­mi i ek­sploz­ja­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dygitacja

w ge­o­lo­gii: dru­go­rzęd­ny fałd pow­sta­ły w pła­szczo­wi­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fałdy na po­wierzch­ni grzbie­to­wej lub czo­ło­wej pła­szczo­wi­ny;

 (1.2) wy­py­cha­nie jed­nej cie­czy przez drugą w ruchu nie­re­gu­lar­nym;


Dy­gi­ta­cja (od łac. "di­gi­tus" – palec) – w ge­o­lo­gii – okre­śle­nie fałdu w pła­szczo­wi­nie skal­nej od­ga­łę­zia­ją­ce­go się od głów­nej masy pła­szczo­wi­ny.

Ter­mi­nem dy­gi­ta­cja, pal­cza­stość okre­śla się rów­nież wy­py­cha­nie jed­nej cie­czy przez drugą w ruchu nie­re­gu­lar­nym, w for­mie pal­ców lub ję­zy­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dygitalina

gli­ko­zyd na­ser­co­wy wy­stę­pu­ją­cy w li­ściach na­parst­ni­cy


Źródła:

SJP.pl

Dygitalizacja

di­gi­ta­li­za­cja, cy­fry­za­cja;
1. na­da­wa­nie po­sta­ci cy­fro­wej róż­ne­go ro­dza­ju danym; di­gi­ty­za­cja;
2. upo­wszech­nie­nie się umie­jęt­no­ści ko­rzy­sta­nia z tech­ni­ki cy­fro­wej w róż­nych dzie­dzi­nach życia


Źródła:

SJP.pl

Dygitalizacyjny

→ dy­gi­ta­li­za­cja; di­gi­ta­li­za­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Dygitalizator

urzą­dze­nie przet­wa­rza­ją­ce sy­gnał ana­lo­go­wy na sy­gnał cy­fro­wy; di­gi­ta­li­za­tor, di­gi­ti­zer, dy­gi­ta­li­zer, dy­skre­ty­za­tor, kon­wer­tor ana­lo­go­wo-cy­fro­wy


Źródła:

SJP.pl

Dygitalizer

urzą­dze­nie przet­wa­rza­ją­ce sy­gnał ana­lo­go­wy na sy­gnał cy­fro­wy; di­gi­ti­zer, di­gi­ta­li­za­tor, dy­skre­ty­za­tor, kon­wer­tor ana­lo­go­wo-cy­fro­wy


Źródła:

SJP.pl

Dygitalizować

na­da­wać cze­muś (mu­zy­ce, obra­zo­wi, danym) po­stać cy­fro­wą; di­gi­ta­li­zo­wać, cy­fry­zo­wać


Źródła:

SJP.pl

Dygitalny

wy­ko­rzy­stu­ją­cy tech­ni­kę cy­fro­wą; cy­fro­wy, di­gi­tal­ny, di­gi­ta­lo­wy, dy­gi­ta­lo­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tech­no­lo­gią cy­fro­wą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dygitalowy

wy­ko­rzy­stu­ją­cy tech­ni­kę cy­fro­wą; cy­fro­wy, di­gi­tal­ny, dy­gi­tal­ny, di­gi­ta­lo­wy


Źródła:

SJP.pl

Dyglosja

stan, kiedy wer­sja li­te­rac­ka da­ne­go ję­zy­ka w takim stop­niu od­bie­ga od wer­sji po­tocz­nej, że można je uznać za odręb­ne ję­zy­ki


Dy­glo­sja (z διγλωσσία, "di­glos­sia" „dwu­ję­zycz­ność”) – sy­tu­a­cja, w któ­rej jedna spo­łecz­ność ję­zy­ko­wa po­słu­gu­je się dwie­ma od­mia­na­mi ję­zy­ka (sy­ste­ma­mi ję­zy­ko­wy­mi), speł­nia­ją­cy­mi różne funk­cje i ma­ją­cy­mi włas­ny za­kres za­sto­so­wa­nia. Char­les Fer­gu­son opi­sał dy­glo­sję jako kon­trast mię­dzy dwoma wa­rian­ta­mi ję­zy­ko­wy­mi, wyż­szym (H, high) i niż­szym (L, low). Sta­no­wi formę spo­łecz­ne­go bi­dia­lek­tyz­mu lub bi­ling­wiz­mu. Cza­sem do­cho­dzi do wspó­łist­nie­nia wię­cej niż dwóch sy­ste­mów ję­zy­ko­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dygnitariat

urząd dy­gni­ta­rza; wy­so­kie, za­szczyt­ne sta­no­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dygnitarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta pia­stu­ją­ca wy­so­ki urząd


Źródła:

Wiktionary

Dygnitarski

przy­miot­nik od: dy­gni­tarz


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) do­ty­czą­cy dy­gni­ta­rza, wła­ści­wy dy­gni­ta­rzo­wi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dygnitarstwo

urząd, sta­no­wi­sko dy­gni­ta­rza


Źródła:

SJP.pl

Dygnitarz

osoba zaj­mu­ją­ca wy­so­kie sta­no­wi­sko urzę­do­we


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś pia­stu­ją­cy wy­so­ki urząd


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dygnitarzowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. żona dy­gni­ta­rza


Źródła:

Wiktionary

Dygnitarzówna

daw­niej: córka dy­gni­ta­rza


Źródła:

SJP.pl

Dygnięcie

1. ukło­nić się, wy­ko­nu­jąc dyg;
2. po­tocz­nie:
a) pójść po coś;
b) pod­nieść coś cięż­kie­go;
c) ude­rzyć w coś z dużą siłą


Dy­gnię­cie (dyg) – ukłon dziew­czę­cy i ko­bie­cy, po­le­ga­ją­cy na jed­no­czes­nym ugię­ciu ko­la­na oraz lek­kim skło­nie głowy, wraz z roz­su­nię­ciem rę­ka­mi fał­dów su­kien­ki na boki. Współ­cze­śnie rzad­ko sto­so­wa­ny. Wymóg jego wy­ko­ny­wa­nia zwią­za­ny jest z ety­kie­tą i pro­to­ko­łem dy­plo­ma­tycz­nym, obo­wią­zu­je pod­czas ce­re­mo­nii przy­wi­ta­nia z gło­wa­mi ko­ro­no­wa­ny­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dygnąć

1. ukło­nić się, wy­ko­nu­jąc dyg;
2. po­tocz­nie:
a) pójść po coś;
b) pod­nieść coś cięż­kie­go;
c) ude­rzyć w coś z dużą siłą


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. dygać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|dygać.

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. dygać)

 (2.1) do­ko­na­ny od|dygać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dygot

drże­nie, dy­go­ta­nie, dre­szcze


Źródła:

SJP.pl

Dygotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dy­go­tać.


Źródła:

Wiktionary

Dygotać

trząść się ze stra­chu lub zimna


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­dy­go­tać)

 (1.1) ule­gać pow­ta­rza­ją­cym się wstrzą­som o dużej czę­stot­li­wo­ści

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny dy­go­tać się

 (2.1) rzad. wzmoc­nio­ne zna­cze­nie (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dygotka

drże­nie, dy­go­ta­nie


Źródła:

SJP.pl

Dygotliwy

wy­wo­łu­ją­cy drże­nie, skłon­ny do drże­nia; drżą­cy, dy­go­czą­cy, dy­gli­wy


Źródła:

SJP.pl

Dygować

nieść coś z tru­dem; dźwi­gać, ta­szczyć


cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Lwów. nosić, przy­no­sić


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dygowo

wieś w Pol­sce


Dy­go­wo (tuż po woj­nie "Degów", niem. "Degow") – wieś gmin­na w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ko­ło­brze­skim, w gmi­nie Dy­go­wo.

We­dług da­nych z 1 stycz­nia 2011 r. wieś miała 1615 miesz­kań­ców.

W miej­sco­wo­ści ma sie­dzi­bę jed­nost­ka Ochot­ni­czej Stra­ży Po­żar­nej włą­czo­na do kra­jo­we­go sy­ste­mu ra­tow­ni­czo-ga­śni­cze­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dygowski

przy­miot­nik od: Dy­go­wo


Źródła:

SJP.pl

Dygresja

1. wy­po­wiedź, uwaga nie­do­ty­czą­ca głów­ne­go te­ma­tu; wtrą­ce­nie, wtręt;
2. w li­te­ra­tu­roz­naw­stwie: odej­ście od głów­ne­go te­ma­tu nar­ra­cji i roz­wi­ja­nie w jej obrę­bie te­ma­tów ubocz­nych, luźno lub zu­peł­nie niez­wią­za­nych z te­ma­tem głów­nym; ek­skurs;
3. w astro­no­mii: przej­ście ciała nie­bie­skie­go przez punkt stycz­no­ści rów­no­leż­ni­ka nie­bie­skie­go i wer­ty­ka­łu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chwi­lo­we odej­ście od głów­ne­go wątku wy­po­wie­dzi


Dy­gre­sja, wtrą­ce­nie (z di­gres­sio – odej­ście, ro­zej­ście się) – odej­ście od głów­ne­go te­ma­tu nar­ra­cji lub wy­po­wie­dzi. Dy­gre­sja po­le­ga na okre­so­wym wpro­wa­dze­niu wąt­ków luźno lub wcale niez­wią­za­nych z pod­sta­wo­wą tre­ścią ut­wo­ru lub wy­po­wie­dzi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dygresyjka

zdrob­nie­nie od: dy­gre­sja


Źródła:

SJP.pl

Dygresyjność

cecha wy­po­wie­dzi lub ut­wo­ru, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się odej­ściem od głów­ne­go te­ma­tu


Źródła:

SJP.pl

Dygresyjny

ma­ją­cy cha­rak­ter dy­gre­sji, za­wie­ra­ją­cy dy­gre­sję - wy­po­wiedź, uwagę nie­do­ty­czą­cą głów­ne­go te­ma­tu


Źródła:

SJP.pl

Dyhydryt

mi­ne­rał, fos­fo­ran mie­dzi


Źródła:

SJP.pl

Dyja

naz­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Au­strii i Cze­chach, naj­dłuż­szy prawy do­pływ Mo­ra­wy, pow­sta­je z po­łą­cze­nia Dyi Mo­raw­skiej oraz Dyi Nie­miec­kiej;


Dyja (cz., Thaya) – rzeka w Ma­sy­wie Cze­skim, w Au­strii i Cze­chach, w zle­wi­sku Morza Czar­ne­go, naj­dłuż­szy prawy do­pływ Mo­ra­wy, o dłu­go­ści 235 km, po­czą­wszy od miej­sco­wo­ści Raabs an der Thaya, gdzie na­stę­pu­je po­łą­cze­nie skła­da­ją­cych się na nią do­pły­wów:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyjak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dyjamb

czte­ro­sy­la­bo­wa stopa me­trycz­na, w któ­rej pier­wsza i trze­cia są nie­ak­cep­to­wa­ne, a druga i czwar­ta - ak­cen­to­wa­ne


Źródła:

SJP.pl

Dyjas

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dyjski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dyją, do­ty­czą­cy Dyi


Źródła:

Wiktionary

Dyk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dyka

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dykasteria

1. w sta­ro­żyt­nych Ate­nach: jedna z dzie­się­ciu czę­ści sądu przy­się­głych;
2. od­dział urzę­du ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go lub sądu


Dy­ka­ste­ria (od gr. "di­ka­ste­rion" – wła­dza, sąd) – urząd ad­mi­ni­stra­cyj­ny Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go.

Więk­szość dy­ka­ste­rii wa­ty­kań­skich zwana jest obec­nie kon­gre­ga­cja­mi lub ra­da­mi. Człon­ka­mi rad mogą być osoby świec­kie, jed­nak­że w skład kon­gre­ga­cji wcho­dzą wy­łącz­nie kar­dy­na­ło­wie i bi­sku­pi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dykciarka

ma­szy­na do obrób­ki drew­na


Źródła:

SJP.pl

Dykciarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) menel pi­ja­cy dyktę (de­na­tu­rat)


Źródła:

Wiktionary

Dykcja

spo­sób mó­wie­nia, po­praw­ne­go wy­ma­wia­nia wy­ra­zów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spo­sób wy­ma­wia­nia wy­ra­zów i zdań


Dyk­cja ( dic­tio) – spo­sób mó­wie­nia, po­praw­ne­go wy­ma­wia­nia wy­ra­zów przy uwz­ględ­nie­niu wszyst­kich pro­ce­sów za­cho­dzą­cych w wy­ra­zach i na ich gra­ni­cach. Za­sad­ni­cza umie­jęt­ność w wy­ko­ny­wa­niu ta­kich za­wo­dów jak: śpie­wak, aktor, pre­zen­ter te­le­wi­zyj­ny lub ra­dio­wy, na­u­czy­ciel.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dykcjonarz

dawna nazwa słow­ni­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. słow­nik

 (1.2) daw. en­cy­klo­pe­dia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dykcyjny

→ dyk­cja


Patrz:dykcja

Źródła:

SJP.pl

Dykiel

naz­wi­sko, m.in. Bo­że­na Dy­kiel, pol­ska ak­tor­ka


Źródła:

SJP.pl

Dykta

płyta skle­jo­na z nie­pa­rzy­stej licz­by for­ni­rów; sklej­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) płyta skle­jo­na z for­ni­rów

 (1.2) środ. ty­pogr. sze­ro­kość pola znaku w danym kroju pisma

 (1.3) środ. de­na­tu­rat wy­pi­ja­ny przez me­ne­li


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyktacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od dyk­tat


Źródła:

Wiktionary

Dyktafon

prze­no­śne urzą­dze­nie umoż­li­wia­ją­ce na­gry­wa­nie dźwię­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elek­tron. prze­no­śny ma­gne­to­fon lub urzą­dze­nie cy­fro­we z wbu­do­wa­nym mi­kro­fo­nem, umoż­li­wia­ją­ce na­gry­wa­nie dźwię­ku;


Dyk­ta­fon – prze­no­śny ma­gne­to­fon lub urzą­dze­nie cy­fro­we z wbu­do­wa­nym mi­kro­fo­nem, umoż­li­wia­ją­ce na­gry­wa­nie i odt­wa­rza­nie dźwię­ku, np. mowy. No­śni­kiem dźwię­ku może być ka­se­ta ma­gne­to­fo­no­wa o róż­nym cza­sie na­gra­nia i wiel­ko­ści lub układ elek­tro­nicz­ny za­pi­su­ją­cy w for­mie cy­fro­wej skom­pre­so­wa­ny dźwięk.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyktafonik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od dyk­ta­fon


Źródła:

Wiktionary

Dyktando

1. ćwi­cze­nie or­to­gra­ficz­ne po­le­ga­ją­ce na za­pi­sy­wa­niu dyk­to­wa­ne­go tek­stu;
2. daw­niej: dyk­to­wa­nie da­ne­go tek­stu; tekst za­pi­sa­ny ze słów dyk­tu­ją­ce­go; dyk­tat


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) eduk. ćwi­cze­nie or­to­gra­ficz­ne po­le­ga­ją­ce na za­pi­sy­wa­niu dyk­to­wa­nej tre­ści

 (1.2) eduk. za­pi­sa­ny ze słu­chu tekst po­dyk­to­wa­ne­go ćwi­cze­nia or­to­gra­ficz­ne­go

 (1.3) na­rzu­ca­nie cze­goś

 (1.4) rada da­wa­na w celu do­ko­na­nia lep­sze­go wy­bo­ru


Dyk­tan­do (łac. "dicto" – dyk­tu­ję) – ro­dzaj spraw­dzia­nu po­le­ga­ją­cy na za­pi­sa­niu ze słu­chu dyk­to­wa­ne­go tek­stu. Oce­nia­na jest po­praw­ność za­pi­su pod wzglę­dem zgod­no­ści z za­sa­da­mi or­to­gra­fii i in­ter­punk­cji. Naj­czę­ściej dyk­tan­da prze­pro­wa­dza­ne są w szko­łach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyktat

1. wła­dza ab­so­lut­na w pań­stwie;
2. na­rzu­ca­nie komuś swej woli lub swego zda­nia;
3. daw­niej: dyk­to­wa­nie tek­stu; dyk­tan­do


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­rzu­ca­nie komuś swej woli lub swego zda­nia

 (1.2) polit. wła­dza ab­so­lut­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyktator

1. osoba po­sia­da­ją­ca ab­so­lut­ną wła­dzę w pań­stwie, zwy­kle opie­ra­ją­ca się na sile armii;
2. urzęd­nik w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie;
3. kre­a­tor, uz­na­ny pro­jek­tant


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. urzęd­nik nadz­wy­czaj­ny w re­pu­bli­ce rzym­skiej, któ­re­mu przyz­na­wa­no cza­so­wą wła­dzę ab­so­lut­ną dla za­po­bie­że­nia kry­zy­so­wi;

 (1.2) polit. przy­wód­ca kraju, który spra­wu­je wy­łącz­ną, nie­o­gra­ni­czo­ną i nadz­wy­czaj­ną wła­dzę

 (1.3) przen. tyran

 (1.4) hist. tytuł przyz­na­wa­ny niek­tó­rym woj­sko­wym do­wód­com pow­sta­nia

 (1.5) książk. osoba na­rzu­ca­ją­ca innym swoją wolę


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyktatorek

1. ko­bie­ta po­sia­da­ją­ca ab­so­lut­ną wła­dzę w pań­stwie, zwy­kle opie­ra­ją­cą się na sile armii;
2. kre­a­tor­ka, uz­na­na pro­jek­tant­ka


Źródła:

SJP.pl

Dyktatorka

1. ko­bie­ta po­sia­da­ją­ca ab­so­lut­ną wła­dzę w pań­stwie, zwy­kle opie­ra­ją­cą się na sile armii;
2. kre­a­tor­ka, uz­na­na pro­jek­tant­ka


Źródła:

SJP.pl

Dyktatorski

do­ty­czą­cy dyk­ta­to­ra lub dyk­ta­tu­ry; bezwz­ględ­ny, ar­bi­tral­ny


przy­miot­nik

 (1.1) polit. zwią­za­ny z dyk­ta­to­rem lub z dyk­ta­tu­rą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyktatorsko

przy­miot­nik

 (1.1) w spo­sób dyk­ta­tor­ski


Źródła:

Wiktionary

Dyktatorstwo

1. urząd, wła­dza dyk­ta­to­ra;
2. na­rzu­ca­nie innym swo­jej woli lub swo­je­go zda­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­rzu­ca­nie innym swej woli lub swego zda­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyktatura

forma spra­wo­wa­nia wła­dzy przez jedną osobę lub grupę osób, ma­ją­cą po­par­cie woj­ska i po­li­cji; rządy dyk­ta­to­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. forma spra­wo­wa­nia ab­so­lut­nej i nie­o­gra­ni­czo­nej wła­dzy przez jedną osobę lub grupę osób;


Dyk­ta­tu­ra ( dic­ta­re – dyk­to­wać) – forma rzą­dów opar­ta na ar­bi­tral­nej wła­dzy jed­nost­ki (dyk­ta­to­ra) lub wą­skiej grupy osób, wy­ję­tych spod spo­łecz­nej kon­tro­li. Sy­stem cha­rak­te­ry­stycz­ny dla re­żi­mów au­to­ry­tar­nych i to­ta­li­tar­nych, sta­no­wią­cy prze­ci­wień­stwo sy­ste­mów de­mo­kra­tycz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dykteryjka

opo­wieść o za­baw­nym zda­rze­niu; aneg­dot­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) opo­wieść o za­baw­nym zda­rze­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyktograf

daw­niej:
1. ro­dzaj wew­nętrz­ne­go te­le­fo­nu, słu­żą­ce­go do dyk­to­wa­nia li­stów;
2. te­le­fo­nicz­ne urzą­dze­nie pod­słu­cho­we


Źródła:

SJP.pl

Dyktowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nazwa czyn­no­ści lub pro­ce­su okre­ślo­ne­go cza­sow­ni­kiem „dyk­to­wać”


Źródła:

Wiktionary

Dyktować

1. mówić lub czy­tać tekst oso­bie, która ma go za­pi­sać;
2. na­ka­zy­wać, na­rzu­cać coś komuś;
3. o sercu, ro­zu­mie, doś­wiad­cze­niu: wska­zy­wać, pod­su­wać komuś spo­sób po­stę­po­wa­nia


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­dyk­to­wać)

 (1.1) mówić lub od­czy­ty­wać tekst komuś, by go za­pi­sał

 (1.2) zmu­szać kogoś do przy­ję­cia ja­kichś wa­run­ków

 (1.3) kie­ro­wać za­cho­wa­niem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyktowy

zwią­za­ny z dyktą


Źródła:

SJP.pl

Dyl

1. gruba, mocna deska wy­ko­rzy­sty­wa­na do bu­do­wy stro­pów, ścian, mo­stów itp.;
2. be­to­no­wy lub żel­be­to­wy ele­ment kon­struk­cji przy­po­mi­na­ją­cy tę deskę


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. oko­ro­wa­ny pień drze­wa słu­żą­cy jako ele­ment kon­struk­cyj­ny

 (1.2) bud. po­dłuż­ny pro­sto­kąt­ny ka­wa­łek ma­te­ria­łu, zwła­szcza drew­na, wzmac­nia­ją­cy kon­struk­cję bu­dow­li

 (1.3) daw. uczn. stud. gw-pl|Lu­blin. ocena nie­do­sta­tecz­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyla

1. gruba, mocna deska wy­ko­rzy­sty­wa­na do bu­do­wy stro­pów, ścian, mo­stów itp.;
2. be­to­no­wy lub żel­be­to­wy ele­ment kon­struk­cji przy­po­mi­na­ją­cy tę deskę


Źródła:

SJP.pl

Dylacja

odro­cze­nie spra­wy są­do­wej


Dy­la­cja (z di­la­tio – roz­cią­gnię­cie), od­kład – w daw­nym pra­wie pol­skim odro­cze­nie roz­pra­wy wy­wo­ła­ne nie­o­bec­no­ścią stro­ny spo­wo­do­wa­ną cho­ro­bą (uspra­wied­li­wio­ną, "di­la­tio prop­ter in­fir­mi­ta­tem"), li­stem in­hi­bi­cyj­nym, za­ję­cia­mi pu­blicz­ny­mi ("di­la­tio prop­ter ne­go­tia pu­bli­ca"), nie­o­bec­no­ścią w ziemi lub obec­no­ścią na innym pro­ce­sie to­czą­cym się tego sa­me­go dnia o więk­szą sumę ("pro ma­io­re").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dylacyjny

zwią­za­ny z dy­la­cją


Źródła:

SJP.pl

Dylak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dylan

naz­wi­sko, m.in. Dylan Tho­mas (1914-1953), wa­lij­ski poeta i pi­sarz


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dylanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dylać.


Źródła:

Wiktionary

Dylatacja

1. zwięk­sze­nie się dłu­go­ści cze­goś wsku­tek zja­wi­ska roz­sze­rzal­no­ści ciepl­nej;
2. szcze­li­na po­zo­sta­wio­na w kon­struk­cji za­po­bie­ga­ją­ca jej usz­ko­dze­niom przy zmia­nie kształ­tu na­stę­pu­ją­cym pod wpły­wem czyn­ni­ków zew­nętrz­nych;
3. w fi­zy­ce: dy­la­ta­cja czasu - róż­ni­ca w tem­pie upły­wu czasu w dwóch ukła­dach po­ru­sza­ją­cych się wzglę­dem sie­bie lub znaj­du­ją­cych się w róż­nych po­lach gra­wi­ta­cyj­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bud. szcze­li­na ut­wo­rzo­na w kon­struk­cji ar­chi­tek­to­nicz­nej w celu wy­e­li­mi­no­wa­nia wpły­wu du­żych na­prę­żeń lub in­nych czyn­ni­ków mo­gą­cych usz­ko­dzić kon­struk­cję;

 (1.2) fiz. zwięk­sze­nie się dłu­go­ści pod wpły­wem cie­pła

 (1.3) fiz. dy­la­ta­cja czasu spo­wol­nie­nie czasu wraz ze wzro­stem pręd­ko­ści lub pola gra­wi­ta­cyj­ne­go


Dy­la­ta­cja – przeksz­tał­ce­nie ge­o­me­trycz­ne, prze­pro­wa­dza­ją­ce do­wol­ną pro­stą na pro­stą do niej rów­no­le­głą. Ina­czej mó­wiąc, jest to ko­li­ne­a­cja, w któ­rej każda pro­sta jest rów­no­le­gła do swo­je­go obra­zu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dylatacyjny

zwią­za­ny z dy­la­ta­cją


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy dy­la­ta­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dylatogram

wy­kres zmia­ny wy­mia­rów li­nio­wych ciała pod wpły­wem zmian tem­pe­ra­tu­ry, otrzy­ma­ny za po­mo­cą dy­la­to­me­tru; krzy­wa dy­la­to­me­trycz­na


Źródła:

SJP.pl

Dylatometr

przy­rząd do po­mia­ru roz­sze­rzal­no­ści ciepl­nej cie­czy i ciał sta­łych


Dy­la­to­metr – przy­rząd słu­żą­cy do po­mia­ru li­nio­wej roz­sze­rzal­no­ści ciepl­nej ciał sta­łych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dylatometria

Dy­la­to­me­tria – dział fi­zy­ki, który zaj­mu­je się me­to­da­mi po­mia­ru roz­sze­rzal­no­ści ciepl­nej ciał. Dy­la­to­me­tria pro­wa­dzi ba­da­nia za­leż­no­ści roz­mia­rów ciał od wa­run­ków zew­nętrz­nych. Głów­nym na­rzę­dziem po­mia­ro­wym tej roz­sze­rzal­no­ści jest dy­la­to­metr.


Źródła:

Wikipedia

Dylatometryczny

→ dy­la­to­me­tria


przy­miot­nik

 (1.1) fiz. do­ty­czą­cy dy­la­to­me­trii, wła­ści­wy dy­la­to­me­trii


Patrz:dylatometria

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dylać

cza­sow­nik

 (1.1) reg. pozn. - tań­czyć


Źródła:

Wiktionary

Dylemacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od dy­le­mat


Źródła:

Wiktionary

Dylemat

trud­ny wybór mię­dzy dwie­ma wy­klu­cza­ją­cy­mi się moż­li­wo­ścia­mi; al­ter­na­ty­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sy­tu­a­cja wy­ma­ga­ją­ca trud­ne­go wy­bo­ru

 (1.2) log. wnio­sko­wa­nie, gdzie oprócz dwóch zdań wa­run­ko­wych trze­cią prze­słan­ką jest zda­nie al­ter­na­tyw­ne


Dy­le­mat (z gr. διλήμματος "di­lem­ma­tos" 'pod­wój­ny lemat') – w lo­gi­ce tra­dy­cyj­nej nie­za­wod­ne sche­ma­ty wnio­sko­wań, w któ­rych prze­słan­ka­mi są dwa zda­nia wa­run­ko­we i al­ter­na­ty­wa (nie­ro­złącz­na), z któ­rych każ­de­mu już na grun­cie kla­sycz­ne­go ra­chun­ku zdań od­po­wia­da wła­ści­we prawo lo­gicz­ne. Wy­róż­nio­no czte­ry typy ta­kich sche­ma­tów wnio­sko­wań – dy­le­ma­ty:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyletancki

od­no­szą­cy się do dy­le­tan­ta lub dy­le­tan­tyz­mu; po­wierz­chow­ny; ama­tor­ski


przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy dy­le­tan­to­wi i dy­le­tan­tyz­mo­wi / dy­le­tanct­wu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyletancko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób dy­le­tanc­ki


Źródła:

Wiktionary

Dyletanckość

zaj­mo­wa­nie się ja­kimś za­gad­nie­niem w spo­sób po­wierz­chow­ny, bez fa­cho­wej wie­dzy i od­po­wied­nie­go przy­go­to­wa­nia; dy­le­tan­tyzm, dy­le­tanct­wo


Źródła:

SJP.pl

Dyletanctwo

zaj­mo­wa­nie się ja­kimś za­gad­nie­niem w spo­sób po­wierz­chow­ny, bez fa­cho­wej wie­dzy i od­po­wied­nie­go przy­go­to­wa­nia; dy­le­tanc­kość, dy­le­tan­tyzm


Źródła:

SJP.pl

Dyletant

czło­wiek niez­na­ją­cy się na danej rze­czy, nie­kom­pe­tent­ny w danej dzie­dzi­nie; laik; pro­fan


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek zaj­mu­ją­cy się jakąś dzie­dzi­ną, nie zna­jąc się na niej, bez od­po­wied­nie­go przy­go­to­wa­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyletantka

ama­tor­ka; ko­bie­ta, która nie jest fa­chow­cem w danej dzie­dzi­nie, zaj­mu­ją­ca się jakąś dzie­dzi­ną bez na­le­ży­te­go przy­go­to­wa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która nie jest fa­chow­cem w danej dzie­dzi­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyletantyzm

zaj­mo­wa­nie się ja­kimś za­gad­nie­niem w spo­sób po­wierz­chow­ny, bez fa­cho­wej wie­dzy i od­po­wied­nie­go przy­go­to­wa­nia; dy­le­tanc­kość, dy­le­tanct­wo


Źródła:

SJP.pl

Dylewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dylewo

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dylewski

przy­miot­nik od: Dylew, Dy­le­wo


Źródła:

SJP.pl

Dylica

ele­ment bu­do­wy mostu, umoż­li­wia­ją­cy pro­wa­dze­nie ruchu ko­ło­we­go


Źródła:

SJP.pl

Dylik

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dylina

po­dło­ga lub płot z dylów


Źródła:

SJP.pl

Dyliżans

kryty po­jazd konny do prze­wo­zu pa­sa­że­rów i pocz­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) czte­ro­ko­ło­wy, kryty po­jazd konny prze­wo­zo­wy;

 (1.2) slang. re­gio­na­lizm - Go­rzów Wiel­ko­pol­ski au­to­bus


Dy­li­żans ( di­li­gen­ce „skwa­pli­wość, poś­piech”, z di­li­gen­tia „do­kład­ność, su­mien­ność”) – duży zam­knię­ty ko­ło­wy po­jazd konny (prze­waż­nie czte­ro- lub sze­ścio­kon­ny) uży­wa­ny od po­ło­wy XVI wieku do po­ło­wy XIX wieku do prze­wo­zu pa­sa­że­rów i prze­sy­łek pocz­to­wych na sta­łych tra­sach ob­słu­gi­wa­nych we­dług usta­lo­ne­go roz­kła­du jazdy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyliżansowy

zwią­za­ny z dy­li­żan­sem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dy­li­żan­sem, do­ty­czą­cy dy­li­żan­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dylogia

utwór skła­da­ją­cy się z dwóch łą­czą­cych się te­ma­tycz­nie czę­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. muz. film. cykl skła­da­ją­cy się z dwóch ut­wo­rów li­te­rac­kich, mu­zycz­nych lub fil­mo­wych, z któ­rych każdy sta­no­wi odręb­ną ca­łość, lecz po­łą­czo­nych np. wspól­ną te­ma­ty­ką, grupą bo­ha­te­rów


Dy­lo­gia – cykl li­te­rac­ki skła­da­ją­cy się z dwóch ut­wo­rów, z któ­rych każdy sta­no­wi zam­knię­tą ca­łość.

