De

1. nazwa li­te­ry D;
2. eu­fe­mi­stycz­nie: dupa


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nazwa li­te­ry d / D

 (1.2) eufem. dupa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

De-

prze­dro­stek

 (1.1) …two­rzą­cy / mo­dy­fi­ku­ją­cy cza­sow­ni­ki; do­da­je zna­cze­nie od­wra­ca­nia czyn­no­ści wcze­śniej wy­ko­na­nej

 (1.2) …przy­miot­ni­ków, przy­słów­ków i rze­czow­ni­ków; od­wra­ca zna­cze­nie wy­ra­zu pier­wot­ne­go


Źródła:

Wiktionary

Deadline

[czy­taj: ded­lajn] osta­tecz­ny ter­min na re­a­li­za­cję cze­goś; dead line


rze­czow­nik

 (1.1) nie­prze­kra­czal­ny, osta­tecz­ny ter­min zro­bie­nia cze­goś


De­ad­li­ne – an­giel­ski ter­min oz­na­cza­ją­cy ce­zu­rę bądź gra­ni­cę cza­so­wą, przed jaką dana czyn­ność ma zo­stać wy­ko­na­na. W te­o­rii za­rzą­dza­nia pro­jek­ta­mi okre­śle­nie to po­ja­wia się naj­czę­ściej w kon­tek­ście ka­mie­ni mi­lo­wych pro­jek­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deadname

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub ni­ja­ki

 (1.1) imię na­da­ne oso­bie, która oka­za­ła się być transpł­cio­wa lub nie­bi­nar­na, po jej na­ro­dzi­nach, a któ­re­go ta osoba prze­sta­ła uży­wać


Źródła:

Wiktionary

Deadname'owanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) psych. społ. po­zba­wio­ne sza­cun­ku odrzu­ce­nie czy­jejś transpł­cio­wej lub nie­bi­nar­nej toż­sa­mo­ści płcio­wej przez ce­lo­we sto­so­wa­nie imie­nia lub naz­wi­ska, któ­re­go ktoś sobie nie życzy


Źródła:

Wiktionary

Deadnaming

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. społ. po­zba­wio­ne sza­cun­ku odrzu­ce­nie czy­jejś transpł­cio­wej lub nie­bi­nar­nej toż­sa­mo­ści płcio­wej przez ce­lo­we sto­so­wa­nie imie­nia lub naz­wi­ska, któ­re­go ktoś sobie nie życzy


De­ad­na­ming – uży­cie imie­nia na­da­ne­go przy uro­dze­niu lub in­ne­go po­przed­nie­go imie­nia (które jest „mart­we” – dead) osoby transpł­cio­wej lub nie­bi­nar­nej bez jej zgody. De­ad­na­ming może być przy­pad­ko­wy; jed­nak może być trans­fo­bicz­nie użyty do ce­lo­we­go odrzu­ce­nia lub za­prze­cze­nia toż­sa­mo­ści płcio­wej danej osoby. De­ad­na­ming jest uz­na­wa­ny za krzyw­dzą­cy i obraź­li­wy, a także za formę prze­mo­cy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Deafizm

[czy­taj: de­fizm] dy­skry­mi­no­wa­nie sły­szą­cych przez osoby z nie­peł­no­spraw­no­ścią słu­chu


Źródła:

SJP.pl

Deagenturyzacja

usu­wa­nie taj­nych agen­tów z urzę­dów, woj­ska itp.; de­za­gen­tu­ry­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Deaktualizować

po­zba­wiać ak­tu­al­no­ści, czy­nić nie­ak­tu­al­nym; de­zak­tu­a­li­zo­wać


Źródła:

SJP.pl

Deaktywacja

de­zak­ty­wi­za­cja, de­zak­ty­wa­cja;
1. oczy­szcza­nie z ele­men­tów ra­dio­ak­tyw­nych;
2. po­zba­wie­nie cze­goś ak­tyw­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Deaktywacyjny

→ de­ak­ty­wa­cja; de­zak­ty­wa­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Deaktywować

de­zak­ty­wo­wać;
1. czy­nić nie­ak­tyw­nym, wy­łą­czać;
2. usu­wać ska­że­nie pro­mie­niot­wór­cze


Źródła:

SJP.pl

Deal

[czy­taj: dil] po­tocz­nie: ubity in­te­res, za­war­ta umowa; dil


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dealer

[czy­taj: diler] diler;
1. osoba lub firma poś­red­ni­czą­ca w sprze­da­ży to­wa­rów, zwła­szcza dro­gich;
2. osoba zaj­mu­ją­ca się roz­pro­wa­dza­niem nar­ko­ty­ków


Źródła:

SJP.pl

Dealerka

[czy­taj: di­ler­ka] de­a­ler­ka;
1. ko­bie­ta poś­red­ni­czą­ca w sprze­da­ży to­wa­rów, zwła­szcza dro­gich;
2. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się roz­pro­wa­dza­niem nar­ko­ty­ków;
3. po­tocz­nie: za­ję­cie, praca di­le­ra, di­ler­ki; di­ler­stwo, de­a­ler­stwo


Źródła:

SJP.pl

Dealerski

→ de­a­ler [czy­taj: di­ler­ski]; di­ler­ski


Źródła:

SJP.pl

Dealerstwo

[czy­taj: di­ler­stwo] di­ler­stwo;
1. poś­red­ni­cze­nie w sprze­da­ży pro­duk­tów okre­ślo­nej firmy, zwła­szcza dro­gich, np. sa­mo­cho­dów;
2. roz­pro­wa­dza­nie nar­ko­ty­ków


Źródła:

SJP.pl

Dealkilacja

pro­ces eli­mi­na­cji grupy al­ki­lo­wej z czą­stecz­ki związ­ku or­ga­nicz­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Dealować

[czy­taj: di­lo­wać] po­tocz­nie: roz­pro­wa­dzać nar­ko­ty­ki; di­lo­wać


Źródła:

SJP.pl

Deaminacja

re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­ca na wy­e­li­mi­no­wa­niu z czą­stecz­ki grupy ami­no­wej; de­za­mi­na­cja


De­a­mi­na­cja (de­za­mi­na­cja) - re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­ca na eli­mi­na­cji z czą­stecz­ki związ­ku che­micz­ne­go grupy ami­no­wej (-NH2), naj­czę­ściej z wy­dzie­le­niem amo­nia­ku.

W wielu przy­pad­kach de­a­mi­na­cji to­wa­rzy­szą re­ak­cje na­stęp­cze, pro­wa­dzą­ce do za­stą­pie­nia grupy ami­no­wej inną grupą or­ga­nicz­ną. Bar­dzo czę­stą formą de­a­mi­na­cji jest przeksz­tał­ce­nie grupy ami­no­wej do ke­to­no­wej w cy­klicz­nych związ­kach or­ga­nicz­nych. Przy­kła­dem może być de­a­mi­na­cja cy­to­zy­ny, w wy­ni­ku któ­rej pow­sta­je ura­cyl.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dean

[czy­taj: di:n]
1. naz­wi­sko an­giel­skie, m.in. James Dean (1931-1955) - ame­ry­kań­ski aktor fil­mo­wy i te­a­tral­ny;
2. obce imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deanimacja

po­zba­wie­nie czu­cia oraz odru­chów z mózgu


Źródła:

SJP.pl

Deanonimizacja

przy­pi­sa­nie da­nych oso­bo­wych do ano­ni­mo­wych in­for­ma­cji


Źródła:

SJP.pl

Deasemblacja

w in­for­ma­ty­ce: odt­wo­rze­nie kodu źró­dło­we­go z pro­gra­mu za­pi­sa­ne­go w ko­dzie ma­szy­no­wym; de­za­sem­bla­cja


Źródła:

SJP.pl

Deasembler

w in­for­ma­ty­ce: pro­gram kom­pu­te­ro­wy tłu­ma­czą­cy język ma­szy­no­wy na język asem­ble­ra; de­za­sem­bler


De­a­sem­bler, de­za­sem­bler (cza­sem „di­sa­sem­bler” od di­sas­sem­bler) – pro­gram kom­pu­te­ro­wy, który tłu­ma­czy język ma­szy­no­wy lub kod baj­to­wy na język asem­ble­ra (tj. do po­sta­ci mne­mo­nicz­nej). De­a­sem­bler jest ni­sko­po­zio­mo­wym od­po­wied­ni­kiem de­kom­pi­la­to­ra.

Wa­run­kiem pra­wi­dło­wej de­za­sem­bla­cji jest po­sia­da­nie przez de­za­sem­bler in­for­ma­cji o roz­mie­szcze­niu kodu w ana­li­zo­wa­nym zbio­rze da­nych (zaz­wy­czaj pliku) – wy­ni­ka to z braku moż­li­wo­ści sku­tecz­ne­go odróż­nie­nia da­nych od kodu ma­szy­no­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deathcore

[czy­taj: def­kor] ga­tu­nek mu­zy­ki ek­stre­mal­nej łą­czą­cy death metal z hard­co­re'em


De­ath­co­re – pod­ga­tu­nek mu­zy­ki ek­stre­mal­nej, wy­ni­kły z po­łą­cze­nia dwóch ga­tun­ków mu­zycz­nych, death me­ta­lu i me­tal­co­re’u.

Ga­tu­nek ten cha­rak­te­ry­zu­je się wy­mie­sza­niem szyb­kich rif­fów cha­rak­te­ry­stycz­nych dla death me­ta­lu, ze zwol­nie­nia­mi (bre­ak­down) cha­rak­te­ry­stycz­ny­mi dla me­tal­co­re’u, jak rów­nież tech­nicz­nych ele­men­tów gry z me­lo­dyj­ny­mi rif­fa­mi hard­co­re’owymi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deathcore'owy

→ de­ath­co­re [czy­taj: def­ko­ro­wy]


Źródła:

SJP.pl

Deathmetalowy

→ death metal [czy­taj: def­me­ta­lo­wy]


Źródła:

SJP.pl

Debaj

w fi­zy­ce: jed­nost­ka mo­men­tu di­po­lo­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. chem. jed­nost­ka miary mo­men­tu di­po­lo­we­go


Debaj (D) – jed­nost­ka miary elek­trycz­ne­go mo­men­tu di­po­lo­we­go nie­na­le­żą­ca do ukła­du SI sto­so­wa­na w fi­zy­ce ato­mo­wej i che­mii do opisu mo­men­tów di­po­lo­wych czą­ste­czek.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debalcewski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z De­bal­ce­wem, do­ty­czą­cy De­bal­ce­wa


Źródła:

Wiktionary

Debarkacja

opu­szcza­nie przez pa­sa­że­rów stat­ku lub wy­ła­do­wy­wa­nie to­wa­rów ze stat­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mors. uwal­nia­nie stat­ku z ła­dun­ku – to­wa­ru, pa­sa­że­rów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debarkader

daw­niej: bu­dy­nek pły­wa­ją­cy na barce lub pon­to­nie za­mo­co­wa­nym do brze­gu, przez­na­czo­ny na wy­ła­du­nek to­wa­rów ze stat­ku


Źródła:

SJP.pl

Debarkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­bar­ko­wać.


Źródła:

Wiktionary

Debarkować

wy­sia­dać lub wy­ła­do­wy­wać to­wa­ry ze środ­ków ko­mu­ni­ka­cji wod­nej


Źródła:

SJP.pl

Debata

dy­sku­sja, roz­pra­wia­nie, roz­trzą­sa­nie pro­ble­mów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. dy­sku­sja, roz­pra­wia­nie, roz­trzą­sa­nie pro­ble­mów


De­ba­ta (franc. "débat" od "débattre", roz­trzą­sać, z łac. "bat(t)uere", ude­rzać, ro­zbi­jać na ka­wał­ki) – ro­dzaj wy­mia­ny po­glą­dów na okre­ślo­ny, kon­kret­ny temat, ma­ją­cy sfor­ma­li­zo­wa­ny cha­rak­ter i ustruk­tu­ry­zo­wa­ną formę, za­kła­da­ją­cy po­nad­to pre­zen­ta­cję prze­ciw­staw­nych sta­no­wisk i ar­gu­men­tów, słu­żą­cą po­ko­na­niu ad­wer­sa­rza i prze­ko­na­niu słu­cha­czy do swo­ich racji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debatancki

→ de­ba­tant


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­ba­tą


Patrz:debatant

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debatant

uczest­nik de­ba­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czyn­ny uczest­nik de­ba­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debatantka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) czyn­na uczest­nicz­ka de­ba­ty


Źródła:

Wiktionary

Debatowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­ba­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Debatować

dy­sku­to­wać, roz­pra­wiać, ra­dzić nad czymś, dy­spu­to­wać


cza­sow­nik

 (1.1) pro­wa­dzić de­ba­tę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debecylina

nazwa hand­lo­wa an­ty­bio­ty­ku za­wie­ra­ją­ce­go pe­ni­cy­li­nę ben­za­ty­no­wą


Źródła:

SJP.pl

Debel

1. w te­ni­sie ziem­nym, sto­ło­wym i bad­min­to­nie:
a) gra dwóch za­wod­ni­ków jed­nej płci prze­ciw­ko dwóm ry­wa­lom tej samej płci; gra pod­wój­na;
b) każdy z ze­spo­łów gra­ją­cych w meczu de­blo­wym;
2. łódź dwu­o­so­bo­wa na czte­ry wio­sła


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. gra pa­ra­mi;

 (1.2) karc. kon­tra w bry­dżu

 (1.3) sport. żegl. typ dwu­o­so­bo­wej łodzi z czte­re­ma wio­sła­mi


Debel (z ang. "do­u­bles") – inna nazwa: gra pod­wój­na. W grze de­blo­wej za­wod­ni­cy tej samej płci ry­wa­li­zu­ją w dwu­o­so­bo­wych ze­spo­łach.

Spor­ty, w któ­rych za­wod­ni­cy ry­wa­li­zu­ją rów­nież w deblu: Tenis ziem­ny, tenis sto­ło­wy, teq­ball, bad­min­ton, speed-ball.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debellacja

pod­bój te­ry­to­rium nie­przy­ja­cie­la w wy­ni­ku zwy­cię­skiej wojny


Źródła:

SJP.pl

Debet

1. księ­go­wy zapis po lewej stro­nie ra­chun­ków obej­mu­ją­cy ak­ty­wa, "wi­nien";
2. po­tocz­nie: ujem­ny stan konta ban­ko­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bank. ujem­ne saldo na kon­cie;

 (1.2) księg. lewa stro­na bi­lan­su (z ak­ty­wa­mi lub kosz­ta­mi);


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debetowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­be­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Debetować

ob­cią­żać czyjś ra­chu­nek, za­pi­sy­wać w debet


Źródła:

SJP.pl

Debetowość

cecha cze­goś ma­ją­ce­go moż­li­wość do­pro­wa­dze­nia do ujem­ne­go stanu konta w banku


Źródła:

SJP.pl

Debetowy

zwią­za­ny z de­be­tem


Źródła:

SJP.pl

Debetówka

po­tocz­nie: karta de­be­to­wa


Źródła:

SJP.pl

Debeściacki

po­tocz­nie: naj­lep­szy pod ja­kimś wzglę­dem, do­sko­na­ły; de­be­ściar­ski


Źródła:

SJP.pl

Debeściak

po­tocz­nie, żar­to­bli­wie: ktoś, kto jest naj­lep­szy w czymś; mistrz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) slang. młodz. ktoś dobry w ja­kiejś dzie­dzi­nie, godny po­dzi­wu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debeściara

→ de­be­ściak


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) slang. młodz. ko­bie­ta, dziew­czy­na do­sko­na­ła w ja­kiejś dzie­dzi­nie, godna po­dzi­wu


Patrz:debeściak

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debeściarski

po­tocz­nie: naj­lep­szy pod ja­kimś wzglę­dem, do­sko­na­ły; de­be­ściac­ki


przy­miot­nik

 (1.1) pot. taki, który jest „the best”


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debeściarsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób de­be­ściar­ski, po de­be­ściar­sku


Źródła:

Wiktionary

Debeściarstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. to co jest de­be­ściar­skie


Źródła:

Wiktionary

Debian

De­bian (wym.) – pro­jekt wol­nej dy­stry­bu­cji sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go GNU/Linux oraz GNU/kFreeBSD re­a­li­zo­wa­ny przez ochot­ni­ków na całym świe­cie. Wew­nątrz De­bia­na ist­nie­ją rów­nież pro­jek­ty, ma­ją­ce na celu stwo­rze­nie dy­stry­bu­cji sy­ste­mu GNU/Hurd, inne od­mia­ny BSD, a nawet dy­stry­bu­cji wol­ne­go opro­gra­mo­wa­nia na plat­for­mę Win­dows.


Źródła:

Wikipedia

Debil

osoba o ni­skim ilo­ra­zie in­te­li­gen­cji; czło­wiek umy­sło­wo upo­śle­dzo­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. med. osoba upo­śle­dzo­na umy­sło­wo w stop­niu lek­kim;

 (1.2) pot. obraź. osoba mało in­te­li­gent­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debile

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: słabo


rze­czow­nik

 (1.1) M. W. lm. zob. debil.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debilitować

daw­niej: czy­nić sła­bym; osła­biać


Źródła:

SJP.pl

Debilizm

ocię­ża­łość umy­sło­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) obraź. coś ab­sur­dal­ne­go, bez roz­sąd­ku

 (1.2) przest. psych. naj­ła­god­niej­szy sto­pień nie­peł­no­spraw­no­ści in­te­lek­tu­al­nej, do­ty­czą­cy osób o ilo­ra­zie in­te­li­gen­cji w przy­bli­że­niu 50–69, mo­gą­cych uczyć się pod­sta­wo­wych umie­jęt­no­ści (czy­ta­nie, pi­sa­nie, pro­ste li­cze­nie), pro­wa­dzić sa­mo­dziel­ne życie przy wspar­ciu, wy­ko­ny­wać nie­skom­pli­ko­wa­ne prace


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debilka

1. ko­bie­ta cier­pią­ca na de­bi­lizm;
2. obraź­li­we okre­śle­nie ko­bie­ty, dziew­czy­ny o ni­skim ilo­ra­zie in­te­li­gen­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: debil


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debilniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: de­bil­nie


Źródła:

SJP.pl

Debilność

→ de­bil­ny; dur­ność, idio­tycz­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest de­bil­ne; cecha tych, któ­rzy są de­bil­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debilny

idio­to­wa­ty, de­bi­lo­wa­ty, idio­tycz­ny;
1. w me­dy­cy­nie: taki, który ma cechy de­bi­la, czyli osoby nie­do­roz­wi­nię­tej umy­sło­wo; chory psy­chicz­nie, chory umy­sło­wo;
2. po­tocz­nie: głupi, bez­myśl­ny, bez­sen­sow­ny; kre­tyń­ski, im­be­cyl­ny, durny


przy­miot­nik

 (1.1) nie­mą­dry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debilowaty

idio­to­wa­ty, idio­tycz­ny, de­bil­ny;
1. w me­dy­cy­nie: taki, który ma cechy de­bi­la, czyli osoby nie­do­roz­wi­nię­tej umy­sło­wo; chory psy­chicz­nie, chory umy­sło­wo;
2. po­tocz­nie: głupi, bez­myśl­ny, bez­sen­sow­ny; kre­tyń­ski, im­be­cyl­ny, durny


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy de­bi­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debilski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­bi­lem, do­ty­czą­cy de­bi­la


Źródła:

Wiktionary

Debit

1. poz­wo­le­nie na roz­po­wszech­nia­nie za­gra­nicz­nych cza­so­pism na te­re­nie in­ne­go pań­stwa;
2. w ge­o­lo­gii: na­tę­że­nie wy­pły­wu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urz. zez­wo­le­nie na spro­wa­dza­nie lub roz­po­wszech­nia­nie wy­daw­nictw


Debit – zez­wo­le­nie urzę­du cen­zu­ry na roz­po­wszech­nia­nie wy­daw­nict­wa. Także zez­wo­le­nie na spro­wa­dza­nie wy­daw­nictw za­gra­nicz­nych (tzw. debit pocz­to­wy albo ko­mu­ni­ka­cyj­ny).

Słowo po­cho­dzi od fran­cu­skie­go wy­ra­zu "débit", oz­na­cza­ją­ce­go „sprze­daż”, „zbyt”, „miej­sce sprze­da­ży”. To okre­śle­nie wy­wo­dzi się z kolei z ła­ciń­skie­go źró­dło­sło­wu "debēre" („być [komuś] win­nym”), po­dob­nie jak wyraz debet.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debitowy

zwią­za­ny z de­bi­tem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) spro­wa­dza­ny lub roz­pro­wa­dza­ny na pod­sta­wie de­bi­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debiucik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­biut


Źródła:

Wiktionary

Debiut

1. pier­wsze pu­blicz­ne wy­stą­pie­nie, roz­po­czy­na­ją­ce dzia­łal­ność ar­ty­stycz­ną, li­te­rac­ką, ka­rie­rę spor­to­wą itp.
2. w sza­chach: ruchy roz­po­czy­na­ją­ce par­tię


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­da­rze­nie, kiedy ktoś wy­ko­nu­je po raz pier­wszy pu­blicz­nie jakąś czyn­ność w ja­kiejś dzie­dzi­nie

 (1.2) szach. po­cząt­ko­wa faza par­tii sza­chów;


De­biut (fr. "début" – pier­wszy rzut) – pier­wsze pu­blicz­ne wy­stą­pie­nie w ja­kiejś dzie­dzi­nie, zwy­kle oz­na­cza­ją­ce roz­po­czę­cie ka­rie­ry za­wo­do­wej; w kul­tu­rze i sztu­ce pier­wsze dzie­ło ja­kiejś osoby – de­biu­tan­ta.

W li­te­ra­tu­rze de­biut oz­na­cza na przy­kład pier­wszy wy­da­ny utwór da­ne­go au­to­ra lub ze­spo­łu au­tor­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debiutancki

od­no­szą­cy się do de­biu­tan­ta lub de­biu­tu, wła­ści­wy de­biu­tan­to­wi


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z osobą de­biu­tan­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debiutanckość

→ de­biu­tanc­ki


Patrz:debiutancki

Źródła:

SJP.pl

Debiutant

osoba wy­stę­pu­ją­ca gdzieś pier­wszy raz, zwła­szcza ar­ty­sta lub spor­to­wiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten kto de­biu­tu­je, od­by­wa swoje pier­wsze wy­stą­pie­nia (w szcze­gól­no­ści to jedno pier­wsze) w nowej funk­cji


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debiutantka

→ de­biu­tant


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ta która de­biu­tu­je, od­by­wa swoje pier­wsze wy­stą­pie­nia (w szcze­gól­no­ści to jedno pier­wsze) w nowej funk­cji


De­biu­tant­ka – pol­ski film oby­cza­jo­wy z 1981 roku.


Patrz:debiutant

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debiutowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­stę­po­wa­nie gdzieś po raz pier­wszy, ro­bie­nie cze­goś po raz pier­wszy


Źródła:

Wiktionary

Debiutować

wy­stę­po­wać (wy­stą­pić) gdzieś po raz pier­wszy, roz­po­czy­na­jąc dzia­łal­ność ar­ty­stycz­ną, li­te­rac­ką, ka­rie­rę spor­to­wą itp.


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­de­biu­to­wać)

 (1.1) za­czy­nać coś ofi­cjal­nie; wy­stę­po­wać pier­wszy raz; roz­po­czy­nać ka­rie­rę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debiutowy

zwią­za­ny z de­biu­tem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) szach. zwią­za­ny z de­biu­tem, ot­war­ciem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debl

debel (czę­ściej); w te­ni­sie ziem­nym, sto­ło­wym i bad­min­to­nie:
1. gra dwóch za­wod­ni­ków jed­nej płci prze­ciw­ko dwóm ry­wa­lom tej samej płci; gra pod­wój­na;
2. każdy z ze­spo­łów gra­ją­cych w meczu de­blo­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. gra pa­ra­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deblista

za­wod­nik gra­ją­cy w grze pod­wój­nej (w deblu)


Źródła:

SJP.pl

Deblistka

→ de­bli­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. za­wod­nicz­ka wy­stę­pu­ją­ca w parze z drugą osobą w deblu


Patrz:deblista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deblokaż

od­blo­ko­wa­nie (zwła­szcza w bry­dżu, w celu uni­knię­cia wpust­ki)


Źródła:

SJP.pl

Deblokowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­blo­ko­wać.


Źródła:

Wiktionary

Deblokować

w dru­kar­stwie: wsta­wiać wła­ści­wy znak gra­ficz­ny (li­te­rę, cyfrę) w miej­sce uprzed­nio za­blo­ko­wa­ne czcion­ką przy­pad­ko­wą, do­wol­ną


Źródła:

SJP.pl

Deblowy

zwią­za­ny z de­blem, do­ty­czą­cy debla


Źródła:

SJP.pl

Debora

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. sta­ro­te­sta­men­to­wa pro­ro­ki­ni z ple­mię­e­mie­nia Naf­ta­le­go;

 (1.2) imię|pol­ski|ż.;


De­bo­ra ( ‏דְּבוֹרָה‎; żyła []) – po­stać ze Sta­re­go Te­sta­men­tu, żona, po­cho­dzą­ca z ple­mie­nia Naf­ta­le­go.

Pro­ro­ki­ni Iz­ra­e­li­tów, a za­ra­zem je­dy­na ko­bie­ta-sę­dzia Iz­ra­e­la. Za­chę­ca­ła Ba­ra­ka do walki prze­ciw Si­se­rze, do­wód­cy armii ka­na­nej­skie­go króla Ja­bi­na. Zwy­cię­stwo Iz­ra­e­li­tów nad Ka­na­nej­czy­ka­mi opi­sa­ne jest w Księ­dze Sę­dziów jako "" (Sdz 5,1-31), któ­rej au­tor­stwo tra­dy­cja przy­pi­su­je samej pro­ro­ki­ni.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deborah

[czy­taj: de­bo­ra] an­giel­skie imię żeń­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deborzyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do De­bo­ry lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Deboszować

daw­niej: pro­wa­dzić życie lek­kie, awan­tur­ni­cze, hu­la­szcze; hulać, lum­po­wać, knaj­po­wać, bum­blo­wać, bum­lo­wać, bom­blo­wać


Źródła:

SJP.pl

Deboł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dia­beł


Źródła:

Wiktionary

Debra

sucha do­li­na o stro­mych zbo­czach i wą­skim dnie; de­brza, de­brze


Źródła:

SJP.pl

Debrak

pasyn de­brak - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Debrandować

usu­wać do­dat­ki za­in­sta­lo­wa­ne na te­le­fo­nie przez ope­ra­to­rów ko­mór­ko­wych i po­zo­sta­wiać czy­ste opro­gra­mo­wa­nie pro­du­cen­ta


Źródła:

SJP.pl

Debreczyn

mia­sto na Wę­grzech


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto we wschod­nich Wę­grzech;


De­bre­czyn ( De­bre­cen, De­bre­czin, De­bre­zin, Debrecín) – dru­gie co do wiel­ko­ści mia­sto Wę­gier, naj­więk­sze mia­sto we wschod­niej czę­ści kraju. W 2011 licz­ba miesz­kań­ców De­bre­czy­na wy­no­si­ła 208,02 tys. Sto­li­ca ko­mi­ta­tu Hajdú-Bihar. Mia­sto to jest jed­nym z sied­miu cen­trów re­gio­nal­nych kraju oraz naj­więk­szym mia­stem kra­i­ny hi­sto­rycz­nej Kri­sza­na (więk­sza jej część po­ło­żo­na jest obec­nie w Ru­mu­nii).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debreczynianin

miesz­ka­niec De­bre­czy­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec De­bre­czy­na; osoba z tego mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debreczynianka

miesz­kan­ka De­bre­czy­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka De­bre­czy­na; ko­bie­ta z tego mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debreczyński

przy­miot­nik od: De­bre­czyn


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z De­bre­czy­na, do­ty­czą­cy De­bre­czy­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debrza

sucha do­li­na o stro­mych zbo­czach i wą­skim dnie; debra, de­brze


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. głę­bo­ka, wąska do­li­na lub jar o stro­mych zbo­czach, z mocno za­ro­śnię­tym te­re­nem, pow­sta­łe na sku­tek ero­zyj­ne­go dzia­ła­nia wód


De­brza lub debra – forma uksz­tał­to­wa­nia po­wierzch­ni ziemi: wąska, płyt­ka, V-kształt­na do­li­na sucha o znacz­nym i nie­wy­rów­na­nym spad­ku.

Sa­mu­el Linde w "Słow­ni­ku ję­zy­ka pol­skie­go" po­da­je, że de­brza to "do­li­na wązka mię­dzy gó­ra­mi, obro­sła drze­wa­mi, wodą obla­na"


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debrze

sucha do­li­na o stro­mych zbo­czach i wą­skim dnie; de­brza, debra


Źródła:

SJP.pl

Debrzeński

przy­miot­nik od: Debrz­no


Źródła:

SJP.pl

Debrznianin

miesz­ka­niec Debrz­na


Źródła:

SJP.pl

Debrznianka

miesz­kan­ka Debrz­na


Źródła:

SJP.pl

Debrzno

mia­sto w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


}|-

Debrz­no (tuż po woj­nie "Fryd­ląd Po­mor­ski", ka­szub. "Frédląd", niem. "Preußisch Fried­land") – mia­sto w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie człu­chow­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Debrz­no.

We­dług da­nych z 1 stycz­nia 2018 Debrz­no li­czy­ło 5152 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debuger

w in­for­ma­ty­ce: na­rzę­dzie do wy­kry­wa­nia i ana­li­zo­wa­nia błę­dów pro­gra­mie; de­bug­ger


Źródła:

SJP.pl

Debugger

[czy­taj: di­ba­ger] w in­for­ma­ty­ce: na­rzę­dzie do wy­kry­wa­nia i ana­li­zo­wa­nia błę­dów pro­gra­mie; de­bu­ger


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. na­rzę­dzie do ana­li­zy pracy pro­gra­mów i iden­ty­fi­ka­cji w nich błę­dów;


De­bug­ger albo de­bu­ger – pro­gram kom­pu­te­ro­wy słu­żą­cy do dy­na­micz­nej ana­li­zy in­nych pro­gra­mów, w celu od­na­le­zie­nia i iden­ty­fi­ka­cji za­war­tych w nich błę­dów, zwa­nych z an­giel­skie­go bu­ga­mi (ro­ba­ka­mi). Pro­ces na­dzo­ro­wa­nia wy­ko­na­nia pro­gra­mu za po­mo­cą de­bug­ge­ra okre­śla się mia­nem de­bu­go­wa­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Debugging

[czy­taj: di­ba­ging] wy­kry­wa­nie i po­pra­wia­nie błę­dów w ko­dzie źró­dło­wym pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go; de­bu­go­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Debugowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­bu­go­wać.


De­bu­go­wa­nie (z de­bug­ging) – pro­ces sy­ste­ma­tycz­ne­go re­du­ko­wa­nia licz­by błę­dów w opro­gra­mo­wa­niu bądź sy­ste­mie mi­kro­pro­ce­so­ro­wym, który zaz­wy­czaj po­le­ga na kon­tro­lo­wa­nym wy­ko­na­niu pro­gra­mu pod na­dzo­rem de­bug­ge­ra.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Debugować

[czy­taj: de­ba­go­wać] wy­kry­wać i usu­wać błędy z kodu źró­dło­we­go pro­gra­mu


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) in­form. iden­ty­fi­ko­wać i usu­wać przy­czy­ny błę­dów (bugów) z opro­gra­mo­wa­nia kom­pu­te­ro­we­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Debussy

[czy­taj: debiS-I] naz­wi­sko fran­cu­skie, m.in. Kla­u­diusz (Cla­u­de) De­bus­sy (1862-1918) - kom­po­zy­tor fran­cu­ski


Źródła:

SJP.pl

Debuszować

daw­niej: prze­cho­dzić w roz­wi­nię­tym szyku do walki po prze­by­ciu gór, lasów itp.


Źródła:

SJP.pl

Debłować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. do­ka­zy­wać


Źródła:

Wiktionary

Dec

naz­wi­sko, m.in. Wła­dy­sław Dec (1898-1965) - pol­ski woj­sko­wy, uczest­nik I pow­sta­nia ślą­skie­go, walk we wrze­śniu 1939 roku, do­wód­ca ba­ta­lio­nu w bit­wie pod Nar­vik, do­wód­ca bry­ga­dy w 1 Dy­wiz­ji Pan­cer­nej gen. Macz­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deca

naz­wi­sko, m.in. Wła­dy­sław Dec (1898-1965) - pol­ski woj­sko­wy, uczest­nik I pow­sta­nia ślą­skie­go, walk we wrze­śniu 1939 roku, do­wód­ca ba­ta­lio­nu w bit­wie pod Nar­vik, do­wód­ca bry­ga­dy w 1 Dy­wiz­ji Pan­cer­nej gen. Macz­ka


Źródła:

SJP.pl

Decathlon

[czy­taj: de­kat­lon] wie­lo­bo­jo­wa dy­scy­pli­na lek­ko­at­le­tycz­na zło­żo­na z dzie­się­ciu kon­ku­ren­cji, rza­dziej o innej po­dob­nej dy­scy­pli­nie; dzie­się­cio­bój (czę­ściej)


De­cath­lon – mię­dzy­na­ro­do­wa sieć wiel­ko­po­wierzch­nio­wych fran­cu­skich skle­pów bran­żo­wych ofe­ru­ją­cych odzież, ar­ty­ku­ły, ak­ce­so­ria, su­ple­men­ty, wy­po­sa­że­nie i sprzęt spor­to­wy dla 86 dy­scy­plin spor­tu. Przed­się­bior­stwo za­ło­żył fran­cu­ski przed­się­bior­ca, Mi­chel Lec­lercq, w Vil­le­ne­u­ve-d’Ascq 27 lipca 1976 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Decembrysta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. hist. zwo­len­nik Na­po­le­o­na III i jego za­ma­chu stanu z 1851 roku

 (1.2) daw. rzad. hist. de­ka­bry­sta


Źródła:

Wiktionary

Decemwir

urzęd­nik rzym­ski po­wo­ły­wa­ny do ko­dy­fi­ka­cji (spi­sa­nia) prawa zwy­cza­jo­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek de­cem­wi­ra­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Decemwirat

1. grupa dzie­się­ciu urzęd­ni­ków, de­cem­wi­rów, spra­wu­ją­ca rządy;
2. okres rzą­dów ta­kiej grupy;
3. urząd, sta­no­wi­sko de­cem­wi­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. ko­le­gium rzą­dzą­ce Rzy­mem za­miast kon­su­lów 451-449 p.n.e.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Decemwirowie

urzęd­nik rzym­ski po­wo­ły­wa­ny do ko­dy­fi­ka­cji (spi­sa­nia) prawa zwy­cza­jo­we­go


Źródła:

SJP.pl

Decennium

dzie­się­cio­le­cie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. rzad. dzie­się­cio­le­cie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Decentracja

1. w psy­cho­lo­gii: umie­jęt­ność wy­o­bra­że­nia sobie spo­so­bu wi­dze­nia rze­czy przez inną osobę, przy­ję­cia czy­je­goś punk­tu wi­dze­nia rze­czy, spraw;
2. w op­ty­ce: ro­zbież­ność osi so­cze­wek two­rzą­cych układ op­tycz­ny


W psy­cho­lo­gii de­cen­tra­cja to umie­jęt­ność wy­o­bra­że­nia sobie formy przed­mio­tów z punk­tu wi­dze­nia osoby sie­dzą­cej na­prze­ciw­ko (ek­spe­ry­ment z gó­ra­mi u Pia­ge­ta). Prze­ci­wień­stwo cen­tra­cji my­śle­nia – tj. kon­cen­tra­cja na swoim sta­no­wi­sku, uj­mo­wa­nie wszyst­kie­go z włas­ne­go punk­tu wi­dze­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Decentralistka

→ de­cen­tra­li­sta


Patrz:decentralista

Źródła:

SJP.pl

Decentralistyczny

→ de­cen­tra­lizm


Patrz:decentralizm

Źródła:

SJP.pl

Decentralizacja

pro­ces lub zja­wi­sko prze­ka­zy­wa­nia kom­pe­ten­cji or­ga­nom niż­szej in­stan­cji; de­cen­tra­lizm


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­nie­sie­nie upraw­nień wła­dzy cen­tral­nej na lo­kal­ne or­ga­ny wła­dzy,


De­cen­tra­li­za­cja – usta­wo­we, trwa­łe, chro­nio­ne pra­wem prze­ka­zy­wa­nie or­ga­nom de­cen­tra­li­zo­wa­nej wła­dzy pu­blicz­nej (gmi­nom, po­wia­tom, wo­je­wództ­wom) zadań, kom­pe­ten­cji, środ­ków i od­po­wie­dzial­no­ści, w które do tej pory były wy­po­sa­żo­ne or­ga­ny wła­dzy cen­tral­nej.

De­cen­tra­li­za­cja wła­dzy pu­blicz­nej to prze­nie­sie­nie czę­ści upraw­nień i od­po­wie­dzial­no­ści wła­dzy pu­blicz­nej z or­ga­nów wła­dzy pań­stwo­wej na or­ga­ny wła­dzy sa­mo­rzą­do­wej moż­li­wie naj­niż­sze­go szcze­bla.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Decentralizacyjny

przy­miot­nik od: de­cen­tra­li­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Decentralizm

pro­ces lub zja­wi­sko prze­ka­zy­wa­nia kom­pe­ten­cji or­ga­nom niż­szej in­stan­cji; de­cen­tra­li­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Decentralizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. adm. de­le­go­wa­nie upraw­nień i wła­dzy na rzecz niż­szych szcze­bli ad­mi­ni­stra­cji


Źródła:

Wiktionary

Decentralizować

ogra­ni­czać lub lik­wi­do­wać cen­tra­li­za­cję cze­goś; prze­ka­zy­wać "na dół" więk­sze upraw­nie­nia


Źródła:

SJP.pl

Decentralny

bez cen­tral­ne­go oś­rod­ka, roz­pro­szo­ny


Źródła:

SJP.pl

Decepcja

wpro­wa­dza­nie w błąd, pod­stęp


Źródła:

SJP.pl

Decerebracja

cię­cie wzdłuż pnia mózgu w czę­ści po­wy­żej rdze­nia prze­dłu­żo­ne­go, które cza­so­wo ob­ni­ża ak­tyw­ność spo­czyn­ko­wą ner­wo­we­go ukła­du współ­czul­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Decernat

daw­niej: dział in­sty­tu­cji zaj­mu­ją­cy się okre­ślo­nym ro­dza­jem spraw


Źródła:

SJP.pl

Decernent

urzęd­nik wy­da­ją­cy de­cyz­je ad­mi­ni­stra­cyj­ne; de­cy­dent


De­cer­nent (z łac. "de­cer­nens" – "de­cy­du­ją­cy", "roz­strzy­ga­ją­cy", od "de­cer­ne­re") – okre­śle­nie urzęd­ni­ków ad­mi­ni­stra­cji pu­blicz­nej, do któ­rych zadań na­le­ży wy­da­wa­nie de­cyz­ji ad­mi­ni­stra­cyj­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Decewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dech

tchnie­nie; od­dech; od­dy­cha­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. od­dech

 (1.2) przen. po­wiew, pod­much

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od decha


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Decha

mocna, gruba lub długa deska


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. od: deska

 (1.2) gwara. muz. gi­ta­ra elek­trycz­na bez pudła re­zo­nan­so­we­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dechenit

rzad­ki mi­ne­rał


Źródła:

SJP.pl

Decher

w rze­mieśl­nict­wie: wiąz­ka dzie­się­ciu wy­pra­wio­nych skó­rek zwie­rzę­cych


Źródła:

SJP.pl

Dechomierz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. med. przy­rząd słu­żą­cy do mie­rze­nia ilość po­wie­trza wdy­cha­ne­go i wy­dy­cha­ne­go


Źródła:

Wiktionary

Dechroming

za­stę­po­wa­nie chro­mo­wa­nych ele­men­tów ma­to­wy­mi


Źródła:

SJP.pl

Dechrystianizacja

dzia­ła­nie ma­ją­ce na celu zmniej­sze­nie wpły­wów re­li­gii chrze­ści­jań­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzia­ła­nia po­le­ga­ją­ce na ogra­ni­cze­niu lub znie­sie­niu wpły­wu chrze­ści­jań­stwa na danym te­re­nie

 (1.2) pro­ces od­cho­dze­nia od chrze­ści­jań­stwa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dechrystianizacyjny

→ de­chry­stia­ni­za­cja


Patrz:dechrystianizacja

Źródła:

SJP.pl

Dechrystianizator

osoba po­dej­mu­ją­ca dzia­ła­nia pro­wa­dzą­ce do zmniej­sze­nia wpły­wów re­li­gii chrze­ści­jań­skiej


Źródła:

SJP.pl

Dechrystianizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ogra­ni­cza­nie lub znie­sie­nie wpły­wów chrze­ści­jań­stwa na danym te­re­nie


Źródła:

Wiktionary

Dechrystianizować

dzia­łać tak, aby po­zba­wić coś cech chrze­ści­jań­skich


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) teol. zmniej­szać gdzieś wpły­wy chrze­ści­jań­stwa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dechy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gwara. wię­zien­na: kara po­le­ga­ją­ca na spa­niu na twar­dym łożu

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp., M., B. i W. lm. od: decha


Dechy: miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Hauts-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Nord.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ły 5464 osoby, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 589 osób/km² (wśród 1549 gmin re­gio­nu Nord-Pas-de-Ca­la­is Dechy pla­su­je się na 159. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 368). Licz­ne sku­pi­sko Po­la­ków.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Decise

[czy­taj: dec-ize] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: sta­now­czo, zde­cy­do­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Decjusz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deck

[czy­taj: dek]
1. ma­gne­to­fon lub gra­mo­fon bez wzmac­nia­cza
2. część ma­gne­to­fo­nów, wież, odt­wa­rza­czy płyt kom­pak­to­wych; kie­szeń


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Decorum

[czy­taj: de­ko­rum] de­ko­rum;
1. za­sa­da li­te­rac­ka ukła­du i wy­glą­du dzie­ła;
2. prze­sta­rza­le: na­le­ży­ty wy­gląd


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) liter. an­tycz­na za­sa­da wła­ści­we­go zhar­mo­ni­zo­wa­nia po­szcze­gól­nych ele­men­tów dzie­ła li­te­rac­kie­go, do­bo­ru formy do tre­ści;

 (1.2) przen. wła­ści­wość za­cho­wa­nia się lub wy­glą­du w okre­ślo­nych oko­licz­no­ściach


De­co­rum – za­sa­da zgod­no­ści tre­ści z formą, ina­czej jed­no­rod­ność sty­li­stycz­na. Sfor­mu­ło­wa­na przez Ary­sto­te­le­sa, roz­wi­ja­na przez Cy­ce­ro­na i Ho­ra­ce­go. Była sto­so­wa­na do każ­de­go ga­tun­ku li­te­rac­kie­go. Po­le­ga­ła na od­po­wied­nim do­bra­niu stylu pi­sa­nia, słow­nict­wa i skład­ni do ga­tun­ku oraz te­ma­ty­ki dzie­ła. Ści­śle zwią­za­na z Ary­sto­te­le­sem i jego spo­so­bem uksz­tał­to­wa­nia sta­ro­żyt­nej tra­ge­dii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Decoupage

de­ku­paż; [czy­taj: dekuPAŻ] z fran­cu­skie­go:
1. me­to­da zdo­bie­nia przed­mio­tów ka­wał­ka­mi wy­ci­na­ne­go pa­pie­ru i la­kie­rów;
2. tech­no­lo­gia tło­cze­nia pła­skich kształ­tów, zwła­szcza w kar­to­nie lub war­stwie pla­sti­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tech­ni­ka zdo­bie­nia przed­mio­tów wzo­ra­mi wy­cię­ty­mi z pa­pie­ru lub pa­pie­ro­wych ser­we­tek;


De­ku­paż, De­co­u­pa­ge (fr., []) — tech­ni­ka zdob­ni­cza po­le­ga­ją­ca na przy­kle­ja­niu na od­po­wied­nio spre­pa­ro­wa­ną po­wierzch­nię (np. drew­no, metal, szkło, tka­ni­na, pla­stik, ce­ra­mi­ka) wzoru wy­cię­te­go z pa­pie­ru lub ser­wet­ki pa­pie­ro­wej (tech­ni­ka ser­wet­ko­wa).

De­co­u­pa­ge kla­sycz­ny po­le­ga na na­kle­ja­niu wzoru z pa­pie­ru i po­kry­ciu go wie­lo­ma war­stwa­mi la­kie­ru tak, aby wto­pił się cał­ko­wi­cie i nie był wy­czu­wal­ny przy dot­knię­ciu. W za­my­śle ma on wy­glą­dać jak na­ma­lo­wa­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Decrescendo

[czy­taj: de­kre­szen­do] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: coraz ci­szej; di­mi­nu­en­do


Źródła:

SJP.pl

Decumanus

De­cu­ma­nus (właśc. "de­cu­ma­nus ma­xi­mus") – jedna z dwóch głów­nych ulic prze­ci­na­ją­ca rzym­skie mia­sto lub umoc­nio­ny obóz woj­sko­wy na osi wschód-za­chód. Druga, pro­sto­pa­dła do niej "cardo ma­xi­mus", prze­bie­ga­ła na linii pół­noc-po­łud­nie. W punk­cie ich prze­cię­cia sy­tu­o­wa­ne było forum, po­nad­to w rzym­skiej ur­ba­ni­sty­ce ich prze­bieg wyz­na­czał ukie­run­ko­wa­nie (siat­kę) in­nych rów­no­le­głych ulic w cen­tu­rial­nym po­dzia­le ob­sza­ru mia­sta: "de­cu­ma­ni mi­no­res" i "car­di­nes mi­no­res".


Źródła:

Wikipedia

Decybel

jed­nost­ka równa 1/10 bela


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. miara sto­sun­ku do­wol­nych wiel­ko­ści fi­zycz­nych o tym samym wy­mia­rze, jed­nost­ka równa 1/10 bela;

 (1.2) de­cy­be­le: pot. coś gło­śne­go


Za­su­ge­ro­wa­no, aby "bel (jed­nost­ka)"

De­cy­bel – lo­ga­ryt­micz­na jed­nost­ka miary równa for­mu­la_1 bela, oz­na­cza­na sym­bo­lem dB. Uży­wa­na jest ona w sy­tu­a­cji, gdy na­le­ży po­rów­ny­wać wiel­ko­ści zmie­nia­ją­ce się li­nio­wo w bar­dzo sze­ro­kim za­kre­sie, a naj­bar­dziej in­te­re­su­ją­ce są zmia­ny względ­ne (np. pro­cen­to­we). Przy­kła­dem ta­kiej sy­tu­a­cji jest po­miar wiel­ko­ści, któ­rych zmia­ny ludz­kie zmy­sły re­je­stru­ją zgod­nie z pra­wem We­be­ra-Fech­ne­ra (np. gło­śność dźwię­ku, wra­że­nia wę­cho­we).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Decybele

jed­nost­ka równa 1/10 bela


Źródła:

SJP.pl

Decybelomierz

mier­nik na­tę­że­nia dźwię­ku


Źródła:

SJP.pl

Decybelowy

zwią­za­ny z de­cy­be­lem


Źródła:

SJP.pl

Decydencki

urzę­do­wo: od­no­szą­cy się do de­cy­den­ta - osoby ma­ją­cej prawo lub obo­wią­zek po­sta­na­wia­nia w ja­kiejś spra­wie z racji pia­sto­wa­ne­go urzę­du, peł­nio­nej funk­cji


Źródła:

SJP.pl

Decydent

urzę­do­wo: osoba ma­ją­ca prawo lub obo­wią­zek de­cy­do­wać o czymś z racji pia­sto­wa­ne­go urzę­du, peł­nio­nej funk­cji; de­cer­nent, re­fe­rent, dy­spo­nent, pro­mi­nent


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. osoba ma­ją­ca prawo i obo­wią­zek do po­dej­mo­wa­nia de­cyz­ji z racji peł­nio­nych funk­cji


De­cy­dent – po­ję­cie z za­kre­su te­o­rii de­cyz­ji, oz­na­cza­ją­ce pod­miot pro­ce­su de­cy­zyj­ne­go, czyli pod­miot do­ko­nu­ją­cy wy­bo­ru osta­tecz­ne­go wa­rian­tu de­cyz­ji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Decydentka

→ de­cy­dent


Patrz:decydent

Źródła:

SJP.pl

Decydowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­dej­mo­wa­nie de­cyz­ji


Źródła:

Wiktionary

Decydować

1. po­dej­mo­wać de­cyz­ję; po­sta­na­wiać, roz­strzy­gać, wy­ro­ko­wać;
2. prze­są­dzać o czymś, od­gry­wać za­sad­ni­czą rolę;
3. de­cy­do­wać się:
a) po­sta­na­wiać coś po roz­wa­że­niu in­nych moż­li­wo­ści;
b) o losie kogoś lub cze­goś: roz­strzy­gać się


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­cy­do­wać/za­de­cy­do­wać)

 (1.1) po­dej­mo­wać de­cyz­ję, po­sta­na­wiać o czymś

 (1.2) mieć wpływ na coś, od­gry­wać za­sad­ni­czą rolę

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­cy­do­wać się (dk. zde­cy­do­wać się)

 (2.1) po­sta­na­wiać coś zro­bić


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Decydujący

prze­są­dza­ją­cy o czymś; roz­strzy­ga­ją­cy


przy­miot­nik od­cza­sow­ni­ko­wy

 (1.1) prze­są­dza­ją­cy o czymś, prze­ło­mo­wy

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od de­cy­do­wać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Decygram

jed­nost­ka masy równa 1/10 grama (skrót: dm)


Źródła:

SJP.pl

Decygramowy

→ de­cy­gram


Patrz:decygram

Źródła:

SJP.pl

Decyhenr

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. me­trol. dzie­sią­ta część henra


Źródła:

Wiktionary

Decyl

pa­ra­metr cha­rak­te­ry­zu­ją­cy roz­kład zmien­nej lo­so­wej w ra­chun­ku praw­do­po­do­bień­stwa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stat. kwan­tyl rzędu 1/10, 2/10, 3/10, …, 9/10


Decyl – kwan­tyl rzędu k/10, gdzie k=1...,9.

Nie­kie­dy używa się śred­niej de­cy­lo­wej – śred­niej po usu­nię­ciu ob­ser­wa­cji mniej­szych od pier­wsze­go oraz więk­szych od dzie­wią­te­go de­cy­lu:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Decyliard

licz­ba wy­no­szą­ca 10^63


li­czeb­nik głów­ny rze­czow­ny

 (1.1) mat. ter­min w sy­ste­mie dłu­giej skali oz­na­cza­ją­cy licz­bę równą 10⁶³; ty­siąc de­cy­lio­nów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Decylion

licz­ba od­po­wia­da­ją­ca je­dyn­ce z sześć­dzie­się­cio­ma ze­ra­mi (10^60)


li­czeb­nik, op­cjo­nal­nie rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) licz­ba 10⁶⁰


De­cy­lion – licz­ba 1060, czyli jeden i sześć­dzie­siąt zer w za­pi­sie dzie­sięt­nym. W kra­jach by­łe­go ZSRR i Sta­nach Zjed­no­czo­nych, de­cy­lion oz­na­cza 1033.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Decylitr

jed­nost­ka ob­ję­to­ści równa 1/10 litra


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. jed­nost­ka ob­ję­to­ści równa jed­nej dzie­sią­tej litra, czyli stu mi­li­li­trom albo 100 cen­ty­me­trom sze­ścien­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Decylitrowy

zwią­za­ny z de­cy­li­trem


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy ob­ję­tość jed­ne­go de­cy­li­tra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Decylowy

zwią­za­ny z de­cy­lem


Źródła:

SJP.pl

Decyma

in­ter­wał mu­zycz­ny zło­żo­ny z ok­ta­wy i ter­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. in­ter­wał

 (1.2) liter. zwrot­ka zło­żo­na z dzie­się­ciu wer­sów


De­cy­ma – in­ter­wał zło­żo­ny za­war­ty mię­dzy dzie­się­cio­ma ko­lej­ny­mi stop­nia­mi skali mu­zycz­nej. W sze­re­gu za­sad­ni­czym na­tu­ral­nie wy­stę­pu­je de­cy­ma mała i de­cy­ma wiel­ka. Za­sto­so­wa­nie zna­ków chro­ma­tycz­nych poz­wa­la zmie­nić jej roz­miar.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Decymacja

kara po­le­ga­ją­ca na za­bi­ciu co dzie­sią­tej osoby


De­cy­ma­cja ( de­ci­ma­tio – dzie­siąt­ko­wa­nie) – kara sto­so­wa­na w ar­miach sta­ro­żyt­nych oraz w niek­tó­rych woj­skach no­wo­żyt­nych państw au­to­ry­tar­nych, po­le­ga­ją­ca na za­bi­ciu (ścię­ciu lub roz­strze­la­niu) co dzie­sią­te­go żoł­nie­rza uka­ra­ne­go od­dzia­łu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Decymalizacja

wpro­wa­dza­nie sy­ste­mu dzie­sięt­ne­go


De­cy­ma­li­za­cja (fr. "décimalisation" ze ś.łc. "de­ci­ma­lis" „dzie­sięt­ny”) – re­for­ma wa­lu­to­wa, po­le­ga­ją­ca na za­stą­pie­niu do­tych­cza­so­wej wa­lu­ty kraju (opar­tej na sy­ste­mie innym niż dzie­sięt­ny) nową, opar­tą na sy­ste­mie dzie­sięt­nym, bez in­ge­ren­cji w kurs wa­lu­to­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Decymalny

w od­nie­sie­niu do spo­so­bu za­pi­su liczb: dzie­sięt­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zob. dzie­sięt­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Decymetr

jed­nost­ka dłu­go­ści równa m.in. 0,1 metra, 10 cen­ty­me­trów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. jed­nost­ka dłu­go­ści równa dzie­sią­tej czę­ści metra;


De­cy­metr (sym­bol: dm) – pod­wie­lo­krot­ność metra, pod­sta­wo­wej jed­nost­ki dłu­go­ści w ukła­dzie SI. Jeden de­cy­metr równa się 10 cen­ty­me­trom (0,1 metra). W no­ta­cji na­u­ko­wej można go za­pi­sać jako 1 E-1 m oz­na­cza­ją­cy 0,1 × 1 m.

Nie jest po­wszech­nie uży­wa­ny jako jed­nost­ka od­le­gło­ści. De­cy­me­trów używa się w ge­o­dez­ji do ska­lo­wa­nia łat ni­we­la­cyj­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Decymetrowy

zwią­za­ny z de­cy­me­trem


przy­miot­nik

 (1.1) fiz. ma­ją­cy dłu­gość bli­ską jed­nej dzie­sią­tej metra

 (1.2) fiz. zwią­za­ny z dłu­go­ścią rzędu jed­nej dzie­sią­tej metra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Decymować

1. karać przez za­bi­ja­nie co dzie­sią­tej osoby; dzie­siąt­ko­wać;
2. daw­niej: skła­dać dzie­się­ci­nę - dawny po­da­tek na rzecz Ko­ścio­ła


Źródła:

SJP.pl

Decyteks

jed­nost­ka miary równa 1/10 teksa


Źródła:

SJP.pl

Decytona

jed­nost­ka masy uży­wa­na w rol­nict­wie, równa 100 ki­lo­gra­mom; kwin­tal


Źródła:

SJP.pl

Decyzja

po­sta­no­wie­nie, orze­cze­nie w danej spra­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roz­strzy­gnię­cie do­ko­ny­wa­ne po na­my­śle


De­cyz­ja (z de­ci­sio – ugoda, po­sta­no­wie­nie, roz­strzy­gnię­cie) – wynik wy­bo­ru ma­ją­cy pro­wa­dzić do celu.

Sta­no­wi po­ję­cie z ję­zy­ka na­tu­ral­ne­go, klu­czo­we we wszyst­kich na­u­kach i jest wy­ni­kiem „pod­ję­cia de­cyz­ji”.

Sub­tel­na róż­ni­ca mię­dzy pod­ję­ciem de­cyz­ji a pro­ce­sem de­cy­zyj­nym jest tylko ta, że pro­ces de­cy­zyj­ny nie za­wsze do­pro­wa­dza do de­cyz­ji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Decyzyjność

prawo albo moż­li­wość de­cy­do­wa­nia o czymś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prawo lub moż­li­wość de­cy­do­wa­nia o czymś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Decyzyjny

→ de­cyz­ja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy de­cyz­ji, zwią­za­ny z de­cyz­ją


Patrz:decyzja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deczewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Deczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ma­kat­ka

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski,Poz­nań. ser­wet­ka

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­kry­cie na becik chrzciel­ny

 (1.4) gw-pl|Poz­nań. kocyk, koł­der­ka, na­rzut­ka


Źródła:

Wiktionary

Deczko

po­tocz­nie: trosz­kę, odro­bin­kę; z deka, z decz­ka, kapkę


li­czeb­nik nie­o­kre­ślo­ny

 (1.1) pot. tro­chę, nie­wie­le


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ded.

skrót od: de­dy­ka­cja, de­dy­ko­wać, de­dy­ko­wa­ny; dedyk.


skrót

 (1.1) = de­dy­ka­cja, de­dy­ko­wać, de­dy­ko­wa­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dedal

mit. gr. ateń­ski ar­chi­tekt i wy­na­laz­ca, oj­ciec Ikara


Dedal (gr. Δαίδαλος "Daídalos", łac. "Da­e­da­lus") – w mi­to­lo­gii grec­kiej ar­chi­tekt i wy­na­laz­ca. Oj­ciec Ikara żo­na­ty z Na­u­kra­te (nie­wol­ni­cą Mi­no­sa).

Syn Me­tio­na (lub Pa­la­mo­na), wnuk Eu­pa­la­mo­sa, praw­nuk ateń­skie­go króla Erech­te­u­sza.

We­dług in­nych źró­deł był synem Eu­pa­la­mo­sa i Al­kip­pe, Me­ro­pe albo Ifi­noe.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dedalowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do De­da­la lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Dedecius

[czy­taj: de­de­cjus] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dededo

miej­sco­wość i okręg ad­mi­ni­stra­cyj­ny Guamu


De­de­do (cza­mor­ro: "De­de­dou") – okręg ad­mi­ni­stra­cyj­ny Guamu i jed­no­cze­śnie jedna z miej­sco­wo­ści. Okręg ma po­wierzch­nię 78 km², a za­miesz­ka­ny jest przez 44 943 osób (dane spi­so­we z 2010), co czyni go naj­więk­szym okrę­giem Guamu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dedeerowski

przy­miot­nik od: DDR (niem. (Die) De­uts­che De­mo­kra­tis­che Re­pu­blik - Nie­miec­ka Re­pu­bli­ka De­mo­kra­tycz­na); de­de­row­ski, DDR-owski, ener­dow­ski, NRD-owski


Źródła:

SJP.pl

Dedek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dederko

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dederon

two­rzy­wo sztucz­ne pro­du­ko­wa­ne w NRD, uży­wa­ne m.in. do szy­cia ubrań


Źródła:

SJP.pl

Dederonowy

zwią­za­ny z de­de­ro­nem


Źródła:

SJP.pl

Dederowski

przy­miot­nik od: DDR (niem. (Die) De­uts­che De­mo­kra­tis­che Re­pu­blik - Nie­miec­ka Re­pu­bli­ka De­mo­kra­tycz­na); de­de­e­row­ski, DDR-owski, ener­dow­ski, NRD-owski


Źródła:

SJP.pl

Dederónka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Za­ol­zie. ro­dzaj ko­szu­li mę­skiej


Źródła:

Wiktionary

Dedolaryzacja

ogra­ni­cza­nie uży­cia do­la­ra w hand­lu i fi­nan­sach mię­dzy­na­ro­do­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. polit. hand. pro­ces ma­ją­cy na celu zmniej­sze­nie istot­no­ści do­la­ra ame­ry­kań­skie­go w tran­sak­cjach mię­dzy­na­ro­do­wych;


De­do­la­ry­za­cja – pro­ces ma­ją­cy na celu zmi­ni­ma­li­zo­wa­nie zna­cze­nia do­la­rów ame­ry­kań­skich w tran­sak­cjach mię­dzy­na­ro­do­wych.

Pro­ces na­si­lił się na sze­ro­ką skalę w XXI wieku. Prze­de wszyst­kim jest zwią­za­ny ze wzro­stem wy­ko­rzy­sty­wa­nia juana w tran­sak­cjach mię­dzy­na­ro­do­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dedra

model sa­mo­cho­du marki Lan­cia


Źródła:

SJP.pl

Dedukcja

forma wnio­sko­wa­nia opar­te­go na zbio­rze prze­sła­nek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) log. filoz. wnio­sko­wa­nie od ogól­nych tez do szcze­gó­ło­wych wnio­sków;

 (1.2) wnio­sko­wa­nie, ro­zu­mo­wa­nie, wywód

 (1.3) daw. odej­mo­wa­nie, po­trą­ce­nie z sumy

 (1.4) hist. praw. w Pol­sce prze­dro­zbio­ro­wej: pu­blicz­ne przed­sta­wie­nie ro­do­wo­du osoby, któ­rej szla­chect­wo jest kwe­stio­no­wa­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dedukcjonizm

po­gląd w me­to­do­lo­gii nauk em­pi­rycz­nych za­kła­da­ją­cy m.in., że roz­wój wie­dzy po­le­ga na sta­wia­niu hi­po­tez; hi­po­te­tyzm


De­duk­cjo­nizm – w nauce prąd my­ślo­wy odrzu­ca­ją­cy zna­cze­nie in­duk­cji lo­gicz­nej, a pod­kre­śla­ją­cy wagę de­duk­cji, czyli lo­gicz­ne­go roz­wa­ża­nia te­o­rii na­u­ko­wych oraz wy­pły­wa­ją­cych z nich wnio­sków da­ją­cych się ob­ser­wo­wać ek­spe­ry­men­tal­nie. Prze­ci­wień­stwem de­duk­cjo­niz­mu jest in­duk­cjo­nizm.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dedukcyjność

→ de­duk­cyj­ny


Patrz:dedukcyjny

Źródła:

SJP.pl

Dedukcyjny

przy­miot­nik od: de­duk­cja


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­duk­cją; opar­ty na de­duk­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dedukować

wy­cią­gać wnio­ski z prze­sła­nek za po­mo­cą lo­gicz­ne­go ciągu po­wią­zań przy­czy­no­wo-skut­ko­wych


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­de­du­ko­wać)

 (1.1) log. wy­pro­wa­dzać lo­gicz­ne wnio­ski (sądy szcze­gó­ło­we) z za­ło­żeń uz­na­nych za praw­dzi­we, te­o­rii lub sądów ogól­nych; do­wo­dzić me­to­dą de­duk­cji

 (1.2) książk. wnio­sko­wać; ro­zu­mo­wać i wy­cią­gać wnio­ski na pod­sta­wie zna­nych da­nych, fak­tów, twier­dzeń lub prze­sła­nek

 (1.3) daw. wy­pro­wa­dzać, wy­wo­dzić (np. po­cho­dze­nie rodu)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deduplikacja

eli­mi­no­wa­nie pow­ta­rza­ją­cych się czę­ści w zbio­rze da­nych


De­du­pli­ka­cja – eli­mi­no­wa­nie pow­ta­rza­ją­cych się czę­ści w zbio­rze da­nych. Jest to pro­ces sto­so­wa­ny przy okaz­ji two­rze­nia kopii za­pa­so­wych da­nych (tzw. bac­kup). Celem pro­ce­su de­du­pli­ka­cji jest ogra­ni­cza­nie ilo­ści miej­sca po­trzeb­ne­go do prze­cho­wy­wa­nia kopii za­pa­so­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deduplikować

eli­mi­no­wać pow­ta­rza­ją­ce się czę­ści w zbio­rze da­nych


Źródła:

SJP.pl

Dedycja

u daw­nych Rzy­mian: pod­da­nie się wroga, od­da­nie się w nie­wo­lę


Źródła:

SJP.pl

Dedyk.

skrót od: de­dy­ka­cja, de­dy­ko­wać, de­dy­ko­wa­ny; ded.


skrót

 (1.1) = de­dy­ka­cja, de­dy­ko­wać, de­dy­ko­wa­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dedykacja

1. krót­ki tekst o cha­rak­te­rze oso­bi­stym, pi­sa­ny ręcz­nie na fo­to­gra­fii, eg­zem­pla­rzu książ­ki lub innym przed­mio­cie, skie­ro­wa­ny do ob­da­ro­wa­ne­go przez ofia­ro­daw­cę;
2. w li­te­ra­tu­roz­naw­stwie: krót­ki tekst po­prze­dza­ją­cy dzie­ło, w któ­rym autor in­for­mu­je, że poś­wię­ca je ja­kiejś oso­bie;
3. u daw­nych Rzy­mian: poś­wię­ce­nie przez kon­su­la lub dwóch wy­bra­nych przez lud przed­sta­wi­cie­li ja­kie­goś przed­mio­tu bogom


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pa­miąt­ko­wy wpis przez­na­czo­ny dla kon­kret­nej osoby;

 (1.2) daw. poś­wię­ce­nie, kon­se­kra­cja

 (1.3) daw. świę­to ob­cho­dzo­ne w rocz­ni­cę de­dy­ka­cji ko­ścio­ła (1.2)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dedykacyjny

1. taki, który ma cha­rak­ter de­dy­ka­cji - krót­kie­go tek­stu o cha­rak­te­rze oso­bi­stym, pi­sa­ne­go ręcz­nie na fo­to­gra­fii, eg­zem­pla­rzu książ­ki lub innym przed­mio­cie, skie­ro­wa­ne­go do ob­da­ro­wa­ne­go przez ofia­ro­daw­cę;
2. w li­te­ra­tu­roz­naw­stwie: taki, który do­ty­czy de­dy­ka­cji - krót­kie­go tek­stu po­prze­dza­ją­ce­go dzie­ło, w któ­rym autor in­for­mu­je, że poś­wię­ca je ja­kiejś oso­bie


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­dy­ka­cją; bę­dą­cy de­dy­ka­cją


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dedykowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­dy­ko­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dedykowany

poś­wię­cić, poś­wię­cać coś komuś (np. pio­sen­kę, film, po­wieść); ofia­ro­wać (ofia­ro­wy­wać)


Źródła:

SJP.pl

Dedykować

poś­wię­cić, poś­wię­cać coś komuś (np. pio­sen­kę, film, po­wieść); ofia­ro­wać (ofia­ro­wy­wać)


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­de­dy­ko­wać)

 (1.1) do­da­wać de­dy­ka­cję do daru wrę­cza­ne­go komuś; poś­wię­cać komuś (naj­czę­ściej włas­ne dzie­ło: utwór, wiersz itp.)

 (1.2) in­form. przez­na­czać (np. ser­wer, łącze) do uży­cia wy­łącz­nie w jed­nym celu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dedłać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Ja­nusz­ko­wi­ce (po­wiat krap­ko­wic­ki). mówić dużo i nie­po­trzeb­nie

 (1.2) gw-pl|Spisz. mówić nie­wy­raź­nie


Źródła:

Wiktionary

Deemulgacja

pro­ces od­wrot­ny do emul­ga­cji po­le­ga­ją­cy na roz­dzie­le­niu emul­sji po­przez łą­cze­nie się drob­nych czą­ste­czek jed­ne­go ze skład­ni­ków; de­mul­ga­cja


Źródła:

SJP.pl

Deemulgator

sub­stan­cja, która do­da­na do emul­sji po­wo­du­je roz­dzie­le­nie wcho­dzą­cych w jej skład faz cie­kłych; de­mul­ga­tor


Źródła:

SJP.pl

Deemulgować

po­wo­do­wać roz­dzie­le­nie faz cie­kłych emul­sji; de­mul­go­wać


Źródła:

SJP.pl

Deepfake

[czy­taj: dip fejk]
1. fał­szy­wy, ale re­a­li­stycz­nie wy­glą­da­ją­cy obraz, film wideo lub na­gra­nie dźwię­ko­we, wy­ge­ne­ro­wa­ne z uży­ciem sztucz­nej in­te­li­gen­cji
2. tech­ni­ka ge­ne­ro­wa­nia ta­kich ma­te­ria­łów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. me­to­da cy­fro­wej ma­ni­pu­la­cji obra­zem i fil­mem przy uży­ciu za­a­wan­so­wa­nych tech­no­lo­gii oraz sztucz­nej in­te­li­gen­cji;

 (1.2) obraz lub film wy­ko­na­ny me­to­dą de­ep­fa­ke (1.1)


De­ep­fa­ke (zbit­ka wy­ra­zo­wa od ang. deep le­ar­ning „głę­bo­kie ucze­nie” oraz fake „fał­szy­wy”) – wy­ge­ne­ro­wa­ne lub zma­ni­pu­lo­wa­ne przez sztucz­ną in­te­li­gen­cję obra­zy, tre­ści dźwię­ko­we lub tre­ści wideo, które przy­po­mi­na­ją ist­nie­ją­ce osoby, przed­mio­ty, miej­sca, pod­mio­ty lub zda­rze­nia, które od­bior­ca mógł­by nie­słusz­nie uznać za au­ten­tycz­ne lub praw­dzi­we.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deesis

typ iko­no­gra­ficz­ny przed­sta­wia­ją­cy Chry­stu­sa na tro­nie jako Zba­wi­cie­la i Sę­dzie­go; de­i­sis


De­e­sis (gr. δέησις – „mod­lit­wa”, „proś­ba”, „usil­na proś­ba”) lub de­i­sus – motyw, temat kom­po­zy­cyj­ny zwią­za­ny z iko­no­gra­fią chrze­ści­jań­ską. Ter­min "de­e­sis" oz­na­cza mod­lit­wę (czyn­ność zwra­ca­nia się z mod­lit­wą; po grec­ku "déēsis" zna­czy „proś­ba”, „bła­ga­nie”, „mod­lit­wa”).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deeskalacja

zmniej­sza­nie, ogra­ni­cza­nie cze­goś, zwła­szcza do­ty­czy to dzia­łań wo­jen­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. wojsk. ogra­ni­cze­nie na­si­le­nia ja­kie­goś roz­ru­chu, agre­syw­nych dzia­łań zbroj­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deeskalacyjny

→ de­e­ska­la­cja


Patrz:deeskalacja

Źródła:

SJP.pl

Deeskalować

stop­nio­wo zmniej­szać in­ten­syw­ność cze­goś, wy­ga­szać (np. kon­flikt)


Źródła:

SJP.pl

Deet

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. die­ty­lo­to­lu­a­mid, N,N-die­ty­lo-m-to­lu­a­mid;


Źródła:

Wiktionary

Deetatyzacja

ogra­ni­cze­nie wpły­wu władz pań­stwo­wych na go­spo­dar­kę, usa­mo­dziel­nie­nie i pry­wa­ty­za­cja przed­się­biorstw; de­ze­ta­ty­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Deetatyzować

o go­spo­dar­ce: unie­za­leż­niać od de­cyz­ji władz pań­stwo­wych, zwy­kle przez usa­mo­dziel­nie­nie i pry­wa­ty­za­cję przed­się­biorstw; od­pań­stwa­wiać


Źródła:

SJP.pl

Deewangelizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teol. dzia­łal­ność pro­wa­dzą­ca do zmniej­sze­nia wpły­wu dok­try­ny chrze­ści­jań­skiej


Źródła:

Wiktionary

Deewangelizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) teol. zmniej­sza­nie się gdzieś wpły­wów chrze­ści­jań­stwa


Źródła:

Wiktionary

Deewangelizować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) teol. zmniej­szać gdzieś wpły­wy chrze­ści­jań­stwa


Źródła:

Wiktionary

Def

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. med. de­fi­bry­la­tor


Źródła:

Wiktionary

Def.

skrót

 (1.1) = de­fi­ni­cja


Źródła:

Wiktionary

Defa

po­tocz­nie:
1. de­fi­ni­cja;
2. de­fen­sy­wa


De­uts­che Film AG, DEFA – pań­stwo­wa wyt­wór­nia fil­mo­wa w NRD, w Pocz­da­mie – Ba­bels­ber­gu.

Wyt­wór­nia DEFA wy­pro­du­ko­wa­ła około 700 fil­mów fa­bu­lar­nych, 750 fil­mów ani­mo­wa­nych oraz 2250 fil­mów do­ku­men­tal­nych i krót­ko­me­tra­żo­wych. Udź­wię­ko­wio­no około 8000 fil­mów, głów­nie dla po­trzeb te­le­wiz­ji NRD De­uts­cher Fern­seh­funk.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Defasonować

po­zba­wiać wła­ści­we­go fa­so­nu, kształ­tu; de­for­mo­wać


Źródła:

SJP.pl

Defaszyzacja

dzia­ła­nia pod­ję­te po II woj­nie świa­to­wej w celu oczy­szcze­nia życia po­li­tycz­ne­go, spo­łecz­ne­go i kul­tu­ral­ne­go w Niem­czech i Wło­szech z fa­szyz­mu


Źródła:

SJP.pl

Default

[czy­taj: diFOLT] w in­for­ma­ty­ce: od­gór­nie usta­lo­na war­tość lub ro­dzaj przy­ję­te­go usta­wie­nia w pro­gra­mie kom­pu­te­ro­wym


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Defaultowy

[czy­taj: di­fol­to­wy] w in­for­ma­ty­ce o war­to­ściach lub usta­wie­niach: od­gór­nie usta­lo­ny lub przy­ję­ty; stan­dar­do­wy, do­myśl­ny


Źródła:

SJP.pl

Defectivum

[czy­taj: de­fek­ti­wum] rze­czow­nik, za­i­mek lub cza­sow­nik de­fek­tyw­ny, nie­ma­ją­cy pew­nych form flek­syj­nych


Źródła:

SJP.pl

Defekacja

1. wy­da­la­nie kału; wy­próż­nia­nie (się)
2. oczy­szcza­nie soku bu­ra­cza­ne­go za po­mo­cą wapna nie­ga­szo­ne­go lub mleka wa­pien­ne­go; na­wap­nia­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. wy­da­la­nie kału;

 (1.2) oczy­szcza­nie soku z bu­ra­ków cu­kro­wych;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Defekacyjny

przy­miot­nik od: de­fe­ka­cja


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­fe­ka­cją, wy­da­la­niem; słu­żą­cy do de­fe­ka­cji, wy­da­la­nia

 (1.2) zwią­za­ny z de­fe­ka­cją (pro­ce­sem w cu­krow­nict­wie)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defekator

urzą­dze­nie do oczy­szcza­nia


Źródła:

SJP.pl

Defekcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­fekt


Źródła:

Wiktionary

Defekowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. fizj. wy­da­la­nie kału


Źródła:

Wiktionary

Defekować

od­da­wać kał; wy­próż­niać się, za­łat­wiać się


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­fe­ko­wać)

 (1.1) książk. fizj. wy­da­lać kał


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defekt

wada lub usz­ko­dze­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) usz­ko­dze­nie, uster­ka, wada, nie­do­sta­tek fi­zycz­ny

 (1.2) fiz. biol. nie­do­bór, brak;

 (1.3) ułom­ność mo­ral­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Defektariusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. far­ma­ce­u­ta uzu­peł­nia­ją­cy braki leków w ap­te­ce


Źródła:

Wiktionary

Defektogram

zapis ba­da­nia wad w struk­tu­rze ciała sta­łe­go za po­mo­cą de­fek­to­gra­mu


Źródła:

SJP.pl

Defektolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie de­fek­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Defektologia

umie­jęt­ność lub nauka o przy­wra­ca­niu ludzi przew­le­kle cho­rych do zdro­wia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o for­mach opie­ki nad oso­ba­mi upo­śle­dzo­ny­mi;


De­fek­to­lo­gia, pe­da­go­gi­ka de­fek­to­lo­gicz­na – dział pe­da­go­gi­ki spe­cjal­nej zaj­mu­ją­cy się na­u­cza­niem i wy­cho­wa­niem dzie­ci z nie­peł­no­spraw­no­ścia­mi, w tym nie­peł­no­spraw­no­ścia­mi in­te­lek­tu­al­ny­mi. De­fek­to­lo­gia może być rów­nież ro­zu­mia­na jako sy­no­nim pe­da­go­gi­ki spe­cjal­nej lub szer­sza nauka in­ter­dy­scy­pli­nar­na o de­fek­tach fi­zycz­nych, psy­chicz­nych i umy­sło­wych czło­wie­ka, nauka o czło­wie­ku de­fek­tyw­nym (po­sia­da­ją­cym wadę fi­zycz­ną, psy­chicz­ną lub umy­sło­wą). Okre­śle­nie to trak­to­wa­ne jest nie­kie­dy jako prze­sta­rza­le.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Defektologiczny

→ de­fek­to­lo­gia


Patrz:defektologia

Źródła:

SJP.pl

Defektoskop

urzą­dze­nie do ul­tradź­wię­ko­we­go ba­da­nia wad ma­te­ria­łów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. apa­rat słu­żą­cy do wy­kry­wa­nia wad w struk­tu­rze me­ta­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defektoskopia

ba­da­nia wy­kry­wa­ją­ce wew­nętrz­ne wady ma­te­ria­łu


De­fek­to­sko­pia – dział badań nie­ni­szczą­cych (NDT) zmie­rza­ją­cych do wy­kry­cia nie­cią­gło­ści ma­te­ria­łu. Wy­kry­wa­ne są wady ma­te­ria­łu takie jak: wtrą­ce­nia, ubyt­ki ko­ro­zyj­ne, pust­ki, pę­knię­cia, od­war­stwie­nia, łuski, szcze­li­ny, braki prze­to­pu itp.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Defektoskopowy

zwią­za­ny z de­fek­to­sko­pem


Źródła:

SJP.pl

Defektować

po­wo­do­wać de­fekt (wadę, usz­ko­dze­nie)


Źródła:

SJP.pl

Defektowny

daw­niej: taki, który ma de­fekt, uster­kę; de­fek­to­wy, de­fek­tyw­ny, usz­ko­dzo­ny


Źródła:

SJP.pl

Defektowy

rzad­ko: taki, który ma de­fekt, uster­kę; de­fek­tow­ny, de­fek­tyw­ny, usz­ko­dzo­ny


Źródła:

SJP.pl

Defektywność

→ de­fek­tyw­ny


Patrz:defektywny

Źródła:

SJP.pl

Defektywny

ułom­ny;
1. ma­ją­cy de­fekt, uster­kę; usz­ko­dzo­ny, de­fek­to­wy, de­fek­tow­ny;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: nie­ma­ją­cy pew­nych form flek­syj­nych ty­po­wych dla danej czę­ści mowy (np. cza­sow­nik "sły­chać" wy­stę­pu­ją­cy tylko w be­zo­ko­licz­ni­ku i w for­mach nie­o­so­bo­wych)


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy de­fek­ty, wady, braki

 (1.2) jęz. nie­po­sia­da­ją­cy niek­tó­rych form flek­syj­nych

 (1.3) biol. ma­ją­cy wadę fi­zycz­ną lub ge­ne­tycz­ną unie­moż­li­wia­ją­cą pra­wi­dło­wy roz­wój


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defeminizacja

1. zmniej­sze­nie się sto­sun­ku licz­by ko­biet do licz­by męż­czyzn zaj­mu­ją­cych się jakąś dzie­dzi­ną życia;
2. za­bu­rze­nia w or­ga­niz­mie ko­bie­ty, po­wo­du­ją­ce zanik ty­po­wo ko­bie­cych cech a także po­ja­wie­nie się cech mę­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) so­cjol. pro­ces zmniej­sza­nia się licz­by ko­biet wzglę­dem męż­czyzn w okre­ślo­nym ob­sza­rze

 (1.2) med. zanik cech sa­mi­czych w or­ga­niz­mie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defender

model sa­mo­cho­du marki Land Rover


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Defenestracja

śmierć spo­wo­do­wa­na wy­rzu­ce­niem lub wy­pad­nię­ciem przez okno


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. wy­rzu­ce­nie kogoś lub cze­goś przez okno;

 (1.2) książk. przen. śmierć po­przez wy­rzu­ce­nie przez okno bądź wy­pad­nię­cie przez nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Defenestrować

wy­rzu­cić kogoś przez okno, zwy­kle po­wo­du­jąc jego śmierć


Źródła:

SJP.pl

Defensa

daw­niej: obro­na


Źródła:

SJP.pl

Defensor

gracz bro­nią­cy bram­ki


Źródła:

SJP.pl

Defensorka

→ de­fen­sor


Patrz:defensor

Źródła:

SJP.pl

Defensyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. biał­ko ka­tio­no­we bę­dą­ce ele­men­tem ukła­du im­mu­no­lo­gicz­ne­go po­sia­da­ją­ce wła­ści­wo­ści an­ty­bak­te­ryj­ne, an­ty­wi­ru­so­we i an­ty­grzy­bicz­ne


Źródła:

Wiktionary

Defensywa

obro­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzia­ła­nia ma­ją­ce na celu obro­nę przed ata­kiem

 (1.2) wojsk. obron­ne dzia­ła­nia woj­sko­we

 (1.3) sport. część dru­ży­ny pił­kar­skiej przez­na­czo­na do zadań obron­nych

 (1.4) hist. w Pol­sce mię­dzy­wo­jen­nej kontr­wy­wiad


De­fen­sy­wa (łac. "de­fen­si­vus", obron­ny) – nie­wła­ści­wy ter­min z za­kre­su woj­sko­wo­ści, uży­wa­ny po­tocz­nie za­miast okre­śle­nia obro­na. Ter­min ten uży­wa­ny był w Pol­sce w okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym na okre­śle­nie Od­dzia­łu II Szta­bu Ge­ne­ral­ne­go/Głów­ne­go Woj­ska Pol­skie­go, zaj­mu­ją­ce­go się wy­wia­dem i kontr­wy­wia­dem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Defensywnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób de­fen­syw­ny


Źródła:

Wiktionary

Defensywniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: de­fen­syw­nie


Źródła:

SJP.pl

Defensywniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: de­fen­syw­ny


Źródła:

SJP.pl

Defensywność

przyj­mo­wa­nie po­sta­wy obron­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest de­fen­syw­ne; cecha tych, któ­rzy są de­fen­syw­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defensywny

obron­ny


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy na celu obro­nę przed ata­kiem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defenzor

pre­pa­rat an­ty­ko­ro­zyj­ny, cie­kły rozt­wór żywic, po­lio­le­fin i ste­a­ry­nia­nów w ben­zy­nie la­ko­wej


Źródła:

SJP.pl

Deferencja

daw­niej: sza­cu­nek, po­wa­ża­nie, wzglę­dy


Źródła:

SJP.pl

Deferens

w ge­o­cen­trycz­nej me­cha­ni­ce nieba: okrąg, po któ­rym po­ru­sza się epi­cykl (mniej­szy okrąg), po któ­rym z kolei po­ru­sza się ciało nie­bie­skie; de­fe­rent


Źródła:

SJP.pl

Deferent

w ge­o­cen­trycz­nej me­cha­ni­ce nieba: okrąg, po któ­rym po­ru­sza się epi­cykl (mniej­szy okrąg), po któ­rym z kolei po­ru­sza się ciało nie­bie­skie; de­fe­rens


De­fe­rent – we­dług Kla­u­diu­sza Pto­le­me­u­sza mi­moś­ro­do­wy okrąg, po któ­rym po­ru­sza się każde ciało nie­bie­skie, np. Księ­życ, Słoń­ce i gwia­zdy, obie­ga­jąc go w cza­sie 24 go­dzin. Pto­le­me­usz uwa­żał, że każde ciało nie­bie­skie ma swój włas­ny de­fe­rent, a niek­tó­re z nich (znane w sta­ro­żyt­no­ści pla­ne­ty – Mer­ku­ry, Wenus, Mars, Jo­wisz i Sa­turn) do­dat­ko­wo w cza­sie swo­jej drogi krążą po do­dat­ko­wych epi­cy­klach, któ­rych środ­ki krążą po de­fe­ren­tach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Defetysta

ktoś nie­wie­rzą­cy w po­wo­dze­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba ak­cep­tu­ją­ca po­raż­kę bez walki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defetystka

→ de­fe­ty­sta


Patrz:defetysta

Źródła:

SJP.pl

Defetystyczny

po­zba­wio­ny wiary w po­wo­dze­nie, z góry za­kła­da­ją­cy klę­skę


przy­miot­nik

 (1.1) na­ce­cho­wa­ny de­fe­tyz­mem, wy­ra­ża­ją­cy opi­nię o nie­u­chron­nej klę­sce, nie­po­wo­dze­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defetyzm

brak wiary w zwy­cię­stwo, w po­wo­dze­nie ja­kiejś spra­wy; pe­sy­mizm, czar­no­widzt­wo


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. nie­wia­ra w po­wo­dze­nie spra­wy, w zwy­cię­stwo; prze­wi­dy­wa­nie po­raż­ki z góry, przed de­cy­du­ją­cą roz­gryw­ką


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defibracja

pro­ces roz­drab­nia­nia drew­na lub masy ce­lu­lo­zo­wej pod­czas pro­duk­cji pa­pie­ru


Źródła:

SJP.pl

Defibracyjny

do­ty­czą­cy de­fi­bra­cji


Źródła:

SJP.pl

Defibrator

urzą­dze­nie do roz­drab­nia­nia ma­te­ria­łów włó­kni­stych, np. drew­na; roz­włó­kniar­ka


Źródła:

SJP.pl

Defibrować

do­ko­ny­wać de­fi­bra­cji drew­na; roz­włó­kniać


Źródła:

SJP.pl

Defibrylacja

po­bu­dze­nie serca do pracy za po­mo­cą im­pul­sów elek­trycz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg me­dycz­ny, któ­re­go celem jest przy­wró­ce­nie akcji serca, po­le­ga­ją­cy na przy­sta­wie­niu elek­trod de­fi­bry­la­to­ra i krót­kotr­wa­łym dzia­ła­niu na or­ga­nizm cho­re­go prą­dem sta­łym


De­fi­bry­la­cja, de­fi­bry­la­cja elek­trycz­na – za­bieg me­dycz­ny sto­so­wa­ny pod­czas re­a­ni­ma­cji. Po­le­ga na za­sto­so­wa­niu te­ra­pe­u­tycz­nej dawki elek­trycz­nej prądu sta­łe­go o okre­ślo­nej ener­gii po­przez po­wierzch­nię klat­ki pier­sio­wej lub bez­poś­red­nio na mię­sień serca, w celu wy­ga­sze­nia naj­po­waż­niej­szych za­bu­rzeń rytmu serca – mi­go­ta­nia komór (łac. "fi­bril­la­tio ven­tri­cu­lo­rum") oraz czę­sto­skur­czu ko­mo­ro­we­go (łac. "ta­chy­car­dia ven­tri­cu­la­ris") bez tętna. Ener­gia de­fi­bry­la­to­ra wy­ra­ża­na jest w dżu­lach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Defibrylacyjny

→ de­fi­bry­la­cja


Patrz:defibrylacja

Źródła:

SJP.pl

Defibrylator

urzą­dze­nie do po­bu­dza­nia akcji serca, wy­ko­rzy­stu­ją­ce dzia­ła­nie ener­gii prądu elek­trycz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. techn. urzą­dze­nie elek­trycz­ne słu­żą­ce do de­fi­bry­la­cji;


De­fi­bry­la­tor – urzą­dze­nie me­dycz­ne słu­żą­ce do prze­pro­wa­dza­nia za­bie­gu de­fi­bry­la­cji serca. Może za­koń­czyć za­bu­rze­nia rytmu serca takie jak mi­go­ta­nie komór lub czę­sto­skurcz ko­mo­ro­wy bez wy­czu­wal­ne­go tętna. De­fi­bry­la­to­ry są utrzy­my­wa­ne w go­to­wo­ści do na­tych­mia­sto­we­go uży­cia na od­dzia­łach in­ten­syw­nej te­ra­pii, na sa­lach ope­ra­cyj­nych, w izbach przy­jęć oraz w po­ja­zdach służb ra­tow­ni­czych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Defibrylować

po­bu­dzać serce do pracy za po­mo­cą im­pul­sów elek­trycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Defibrynować

wy­trą­cać z krwi fi­bry­nę; prze­pro­wa­dzać de­fi­bry­na­cję


Źródła:

SJP.pl

Deficjencja

wy­bra­ko­wa­nie


De­fi­cjen­cja – aber­ra­cja chro­mo­so­mo­wa po­le­ga­ją­ca na de­le­cji koń­co­we­go (dy­stal­ne­go) od­cin­ka chro­mo­so­mu.

Zapis ISCN dla przy­kła­do­wej de­le­cji ter­mi­nal­nej chro­mo­so­mu 5 od końca ra­mie­nia p do q10: co­di­ce_1


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deficycik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­fi­cyt


Źródła:

Wiktionary

Deficyt

nie­do­bór;
1. w eko­no­mii: nad­wyż­ka roz­cho­dów nad przy­cho­da­mi, z czego wy­pły­wa brak w po­kry­ciu wy­dat­ków; de­fi­cy­to­wość;
2. nie­do­sta­tecz­na ilość cze­goś, nie­po­kry­wa­ją­ca za­po­trze­bo­wa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­do­bór, brak;

 (1.2) ekon. prze­wa­ga wy­dat­ków nad do­cho­da­mi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deficytowość

1. w eko­no­mii: stan cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się nad­wyż­ką roz­cho­dów nad przy­cho­da­mi, z czego wy­pły­wa brak w po­kry­ciu wy­dat­ków; de­fi­cyt, nie­do­bór;
2. stan cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się zbyt małą po­da­żą wobec po­py­tu, bra­kiem cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Deficytowy

1. w eko­no­mii: taki, któ­re­go wy­dat­ki prze­wyż­sza­ją do­cho­dy, przy­no­szą­cy wię­cej strat niż zy­sków; nie­do­cho­do­wy, nie­o­pła­cal­ny, nie­ren­tow­ny, nie­zy­skow­ny;
2. taki, któ­re­go jest za mało w sto­sun­ku do za­po­trze­bo­wa­nia


przy­miot­nik

 (1.1) przy­no­szą­cy więk­sze stra­ty niż zyski

 (1.2) ist­nie­ją­cy, wy­stę­pu­ją­cy w zbyt małej ilo­ści, by za­spo­ko­ić za­po­trze­bo­wa­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defiguracja

de­for­ma­cja przed­mio­tu lub po­sta­ci


Źródła:

SJP.pl

Defilada

uro­czy­sty prze­marsz w szyku pa­rad­nym grupy wojsk, prze­jazd ko­lum­ny po­ja­zdów lub prze­lot eska­dry sa­mo­lo­tów woj­sko­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uro­czy­sty prze­marsz woj­ska lub innej grupy, np. spor­tow­ców czy lud­no­ści cy­wil­nej, prze­jazd po­ja­zdów, prze­lot sa­mo­lo­tów w szyku pa­rad­nym dla od­da­nia ho­no­rów przed­sta­wi­cie­lom wła­dzy;

 (1.2) pot. przen. osten­ta­cyj­ne prze­cha­dza­nie się


De­fi­la­da (z fr. "défilé") – ro­dzaj pa­ra­dy woj­sko­wej, prze­marsz od­dzia­łów woj­ska, a także prze­jazd po­ja­zdów i broni zme­cha­ni­zo­wa­nych, w szyku pa­rad­nym przed do­wód­cą lub waż­ny­mi oso­bi­sto­ścia­mi. De­fi­la­dą na­zy­wa­ny bywa też prze­marsz człon­ków or­ga­ni­za­cji lub grup lud­no­ści przed przed­sta­wi­cie­la­mi władz. Zwy­kle okaz­ją do or­ga­ni­za­cji de­fi­la­dy jest świę­to lub uro­czy­stość.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Defiladowy

przy­miot­nik od: de­fi­la­da, np. szyk de­fi­la­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Defilator

zwie­rzę po­ru­sza­ją­ce się rów­no­le­gle do linii my­śli­wych


Źródła:

SJP.pl

Defilowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ma­sze­ro­wa­nie, prze­jeż­dża­nie, prze­la­ty­wa­nie w cza­sie de­fi­la­dy


Źródła:

Wiktionary

Defilować

prze­cho­dzić, pa­ra­do­wać przed kimś, w celu zwró­ce­nia na sie­bie uwagi


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) ma­sze­ro­wać gru­po­wo w de­fi­la­dzie

 (1.2) przen. prze­cha­dzać się osten­ta­cyj­nie, chcąc być za­u­wa­żo­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defiltracja

od­dzie­le­nie płynu przez są­cze­nie; od­są­cze­nie


Źródła:

SJP.pl

Definicja

wy­ja­śnie­nie zna­cze­nia wy­ra­zu, po­ję­cia lub ca­łe­go wy­ra­że­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­ja­śnie­nie zna­cze­nia wy­ra­zu, po­ję­cia lub ca­łe­go wy­ra­że­nia;


De­fi­ni­cja ( de­fi­ni­tio) – ro­dzaj wy­po­wie­dzi in­for­mu­ją­cej o zna­cze­niu pew­ne­go wy­ra­że­nia. De­fi­ni­cja osią­ga to, wska­zu­jąc inne wy­ra­że­nie od­da­ją­ce ten sam sens, np. od­po­wied­ni za­kres nazwy. Wy­róż­nia się kil­ka­na­ście ro­dza­jów de­fi­ni­cji:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Definicyjnie

→ de­fi­ni­cyj­ny


Patrz:definicyjny

Źródła:

SJP.pl

Definicyjny

przy­miot­nik od: de­fi­ni­cja


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­fi­ni­cją; sta­no­wią­cy de­fi­ni­cję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Definiendum

człon de­fi­nio­wa­ny, to, czego zna­cze­nie się okre­śla (np. de­fi­nien­dum w tej de­fi­ni­cji jest samo słowo "de­fi­nien­dum")


Źródła:

SJP.pl

Definiens

człon de­fi­niu­ją­cy, ta część de­fi­ni­cji, w któ­rej okre­śla się zna­cze­nie czło­nu de­fi­nio­wa­ne­go (np. w tej de­fi­ni­cji de­fi­nien­sem jest: "człon de­fi­niu­ją­cy, ta część de­fi­ni­cji, w któ­rej okre­śla się zna­cze­nie czło­nu de­fi­nio­wa­ne­go")


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) log. człon de­fi­niu­ją­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Definiowalność

→ de­fi­nio­wal­ny


Patrz:definiowalny

Źródła:

SJP.pl

Definiowalny

da­ją­cy się zde­fi­nio­wać, moż­li­wy do zde­fi­nio­wa­nia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) moż­li­wy do zde­fi­nio­wa­nia, da­ją­cy się zde­fi­nio­wać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Definiowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) for­mu­ło­wa­nie de­fi­ni­cji


De­fi­nio­wa­nie – czyn­ność, którą po­dej­mu­je się w celu usta­le­nia, jakie zna­cze­nie po­sia­da w danym ję­zy­ku dane wy­ra­że­nie. Za­bieg taki naj­czę­ściej znaj­du­je za­sto­so­wa­nie w na­stę­pu­ją­cych czte­rech przy­pad­kach:

Re­a­li­za­cja jed­ne­go z wy­mie­nio­nych czte­rech za­bie­gów ma na celu sfor­mu­ło­wa­nie wy­po­wie­dzi o okre­ślo­nym kształ­cie, w któ­rej in­for­mu­je się o zna­cze­niu da­ne­go wy­ra­że­nia ję­zy­ko­we­go drogą wska­za­nia in­ne­go wy­ra­że­nia przy­na­le­żą­ce­go do da­ne­go ję­zy­ka i po­sia­da­ją­ce­go w danym ję­zy­ku to samo zna­cze­nie co wy­ra­że­nie, któ­re­go zna­cze­nia po­szu­ku­je­my.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Definiować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) ob­ja­śniać zna­cze­nie ja­kie­goś wy­ra­zu, ter­mi­nu, po­ję­cia, for­mu­ło­wać pre­cy­zyj­ną de­fi­ni­cję


Źródła:

Wiktionary

Definitor

do­rad­ca pro­win­cja­ła


Źródła:

SJP.pl

Definitorium

De­fi­ni­to­rium – do­rad­cze ko­le­gium mi­ni­stra pro­win­cjal­ne­go (pro­win­cja­ła) w niek­tó­rych za­ko­nach mę­skich, np. u fran­cisz­ka­nów. Skła­da się zaz­wy­czaj z kilku czło­nów tej samej pro­win­cji za­kon­nej, któ­rzy zło­ży­li pro­fe­sję wie­czy­stą. Człon­ko­wie de­fi­ni­to­rium zwy­kle na­zy­wa­ni są de­fi­ni­to­ra­mi lub dy­skre­ta­mi. Tą samą nazwą bywa okre­śla­ne cy­klicz­ne ze­bra­nie człon­ków rady.


Źródła:

Wikipedia

Definitorka

→ de­fi­ni­tor


Patrz:definitor

Źródła:

SJP.pl

Definitywnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób de­fi­ni­tyw­ny, osta­tecz­ny, zde­cy­do­wa­ny


De­fi­ni­tyw­nie – trze­ci album so­lo­wy pol­skie­go ra­pe­ra Te-Trisa. Wy­daw­nict­wo uka­za­ło się 23 paź­dzier­ni­ka 2015 roku na­kła­dem wyt­wór­ni mu­zycz­nej Step Re­cords. Album zo­stał wy­pro­du­ko­wa­ny przez sa­me­go ra­pe­ra przy współ­pra­cy z Sir Mi­chem, Kac­prem Wi­niar­kiem oraz Ner­wu­sem. Wśród gości po­ja­wi­li się ra­pe­rzy: Kuba Knap, Astek z ze­spo­łu Dwa Sławy i Ras z grupy Ras­men­ta­lism.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Definitywność

→ de­fi­ni­tyw­ny


Patrz:definitywny

Źródła:

SJP.pl

Definitywny

koń­czą­cy spra­wę, roz­trzy­ga­ją­cy, osta­tecz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) koń­czą­cy spra­wę, roz­strzy­ga­ją­cy, osta­tecz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deflacja

1. spa­dek ogól­ne­go po­zio­mu cen, prze­ci­wień­stwo in­fla­cji;
2. w ge­o­lo­gii: wy­wie­wa­nie przez wiatr luź­ne­go ma­te­ria­łu skal­ne­go z pła­skich su­chych po­wierzch­ni, np. ob­sza­rów pu­styn­nych, wysch­nię­tych je­zior itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. zja­wi­sko ob­ni­że­nia ogól­ne­go po­zio­mu cen z po­wo­du zmniej­szo­ne­go do­pły­wu pie­nią­dza do go­spo­dar­ki

 (1.2) geol. wy­wie­wa­nie przez wiatr luź­ne­go ma­te­ria­łu z pła­skiej po­wierzch­ni su­che­go te­re­nu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deflacyjność

→ de­fla­cyj­ny


Patrz:deflacyjny

Źródła:

SJP.pl

Deflacyjny

→ de­fla­cja


przy­miot­nik

 (1.1) ekon. do­ty­czą­cy de­fla­cji

 (1.2) w ge­o­mor­fo­lo­gii: do­ty­czą­cy de­fla­cji


Patrz:deflacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deflagracja

nie­ek­splo­zyj­ne, sto­sun­ko­wo wolne spa­la­nie się ma­te­ria­łu wy­bu­cho­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. szyb­kie spa­la­nie ma­te­ria­łu wy­bu­cho­we­go, jed­nak prze­bie­ga­ją­ce sto­sun­ko­wo ła­god­nie w sto­sun­ku do de­to­na­cji;


De­fla­gra­cja (łac. "de­fla­gra­tio" "de-" 'z, od, wy-' i "fla­gra­re" 'pło­nąć') – ro­dzaj sto­sun­ko­wo po­wol­ne­go roz­kła­du ma­te­ria­łów wy­bu­cho­wych, który roz­prze­strze­nia się z pręd­ko­ścią znacz­nie mniej­szą niż pręd­kość dźwię­ku w tym ma­te­ria­le. Jest jed­nym z dwóch – obok de­to­na­cji – moż­li­wych typów ek­sploz­ji ma­te­ria­łów wy­bu­cho­wych i gazów pal­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deflagracyjny

→ de­fla­gra­cja


Patrz:deflagracja

Źródła:

SJP.pl

Deflator

wskaź­nik eko­no­micz­ny, pro­cen­to­wy sto­su­nek do­cho­du na­ro­do­we­go w uję­ciu no­mi­nal­nym do do­cho­du na­ro­do­we­go w uję­ciu re­al­nym


Źródła:

SJP.pl

Deflegmacja

w pro­ce­sie de­sty­la­cji: skra­pla­nie się mniej lot­nych skład­ni­ków mie­sza­ni­ny, kiedy bar­dziej lotne po­zo­sta­ją je­szcze w po­sta­ci pary


Źródła:

SJP.pl

Deflegmator

urzą­dze­nie zwięk­sza­ją­ce efek­tyw­ność pro­ce­su de­sty­la­cji


Plik audio zo­stał ut­wo­rzo­ny na pod­sta­wie wer­sji z i nie obej­mu­je póź­niej­szych edy­cji.

De­fleg­ma­tor (skra­placz czę­ścio­wy) – urzą­dze­nie dzia­ła­ją­ce po­dob­nie do ko­lum­ny rek­ty­fi­ka­cyj­nej, zwięk­sza­ją­ce efek­tyw­ność pro­ce­su de­sty­la­cji (słu­żą­ce­go roz­dzie­la­niu mie­sza­nin cie­kłych).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deflektometr

urzą­dze­nie re­du­ku­ją­ce od­chy­le­nia igły ma­gne­tycz­nej w kom­pa­sie po­kła­do­wym stat­ku


De­flek­to­metr (de­flek­tor) to przy­rząd po­mia­ro­wy uży­wa­ny w że­glar­stwie przy kom­pen­sa­cji de­wia­cji kom­pa­su ma­gne­tycz­ne­go. Wyz­na­cza on na­tę­że­nie pola ma­gne­tycz­ne­go od­chy­la­ją­ce­go igłę kom­pa­su od kie­run­ku po­łud­ni­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deflektor

ele­ment zmie­nia­ją­cy kie­ru­nek prze­pły­wu gazu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ele­ment do zmia­ny kie­run­ku stru­mie­nia gazów, czą­stek, za­nie­czy­szczeń, itp.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Defloracja

roz­ry­wa­nie błony dzie­wi­czej przy pier­wszym sto­sun­ku płcio­wym; roz­dzie­wi­cze­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. przer­wa­nie błony dzie­wi­czej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defloracyjny

→ de­flo­ra­cja, np. krwa­wie­nie de­flo­ra­cyj­ne


Źródła:

SJP.pl

Deflorować

po­zba­wiać dzie­wict­wa; roz­dzie­wi­czać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­flo­ro­wać)

 (1.1) daw. rzad. po­zba­wiać dzie­wict­wa, roz­dzie­wi­czać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defoe

[czy­taj: diFOŁ albo diFO] naz­wi­sko an­giel­skie, m.in. Da­niel Defoe (1660-1731) - pi­sarz an­giel­ski


Źródła:

SJP.pl

Defoliacja

usu­wa­nie liści z ro­ślin


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. usu­wa­nie liści ro­śli­ny za po­mo­cą środ­ków che­micz­nych


De­fo­lia­cja – po­zba­wie­nie ro­śli­ny liści wsku­tek od­dzia­ły­wa­nia czyn­ni­ków zew­nętrz­nych lub sub­stan­cji che­micz­nych, bę­dą­cych zaz­wy­czaj skład­ni­kiem pe­sty­cy­dów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Defoliacyjny

przy­miot­nik od: de­fo­lia­cja


przy­miot­nik

 (1.1) roln. zwią­za­ny z de­fo­lia­cją


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defoliant

śro­dek sto­so­wa­ny do usu­wa­nia liści z ro­ślin


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. biol. sub­stan­cja po­wo­du­ją­ca zrzu­ca­nie liści przez ro­śli­ny;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defonologizacja

za­ni­ka­nie róż­ni­cy w wy­mo­wie mię­dzy dwie­ma gło­ska­mi


Źródła:

SJP.pl

Deforestacja

ni­szcze­nie lasów; ogo­ła­ca­nie z lasów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­cię­cie, wy­trze­bia­nie, ni­szcze­nie lasów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deforma

lek­ce­wa­żą­co: zła re­for­ma


Źródła:

SJP.pl

Deformacja

ni­szcze­nie, zmia­na kształ­tu cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) znieksz­tał­ce­nie, po­zba­wie­nie cze­goś jego pier­wot­nej formy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deformacyjny

→ de­for­ma­cja


Patrz:deformacja

Źródła:

SJP.pl

Deformowalność

cecha cze­goś, co łatwo ulega znieksz­tał­ce­niu


Źródła:

SJP.pl

Deformowalny

1. łatwo ule­ga­ją­cy znieksz­tał­ce­niu;
2. al­go­rytm de­for­mo­wal­ny - w kryp­to­gra­fii: taki, że ad­wer­sarz ma moż­li­wość zmia­ny szy­fro­gra­mu bez zna­jo­mo­ści tek­stu jaw­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Deformować

wy­pa­czać;
1. po­wo­do­wać znieksz­tał­ce­nia; znieksz­tał­cać, szpe­cić;
2. zmie­niać pier­wot­ny sens cze­goś;
3. po­wo­do­wać zwy­rod­nie­nie, upa­dek mo­ral­ny; de­ge­ne­ro­wać, wy­na­tu­rzać, de­mo­ra­li­zo­wać


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pejor. po­zba­wiać pier­wot­ne­go kształ­tu lub sensu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deformująco

→ de­for­mu­ją­cy


Patrz:deformujący

Źródła:

SJP.pl

Defragmentacja

pro­ce­du­ra za­pi­su pliku znaj­du­ją­ce­go się na dysku twar­dym tak, aby wszyst­kie czę­ści da­ne­go pliku były za­pi­sa­ne w ko­lej­nych sek­to­rach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. pro­ces prze­no­sze­nia da­nych po­mię­dzy ob­sza­ra­mi dysku twar­de­go w celu jego op­ty­mal­ne­go wy­ko­rzy­sta­nia;


De­frag­men­ta­cja – pro­ces kon­so­li­da­cji po­frag­men­to­wa­nych da­nych na dysku, dzię­ki czemu może on dzia­łać wy­daj­niej. De­frag­men­ta­cję sto­su­je się na dy­skach twar­dych, opar­tych na ma­gne­tycz­nych ta­le­rzach (HDD). Na dy­skach SSD i in­nych no­śni­kach opar­tych na ko­mór­kach pa­mię­ci Flash pro­ces frag­men­ta­cji pli­ków nie za­cho­dzi ze wzglę­du na brak do­dat­ko­wych opóź­nień gra­ficz­nych obec­nych w dy­skach HDD, a spo­wo­do­wa­nych me­cha­ni­ką ta­le­rza.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Defragmentacyjny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy de­frag­men­ta­cji


Źródła:

Wiktionary

Defragmentator

na­rzę­dzie do de­frag­men­ta­cji dy­sków twar­dych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. pro­gram kom­pu­te­ro­wy do de­frag­men­to­wa­nia pli­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defragmentowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) in­form. wy­ko­ny­wa­nie de­frag­men­ta­cji, za­cho­dze­nie de­frag­men­ta­cji


Źródła:

Wiktionary

Defragmentować

cza­sow­nik

 (1.1) in­form. wy­ko­ny­wać de­frag­men­ta­cję


Źródła:

Wiktionary

Defraudacja

przez­na­cze­nie po­wie­rzo­nych pu­blicz­nych pie­nię­dzy lub ma­jąt­ku na nie­wła­ści­wy cel, naj­czę­ściej dla oso­bi­stej ko­rzy­ści i niez­god­nie z pra­wem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­stęp­stwo po­le­ga­ją­ce na przy­wła­szcze­niu cu­dzej po­wie­rzo­nej ko­rzy­ści ma­te­rial­nej (pie­nię­dzy, ma­jąt­ku)


De­fra­u­da­cja, mal­wer­sa­cja, sprze­nie­wie­rze­nie – prze­stęp­stwo po­le­ga­ją­ce na przy­wła­szcze­niu po­wie­rzo­nych pie­nię­dzy lub in­nych skład­ni­ków ma­jąt­ku.

Sprze­nie­wie­rze­nie jest kwa­li­fi­ko­wa­ną formą przy­wła­szcze­nia, która wy­stę­pu­je w wielu usta­wo­daw­stwach. Jest czę­sto pod­sta­wo­wą jego formą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Defraudacyjny

zwią­za­ny z przez­na­cze­niem po­wie­rzo­nych pu­blicz­nych pie­nię­dzy lub ma­jąt­ku na nie­wła­ści­wy cel, naj­czę­ściej dla oso­bi­stej ko­rzy­ści


przy­miot­nik

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z de­fra­u­da­cją


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defraudancki

→ de­fra­u­da­cja; de­fra­u­da­cyj­ny, mal­wer­sa­cyj­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­fra­u­dan­ta­mi, tymi, któ­rzy do­pu­szcza­ją się de­fra­u­da­cji, taki jak oni

 (1.2) słu­żą­cy do de­fra­u­da­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defraudant

czło­wiek, który do­pu­ścił się de­fra­u­da­cji; zło­dziej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. czło­wiek, który do­pu­ścił się de­fra­u­da­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Defraudantka

→ de­fra­u­dant


Patrz:defraudant

Źródła:

SJP.pl

Defraudować

przez­na­czać po­wie­rzo­ne pu­blicz­ne pie­nią­dze lub ma­ją­tek na nie­wła­ści­wy cel, naj­czę­ściej dla oso­bi­stej ko­rzy­ści i niez­god­nie z pra­wem


Źródła:

SJP.pl

Dega

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|War­mia,Mrą­go­wo. sza­bla


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Degas

[czyta: deGA] naz­wi­sko fran­cu­skie, m.in. Edgar Dega (1834-1917) - ma­larz fran­cu­ski


DEGAS i DEGAS Elite (De­sign & En­ter­ta­in­ment Grap­hic Arts Sy­stem) – edy­to­ry gra­fi­ki ra­stro­wej stwo­rzo­ne przez Toma Hud­so­na dla ka­na­dyj­skiej firmy Bat­te­ries Inc­lu­ded, zaj­mu­ją­cej się sprzę­tem i opro­gra­mo­wa­niem. Edy­tor wy­ko­rzy­sty­wa­ny był przez użyt­kow­ni­ków kom­pu­te­rów Atari ST.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Degazacja

1. ni­szcze­nie gazów bo­jo­wych;
2. usu­wa­nie po­zo­sta­ło­ści gazów uży­wa­nych w pro­ce­sach obrób­ki ma­te­ria­łów, np. przy ste­ry­li­za­cji ga­zo­wej


Źródła:

SJP.pl

Degazator

śro­dek do ni­szcze­nia bo­jo­wych sub­stan­cji tru­ją­cych


Źródła:

SJP.pl

Degażować

pod­ci­nać, cie­nio­wać włosy spe­cjal­ny­mi no­życz­ka­mi (de­ga­żów­ka­mi)


Źródła:

SJP.pl

Degażówki

fryz­jer­skie no­życz­ki do de­ga­żo­wa­nia (cie­nio­wa­nia wło­sów)


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) fryzj. no­życz­ki fryz­jer­skie z ząb­ko­wa­ną jedną lub obie­ma kra­wę­dzia­mi tną­cy­mi, słu­żą­ce do cie­nio­wa­nia wło­sów;


De­ga­żów­ki – ro­dzaj no­ży­czek z ostrza­mi w kształ­cie zębów – na jed­nym lub na obu ostrzach. Uży­wa­ne we fryz­jer­stwie do prze­rze­dza­nia (de­ga­żo­wa­nia) wło­sów oraz wy­stę­pu­ją­ce w od­mia­nie do pie­lę­gna­cji sier­ści zwie­rząt (psów, kotów).

Ten typ no­ży­czek sto­su­je się do zmniej­sza­nia ob­ję­to­ści wło­sów (prze­rze­dza­nia), cie­nio­wa­nia, strzy­że­nia punk­to­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Degen

po­tocz­nie: in­we­stor po­dej­mu­ją­cy bar­dzo ry­zy­kow­ne, spe­ku­la­cyj­ne de­cyz­je, zwła­szcza na rynku kryp­to­wa­lut


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Degeneracja

1. za­tra­ce­nie norm mo­ral­nych i po­czu­cia god­no­ści; wy­ra­dza­nie się, zwy­rod­nie­nie, wy­na­tu­rze­nie;
2. po­waż­ne znieksz­tał­ce­nie struk­tu­ry, or­ga­ni­za­cji cze­goś;
3. w me­dy­cy­nie:
a) nie­od­wra­cal­ne zmia­ny or­ga­nicz­ne, utrud­nia­ją­ce lub ha­mu­ją­ce funk­cje ży­cio­we osob­ni­ka, pro­wa­dzą­ce do jego wy­gi­nię­cia;
b) pa­to­lo­gicz­ne zmia­ny w ko­mór­kach, tkan­kach lub na­rzą­dach, pro­wa­dzą­ce do upo­śle­dze­nia ich funk­cji lub do za­ni­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­stę­po­wa­nie, za­cho­wa­nie lub mo­ral­ność niez­god­ne z po­wszech­nie ak­cep­to­wa­ny­mi nor­ma­mi

 (1.2) biol. nie­od­wra­cal­ne zmia­ny pa­to­lo­gicz­ne w ko­mór­kach, tkan­kach albo na­rzą­dach


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Degeneracki

przy­miot­nik od: de­ge­ne­rat


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­ge­ne­ra­tem; taki jak de­ge­ne­rat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Degeneracyjność

cecha cze­goś ma­ją­ce­go ten­den­cję do stop­nio­we­go po­gar­sza­nia swo­je­go stanu


Źródła:

SJP.pl

Degeneracyjny

zwią­za­ny ze stop­nio­wym po­gar­sza­niem stanu cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Degenerat

1. czło­wiek, który trwa­le za­tra­cił normy mo­ral­ne i po­czu­cie god­no­ści; zwy­rod­nia­lec;
2. po­tocz­nie: zbo­cze­niec;
3. czło­wiek cał­ko­wi­cie zni­szczo­ny przez dłu­gotr­wa­łe uza­leż­nie­nie od środ­ków che­micz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. pejor. osoba, która prze­sta­ła prze­strze­gać norm spo­łecz­nych i mo­ral­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Degeneratka

→ de­ge­ne­rat


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. pejor. ko­bie­ta, która prze­sta­ła prze­strze­gać norm spo­łecz­nych i mo­ral­nych


Patrz:degenerat

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Degeneria

nie­wiel­kie drze­wo z ro­dzi­ny de­ge­ne­rio­wa­tych, po­cho­dzą­ce z wyspy Fidżi


Źródła:

SJP.pl

Degeneriowate

o ce­chach de­ge­ne­rio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


De­ge­ne­rio­wa­te ("De­ge­ne­ria­ce­ae") – mo­no­ty­po­wa ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu ma­gno­liow­ców. Obej­mu­je jeden ro­dzaj de­ge­ne­ria "De­ge­ne­ria" z dwoma ga­tun­ka­mi. Są to drze­wa bę­dą­ce en­de­mi­ta­mi wysp Fidżi na Oce­a­nie Spo­koj­nym. Z po­wo­du usu­nię­cia na­tu­ral­nych ba­rier mię­dzy po­pu­la­cja­mi obu ga­tun­ków w wy­ni­ku dzia­łal­no­ści czło­wie­ka – oba tak­so­ny krzy­żu­ją się. Nie jest znane zna­cze­nie eko­no­micz­ne tych ro­ślin. Kwia­ty za­py­la­ne są przez chrzą­szcze, a na­sio­na roz­no­szo­ne są przez go­łę­bie i pa­pu­gi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Degeneriowaty

o ce­chach de­ge­ne­rio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Degenerować

wy­na­tu­rzać, wy­rod­nieć, kar­ło­wa­cieć, cofać w roz­wo­ju


Źródła:

SJP.pl

Deglacjacja

ze­spół pro­ce­sów pro­wa­dzą­cych do za­ni­ku po­kry­wy lo­do­wej


De­gla­cja­cja, co­fa­nie się lo­dow­ca – pro­ces po­le­ga­ją­cy na stop­nio­wym za­ni­ku lub zmniej­sza­niu się po­wierzch­ni lo­dow­ca i od­sła­nia­niu się zlo­do­wa­co­ne­go te­re­nu, głów­nie wsku­tek zmian kli­ma­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deglacjacyjny

→ de­gla­cja­cja


Patrz:deglacjacja

Źródła:

SJP.pl

Deglobalizacja

pro­ces po­le­ga­ją­cy m.in. na zmniej­sze­niu obro­tów hand­lu mię­dzy­na­ro­do­we­go oraz osła­bie­niu prze­pły­wu ka­pi­ta­łu, ludzi i tech­no­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Deglobalizacyjny

→ de­glo­ba­li­za­cja


Patrz:deglobalizacja

Źródła:

SJP.pl

Deglomeracja

pro­ces ha­mu­ją­cy wzrost za­gę­szcze­nia lud­no­ści, przez roz­sze­rza­nie się te­re­nów przez­na­czo­nych na bu­dow­nict­wo (zwła­szcza jed­no­ro­dzin­ne) da­le­ko poza cen­tra miast


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pla­no­wy lub sa­mo­czyn­ny pro­ces roz­pra­sza­nia się sku­pisk lud­no­ści i jej dzia­łal­no­ści (firm, in­sty­tu­cji itp.);


De­glo­me­ra­cja (z łac. "de" – od, "glo­me­ra­re" – sku­piać) – pro­ces ma­ją­cy na celu za­ha­mo­wa­nie wzro­stu za­gę­szcze­nia lud­no­ści. Wy­róż­nia się dwa typy de­glo­me­ra­cji: czyn­ną (prze­no­sze­nie za­kła­dów pracy poza gra­ni­ce aglo­me­ra­cji) i bier­ną (nie­do­pu­szcza­nie do pow­sta­wa­nia no­wych miejsc za­trud­nie­nia na te­re­nie aglo­me­ra­cji).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deglomeracyjny

przy­miot­nik od: de­glo­me­ra­cja


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od de­glo­me­ra­cja


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deglomerowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­glo­me­ro­wać.