Przy­kła­dem dy­lo­gii jest "Miecz ka­ge­no­wy; opo­wieść o Kry­ście, nie­ko­ro­no­wa­nej kró­lo­wej Za­chod­nie­go Po­mo­rza" Bo­le­sła­wa Mrów­czyń­skie­go, skła­da­ją­cy się z "Armii mil­czą­cej" i "Dni chwa­ły".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dylowanie

wy­kła­dać dy­la­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dy­lo­wać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dylować

wy­kła­dać dy­la­mi


Źródła:

SJP.pl

Dylowy

wy­ko­na­ny z dylów


Źródła:

SJP.pl

Dylu-Dylu

wyraz dźwię­ko­na­śla­dow­czy imi­tu­ją­cy ruch ręki pod­czas gry na skrzyp­cach


Źródła:

SJP.pl

Dyluwialny

→ dy­lu­wium


Patrz:dyluwium

Źródła:

SJP.pl

Dyluwiolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie dy­lu­wio­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Dyluwiologia

nauka o epoce lo­dow­co­wej


Źródła:

SJP.pl

Dyluwiologiczny

→ dy­lu­wio­lo­gia


Patrz:dyluwiologia

Źródła:

SJP.pl

Dyluwium

star­sza epoka czwar­to­rzę­du, ce­chu­ją­ca się m.in. wiel­kim zlo­do­wa­ce­niem i po­ja­wie­niem się czło­wie­ka ne­an­der­tal­skie­go; plej­sto­cen, epoka lo­do­wa, epoka lo­dow­co­wa


Źródła:

SJP.pl

Dylówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. deski po­dło­go­we


Dy­lów­ka – rzeka two­rzą­ca górny bieg Ry­ko­lan­ki, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim []. Wy­pły­wa w miej­sco­wo­ści Ko­zie­tu­ły i pły­nie w kie­run­ku po­łud­nio­wym przez miej­sco­wo­ści Dylew, Sie­lec, Ry­ka­ły. Tuż przed miej­sco­wo­ścią Przy­by­szew łączy się ze swoim lewym do­pły­wem Bo­rów­ką, zmie­nia nazwę na Ry­ko­lan­kę, po czym wpada do Pi­li­cy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Dyląg

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dylągówka

wieś w Pol­sce


Dy­lą­gów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie rze­szow­skim, w gmi­nie Hyżne. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1954–1961 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Dy­lą­gów­ka, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Hyżne. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa rze­szow­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyląż

chrząszcz z ro­dzi­ny kózek


Źródła:

SJP.pl

Dym

lotny pro­dukt spa­la­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pro­duk­ty spa­la­nia za­wie­szo­ne w po­wie­trzu;

 (1.2) przen. pot. bójka z udzia­łem więk­szej licz­by osób

 (1.3) młodz. awan­tu­ra

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: dymić


Dym – układ ko­lo­i­dal­ny, w któ­rym oś­rod­kiem roz­pra­sza­ją­cym jest gaz, a cząst­ki ko­lo­i­dal­ne są cząst­ka­mi sta­ły­mi. Za­wie­si­na bar­dzo drob­nych czą­stek sta­łych w gazie. Dym jest, obok mgły, jedną z po­sta­ci ga­zo­zo­lu, a naj­czę­ściej jego od­mia­ny – ae­ro­zo­lu.

Zaz­wy­czaj jest pro­duk­tem ubocz­nym spa­la­nia i czę­sto to­wa­rzy­szy ognio­wi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dymacz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dymanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dymać.


Źródła:

Wiktionary

Dymanko

po­tocz­nie: seks; bzy­kan­ko, ru­chan­ko


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wulg. sto­su­nek płcio­wy, współ­ży­cie sek­su­al­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dymanowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dymarczyk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dymarka

dawny piec do wy­ta­pia­nia że­la­za z rud


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dawny piec słu­żą­cy do wy­ta­pia­nia że­la­za z rud;


Współ­czes­ne re­kon­struk­cje dy­ma­rek

Dy­mar­ka, piec dy­mar­ko­wy – dawny piec hut­ni­czy, w któ­rym przez re­duk­cję tlen­ko­wych rud że­la­za za po­mo­cą węgla drzew­ne­go otrzy­my­wa­no że­la­zo w po­sta­ci gąb­cza­stej, za­wie­ra­ją­cej żużel.

Że­la­zo na­da­ją­ce się do wy­ro­bu na­rzę­dzi, broni itp. uzy­ski­wa­no przez usu­nię­cie z łupki żużla na dro­dze wie­lo­krot­ne­go prze­ku­wa­nia. Tzw. pro­ces dy­mar­ko­wy znany był od bar­dzo dawna (w Eu­ro­pie od ok. II w. p.n.e., na zie­miach pol­skich od ok. I w. n.e.).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dymarkowy

zwią­za­ny z dy­mar­ką


Źródła:

SJP.pl

Dymarski

przy­miot­nik od: dy­marz


Źródła:

SJP.pl

Dymarstwo

dawny spo­sób wy­ta­pia­nia rudy że­la­za w dy­mar­kach


Źródła:

SJP.pl

Dymarz

daw­niej: ro­bot­nik zaj­mu­ją­cy się wy­ta­pia­niem rudy że­la­za w dy­mar­ce


Źródła:

SJP.pl

Dymać

po­tocz­nie:
1. iść lub je­chać pręd­ko, pę­dzić; za­su­wać, pe­da­ło­wać;
2. od­by­wać sto­su­nek płcio­wy; ciup­ciać, bzy­kać, pukać;
3. cięż­ko pra­co­wać; za­su­wać, ga­ro­wać, ha­ro­wać, tyrać;
4. oszu­ki­wać kogoś, wy­ko­rzy­stu­jąc jego łat­wo­wier­ność; ru­chać;
5. wy­wo­ły­wać mocny pod­much, dmu­chać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­dy­mać)

 (1.1) pot. iść pręd­ko

 (1.2) wulg. pot. upra­wiać seks

 (1.3) wulg. pot. oszu­kać kogoś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny dymać się (dk. brak)

 (2.1) wulg. pot. upra­wiać seks


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dymbcok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dendr. dąb

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. drew­no dębu (po­rą­ba­ne kloc­ki dębu)


Źródła:

Wiktionary

Dymbowica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w po­łud­nio­wej Ru­mu­nii, lewy do­pływ Ar­dże­szu, prze­pły­wa przez Bu­ka­reszt;

 (1.2) geogr. okręg w środ­ko­wej Ru­mu­nii, na Wo­ło­szczyź­nie;


Dym­bo­wi­ca (rum. "Dâmbovița") – rzeka w po­łud­nio­wej Ru­mu­nii, lewy do­pływ Ar­dże­szu. Jej dłu­gość wy­no­si 269 km. W dol­nym biegu prze­pły­wa przez Ni­zi­nę Wo­ło­ską. Nad Dym­bo­wi­cą leży sto­li­ca Ru­mu­nii – Bu­ka­reszt.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Dymecki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dymek

1. cien­ka smuga dymu;
2. zam­gle­nie obra­zu na kli­szy fo­to­gra­ficz­nej; szla­jer;
3. w ko­mik­sach itp.: część po­je­dyn­cze­go obraz­ka, przy­po­mi­na­ją­ca chmur­kę, przez­na­czo­na na słowa po­sta­ci; chmur­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od zob. dym.

 (1.2) pot. w ko­mik­sach, ilu­stro­wa­nych hi­sto­ryj­kach: miej­sce, w któ­rym za­mie­szczo­na jest wy­po­wiedź bo­ha­te­ra, a także: treść tejże wy­po­wie­dzi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pot. pa­le­nie pa­pie­ro­sa, za­cią­ga­nie się dymem pa­pie­ro­so­wym

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od: dymka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dymensja

daw­niej: wiel­kość cze­goś; wy­miar


Źródła:

SJP.pl

Dymensjonować

daw­niej: na­da­wać cze­muś od­po­wied­ni wy­miar


Źródła:

SJP.pl

Dymerski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dymetr

w po­ez­ji me­trycz­nej: wers zło­żo­ny z dwóch stóp lub dwóch dwu­sto­po­wych miar me­trycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Dymetryczny

→ dy­metr


Patrz:dymetr

Źródła:

SJP.pl

Dymiarka

po­tocz­nie: urzą­dze­nie do wyt­wa­rza­nia dymu, np. do efek­tów spe­cjal­nych


Źródła:

SJP.pl

Dymienica

bo­les­ny obrzęk za­pal­ny wę­złów chłon­nych pa­chwi­no­wych lub pa­cho­wych o po­dło­żu za­kaź­nym, cha­rak­te­ry­zu­je niek­tó­re cho­ro­by wi­ru­so­we (np. mo­no­nu­kle­o­za) i bak­te­ryj­ne (np. dżuma)


Dy­mie­ni­ca (łac. "bubo") – ro­dzaj za­pa­le­nia wę­złów chłon­nych, które wy­wo­łu­je ich ucie­ple­nie i za­czer­wie­nie­nie.

Dy­mie­ni­ce cha­rak­te­ry­zu­ją niek­tó­re cho­ro­by, np. dżumę dy­mie­ni­czą, kiłę lub gruź­li­cę. Ich po­ja­wie­nie się w oko­li­cy pa­chwi­no­wej może też być ob­ja­wem wrzo­du mięk­kie­go, ziar­ni­nia­ka we­ne­rycz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dymieniczny

→ dy­mie­ni­ca; dy­mie­ni­czy


Źródła:

SJP.pl

Dymieniczy

→ dy­mie­ni­ca; dy­mie­nicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Dymienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dymić.


Źródła:

Wiktionary

Dyminucja

1. daw­niej: usz­ko­dze­nie, uszczer­bek;
2. w mu­zy­ce: pow­tó­rze­nie mo­ty­wu ut­wo­ru w war­to­ściach mu­zycz­nych zmniej­szo­nych o po­ło­wę


Dy­mi­nu­cja – tech­ni­ka imi­ta­cyj­na po­le­ga­ją­ca na skró­ce­niu każ­dej war­to­ści ryt­micz­nej o po­ło­wę, efek­tem czego jest prze­bieg me­lo­dycz­ny dwa razy krót­szy cza­so­wo od wer­sji pier­wot­nej. Cała nuta za­mie­nia­na jest na pół­nu­tę, ósem­ka na szes­nast­kę itd.

Dy­mi­nu­cja była sze­ro­ko wy­ko­rzy­sty­wa­na w po­li­fo­nii ba­ro­ko­wej i przeksz­tał­ce­niach wa­ria­cyj­nych. Tech­ni­ką od­wrot­ną jest aug­men­ta­cja.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dymion

na­czy­nie w kształ­cie ba­lo­na, z przy­dy­mio­ne­go szkła, sto­so­wa­ne do do­mo­wej pro­duk­cji wina


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­czy­nie szkla­ne do do­mo­we­go wy­ro­bu wina


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dymiony

na­czy­nie w kształ­cie ba­lo­na, z przy­dy­mio­ne­go szkła, sto­so­wa­ne do do­mo­wej pro­duk­cji wina


Źródła:

SJP.pl

Dymisja

zwol­nie­nie kogoś z zaj­mo­wa­ne­go sta­no­wi­ska lub ustą­pie­nie z zaj­mo­wa­ne­go sta­no­wi­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwol­nie­nie kogoś ze sta­no­wi­ska, zło­że­nie z urzę­du; re­zy­gna­cja (ustą­pie­nie) z zaj­mo­wa­ne­go sta­no­wi­ska


Dy­mi­sja (od łac. "dīmissiō" – wy­sła­nie, zwol­nie­nie lub "di­mit­te­re" – wy­da­lać) – zwol­nie­nie lub re­zy­gna­cja z zaj­mo­wa­ne­go sta­no­wi­ska, urzę­du lub ze służ­by.

W pań­stwach rzą­dzo­nych par­la­men­tar­nie pre­mier, po udzie­le­niu przez par­la­ment rzą­do­wi wotum nie­uf­no­ści, obo­wią­za­ny jest zgło­sić dy­mi­sję ga­bi­ne­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dymisjonować

urzę­do­wo: usu­nąć, usu­wać kogoś z ja­kie­goś sta­no­wi­ska; od­wo­ły­wać (od­wo­łać)


Źródła:

SJP.pl

Dymisyjny

→ dy­mi­sja


Patrz:dymisja

Źródła:

SJP.pl

Dymitr

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. De­me­triusz


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dymitriada

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. każda z dwóch in­ter­wen­cji po­li­tycz­no-re­li­gij­no-mi­li­tar­nych w Ce­sar­stwie Ro­syj­skim zor­ga­ni­zo­wa­nych przez pol­ską i li­tew­ską ma­gna­te­rię na po­cząt­ku XVII w.;


Źródła:

Wiktionary

Dymitriusz

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Dymitrostwo

Dy­mitr z mał­żon­ką; Dy­mi­tro­wie


Źródła:

SJP.pl

Dymitrow

naz­wi­sko obce, np. Ge­or­gi Dy­mi­trow (1882-1949) - buł­gar­ski dzia­łacz ko­mu­ni­stycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Dymitrowicz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. syn Dy­mi­tra


Źródła:

Wiktionary

Dymitrowie

Dy­mitr z mał­żon­ką; Dy­mi­tro­stwo


Źródła:

SJP.pl

Dymitrowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Dy­mi­tra lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Dymić

dymić się;
1. wy­dzie­lać dym, wy­pu­szczać kłęby dymu; kop­cić;
2. wy­dzie­lać parę; pa­ro­wać


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­dzie­lać dym

 (1.2) pot. szu­kać okaz­ji do bójki

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny dymić się

 (2.1) wy­dzie­lać dym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dymiński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dymka

1. ba­weł­nia­na lub lnia­na tka­ni­na o sko­śnym, ła­ma­nym splo­cie;
2. od­mia­na ce­bu­li o drob­nych li­ściach i małej czę­ści po­dziem­nej;
3. ja­dal­na część dymki - ro­śli­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. rocz­na, mała ce­bu­la zwy­czaj­na (ja­dal­na), zwy­kle przez­na­czo­na do sa­dze­nia, otrzy­my­wa­na przez bar­dzo gęsty wy­siew na­sion

 (1.2) włók. ro­dzaj tka­ni­ny ba­weł­nia­nej, ko­nop­nej lub lnia­nej o splo­cie atła­so­wym, jed­no­barw­nej (bie­lo­nej) lub pa­sia­stej, sto­so­wa­nej daw­niej na bie­liz­nę, pod­szew­ki i obi­cia;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. od: dymek


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dymkować

śro­do­wi­sko­wo: palić pa­pie­ro­sa lub e-pa­pie­ro­sa


Źródła:

SJP.pl

Dymkowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dymkowy

do­ty­czą­cy dymki lub dymka


Źródła:

SJP.pl

Dymnica

1. ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny ma­ko­wa­tych, o bar­wie si­no­zie­lo­nej; w Pol­sce wy­stę­pu­je dym­ni­ca po­spo­li­ta zwana polną rutką;
2. część kotła pa­ro­wo­zo­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Fu­ma­ria|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny ma­ko­wa­tych;

 (1.2) kolej. przed­nia część kotła pa­ro­wo­zu, sta­no­wią­ca ko­mo­rę zbie­ra­ją­cą spa­li­ny po przej­ściu przez rury ognio­we i kie­ru­ją­cą je do ko­mi­na;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dymnicowate

ro­dzi­na ro­ślin dwu­li­ścien­nych


Źródła:

SJP.pl

Dymnicowaty

o ce­chach dym­ni­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Dymnicowy

zwią­za­ny z dym­ni­cą


Źródła:

SJP.pl

Dymniej

prze­sta­rza­ły sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: dymno


Źródła:

SJP.pl

Dymnik

1. prze­wód wen­ty­la­cyj­ny z wy­pro­wa­dze­niem na dach;
2. okien­ko w dachu


Dym­nik (wy­glą­dek, ganek, wy­zior) – małe okien­ko albo otwór w dachu lub w szczy­cie pod ka­le­ni­cą.

Jego za­da­niem było od­pro­wa­dza­nie dymu z domów po­zba­wio­nych ko­mi­na. Jed­no­cze­śnie doś­wiet­la­ło pod­da­sze.

W da­chach ka­le­ni­co­wych zwa­nych dym­ni­ko­wy­mi miał on zaz­wy­czaj kształt trój­ką­ta. W niek­tó­rych re­jo­nach jak: Śląsk, Pod­ha­le, Orawa i Spisz otwór był osło­nię­ty far­tu­chem w kształ­cie pół­stoż­ka lub pó­ło­stro­słu­pa, zwany "ko­zub­kiem".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dymnikowy

→ dym­nik


Patrz:dymnik

Źródła:

SJP.pl

Dymność

sto­pień wy­czu­wal­no­ści aro­ma­tu dymu, np. w whi­sky, po­tra­wie itp.


Źródła:

SJP.pl

Dymny

1. pow­sta­ły z dymu; po­dob­ny do dymu
2. prze­sta­rza­le: dy­mią­cy, za­dy­mio­ny; prze­sy­co­ny dymem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dymem, do­ty­czą­cy dymu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dymomierz

mier­nik stop­nia za­dy­mie­nia, naj­czę­ściej sto­so­wa­ny w prze­my­śle sa­mo­cho­do­wym do po­mia­ru stop­nia za­dy­mie­nia spa­lin sa­mo­cho­do­wych


Źródła:

SJP.pl

Dymorficzny

do­ty­czą­cy dy­mor­fiz­mu, zwią­za­ny z dy­mor­fiz­mem


Źródła:

SJP.pl

Dymorfizm

wy­stę­po­wa­nie or­ga­niz­mów jed­ne­go ga­tun­ku w dwu róż­nych for­mach (np. dy­mor­fizm płcio­wy); di­mor­fizm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. wy­stę­po­wa­nie dwóch róż­nych form w obrę­bie jed­ne­go ga­tun­ku pod wzglę­dem wy­glą­du itp.;


Dy­mor­fizm (gr. "di­morp­hos": dwu­po­sta­cio­wy) – wy­stę­po­wa­nie w obrę­bie jed­ne­go ga­tun­ku zwie­rząt lub ro­ślin dwóch róż­nych form, od­mien­nych pod wzglę­dem wy­glą­du, bu­do­wy i fiz­jo­lo­gii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dymotwórczy

wyt­wa­rza­ją­cy dym


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który two­rzy dym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dymowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dymowy

zwią­za­ny z dymem


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy dymu

 (1.2) zro­bio­ny z dymy, dymki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dymsza

naz­wi­sko, m.in. Adolf Dym­sza (1900-1975), pol­ski aktor ka­ba­re­to­wy i fil­mo­wy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dymy

po­tocz­nie o pa­pie­ro­sie; dymek


Źródła:

SJP.pl

Dymówa

po­tocz­nie: po­wie­trze pełne dymu, za­duch


Źródła:

SJP.pl

Dymówka

ga­tu­nek ja­skół­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Hi­run­do ru­sti­ca|ref=tak., ja­skół­ka o gra­na­to­wo-czar­nym upie­rze­niu, rdza­wym czole i gar­dzie­li i sil­nie roz­wid­lo­nym ogo­nie, za­miesz­ku­ją­ca gnia­zda, które lepi wew­nątrz bu­dyn­ków;


Dy­mów­ka, ja­skół­ka dy­mów­ka ("Hi­run­do ru­sti­ca") – ga­tu­nek nie­wiel­kie­go ptaka wę­drow­ne­go z ro­dzi­ny ja­skół­ko­wa­tych (Hi­run­di­ni­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyn

jed­nost­ka siły w ukła­dzie CGS


Dyn – mek­sy­kań­skie cza­so­pis­mo uka­zu­ją­ce się w la­tach 1942–1944, wy­da­wa­ne i re­da­go­wa­ne przez W. Pa­a­le­na. Jego te­ma­ty­ka do­ty­czy­ła re­flek­sji nad sy­tu­a­cją sztu­ki wo­jen­nej oraz po­szu­ki­wań związ­ku mię­dzy sztu­ką a nauką. Na ła­mach cza­so­pis­ma swoje ar­ty­ku­ły pu­bli­ko­wa­li m.in. C. Moro, A. Nin, H. Mil­ler. Za­mie­szcza­no w nim rów­nież re­pro­duk­cje prac ta­kich ar­ty­stów jak M. Cha­gall czy J. Pol­lock.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyna

jed­nost­ka siły w ukła­dzie CGS


Dyna (skr. dyn od gr. "δύναμις" 'siła') – jed­nost­ka siły, jed­nost­ka po­chod­na w ukła­dzie miar CGS.

Jest to siła na­da­ją­ca ciału o masie 1 grama przy­spie­sze­nie równe 1 cm/s².

1 dyna = 10−5 N ≈ 1,019716·10−6 kgf (ki­lo­gram siły)


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dynak

naz­wi­sko


Dynak (kurp. "Dynåk") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie przas­ny­skim, w gmi­nie Jed­no­ro­żec. Wieś ma sta­tus so­łect­wa. Leży w Pu­szczy Zie­lo­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dynamiciarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. rzad. zob. dy­na­mi­tard.


Źródła:

Wiktionary

Dynamicik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od dy­na­mit


Źródła:

Wiktionary

Dynamicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób dy­na­micz­ny


Źródła:

Wiktionary

Dynamiczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: dy­na­micz­nie


Źródła:

SJP.pl

Dynamiczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: dy­na­micz­ny


Źródła:

SJP.pl

Dynamiczność

→ dy­na­micz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co dy­na­micz­ne


Patrz:dynamiczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dynamiczny

zmien­ny, ru­cho­my; ruch­li­wy, żywy


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ruch­li­wy, zmien­ny, ży­wio­ło­wy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) fiz. pow­sta­ją­cy, po­ru­sza­ny lub wy­stę­pu­ją­cy wsku­tek dzia­ła­nia sił

 (2.2) fiz. akust. zwią­za­ny z na­tę­że­niem siły dźwię­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dynamika

1. szyb­kość zmian zja­wisk, pro­ce­sów; ener­gia, ży­wio­ło­wość;
2. w fi­zy­ce: dział me­cha­ni­ki zaj­mu­ją­cy się ru­chem ciał pod wpły­wem sił;
3. w mu­zy­ce:
a) zmia­ny siły dźwię­ku;
b) dział wie­dzy zaj­mu­ją­cy się zmia­na­mi na­tę­że­nia dźwię­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. dział me­cha­ni­ki zaj­mu­ją­cy się ru­chem ciał ma­te­rial­nych pod dzia­ła­niem sił;

 (1.2) róż­ni­ca mię­dzy naj­wyż­szym a naj­niż­szym po­zio­mem sy­gna­łu;

 (1.3) muz. siła dźwię­ku;

 (1.4) za­leż­ność mię­dzy po­ło­że­niem, pręd­ko­ścią i przy­spie­sze­niem a struk­tu­rą ro­bo­ta;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dynamit

kru­szą­cy ma­te­riał wy­bu­cho­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ma­te­riał wy­bu­cho­wy otrzy­my­wa­ny z mie­szan­ki ni­tro­gli­ce­ry­ny i ziemi okrzem­ko­wej;


Dy­na­mit – ma­te­riał wy­bu­cho­wy wy­na­le­zio­ny przez szwedz­kie­go che­mi­ka Al­fre­da Nobla w 1866 roku. Po­cząt­ko­wo za­wie­rał 75% ni­tro­gli­ce­ry­ny i 25% ziemi okrzem­ko­wej. Wy­ko­rzy­sta­nie tego ostat­nie­go skład­ni­ka i wyt­wo­rze­nie dy­na­mi­tu było wła­ści­wie dzie­łem przy­pad­ku – zie­mia okrzem­ko­wa zwy­kle słu­ży­ła do uszczel­nia­nia me­ta­lo­wych na­czyń, w któ­rych prze­cho­wy­wa­no al­ko­ho­lo­wy rozt­wór ni­tro­gli­ce­ry­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dynamitard

re­wo­lu­cjo­ni­sta ucie­ka­ją­cy się do za­ma­chów zbroj­nych za po­mo­cą dy­na­mi­tów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. re­wo­lu­cjo­ni­sta do­ko­nu­ją­cy za­ma­chów bom­bo­wych za po­mo­cą dy­na­mi­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dynamitnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. rzad. zob. dy­na­mi­tard.


Źródła:

Wiktionary

Dynamitowy

zwią­za­ny z dy­na­mi­tem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dy­na­mi­tem, do­ty­czą­cy dy­na­mi­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dynamity

kru­szą­cy ma­te­riał wy­bu­cho­wy


Źródła:

SJP.pl

Dynamizacja

wpro­wa­dza­nie ele­men­tów ruchu, dzia­ła­nia; oży­wia­nie, uin­ten­syw­nia­nie


Źródła:

SJP.pl

Dynamizacyjny

→ dy­na­mi­za­cja


Patrz:dynamizacja

Źródła:

SJP.pl

Dynamizer

pre­pa­rat kos­me­tycz­ny w po­sta­ci kremu, żelu lub pian­ki, który za­wie­ra ele­men­ty ak­tyw­ne, na­tych­miast wy­gła­dza­ją­ce skórę twa­rzy na kilka go­dzin


Źródła:

SJP.pl

Dynamizm

1. ener­gia, zdol­ność, pręż­ność w dzia­ła­niu; ruch­li­wość, dy­na­micz­ność, dy­na­mi­ka;
2. po­gląd za­kła­da­ją­cy wew­nętrz­ną ak­tyw­ność, zmien­ność i cią­gły ruch przy­ro­dy


Dy­na­mizm (od gr. δύναμη, trl. "dýnamis" – siła; ang. "dy­na­mism") – każdy po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny trak­tu­ją­cy ruch, roz­wój, zmien­ność lub sta­wa­nie się, w prze­ciw­sta­wie­niu do sta­tycz­no­ści, jako pier­wot­ny i pod­sta­wo­wy czyn­nik bytu.

Dy­na­miz­mem jest m.in. ak­ty­wizm i ma­te­ria­lizm dia­lek­tycz­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dynamizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dy­na­mi­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dynamizować

zwięk­szać tempo i efek­tyw­ność ja­kie­goś dzia­ła­nia; oży­wiać, uin­ten­syw­niać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zdy­na­mi­zo­wać)

 (1.1) na­da­wać dy­na­mizm, przy­spie­szać prze­bieg lub zwięk­szać in­ten­syw­ność, ener­gię i efek­tyw­ność (pro­ce­sów, dzia­łań); oży­wiać, ak­ty­wi­zo­wać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny dy­na­mi­zo­wać się (dk. zdy­na­mi­zo­wać się)

 (2.1) sta­wać się bar­dziej dy­na­micz­nym, na­bie­rać tempa, szyb­ko­ści lub ener­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dynamo

prąd­ni­ca prądu sta­łe­go; prąd­ni­ca ro­we­ro­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) elektr. prąd­ni­ca, zwy­kle ro­we­ro­wa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dynamograf

przy­rząd do au­to­ma­tycz­ne­go za­pi­sy­wa­nia war­to­ści siły zmien­nej w cza­sie


Źródła:

SJP.pl

Dynamomaszyna

prąd­ni­ca wyt­wa­rza­ją­ca prąd stały; dy­na­mo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. prąd­ni­ca wyt­wa­rza­ją­ca prąd stały


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dynamometr

przy­rząd do mie­rze­nia siły; si­ło­mierz


Źródła:

SJP.pl

Dynamometria

me­to­da po­mia­ru siły mię­śni


Źródła:

SJP.pl

Dynamówki

Po­tocz­nie: sze­ro­kie, luźne szor­ty


Źródła:

SJP.pl

Dynar

1. pod­sta­wo­wa jed­nost­ka mo­ne­tar­na byłej Ju­go­sła­wii, Iraku, Jor­da­nii i in­nych państw; dinar
2. dawna złota mo­ne­ta arab­ska; dinar
3. sta­ro­rzym­ska mo­ne­ta srebr­na; denar
4. śred­nio­wiecz­na mo­ne­ta srebr­na; denar


Źródła:

SJP.pl

Dynarczyk

fi­zycz­ny typ czło­wie­ka, wy­so­ki, śnia­dy, o wy­dat­nym nosie, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Bał­ka­nów


Dy­nar­czyk ("Di­na­ro­mys") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny kar­czow­ni­ków (Ar­vi­co­li­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych (Cri­ce­ti­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dynarek

daw­niej: trój­nóg słu­żą­cy za pod­staw­kę pod gar­nek lub ko­cioł; de­na­rek; denar


Źródła:

SJP.pl

Dynarski

typ dy­nar­ski - typ an­tro­po­lo­gicz­ny bia­łej rasy, wy­stę­pu­ją­cy prze­waż­nie na Pół­wy­spie Bał­kań­skim


przy­miot­nik

 (1.1) an­trop. do­ty­czą­cy ciem­no­wło­se­go, ciem­no­o­kie­go, śnia­de­go czło­wie­ka o bu­do­wie smu­kłej, ale so­lid­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dynasowy

1. cegła dy­na­so­wa - cegła ogniotr­wa­ła; dy­na­sów­ka, cegła krze­mion­ko­wa
2. wy­ro­by dy­na­so­we - ogniotr­wa­łe wy­ro­by ce­ra­micz­ne, któ­rych głów­nym skład­ni­kiem jest krze­mion­ka


Źródła:

SJP.pl

Dynasta

wład­ca na­le­żą­cy do rodu pa­nu­ją­ce­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. dzie­dzicz­ny wład­ca, za­ło­ży­ciel, pa­nu­ją­cy czło­nek dy­na­stii

 (1.2) daw. moż­no­wład­ca, ma­gnat, dzie­dzic wiel­kiej for­tu­ny ro­do­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dynastia

1. ród pa­nu­ją­cy, w któ­rym wła­dza prze­cho­dzi dzie­dzicz­nie;
2. prze­no­śnie: oso­bi­sto­ści ze świa­ta po­li­ty­ki, biz­ne­su itp., bę­dą­ce człon­ka­mi jed­nej ro­dzi­ny, np. dy­na­stia Ken­ne­dych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ród pa­nu­ją­cy spra­wu­ją­cy dzie­dzicz­ną wła­dzę w mo­nar­chii

 (1.2) przen. ro­dzi­na w któ­rej z ro­dzi­ca na dziec­ko prze­ka­zy­wa­ne jest sta­no­wi­sko w ro­dzin­nym przed­się­bior­stwie


Dy­na­stia (gr. "dy­na­ste­ia" – wła­dza od "dýnamis" ‘siła; wła­dza’) – sze­reg wład­ców z jed­ne­go rodu (ksią­żąt, kró­lów lub ce­sa­rzy), lub sam ród, z któ­re­go oni po­cho­dzą. Ter­min sto­su­je się, gdy przy­najm­niej dwie osoby po­cho­dzą­ce z tej samej ro­dzi­ny pa­nu­ją bez­poś­red­nio po sobie lub z nie­wiel­ki­mi przer­wa­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dynastycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób dy­na­stycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Dynastyczność

→ dy­na­stycz­ny


Patrz:dynastyczny

Źródła:

SJP.pl

Dynastyczny

→ dy­na­stia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dy­na­stią, do­ty­czą­cy dy­na­stii


Patrz:dynastia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dynasy

hi­sto­rycz­na część śród­mie­ścia War­sza­wy


Dy­na­sy – frag­ment war­szaw­skie­go Po­wi­śla, znaj­du­ją­cy się przy skar­pie wi­śla­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dynasówka

cegła dy­na­so­wa


Źródła:

SJP.pl

Dynatron

tró­je­lek­tro­do­wa lampa elek­tro­no­wa


Źródła:

SJP.pl

Dyndanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dyn­dać.