Źródła:

Wiktionary

Deglomerować

1. prze­ciw­dzia­łać nad­mier­ne­mu roz­ra­sta­niu się wiel­kich miast;
2. roz­pra­szać wiel­kie sku­pi­ska lud­no­ści


cza­sow­nik

 (1.1) o sku­pi­skach ludzi i ich dzia­łal­no­ści, zwła­szcza prze­my­śle: pla­no­wo lub sa­mo­czyn­nie roz­pra­szać się


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Degolówka

czap­ka kroju woj­sko­we­go kepi fran­cu­skie­go, po­pu­lar­na wśród mło­dzie­ży w Pol­sce po wi­zy­cie de Ga­ul­le'a (we wrze­śniu 1967 roku)


Źródła:

SJP.pl

Degorżować

usu­wać osad droż­dżo­wy z bu­te­lek szam­pa­na lub in­ne­go wina mu­su­ją­ce­go, w któ­rych za­koń­czy­ła się wtór­na fer­men­ta­cja


Źródła:

SJP.pl

Degradacja

1. ob­ni­że­nie war­to­ści, rangi, sta­no­wi­ska;
2. ni­szcze­nie śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go;
3. utra­ta po­zy­cji, przy­na­leż­no­ści do wyż­szej grupy kla­so­wej; de­kla­sa­cja;
4. roz­pad lub roz­kład związ­ku che­micz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zmia­na czy­je­goś sta­no­wi­ska za­wo­do­we­go na niż­sze

 (1.2) ob­ni­że­nie po­zy­cji / rangi / war­to­ści

 (1.3) ni­szcze­nie śro­do­wi­ska i za­so­bów, ja­ki­mi ono dy­spo­nu­je

 (1.4) roz­kład związ­ku che­micz­ne­go na prost­sze związ­ki


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Degradacyjny

przy­miot­nik od: de­gra­da­cja


Źródła:

SJP.pl

Degradowalny

łatwo ule­ga­ją­cy roz­kła­do­wi, de­gra­da­cji


Źródła:

SJP.pl

Degradowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ob­ni­ża­nie komuś stop­nia woj­sko­we­go, zwy­kle kar­nie

 (1.2) tra­ce­nie ko­rzyst­nych cech


Źródła:

Wiktionary

Degradować

1. prze­no­sić kogoś ze sta­no­wi­ska wyż­sze­go na niż­sze;
2. w woj­sku: kar­nie prze­no­sić do stop­nia sze­re­gow­ca;
3. ob­ni­żać rolę, rangę, war­tość cze­goś;
4. po­wo­do­wać ni­szcze­nie śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go;
5. de­gra­do­wać się:
a) sta­wać się mniej war­to­ścio­wym;
b) o śro­do­wi­sku, jego ele­men­tach: ule­gać de­gra­da­cji


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) ob­ni­żać komuś sto­pień woj­sko­wy, zwy­kle kar­nie

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) tra­cić ko­rzyst­ne cechy

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­gra­do­wać się (dk. brak)

 (3.1) sta­wać się mniej war­to­ścio­wym

 (3.2) ule­gać pro­ce­so­wi ni­szcze­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Degradujący

1. prze­no­sić kogoś ze sta­no­wi­ska wyż­sze­go na niż­sze;
2. w woj­sku: kar­nie prze­no­sić do stop­nia sze­re­gow­ca;
3. ob­ni­żać rolę, rangę, war­tość cze­goś;
4. po­wo­do­wać ni­szcze­nie śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go;
5. de­gra­do­wać się:
a) sta­wać się mniej war­to­ścio­wym;
b) o śro­do­wi­sku, jego ele­men­tach: ule­gać de­gra­da­cji


Patrz:degradować

Źródła:

SJP.pl

Degras

mo­el­lon; ubocz­ny pro­dukt ut­le­nia­nia tranu, do na­tłu­szcza­nia skór


Źródła:

SJP.pl

Degrengolada

upa­dek mo­ral­ny lub ma­te­rial­ny; sta­cza­nie się


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. zanik war­to­ści mo­ral­nych lub este­tycz­nych


De­gren­go­la­da – ósmy album stu­dyj­ny pol­skiej pio­sen­kar­ki No­sow­skiej. Zo­stał wy­da­ny 19 maja 2023 na­kła­dem wy­daw­nict­wa Kayax.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Degresja

stop­nio­we zmniej­sza­nie się; ob­ni­ża­nie się po­zio­mu cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Degresywność

w eko­no­mii: cecha cze­goś, czemu stop­nio­wo jest zmniej­sza­na war­tość


Źródła:

SJP.pl

Degresywny

w eko­no­mii: zwią­za­ny ze stop­nio­wym zmniej­sze­niem war­to­ści cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Degustacja

1. ocena smaku pro­duk­tów żyw­no­ścio­wych;
2. po­tocz­nie: po­czę­stu­nek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ocena smaku pro­duk­tów spo­żyw­czych

 (1.2) pot. po­czę­stu­nek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Degustacyjny

przy­miot­nik od: de­gu­sta­cja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­gu­sta­cją, do­ty­czą­cy de­gu­sta­cji, słu­żą­cy do de­gu­sta­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Degustator

spe­cja­li­sta okre­śla­ją­cy ja­kość pro­duk­tów żyw­no­ścio­wych (np. wina, her­ba­ty) na pod­sta­wie ich smaku; kiper


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) uczest­nik de­gu­sta­cji

 (1.2) pro­fe­sjo­na­li­sta oce­nia­ją­cy ja­kość żyw­no­ści na pod­sta­wie smaku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Degustatorka

ko­bie­ta oce­nia­ją­ca ja­kość ar­ty­ku­łów żyw­no­ścio­wych na pod­sta­wie smaku tych ar­ty­ku­łów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­fe­sjo­na­list­ka oce­nia­ją­ca ja­kość żyw­no­ści na pod­sta­wie smaku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Degustatorski

→ de­gu­sta­tor


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z pracą lub osobą de­gu­sta­to­ra, do­ty­czą­cy de­gu­sta­to­ra


Patrz:degustator

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Degustować

1. sma­ko­wać po­tra­wy i na­po­je;
2. oce­niać ja­kość pro­duk­tów spo­żyw­czych na pod­sta­wie ich smaku


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­gu­sto­wać)

 (1.1) podn. pró­bo­wać je­dze­nia lub na­po­jów w spo­sób świa­do­my, z uwagą, aby do­ce­nić ich smak, aro­mat, tek­stu­rę i inne wa­lo­ry

 (1.2) pot. przy­pra­wiać o nies­mak

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­gu­sto­wać się (dk. zde­gu­sto­wać się)

 (2.1) pot. czer­pać przy­jem­ność z dłu­gotr­wa­łe­go czy bar­dzo szcze­gó­ło­we­go zaj­mo­wa­nia się czymś

 (2.2) podn. być de­gu­sto­wa­nym

 (2.3) pot. ule­gać odra­zie, znies­ma­cze­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Degórski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dehellenizacja

wyz­wa­la­nie się spod wpły­wów kul­tu­ry sta­ro­żyt­nej Gre­cji


Źródła:

SJP.pl

Dehelmintyzacja

uwal­nia­nie or­ga­niz­mu od pa­so­ży­tów przy uży­ciu od­po­wied­nich środ­ków; odro­ba­cza­nie


Źródła:

SJP.pl

Dehermetyzacja

roz­szczel­nie­nie


Źródła:

SJP.pl

Dehermetyzacyjny

przy­miot­nik od: de­her­me­ty­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Dehermetyzować

po­wo­do­wać utra­tę szczel­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Deheroizacja

po­zba­wia­nie kogoś lub cze­goś cech he­ro­icz­nych


Źródła:

SJP.pl

Deheroizacyjny

przy­miot­nik od: de­he­ro­i­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Deheroizować

po­zba­wiać kogoś lub coś cech bo­ha­ter­skich


Źródła:

SJP.pl

Dehnel

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dehumanizacja

1. po­zba­wia­nie cech ludz­kich; odcz­ło­wie­cze­nie;
2. pro­ces zmian po­wo­du­ją­cych zanik war­to­ści hu­ma­ni­tar­nych; de­hu­ma­nizm


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­zba­wie­nie cze­goś cech wła­ści­wych czło­wie­ko­wi


De­hu­ma­ni­za­cja (od łac. "hu­ma­nus", ludz­ki), odcz­ło­wie­cza­nie, odcz­ło­wie­cze­nie – pro­ces za­ne­go­wa­nia czło­wie­czeń­stwa dru­giej osoby, czyli zmia­ny sto­sun­ków in­ter­per­so­nal­nych, w wy­ni­ku któ­re­go za­czy­na się po­strze­gać dru­gie­go czło­wie­ka jako zwie­rzę lub przed­miot po­zba­wio­ny ja­kich­kol­wiek uczuć, afek­tów i emo­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dehumanizacyjny

przy­miot­nik od: de­hu­ma­ni­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Dehumanizm

pro­ces zmian po­wo­du­ją­cych zanik war­to­ści hu­ma­ni­tar­nych; de­hu­ma­ni­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Dehumanizować

1. po­zba­wiać cech ludz­kich, wła­ści­wych czło­wie­ko­wi; odcz­ło­wie­czać;
2. de­hu­ma­ni­zo­wać się - tra­cić cechy ludz­kie; odcz­ło­wie­czać się


cza­sow­nik

 (1.1) po­zba­wiać cech ludz­kich


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dehydratacja

1. utra­ta wody przez ko­mór­ki i tkan­ki or­ga­niz­mu; od­wod­nie­nie;
2. od­szcze­pia­nie czą­ste­czek wody od uwod­nio­nych związ­ków che­micz­nych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dehydratacyjny

→ de­hy­dra­ta­cja


Patrz:dehydratacja

Źródła:

SJP.pl

Dehydrator

od­wil­żacz, apa­rat do usu­wa­nia wody z czyn­ni­ka chłod­ni­cze­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie do su­sze­nia żyw­no­ści

 (1.2) techn. apa­rat do usu­wa­nia wody z cie­kłe­go czyn­ni­ka chłod­ni­cze­go w ukła­dzie chłod­ni­czym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dehydratyzacja

próż­nio­we su­sze­nie su­row­ców w na­tu­ral­nej tem­pe­ra­tu­rze 4˚C


Źródła:

SJP.pl

Dehydrocholesterol

pro­wi­ta­mi­na wi­ta­mi­ny D3


Źródła:

SJP.pl

Dehydrogenacja

usu­wa­nie ato­mów wo­do­ru z czą­stecz­ki związ­ku che­micz­ne­go; od­wo­dor­nia­nie; de­hy­dro­ge­ni­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Dehydrogenaza

enzym ka­ta­li­zu­ją­cy od­szcze­pia­nie ato­mów wo­do­ru lub elek­tro­nów od niek­tó­rych sub­stan­cji i prze­no­sze­nie ich na inne


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. enzym ka­ta­li­zu­ją­cy od­szcze­pia­nie ato­mów wo­do­ru od me­ta­bo­li­tów i prze­no­sze­nie ich na inne związ­ki che­micz­ne;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dehydrogenizacja

usu­wa­nie ato­mów wo­do­ru z czą­stecz­ki związ­ku che­micz­ne­go; od­wo­dor­nia­nie; de­hy­dro­ge­na­cja


Źródła:

SJP.pl

Dei

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) so­cjol. ekon. róż­no­rod­ność, rów­ność, in­klu­zyw­ność


DEI – akro­nim sto­so­wa­ny w Sta­nach Zjed­no­czo­nych Ame­ry­ki ut­wo­rzo­ny z frazy "di­ver­si­ty, equ­i­ty, and inc­lu­sion" (róż­no­rod­ność, rów­ność, in­klu­zyw­ność) sto­so­wa­ny do pro­gra­mów i ram or­ga­ni­za­cyj­nych, któ­rych celem jest pro­mo­wa­nie spra­wied­li­we­go trak­to­wa­nia i peł­ne­go uczest­nict­wa wszyst­kich ludzi, a w szcze­gól­no­ści grup hi­sto­rycz­nie nie­do­re­pre­zen­to­wa­nych lub dy­skry­mi­no­wa­nych ze wzglę­du na toż­sa­mość lub nie­peł­no­spraw­ność.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Deichmann

nazwa sieci skle­pów obuw­ni­czych


De­ich­mann SE – mię­dzy­na­ro­do­wa sieć skle­pów obuw­ni­czych, któ­rej pla­ców­ki znaj­du­ją się w kil­ku­dzie­się­ciu kra­jach Eu­ro­py, a także w Tur­cji oraz USA. W ofer­cie skle­pów De­ich­mann poza obu­wiem znaj­du­ją się ak­ce­so­ria takie jak: to­reb­ki, paski, port­fe­le, czap­ki itp.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deidentyfikacja

usu­wa­nie lub przeksz­tał­ca­nie da­nych poz­wa­la­ją­cych zi­den­ty­fi­ko­wać kon­kret­ną osobę; de­zi­den­ty­fi­ka­cja


Źródła:

SJP.pl

Deifikacja

uz­na­nie czło­wie­ka, innej isto­ty żywej lub przed­mio­tu za bó­stwo; ubó­stwie­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. przy­pi­sy­wa­nie komuś lub cze­muś bo­skich cech i wła­ści­wo­ści, uz­na­wa­nie komuś za boga;


De­i­fi­ka­cja (łac. "de­i­fi­ca­tio"; "deus" „bóg”, "fa­ce­re" „czy­nić”) – ubó­stwie­nie, przy­pi­sa­nie cech bo­skich temu, co bo­giem nie jest, a na­stęp­nie upra­wie­nie kultu ubó­stwio­nej isto­ty lub rze­czy.

W mi­sty­cyz­mie po­ję­cie to zwią­za­ne jest m.in. z prze­bó­stwie­niem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deifikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przy­pi­sy­wa­nie rangi lub cech bo­skich; uwa­ża­nie za boga/bó­stwo, od­da­wa­nie bo­skiej czczci


Źródła:

Wiktionary

Deifikować

przy­pi­sy­wać komuś lub cze­muś cechy bo­skie


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przy­pi­sy­wać rangę lub cechy bo­skie; uwa­żać za boga/bó­stwo, od­da­wać boską cześć


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deiksa

w ję­zy­koz­naw­stwie: gra­ma­tycz­ny mor­fem czasu, wska­zu­ją­cy ele­ment sy­tu­a­cji, o któ­rej mowa


Źródła:

SJP.pl

Deiktyczność

→ de­ik­tycz­ny


Patrz:deiktyczny

Źródła:

SJP.pl

Deiktyczny

par­ty­ku­ła de­ik­tycz­na - par­ty­ku­ła wska­zu­ją­ca


Źródła:

SJP.pl

Deimos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. zob. Dej­mos.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. mniej­szy i dal­szy z dwóch księ­ży­ców Marsa;


Źródła:

Wiktionary

Deinonych

dra­pież­ny gad z ro­dzi­ny dro­me­o­za­u­rów, wy­stę­pu­ją­cy na te­re­nie Ame­ry­ki Pół­noc­nej w okre­sie kredy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pa­le­ont. ga­tu­nek di­no­za­u­ra z grupy te­ro­po­dów;


De­i­no­nych ("De­i­no­ny­chus" – „strasz­ny szpon”) – ro­dzaj nie­wiel­kie­go te­ro­po­da wy­stę­pu­ją­ce­go we wczes­nej kre­dzie na te­re­nach dzi­siej­szej Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Do tego ro­dza­ju na­le­ży tylko jeden ga­tu­nek – "D. an­tirr­ho­pus". De­i­no­nych osią­gał ok. 3–4 m dłu­go­ści. Ska­mie­nia­ło­ści tego di­no­za­u­ra zo­sta­ły zna­le­zio­ne w sta­nach Mon­ta­na, Wy­o­ming i Okla­ho­ma, choć przy­pi­sy­wa­ne do niego zęby od­kry­to także w Ma­ry­lan­dzie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deinonychozaur

przed­sta­wi­ciel na­dro­dzi­ny di­no­za­u­rów ga­dzio­mied­nicz­nych z okre­su kredy


Źródła:

SJP.pl

Deinonychozaury

przed­sta­wi­ciel na­dro­dzi­ny di­no­za­u­rów ga­dzio­mied­nicz­nych z okre­su kredy


De­i­no­ny­cho­za­u­ry ("De­i­no­ny­cho­sa­u­ria") – grupa di­no­za­u­rów ga­dzio­mied­nicz­nych; żyły w okre­sie kredy; dłu­gość ciała do 7 m, masa do 700 kg; sto­sun­ko­wo duży mózg; przed­nie koń­czy­ny krót­kie; ogon długi, smu­kły; szyb­kie i ruch­li­we dra­pież­ni­ki, ata­ko­wa­ły za po­mo­cą dłu­gich, ostrych pa­zu­rów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deinstalacja

usu­nię­cie za­in­sta­lo­wa­ne­go pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go; de­zin­sta­la­cja, odin­sta­lo­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Deinstalacyjny

→ de­in­sta­la­cja; de­zin­sta­la­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Deinstalator

pro­gram do odin­sta­lo­wy­wa­nia in­nych pro­gra­mów; de­zin­sta­la­tor


Źródła:

SJP.pl

Deinstalować

usu­wać za­in­sta­lo­wa­ny pro­gram kom­pu­te­ro­wy; odin­sta­lo­wy­wać, de­zin­sta­lo­wać


Źródła:

SJP.pl

Deinstytucjonalizacja

De­in­sty­tu­cjo­na­li­za­cja – pro­ces roz­wo­ju dzia­łań i usług świad­czo­nych na po­zio­mie i przez spo­łecz­no­ści lo­kal­ne, któ­re­go celem jest jak naj­szer­sza eli­mi­na­cja ko­niecz­no­ści świad­cze­nia dzia­łań i usług in­sty­tu­cjo­nal­nych (za­kła­do­wych) – świad­czo­nych przez pań­stwo lub sa­mo­rząd.


Źródła:

Wikipedia

Deisis

typ iko­no­gra­ficz­ny przed­sta­wia­ją­cy Chry­stu­sa na tro­nie jako Zba­wi­cie­la i Sę­dzie­go; de­e­sis


Źródła:

SJP.pl

Deista

zwo­len­nik po­glą­du fi­lo­zo­ficz­ne­go z okre­su Oś­wie­ce­nia, we­dług któ­re­go Bóg stwo­rzył świat ma­te­rial­ny i rzą­dzą­ce nim prawa, ale nie ma wpły­wu na jego dzia­ła­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wyz­naw­ca de­iz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deistka

zwo­len­nicz­ka de­iz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka de­iz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deistyczny

przy­miot­nik od: deizm


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) filoz. zwią­za­ny z de­iz­mem, do­ty­czą­cy de­iz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deizm

po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny z okre­su Oś­wie­ce­nia, we­dług któ­re­go Bóg stwo­rzył świat ma­te­rial­ny i rzą­dzą­ce nim prawa, ale nie ma wpły­wu na jego dzia­ła­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. filoz. po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny za­kła­da­ją­cy ist­nie­nie ja­kiejś nie­o­kre­ślo­nej do­kład­nie du­cho­wej siły spraw­czej, która stwo­rzy­ła świat ma­te­rial­ny i prawa nim rzą­dzą­ce, jed­nak nie in­ge­ru­je ona bez­poś­red­nio w jego dzia­ła­nie;


Deizm – nurt re­li­gij­no-fi­lo­zo­ficz­ny, któ­re­go cechą wspól­ną jest prze­ko­na­nie, że ra­cjo­nal­nie można uza­sad­nić ist­nie­nie je­dy­nie Boga be­zo­so­bo­we­go, bę­dą­ce­go kon­struk­to­rem świa­ta ro­zu­mia­ne­go jako me­cha­nizm oraz źró­dłem praw, we­dług któ­rych ten me­cha­nizm świa­ta dzia­ła. Tak ro­zu­mia­ny Bóg nie in­ge­ru­je w stwo­rzo­ny świat. Deizm nie jest zwar­tym sy­ste­mem ani szko­łą fi­lo­zo­ficz­ną. Roz­po­wszech­nił się w epoce Oś­wie­ce­nia głów­nie w Eu­ro­pie, a także w Ame­ry­ce Pół­noc­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dej

1. tytuł ofi­cer­ski w woj­skach jan­czar­skich;
2. tytuł na­miest­ni­ków tu­rec­kich w Al­gie­rii i Tu­ni­sie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dejanira

1. mi­to­lo­gicz­na żona He­ra­kle­sa;
2. szata (ko­szu­la) De­ja­ni­ry - przed­miot przy­no­szą­cy nie­szczę­ście, źró­dło cier­pień


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. kró­lew­na ka­li­doń­ska, córka Oj­ne­u­sa, trze­cia żona He­ra­kle­sa;


De­ja­ni­ra (gr. Δηιάνειρα, "Dēíaneira", łac. "De­ia­ni­ra") – w mi­to­lo­gii grec­kiej kró­lew­na ka­li­doń­ska, córka Oj­ne­u­sa, żona He­ra­kle­sa, który po­ko­nał in­nych za­lot­ni­ków, ubie­ga­ją­cych się o jej rękę; z zaz­dro­ści ob­da­rzy­ła go za­tru­tą szatą, do­pro­wa­dza­jąc do jego śmier­ci.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dejdwud

pod­wod­na część stat­ku; dej­wud


Źródła:

SJP.pl

Dejewski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dejguny

je­zio­ro w Pol­sce


Dej­gu­ny – je­zio­ro w Kra­i­nie Wiel­kich Je­zior Ma­zur­skich, w do­rze­czu Wę­go­ra­py w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. gi­życ­kim, w gmi­nie Gi­życ­ko.

Po­wierzch­nia zwier­cia­dła wody we­dług róż­nych źró­deł wy­no­si od 762,5 ha do 765,3 ha.

Zwier­cia­dło wody po­ło­żo­ne jest na wy­so­ko­ści 116,8 m n.p.m. lub 116,6 m n.p.m. Śred­nia głę­bo­kość je­zio­ra wy­no­si 12,0 m, na­to­miast głę­bo­kość mak­sy­mal­na 45,0 m.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dejguński

przy­miot­nik od: Dej­gu­ny (je­zio­ro)


Źródła:

SJP.pl

Dejma

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Rosji (obwód kró­le­wiec­ki) ucho­dzą­ca do Za­le­wu Ku­roń­skie­go, ramię Pre­go­ły;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Dejman

ma­ry­narz do­ryw­czo za­trud­nio­ny na stat­ku w cza­sie po­sto­ju w por­cie, za­stę­pu­ją­cy człon­ka za­ło­gi


Dej­man (od ang. "day man") – czło­nek za­ło­gi (po­kła­do­wej oraz ma­szy­no­wej) stat­ku za­trud­nio­ny w sy­ste­mie dniów­ko­wym (tzw. "dej­man­ka"), czyli nie­za­trud­nio­nych w sy­ste­mie wach­to­wym; kie­row­ni­cy dzia­łów oraz ka­pi­tan nie są dej­ma­na­mi z uwagi na nie­nor­mo­wa­ny czas pracy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dejmek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dejmos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bóg i uo­so­bie­nie trwo­gi, to­wa­rzysz Aresa na polu bitwy;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. zob. De­i­mos.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Dejnarowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dejneka

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dejon

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dejonizacja

pro­ces re­duk­cji jonów znaj­du­ją­cych się w cie­czach lub ga­zach


Źródła:

SJP.pl

Dejonizacyjny

→ de­jo­ni­za­cja


Patrz:dejonizacja

Źródła:

SJP.pl

Dejonizator

przy­rząd zmniej­sza­ją­cy sto­pień jo­ni­za­cji cie­czy lub gazów


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dejonizować

usu­wać jony z wody, gazu itp.


Źródła:

SJP.pl

Dejwud

pod­wod­na część stat­ku; dejd­wud


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. pod­wod­ne trój­kąt­ne wzmoc­nie­nie szkie­le­tu łodzi, na po­łą­cze­niu stęp­ki i tyl­ni­cy lub pa­wę­ży;

 (1.2) żegl. pod­wod­ne trój­kąt­ne wzmoc­nie­nie szkie­le­tu łodzi, na po­łą­cze­niu stęp­ki i dziob­ni­cy

 (1.3) mar. kon­struk­cja po­chwy wału śru­bo­we­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dek

po­kład stat­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) żegl. po­kład;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deka

1. ścia­na pudła re­zo­nan­so­we­go in­stru­men­tu mu­zycz­ne­go;
2. przy­kry­cie, po­kro­wiec;
3. śred­nio­wiecz­na broń siecz­na, ro­dzaj szty­le­tu; daga


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski,Poz­nań. koc, na­rzu­ta

 (1.2) bud. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. mię­dzy­kon­dy­gna­cyj­na płyta be­to­no­wa


Deka (da) (z gr. "δέκα" [deka] oz­na­cza­ją­ce­go "dzie­sięć") – prze­dro­stek jed­nost­ki miary oz­na­cza­ją­cy mnoż­nik 10 = 101. Przed wpro­wa­dze­niem w Pol­sce ukła­du SI w 1966 roku funk­cjo­no­wał skrót "dk". Prze­dro­stek ten (po­dob­nie jak decy) jest sto­so­wa­ny dość rzad­ko w po­rów­na­niu z niek­tó­ry­mi in­ny­mi prze­drost­ka­mi jed­no­stek miary. Przy­kła­do­wo, uży­wa­ny jest wraz z niu­to­nem jako daN do oz­na­cza­nia cię­ża­ru z przy­czyn prak­tycz­nych, bo­wiem 1 daN od­po­wia­da w przy­bli­że­niu 1 kG (ki­lo­gram-siła).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deka-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z licz­bą dzie­sięć

 (1.2) fiz. pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych oz­na­cza­ją­cych jed­nost­ki miary dzie­sięć razy więk­sze od pod­sta­wo­wych;


Źródła:

Wiktionary

Dekabrysta

ro­syj­ski re­wo­lu­cjo­ni­sta szla­chec­ki wy­stę­pu­ją­cy zbroj­nie w grud­niu 1825 r. prze­ciw­ko sa­mo­władzt­wu car­skie­mu i sto­sun­kom pań­szczyź­nia­nym w Rosji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek lub zwo­len­nik szla­chec­kie­go ruchu re­wo­lu­cyj­ne­go, dzia­ła­ją­ce­go w la­tach 20. XIX w. w Rosji, dą­żą­ce­go do znie­sie­nia je­dy­no­władzt­wa cara i za­tar­cia róż­nic kla­so­wych;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekabrystka

→ de­ka­bry­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. forma żeń­ska od: de­ka­bry­sta


Patrz:dekabrysta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekabrystowski

przy­miot­nik

 (1.1) hist. do­ty­czą­cy de­ka­bryz­mu lub pow­sta­nia de­ka­bry­stów


Źródła:

Wiktionary

Dekada

okres dzie­się­ciu dni, mie­się­cy lub lat


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzie­sięć dni

 (1.2) dzie­sięć ty­god­ni

 (1.3) dzie­sięć mie­się­cy

 (1.4) dzie­sięć lat


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekadencja

1. upa­dek do­tych­cza­so­wych war­to­ści mo­ral­nych, spo­łecz­nych lub kul­tu­ro­wych;
2. ogół ru­chów ar­ty­stycz­nych i prą­dów my­ślo­wych re­pre­zen­tu­ją­cych schył­ko­wą fazę danej epoki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chy­le­nie się ku upad­ko­wi

 (1.2) roz­kład war­to­ści mo­ral­nych i kul­tu­ro­wych

 (1.3) ten­den­cja w sztu­ce eu­ro­pej­skiej prze­ło­mu wieku XIX i XX


De­ka­den­cja ("de­ca­den­ce" – fr. z łac. "de­ca­den­tia" – od­pad­nię­cie, od­stą­pie­nie, zmar­nie­nie) – roz­kład war­to­ści kul­tu­ro­wych, spo­łecz­nych; chy­le­nie się ku upad­ko­wi; kry­zys lub schy­łek (li­te­ra­tu­ry, sztu­ki itp.).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekadencki

1. schył­ko­wy, za­wie­ra­ją­cy ele­men­ty roz­kła­du do­tych­cza­so­wych war­to­ści mo­ral­nych, kul­tu­ral­nych lub spo­łecz­nych;
2. od­no­szą­cy się do de­ka­den­tyz­mu, z epoki de­ka­den­tyz­mu


przy­miot­nik

 (1.1) taki który po­sia­da cechy de­ka­den­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekadenckość

→ de­ka­denc­ki


Patrz:dekadencki

Źródła:

SJP.pl

Dekadent

1. przed­sta­wi­ciel de­ka­den­tyz­mu; schył­ko­wiec;
2. czło­wiek ma­ją­cy pe­sy­mi­stycz­ne na­sta­wie­nie do życia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) szt. przed­sta­wi­ciel de­ka­den­tyz­mu

 (1.2) osoba pe­sy­mi­stycz­nie na­sta­wio­na do życia, spo­dzie­wa­ją­ca się ry­chłe­go końca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekadentka

1. przed­sta­wi­ciel­ka de­ka­den­tyz­mu;
2. ko­bie­ta o pe­sy­mi­stycz­nym na­sta­wie­niu do życia ma­ją­ca świa­do­mość upad­ku do­tych­cza­so­wych war­to­ści


De­ka­dent­ka – mi­nial­bum pol­skiej ra­per­ki Fa­ga­ty, wy­da­ny 20 marca 2026 na­kła­dem włas­nym za poś­red­nict­wem Sony Music En­ter­ta­in­ment Po­land. Na pły­cie go­ścin­nie uka­zał się Szamz, slo­wez oraz Na­ta­li­sa.

EP-ka była pro­mo­wa­na dwoma sin­gla­mi, pt. „Wy­glą­dam do­brze” i „5 ze­gar­ków”, oraz za­de­biu­to­wa­ła na 14. miej­scu pol­skiej listy sprze­da­ży – OLiS.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekadentyzm

1. okre­śle­nie wszel­kich ru­chów ar­ty­stycz­nych i okre­sów, re­pre­zen­tu­ją­cych schył­ko­wą fazę danej epoki;
2. prąd du­cho­wy końca XIX w., wy­ra­ża­ją­cy się w po­sta­wie pe­sy­mi­stycz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. kie­ru­nek w sztu­ce prze­ło­mu XIX i XX wieku bę­dą­cy prze­ja­wem świa­do­mo­ści upad­ku cy­wi­li­za­cji za­chod­niej;


De­ka­den­tyzm (z fran. "décadence" – „chy­le­nie się ku upad­ko­wi”, „schy­łek”) – nurt świa­to­po­glą­do­wy i ar­ty­stycz­ny funk­cjo­nu­ją­cy na prze­ło­mie dru­giej po­ło­wy XIX i po­cząt­ku XX wieku, ce­chu­ją­cy się prześ­wiad­cze­niem o kry­zy­sie i ry­chłym upad­ku tra­dy­cyj­nych form kul­tu­ry za­chod­niej. Jego po­dło­żem były zja­wi­ska zwią­za­ne z po­stę­pu­ją­cym pro­ce­sem ur­ba­ni­za­cji i in­du­stria­li­za­cji ob­ja­wia­ją­ce się eroz­ją do­tych­cza­so­wych ukła­dów i więzi spo­łecz­nych oraz kwe­stio­no­wa­niem tra­dy­cyj­nych norm mo­ral­nych i oby­cza­jo­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekadowy

1. zwią­za­ny z de­ka­dą - okre­sem dzie­się­ciu dni, lat (rza­dziej: ty­god­ni, mie­się­cy);
2. w fi­zy­ce: zwią­za­ny z de­ka­dą - za­kre­sem war­to­ści danej wiel­ko­ści fi­zycz­nej od a do 10a (np. od 10 do 100 MHz);
3. zwią­za­ny z de­ka­dą - dzie­się­ciod­nio­wą czę­ścią mie­sią­ca w sta­ro­żyt­nym ka­len­da­rzu egip­skim i re­wo­lu­cyj­nym, wpro­wa­dzo­nym w cza­sach Wiel­kiej Re­wo­lu­cji Fran­cu­skiej, ka­len­da­rzu fran­cu­skim


Źródła:

SJP.pl

Dekadówka

po­tocz­nie: bilet dzie­się­ciod­nio­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. to co trwa, jest ważne lub jest zwią­za­ne z ja­ki­miś dzię­się­cio­ma jed­nost­ka­mi czasu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekaedr

bryła ogra­ni­czo­na dzie­się­cio­ma wie­lo­ką­ta­mi re­gu­lar­ny­mi; dzie­się­cio­ścian


Źródła:

SJP.pl

Dekagon

wie­lo­kąt ma­ją­cy 10 kątów; dzie­się­cio­kąt; dzie­się­cio­bok


Źródła:

SJP.pl

Dekagonalny

ma­ją­cy dzie­sięć kątów; dzie­się­cio­kąt­ny


Źródła:

SJP.pl

Dekagram

jed­nost­ka masy równa 10 gra­mom (skrót: dag)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miar. fiz. jed­nost­ka masy równa dzie­się­ciu gra­mom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekagramowy

zwią­za­ny z de­ka­gra­mem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który waży de­ka­gram; wy­ra­ża­ny w de­ka­gra­mach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekaherc

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. fiz. rzad. jed­nost­ka czę­stot­li­wo­ści równa dzie­się­ciu her­com


Źródła:

Wiktionary

Dekal

kalka ce­ra­micz­na


Źródła:

SJP.pl

Dekalcyfikacja

utra­ta wap­nia z kości i zębów; od­wap­nia­nie


Źródła:

SJP.pl

Dekalina

wę­glo­wo­dór wie­lo­pier­ście­nio­wy


De­ka­li­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, dwu­pier­ście­nio­wy wę­glo­wo­dór na­sy­co­ny, pro­dukt cał­ko­wi­te­go uwo­dor­nie­nia naf­ta­le­nu. Be­zbarw­na ciecz o sła­bym za­pa­chu, sto­so­wa­na jako roz­pu­szczal­nik (np. żywic). Uży­wa­na rów­nież jako skład­nik paliw do sil­ni­ków spa­li­no­wych, a także za­miast ter­pen­ty­ny w pro­duk­cji la­kie­rów i po­ko­stów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekalitr

jed­nost­ka ob­ję­to­ści równa 10 li­trom


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. dzie­sięć li­trów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekalitrowy

zwią­za­ny z de­ka­li­trem


Źródła:

SJP.pl

Dekalkomania

1. me­to­da zdo­bie­nia ce­ra­mi­ki;
2. zdo­bie­nie wy­ko­na­ne tym spo­so­bem


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekalog

1. zbiór dzie­się­ciu przy­ka­zań ob­ja­wio­nych wg Bi­blii Moj­że­szo­wi na górze Synaj przez Boga, sta­no­wią­cych pod­sta­wę mo­ral­no­ści ży­dow­skiej i chrze­ści­jań­skiej; De­ka­log, dzie­się­cio­ro, dzie­sięć przy­ka­zań (Bo­żych);
2. prze­no­śnie: zbiór pod­sta­wo­wych zasad po­stę­po­wa­nia w ja­kimś śro­do­wi­sku lub ja­kiejś dzie­dzi­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przen. zbiór pod­sta­wo­wych zasad, in­struk­cji cze­goś

 (1.2) rel. praw. De­ka­log (w ju­da­iz­mie i chrze­ści­jań­stwie: ko­deks praw mo­ral­no-re­li­gij­nych prze­ka­za­ny Żydom przez Moj­że­sza na Sy­na­ju);


De­ka­log ( δεκάλογος "de­ka­lo­gos" – "dzie­sięć słów"), Dzie­się­cio­ro Przy­ka­zań, w tra­dy­cji ży­dow­skiej Dzie­sięć Oś­wiad­czeń (עשרת הדיברות, "Ase­ret ha-Di­brot") – zbiór pod­sta­wo­wych na­ka­zów mo­ral­nych obo­wią­zu­ją­cych wyz­naw­ców ju­da­iz­mu, a na­stęp­nie przy­ję­ty w zmie­nio­nej for­mie przez Chrze­ści­jan.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekalogowy

zwią­za­ny z de­ka­lo­giem - zbio­rem dzie­się­ciu przy­ka­zań Bo­żych; de­ka­lo­gicz­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­ka­lo­giem, do­ty­czą­cy de­ka­lo­gu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekalumen

jed­nost­ka miary stru­mie­nia świetl­ne­go, de­ka­lu­men = 10 lu­me­nów


Źródła:

SJP.pl

Dekameron

De­ka­me­ron ("Il De­ca­me­ro­ne"; „dzie­sięć dni” – z δέκα ημέρες [deka ime­res]) – dzie­ło li­te­rac­kie Gio­van­nie­go Boc­cac­cia, na­pi­sa­ne w ję­zy­ku wło­skim praw­do­po­dob­nie w la­tach 1350–1353, a po raz pier­wszy wy­da­ne dru­kiem ok. 1470 roku. W 1559 roku De­ka­me­ron umie­szczo­no w in­dek­sie ksiąg za­ka­za­nych.


Źródła:

Wikipedia

Dekametr

jed­nost­ka dłu­go­ści równa 10 me­trów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. jed­nost­ka dłu­go­ści równa dzie­się­ciu me­trom;


De­ka­metr (sym­bol: dam) – wie­lo­krot­ność metra, pod­sta­wo­wej jed­nost­ki dłu­go­ści w ukła­dzie SI. Jeden de­ka­metr równa się 10 me­trom. W no­ta­cji na­u­ko­wej można go za­pi­sać jako 1 E+1 m oz­na­cza­ją­cy 10 × 1 m.

Nie jest po­wszech­nie uży­wa­ny jako jed­nost­ka od­le­gło­ści. De­ka­me­trów używa się cza­sa­mi w me­te­o­ro­lo­gii do okre­śle­nia wy­so­ko­ści ge­o­po­ten­cja­łu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekametrowy

zwią­za­ny z de­ka­me­trem


przy­miot­nik

 (1.1) fiz. ma­ją­cy dłu­gość 10 me­trów

 (1.2) fiz. techn. zwią­za­ny z dłu­go­ścią rzędu 10 me­trów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekan

wę­glo­wo­dór na­sy­co­ny (alkan) z dzie­się­cio­ma ato­ma­mi węgla w czą­stecz­ce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. alkan za­wie­ra­ją­cy dzie­sięć ato­mów węgla w łań­cu­chu;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekanacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­ka­nat


Źródła:

Wiktionary

Dekanalny

→ de­ka­nat


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do de­ka­na­tu, zwią­za­ny z de­ka­na­tem


Patrz:dekanat

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekanat

dzie­ka­nat;
1. w Ko­ście­le ka­to­lic­kim: jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na skła­da­ją­ca się z kilku pa­ra­fii, za­rzą­dza­na przez dzie­ka­na;
2. urząd, funk­cja dzie­ka­na ka­to­lic­kie­go; dzie­ka­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kośc. jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go, obej­mu­ją­ca kilka do kil­ku­na­stu pa­ra­fii z dzie­ka­nem na czele;

 (1.2) kośc. sta­no­wi­sko, urząd dzie­ka­na, za­rząd­cy de­ka­na­tu (1.1)


De­ka­nat (wi­ka­riat re­jo­no­wy, rejon, ar­chi­pre­zbi­te­rat) – jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na ko­ścio­łów ka­to­lic­kich, pra­wo­sław­nych i zie­lo­noś­wiąt­ko­wych.

W ka­to­li­cyz­mie – z dzie­ka­nem (wi­ka­riu­szem re­jo­no­wym, ar­chi­pre­zbi­te­rem) na czele (za­stę­pu­je go wi­ce­dzie­kan), wi­zy­tu­ją­cym pa­ra­fie pod­le­głe­go mu re­jo­nu w spo­sób okre­ślo­ny przez bi­sku­pa die­cez­jal­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekaniulacja

za­bieg usu­nię­cia rurki tra­che­o­sto­mij­nej


Źródła:

SJP.pl

Dekanowy

→ dekan


Patrz:dekan

Źródła:

SJP.pl

Dekant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. kos­met. zob. od­lew­ka.


Źródła:

Wiktionary

Dekantacja

spo­sób od­dzie­la­nia cie­czy od osadu po­le­ga­ją­cy na ostroż­nym usu­nię­ciu jej znad osadu, np. po­przez zla­nie


De­kan­ta­cja – zle­wa­nie cie­czy znad osadu, który za­le­ga pod cie­czą w na­czy­niu. Jest to czyn­ność la­bo­ra­to­ryj­na, go­spo­dar­cza lub prze­my­sło­wa wy­ko­ny­wa­na pod­czas pro­ce­su złą­cze­nia cie­czy i ciał sta­łych dla skró­ce­nia czasu trwa­nia pro­ce­su fil­tra­cji fazy sta­łej w celu jej dal­sze­go wy­ko­rzy­sta­nia lub dla wstęp­ne­go oczy­szcze­nia fazy cie­kłej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekantacyjny

→ de­kan­ta­cja


Patrz:dekantacja

Źródła:

SJP.pl

Dekanter

urzą­dze­nie słu­żą­ce do de­kan­ta­cji; od­stoj­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­czy­nie szkla­ne w kształ­cie sze­ro­kiej ka­raf­ki, słu­żą­ce do de­kan­ta­cji wina;


De­kan­ter – na­czy­nie szkla­ne słu­żą­ce do de­kan­ta­cji wina, tzn. zle­wa­nia płynu win­ne­go znad osadu two­rzą­ce­go się w bu­tel­ce, na­po­wie­trza­nia wina oraz przy­go­to­wa­nia do spo­ży­cia win czer­wo­nych.

Naj­czę­ściej de­kan­te­ry, szcze­gól­nie te wy­ko­rzy­sty­wa­ne w pro­fe­sjo­nal­nej de­gu­sta­cji i ser­wo­wa­niu wina, cha­rak­te­ry­zu­ją się spe­cy­ficz­ną kon­struk­cją.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekantować

prze­le­wać płyn po od­sta­niu z jed­ne­go na­czy­nia do dru­gie­go, w celu od­dzie­le­nia pow­sta­łe­go osadu


Źródła:

SJP.pl

Dekapilator

apa­rat lub pre­pa­rat słu­żą­cy do usu­wa­nia zbęd­ne­go owło­sie­nia; de­pi­la­tor


Źródła:

SJP.pl

Dekapitacja

wy­ko­na­nie wy­ro­ku śmier­ci przez ścię­cie głowy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ucię­cie głowy;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekapitacyjny

→ de­ka­pi­ta­cja


Patrz:dekapitacja

Źródła:

SJP.pl

Dekapitalizacja

spa­dek war­to­ści ma­jąt­ku trwa­łe­go, np. bu­dyn­ków, urzą­dzeń tech­nicz­nych, wsku­tek ich sta­rze­nia się i ek­splo­a­ta­cji bez od­po­wied­nich na­kła­dów na ich od­na­wia­nie


De­ka­pi­ta­li­za­cja – pro­ces zmniej­sza­nia się war­to­ści środ­ków trwa­łych w sy­tu­a­cji, gdy fi­zycz­ne­mu ich zu­ży­ciu nie to­wa­rzy­szą do­sta­tecz­nie duże in­we­sty­cje, uzu­peł­nia­ją­ce na bie­żą­co ubyt­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekapitalizacyjny

→ de­ka­pi­ta­li­za­cja


Patrz:dekapitalizacja

Źródła:

SJP.pl

Dekapitowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­ka­pi­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dekapitować

ści­nać głowę; do­ko­ny­wać de­ka­pi­ta­cji


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­ka­pi­to­wać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|zde­ka­pi­to­wać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekapol

liga 10 miast za­wią­zy­wa­na w róż­nych okre­sach hi­sto­rycz­nych; de­ka­po­lis


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. liga dzie­się­ciu miast


De­ka­pol, De­ca­po­lis – zwią­zek dzie­się­ciu miast hel­le­ni­stycz­nych, po­ło­żo­nych (prócz Scy­to­po­lis) w Tran­sjor­da­nii i za­sied­lo­nych przez zhel­le­ni­zo­wa­ną lud­ność nie­ży­dow­ską i mniej­szość ży­dow­ską.

Najw­cze­śniej w źró­dłach pi­sa­nych De­ka­pol zo­stał wzmian­ko­wa­ny w Ewan­ge­lii Ma­te­u­sza (Mt 4,25) i Ewan­ge­lii Marka (Mk 5,20).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekapolis

liga 10 miast za­wią­zy­wa­na w róż­nych okre­sach hi­sto­rycz­nych; de­ka­pol


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski lub ni­ja­ki

 (1.1) hist. liga dzie­się­ciu miast


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekarboksylacja

pro­ces odłą­cza­nia mo­le­ku­ły dwut­len­ku węgla od kwasu kar­bok­sy­lo­we­go lub jego soli, od­by­wa­ją­cy się przy udzia­le de­kar­bok­sy­la­zy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. usu­nię­cie grupy kar­bok­sy­lo­wej z czą­stecz­ki;


De­kar­bok­sy­la­cja, de­kar­bok­sy­lo­wa­nie – re­ak­cja che­micz­na, w któ­rej do­cho­dzi do usu­nię­cia grupy kar­bok­sy­lo­wej z kwa­sów kar­bok­sy­lo­wych lub ich soli i estrów. W wy­ni­ku tej re­ak­cji na­stę­pu­je zaz­wy­czaj wy­dzie­le­nie dwut­len­ku węgla. W or­ga­niz­mie jest wy­wo­ły­wa­na naj­czę­ściej po­przez dzia­ła­nie en­zy­mów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekarboksylaza

enzym ka­ta­li­zu­ją­cy re­ak­cję de­kar­bok­sy­la­cji - odłą­cza­nia mo­le­ku­ły dwut­len­ku węgla od kwasu kar­bok­sy­lo­we­go lub jego soli


Źródła:

SJP.pl

Dekarboksylazy

enzym ka­ta­li­zu­ją­cy re­ak­cję de­kar­bok­sy­la­cji - odłą­cza­nia mo­le­ku­ły dwut­len­ku węgla od kwasu kar­bok­sy­lo­we­go lub jego soli


Źródła:

SJP.pl

Dekarboksylowanie

usu­wać grupę kar­bok­sy­lo­wą z czą­stecz­ki, uwal­nia­jąc dwut­le­nek węgla


Źródła:

SJP.pl

Dekarboksylować

usu­wać grupę kar­bok­sy­lo­wą z czą­stecz­ki, uwal­nia­jąc dwut­le­nek węgla


Źródła:

SJP.pl

Dekarbonizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogra­ni­cze­nie lub cał­ko­wi­te wy­klu­cze­nie pro­duk­cji wzór che­micz­ny|CO2.


De­kar­bo­ni­za­cja – pro­ces po­le­ga­ją­cy na usu­wa­niu z wody uzdat­nia­nej wę­gla­nów, czyli po­zby­cia się za­sa­do­wo­ści.

De­kar­bo­ni­za­cja wody wap­nem – jest to me­to­da zmięk­cza­nia wody po­le­ga­ją­ca na usu­wa­niu z niej twar­do­ści wę­gla­no­wej w wy­ni­ku wy­trą­ca­nia trud­no roz­pu­szczal­nych związ­ków wap­nia oraz czę­ścio­wo ma­gne­zu. Uzy­sku­je się to daw­ku­jąc do wody wapno w po­sta­ci mleka lub wody wa­pien­nej.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Dekarbonizacyjny

→ de­kar­bo­ni­za­cja


Patrz:dekarbonizacja

Źródła:

SJP.pl

Dekarbonizować

1. usu­wać z ja­kie­goś na­po­ju dwut­le­nek węgla;
2. usu­wać wę­gla­ny wap­nia i ma­gne­zu z wody w celu jej zmięk­cze­nia;
3. unie­za­leż­niać od źró­deł ener­gii wy­dzie­la­ją­cych dwut­le­nek węgla


Źródła:

SJP.pl

Dekarcha

możny w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, spra­wu­ją­cy wła­dzę naj­wyż­szą w pań­stwie wspól­nie z 9 in­ny­mi de­kar­cha­mi


Źródła:

SJP.pl

Dekarchia

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji:
1. grupa de­kar­chów - dzie­się­ciu mężów stanu, któ­rzy spra­wo­wa­li naj­wyż­szą wła­dzę;
2. okres rzą­dów ta­kiej grupy


Źródła:

SJP.pl

Dekarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzem. ko­bie­ta wy­ko­nu­ją­ca po­kry­cia da­cho­we i na­pra­wia­ją­ca dachy


Źródła:

Wiktionary

Dekarski

do­ty­czą­cy de­ka­rza, de­kar­stwa; zwią­za­ny z bu­do­wą dachu


Źródła:

SJP.pl

Dekarstwo

rze­mio­sło po­le­ga­ją­ce na kry­ciu lub re­mon­to­wa­niu da­chów


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rze­mio­sło, praca przy kry­ciu lub na­pra­wie da­chów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekartelizacja

pro­ces po­le­ga­ją­cy na ro­zbi­ciu wiel­kich or­ga­ni­za­cji prze­my­sło­wych zwa­nych kar­te­la­mi; po­zba­wie­nie cze­goś cech kar­te­lu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. po­dział kar­te­li na mniej­sze jed­nost­ki go­spo­dar­cze;


De­kar­te­li­za­cja – pro­ces lik­wi­da­cji kar­te­li go­spo­dar­czych. Przed­się­bior­stwa w kar­te­lach wów­czas zo­sta­ją po­dzie­lo­ne na kilka nie­za­leż­nych spó­łek oraz ich udzia­ły ka­pi­ta­ło­we lub ak­ty­wa są wy­prze­da­wa­ne w spo­sób przy­mu­so­wy.

Po­stu­lat de­kar­te­li­za­cji Nie­miec po dru­giej woj­nie świa­to­wej był spo­wo­do­wa­ny wpły­wa­mi po­li­tycz­ny­mi ze Sta­nów Zjed­no­czo­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekarz

rze­mieśl­nik kry­ją­cy lub re­mon­tu­ją­cy dachy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. wy­ko­naw­ca po­kry­cia da­cho­we­go;


De­karz – rze­mieśl­nik, zaj­mu­ją­cy się po­kry­wa­niem i na­pra­wia­niem da­chów ma­te­ria­ła­mi de­kar­ski­mi tj.: da­chów­ka­mi, bla­cho­da­chów­ka­mi, ka­mie­niem np. łup­kiem na­tu­ral­nym lub strze­chą.

De­karz jako zawód wy­o­dręb­nił się w dwóch ostat­nich dzie­się­cio­le­ciach XIX wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekastyl

w kla­sycz­nym stylu grec­kim: fron­ton ma­ją­cy dzie­sięć ko­lumn


Źródła:

SJP.pl

Dekatron

wie­lo­e­lek­tro­no­wa ga­zo­wa­na lampa elek­tro­no­wa, uży­wa­na w la­tach 50. i 60. XX wieku do po­mia­rów im­pul­sów elek­trycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Dekatyzacja

pod­da­wa­nie tka­ni­ny dzia­ła­niu go­rą­cej wody, pary i zim­nej wody w celu uod­por­nie­nia tka­ni­ny przed kur­cze­niem się


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. jeden z ostat­nich eta­pów pro­duk­cji tka­ni­ny: na­prze­mien­ne pod­da­wa­nie jej dzia­ła­niu go­rą­cej i zim­nej wody;


De­ka­ty­za­cja – pod­da­wa­nie za­wie­ra­ją­cej włó­kna na­tu­ral­ne tka­ni­ny lub dzia­ni­ny ko­lej­no dzia­ła­niu go­rą­cej (ok. 60 °C) wody, pary wod­nej i zim­nej wody, ma­ją­ce do­pro­wa­dzić do wy­kur­cze­nia się włó­kien w kon­tro­lo­wa­nych wa­run­kach i sta­bi­li­za­cji ich wy­mia­rów. Ma to na celu uni­knię­cie zbie­ga­nia się tka­ni­ny w okre­sie użyt­ko­wa­nia (prze­ciw­dzia­ła nad­mier­nej kurcz­li­wo­ści). Tka­ni­ny i dzia­ni­ny nie­pod­da­ne de­ka­ty­za­cji mają ten­den­cję do kur­cze­nia się pod wpły­wem dzia­ła­nia wil­go­ci oraz wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekatyzarka

ma­szy­na do de­ka­ty­zo­wa­nia tka­nin


Źródła:

SJP.pl

Dekatyzer

osoba zaj­mu­ją­ca się za­wo­do­wo de­ka­ty­za­cją tka­nin


Źródła:

SJP.pl

Dekatyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­ka­ty­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dekatyzować

pod­da­wa­nie tka­ni­ny dzia­ła­niu na­sy­co­nej pary co za­po­bie­ga jej odksz­tał­ca­niu


Źródła:

SJP.pl

Dekatyzy

de­ka­ty­zo­wa­ne spod­nie dżin­so­we, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się mar­mur­ko­wym wzo­rem; mar­mur­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. de­ka­ty­zo­wa­ne spod­nie dżin­so­we, w biało-gra­na­to­we wzor­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekawka

po­tocz­nie: sa­mo­chód marki DKW


Źródła:

SJP.pl

Dekański

→ Dekan (wy­ży­na w In­diach)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z De­ka­nem, do­ty­czą­cy De­ka­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deken

alken o dzie­się­ciu ato­mach węgla w czą­stecz­ce


Deken – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ke­nów o dzie­się­ciu ato­mach węgla w czą­stecz­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekert

naz­wi­sko, m.in. Jan De­kert (1786-1861), bi­skup ka­to­lic­ki


Źródła:

SJP.pl

Dekiel

1. szczel­nie do­pa­so­wa­na po­kry­wa, np. de­kiel kotła, me­naż­ki, po­jem­ni­ka;
2. po­kry­wa osła­nia­ją­ca śruby, któ­ry­mi przy­krę­co­ne jest koło auta;
3. czap­ka kor­po­ranc­ka z ko­lo­ro­we­go sukna o okrą­głym, haf­to­wa­nym denku i małym dasz­ku, no­szo­na przez stu­den­tów w Niem­czech i w Pol­sce w la­tach 1919-1939;
4. po­tocz­nie: głowa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szczel­na po­kry­wa, do­pa­so­wa­na po­kryw­ka

 (1.2) daw. okrą­gła barw­na czap­ka kor­po­ranc­ka

 (1.3) przen. slang. głowa

 (1.4) mot. koł­pak koła sa­mo­cho­do­we­go

 (1.5) obraź. ktoś głupi, iry­tu­ją­cy

 (1.6) gw-pl|Górny Śląsk. po­kryw­ka na gar­nek


De­kiel (z niem. "Dec­kel", m.in. „czap­ka”) – ro­dzaj czap­ki z dasz­kiem no­szo­ny przez człon­ków kor­po­ra­cji aka­de­mic­kich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekielek

zdrob­nie­nie od: de­kiel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: de­kiel

 (1.2) fot. ele­ment za­kła­da­ny na obiek­tyw, słu­żą­cy do za­bez­pie­cze­nia szkła obiek­ty­wu przed bru­dem czy za­ry­so­wa­niem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekin

alkin o dzie­się­ciu ato­mach węgla w czą­stecz­ce


Dekin – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ki­nów, cie­kły wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny za­wie­ra­ją­cy 10 ato­mów węgla i jedno wią­za­nie po­trój­ne. Wzór su­ma­rycz­ny: C10H18, masa mo­lo­wa 138,25 g/mol. Izo­mer de­ki­nu o szkie­le­cie nie­roz­ga­łę­zio­nym wy­stę­pu­je w po­sta­ci 5 izo­me­rów funk­cyj­nych:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) slang. osoba ro­bią­ca głu­pie rze­czy po pi­ja­ku


Źródła:

Wiktionary

Dekl.

skrót od: de­kli­na­cja


skrót

 (1.1) = gram. de­kli­na­cja


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deklamacja

1. wy­gła­sza­nie ut­wo­ru li­te­rac­kie­go w spo­sób ar­ty­stycz­ny; re­cy­ta­cja;
2. prze­no­śnie: mowa, prze­mó­wie­nie, tekst o nie­szcze­rej tre­ści, pełne prze­sa­dy i sztucz­no­ści; fra­zes, banał, ogól­nik, pu­sto­sło­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ek­spre­syw­ne i wy­ra­zi­ste wy­re­cy­to­wa­nie ut­wo­ru li­te­rac­kie­go

 (1.2) pa­te­tycz­na i prze­sa­dzo­na wy­po­wiedź, puste słowa


De­kla­ma­cja ( dēclāmātiō) – pu­blicz­ne wy­gło­sze­nie ut­wo­ru li­te­rac­kie­go z pa­mię­ci, naj­czę­ściej wier­szo­wa­ne­go, jako sztu­ka in­ter­pre­ta­cji tek­stu na głos. "De­kla­ma­to­ry­ka" (lub "re­cy­ta­cja") to nauka o pra­wi­dłach de­kla­ma­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deklamacyjność

1. to, co jest cha­rak­te­ry­stycz­ne dla de­kla­ma­cji - wy­gła­sza­nia ut­wo­ru li­te­rac­kie­go w spo­sób ar­ty­stycz­ny;
2. na­pu­szo­ność, sztucz­ność, mó­wie­nie pu­stych słów; go­ło­słow­ność, de­kla­ma­tor­stwo, pa­te­tycz­ność


Źródła:

SJP.pl

Deklamacyjny

de­kla­ma­tor­ski;
1. taki, który do­ty­czy de­kla­ma­cji - wy­gła­sza­nia ut­wo­ru li­te­rac­kie­go w spo­sób ar­ty­stycz­ny; re­cy­ta­tor­ski;
2. taki, który do­ty­czy de­kla­ma­cji - mowy, prze­mó­wie­nia, tek­stu o nie­szcze­rej tre­ści, peł­nych prze­sa­dy i sztucz­no­ści; pusty, pom­pa­tycz­ny, czczy, gór­no­lot­ny


przy­miot­nik

 (1.1) książk. zwią­za­ny z de­kla­ma­cją; ma­ją­cy cha­rak­ter, formę de­kla­ma­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deklamator

1. osoba de­kla­mu­ją­ca, wy­gła­sza­ją­ca utwór li­te­rac­ki; re­cy­ta­tor;
2. prze­no­śnie: osoba po­słu­gu­ją­ca się czczy­mi fra­ze­sa­mi; bla­gier


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba re­cy­tu­ją­ca utwór li­te­rac­ki

 (1.2) osoba uży­wa­ją­ca fra­ze­sów, uda­wa­ją­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deklamatorka

1. ko­bie­ta de­kla­mu­ją­ca, wy­gła­sza­ją­ca utwór li­te­rac­ki; re­cy­ta­tor;
2. prze­no­śnie: ko­bie­ta po­słu­gu­ją­ca się czczy­mi fra­ze­sa­mi; bla­gier­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta re­cy­tu­ją­ca utwór li­te­rac­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deklamatorski

de­kla­ma­cyj­ny;
1. taki, który do­ty­czy de­kla­ma­cji - wy­gła­sza­nia ut­wo­ru li­te­rac­kie­go w spo­sób ar­ty­stycz­ny; re­cy­ta­tor­ski;
2. taki, który do­ty­czy de­kla­ma­cji - mowy, prze­mó­wie­nia, tek­stu o nie­szcze­rej tre­ści, peł­nych prze­sa­dy i sztucz­no­ści; pusty, pom­pa­tycz­ny, czczy, gór­no­lot­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­kla­ma­to­rem; taki jak u de­kla­ma­to­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deklamatorstwo

na­pu­szo­ność, sztucz­ność, mó­wie­nie pu­stych słów; go­ło­słow­ność, de­kla­ma­cyj­ność, pa­te­tycz­ność


Źródła:

SJP.pl

Deklamatoryczny

→ de­kla­ma­to­ry­ka


Patrz:deklamatoryka

Źródła:

SJP.pl

Deklamatoryka

nauka o zmie­nia­ją­cych się na prze­strze­ni epok pra­wi­dłach de­kla­ma­cji; te­o­ria, re­gu­ły ar­ty­stycz­ne­go wy­gła­sza­nia ut­wo­ru li­te­rac­kie­go


Źródła:

SJP.pl

Deklamowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­kla­mo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Deklamować

1. wy­gła­szać utwór li­te­rac­ki, re­cy­to­wać;
2. prze­no­śnie: mówić w spo­sób nie­na­tu­ral­ny, na­pu­szo­ny, po­słu­gi­wać się fra­ze­sa­mi; ko­lo­ry­zo­wać, fan­taz­jo­wać


cza­sow­nik

 (1.1) z ek­spre­sją wy­gła­szać utwór li­te­rac­ki

 (1.2) wy­po­wia­dać się w spo­sób na­pu­szo­ny, uży­wa­jąc roz­ma­i­tych fra­ze­sów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deklaracja

1. pu­blicz­ne oś­wiad­cze­nie w danej spra­wie, wy­ra­żo­ne ust­nie lub pi­sem­nie; ma­ni­fest, pro­kla­ma­cja;
2. pi­sem­ne zo­bo­wią­za­nie, oś­wiad­cze­nie, które mają moc praw­ną;
3. blan­kiet, for­mu­larz do pod­pi­sy­wa­nia zez­nań i zo­bo­wią­zań;
4. wy­raź­ne wy­ra­że­nie zgody na coś;
5. w in­for­ma­ty­ce: wy­ra­że­nie ję­zy­ka źró­dło­we­go, które okre­śla naj­czę­ściej typy zmien­nych, ob­sza­ry pa­mię­ci lub stałe pro­gra­mu;
6. daw­niej: proś­ba o rękę


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ofi­cjal­na wy­po­wiedź przed­sta­wia­ją­ca czyjś punkt wi­dze­nia, stan wie­dzy o czymś lub wolę oś­wiad­cza­ją­ce­go

 (1.2) pismo za­wie­ra­ją­ce de­kla­ra­cję (1.1)

 (1.3) praw. zo­bo­wią­za­nie ma­ją­ce moc praw­ną, akt praw­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deklaracyjny

ma­ją­cy cha­rak­ter de­kla­ra­cji, oś­wiad­cze­nia


Źródła:

SJP.pl

Deklaratoryjny

pot­wier­dza­ją­cy ist­nie­ją­cy stan praw­ny


Źródła:

SJP.pl

Deklaratywność

cecha orze­cze­nia sądu, w któ­rym stwier­dzo­ne zo­sta­je uprzed­nie (nie­za­leż­ne od bytu orze­cze­nia) za­ist­nie­nie okre­ślo­ne­go stanu fak­tycz­ne­go lub praw­ne­go; de­kla­ra­to­ryj­ność; prze­ci­wień­stwo kon­sty­tu­tyw­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Deklaratywny

ogra­ni­cza­ją­cy się do de­kla­ra­cji, stwier­dze­nia faktu


przy­miot­nik

 (1.1) ogra­ni­cza­ją­cy się do sa­me­go stwier­dze­nia lub za­po­wie­dzi, bez wew­nętrz­ne­go prze­ko­na­nia, bez rze­czy­wi­ste­go dzia­ła­nia; sta­no­wią­cy je­dy­nie de­kla­ra­cję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deklarowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­kla­ro­wać.


Źródła:

Wiktionary

Deklarować

1. wy­ra­zić, wy­ra­żać go­to­wość do cze­goś, przy­rzec, przy­rze­kać pomoc, zo­bo­wią­zać się, zo­bo­wią­zy­wać się do cze­goś;
2. ofi­cjal­nie podać, po­da­wać do wia­do­mo­ści, ogło­sić, ogła­szać coś


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­de­kla­ro­wać)

 (1.1) wy­po­wia­dać ofi­cjal­nie

 (1.2) wy­ra­żać go­to­wość, przy­rze­kać pomoc

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­kla­ro­wać się (dk. za­de­kla­ro­wać się, zde­kla­ro­wać się)

 (2.1) zo­bo­wią­zy­wać się do zro­bie­nia czego

 (2.2) wy­ra­żać swoje po­par­cie lub sprze­ciw


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deklasacja

1. ob­ni­ża­nie po­zy­cji kla­so­wej;
2. prze­wyż­sza­nie w znacz­nym stop­niu kogoś w ja­kiejś dzie­dzi­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ob­ni­że­nie się czy­jejś po­zy­cji spo­łecz­nej, zwła­szcza na sku­tek po­gor­sze­nia się sy­tu­a­cji eko­no­micz­nej

 (1.2) wy­pad­nię­cie lub wy­rzu­ce­nie poza obręb klasy


De­kla­sa­cja – jest to ob­ni­że­nie, utra­ta przez jed­nost­kę, grupę jej do­tych­cza­so­wej po­zy­cji spo­łecz­nej, ma­ją­ce zwią­zek z de­gra­da­cją eko­no­micz­ną, pa­u­pe­ry­za­cją, osła­bie­niem pre­sti­żu spo­łecz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deklasować

1. ob­ni­żyć, ob­ni­żać po­zy­cję spo­łecz­ną lub to­wa­rzy­ską ja­kiejś osoby lub grupy ludzi;
2. osią­gnąć, osią­gać re­zul­tat znacz­nie lep­szy niż prze­ciw­ni­cy


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) spra­wiać, że ktoś ulega de­kla­sa­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekle

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) plu­ral|de­kiel.


Źródła:

Wiktionary

Dekliczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Za­ol­zie. zdrobn. od: de­kiel

 (1.2) gw-pl|Za­ol­zie. górna część ma­śnicz­ki


Źródła:

Wiktionary

Deklik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. de­kie­lek, wiecz­ko


Źródła:

Wiktionary

Deklinacja

1. od­mia­na rze­czow­ni­ków, przy­miot­ni­ków, za­im­ków i li­czeb­ni­ków przez przy­pad­ki i licz­by;
2. od­le­głość ką­to­wa da­ne­go punk­tu na nie­bie mie­rzo­na od pła­szczyz­ny rów­ni­ka nie­bie­skie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gram. od­mia­na przez przy­pad­ki i licz­by;

 (1.2) astr. jedna ze współ­rzęd­nych ciała nie­bie­skie­go w ukła­dach rów­ni­ko­wych;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deklinacyjka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. rzad. zdrobn. od de­kli­na­cja (od­mia­na wy­ra­zów przez przy­pad­ki i licz­by)


Źródła:

Wiktionary

Deklinacyjny

→ de­kli­na­cja


przy­miot­nik

 (1.1) gram. zwią­za­ny z de­kli­na­cją, od­mia­ną przez przy­pad­ki i licz­by, przy­pad­ko­wa­niem


Patrz:deklinacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deklinator

igła ma­gne­tycz­na umie­szczo­na na osi pio­no­wej w taki spo­sób, że może się obra­cać w pła­szczyź­nie po­zio­mej; igła de­kli­na­cyj­na


Źródła:

SJP.pl

Deklinizm

te­o­ria za­ni­ka­nia pań­stwa wsku­tek przej­mo­wa­nia przez nie­su­we­ren­ne pod­mio­ty zadań przy­pi­sy­wa­nych uprzed­nio pań­stwu


Źródła:

SJP.pl

Deklinometr

przy­rząd do po­mia­ru de­kli­na­cji ma­gne­tycz­nej


Źródła:

SJP.pl

Deklinowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gram. do­ko­ny­wa­nie od­mia­ny przez przy­pad­ki i licz­by


Źródła:

Wiktionary

Deklinować

od­mie­niać rze­czow­ni­ki, przy­miot­ni­ki, za­im­ki lub li­czeb­ni­ki przez przy­pad­ki i licz­by


cza­sow­nik

 (1.1) jęz. od­mie­niać przez przy­pad­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deknąć

cza­sow­nik

 (1.1) reg-pl|Poz­nań. ude­rzyć


Źródła:

Wiktionary

Deko

po­tocz­nie: de­ka­gram; deka


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. de­ka­gram


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekoder

urzą­dze­nie lub pro­gram kom­pu­te­ro­wy do od­szy­fro­wy­wa­nia in­for­ma­cji; de­szy­fra­tor


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie słu­żą­ce do od­ko­do­wy­wa­nia za­szy­fro­wa­nych in­for­ma­cji;


Nie mylić z: de­ko­de­rem te­le­wi­zyj­nym.

De­ko­der – układ cy­fro­wy, po­sia­da­ją­cy n wejść oraz k=2n wyjść, na­le­żą­cy do klasy ukła­dów kom­bi­na­cyj­nych. Jego dzia­ła­nie po­le­ga na za­mia­nie na­tu­ral­ne­go kodu bi­nar­ne­go (o dłu­go­ści n), lub każ­de­go in­ne­go kodu, na kod „1 z k” (o dłu­go­ści k). Dzia­ła od­wrot­nie do ko­de­ra, tzn. za­mie­nia kod bi­nar­ny na jego re­pre­zen­ta­cję w po­sta­ci tylko jed­ne­go wy­bra­ne­go wyj­ścia. W za­leż­no­ści od ilo­ści wyjść na­zy­wa się go "de­ko­de­rem 1 z N".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekoderowy

→ de­ko­der


Patrz:dekoder

Źródła:

SJP.pl

Dekodować

przet­wa­rzać in­for­ma­cję za­ko­do­wa­ną na in­for­ma­cję pier­wot­ną


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­ko­do­wać)

 (1.1) przet­wa­rzać za­ko­do­wa­ną/za­szy­fro­wa­ną in­for­ma­cję tak, by uzy­skać ją taką, jaka była przed za­ko­do­wa­niem/za­szy­fro­wa­niem

 (1.2) przen. od­czy­ty­wać ukry­te zna­cze­nie in­for­ma­cji, jej „dru­gie dno”

 (1.3) środ. kos­met. usu­wać lub za­kry­wać ory­gi­nal­ne oz­na­cze­nia pro­duk­tu (bez usz­ka­dza­nia ory­gi­nal­nej folii lub na­kła­da­jąc potem nową folię), takie jak kod kre­sko­wy lub numer par­tii, aby za­ta­ić in­for­ma­cje o jego po­cho­dze­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekofeinizacja

pro­ces po­zba­wia­nia kawy ko­fe­i­ny


Źródła:

SJP.pl

Dekoherencja

zanik spój­no­ści kwan­to­wej wsku­tek od­dzia­ły­wa­nia ukła­du z oto­cze­niem


Źródła:

SJP.pl

Dekokcja

w bro­war­nict­wie: spo­sób za­cie­ra­nia słodu przez pod­da­wa­nie go gwał­tow­nym zmia­nom tem­pe­ra­tu­ry


De­kok­cja (łac. "de­co­qu­e­re, de­coc­tum" = za­go­to­wa­nie, wy­go­to­wa­nie) – me­to­da za­cie­ra­nia słodu bro­war­ne­go, w trak­cie któ­rej gęsta część za­cie­ru (ze sło­dem) czyli ok. 1/3 ca­łe­go za­cie­ru zo­sta­je od­dzie­lo­na i za­go­to­wa­na w od­dziel­nym kotle. Na­stęp­nie go­rą­ca zwra­ca­na jest do kadzi za­cier­nej z za­cie­rem głów­nym (rzad­szym), pod­no­sząc sko­ko­wo jego tem­pe­ra­tu­rę. Czyn­ność tę wy­ko­nu­je się głów­nie dla lep­sze­go skle­i­ko­wa­nia skro­bi i osią­gnię­cia piwa o peł­niej­szym smaku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekokcyjny

→ de­kok­cja


Patrz:dekokcja

Źródła:

SJP.pl

Dekokt

napój lecz­ni­czy skła­da­ją­cy się z ziół itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. odwar; napój spo­rzą­dzo­ny z wy­wa­ru ziół lub in­nych sub­stan­cji; wywar lecz­ni­czy

 (1.2) spec. w pi­wo­war­stwie: część za­cie­ru po­bie­ra­na z kadzi za­cier­nej, do­pro­wa­dza­na do wrze­nia w kotle za­cier­nym, a na­stęp­nie po­now­nie wle­wa­na do za­cie­ru głów­ne­go;


De­kokt (z łac. "de­co­quo", "de­coc­si", "de­coc­tum" = go­to­wać) - w pi­wo­war­stwie okre­śle­nie czę­ści za­cie­ru, zwy­kle 1/3, która po­bie­ra­na jest z kadzi za­cier­nej, do­pro­wa­dza­na do wrze­nia w kotle za­cier­nym, a na­stęp­nie po­now­nie wle­wa­na do za­cie­ru głów­ne­go.

Daw­niej de­kokt oz­na­czał wywar wodny z ziół le­kar­skich lub in­nych skład­ni­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekoktacja

kil­ku­na­sto­mi­nu­to­we dzia­ła­nie wrząt­kiem lub go­rą­cą parą wodną w celu zni­szcze­nia drob­no­u­stro­jów


De­kok­ta­cja – daw­niej sto­so­wa­ne wy­ja­ła­wia­nie przez go­to­wa­nie w ma­szyn­kach elek­trycz­nych lub pod­grze­wa­nych pło­mie­niem pal­ni­ka. Pod­da­wa­no temu pro­ce­so­wi strzy­kaw­ki, igły, na­rzę­dzia chi­rur­gicz­ne.

W pro­ce­sie de­kok­ta­cji nie są ni­szczo­ne wi­ru­sy za­pa­le­nia wą­tro­by oraz przetr­wal­ni­ki bak­te­rii. Na­le­ży sto­so­wać wodę de­sty­lo­wa­ną, gdyż woda wo­do­cią­go­wa po­zo­sta­wia osad (ka­mień ko­tło­wy)


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekokter

urzą­dze­nie do ni­szcze­nia drob­no­u­stro­jów, uży­wa­ne w przy­pad­ku braku ste­ry­li­za­to­rów


Źródła:

SJP.pl

Dekolcik

zdrob­nie­nie od: de­kolt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­kolt


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekolektywizacja

roz­dzie­le­nie uprzed­nio sko­lek­ty­wi­zo­wa­nych go­spo­darstw rol­nych, grun­tów


Źródła:

SJP.pl

Dekolektywizować

przy­wra­cać włas­ność in­dy­wi­du­al­ną go­spo­darstw rol­nych i środ­ków pro­duk­cji rol­nej


Źródła:

SJP.pl

Dekolonizacja

pro­ces po­le­ga­ją­cy na wyz­wa­la­niu się na­ro­dów spod za­leż­no­ści ko­lo­nial­nej i two­rze­niu nie­pod­le­głych państw


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. polit. pro­ces uzy­ski­wa­nia nie­za­leż­no­ści pań­stwo­wej przez te­ry­to­ria bę­dą­ce ko­lo­nia­mi; oba­la­nie sy­ste­mu ko­lo­nial­ne­go, lik­wi­da­cja ko­lo­nia­liz­mu;


De­ko­lo­ni­za­cja (od łac. "de-+co­lo­nia" = od+osied­lać) – pro­ces wyz­wa­la­nia się na­ro­dów z za­leż­no­ści ko­lo­nial­nej po­przez two­rze­nie no­wych państw tzw. post­ko­lo­nial­nych lub po­wo­ły­wa­nia daw­nych, w któ­rych miej­sce wpro­wa­dzo­no ko­lo­nię (np. Etio­pia w 1944) lub do­bro­wol­ne­go przy­łą­cze­nia się do już ist­nie­ją­ce­go pań­stwa (np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekolonizacyjny

przy­miot­nik od: de­ko­lo­ni­za­cja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. polit. zwią­za­ny z de­ko­lo­ni­za­cją, do­ty­czą­cy de­ko­lo­ni­za­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekolonizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. do­ko­ny­wa­nie pro­ce­su de­ko­lo­ni­za­cji


Źródła:

Wiktionary

Dekolonizować

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­ny­wać pro­ce­su de­ko­lo­ni­za­cji


Źródła:

Wiktionary

Dekoloryzacja

usu­wa­nie na­tu­ral­ne­go ko­lo­ru


De­ko­lo­ry­za­cja przy uży­ciu roz­ja­śnia­cza jest naj­częst­szą formą usu­wa­nia pig­men­tu z wło­sów. Dzię­ki po­zby­ciu się pig­men­tów sztucz­nych jak i na­tu­ral­nych uzy­sku­je­my roz­ja­śnie­nie. Pod­czas tego pro­ce­su uwy­dat­nia­ją się tak zwane 'ukry­te pig­men­ty', od czer­wo­nych przez po­ma­rań­czo­we, aż do żół­tych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekoloryzować

usu­wać na­tu­ral­ny kolor, np. wło­sów


Źródła:

SJP.pl

Dekolt

wy­cię­cie w ubra­niu od­sła­nia­ją­ce szyję, ra­mio­na, pier­si, plecy; ciało od­sło­nię­te przez to wy­cię­cie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­cię­cie w ubra­niu (np. w sukni, swe­trze, bluz­ce), od­sła­nia­ją­ce szyję, cza­sem ra­mio­na, pier­si lub plecy

 (1.2) część ciała od­sło­nię­ta przez de­kolt (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekoltowany

od­sła­nia­ją­cy plecy, szyję, ra­mio­na lub pier­si


Źródła:

SJP.pl

Dekoltowy

→ de­kolt


Patrz:dekolt

Źródła:

SJP.pl

Dekomercjalizacja

pro­ces prze­ciw­ny do ko­mer­cja­li­za­cji


Źródła:

SJP.pl

Dekomercjalizować

po­zba­wiać jakąś dzie­dzi­nę cech ko­mer­cyj­nych


Źródła:

SJP.pl

Dekompensacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­ła­ma­nie się wy­dol­no­ści na­rzą­du pod wpły­wem du­żych ob­cią­żeń

 (1.2) psych. za­ła­ma­nie się mechanizmòw obron­nych psy­chi­ki


Źródła:

Wiktionary

Dekompensacyjny

→ de­kom­pen­sa­cja


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy de­kom­pen­sa­cji


Patrz:dekompensacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekompensować

do­pro­wa­dzać do prze­kro­cze­nia gra­ni­cy zdol­no­ści przy­sto­so­wa­nia się na­rzą­du do zwięk­szo­nych ob­cią­żeń, ob­ja­wia­ją­ce­go się jego nie­wy­dol­no­ścią


Źródła:

SJP.pl

Dekompilacja

odt­wo­rze­nie po­sta­ci źró­dło­wej pro­gra­mu w opar­ciu o jego kod wy­ni­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Dekompilator

w in­for­ma­ty­ce: pro­gram przeksz­tał­ca­ją­cy kod wy­ni­ko­wy (np. bi­nar­ny) na po­stać zbli­żo­ną do kodu źró­dło­we­go


De­kom­pi­la­tor – pro­gram przeksz­tał­ca­ją­cy język ma­szy­no­wy lub kod baj­to­wy do po­sta­ci ję­zy­ka wyż­sze­go po­zio­mu. Pro­ces tłu­ma­cze­nia kodu na­zy­wa się de­kom­pi­la­cją. De­kom­pi­la­cja nie odt­wa­rza kodu źró­dło­we­go pro­gra­mu sprzed jego kom­pi­la­cji, a je­dy­nie po­stać źró­dło­wą w pew­nym ję­zy­ku wyż­sze­go rzędu (za­leż­nym od de­kom­pi­la­to­ra) i ma­ją­cą iden­tycz­ne dzia­ła­nie jak de­kom­pi­lo­wa­ny kod.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekompilować

odt­wa­rzać po­stać źró­dło­wą pro­gra­mu w opar­ciu o jego kod wy­ni­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Dekompletacja

roz­dzie­la­nie ele­men­tów, które po­win­ny two­rzyć kom­plet


Źródła:

SJP.pl

Dekompletować

1. po­zba­wiać jakąś ca­łość jed­ne­go lub wielu ele­men­tów, po­wo­do­wać nie­kom­plet­ność cze­goś;
2. de­kom­ple­to­wać się - sta­wać się nie­kom­plet­nym


Źródła:

SJP.pl

Dekomponowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­kom­po­no­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dekomponować

roz­kła­dać jakąś ca­łość na czę­ści, do­pro­wa­dzać do roz­pa­du cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Dekompozycja

→ de­kom­po­no­wać


Patrz:dekomponować

Źródła:

SJP.pl

Dekompozycyjny

→ de­kom­po­zy­cja


Patrz:dekompozycja

Źródła:

SJP.pl

Dekompresator

zawór w sil­ni­ku spa­li­no­wym zmniej­sza­ją­cy ci­śnie­nie przy roz­ru­chu; de­kom­pre­sor


Źródła:

SJP.pl

Dekompresja

1. ob­ni­że­nie ci­śnie­nia;
2. roz­pa­ko­wa­nie skom­pre­so­wa­ne­go pliku lub fol­de­ru do po­sta­ci sprzed kom­pre­sji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spa­dek ci­śnie­nia w zam­knię­tej prze­strze­ni, wy­wo­ła­ny umyśl­nie lub spo­wo­do­wa­ne usz­ko­dze­niem

 (1.2) stop­nio­we zmniej­sza­nie ci­śnie­nia dzia­ła­ją­ce­go na osobę wy­nu­rza­ją­cą się z dużej głę­bo­ko­ści w celu za­po­bie­gnię­cia cho­ro­bie de­kom­pre­syj­nej

 (1.3) in­form. przy­wró­ce­nie pier­wot­ne­go roz­mia­ru in­for­ma­cji, któ­rej roz­miar zo­stał uprzed­nio zmniej­szo­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekompresor

zawór w sil­ni­ku spa­li­no­wym zmniej­sza­ją­cy ci­śnie­nie przy roz­ru­chu; de­kom­pre­sa­tor


Źródła:

SJP.pl

Dekompresować

1. prze­pro­wa­dzać pro­ces od­wrot­ny do kom­pre­sji, naj­czę­ściej w od­nie­sie­niu do da­nych, po­tocz­nie: roz­pa­ko­wać (pliki), przy­wra­cać formę po­cząt­ko­wą sprzed za­ko­do­wa­nia zmniej­sza­ją­ce­go wiel­kość pliku;
2. po­wo­do­wać spa­dek ci­śnie­nia np. po­przez roz­szczel­nie­nie po­mie­szcze­nia lub obiek­tu


Źródła:

SJP.pl

Dekompresyjny

→ de­kom­pre­sja, np. ko­mo­ra de­kom­pre­syj­na


Źródła:

SJP.pl

Dekomunizacja

dzia­ła­nia ma­ją­ce na celu oczy­szcze­nia życia po­li­tycz­ne­go, spo­łecz­ne­go i kul­tu­ral­ne­go w kra­jach daw­ne­go bloku ra­dziec­kie­go z ko­mu­niz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. polit. lik­wi­do­wa­nie ko­mu­niz­mu, pro­ces od­cho­dze­nia od ko­mu­niz­mu


De­ko­mu­ni­za­cja – po­stu­lat eli­mi­no­wa­nia ko­mu­niz­mu z prze­strze­ni pu­blicz­nej, jak też pe­na­li­za­cji osób za­an­ga­żo­wa­nych w jego pro­mo­cję i le­gi­ty­mi­za­cję.

Obec­nie pro­ces de­ko­mu­ni­za­cji do­ty­czy głów­nie państw daw­ne­go bloku wschod­nie­go (Niem­cy, Pol­ska, Litwa, Łotwa, Esto­nia[], Cze­chy, Sło­wa­cja, Węgry, Ukra­i­na, Rosja[]).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekomunizacyjny

przy­miot­nik od: de­ko­mu­ni­za­cja


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pro­ce­sem de­ko­mu­ni­za­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekomunizator

osoba lik­wi­du­ją­ca struk­tu­ry wła­ści­we ko­mu­niz­mo­wi, usu­wa­ją­ca ze sta­no­wisk ludzi zwią­za­nych z ustro­jem ko­mu­ni­stycz­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się de­ko­mu­ni­za­cją


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekomunizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. usu­wa­nie wpły­wów dok­try­ny ko­mu­ni­stycz­nej


Źródła:

Wiktionary

Dekomunizować

lik­wi­do­wać struk­tu­ry wła­ści­we ustro­jo­wi ko­mu­ni­stycz­ne­mu; od­ko­mu­ni­zo­wy­wać


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) hist. polit. usu­wać wpły­wy dok­try­ny ko­mu­ni­stycz­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekoncentracja

1. roz­pro­sze­nie uwagi;
2. roz­pra­sza­nie cze­goś, co jest sku­pio­ne w jed­nym miej­scu, skon­cen­tro­wa­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roz­pra­sza­nie tego co było sku­pio­ne


De­kon­cen­tra­cja – for­mal­ny lub nie­for­mal­ny po­dział kom­pe­ten­cji wład­czych po­mię­dzy kilka pod­mio­tów, in­sty­tu­cji, oś­rod­ków de­cy­zyj­nych. Me­to­da de­kon­cen­tra­cji kom­pe­ten­cji jest na dużą skalę sto­so­wa­na w obrę­bie po­szcze­gól­nych szcze­bli or­ga­ni­za­cyj­nych (np. w każ­dej gmi­nie, po­wie­cie i wo­je­wództ­wie).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekoncentracyjny

przy­miot­nik od: de­kon­cen­tra­cja


Źródła:

SJP.pl

Dekoncentrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­kon­cen­tro­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dekoncentrować

2. roz­pra­szać uwagę;
2. roz­pra­szać coś, co było skon­cen­tro­wa­ne w jed­nym miej­scu


Źródła:

SJP.pl

Dekondensacja

pro­ces roz­luź­nia­nia struk­tu­ry ma­te­ria­łu ge­ne­tycz­ne­go w ko­mór­ce


Źródła:

SJP.pl

Dekoniunktura

ogół zja­wisk wy­wie­ra­ją­cych ne­ga­tyw­ny wpływ na roz­wój eko­no­micz­ny ja­kiejś bran­ży lub ca­łe­go kraju; kry­zys


De­ko­niunk­tu­ra – po­ję­cie eko­no­micz­ne oz­na­cza­ją­ce ogół czyn­ni­ków de­cy­du­ją­cych o nie­ko­rzyst­nej sy­tu­a­cji na rynku; kry­zys; za­stój; re­ce­sja; za­ha­mo­wa­nie roz­wo­ju eko­no­micz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekoniunkturalny

→ de­ko­niunk­tu­ra


Patrz:dekoniunktura

Źródła:

SJP.pl

Dekonsolidacja

od­wrot­ność kon­so­li­da­cji


Źródła:

SJP.pl

Dekonspiracja

wy­ja­wie­nie cze­goś ukry­wa­ne­go, za­kon­spi­ro­wa­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ujaw­nie­nie praw­dzi­wej toż­sa­mo­ści kogoś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekonspirować

1. po­zba­wiać taj­no­ści; ujaw­niać, de­ma­sko­wać;
2. de­kon­spi­ro­wać się - ujaw­niać się, de­ma­sko­wać się


Źródła:

SJP.pl

Dekonstrukcja

ana­li­za tek­stu pod kątem jego se­mio­tycz­no-ję­zy­ko­wej bu­do­wy


De­kon­struk­cja, de­kon­struk­cjo­nizm lub de­kon­struk­ty­wizm – po­dej­ście fi­lo­zo­ficz­ne i zbiór pojęć stwo­rzo­nych przez Jac­qu­es’a Der­ri­dę ok. 1960 roku.

Od­no­si się do wie­lo­ści moż­li­wych in­ter­pre­ta­cji i od­czy­tań ję­zy­ka i wyt­wo­rów kul­tu­ry. Zwra­ca uwagę na to, co sam tekst i język pod­kre­śla jako istot­ne, ale także to, co po­mi­ja.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekonstrukcjonistka

→ de­kon­struk­cjo­ni­sta


Patrz:dekonstrukcjonista

Źródła:

SJP.pl

Dekonstrukcjonistyczny

→ de­kon­struk­cjo­nizm


Patrz:dekonstrukcjonizm

Źródła:

SJP.pl

Dekonstrukcjonizm

kon­tro­wer­syj­na te­o­ria ana­li­zy tek­stu przy­pi­su­ją­ca mu brak sta­łe­go od­nie­sie­nia przed­mio­to­we­go


Źródła:

SJP.pl

Dekonstrukcyjny

→ de­kon­struk­cja; de­kon­struk­tyw­ny


Źródła:

SJP.pl

Dekonstruktor

spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się de­kon­struk­cją ma­szyn, bu­dyn­ków itp.


Źródła:

SJP.pl

Dekonstruktywistka

→ de­kon­struk­ty­wi­sta


Patrz:dekonstruktywista

Źródła:

SJP.pl

Dekonstruktywistyczny

→ de­kon­struk­ty­wizm


Patrz:dekonstruktywizm

Źródła:

SJP.pl

Dekonstruktywizm

nurt we współ­czes­nej sztu­ce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekonstruktywny

→ de­kon­struk­cja; de­kon­struk­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Dekonstruowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­kon­stru­o­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dekonstruować

zmie­niać kon­struk­cję cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Dekonsumpcja

ogra­ni­cze­nie kon­sump­cji pro­duk­tów i usług


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) świa­do­me i do­bro­wol­ne ogra­ni­cza­nie na­by­wa­nia oraz zu­ży­wa­nia dóbr i usług do po­zio­mu za­spo­ka­ja­ją­ce­go rze­czy­wi­ste po­trze­by, zwy­kle mo­ty­wo­wa­ne wzglę­da­mi etycz­ny­mi, eko­lo­gicz­ny­mi lub spo­łecz­ny­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekontaminacja

1. od­ka­ża­nie bio­lo­gicz­ne, ra­dio­lo­gicz­ne lub che­micz­ne ludzi, sprzę­tu, te­re­nu itp.;
2. oczy­szcze­nie lub usu­nię­cie zu­ży­tej po­wło­ki cze­goś, np. la­kie­ru sa­mo­cho­do­we­go


De­kon­ta­mi­na­cja (łac. "de-" 'od-, wy-'; "con­ta­mi­na­tio" 'zet­knię­cie; spla­mie­nie') – pro­ces po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu i de­zak­ty­wa­cji sub­stan­cji szkod­li­wej (che­mi­ka­liów, ma­te­ria­łów ra­dio­ak­tyw­nych, czyn­ni­ków bio­lo­gicz­nych), która za­gra­ża życiu lub zdro­wiu or­ga­niz­mu ży­we­go po­przez kon­takt bez­poś­red­ni lub uży­wa­ne sprzę­ty. De­kon­ta­mi­na­cji pod­da­wa­ni są za­ra­zem lu­dzie, zwie­rzę­ta, jak i śro­do­wi­sko nie­o­ży­wio­ne (in­fra­struk­tu­ra itd.).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekontaminacyjny

→ de­kon­ta­mi­na­cja


Patrz:dekontaminacja

Źródła:

SJP.pl

Dekontenans

daw­niej: brak swo­bo­dy w za­cho­wa­niu, nie­pew­ność sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Dekor

motyw de­ko­ra­cyj­ny, zwła­szcza na wy­ro­bach ce­ra­micz­nych i na daw­nej zbroi


Źródła:

SJP.pl

Dekoracja

1. ozda­bia­nie, de­ko­ro­wa­nie;
2. ozdo­ba, or­na­ment;
3. de­ko­ro­wa­nie odz­na­ką, or­de­rem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ele­ment upięk­sza­ją­cy, ozda­bia­ją­cy dany przed­miot, bu­dy­nek lub jego wnę­trze

 (1.2) w lm.: pla­stycz­ny­a­stycz­ne tło sceny te­a­tral­nej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekoracyjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób de­ko­ra­cyj­ny, z dużą ilo­ścią de­ko­ra­cji


Źródła:

Wiktionary

Dekoracyjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: de­ko­ra­cyj­nie


Źródła:

SJP.pl

Dekoracyjniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: de­ko­ra­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Dekoracyjność

→ de­ko­ra­cyj­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest de­ko­ra­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są de­ko­ra­cyj­ni


Patrz:dekoracyjny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekoracyjny

1. słu­żą­cy do upięk­sza­nia cze­goś; ozdob­ny;
2. ma­ją­cy pię­kną formę;
3. do­ty­czą­cy de­ko­ra­cji te­a­tral­nej, fil­mo­wej itp.


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­ko­ra­cją, sta­no­wią­cy de­ko­ra­cję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekorator

1. osoba pro­jek­tu­ją­ca de­ko­ra­cje w te­a­trze; sce­no­graf;
2. osoba spe­cja­li­zu­ją­ca się w pro­jek­to­wa­niu wy­stro­ju wnętrz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się de­ko­ro­wa­niem wnętrz


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekoratorka

1. ko­bie­ta pro­jek­tu­ją­ca de­ko­ra­cje w te­a­trze;
2. ko­bie­ta spe­cja­li­zu­ją­ca się w pro­jek­to­wa­niu wy­stro­ju wnętrz


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) osoba płci żeń­skiej zaj­mu­ją­ca się de­ko­ro­wa­niem wnętrz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekoratornia

za­kład, firma zaj­mu­ją­ca się urzą­dza­niem miesz­kań


Źródła:

SJP.pl

Dekoratorski

→ de­ko­ra­tor


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z osobą lub za­wo­dem de­ko­ra­to­ra


Patrz:dekorator

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekoratorstwo

1. za­ję­cie de­ko­ra­to­ra;
2. sztu­ka de­ko­ra­tor­ska


Źródła:

SJP.pl

Dekoratywniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: de­ko­ra­tyw­ny


Źródła:

SJP.pl

Dekoratywność

→ de­ko­ra­tyw­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest de­ko­ra­tyw­ne; cecha tych, któ­rzy są de­ko­ra­tyw­ni


Patrz:dekoratywny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekoratywny

słu­żą­cy jako de­ko­ra­cja, upięk­sze­nie; de­ko­ra­cyj­ny, zdob­ni­czy, ozdob­ny


Źródła:

SJP.pl

Dekornizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zo­o­techn. za­bieg usu­wa­nia rogów bydłu;


De­kor­ni­za­cja – za­bieg pie­lę­gna­cyj­ny po­le­ga­ją­cy na usu­wa­niu za­wiąz­ków rogów u cie­ląt. Naj­czę­ściej nie wy­ma­ga on pow­ta­rza­nia (me­to­da ter­micz­na i chi­rur­gicz­na). Celem za­bie­gu jest pow­strzy­ma­nie ro­śnię­cia rogów u bydła. Za­bieg po­wo­du­je wzrost bez­pie­czeń­stwa pracy przy ob­słu­dze i tran­spor­cie zwie­rząt oraz ogra­ni­cza ich ska­le­cze­nia.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Dekorowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­ko­ro­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dekorować

cza­sow­nik

 (1.1) upięk­szać coś, do­da­wać de­ko­ra­cje

 (1.2) przy­pi­nać odz­na­cze­nie, order lub odz­na­kę


Źródła:

Wiktionary

Dekort

w hand­lu: ob­niż­ka ceny to­wa­ru; bo­ni­fi­ka­cja, bo­ni­fi­ka­ta, rabat, opust, opust


Źródła:

SJP.pl

Dekortykacja

wy­do­by­wa­nie do celów przęd­nych włó­kien ły­ko­wych z łodyg lnu, ko­no­pi, juty


De­kor­ty­ka­cja – za­bieg ope­ra­cyj­ny, po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu czę­ści zew­nętrz­nej war­stwy tka­nek or­ga­nów, ta­kich jak płuca, nerki, mózg.

Naj­czę­ściej[] wy­ko­ny­wa­na jest de­kor­ty­ka­cja płuca.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekortykacyjny

→ de­kor­ty­ka­cja


Patrz:dekortykacja

Źródła:

SJP.pl

Dekorum

de­co­rum;
1. za­sa­da li­te­rac­ka ukła­du i wy­glą­du dzie­ła;
2. prze­sta­rza­le: na­le­ży­ty wy­gląd


Źródła:

SJP.pl

Dekotora

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ja­poń­ski styl ob­fi­te­go, mo­nu­men­tal­ne­go de­ko­ro­wa­nia cię­ża­ró­wek, czę­sto w licz­ne ilu­mi­na­cje, ma­lo­wi­dła, ele­men­ty prze­strzen­ne, rzeź­by itp.

 (1.2) cię­ża­rów­ka ozdo­bio­na w stylu de­ko­to­ra (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Dekowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­ko­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dekować

1. zwy­kle w od­nie­sie­niu do służ­by woj­sko­wej: uni­kać obo­wiąz­ków, chro­nić w bez­piecz­nym miej­scu, osła­niać;
2. za­bez­pie­czać ro­śli­ny na polu przed wy­ma­rza­niem po­przez okry­cie słomą, obor­ni­kiem lub łę­ta­mi


cza­sow­nik

 (1.1) po­ma­gać komuś w ukry­wa­niu się i uchy­la­niu się od obo­wiąz­ku

 (1.2) wy­ko­ny­wać czyn­no­ści ochra­nia­ją­ce za­siew przed prze­marz­nię­cie zimą

 (1.3) gw-pl|Ma­zu­ry, War­mia. po­kry­wać, na­kry­wać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekownik

po­tocz­nie: osoba uni­ka­ją­ca obo­wiąz­ków; leń, kunk­ta­tor, de­zer­ter


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba uchy­la­ją­ca się od cze­goś

 (1.2) pot. wojsk. osoba uchy­la­ją­ca się od służ­by woj­sko­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekowy

po­tocz­nie: de­ka­gra­mo­wy (wa­żą­cy 1 de­ka­gram)


Źródła:

SJP.pl

Dekrement

prze­sta­rza­łe: zmniej­sza­nie się, uby­wa­nie cze­goś; uby­tek


Źródła:

SJP.pl

Dekrementacja

ope­ra­cja w pro­gra­mo­wa­niu, która zmniej­sza war­tość o jeden


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. ope­ra­cja zmniej­sze­nia war­to­ści o jeden

 (1.2) in­form. ope­ra­cja zmia­ny wska­za­nia ite­ra­to­ra z pew­ne­go ele­men­tu na po­przed­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekrepitacja

w che­mii:
1. gło­śne pę­ka­nie niek­tó­rych ma­te­ria­łów kry­sta­licz­nych pod­czas wy­pra­ża­nia;
2. od­głos to­wa­rzy­szą­cy temu pro­ce­so­wi


De­kre­pi­ta­cja (ang. "de­cre­pi­ta­tion") - pę­ka­nie ma­te­ria­łów z cha­rak­te­ry­stycz­nym od­gło­sem pod wpły­wem dzia­ła­nia wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry, przy­kła­do­wo pod­czas pra­że­nia. Przy­kła­dem sub­stan­cji ule­ga­ją­cej de­kre­pi­ta­cji jest azo­tan oło­wiu(II), Pb(NO3)2.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekrescent

wiersz, w któ­rym każdy ko­lej­ny wers jest krót­szy od po­przed­nie­go o jedną sy­la­bę


Źródła:

SJP.pl

Dekret

akt pra­wo­daw­czy ma­ją­cy moc usta­wy, wy­da­ny z upo­waż­nie­nia wła­dzy usta­wo­daw­czej przez inny organ pań­stwo­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. akt praw­ny ma­ją­cy moc usta­wy, wy­da­ny przez organ wła­dzy wy­ko­naw­czej;

 (1.2) hist. w Pol­sce w XV-XVI w. – akt praw­ny wy­da­ny sa­mo­dziel­nie przez króla

 (1.4) rel. do­ku­ment wy­da­wa­ny przez zwierzch­ni­ka die­cez­ji rzym­sko­ka­to­lic­kiej, de­cy­du­ją­cy o przy­dzie­le­niu du­chow­ne­go do pa­ra­fii

 (1.5) ad­no­ta­cja na do­ku­men­cie okre­śla­ją­ca spo­sób uję­cia w księ­gach


De­kret – akt nor­ma­tyw­ny ma­ją­cy moc usta­wy, wy­da­ny nie przez par­la­ment, ale przez organ wła­dzy wy­ko­naw­czej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekretacja

w ad­mi­ni­stra­cji, księ­go­wo­ści: ad­no­ta­cja na do­ku­men­cie usta­la­ją­ca dal­szy tryb za­łat­wia­nia spra­wy


De­kre­ta­cja – za­rzą­dze­nie od­po­wied­niej osoby, do­ty­czą­ce zwła­szcza pism wpły­wa­ją­cych do ko­mór­ki or­ga­ni­za­cyj­nej, na­da­je wła­ści­wy bieg do­ku­men­ta­cji wpły­wa­ją­cej zgod­nie z przy­ję­tą in­struk­cją kan­ce­la­ryj­ną lub in­ny­mi prze­pi­sa­mi re­gu­lu­ją­cy­mi obieg da­ne­go ro­dza­ju do­ku­men­tów (np. księ­go­wych).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekretacyjny

→ de­kre­ta­cja


Patrz:dekretacja

Źródła:

SJP.pl

Dekretalia

de­kre­ta­ły;
1. orze­cze­nia pa­pie­skie w spra­wach zwią­za­nych z pra­wem ko­ściel­nym;
2. zbio­ry tych orze­czeń, sta­no­wią­ce prawo ka­no­nicz­ne


Źródła:

SJP.pl

Dekretalistka

→ de­kre­ta­li­sta


Patrz:dekretalista

Źródła:

SJP.pl

Dekretarz

daw­niej: księ­ga są­do­wa, w któ­rej za­pi­sy­wa­no orze­cze­nia wraz z ich uza­sad­nie­nia­mi


Źródła:

SJP.pl

Dekretał

de­kre­ta­lia;
1. wy­po­wiedź pa­pie­ska na pi­śmie za­wie­ra­ją­ca nor­ma­tyw­ne wy­ja­śnie­nia z za­kre­su prawa ko­ściel­ne­go;
2. zbiór ta­kich wy­po­wie­dzi, które sta­no­wi­ły kie­dyś prawo ka­no­nicz­ne w Ko­ście­le ka­to­lic­kim


Źródła:

SJP.pl

Dekretowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­kre­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dekretować

1. wy­da­wać (wydać) de­kret, usta­na­wiać (usta­no­wić) coś de­kre­tem;
2. do­ko­ny­wać (do­ko­nać) de­kre­ta­cji, głów­nie w do­ku­men­tach księ­go­wych


Źródła:

SJP.pl

Dekretowy

zwią­za­ny z de­kre­tem


Źródła:

SJP.pl

Dekretynizacja

po­tocz­nie, żar­to­bli­wie: usu­nię­cie z życia pu­blicz­ne­go nie­mą­drych osób i bez­sen­sow­nych zja­wisk


Źródła:

SJP.pl

Dekryminalizacja

1. ze­spół dzia­łań ma­ją­cych na celu zmniej­sze­nie prze­stęp­czo­ści;
2. w pra­wie: uz­na­nie, że czyn nie jest już prze­stęp­stwem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogra­ni­cze­nie za­kre­su i zła­go­dze­nie kary usta­wo­wej za okre­ślo­ne prze­stęp­stwa


De­kry­mi­na­li­za­cja – uz­na­nie, iż czyn nie jest już prze­stęp­stwem. Ter­min ten nie­ko­niecz­nie musi oz­na­czać to samo co de­pe­na­li­za­cja, po­nie­waż dany czyn może być kwa­li­fi­ko­wa­ny jako wy­kro­cze­nie, które nie jest prze­stęp­stwem, a mimo to po­no­si się z tego ty­tu­łu od­po­wie­dzial­ność.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dekryminalizować

usta­wo­wo uz­na­wać, że coś nie jest prze­stęp­stwem


Źródła:

SJP.pl

Dekryptaż

od­czy­ta­nie za­szy­fro­wa­ne­go tek­stu; roz­szy­fro­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Dekspantenol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. ana­log al­ko­ho­lo­wy bę­dą­cy wi­ta­mi­ną kwasu pan­to­te­no­we­go, re­ge­ne­ru­ją­cy skórę


Źródła:

Wiktionary

Dekstralny

po­ło­żo­ny z pra­wej stro­ny; prawy


Źródła:

SJP.pl

Dekstran

po­li­mer glu­ko­zy o wy­so­kim cię­ża­rze czą­stecz­ko­wym


Dek­stran – po­li­mer glu­ko­zy o wy­so­kim cię­ża­rze czą­stecz­ko­wym roz­pu­szczal­ny w wo­dzie, sto­so­wa­ny w me­dy­cy­nie jako płyn krwio­za­stęp­czy, w prze­my­śle spo­żyw­czym dek­stran jest sto­so­wa­ny jako za­gęst­nik i emul­ga­tor, a w kos­me­ty­ce służy jako skład­nik pu­drów i po­ma­dek.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekstrokardia

sy­tu­a­cja, kiedy serce znaj­du­je się w pra­wej czę­ści klat­ki pier­sio­wej


Dek­stro­kar­dia ( dex­tro­car­dia) – me­dycz­ne okre­śle­nie sy­tu­a­cji, gdy serce znaj­du­je się po pra­wej stro­nie klat­ki pier­sio­wej.

Je­że­li to­wa­rzy­szy mu nie­pra­wi­dło­we (po prze­ciw­nych stro­nach, jakby od­bi­te w lu­strze) po­ło­że­nie in­nych na­rzą­dów w obrę­bie klat­ki pier­sio­wej i jamie brzusz­nej mó­wi­my o od­wró­ce­niu trze­wi (łac. "situs in­ver­sus").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekstrometorfan

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny (po­chod­na mor­fi­ny), uży­wa­ny jako śro­dek prze­ciw­kasz­lo­wy (bro­mo­wo­do­rek)


Dek­stro­me­tor­fan, DXM ( dex­tro­met­horp­ha­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, pra­wo­skręt­ny enan­cjo­mer me­tor­fa­nu uży­wa­ny w me­dy­cy­nie pod po­sta­cią bro­mo­wo­dor­ku jako lek prze­ciw­kasz­lo­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekstroza

mo­no­sa­cha­ryd (cu­kier pro­sty) łatwo roz­pu­szczal­ny w wo­dzie, bę­dą­cy źró­dłem ener­gii dla każ­de­go ży­we­go or­ga­niz­mu, sto­so­wa­ny głów­nie w prze­my­śle spo­żyw­czym i w lecz­nict­wie; glu­ko­za, gli­ko­za, cu­kier gro­no­wy, cu­kier skro­bio­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. pra­wo­skręt­na po­stać glu­ko­zy;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekstryna

poś­red­ni pro­dukt roz­kła­du skro­bi lub gli­ko­ge­nu


Źródła:

SJP.pl

Dekstryniarnia

za­kład lub od­dział fa­bry­ki che­micz­nej, gdzie wyt­wa­rza się dek­stry­ny


Źródła:

SJP.pl

Dekstrynowy

zwią­za­ny z dek­stry­ną


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z dek­stry­ną; za­wie­ra­ją­cy dek­stry­nę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dekulturacja

De­kul­tu­ra­cja – pro­ces spo­łecz­ny, który za­cho­dzi w trak­cie kon­tak­tów mię­dzy­kul­tu­ro­wych do­pro­wa­dza­ją­cych do ubo­że­nia danej kul­tu­ry po­przez za­ni­ka­nie jej okre­ślo­nych ele­men­tów w danym cza­sie. De­kul­tu­ra­cja pro­wa­dzi do ujed­no­li­ca­nia się wszyst­kich kul­tur, które po­zo­sta­ją ze sobą we względ­nie sta­łym kon­tak­cie. Jest efek­tem pro­ce­sów akul­tu­ra­cji.


Źródła:

Wikipedia

Dekunek

de­ko­wa­nie się; ukry­wa­nie się


Źródła:

SJP.pl

Dekupaż

de­co­u­pa­ge;
1. me­to­da zdo­bie­nia przed­mio­tów ka­wał­ka­mi wy­ci­na­ne­go pa­pie­ru i la­kie­rów;
2. tech­no­lo­gia tło­cze­nia pła­skich kształ­tów, zwła­szcza w kar­to­nie lub war­stwie pla­sti­ku


Źródła:

SJP.pl

Dekupażowy

→ de­ku­paż


Patrz:dekupaż

Źródła:

SJP.pl

Dekuplet

zgru­po­wa­nie dzie­się­ciu czą­stek ele­men­tar­nych


Źródła:

SJP.pl

Dekurażować

daw­niej:
1. od­bie­rać od­wa­gę, znie­chę­cać, zra­żać;
2. de­ku­ra­żo­wać się - tra­cić od­wa­gę


Źródła:

SJP.pl

Dekurion

1. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie do­wód­ca dzie­się­cio­o­so­bo­we­go od­dzia­łu jazdy;
2. w sta­ro­żyt­nych rzym­skich mniej­szych mia­stach i osa­dach wyż­szy urzęd­nik lub se­na­tor


De­ku­rion ( de­cu­rio) – ma trzy różne zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dekwalifikacja

utra­ta kwa­li­fi­ka­cji


Źródła:

SJP.pl

Dekówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Ma­zu­ry, War­mia. da­chów­ka


Źródła:

Wiktionary

Del

rze­czow­nik

 (1.1) in­form. jeden z kla­wi­szy na kla­wia­tu­rze kom­pu­te­ro­wej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Del.

skrót od: de­le­a­tur (w po­li­gra­fii: znak prze­kre­śle­nia uży­wa­ny w ko­rek­cie dru­kar­skiej)


Źródła:

SJP.pl

Dela

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Delabializacja

De­la­bia­li­za­cja – pro­ces fo­ne­tycz­ny prze­ciw­ny do la­bia­li­za­cji, zanik za­o­krą­gle­nia warg przy wy­mo­wie sa­mo­gło­sek tyl­nych. Np. przej­ście "ū" w "y" (IPA [ɯ:]) i za­pew­ne krót­kie­go "u" w "ъ" (praw­do­po­dob­nie [ɯ]) w ję­zy­ku pra­sło­wiań­skim.


Źródła:

Wikipedia

Delabializować

wy­ma­wiać sa­mo­gło­skę tylną z war­ga­mi spła­szczo­ny­mi


Źródła:

SJP.pl

Delacja

de­nun­cja­cja, tajne oskar­że­nie


Źródła:

SJP.pl

Delacroix

[czy­taj: delaKRŁA] naz­wi­sko, m.in.: Eu­ge­ne De­la­cro­ix, przed­sta­wi­ciel ma­lar­stwa ro­man­tycz­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Delacyja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. osta­tecz­ny ter­min


Źródła:

Wiktionary

Delaminacja

pro­ces bio­lo­gicz­ny za­cho­dzą­cy pod­czas roz­wo­ju za­rod­ka zwie­rząt; jeden ze spo­so­bów prze­bie­gu ga­stru­la­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) usz­ko­dze­nie la­mi­na­tu po­le­ga­ją­ce na utra­cie spój­no­ści po­szcze­gól­nych warstw skła­do­wych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delanoe

[czy­taj: delanoE] naz­wi­sko, m.in. Ber­trand De­la­noe, fran­cu­ski po­li­tyk


Źródła:

SJP.pl

Delaroche

[czy­taj: dölaROSZ] naz­wi­sko fran­cu­skie, m.in. Paul De­la­ro­che (wła­ści­wie: Hip­po­ly­te De­la­ro­che) ( 1797-1856) - ma­larz fran­cu­ski


Źródła:

SJP.pl

Delator

1. tajny oskar­ży­ciel, de­nun­cja­tor;
2. w daw­nej Pol­sce: oskar­ży­ciel w spra­wach kar­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. ktoś, kto de­nun­cju­je, do­no­si; zdraj­ca

 (1.2) daw. gwara. więz. osoba okra­dzio­na na ulicy


De­la­tor (z łac. "de­la­tio" = "wno­sze­nie", "przy­no­sze­nie", "do­star­cza­nie") – w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie był to do­no­si­ciel, a na­stęp­nie oskar­ży­ciel pu­blicz­ny. W cza­sach wczes­nej re­pu­bli­ki rzym­skiej de­la­tor wy­ko­ny­wał swój pro­ce­der be­zin­te­re­sow­nie, trak­tu­jąc to jako swój oby­wa­tel­ski obo­wią­zek, jed­nak z cza­sem, a zwła­szcza w okre­sie ce­sar­stwa, gdy funk­cjo­no­wa­ło tzw.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delatorski

do­ty­czą­cy de­la­to­ra lub de­la­tor­stwa


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z osobą lub funk­cją de­la­to­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delatorstwo

1. po­uf­ne do­no­sze­nie na in­nych do władz lub prze­ło­żo­nych; de­nun­cja­tor­stwo, do­no­si­ciel­stwo;
2. w daw­nej Pol­sce: wnie­sie­nie oskar­że­nia przed sąd; do­nie­sie­nie


Źródła:

SJP.pl

Delatyn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. osied­le typu miej­skie­go w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim re­jo­nie nad­wór­niań­skim Ukra­i­ny, nie­da­le­ko Nad­wór­nej u wschod­nie­go przed­pro­ża Gor­ga­nów;


De­la­tyn ( Делятин) – osied­le typu miej­skie­go na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim, w re­jo­nie nad­wór­niań­skim, do 1945 mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie sta­ni­sła­wow­skim, w po­wie­cie nad­wór­niań­skim.

W gra­ni­cach De­la­ty­na znaj­du­je się daw­niej wieś Łuh.

W miej­sco­wo­ści jest sta­cja ko­le­jo­wa De­la­tyn.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Delavigne

[czy­taj: dölaWIŃ] naz­wi­sko fran­cu­skie, m.in. Ca­si­mir De­la­vi­gne (1793-1843) - poeta fran­cu­ski


Źródła:

SJP.pl

Delawar

In­dia­nin Ame­ry­ki Pół­noc­nej


Źródła:

SJP.pl

Delaware

[czy­taj: de­le­łer] język De­la­wa­rów


rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. stan w Sta­nów Zjed­no­czo­nych;

 (1.2) geogr. rzeka na wscho­dzie Sta­nów Zjed­no­czo­nych;


De­la­wa­re () – stan na wschod­nim wy­brze­żu Sta­nów Zjed­no­czo­nych, w re­gio­nie Sta­nów Środ­ko­wo­at­lan­tyc­kich, na Ni­zi­nie At­lan­tyc­kiej, nad za­to­ką De­la­wa­re. Na za­cho­dzie i po­łud­niu gra­ni­czy ze sta­nem Ma­ry­land, na pół­no­cy ze sta­nem Pen­syl­wa­nia, a na pół­noc­nym wscho­dzie z New Jer­sey.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delawarka

In­dian­ka Ame­ry­ki Pół­noc­nej


Źródła:

SJP.pl

Delawarowie

In­dia­nie Ame­ry­ki Pół­noc­nej


De­la­wa­ro­wie – ple­mię In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej na­le­żą­ce do al­gon­kiań­skiej ro­dzi­ny ję­zy­ko­wej. Sami sie­bie na­zy­wa­li "Lenni Le­na­pe", znani także jako "Wa­pa­nach­ki" (Naród Czy­stej Krwi). Nazwa "De­la­wa­re" na­da­na zo­sta­ła przez Fran­cu­zów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Delawarski

przy­miot­nik od: De­la­wa­re


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze sta­nem De­la­wa­re, rzeką De­la­wa­re lub za­to­ką De­la­wa­re

 (1.2) zwią­za­ny z ple­mię­e­mie­niem De­la­wa­rów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delbeta

ro­dzaj szcze­pion­ki wzmac­nia­ją­cej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. farm. szcze­pion­ka dzia­ła­ją­ca im­mu­no­sty­mu­lu­ją­co, skła­da­ją­ca się z pa­cior­kow­ców, gron­kow­ców i pa­łe­czek ropy błę­kit­nej, po­da­wa­na do­mię­śnio­wo lub pod­skór­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deleatur

w po­li­gra­fii: znak prze­kre­śle­nia uży­wa­ny w ko­rek­cie dru­kar­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­ligr. znak uży­wa­ny w ko­rek­cie dru­kar­skiej dla oz­na­cze­nia skre­śleń w tek­ście


De­le­a­tur, ka­sow­nik (z łac.: "ma zo­stać usu­nię­ty, usu­nię­ta") – znak ko­rek­tor­ski, któ­rym oz­na­cza się frag­men­ty tek­stu, które mają zo­stać usu­nię­te (po­je­dyn­cze li­te­ry, słowa, zda­nia czy całe aka­pi­ty).

Kształt znaku po­cho­dzi od li­te­ry "d" w odręcz­nym pi­śmie nie­miec­kim (kur­ren­ta).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delecja

jeden z typów spon­ta­nicz­nej mu­ta­cji ge­no­wej do­ty­czą­cej zmia­ny skła­du nu­kle­o­ty­do­we­go DNA, po­le­ga­ją­cy na utra­cie jed­nej lub kilku par nu­kle­o­ty­dów z DNA ge­no­we­go


De­le­cja – zmia­na w ma­te­ria­le ge­ne­tycz­nym po­le­ga­ją­ca na utra­cie jego frag­men­tu. Uby­tek taki może obej­mo­wać od jed­ne­go lub kilku nu­kle­o­ty­dów (mu­ta­cja punk­to­wa), po­przez uby­tek więk­szych frag­men­tów genów, ca­łych genów lub ich grup (struk­tu­ral­na aber­ra­cja chro­mo­so­mo­wa), aż po całe chro­mo­so­my (licz­bo­wa aber­ra­cja chro­mo­so­mo­wa). Niek­tó­re de­le­cje są przy­czy­ną cho­rób ge­ne­tycz­nych, inne mają cha­rak­ter ne­u­tral­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Delecta

[czy­taj: de­lek­ta] marka spo­żyw­cza


De­lec­ta – marka bran­ży spo­żyw­czej, na­le­żą­ca do grupy ka­pi­ta­ło­wej Ba­kal­land, daw­niej nazwa włoc­ław­skich za­kła­dów spo­żyw­czych.

Pod marką De­lec­ta sprze­da­wa­ne są dania go­to­we, zupy, de­se­ry (ki­sie­le mlecz­ne, ki­sie­le owo­co­we, ga­la­ret­ki), cia­sta go­to­we, cia­sta do sa­mo­dziel­ne­go przy­go­to­wa­nia, do­dat­ki do ciast, przy­pra­wy oraz kawa zbo­żo­wa (Ana­tol i Ku­ja­wian­ka). Czo­ło­wym pro­duk­tem marki De­lec­ta jest cia­sto i krem Kar­pat­ka oraz cia­sto Krów­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Delecyjny

→ de­le­cja


Patrz:delecja

Źródła:

SJP.pl

Deleg.

skrót od: de­le­ga­cja, de­le­gat


Źródła:

SJP.pl

Delegacja

1. wy­jazd w spra­wach służ­bo­wych;
2. grupa ludzi re­pre­zen­tu­ją­ca in­te­re­sy ja­kiejś zbio­ro­wo­ści;
3. do­ku­ment upo­waż­nia­ją­cy do wy­ja­zdu służ­bo­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­jazd w spra­wach służ­bo­wych

 (1.2) grupa osób re­pre­zen­tu­ją­ca pewną spo­łecz­ność

 (1.3) praw. urz. czę­ścio­we lub cał­ko­wi­te prze­nie­sie­nie swo­ich kom­pe­ten­cje na inny organ

 (1.4) do­ku­ment pot­wier­dza­ją­cy de­le­ga­cję (1.1)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delegacki

→ de­le­gat (rzad­ko)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z de­le­ga­tem, de­le­ga­ta­mi, do­ty­czą­cy de­le­ga­tów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delegacyjny

do­ty­czą­cy de­le­ga­cji


Źródła:

SJP.pl

Delegalizacja

uz­na­nie cze­goś za nie­le­gal­ne; zde­le­ga­li­zo­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urzę­do­we uz­na­nie cze­goś za nie­le­gal­ne


De­le­ga­li­za­cja – wy­ję­cie spod prawa, za­ka­za­nie dzia­łal­no­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delegalizacyjny

→ de­le­ga­li­za­cja


Patrz:delegalizacja

Źródła:

SJP.pl

Delegalizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) uz­na­wa­nie cze­goś za nie­le­gal­ne od ja­kie­goś mo­men­tu


Źródła:

Wiktionary

Delegalizować

1. uz­na­wać jakąś or­ga­ni­za­cję lub in­sty­tu­cję za nie­le­gal­ną; od­bie­rać prawo do ist­nie­nia i dzia­ła­nia;
2. de­le­ga­li­zo­wać się - sta­wać się nie­le­gal­nym


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­le­ga­li­zo­wać)

 (1.1) praw. uz­na­wać coś za niez­god­ne z pra­wem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delegat

osoba re­pre­zen­tu­ją­ca in­te­re­sy ja­kiejś zbio­ro­wo­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ofi­cjal­ny wy­słan­nik ja­kiejś zbio­ro­wo­ści re­pre­zen­tu­ją­cy jej in­te­re­sy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delegatka

→ de­le­gat


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od de­le­gat


Patrz:delegat

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delegatura

1. przed­sta­wi­ciel­stwo ja­kiejś firmy lub urzę­du w te­re­nie;
2. funk­cja de­le­ga­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urz. ofi­cjal­nie przed­sta­wi­ciel­stwo upo­waż­nio­ne do re­pre­zen­to­wa­nia czy­ichś in­te­re­sów na danym te­re­nie

 (1.2) pot. sie­dzi­ba de­le­ga­tu­ry (1.1)

 (1.3) urz. funk­cja de­le­ga­ta, przed­sta­wi­cie­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delegitymizować

od­bie­rać za­u­fa­nie spo­łecz­ne, dobre imię, wła­dzę


Źródła:

SJP.pl

Delegowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­le­go­wać.


De­le­go­wa­nie – w za­rzą­dza­niu jest to forma prze­ka­zy­wa­nia praw i upo­waż­nień kie­row­ni­ka (dy­rek­to­ra) na swo­ich pod­wład­nych. Różni się ona od in­nych form prze­ka­zy­wa­nia upo­waż­nień tym że jest zo­rien­to­wa­na zaz­wy­czaj na jedno za­da­nie (może to być: pod­pi­sa­nie umowy z klien­tem, za­trud­nie­nie no­wych pra­cow­ni­ków, zbu­do­wa­nie no­we­go od­dzia­łu firmy, uru­cho­mie­nie nowej fa­bry­ki, linii pro­duk­cyj­nej itd.).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Delegować

urzę­do­wo:
1. wy­słać, wy­sy­łać kogoś w cha­rak­te­rze swego de­le­ga­ta;
2. wy­słać, wy­sy­łać pra­cow­ni­ka do pracy poza miej­scem, w któ­rym pra­cu­je on na co dzień


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­de­le­go­wać)

 (1.1) wy­sy­łać jako przed­sta­wi­cie­la celem wy­ko­na­nia okre­ślo­ne­go za­da­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deleksykalizacja

w ję­zy­koz­naw­stwie: uży­wa­nie wy­ra­zu lub zwro­tu w zna­cze­niu pier­wot­nym, wy­ni­ka­ją­cym z jego bu­do­wy


De­lek­sy­ka­li­za­cja – ro­dzaj chwy­tu sty­li­stycz­ne­go, który ma za isto­tę od­wo­ła­nie się do okre­ślo­nej ety­mo­lo­gii uży­te­go wy­ra­zu w danej wy­po­wie­dzi. Ten chwyt jest sto­so­wa­ny do uzy­ski­wa­nia efek­tu hu­mo­ry­stycz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deleksykalizacyjny

→ de­lek­sy­ka­li­za­cja


Patrz:deleksykalizacja

Źródła:

SJP.pl

Delekta

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Delektowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­lek­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Delektować

de­lek­to­wać się - sma­ko­wać w czymś, zaj­mo­wać się czymś z przy­jem­no­ścią, upa­jać się


Źródła:

SJP.pl

Delerue

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Deleseria

glon z typu kras­no­ro­stów, ma­ją­cy ple­chę roz­ga­łę­zio­ną, która u niek­tó­rych ga­tun­ków przy­bie­ra kształt liści; ro­śnie w mo­rzach; że­bro­wiec


Źródła:

SJP.pl

Delesyt

mi­ne­rał z grupy lep­toch­lo­ry­tów, wy­stę­pu­ją­cy w pro­mie­ni­sto-prę­ci­ko­wych lub zie­mi­stych sku­pie­niach wy­peł­nia­ją­cych próż­nie mig­da­ło­we w me­la­fi­rze


Źródła:

SJP.pl

Delete

[czy­taj: dilit] kla­wisz na kla­wia­tu­rze kom­pu­te­ra usu­wa­ją­cy znak znaj­du­ją­cy się za kur­so­rem; De­le­te


Źródła:

SJP.pl

Delewarowanie

ob­ni­ża­nie po­zio­mu dźwi­gni fi­nan­so­wej


Źródła:

SJP.pl

Delfcki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Delf­tem, do­ty­czą­cy Delf­tu, po­cho­dzą­cy z Delf­tu (mia­sta w Ho­lan­dii)


Źródła:

Wiktionary

Delficki

przy­miot­nik od: Delfy (sta­ro­żyt­ne mia­sto grec­kie); m.in. wy­rocz­nia del­fic­ka - słyn­na wy­rocz­nia, znaj­du­ją­ca się w świa­ty­ni Apol­li­na w Del­fach, gdzie Pytia od­po­wia­da­ła na sta­wia­ne jej py­ta­nia


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest nie­jas­ny, pro­ro­czy, wróż­biar­ski; wie­loz­nacz­ny

 (1.2) geogr. zwią­za­ny z Del­fa­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delfin

1. daw­niej: na­stęp­ca tronu fran­cu­skie­go;
2. żar­to­bli­wie: syn pier­wo­rod­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. ssak mor­ski z rzędu wa­le­ni;

 (1.2) sport. jeden z czte­rech pod­sta­wo­wych sty­lów pły­wac­kich;

 (2.2) przen. żart. syn pier­wo­rod­ny

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (3.1) D. lm. od del­fi­na


Del­fin – ogól­ne okre­śle­nie wod­nych ssa­ków z rzędu wa­le­ni, z ro­dzin Delp­hi­ni­dae (del­fi­ny oce­a­nicz­ne) i Pla­ta­ni­sti­dae (del­fi­ny słod­ko­wod­ne), obej­mu­ją­ce śred­niej wiel­ko­ści wa­le­nie cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się wy­dłu­żo­nym py­skiem i obec­no­ścią me­lo­nu. W ści­ślej­szym uję­ciu od­no­si się ono też do ro­dza­ju na­le­żą­ce­go do ro­dzi­ny del­fi­no­wa­tych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delfina

1. daw­niej: na­stęp­ca tronu fran­cu­skie­go;
2. żar­to­bli­wie: syn pier­wo­rod­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. żona del­fi­na (na­stęp­cy tronu fran­cu­skie­go);

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: del­fin


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delfinacki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Del­fi­na­tem, do­ty­czą­cy Del­fi­na­tu


Źródła:

Wiktionary

Delfinarium

duży zbior­nik wody przez­na­czo­ny do ho­dow­li, tre­su­ry i po­ka­zów wy­tre­so­wa­nych del­fi­nów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) obiekt przez­na­czo­ny do ho­dow­li, tre­su­ry i po­ka­zów wy­tre­so­wa­nych del­fi­nów lub in­nych wa­le­ni


Del­fi­na­rium – zbior­nik wodny przez­na­czo­ny do ho­dow­li, tre­su­ry i po­ka­zów wy­tre­so­wa­nych del­fi­nów, a cza­sem in­nych wa­le­ni. W pier­wot­nym zna­cze­niu "del­fi­na­rium" to ak­wa­rium dla del­fi­nów. W szer­szym zna­cze­niu del­fi­na­rium na­zy­wa­ny jest cały obiekt, w któ­rym znaj­du­je się za­sad­ni­czy zbior­nik, jego za­ple­cze tech­nicz­ne oraz miej­sca przez­na­czo­ne dla zwie­dza­ją­cych. Del­fi­na­rium jest szcze­gól­nym ro­dza­jem oce­a­na­rium.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delfinat

kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wo-wschod­niej Fran­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na w po­łud­nio­wo-wschod­niej Fran­cji;


Del­fi­nat (fr. "Dauphiné") – kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wo-wschod­niej Fran­cji, po­ło­żo­na po­mię­dzy Ro­da­nem a głów­nym grzbie­tem wo­do­dzia­ło­wym Alp, w do­rze­czu rzek Isère z do­pły­wa­mi Drac i Ro­man­che, Drôme oraz gór­nej Du­ran­ce, ze sto­li­cą w Gre­no­ble. Dawna pro­win­cja, obej­mu­ją­ca w przy­bli­że­niu te­re­ny dzi­siej­szych de­par­ta­men­tów Isère, Drôme i Ha­u­tes-Alpes.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delfinek

zdrob­nie­nie od: del­fin


Del­fi­nek ("Ste­nel­la") – ro­dzaj wod­nych ssa­ków z po­dro­dzi­ny Delp­hi­ni­nae w obrę­bie ro­dzi­ny del­fi­no­wa­tych (Delp­hi­ni­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Delfini

→ del­fin (ssak); del­fi­no­wy


przy­miot­nik

 (1.1) rzad. do­ty­czą­cy del­fi­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delfiniak

drew­nia­na roz­pór­ka umo­co­wa­na do buksz­pry­tu do na­pię­cia wa­tersz­ta­gu


Del­fi­niak (ła­bę­dziak, strza­ła Mar­ci­na) – roz­pór­ka wa­tersz­ta­gu.