Źródła:

Wiktionary

Dyndać

1. wi­sieć;
2. wahać się, ko­ły­sać, ma­chać


cza­sow­nik

 (1.1) wi­sząc, ko­ły­sać się

 (1.2) pot. wi­sieć na szu­bie­ni­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyndolić

daw­niej, po­tocz­nie: grać nie­u­mie­jęt­nie na ja­kimś in­stru­men­cie; pi­to­lić, rzę­po­lić, dryn­do­lić, brzą­kać


Źródła:

SJP.pl

Dyndu

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja okre­śla­ją­ca ruch w tył i do przo­du


Źródła:

Wiktionary

Dyneburg

mia­sto na Łot­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Łot­wie, w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści kraju, nad Dźwi­ną;


Dy­ne­burg ( Da­u­gav­pils) – mia­sto na Łot­wie, w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści pań­stwa, nad Dźwi­ną (nazwa w ję­zy­ku ło­tew­skim oz­na­cza zamek nad Da­u­ga­vą, tj. Dźwi­ną), mia­sto wy­dzie­lo­ne, dru­gie co do wiel­ko­ści mia­sto Łotwy, sto­li­ca i cen­trum na­u­ko­we, prze­my­sło­we i kul­tu­ral­ne Łat­ga­lii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyneburski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dy­ne­bur­giem, do­ty­czą­cy Dy­ne­bur­ga


Źródła:

Wiktionary

Dyneina

biał­ko bak­te­ryj­ne bio­rą­ce udział w po­ru­sza­niu się rzę­sek (wy­pu­stek wy­stę­pu­ją­cych na po­wierzch­ni ciała wielu pier­wot­nia­ków)


Źródła:

SJP.pl

Dyngs

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. zob. dynks.


Źródła:

Wiktionary

Dyngus

zwy­czaj po­le­wa­nia wodą w po­nie­dzia­łek wiel­ka­noc­ny; śmi­gus; śmi­gus-dyn­gus


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. śmi­gus-dyn­gus


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyngusowy

zwią­za­ny z dyn­gu­sem


Źródła:

SJP.pl

Dyngusówka

po­tocz­nie: psi­kaw­ka w kształ­cie wiel­ka­noc­ne­go jajka, uży­wa­na w lany po­nie­dzia­łek; śmi­gu­sów­ka


Źródła:

SJP.pl

Dynia

ro­śli­na wa­rzyw­na; owoc tej ro­śli­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cu­cur­bi­ta|ref=tak., ro­śli­na z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych;

 (1.2) kulin. duży, naj­czę­ściej żółty lub po­ma­rań­czo­wy owoc dyni (1.1)

 (1.3) uczn. głowa

 (1.4) uczn. czło­wiek otyły

 (1.5) uczn. ocena nie­do­sta­tecz­na

 (1.6) więz. głowa

 (1.7) więz. pięść


Dynia ("Cu­cur­bi­ta" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych. Obej­mu­je około 18 ga­tun­ków, przy czym w za­leż­no­ści od róż­nych ujęć sy­ste­ma­tycz­nych za­li­cza­nych tu tak­so­nów wy­róż­nia się ich w ran­dze ga­tun­ku od 14 do 22. Za­sięg na­tu­ral­ne­go wy­stę­po­wa­nia tych ro­ślin obej­mu­je oba kon­ty­nen­ty ame­ry­kań­skie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyniasty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem dynię


Źródła:

SJP.pl

Dyniowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. kulin. zupa z dyni

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. od: dy­nio­wy


Źródła:

Wiktionary

Dyniowate

ro­dzi­na ro­ślin pło­żą­cych lub pną­cych obej­mu­ją­ca ponad 700 ga­tun­ków, niek­tó­re ga­tun­ki ho­do­wa­ne dla owo­ców, inne jako ro­śli­ny ozdob­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cu­cur­bi­ta­ce­ae|Juss.|ref=tak., ro­dzi­na ro­ślin ziel­nych na­le­żą­ca do rzędu dy­niow­ców, w skład któ­rej wcho­dzą m.in. dynia, ka­ba­czek, ogó­rek i pa­ti­son;


Dy­nio­wa­te ("Cu­cur­bi­ta­ce­ae" Juss.) – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu dy­niow­ców. Obej­mu­je ok. 990–1000 ga­tun­ków, gru­po­wa­nych w 97–98 ro­dza­jów. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w ob­sza­rach tro­pi­kal­nych i sub­tro­pi­kal­nych, bar­dzo nie­licz­ne w stre­fie umiar­ko­wa­nej. Obec­ne są w po­dob­nej licz­bie ga­tun­ków na Nowym Świe­cie, jak i na Sta­rym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyniowaty

1. przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem dynię;
2. o ce­chach dy­nio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy kształt dyni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyniowce

rząd ro­ślin okry­to­na­sien­nych z kladu ró­żo­wych


Dy­niow­ce ("Cu­cur­bi­ta­les") – grupa ro­ślin okry­to­na­sien­nych sta­no­wią­ca klad wy­róż­nia­ny w ran­dze rzędu w róż­nych sy­ste­mach kla­sy­fi­ka­cyj­nych. W za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go rząd trak­to­wa­ny jest wąsko (np. w sy­ste­mie Re­ve­a­la z 1999) jako tak­son mo­no­ty­po­wy za­wie­ra­ją­cy jedną ro­dzi­nę dy­nio­wa­tych (ok. 700 ga­tun­ków pną­czy) lub sze­rzej jako cały klad sio­strza­ny dla bu­kow­ców (we­dług sy­ste­mu APG IV i An­gio­sperm Phy­lo­ge­ny Web­si­te).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyniowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych z kladu ró­żo­wych


Źródła:

SJP.pl

Dyniowy

ma­ją­cy smak, za­pach dyni; taki, któ­re­go głów­nym skład­ni­kiem jest dynia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ro­śli­ny dyni, zwią­za­ny z ro­śli­ną dyni

 (1.2) kulin. spoż. do­ty­czą­cy owocu dyni, zwią­za­ny z owo­cem dyni, zro­bio­ny z owocu dyni, za­wie­ra­ją­cy owoc dyni, przy­rzą­dzo­ny z owocu dyni, z do­dat­kiem owocu dyni

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ma­ją­cy kolor po­ma­rań­czo­wy, taki jak kolor owocu dyni zwy­czaj­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dynistor

ro­dzaj ty­ry­sto­ra dio­do­we­go; dioda Shoc­kle­ya


Dy­ni­stor – przy­rząd pół­prze­wod­ni­ko­wy o struk­tu­rze czte­ro­war­stwo­wej typu NPNP. War­stwy te są róż­nej sze­ro­ko­ści i mają różne wiel­ko­ści kon­cen­tra­cji no­śni­ków. Taką struk­tu­rę można trak­to­wać jako po­łą­cze­nie dwóch tran­zy­sto­rów: typu PNP i NPN.

Roz­róż­nia się trzy stany pracy dy­ni­sto­ra:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dynko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. drew­nia­na po­kryw­ka


Źródła:

Wiktionary

Dynks

po­tocz­nie: nie­wiel­ka rzecz, któ­rej mó­wią­cy nie po­tra­fi naz­wać; dinks


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reg. przed­miot o naz­wie, któ­rej mó­wią­cy nie po­tra­fi okre­ślić

 (1.2) pot. de­na­tu­rat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dynksiarz

śro­do­wi­sko­wo: osoba spo­ży­wa­ją­ca de­na­tu­rat


Źródła:

SJP.pl

Dynksik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od dynks


Źródła:

Wiktionary

Dynoda

ka­to­da wtór­na, z któ­rej emi­sja elek­tro­nów za­cho­dzi pod wpły­wem pa­da­ją­cych na nią elek­tro­nów


Źródła:

SJP.pl

Dynowianin

miesz­ka­niec Dy­no­wa


Źródła:

SJP.pl

Dynowianka

miesz­kan­ka Dy­no­wa


Źródła:

SJP.pl

Dynowski

przy­miot­nik od: Dynów


Źródła:

SJP.pl

Dynozaur

daw­niej: di­no­za­ur


Źródła:

SJP.pl

Dynów

mia­sto w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


Dynów (daw­niej "Denow") – mia­sto w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie rze­szow­skim, nad Sanem, w Po­gó­rzu Dy­now­skim.

Leży w daw­nej ziemi sa­noc­kiej. Pry­wat­ne mia­sto szla­chec­kie lo­ko­wa­ne w 1489 po­ło­żo­ne było w XVI wieku w wo­je­wództ­wie ru­skim. Dynów uzy­skał prawo skła­du w 1611.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyon

dy­wiz­jon;
1. jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na i tak­tycz­na od­po­wia­da­ją­ca ba­ta­lio­no­wi pie­cho­ty
2. w lot­nict­wie: sa­mo­dziel­na jed­nost­ka tak­tycz­na
3. w ma­ry­nar­ce wo­jen­nej: jed­nost­ka tak­tycz­na zło­żo­na z kilku okrę­tów wo­jen­nych jed­ne­go typu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. skr. dy­wiz­jon


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyonowy

→ dyon (dy­wiz­jon)


Źródła:

SJP.pl

Dypirychej

an­tycz­na stopa mu­zycz­na zło­żo­na z czte­rech krót­kich sylab; te­tra­brach, pro­ce­le­us­ma­tyk


Źródła:

SJP.pl

Dypl.

skrót od: dy­plo­mo­wa­ny


skrót

 (1.1) = dy­plo­mo­wa­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyplom

1. do­ku­ment świad­czą­cy o kwa­li­fi­ka­cjach;
2. wy­róż­nie­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) do­ku­ment stwier­dza­ją­cy czyjś tytuł na­u­ko­wy bądź za­wo­do­wy

 (1.2) wy­róż­nie­nie w for­mie ozdob­ne­go do­ku­men­tu

 (1.3) pot. praca dy­plo­mo­wa

 (1.4) pot. eg­za­min dy­plo­mo­wy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyplomacja

1. dzia­łal­ność przed­sta­wi­cie­li da­ne­go kraju, re­pre­zen­tu­ją­cych jego in­te­re­sy za gra­ni­cą;
2. in­sty­tu­cje, urzę­dy i ich pra­cow­ni­cy trud­nią­cy się taką dzia­łal­no­ścią;
3. umie­jęt­ność zręcz­ne­go, tak­tow­ne­go za­cho­wa­nia się w każ­dej sy­tu­a­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. spo­sób pro­wa­dze­nia po­li­ty­ki mię­dzy­na­ro­do­wej środ­ka­mi po­ko­jo­wy­mi

 (1.2) adm. polit. in­sty­tu­cje i per­so­nel zaj­mu­ją­cy się po­ko­jo­wy­mi sto­sun­ka­mi mię­dzy­na­ro­do­wy­mi

 (1.3) przen. umie­jęt­ność osią­ga­nia celu w trud­nych wa­run­kach re­la­cji, bez ura­ża­nia in­nych


Nie mylić z: Dy­plo­ma­ty­ka.

Ta stro­na do­ty­czy ter­mi­nu mię­dzy­na­ro­do­we­go. Zo­bacz też: inne zna­cze­nia słowa „dy­plo­ma­cja”.

Dy­plo­ma­cja – czyn­no­ści pro­wa­dzo­ne mię­dzy pań­stwa­mi, w celu za­war­cia umów hand­lo­wych oraz po­zy­ska­nia wspar­cia woj­sko­we­go dla re­pre­zen­to­wa­ne­go kraju. Dy­plo­ma­cja wiąże się też z roz­wią­zy­wa­niem w po­ko­jo­wy spo­sób pro­ble­mów mię­dzy pań­stwa­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyplomacki

→ dy­plo­ma­ta


Patrz:dyplomata

Źródła:

SJP.pl

Dyplomant

ab­sol­went wyż­szej uczel­ni przy­go­to­wu­ją­cy się do eg­za­mi­nu dy­plo­mo­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, zaz­wy­czaj ab­sol­went uczel­ni, przy­go­to­wu­ją­ca się do eg­za­mi­nu dy­plo­mo­we­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyplomantka

ab­sol­went­ka wyż­szej uczel­ni przy­go­to­wu­ją­ca się do eg­za­mi­nu dy­plo­mo­we­go


Źródła:

SJP.pl

Dyplomat

w śred­nio­wie­czu do­ku­ment urzę­do­wy poś­wiad­cza­ją­cy do­ko­na­nie danej czyn­no­ści praw­nej


Źródła:

SJP.pl

Dyplomata

1. przed­sta­wi­ciel pań­stwa re­pre­zen­tu­ją­cy jego in­te­re­sy za gra­ni­cą;
2. osoba tak­tow­na, prze­bie­gła, układ­na; po­li­tyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. ofi­cjal­ny przed­sta­wi­ciel pań­stwa wobec in­ne­go pań­stwa

 (1.2) przen. czło­wiek bar­dzo tak­tow­ny, kul­tu­ral­ny


Dy­plo­ma­ta lub przed­sta­wi­ciel dy­plo­ma­tycz­ny ( di­plo­ma­tic re­pre­sen­ta­ti­ve, représentant di­plo­ma­ti­que, di­plo­ma­tis­cher Ver­tre­ter) – ofi­cjal­ny przed­sta­wi­ciel pań­stwa za gra­ni­cą, czyli za­trud­nio­ny w dy­plo­ma­cji.

Pań­stwo, które dy­plo­ma­ta re­pre­zen­tu­je, na­zy­wa­my "pań­stwem wy­sy­ła­ją­cym", zaś pań­stwo, w któ­rym jest akre­dy­to­wa­ny – "pań­stwem przyj­mu­ją­cym". Wszy­scy przed­sta­wi­cie­le dy­plo­ma­tycz­ni akre­dy­to­wa­ni w okre­ślo­nym pań­stwie two­rzą jego kor­pus dy­plo­ma­tycz­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyplomatariusz

zbiór ory­gi­nal­nych do­ku­men­tów hi­sto­rycz­nych (dy­plo­ma­tów) lub ich od­pi­sów


Źródła:

SJP.pl

Dyplomatka

1. przed­sta­wi­ciel­ka pań­stwa po­wo­ła­na do re­pre­zen­to­wa­nia jego in­te­re­sów za gra­ni­cą;
2. ko­bie­ta tak­tow­na, umie­ją­ca za­cho­wać się w każ­dej sy­tu­a­cji;
3. ro­dzaj tecz­ki na do­ku­men­ty;
4. wąski płaszcz bez paska


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. szy­kow­na tecz­ka, zwy­kle na do­ku­men­ty

 (1.2) kraw. ro­dzaj pła­szcza o dłu­gich wą­skich kla­pach

 (1.3) polit. wy­so­ka urzęd­nicz­ka zaj­mu­ją­ca się spra­wa­mi za­gra­nicz­ny­mi lub dzia­ła­ją­ca za gra­ni­cą

 (1.4) przen. pot. ko­bie­ta tak­tow­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyplomatorium

uro­czy­stość wrę­cze­nia dy­plo­mów ab­sol­wen­tom szko­ły wyż­szej


Źródła:

SJP.pl

Dyplomatołek

po­tocz­nie: mało in­te­li­gent­ny i nie­u­dol­ny dy­plo­ma­ta lub po­li­tyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pejor. polit. marny, głupi dy­plo­ma­ta, któ­re­go dzia­ła­nia przy­no­szą szko­dę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyplomatycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w myśl zasad dy­plo­ma­cji, zgod­nie z dy­plo­ma­cją

 (1.2) pot. tak­tow­nie, z wy­czu­ciem (o za­cho­wa­niu, po­stę­po­wa­niu)


Źródła:

Wiktionary

Dyplomatyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: dy­plo­ma­tycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Dyplomatyczność

→ dy­plo­ma­tycz­ny


Patrz:dyplomatyczny

Źródła:

SJP.pl

Dyplomatyczny

1. do­ty­czą­cy dy­plo­ma­cji lub dy­plo­ma­tów;
2. do­ty­czą­cy dy­plo­ma­ty­ki;
3. książ­ko­wo: od­po­wied­ni, zręcz­ny, tak­tow­ny


przy­miot­nik

 (1.1) polit. zwią­za­ny z dy­plo­ma­cją lub dy­plo­ma­tą

 (1.2) przen. wy­ra­żo­ny z tak­tem, po­myśl­nie dla obu stron

 (1.3) nauk. zwią­za­ny z dy­plo­ma­ty­ką – nauką po­moc­ni­czą hi­sto­rii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyplomatyk

1. pra­cow­nik na­u­ko­wy zaj­mu­ją­cy się dy­plo­ma­ty­ką;
2. daw­niej: dy­plo­ma­ta


Źródła:

SJP.pl

Dyplomatyka

nauka hi­sto­rii zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem do­ku­men­tów, zwła­szcza śred­nio­wiecz­nych


Nie mylić z: Dy­plo­ma­cja.

Dy­plo­ma­ty­ka (od gr. diplōma, a to z łac. di­plo­ma = "pod­wój­nie zło­żo­ny") – nauka ba­da­ją­ca do­ku­men­ty od stro­ny kry­ty­ki na­u­ko­wej, czyli okre­śla­ją­ca przy­dat­ność za­cho­wa­nych do­ku­men­tów do badań hi­sto­rycz­nych. Poz­wa­la m.in. wy­kryć fal­sy­fi­ka­ty oraz usta­lić pro­ce­du­ry praw­ne i ad­mi­ni­stra­cyj­no-kan­ce­la­ryj­ne sto­so­wa­ne przy pow­sta­wa­niu do­ku­men­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyplomatyzować

książ­ko­wo: po­stę­po­wać dy­plo­ma­tycz­nie, tak, aby ni­ko­go nie ura­zić


Źródła:

SJP.pl

Dyplomik

zdrob­nia­le: dy­plom


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od dy­plom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyplomowany

ma­ją­cy dy­plom ukoń­cze­nia ja­kiejś uczel­ni, szko­ły itp.


Źródła:

SJP.pl

Dyplomować

prze­sta­rza­le: wy­da­wać (wydać) komuś dy­plom


Źródła:

SJP.pl

Dyplomowy

zwią­za­ny z uzy­ska­niem dy­plo­mu


Źródła:

SJP.pl

Dyplomówka

po­tocz­nie: praca dy­plo­mo­wa


Źródła:

SJP.pl

Dypodia

dwie jed­na­ko­we stopy wier­szo­we trak­to­wa­ne jako jedna ca­łość


Dy­po­dia – wers zło­żo­ny z dwóch stóp. W wier­szu pol­skim wy­stę­pu­ją w czy­stej po­sta­ci dy­po­die:

Dy­po­dia dak­ty­licz­na SssSss w wier­szu pol­skim nie wy­stę­pu­je, jest na­to­miast na­tu­ral­na w po­ez­ji cze­skiej. W prak­ty­ce w wier­szu pol­skim funk­cjo­nu­ją dy­po­dia dak­ty­licz­na ka­ta­lek­tycz­na SssSs i dy­po­dia ana­pe­stycz­na hi­per­ka­ta­lek­tycz­na ssSssSs.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dypsoman

osoba cier­pią­ca na okre­so­wą po­trze­bę picia al­ko­ho­lu lub za­ży­wa­nia nar­ko­ty­ków; dyp­so­ma­niak, dip­so­ma­niak, dip­so­man


Źródła:

SJP.pl

Dypsomania

okre­so­wa po­trze­ba picia al­ko­ho­lu lub za­ży­wa­nia nar­ko­ty­ków; dip­so­ma­nia


Źródła:

SJP.pl

Dypsomaniaczka

ko­bie­ta cier­pią­ca na okre­so­wą po­trze­bę picia al­ko­ho­lu lub za­ży­wa­nia nar­ko­ty­ków; dyp­so­man­ka, dip­so­man­ka


Źródła:

SJP.pl

Dypsomaniak

osoba cier­pią­ca na okre­so­wą po­trze­bę picia al­ko­ho­lu lub za­ży­wa­nia nar­ko­ty­ków; dip­so­ma­niak, dyp­so­man, dip­so­man


Źródła:

SJP.pl

Dypsomaniakalny

→ dyp­so­ma­nia; dip­so­ma­nia­kal­ny


Źródła:

SJP.pl

Dypsomanka

ko­bie­ta cier­pią­ca na okre­so­wą po­trze­bę picia al­ko­ho­lu lub za­ży­wa­nia nar­ko­ty­ków; dyp­so­ma­niacz­ka, dip­so­man­ka


Źródła:

SJP.pl

Dyptam

by­li­na z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych; dyp­tan


Źródła:

SJP.pl

Dyptan

by­li­na z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych; dyp­tam


Źródła:

SJP.pl

Dypteros

świą­ty­nia grec­ka, w któ­rej naos oto­czo­ny był dwoma rzę­da­mi ko­lumn; dip­te­ros


Źródła:

SJP.pl

Dyptotyzm

zja­wi­sko mor­fo­lo­gicz­ne po­le­ga­ją­ce na ogra­ni­cze­niu de­kli­na­cji tylko do dwóch przy­pad­ków: nie­za­leż­ne­go i za­leż­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. cecha ję­zy­ka po­le­ga­ją­ca na ist­nie­niu tylko dwóch przy­pad­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyptych

dyp­tyk;
1. za­my­ka­na ta­blicz­ka do pi­sa­nia;
2. prze­no­śny oł­ta­rzyk skła­da­ją­cy się z dwóch skrzy­deł;
3. dwu­czę­ścio­wy utwór li­te­rac­ki o po­wią­za­nej tre­ści;
4. dwus­krzy­dło­wa górna część oł­ta­rza


Źródła:

SJP.pl

Dyptyk

dyp­tych;
1. za­my­ka­na ta­blicz­ka do pi­sa­nia;
2. prze­no­śny oł­ta­rzyk skła­da­ją­cy się z dwóch skrzy­deł;
3. dwu­czę­ścio­wy utwór li­te­rac­ki o po­wią­za­nej tre­ści;
4. dwus­krzy­dło­wa górna część oł­ta­rza


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. dwu­czę­ścio­wy, dwus­krzy­dło­wy oł­tarz

 (1.2) liter. dwu­czę­ścio­we, po­łą­czo­ne te­ma­tycz­nie dzie­ło, utwór li­te­rac­ki lub fil­mo­wy

 (1.3) szt. dwu­czę­ścio­we ma­lo­wi­dło lub pła­sko­rzeź­ba

 (1.4) hist. w sta­ro­żyt­no­ści dwie ta­blicz­ki po­łą­czo­ne za­wia­sa­mi, za­my­ka­ją­ce się jak książ­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyptykowy

→ dyp­tyk


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy dyp­ty­ku


Patrz:dyptyk

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyr

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) uczn. dy­rek­tor szko­ły


Źródła:

Wiktionary

Dyr.

skrót od: dy­rek­tor; dy­rekt.


skrót

 (1.1) = adm. dy­rek­tor

 (1.2) = muz. dy­ry­gent


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyra

po­tocz­nie: dy­rek­tor­ka; dyrka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uczn. dy­rek­tor­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyrcia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uczn. pieszcz. dy­rek­tor­ka


Źródła:

Wiktionary

Dyrcio

po­tocz­nie: dy­rek­tor; dyrek, dyro


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) uczn. pieszcz. dy­rek­tor


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyrcz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dyrda

pod­bie­gać drob­ny­mi krocz­ka­mi


Źródła:

SJP.pl

Dyrdać

pod­bie­gać drob­ny­mi krocz­ka­mi


Źródła:

SJP.pl

Dyrdymał

dyr­dy­ma­ła, głup­stwo; po­tocz­nie:
1. dro­biazg, coś mało waż­ne­go;
2. coś bez­sen­sow­ne­go; bzdu­ra, bred­nia


Źródła:

SJP.pl

Dyrdymała

dyr­dy­mał, głup­stwo; po­tocz­nie:
1. dro­biazg, coś mało waż­ne­go;
2. coś bez­sen­sow­ne­go; bzdu­ra, bred­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zwy­kle w lm.: coś nie­waż­ne­go, nie­i­stot­ne­go, bła­he­go lub bez­sen­sow­ne­go, dro­biazg bez zna­cze­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyrdymałka

pot. rzecz nie­waż­na, głup­stwo


Źródła:

SJP.pl

Dyrek

po­tocz­nie: dy­rek­tor; dyro, dyr­cio


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyrekcja

1. ze­spół osób kie­ru­ją­cych jakąś in­sty­tu­cją lub przed­się­bior­stwem, na któ­re­go czele stoi dy­rek­tor;
2. spra­wo­wa­nie funk­cji dy­rek­to­ra;
3. spra­wo­wa­nie funk­cji dy­ry­gen­ta i kie­row­ni­ka chóru lub or­kie­stry;
4. kie­row­nict­wo okrę­gu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go pod­le­głe­go mi­ni­ster­stwu;
5. prze­sta­rza­łe: kie­ro­wa­nie, za­rzą­dza­nie, dy­ry­go­wa­nie czymś;
6. daw­niej: kie­ru­nek;
7. daw­niej: na­u­cza­nie, ucze­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) adm. grupa osób za­rzą­dza­ją­cych in­sty­tu­cją z dy­rek­to­rem na czele

 (1.2) zarz. spra­wo­wa­nie obo­wiąz­ków dy­rek­tor­skich

 (1.3) sie­dzi­ba dy­rek­cji (1.1)

 (1.4) muz. peł­nie­nie funk­cji za­rzą­dza­ją­ce­go or­kie­strą lub ze­spo­łem śpie­wa­czym

 (1.5) adm. wła­dze okrę­gu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go bez­poś­red­nio za­leż­ne­go od mi­ni­ster­stwa

 (1.6) daw. kie­ru­nek

 (1.7) daw. szkol­nict­wo od­by­wa­ją­ce się w domu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyrekcyjny

zwią­za­ny z dy­rek­cją


Źródła:

SJP.pl

Dyrekt.

skrót od: dy­rek­tor; dyr.


Źródła:

SJP.pl

Dyrektor

osoba za­rzą­dza­ją­ca i od­po­wia­da­ją­ca za pro­wa­dzo­ny przez sie­bie za­kład ad­mi­ni­stra­cyj­ny lub inną jed­nost­kę struk­tu­ral­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba za­rzą­dza­ją­ca jakąś in­sty­tu­cją

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) ko­bie­ta za­rzą­dza­ją­ca jakąś in­sty­tu­cją


Dy­rek­tor (z di­ri­ge­re „kie­ro­wać“) – osoba kie­ru­ją­ca pracą in­sty­tu­cji lub przed­się­bior­stwa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyrektorek

ko­bie­ta za­rzą­dza­ją­ca i od­po­wia­da­ją­ca za pro­wa­dzo­ny przez sie­bie za­kład ad­mi­ni­stra­cyj­ny lub inną jed­nost­kę struk­tu­ral­ną


Źródła:

SJP.pl

Dyrektoria

1. do­ku­ment ko­ściel­ny za­wie­ra­ją­cy prze­pi­sy i usta­le­nia do­ty­czą­ce or­ga­ni­za­cji, for­ma­cji i dzia­łal­no­ści eku­me­nicz­nej;
2. wska­zów­ki co do opra­wia­nia mszy świę­tej i gło­sze­nia ho­mi­lii, ujęte w formę ka­len­da­rza;
3. daw­niej: dy­rek­cja, za­rząd, kie­row­nict­wo; dy­rek­to­ria


Źródła:

SJP.pl

Dyrektorialny

1. do­ty­czą­cy dy­rek­to­ria­tu;
2. daw­niej: od­no­szą­cy się do dy­rek­to­ra, dy­rek­cji


Źródła:

SJP.pl

Dyrektoriat

1. w okre­sie Wiel­kiej Re­wo­lu­cji Fran­cu­skiej: pię­cio­o­so­bo­wy organ naj­wyż­szej wła­dzy;
2. okres trwa­nia tej wła­dzy;
3. ustrój Fran­cji w la­tach 1795-99;
4. styl w sztu­ce fran­cu­skiej, zwią­za­ny z tym okre­sem;
5. w niek­tó­rych kra­jach: naj­wyż­szy ko­le­gial­ny organ wła­dzy w kraju lub or­ga­ni­za­cji


Dy­rek­to­riat (fr. "Di­rec­to­i­re") – pię­cio­o­so­bo­wy rzą­do­wy organ eg­ze­ku­ty­wy w schył­ko­wym okre­sie re­wo­lu­cji fran­cu­skiej (1789–1799), usta­no­wio­ny w 1795 r. przez Kon­went Na­ro­do­wy, który na­stęp­nie, na mocy kon­sty­tu­cji roku III roz­wią­zał i przeksz­tał­cił w dwu­i­zbo­wy par­la­ment zło­żo­ny z Rady Star­szych i Rady Pię­ciu­set. Funk­cjo­no­wał do prze­wro­tu 18 bru­ma­i­re’a, do­ko­na­ne­go 18 bru­ma­i­re’a VIII roku Re­pu­bli­ki (tj. 9 XI 1799) przez Na­po­le­o­na Bo­na­par­te­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyrektorium

1. do­ku­ment ko­ściel­ny za­wie­ra­ją­cy prze­pi­sy i usta­le­nia do­ty­czą­ce or­ga­ni­za­cji, for­ma­cji i dzia­łal­no­ści eku­me­nicz­nej;
2. wska­zów­ki co do opra­wia­nia mszy świę­tej i gło­sze­nia ho­mi­lii, ujęte w formę ka­len­da­rza;
3. daw­niej: dy­rek­cja, za­rząd, kie­row­nict­wo; dy­rek­to­ria


Dy­rek­to­rium – ko­le­gial­ne ciało za­rzą­dza­ją­ce za­ko­nem krzy­żac­kim w la­tach 1662–1664.