Del­fi­niak to krót­kie drzew­ce sto­so­wa­ne na niek­tó­rych ża­glow­cach, bie­gną­ce w pła­szczyź­nie sy­me­trii jed­nost­ki, opar­te pro­sto­pad­le (lub pra­wie pro­sto­pad­le) o buksz­pryt, zwięk­sza­ją­ce kąt dzia­ła­nia wa­tersz­ta­gu na buksz­pryt, a przez to zwięk­sza­ją­ce jego dzia­ła­nie usz­tyw­nia­ją­ce. Sto­so­wa­ne jest przy dłuż­szych buksz­pry­tach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Delfiniarz

po­tocz­nie: spor­to­wiec pły­wa­ją­cy del­fi­nem; del­fi­ni­sta


Źródła:

SJP.pl

Delfinidyna

zwią­zek che­micz­ny, barw­nik spo­żyw­czy (sym­bol E163b)


Del­fi­ni­dy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy an­to­cy­ja­ni­dy­nów; wy­stę­pu­je na­tu­ral­nie jako barw­nik ro­ślin­ny, mię­dzy in­ny­mi w owo­cach (np. wi­no­gro­na, czar­ne ja­go­dy, czar­ny bez, żu­ra­wi­na) i płat­kach kwia­tów (np. bra­tek, ko­sa­ciec i malwa), na­da­jąc im nie­bie­ski kolor. Sto­so­wa­na jako nie­bie­ski barw­nik do żyw­no­ści o nu­me­rze E163b.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Delfininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Del­fi­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Delfinista

1. spor­to­wiec pły­wa­ją­cy del­fi­nem; del­fi­niarz;
2. w daw­nej Fran­cji: zwo­len­nik del­fi­na - na­stęp­cy fran­cu­skie­go tronu


Źródła:

SJP.pl

Delfinistka

→ del­fi­ni­sta


Patrz:delfinista

Źródła:

SJP.pl

Delfinium

ro­śli­na z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych; ostróż­ka


Źródła:

SJP.pl

Delfinolog

zo­o­log ba­da­ją­cy życie del­fi­nów


Źródła:

SJP.pl

Delfinoterapeuta

te­ra­pe­u­ta le­czą­cy po­przez kon­takt z del­fi­na­mi


Źródła:

SJP.pl

Delfinoterapia

te­ra­pia po­przez kon­takt z del­fi­na­mi


Del­fi­no­te­ra­pia – od­mia­na zo­o­te­ra­pii oraz hy­dro­te­ra­pii, w któ­rej pa­cjent znaj­du­je się w bli­skim kon­tak­cie z del­fi­na­mi. Nie ist­nie­ją prze­ko­nu­ją­ce do­wo­dy na­u­ko­we pot­wier­dza­ją­ce sku­tecz­ność tej te­ra­pii. Kon­tro­wer­syj­ne są rów­nież kwe­stie etycz­ne­go trak­to­wa­nia del­fi­nów w bar­dzo sztucz­nym dla nich śro­do­wi­sku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Delfinowate

ro­dzi­na wa­le­ni uzę­bio­nych, du­żych, po­słu­gu­ją­cych się echo­lo­ka­cją, ży­wią­cych się ry­ba­mi, mię­cza­ka­mi i sko­ru­pia­ka­mi, ży­ją­cych w gru­pach we wszyst­kich oce­a­nach i przy­le­głych do nich mo­rzach


Del­fi­no­wa­te, del­fi­ny oce­a­nicz­ne (Delp­hi­ni­dae) – ro­dzi­na ssa­ków wod­nych z par­wo­rząd zę­bow­ców w obrę­bie in­fra­rzę­du wa­le­ni (Ce­ta­cea). Na­le­żą do niej del­fi­ny oce­a­nicz­ne i przy­brzeż­ne, któ­rych na­tu­ral­nym śro­do­wi­skiem życia jest woda słona.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Delfinowaty

o ce­chach del­fi­no­wa­tych (ro­dzi­na wa­le­ni uzę­bio­nych)


Źródła:

SJP.pl

Delfinowiec

ro­dzaj wod­nych ssa­ków z ro­dzi­ny del­fi­no­wa­tych


Del­fi­no­wiec ("La­ge­nor­hyn­chus") – ro­dzaj wod­nych ssa­ków z ro­dzi­ny del­fi­no­wa­tych (Delp­hi­ni­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Delfinowski

→ del­fin (na­stęp­ca tronu fran­cu­skie­go); del­fi­no­wy


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z osobą lub ty­tu­łem del­fi­na

 (1.2) na­le­żą­cy do del­fi­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delfinowy

1. → del­fin (ssak); del­fi­ni;
2. → del­fin (na­stęp­ca tronu fran­cu­skie­go); del­fi­now­ski


przy­miot­nik

 (1.1) hist. na­le­żą­cy do del­fi­na (na­stęp­cy tronu fran­cu­skie­go)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delfiny

grupa ssa­ków wod­nych z rzędu wa­le­ni, po­sia­da­ją­cych wy­dłu­żo­ny pysk i na­rząd echo­lo­ka­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Delft

ho­len­der­ski fa­jans użyt­ko­wy lub de­ko­ra­cyj­ny, wyt­wa­rza­ny w Delf­cie w XVII i XVIII wieku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej Ho­lan­dii, w pro­win­cji Ho­lan­dia Po­łud­nio­wa;

 (1.2) geogr. adm. gmina z sie­dzi­bą w Delf­cie (1.1)


Delft – mia­sto i gmina w za­chod­niej Ho­lan­dii w pro­win­cji Ho­lan­dia Po­łud­nio­wa, nad rzeką Schie, na po­łud­nie od Hagi. Od końca XVI wieku jeden z głów­nych eu­ro­pej­skich oś­rod­ków pro­duk­cji fa­jan­su, a póź­niej por­ce­la­ny. Oś­ro­dek prze­my­słu me­ta­lo­we­go (pro­duk­cja kabli), che­micz­ne­go (far­ma­ce­u­ty­ki), op­tycz­ne­go i elek­tro­nicz­ne­go, nieg­dyś rów­nież skó­rza­ne­go i ty­to­nio­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delftycki

→ Delft (mia­sto w Ho­lan­dii)


Źródła:

SJP.pl

Delfy

sta­ro­żyt­ne mia­sto w środ­ko­wej Gre­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto i sank­tu­a­rium w Gre­cji, po­ło­żo­ne na zbo­czu góry Par­nas, w Fo­ki­dzie; jeden z naj­waż­niej­szych oś­rod­ków re­li­gij­nych świa­ta grec­kie­go


Delfy (gr. Δελφοί "Del­foi", łac. "Delp­hi)" – sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne w Gre­cji Środ­ko­wej obej­mu­ją­ce ruiny an­tycz­ne­go sank­tu­a­rium poś­wię­co­ne­go Apol­li­no­wi, gdzie funk­cjo­no­wa­ła wy­rocz­nia del­fic­ka oraz sank­tu­a­rium Ateny Pro­na­ja („Ateny Straż­nicz­ki Świą­ty­ni”); ze sta­no­wi­skiem są­sia­du­je współ­czes­na miej­sco­wość Delfy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delgado

Del­ga­do – mia­sto w środ­ko­wym Sal­wa­do­rze, w de­par­ta­men­cie San Sal­va­dor, w ze­spo­le miej­skim San Sal­va­dor, po­ło­żo­ne na pół­noc­ny wschód od sto­li­cy kraju. Lud­ność (2007): 112,2 tys. (mia­sto), 120,2 tys. (gmina).

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł ce­ra­micz­ny oraz rolno-spo­żyw­czy.


Źródła:

Wikipedia

Delhi

[czy­taj: deli]
1. sto­li­ca Indii;
2. te­ry­to­rium związ­ko­we w In­diach


Delhi (hindi: दिल्ली [d̪ɪlliː], trb.: "Dilli", trl.: "Dilli"; pen­dżab­ski: ਦਿੱਲੀ; urdu: دہلی; ang. "Delhi") – sto­li­ca Indii (Te­ry­to­rium Sto­łecz­ne­go Delhi; "de facto" Nowe Delhi), po­ło­żo­na w ich pół­noc­nej czę­ści, nad rzeką Ja­mu­ną. Trze­cia aglo­me­ra­cja świa­ta o ponad 26 mi­lio­nach miesz­kań­ców, wiel­ki węzeł ko­mu­ni­ka­cyj­ny, cen­trum prze­my­słu i kul­tu­ry, mia­sto uni­wer­sy­tec­kie, z licz­ny­mi te­a­tra­mi, ga­le­ria­mi, mu­ze­a­mi i za­byt­ka­mi z okre­su Wiel­kich Mo­go­łów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Delhijczyk

[czy­taj: de­lij­czyk] miesz­ka­niec Delhi (sto­li­cy Indii)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec No­we­go Delhi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delhijka

[czy­taj: de­lij­ka] miesz­kan­ka Delhi (sto­li­cy Indii)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka No­we­go Delhi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delhijski

→ Delhi [czy­taj: de­lij­ski]


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Nowe Delhi

 (1.2) od­no­szą­cy się do mia­sta Delhi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deli

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dłu­żej


De­li­ler ( de­li­ler, dosł. „sza­le­ni”, lp. "deli") – w Im­pe­rium Os­mań­skim for­ma­cja od­dzia­łów lek­kiej jazdy utrzy­my­wa­nej przy gra­ni­cy z kra­ja­mi chrze­ści­jań­ski­mi, pod­czas wojny peł­nią­ca funk­cję stra­ży przed­niej.

De­li­ler po­cho­dzi­li głów­nie z Ru­me­lii, od ży­ją­cych tam Tur­ków, Bo­śnia­ków, Chor­wa­tów lub in­nych ludów sło­wiań­skich. For­ma­cja skła­da­ła się z ochot­ni­ków w wieku 20–25 lat, wy­róż­nia­ją­cych się od­wa­gą. Ich pa­tro­nem był drugi kalif Umar.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Delia

długi, lekko do­pa­so­wa­ny wierzch­ni ubiór męski, pod­bi­ty fu­trem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. dłu­gie, lekko do­pa­so­wa­ne mę­skie okry­cie wierzch­nie, pod­bi­te fu­trem, z fu­trza­nym koł­nie­rzem i sze­ro­ki­mi niez­szy­ty­mi rę­ka­wa­mi, no­szo­ne w Pol­sce przez szlach­tę głów­nie w XVI–XVIII w.

 (1.2) rzad. koc, dera pod­bi­ta fu­trem i okry­wa­ją­ca nogi w cza­sie jazdy po­wo­zem, sa­nia­mi itp.


Delia – ele­ment ubio­ru mę­skie­go szlach­ty no­szo­ny na żu­pa­nie. Ro­dzaj pła­szcza, w odróż­nie­niu od kon­tu­sza nie prze­pa­sy­wa­na, cza­sa­mi no­szo­na jak opoń­cza – roz­pię­ta i je­dy­nie za­rzu­co­na na ra­mio­na. Wy­ko­na­na z wełny lub bar­dziej luk­su­so­wych ma­te­ria­łów, czę­sto wy­kań­cza­na fu­trem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deliberacja

prze­sta­rza­le: za­sta­na­wia­nie się nad czymś, roz­wa­ża­nie, na­ra­dza­nie się; na­mysł, roz­wa­ga


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. wni­kli­we roz­wa­ża­nie pew­nej kwe­stii, na­mysł nad czymś


De­li­be­ra­cja (łac. "de­li­be­ra­re" 'roz­wa­żać; za­sta­na­wiać się' od "libra" 'waga') to pro­ces roz­wa­ża­nia i kon­fron­to­wa­nia ze sobą lub z in­ny­mi włas­nych uczuć, emo­cji czy po­glą­dów.

W psy­cho­lo­gii jest to, we­dług Pier­re'a Janet, jeden z głów­nych pro­ce­sów od­po­wia­da­ją­cych za kształ­to­wa­nie i ewo­lu­cję oso­bo­wo­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deliberacyjny

→ de­li­be­ra­cja


Patrz:deliberacja

Źródła:

SJP.pl

Deliberatoria

w Pol­sce prze­dro­zbio­ro­wej: pisma kan­ce­la­rii kró­lew­skiej, roz­sy­ła­ne do se­na­to­rów przed sej­mem


Źródła:

SJP.pl

Deliberatywny

ma­ją­cy cha­rak­ter roz­wa­ża­nia; roz­wa­ża­ją­cy, za­sta­na­wia­ją­cy się


Źródła:

SJP.pl

Deliberowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­li­be­ro­wać.


Źródła:

Wiktionary

Deliberować

prze­sta­rza­le: za­sta­na­wiać się nad czymś, roz­wa­żać, na­ra­dzać się; roz­my­ślać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) książk. żart. roz­wa­żać, roz­my­ślać, de­ba­to­wać, roz­trzą­sać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delibes

[czy­taj: deLIB] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Delicja

coś bar­dzo smacz­ne­go; sma­ko­łyk, ra­ry­tas, spe­cjał, de­li­ka­tes


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. coś pysz­ne­go; sma­ko­łyk

 (1.2) pot. ciast­ko bisz­kop­to­we z ga­la­ret­ką po­la­ne cze­ko­la­dą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delicje

coś bar­dzo smacz­ne­go; sma­ko­łyk, ra­ry­tas, spe­cjał, de­li­ka­tes


Źródła:

SJP.pl

Delicyje

rze­czow­nik

 (1.1) stpol. roz­ko­sze


Źródła:

Wiktionary

Delij

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dłu­żej


Źródła:

Wiktionary

Delijski

1. → Delos (wyspa);
2. pro­blem de­lij­ski - jeden z trzech, obok try­sek­cji kąta i kwa­dra­tu­ry koła, wiel­kich pro­ble­mów sta­ro­żyt­nej ma­te­ma­ty­ki grec­kiej; pod­wo­je­nie sze­ścia­nu


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Delos, do­ty­czą­cy Delos


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delikacieć

rzad­ko: sta­wać się de­li­kat­niej­szym; de­li­kat­nieć


Źródła:

SJP.pl

Delikacik

de­li­kat­nia­czek; lek­ce­wa­żą­co:
1. osoba mało od­por­na psy­chicz­nie, prze­sad­nie wraż­li­wa;
2. osoba słaba fi­zycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Delikat

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Delikates

książ­ko­wo: smacz­ny, drogi, wyk­wint­ny ar­ty­kuł spo­żyw­czy; spe­cjał, ra­ry­tas, przys­mak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. kulin. wyk­wint­ny, wy­szu­ka­ny ar­ty­kuł spo­żyw­czy;


Ja­błoń do­mo­wa 'De­li­ka­tes' – od­mia­na upraw­na (kul­ty­war) ja­bło­ni do­mo­wej ("Malus do­me­sti­ca" 'De­li­ka­tes'), na­le­żą­ca do grupy od­mian je­sien­nych. Od­mia­na pol­ska, otrzy­ma­na na po­cząt­ku lat 60. XX w. w Go­spo­dar­stwie Doś­wiad­czal­nym Przy­bro­da przez prof. Me­dar­da Mać­ko­wia­ka z Aka­de­mii Rol­ni­czej w Poz­na­niu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delikatesik

1. zdrob­nie­nie od: de­li­ka­tes;
2. żar­to­bli­wie: osoba roz­pie­szczo­na, roz­ka­pry­szo­na


Źródła:

SJP.pl

Delikatesowość

→ de­li­ka­te­so­wy


Patrz:delikatesowy

Źródła:

SJP.pl

Delikatesowy

→ de­li­ka­te­sy, → de­li­ka­tes


przy­miot­nik

 (1.1) hand. zwią­za­ny z de­li­ka­te­sa­mi


Patrz:delikatesy, → delikates

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delikatesy

duży sklep spo­żyw­czy


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) hand. do­brze za­o­pa­trzo­ny sklep spo­żyw­czy z wyk­wint­ny­mi ar­ty­ku­ła­mi;

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­rze­czo­wy.

 (2.1) M., B. i W. lm. od de­li­ka­tes


De­li­ka­te­sy (z fr. "délicatesse" lub niem. "De­li­ka­tes­se") – wyk­wint­ne, nie­co­dzien­ne, wy­szu­ka­ne ar­ty­ku­ły spo­żyw­cze, daw­niej czę­sto spro­wa­dza­ne z ko­lo­nii. Niek­tó­re wy­stę­pu­ją tylko lo­kal­nie, na przy­kład fugu w Ja­po­nii lub esca­mo­les w Mek­sy­ku. Słowo to ma kilka sy­no­ni­mów, o takim samym lub zbli­żo­nym zna­cze­niu: spe­cja­ły, fry­ka­sy, de­li­cje, ra­ry­ta­sy, przys­ma­ki, sma­ko­ły­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delikatniaczek

de­li­ka­cik; lek­ce­wa­żą­co:
1. osoba mało od­por­na psy­chicz­nie, prze­sad­nie wraż­li­wa;
2. osoba słaba fi­zycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Delikatnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób de­li­kat­ny, sub­tel­nie, niez­nacz­nie


Źródła:

Wiktionary

Delikatniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: de­li­kat­nie


Źródła:

SJP.pl

Delikatniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: de­li­kat­ny; bar­dziej de­li­kat­ny


Źródła:

SJP.pl

Delikatnieć

sta­wać się de­li­kat­niej­szym; de­li­ka­cieć


Źródła:

SJP.pl

Delikatnisia

ko­bie­ta bar­dzo roz­pie­szczo­na, wy­de­li­ka­co­na


Źródła:

SJP.pl

Delikatniuchny

zdrob­nie­nie od: de­li­kat­ny; de­li­kat­niut­ki


Źródła:

SJP.pl

Delikatniutki

zdrob­nie­nie od: de­li­kat­ny; de­li­kat­niuch­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: de­li­kat­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delikatniś

czło­wiek bar­dzo roz­pie­szczo­ny, wy­de­li­ka­co­ny; pie­szczoch


Źródła:

SJP.pl

Delikatność

→ de­li­kat­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest de­li­kat­ne


De­li­kat­ność (fr. "La Délicatesse") – fran­cu­ska ko­me­dia ro­man­tycz­na w re­ży­se­rii Stéphane'a Fo­en­ki­no­sa i Da­vi­da Fo­en­ki­no­sa. Film jest ekra­ni­za­cją książ­ki Da­vi­da Fo­en­ki­no­sa pod tym samym ty­tu­łem, która osią­gnę­ła sprze­daż ponad 700 tys. eg­zem­pla­rzy we Fran­cji je­szcze przed pre­mie­rą filmu. Zdję­cia krę­co­no w Pa­ry­żu, Cli­chy i Mont­ge­ro­ult.


Patrz:delikatny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delikatny

1. kru­chy, łam­li­wy, słaby;
2. drob­ny, nie­ma­syw­ny;
3. wraż­li­wy, sub­tel­ny;
4. słaby, lekki, niez­nacz­ny;
5. lek­ko­straw­ny, lekki;
6. w prze­no­śni: trud­ny, draż­li­wy pro­blem


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się de­li­kat­no­ścią, sub­tel­no­ścią, kru­cho­ścią

 (1.2) skom­pli­ko­wa­ny

 (1.3) wy­ma­ga­ją­cy taktu, tak­tow­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delikt

czyn nie­doz­wo­lo­ny, na­ru­sze­nie prawa; prze­stęp­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. wy­kro­cze­nie prze­ciw prawu


De­likt ( de­lic­tum – czyn nie­doz­wo­lo­ny, błąd, prze­wi­nie­nie) – po­ję­cie praw­ni­cze, ma­ją­ce swe ko­rze­nie w cza­sach sta­ro­żyt­ne­go Rzymu, współ­cze­śnie funk­cjo­nu­je w wielu dzie­dzi­nach prawa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deliktowy

→ de­likt


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­lik­tem, do­ty­czą­cy de­lik­tu


Patrz:delikt

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delikwent

1. w pra­wo­daw­stwie: osoba są­dzo­na za prze­stęp­stwo; ska­za­niec; prze­stęp­ca;
2. po­tocz­nie: ktoś, kto jest za­leż­ny od kogoś, np. klient, pa­cjent


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na są­dzo­ny za prze­stęp­stwo

 (1.2) pot. klient, pe­tent


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delikwentka

ko­bie­ta są­dzo­na za prze­stęp­stwo, wi­no­waj­czy­ni


Źródła:

SJP.pl

Delille

[czy­taj: deLIL] naz­wi­sko fran­cu­skie, np. Jac­qu­es De­lil­le, fran­cu­ski poeta, tłu­macz


Źródła:

SJP.pl

Delimitacja

1. roz­dzie­le­nie cze­goś, roz­gra­ni­cze­nie;
2. wy­ty­cze­nie gra­nic mię­dzy pań­stwa­mi na pod­sta­wie umowy mię­dzy­na­ro­do­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wyz­na­cze­nie gra­nic cze­goś (np. mia­sta, pań­stwa)


De­li­mi­ta­cja (z łac. "limes" dpn. "li­mi­tis" „gra­ni­ca”) – po­ję­cie z za­kre­su prawa mię­dzy­na­ro­do­we­go oz­na­cza­ją­ce usta­le­nie prze­bie­gu gra­ni­cy pań­stwo­wej. Zaz­wy­czaj pod­sta­wą jej prze­pro­wa­dze­nia jest od­po­wied­nia umowa mię­dzy­na­ro­do­wa. Po­sta­no­wie­nia o de­li­mi­ta­cji naj­czę­ściej spot­kać można w trak­ta­tach po­ko­ju oraz umo­wach o cesji te­ry­to­rium.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delimitacyjny

do­ty­czą­cy de­li­mi­ta­cji


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­li­mi­ta­cją, roz­gra­ni­cza­niem, od­gra­ni­cza­niem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delimitowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­li­mi­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Delimitować

usu­wać (usu­nąć) gra­ni­cę, limit cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Delina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. deska w po­dło­dze


Źródła:

Wiktionary

Delineavit

wy­ra­że­nie

 (1.1) for­muł­ka sta­wia­na cza­sa­mi przez twór­ców rycin i ry­sun­ków, w pod­pi­sie dzie­ła, obok swo­je­go naz­wi­ska;


De­li­ne­a­vit, del. (łac. "na­ry­so­wał") – for­muł­ka (wy­ra­że­nie lub skrót) sta­wia­na cza­sa­mi przez twór­ców rycin i ry­sun­ków, w pod­pi­sie dzie­ła, obok włas­ne­go naz­wi­ska.

Po­dob­nie sto­so­wa­ne for­muł­ki to: "pin­xit" (u ma­la­rza i gra­fi­ka) oraz "sculp­sit" (u ry­tow­ni­ka).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Delinka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. belka po­dło­go­wa w chle­wie


Źródła:

Wiktionary

Deliny

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­dło­ga


Źródła:

Wiktionary

Delirante

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: go­rącz­ko­wo, z wście­kło­ścią


Źródła:

SJP.pl

Delirium

1. za­bu­rze­nie świa­do­mo­ści, któ­re­mu to­wa­rzy­szą omamy, lęki oraz po­bu­dze­nie psy­cho­ru­cho­we; obłęd;
2. de­li­rium tre­mens - obłęd drżą­cy, ostry stan za­bu­rze­nio­wy u na­ło­go­wych al­ko­ho­li­ków ob­ja­wia­ją­cy się drże­niem mię­śni, za­kłó­ce­niem krą­że­nia krwi, uro­je­nia­mi; biała go­rącz­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. psych. ostra psy­cho­za pod po­sta­cią prze­mi­ja­ją­cych za­bu­rzeń świa­do­mo­ści, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się de­zo­rien­ta­cją w cza­sie i miej­scu, zmien­ną uwagą, za­bu­rze­nia­mi my­śle­nia, per­cep­cji i emo­cji; czę­sto to­wa­rzy­szą temu omamy, po­bu­dze­nie i lęk


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delirka

po­tocz­nie: stan po wy­pi­ciu al­ko­ho­lu, cha­rak­te­ry­zu­je się trzę­sie­niem rąk; de­li­rium tre­mens


Źródła:

SJP.pl

Deliryczny

de­li­ryj­ny;
1. zwią­za­ny z de­li­rium, do­ty­czą­cy de­li­rium;
2. wy­wo­łu­ją­cy ha­lu­cy­na­cje, za­bu­rze­nia świa­do­mo­ści


Źródła:

SJP.pl

Deliryjny

de­li­rycz­ny;
1. zwią­za­ny z de­li­rium, do­ty­czą­cy de­li­rium;
2. wy­wo­łu­ją­cy ha­lu­cy­na­cje, za­bu­rze­nia świa­do­mo­ści


Źródła:

SJP.pl

Deliryk

po­tocz­nie: osoba prze­ży­wa­ją­ca de­li­rium tre­mens (psy­cho­zę wy­stę­pu­ją­cą u na­ło­go­wych al­ko­ho­li­ków)


Źródła:

SJP.pl

Dell

firma i marka kom­pu­te­rów


Dell Tech­no­lo­gies Inc. (wcze­śniej Dell Inc. i Dell Com­pu­ter Cor­po­ra­tion) – ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo z sie­dzi­bą w Round Rock w sta­nie Tek­sas, które opra­co­wu­je, sprze­da­je, na­pra­wia i ob­słu­gu­je kom­pu­te­ry oraz po­wią­za­ne pro­duk­ty i usłu­gi. Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska za­ło­ży­cie­la firmy Mi­cha­e­la Della i jest jed­nym z naj­więk­szych przed­się­biorstw tech­no­lo­gicz­nych na świe­cie, za­trud­nia­ją­cą ponad 97 000 osób w róż­nych kra­jach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dellenit

od­mia­na pe­tro­gra­ficz­na por­fi­ru


Źródła:

SJP.pl

Delmoplastyczny

→ del­mo­pla­sty­ka; tak­sy­der­micz­ny, tak­si­der­micz­ny


Źródła:

SJP.pl

Delmoplastyk

rzad­ko: czło­wiek zaj­mu­ją­cy się wy­py­cha­niem nie­ży­wych zwie­rząt; der­mo­pla­sta, tak­si­der­mik (rzad­ko), tak­si­der­mi­sta, tak­sy­der­mi­sta


Źródła:

SJP.pl

Delmoplastyka

rzad­ko: sztu­ka pre­pa­ro­wa­nia zwie­rząt; tak­sy­der­mia, tak­si­der­mia


Źródła:

SJP.pl

Deloitte

[czy­taj: di­lojt] mię­dzy­na­ro­do­wa firma świad­czą­ca usłu­gi kon­sul­tin­go­we i au­dy­tor­skie


De­lo­it­te – mię­dzy­na­ro­do­we przed­się­bior­stwo świad­czą­ce usłu­gi do­rad­cze i au­dy­tor­skie. Na­le­ży do tzw. wiel­kiej czwór­ki pod­mio­tów zaj­mu­ją­cych się au­dy­tem fi­nan­so­wym (po­zo­sta­łe trzy to EY, KPMG i PwC).

De­lo­it­te nie sta­no­wi jed­nej glo­bal­nej spół­ki, lecz jest sie­cią nie­za­leż­nych pod­mio­tów dzia­ła­ją­cych w róż­nych pań­stwach, pod­le­ga­ją­cych lo­kal­nym re­gu­la­cjom. Glo­bal­na jed­nost­ka ko­or­dy­nu­ją­ca – De­lo­it­te To­u­che Toh­mat­su Li­mi­ted – nie świad­czy usług klien­tom.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Delokalizacja

1. prze­su­nię­cie z miej­sca wła­ści­we­go, ty­po­we­go w inne; prze­mie­szcze­nie;
2. w che­mii: de­lo­ka­li­za­cja elek­tro­nów - stan, w któ­rym elek­tron bie­rze udział w two­rze­niu wię­cej niż jed­ne­go wią­za­nia


Źródła:

SJP.pl

Delon

naz­wi­sko fran­cu­skie, m.in. Alain Delon [czy­taj: aLĘ deLĄ albo aLEN deLON] - aktor fran­cu­ski


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Delors

[czy­taj: deLOR] naz­wi­sko, m.in. Jac­qu­es De­lors, fran­cu­ski po­li­tyk


Źródła:

SJP.pl

Delos

ska­li­sta grec­ka wyspa w ar­chi­pe­la­gu Cy­klad na Morzu Egej­skim


Delos (gr. Δήλος, "Dḗlos", "Dilos") – w sta­ro­żyt­no­ści zwana po­cząt­ko­wo "Or­ty­gią", mała, ska­li­sta grec­ka wy­sep­ka w ar­chi­pe­la­gu Cy­klad na Morzu Egej­skim, na po­łud­nio­wy wschód od Gre­cji kon­ty­nen­tal­nej.

Leży w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Wyspy Egej­skie, w re­gio­nie Wyspy Egej­skie Po­łud­nio­we, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej My­ko­nos, w gmi­nie My­ko­nos.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Delosperma

cie­pło­lub­na ro­śli­na z ro­dzi­ny goź­dzi­ków


De­lo­sper­ma ("De­lo­sper­ma" N. E. Brown) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny pry­szczyr­ni­co­wa­tych (przy­po­łud­ni­ko­wa­tych). Obej­mu­je 170 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w po­łud­nio­wej i wschod­niej Afry­ce, na Ma­da­ga­ska­rze i na Pół­wy­spie Arab­skim. Jako ro­śli­ny zaw­le­czo­ne i zdzi­cza­łe rosną na ob­sza­rach o cie­płym kli­ma­cie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Delować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ukła­dać po­dło­gę z desek


Źródła:

Wiktionary

Delożować

gwa­ro­wo: usu­wać (usu­nąć) kogoś z ja­kie­goś miej­sca, eks­mi­to­wać


cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Kresy. usu­wać z miesz­ka­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delphi

nazwa śro­do­wi­ska pro­gra­mi­stycz­ne­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Delszy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dłuż­szy

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dal­szy


Źródła:

Wiktionary

Delta

1. czwar­ta li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go;
2. rów­nin­ny ob­szar u uj­ścia roz­wid­la­ją­cej się rzeki, ma­ją­cy kształt trój­ką­ta;
3. trój­kąt­ny układ skrzy­deł sa­mo­lo­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nazwa czwar­tej li­te­ry al­fa­be­tu grec­kie­go, δ;

 (1.2) geogr. uj­ście rzeki w kształ­cie trój­ką­ta, wiel­kiej li­te­ry delta (1.1);

 (1.3) mat. pot. wy­róż­nik funk­cji kwa­dra­to­wej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deltiolog

ko­lek­cjo­ner pocz­tó­wek


Źródła:

SJP.pl

Deltiologia

hobby po­le­ga­ją­ce na zbie­ra­niu pocz­tó­wek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­lek­cjo­no­wa­nie pocz­tó­wek;


Del­tio­lo­gia (fi­lo­kar­ty­sty­ka) – hobby po­le­ga­ją­ce na zbie­ra­niu pocz­tó­wek.

Ofi­cjal­nie naj­więk­szą ko­lek­cję pocz­tó­wek po­sia­da Mario Morby z Wiel­kiej Bry­ta­nii i za­wie­ra ona 1 000 265 sztuk. Jest to ofi­cjal­ny re­kord zat­wier­dzo­ny przez Księ­gę Re­kor­dów Gu­in­nes­sa, al­bo­wiem od 1991 w tej ka­te­go­rii nie są już przyj­mo­wa­ne zgło­sze­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deltoid

czwo­ro­kąt ma­ją­cy dwie pary boków są­sied­nich rów­nych; rom­bo­id


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. czwo­ro­kąt sy­me­trycz­ny wzglę­dem jed­nej z prze­kąt­nych


Nie mylić z: del­to­i­da – inna linia zam­knię­ta.

Del­to­id – ro­dzaj czwo­ro­ką­ta, de­fi­nio­wa­ny róż­nie i nie­rów­no­waż­nie:

W del­to­i­dzie oś sy­me­trii jest sy­me­tral­ną dru­giej prze­kąt­nej, a pary są­sied­nich boków są rów­nej dłu­go­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deltoida

rzad­ko: czwo­ro­kąt ma­ją­cy dwie pary boków są­sied­nich rów­nych; del­to­id, rom­bo­id


Nie mylić z: del­to­id – ro­dzaj czwo­ro­ką­ta.

Del­to­i­da – krzy­wa pła­ska kon­stru­o­wa­na to­cze­niem okrę­gu wew­nątrz in­ne­go okrę­gu, trzy­krot­nie szer­sze­go. Jeśli for­mu­la_1 to pro­mień to­czo­ne­go okrę­gu, a for­mu­la_2 – okrę­gu zew­nętrz­ne­go, to for­mu­la_3

Del­to­i­da jest przy­kła­dem – czyli szcze­gól­nym przy­pad­kiem – hi­po­cy­klo­i­dy i przez to krzy­wej cy­klicz­nej. Pier­wszy opis del­to­i­dy po­cho­dzi z XVIII wieku, kiedy Le­on­hard Euler roz­wa­żał ją w kon­tek­ście op­ty­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deltoidalny

→ del­to­id


Patrz:deltoid

Źródła:

SJP.pl

Deltowaty

uj­ście del­to­wa­te - roz­ga­łę­zio­ne uj­ście rzeki


przy­miot­nik

 (1.1) taki jak delta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deltowy

zwią­za­ny z deltą


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy delty, stwo­rzo­ny w del­cie lub przez deltę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Delulu

oder­wa­nie od rze­czy­wi­sto­ści, na­iw­ne lub nie­re­a­li­stycz­ne my­śle­nie i fan­taz­jo­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Deluwialny

w ge­o­lo­gii: osa­do­wy, np. gleby de­lu­wial­ne - gleby pow­sta­ją­ce na sku­tek osa­dza­nia się czą­stek mi­ne­ral­nych u pod­nó­ży wznie­sień pod­czas eroz­ji


Źródła:

SJP.pl

Deluwium

w ge­o­lo­gii: osad ma­te­ria­łu zmy­te­go ze stoku i osa­dzo­ne­go u jego stóp


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geol. osad pow­sta­ły u pod­nó­ża wzgórz w wy­ni­ku zmy­wa­nia zbo­czy przez wody opa­do­we


De­lu­wium (łac. "de­lu­vium", wy­my­cie), osad de­lu­wial­ny – luźny lub słabo spo­jo­ny osad pow­sta­ją­cy w wy­ni­ku aku­mu­la­cji (osa­dza­nia) drob­nych czą­stek mi­ne­ral­nych z gleb, glin, les­sów, po­kryw zwie­trze­li­no­wych itp., wy­płu­ka­nych i zmy­tych ze sto­ków przez wody opa­do­we. De­lu­wia pow­sta­ją przez prze­no­sze­nie pro­duk­tów wie­trze­nia z wyż­szych do niż­szych czę­ści stoku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Delówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. deski na po­dło­gę


Źródła:

Wiktionary

Deląg

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dem

jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na sta­ro­żyt­ne­go pań­stwa ateń­skie­go; demos


Dem (gr. "demos" δῆμος; l.mn. "demoi") – pod­sta­wo­wa jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na i te­ry­to­rial­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, gmina.

Rów­no­le­gle słowo to po­sia­da­ło je­szcze dwa zna­cze­nia.

Dem był przed­mie­ściem lub sek­cją Aten oraz in­nych polis. Pro­ste po­dzia­ły ziemi na ob­sza­rach wiej­skich ist­nia­ły już w VI wieku p.n.e.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dema

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Rosji, w Basz­kor­to­sta­nie i ob­wo­dzie oren­bur­skim, ucho­dzi do Bie­łej w do­rze­czu Wołgi;


DEMA jest wskaź­ni­kiem, który zo­stał za­pre­zen­to­wa­ny przez Pa­tric­ka Mul­lo­ya w grud­niu 1994 r. w cza­so­pi­śmie "Tech­ni­cal Ana­li­sys of Stocks & Com­mo­di­ties".

DEMA jest skró­tem oz­na­cza­ją­cym "Do­u­ble Ex­po­nen­tial Mo­ving Ave­ra­ge". Jed­nak­że, nazwa tej tech­ni­ki gła­dze­nia jest tro­chę my­lą­ca, po­nie­waż nie jest to pro­sta śred­nia ru­cho­ma śred­niej ru­cho­mej.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Demagnetyzacja

w fi­zy­ce: przy­wra­ca­nie na­ma­gne­so­wa­ne­mu ciału fer­ro­ma­gne­tycz­ne­go stanu obo­jęt­ne­go; od­ma­gne­so­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Demagnetyzacyjny

słu­żą­cy do de­ma­gne­ty­za­cji - przy­wra­ca­nia na­ma­gne­so­wa­ne­mu ciału fer­ro­ma­gne­tycz­ne­mu stanu obo­jęt­ne­go; od­ma­gne­so­wu­ją­cy


Źródła:

SJP.pl

Demagnetyzer

urzą­dze­nie do de­ma­gne­ty­za­cji


Źródła:

SJP.pl

Demagnetyzować

przy­wra­cać na­ma­gne­so­wa­ne­mu ciału stan obo­jęt­ny; od­ma­gne­so­wy­wać


Źródła:

SJP.pl

Demagog

1. osoba sta­ra­ją­ca się uzy­skać po­par­cie spo­łecz­ne, po­słu­gu­jąc się czczy­mi obiet­ni­ca­mi lub cza­sem nawet kłam­stwem; po­pu­li­sta, po­li­ty­kier;
2. przy­wód­ca ludu pod­czas buntu w sta­ro­żyt­nych Ate­nach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­li­tyk, dzia­łacz, który wy­gła­sza hasła nie­re­al­ne, lecz da­ją­ce mu sze­ro­kie po­par­cie

 (1.2) hist. przy­wód­ca lu­do­wy w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demagogia

1. gło­sze­nie chwyt­li­wych, nie­re­al­nych, zgod­nych z ocze­ki­wa­nia­mi więk­szo­ści haseł po­li­tycz­nych w celu zdo­by­cia po­par­cia spo­łecz­ne­go; po­pu­lizm, po­li­ty­kier­stwo;
2. wszel­ka akcja obli­czo­na na łatwy po­klask i schle­bia­nie naj­niż­szym gu­stom


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­dzia­ły­wa­nie na uczu­cia i na­stro­je po­li­tycz­ne lub spo­łecz­ne nie­uś­wia­do­mio­nych mas przez nie­re­al­ne obiet­ni­ce, poch­leb­stwa itp. dla osią­gnię­cia włas­nych celów;


De­ma­go­gia (gr. "dēmagōgía" – pro­wa­dze­nie ludu) – wpły­wa­nie na opi­nię pu­blicz­ną w celu po­zy­ska­nia i utrzy­ma­nia zwo­len­ni­ków za po­mo­cą nie­re­al­nych obiet­nic oraz zwod­ni­czych haseł.

De­ma­go­gia roz­wi­nę­ła się już w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, lecz pier­wot­nie miała nieco inne niż współ­cze­śnie zna­cze­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demagogiczność

cecha cze­goś po­le­ga­ją­ce­go na gło­sze­niu nie­re­a­li­stycz­nych haseł i po­słu­gi­wa­niu się czczy­mi obiet­ni­ca­mi


Źródła:

SJP.pl

Demagogiczny

wła­ści­wy de­ma­go­go­wi - oso­bie sta­ra­ją­cej się uzy­skać po­par­cie spo­łecz­ne, po­słu­gu­jąc się czczy­mi obiet­ni­ca­mi lub cza­sem nawet kłam­stwem; po­pu­li­stycz­ny, po­li­ty­kier­ski, po­ka­zo­wy


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­ma­go­gią; ty­po­wy dla de­ma­go­ga; po­kręt­nie schle­bia­ją­cy masom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demagogizm

prze­sta­rza­łe: po­stę­po­wa­nie wła­ści­we de­ma­go­go­wi - oso­bie sta­ra­ją­cej się uzy­skać po­par­cie spo­łecz­ne, po­słu­gu­jąc się czczy­mi obiet­ni­ca­mi lub cza­sem nawet kłam­stwem


Źródła:

SJP.pl

Demagogizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­ma­go­gi­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Demagogizować

po­stę­po­wać jak de­ma­gog - osoba sta­ra­ją­ca się uzy­skać po­par­cie spo­łecz­ne, po­słu­gu­jąc się czczy­mi obiet­ni­ca­mi lub cza­sem nawet kłam­stwem; mamić, ba­ła­mu­cić, zwo­dzić


Źródła:

SJP.pl

Demagożka

→ de­ma­gog


Patrz:demagog

Źródła:

SJP.pl

Demakijaż

usu­wa­nie ma­ki­ja­żu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) usu­wa­nie ma­ki­ja­żu przy po­mo­cy wa­ci­ka na­są­czo­ne­go od­po­wied­ni­mi kos­me­ty­ka­mi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demantoid

mi­ne­rał z grupy gra­na­tów, zie­lo­na od­mia­na an­dra­dy­tu; szma­ragd ural­ski


De­man­to­id – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, za­li­cza­ny do grupy gra­na­tów (gem­mo­lo­gicz­na od­mia­na an­dra­dy­tu). Mi­ne­rał bar­dzo rzad­ki.

Nazwa po­cho­dzi od ni­der­landz­kie­go "de­mant" – dia­ment, co ma wska­zy­wać na znacz­ne po­do­bień­stwo ogni ka­mie­nia osz­li­fo­wa­ne­go do dia­men­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Demarch

de­mar­cha;
1. w sta­ro­żyt­nym pań­stwie ateń­skim i jego ko­lo­niach: urzęd­nik kie­ru­ją­cy ad­mi­ni­stra­cją demu, wy­bie­ra­ny na rok
2. w ce­sar­stwie bi­zan­tyj­skim: urzęd­nik ad­mi­ni­stra­cji lo­kal­nej


Źródła:

SJP.pl

Demarcha

de­march;
1. w sta­ro­żyt­nym pań­stwie ateń­skim i jego ko­lo­niach: urzęd­nik kie­ru­ją­cy ad­mi­ni­stra­cją demu, wy­bie­ra­ny na rok
2. w ce­sar­stwie bi­zan­tyj­skim: urzęd­nik ad­mi­ni­stra­cji lo­kal­nej


Źródła:

SJP.pl

Demarczyk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Demarkacja

1. wyz­na­cze­nie gra­nic w te­re­nie na pod­sta­wie za­war­tych umów;
2. od­dzie­la­nie się tka­nek ży­wych od mart­wych w po­sta­ci na­cie­ku na gra­ni­cy ogni­ska mart­wi­cze­go w or­ga­niz­mie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­ty­cze­nie gra­ni­cy po­mię­dzy dwoma ob­sza­ra­mi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demarkacyjny

do­ty­czą­cy de­mar­ka­cji


Źródła:

SJP.pl

Demaskacja

rzad­ko: de­ma­sko­wa­nie, ujaw­nia­nie; de­ma­ska­tor­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ujaw­nie­nie praw­dy o kimś lub o czymś nie­ucz­ci­wym lub ne­ga­tyw­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demaskacyjny

przy­miot­nik od: de­ma­ska­cja


Źródła:

SJP.pl

Demaskator

osoba ujaw­nia­ją­ca tajne spi­ski, nie­le­gal­ne po­wią­za­nia, dzia­ła­nia osób, które swoją dzia­łal­ność chcą po­zo­sta­wić w ukry­ciu; sy­gna­li­sta, de­mi­sty­fi­ka­tor, whist­le­blo­wer


De­ma­ska­tor (ang. "Blac­klight") – au­stra­lij­sko-ame­ry­kań­sko-chiń­ski dre­szczo­wiec z 2022 roku w re­ży­se­rii Marka Wil­liam­sa. W głów­nych ro­lach wy­stą­pi­li Liam Ne­e­son, Aidan Quinn i Ta­y­lor John Smith. Film miał pre­mie­rę 10 lu­te­go 2022 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Demaskatorka

ko­bie­ta ujaw­nia­ją­ca tajne spi­ski, nie­le­gal­ne po­wią­za­nia, dzia­ła­nia osób, które swoją dzia­łal­ność chcą po­zo­sta­wić w ukry­ciu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) osoba płci żeń­skiej, która kogoś lub coś de­ma­sku­je, ujaw­nia ukry­te fakty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demaskatorski

wy­do­by­wa­ją­cy praw­dę spod ma­sku­ją­cych ją po­zo­rów


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który de­ma­sku­je; który ujaw­nia to, co skry­wa­ne (np. czy­jeś ta­jem­ni­ce, tajne in­for­ma­cje)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demaskatorstwo

dzia­ła­nie de­ma­ska­to­ra, de­ma­sko­wa­nie kogoś lub cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Demaskowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­ma­sko­wać.


De­ma­sko­wa­nie – ujaw­nia­nie przez prze­ciw­ni­ka da­nych o woj­skach na pod­sta­wie cech, we­dług któ­rych można wy­kryć lub usta­lić okre­ślo­ne obiek­ty, roz­poz­nać za­mie­rze­nia i dzia­ła­nia wojsk. Na pod­sta­wie cech de­ma­sku­ją­cych można np. we­dług pracy ra­dio­sta­cji usta­lić typ i miej­sce, ko­le­in czoł­gu okre­ślić jego ro­dzaj, czas prze­ja­zdu, kie­ru­nek i szyb­kość jazdy, na pod­sta­wie bły­sków i wy­bu­chów wy­strza­łów w nocy zde­ma­sko­wać ar­ty­le­rię.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Demaskować

ujaw­niać praw­dę o kimś lub o czymś nie­ucz­ci­wym, ne­ga­tyw­nym


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­ma­sko­wać)

 (1.1) ujaw­niać praw­dzi­wą toż­sa­mość lub cha­rak­ter kogoś albo cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dematerializacja

zni­ka­nie przed­mio­tów, zja­wi­sko po­strze­ga­ne w spi­ry­tyz­mie i okul­tyz­mie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żart. nagłe zni­knię­cie z pola wi­dze­nia

 (1.2) książk. cał­ko­wi­te, ta­jem­ni­cze zni­knię­cie

 (1.3) fiz. ani­hi­la­cja czą­stek i an­ty­czą­stek

 (1.4) ekon. wnie­sie­nie pa­pie­rów war­to­ścio­wych na ra­chu­nek in­we­sty­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dematerializacyjny

→ de­ma­te­ria­li­za­cja


Patrz:dematerializacja

Źródła:

SJP.pl

Dematerializować

1. spra­wiać, żeby jakaś po­stać lub rzecz prze­sta­ła ist­nieć;
2. w eko­no­mii: od­da­wać pa­pie­ry war­to­ścio­we do banku lub biura ma­kler­skie­go w celu za­stą­pie­nia ich ma­te­rial­nej po­sta­ci za­pi­sem na ra­chun­ku in­we­sty­cyj­nym


Źródła:

SJP.pl

Demawend

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Ira­nie, w osta­nie Te­he­ran;


De­ma­wend (5610 m n.p.m.) – wul­kan drze­mią­cy w gó­rach El­burs, naj­wyż­szy szczyt Iranu, po­ło­żo­ny około 70 km na pół­noc­ny wschód od Te­he­ra­nu i ok. 60 km na po­łud­nie od mia­sta Amol. Wul­kan zbu­do­wa­ny głów­nie z kwa­so­wych law an­de­zy­to­wych. Duży kąt na­chy­le­nia sto­ków (stra­to­wul­kan) – ok. 30-40°. U pod­nó­ża wy­stę­pu­ją licz­nie wody siar­cza­no­we. Wy­so­kość wul­ka­nu wy­no­si 5610 m. [], jest to jed­nak war­tość za­wy­żo­na[].


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Dembek

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dembicki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dembiński

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dembowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dembski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Demczuk

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Demencja

otę­pie­nie; ze­spół symp­to­mów zwią­za­nych z po­gar­sza­ją­cą się pa­mię­cią


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. utra­ta zdol­no­ści umy­sło­wych or­ga­niz­mu spo­wo­do­wa­na cho­ro­bą lub sta­rze­niem się


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demencyjny

→ de­men­cja


Patrz:demencja

Źródła:

SJP.pl

Dementi

ofi­cjal­ne spro­sto­wa­nie nie­praw­dzi­wej lub nie­ści­słej in­for­ma­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. dypl. za­prze­cze­nie ogło­szo­ne ofi­cjal­nie; spro­sto­wa­nie okre­ślo­nych wia­do­mo­ści (zaz­wy­czaj po­li­tycz­nych), wcze­śniej udo­stęp­nio­nych pu­blicz­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dementowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­men­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dementować

stwier­dzać fał­szy­wość ja­kiejś in­for­ma­cji; pro­sto­wać, za­prze­czać, prze­czyć


cza­sow­nik

 (1.1) pro­sto­wać nie­praw­dzi­we in­for­ma­cje, za­prze­czać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demeryt

daw­niej: ksiądz ska­za­ny za wy­kro­cze­nie prze­ciw prawu ko­ściel­ne­mu na karę odo­sob­nie­nia w domu po­pra­wy dla du­chow­nych; de­me­ry­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. ksiądz, który po wej­ściu w kon­flikt z pra­wem ka­no­nicz­nym od­by­wa karę odo­sob­nie­nia w domu po­pra­wy dla du­chow­nych;


De­me­ryt, także de­me­ry­ta (ze śr.-fr. "démérite"– prze­stęp­stwo) – dawna nazwa okre­śla­ją­ca księ­dza ska­za­ne­go na po­ku­tę w odo­sob­nie­niu za wy­kro­cze­nie prze­ciw mo­ral­no­ści.

Synod w To­le­do w 675 na­ka­zy­wał po­da­wa­nie de­me­ry­tom je­dy­nie chle­ba i wody, bi­czo­wa­nie i ob­cię­cie wło­sów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demeryta

daw­niej: ksiądz ska­za­ny za wy­kro­cze­nie prze­ciw prawu ko­ściel­ne­mu na karę odo­sob­nie­nia w domu po­pra­wy dla du­chow­nych; de­me­ryt


Źródła:

SJP.pl

Demeszka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. sza­bla z da­ma­sceń­skiej stali


Źródła:

Wiktionary

Demeter

w mi­to­lo­gii grec­kiej: bo­gi­ni zbóż, jedno z naj­star­szych bóstw ziemi upraw­nej; De­me­tra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni ziemi upraw­nej, uro­dza­ju, zboża i rol­nict­wa, utoż­sa­mia­na z rzym­ską Ceres;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 1108;


De­me­ter (także De­me­tra; Δημήτηρ, Δήμητρα Dēmḗtēr, Dḗmētra, Ceres) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bo­gi­ni płod­no­ści ziemi, uro­dza­ju, ziemi upraw­nej, zbóż, rol­nict­wa; matka Kory-Per­se­fo­ny. Sio­stra Zeusa, Po­sej­do­na, Ha­de­sa, He­stii i Hery. Miała z Ze­u­sem córkę Korę-Per­se­fo­nę. Córka Rei i Kro­no­sa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demetra

mit. gr. bo­gi­ni zbóż, jedno z naj­star­szych bóstw ziemi upraw­nej; De­me­ter


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. zob. De­me­ter.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demetria

imię żeń­skie


De­me­tria – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia De­me­triusz. Zna­czy "na­le­żą­cy do De­me­ter".

De­me­tria imie­ni­ny ob­cho­dzi: 9 kwiet­nia i 21 czerw­ca.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Demetriusz

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demi

po­tocz­nie: osoba od­czu­wa­ją­ca popęd płcio­wy wy­łącz­nie do osób, z któ­ry­mi na­wią­za­ła silną więź emo­cjo­nal­ną; de­mi­sek­su­a­li­sta


Demi (sty­li­zo­wa­ny na "D E M I") – czwar­ty so­lo­wy stu­dyj­ny album ame­ry­kań­skiej pio­sen­kar­ki Demi Lo­va­to wy­da­ny w Sta­nach Zjed­no­czo­nych 14 maja 2013 roku na­kła­dem Hol­ly­wo­od Re­cords. W pier­wszym ty­god­niu sprze­da­ży, album tra­fił na 3. miej­sce ame­ry­kań­skiej listy prze­bo­jów "Bill­bo­ard 200" sprze­da­jąc się tam w 110 ty­się­cy eg­zem­pla­rzy. Do tej pory[] płyta ro­zesz­ła się w na­kła­dzie 500 ty­się­cy kopii w Sta­nach Zjed­no­czo­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Demi-Monde

[czy­taj: dmi-mąd] z fran­cu­skie­go, prze­sta­rza­łe: półś­wia­tek; śro­do­wi­sko pro­sty­tu­tek i su­te­ne­rów usi­łu­ją­cych do­rów­nać świa­tu wyż­sze­go to­wa­rzy­stwa


Źródła:

SJP.pl

Demi-Saison

[czy­taj: dmiseZĄ] z fran­cu­skie­go: przej­ścio­wy, mię­dzy­se­zo­no­wy; zwy­kle o odzie­ży no­szo­nej wios­ną lub je­szie­nią, np. płaszcz demi-sa­i­son


Źródła:

SJP.pl

Demi-Sec

[czy­taj: demi sek] o trun­ku, zwy­kle winie: pół­wy­traw­ny


Demi-sec – drugi album stu­dyj­ny pol­skie­go ze­spo­łu po­po­we­go Blue Café, który zo­stał wy­da­ny 4 grud­nia 2003 na­kła­dem EMI. Au­to­ra­mi tek­stów wszyst­kich pio­se­nek z płyty są Paweł Rurak-Sokal i Ka­mi­la So­wiń­ska.

Album po­dzie­lo­ny jest na dwie czę­ści: "Demi" (sie­dem pio­se­nek) i "Sec" (je­de­na­ście pio­se­nek).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Demi-Vierge

[czy­taj: dmi wierż] z fran­cu­skie­go: pół­dzie­wi­ca; ko­bie­ta za­cho­wu­ją­ca fi­zycz­ne dzie­wict­wo, ale nie­u­ni­ka­ją­ca ero­tycz­nych kon­tak­tów


Źródła:

SJP.pl

Demian

De­mian: Dzie­je mło­do­ści Emila Sinc­la­i­ra – po­wieść nie­miec­kie­go pi­sa­rza Her­man­na Hes­se­go. Na­pi­sał ją w roku 1917, wy­da­na zo­sta­ła w roku 1919 pod pse­u­do­ni­mem Emil Sinc­la­ir, pod któ­rym Hesse zmu­szo­ny był pu­bli­ko­wać swoje ar­ty­ku­ły od 1917 roku.

"De­mian" opo­wia­da o doj­rze­wa­niu głów­ne­go bo­ha­te­ra i od­naj­do­wa­niu włas­nej toż­sa­mo­ści za poś­red­nict­wem przy­ja­cie­la, Maksa De­mia­na.


Źródła:

Wikipedia

Demianiuk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Demianów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim, w re­jo­nie ha­lic­kim;


De­mia­nów ( Дем'янів) – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim, w re­jo­nie iwa­no­fran­kiw­skim.

Przez wieś prze­bie­ga droga kra­jo­wa N09. Znaj­du­je tu się sta­cja ko­le­jo­wa Bursz­tyn, po­ło­żo­na na linii Lwów – Czer­niow­ce.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Demiańczuk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Demidowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Demidówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. osied­le typu miej­skie­go na Ukra­i­nie, sto­li­ca re­jo­nu w ob­wo­dzie ró­wień­skim;


De­mi­dów­ka (ukr. Демидівка) – osied­le typu miej­skie­go na Ukra­i­nie i sto­li­ca re­jo­nu ob­wo­du ró­wień­skie­go, po­ło­żo­ne na Wo­ły­niu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Demielinizacja

zanik lub roz­pad osło­nek mie­li­no­wych włó­kien ner­wo­wych (den­dry­tów i ak­so­nów) spo­wo­do­wa­ny przez za­ka­że­nia, za­tru­cia, nie­dot­le­nie­nie i pro­ce­sy au­to­im­mu­no­lo­gicz­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­ces pa­to­lo­gicz­ne­go roz­pa­du osło­nek mie­li­no­wych w ukła­dzie ner­wo­wym


De­mie­li­ni­za­cja – pa­to­lo­gicz­ny pro­ces ukła­du ner­wo­we­go, po­le­ga­ją­cy na roz­pa­dzie osło­nek mie­li­no­wych w oś­rod­ko­wym lub ob­wo­do­wym ukła­dzie ner­wo­wym.

Więk­szość włó­kien ner­wo­wych (ak­so­nów) oto­czo­nych jest osłon­ką mie­li­no­wą, w skład któ­rej wcho­dzi mie­li­na. Za wyt­wa­rza­nie mie­li­ny w oś­rod­ko­wym ukła­dzie ner­wo­wym od­po­wia­da­ją oli­go­den­dro­cy­ty, zaś za jej wyt­wa­rza­nie w ob­wo­do­wym ukła­dzie ner­wo­wym – ko­mór­ki Schwan­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demijohn

[czy­taj: DEmidżon] pę­ka­ty po­jem­nik ople­cio­ny ło­zi­ną, o po­jem­no­ści naj­czę­ściej od 8 do 54 li­trów


Źródła:

SJP.pl

Demilitaryzacja

1. ogra­ni­cze­nie lub lik­wi­da­cja sił woj­sko­wych na okre­ślo­nym te­ry­to­rium; roz­bro­je­nie;
2. przy­wró­ce­nie cy­wil­ne­go cha­rak­te­ru cze­muś wcze­śniej zmi­li­ta­ry­zo­wa­ne­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. pro­ces, w któ­rym okre­ślo­ny ob­szar, pań­stwo lub or­ga­ni­za­cja po­zba­wia­ne są zdol­no­ści woj­sko­wych


De­mi­li­ta­ry­za­cja (łac. "de-" 'z (czego), od, wy-' i "mi­li­ta­ria" 'ćwi­cze­nia woj­sko­we' od "mi­li­ta­ris" 'woj­sko­wy' od "miles" dpn. "mi­li­tis" 'żoł­nierz') – pro­ces, w któ­rym po­zba­wia się dany teren wojsk oraz bu­dyn­ków i ma­szyn o cha­rak­te­rze wo­jen­nym. Po­ję­cie to od­no­si się także do roz­bra­ja­nia for­ma­cji mi­li­tar­nych i pa­ra­mi­li­tar­nych (także od­dzia­łów par­ty­zanc­kich), sta­no­wiąc naj­czę­ściej ele­ment de­mo­bi­li­za­cji. Ob­szar pod­da­ny ta­kie­mu pro­ce­so­wi na­zy­wa­ny jest stre­fą zde­mi­li­ta­ry­zo­wa­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demilitaryzacyjny

do­ty­czą­cy de­mi­li­ta­ry­za­cji


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) polit. zwią­za­ny z de­mi­li­ta­ry­za­cją, do­ty­czą­cy de­mi­li­ta­ry­za­cji, roz­bro­je­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demimondka

daw­niej: dama z półś­wiat­ka; de­mi­mon­dów­ka


Źródła:

SJP.pl

Demimondówka

daw­niej: dama z półś­wiat­ka; de­mi­mond­ka


Źródła:

SJP.pl

Demineralizacja

1. usu­wa­nie soli mi­ne­ral­nych z ja­kiejś sub­stan­cji, zwła­szcza z wody;
2. utra­ta soli mi­ne­ral­nych, np. de­mi­ne­ra­li­za­cja pły­nów ustro­jo­wych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Demineralizacyjny

do­ty­czą­cy de­mi­ne­ra­li­za­cji


Źródła:

SJP.pl

Deminutivum

zdrob­nie­nie, wyraz pow­sta­ły po­przez do­da­nie od­po­wied­nie­go for­man­tu, oz­na­cza­ją­cy przed­miot mniej­szy w sto­sun­ku do przed­mio­tu opi­sy­wa­ne­go przez wyraz, do któ­re­go do­da­ny zo­stał for­mant; de­mi­nu­ti­wum; de­mi­nu­tyw; de­mi­nu­ty­wum


Źródła:

SJP.pl

Deminutiwum

zdrob­nie­nie, wyraz pow­sta­ły po­przez do­da­nie od­po­wied­nie­go for­man­tu, oz­na­cza­ją­cy przed­miot mniej­szy w sto­sun­ku do przed­mio­tu opi­sy­wa­ne­go przez wyraz, do któ­re­go do­da­ny zo­stał for­mant; de­mi­nu­ti­vum; de­mi­nu­tyw; de­mi­nu­ty­wum


Źródła:

SJP.pl

Deminutyw

zdrob­nie­nie, wyraz pow­sta­ły po­przez do­da­nie od­po­wied­nie­go for­man­tu, oz­na­cza­ją­cy przed­miot mniej­szy w sto­sun­ku do przed­mio­tu opi­sy­wa­ne­go przez wyraz, do któ­re­go do­da­ny zo­stał for­mant; de­mi­nu­ti­vum; de­mi­nu­ti­wum; de­mi­nu­ty­wum


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. zdrob­nie­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deminutywność

→ de­mi­nu­tyw­ny


Patrz:deminutywny

Źródła:

SJP.pl

Deminutywny

w ję­zy­koz­naw­stwie: zdrab­nia­ją­cy, ma­ją­cy cha­rak­ter zdrob­nie­nia; zdrob­nia­ły


przy­miot­nik

 (1.1) zdrob­nia­ły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deminutywum

zdrob­nie­nie, wyraz pow­sta­ły po­przez do­da­nie od­po­wied­nie­go for­man­tu, oz­na­cza­ją­cy przed­miot mniej­szy w sto­sun­ku do przed­mio­tu opi­sy­wa­ne­go przez wyraz, do któ­re­go do­da­ny zo­stał for­mant; de­mi­nu­ti­vum; de­mi­nu­ti­wum; de­mi­nu­tyw


Źródła:

SJP.pl

Demirel

naz­wi­sko, m.in. Süleyman De­mi­rel, tu­rec­ki po­li­tyk


Źródła:

SJP.pl

Demirowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Demirski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Demiseksualista

osoba od­czu­wa­ją­ca popęd płcio­wy wy­łącz­nie do osób, z któ­ry­mi na­wią­za­ła silną więź emo­cjo­nal­ną; demi


Źródła:

SJP.pl

Demiseksualizm

popęd płcio­wy wy­łącz­nie do osób, z któ­rym na­wią­za­ło się silną więź emo­cjo­nal­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. neol. od­czu­wa­nie po­pę­du sek­su­al­ne­go pod wa­run­kiem na­wią­za­nia sil­nej więzi emo­cjo­nal­nej;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demiseksualność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, męski

 (1.1) seks. neol. od­czu­wa­nie po­pę­du sek­su­al­ne­go pod wa­run­kiem na­wią­za­nia sil­nej więzi emo­cjo­nal­nej;


De­mi­sek­su­al­ność, ina­czej de­mi­sek­su­a­lizm – orien­ta­cja sek­su­al­na osób, które mogą od­czu­wać po­ciąg sek­su­al­ny do innej osoby wy­łącz­nie w przy­pad­ku na­wią­za­nia z nią wcze­śniej sil­nej więzi emo­cjo­nal­nej.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Demiseksualny

od­czu­wa­ją­cy popęd płcio­wy wy­łącz­nie do osób, z któ­ry­mi na­wią­za­ło się silną więź emo­cjo­nal­ną


Źródła:

SJP.pl

Demisezonowy

o odzie­ży: przej­ścio­wy, przez­na­czo­ny do no­sze­nia wios­ną lub je­sie­nią


Źródła:

SJP.pl

Demistyfikacja

wy­kry­cie, ujaw­nie­nie mi­sty­fi­ka­cji; zde­ma­sko­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Demistyfikacyjny

ujaw­nia­ją­cy mi­sty­fi­ka­cję; de­mi­sty­fi­ka­tor­ski


Źródła:

SJP.pl

Demistyfikator

ten, kto de­ma­sku­je jakąś mi­sty­fi­ka­cję


Źródła:

SJP.pl

Demistyfikatorka

ko­bie­ta, która de­ma­sku­je jakąś mi­sty­fi­ka­cję


Źródła:

SJP.pl

Demistyfikatorski

ujaw­nia­ją­cy mi­sty­fi­ka­cję; de­mi­sty­fi­ka­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Demistyfikować

wy­kry­wać i ujaw­niać mi­sty­fi­ka­cję; de­ma­sko­wać


Źródła:

SJP.pl

Demitologizacja

1 po­zba­wie­nie cze­goś cech mitu, le­gen­dy; od­mi­to­lo­gi­zo­wa­nie;
2. oba­le­nie mitów, le­gend; od­mi­to­lo­gi­zo­wa­nie;
3. nurt re­li­gij­ny dą­żą­cy do od­dzie­le­nia istot­nej tre­ści Słowa Bo­że­go od mitów


De­mi­to­lo­gi­za­cja (niem. "Ent­myt­ho­lo­gi­sie­rung") – po­stu­lat w her­me­ne­u­ty­ce bi­blij­nej za­pro­po­no­wa­ny przez Ru­dol­fa Bult­man­na, bi­bli­stę i te­o­lo­ga ewan­ge­lic­kie­go. De­mi­to­lo­gi­za­cja oz­na­cza eg­zy­sten­cjal­ną in­ter­pre­ta­cję mitów bi­blij­nych w zwia­sto­wa­niu No­we­go Te­sta­men­tu, aby utrzy­mać jego waż­ność dla współ­czes­ne­go czło­wie­ka. Choć po­ję­cie to zo­sta­ło wpro­wa­dzo­ne i spo­pu­la­ry­zo­wa­ne przez Bult­man­na, to po­trze­ba przez­wy­cię­że­nia mi­tycz­no­ści re­li­gii po­ja­wia­ła się już wcze­śniej w hi­sto­rii Ko­ścio­ła i myśli te­o­lo­gicz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Demitologizacyjny

→ de­mi­to­lo­gi­za­cja


Patrz:demitologizacja

Źródła:

SJP.pl

Demiurg

1. twór­ca, pro­to­pla­sta;
2. daw­niej: twór­ca świa­ta;
3. daw­niej: wy­ko­naw­ca wol­ne­go za­wo­du lub rę­ko­dziel­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) filoz. ide­al­na siła stwór­cza, któ­rej dzie­łem jest rze­czy­wi­stość

 (1.2) książk. przen. czło­wiek ob­da­rzo­ny nie­sa­mo­wi­tym ta­len­tem twór­czym

 (1.3) hist. w pań­stwach do­ryc­kich sta­ro­żyt­nej Gre­cji wy­so­ki tytuł urzęd­ni­czy

 (1.4) hist. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji urzęd­nik wy­so­kie­go szcze­bla


De­miurg (gr. δημιουργός "dēmiourgós") – w fi­lo­zo­fii i re­li­giach sta­ro­żyt­nych isto­ta boska stwa­rza­ją­ca świat ma­te­rial­ny.

De­miurg może być ro­zu­mia­ny jako po­stać, be­zo­so­bo­wa siła spraw­cza czy me­ta­fo­ra opi­su­ją­ca funk­cjo­no­wa­nie przy­ro­dy.

Fi­lo­zo­ficz­ne zna­cze­nie de­miur­go­wi nadał Pla­ton, który uczy­nił go siłą spraw­czą w swo­jej fi­lo­zo­fii przy­ro­dy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demiurgiczny

→ de­miurg


Patrz:demiurg

Źródła:

SJP.pl

Demko

zdrob­nie­nie od: demo


Źródła:

SJP.pl

Demkowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Demlin

wieś w Pol­sce


Dem­lin (kaszb."Demlënò", za II RP "Dę­blin") – wieś ko­ciew­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie sta­ro­gardz­kim, w gmi­nie Skar­sze­wy. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 224.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Dem­lin". W skład so­łectw wcho­dzi rów­nież Nowe Go­łę­biew­ko.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Demo

1. de­mon­stra­cyj­na wer­sja pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go;
2. de­mon­stra­cyj­ne na­gra­nie mu­zycz­ne lub zbiór ta­kich na­grań


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. wer­sja de­mon­stra­cyj­na, np. gry kom­pu­te­ro­wej, ut­wo­ru, pro­gra­mu

 (1.2) pot. de­mon­stra­cja (pro­test ulicz­ny)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demobil

1. sprzęt woj­sko­wy, który wy­szedł z uży­cia;
2. po­tocz­nie: odzież wzo­ro­wa­na na mun­du­rach żoł­nier­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prze­sta­rza­ły lub zu­ży­ty sprzęt woj­sko­wy sprze­da­wa­ny na rynku cy­wil­nym

 (1.2) pot. in­sty­tu­cja, która za­rzą­dza de­mo­bi­lem (1.1) bądź miej­sce, gdzie można go nabyć


De­mo­bil – wy­co­fa­ny z użyt­ko­wa­nia sprzęt woj­sko­wy, prze­ka­zy­wa­ny do użyt­ku cy­wil­ne­go. Także sprzęt nad­pro­gra­mo­wy, po­zo­sta­ły po de­mo­bi­li­za­cji woj­ska.

Od­bior­ca­mi de­mo­bi­lu są co do za­sa­dy pod­mio­ty spoza pań­stwo­wej sfery bu­dże­to­wej na­by­wa­ją­ce zbęd­ne woj­sku wy­po­sa­że­nie w celu użyt­ku oso­bi­ste­go lub na po­trze­by dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej, rol­ni­czej, kul­tu­ral­nej, oś­wia­to­wej czy innej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demobilizacja

1. prze­cho­dze­nie pań­stwa ze stanu wojny do stanu po­ko­ju;
2. zwol­nie­nie do re­zer­wy osób peł­nią­cych służ­bę woj­sko­wą;
3. utra­ta go­to­wo­ści do dzia­ła­nia, osła­bie­nie chęci do ak­tyw­no­ści, walki; znie­chę­ce­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roz­bro­je­nie, przej­ście sił zbroj­nych pań­stwa ze stanu wo­jen­ne­go do stanu po­ko­jo­we­go

 (1.2) zwal­nia­nie od­by­wa­ją­cych czyn­ną służ­bę woj­sko­wą do re­zer­wy

 (1.3) przen. utra­ta mo­ty­wa­cji do dzia­ła­nia


De­mo­bi­li­za­cja – ogół czyn­no­ści zwią­za­nych z przej­ściem pań­stwa ze stanu wo­jen­ne­go do po­ko­jo­we­go. Jest prze­ci­wień­stwem mo­bi­li­za­cji.

Celem de­mo­bi­li­za­cji jest prze­sta­wie­nie go­spo­dar­ki na­ro­do­wej, tj. m.in.: prze­my­słu, rol­nict­wa, tran­spor­tu, łącz­no­ści z pro­duk­cji woj­sko­wej na pro­duk­cję na po­trze­by cy­wil­ne, a także re­duk­cja sił zbroj­nych po­przez zwal­nia­nie czę­ści żoł­nie­rzy do re­zer­wy oraz re­duk­cji środ­ków i sprzę­tu słu­żą­ce­go woj­sku pod­czas pro­wa­dze­nia wojny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demobilizacyjny

do­ty­czą­cy de­mo­bi­li­za­cji


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­mo­bi­li­za­cją, do­ty­czą­cy de­mo­bi­li­za­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demobilizować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­mo­bi­li­zo­wać)

 (1.1) wojsk. prze­no­sić po­wo­ła­nych do udzia­łu w walce zbroj­nej do re­zer­wy

 (1.2) wojsk. przez­na­czać sprzęt woj­sko­wy do użyt­ku cy­wil­ne­go

 (1.3) książk. znie­chę­cać, osła­biać chęć do dzia­ła­nia

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­mo­bi­li­zo­wać się (dk. zde­mo­bi­li­zo­wać się)

 (2.1) wojsk. pod­da­wać się roz­bro­je­niu i prze­nie­sie­niu do re­zer­wy

 (2.2) książk. znie­chę­cać się, tra­cić chęć do dzia­ła­nia


Źródła:

Wiktionary

Demobilizująco

w spo­sób od­bie­ra­ją­cy mo­ty­wa­cję i zdol­ność do dzia­ła­nia, walki


Źródła:

SJP.pl

Demobilowy

zwią­za­ny z de­mo­bi­lem


Źródła:

SJP.pl

Demodekoza

nu­ży­ca; cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza koni


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. nu­ży­ca.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demodekozy

nu­ży­ca; cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza koni


Źródła:

SJP.pl

Demodulacja

pro­ces, w któ­rym z prze­bie­gu zmo­du­lo­wa­ne­go uzy­sku­je się prze­bieg mo­du­lu­ją­cy; umoż­li­wia odt­wo­rze­nie dźwię­ków mowy i my­zy­ki lub sy­gna­łu obra­zu w od­bior­ni­kach ra­dio­wych i te­le­wi­zyj­nych; de­tek­cja


Źródła:

SJP.pl

Demodulacyjny

→ de­mo­du­la­cja


Patrz:demodulacja

Źródła:

SJP.pl

Demodulator

urzą­dze­nie lub układ słu­żą­cy do de­tek­cji zmo­du­lo­wa­ne­go prze­bie­gu elek­trycz­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Demogr.

skrót od: de­mo­gra­fia, de­mo­gra­ficz­ny


Źródła:

SJP.pl

Demograf

osoba wy­spe­cja­li­zo­wa­na w de­mo­gra­fii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba za­wo­do­wo zaj­mu­ją­ca się de­mo­gra­fią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demografia

nauka zaj­mu­ją­ca się lud­no­ścią, a zwła­szcza jej sta­ty­stycz­nym, ogól­nym opi­sem pod wzglę­dem: licz­by, wieku, płci, rasy, wyksz­tał­ce­nia, za­wo­du itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. eduk. nauka zaj­mu­ją­ca się ja­ko­ścio­wym i ilo­ścio­wym ba­da­niem sta­nów, struk­tur, ru­chów i roz­wo­ju lud­no­ści w okre­ślo­nych wa­run­kach hi­sto­rycz­nych;


De­mo­gra­fia – dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się pow­sta­wa­niem, ży­ciem i prze­mi­ja­niem spo­łecz­no­ści ludz­kiej. Obej­mu­je m.in. takie za­gad­nie­nia jak: przy­rost na­tu­ral­ny, mi­gra­cje, struk­tu­ra spo­łecz­na (wiek, płeć, przy­na­leż­ność za­wo­do­wa, na­ro­do­wość, wyz­na­nie) oraz ich roz­mie­szcze­nie prze­strzen­ne i od­dzia­ły­wa­nia spo­łecz­ne i so­cjo­lo­gicz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demograficzny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy de­mo­gra­fii


Źródła:

Wiktionary

Demografio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: de­mo­gra­fia


Źródła:

Wiktionary

Demografizm

w so­cjo­lo­gii: kon­cep­cja, we­dług któ­rej czyn­ni­ki de­mo­gra­ficz­ne za­sad­ni­czo wpły­wa­ją na zja­wi­ska spo­łecz­ne


Źródła:

SJP.pl

Demografka

→ de­mo­graf


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta za­wo­do­wo zaj­mu­ją­ca się de­mo­gra­fią


Patrz:demograf

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demokr.

skrót od: de­mo­kra­cja, de­mo­kra­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Demokracja

1. ustrój po­li­tycz­ny, w któ­rym o spra­wach pań­stwa więk­szo­ścią gło­sów de­cy­du­ją wszy­scy oby­wa­te­le;
2. pań­stwo o takim ustro­ju;
3. de­mo­kra­cja so­cja­li­stycz­na - okre­śle­nie to­ta­li­tar­ne­go ustro­ju w pań­stwach ko­mu­ni­stycz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. ustrój po­li­tycz­ny, w któ­rym źró­dło wła­dzy sta­no­wi wola więk­szo­ści oby­wa­te­li;

 (1.2) polit. pań­stwo o ustro­ju de­mo­kra­tycz­nym

 (1.3) polit. stron­nict­wo po­li­tycz­ne opo­wia­da­ją­ce się za za­sa­da­mi de­mo­kra­tycz­ny­mi

 (1.4) so­cjol. spo­sób funk­cjo­no­wa­nia i wza­jem­ne re­la­cje w gru­pie


De­mo­kra­cja (gr. "dḗmos" „lud”, "krátos" „wła­dza” – dosł. „rządy ludu, lu­do­władzt­wo”) – jeden z typów ustro­ju pań­stwa, za­kła­da­ją­cy udział oby­wa­te­li w spra­wo­wa­niu wła­dzy.

De­mo­kra­cja ma swój po­czą­tek w sta­ro­żyt­nej Gre­cji. Zna­czą­cy wkład w roz­wój de­mo­kra­cji miał także sta­ro­żyt­ny Rzym oraz kul­tu­ra Za­cho­du (Eu­ro­pa, Ame­ry­ka Pół­noc­na i Po­łud­nio­wa).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demokrata

1. czło­nek par­tii de­mo­kra­tycz­nej;
2. zwo­len­nik de­mo­kra­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik de­mo­kra­cji

 (1.2) osoba na­le­żą­ca do par­tii de­mo­kra­tycz­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demokratka

1. ko­bie­ta o prze­ko­na­niach de­mo­kra­tycz­nych;
2. w gwa­rze szo­fer­skiej: sa­mo­chód marki Chev­ro­let


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka de­mo­kra­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demokrato

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: de­mo­kra­ta


Źródła:

Wiktionary

Demokratura

forma rzą­dów z ele­men­ta­mi de­mo­kra­cji i dyk­ta­tu­ry


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. forma spra­wo­wa­nia wła­dzy bę­dą­ca dyk­ta­tu­rą przy­bie­ra­ją­cą po­zo­ry de­mo­kra­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demokratycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) zgod­nie z za­ło­że­nia­mi de­mo­kra­cji, w spo­sób de­mo­kra­tycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Demokratyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: de­mo­kra­tycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Demokratyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: de­mo­kra­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Demokratyczność

→ de­mo­kra­tycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co de­mo­kra­tycz­ne


Patrz:demokratyczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demokratyczny

→ de­mo­kra­cja


przy­miot­nik

 (1.1) polit. zwią­za­ny z de­mo­kra­cją


Patrz:demokracja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demokratyzacja

wpro­wa­dza­nie zasad de­mo­kra­tycz­nych, re­or­ga­ni­za­cja pań­stwa, or­ga­ni­za­cji itp. we­dług zasad de­mo­kra­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. pro­ces prze­o­bra­ża­nia sy­ste­mu po­li­tycz­ne­go celem roz­sze­rze­nia uczest­nict­wa po­li­tycz­ne­go oby­wa­te­li pań­stwa, wpro­wa­dza­nie zasad rzą­dze­nia opar­tych na współ­de­cy­do­wa­niu wszyst­kich oby­wa­te­li;


De­mo­kra­ty­za­cja – pro­ces zmie­rza­ją­cy do przeksz­tał­ce­nia do­tych­cza­so­wej formy rzą­dów w ustrój de­mo­kra­tycz­ny. W wy­ni­ku głę­bo­kich re­form w sfe­rze spo­łecz­nej i po­li­tycz­nej me­cha­nizm ustro­jo­wy pań­stwa za­czy­na funk­cjo­no­wać w opar­ciu o za­sa­dy de­mo­kra­cji.

De­mo­kra­ty­za­cja może rów­nież za­cho­dzić w ra­mach struk­tu­ry par­tyj­nej lub in­sty­tu­cjo­nal­nej do­pro­wa­dza­jąc do wzro­stu re­al­ne­go wpły­wów człon­ków danej or­ga­ni­za­cji na jej funk­cjo­no­wa­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demokratyzacyjny

do­ty­czą­cy de­mo­kra­ty­za­cji


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) polit. przeksz­tał­ca­ją­cy w duchu zasad de­mo­kra­tycz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demokratyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. wyz­na­wa­nie de­mo­kra­tycz­nych zasad


De­mo­kra­tyzm – ide­o­lo­gia po­li­tycz­na i fi­lo­zo­ficz­na opar­ta na po­par­ciu dla de­mo­kra­cji uz­na­wa­nej za naj­lep­szą formę rzą­dów. Prze­ci­wień­stwem de­mo­kra­tyz­mu jest an­ty­de­mo­kra­tyzm, któ­re­go zwo­len­ni­cy wolą mo­nar­chię ab­so­lut­ną albo de­spo­tycz­ną lub dyk­ta­tu­rę.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Demokratyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­da­wa­nie cze­muś de­mo­kra­tycz­ne­go cha­rak­te­ru


Źródła:

Wiktionary

Demokratyzować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) do­ko­ny­wać pro­ce­su de­mo­kra­ty­za­cji

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­mo­kra­ty­zo­wać się (dk. brak)

 (2.1) do­ko­ny­wać na sobie pro­ce­su de­mo­kra­ty­za­cji


Źródła:

Wiktionary

Demokryt

De­mo­kryt z Ab­de­ry (ok. 460-ok. 370 p.n.e.), fi­lo­zof grec­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


De­mo­kryt z Ab­de­ry ( Δημόκριτος ὁ Ἀβδηρίτης "De­mo­kri­tos ho Ab­de­ri­tes", dosł. De­mo­kryt Ab­de­ry­ta, ur. ok. 460 p.n.e., zm. ok. 370 p.n.e.) – my­śli­ciel i po­dróż­nik, uczeń Le­u­kip­po­sa, na­u­ko­wiec, znany jako „śmie­ją­cy się fi­lo­zof”. Prace De­mo­kry­ta, któ­rych stwo­rzył 70, do­ty­czy­ły wielu róż­nych dzie­dzin (fi­zy­ki, astro­no­mii, me­dy­cy­ny, che­mii, gra­ma­ty­ki, tech­ni­ki, lo­gi­ki, stra­te­gii, mu­zy­ki itd.)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demokrytowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do De­mo­kry­ta lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Demolens

szkło oku­la­ro­we o ze­ro­wej zdol­no­ści sku­pia­ją­cej


Źródła:

SJP.pl

Demoliberalizm

od­mia­na dzie­więt­na­sto­wiecz­ne­go li­be­ra­liz­mu do­pu­szcza­ją­ca pewne ele­men­ty de­mo­kra­tycz­ne; li­be­ra­lizm de­mo­kra­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Demoliberalny

→ de­mo­li­be­ra­lizm


Patrz:demoliberalizm

Źródła:

SJP.pl

Demolka

po­tocz­nie: de­mo­lo­wa­nie, ni­szcze­nie cze­goś; roz­ró­ba


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. czyn­ność ce­lo­we­go ni­szcze­nia cze­goś, zwła­szcza po­mie­szcze­nia

 (1.2) pot. efekt de­mol­ki (1.1)

 (1.3) środ. bójka, bi­ja­ty­ka

 (1.4) środ. prze­stęp­ców napad na miesz­ka­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demolowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­mo­lo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Demolować

1. ni­szczyć, roz­wa­lać w gwał­tow­ny spo­sób;
2. dzia­łać na szko­dę kogoś lub cze­goś


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­mo­lo­wać)

 (1.1) świa­do­mie ni­szczyć coś w spo­sób nie­od­wra­cal­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demolud

po­tocz­nie: kraj by­łe­go sy­ste­mu so­cja­li­stycz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kraj o ustró­ju ko­mu­ni­stycz­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demon

uo­so­bie­nie złych mocy; sza­tan; zły duch


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mit. isto­ta nad­przy­ro­dzo­na wy­stę­pu­ją­ca w wie­rze­niach lu­do­wych, mi­to­lo­giach i re­li­giach, zaj­mu­ją­ca po­zy­cję poś­red­nią mię­dzy bo­ga­mi a ludź­mi; o ce­chach na wpół ludz­kich, na wpół bo­skich; naj­czę­ściej nie­przy­jaz­na czło­wie­ko­wi;

 (1.2) in­form. pro­gram, który au­to­ma­tycz­nie prze­pro­wa­dza okre­ślo­ne pro­ce­sy bez ko­niecz­no­ści in­te­rak­cji z użyt­kow­ni­kiem;


Demon ( δαίμων "da­i­mon", "nad­przy­ro­dzo­na po­tę­ga", "dola"; da­e­mon) – isto­ta wy­stę­pu­ją­ca w wielu wie­rze­niach lu­do­wych, mi­to­lo­giach i re­li­giach, która zaj­mu­je po­zy­cję poś­red­nią mię­dzy bo­ga­mi a ludź­mi, mię­dzy sferą ziem­sko-ludz­ką, ma­te­rial­ną a sferą boską, czy­sto du­cho­wą; isto­ta o ce­chach na wpół ludz­kich, na wpół bo­skich; naj­czę­ściej nie­przy­jaz­ny czło­wie­ko­wi duch, zwią­za­ny pier­wot­nie z po­ję­ciem nie­czy­sto­ści sa­kral­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demonetaryzacja

1. ode­bra­nie ban­kno­tom lub mo­ne­tom praw­ne­go zna­cze­nia pie­nią­dza, wy­co­fa­nie ich z obie­gu;
2. spa­dek war­to­ści obie­go­we­go pie­nią­dza w okre­sie in­fla­cji;
3. de­mo­ne­ta­ry­za­cja złota - od­stą­pie­nie od trak­to­wa­nia złota jako rów­no­waż­ni­ka pie­nią­dza


Źródła:

SJP.pl

Demonetyzacja

de­mo­ne­ta­ry­za­cja;
1. ode­bra­nie ban­kno­tom lub mo­ne­tom praw­ne­go zna­cze­nia pie­nią­dza, wy­co­fa­nie ich z obie­gu;
2. spa­dek war­to­ści obie­go­we­go pie­nią­dza w okre­sie in­fla­cji;
3. de­mo­ne­ty­za­cja złota - od­stą­pie­nie od trak­to­wa­nia złota jako rów­no­waż­ni­ka pie­nią­dza


Źródła:

SJP.pl

Demonetyzować

1. wy­co­fy­wać z obie­gu ban­kno­ty, mo­ne­ty;
2. po­zba­wiać moż­li­wo­ści uzy­ska­nia do­cho­du z opu­bli­ko­wa­nej w in­ter­ne­cie tre­ści


Źródła:

SJP.pl

Demonica

→ demon


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) demon płci żeń­skiej


De­mo­ni­ca – kom­pi­la­cyj­ny box-set za­wie­ra­ją­cy ut­wo­ry zre­a­li­zo­wa­ne przez pol­ską grupę mu­zycz­ną Be­he­moth wy­da­ny przez szwedz­ką wyt­wór­nię pły­to­wą Re­ga­in Re­cords 6 czerw­ca 2006 w li­mi­to­wa­nym na­kła­dzie 10 000 sztuk.

Wy­daw­nict­wo skła­da­ło się z dwóch płyt kom­pak­to­wych za­wie­ra­ją­cych ut­wo­ry wcze­śniej nie­pu­bli­ko­wa­ne, rzad­kie na­gra­nia demo (za­war­tość dwóch dem: "The Re­turn of the Nort­hern Moon" i "...From the Pagan Vast­lands") oraz ut­wo­ry po­cho­dzą­ce z po­cząt­ku dzia­łal­no­ści ze­spo­łu po­now­nie na­gra­ne pod­czas sesji na­gra­nio­wej al­bu­mu "De­mi­god".


Patrz:demon

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demonicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­nie dla de­mo­na (do­słow­nie lub w prze­no­śni)


Źródła:

Wiktionary

Demoniczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: de­mo­nicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Demoniczność

→ de­mo­nicz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co de­mo­nicz­ne


Patrz:demoniczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demoniczny

nie­sa­mo­wi­ty; upior­ny; sza­tań­ski


przy­miot­nik

 (1.1) przen. taki, który ma w sobie coś z de­mo­na; nie­sa­mo­wi­ty

 (1.2) zwią­za­ny z de­mo­nem, do­ty­czą­cy de­mo­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demonizacja

1. przy­pi­sy­wa­nie, przy­pi­sa­nie komuś lub cze­muś cech de­mo­nicz­nych;
2. wy­ol­brzy­mia­nie, wy­ol­brzy­mie­nie roli lub złych cech kogoś lub cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­pi­sy­wa­nie lub wy­ol­brzy­mia­nie ne­ga­tyw­nych cech


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demonizm

1. wiara w de­mo­ny, złe duchy;
2. de­mo­nicz­ny cha­rak­ter kogoś lub cze­goś; dia­bo­lizm, sza­tań­skość


Źródła:

SJP.pl

Demonizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­ol­brzy­mia­nie ne­ga­tyw­nych zja­wisk lub złych cech


Źródła:

Wiktionary

Demonizować

1. wy­ol­brzy­miać złe cechy, ne­ga­tyw­ne zja­wi­ska;
2. przy­pi­sy­wać de­mo­nicz­ne cechy


cza­sow­nik

 (1.1) wy­ol­brzy­miać zna­cze­nie cze­goś złego


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demono-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z de­mo­nem


Źródła:

Wiktionary

Demonofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed de­mo­na­mi, złymi du­cha­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lęk przed złymi du­cha­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demonokracja

rządy de­mo­nów, wła­dza sza­ta­na


Źródła:

SJP.pl

Demonolatria

od­da­wa­nie czci de­mo­nom


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. czcze­nie de­mo­nów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demonolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie de­mo­no­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) teol. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie de­mo­no­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demonologia

1. dział te­o­lo­gii, któ­re­go przed­mio­tem są moce i siły, które zaj­mu­ją poś­red­nią po­zy­cję mię­dzy Bo­giem a ludź­mi;
2. dział kul­tu­roz­naw­stwa i et­no­gra­fii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem wy­o­bra­żeń o de­mo­nach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teol. dział te­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się de­mo­na­mi

 (1.2) etn. dział et­no­gra­fii i re­li­gioz­naw­stwa zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem wy­o­bra­żeń o de­mo­nach;


De­mo­no­lo­gia (gr. δαίμων, "da­i­mon"; λογος, "logos" – nauka; dosł. nauka o de­mo­nach) – ter­min wie­loz­nacz­ny

W pier­wszych dwóch przy­pad­kach de­mo­no­lo­gia może obej­mo­wać wiarę w:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demonologiczny

→ de­mo­no­lo­gia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) teol. do­ty­czą­cy de­mo­no­lo­gii (dzia­łu te­o­lo­gii)

 (1.2) etn. do­ty­czą­cy de­mo­no­lo­gii (dzia­łu et­no­gra­fii)


Patrz:demonologia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demonolożka

→ de­mo­no­log


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teol. spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie de­mo­no­lo­gii


Patrz:demonolog

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demonoman

→ de­mo­no­ma­nia


Patrz:demonomania

Źródła:

SJP.pl

Demonomania

1. opę­ta­nie przez de­mo­ny;
2. prześ­wiad­cze­nie o wsze­cho­bec­no­ści złych mocy, de­mo­nów


Źródła:

SJP.pl

Demonopolizacja

lik­wi­do­wa­nie mo­no­po­li w dzie­dzi­nie prze­my­słu, hand­lu, ko­mu­ni­ka­cji, in­for­ma­cji, or­ga­ni­za­cji spo­łecz­nych itd.


Źródła:

SJP.pl

Demonopolizacyjny

→ de­mo­no­po­li­za­cja


Patrz:demonopolizacja

Źródła:

SJP.pl

Demonopolizować

lik­wi­do­wać mo­no­pol


Źródła:

SJP.pl

Demonstracja

1. wy­stą­pie­nie zbio­ro­we, np. po­chód, zgro­ma­dze­nie, ma­ją­ce na celu wy­ra­że­nie opi­nii (naj­czę­ściej pro­te­stu lub po­par­cia dla kogoś, cze­goś); ma­ni­fe­sta­cja;
2. pu­blicz­ne oka­zy­wa­nie uczuć, po­glą­dów wobec kogoś lub cze­goś; ma­ni­fe­sta­cja, prze­jaw;
3. pokaz, pod­czas któ­re­go wy­ja­śnia się ob­ser­wa­to­rom lub klien­tom za­sa­dy dzia­ła­nia ja­kie­goś urzą­dze­nia; pre­zen­ta­cja, pro­mo­cja;
4. w na­u­kach doś­wiad­czal­nych: me­to­da na­u­cza­nia opie­ra­ją­ca na wy­ko­ny­wa­niu doś­wiad­czeń przed au­dy­to­rium; pokaz;
5. w woj­sku: ruchy woj­ska w celu zmy­le­nia, od­wró­ce­nia uwagi wroga; dy­wer­sja;
6. w woj­sku: dzia­ła­nia woj­sko­we wobec in­ne­go pań­stwa ma­ją­ce na celu stwo­rze­nie stanu za­gro­że­nia, wy­war­cie na­ci­sku


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) czyn­ność po­ka­zy­wa­nia cze­goś

 (1.2) osten­ta­cyj­ne wy­ra­ża­nie cze­goś w taki spo­sób, żeby zwró­cić na sie­bie uwagę

 (1.3) polit. zbio­ro­we wy­stą­pie­nie ma­ją­ce na celu wy­ra­że­nie pro­te­stu lub po­par­cia, zwy­kle gło­śne lub gwał­tow­ne;

 (1.4) wojsk. ma­newr tak­tycz­ny od­cią­ga­ją­cy uwagę prze­ciw­ni­ka;


De­mon­stra­cja (łac. "de­mon­stra­tio" – wska­za­nie, ina­czej "ma­ni­fe­sta­cja") – wy­stą­pie­nie zbio­ro­we, zgro­ma­dze­nie, ma­ją­ce na celu wy­ra­że­nie pro­te­stu­ją­cej prze­ciw cze­muś lub po­pie­ra­ją­cej coś czę­ści opi­nii pu­blicz­nej. Jest to pu­blicz­ne oka­zy­wa­nie uczuć, po­sta­wy wobec cze­goś lub kogoś przez jed­nost­kę lub grupę. W pań­stwie de­mo­kra­tycz­nym sta­no­wi spo­sób ko­rzy­sta­nia z wol­no­ści zgro­ma­dzeń. Jest jed­nym z prze­ja­wów pro­te­stu po­li­tycz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demonstracyjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób de­mon­stra­cyj­ny


Źródła:

Wiktionary

Demonstracyjność

książ­ko­wo: pro­wo­ka­cyj­ny, de­mon­stra­cyj­ny spo­sób za­cho­wa­nia się, ma­ją­cy na celu zwró­ce­nie czy­jejś uwagi, za­ma­ni­fe­sto­wa­nie swo­jej obec­no­ści; osten­ta­cja, osten­ta­cyj­ność, ma­ni­fe­sta­cyj­ność


Źródła:

SJP.pl

Demonstracyjny

1. taki, który pu­blicz­nie coś oka­zu­je, zwra­ca na sie­bie uwagę; osten­ta­cyj­ny, ma­ni­fe­sta­cyj­ny;
2. taki, który służy pre­zen­ta­cji zasad dzia­ła­nia ja­kie­goś urzą­dze­nia, czy­ichś osią­gnięć, po­my­słów, np. wer­sja de­mon­stra­cyj­na gry kom­pu­te­ro­wej;
3. ma­ją­cy cha­rak­ter de­mon­stra­cji - wy­stą­pie­nia zbio­ro­we­go, ma­ją­ce­go na celu wy­ra­że­nie opi­nii (naj­czę­ściej pro­te­stu lub po­par­cia dla kogoś, cze­goś); ma­ni­fe­sta­cyj­ny


przy­miot­nik

 (1.1) słu­żą­cy do po­ka­za­nia pro­duk­tu, doś­wiad­cze­nia albo urzą­dze­nia

 (1.2) obli­czo­ny na efekt

 (1.3) zwią­za­ny z de­mon­stra­cja­mi ulicz­ny­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demonstrant

uczest­nik de­mon­stra­cji, zgro­ma­dze­nia, po­cho­du zwo­ła­ne­go dla wy­ra­że­nia po­glą­dów grupy ludzi; ma­ni­fe­stant


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) uczest­nik de­mon­stra­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demonstrantka

→ de­mon­strant


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: de­mon­strant


Patrz:demonstrant

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demonstrator

1. osoba do­ko­nu­ją­ca po­ka­zu, wy­ko­nu­ją­ca pre­zen­ta­cję cze­goś przed jakąś pu­blicz­no­ścią;
2. or­ga­ni­za­tor lub uczest­nik de­mon­stra­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba de­mon­stru­ją­ca lub pre­zen­tu­ją­ca coś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demonstratorka

1. ko­bie­ta do­ko­nu­ją­ca po­ka­zu, wy­ko­nu­ją­ca pre­zen­ta­cję cze­goś przed jakąś pu­blicz­no­ścią;
2. or­ga­ni­za­tor­ka lub uczest­nicz­ka de­mon­stra­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: de­mon­stra­tor


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demonstratywny

rzad­ko: ma­ją­cy cha­rak­ter do­wo­du, opar­ty na do­wo­dze­niu


Źródła:

SJP.pl

Demonstrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­mon­stro­wać.


Źródła:

Wiktionary

Demonstrować

1. brać udział w de­mon­stra­cji; ma­ni­fe­sto­wać;
2. pu­blicz­nie wy­ra­żać swoje uczu­cia, po­glą­dy, po­sta­wy; ma­ni­fe­sto­wać;
3. do­ko­ny­wać po­ka­zu; pre­zen­to­wać


cza­sow­nik

 (1.1) pre­zen­to­wać coś – urzą­dze­nie, towar lub dzia­ła­nie cze­goś

 (1.2) brać udział w pu­blicz­nym pro­te­ście, de­mon­stra­cji

 (1.3) oka­zy­wać w spo­sób osten­ta­cyj­ny swoje uczu­cia, siłę, moż­li­wo­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demontaż

1. roz­kła­da­nie na czę­ści skła­do­we ma­szyn, urzą­dzeń, kon­struk­cji itp.; ro­zbiór­ka;
2. zja­wi­sko stop­nio­we­go roz­kła­du, ni­szcze­nia cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roz­kła­da­nie na czę­ści przed­mio­tu tak, że prze­sta­je ist­nieć jako ca­łość

 (1.2) usu­nię­cie skądś peł­nią­cej daną funk­cję in­sta­la­cji

 (1.3) książk. uni­ce­stwie­nie danej ca­ło­ści ma­ją­cej okre­ślo­ny cel, np. in­sty­tu­cji lub ustro­ju


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demontażowy

zwią­za­ny z de­mon­ta­żem


Źródła:

SJP.pl

Demontażysta

spe­cja­li­sta od roz­kła­da­nia ma­szyn, urzą­dzeń na czę­ści


Źródła:

SJP.pl

Demontowalny

1. da­ją­cy się ro­zło­żyć na ze­spo­ły lub czę­ści;
2. da­ją­cy się zdjąć z miej­sca, w któ­rym był za­mon­to­wa­ny


Źródła:

SJP.pl

Demontowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­pro­wa­dza­nie de­mon­ta­żu


Źródła:

Wiktionary

Demontować

zde­mon­to­wy­wać;
1. roz­kła­dać na ze­spo­ły lub czę­ści; ro­zbie­rać, roz­mon­to­wy­wać;
2. zdej­mo­wać ja­kieś urzą­dze­nie z miej­sca, w któ­rym było za­mon­to­wa­ne;
3. 2. prze­no­śnie: bu­rzyć jakiś po­rzą­dek; roz­mon­to­wy­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) roz­kła­dać jakąś ca­łość na czę­ści; do­ko­ny­wać de­mon­ta­żu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demontownia

fa­bry­ka lub hala fa­brycz­na, w któ­rej się od­by­wa ro­zbie­ra­nie na czę­ści ma­szyn, urzą­dzeń itp.


Źródła:

SJP.pl

Demoralizacja

upa­dek mo­ral­no­ści i zep­su­cie oby­cza­jów, które prze­ja­wia­ją się w na­si­le­niu prze­stępstw, roz­wią­zło­ści, nie­ucz­ci­wo­ści, ko­rup­cji itp.; de­pra­wa­cja, zep­su­cie, wy­ko­le­je­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) odrzu­ca­nie ogól­nie przy­ję­tych zasad mo­ral­nych

 (1.2) dzia­ła­nie po­wo­du­ją­ce de­mo­ra­li­za­cję (1.1) u in­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demoralizacyjny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­mo­ra­li­za­cją; po­wo­du­ją­cy de­mo­ra­li­za­cję


Źródła:

Wiktionary

Demoralizator

osoba, która de­mo­ra­li­zu­je oto­cze­nie, po­wo­du­je czyjś upa­dek mo­ral­no­ści i zep­su­cie oby­cza­jów; de­pra­wa­tor, gor­szy­ciel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, kto de­mo­ra­li­zu­je


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demoralizatorka

ko­bie­ta, która de­mo­ra­li­zu­je oto­cze­nie, po­wo­du­je czyjś upa­dek mo­ral­no­ści i zep­su­cie oby­cza­jów; de­pra­wa­tor­ka, gor­szy­ciel­ka


Źródła:

SJP.pl

Demoralizatorski

→ de­mo­ra­li­za­tor; de­pra­wa­tor­ski, de­mo­ra­li­zu­ją­cy


Źródła:

SJP.pl

Demoralizować

1. po­wo­do­wać upa­dek mo­ral­no­ści i zep­su­cie oby­cza­jów; de­pra­wo­wać, gor­szyć, znie­pra­wiać;
2. po­dej­mo­wać dzia­ła­nia ma­ją­ce na celu ob­ni­że­nie mo­ra­le osoby lub grupy osób


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gor­szyć, sze­rzyć de­mo­ra­li­za­cję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demoralizujący

taki, który po­wo­du­je upa­dek mo­ral­no­ści i zep­su­cie oby­cza­jów; de­pra­wu­ją­cy, gor­szą­cy


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­wo­du­je de­mo­ra­li­za­cję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demorfologizacja

w ję­zy­koz­naw­stwie: pro­ces utra­ty wy­ra­zi­sto­ści mor­fo­lo­gicz­nej, zwła­szcza flek­syj­nej, przez okre­ślo­ne formy lub całe ka­te­go­rie flek­syj­ne


Źródła:

SJP.pl

Demos

1. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: lud, po­spól­stwo;
2. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na sta­ro­żyt­ne­go pań­stwa ateń­skie­go; dem


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) oby­wa­te­le, lud


Dimos, demos "(gr. δήμος – dimos)" – jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go Gre­cji, od­po­wia­da­ją­ca pol­skie­mu po­ję­ciu gminy lub dziel­ni­cy mia­sta. W sta­ro­żyt­no­ści słowo to po­sia­da­ło wię­cej zna­czeń.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Demoscena

sub­kul­tu­ra użyt­kow­ni­ków kom­pu­te­rów two­rzą­cych dema (dzie­ła au­dio­wi­zu­al­ne), de­mon­stru­ją­ce ich umie­jęt­no­ści


De­mo­sce­na – mię­dzy­na­ro­do­wa sub­kul­tu­ra zaj­mu­ją­ca się two­rze­niem dzieł au­dio­wi­zu­al­nych, w szcze­gól­no­ści tzw. dem – sa­mo­dziel­nych pro­gra­mów de­mon­stru­ją­cych moż­li­wo­ści sprzę­tu kom­pu­te­ro­we­go. Ideą de­mo­sce­ny jest nie­ko­mer­cyj­ne two­rze­nie, pre­zen­to­wa­nie i wy­mia­na dzieł bę­dą­cych owo­cem wspól­nej pracy osób two­rzą­cych kod kom­pu­te­ro­wy, mu­zy­kę i gra­fi­kę.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Demoscenowy

→ de­mo­sce­na


Patrz:demoscena

Źródła:

SJP.pl

Demoskop

osoba ba­da­ją­ca me­to­da­mi sta­ty­stycz­ny­mi opi­nie i na­stro­je spo­łecz­ne w celu usta­le­nia ist­nie­ją­ce­go stanu i opra­co­wa­nia pro­gnoz; sta­ty­styk spo­łecz­ny


Źródła:

SJP.pl

Demoskopia

ba­da­nie po­glą­dów i na­stro­jów spo­łe­czeń­stwa w celu okre­śle­nia ist­nie­ją­ce­go stanu i opra­co­wa­nia pro­gno­zy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) so­cjol. ba­da­nie opi­nii pu­blicz­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demoskopijny

zwią­za­ny z ba­da­niem po­glą­dów i na­stro­jów spo­łe­czeń­stwa w celu okre­śle­nia ist­nie­ją­ce­go stanu i opra­co­wa­nia pro­gno­zy; de­mo­sko­po­wy


Źródła:

SJP.pl

Demoskopowy

zwią­za­ny z ba­da­niem po­glą­dów i na­stro­jów spo­łe­czeń­stwa w celu okre­śle­nia ist­nie­ją­ce­go stanu i opra­co­wa­nia pro­gno­zy; de­mo­sko­pij­ny


Źródła:

SJP.pl

Demostenes

De­mo­ste­nes (384-322 p.n.e.), grec­ki mówca, po­li­tyk


De­mo­ste­nes (gr. Δημοσθένης "Dēmosthénēs", 384–322 p.n.e.) – mówca grec­ki, po­li­tyk, sta­now­czy prze­ciw­nik ma­ce­doń­skiej do­mi­na­cji w świe­cie grec­kim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Demot

po­tocz­nie: de­mo­ty­wa­tor


Źródła:

SJP.pl

Demotyczny

pismo de­mo­tycz­ne - naj­bar­dziej upro­szczo­na forma sta­ro­e­gip­skie­go pisma hie­ra­tycz­ne­go


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do de­mo­su, lu­do­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demotyk

grec­ki język lu­do­wy (mó­wio­ny)


Źródła:

SJP.pl

Demotyka

1. od­mia­na pisma hie­ra­tycz­ne­go w Dol­nym Egip­cie w Trze­cim Okre­sie Przej­ścio­wym;
2. język po­tocz­ny za­pi­sy­wa­ny tym pis­mem, uży­wa­nym w Sta­ro­żyt­nym Egip­cie


De­mo­ty­ka ( δημοτικά "de­mo­ti­ka" ‘lu­do­we’, od δημοτικὰ γράμματα "de­mo­ti­ka gram­ma­ta" ‘pismo lu­do­we’) – nazwa za­rów­no od­mia­ny pisma wy­wo­dzą­ce­go się z re­gio­nal­ne­go wa­rian­tu hie­ra­ty­ki sto­so­wa­nej w Dol­nym Egip­cie w trze­cim okre­sie przej­ścio­wym, jak i ów­czes­ne­go po­tocz­ne­go ję­zy­ka za­pi­sy­wa­ne­go tym pis­mem uży­wa­ne­go w sta­ro­żyt­nym Egip­cie w epoce póź­nej, okre­sie grec­kim i rzym­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Demotywacja

1. ogół czyn­ni­ków wpły­wa­ją­cych na nie­chęć lub wzrost nie­chę­ci do pod­ję­cia ja­kichś dzia­łań lub de­cyz­ji;
2. stan psy­chicz­ny ob­ja­wia­ją­cy się bra­kiem ener­gii, chęci, za­pa­łu; znie­chę­ce­nie, apa­tia


Źródła:

SJP.pl

Demotywacyjny

ob­ni­ża­ją­cy mo­ty­wa­cję; de­mo­ty­wu­ją­cy


Źródła:

SJP.pl

Demotywator

po­łą­cze­nie wy­mow­ne­go obraz­ka bądź zdję­cia z ko­men­tu­ją­cym jego za­war­tość pod­pi­sem, wy­wo­łu­ją­ce naj­czę­ściej uczu­cie no­stal­gii, smut­ku, tęs­kno­ty lub wzrost nie­chę­ci do pod­ję­cia ja­kichś dzia­łań lub de­cyz­ji; demot


De­mo­ty­wa­tor, demot – de­mo­ty­wu­ją­cy obra­zek, po­łą­cze­nie wy­mow­ne­go obraz­ka bądź zdję­cia z ko­men­tu­ją­cym jego za­war­tość pod­pi­sem. De­mo­ty­wa­tor ma naj­czę­ściej cha­rak­ter iro­nicz­ny lub cy­nicz­ny.

De­mo­ty­wa­to­ry są pa­ro­dią pla­ka­tów mo­ty­wa­cyj­nych. W wielu biu­rach (głów­nie ame­ry­kań­skich) wiszą pla­ka­ty mo­ty­wu­ją­ce pra­cow­ni­ków do osią­gnię­cia celu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Demotywować

po­wo­do­wać, że ktoś traci chęć dzia­ła­nia, po­zy­tyw­ne na­sta­wie­nie wobec kogoś lub cze­goś; znie­chę­cać


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) znie­chę­cać do dzia­ła­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Demotywujący

→ de­mo­ty­wo­wać


Patrz:demotywować

Źródła:

SJP.pl

Dempsey

naz­wi­sko, m.in. Jack Demp­sey (1895-1983), ame­ry­kań­ski bok­ser


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Demski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Demuksowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­o­dręb­nia­nie z obra­zu wideo ścież­ki audio, na­pi­sów i in­nych ele­men­tów


Źródła:

Wiktionary

Demulgacja

pro­ces od­wrot­ny do emul­ga­cji po­le­ga­ją­cy na roz­dzie­le­niu emul­sji po­przez łą­cze­nie się drob­nych czą­ste­czek jed­ne­go ze skład­ni­ków; de­e­mul­ga­cja


Źródła:

SJP.pl

Demulgacyjny

→ de­mul­ga­cja


Patrz:demulgacja

Źródła:

SJP.pl

Demulgator

sub­stan­cja, która do­da­na do emul­sji po­wo­du­je roz­dzie­le­nie wcho­dzą­cych w jej skład faz cie­kłych; de­e­mul­ga­tor


Źródła:

SJP.pl

Demulgować

po­wo­do­wać roz­dzie­le­nie faz cie­kłych emul­sji; de­e­mul­go­wać


Źródła:

SJP.pl

Demultiplekserowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­mul­ti­plek­se­rem, do­ty­czą­cy de­mul­ti­plek­se­ra


Źródła:

Wiktionary

Demurrage

[czy­taj: de­ma­rejdż] opła­ta karna, odsz­ko­do­wa­nie pła­co­ne przez:
1. port ar­ma­to­ro­wi stat­ku za jego prze­stój na re­dzie lub w por­cie z winy władz por­to­wych;
2. czar­te­ru­ją­ce­go ar­ma­to­ro­wi w przy­pad­ku prze­dłu­że­nia czasu czar­te­ru ponad usta­lo­ną umowę


Źródła:

SJP.pl

Demówka

po­tocz­nie:
1. na­gra­nie de­mon­stra­cyj­ne; demo;
2. wer­sja de­mon­stra­cyj­na pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go; demo;
3. ko­bie­ta, któ­rej nie da się po­der­wać i na­mó­wić na seks


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Den

dna mo­cza­no­wa (po­tocz­nie skaza mo­cza­no­wa), za­pa­le­nie sta­wów o cha­rak­te­rze na­pa­do­wym, potem przew­le­kłym, spo­wo­do­wa­ne kry­sta­li­za­cją mo­cza­nu sodu w pły­nie sta­wo­wym, na­le­ży do cho­rób re­u­ma­tycz­nych; ar­tre­tyzm


forma rze­czow­ni­ka|en.

 (1.1) D. lm. od: dno


Den – piąty wład­ca sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu z I dy­na­stii, pier­wszy no­szą­cy tytuł króla Gór­ne­go i Dol­ne­go Egip­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Denacjonalizacja

zwrot ma­jąt­ku prze­ję­te­go przez pań­stwo jego uprzed­nim wła­ści­cie­lom; od­pań­stwo­wie­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. zwrot skon­fi­sko­wa­nych przez pań­stwo dóbr ich pra­wo­wi­tym wła­ści­cie­lom

 (1.2) daw. zni­szcze­nie po­czu­cia przy­na­leż­no­ści kogoś do okre­ślo­ne­go na­ro­du


De­na­cjo­na­li­za­cja – pro­ces prze­ka­zy­wa­nia ma­jąt­ku pań­stwo­we­go w ręce pry­wat­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Denacjonalizacyjny

→ de­na­cjo­na­li­za­cja


Patrz:denacjonalizacja

Źródła:

SJP.pl

Denacyfikacja

dzia­ła­nia pod­ję­te po II woj­nie świa­to­wej w celu oczy­szcze­nia życia po­li­tycz­ne­go, spo­łecz­ne­go i kul­tu­ral­ne­go w Niem­czech i Wło­szech z na­ziz­mu; de­na­zy­fi­ka­cja, de­fa­szy­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Denacyfikacyjny

przy­miot­nik od: de­na­cy­fi­ka­cja


Źródła:

SJP.pl

Denacyfikować

oczy­szczać z na­ziz­mu; de­na­zy­fi­ko­wać


Źródła:

SJP.pl

Denar

dynar;
1. w śred­nio­wie­czu: pod­sta­wo­wa mo­ne­ta srebr­na róż­nych kra­jów eu­ro­pej­skich, także i Pol­ski;
2. sta­ro­rzym­ska mo­ne­ta srebr­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) hist. nu­mizm. srebr­na mo­ne­ta rzym­ska, póź­niej śred­nio­wiecz­na jed­nost­ka mo­ne­tar­na róż­nych kra­jów eu­ro­pej­skich;

 (1.2) monet. wa­lu­ta Ma­ce­do­nii;

 (1.3) daw. me­trol. jed­nost­ka miary masy równa 1/16 łuta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) daw. usta­wia­ny na ogniu że­laz­ny trój­nóg, słu­żą­cy za pod­sta­wę dla kotła lub garn­ka


Denar (łac. "dēnārǐŭs", l.mn. "de­na­rii", stgr. "δηνάριον") – dawna mo­ne­ta srebr­na, pier­wszy raz wy­bi­ta w Rzy­mie około 215–211 roku p.n.e. Nazwa po­cho­dzi z łac. "deni" („po dzie­sięć”), gdyż wów­czas miała war­tość dzie­się­ciu brą­zo­wych asów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Denarek

zdrob­nie­nie od: denar


Źródła:

SJP.pl

Denarowy

zwią­za­ny z de­na­rem


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy de­na­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Denasalizacja

zja­wi­sko za­ni­ku re­zo­nan­su no­so­we­go gło­ski


Źródła:

SJP.pl

Denaseryzacja

dzia­ła­nia ma­ją­ce na celu oczy­szcze­nia życia po­li­tycz­ne­go, spo­łecz­ne­go i kul­tu­ral­ne­go Egip­tu z so­cja­li­stycz­nej ide­o­lo­gii Ga­ma­la Ab­de­la Na­se­ra, au­to­ry­tar­ne­go wład­cy Egip­tu w la­tach 1954-70


Źródła:

SJP.pl

Denat

1. osoba zmar­ła śmier­cią gwał­tow­ną, nie­na­tu­ral­ną;
2. żar­to­bli­wie: osoba bar­dzo zmę­czo­na lub pi­ja­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która zgi­nę­ła w wy­ni­ku mor­der­stwa, sa­mo­bój­stwa lub wy­pad­ku

 (1.2) pot. ktoś bar­dzo pi­ja­ny lub zmę­czo­ny

 (1.3) pot. de­na­tu­rat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Denatka

1. ko­bie­ta zmar­ła śmier­cią gwał­tow­ną, nie­na­tu­ral­ną;
2. żar­to­bli­wie: ko­bie­ta bar­dzo zmę­czo­na lub pi­ja­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która zgi­nę­ła w wy­ni­ku mor­der­stwa, sa­mo­bój­stwa lub wy­pad­ku

 (1.2) pot. ko­bie­ta bar­dzo pi­ja­na lub zmę­czo­na

 (1.3) pot. ko­bie­ta, która jest nie­o­bez­na­na w danej dzie­dzi­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Denaturacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­na­tu­rat


Źródła:

Wiktionary

Denaturacja

1. zmia­na struk­tu­ry czą­ste­czek biał­ko­wych pod wpły­wem dzia­ła­nia czyn­ni­ków fi­zycz­nych lub che­micz­nych;
2. za­nie­czy­szcze­nie spi­ry­tu­su w celu unie­moż­li­wie­nia uży­cia go do kon­sump­cji


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Denaturacyjny

→ de­na­tu­ra­cja


Patrz:denaturacja

Źródła:

SJP.pl

Denaturalizacja

po­zba­wie­nie oby­wa­tel­stwa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­zba­wie­nie kogoś oby­wa­tel­stwa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Denaturalizować

1. po­zba­wiać oby­wa­tel­stwa;
2. daw­niej: po­zba­wiać na­tu­ral­no­ści, czy­nić sztucz­nym;
3. de­na­tu­ra­li­zo­wać się -
a) tra­cić oby­wa­tel­stwo;
b) daw­niej: tra­cić na­tu­ral­ność, sta­wać się sztucz­nym


Źródła:

SJP.pl

Denaturat

eta­nol ska­żo­ny barw­ni­kiem i sub­stan­cja­mi tru­ją­cy­mi, wy­ko­rzy­sty­wa­ny jako roz­pu­szczal­nik i pa­li­wo, np. w ku­chen­kach tu­ry­stycz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nazwa hand­lo­wa ska­żo­ne­go al­ko­ho­lu ety­lo­we­go;


Nie mylić z: De­na­tu­rant.

De­na­tu­rat ("spi­ry­tus ska­żo­ny") – hand­lo­wa nazwa al­ko­ho­lu ety­lo­we­go (zwy­kle ok. 92%) ska­żo­ne­go sub­stan­cja­mi ma­ją­cy­mi unie­moż­li­wić jego spo­ży­cie.

De­na­tu­rat otrzy­my­wa­ny jest po­przez do­da­nie do spi­ry­tu­su su­ro­we­go sub­stan­cji ska­ża­ją­cej, na­da­ją­cej mu na przy­kład odra­ża­ją­cy smak, za­pach lub wła­ści­wo­ści wy­miot­ne oraz czę­sto in­ten­syw­ne­go barw­ni­ka (np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Denaturka

po­tocz­nie: de­na­tu­rat


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. de­na­tu­rat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Denaturować

1. nie­od­wra­cal­nie zmie­niać struk­tu­rę czą­ste­czek biał­ko­wych przez dzia­ła­nie czyn­ni­ków fi­zycz­nych lub che­micz­nych;
2. ska­żać spi­ry­tu­su w celu unie­moż­li­wie­nia uży­cia go do kon­sump­cji


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­na­tu­ro­wać)

 (1.1) zmie­niać wła­ści­wo­ści, po­zba­wiać cech na­tu­ral­nych

 (1.2) bio­chem. zmie­niać struk­tu­rę i funk­cję biał­ka pod wpły­wem wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry lub kwasu

 (1.3) chem. spoż. do­da­wać sub­stan­cji tok­sycz­nej lub gorz­kiej, aby al­ko­hol stał się nie­zdat­ny do picia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Denaturowiec

po­tocz­nie: al­ko­ho­lik pi­ją­cy de­na­tu­rat


Źródła:

SJP.pl

Denazalizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. pro­ces w wy­ni­ku któ­re­go za­ni­ka­ją sa­mo­gło­ski no­so­we;


De­na­za­li­za­cja lub od­no­so­wie­nie to zmia­na fo­ne­tycz­na po­le­ga­ją­ca na za­tra­cie ar­ty­ku­la­cji no­so­wej przez sa­mo­gło­skę no­so­wą i przej­ściu jej w sa­mo­gło­skę ustną.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Denazyfikacja

dzia­ła­nia pod­ję­te po II woj­nie świa­to­wej w celu oczy­szcze­nia życia po­li­tycz­ne­go, spo­łecz­ne­go i kul­tu­ral­ne­go w Niem­czech z na­ziz­mu; de­na­cy­fi­ka­cja, de­fa­szy­za­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. eli­mi­na­cja wpły­wów na­ziz­mu, usu­nię­cie na­zi­stów z życia po­li­tycz­ne­go i spo­łecz­ne­go;


De­na­zy­fi­ka­cja (niem. "Ent­na­zi­fi­zie­rung") – środ­ki pod­ję­te po II woj­nie świa­to­wej w celu wy­ko­rze­nie­nia zasad, ustaw oraz or­ga­ni­za­cji na­zi­stow­skich z życia po­li­tycz­no-spo­łecz­ne­go Nie­miec oraz Au­strii.