Dy­rek­to­rium było nadz­wy­czaj­nym za­rzą­dem za­ko­nu krzy­żac­kie­go po­wo­ła­nym po śmier­ci wiel­kie­go mi­strza Le­o­pol­da Wil­hel­ma Habs­bur­ga z po­wo­du ma­ło­let­nio­ści jego ko­a­diu­to­ra, ar­cyk­się­cia Ka­ro­la Jó­ze­fa Habs­bur­ga.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyrektorka

ko­bie­ta za­rzą­dza­ją­ca i od­po­wia­da­ją­ca za pro­wa­dzo­ny przez sie­bie za­kład ad­mi­ni­stra­cyj­ny lub inną jed­nost­kę struk­tu­ral­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: dy­rek­tor


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyrektorostwo

dy­rek­tor z żoną


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) dy­rek­tor z mał­żon­ką

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) sta­no­wi­sko dy­rek­to­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyrektorowa

daw­niej, dziś po­tocz­nie: żona dy­rek­to­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona dy­rek­to­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyrektorowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spra­wo­wa­nie funk­cji dy­rek­to­ra


Źródła:

Wiktionary

Dyrektorować

po­tocz­nie: peł­nić funk­cję dy­rek­to­ra; dy­rek­to­rzyć


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) peł­nić funk­cję dy­rek­to­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyrektorowy

→ dy­rek­tor (daw­niej); dy­rek­tor­ski


Źródła:

SJP.pl

Dyrektorski

→ dy­rek­tor


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z dy­rek­to­rem, do­ty­czą­cy dy­rek­to­ra lub jego funk­cji


Patrz:dyrektor

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyrektorstwo

urząd, sta­no­wi­sko dy­rek­to­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zarz. spra­wo­wa­nie funk­cji dy­rek­to­ra

 (1.2) dy­rek­tor z mał­żon­ką


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyrektorzyca

z na­ce­cho­wa­niem ek­spre­syw­nym (ujem­nym) o dy­rek­tor­ce


Źródła:

SJP.pl

Dyrektorzyć

po­tocz­nie: być dy­rek­to­rem


Źródła:

SJP.pl

Dyrektorówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dom dy­rek­to­ra


Źródła:

Wiktionary

Dyrektorówna

daw­niej: córka dy­rek­to­ra


Źródła:

SJP.pl

Dyrektura

spra­wo­wa­nie funk­cji dy­rek­to­ra


Źródła:

SJP.pl

Dyrektywa

roz­kaz, in­struk­cja lub norma po­stę­po­wa­nia na­ka­zu­ją­ca okre­ślo­ne za­sa­dy dzia­ła­nia; wy­tycz­na, za­le­ce­nie, nakaz


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. re­gu­la­cja praw­na, za­rzą­dze­nie dot. danej kwe­stii


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyrektywalny

re­a­li­zo­wa­ny za po­mo­cą dy­rek­tyw - reguł po­stę­po­wa­nia; dy­rek­tyw­ny


przy­miot­nik

 (1.1) dyk­tu­ją­cy pra­wi­dła, me­to­dy bądź spo­so­by po­stę­po­wa­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyrektywność

obo­wiąz­ko­wość, sta­no­wie­nie i wyz­na­cza­nie zasad dzia­ła­nia


Źródła:

SJP.pl

Dyrektywny

da­ją­cy wska­zów­ki, wy­ty­cza­ją­cy po­stę­po­wa­nie, wska­zu­ją­cy


Źródła:

SJP.pl

Dyrka

po­tocz­nie: dy­rek­tor; dyro, dyr­cio


Źródła:

SJP.pl

Dyro

po­tocz­nie: dy­rek­tor; dyrek, dyr­cio


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) uczn. dy­rek­tor


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyryg.

skrót od: dy­ry­gent


Źródła:

SJP.pl

Dyrygencki

zwią­za­ny z dy­ry­gen­tem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dy­ry­gen­tem, do­ty­czą­cy dy­ry­gen­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyrygent

osoba kie­ru­ją­ca wy­ko­na­niem ut­wo­ru mu­zycz­ne­go przez chór lub or­kie­strę


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. czło­wiek, który kie­ru­je wy­ko­na­niem ut­wo­ru przez ze­spół mu­zycz­ny;

 (1.2) przen. pejor. czło­wiek, który lubi roz­ka­zy­wać lu­dziom


Dy­ry­gent – osoba kie­ru­ją­ca ze­spo­ła­mi mu­zycz­ny­mi, ta­ki­mi jak or­kie­stry sym­fo­nicz­ne, or­kie­stry smycz­ko­we, or­kie­stry dęte, jaz­zo­we big-bandy, ze­spo­ły ka­me­ral­ne, chóry, ze­spo­ły wo­kal­ne, ze­spo­ły wo­kal­no-in­stru­men­tal­ne, a także kie­ru­ją­ca wy­ko­na­nia­mi oper i spek­ta­kli mu­zycz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyrygentka

→ dy­ry­gent


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ko­bie­ta, która dy­ry­gu­je or­kie­strą lub chó­rem

 (1.2) przen. pejor. ko­bie­ta, lu­bią­ca kie­ro­wać wszyst­kim, roz­ka­zy­wać innym, mówić co mają robić, cza­sem wy­słu­gu­ją­ca się in­ny­mi


Patrz:dyrygent

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyrygentura

1. umie­jęt­ność, sztu­ka dy­ry­go­wa­nia
2. klasa w szko­le mu­zycz­nej, wy­dział w kon­ser­wa­to­rium kształ­cą­cy dy­ry­gen­tów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. sztu­ka dy­ry­go­wa­nia

 (1.2) muz. sta­no­wi­sko dy­ry­gen­ta

 (1.3) muz. klasa w szko­le mu­zycz­nej lub wy­dział w kon­ser­wa­to­rium kształ­cą­ce dy­ry­gen­tów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyrygowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. kie­ro­wa­nie wy­stę­pem chóru lub or­kie­stry po­przez gesty wy­ko­ny­wa­ne rę­ko­ma

 (1.2) przen. wy­da­wa­nie innym po­le­ceń, na­ka­zów, roz­ka­zów w spo­sób ener­gicz­ny i nie bu­dzą­cy sprze­ci­wu


Źródła:

Wiktionary

Dyrygować

1. kie­ro­wać chó­rem lub or­kie­strą pod­czas przy­go­to­wy­wa­nia i wy­ko­ny­wa­nia ut­wo­ru mu­zycz­ne­go;
2. au­to­ry­ta­tyw­nie za­rzą­dzać czy­jąś pracą lub po­stę­po­wa­niem


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) muz. kie­ro­wać ze­spo­łem mu­zycz­nym, pod­czas wy­ko­ny­wa­nia ja­kie­goś ut­wo­ru

 (1.2) pot. przen. pejor. kie­ro­wać in­ny­mi; mówić im, co mają robić


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysalteracja

jed­no­czes­ne ob­ni­ża­nie i pod­wyż­sza­nie tego sa­me­go skład­ni­ka akor­du lub linii me­lo­dycz­nej


Źródła:

SJP.pl

Dysan

firma pro­du­ku­ją­ca no­śni­ki da­nych oraz ak­ce­so­ria kom­pu­te­ro­we


Dysan Cor­po­ra­tion – ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo zaj­mu­ją­ce się pro­duk­cją ma­gne­tycz­nych no­śni­ków pa­mię­ci: dy­skie­tek, taśm ma­gne­tycz­nych, a także płyt CD/DVD. Dzia­ła­ło w la­tach 1973–1984.

Firma Dysan zo­sta­ła prze­ję­ta przez Xidex Ma­gne­tics.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dysartria

za­bu­rze­nie mowy po­le­ga­ją­ce na nie­wy­raź­nym wy­ma­wia­niu gło­sek; dy­zar­tia


Źródła:

SJP.pl

Dysartryczny

→ dy­sar­tria; dy­zar­trycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Dysasocjacja

w psy­cho­lo­gii: spo­sób po­strze­ga­nia wew­nętrz­nych wizji lub doz­nań jako zja­wisk zew­nętrz­nych


Źródła:

SJP.pl

Dysautonomia

za­bu­rze­nie au­to­no­micz­ne­go ukła­du ner­wo­we­go


Dy­sa­u­to­no­mia (dys­funk­cja au­to­no­micz­na, ne­u­ro­pa­tia au­to­no­micz­na) – ogól­ne okre­śle­nie sze­re­gu scho­rzeń me­dycz­nych, w któ­rych au­to­no­micz­ny układ ner­wo­wy nie dzia­ła pra­wi­dło­wo. Dy­sa­u­to­no­mia to ro­dzaj ne­u­ro­pa­tii, do­ty­ka­ją­cy nerwy prze­no­szą­ce in­for­ma­cje z mózgu i rdze­nia krę­go­we­go do serca, pę­che­rza mo­czo­we­go, źre­nic, gru­czo­łów po­to­wych i na­czyń krwio­no­śnych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dysażio

spa­dek kursu dewiz, pa­pie­rów war­to­ścio­wych po­ni­żej ich war­to­ści no­mi­nal­nej; dy­za­żio; di­sa­gio; di­sag­gio


Źródła:

SJP.pl

Dysbakterioza

za­bu­rze­nia skła­du mi­kro­flo­ry ustro­ju, po­wo­du­ją­ce za­chwia­nie rów­no­wa­gi po­mię­dzy nią a wni­ka­ją­cy­mi z zew­nątrz drob­no­u­stro­ja­mi


Źródła:

SJP.pl

Dysbaryczny

→ dys­ba­ryzm


Patrz:dysbaryzm

Źródła:

SJP.pl

Dysbaryzm

ze­spół zmian fiz­jo­lo­gicz­nych wy­wo­ła­nych de­kom­pre­sją, spad­kiem zew­nętrz­ne­go ci­śnie­nia


Źródła:

SJP.pl

Dysbioza

pa­to­lo­gicz­ne za­bu­rze­nie rów­no­wa­gi mi­kro­flo­ry je­li­to­wej, przy­czy­nia­ją­ce się do roz­wo­ju raka trzust­ki, płuc i je­li­ta gru­be­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bu­rze­nie rów­no­wa­gi mi­kro­bio­ty je­li­to­wej


Dys­bio­za ( dys­bio­sis) – ter­min uży­wa­ny w na­u­kach bio­me­dycz­nych na okre­śle­nie zmian w skła­dzie i/lub funk­cjach mi­kro­bio­ty (zbio­ru mi­kro­or­ga­niz­mów za­sied­la­ją­cych dane śro­do­wi­sko), które są po­wią­za­ne ze sta­nem cho­ro­bo­wym albo z za­bu­rze­niem rów­no­wa­gi fiz­jo­lo­gicz­nej go­spo­da­rza. Po­ję­cie to bywa sto­so­wa­ne w od­nie­sie­niu do róż­nych „miejsc” or­ga­niz­mu (m.in. jelit, jamy ust­nej, dróg od­de­cho­wych, skóry czy po­chwy), a nie tylko do mi­kro­bio­ty je­li­to­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyscernowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dy­scer­no­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dyscernować

cza­sow­nik

 (1.1) odróż­niać, roz­róż­niać


Źródła:

Wiktionary

Dyschromatop

w me­dy­cy­nie: osob­nik nie­zdol­ny do odróż­nia­nia okiem niek­tó­rych barw; dal­to­ni­sta, achro­ma­top


Źródła:

SJP.pl

Dyschromatopsja

nie­zdol­ność do odróż­nia­nia okiem niek­tó­rych barw; dal­to­nizm, achro­ma­top­sja, bar­wo­śle­po­ta


Źródła:

SJP.pl

Dyschromia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bu­rze­nie pig­men­ta­cji skóry


Źródła:

Wiktionary

Dyscyplina

1. za­sa­dy re­gu­lu­ją­ce spo­sób za­cho­wa­nia, po­stę­po­wa­nie w okre­ślo­nym śro­do­wi­sku, w danej gru­pie ludz­kiej; po­rzą­dek, po­słu­szeń­stwo, po­słuch, su­bor­dy­na­cja;
2. stan upo­rząd­ko­wa­nia czy­je­goś spo­so­bu po­stę­po­wa­nia, sy­ste­mu war­to­ści; rygor mo­ral­ny, sa­mo­kon­tro­la;
3. okre­ślo­na dzie­dzi­na wie­dzy, nauki, tech­ni­ki tip.; gałąź, ob­szar, za­kres;
4. daw­niej: ro­dzaj rózgi za­koń­czo­nej kil­ko­ma pa­sa­mi rze­mien­ny­mi, uży­wa­nej do wy­mie­rza­nia kar cie­les­nych, zwła­szcza w szko­le; batog, kań­czug


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ry­go­ry­stycz­ne za­sa­dy po­stę­po­wa­nia

 (1.2) dział nauki, tech­ni­ki itp.

 (1.3) ro­dzaj upra­wia­ne­go spor­tu

 (1.4) przest. bat o kilku rze­mie­niach


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyscyplinarka

po­tocz­nie:
1. dy­scy­pli­nar­ne zwol­nie­nie z pracy;
2. ko­mi­sja dy­scy­pli­nar­na;
3. po­stę­po­wa­nie, które toczy się przed ko­mi­sją dy­scy­pli­nar­ną; roz­pra­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. po­stę­po­wa­nie dy­scy­pli­nar­ne pro­wa­dzo­ne prze­ciw­ko komuś, kto po­peł­nił wy­kro­cze­nie służ­bo­we

 (1.2) pot. dy­scy­pli­nar­ne zwol­nie­nie z pracy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyscyplinarny

do­ty­czą­cy dy­scy­pli­ny - zasad re­gu­la­mi­no­wych, po­rząd­ko­wych oraz ich prze­strze­ga­nia


przy­miot­nik

 (1.1) praw. od­no­szą­cy się do wy­kro­czeń prze­ciw­ko dy­scy­pli­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyscyplinka

zdrob­nie­nie od: dy­scy­pli­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. dy­scy­pli­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyscyplinowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dy­scy­pli­no­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dyscyplinowany

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) przest. wy­ka­zu­ją­cy się zdy­scy­pli­no­wa­niem

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od cza­sow­ni­ka: dy­scy­pli­no­wać


Źródła:

Wiktionary

Dyscyplinować

zmu­szać kogoś do prze­strze­ga­nia zasad dy­scy­pli­ny służ­bo­wej; su­bor­dy­no­wać, pod­po­rząd­ko­wy­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zdy­scy­pli­no­wać)

 (1.1) wpro­wa­dzać gdzieś dy­scy­pli­nę, po­rzą­dek

 (1.2) skła­niać, zmu­szać kogoś do prze­strze­ga­nia dy­scy­pli­ny, po­rząd­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyscyplinowy

→ dy­scy­pli­na


Patrz:dyscyplina

Źródła:

SJP.pl

Dyscyplinująco

→ dy­scy­pli­no­wać


Patrz:dyscyplinować

Źródła:

SJP.pl

Dyscyplinujący

taki, który dy­scy­pli­nu­je


Źródła:

SJP.pl

Dyscypuł

daw­niej: uczeń


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. uczeń


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysekcja

1. roz­cię­cie ciała, ot­wo­rze­nie zwłok;
2. ro­zbiór kry­tycz­ny ut­wo­ru przez ro­zło­że­nie na czę­ści


Źródła:

SJP.pl

Dysektor

Dy­sek­tor (łac.) – jedna z pier­wszych lamp ana­li­zu­ją­cych, wy­ko­rzy­stu­ją­ca zja­wi­sko fo­to­e­mi­sji; sto­so­wa­na w ka­me­rach te­le­wi­zyj­nych w po­cząt­ko­wym okre­sie roz­wo­ju te­le­wiz­ji; opra­co­wa­na w 1925 r. przez Maxa Dieck­man­na i Ru­dol­fa Hella, a skon­stru­o­wa­na we­dług ich pro­jek­tu w 1934 r.


Źródła:

Wikipedia

Dyseminacja

w se­man­ty­ce: roz­sa­dza­nie sensu da­nych pojęć, pro­wa­dzą­ce do braku in­te­gral­no­ści zna­cze­nia


Źródła:

SJP.pl

Dysertacja

1. roz­pra­wa na­u­ko­wa na­pi­sa­na zwy­kle dla stop­nia na­u­ko­we­go;
2. daw­niej: długa roz­mo­wa, dy­sku­sja, roz­pra­wia­nie o czymś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. roz­pra­wa na­u­ko­wa, zwy­kle pi­sa­na w celu otrzy­ma­nia stop­nia na­u­ko­we­go

 (1.2) daw. po­waż­na dy­spu­ta o cha­rak­te­rze na­u­ko­wym


Dy­ser­ta­cja – pi­sem­na praca na­u­ko­wa (praca dy­plo­mo­wa) pi­sa­na w celu uzy­ska­nia stop­nia na­u­ko­we­go, zaz­wy­czaj w for­mie roz­pra­wy. W Pol­sce na­pi­sa­nie i przed­sta­wie­nie do re­cenz­ji dy­ser­ta­cji było wa­run­kiem ko­niecz­nym otrzy­ma­nia stop­nia dok­to­ra i dok­to­ra ha­bi­li­to­wa­ne­go. [] i jest moż­li­we uzy­ska­nie stop­nia na pod­sta­wie wcze­śniej­szych pu­bli­ka­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dysertacyjny

zwią­za­ny z dy­ser­ta­cją


przy­miot­nik

 (1.1) nauk. zwią­za­ny z dy­ser­ta­cją


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysertant

autor dy­ser­ta­cji


Źródła:

SJP.pl

Dysertować

daw­niej: pro­wa­dzić uczo­ną dy­spu­tę; dy­spu­to­wać, dy­sku­to­wać


Źródła:

SJP.pl

Dysfagia

za­bu­rze­nie po­ły­ka­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bu­rze­nie po­ły­ka­nia;


Dys­fa­gia – ter­min me­dycz­ny okre­śla­ją­cy utrud­nio­ne prze­cho­dze­nie po­kar­mu z jamy ust­nej przez prze­łyk do żo­łąd­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dysfatyczny

→ dys­faz­ja


Patrz:dysfazja

Źródła:

SJP.pl

Dysfazja

lek­kie, chwi­lo­we za­bu­rze­nie mowy, brak ko­or­dy­na­cji słów i trud­ność uło­że­nia ich w zda­nia mimo spraw­no­ści od­po­wied­nich mię­śni


Źródła:

SJP.pl

Dysfemizm

uży­cie do­sad­ne­go lub nie­przyz­wo­i­te­go słowa albo wy­ra­że­nia w miej­sce bar­dziej oględ­ne­go, mniej draż­li­we­go; od­wrot­ność eu­fe­miz­mu


Dys­fe­mizm (z gr. "dysphēmismós", od "dys" „źle” i "phemi" „mówić”) – prze­ci­wień­stwo eu­fe­miz­mu, za­stą­pie­nie przyz­wo­i­te­go, oględ­ne­go, obo­jęt­ne­go słowa (wy­ra­że­nia) draż­li­wym, do­sad­nym, nie­przyz­wo­i­tym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dysfolid

ga­tu­nek ja­do­wi­te­go węża z ro­dzi­ny po­ło­zo­wa­tych


Dys­fo­lid, bo­oms­lang, z jęz. afri­ka­ans i jęz. ni­der­landz­kie­go – "boom" – "drze­wo", "slang" – "wąż" ("Disp­ho­li­dus typus") – ga­tu­nek ja­do­wi­te­go węża z ro­dzi­ny po­ło­zo­wa­tych (Co­lu­bri­dae). Wąż ten nie jest agre­syw­ny, ale swoim jadem może zabić nawet do­ro­słe­go czło­wie­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dysfonia

za­bu­rze­nie głosu w po­sta­ci chryp­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bu­rze­nie głosu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysforia

1. przy­gnę­bie­nie, złe sa­mo­po­czu­cie, de­pre­sja;
2. nie­moż­ność od­czu­wa­nia przy­jem­no­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. zły na­strój wy­stę­pu­ją­cy w za­bu­rze­niach psy­chicz­nych, sa­mo­po­czu­cie na­ce­cho­wa­ne draż­li­wo­ścią, skłon­no­ścią do agre­sji i czy­nów im­pul­syw­nych;


Nie mylić z: Dys­mor­fo­fo­bia.

Dys­fo­ria ( δύσφορος, δυσ- "(dus-)" trud­ność, φέρω "(phérō)" zno­sić), na­strój de­pre­syj­no-dys­fo­rycz­ny, na­strój dys­fo­rycz­ny − głę­bo­ki stan za­nie­po­ko­je­nia lub nie­za­do­wo­le­nia, prze­ci­wień­stwo eu­fo­rii. Ter­min ten jest rów­nież po­wszech­nie sto­so­wa­ny w od­nie­sie­niu do dys­fo­rii płcio­wej, któ­rej doś­wiad­cza­ją osoby, któ­rych toż­sa­mość płcio­wa nie jest zgod­na z przy­pi­sa­ną im płcią.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dysforyczny

→ dys­fo­ria


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z dys­fo­rią, do­ty­czą­cy dys­fo­rii


Patrz:dysforia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysfotyczny

przy­miot­nik

 (1.1) ekol. hy­drol. o świet­le roz­pro­szo­nym, po­zba­wio­nym war­to­ści dla roz­wo­ju ro­ślin prze­pro­wa­dza­ją­cych fo­to­syn­te­zę


Źródła:

Wiktionary

Dysfunkcja

1. nie­przy­sto­so­wa­nie cze­goś do peł­nie­nia okre­ślo­nych celów, zadań, ocze­ki­wań; za­bu­rze­nie, nie­do­sto­so­wa­nie;
2. w bio­lo­gii: nie­pra­wi­dło­we funk­cjo­no­wa­nie ko­mór­ki, tkan­ki, na­rzą­du lub ca­łe­go or­ga­niz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­przy­sto­so­wa­nie cze­goś do peł­nie­nia swo­jej funk­cji

 (1.2) med. nie­pra­wi­dło­we dzia­ła­nie ko­mór­ki, tkan­ki, na­rzą­du itd.


Dys­funk­cja – ob­ser­wo­wal­ne skut­ki zja­wi­ska spo­łecz­ne­go zmniej­sza­ją­ce w prze­ci­wień­stwie do eu­funk­cji adap­ta­cję (mo­dy­fi­ka­cję) sy­ste­mu spo­łecz­ne­go, przy czym dane zja­wi­sko może mieć skut­ki funk­cjo­nal­ne i dys­funk­cjo­nal­ne jed­no­cze­śnie. Przy­kła­do­wo, kon­sek­wen­cją wy­róż­nia­nia grup włas­nych i ob­cych jest pom­niej­sza­nie za­sług np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dysfunkcjonalność

nie­przy­sto­so­wa­nie lub złe, nie­pra­wi­dło­we przy­sto­so­wa­nie cze­goś do peł­nie­nia okre­ślo­nych funk­cji; nie­funk­cjo­nal­ność, dys­funk­cyj­ność


Źródła:

SJP.pl

Dysfunkcjonalny

taki, który nie jest do­sto­so­wa­ny lub jest nie­pra­wi­dło­wo do­sto­so­wa­ny do celów, zadań, ocze­ki­wań; nie­funk­cjo­nal­ny


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który po­sia­da dys­funk­cje


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysfunkcyjność

nie­przy­sto­so­wa­nie lub złe, nie­pra­wi­dło­we przy­sto­so­wa­nie cze­goś do peł­nie­nia okre­ślo­nych funk­cji; nie­funk­cjo­nal­ność, dys­funk­cjo­nal­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co dys­funk­cyj­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysfunkcyjny

→ dys­funk­cja


przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się dys­funk­cją, nie­przy­sto­so­wa­ny do peł­nie­nia okre­ślo­nych funk­cji lub peł­nią­cy je nie­pra­wi­dło­wo


Patrz:dysfunkcja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysgenetyczny

→ dys­ge­nez­ja


Patrz:dysgenezja

Źródła:

SJP.pl

Dysgenezja

nie­pra­wi­dło­wa po­stać jaj­ni­ka lub jądra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. med. nie­pra­wi­dło­wy roz­wój jądra lub jaj­ni­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysgeuzja

ob­ni­że­nie lub znieksz­tał­ce­nie doz­nań sma­ko­wych


Źródła:

SJP.pl

Dysglosja

znieksz­tał­ce­nie dźwię­ków mowy lub nie­moż­ność ich two­rze­nia jako efekt nie­pra­wi­dło­wej bu­do­wy na­rzą­dów mowy


Źródła:

SJP.pl

Dysgracjonowany

daw­niej: po­zba­wia­ny łask


Źródła:

SJP.pl

Dysgrafia

za­bu­rze­nia w umie­jęt­no­ści pi­sa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) czę­ścio­wa lub cał­ko­wi­ta utra­ta umie­jęt­no­ści pi­sa­nia;


Dys­gra­fia, agra­fia ( α – nie, γραφο – piszę) – czę­ścio­wa lub cał­ko­wi­ta utra­ta umie­jęt­no­ści pi­sa­nia, spo­wo­do­wa­na mi­kro­usz­ko­dze­nia­mi oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go lub za­bu­rze­nia­mi oś­rod­ko­wych funk­cji wzro­ko­wych i słu­cho­wych. Wy­stę­pu­je w przy­pad­kach usz­ko­dze­nia tyl­nych czę­ści dru­gie­go lub trze­cie­go za­krę­tu czo­ło­we­go pół­ku­li lewej lub za­krę­tu nad­brzeż­ne­go. Pismo dys­gra­fi­ka jest nie­e­ste­tycz­ne i nie­czy­tel­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dysgraficzka

→ dys­gra­fik


Patrz:dysgrafik

Źródła:

SJP.pl

Dysgrafik

osoba cier­pią­ca na dys­gra­fię


Źródła:

SJP.pl

Dysharmonia

1. stan braku zgod­no­ści, zgody mię­dzy ja­ki­miś ele­men­ta­mi ca­ło­ści; roz­gar­diasz, dy­so­nans, nie­ład, kon­flikt;
2. w mu­zy­ce: brak od­po­wied­nio­ści brzmie­nio­wej po­mię­dzy dźwię­ka­mi mu­zycz­ny­mi; dy­so­nans, zgrzyt


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. brak har­mo­nii ze­sta­wio­nych ele­men­tów

 (1.2) muz. brak współbrz­mie­nia dźwię­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysharmoniczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest dys­har­mo­nicz­ne


Źródła:

Wiktionary

Dysharmoniczny

w mu­zy­ce: taki, który na­ru­sza za­sa­dy har­mo­nii, czyli współbrz­mie­nia dźwię­ków mu­zycz­nych; nie­har­mo­nicz­ny, dy­so­nan­so­wy


Źródła:

SJP.pl

Dysharmonijność

ogół cech cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się bra­kiem wew­nętrz­nej spój­no­ści, zgod­no­ści; kon­flik­to­wość, ro­zbież­ność, nie­spój­ność


Źródła:

SJP.pl

Dysharmonijny

po­zba­wio­ny har­mo­nii, wy­ka­zu­ją­cy brak wew­nętrz­nej spój­no­ści, zgod­no­ści; nie­har­mo­nij­ny, ro­zbież­ny, skłó­co­ny, nie­spój­ny


Źródła:

SJP.pl

Dyshonor

1. utra­ta ho­no­ru, nie­sła­wa;
2. znie­wa­ga, obel­ga


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. ujma dla ho­no­ru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysjunkcja

1. w lo­gi­ce: zda­nie zło­żo­ne z dwóch zdań po­łą­czo­nych spój­ni­kiem "albo", praw­dzi­we pod wa­run­kiem, że za­cho­dzi naj­wy­żej jedna z dwóch wska­za­nych w nich moż­li­wo­ści; za­prze­cze­nie ko­niunk­cji; niew­spół­za­cho­dze­nie;
2. roz­dzie­le­nie, przer­wa mię­dzy czę­ścia­mi ca­ło­ści, np. ob­sza­ra­mi wy­stę­po­wa­nia ja­kichś ga­tun­ków ro­ślin lub zwie­rząt


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dysjunkcyjny

→ dy­sjunk­cja; dy­sjunk­tyw­ny


Źródła:

SJP.pl

Dysjunktywny

→ dy­sjunk­cja; dy­sjunk­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Dysk

1. krą­żek uży­wa­ny w spor­cie do rzu­tów w dal; nazwa tej kon­ku­ren­cji;
2. chrząst­ka mię­dzy­krę­go­wa;
3. ele­ment kon­struk­cyj­ny w kształ­cie okrą­głej tar­czy;
4. no­śnik pa­mię­ci kom­pu­te­ro­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. przy­rząd spor­to­wy do rzu­ca­nia na od­le­głość w kształ­cie pła­skie­go, cien­kie­go koła;

 (1.2) każdy przed­miot w kształ­cie dysku (1.1)

 (1.3) in­form. każdy no­śnik da­nych w kształ­cie dysku (1.1)

 (1.4) płyta kom­pak­to­wa

 (1.5) anat. część krę­go­słu­pa łą­czą­ca dwa kręgi;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyska

1. śro­do­wi­sko­wa nazwa np. karty o dzie­się­ciu ocz­kach, mo­ne­ty dzie­się­cio­gro­szo­wej; dysz­ka;
2. w gwa­rze mło­dzie­żo­wej: dy­sko­te­ka


Źródła:

SJP.pl

Dyskalceata

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. daw. czło­nek odła­mu fran­cisz­ka­nów za­po­cząt­ko­wa­ne­go w Hisz­pa­nii;


Źródła:

Wiktionary

Dyskalkulia

za­bu­rze­nie umie­jęt­no­ści li­cze­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bu­rze­nie umie­jęt­no­ści ma­te­ma­tycz­nych;


Dy­skal­ku­lia roz­wo­jo­wa – za­bu­rze­nie zdol­no­ści wy­ko­ny­wa­nia dzia­łań aryt­me­tycz­nych. Uz­na­je się, że jest to spe­cy­ficz­ne za­bu­rze­nie roz­wo­jo­we o po­dło­żu śro­do­wi­sko­wym lub ge­ne­tycz­nym.

Daw­niej dy­skal­ku­lią okre­śla­no rów­nież po­dob­ne ob­ja­wy wy­ni­ka­ją­ce z or­ga­nicz­ne­go usz­ko­dze­nia mózgu, obec­nie dia­gno­zą okre­śla­ją­cą taki stan jest akal­ku­lia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyskalkulik

osoba z za­bu­rze­nia­mi umie­jęt­no­ści li­cze­nia


Źródła:

SJP.pl

Dyskant

daw­niej: dysz­kant


Źródła:

SJP.pl

Dyskantowy

→ dy­skant; dysz­kan­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Dyskantysta

osoba ob­da­rzo­na wy­so­kim gło­sem chło­pię­cym i śpie­wa­ją­ca takim gło­sem; dysz­kant, dysz­kan­ci­sta


Źródła:

SJP.pl

Dyskdżokej

osoba pro­wa­dzą­ca pro­gram muz. w radiu, te­le­wiz­ji, klu­bie muz. itp., utrzy­mu­ją­ca kon­takt z od­bior­ca­mi przez różne ko­men­ta­rze, nie­ko­niecz­nie zwią­za­ne z mu­zy­ką; di­dżej; disc joc­key


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. pre­zen­ter mu­zycz­ny w dy­sko­te­ce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyskdżokejka

→ dysk­dżo­kej


Patrz:dyskdżokej

Źródła:

SJP.pl

Dyskeratoza

nie­pra­wi­dło­we, przedw­czes­ne lub nie­zu­peł­ne ro­go­wa­ce­nie war­stwy po­wierzch­nio­wej na­skór­ka, wy­stę­pu­ją­ce w niek­tó­rych cho­ro­bach skóry


Dy­ske­ra­to­za (łac. "dy­ske­ra­to­sis") – pa­to­lo­gicz­ne ro­go­wa­ce­nie po­je­dyn­czych ko­mó­rek w war­stwach na­błon­ka wie­lo­war­stwo­we­go pła­skie­go, w któ­rych fiz­jo­lo­gicz­nie ro­go­wa­ce­nie nie wy­stę­pu­je (w war­stwach po­ni­żej war­stwy ro­go­wej). Jest cha­rak­te­ry­stycz­ną cechą hi­sto­lo­gicz­ną niek­tó­rych cho­rób skóry, np. cho­ro­by Da­rie­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyskietka

wy­mien­ny dysk ma­gne­tycz­ny o nie­wiel­kiej po­jem­no­ści, umoż­li­wia­ją­cy zapis i od­czyt da­nych; dysk ela­stycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. prze­no­śny no­śnik ma­gne­tycz­ny o nie­wiel­kiej po­jem­no­ści, umoż­li­wia­ją­cy za­rów­no od­czyt jak i zapis da­nych;


Dy­skiet­ka, ina­czej dysk mięk­ki ( flop­py disk) – dysk wy­mien­ny, prze­no­śny no­śnik ma­gne­tycz­ny o nie­wiel­kiej po­jem­no­ści, umoż­li­wia­ją­cy za­rów­no od­czyt, jak i zapis da­nych. No­śni­kiem da­nych jest wi­ru­ją­cy krą­żek z wy­trzy­ma­łe­go two­rzy­wa sztucz­ne­go (naj­czę­ściej my­la­ru – po­li­te­ref­ta­la­nu ety­le­nu w po­sta­ci cien­kiej folii) po­kry­ty war­stwą ma­gne­tycz­ną. Śred­ni­ca krąż­ka oraz ilość moż­li­wych do za­pi­sa­nia da­nych sta­no­wią pod­sta­wo­we pa­ra­me­try dy­skiet­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyskietkowy

→ dy­skiet­ka


przy­miot­nik

 (1.1) in­form. do­ty­czą­cy dy­skiet­ki

 (1.2) in­form. za­pi­sa­ny na dy­skiet­ce


Patrz:dyskietka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyskinetyczny

→ dy­ski­ne­za


Patrz:dyskineza

Źródła:

SJP.pl

Dyskineza

w me­dy­cy­nie: mi­mo­wol­ne, nie­sko­or­dy­no­wa­ne skur­cze mię­śni, po­wo­du­ją­ce szyb­kie ruchy koń­czyn, mię­śni twa­rzy, ję­zy­ka itp.


Źródła:

SJP.pl

Dyskman

rzad­ko: prze­no­śny odt­wa­rzacz płyt kom­pak­to­wych; disc­man


Źródła:

SJP.pl

Dysko

disco, disko;
1. dy­sko­te­ka;
2. mu­zy­ka dy­sko­te­ko­wa;
3. lokal, w któ­rym tań­czy się przy mu­zy­ce dy­sko­te­ko­wej;
4. dy­sko­te­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Dyskobol

lek­ko­at­le­ta rzu­ca­ją­cy dy­skiem


Dy­sko­bol – rzeź­ba My­ro­na, wy­ko­na­na w V w. p.n.e., przed­sta­wia­ją­ca at­le­tę rzu­ca­ją­ce­go dy­skiem.

Rzeź­biarz stwo­rzył ją naj­praw­do­po­dob­niej we wczes­nym okre­sie swo­jej twór­czo­ści. Uwz­ględ­nił w niej grec­ki kanon pię­kna. Po­stać jest wy­i­de­a­li­zo­wa­na, ciało przed­sta­wio­ne w peł­nej syn­te­zie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyskobolka

lek­ko­at­let­ka rzu­ca­ją­ca dy­skiem


Źródła:

SJP.pl

Dyskofon

urzą­dze­nie na płyty kom­pak­to­we, w któ­rych płyta za­pi­sa­na cy­fro­wo od­czy­ty­wa­na jest za po­mo­cą wiąz­ki la­se­ra; la­se­ro­fon, gra­mo­fon cy­fro­wy


Źródła:

SJP.pl

Dyskografia

spis płyt na­gra­nych przez mu­zy­ka lub ze­spół mu­zycz­ny; pły­to­gra­fia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. zbiór na­grań mu­zycz­nych da­ne­go ar­ty­sty; do­ro­bek pły­to­wy wy­ko­naw­cy;


Dy­sko­gra­fia ( di­sco­grap­hie) – zbiór ut­wo­rów na­gra­nych przez da­ne­go ar­ty­stę lub ze­spół mu­zycz­ny. Lista może za­wie­rać rów­nież do­dat­ko­we in­for­ma­cje, m.in. daty wy­da­nia, czy po­zy­cje na li­stach prze­bo­jów.

Ter­min jest po­łą­cze­niem dwóch wy­ra­zów: „dysk” ( disc) – płyta fo­no­gra­ficz­na, oraz „gra­fia” ( grap­hy) – po­cho­dzi od grec­kie­go prze­drost­ka, który od­no­si się do pi­sa­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyskoidalny

w kształ­cie dysku


Źródła:

SJP.pl

Dyskoman

czło­wiek, który lubi cho­dzić na dy­sko­te­ki; dy­sko­muł


Źródła:

SJP.pl

Dyskomanka

ko­bie­ta, która lubi cho­dzić na dy­sko­te­ki


Źródła:

SJP.pl

Dyskomforcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od dy­skom­fort


Źródła:

Wiktionary

Dyskomfort

po­czu­cie nie­do­god­no­ści, złego sa­mo­po­czu­cia, braku za­do­wo­le­nia z cze­goś; fru­stra­cja, żal, go­rycz, nie­u­kon­ten­to­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) uczu­cie braku za­spo­ko­je­nia wy­go­dy, kom­for­tu

 (1.2) złe sa­mo­po­czu­cie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyskomfortowy

taki, który wy­wo­łu­je dy­skom­fort, czyli po­czu­cie nie­do­god­no­ści, złego sa­mo­po­czu­cia, braku za­do­wo­le­nia z cze­goś; nie­kom­for­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Dyskomuł

1. stały by­wa­lec dy­sko­tek; dy­sko­man;
2. czło­wiek słu­cha­ją­cy mu­zy­ki disco (rza­dziej disco polo)


Źródła:

SJP.pl

Dyskoncik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od dy­skont


Źródła:

Wiktionary

Dyskont

1. róż­ni­ca mię­dzy niż­szą ceną sprze­da­ży a wyż­szą ceną no­mi­nal­ną, wy­ku­pu przez emi­ten­ta, sta­no­wią­ca zysk in­we­sto­ra; dy­skon­to
2. sklep sa­mo­ob­słu­go­wy ma­ją­cy w ofer­cie wy­bra­ne pro­duk­ty po dużo niż­szych ce­nach niż inne skle­py


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hand. sklep sa­mo­ob­słu­go­wy o ogra­ni­czo­nym asor­ty­men­cie, ofe­ru­ją­cy towar w niż­szych ce­nach niż kon­ku­ren­cja;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyskonter

w ban­ko­wo­ści: osoba prze­pro­wa­dza­ją­ca ope­ra­cje dy­skon­to­we


Dy­skon­ter – osoba po­da­ją­ca wek­sel do dy­skon­ta. Naj­czę­ściej dy­skon­te­rem jest po­sia­dacz weks­la, który chce uzy­skać środ­ki pie­nięż­ne je­szcze przed ter­mi­nem płat­no­ści weks­la. W więk­szo­ści przy­pad­ków dy­skon­ta­riu­szem jest bank lub inny pod­miot go­spo­dar­czy świad­czą­cy tego typu usłu­gi. Czyn­no­ści dy­skon­ta weks­li nie są czyn­no­ścia­mi ban­ko­wy­mi (o ile nie wy­ko­nu­je ich bank).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyskonto

róż­ni­ca mię­dzy niż­szą ceną sprze­da­ży a wyż­szą ceną no­mi­nal­ną, wy­ku­pu przez emi­ten­ta, sta­no­wią­ca zysk in­we­sto­ra; dy­skont


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bank. ope­ra­cja za­ku­pu przez bank weks­li lub pa­pie­rów war­to­ścio­wych przed ter­mi­nem ich płat­no­ści za niż­szą staw­kę


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyskontowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dy­skon­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dyskontować

1. wy­ko­rzy­sty­wać jakiś fakt lub ja­kieś oko­licz­no­ści dla sie­bie po­myśl­ne;
2. po­rów­ny­wać war­to­ści pie­nięż­ne w róż­nych okre­sach;
3. re­a­li­zo­wać wek­sel lub inne pa­pie­ry war­to­ścio­we przed ter­mi­nem ich płat­no­ści, z od­li­cze­niem dy­skon­ta


Źródła:

SJP.pl

Dyskontowy

zwią­za­ny z dy­skon­tem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dy­skon­tem, do­ty­czą­cy dy­skon­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyskontynuacja

za­prze­sta­nie kon­ty­nu­o­wa­nia cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Dyskopatia

usz­ko­dze­nie dysku mię­dzy­krę­go­we­go w cho­ro­bie zwy­rod­nie­nio­wej krę­go­słu­pa


Dy­sko­pa­tia – sze­ro­kie po­ję­cie obej­mu­ją­ce scho­rze­nia krąż­ka mię­dzy­krę­go­we­go. W więk­szo­ści przy­pad­ków jest to pier­wszy z eta­pów cho­ro­by zwy­rod­nie­nio­wej krę­go­słu­pa.

Ter­min dy­sko­pa­tia od­no­si się także do po­tocz­nej nazwy prze­pu­kli­ny jądra miaż­dży­ste­go tar­czy mię­dzy­krę­go­wej krę­go­słu­pa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyskopatyczny

→ dy­sko­pa­tia


Patrz:dyskopatia

Źródła:

SJP.pl

Dyskopiłka

za­baw­ka zmie­nia­ją­ca się z dysku w piłkę w cza­sie lotu


Źródła:

SJP.pl

Dyskordancja

za­bu­rze­nie we wza­jem­nym ukła­dzie warstw skal­nych spo­wo­do­wa­ne ru­cha­mi tek­to­nicz­ny­mi lub eroz­ją


Źródła:

SJP.pl

Dyskordianin

wyz­naw­ca dy­skor­dia­niz­mu - pa­ro­dii re­li­gii stwo­rzo­nej w la­tach 50. XIX wieku w USA


Źródła:

SJP.pl

Dyskordianizm

pa­ro­dia re­li­gii stwo­rzo­na w la­tach 50. XIX wieku w USA


Dy­skor­dia­nizm (ang. "di­scor­dia­nism") – re­li­gia lub pa­ro­dia re­li­gii stwo­rzo­na około roku 1958 przez Kerry'ego Thorn­le­ya i Gre­go­ry'ego Hilla. Nazwa „dy­skor­dia­nizm” po­cho­dzi od rzym­skiej bo­gi­ni Dy­skor­dii (grec­ka Eris). Kult ten sprze­ci­wia się au­to­ry­te­tom, re­gu­łom i tra­dy­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyskordianka

wyz­naw­czy­ni dy­skor­dia­niz­mu - pa­ro­dii re­li­gii stwo­rzo­nej w la­tach 50. XIX wieku w USA


Źródła:

SJP.pl

Dyskordiański

→ dy­skor­dia­nizm


Patrz:dyskordianizm

Źródła:

SJP.pl

Dyskoteka

1. pły­to­te­ka
2. za­ba­wa dla mło­dzie­ży


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­ba­wa mło­dzie­żo­wa, na któ­rej się tań­czy przy mu­zy­ce

 (1.2) lokal, w któ­rym się od­by­wa­ją dy­sko­te­ki (1.1);

 (1.3) przest. pły­to­te­ka


Dy­sko­te­ka – obiekt, miej­sce, w któ­rym od­by­wa­ją się im­pre­zy ta­necz­ne, po­łą­czo­ne z grą dźwię­ku, świa­teł, dymu i obra­zów lub nazwa wy­da­rze­nia ta­necz­ne­go, za­ba­wy.

Osobą pro­wa­dzą­cą dy­sko­te­kę jest DJ (czyt. "di­dżej", skrót od "disc joc­key"). Zaj­mu­je się on za­ba­wia­niem pu­blicz­no­ści oraz płyn­nym łą­cze­niem na­stę­pu­ją­cych ko­lej­no po sobie ut­wo­rów ta­necz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyskotekowicz

po­tocz­nie: uczest­nik lub wiel­bi­ciel dy­sko­tek


Źródła:

SJP.pl

Dyskotekowy

1. zwią­za­ny z dy­sko­te­ką;
2. po­tocz­nie: roz­ryw­ko­wy, za­ba­wo­wy


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z dy­sko­te­ką, do­ty­czą­cy dy­sko­te­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyskowaty

przy­po­mi­na­ją­cy dysk


Źródła:

SJP.pl

Dyskowiec

ro­dzaj słod­ko­wod­nych ryb z ro­dzi­ny pie­lę­gni­co­wa­tych; pa­let­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Symp­hy­so­don di­scus|Hec­kel|ref=tak., ryba z ro­dzi­ny pie­lę­gni­co­wa­tych wy­stę­pu­ją­ca w do­rze­czu Ama­zon­ki;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyskowy

zwią­za­ny z dy­skiem


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z dy­skiem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyskratyczny

przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z nie­pra­wi­dło­wym funk­cjo­no­wa­niem or­ga­niz­mu lub jego czę­ści bądź je wy­ka­zu­ją­cy


Źródła:

Wiktionary

Dyskrazyt

mi­ne­rał sre­brzy­sto­bia­ły lub kre­mo­wy, an­ty­mo­nek sre­bra


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z grupy an­ty­mon­ków, an­ty­mo­nek sre­bra, sre­brzy­sto­bia­ły, me­ta­licz­ny mi­ne­rał;


Dy­skra­zyt – mi­ne­rał z grupy an­ty­mon­ków. Nazwa po­cho­dzi od δυσκράσις ("di­skra­sis") = „zły stop”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyskrecja

1. niew­trą­ca­nie się w spra­wy in­nych; takt; de­li­kat­ność;
2. do­cho­wa­nie ta­jem­ni­cy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdol­ność za­cho­wy­wa­nia ta­jem­nic


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyskrecjonalność

→ dy­skre­cjo­nal­ny


Patrz:dyskrecjonalny

Źródła:

SJP.pl

Dyskrecjonalny

1. po­uf­ny, dy­skret­ny;
2. po­zo­sta­wio­ny do de­cyz­ji


Źródła:

SJP.pl

Dyskredyt

daw­niej: utra­ta za­u­fa­nia, nie­ła­ska


Źródła:

SJP.pl

Dyskredytacja

utra­ta wia­ry­god­no­ści, pod­wa­że­nie au­to­ry­te­tu; kom­pro­mi­ta­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. ośmie­sze­nie kogoś, pod­wa­że­nie jego au­to­ry­te­tu


Dy­skre­dy­ta­cja – ro­dzaj kry­ty­ki, która:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyskredytować

przed­sta­wiać w złym świet­le, pod­wa­żać au­to­ry­tet, kom­pro­mi­to­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zdy­skre­dy­to­wać)

 (1.1) przed­sta­wiać w złym świet­le; pró­bo­wać po­zba­wiać kogoś lub coś za­u­fa­nia, au­to­ry­te­tu albo do­brej opi­nii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyskrepancja

ro­zbież­ność, sprzecz­ność, niez­god­ność


Źródła:

SJP.pl

Dyskretka

1. małe lu­ster­ko do poz­wa­la­ją­ce na dy­skret­ne szmin­ko­wa­nie ust;
2. mała fi­ran­ka się­ga­ją­ca zwy­kle do po­ło­wy szyby; zaz­drost­ka;
3. daw­niej: star­sza osoba to­wa­rzy­szą­ca mło­dej ko­bie­cie dla przyz­wo­i­to­ści; przyz­wo­it­ka


Źródła:

SJP.pl

Dyskretnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób dy­skret­ny

 (1.2) mat. w spo­sób nie­cią­gły


Źródła:

Wiktionary

Dyskretniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: dy­skret­nie


Źródła:

SJP.pl

Dyskretniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: dy­skret­ny


Źródła:

SJP.pl

Dyskretnik

dam­skie etui na pod­pa­ski, wkład­ki, tam­po­ny itp.


Źródła:

SJP.pl

Dyskretność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest dy­skret­ne; cecha tych, któ­rzy są dy­skret­ni


Źródła:

Wiktionary

Dyskretny

1. do­cho­wu­ją­cy ta­jem­ni­cy, niew­trą­ca­ją­cy się do cu­dzych spraw; tak­tow­ny;
2. ma­ją­cy po­zo­stać ta­jem­ni­cą;
3. nie­rzu­ca­ją­cy się w oczy, ledwo za­u­wa­żal­ny; de­li­kat­ny, cichy


przy­miot­nik

 (1.1) za­cho­wu­ją­cy ta­jem­ni­ce i tak­tow­ny

 (1.2) taki, który nie rzuca się w oczy

 (1.3) mat. przyj­mu­ją­cy war­to­ści z prze­li­czal­ne­go zbio­ru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyskretyzacja

1. w ma­te­ma­ty­ce, sta­ty­sty­ce: przej­ście ze zmien­nych cią­głych do zmien­nych dy­skret­nych, zwy­kle w celu dal­szej ich obrób­ki me­to­da­mi nu­me­rycz­ny­mi;
2. w te­le­ko­mu­ni­ka­cji: przeksz­tał­ca­nie sy­gna­łów cią­głych w im­pul­sy w pro­ce­sie prze­cho­dze­nia z formy ana­lo­go­wej do cy­fro­wej; kwan­ty­za­cja


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyskretyzacyjny

→ dy­skre­ty­za­cja


Patrz:dyskretyzacja

Źródła:

SJP.pl

Dyskretyzator

urzą­dze­nie przet­wa­rza­ją­ce sy­gnał ana­lo­go­wy na sy­gnał cy­fro­wy; di­gi­ti­zer, di­gi­ta­li­za­tor, dy­gi­ta­li­za­tor, dy­gi­ta­li­zer, kon­wer­tor ana­lo­go­wo-cy­fro­wy


Źródła:

SJP.pl

Dyskretyzować

przeksz­tał­ca­nie da­nych lub pro­ble­mów cią­głych w dy­skret­ne (np. w ma­te­ma­ty­ce lub in­for­ma­ty­ce)


Źródła:

SJP.pl

Dyskryminacja

ogra­ni­cza­nie przy­wi­le­jów, praw, a nawet prze­śla­do­wa­nie czę­ści spo­łecz­no­ści, zwy­kle na tle ra­so­wym, et­nicz­nym, re­li­gij­nym lub kul­tu­ro­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogra­ni­cza­nie przy­wi­le­jów, praw, a nawet prze­śla­do­wa­nie czę­ści spo­łecz­no­ści, zwy­kle na tle ra­so­wym, et­nicz­nym, re­li­gij­nym lub kul­tu­ro­wym


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyskryminacyjny

zwią­za­ny z dy­skry­mi­na­cją


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy dy­skry­mi­na­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyskryminator

w te­le­ko­mu­ni­ka­cji: układ elek­tro­nicz­ny w od­bior­ni­ku, w któ­rym sy­gnał o mo­du­lo­wa­nej w fazie lub czę­stot­li­wo­ści (PM lub FM) przeksz­tał­ca­ny jest w sy­gnał o mo­du­lo­wa­nej am­pli­tu­dzie (AM)


Dy­skry­mi­na­tor – układ elek­tro­nicz­ny se­lek­cjo­nu­ją­cy na­pły­wa­ją­ce do niego sy­gna­ły elek­trycz­ne we­dług pew­nej ich cechy lub cech, np. am­pli­tu­dy, kształ­tu, etc.

Sto­so­wa­ny na przy­kład w róż­ne­go ro­dza­ju czuj­ni­kach do od­dzie­le­nia sy­gna­łów nie­po­żą­da­nych od uży­tecz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyskryminowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sto­so­wa­nie dy­skry­mi­na­cji


Źródła:

Wiktionary

Dyskryminować

ogra­ni­czać przy­wi­le­je, prawa czło­wie­ka, prze­śla­do­wać część spo­łecz­no­ści, zwy­kle na tle ra­so­wym, et­nicz­nym, re­li­gij­nym lub kul­tu­ro­wym


cza­sow­nik

 (1.1) prze­śla­do­wać po­szcze­gól­ne osoby lub grupy lub ogra­ni­czać ich prawa ze wzglę­du na rasę, na­ro­do­wość, wyz­na­nie, płeć itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyskryminujący

ogra­ni­czać przy­wi­le­je, prawa czło­wie­ka, prze­śla­do­wać część spo­łecz­no­ści, zwy­kle na tle ra­so­wym, et­nicz­nym, re­li­gij­nym lub kul­tu­ro­wym


Patrz:dyskryminować

Źródła:

SJP.pl

Dyskurs

1. dy­sku­sja, roz­mo­wa, prze­mo­wa, zwła­szcza na te­ma­ty na­u­ko­we;
2. wywód prze­pro­wa­dzo­ny na za­sa­dzie lo­gicz­ne­go wnio­sko­wa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dy­sku­sja, wy­mia­na zdań


Dy­skurs ( di­scur­sus „bie­ga­nie tam i z po­wro­tem”) – po­ję­cie wy­wo­dzą­ce się z ję­zy­koz­naw­stwa i oz­na­cza­ją­ce formę or­ga­ni­za­cji ję­zy­ka. Po­ję­cie to na­le­ży trak­to­wać jako uo­gól­nie­nie po­ję­cia kon­wer­sa­cji. Dy­skurs to za­rów­no ko­mu­ni­ka­ty pi­sa­ne i mó­wio­ne. W upro­szcze­niu, dy­skurs od­no­si się do uży­cia ję­zy­ka, ma­ją­ce­go na celu umoż­li­wie­nie ko­mu­ni­ka­cji na dane te­ma­ty w kon­kret­nej dzie­dzi­nie życia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyskursik

zdrob­nie­nie od: dy­skurs


Źródła:

SJP.pl

Dyskursywizm

my­śle­nie lub pro­ces poz­naw­czy opar­ty na ciągu lo­gicz­ne­go wnio­sko­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Dyskursywność

opie­ra­nie się na ści­słym, lo­gicz­nym wnio­sko­wa­niu


Źródła:

SJP.pl

Dyskursywny

opar­ty na ści­słym i lo­gicz­nym wy­wo­dze­niu ko­lej­nych kro­ków ro­zu­mo­wa­nia z eta­pów po­przed­nich; po­par­ty ar­gu­men­ta­cją


Źródła:

SJP.pl

Dyskusja

ustna lub pi­sem­na wy­mia­na po­glą­dów, umoż­li­wia­ją­ca wy­su­nię­cie wspól­nych wnio­sków; po­le­mi­ka, dy­spu­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jeden ze spo­so­bów wy­mia­ny po­glą­dów prak­ty­ko­wa­ny przez dwoje lub wię­cej osób za­in­te­re­so­wa­nych danym te­ma­tem lub zja­wi­skiem;

 (1.2) roz­wa­ża­nie wszyst­kich aspek­tów cze­goś


Dy­sku­sja (od łac. "di­scus­sio" 'roz­trzą­sa­nie') – jeden ze spo­so­bów wy­mia­ny po­glą­dów na okre­ślo­ny temat, po­par­tych ar­gu­men­ta­mi, pro­wa­dzo­na w gro­nie dwóch lub wię­cej osób. Dy­sku­sja może mieć formę ustną (ko­mu­ni­ka­cja wer­bal­na) lub pi­sem­ną. W wy­ni­ku dy­sku­sji do­cho­dzi do ście­ra­nia się róż­nych po­glą­dów zwią­za­nych z róż­ny­mi punk­ta­mi wi­dze­nia osób pro­wa­dzą­cych dy­sku­sję.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyskusyjność

→ dy­sku­syj­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest dy­sku­syj­ne; cecha tych, któ­rzy są dy­sku­syj­ni


Patrz:dyskusyjny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyskusyjny

do­ty­czą­cy dy­sku­sji, bę­dą­cy przed­mio­tem dy­sku­sji


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy dy­sku­sji, bę­dą­cy przed­mio­tem dy­sku­sji

 (1.2) bu­dzą­cy dy­sku­sje, spory


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyskutant

osoba uczest­ni­czą­ca w dy­sku­sji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba bio­rą­ca udział w dy­sku­sji, za­bie­ra­ją­ca głos w dy­sku­sji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyskutantka

→ dy­sku­tant


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta uczest­ni­czą­ca w dy­sku­sji


Patrz:dyskutant

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyskutowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pro­wa­dze­nie dy­sku­sji


Źródła:

Wiktionary

Dyskutować

pro­wa­dzić dy­sku­sję; dy­spu­to­wać


cza­sow­nik

 (1.1) pro­wa­dzić dy­sku­sję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyskw.

skrót od: dysk­wa­li­fi­ka­cja


Źródła:

SJP.pl

Dyskwa

po­tocz­nie: dysk­wa­li­fi­ka­cja


Źródła:

SJP.pl

Dyskwalifikacja

1. stwier­dze­nie czy­jejś nie­zdat­no­ści do pod­ję­cia lub kon­ty­nu­o­wa­nia ja­kiejś dzia­łal­no­ści;
2. po­zba­wie­nie za­wod­ni­ka lub dru­ży­ny prawa do star­tu w za­wo­dach jako kara za na­ru­sze­nie prze­pi­sów; wy­klu­cze­nie;
3. stwier­dze­nie nie­przy­dat­no­ści lub zmniej­szo­nej war­to­ści cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. po­zba­wie­nie kogoś prawa udzia­łu w dal­szych eta­pach ry­wa­li­za­cji ze wzglę­du na na­ru­sze­nie zasad


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyskwalifikować

1. stwier­dzać brak wy­ma­ga­nych kwa­li­fi­ka­cji;
2. świad­czyć o braku kwa­li­fi­ka­cji;
3. po­zba­wiać za­wod­ni­ka lub dru­ży­ny prawa do star­tu w za­wo­dach za na­ru­sze­nie prze­pi­sów; wy­klu­czać;
4. stwier­dzać nie­przy­dat­ność lub zmniej­szo­ną war­tość cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Dyskwalifikująco

→ dysk­wa­li­fi­ko­wać


Patrz:dyskwalifikować

Źródła:

SJP.pl

Dyskwizycja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. ba­da­nie, roz­trzą­sa­nie, roz­pra­wia­nie


Źródła:

Wiktionary

Dyslalia

za­bu­rze­nie mowy po­le­ga­ją­ce na złej wy­mo­wie gło­ski lub gło­sek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ogól­ne okre­śle­nie wad wy­mo­wy


Dys­la­lia (gr. "dys" – za­bu­rze­nie, "lalia" – mowa) – za­bu­rze­nia mowy po­le­ga­ją­ce na nie­pra­wi­dło­wej re­a­li­za­cji fo­ne­mów (najm­niej­szych ele­men­tów skła­do­wych wy­ra­zów) we­dług zaz­wy­czaj usta­lo­nych norm spo­łecz­nych spo­wo­do­wa­ne wa­da­mi w uksz­tał­to­wa­niu lub usz­ko­dze­niu pe­ry­fe­ryj­nych or­ga­nów ar­ty­ku­la­cyj­nych (ta­kich jak wargi, zęby, język czy pod­nie­bie­nie) do­ty­czą­ce tylko aspek­tu ar­ty­ku­la­cyj­ne­go ję­zy­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dysleksja

za­bu­rze­nia w umie­jęt­no­ści czy­ta­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. eduk. spe­cy­ficz­ne trud­no­ści w nauce czy­ta­nia i pi­sa­nia;


Dys­lek­sja roz­wo­jo­wa (gr. dys „nie” + lexis „wyraz, czy­ta­nie”), czyli "spe­cy­ficz­ne trud­no­ści w nauce czy­ta­nia i pi­sa­nia" (F81.0 w ICD-10 i315.0 w DSM) – we­dług Świa­to­wej Fe­de­ra­cji Ne­u­ro­lo­gów (de­fi­ni­cja z 1968) za­bu­rze­nie ma­ni­fe­stu­ją­ce się trud­no­ścia­mi w nauce czy­ta­nia i pi­sa­nia przy sto­so­wa­niu stan­dar­do­wych metod na­u­cza­nia oraz in­te­li­gen­cji na po­zio­mie co najm­niej prze­cięt­nym i sprzy­ja­ją­cych wa­run­kach spo­łecz­no-kul­tu­ro­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyslektyczka

→ dys­lek­tyk


Patrz:dyslektyk

Źródła:

SJP.pl

Dyslektyczny

do­ty­czą­cy dys­lek­sji lub dys­lek­ty­ka


przy­miot­nik

 (1.1) psych. med. do­ty­czą­cy dys­lek­sji lub dys­lek­ty­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyslektyk

osoba z ogra­ni­czo­ną moż­li­wo­ścią nauki czy­ta­nia, cier­pią­ca na dys­lek­sję


Źródła:

SJP.pl

Dyslokacja

1. roz­mie­szcze­nie, prze­mie­szcze­nie cze­goś, zwła­szcza sił zbroj­nych; ro­zło­że­nie, roz­lo­ko­wa­nie;
2. prze­mie­szcze­nie warstw skal­nych spo­wo­do­wa­ne ru­cha­mi sko­ru­py ziem­skiej; de­for­ma­cja tek­to­nicz­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyslokacyjny

zwią­za­ny z dys­lo­ka­cją


Źródła:

SJP.pl

Dyslokować

roz­mie­szczać, prze­mie­szczać, zwła­szcza siły zbroj­ne


Źródła:

SJP.pl

Dysmorfia

1. nie­pra­wi­dło­wa bu­do­wa ciała;
2. dys­mor­fia mię­śnio­wa:
a) za­bu­rze­nie psy­chicz­ne ob­ja­wia­ją­ce się po­czu­ciem po­sia­da­nia nie­wy­star­cza­ją­cej masy mię­śnio­wej; bi­go­rek­sja;
b) uza­leż­nie­nie od tre­nin­gu fi­zycz­ne­go wy­ni­ka­ją­ce z ta­kie­go za­bu­rze­nia