Za­po­wie­dzia­na zo­sta­ła na kon­fe­ren­cji jał­tań­skiej, a kon­kret­ne po­sta­no­wie­nia pod­ję­to na kon­fe­ren­cji pocz­dam­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Denazyfikacyjny

przy­miot­nik od: de­na­zy­fi­ka­cja


przy­miot­nik

 (1.1) polit. zwią­za­ny z de­na­zy­fi­ka­cją, słu­żą­cy de­na­zy­fi­ka­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Denazyfikator

osoba oczy­szcza­ją­ca życie po­li­tycz­ne, spo­łecz­ne i kul­tu­ral­ne z na­ziz­mu


Źródła:

SJP.pl

Denazyfikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. polit. prze­pro­wa­dza­nie pro­ce­su de­na­zy­fi­ka­cji, lik­wi­do­wa­nie na­ziz­mu


Źródła:

Wiktionary

Denazyfikować

oczy­szczać z na­ziz­mu; de­na­cy­fi­ko­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­na­zy­fi­ko­wać)

 (1.1) polit. prze­pro­wa­dzać de­na­zy­fi­ka­cję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dendera

re­gio­nal­na nazwa ro­śli­ny z ro­dzi­ny psian­ko­wa­tych - bie­lu­nia dzię­dzie­rza­wy; dę­de­ra


Den­de­ra, Ten­ty­ra (egip. "Junet", Τεντυρις) – mia­sto w Gór­nym Egip­cie (Te­ba­i­da), na pra­wym brze­gu Nilu; w sta­ro­żyt­no­ści oś­ro­dek kultu bo­gi­ni Hat­hor, przez Gre­ków utoż­sa­mia­nej z Afro­dy­tą. Po­ło­żo­ne w oko­li­cy, w któ­rej bieg Nilu nie­ty­po­wo kie­ru­je się ze wscho­du na za­chód.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dendrarium

po­wierzch­nia upraw­na drzew i krze­wów dla celów ho­dow­la­nych i ba­daw­czych; ar­bo­re­tum


Źródła:

SJP.pl

Dendro-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z drze­wem lub drew­nem


Źródła:

Wiktionary

Dendrobena

dżdżow­ni­ca uży­wa­na jako przy­nę­ta przy ło­wie­niu ryb


Źródła:

SJP.pl

Dendrobium

ga­tu­nek stor­czy­ka; drze­wo­po­rzec


Den­dro­bium ("Den­dro­bium" Sw.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych ("Or­chi­da­ce­ae"). Na­le­ży do niego ponad 1500 ga­tun­ków. Jest to jeden z ro­dza­jów stor­czy­ko­wa­tych, obej­mu­ją­cych naj­więk­szą licz­bę ga­tun­ków, do­dat­ko­wo odz­na­cza­ją­cych się niez­wy­kle dużą zmien­no­ścią oraz adap­ta­cją do róż­nych wa­run­ków kli­ma­tycz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dendrochronologia

me­to­da okre­śla­nia wieku drew­nia­nych przed­mio­tów na pod­sta­wie ana­li­zy kon­cen­trycz­nych pier­ście­ni wzro­stu drzew, tzw. sło­jów drzew­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. me­to­da da­to­wa­nia drew­na i wyt­wo­rów z niego;


Den­dro­chro­no­lo­gia – gałąź den­dro­lo­gii, na­u­ko­wa me­to­da da­to­wa­nia zja­wisk przy­rod­ni­czych, za­byt­ków i zna­le­zisk ar­che­o­lo­gicz­nych za­wie­ra­ją­cych drew­no. Po­le­ga na ana­li­zie wzoru przy­ro­stów rocz­nych (sło­jów) drzew i poz­wa­la okre­ślić wiek z pró­bek drew­na z do­kład­no­ścią przy­najm­niej do roku, a cza­sem nawet co do se­zo­nu. Me­to­da zo­sta­ła opra­co­wa­na w la­tach 20. XX wieku przez ame­ry­kań­skie­go astro­no­ma A.E. Do­u­glas­sa, za­ło­ży­cie­la La­bo­ra­to­ry of Tree-Ring Re­se­arch na Uni­wer­sy­te­cie Stanu Ari­zo­na w Tuc­son.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dendrochronologiczny

do­ty­czą­cy den­dro­chro­no­lo­gii; zwią­za­ny z den­dro­chro­no­lo­gią (np. me­to­da den­dro­chro­no­lo­gicz­na, ba­da­nia den­dro­chro­no­lo­gicz­ne)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z den­dro­chro­no­lo­gią, do­ty­czą­cy den­dro­chro­no­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dendroekologia

dzie­dzi­na wie­dzy wy­ko­rzy­stu­ją­ca den­dro­me­trię do roz­wią­zy­wa­nia za­gad­nień eko­lo­gicz­nych, ta­kich jak np. ba­da­nie hi­sto­rii po­ża­rów czy gra­da­cji owa­dów


Źródła:

SJP.pl

Dendrofil

osoba cier­pią­ca de­wia­cję sek­su­al­ną, w któ­rej obiek­tem sek­su­al­nym są drze­wa


Źródła:

SJP.pl

Dendrofilia

de­wia­cja sek­su­al­na, w któ­rej obiek­tem sek­su­al­nym są drze­wa


Źródła:

SJP.pl

Dendrofilka

ko­bie­ta cier­pią­ca de­wia­cję sek­su­al­ną, w któ­rej obiek­tem sek­su­al­nym są drze­wa


Źródła:

SJP.pl

Dendrogram

dia­gram w kształ­cie drze­wa uka­zu­ją­cy związ­ki po­mię­dzy wy­bra­ny­mi ele­men­ta­mi na pod­sta­wie przy­ję­te­go kry­te­rium


Den­dro­gram – dia­gram w kształ­cie drze­wa uka­zu­ją­cy związ­ki po­mię­dzy wy­bra­ny­mi ele­men­ta­mi na pod­sta­wie przy­ję­te­go kry­te­rium. Den­dro­gra­mem jest fi­lo­gram, kla­do­gram i fe­no­gram. Den­dro­gram sto­so­wa­ny jest po­wszech­nie w na­u­kach przy­rod­ni­czych do przed­sta­wia­nia za­leż­no­ści ewo­lu­cyj­nych i po­do­bieństw mię­dzy or­ga­niz­ma­mi i ze­spo­ła­mi ro­ślin­ny­mi lub zwie­rzę­cy­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dendroklimatologia

Den­dro­kli­ma­to­lo­gia – nauka zaj­mu­ją­ca się re­kon­stru­o­wa­niem wa­run­ków kli­ma­tycz­nych i ich zmian w cza­sie i prze­strze­ni na pod­sta­wie po­mia­rów sło­jów drzew. Dzię­ki tech­ni­kom den­dro­kli­ma­to­lo­gii jest moż­li­we poz­na­nie kie­run­ków zmian kli­ma­tu. Tech­ni­ki umoż­li­wia­ją re­kon­struk­cję da­nych do­ty­czą­cych tem­pe­ra­tu­ry, opa­dów i in­nych czyn­ni­ków kli­ma­tycz­nych.


Źródła:

Wikipedia

Dendrolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie nauki o drze­wach i krze­wach; drze­woz­naw­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem, iden­ty­fi­ka­cją i oceną stanu zdro­wot­ne­go drzew oraz krze­wów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dendrologia

nauka o drze­wach i krze­wach; drze­woz­naw­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. dział bo­ta­ni­ki, nauka o drze­wach, krze­wach, krze­win­kach i pną­czach o zdrew­nia­łych ło­dy­gach;


Den­dro­lo­gia (gr. "déndron" „drze­wo”, "lógos" „słowo, nauka”), drze­woz­naw­stwo – dział bo­ta­ni­ki zaj­mu­ją­cy się drze­wa­mi i krze­wa­mi, w tym m.in. ich mor­fo­lo­gią, ana­to­mią, ge­o­gra­fią, ge­ne­ty­ką. Zaj­mu­je się też in­tro­duk­cją – wpro­wa­dze­niem do upra­wy ob­cych ga­tun­ków ro­ślin oraz ich akli­ma­ty­za­cją.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dendrologiczny

zwią­za­ny z nauką o drze­wach i krze­wach; drze­woz­naw­czy


przy­miot­nik

 (1.1) bot. leśn. zwią­za­ny z den­dro­lo­gią, wie­dzą o drze­wach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dendrolożka

→ den­dro­log


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spe­cja­list­ka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem, iden­ty­fi­ka­cją i oceną stanu zdro­wot­ne­go drzew oraz krze­wów


Patrz:dendrolog

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dendrometria

Den­dro­me­tria (gr. "déndron" – drze­wo; "metréō" – mie­rzę) – nauka zaj­mu­ją­ca się me­to­da­mi po­mia­ru drzew i drze­wo­sta­nów. Prze­de wszyst­kim okre­śla się:

Miąż­szość drzew okre­śla się naj­czę­ściej na pod­sta­wie ta­kich cech jak:

Do okre­śla­nia miąż­szo­ści drze­wo­sta­nu wy­ko­rzy­stu­je się prze­cięt­ną wy­so­kość, pier­śni­co­wą licz­bę kształ­tu oraz pole pier­śni­co­we­go prze­kro­ju.


Źródła:

Wikipedia

Dendrometryczny

→ den­dro­me­tria


Patrz:dendrometria

Źródła:

SJP.pl

Dendronim

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa włas­na drze­wa


Źródła:

Wiktionary

Dendrymer

pier­wsza sztucz­nie otrzy­ma­na sub­stan­cja, któ­rej czą­stecz­ki mają trój­wy­mia­ro­wą formę


Źródła:

SJP.pl

Dendryt

1. ze­spół drob­nych krysz­ta­łów two­rzą­cy się pod­czas tę­że­nia sto­pów me­ta­li lub od­le­wów
2. kry­sta­licz­ny osad mi­ne­ra­łów o kształ­cie przy­po­mi­na­ją­cym od­ci­ski liści pa­pro­ci
3. wy­pust­ka ne­u­ro­nu od­bie­ra­ją­ca im­pul­sy ner­wo­we od in­nych ko­mó­rek
4. wy­kres w for­mie roz­ga­łę­zio­ne­go drze­wa; po­pu­lar­nie: drze­wo, drzew­ko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dendryta

dawny, wschod­ni asce­ta, który spę­dzał życie na drze­wach


Źródła:

SJP.pl

Dendrytowy

przy­miot­nik od: den­dryt (np. agat den­dry­to­wy, me­to­da den­dry­to­wa); den­dry­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Dendrytyczny

przy­miot­nik od: den­dryt (np. krysz­tał den­dry­tycz­ny, ko­mór­ka den­dry­tycz­na); den­dry­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Deneka

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Denerwacja

ce­lo­we usz­ko­dze­nie czu­cio­wych włó­kien ner­wo­wych jako me­to­da le­cze­nia przew­le­kłe­go bólu


Źródła:

SJP.pl

Denerwowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­ner­wo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Denerwować

1. draż­nić, wy­pro­wa­dzać z rów­no­wa­gi;
2. mart­wić się o kogoś lub o coś;
3. de­ner­wo­wać się - wpa­dać w roz­draż­nie­nie, złość


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. zde­ner­wo­wać)

 (1.1) dzia­łać komuś na nerwy, wy­pro­wa­dzać kogoś z rów­no­wa­gi emo­cjo­nal­nej / psy­chicz­nej

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­ner­wo­wać się (dk. zde­ner­wo­wać się)

 (2.1) być czymś prze­ję­tym, wzbu­rzo­nym, po­dek­scy­to­wa­nym; od­czu­wać zde­ner­wo­wa­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Denerwujący

po­bu­dza­ją­cy do gnie­wu; draż­nią­cy, iry­tu­ją­cy


przy­miot­nik

 (1.1) wpro­wa­dza­ją­cy w stan zde­ner­wo­wa­nia, iry­ta­cji, wy­wo­łu­ją­cy zde­ner­wo­wa­nie; do­kucz­li­wy, wku­rza­ją­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deneuve

naz­wi­sko fran­cu­skie, m.in. Cat­he­ri­ne De­ne­u­ve [czy­taj: katRIN deNEW] - fran­cu­ska ak­tor­ka fil­mo­wa


Źródła:

SJP.pl

Denga

ostra wi­ru­so­wa cho­ro­ba za­kaź­na, prze­no­szo­na przez ko­ma­ry


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ostra wi­ru­so­wa cho­ro­ba prze­no­szo­na przez ko­ma­ry po­wo­du­ją­ca m.in. ból głowy, mię­śni i sta­wów oraz cha­rak­te­ry­stycz­ną wy­syp­kę;


Denga – in­fek­cyj­na cho­ro­ba tro­pi­kal­na wy­wo­ły­wa­na przez wirus dengi. Ob­ja­wy obej­mu­ją go­rącz­kę, ból głowy, mię­śni i sta­wów oraz cha­rak­te­ry­stycz­ną wy­syp­kę, przy­po­mi­na­ją­cą spo­ty­ka­ną w odrze. W odo­sob­nio­nych przy­pad­kach cho­ro­ba pro­wa­dzi do za­gra­ża­ją­cej życiu go­rącz­ki krwo­tocz­nej z krwo­to­ka­mi, trom­bo­cy­to­pe­nią i hi­po­wo­le­mią, może się także roz­wi­nąć wstrząs.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deni

mo­ne­ta ma­ce­doń­ska, 1/100 de­na­ra


Deni – dawna pół­noc­no­ma­ce­doń­ska mo­ne­ta zdaw­ko­wa. 1 denar dzie­lił się na 100 deni.

Deni stał się ofi­cjal­nym środ­kiem płat­ni­czym 10 maja 1993, w związ­ku z ów­czes­ną de­no­mi­na­cją de­na­ra. W obie­gu znaj­do­wa­ły się mo­ne­ty o no­mi­na­le je­dy­nie 50 deni. Zo­sta­ły one wy­co­fa­ne z uży­cia 1 stycz­nia 2013.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Denialista

scep­tyk odrzu­ca­ją­cy, pod­wa­ża­ją­cy jakąś praw­dę na­u­ko­wą lub fakt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) psych. so­cjol. osoba, która odrzu­ca okre­ślo­ne usta­le­nia na­u­ko­we, za­prze­cza fak­tom, hoł­du­je za­kli­na­niu rze­czy­wi­sto­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Denialistka

→ de­nia­li­sta


Patrz:denialista

Źródła:

SJP.pl

Denializm

odrzu­ca­nie, pod­wa­ża­nie praw­dy, faktu, rze­czy­wi­sto­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) społ. psych. po­sta­wa za­prze­cze­nia fak­tów i odrzu­ce­nia wie­dzy na­u­ko­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Denier

jed­nost­ka miary gru­bo­ści włó­kna


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Denigrować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) daw. rzad. roz­po­wia­dać krzyw­dzą­ce, nie­praw­dzi­we in­for­ma­cje na czyjś temat


Źródła:

Wiktionary

Denim

dżins, jeans;
1. mocna i gruba tka­ni­na ba­weł­nia­na;
2. ubra­nie uszy­te z de­ni­mu


Źródła:

SJP.pl

Denimowy

→ denim


Patrz:denim

Źródła:

SJP.pl

Denimy

dżins, jeans;
1. mocna i gruba tka­ni­na ba­weł­nia­na;
2. ubra­nie uszy­te z de­ni­mu


Źródła:

SJP.pl

Denis

1. imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Denise

[czy­taj: denis] obce imię żeń­skie


De­ni­se – mia­sto i gmina w Bra­zy­lii, w sta­nie Mato Gros­so.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Denisiuk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Denisowianin

wy­mar­ły ga­tu­nek czło­wie­ka, znany z DNA od­kry­te­go w ja­ski­ni De­ni­so­wa w Rosji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wy­mar­ły ga­tu­nek czło­wie­ka, któ­re­go szcząt­ki zna­le­zio­no w De­ni­so­wej Ja­ski­ni


Czło­wiek z De­ni­so­wej Ja­ski­ni, de­ni­so­wia­nin – do 2025 roku nie­zde­fi­nio­wa­ny co do rangi sy­ste­ma­tycz­nej tak­son z ro­dza­ju czło­wiek ("Homo") z epoki pa­le­o­li­tu opi­sa­ny w 2010 r. Roz­poz­na­ny jako odręb­ny tak­son zo­stał w opar­ciu o ana­li­zę mo­le­ku­lar­ną mi­to­chon­drial­ne­go DNA z dwóch zębów i kości palca u ręki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Denisowianka

ko­bie­ta wy­mar­łe­go ga­tun­ku czło­wie­ka, zna­ne­go z DNA od­kry­te­go w ja­ski­ni De­ni­so­wa w Rosji


Źródła:

SJP.pl

Denitryfikacja

pro­ces za­cho­dzą­cy w śro­do­wi­skach bezt­le­no­wych (np. w za­la­nych wodą gle­bach), pod­czas któ­re­go azo­ta­ny zo­sta­ją zre­du­ko­wa­ne do azotu ga­zo­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. pro­ces re­duk­cji azo­ta­nów do azotu czą­stecz­ko­we­go w wa­run­kach bezt­le­no­wych;


De­ni­try­fi­ka­cja – re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­ca na re­duk­cji azo­ta­nów do azotu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Denitryfikacyjny

do­ty­czą­cy de­ni­try­fi­ka­cji


Źródła:

SJP.pl

Denitryfikator

De­ni­try­fi­ka­tor, źró­deł­ko – filtr ak­wa­ry­stycz­ny ostat­nie­go etapu oczy­szcza­nia wody. Poz­wa­la na rzad­szą wy­mia­nę wody oraz ogra­ni­cza wzrost glo­nów.

Usuwa azo­ta­ny bę­dą­ce koń­co­wym pro­duk­tem oczy­szcza­nia wody przez bak­te­rie tle­no­we w fil­trze bio­lo­gicz­nym. Do­dat­ko­wo usuwa część fos­fo­ra­nów.


Źródła:

Wikipedia

Deniwelacja

róż­ni­ca po­mię­dzy naj­wyż­szym i naj­niż­szym wznie­sie­niem na okre­ślo­nym te­re­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. geol. róż­ni­ca wy­so­ko­ści te­re­nu;


De­ni­we­la­cja – róż­ni­ca wy­so­ko­ści po­mię­dzy naj­wy­żej i naj­ni­żej po­ło­żo­nym punk­tem na okre­ślo­nym te­re­nie. Ter­min jest sto­so­wa­ny jako względ­na miara wy­so­ko­ści góry od jej pod­sta­wy lub da­ne­go punk­tu (np. par­kin­gu, po­cząt­ku szla­ku, schro­ni­ska).

Sto­su­je się go rów­nież w spe­le­o­lo­gi jako miarę głę­bo­ko­ści ja­ski­ni. W przy­pad­ku gdy naj­wy­żej po­ło­żo­nym punk­tem jest otwór wej­ścio­wy, de­ni­we­la­cja jest głę­bo­ko­ścią ja­ski­ni.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deniwelacyjny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do de­ni­we­la­cji, zwią­za­ny z de­ni­we­la­cją


Źródła:

Wiktionary

Deniwelator

przy­rząd słu­żą­cy w ge­o­dez­ji do usta­la­nia po­zio­mu te­re­nu


Źródła:

SJP.pl

Denkarka

obra­biar­ka uży­wa­na w bed­nar­stwie do wy­ci­na­nia drew­nia­nych den do be­czek


Źródła:

SJP.pl

Denkiewicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Denko

zdrob­nie­nie od: dno


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. dno

 (1.2) pot. dno nie­wiel­kie­go po­jem­ni­ka

 (1.3) przy­kryw­ka cze­goś

 (1.4) górna część niek­tó­rych na­kryć głowy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Denkowiec

wy­mar­ły pa­le­o­zo­icz­ny ko­ra­lo­wiec; ta­bu­lat


Źródła:

SJP.pl

Denkowy

→ denko


Patrz:denko

Źródła:

SJP.pl

Denner

[czy­taj: dener] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Denniak

w gór­nict­wie: dolna war­stwa po­kła­du rudy że­la­za


Źródła:

SJP.pl

Dennica

1. spód ula;
2. deska kła­dzio­na na całą dłu­gość wozu mię­dzy dra­bi­na­mi;
3. ścian­ka za­my­ka­ją­ca otwór cy­lin­drycz­ne­go wal­cza­ka lub pio­no­we­go zbior­ni­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pszcz. dolny ele­ment ula


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dennicowy

→ den­ni­ca


Patrz:dennica

Źródła:

SJP.pl

Denniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: den­nie


Źródła:

SJP.pl

Denniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: denny (po­tocz­nie: bez­na­dziej­ny, bez­war­to­ścio­wy)


Źródła:

SJP.pl

Dennik

1. ryba mor­ska;
2. po­przecz­ny ele­ment kon­struk­cji den­nej stat­ku


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dennikowate

ro­dzi­na głę­bi­no­wych ryb mor­skich, obej­mu­ją­ca wiele ga­tun­ków ży­ją­cych w At­lan­ty­ku i Pa­cy­fi­ku


Den­ni­ko­wa­te (Li­pa­ri­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb skor­pe­noksz­tałt­nych (Scor­pa­e­ni­for­mes).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dennikowaty

o ce­chach den­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


Źródła:

SJP.pl

Dennis

1. obce imię mę­skie;
2. naz­wi­sko obce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Denny

1. do­ty­czą­cy dna
2. w prze­no­śni: kiep­ski, bez­war­to­ścio­wy


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z dnem, dolną po­wierzch­nią ja­kie­goś za­głę­bie­nia

 (1.2) pejor. pot. po­zba­wio­ny ja­kiej­kol­wiek war­to­ści


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Denominacja

1. wy­mia­na pie­nię­dzy w pań­stwie zwią­za­na z ob­ni­że­niem ich no­mi­na­łu (przy za­cho­wa­nej war­to­ści na­byw­czej) lub ze zmia­ną nazwy;
2. zmia­na nazwy cze­goś; prze­mia­no­wa­nie;
3. w Eu­ro­pie: grupa wyz­na­nio­wa, która od­dzie­li­ła się od ma­cie­rzy­stej for­ma­cji re­li­gij­nej; w USA: każda grupa wyz­na­nio­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. ob­ni­że­nie no­mi­na­łu danej wa­lu­ty;

 (1.2) jęz. zmia­na nazwy cze­goś

 (1.3) kośc. w Eu­ro­pie – grupa wyz­na­nio­wa, która od­dzie­li­ła się od ma­cie­rzy­stej for­ma­cji re­li­gij­nej; w USA – każda grupa wyz­na­nio­wa;


De­no­mi­na­cja – re­for­ma pie­nięż­na, po­le­ga­ją­ca na za­stą­pie­niu do­tych­cza­so­wych zna­ków pie­nięż­nych no­wy­mi o niż­szych no­mi­na­łach i prze­li­cze­niu wszyst­kich war­to­ści we­dług usta­lo­nych pro­por­cji. De­no­mi­na­cji nie na­le­ży mylić z de­wa­lu­a­cją, ta bo­wiem za­kła­da re­al­ne ob­ni­że­nie war­to­ści wa­lu­ty kra­jo­wej wobec in­nych walut, pod­czas gdy de­no­mi­na­cja ma cha­rak­ter uspraw­nie­nia czy­sto tech­nicz­ne­go, a wszel­kie ob­niż­ki mają w tym wy­pad­ku cha­rak­ter wy­łącz­nie no­mi­nal­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Denominacyjny

przy­miot­nik od: de­no­mi­na­cja (np. po­dział de­no­mi­na­cyj­ny, re­for­ma de­no­mi­na­cyj­na)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekon. zwią­za­ny z de­no­mi­na­cją, do­ty­czą­cy de­no­mi­na­cji

 (1.2) rel. zwią­za­ny z de­no­mi­na­cją, do­ty­czą­cy de­no­mi­na­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Denominator

w eko­no­mii: wa­lu­ta słu­żą­ca do wyz­na­cza­nia kur­sów in­nych walut


Źródła:

SJP.pl

Denominować

zmie­niać war­tość wy­ra­ża­ną przez jakąś jed­nost­kę


Źródła:

SJP.pl

Denotacja

zbiór wszyst­kich de­sy­gna­tów danej nazwy, za­kres zna­cze­nia nazwy; ek­sten­sja


De­no­ta­cja – w se­man­ty­ce ję­zy­koz­naw­czej, se­man­ty­ce lo­gicz­nej, lo­gi­ce, se­mio­ty­ce oraz fi­lo­zo­fii ję­zy­ka ter­min od­no­szą­cy się do związ­ku mię­dzy wy­ra­że­niem ję­zy­ko­wym albo zna­kiem a tym, do czego dane wy­ra­że­nie lub znak się od­no­si. W za­leż­no­ści od przy­ję­tej te­o­rii de­no­ta­cją na­zy­wa się także war­tość se­man­tycz­ną wy­ra­że­nia, np. jego za­kres, zbiór obiek­tów speł­nia­ją­cych dany opis, re­fe­rent albo, w przy­pad­ku zdań, war­tość lo­gicz­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Denotacyjny

→ de­no­ta­cja; de­no­ta­tyw­ny


Źródła:

SJP.pl

Denotat

osoba lub przed­miot bę­dą­cy od­nie­sie­niem przy­na­leż­nej mu nazwy; de­sy­gnat


Źródła:

SJP.pl

Denotatywny

→ de­no­ta­cja; de­no­ta­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Denotować

o naz­wie: od­no­sić się, wyz­na­czać pe­wien za­kres przed­mio­tów


Źródła:

SJP.pl

Densometr

przy­rząd do mie­rze­nia gę­sto­ści op­tycz­nej; den­sy­to­metr


Źródła:

SJP.pl

Densymetr

przy­rząd do mie­rze­nia gę­sto­ści cie­czy lub stę­że­nia rozt­wo­ru (uży­wa­ny m.in. do po­mia­ru gę­sto­ści elek­tro­li­tu w aku­mu­la­to­rach sa­mo­cho­do­wych); gę­sto­ścio­mierz; are­o­metr


Den­sy­metr ( den­sus – gęsty, metréō – mie­rzę) – ro­dzaj are­o­me­tru wy­ska­lo­wa­ne­go w jed­nost­kach gę­sto­ści. Służy do mie­rze­nia gę­sto­ści cie­czy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Densymetryczny

→ den­sy­metr


Patrz:densymetr

Źródła:

SJP.pl

Densytometr

przy­rząd do mie­rze­nia gę­sto­ści op­tycz­nej; den­so­metr


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie do po­mia­ru gę­sto­ści op­tycz­nej ma­te­ria­łów;

 (1.2) med. urzą­dze­nie dia­gno­stycz­ne do po­mia­ru gę­sto­ści kości


Den­sy­to­metr – urzą­dze­nie fo­to­e­lek­trycz­ne słu­żą­ce do po­mia­ru gę­sto­ści op­tycz­nej ma­te­ria­łów przez­ro­czy­stych i nie­przez­ro­czy­stych.

W związ­ku z ww. ro­dza­ja­mi po­mia­rów roz­róż­nia się den­sy­to­me­try trans­mi­syj­ne, słu­żą­ce do po­mia­ru prze­pu­szczal­no­ści świa­tła przez ba­da­ny ma­te­riał (np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Densytometria

me­to­da po­mia­ru stop­nia za­czer­nie­nia ma­te­ria­łów świa­tło­czu­łych w wy­ni­ku dzia­ła­nia świa­tła oraz obrób­ki che­micz­nej


Den­sy­to­me­tria – tech­ni­ka po­mia­ru stop­nia za­czer­nie­nia świa­tło­czu­łe­go ma­te­ria­łu fo­to­gra­ficz­ne­go w wy­ni­ku dzia­ła­nia świa­tła i obrób­ki che­micz­nej (wy­wo­ła­nia i utr­wa­le­nia). Sto­so­wa­na jest w po­mia­rach czu­ło­ści ogól­nej i bar­wo­czu­ło­ści ma­te­ria­łów fo­to­gra­ficz­nych (sen­sy­to­me­tria), oraz po­mia­ru stop­nia za­czer­nie­nia ma­te­ria­łu świa­tło­czu­łe­go, a po­przez to poś­red­nio do po­mia­ru stop­nia po­chła­nia­nia pro­mie­nio­wa­nia za­czer­nia­ją­ce­go ma­te­riał świa­tło­czu­ły.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Densytometryczny

→ den­sy­to­me­tria


Patrz:densytometria

Źródła:

SJP.pl

Dent.

skrót od: den­ty­sta, den­ty­stycz­ny


skrót

 (1.1) = med. den­ty­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dentalny

wy­ma­wia­ny z udzia­łem czub­ka ję­zy­ka i gór­ne­go sze­re­gu zębów; zę­bo­wy


Źródła:

SJP.pl

Dentobus

au­to­bus z ga­bi­ne­tem sto­ma­to­lo­gicz­nym


Źródła:

SJP.pl

Dentyna

tkan­ka kost­na ota­cza­ją­ca miaz­gę zę­bo­wą; zę­bi­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sto­mat. tkan­ka le­żą­ca pod szkli­wem w obrę­bie ko­ro­ny zęba i pod ce­men­tem w obrę­bie szyj­ki i ko­rze­nia zęba


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dentynowy

→ den­ty­na


Patrz:dentyna

Źródła:

SJP.pl

Dentysta

le­karz spe­cja­li­zu­ją­cy się w za­kre­sie den­ty­sty­ki (sto­ma­to­lo­gii); sto­ma­to­log


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zob. sto­ma­to­log.;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dentystka

ko­bie­ta spe­cja­li­zu­ją­ca się w dzie­dzi­nie den­ty­sty­ki (sto­ma­to­lo­gii)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta sto­ma­to­log


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dentystyczny

→ den­ty­sty­ka; sto­ma­to­lo­gicz­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z den­ty­stą (sto­ma­to­lo­giem) lub den­ty­sty­ką (sto­ma­to­lo­gią)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dentystyka

dział me­dy­cy­ny, nauka zaj­mu­ją­ca się cho­ro­ba­mi i wa­da­mi roz­wo­jo­wy­mi zębów, jamy ust­nej oraz me­to­da­mi ich le­cze­nia; sto­ma­to­lo­gia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. pot. sto­ma­to­lo­gia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Denudacja

pro­ces wie­trze­nia, eroz­ji i osu­wa­nia się mas skal­nych, pro­wa­dzą­cy do ob­ni­że­nia wy­so­ko­ści kon­ty­nen­tów


De­nu­da­cja (etym. łac. "de­nu­da­re", ogo­ła­cać, od­kry­wać; ina­czej: de­gra­da­cja, etym. łac. "de­gra­da­tio", ob­ni­że­nie) – de­gra­da­cja, pro­ce­sy de­nu­da­cyj­ne – pro­ce­sy ni­szczą­ce po­wo­du­ją­ce wy­rów­ny­wa­nie i stop­nio­we ob­ni­że­nie po­wierzch­ni Ziemi. Obej­mu­je pro­ce­sy takie jak wie­trze­nie, eroz­ja i ruchy ma­so­we (prze­mie­szcza­nie okru­chów skal­nych, efek­tów de­zin­te­gra­cji blo­ko­wej i ziar­no­wej) z te­re­nów gór­skich i wy­żyn­nych na ni­zin­ne, po­wo­du­ją­ce wy­rów­na­nie te­re­nu (pe­ne­ple­ni­za­cja).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Denudacyjny

do­ty­czą­cy de­nu­da­cji


Źródła:

SJP.pl

Denuklearyzacja

two­rze­nie stref po­zba­wio­nych broni nu­kle­ar­nej; de­za­to­mi­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Denuklearyzacyjny

do­ty­czą­cy de­nu­kle­a­ry­za­cji


Źródła:

SJP.pl

Denuklearyzować

two­rzyć te­ry­to­ria po­zba­wio­ne broni nu­kle­ar­nej; de­za­to­mi­zo­wać


Źródła:

SJP.pl

Denuncjacja

tajne oskar­że­nie przed wła­dzą, do­nie­sie­nie, donos


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­uf­na skar­ga na kogoś na­ru­sza­ją­ce­go usta­lo­ny po­rzą­dek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Denuncjacyjny

→ de­nun­cja­cja


Patrz:denuncjacja

Źródła:

SJP.pl

Denuncjant

osoba de­nun­cju­ją­ca (po­uf­nie do­no­szą­ca wła­dzy o po­peł­nie­niu wy­kro­cze­nia); do­no­si­ciel, de­nun­cja­tor, kon­fi­dent


Źródła:

SJP.pl

Denuncjantka

ko­bie­ta de­nun­cju­ją­ca (po­uf­nie do­no­szą­ca wła­dzy o po­peł­nie­niu wy­kro­cze­nia); do­no­si­ciel­ka, de­nun­cja­tor­ka


Źródła:

SJP.pl

Denuncjator

osoba de­nun­cju­ją­ca (po­uf­nie do­no­szą­ca wła­dzy o po­peł­nie­niu wy­kro­cze­nia); do­no­si­ciel, de­nun­cjant, kon­fi­dent


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto skry­cie oskar­ża przed wła­dzą o wy­kro­cze­nie prze­ciw prawu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Denuncjatorka

ko­bie­ta de­nun­cju­ją­ca (po­uf­nie do­no­szą­ca wła­dzy o po­peł­nie­niu wy­kro­cze­nia); do­no­si­ciel­ka, de­nun­cjant­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) osoba płci żeń­skiej, która po­ta­jem­nie do­no­si na kogoś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Denuncjatorski

zwią­za­ny z de­nun­cja­cją (np. na­dzo­ro­wa­nie cze­goś w de­nun­cja­tor­ski spo­sób, list de­nun­cja­tor­ski)


Źródła:

SJP.pl

Denuncjatorstwo

po­uf­ne do­no­sze­nie na in­nych do władz lub prze­ło­żo­nych; de­la­tor­stwo, do­no­si­ciel­stwo


Źródła:

SJP.pl

Denuncjowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­ta­jem­ne do­no­sze­nie wła­dzom o po­peł­nie­niu przez kogoś wy­kro­cze­nia


Źródła:

Wiktionary

Denuncjować

in­for­mo­wać po­uf­nie o czymś wła­dze, zwy­kle o wy­kro­cze­niu prze­ciw obo­wią­zu­ją­ce­mu prawu; do­no­sić


cza­sow­nik

 (1.1) do­no­sić wła­dzom po­uf­nie o po­peł­nie­niu przez kogoś wy­kro­cze­nia, po­ta­jem­nie oskar­żać o takie czyny lub po­glą­dy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Denver

mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ko­lo­ra­do


Den­ver – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, sto­li­ca stanu Ko­lo­ra­do. Mia­sto sta­no­wi jed­no­cze­śnie hrab­stwo Den­ver (wspól­na ad­mi­ni­stra­cja). Po­ło­żo­ne na rów­ni­nie u pod­nó­ża Gór Ska­li­stych, nad rzeką Plat­te Po­łud­nio­wą.

Cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne ma po­wierzch­nię 400,7 km² i licz­bę lud­no­ści 715 522 (2020), na­to­miast ob­szar me­tro­po­li­tal­ny Den­ver ma po­wierzch­nię 21 790 km² i licz­bę lud­no­ści 2 963 821 (2020).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Denwerczyk

miesz­ka­niec Den­ver


Źródła:

SJP.pl

Denwerka

miesz­kan­ka Den­ver


Źródła:

SJP.pl

Denwerski

→ Den­ver


Patrz:Denver

Źródła:

SJP.pl

Deo

po­tocz­nie o de­zo­do­ran­cie


Źródła:

SJP.pl

Deoksyrybonukleaza

enzym tra­wien­ny po­cho­dze­nia trzust­ko­we­go; de­zok­sy­ry­bo­nu­kle­a­za


Źródła:

SJP.pl

Deoksyrybonukleinowy

kwas de­ok­sy­ry­bo­nu­kle­i­no­wy - or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny peł­nią­cy rolę no­śni­ka in­for­ma­cji ge­ne­tycz­nej or­ga­niz­mów ży­wych i wi­ru­sów; DNA, kwas de­zok­sy­ry­bo­nu­kle­i­no­wy


przy­miot­nik

 (1.1) chem. tylko w wy­ra­że­niu: kwas de­ok­sy­ry­bo­nu­kle­i­no­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deoksyryboza

pię­cio­wę­glo­wy cu­kier wcho­dzą­cy w skład DNA; de­zok­sy­ry­bo­za


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. mo­no­sa­cha­ryd bę­dą­cy skład­ni­kiem kwa­sów de­ok­sy­ry­bo­nu­kle­i­no­wych;


De­ok­sy­ry­bo­za ("2-de­ok­sy­ry­bo­za", "de­zok­sy­ry­bo­za") – cu­kier pro­sty z grupy al­do­pen­toz. W de­ok­sy­ry­bo­zie w po­zy­cji 2, za­miast grupy hy­drok­sy­lo­wej obec­nej w ry­bo­zie, znaj­du­je się atom wo­do­ru, w związ­ku z czym nie pod­le­ga ona pod wzór ogól­ny wę­glo­wo­da­nów [Cx(H2O)y].


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deontolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie de­on­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Deontologia

1. dział etyki trak­tu­ją­cy o obo­wiąz­kach mo­ral­nych i o tym, co de­cy­du­je o mo­ral­nej war­to­ści czy­nów
2. ogół ele­men­tar­nych zasad mo­ral­nych obo­wią­zu­ją­cych w danym śro­do­wi­sku, za­wo­dzie, np. le­ka­rza, praw­ni­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. filoz. dział etyki zaj­mu­ją­cy się obo­wiąz­ka­mi mo­ral­ny­mi i za­sa­da­mi po­stę­po­wa­nia, zwła­szcza w okre­ślo­nych za­wo­dach


De­on­to­lo­gia (gr. "déon", „to, co nie­zbęd­ne, wła­ści­we”; „obo­wią­zek” i "logos", „mowa”, „słowo”; przez ang. "de­on­to­lo­gy", pier­wot­nie „etyka pry­wat­na” (Je­re­my'ego Bent­ha­ma)) – nauka o po­win­no­ściach i obo­wiąz­kach, a także po­gląd prze­ciw­staw­ny kon­sek­wen­cja­liz­mo­wi – jeśli chce się osią­gnąć dobry re­zul­tat, na­le­ży do niego dojść dobrą drogą („cel nie uś­wię­ca środ­ków”).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deontologicznie

przy­miot­nik

 (1.1) filoz. w spo­sób de­on­to­lo­gicz­ny


Źródła:

Wiktionary

Deontologiczny

od­no­szą­cy się do de­on­to­lo­gii (np. ar­gu­men­ty de­on­to­lo­gicz­ne, ko­deks de­on­to­lo­gicz­ny, wy­miar de­on­to­lo­gicz­ny); de­on­tycz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) filoz. zwią­za­ny z de­on­to­lo­gią; ro­zu­mia­ny w za­kre­sie de­on­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deontologizm

kie­ru­nek w etyce, wg któ­re­go nakaz mia­ro­daj­ne­go au­to­ry­te­tu kon­sty­tu­u­je mo­ral­ną po­win­ność dzia­ła­nia czło­wie­ka i zo­bo­wią­zu­je go do dzia­ła­nia


Źródła:

SJP.pl

Deontyczny

wy­ni­ka­ją­cy z obo­wiąz­ku lub po­win­no­ści, np. lo­gi­ka de­on­tycz­na, normy de­on­tycz­ne; de­on­to­lo­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Deorbitacja

spro­wa­dze­nie stat­ku kos­micz­ne­go z or­bi­ty w gęste war­stwy at­mos­fe­ry


De­or­bi­ta­cja – spro­wa­dze­nie stat­ku kos­micz­ne­go z or­bi­ty w gęste war­stwy at­mos­fe­ry. Po­czą­tek de­or­bi­ta­cji po­wo­du­je praca sil­ni­ka ra­kie­to­we­go o wstecz­nym ciągu, czyli o ciągu ze zwro­tem prze­ciw­nym do zwro­tu pręd­ko­ści stat­ku kos­micz­ne­go. Im­puls cał­ko­wi­ty sil­ni­ka ra­kie­to­we­go nie­zbęd­ny do ini­cja­cji de­or­bi­ta­cji za­le­ży od masy stat­ku kos­micz­ne­go i wy­so­ko­ści or­bi­ty.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deorbitacyjny

→ de­or­bi­ta­cja


Patrz:deorbitacja

Źródła:

SJP.pl

Deotyma

grec­ka fi­lo­zof­ka z V w. p.n.e., uwa­ża­na za na­u­czy­ciel­kę So­kra­te­sa i twór­czy­nię kon­cep­cji mi­ło­ści pla­to­nicz­nej


Źródła:

SJP.pl

Dep.

skrót od: de­par­ta­ment


skrót

 (1.1) = de­par­ta­ment


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Depa

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Depalatalizacja

w ję­zy­koz­naw­stwie: zanik pa­la­tal­nej (mięk­kiej) wy­mo­wy gło­sek, zwła­szcza spół­gło­sek (np. ma­zo­wiec­kie "lypa" za­miast "lipa"); dy­spa­la­ta­li­za­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fonet. zmia­na ar­ty­ku­la­cji gło­ski po­le­ga­ją­ca na utra­cie jej mięk­ko­ści; znie­sie­nie pa­la­ta­li­za­cji


De­pa­la­ta­li­za­cja – pro­ces fo­ne­tycz­ny prze­ciw­ny do pa­la­ta­li­za­cji (zmięk­cze­nia). Np. zanik mięk­ko­ści "sz", "cz", "ż", "c" w ję­zy­ku pol­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Depaletyzacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­zła­do­wy­wa­nie to­wa­ru z palet


Źródła:

Wiktionary

Depaletyzator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie do ro­zła­do­wy­wa­nia to­wa­ru z palet


Źródła:

Wiktionary

Depaletyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ro­zła­do­wy­wa­nie to­wa­ru z palet


Źródła:

Wiktionary

Depaletyzować

cza­sow­nik

 (1.1) ro­zła­do­wy­wać towar z palet


Źródła:

Wiktionary

Depardieu

[czy­taj: döparDJÖ albo deparDJE] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Departamencik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­par­ta­ment


Źródła:

Wiktionary

Departament

1. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na Re­pu­bli­ki Fran­cu­skiej oraz wielu państw Afry­ki i Ame­ry­ki Ła­ciń­skiej;
2. jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na wyż­sze­go rzędu w mi­ni­ster­stwie lub innej in­sty­tu­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) adm. jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na mi­ni­ster­stwa lub innej in­sty­tu­cji,

 (1.2) adm. jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go w niek­tó­rych pań­stwach,

 (1.3) daw. na Lit­wie sąd głów­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Departamentalizm

struk­tu­ra ad­mi­ni­stra­cyj­na cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się nie­za­leż­no­ścią de­par­ta­men­tów, skut­ku­ją­ca zmniej­szo­nym pod­po­rząd­ko­wa­niem or­ga­nom wła­dzy po­li­tycz­nej


Źródła:

SJP.pl

Departamentalny

zwią­za­ny z de­par­ta­men­tem (np. ko­mi­tet de­par­ta­men­tal­ny, szcze­bel de­par­ta­men­tal­ny); de­par­ta­men­to­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­par­ta­men­tem, do­ty­czą­cy de­par­ta­men­tu, obej­mu­ją­cy za­kre­sem de­par­ta­ment


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Departamentowy

zwią­za­ny z de­par­ta­men­tem (np. sy­stem de­par­ta­men­to­wy, rady de­par­ta­men­to­we); de­par­ta­men­tal­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­par­ta­men­tem, do­ty­czą­cy de­par­ta­men­tu, obej­mu­ją­cy za­kre­sem de­par­ta­ment


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Depczyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Depech

po­tocz­nie: fan ze­spo­łu De­pe­che Mode; de­pe­szo­wiec, de­pesz


Źródła:

SJP.pl

Depees

po­tocz­nie: dom po­mo­cy spo­łecz­nej


Źródła:

SJP.pl

Depek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. praw. nazwa od DPK – do­bro­wol­ne pod­da­nie się karze


Źródła:

Wiktionary

Depenalizacja

ob­ni­że­nie wy­mia­ru i ogra­ni­cze­nie za­kre­su kar usta­wo­wych za pewne ro­dza­je prze­stępstw lub uz­na­nie za le­gal­ne czy­nów wcze­śniej ka­ral­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. ogra­ni­cze­nie i zła­go­dze­nie wy­mia­ru ka­ral­no­ści okre­ślo­ne­go typu czynu, uz­na­wa­ne­go do­tych­czas za prze­stęp­stwo lub wy­kro­cze­nie;


De­pe­na­li­za­cja – prze­ci­wień­stwo pe­na­li­za­cji, re­zy­gna­cja z ka­ral­no­ści okre­ślo­ne­go typu czynu uz­na­wa­ne­go do­tych­czas za prze­stęp­stwo lub wy­kro­cze­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Depenalizować

re­zy­gno­wać z ka­ra­nia okre­ślo­ne­go ro­dza­ju czy­nów, ła­go­dzić kary za pewne ro­dza­je prze­stępstw


Źródła:

SJP.pl

Dependencja

1. daw­niej: za­leż­ność, za­wi­słość, pod­le­głość;
2. dobra, ma­ją­tek, in­sty­tu­cje za­leż­ne od in­nych in­sty­tu­cji;
3. kraj, pań­stwo za­leż­ne od in­ne­go;
4. prak­ty­ka praw­ni­cza, za­ję­cie de­pen­den­ta


De­pen­den­cja – ter­min wy­wo­dzą­cy się z ła­ciń­skie­go de­pen­da­re, czyli „być rzą­dzo­nym przez kogoś”, „za­le­żeć od kogoś”. Obec­nie ter­min de­pen­den­cja sto­so­wa­ny w po­li­to­lo­gii, do­ty­czy dwóch ro­dza­jów za­leż­no­ści te­ry­to­riów.

Pier­wszy ro­dzaj do­ty­czy spe­cy­ficz­nej formy za­leż­no­ści ko­lo­nial­nej te­ry­to­rium od me­tro­po­lii. W sen­sie tym ter­min de­pen­den­cja jest wy­róż­nia­ny w ję­zy­ku pol­skim – w wielu in­nych ję­zy­kach jest on na­to­miast sy­no­ni­mem okre­śle­nia „te­ry­to­rium za­leż­ne”. Obec­nie ist­nie­ją czte­ry takie te­ry­to­ria:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dependent

prze­sta­rza­le: prak­ty­kant, po­moc­nik u ad­wo­ka­ta lub no­ta­riu­sza


Źródła:

SJP.pl

Depersonalizacja

de­per­so­ni­fi­ka­cja;
1. ode­bra­nie cze­muś in­dy­wi­du­al­ne­go cha­rak­te­ru lub po­zba­wie­nie kogoś odręb­no­ści;
2. za­bu­rze­nie psy­chicz­ne wy­stę­pu­ją­ce głów­nie w schi­zo­fre­nii i głę­bo­kich sta­nach de­pre­syj­nych, po­le­ga­ją­ce na braku wiary w swoje od­czu­cia, w swój obraz, we włas­ne ist­nie­nie itp.


De­per­so­na­li­za­cja – objaw psy­cho­pa­to­lo­gicz­ny zwią­za­ny ze zmie­nio­nym od­czu­wa­niem sie­bie jako osoby.

De­per­so­na­li­za­cję za­li­cza się do za­bu­rzeń spo­strze­ga­nia, do­kład­niej zaś do za­bu­rzeń spo­strze­ga­nia włas­nej osoby i oto­cze­nia, bę­dą­cych na po­gra­ni­czu za­bu­rzeń spo­strze­ga­nia i za­bu­rzeń świa­do­mo­ści, wraz z de­re­a­li­za­cją bądź też do za­bu­rzeń sca­la­nia czyn­no­ści psy­chicz­nych, a w ich obrę­bie do ob­ja­wów za­bu­rzeń po­czu­cia sie­bie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Depersonalizacyjny

→ de­per­so­na­li­za­cja de­per­so­ni­fi­ka­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Depersonalizować

1. od­bie­rać cze­muś in­dy­wi­du­al­ny cha­rak­ter;
2. po­zba­wiać kogoś po­czu­cia odręb­no­ści;
3. usu­wać z do­ku­men­tów czy­jeś dane per­so­nal­ne;
4. po­wo­do­wać, że re­la­cje mię­dzy­ludz­kie tracą cha­rak­ter oso­bo­wy


Źródła:

SJP.pl

Depersonifikacja

de­per­so­na­li­za­cja;
1. ode­bra­nie cze­muś in­dy­wi­du­al­ne­go cha­rak­te­ru lub po­zba­wie­nie kogoś odręb­no­ści;
2. za­bu­rze­nie psy­chicz­ne wy­stę­pu­ją­ce głów­nie w schi­zo­fre­nii i głę­bo­kich sta­nach de­pre­syj­nych, po­le­ga­ją­ce na braku wiary w swoje od­czu­cia, w swój obraz, we włas­ne ist­nie­nie itp.


Źródła:

SJP.pl

Depersonifikacyjny

→ de­per­so­ni­fi­ka­cja; de­per­so­na­li­za­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Depesz

ko­mu­ni­kat w for­mie tek­stu prze­sła­ny te­le­gra­ficz­nie; te­le­gram


Źródła:

SJP.pl

Depesza

ko­mu­ni­kat w for­mie tek­stu prze­sła­ny te­le­gra­ficz­nie; te­le­gram


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) te­le­kom. tekst prze­sła­ny te­le­gra­ficz­nie, blan­kiet z tym tek­stem

 (1.2) te­le­kom. pra­so­wa wia­do­mość te­le­gra­ficz­na

 (1.3) daw. urzę­do­wa wia­do­mość, list pilny, do­ty­czą­cy spraw pań­stwo­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Depeszka

fanka ze­spo­łu mu­zycz­ne­go De­pe­che Mode


Źródła:

SJP.pl

Depeszować

wy­sy­łać de­pe­szę, za­wia­da­miać o czymś te­le­gra­ficz­nie; te­le­gra­fo­wać


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­de­pe­szo­wać)

 (1.1) na­da­wać de­pe­szę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Depeszowiec

1. dzien­ni­karz re­da­gu­ją­cy naj­no­wsze wia­do­mo­ści;
2. po­tocz­nie: fan ze­spo­łu De­pe­che Mode; de­pesz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. czło­nek sub­kul­tu­ry zwią­za­nej z ze­spo­łem De­pe­che Mode;

 (1.2) środ. muz. młodz. fan ze­spo­łu De­pe­che Mode


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Depeszowski

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla okre­su dzia­ła­nia i twór­czo­ści grupy De­pe­che Mode


Źródła:

Wiktionary

Depeszowy

zwią­za­ny z de­pe­szą


Źródła:

SJP.pl

Depigmentacja

pro­ces usu­wa­nia pig­men­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) utra­ta barwy skóry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Depigmentacyjny

→ de­pig­men­ta­cja


Patrz:depigmentacja

Źródła:

SJP.pl

Depigmentować

usu­wać pig­ment


Źródła:

SJP.pl

Depilacja

epi­la­cja;
1. usu­wa­nie nad­mier­ne­go, nie­po­żą­da­ne­go owło­sie­nia w ce­lach lecz­ni­czych lub kos­me­tycz­nych;
2. me­cha­nicz­ne usu­wa­nie sztyw­nych wło­sów ze skór fu­ter­ko­wych w celu ich wy­koń­cze­nia i usz­la­chet­nie­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kos­met. med. usu­wa­nie wło­sów z miejsc nie­po­żą­da­nych za po­mo­cą urzą­dzeń lub środ­ków che­micz­nych;

 (1.2) techn. pro­ces usz­la­chet­nia­nia i wy­kań­cza­nia skór fu­ter­ko­wych po­przez me­cha­nicz­ne usu­wa­nie sztyw­nych, wy­sta­ją­cych wło­sów


De­pi­la­cja – ter­min okre­śla­ją­cy usu­wa­nie owło­sie­nia ciała.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Depilacyjny

do­ty­czą­cy de­pi­la­cji


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­pi­la­cją, do­ty­czą­cy de­pi­la­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Depilator

przy­rząd słu­żą­cy do usu­wa­nia nad­mier­ne­go, niech­cia­ne­go owło­sie­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kos­met. przy­rząd słu­żą­cy do usu­wa­nia owło­sie­nia razem z ce­bul­ka­mi;

 (1.2) kos­met. pre­pa­rat kos­me­tycz­ny słu­żą­cy do usu­wa­nia owło­sie­nia razem z ce­bul­ka­mi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Depilatorium

śro­dek do usu­wa­nia zbęd­ne­go owło­sie­nia


Źródła:

SJP.pl

Depilowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kos­met. usu­wa­nie zbęd­ne­go owło­sie­nia


Źródła:

Wiktionary

Depilować

usu­wać nie­po­żą­da­ne owło­sie­nie


cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­ny­wać de­pi­la­cji, usu­wać owło­sie­nie z ciała


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Depionierka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) harc. za­ję­cia zwią­za­ne z ro­ze­bra­niem obozu har­cer­skie­go na jego ko­niec po za­koń­cze­niu wszyst­kich zajęć, przed wy­ja­zdem


Źródła:

Wiktionary

Deplanacja

wy­pa­cze­nie się ele­men­tu po­cząt­ko­we­go pła­skie­go


Źródła:

SJP.pl

Deplazmoliza

prze­ni­ka­nie wody z oto­cze­nia do od­wod­nio­nej ko­mór­ki; tur­gor


De­plaz­mo­li­za – pro­ces od­wrot­ny do plaz­mo­li­zy, po­le­ga­ją­cy na po­bie­ra­niu wody przez ko­mór­kę prze­nie­sio­ną z rozt­wo­ru hi­per­to­nicz­ne­go i za­nu­rzo­ną w rozt­wo­rze hi­po­to­nicz­nym. W wy­ni­ku de­plaz­mo­li­zy ko­mór­ka odzy­sku­je tur­gor, a błona ko­mór­ko­wa w ko­mór­kach ro­ślin­nych, po­now­nie w pełni przy­le­ga do ścia­ny ko­mór­ko­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deplecja

zmniej­sze­nie, wy­czer­pa­nie, uszczu­ple­nie


Źródła:

SJP.pl

Depluralizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. przeksz­tał­ce­nie za­po­ży­cza­ne­go wy­ra­zu wy­stę­pu­ją­ce­go pier­wot­nie w licz­bie mno­giej do licz­by po­je­dyn­czej w ję­zy­ku po­ży­cza­ją­cym


Źródła:

Wiktionary

Depnąć

po­tocz­nie:
1. na­dep­nąć;
2. przy­spie­szyć, pro­wa­dząc sa­mo­chód; wcis­nąć gaz do dechy


Źródła:

SJP.pl

Depo

dépôt;
1. miej­sce po­sto­ju oraz na­pra­wy pa­ro­wo­zów, wa­go­nów; lo­ko­mo­ty­wow­nia;
2. skład, ma­ga­zyn


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. kolej. miej­sce po­sto­ju, kon­ser­wa­cji i ob­słu­gi lo­ko­mo­tyw i wa­go­nów

 (1.2) przest. ma­ga­zyn, skład

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. re­mi­za


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Depok

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. guzik


Depok – mia­sto w In­do­nez­ji na Jawie w pro­win­cji Jawa Za­chod­nia w ze­spo­le miej­skim Dża­kar­ty.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Depolaryzacja

zmniej­sze­nie stop­nia po­la­ry­za­cji świa­tła, ogni­wa gal­wa­nicz­ne­go itp.


Źródła:

SJP.pl

Depolaryzacyjny

→ de­po­la­ry­za­cja


Patrz:depolaryzacja

Źródła:

SJP.pl

Depolaryzator

sub­stan­cja zmniej­sza­ją­ca po­la­ry­za­cję elek­trod w pra­cu­ją­cych elek­tro­li­ze­rach


De­po­la­ry­za­tor ("sub­stan­cja elek­tro­ak­tyw­na") – sub­stan­cja che­micz­na obec­na w rozt­wo­rze elek­tro­li­tu, która ule­ga­jąc pro­ce­som ut­le­nia­nia bądź re­duk­cji na po­wierzch­ni elek­tro­dy, prze­ciw­dzia­ła jej po­la­ry­za­cji, tj. po­wo­du­je zmia­ny po­ten­cja­łu elek­tro­dy w kie­run­ku po­ten­cja­łu rów­no­wa­go­we­go. Po­ję­cie "de­po­la­ry­za­tor" jest też czę­sto uży­wa­ne w sen­sie ogól­niej­szym, jako okre­śle­nie sub­stan­cji do­da­wa­nej do elek­tro­li­tu w celu za­po­bie­ga­nia wszel­kim nie­po­żą­da­nym re­ak­cjom elek­tro­do­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Depolaryzować

zno­sić lub osła­biać po­la­ry­za­cję


Źródła:

SJP.pl

Depolimeryzacja

pro­ces roz­pa­du po­li­me­ru w mo­no­mer lub w po­li­mer o zmniej­szo­nym cię­ża­rze czą­stecz­ko­wym, za­cho­dzą­cy ze zmia­ną lub bez zmia­ny skła­du che­micz­ne­go


De­po­li­me­ry­za­cja – re­ak­cja che­micz­na roz­pa­du po­li­me­ru (związ­ku wiel­ko­czą­stecz­ko­we­go) na mo­no­me­ry, za­cho­dzą­ca tak samo jak re­ak­cja po­li­me­ry­za­cji, tyle że w prze­ciw­ną stro­nę.

De­po­li­me­ry­za­cją na­zy­wa się pro­ces, w któ­rym głów­nym pro­duk­tem są wyj­ścio­we mo­no­me­ry.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Depolimeryzowanie

do­pro­wa­dzać do roz­pa­du po­li­me­ru w mo­no­mer lub w po­li­mer o zmniej­szo­nym cię­ża­rze czą­stecz­ko­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­po­li­me­ry­zo­wać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Depolimeryzowany

do­pro­wa­dzać do roz­pa­du po­li­me­ru w mo­no­mer lub w po­li­mer o zmniej­szo­nym cię­ża­rze czą­stecz­ko­wym


Źródła:

SJP.pl

Depolimeryzować

do­pro­wa­dzać do roz­pa­du po­li­me­ru w mo­no­mer lub w po­li­mer o zmniej­szo­nym cię­ża­rze czą­stecz­ko­wym


Źródła:

SJP.pl

Depolityzacja

po­zba­wie­nie cze­goś cha­rak­te­ru po­li­tycz­ne­go, od­dzie­le­nie od wpły­wu po­li­ty­ki i po­li­ty­ków


Źródła:

SJP.pl

Depolonizacja

za­tra­ce­nie pol­sko­ści, wy­na­ra­da­wia­nie się Po­la­ków


De­po­lo­ni­za­cja – dzia­ła­nia w za­kre­sie ję­zy­ka, kul­tu­ry, włas­no­ści zmie­rza­ją­ce do zmniej­sze­nia po­czu­cia pol­sko­ści, za­ni­ku pa­mię­ci o pol­skim ję­zy­ku, ko­rze­niach i tra­dy­cjach. Prze­ci­wień­stwo po­lo­ni­za­cji.

De­po­lo­ni­za­cja w XVIII/XIX wieku obej­mo­wa­ła ce­lo­we dzia­ła­nia na te­re­nie wszyst­kich 3 ro­zbio­rów (zabór pru­ski, zabór au­striac­ki, zabór ro­syj­ski) Pol­ski.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Depolonizacyjny

do­ty­czą­cy de­po­lo­ni­za­cji


Źródła:

SJP.pl

Depolonizować

1. od­bie­rać cze­muś cechy pol­sko­ści, pol­ski cha­rak­te­ru;
2. wy­na­ra­da­wiać Po­la­ków;
3. de­po­lo­ni­zo­wać się - o Po­la­ku: wy­na­ra­da­wiać się


Źródła:

SJP.pl

Deponariusz

osoba, u któ­rej coś zde­po­no­wa­no; de­po­zy­ta­riusz


Źródła:

SJP.pl

Deponens

cza­sow­nik ma­ją­cy formę bier­ną, a zna­cze­nie czyn­ne - głów­nie w ła­ci­nie


Źródła:

SJP.pl

Deponent

1. osoba skła­da­ją­ca pie­nią­dze lub przed­mio­ty na prze­cho­wa­nie, w de­po­zyt; de­po­zy­tor;
2. daw­niej: osoba skła­da­ją­ca zez­na­nia, świa­dek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekon. osoba po­sia­da­ją­ca de­po­zyt

 (1.2) praw. za­przy­się­żo­ny świa­dek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ekon. firma lub or­ga­ni­za­cja po­sia­da­ją­ca de­po­zyt


Nie mylić z: De­po­zy­ta­riusz.