Źródła:

SJP.pl

Dysmorficzny

→ dys­mor­fia


Patrz:dysmorfia

Źródła:

SJP.pl

Dysmorfofobia

cho­ro­bli­wy lęk zwią­za­ny z prze­ko­na­niem o nie­e­ste­tycz­nym wy­glą­dzie włas­ne­go ciała; BDD


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. cho­ro­bli­we, lę­ko­we prze­ko­na­nie o włas­nej szpe­to­cie;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysmorfofobiczny

→ dys­mor­fo­fo­bia


Patrz:dysmorfofobia

Źródła:

SJP.pl

Dysocjacja

1. roz­pad czą­stecz­ki związ­ku che­micz­ne­go lub pier­wiast­ka na czą­stecz­ki prost­sze, atomy lub jony;
2. za­bu­rze­nie oso­bo­wo­ści ob­ja­wia­ją­ce się cza­so­wym wy­łą­cze­niem się pew­nych czyn­no­ści psy­chicz­nych spod świa­do­mej kon­tro­li


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. pro­ces roz­pa­du czą­ste­czek che­micz­nych na mniej­sze czą­stecz­ki, po­je­dyn­cze atomy lub jony;

 (1.2) psych. spek­trum doś­wiad­czeń (w tym za­bu­rzeń), które łączy po­czu­cie od­dzie­le­nia się od rze­czy­wi­sto­ści, fi­zycz­nych doś­wiad­czeń lub emo­cji;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dysocjacyjnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób dy­so­cja­cyj­ny


Źródła:

Wiktionary

Dysocjacyjny

→ dy­so­cja­cja


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z dy­so­cja­cją


Patrz:dysocjacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysocjować

o związ­kach che­micz­nych i pier­wiast­kach: roz­pa­dać (roz­paść) się na czą­stecz­ki prost­sze, wolne atomy lub jony


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) chem. ule­gać dy­so­cja­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysolucja

rza­dziej: roz­pad, roz­wią­za­nie, roz­przę­że­nie (cze­goś)


Źródła:

SJP.pl

Dysonanowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest dy­so­na­no­we


Źródła:

Wiktionary

Dysonans

1. w li­te­ra­tu­rze: ro­dzaj rymu nie­do­kład­ne­go;
2. brak współbrz­mie­nia dźwię­ków w ut­wo­rze mu­zycz­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. dźwię­ki za­gra­ne razem lub po sobie, lecz nie da­ją­ce wra­że­nia har­mo­nij­ne­go współbrz­mie­nia

 (1.2) przen. brak zgod­no­ści, brak do­pa­so­wa­nia


Dy­so­nans (łac. "dis­so­nans") – in­ter­wał brzmią­cy niez­god­nie dla ucha ludz­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dysonansik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od dy­so­nans


Źródła:

Wiktionary

Dysonansowość

→ dy­so­nan­so­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co dy­so­nan­so­we


Patrz:dysonansowy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysonansowy

w mu­zy­ce: taki, który na­ru­sza za­sa­dy har­mo­nii, czyli współbrz­mie­nia dźwię­ków mu­zycz­nych; nie­har­mo­nicz­ny, dys­har­mo­nicz­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dy­so­nan­sem, do­ty­czą­cy dy­so­nan­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysonować

brzmieć nie­har­mo­nicz­nie, two­rzyć dy­so­nan­se


Źródła:

SJP.pl

Dysortograf

osoba ma­ją­ca trud­no­ści z po­praw­ną pi­sow­nią


Źródła:

SJP.pl

Dysortografia

za­bu­rze­nia w umie­jęt­no­ści po­praw­ne­go pi­sa­nia or­to­gra­ficz­ne­go


Dy­sor­to­gra­fia – spe­cy­ficz­ne za­bu­rze­nie w nauce pi­sa­nia, ob­ja­wia­ją­ce się po­peł­nia­niem błę­dów or­to­gra­ficz­nych po­mi­mo zna­jo­mo­ści zasad pi­sow­ni i od­po­wied­niej mo­ty­wa­cji do po­praw­ne­go pi­sa­nia. Dy­sor­to­gra­fia może być ko­ry­go­wa­na, jed­nak cał­ko­wi­te ustą­pie­nie ob­ja­wów wy­stę­pu­je bar­dzo rzad­ko.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dysortograficzny

→ dy­sor­to­gra­fia


Patrz:dysortografia

Źródła:

SJP.pl

Dysortografik

osoba nie­bę­dą­ca w sta­nie przys­wo­ić zasad or­to­gra­fii


Źródła:

SJP.pl

Dysosmia

za­bu­rze­nie węchu


Źródła:

SJP.pl

Dyspalatalizacja

w ję­zy­koz­naw­stwie: zanik pa­la­tal­nej (mięk­kiej) wy­mo­wy gło­sek, zwła­szcza spół­gło­sek (np. ma­zo­wiec­kie "lypa" za­miast "lipa"); de­pa­la­ta­li­za­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. zob. de­pa­la­ta­li­za­cja.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyspanseryjny

do­ty­czą­cy ma­so­wych form opie­ki sa­ni­tar­no-me­dycz­nej


przy­miot­nik

 (1.1) med. do­ty­czą­cy ma­so­wej pro­fi­lak­ty­ki i opie­ki sa­ni­tar­nej i me­dycz­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyspanseryzacja

wy­o­dręb­nia­nie w po­pu­la­cji jed­no­rod­nych grup wy­ma­ga­ją­cych szcze­gól­nej opie­ki me­dycz­nej


Źródła:

SJP.pl

Dyspareunia

stan cho­ro­bo­wy o róż­nej etio­lo­gii, w któ­rym wy­stę­pu­ją bo­les­ne sto­sun­ki płcio­we unie­moż­li­wia­ją­ce osią­gnię­cie sa­tys­fak­cji sek­su­al­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. seks. dys­funk­cja sek­su­al­na po­le­ga­ją­ca na od­czu­wa­niu bólu pod­czas sto­sun­ku płcio­we­go;


Dy­spa­re­u­nia – dys­funk­cja sek­su­al­na ob­ja­wia­ją­ca się od­czu­wa­niem bólu w cza­sie sto­sun­ku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dysparytet

w eko­no­mii: nie­rów­ność dwóch pa­ra­me­trów, np. po­zio­mu do­cho­dów, stóp pro­cen­to­wych, nie­ko­rzyst­na dla jed­nej ze stron; brak po­żą­da­nej lub ocze­ki­wa­nej pro­por­cji, pa­ry­te­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­rów­ność po­zio­mu dwóch lub wię­cej wiel­ko­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyspasza

roz­li­cza­nie strat i kosz­tów wza­jem­nych, mię­dzy za­in­te­re­so­wa­ny­mi stro­na­mi


Źródła:

SJP.pl

Dyspaszer

rze­czoz­naw­ca oce­nia­ją­cy stra­ty po­nie­sio­ne pod­czas awa­rii stat­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekon. rze­czoz­naw­ca roz­li­cza­ją­cy stra­ty po­nie­sio­ne pod­czas awa­rii stat­ku i dzie­lą­cy je po­mię­dzy wła­ści­cie­la ła­dun­ku a ar­ma­to­ra


Dy­spa­szer, dy­spa­sza – bie­gły i rze­czoz­naw­ca, który robi dy­spa­szę (roz­li­cza stra­ty, do któ­rych dosz­ło przez awa­rię stat­ku) oraz dzie­li owe stra­ty mię­dzy ar­ma­to­ra i wła­ści­cie­la ła­dun­ku. W Pol­sce, zgod­nie z art. 255. ko­dek­su mor­skie­go, listę dy­spa­sze­rów pro­wa­dzi Pre­zes Kra­jo­wej Izby Go­spo­dar­czej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyspeczer

osoba za­trud­nio­na na sta­no­wi­sku pra­cow­ni­ka od­po­wie­dzial­ne­go za ko­or­dy­na­cję wła­ści­we­go roz­dzia­łu zadań, za­o­pa­trze­nia, ma­te­ria­łów, kie­ro­wa­nia ru­chem itp.; dy­spo­zy­tor


Źródła:

SJP.pl

Dyspeczerka

ko­bie­ta za­trud­nio­na na sta­no­wi­sku pra­cow­nicz­ki od­po­wie­dzial­nej za ko­or­dy­na­cję wła­ści­we­go roz­dzia­łu zadań, za­o­pa­trze­nia, ma­te­ria­łów, kie­ro­wa­nia ru­chem itp.; dy­spo­zy­tor­ka


Źródła:

SJP.pl

Dyspensa

1. jed­no­ra­zo­we zwol­nie­nie od obo­wiąz­ku prze­strze­ga­nia prze­pi­sów ko­ściel­nych, wy­da­ne przez wła­dze ko­ściel­ne;
2. żar­to­bli­wie: zwol­nie­nie od ja­kichś obo­wiąz­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kośc. zwol­nie­nie od prze­pi­sów prawa ko­ściel­ne­go;

 (1.2) żart. zwol­nie­nie z wy­mo­gów


Dy­spen­sa (łac. "di­spen­sa­tio") – w Ko­ście­le rzym­sko­ka­to­lic­kim zwol­nie­nie od obo­wią­zu­ją­cych prze­pi­sów prawa ko­ściel­ne­go w przy­pad­kach szcze­gól­nych.

Dy­spen­sy może udzie­lić pa­pież każ­de­mu ochrz­czo­ne­mu od wszyst­kich ustaw ko­ściel­nych lub bi­sku­pi or­dy­na­riu­sze, lecz je­dy­nie od prawa die­cez­jal­ne­go i wy­łącz­nie człon­kom die­cez­ji. Dy­spen­sa może być też udzie­lo­na przez prze­ło­żo­nych za­kon­nych, choć tylko od ustaw za­kon­nych i je­dy­nie swym pod­wład­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyspensacja

daw­niej: dy­spen­sa


Źródła:

SJP.pl

Dyspensacjonalizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. dok­try­na te­o­lo­gicz­na opar­ta na do­słow­nej in­ter­pre­ta­cji Pisma Świę­te­go i po­dzia­le hi­sto­rii in­te­rak­cji Boga z ludz­mi na sie­dem okre­sów


Dy­spen­sa­cjo­na­lizm (ang. "di­spen­sa­tio­na­lism" z łac. "di­spen­sio" 'zwol­nie­nie') – pro­te­stanc­ki sy­stem te­o­lo­gicz­ny, usy­ste­ma­ty­zo­wa­ny przez Johna Nel­so­na Darby'ego. We­dług dy­spen­sa­cjo­na­liz­mu na­le­ży cią­gle do­słow­nie in­ter­pre­to­wać Pismo Świę­te (w szcze­gól­no­ści pro­roct­wa) oraz odróż­niać Iz­ra­el (w ro­zu­mie­niu ludu Bo­że­go) od Ko­ścio­ła, który nie ma udzia­łu w Bożym przy­mie­rzu z Abra­ha­mem, Da­wi­dem i Iz­ra­e­lem.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Dyspenser

1. urzą­dze­nie do roz­wi­ja­nia i od­ci­na­nia taśmy;
2. urzą­dze­nie do­zu­ją­ce; do­zow­nik, do­zow­ni­ca, daw­kow­nik;
3. urzą­dze­nie do wy­da­wa­nia cze­goś; au­to­mat, po­daj­nik;
4. dy­spen­ser ka­sjer­ski - urzą­dze­nie do wspo­ma­ga­nia pracy ka­sje­rów; au­to­mat ka­sjer­ski


Źródła:

SJP.pl

Dyspensować

udzie­lać dy­spen­sy


Źródła:

SJP.pl

Dyspepsja

za­bu­rze­nia w tra­wie­niu, nie­straw­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. książk. zob. nie­straw­ność.


Dy­spep­sja (gr. przedr. "δυσ- dys-" „źle, z tru­dem”, "πέπτειν" "pep­te­in" „tra­wić”; łac. "dy­spep­sia"), pot. nie­straw­ność – wy­stę­po­wa­nie w nad­brzu­szu przew­le­kłe­go lub na­wra­ca­ją­ce­go bólu, który trwa przy­najm­niej przez 4 ty­god­nie. Ta de­fi­ni­cja zo­sta­ła przy­ję­ta w 1999 roku w Rzy­mie i nosi nazwę "kry­te­riów rzym­skich II".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyspeptyczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dy­spep­sją, do­ty­czą­cy dy­spep­sji


Źródła:

Wiktionary

Dysperbit

ma­te­riał bu­dow­la­ny uży­wa­ny głów­nie do izo­lo­wa­nia po­wierzch­ni przed wil­go­cią i wodą


Źródła:

SJP.pl

Dyspergator

sub­stan­cja ułat­wia­ją­ca roz­drob­nie­nie czą­ste­czek ciała sta­łe­go w cie­czy


Źródła:

SJP.pl

Dyspergować

roz­drab­niać więk­sze cząst­ki danej sub­stan­cji na mniej­sze


Źródła:

SJP.pl

Dyspersja

1. roz­szcze­pie­nie świa­tła, roz­kład na barwy skła­do­we;
2. roz­siew; roz­pro­sze­nie; zróż­ni­co­wa­nie; zmien­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roz­pra­sza­nie się fali z po­wo­du róż­nic w pręd­ko­ści jej roz­cho­dze­nia się w róż­nych me­diach, przez które prze­cho­dzi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyspersyjny

1. zwią­za­ny z roz­szcze­pie­niem się świa­tła;
2. do­ty­czą­cy roz­pro­sze­nia sub­stan­cji w rozt­wo­rach ko­lo­i­dal­nych; roz­pro­szo­ny


Źródła:

SJP.pl

Dyspinksja

nie­moż­ność ry­so­wa­nia wy­ni­ka­ją­ca z dys­funk­cji rąk, wzro­ku lub za­bu­rze­nia ko­or­dy­na­cji zmy­sło­wo-ru­cho­wej


Źródła:

SJP.pl

Dysplastyczka

→ dy­spla­styk


Patrz:dysplastyk

Źródła:

SJP.pl

Dysplastyczny

→ dy­spla­styk


Patrz:dysplastyk

Źródła:

SJP.pl

Dysplastyk

w psy­cho­lo­gii: czło­wiek o nie­har­mo­nij­nej bu­do­wie ciała, odz­na­cza­ją­cy się ego­cen­tryz­mem, in­tro­wer­sją i skłon­no­ścią do krań­co­wych uczuć; typ dy­spla­stycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Dysplazja

nie­pra­wi­dło­we uksz­tał­to­wa­nie się tkan­ki, na­rzą­du lub or­ga­niz­mu w wy­ni­ku za­bu­rzeń do­ty­czą­cych zmia­ny kształ­tu i wiel­ko­ści ko­mó­rek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nie­pra­wi­dło­wość bu­do­wy tkan­ki, na­rzą­du lub or­ga­niz­mu po­le­ga­ją­ca na nie­wła­ści­wych pro­por­cjach ich czę­ści;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyspondej

stopa me­trycz­na zło­żo­na z czte­rech sylab ak­cen­to­wa­nych lub czte­rech sylab dłu­gich


Źródła:

SJP.pl

Dysponencki

→ dy­spo­nent


Patrz:dysponent

Źródła:

SJP.pl

Dysponenda

1. lista ksią­żek, bro­szur w ma­ga­zy­nie;
2. nies­prze­da­ne książ­ki otrzy­ma­ne w komis do roz­po­rzą­dze­nia tego, który je do­star­czył


Źródła:

SJP.pl

Dysponent

osoba lub in­sty­tu­cja dy­spo­nu­ją­ca, za­rzą­dza­ją­ca czymś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba lub in­sty­tu­cja upraw­nio­na do roz­po­rzą­dza­nia okre­ślo­ny­mi środ­ka­mi, ma­jąt­kiem, fun­du­sza­mi lub za­so­ba­mi

 (1.2) przest. kie­row­nik przed­się­bior­stwa pry­wat­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysponentka

→ dy­spo­nent


Patrz:dysponent

Źródła:

SJP.pl

Dysponowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dy­spo­no­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dysponowany

bę­dą­cy w do­brej for­mie psy­chicz­nej lub fi­zycz­nej


Źródła:

SJP.pl

Dysponować

1. roz­po­rzą­dzać czymś; mieć coś do dy­spo­zy­cji;
2. wy­da­wać po­le­ce­nia komuś


cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) mieć moż­li­wość uży­cia cze­goś

 (1.2) wy­da­wać po­le­ce­nie wy­ko­na­nia lub do­star­cze­nia cze­goś

 (1.3) rel. (w Ko­ście­le ka­to­lic­kim) udzie­lić ostat­nich sa­kra­men­tów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyspozycja

1. roz­po­rzą­dze­nie, za­rzą­dze­nie wy­da­ne komuś; po­le­ce­nie;
2. czy­jaś forma fi­zycz­na lub psy­chicz­na;
3. wro­dzo­na skłon­ność lub ta­lent do cze­goś; pre­dy­spo­zy­cja, uspo­so­bie­nie;
4. układ, plan, po­dział cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­le­ce­nie wy­ko­na­nia cze­goś

 (1.2) forma fi­zycz­na lub psy­chicz­na kogoś lub cze­goś

 (1.3) wro­dzo­na skłon­ność lub umie­jęt­ność

 (1.4) uło­żo­ny plan cze­goś


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyspozycyjniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: dy­spo­zy­cyj­ny; bar­dziej dy­spo­zy­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Dyspozycyjność

go­to­wość w każ­dej chwi­li do pod­ję­cia czyn­no­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest dy­spo­zy­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są dy­spo­zy­cyj­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyspozycyjny

go­to­wy w każ­dej chwi­li do pod­ję­cia czyn­no­ści


przy­miot­nik

 (1.1) taki, któ­rym można swo­bod­nie dy­spo­no­wać, roz­po­rzą­dzal­ny

 (1.2) o pra­cow­ni­ku: mo­gą­cy peł­nić obo­wiąz­ki w do­wol­nym miej­scu i cza­sie, w za­leż­no­ści od po­trzeb pra­co­daw­cy

 (1.3) taki, który ma cha­rak­ter dy­spo­zy­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyspozytor

pra­cow­nik od roz­dzia­łu zadań, za­o­pa­trze­nia, ma­te­ria­łów, kie­ro­wa­nia ru­chem itp.; dy­spe­czer


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba wy­da­ją­ca dy­spo­zy­cje, która or­ga­ni­zu­je pracę in­nych ludzi, po­ja­zdów albo urzą­dzeń, zwy­kle w spo­sób zdal­ny lub z biura

 (1.2) daw. rząd­ca fol­war­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyspozytorka

ko­bie­ta za­trud­nio­na na sta­no­wi­sku pra­cow­nicz­ki od­po­wie­dzial­nej za ko­or­dy­na­cję wła­ści­we­go roz­dzia­łu zadań, za­o­pa­trze­nia, ma­te­ria­łów, kie­ro­wa­nia ru­chem itp.; dy­spe­czer­ka


Źródła:

SJP.pl

Dyspozytornia

biuro dy­spo­zy­to­ra; punkt dy­spo­zy­cyj­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­mie­szcze­nie, z któ­re­go kie­ru­je się ru­chem wszel­kie­go ro­dza­ju po­ja­zdów


Dy­spo­zy­tor­nia – po­mie­szcze­nie lub bu­dy­nek wy­po­sa­żo­ne w środ­ki łącz­no­ści, mo­ni­to­rin­gu lub urzą­dze­nia ste­row­ni­cze, z któ­re­go cen­tral­nie kie­ru­je się, przy­kła­do­wo:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyspozytorski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dy­spo­zy­to­rem, do­ty­czą­cy dy­spo­zy­to­ra


Źródła:

Wiktionary

Dyspozytura

miej­sce wy­da­wa­nia dy­spo­zy­cji pod­le­głym pla­ców­kom lub oso­bom


Źródła:

SJP.pl

Dyspozytywny

1. w pra­wie: względ­nie wią­żą­cy, do­pu­szcza­ją­cy inne ure­gu­lo­wa­nie, po­zo­sta­ją­cy do dy­spo­zy­cji stron;
2. daw­niej: wy­da­ją­cy za­rzą­dze­nia; dy­spo­zy­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Dyspraksja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bu­rze­nie ne­u­ro­lo­gicz­ne⁣ po­le­ga­ją­ce na nie­pra­wi­dło­wym roz­wo­ju ko­or­dy­na­cji ru­cho­wej u dziec­ka


Źródła:

Wiktionary

Dysproporcja

brak pro­por­cji, rów­no­wa­gi, har­mo­nij­ne­go sto­sun­ku mię­dzy przed­mio­ta­mi, zja­wi­ska­mi lub ce­cha­mi wy­stę­pu­ją­cy­mi łącz­nie; niew­spół­mier­ność, nie­sy­me­trycz­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­kłó­ce­nie rów­no­wa­gi, brak har­mo­nii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysproporcjonacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. jed­no­czes­ne ut­le­nie­nie i re­duk­cja róż­nych czą­ste­czek jed­nej sub­stan­cji;


Źródła:

Wiktionary

Dysproporcjonalnie

→ dy­spro­por­cjo­nal­ny


Patrz:dysproporcjonalny

Źródła:

SJP.pl

Dysproporcjonalność

→ dy­spro­por­cjo­nal­ny


Patrz:dysproporcjonalny

Źródła:

SJP.pl

Dysproporcjonalny

→ dy­spro­por­cja; nie­pro­por­cjo­nal­ny, nie­sy­me­trycz­ny, niew­spół­mier­ny


Źródła:

SJP.pl

Dysproteinemia

w me­dy­cy­nie: nie­pra­wi­dło­wy obraz bia­łek su­ro­wi­cy krwi w ba­da­niu ana­li­tycz­nym


Źródła:

SJP.pl

Dysproz

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Dy i licz­bie ato­mo­wej 66, metal na­le­żą­cy do lan­ta­now­ców, wy­ko­rzy­sty­wa­ny m.in. jako do­da­tek sto­po­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Dy i licz­bie ato­mo­wej 66;


Dy­sproz (Dy, dy­spro­sium) – pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 66, jeden z me­ta­li ziem rzad­kich. W przy­ro­dzie nie wy­stę­pu­je w po­sta­ci wol­nej, ale naj­czę­ściej jako do­dat­ko­wy skład­nik mi­ne­ra­łu kse­no­ty­mu. Na­tu­ral­nie wy­stę­pu­ją­cy dy­sproz za­wie­ra 7 izo­to­pów, spoś­ród któ­rych naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ny jest.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dysprozowy

→ dy­sproz


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy dy­spro­zu


Patrz:dysproz

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyspuciarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. osoba, która pro­wa­dzi dy­spu­ty


Źródła:

Wiktionary

Dysputa

słow­na wy­mia­na po­glą­dów; dy­sku­sja, po­le­mi­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. dy­sku­sja na po­waż­ny temat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysputacja

daw­niej: dy­spu­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. roz­trzą­sa­nie, spór


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysputant

prze­sta­rza­łe: uczest­nik dy­spu­ty; dy­sku­tant


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba która dy­spu­tu­je


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysputantka

→ dy­spu­tant


Patrz:dysputant

Źródła:

SJP.pl

Dysputator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która dy­spu­tu­je


Źródła:

Wiktionary

Dysputować

prze­sta­rza­łe: pro­wa­dzić dy­spu­tę; dy­sku­to­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) książk. pro­wa­dzić dy­sku­sję w spo­sób upo­rząd­ko­wa­ny, in­te­lek­tu­al­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysputownik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) śrpol. osoba, która dy­spu­tu­je


Źródła:

Wiktionary

Dysregulacja

za­bu­rze­nie zdol­no­ści do kon­tro­lo­wa­nia cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Dyssocjalny

oso­bo­wość dys­so­cjal­na - an­ty­spo­łecz­ne za­bu­rze­nie oso­bo­wo­ści


Źródła:

SJP.pl

Dyssomnia

bez­sen­ność; in­som­nia


Dys­som­nia – za­bu­rze­nia snu, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się nie­pra­wi­dło­wą ilo­ścią, ja­ko­ścią oraz cza­sem jego trwa­nia.

Do dys­som­nii za­li­cza się pier­wot­ną bez­sen­ność, pier­wot­ną nad­mier­ną sen­ność, nar­ko­lep­sję, za­bu­rze­nia do­bo­we rytmu snu i czu­wa­nia oraz za­bu­rze­nia snu zwią­za­ne z nocną dys­funk­cją od­de­cho­wą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dysspermia

w me­dy­cy­nie: za­bu­rze­nie wy­dzie­la­nia lub skła­du na­sie­nia


Źródła:

SJP.pl

Dyssymulacja

dy­sy­mu­la­cja;
1. ukry­wa­nie ob­ja­wów cho­ro­by;
2. daw­niej: za­ta­je­nie cze­goś, np. pew­nych fak­tów z życia


Dys­sy­mu­la­cja lub dy­sy­mu­la­cja (łac. "dis­si­mu­la­tio" – uda­wa­nie) – po­ję­cie me­dycz­ne bę­dą­ce prze­ci­wień­stwem sy­mu­la­cji. W psy­cho­lo­gii kli­nicz­nej jest to po­sta­wa wobec testu psy­cho­lo­gicz­ne­go prze­ja­wia­ją­ca się w pró­bie do­sto­so­wa­nia do obo­wią­zu­ją­cych norm spo­łecz­nych i ukry­cia rze­czy­wi­stych bądź wy­my­ślo­nych za­bu­rzeń.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyssymulować

ukry­wać ob­ja­wy za­bu­rzeń psy­chicz­nych lub cho­ro­by fi­zycz­nej; dy­sy­mu­lo­wać


Źródła:

SJP.pl

Dyssypacja

zja­wi­sko roz­pra­sza­nia się ener­gii w pro­ce­sach fi­zycz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. przeksz­tał­ca­nie ener­gii upo­rząd­ko­wa­ne­go ruchu ma­kro­sko­po­we­go w ener­gię cha­o­tycz­nie ro­zło­żo­ną na wiele stop­ni swo­bo­dy


Dys­sy­pa­cja (dy­sy­pa­cja) ener­gii, roz­pra­sza­nie ener­gii – przeksz­tał­ca­nie ener­gii upo­rząd­ko­wa­ne­go ruchu ma­kro­sko­po­we­go w ener­gię cha­o­tycz­nie ro­zło­żo­ną na wiele stop­ni swo­bo­dy, naj­czę­ściej – ener­gię ru­chów ter­micz­nych czą­stek.

W fi­zy­ce dys­sy­pa­cja za­wie­ra kon­cep­cję ukła­du dy­na­micz­ne­go, w któ­rym zna­czą­ce zja­wi­ska me­cha­nicz­ne, jak fale czy oscy­la­cje, za­tra­ca­ją ener­gię wraz z upły­wem czasu z po­wo­du tar­cia lub tur­bu­len­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyssypacyjny

→ dys­sy­pa­cja


Patrz:dyssypacja

Źródła:

SJP.pl

Dystalny

znaj­du­ją­cy się dalej od pew­ne­go punk­tu od­nie­sie­nia; dal­szy


Źródła:

SJP.pl

Dystanazja

sztucz­ne utrzy­my­wa­nie czyn­no­ści serca i płuc u osoby z nie­od­wra­cal­ny­mi usz­ko­dze­nia­mi mózgu


Dy­sta­naz­ja – utrzy­my­wa­nie pa­cjen­ta przy życiu dzię­ki ko­niecz­ne­mu i cią­głe­mu za­sto­so­wa­niu środ­ków nadz­wy­czaj­nych.

Po­ję­cie dy­sta­naz­ji od­no­si się do sy­tu­a­cji, w któ­rym pa­cjent znaj­du­je się w tak cięż­kim sta­nie zdro­wia, że nie­za­sto­so­wa­nie le­cze­nia do­pro­wa­dzi­ło­by do jego śmier­ci.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dystancja

daw­niej: dy­stans, od­da­le­nie, od­le­głość


Źródła:

SJP.pl

Dystans

1. od­le­głość mię­dzy dwoma punk­ta­mi; od­da­le­nie w prze­strze­ni lub cza­sie;
2. okre­ślo­ny od­ci­nek drogi, na któ­rym od­by­wa się wy­ścig; trasa wy­ści­gu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­le­głość np. mię­dzy dwoma punk­ta­mi, przed­mio­ta­mi, miej­sco­wo­ścia­mi

 (1.2) sport. wy­mie­rzo­ny od­ci­nek drogi, na któ­rym od­by­wa­ją się wy­ści­gi

 (1.3) so­cjol. sto­su­nek do kogoś lub cze­goś cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się chłod­nym, ostroż­nym i nie­uf­nym po­dej­ściem


Dy­stans – drugi album ze­spo­łu Eye for an Eye wy­da­ny w 2004 roku przez Pa­sa­że­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dystansik

zdrob­nie­nie od: dy­stans


Źródła:

SJP.pl

Dystansować

1. wy­prze­dzać kogoś w wy­ści­gu; prze­ści­gać;
2. prze­no­śnie: mieć więk­sze osią­gnię­cia, robić od kogoś więk­sze po­stę­py;
3. dy­stan­so­wać się - od­no­sić się do kogoś lub do cze­goś chłod­no, z re­zer­wą


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zdy­stan­so­wać)

 (1.1) osią­gać prze­wa­gę w spor­cie czy ry­wa­li­za­cji

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny dy­stan­so­wać się (dk. zdy­stan­so­wać się)

 (2.1) za­cho­wy­wać dy­stans emo­cjo­nal­ny lub spo­łecz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dystansowy

zwią­za­ny z dy­stan­sem


Źródła:

SJP.pl

Dysteleologia

te­o­ria uz­na­ją­ca, że w świe­cie pa­nu­je przy­pa­dek i chaos


Źródła:

SJP.pl

Dysten

mi­ne­rał, od­mia­na krze­mia­nu glinu; cy­ja­nit, ky­a­nit, kia­nit


Źródła:

SJP.pl

Dystonia

za­bu­rze­nia po­sta­wy ciała, wy­ni­ka­ją­ce z nad­mier­ne­go na­pię­cia mię­śnio­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba ne­u­ro­lo­gicz­na ob­ja­wia­ją­ca się nie­za­leż­ny­mi od woli ru­cha­mi mię­śni;


Dy­sto­nia – wy­stę­po­wa­nie ru­chów mi­mo­wol­nych po­wo­du­ją­cych skrę­ca­nie i wy­gi­na­nie róż­nych czę­ści ciała, przez co chory przy­bie­ra czę­sto nie­na­tu­ral­ną po­sta­wę. Po­ję­cie dy­sto­nii wpro­wa­dził do me­dy­cy­ny Her­mann Op­pen­he­im w 1911 roku, opi­su­jąc dy­sto­nię mię­śnio­wą de­for­ma­cyj­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dystoniczny

→ dy­sto­nia


Patrz:dystonia

Źródła:

SJP.pl

Dystonować

nie­czy­sto śpie­wać lub grać; fał­szo­wać


Źródła:

SJP.pl

Dystopia

miej­sce, w któ­rym dzie­je się jak naj­go­rzej; sto­sun­ki spo­łecz­ne, w któ­rych pa­nu­je zło; od­wrot­ność uto­pii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. film. szt. utwór fa­bu­lar­ny z dzie­dzi­ny li­te­ra­tu­ry fan­ta­stycz­no-na­u­ko­wej, przed­sta­wia­ją­cy czar­ną wizję przysz­ło­ści;

 (1.2) wizja rze­czy­wi­sto­ści przed­sta­wio­na w dy­sto­pii (1.1)

 (1.3) med. pa­to­lo­gicz­ne, złe umiej­sco­wie­nie na­rzą­du, or­ga­nu


Dy­sto­pia (st.gr. δυς – zły; τόπος – miej­sce) – utwór fa­bu­lar­ny z dzie­dzi­ny li­te­ra­tu­ry fan­ta­stycz­no­na­u­ko­wej, przed­sta­wia­ją­cy czar­ną wizję przysz­ło­ści, wew­nętrz­nie spój­ną i wy­ni­ka­ją­cą z kry­tycz­nej ob­ser­wa­cji ota­cza­ją­cej au­to­ra sy­tu­a­cji spo­łecz­nej. Dy­sto­pia przyj­mu­je pe­sy­mi­stycz­ny osąd za­sta­ne­go świa­ta, fan­ta­stycz­na wizja jest zaz­wy­czaj jego hi­per­bo­licz­ną kon­sta­ta­cją, ne­gu­ją­cą moż­li­wość od­mia­ny za­sta­ne­go stanu rze­czy w przysz­ło­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dystopiczny

→ dy­sto­pia; dy­sto­pij­ny, an­ty­u­to­pij­ny


Źródła:

SJP.pl

Dystopijność

→ dy­sto­pia


Patrz:dystopia

Źródła:

SJP.pl

Dystopijny

→ dy­sto­pia; dy­sto­picz­ny, an­ty­u­to­pij­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dy­sto­pią, do­ty­czą­cy dy­sto­pii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dystorsja

1. skrę­ce­nie stawu;
2. wada ukła­du op­tycz­ne­go ob­ja­wia­ją­ca się znieksz­tał­ce­nia­mi ge­o­me­trycz­ny­mi obra­zu


Dy­stor­sja, dy­stor­sja pola – wada op­tycz­na ukła­du op­tycz­ne­go po­le­ga­ją­ca na róż­nym po­więk­sze­niu obra­zu w za­leż­no­ści od jego od­le­gło­ści od osi op­tycz­nej in­stru­men­tu.

Je­że­li zmie­nia się ogni­sko­wą obiek­ty­wu lub oku­la­ru in­stru­men­tu, to im dalej od osi op­tycz­nej (środ­ka obra­zu), tym wy­raź­niej mogą pow­sta­wać znieksz­tał­ce­nia obra­zu, co szcze­gól­nie ra­żą­ce może być na brze­gu pola wi­dze­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dystorsyjny

→ dy­stor­sja


Patrz:dystorsja

Źródła:

SJP.pl

Dystr.

skrót od: dy­stry­bu­cja


Źródła:

SJP.pl

Dystrakcja

prze­sta­rza­le:
1. roz­pro­sze­nie uwagi; nie­u­wa­ga, roz­tar­gnie­nie;
2. czyn­nik przesz­ka­dza­ją­cy w sku­pie­niu uwagi, przy­czy­na roz­tar­gnie­nia;
3. roz­ryw­ka, przy­jem­ność, za­ba­wa


Źródła:

SJP.pl

Dystrakcyjny

→ dy­strak­cja; dy­strak­tyw­ny


Źródła:

SJP.pl

Dystrakt

prze­sta­rza­le: osoba roz­tar­gnio­na, ma­ją­ca pro­blem ze sku­pie­niem uwagi


Źródła:

SJP.pl

Dystraktor

czyn­nik roz­pra­sza­ją­cy uwagę, przesz­ka­dza­ją­cy w sku­pie­niu


Źródła:

SJP.pl

Dystraktywny

→ dy­strak­cja; dy­strak­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Dystrepsja

stan wy­chu­dze­nia nie­mow­lę­cia zwią­za­ny z przew­le­kły­mi za­bu­rze­nia­mi odży­wia­nia


Dy­strep­sja – stan wy­chu­dze­nia wy­stę­pu­ją­cy u nie­mow­ląt zwią­za­ny z za­bu­rze­nia­mi odży­wia­nia. W za­leż­no­ści od stanu nie­do­ży­wie­nia dziec­ka można wy­róż­nić hi­po­trep­sję i arep­sję. Dy­strep­sja zwią­za­na jest z szyb­kim pro­ce­sem wzra­sta­nia oraz ko­niecz­no­ścią przys­wa­ja­nia biał­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dystres

w psy­cho­lo­gii: wtór­ny lub na­si­lo­ny stres


Źródła:

SJP.pl

Dystrofia

za­bu­rze­nia w odży­wia­niu tkan­ki, na­rzą­du lub ca­łe­go or­ga­niz­mu pro­wa­dzą­ce do zmian zwy­rod­nie­nio­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bu­rze­nia w odży­wia­niu tkan­ki, na­rzą­du lub ca­łe­go or­ga­niz­mu pro­wa­dzą­ce do zmian zwy­rod­nie­nio­wych;


Dy­stro­fia – za­bu­rze­nie wzro­stu tka­nek, na­rzą­dów lub or­ga­niz­mu

spo­wo­do­wa­ne za­bu­rze­nia­mi roz­wo­jo­wy­mi, nie­pra­wi­dło­wym odży­wia­niem, za­bu­rze­nia­mi wchła­nia­nia je­li­to­we­go, cho­ro­ba­mi za­kaź­ny­mi, me­ta­bo­licz­ny­mi lub aler­gicz­ny­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dystroficzny

1. w me­dy­cy­nie: cier­pią­cy na dy­stro­fię;
2. od­no­szą­cy się do dy­stro­fiz­mu


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy dy­stro­fii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dystrofizacja

za­ni­ka­nie sub­stan­cji po­kar­mo­wych w na­tu­ral­nym zbior­ni­ku wod­nym


Dy­stro­fi­za­cja – pro­ces zmniej­sza­nia się ilo­ści sub­stan­cji odżyw­czych, do­stęp­nych dla tkan­ki, or­ga­niz­mu lub całej bio­ce­no­zy. Po­ję­cie wy­wo­dzi się ety­mo­lo­gicz­nie od:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dystrofizm

nie­do­bór tlenu i sub­stan­cji odżyw­czych w na­tu­ral­nym zbior­ni­ku wod­nym, pro­wa­dzą­cy do za­ra­sta­nia je­zior i pow­sta­wa­nia tor­fo­wisk


Źródła:

SJP.pl

Dystrybuanta

funk­cja okre­ślo­na dla danej zmien­nej lo­so­wej X przy­po­rząd­ko­wu­ją­ca każ­dej licz­bie rze­czy­wi­stej x takie praw­do­po­do­bień­stwo P, dla któ­re­go X jest mniej­sze lub równe x


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stat. funk­cja wy­ra­ża­ją­ca praw­do­po­do­bień­stwo, że zmien­na lo­so­wa przyj­mie war­tość nie więk­szą niż okre­ślo­na licz­ba;


Dy­stry­bu­an­ta (z "łac. di­stri­buo" „roz­dzie­lać, ro­zda­wać”) zmien­nej lo­so­wej rze­czy­wi­stej for­mu­la_1 jest funk­cją okre­ślo­ną na zbio­rze liczb rze­czy­wi­stych, przyj­mu­ją­cą war­to­ści w prze­dzia­le dom­knię­tym for­mu­la_2, przy czym war­tość dy­stry­bu­an­ty obli­czo­nej w punk­cie for­mu­la_3 jest równa praw­do­po­do­bień­stwu, że zmien­na lo­so­wa for­mu­la_1 przyj­mie war­to­ści mniej­sze lub równe for­mu­la_3. W szcze­gól­no­ści:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dystrybucja

1. roz­pro­wa­dza­nie to­wa­rów mię­dzy za­in­te­re­so­wa­ny­mi oso­ba­mi, pod­mio­ta­mi;
2. spo­sób ro­zło­że­nia cze­goś, plan, sche­mat roz­kła­du;
3. w ję­zy­koz­naw­stwie: zbiór oto­czeń, w ja­kich może wy­stą­pić dany ele­ment ję­zy­ko­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roz­pro­wa­dza­nie, roz­dzie­la­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dystrybucjonista

→ dy­stry­bu­cjo­nizm


Patrz:dystrybucjonizm

Źródła:

SJP.pl

Dystrybucjonistka

→ dy­stry­bu­cjo­ni­sta


Patrz:dystrybucjonista

Źródła:

SJP.pl

Dystrybucjonizm

1. kon­cep­cja po­li­tycz­no-eko­no­micz­na za­kła­da­ją­ca stwo­rze­nie spo­łe­czeń­stwa do­bro­by­tu po­przez upo­wszech­nia­nie drob­nej włas­no­ści w prze­my­śle, hand­lu i rol­nict­wie;
2. me­to­da opisu ję­zy­ka opo­zy­cyj­na do se­man­ty­ki; dy­stry­bu­cjo­na­lizm


Dy­stry­bu­cjo­nizm (łac. "di­stri­bu­tio" ‘po­dział’ i gr. "ismos" ‘nauka’) – dok­try­na po­li­tycz­na odrzu­ca­ją­ca za­rów­no ka­pi­ta­lizm z mo­no­po­la­mi, jak i ce­chu­ją­cy się wszech­wła­dzą pań­stwa so­cja­lizm, uwa­ża­jąc je za ustro­je w rów­nym stop­niu krę­pu­ją­ce in­dy­wi­du­a­lizm i ogra­ni­cza­ją­ce włas­ność. Po­stu­lu­je stwo­rze­nie sy­ste­mu spo­łecz­no-go­spo­dar­cze­go opar­te­go na upo­wszech­nie­niu drob­nej włas­no­ści w hand­lu, rze­mio­śle i rol­nict­wie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dystrybucyjny

zwią­za­ny z dy­stry­bu­cją


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dy­stry­bu­cją, do­ty­czą­cy dy­stry­bu­cji; słu­żą­cy do dy­stry­bu­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dystrybuować

roz­pro­wa­dzać, roz­dzie­lać, ro­zda­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) ofic. roz­dzie­lać i roz­pro­wa­dzać ar­ty­ku­ły bę­dą­ce zwy­kle przed­mio­tem hand­lu; zaj­mo­wać się dy­stry­bu­cją

 (1.2) dzie­lić dobro ma­te­rial­ne mię­dzy człon­ków spo­łe­czeń­stwa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dystrybutor

osoba zaj­mu­ją­ca się roz­pro­wa­dza­niem to­wa­rów, dy­stry­bu­cją


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie do wy­dzie­la­nia cze­goś

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) ten, kto dy­stry­bu­u­je


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dystrybutorka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się roz­pro­wa­dza­niem to­wa­rów, dy­stry­bu­cją


Źródła:

SJP.pl

Dystrybutorski

→ dy­stry­bu­tor


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dy­stry­bu­to­rem, do­ty­czą­cy dy­stry­bu­to­ra


Patrz:dystrybutor

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dystrybutywność

→ dy­stry­bu­tyw­ny


Patrz:dystrybutywny

Źródła:

SJP.pl

Dystrybutywny

1. dzie­lą­cy coś, do­ty­czą­cy po­dzia­łu; roz­dziel­czy;
2. o zbio­rze: bę­dą­cy sumą ele­men­tów jed­no­rod­nych pod pew­nym wzglę­dem;
3. do­ty­czą­cy re­par­ty­cji ele­men­tów ję­zy­ko­wych


Źródła:

SJP.pl

Dystrybutyzm

kon­cep­cja po­li­tycz­no-eko­no­micz­na za­kła­da­ją­ca stwo­rze­nie spo­łe­czeń­stwa do­bro­by­tu po­przez upo­wszech­nia­nie drob­nej włas­no­ści w prze­my­śle, hand­lu i rol­nict­wie; dy­stry­bu­cjo­na­lizm


Źródła:

SJP.pl

Dystrykcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od dy­strykt


Źródła:

Wiktionary

Dystrykt

okręg ad­mi­ni­stra­cyj­ny, wy­bor­czy lub są­do­wy w niek­tó­rych kra­jach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) adm. nazwa okrę­gu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go bądź są­do­we­go w kraju lub mie­ście


Dy­strykt (od di­stric­tus) – nazwa jed­nost­ki ad­mi­ni­stra­cyj­nej, a także okrę­gu są­do­we­go, wy­bor­cze­go lub in­ne­go, sto­so­wa­na współ­cze­śnie lub daw­niej w wielu pań­stwach. Dy­stryk­ty mogą być za­rów­no jed­nost­ka­mi ad­mi­ni­stra­cyj­ny­mi naj­wyż­sze­go rzędu (np. w Iz­ra­e­lu, Luk­sem­bur­gu, czy na Cy­prze), jak i niż­szych rzę­dów (np. w RPA, czy Indii).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dystryktowy

zwią­za­ny z dy­stryk­tem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dy­stryk­tem, do­ty­czą­cy dy­stryk­tu; bę­dą­cy głów­nym oś­rod­kiem dy­stryk­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dystych

1. utwór lub stro­fa zło­żo­ne z dwóch wer­sów; dwu­wiersz;
2. kla­sycz­na stro­fa dwu­wier­szo­wa zło­żo­na z hek­sa­me­tru i pen­ta­me­tru


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. zwrot­ka zło­żo­na z dwóch wer­sów;

 (1.2) liter. forma po­e­tyc­ka skła­da­ją­ca się z dwóch wer­sów


Dy­stych (gr. "dístichon"), także dwu­wiersz – stro­fa dwu­wer­so­wa, o ry­mach pa­rzy­stych ("aa bb"). Najm­niej­sza ist­nie­ją­ca stro­fa po­e­tyc­ka. Oba wersy dy­sty­chu cha­rak­te­ry­zu­ją się zaz­wy­czaj znacz­nym po­do­bień­stwem pod wzglę­dem skład­ni i tre­ści.

W li­te­ra­tu­rze pol­skiej dwu­wiersz jest rzad­ko spo­ty­ka­ny jako ele­ment ut­wo­ru stro­ficz­ne­go; czę­ściej po­ja­wia się w for­mach sa­mo­dziel­nych, zwła­szcza we frasz­kach i epi­gra­ma­tach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dystylacja

daw­niej: de­sty­la­cja


Źródła:

SJP.pl

Dystylarnia

daw­niej: de­sty­lar­nia


Źródła:

SJP.pl

Dystylator

prze­sta­rza­łe: de­sty­la­tor


Źródła:

SJP.pl

Dystylować

daw­niej: de­sty­lo­wać


Źródła:

SJP.pl

Dystymia

przew­le­kłe za­bu­rze­nie psy­chicz­ne, któ­re­mu to­wa­rzy­szą stany ob­ni­żo­ne­go na­stro­ju i ak­tyw­no­ści nie­o­sią­ga­ją­cych po­zio­mu de­pre­sji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. typ de­pre­sji cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się przew­le­kłym (trwa­ją­cym mi­ni­mum 2 lata lub dłu­żej) ob­ni­że­niem na­stro­ju o prze­bie­gu ła­god­niej­szym niż w przy­pad­ku de­pre­sji en­do­gen­nej;


Dy­sty­mia (z gr. δυσθυμία – zły stan umy­słu), de­pre­sja ner­wi­co­wa, upor­czy­we za­bu­rze­nie de­pre­syj­ne, de­pre­syj­ne za­bu­rze­nie oso­bo­wo­ści, przew­le­kła de­pre­sja z lę­kiem – typ de­pre­sji cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się przew­le­kłym (trwa­ją­cym mi­ni­mum 2 lata lub dłu­żej) ob­ni­że­niem na­stro­ju o prze­bie­gu ła­god­niej­szym niż w przy­pad­ku de­pre­sji en­do­gen­nej. Sza­cu­je się, że około 2–5% po­pu­la­cji ogól­nej wy­ka­zu­je ob­ja­wy dy­sty­micz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dystymiczka

→ dy­sty­mik


Patrz:dystymik

Źródła:

SJP.pl

Dystymiczny

do­ty­czą­cy dy­sty­mii


przy­miot­nik

 (1.1) psych. zwią­za­ny z dy­sty­mią, do­ty­czą­cy dy­sty­mii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dystymik

w me­dy­cy­nie: osoba, u któ­rej wy­stę­pu­ją nie­na­si­lo­ne stany ob­ni­żo­ne­go na­stro­ju i ob­ni­żo­na ak­tyw­ność


Źródła:

SJP.pl

Dystyngowany

wyt­wor­ny, ele­ganc­ki, szla­chec­ki


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który cha­rak­te­ry­zu­je się wyt­wor­no­ścią, ele­gan­cją


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dystyngować

daw­niej: odróż­nić, odróż­niać coś od cze­goś; wy­róż­nić, wy­róż­niać coś lub kogoś spoś­ród in­nych; dy­styng­wo­wać


Źródła:

SJP.pl

Dystyngowańszy

dawny sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: dy­styn­go­wa­ny; bar­dziej dy­styn­go­wa­ny


Źródła:

SJP.pl

Dystyngwować

daw­niej: odróż­nić, odróż­niać coś od cze­goś; wy­róż­nić, wy­róż­niać coś lub kogoś spoś­ród in­nych; dy­styn­go­wać


Źródła:

SJP.pl

Dystynkcja

1. dobre ma­nie­ry, ele­gan­cja, wyt­wor­ność;
2. daw­niej: wy­róż­nie­nie kogoś, na­da­nie god­no­ści lub sta­no­wi­ska;
3. cecha odróż­nia­ją­ca dy­stynk­tyw­ne cechy fo­no­lo­gicz­ne w gra­ma­ty­ce;
4. tylko w l.mn., w woj­sko­wo­ści: oz­na­cze­nia stop­nia i ro­dza­ju broni na mun­du­rze


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wyt­wor­ny spo­sób bycia, dobre ma­nie­ry, ele­gan­cja, wyt­wor­ność


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dystynkcje

odz­na­ki wska­zu­ją­ce na rangę (woj­sko­wą, za­wo­do­wą itp.) jej po­sia­da­cza


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) odz­na­ki mun­du­ro­we umoż­li­wia­ją­ce iden­ty­fi­ka­cję stop­nia i ro­dza­ju służ­by


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dystynkcyjny

zwią­za­ny z dy­stynk­cją


Źródła:

SJP.pl

Dystynktorium

daw­niej: przed­miot, odz­na­ka pia­sto­wa­nej god­no­ści, np. bu­ła­wa mar­szał­kow­ska


Dy­stynk­to­rium (krzyż ka­no­nic­ki, order ka­no­nic­ki) – odz­na­ka o for­mie or­de­ro­wej, przyz­na­wa­na ka­no­ni­kom na­le­żą­cym do ka­pi­tu­ły przy ka­te­drze, na­da­wa­na od XVIII wieku.

Nazwa po­cho­dzi od ła­ciń­skie­go słowa "di­stinc­to­rium" („znak odz­na­cza­nia się”). No­szo­ne na pier­siach na łań­cu­chach lub wstę­gach czer­wo­nych lub błę­kit­nych, zwy­kle miały po­stać krzy­ża (w róż­nych od­mia­nach), na któ­rym umie­szcza­no herb lub wi­ze­ru­nek pa­tro­na ka­pi­tu­ły.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dystynktywny

1. odróż­nia­ją­cy, wy­róż­nia­ją­cy; dia­kry­tycz­ny;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: róż­ni­cu­ją­cy ele­men­ty ję­zy­ka


Źródła:

SJP.pl

Dysuria

bo­les­ne od­da­wa­nie moczu ob­ja­wia­ją­ce się pie­cze­niem w cewce mo­czo­wej; dy­zu­ria


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. bo­les­ne od­da­wa­nie moczu;


Dy­su­ria, dy­zu­ria (łac. "dy­su­ria") – objaw cho­ro­bo­wy po­le­ga­ją­cy na bo­les­nym od­da­wa­niu moczu, któ­re­mu czę­sto to­wa­rzy­szy uczu­cie pie­cze­nia w cewce mo­czo­wej (stran­gu­ria) i ogól­ny dy­skom­fort. Z dy­su­rią wiąże się także czę­sto­mocz.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dysuryczny

→ dy­su­ria; dy­zu­rycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Dysydencja

dy­sy­denct­wo;
1. sprze­ciw wobec pa­nu­ją­ce­go sy­ste­mu po­li­tycz­ne­go;
2. wyz­na­wa­nie po­glą­dów in­nych od obo­wią­zu­ją­cych w danej wspól­no­cie re­li­gij­nej


Źródła:

SJP.pl

Dysydencki

od­no­szą­cy się do dy­sy­den­ta, wła­ści­wy dy­sy­den­tom


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) polit. zwią­za­ny z dy­sy­den­tem, do­ty­czą­cy dy­sy­den­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysydencko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób dy­sy­denc­ki


Źródła:

Wiktionary

Dysydenctwo

dy­sy­den­cja;
1. sprze­ciw wobec pa­nu­ją­ce­go sy­ste­mu po­li­tycz­ne­go;
2. wyz­na­wa­nie po­glą­dów in­nych od obo­wią­zu­ją­cych w danej wspól­no­cie re­li­gij­nej


Źródła:

SJP.pl

Dysydent

1. osoba prze­ciw­sta­wia­ją­ca się pa­nu­ją­cej ide­o­lo­gii;
2. daw­niej: wyz­naw­ca innej re­li­gii chrze­ści­jań­skiej niż ka­to­lic­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. osoba wy­stę­pu­ją­ca prze­ciw­ko wła­dzy i z tego po­wo­du re­pre­sjo­no­wa­na;

 (1.2) osoba, która od­su­nę­ła się od grupy, do któ­rej na­le­ża­ła

 (1.3) hist. rel. od­stęp­ca od dog­ma­tów ko­ściel­nych, w daw­nej Pol­sce ktoś wyz­na­ją­cy re­li­gię chrze­ści­jań­ską inną niż ka­to­li­cyzm, szcze­gól­nie pro­te­stant;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dysydentka

→ dy­sy­dent


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. ko­bie­ta wy­stę­pu­ją­ca prze­ciw­ko wła­dzy i z tego po­wo­du re­pre­sjo­no­wa­na


Patrz:dysydent

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysydentyzm

ruch, któ­re­go isto­tą jest dzia­łal­ność opo­zy­cyj­na, sprze­ciw wobec pa­nu­ją­ce­go sy­ste­mu po­li­tycz­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Dysymilacja

1. pro­ces za­cho­dzą­cy w or­ga­niz­mie, po­le­ga­ją­cy na roz­kła­dzie związ­ków organ. i wy­da­le­niu pow­sta­łych pro­duk­tów poza or­ga­nizm
2. zja­wi­sko fo­ne­tycz­ne, w któ­rym jeden z dwóch ta­kich sa­mych fo­ne­mów ulega zmia­nie; roz­po­dob­nie­nie; od­po­dob­nie­nie


Dy­sy­mi­la­cja ( dis­si­mi­lis „nie­po­dob­ny”), od­po­dob­nie­nie, roz­po­dob­nie­nie – pro­ces fo­ne­tycz­ny, w wy­ni­ku któ­re­go wyt­wa­rza­ją się lub po­więk­sza­ją róż­ni­ce po­mię­dzy gło­ska­mi w obrę­bie ja­kie­goś od­cin­ka wy­po­wie­dzi, a więc gło­ski te stają się mniej po­dob­ne do sie­bie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dysymilacyjny

zwią­za­ny z dy­sy­mi­la­cją, pow­sta­ły wsku­tek dy­sy­mi­la­cji; dy­sy­mi­la­tyw­ny


Źródła:

SJP.pl

Dysymilatywny

zwią­za­ny z dy­sy­mi­la­cją, pow­sta­ły wsku­tek dy­sy­mi­la­cji; dy­sy­mi­la­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Dysymulacja

dys­sy­mu­la­cja;
1. ukry­wa­nie ob­ja­wów cho­ro­by;
2. daw­niej: za­ta­je­nie cze­goś, np. pew­nych fak­tów z życia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­ta­je­nie, np. cho­ro­by, ka­lect­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dysymulować

1. ukry­wać ob­ja­wy za­bu­rzeń psy­chicz­nych lub cho­ro­by fi­zycz­nej; dys­sy­mu­lo­wać;
2. daw­niej: za­ta­jać, ukry­wać coś


Źródła:

SJP.pl

Dysza

1. od­ci­nek prze­wo­du o zmien­nym prze­kro­ju po­przecz­nym, za­pew­nia­ją­cym prze­mia­nę ener­gii wew­nętrz­nej prze­pły­wa­ją­ce­go płynu w ener­gię ki­ne­tycz­ną
2. otwór wy­lo­to­wy rury prze­pro­wa­dza­ją­cej cie­cze albo gazy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. część prze­wo­du, w któ­rej zwięk­sza się ener­gia ki­ne­tycz­na płynu

 (1.2) hutn. mot. otwór wy­lo­to­wy rury re­gu­lu­ją­cy do­pływ cie­czy lub gazów


Dysza – przy­rząd do ste­ro­wa­nia kie­run­kiem lub cha­rak­te­ry­sty­ką wy­pły­wu płynu (gazu lub cie­czy). Dysza jest naj­czę­ściej rurą o zmien­nym prze­kro­ju, nie­ko­niecz­nie okrą­głym.

Cha­rak­te­ry­sty­ka wy­pły­wu płynu to pręd­kość, kon­cen­tra­cja lub kształt. Czę­sto celem sto­so­wa­nia dysz jest uzy­ska­nie mak­sy­mal­nej szyb­ko­ści wy­pły­wu, aby uzy­skać mak­sy­mal­ny odrzut (np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyszak

ze­staw dy­szo­wy do du­żych pie­ców


Źródła:

SJP.pl

Dyszek

udo ba­ra­nie albo cie­lę­ce


Źródła:

SJP.pl

Dyszel

drąg przyt­wier­dzo­ny do przed­niej czę­ści wozu kon­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) drąg łą­czą­cy przed­nią część wozu, sań, brycz­ki itp. z za­przę­giem kon­nym lub cią­gni­kiem;


Dy­szel – belka (obec­nie me­ta­lo­wa, daw­niej – drew­nia­na) słu­żą­ca do po­łą­cze­nia przy­cze­py lub ma­szy­ny rol­ni­czej z ha­kiem po­cią­go­wym cią­gni­ka, w przesz­ło­ści zaś – z przed­nią osią wozu kon­ne­go, żni­wiar­ki lub ko­siar­ki kon­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyszeć

1. od­dy­chać in­ten­syw­nie, gło­śno, z tru­dem;
2. daw­niej: od­dy­chać


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gło­śno i cięż­ko od­dy­chać

 (1.2) wy­da­wać od­głos po­dob­ny do cięż­kie­go od­de­chu

 (1.3) przen. być prze­peł­nio­nym jakąś emo­cją


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyszka

1. po­tocz­nie: ban­knot dzie­się­cio­zło­to­wy;
2. zdrob­nie­nie od: dysza;
3. zdrob­nie­nie od: dycha


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od dycha


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyszkancik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: dysz­kant


Źródła:

Wiktionary

Dyszkancista

osoba ob­da­rzo­na wy­so­kim gło­sem chło­pię­cym i śpie­wa­ją­ca takim gło­sem; dysz­kant, dy­skan­ty­sta


Źródła:

SJP.pl

Dyszkant

1. daw­niej: naj­wyż­szy głos w chó­rze;
2. głos chło­pię­cy równy so­pra­no­wi;
3. pis­kli­wy głos


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. osoba śpie­wa­ją­ca wy­so­kim gło­sem chło­pię­cym

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. wy­so­ki głos chło­pię­cy;

 (2.2) książk. pis­kli­wy głos


Dysz­kant – ter­min mu­zycz­ny; od­mia­na wy­so­kie­go głosu ludz­kie­go. Naj­czę­ściej głos ten po­sia­da­ją chłop­cy przed mu­ta­cją (w ję­zy­ku an­giel­skim dysz­kant to „so­pran chło­pię­cy” – "boy so­pra­no", choć w przy­pad­ku chó­rów mie­sza­nych czę­ściej sto­su­je się okre­śle­nie "tre­ble").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyszkantowy

→ dysz­kant; dy­skan­to­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) muz. zwią­za­ny z dysz­kan­tem, do­ty­czą­cy dysz­kan­tu; wy­po­wie­dzia­ny dysz­kan­tem, pis­kli­wym gło­sem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyszkiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dyszlowe

w Pol­sce śred­nio­wiecz­nej: opła­ta za ko­rzy­sta­nie z dróg, po­bie­ra­na na ro­gat­kach od prze­jeż­dża­ją­cych po­ja­zdów


Źródła:

SJP.pl

Dyszlowy

zwią­za­ny z dysz­lem


Źródła:

SJP.pl

Dyszolot

ro­dzaj stat­ku po­wietrz­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Dyszownica

w hut­nict­wie: ele­ment ze­sta­wu dy­szo­we­go wiel­kie­go pieca, w po­sta­ci brą­zo­we­go od­le­wu chło­dzo­ne­go wodą, w któ­rym osa­dzo­na jest dysza


Źródła:

SJP.pl

Dyszowy

przy­miot­nik od: dysza


Źródła:

SJP.pl

Dyteista

osoba wie­rzą­ca w dwóch bogów lub w Boga dwu­po­sta­cio­we­go; di­te­i­sta


Źródła:

SJP.pl

Dyteistka

→ dy­te­i­sta


Patrz:dyteista

Źródła:

SJP.pl

Dyteistyczny

→ dy­te­izm


Patrz:dyteizm

Źródła:

SJP.pl

Dyteizm

dok­try­na przyj­mu­ją­ca ist­nie­nie w Bogu dwóch natur i dwóch osób


Źródła:

SJP.pl

Dytek

dytek; daw­niej:
1. drob­na mo­ne­ta;
2. pie­niądz


Źródła:

SJP.pl

Dytko

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dytkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dytmarów

wieś w Pol­sce


Dyt­ma­rów ( Dit­ters­dorf, Potěkrby) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie prud­nic­kim, w gmi­nie Lu­brza. Hi­sto­rycz­nie leży na Gór­nym Ślą­sku, na ziemi prud­nic­kiej. Po­ło­żo­na jest na te­re­nie Ob­ni­że­nia Prud­nic­kie­go, bę­dą­ce­go czę­ścią Ni­zi­ny Ślą­skiej, u pod­nó­ży Gór Opaw­skich. Prze­pły­wa przez nią rzeka Prud­nik.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dytrocheiczny

→ dy­tro­chej; dy­cho­re­icz­ny


Źródła:

SJP.pl

Dytrochej

w sta­ro­żyt­nej wer­sy­fi­ka­cji: czte­roz­gło­sko­wa stopa wier­szo­wa; pod­wój­ny tro­chej (cho­rej), di­cho­rej, dy­cho­rej


Dy­tro­chej – w wer­sy­fi­ka­cji an­tycz­nej stopa wier­szo­wa skła­da­ją­ca się z czte­rech sylab: dłu­giej, krót­kiej, dłu­giej, krót­kiej (); pod­wój­ny tro­chej. Współ­cze­śnie dy­tro­che­jem na­zy­wa się nie­kie­dy peon III z uwagi na wy­stę­po­wa­nie ak­cen­tu po­bocz­ne­go na sy­la­bie pier­wszej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dytrych

1. imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dytyramb

1. uro­czy­sta piesń kul­to­wa ku czci Dio­ni­zo­sa;
2. pieśń po­chwal­na, utwór wy­chwa­la­ją­cy kogoś lub coś; pa­ne­gi­ryk;
3. po­chwa­ła


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. oda albo pieśń po­chwal­na o cha­rak­te­rze pa­te­tycz­nym, wznio­słym, nie­kie­dy tra­gicz­nym, wy­wo­dzą­ca się ze sta­ro­żyt­nej Gre­cji;


Dy­ty­ramb ( διθύραμβος "dit­hy­ram­bos") – oda lub pieśń po­chwal­na o cha­rak­te­rze pa­te­tycz­nym, wznio­słym, nie­kie­dy tra­gicz­nym; z cza­sem na­brał cech pa­te­tycz­nej po­ez­ji emo­cjo­nal­nej.

Współ­cze­śnie wy­stę­pu­je za­rów­no w to­na­cji po­waż­nej, jak i pa­ro­dy­stycz­nej – prze­śmiew­czej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dytyrambiczny

do­ty­czą­cy dy­ty­ram­bu


Źródła:

SJP.pl

Dyw.

skrót od: dy­wiz­ja


skrót

 (1.1) = wojsk. dy­wiz­ja, dy­wiz­ji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dywagacja

mó­wie­nie lub pi­sa­nie nie na temat, be­zład­nie, rozw­le­kle


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rozw­le­kłe roz­wa­ża­nie nie na temat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dywagowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dy­wa­go­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dywagować

od­stę­po­wać, od­bie­gać od te­ma­tu; mówić, pisać nie na temat


cza­sow­nik

 (1.1) rozw­le­kle od­cho­dzić od te­ma­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dywan

1. gruba tka­ni­na ozdob­na przy­kry­wa­ją­ca po­dło­gę
2. daw­niej: urząd dwor­ski w kra­jach mu­zuł­mań­skich
3. ko­lek­cja ut­wo­rów jed­ne­go poety w kra­jach mu­zuł­mań­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gruba, wzo­rzy­sta tka­ni­na, przez­na­czo­na do przy­kry­cia po­dło­gi;

 (1.2) rzad. ozdob­na tka­ni­na do po­wie­sze­nia na ścia­nach

 (1.3) urząd dwor­ski w kra­jach mu­zuł­mań­skich

 (1.4) rada do­rad­cza suł­ta­na w im­pe­rium os­mań­skim;

 (1.5) liter. zbiór ut­wo­rów li­te­rac­kich jed­ne­go lub kilku po­e­tów (ter­min funk­cjo­nu­je w li­te­ra­tu­rze kra­jów mu­zuł­mań­skich);

 (1.6) gw-pl|Bu­ko­wi­na. wer­sal­ka


Dywan – tka­ni­na de­ko­ra­cyj­na przez­na­czo­na do po­kry­cia pew­nych pła­szczyzn (naj­czę­ściej po­dłóg, cza­sem także ścian).

Sza­cu­je się, że dy­wa­ny po­ja­wi­ły się praw­do­po­dob­nie w Azji Cen­tral­nej mię­dzy III a II ty­siąc­le­ciem p.n.e. Naj­star­szym zna­nym dy­wa­nem jest tzw.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dywaniarka

ko­bie­ta pra­cu­ją­ca przy wy­ro­bie dy­wa­nów


Źródła:

SJP.pl

Dywaniarski

zwią­za­ny z pro­duk­cją dy­wa­nów


Źródła:

SJP.pl

Dywanik

zdrob­nie­nie od: dywan; mały dywan


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: dywan

 (1.2) mały ka­wa­łek dy­wa­nu, naj­czę­ściej do po­ło­że­nia w ła­zien­ce lub obok łóżka

 (1.3) bud. górna, ście­ral­na war­stwa drogi as­fal­to­wej, wy­ko­na­na z as­fal­to­be­to­nu lub smo­ło­be­to­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dywanikowy

→ dy­wa­nik


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dy­wa­ni­kiem, do­ty­czą­cy dy­wa­ni­ka


Patrz:dywanik

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dywanokształtne

o ce­chach dy­wa­noksz­tałt­nych (rząd ryb)


Dy­wa­noksz­tałt­ne, re­ki­ny dy­wa­no­we (Orec­to­lo­bi­for­mes) – rząd ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych (Chon­dricht­hy­es). Naj­więk­szym przed­sta­wi­cie­lem i jed­no­cze­śnie naj­więk­szym z re­ki­nów jest rekin wie­lo­ry­bi. W za­pi­sie ko­pal­nym znane są ze ska­mie­nia­ło­ści wczes­no­ju­raj­skich, a w Pol­sce z jury środ­ko­wej Wy­ży­ny Kra­kow­sko-Czę­sto­chow­skiej, oko­lic Szcze­ci­na i z kredy dol­nej Wy­so­czyz­ny Łódz­kiej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dywanokształtny

o ce­chach dy­wa­noksz­tałt­nych (rząd ryb)


Źródła:

SJP.pl

Dywanowy

1. zwią­za­ny z dy­wa­nem;
2. nalot dy­wa­no­wy - zma­so­wa­ne bom­bar­do­wa­nie wyz­na­czo­ne­go te­re­nu


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dy­wa­nem, do­ty­czą­cy dy­wa­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dywanówka

film in­struk­ta­żo­wy z ćwi­cze­nia­mi do­mo­wy­mi nie­wy­ma­ga­ją­cy­mi spe­cjal­nych przy­rzą­dów


Źródła:

SJP.pl

Dywdyk

dyf­tyk; tyf­tyk;
1. daw­niej: tka­ni­na weł­nia­na, jed­wab­na lub ba­weł­nia­na; ubiór z tej tka­ni­ny;
2. daw­niej: jed­wab­na kapa na konia


Źródła:

SJP.pl

Dywergencja

przy­pi­sy­wa­nie pola ska­lar­ne­go da­ne­mu polu wek­to­ro­we­mu przez ope­ra­tor róż­nicz­ko­wy; ro­zbież­ność, źró­dło­wość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­zbież­ność, róż­no­rod­ność

 (1.2) pow­sta­wa­nie ro­zbież­no­ści

 (1.3) mat. ope­ra­tor okre­śla­ją­cy dla da­ne­go pola wek­to­ro­we­go pole ska­lar­ne, na pod­sta­wie któ­re­go można okre­ślić źró­dła i uj­ścia pola;


Dy­wer­gen­cja, in. ro­zbież­ność, źró­dło­wość pola wek­to­ro­we­go – ope­ra­tor róż­nicz­ko­wy przy­po­rząd­ko­wu­ją­cy polu wek­to­ro­we­mu w prze­strze­ni eu­kli­de­so­wej 3-wy­mia­ro­wej pole ska­lar­ne bę­dą­ce for­mal­nie ilo­czy­nem ska­lar­nym ope­ra­to­ra nabla z wek­to­rem pola.

Ope­ra­tor ten uo­gól­nia się na prze­strze­nie eu­kli­de­so­we for­mu­la_1-wy­mia­ro­we z do­wol­ny­mi ukła­da­mi współ­rzęd­nych krzy­wo­li­nio­wych oraz na do­wol­ne prze­strze­nie rie­man­now­skie i pse­u­do­rie­man­now­skie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dywergencyjny

→ dy­wer­gen­cja; dy­wer­gent­ny


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy dy­wer­gen­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dywergentny

→ dy­wer­gen­cja; dy­wer­gen­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Dywersancki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dy­wer­san­tem, do­ty­czą­cy dy­wer­san­ta


Źródła:

Wiktionary

Dywersant

osoba ni­szczą­ca in­fra­struk­tu­rę go­spo­dar­czą lub mi­li­tar­ną prze­ciw­ni­ka w celu osła­bie­nia jego zdol­no­ści za­czep­nych lub obron­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba do­ko­nu­ją­ca dy­wer­sji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dywersantka

uczest­nicz­ka lub or­ga­ni­za­tor­ka akcji dy­wer­syj­nych


Źródła:

SJP.pl

Dywersja

sa­bo­taż;
1. dzia­ła­nia sa­bo­ta­żo­we lub pro­pa­gan­do­we pro­wa­dzo­ne na te­ry­to­rium wroga w celu de­zor­ga­ni­za­cji jego dzia­łań wo­jen­nych;
2. dzia­ła­nia zmie­rza­ją­ce do za­kłó­ce­nia życia po­li­tycz­ne­go i go­spo­dar­cze­go ja­kie­goś pań­stwa, pro­wa­dzo­ne w celu osią­gnię­cia ko­rzy­ści po­li­tycz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. tajne dzia­ła­nia pro­wa­dzo­ne by osła­bić nie­przy­ja­cie­la


Dy­wer­sja – ni­szczą­ce dzia­ła­nie wo­jen­ne na za­ple­czu, ele­ment z ar­se­na­łu walki ma­ją­cy na celu od­wró­ce­nie uwagi prze­ciw­ni­ka. Dzia­ła­nie z ukry­cia w celu osła­bie­nia obron­no­ści lub go­spo­dar­ki nie­przy­ja­cie­la w cza­sie wojny czy też wro­gie­go pań­stwa w cza­sie po­ko­ju. De­zor­ga­ni­za­cja sił prze­ciw­ni­ka, po­le­ga­ją­ca na ni­szcze­niu lub usz­ka­dza­niu za­so­bów zbroj­nych wroga.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dywersyfikacja

1. zróż­ni­co­wa­nie lub roz­sze­rze­nie ofe­ro­wa­nych pro­duk­tów i usług w celu peł­niej­sze­go wy­ko­rzy­sta­nia za­so­bów przed­się­bior­stwa;
2. dy­wer­sy­fi­ka­cja port­fe­la pa­pie­rów war­to­ścio­wych - zakup róż­nych pa­pie­rów war­to­ścio­wych w celu ob­ni­że­nia ry­zy­ka in­we­sty­cyj­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) róż­ni­co­wa­nie asor­ty­men­tu pro­duk­cji lub usług w celu zmniej­sze­nia ry­zy­ka w pro­wa­dze­niu dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej;


Dy­wer­sy­fi­ka­cja – róż­ni­co­wa­nie ro­dza­ju dzia­łal­no­ści (asor­ty­men­tu pro­duk­cji lub świad­czo­nych usług), in­we­sty­cji i in., naj­czę­ściej w celu zmniej­sze­nia ry­zy­ka lub osią­ga­nia lep­szych wy­ni­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dywersyfikacyjny

→ dy­wer­sy­fi­ka­cja


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od dy­wer­sy­fi­ka­cja


Patrz:dywersyfikacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dywersyjny

1. do­ty­czą­cy dy­wer­sji - dzia­łań sa­bo­ta­żo­wych lub pro­pa­gan­do­wych pro­wa­dzo­nych na te­ry­to­rium wroga w celu de­zor­ga­ni­za­cji jego dzia­łań wo­jen­nych;
2. do­ty­czą­cy dy­wer­sji - dzia­łań zmie­rza­ją­cych do za­kłó­ce­nia życia po­li­tycz­ne­go i go­spo­dar­cze­go ja­kie­goś pań­stwa, pro­wa­dzo­nych w celu osią­gnię­cia ko­rzy­ści po­li­tycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Dywertyment

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śrpol. i daw., rzad. za­ba­wa, roz­ryw­ka, re­kre­a­cja, ucie­cha, roz­kosz lub przy­jem­ność


Źródła:

Wiktionary

Dywestycja

wy­zby­cie się ak­ty­wów o ni­skiej pro­duk­tyw­no­ści lub uz­na­nych za zbęd­ne; de­zin­we­sty­cja


Dy­we­sty­cja (ang. "di­vest­ment") – ogra­ni­cze­nie do­tych­cza­so­we­go za­kre­su i skali dzia­łal­no­ści or­ga­ni­za­cji po­przez sprze­daż lub wy­co­fa­nie się z dzia­łal­no­ści w danym ob­sza­rze.

Po­wo­da­mi dy­we­sty­cji są m.in. ne­ga­tyw­ne per­spek­ty­wy co do wiel­ko­ści przysz­łych przy­cho­dów dla sprze­da­wa­nej dzia­łal­no­ści, re­zy­gna­cja z dzia­łal­no­ści w schył­ko­wym sek­to­rze czy też ko­niecz­ność po­zy­ska­nia środ­ków fi­nan­so­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dywetyna

tka­ni­na bę­dą­ca imi­ta­cją ak­sa­mi­tu; de­we­ty­na


Dy­we­ty­na (z fr. "du­ve­ti­ne", "duvet" - puch, me­szek) - ro­dzaj weł­nia­nej tka­ni­ny imi­tu­ją­cej ak­sa­mit, o splo­cie sa­ty­no­wym albo sko­śnym krzy­ży­ko­wym. Tka­ni­na ta po­sia­da cha­rak­te­ry­stycz­ną grubą, krót­ką okry­wę z przę­dzy cze­san­ko­wej, która jest luźna w os­no­wie i pod­wój­nie, po­trój­nie lub pocz­wór­nie skrę­ca­na; jed­no­stron­nie po­kry­ta jest de­li­kat­nym pusz­kiem uzy­ska­nym w wy­ni­ku dra­pa­nia lub szmer­glo­wa­nia nitek wąt­ko­wych. Zaz­wy­czaj wy­ko­rzy­sty­wa­na jest na koł­nie­rzach lub w dam­skich pła­szczach wy­so­kiej ja­ko­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dywicki

przy­miot­nik od: Dy­wi­ty


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dy­wi­ta­mi, do­ty­czą­cy Dywit


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dywidenda

zysk spół­ki ak­cyj­nej wy­pła­ca­ny ak­cjo­na­riu­szom; zysk ak­cjo­na­riu­sza


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. część rocz­ne­go zysku netto spół­ki ak­cyj­nej dzie­lo­na mię­dzy ak­cjo­na­riu­szy pro­por­cjo­nal­nie do licz­by po­sia­da­nych przez nich akcji;

 (1.2) ekon. obo­wiąz­ko­wa wpła­ta do bu­dże­tu pań­stwa do­ko­ny­wa­na przez przed­się­bior­stwo pań­stwo­we


Dy­wi­den­da (łac. "di­vi­den­dum" „rzecz do po­dzia­łu”) – ak­ty­wa (naj­czę­ściej pie­nią­dze) wy­pła­ca­ne wła­ści­cie­lom (wspól­ni­kom lub ak­cjo­na­riu­szom w za­leż­no­ści od formy pro­wa­dze­nia spół­ki ka­pi­ta­ło­wej) jako wy­na­gro­dze­nie za udzie­le­nie ka­pi­ta­łu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dywidendowy

→ dy­wi­den­da


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekon. zwią­za­ny z dy­wi­den­dą, do­ty­czą­cy dy­wi­den­dy


Patrz:dywidenda

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dywinacja

prze­po­wia­da­nie przysz­ło­ści, wró­że­nie; wróż­biar­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. rzad. ezot. prze­po­wia­da­nie przysz­ło­ści, wró­że­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dywinacyjny

→ dy­wi­na­cja


Patrz:dywinacja

Źródła:

SJP.pl

Dywity

wieś w Pol­sce


Dy­wi­ty (daw­niej Di­wit­ten) – wieś w Pol­sce na War­mii, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olsz­tyń­skim, w gmi­nie Dy­wi­ty.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Dy­wi­ty. Po re­for­mie w 1973 r. miej­sco­wość zo­sta­ła sie­dzi­bą gminy Dy­wi­ty.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dywiz

znak gra­ficz­ny łą­czą­cy lub dzie­lą­cy wy­ra­zy; kre­ska, łącz­nik, znak prze­nie­sie­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) druk. znak gra­ficz­ny w po­sta­ci krót­kiej po­zio­mej kre­ski bie­gną­cej na wy­so­ko­ści śred­niej linii pisma lub nieco po­ni­żej tej linii; sto­so­wa­ny przy dzie­le­niu wy­ra­zu mię­dzy wier­sza­mi oraz przy łą­cze­niu wy­ra­zów wie­locz­ło­no­wych;


Dywiz dywiz

Dywiz, czyli łącz­nik – znak pi­sar­ski oz­na­czo­ny zna­kiem - w po­sta­ci krót­kiej po­zio­mej kre­ski (krót­szej od pauzy i pół­pa­u­zy) unie­sio­nej ponad pod­sta­wo­wą linią pisma. Inne nazwy dy­wi­zu to: znak prze­nie­sie­nia, mała kre­ska oraz tiret (z tiré). Łącz­nik nie jest zna­kiem in­ter­punk­cyj­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dywizja

woj­sko­wa jed­nost­ka tak­tycz­na zło­żo­na z kilku puł­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. jed­nost­ka tak­tycz­na zło­żo­na z kilku puł­ków;


Dy­wiz­ja – pod­sta­wo­wy zwią­zek tak­tycz­ny róż­nych ro­dza­jów sił zbroj­nych (5–15 tys. żoł­nie­rzy) skła­da­ją­cy się zaz­wy­czaj z puł­ków lub bry­gad róż­nych ro­dza­jów wojsk (ty­po­wych dla da­ne­go ro­dza­ju sił zbroj­nych) przez­na­czo­nych do pro­wa­dze­nia walki oraz od­dzia­łów i sa­mo­dziel­nych po­dod­dzia­łów przez­na­czo­nych do za­bez­pie­cze­nia bo­jo­we­go dzia­łań, za­pew­nie­nia za­o­pa­trze­nia ma­te­ria­ło­we­go i utrzy­ma­nia w go­to­wo­ści bo­jo­wej sprzę­tu tech­nicz­ne­go jed­no­stek dy­wi­zyj­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dywizjon

dyon;
1. jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na i tak­tycz­na od­po­wia­da­ją­ca ba­ta­lio­no­wi pie­cho­ty
2. w lot­nict­wie: sa­mo­dziel­na jed­nost­ka tak­tycz­na
3. w ma­ry­nar­ce wo­jen­nej: jed­nost­ka tak­tycz­na zło­żo­na z kilku okrę­tów wo­jen­nych jed­ne­go typu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. po­dod­dział w ar­ty­le­rii, lot­nict­wie albo ma­ry­nar­ce wo­jen­nej


Dy­wiz­jon (daw­niej – nazwa skró­co­na dyon) – po­dod­dział woj­ska, w ar­ty­le­rii, ka­wa­le­rii, ta­bo­rach – rów­no­rzęd­ny ba­ta­lio­no­wi in­nych ro­dza­jów wojsk.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dywizjoner

prze­sta­rza­le: do­wód­ca dy­wiz­ji


Dy­wiz­jo­ner ( Divisionär, fr. "Di­vi­sion­na­i­re")

W 1833 w Armii Ce­sar­stwa Au­striac­kie­go peł­ni­ło służ­bę 42 ofi­ce­rów zaj­mu­ją­cych sta­no­wi­sko:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dywizjonista

zwo­len­nik, przed­sta­wi­ciel dy­wiz­jo­niz­mu


Źródła:

SJP.pl

Dywizjonistka

→ dy­wiz­jo­ni­sta


Patrz:dywizjonista

Źródła:

SJP.pl

Dywizjonistyczny

→ dy­wiz­jo­nizm


Patrz:dywizjonizm

Źródła:

SJP.pl

Dywizjonizm

tech­ni­ka ma­lar­ska za­po­cząt­ko­wa­na przez im­pre­sjo­ni­stów, po­le­ga­ją­ca na ma­lo­wa­niu ma­ły­mi, od­dziel­ny­mi pla­ma­mi


Dy­wiz­jo­nizm (fr. "di­vi­sion" = po­dział) – me­to­da ma­lar­ska za­po­cząt­ko­wa­na przez twór­ców im­pre­sjo­niz­mu, roz­wi­nię­ta przez ne­o­im­pre­sjo­ni­stów w tzw. po­in­ty­lizm. Pow­sta­nie me­to­dy dy­wiz­jo­niz­mu wiąże się z ar­ty­stycz­ny­mi po­szu­ki­wa­nia­mi Cla­u­de’a Mo­ne­ta. Wśród naj­słyn­niej­szych ar­ty­stów dy­wiz­jo­niz­mu jest baron Vit­to­re Gru­bi­cy de Dra­gon, który przez długi czas miesz­kał w Lier­na nad je­zio­rem Como w ce­lach ar­ty­stycz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dywizjonowy

zwią­za­ny z dy­wiz­jo­nem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dy­wiz­jo­nem, do­ty­czą­cy dy­wiz­jo­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dywizor

w ma­te­ma­ty­ce: uo­gól­nie­nie po­ję­cia dziel­ni­ka ele­men­tu pier­ście­nia prze­mien­ne­go


Al­ge­bra­icz­na te­o­ria liczb.

Dy­wi­zor – uo­gól­nie­nie po­ję­cia dziel­ni­ka ele­men­tu pier­ście­nia prze­mien­ne­go. Po­je­cie to po­ja­wi­ło się po raz pier­wszy, pod nazwą "dziel­ni­ka ide­al­ne­go", w pra­cach E. Kum­me­ra o aryt­me­ty­ce ciał po­dzia­łu koła.

Te­o­ria dy­wi­zo­rów dla pier­ście­nia prze­mien­ne­go z je­dyn­ką for­mu­la_1 bez dziel­ni­ków zera po­le­ga na kon­struk­cji ho­mo­mor­fiz­mu for­mu­la_2 mul­ti­pli­ka­tyw­nej pół­gru­py for­mu­la_3 nie­ze­ro­wych ele­men­tów for­mu­la_1 w pewną pół­gru­pę for­mu­la_5 z jed­noz­nacz­no­ścią roz­kła­du na czyn­ni­ki, któ­rej ele­men­ty na­zy­wa­ją się (cał­ko­wi­ty­mi) dy­wi­zo­ra­mi pier­ście­nia for­mu­la_6 Poz­wa­la to na spro­wa­dze­nie pro­ble­mów zwią­za­nych z roz­kła­dem na czyn­ni­ki ele­men­tów pier­ście­nia for­mu­la_1 do roz­kła­du na czyn­ni­ki w for­mu­la_8 Obraz for­mu­la_9 gdzie for­mu­la_10 oz­na­cza­ny jest przez for­mu­la_11 i na­zy­wa­ny dy­wi­zo­rem głów­nym ele­men­tu for­mu­la_12 Ele­ment for­mu­la_13 jest z de­fi­ni­cji po­dziel­ny przez for­mu­la_14 jeśli for­mu­la_15 dzie­li for­mu­la_11 w for­mu­la_8


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dywizorek

przy­rząd słu­żą­cy do trzy­ma­nia rę­ko­pi­su nad kasz­tą pod­czas skła­da­nia


Dy­wi­zo­rek – przy­rząd w kształ­cie dłu­gich, wą­skich wi­de­łek, przy­trzy­mu­ją­cy kart­kę z rę­ko­pi­sem, ma­szy­no­pi­sem lub wy­dru­kiem na (pod­staw­ce, utrzy­mu­ją­cej kart­kę w po­zy­cji do­god­nej do czy­ta­nia przez ze­ce­ra, tj. osobę zaj­mu­ją­cą się skła­dem tek­stu). Cza­sem nazwą tą obej­mo­wa­no ze­staw obu przy­rzą­dów, tj. te­na­kiel wraz z dy­wi­zor­kiem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dywizyjny

przy­miot­nik od: dy­wiz­ja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dy­wiz­ją, do­ty­czą­cy dy­wiz­ji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dywulgować

daw­niej: do­pu­ścić kogoś do ta­jem­ni­cy, wta­jem­ni­czyć


Źródła:

SJP.pl

Dyza

daw­niej: dysza


Źródła:

SJP.pl

Dyzartria

za­bu­rze­nie mowy po­le­ga­ją­ce na nie­wy­raź­nym wy­ma­wia­niu gło­sek; dy­sar­tia


Dy­zar­tria – ter­min z za­kre­su ne­u­ro­lo­gii; jeden z typów za­bu­rzeń mowy, wy­ni­ka­ją­cy z dys­funk­cji apa­ra­tu wy­ko­naw­cze­go (ję­zy­ka, pod­nie­bie­nia, gar­dła, krta­ni). Dys­funk­cja może być spo­wo­do­wa­na: usz­ko­dze­niem mię­śni, uner­wia­ją­cych ich ner­wów czasz­ko­wych, jąder tych ner­wów, dróg ko­ro­wo-ją­dro­wych, ukła­du po­za­pi­ra­mi­do­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dyzartryczny

→ dy­zar­tria; dy­sar­trycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Dyzażio

spa­dek kursu dewiz, pa­pie­rów war­to­ścio­wych po­ni­żej ich war­to­ści no­mi­nal­nej; dy­sa­żio; di­sa­gio; di­sag­gio


Źródła:

SJP.pl

Dyzenteria

epi­de­micz­na cho­ro­ba za­kaź­na, po­wo­du­ją­ca bie­gun­kę, od­wod­nie­nie i za­tru­cie or­ga­niz­mu; czer­won­ka bak­te­ryj­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ostra cho­ro­ba za­kaź­na jelit


Dy­zen­te­ria, czer­won­ka ( δυσεντερία, "dysentería") – ostra cho­ro­ba za­kaź­na jelit, w szcze­gól­no­ści je­li­ta gru­be­go, któ­rej ob­ja­wem jest upor­czy­wa bie­gun­ka i obec­ność krwi oraz śluzu w stol­cu. Nie­le­czo­na pro­wa­dzi do śmier­ci.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyzenteryjny

→ dy­zen­te­ria; czer­won­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Dyzgust

dys­gust; daw­niej:
1. nie­chęć, nie­za­do­wo­le­nie z cze­goś;
2. znie­wa­ga, afront


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­chęć wobec kogoś lub cze­goś

 (1.2) daw. znie­wa­ga, na­ru­sze­nie czy­jejś god­no­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyzio

zdrob­nie­nie od: Dyzma, Dio­ni­zy (imio­na mę­skie); Dyź


Źródła:

SJP.pl

Dyzma

prze­no­śnie: czło­wiek bez wyksz­tał­ce­nia, ro­bią­cy przy­pad­ko­wo ka­rie­rę


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek nie­po­sia­da­ją­cy wyksz­tał­ce­nia, który dzię­ki przy­pad­ko­wi zro­bił ka­rie­rę, osią­gnął wy­so­ki urząd


Dyzma – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, od δυσμη (dys­mai, dysme) – za­chód słoń­ca lub gwiazd, „na­ro­dzo­ny o za­cho­dzie”. Imię to przy­pi­sy­wa­ne jest tra­dy­cyj­nie do­bre­mu ło­tro­wi – ukrzy­żo­wa­ne­mu obok Chry­stu­sa prze­stęp­cy, który na­wró­cił się i do­stał obiet­ni­cę zba­wie­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dyzunia

wyz­na­nie Ko­ścio­ła wschod­nio­grec­kie­go, który nie przy­stą­pił do Unii Brze­skiej


Źródła:

SJP.pl

Dyzunicki

do­ty­czą­cy dy­zu­ni­tów


Źródła:

SJP.pl

Dyzunita

w daw­nej Pol­sce: pra­wo­sław­ny, który nie uznał unii brze­skiej (1596 r.)


Źródła:

SJP.pl

Dyzunitka

→ dy­zu­ni­ta


Patrz:dyzunita

Źródła:

SJP.pl

Dyzuria

bo­les­ne od­da­wa­nie moczu ob­ja­wia­ją­ce się pie­cze­niem w cewce mo­czo­wej; dy­su­ria


Źródła:

SJP.pl

Dyzuryczny

→ dy­zu­ria; dy­su­rycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Dyć

1. w gwa­rze ślą­skiej: prze­cież, owszem, rze­czy­wi­ście;
2. w sta­ro­pol­szczyź­nie: ależ


par­ty­ku­ła wzmac­nia­ją­ca

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. prze­cież

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. owszem

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. rze­czy­wi­ście

wy­krzy­knik

 (2.1) stpol. ależ


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyń

wyraz, zwy­kle pow­tó­rzo­ny, na­śla­du­ją­cy dźwięk dzwon­ka


Źródła:

SJP.pl

Dyńka

1. mała dynia;
2. żar­to­bli­wie: głowa, głów­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. głowa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyś

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dyź

zdrob­nie­nie od: Dyzma, Dio­ni­zy (imio­na mę­skie); Dyzio


Źródła:

SJP.pl

Dyżewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dyżur

peł­nie­nie pew­nych obo­wiąz­ków w wyz­na­czo­nym cza­sie; czas przez­na­czo­ny na ich wy­peł­nia­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) peł­nie­nie obo­wiąz­ków spo­łecz­nych lub za­wo­do­wych w prze­dzia­le czasu, na okre­ślo­nych wa­run­kach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyżurant

osoba peł­nią­ca dyżur


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba peł­nią­ca dyżur


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyżurantka

→ dy­żu­rant


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta peł­nią­ca dyżur


Patrz:dyżurant

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyżurka

po­mie­szcze­nie dla dy­żu­ru­ją­ce­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­mie­szcze­nie lub miej­sce, w któ­rym peł­nio­ny jest dyżur


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyżurna

ko­bie­ta peł­nią­ca dyżur


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta lub dziew­czyn­ka peł­nią­ca dyżur


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyżurny

1. peł­nią­cy dyżur
2. z iro­nią o czło­wie­ku: słu­żal­czy
3. stale ten sam, pow­ta­rza­ją­cy się, np. dy­żur­ny temat


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) peł­nią­cy dyżur, dy­żu­ru­ją­cy

 (1.2) przen. stale pow­ta­rza­ją­cy się, uży­wa­ny w razie po­trze­by

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba, która pełni dyżur


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dyżurowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dy­żu­ro­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dyżurować

peł­nić dyżur, pil­no­wać po­rząd­ku; czu­wać


Źródła:

SJP.pl

Dyżurowy

zwią­za­ny z dy­żu­rem


Źródła:

SJP.pl