De­po­nent – osoba, przed­się­bior­stwo lub or­ga­ni­za­cja, która zło­ży­ła de­po­zyt. W od­nie­sie­niu do de­po­nen­tów nie na­le­ży sto­so­wać ter­mi­nu de­po­zy­ta­riusz, po­nie­waż od­no­si się on do osoby lub in­sty­tu­cji, która przyj­mu­je de­po­zyt.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deponentka

→ de­po­nent


Patrz:deponent

Źródła:

SJP.pl

Deponować

skła­dać coś, np. pie­nią­dze, w de­po­zyt


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) praw. po­zo­sta­wiać gdzieś lub u kogoś pie­nią­dze albo kosz­tow­no­ści, w celu ich za­bez­pie­cze­nia

 (1.3) ekol. skła­do­wać dane ma­te­ria­ły lub płyny w miej­scu, gdzie nie sta­no­wią one za­gro­że­nia dla ludzi i śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Depopulacja

zmniej­sze­nie się za­lud­nie­nia w te­re­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­lud­nie­nie, zmniej­sze­nie stanu za­lud­nie­nia


De­po­pu­la­cja albo spa­dek po­pu­la­cji – do­wol­ne zmniej­sze­nie li­czeb­no­ści ja­kie­goś or­ga­niz­mu na wska­za­nym te­re­nie. Zwy­kle okre­śla się tym ter­mi­nem dra­stycz­ne zmniej­sze­nie po­pu­la­cji ludzi na ja­kimś ob­sza­rze. Może ono być spo­wo­do­wa­ne za­rów­no po­wol­ny­mi tren­da­mi de­mo­gra­ficz­ny­mi, jak mi­gra­cje czy ujem­ny przy­rost na­tu­ral­ny, bądź gwał­tow­ny­mi wy­da­rze­nia­mi, ta­ki­mi jak ka­ta­stro­fy na­tu­ral­ne, epi­de­mie czy wojny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Depopulacyjny

do­ty­czą­cy de­po­pu­la­cji


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­po­pu­la­cją


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Depopularyzacja

utra­ta po­pu­lar­no­ści, sta­wa­nie się nie­po­pu­lar­nym


Źródła:

SJP.pl

Depopularyzować

1. zmniej­szać po­pu­lar­ność kogoś lub cze­goś;
2. de­po­pu­la­ry­zo­wać się - sta­wać się mniej po­pu­lar­nym, tra­cić po­pu­lar­ność


Źródła:

SJP.pl

Depopulować

zmniej­szać licz­bę lud­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Deport

umowa na okre­ślo­ny ter­min


De­port (ang. "back­war­da­tion") – to wa­run­ki ryn­ko­we, w któ­rych cena to­wa­ru o do­sta­wie w bliż­szym ter­mi­nie jest wyż­sza niż cena to­wa­ru o dłuż­szym ter­mi­nie do­sta­wy.

Uwaga: W żar­go­nie bran­żo­wym back­war­da­tion może od­no­sić się do sy­tu­a­cji, w któ­rej ceny kon­trak­tów fu­tu­res znaj­du­ją się po­ni­żej bie­żą­cej ceny spot.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deportacja

1. przy­mu­so­we prze­sied­le­nie, ze­sła­nie ska­za­ne­go do od­le­głe­go, izo­lo­wa­ne­go miej­sca, po­łą­czo­ne z czę­ścio­wym lub cał­ko­wi­tym ogra­ni­cze­niem wol­no­ści;
2. wy­da­le­nie z te­re­nu pań­stwa prze­by­wa­ją­ce­go w nim nie­le­gal­nie oby­wa­te­la in­ne­go kraju, głów­nie do kraju oj­czy­ste­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ze­sła­nie do okre­ślo­ne­go miej­sca na przy­mu­so­wy pobyt

 (1.2) praw. polit. wy­da­le­nie cu­dzo­ziem­ca poza gra­ni­ce da­ne­go kraju


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deportacyjny

do­ty­czą­cy de­por­ta­cji


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy de­por­ta­cji, de­por­to­wa­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deportivo

nazwa wielu klu­bów spor­to­wych w kra­jach hi­spa­no­ję­zycz­nych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deportowana

1. ko­bie­ta ska­za­na na de­por­ta­cję;
2. ko­bie­ta pod­da­na de­por­ta­cji


Źródła:

SJP.pl

Deportowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­por­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Deportowany

osoba ska­za­na na de­por­ta­cję


Źródła:

SJP.pl

Deportować

czyn­ność po­le­ga­ją­ca na wy­da­le­niu cu­dzo­ziem­ca z da­ne­go kraju


cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) zsy­łać, wy­wo­zić z roz­ka­zu władz poza gra­ni­ce pań­stwa lub miej­sco­wo­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deportowy

→ de­port


Patrz:deport

Źródła:

SJP.pl

Depot

dépôt, depo; daw­niej:
1. miej­sce po­sto­ju oraz na­pra­wy pa­ro­wo­zów, wa­go­nów; lo­ko­mo­ty­wow­nia;
2. skład, ma­ga­zyn;
3. dwo­rzec, za­jezd­nia


Depot – przy­sió­łek wsi Dą­brów­ka Wiel­ko­pol­ska w Pol­sce po­ło­żo­ny w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie świe­bo­dziń­skim, w gmi­nie Zbą­szy­nek.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Depozycik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­po­zyt


Źródła:

Wiktionary

Depozycja

1. po­zba­wie­nie urzę­du du­chow­ne­go;
2. stop­nio­we prze­mie­szcza­nie się luź­nych ma­te­ria­łów


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Depozycyjny

→ de­po­zy­cja


Patrz:depozycja

Źródła:

SJP.pl

Depozyt

1. umowa, na mocy któ­rej jedna osoba lub in­sty­tu­cja przyj­mu­je na prze­cho­wa­nie np. pie­nią­dze czy kosz­tow­no­ści dru­giej osoby;
2. pie­nią­dze, kosz­tow­no­ści itp., prze­cho­wy­wa­ne na pod­sta­wie tej umowy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) for­mal­ne prze­ję­cie na prze­cho­wa­nie cze­goś na­le­żą­ce­go do kogoś in­ne­go

 (1.2) miej­sce prze­cho­wy­wa­nia war­to­ścio­wych rze­czy

 (1.3) bank. środ­ki pie­nięż­ne prze­cho­wy­wa­ne w banku


Zo­bacz też: De­po­zyt – po­wieść Jo­an­ny Chmie­lew­skiej z 1999 roku.

De­po­zyt (z łac. "de­po­si­tum", r. n. od "de­po­si­tus", imie­słów od "de­po­ne­re" ‘odło­żyć’, "de-" 'od-' i "po­ne­re" ‘usta­wić, po­ło­żyć’) – miej­sce przez­na­czo­ne do prze­trzy­my­wa­nia za­bez­pie­czo­nych pie­nię­dzy lub in­nych, war­to­ścio­wych dla de­po­nen­ta przed­mio­tów. Po­ję­cie to ma wie­lo­ra­kie zna­cze­nie, z bie­giem czasu sta­jąc się waż­nym ele­men­tem sze­re­gu in­sty­tu­cji w sfe­rze prawa i ban­ko­wo­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Depozytariusz

osoba, u któ­rej zło­żo­no de­po­zyt


Nie mylić z: de­po­nent. Zo­bacz też: bank de­po­zy­ta­riusz.

Ta stro­na do­ty­czy in­sty­tu­cji prawa mię­dzy­na­ro­do­we­go i cy­wil­ne­go. Zo­bacz też: De­po­zy­ta­riusz (film 2014).

De­po­zy­ta­riusz – w pra­wie mię­dzy­na­ro­do­wym pań­stwo, grupa państw, or­ga­ni­za­cja mię­dzy­na­ro­do­wa lub organ or­ga­ni­za­cji mię­dzy­na­ro­do­wej prze­cho­wu­ją­cy ory­gi­nał umowy mię­dzy­na­ro­do­wej (wie­lo­stron­nej) oraz do­ku­men­ty z nią zwią­za­ne (do­ku­men­ty ra­ty­fi­ka­cyj­ne, za­strze­że­nia, sprze­ci­wy do za­strze­żeń, oś­wiad­cze­nia, itd).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Depozytariuszka

ko­bie­ta, u któ­rej zło­żo­no de­po­zyt


Źródła:

SJP.pl

Depozytor

osoba skła­da­ją­ca pie­nią­dze lub przed­mio­ty war­to­ścio­we w de­po­zyt; de­po­nent


Źródła:

SJP.pl

Depozytorka

ko­bie­ta skła­da­ją­ca pie­nią­dze lub przed­mio­ty war­to­ścio­we w de­po­zyt; de­po­nent­ka


Źródła:

SJP.pl

Depozytować

po­wie­rzać coś do prze­cho­wa­nia in­sty­tu­cji lub oso­bie upraw­nio­nej


Źródła:

SJP.pl

Depozytowy

zwią­za­ny z de­po­zy­tem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­po­zy­tem, do­ty­czą­cy de­po­zy­tu, sta­no­wią­cy de­po­zyt


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Depra

po­tocz­nie: de­pre­sja


Źródła:

SJP.pl

Deprawacja

zde­mo­ra­li­zo­wa­nie kogoś, do­pro­wa­dze­nie do zep­su­cia, zgor­sze­nia, upad­ku mo­ral­no­ści; de­mo­ra­li­za­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zep­su­cie oby­cza­jów, przy­ję­tych zasad, zej­ście z ucz­ci­wej drogi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deprawacyjny

→ de­pra­wa­cja


przy­miot­nik

 (1.1) po­wo­du­ją­cy de­pra­wa­cję


Patrz:deprawacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deprawator

osoba de­mo­ra­li­zu­ją­ca oto­cze­nie, po­wo­du­ją­ca czyjś upa­dek mo­ral­no­ści i zep­su­cie oby­cza­jów; de­mo­ra­li­za­tor, gor­szy­ciel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która de­pra­wu­je


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deprawatorka

ko­bie­ta, która de­pra­wu­je oto­cze­nie, po­wo­du­je czyjś upa­dek mo­ral­no­ści i zep­su­cie oby­cza­jów; de­mo­ra­li­za­tor­ka, gor­szy­ciel­ka


Źródła:

SJP.pl

Deprawowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­pra­wo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Deprawować

po­zba­wiać zasad mo­ral­nych, sze­rzyć zgor­sze­nie, do­pro­wa­dzać do zep­su­cia; de­mo­ra­li­zo­wać, gor­szyć, znie­pra­wiać


Źródła:

SJP.pl

Deprawująco

książ­ko­wo: w spo­sób po­wo­du­ją­cy de­pra­wa­cję; de­mo­ra­li­zu­ją­co, gor­szą­co


Źródła:

SJP.pl

Deprecha

po­tocz­nie: de­pre­sja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. pot. psych. de­pre­sja


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deprecjacja

ob­ni­że­nie war­to­ści cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. spa­dek war­to­ści dobra lub usłu­gi, zwy­kle pie­nią­dza w sy­ste­mie płyn­nych kur­sów walut;

 (1.2) ob­ni­że­nie war­to­ści cze­goś


De­pre­cja­cja (łac. "de­pre­tia­re" 'ob­ni­żać cenę' od "de-" 'z, od, wy-' i "pre­tium" 'cena; war­tość; na­gro­da') – spa­dek war­to­ści to­wa­ru lub dobra.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deprecjacyjny

ob­ni­ża­ją­cy war­tość, wy­ra­ża­ją­cy po­gar­dę, ne­ga­tyw­ny sto­su­nek do kogoś lub cze­goś; de­pre­cja­tyw­ny


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od de­pre­cja­cja


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deprecjatywność

cecha cze­goś ob­ni­ża­ją­ce­go war­tość, wy­ra­ża­ją­ce­go po­gar­dę, ne­ga­tyw­ny sto­su­nek do kogoś lub cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Deprecjatywny

ob­ni­ża­ją­cy war­tość, wy­ra­ża­ją­cy po­gar­dę, ne­ga­tyw­ny sto­su­nek do kogoś lub cze­goś; de­pre­cja­cyj­ny


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) jęz. wy­ra­ża­ją­cy ne­ga­tyw­ny sto­su­nek do kogoś lub cze­goś, ob­ni­ża­ją­cy jego war­tość, wy­ra­ża­ją­cy po­gar­dę lub iro­nię


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deprecjonowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­pre­cjo­no­wać.


Źródła:

Wiktionary

Deprecjonować

ob­ni­żać war­tość


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) ob­ni­żać war­tość, po­wo­do­wać utra­tę war­to­ści

 (1.2) przed­sta­wiać coś w gor­szym świet­le, um­niej­szać war­tość

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­pre­cjo­no­wać się

 (2.1) zmniej­szać swoją war­tość, tra­cić na war­to­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deprecjonująco

→ de­pre­cjo­nu­ją­cy


Patrz:deprecjonujący

Źródła:

SJP.pl

Deprekować

daw­niej: prze­pra­szać, prze­pro­sić w obec­no­ści świad­ków


cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) daw. prze­pro­sić/prze­pra­szać w obec­no­ści świad­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Depresant

osoba cier­pią­ca na de­pre­sję


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. sub­stan­cja psy­cho­ak­tyw­na dzia­ła­ją­ca de­pre­syj­nie na oś­rod­ko­wy układ ner­wo­wy, po­wo­du­ją­ca uspo­ko­je­nie, roz­luź­nie­nie, sen­ność;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Depresantka

ko­bie­ta cier­pią­ca na de­pre­sję


Źródła:

SJP.pl

Depresator

do­da­tek do pa­li­wa ob­ni­ża­ją­cy tem­pe­ra­tu­rę za­ma­rza­nia


Źródła:

SJP.pl

Depresja

1. za­bu­rze­nia psy­chicz­ne z grupy za­bu­rzeń afek­tyw­nych, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się m. in. ob­ni­że­niem na­stro­ju;
2. po­tocz­nie: nie­cho­ro­bo­wy stan po­gor­szo­ne­go na­stro­ju; przy­gnę­bie­nie;
3. nie­za­la­ny ob­szar le­żą­cy po­ni­żej po­zio­mu morza;
4. okres braku po­py­tu na to­wa­ry, ni­skie­go po­zio­mu cen i sła­bej ak­tyw­no­ści go­spo­dar­czej; de­ko­niunk­tu­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. med. cho­ro­bli­we przy­gnę­bie­nie i za­ha­mo­wa­nie czyn­no­ści psy­chicz­nych;

 (1.2) po­zor­ne po­głę­bie­nie po­zio­mu, kąt mię­dzy pła­szczyz­ną po­zio­mą a linią wio­dą­cą od oka ob­ser­wa­to­ra do wy­o­dręb­nio­ne­go punk­tu na ho­ry­zon­cie

 (1.3) ekon. faza cyklu ko­niunk­tu­ral­ne­go na­stę­pu­ją­ca po kry­zy­sie

 (1.4) geogr. ob­szar le­żą­cy po­ni­żej po­zio­mu morza;

 (1.5) me­te­o­rol. ob­szar ob­ni­żo­ne­go ci­śnie­nia at­mos­fe­rycz­ne­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Depresjogenny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) psych. sprzy­ja­ją­cy roz­wi­ja­niu się de­pre­sji


Źródła:

Wiktionary

Depresyjność

→ de­pre­syj­ny


Patrz:depresyjny

Źródła:

SJP.pl

Depresyjny

→ de­pre­sja


przy­miot­nik

 (1.1) psych. taki, który wy­wo­łu­je de­pre­sję, przy­gnę­bie­nie

 (1.2) psych. taki, który pre­zen­tu­je de­pre­sję, znie­chę­ce­nie

 (1.3) geol. po­ło­żo­ny po­ni­żej po­zio­mu morza

 (1.4) psych. med. taki, który spo­wal­nia lub ha­mu­je prze­ka­zy­wa­nie sy­gna­łów mię­dzy móz­giem a cia­łem


Patrz:depresja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deprogramator

ro­dzaj apa­ra­tu or­to­don­tycz­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Deproletaryzacja

pro­ces wzbo­ga­ca­nia pra­cow­ni­ków na­jem­nych przez uzy­ska­nie praw włas­no­ści do środ­ków pro­duk­cji


Źródła:

SJP.pl

Deprymometr

daw­niej: ba­ro­metr - przy­rząd do mie­rze­nia ci­śnie­nia po­wie­trza


Źródła:

SJP.pl

Deprymowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­pry­mo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Deprymować

1. wpro­wa­dzać w za­kło­po­ta­nie, po­wo­do­wać, że ktoś traci pew­ność sie­bie;
2. de­pry­mo­wać się - wpa­dać w za­kło­po­ta­nie, tra­cić pew­ność sie­bie


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­pry­mo­wać)

 (1.1) wpra­wiać w stan za­kło­po­ta­nia, nie­pew­no­ści

 (1.2) znie­chę­cać, przy­gnę­biać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deprymujący

taki, który wpro­wa­dza w za­kło­po­ta­nie, po­wo­du­je, że ktoś traci pew­ność sie­bie; przy­gnę­bia­ją­cy, przy­gnia­ta­ją­cy, przy­tła­cza­ją­cy


Źródła:

SJP.pl

Deprywacja

1. w psy­cho­lo­gii: po­zba­wie­nie moż­li­wo­ści dzia­ła­nia, do­pro­wa­dze­nie do bez­sil­no­ści;
2. w po­li­ty­ce: utrud­nia­nie lub zam­knię­cie do­stę­pu do sta­no­wisk pu­blicz­nych okre­ślo­nym gru­pom ludzi ze wzglę­du na na­ro­do­wość lub rasę


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deprywacyjny

→ de­pry­wa­cja


Patrz:deprywacja

Źródła:

SJP.pl

Deprywatyzacja

ode­bra­nie cze­muś cech pry­wat­no­ści, spo­wo­do­wa­nie, że coś pry­wat­ne­go, np. re­li­gia, staje się przed­mio­tem pu­blicz­nym


Źródła:

SJP.pl

Deprywować

po­zba­wiać kogoś cze­goś istot­ne­go (np. praw, po­trzeb, bodź­ców)


Źródła:

SJP.pl

Depta

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Deptacz

osoba udep­tu­ją­ca coś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. ten, który dep­cząc ugnia­ta coś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deptaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od dep­tak


Źródła:

Wiktionary

Deptaczka

→ dep­tacz


Patrz:deptacz

Źródła:

SJP.pl

Deptak

1. po­tocz­nie: ele­ganc­ki aleja spa­ce­ro­wa, naj­czę­ściej w obrę­bie mia­sta, wy­łą­czo­na z ruchu ko­ło­we­go;
2. w tech­ni­ce: pedał mie­chów przy or­ga­nach, słu­żą­cy do ka­li­ko­wa­nia;
3. w tech­ni­ce: pedał w da­nych ma­szy­nach tkac­kich;
4. krąg udep­ta­ny przez cho­dzą­ce w kie­ra­cie konie;
5. daw­niej:urzą­dze­nie na­pę­do­we w po­sta­ci koła z ło­pat­ka­mi, po­ru­sza­ne cię­ża­rem wspi­na­ją­cych się ludzi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ulica, aleja lub plac tylko dla pie­szych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deptakowy

→ dep­tak


Patrz:deptak

Źródła:

SJP.pl

Deptanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przy­gnia­ta­nie cze­goś, na­stę­po­wa­nie na coś w cza­sie cho­dze­nia

 (1.2) reg-pl|Ma­zu­ry. okres go­do­wy ptact­wa do­mo­we­go


Źródła:

Wiktionary

Deptanka

dep­ta­nie po czymś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cho­dze­nie po czymś z ce­lo­wym dep­ta­niem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deptać

przy­gnia­tać coś, stą­pa­jąc po tym


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. dep­nąć)

 (1.1) przy­gnia­tać coś, stą­pa­jąc po tym

 (1.2) prze­mie­rzać jakąś drogę lub prze­strzeń pie­szo, cho­dzić dużo, stale po ja­kichś miej­scach

 (1.3) przen. bru­tal­nie znie­wa­żać, po­nie­wie­rać kogoś lub coś

 (1.4) przen. bru­tal­nie łamać za­sa­dę, umowę

 (1.5) pot. cho­dząc zo­sta­wiać ślady stóp, bru­dzić no­ga­mi

 (1.6) pot. (także gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski.) ornit. o sam­cach pta­ków: za­pład­niać

 (1.7) kulin. ugnia­tać ka­pu­stę lub wi­no­gro­na we wstęp­nej obrób­ce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deptuła

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Deputacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­pu­tat


Źródła:

Wiktionary

Deputacja

1. prze­sta­rza­le: grupa przed­sta­wi­cie­li, peł­no­moc­ni­ków ja­kiejś zbio­ro­wo­ści, de­le­ga­cja
2. grupa osób wyz­na­czo­na do speł­nie­nia okre­ślo­nej czyn­no­ści, okre­ślo­ne­go za­da­nia; ko­mi­sja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. urząd posła

 (1.2) hist. wy­sła­nie osoby

 (1.3) przest. de­le­ga­cja


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deputacki

zwią­za­ny z de­pu­ta­tem


Źródła:

SJP.pl

Deputant

prze­sta­rza­le: czło­nek de­pu­ta­cji; de­pu­to­wa­ny, de­le­gat; de­pu­tat


Źródła:

SJP.pl

Deputat

prze­sta­rza­le: czło­nek de­pu­ta­cji; de­pu­to­wa­ny, de­le­gat; de­pu­tant


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. czło­nek de­pu­ta­cji

 (1.2) przest. de­pu­to­wa­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) część upo­sa­że­nia lub upo­sa­że­nie do­dat­ko­we wy­pła­ca­ne w na­tu­rze ar­ty­ku­ła­mi pier­wszej po­trze­by, typu opał, żyw­ność;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deputatka

→ de­pu­tat; de­pu­to­wa­na


Źródła:

SJP.pl

Deputatowicz

osoba, któ­rej przy­słu­gu­je de­pu­tat


Źródła:

SJP.pl

Deputatowy

przy­miot­nik od: de­pu­tat


Źródła:

SJP.pl

Deputowana

ko­bie­ta bę­dą­ca człon­kiem par­la­men­tu lub in­nych władz wy­bie­ral­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) człon­ki­ni par­la­men­tu lub in­nych władz wy­bie­ral­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deputowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­pu­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Deputowany

1. czło­nek niż­szej izby par­la­men­tu w niek­tó­rych kra­jach
2. w Pol­sce prze­dro­zbio­ro­wej: poseł na sejm wy­bie­ra­ny przez stan mie­szczań­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wy­bra­ny czło­nek par­la­men­tu lub in­ne­go ciała wy­bie­ral­ne­go w gło­so­wa­niu


De­pu­to­wa­ny (forma żeń­ska: de­pu­to­wa­na; ety­mo­lo­gia: de­pu­ta­tus – wyz­na­czo­ny) – przed­sta­wi­ciel lud­no­ści w wy­bie­ral­nym or­ga­nie przed­sta­wi­ciel­skim, takim jak par­la­ment, rada gminy, rada po­wia­tu czy też sej­mik wo­je­wództ­wa.

W Pol­sce od­po­wied­ni­kiem de­pu­to­wa­ne­go jest poseł (czło­nek niż­szej izby pol­skie­go par­la­men­tu – Sejmu) lub se­na­tor (czło­nek wyż­szej izby par­la­men­tu – Se­na­tu). W Pol­sce de­pu­to­wa­nych do Eu­ro­par­la­men­tu na­zy­wa się eu­ro­po­sła­mi, eu­ro­de­pu­to­wa­ny­mi lub eu­ro­par­la­men­ta­rzy­sta­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deputować

daw­niej: po­słać, po­sy­łać kogoś jako przed­sta­wi­cie­la, wy­słan­ni­ka, peł­no­moc­ni­ka; de­le­go­wać (wy­de­le­go­wać)


cza­sow­nik

 (1.1) za­stę­po­wać się kimś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dera

gruby koc, uży­wa­ny głów­nie jako okry­cie na konie; derka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. od: derka


Dera (cyr. Дера) – wieś w Bośni i Her­ce­go­wi­nie, w Re­pu­bli­ce Serb­skiej, w mie­ście Pri­je­dor. W 2013 roku li­czy­ła 753 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deracjonalizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­zby­cie się ra­cjo­na­liz­mu, poz­na­nia ro­zu­mo­we­go


Źródła:

Wiktionary

Deradykalizacja

pro­ces ogra­ni­cza­nia ra­dy­kal­nych za­cho­wań i po­glą­dów


Źródła:

SJP.pl

Derain

[czy­taj: deRĘ] naz­wi­sko, m.in. André De­ra­in (1880-1954), fran­cu­ski ma­larz


Źródła:

SJP.pl

Deranżować

daw­niej: wpra­wiać w stan za­kło­po­ta­nia, spra­wiać za­mie­sza­nie; przesz­ka­dzać, de­pry­mo­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. przesz­ka­dzać, krę­po­wać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­ran­żo­wać się

 (2.1) daw. krę­po­wać się, że­no­wać się


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Derapaż

daw­niej: za­rzu­ca­nie tyl­nej czę­ści sa­mo­cho­du przy gwał­tow­nym ha­mo­wa­niu lub jeź­dzie po dro­dze po­kry­tej lodem albo bło­tem; dérapage


Źródła:

SJP.pl

Deratyzacja

tę­pie­nie szkod­li­wych gry­zo­ni (głów­nie szczu­rów i myszy), prze­pro­wa­dza­ne ze wzglę­du na wy­rzą­dza­ne przez nie szko­dy go­spo­dar­cze i za­gro­że­nie zdro­wia ludzi; od­szczu­rza­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. od­szczu­rza­nie.;


De­ra­ty­za­cja, od­szczu­rza­nie – zwal­cza­nie za po­mo­cą środ­ków che­micz­nych, fi­zycz­nych lub bio­lo­gicz­nych wszel­kich szkod­li­wych gry­zo­ni, naj­czę­ściej szczu­rów i myszy. Prze­waż­nie za­tru­tym po­kar­mem lub za po­mo­cą pu­ła­pek, rza­dziej in­ny­mi me­to­da­mi. [].

De­ra­ty­za­cję wy­ko­nu­je się w celu ogra­ni­cze­nia: szkód wy­rzą­dza­nych przez gry­zo­nie w in­fra­struk­tu­rze mia­sta i oto­cze­nia czło­wie­ka, za­nie­czy­szcza­nia żyw­no­ści oraz roz­prze­strze­nia­nia przez gry­zo­nie cho­rób, do któ­rych na­le­żą m.in.: dur brzusz­ny, cho­ro­by, lep­to­spi­ro­zy, dżuma czy wście­kliz­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deratyzacyjny

do­ty­czą­cy de­ra­ty­za­cji


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­ra­ty­za­cją, od­szczu­rza­niem, do­ty­czą­cy de­ra­ty­za­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deratyzator

osoba zaj­mu­ją­ca się za­wo­do­wo de­ra­ty­za­cją


Źródła:

SJP.pl

Deratyzować

tępić szkod­li­we gry­zo­nie; od­szczu­rzać, od­my­szać


Źródła:

SJP.pl

Derażnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto re­jo­no­we na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie chmiel­nic­kim;


De­raż­nia ( Деражня) – mia­sto na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie chmiel­nic­kim, w re­jo­nie chmiel­nic­kim, nad rzeką Wowk, sie­dzi­ba hro­ma­dy. Do 2020 r. sie­dzi­ba re­jo­nu de­raż­niań­skie­go, który zo­stał zlik­wi­do­wa­ny w wy­ni­ku re­forr­ny ad­mi­ni­stra­cyj­no-te­ry­to­rial­nej. W 2016 roku li­czy­ło ok. 10,4 tys. miesz­kań­ców, a w 2022 r. ta licz­ba zmniej­szy­ła się do 9772 osób.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Derbencki

przy­miot­nik od: Der­bent


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Der­ben­tem, do­ty­czą­cy Der­ben­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Derbent

mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Da­ge­sta­nie, naj­da­lej na po­łud­nie wy­su­nię­te mia­sto Rosji, po­ło­żo­ne po­mię­dzy Mo­rzem Ka­spij­skim a Ka­u­ka­zem;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Derbistka

klacz uczest­ni­czą­ca w za­wo­dach


Źródła:

SJP.pl

Derbowy

zwią­za­ny z der­ba­mi


Źródła:

SJP.pl

Derby

1. za­wo­dy spor­to­we z udzia­łem dwóch dru­żyn z jed­ne­go mia­sta lub re­gio­nu;
2. go­nit­wa koni od­by­wa­ją­ca się raz w roku na dy­stan­sie 2400 me­trów


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ro­dzaj an­giel­skiej go­nit­wy dla koni;

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (2.1) sport. spot­ka­nie dwóch dru­żyn z tego sa­me­go mia­sta w ra­mach jed­ne­go tur­nie­ju, w któ­rym uczest­ni­czą też dru­ży­ny z in­nych miast;

 (2.2) obu­wie mę­skie z ot­war­tą przysz­wą, w któ­rym boki buta z dziur­ka­mi na sznu­ro­wa­dła są na­szy­te na wierzch przysz­wy


Derby (wym.) – mia­sto i dy­strykt (uni­ta­ry aut­ho­ri­ty) w środ­ko­wej An­glii (Wiel­ka Bry­ta­nia), w hrab­stwie ce­re­mo­nial­nym Der­bys­hi­re, nad rzeką Der­went (do­pływ Tren­tu).

Mia­sto za­ło­żo­ne zo­sta­ło ok. 2000 lat temu. Jest obec­nie po­dzie­lo­ne na 17 okrę­gów. Derby to mia­sto ty­po­wo prze­my­sło­we. Było oś­rod­kiem an­giel­skiej re­wo­lu­cji prze­my­sło­wej w XVIII w. Znaj­du­je się tam dru­go­li­go­wy klub pił­kar­ski Derby Co­un­ty.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Derda

naz­wi­sko


Derda – gra kar­cia­na dla dwóch lub trzech osób, roz­gry­wa­na talią 32 kart, po­pu­lar­na w PRL. Gra po­le­ga na zbie­ra­niu lew i punk­tów za karty oraz zgła­sza­ne mel­dun­ki. Celem jest uzbie­ra­nie jako pier­wszy 500 pkt.

Derda na­le­ży, obok m.in. fran­cu­skiej be­lo­te, do ro­dzi­ny gier jass cha­rak­te­ry­zu­ją­cej się tym, że walet i dzie­wiąt­ka atu­to­we są naj­star­szy­mi atu­ta­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Derdać

daw­niej: dyr­dać - pod­bie­gać drob­ny­mi krocz­ka­mi


Źródła:

SJP.pl

Derealizacja

po­ja­wia­ją­ce się w cho­ro­bach psy­chicz­nych prze­ko­na­nie o nie­rze­czy­wi­sto­ści ota­cza­ją­ce­go świa­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. med. za­bu­rze­nie psy­chicz­ne po­le­ga­ją­ce na po­czu­ciu ob­co­ści świa­ta zew­nętrz­ne­go i od­bie­ra­niu go jako zmie­nio­ne­go lub nie­rze­czy­wi­ste­go


De­re­a­li­za­cja – za­bu­rze­nie psy­chicz­ne okre­śla­ją­ce róż­ne­go ro­dza­ju od­czu­wa­nie zmian ota­cza­ją­ce­go świa­ta. Osoba dot­knię­ta de­re­a­li­za­cją ma po­czu­cie jakby ota­cza­ją­cy ją świat był w jakiś spo­sób zmie­nio­ny, nie­re­al­ny, od­da­lo­ny. Głów­ną przy­czy­ną po­ja­wie­nia się tego za­bu­rze­nia jest lęk, jed­nak może do niej rów­nież do­pro­wa­dzić zmę­cze­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Derecki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dereczka

zdrob­nie­nie od: derka


Źródła:

SJP.pl

Dereferencja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. uzy­ska­nie do­stę­pu do zmien­nej lub obiek­tu w pa­mię­ci na pod­sta­wie ich adre­sów lub re­fe­ren­cji;


De­re­fe­ren­cja – za­mia­na re­fe­ren­cji lub wskaź­ni­ka (iden­ty­fi­ka­to­ra obiek­tu lub adre­su zmien­nej) na war­tość prze­cho­wy­wa­ną wew­nątrz tego obiek­tu lub tej zmien­nej. W więk­szo­ści ję­zy­ków pro­gra­mo­wa­nia ope­ra­tor de­re­fe­ren­cji nie wy­stę­pu­je jaw­nie, lecz jest im­pli­ko­wa­ny przez inne ope­ra­to­ry, np.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Deregulacja

wy­co­fy­wa­nie się pań­stwa z re­gu­lo­wa­nia ja­kichś dzie­dzin życia spo­łecz­ne­go lub go­spo­dar­cze­go, unie­waż­nie­nie uz­na­nych za zbęd­ne prze­pi­sów praw­nych, re­gu­lu­ją­cych jakiś ro­dzaj ak­tyw­no­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. ekon. znie­sie­nie lub ogra­ni­cze­nie prze­pi­sów okre­śla­ją­cych coś


De­re­gu­la­cja (łac.) – zmniej­sze­nie od­dzia­ły­wa­nia pań­stwa na rynek. Pro­ces usu­wa­nia lub zmniej­sza­nia licz­by re­gu­la­cji praw­nych lub "quasi" praw­nych ogra­ni­cza­ją­cych kon­ku­ren­cję, stwa­rza­ją­cych ba­rie­ry wej­ścia na rynek, do­ty­czą­cych pro­wa­dze­nia dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej lub usta­la­nia cen.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deregulacyjny

→ de­re­gu­la­cja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) adm. ekon. zwią­za­ny z de­re­gu­la­cją, do­ty­czą­cy de­re­gu­la­cji


Patrz:deregulacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deregulować

zmniej­szać licz­bę re­gu­la­cji praw­nych w ja­kiejś dzie­dzi­nie życia, go­spo­dar­ki itp.


Źródła:

SJP.pl

Dereifikacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. wy­łą­cze­nie z ka­te­go­rii rze­czy (zwy­kle o zwie­rzę­tach)


Źródła:

Wiktionary

Dereistyczny

→ de­re­izm


Patrz:dereizm

Źródła:

SJP.pl

Dereizm

my­śle­nie od­wra­ca­ją­ce się od re­al­no­ści świa­ta i praw lo­gi­ki


De­re­izm (ina­czej my­śle­nie de­re­i­stycz­ne, de re „z dala od rze­czy­wi­sto­ści”) – objaw psy­cho­pa­to­lo­gicz­ny, na­le­żą­cy do grupy za­bu­rzeń my­śle­nia, po­le­ga­ją­cy na nie­li­cze­niu się z re­a­lia­mi (nie­kie­dy na ka­ta­ty­micz­nym in­ter­pre­to­wa­niu rze­czy­wi­sto­ści), mo­gą­cy­mi skut­ko­wać róż­ne­go ro­dza­ju nie­do­sto­so­wa­niem do wa­run­ków pa­nu­ją­cych w oto­cze­niu, w tym za­cho­wa­nia­mi dzi­wacz­ny­mi lub na­ru­sza­ją­cy­mi po­wszech­nie przyj­mo­wa­ne re­gu­ły spo­łecz­ne, czę­sto ze szko­dą dla danej osoby.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Derek

gruby koc, uży­wa­ny głów­nie jako okry­cie na konie; dera


Źródła:

SJP.pl

Derelikt

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) daw. rzecz po­rzu­co­na


Źródła:

Wiktionary

Deremeński

dra­ce­na de­re­meń­ska - ro­śli­na upraw­na z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Dereniak

wódka otrzy­my­wa­na za po­mo­cą fer­men­ta­cji mo­szczu owo­ców de­re­nia - ma­łe­go drze­wa, osią­ga­ją­ce­go wy­so­kość do 9 me­trów


Źródła:

SJP.pl

Derenina

krzew de­re­nia


Źródła:

SJP.pl

Dereniowate

ro­dzi­na drzew i krze­wów dwu­li­ścien­nych stre­fy umiar­ko­wa­nej


De­re­nio­wa­te ("Cor­na­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin z rzędu de­re­niow­ców. Obej­mu­je dwa ro­dza­je – alan­gium "Alan­gium" i dereń "Cor­nus" – z ponad 100 ga­tun­ka­mi. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją głów­nie na pół­ku­li pół­noc­nej, poza tym w róż­nych ob­sza­rach wszyst­kich kon­ty­nen­tów – w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej w An­dach, w Afry­ce środ­ko­wej i w pół­noc­nym Ma­da­ga­ska­rze, we wschod­niej Au­stra­lii i na wy­spach Oce­a­nii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dereniowaty

o ce­chach de­re­nio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy dereń, po­dob­ny do de­re­nia

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (2.1) zob. de­re­nio­wa­te.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dereniowce

rząd ro­ślin okry­to­na­sien­nych


De­re­niow­ce ("Cor­na­les") – rząd ro­ślin okry­to­na­sien­nych sta­no­wią­cy klad ba­zal­ny grupy ro­ślin astro­wych od­po­wia­da­ją­cej na­drzę­do­wi astro­po­dob­nych "Aste­ra­nae" w sy­ste­mie Rug­gie­ro i in. z 2015. Od­dzie­lo­ny ze wspól­ne­go pnia po zróż­ni­co­wa­niu się linii roz­wo­jo­wej goź­dzi­kow­ców "Ca­ry­op­hyl­la­les", a przed wy­o­dręb­nie­niem się wrzo­sow­ców "Eri­ca­les".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dereniowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych


Źródła:

SJP.pl

Dereniowy

przy­miot­nik od: de­re­niem


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­re­niem, do­ty­czą­cy de­re­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Derenióweczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: de­re­niów­ka


Źródła:

Wiktionary

Dereniówka

na­lew­ka spo­rzą­dzo­na z ja­dal­nych owo­ców de­re­nia - ma­łe­go drze­wa, osią­ga­ją­ce­go wy­so­kość do 9 me­trów; na­lew­ka de­re­nio­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. na­lew­ka z de­re­nia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deresz

1. koń o maści karej, gnia­dej lub kasz­ta­no­wej z do­miesz­ką sza­rych wło­sów, da­ją­cych wra­że­nie "szpa­ko­wa­to­ści"; de­re­szo­wa­ty
2. po­tocz­nie, prze­sta­rza­łe: lichy, słaby al­ko­hol; lura, rza­dziz­na, cien­kusz;
3. daw­niej: ławka, na któ­rej wy­mie­rza­no ucz­niom chło­sty


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) hipol. koń, któ­re­go maść sier­ści ma mie­sza­ne ko­lo­ry: kary, gnia­dy lub kasz­ta­no­wa­ty z bia­łym

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) daw. stpol. ławka, na któ­rej wy­mie­rza­no ucz­niom karę chło­sty

 (2.2) dendr. zep­su­ty sęk w drew­nie dębu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dereszowata

klacz o maści karej, gnia­dej lub kasz­ta­no­wej z do­miesz­ką sza­rych wło­sów, da­ją­cych wra­że­nie "szpa­ko­wa­to­ści"


Źródła:

SJP.pl

Dereszowaty

o koniu lub jego maści: po­dob­ny do de­re­sza, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla de­re­sza


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) hipol. ciem­nej barwy z do­miesz­ką bia­łej sier­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Derewiecki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dereziński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dereń

1. drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny de­re­nio­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy w około 50 ga­tun­kach, o czer­wo­nych, ja­dal­nych owo­cach;
2. owoc tego drze­wa lub krze­wu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cor­nus|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny de­re­nio­wa­tych;

 (1.2) bot. ozdob­ny lub upraw­ny krzew albo drze­wo z ro­dza­ju dereń (1.1), czę­sto o ja­dal­nych owo­cach

 (1.3) spoż. drob­ny, czer­wo­ny owoc de­re­nia (1.2) ja­dal­ne­go

 (1.4) drew­no de­re­nia (1.2)

 (1.5) przest. ju­ju­ba


Dereń ("Cor­nus" L.) – ro­dzaj krze­wów z ro­dzi­ny de­re­nio­wa­tych ("Cor­na­ce­ae"). Obej­mu­je 50 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją głów­nie w stre­fie umiar­ko­wa­nej pół­ku­li pół­noc­nej z nie­licz­ny­mi przed­sta­wi­cie­la­mi się­ga­ją­cy­mi ob­sza­ru oko­ło­bie­gu­no­we­go oraz stre­fy tro­pi­kal­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Derik

żuraw masz­to­wy; der­rik


Źródła:

SJP.pl

Derka

gruby koc, uży­wa­ny głów­nie jako okry­cie na konie; dera


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stary, zni­szczo­ny koc

 (1.2) jeźdz. okry­cie dla konia


Derka – okry­cie konia, za­kry­wa­ją­ce jego cały tułów ("kłodę"), zad i cza­sem szyję, wy­ko­na­ne z róż­nych ma­te­ria­łów w za­leż­no­ści od funk­cji, jaką mają speł­niać. Derki mo­cu­je się pa­ska­mi prze­bie­ga­ją­cy­mi w oko­li­cy mo­co­wa­nia po­prę­gu oraz mię­dzy tyl­ny­mi no­ga­mi konia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Derkacz

ptak z ro­dzi­ny chru­ście­li


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Crex crex|ref=tak., smu­kły ptak o ter­ko­czą­cym gło­sie;


Der­kacz, der­kacz zwy­czaj­ny ("Crex crex") – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny chru­ście­li (Ral­li­dae). Wę­drow­ny; w se­zo­nie lę­go­wym za­miesz­ku­je Eu­raz­ję, zi­mu­je w Afry­ce na po­łud­nie od rów­ni­ka. Więk­szość ob­ser­wa­cji do­ty­czy je­dy­nie jego cha­rak­te­ry­stycz­ne­go głosu, po­nie­waż jest to ptak bar­dzo płoch­li­wy, o skry­tym try­bie życia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Derkaczyk

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny chru­ście­li


Źródła:

SJP.pl

Derkać

o der­ka­czu: wy­da­wać głos


Źródła:

SJP.pl

Derknąć

o der­ka­czu: wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny głos


Źródła:

SJP.pl

Derkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Derlatka

naz­wi­sko


Zo­bacz też: An­drzej Der­lat­ka.

Der­lat­ka – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Tro­ja­nów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Derlukiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Derma

1. two­rzy­wo sztucz­ne imi­tu­ją­ce skórę; der­ma­to­id;
2. po­tocz­na nazwa skóry wła­ści­wej, czyli środ­ko­wej war­stwy skóry na­tu­ral­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. two­rzy­wo imi­tu­ją­ce skórę;

 (1.2) anat. środ­ko­wa war­stwa skóry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dermabrazja

za­bieg chi­rur­gii este­tycz­nej, po­le­ga­ją­cy na złu­szcze­niu na­skór­ka


Źródła:

SJP.pl

Dermato-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy ze skórą


Źródła:

Wiktionary

Dermatofit

grzyb cho­ro­bot­wór­czy pa­so­ży­tu­ją­cy na na­skór­ku, we wło­sach i paz­nok­ciach, wy­wo­łu­ją­cy grzy­bi­cę - der­ma­to­mi­ko­zę


Źródła:

SJP.pl

Dermatofitowy

→ der­ma­to­fit


Patrz:dermatofit

Źródła:

SJP.pl

Dermatofitoza

za­raź­li­wa cho­ro­ba za­kaź­na zwie­rząt (w tym czło­wie­ka); grzy­bi­ca skóry


Źródła:

SJP.pl

Dermatoglif

ry­su­nek linii pa­pi­lar­nych na dol­nych po­wierzch­niach dłoni i stóp


Źródła:

SJP.pl

Dermatograf

1. urzą­dze­nie do ozda­bia­nia skór lub imi­ta­cji skóry róż­ne­go ro­dza­ju de­se­nia­mi po­przez od­ci­ska­nie;
2. spe­cjal­ny ołó­wek do ry­so­wa­nia i pi­sa­nia na ta­śmie fil­mo­wej; der­mo­graf;
3. w pra­wie: od­cisk palca


Źródła:

SJP.pl

Dermatoid

two­rzy­wo sztucz­ne imi­tu­ją­ce skórę; derma


Źródła:

SJP.pl

Dermatoidowy

przy­miot­nik od: der­ma­to­id


Źródła:

SJP.pl

Dermatokosmetyk

kos­me­tyk do pie­lę­gna­cji skóry; der­mo­kos­me­tyk, der­mo­ce­u­tyk


Źródła:

SJP.pl

Dermatokosmetyka

za­bie­gi kos­me­tycz­ne do pie­lę­gna­cji skóry; der­mo­kos­me­ty­ka


Źródła:

SJP.pl

Dermatol

lek o dzia­ła­niu wy­su­sza­ją­cym; biz­mu­ta­wy ga­lu­san za­sa­do­wy


Der­ma­tol ( bis­mut­hi sub­gal­las) – nazwa zwy­cza­jo­wa za­sa­do­we­go ga­lu­sa­nu biz­mu­ta­we­go. Sub­stan­cja ma po­stać cięż­kie­go, żół­te­go prosz­ku. Der­ma­tol jest wy­ko­rzy­sty­wa­ny w lecz­nict­wie jako za­syp­ka na skórę, służy jako śro­dek od­ka­ża­ją­cy, osu­sza­ją­cy, ścią­ga­ją­cy i prze­ciw­za­pal­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dermatolog

le­karz cho­rób skór­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się roz­poz­na­niem, pro­fi­lak­ty­ką oraz le­cze­niem cho­rób, ob­ja­wia­ją­cych się na skó­rze, paz­nok­ciach i wło­sach

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. ko­bie­ta der­ma­to­log (1.1), der­ma­to­loż­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dermatologa

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D., B. lp. od: der­ma­to­log


Źródła:

Wiktionary

Dermatologia

1. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się pro­ble­ma­mi i cho­ro­ba­mi skóry;
2. od­dział cho­rób skór­nych w szpi­ta­lu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nauka zaj­mu­ją­ca się cho­ro­ba­mi skóry i jej przy­dat­ków;


Der­ma­to­lo­gia (gr. "derma" – skóra) – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem oraz opi­sem struk­tu­ry i funk­cji skóry, a także scho­rze­nia­mi skóry i jej przy­dat­ków (wło­sów, paz­nok­ci) oraz niek­tó­ry­mi cho­ro­ba­mi ogól­no­u­stro­jo­wy­mi, ujaw­nia­ją­cy­mi się prze­de wszyst­kim na skó­rze (np. ła­god­ne i zło­śli­we no­wot­wo­ry, jak czer­niak zło­śli­wy lub ru­mień gu­zo­wa­ty).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dermatologiczny

do­ty­czą­cy der­ma­to­lo­gii


przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z der­ma­to­lo­gią, do­ty­czą­cy der­ma­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dermatolożka

→ der­ma­to­log


Patrz:dermatolog

Źródła:

SJP.pl

Dermatom

apa­rat lub nóż chi­rur­gicz­ny słu­żą­cy do po­bie­ra­nia prze­szcze­pów skóry, sto­so­wa­ny w chi­rur­gii pla­stycz­nej


Źródła:

SJP.pl

Dermatomalny

→ der­ma­tom


Patrz:dermatom

Źródła:

SJP.pl

Dermatomikoza

ro­dzaj grzy­bi­cy o prze­bie­gu ła­god­nym


Źródła:

SJP.pl

Dermatoplastyka

dzie­dzi­na chi­rur­gii zaj­mu­ją­ca się ope­ra­cyj­nym uzu­peł­nia­niem ubyt­ków skóry i po­pra­wą jej stanu; der­mo­pla­sty­ka


Źródła:

SJP.pl

Dermatoskop

urzą­dze­nie do ba­da­nia zmian na skó­rze


Źródła:

SJP.pl

Dermatoskopia

w me­dy­cy­nie: ba­da­nie dia­gno­stycz­ne skóry pod po­więk­sze­niem


Der­ma­to­sko­pia – me­to­da dia­gno­stycz­na sto­so­wa­na do oceny zmian skór­nych. Jest to nie­in­wa­zyj­na, me­to­da obra­zo­wa­nia skóry in vivo wy­ko­ny­wa­na za po­mo­cą ręcz­ne­go der­ma­to­sko­pu, wy­po­sa­żo­ne­go w włas­ne źró­dło świa­tła i op­ty­kę po­więk­sza­ją­cą 10x. Umoż­li­wia ob­ser­wa­cję struk­tur skóry, które nie są wi­docz­ne gołym okiem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dermatoskopowy

→ der­ma­to­skop


Patrz:dermatoskop

Źródła:

SJP.pl

Dermatoza

cho­ro­ba skóry


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba skóry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dermatyn

mi­ne­rał, bru­nat­no­zie­lo­ny że­la­zo­krze­mian ma­gne­zu, zbli­żo­ny do ser­pen­ty­nu


Źródła:

SJP.pl

Dermo-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) zob. der­ma­to-.


Źródła:

Wiktionary

Dermoceutyk

kos­me­tyk do pie­lę­gna­cji skóry; der­ma­to­kos­me­tyk, der­mo­kos­me­tyk


Źródła:

SJP.pl

Dermograf

1. ołó­wek do ry­so­wa­nia na skó­rze, imi­ta­cjach skóry i szkle, sto­so­wa­ny w ce­lach dy­dak­tycz­nych i dia­gno­stycz­nych;
2. spe­cjal­ny ołó­wek do ry­so­wa­nia i pi­sa­nia na ta­śmie fil­mo­wej; der­ma­to­graf


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. przy­rząd uży­wa­ny do pi­sa­nia po ludz­kiej skó­rze


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dermografizm

wy­stę­po­wa­nie na skó­rze wy­pu­kłych linii pod wpły­wem me­cha­nicz­nych po­draż­nień, świad­czą­ce zwy­kle o za­bu­rze­niu re­gu­la­cji we­ge­ta­tyw­nej na­czyń krwio­no­śnych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. zmia­ny skór­ne wy­wo­ły­wa­ne przez za­dra­pa­nie, po­tar­cie lub ucisk skóry;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dermokonsultacja

ba­da­nie skóry w celu do­bra­nia od­po­wied­nich kos­me­ty­ków


Źródła:

SJP.pl

Dermokonsultant

spe­cja­li­sta w spra­wach pie­lę­gna­cji skóry


Źródła:

SJP.pl

Dermokonsultantka

spe­cja­list­ka w spra­wach pie­lę­gna­cji skóry


Źródła:

SJP.pl

Dermokosmetyczny

→ der­mo­kos­me­ty­ka; der­ma­to­kos­me­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Dermokosmetyk

kos­me­tyk do pie­lę­gna­cji skóry; der­ma­to­kos­me­tyk, der­mo­ce­u­tyk


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) kos­met. farm. pro­dukt kos­me­tycz­ny za­wie­ra­ją­cy ak­tyw­ne bio­lo­gicz­nie sub­stan­cje, które mają mieć dzia­ła­nie po­dob­ne do tego, jakie mają leki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dermokosmetyka

za­bie­gi kos­me­tycz­ne do pie­lę­gna­cji skóry; der­ma­to­kos­me­ty­ka


Źródła:

SJP.pl

Dermoplasta

czło­wiek zaj­mu­ją­cy się wy­py­cha­niem nie­ży­wych zwie­rząt; del­mo­pla­styk (rzad­ko), tak­si­der­mik (rzad­ko), tak­si­der­mi­sta, tak­sy­der­mi­sta


Źródła:

SJP.pl

Dermoplastyczny

→ der­mo­pla­sty­ka


Patrz:dermoplastyka

Źródła:

SJP.pl

Dermoplastyka

dzie­dzi­na chi­rur­gii zaj­mu­ją­ca się ope­ra­cyj­nym uzu­peł­nia­niem ubyt­ków skóry i po­pra­wą jej stanu; der­ma­to­pla­sty­ka


Der­mo­pla­sty­ka – dział chi­rur­gii pla­stycz­nej zaj­mu­ją­cy się ope­ra­cyj­nym po­kry­wa­niem ubyt­ków skóry oraz usu­wa­niem wro­dzo­nych i na­by­tych znieksz­tał­ceń skóry, w celu po­pra­wie­nia jej czyn­no­ści i wy­glą­du. Do po­kry­cia ubyt­ków sto­su­je się prze­szcze­py róż­nych tka­nek, naj­czę­ściej skóry (z innej oko­li­cy ciała lub od in­ne­go osob­ni­ka), po­wię­zi, tkan­ki tłu­szczo­wej, a także two­rzy­wa sztucz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dermosan

nazwa hand­lo­wa kremu ochron­no‑pie­lę­gna­cyj­ne­go do skóry


Źródła:

SJP.pl

Dermoskop

urzą­dze­nie op­tycz­ne do oglą­da­nia zmian skór­nych w po­więk­sze­niu i z podś­wiet­le­niem


Źródła:

SJP.pl

Dermoskopia

ba­da­nie skóry przy uży­ciu der­mo­sko­pu


Źródła:

SJP.pl

Dernąć

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. uciec


Źródła:

Wiktionary

Derogacja

1. w pra­wo­daw­stwie: po­zba­wie­nie prze­pi­su praw­ne­go mocy obo­wią­zu­ją­cej przez za­stą­pie­nie go innym prze­pi­sem praw­nym;
2. za­wie­sze­nie obo­wią­zy­wa­nia ja­kie­goś prawa Unii Eu­ro­pej­skiej wobec któ­re­goś pań­stwa człon­kow­skie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. po­zba­wie­nie normy praw­nej jej mocy, z za­stą­pie­niem lub bez za­stą­pie­nia jej nową;

 (1.2) wy­łą­cze­nie pań­stwa człon­kow­skie­go Unii Eu­ro­pej­skiej z obo­wiąz­ku wy­peł­nia­nia czę­ści zo­bo­wią­zań pły­ną­cych ze sto­so­wa­nia prawa Unii;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Derogacyjny

do­ty­czą­cy de­ro­ga­cji, zwią­za­ny z de­ro­ga­cją


Źródła:

SJP.pl

Derogować

1. uchy­lić (uchy­lać) do­tych­czas obo­wią­zu­ją­cy akt praw­ny, usta­wę, przy­wi­lej w ca­ło­ści lub czę­ścio­wo;
2. cza­so­wo lub trwa­le wy­łą­czyć (wy­łą­czać) no­we­go człon­ka Unii Eu­ro­pej­skiej spod pew­nych zasad praw­nych Unii


Źródła:

SJP.pl

Derożka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Kresy. posp. do­roż­ka


Źródła:

Wiktionary

Derrida

naz­wi­sko, m.in. Jac­qu­es Der­ri­da (1930-2004), fran­cu­ski fi­lo­zof


Źródła:

SJP.pl

Derrik

żuraw masz­to­wy; derik


Źródła:

SJP.pl

Derringer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kie­szon­ko­wy pi­sto­let o krót­kiej lufie bądź lu­fach;


Źródła:

Wiktionary

Dersław

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Derus

daw­niej:
1. zdzier­ca, zdzie­rus;
2. ob­szar­pa­niec, ob­dar­tus


Źródła:

SJP.pl

Derusyfikacja

uwal­nia­nie od wpły­wów ro­syj­skich


Źródła:

SJP.pl

Derusyfikować

uwal­niać od wpły­wów ro­syj­skich


Źródła:

SJP.pl

Deruta

daw­niej: uciecz­ka w nie­ła­dzie; za­mie­sza­nie, zde­zo­rien­to­wa­nie, de­zo­rien­ta­cja


De­ru­ta – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Um­bria, w pro­win­cji Pe­ru­gia.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ku­je 8085 osób, 183,8 os./km².


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Derutować

daw­niej:
1. wpro­wa­dzać w błąd, de­zo­rien­to­wać;
2. de­ru­to­wać się - tra­cić pew­ność sie­bie


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) przest. spro­wa­dzać kogoś z pro­stej drogi, zbi­jać z tropu

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­ru­to­wać się (dk. brak)

 (2.1) przest. być zmie­sza­nym, tra­cić pew­ność sie­bie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Derwisz

1. czło­nek mu­zuł­mań­skie­go bract­wa re­li­gij­ne­go o cha­rak­te­rze mi­stycz­nym; mew­le­wi­ta;
2. w niek­tó­rych kra­jach is­lam­skich: po­boż­ny że­brak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. czło­nek mu­zuł­mań­skie­go bract­wa re­li­gij­ne­go o cha­rak­te­rze mi­stycz­nym

 (1.2) rel. po­boż­ny i asce­tycz­ny mu­zuł­mań­ski mnich wę­drow­ny

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. nie­grzecz­ne dziec­ko


Der­wisz (pers. درویش, "dar­wisz") – czło­nek mu­zuł­mań­skie­go bract­wa re­li­gij­ne­go o cha­rak­te­rze mi­stycz­nym; także że­brzą­cy, asce­tycz­ny, wę­drow­ny mnich mu­zuł­mań­ski (fakir). Bract­wa der­wi­szów za­czę­ły pow­sta­wać w XI wieku i opie­ra­ły się na dok­try­nie su­fiz­mu. Część hi­sto­ry­ków na­zy­wa der­wi­sza­mi ogól­nie mah­dy­stów – bo­jow­ni­ków bio­rą­cych udział w su­dań­skim pow­sta­niu Mah­die­go i w takim kon­tek­ście po­ja­wia­ją się oni w po­wie­ści Hen­ry­ka Sien­kie­wi­cza pt. "W pu­sty­ni i w pu­szczy".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Derwisze

1. czło­nek mu­zuł­mań­skie­go bract­wa re­li­gij­ne­go o cha­rak­te­rze mi­stycz­nym; mew­le­wi­ta;
2. w niek­tó­rych kra­jach is­lam­skich: po­boż­ny że­brak


Źródła:

SJP.pl

Derwiszowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z der­wi­szem, do­ty­czą­cy der­wi­szów


Źródła:

Wiktionary

Derywacja

1. two­rze­nie wy­ra­zów po­chod­nych od wy­ra­zu pod­sta­wo­we­go;
2. od­chy­le­nie po­ci­sku od pła­szczyz­ny rzutu w prawo lub w lewo;
3. prze­mie­szcza­nie się sa­mo­lo­tu w kie­run­ku po­przecz­nym do wyz­na­czo­nej trasy pod wpły­wem wia­tru


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. two­rze­nie no­wych wy­ra­zów przez do­da­nie lub usu­nię­cie prze­drost­ków i przy­rost­ków;

 (1.2) jęz. roz­wi­nię­cie zda­nia

 (1.3) lotn. kąt zno­sze­nia sa­mo­lo­tu;

 (1.4) wojsk. kąt zno­sze­nia po­ci­sku

 (1.5) so­cjol. po­za­lo­gicz­ne uza­sad­nie­nie ludz­kie­go dzia­ła­nia;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Derywacyjny

do­ty­czą­cy de­ry­wa­cji


Źródła:

SJP.pl

Derywat

wyraz ut­wo­rzo­ny od in­ne­go wy­ra­zu; wyraz po­chod­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wyraz po­chod­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Derywometr

przy­rząd po­kła­do­wy do wyz­na­cza­nia de­ry­wa­cji sa­mo­lo­tu; zno­sze­nio­mierz


Źródła:

SJP.pl

Derywować

1. w ję­zy­koz­naw­stwie: two­rzyć wy­ra­zy po­chod­ne od pod­sta­wo­wych
2. w gra­ma­ty­ce ge­ne­ra­tyw­nej: roz­wi­jać zda­nie


Źródła:

SJP.pl

Derzyć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ucie­kać, pę­dzić


Źródła:

Wiktionary

Deręgowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Des

dźwięk d ob­ni­żo­ny o pół tonu


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dźwięk d ob­ni­żo­ny o pół­ton;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Des-Dur

w mu­zy­ce: gama lub to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali du­ro­wej, roz­po­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku des


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. gama lub to­na­cja du­ro­wa za­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku des (w za­pi­sie nu­to­wym z pię­cio­ma be­mo­la­mi)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. akord du­ro­wy opar­ty na to­ni­ce to­na­cji Des-dur (1.1)


Des-dur – gama mu­zycz­na opar­ta na skali du­ro­wej, któ­rej to­ni­ką jest des. Gama Des-dur za­wie­ra dźwię­ki: des, es, f, ges, as, b, c. To­na­cja Des-dur za­wie­ra pięć be­mo­li.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Des-Moll

w mu­zy­ce: gama lub to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali mo­lo­wej, roz­po­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku des


des-moll – gama mu­zycz­na opar­ta na skali mo­lo­wej, któ­rej to­ni­ką jest des. Gama des-moll za­wie­ra dźwię­ki: des, es, fes, ges, as, heses, ces. Czę­ściej uży­wa­nym en­har­mo­nicz­nym od­po­wied­ni­kiem des-moll jest gama cis-moll. Po­krew­ną jej gamą du­ro­wą jest Fes-dur.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Desa

po­tocz­nie: salon sta­ro­ci, hand­lu­ją­cy głów­nie dzie­ła­mi sztu­ki oraz an­ty­ka­mi; an­tyk­wa­riat, an­tyk­war­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. pot. sklep z dzie­ła­mi sztu­ki


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Desakralizacja

1. przej­ście okre­ślo­ne­go pod­mio­tu spod wła­dzy ko­ściel­nej do świec­kiej; ześ­wiec­cze­nie, la­i­cy­za­cja, se­ku­la­ry­za­cja;
2. po­zba­wie­nie cze­goś cech świę­to­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­zba­wie­nie cze­goś cech świę­to­ści lub utra­ta przez coś tych cech

 (1.2) pro­ces eli­mi­no­wa­nia ele­men­tów sa­kral­nych (od­wrot­ność kon­se­kra­cji); jej prze­ja­wa­mi są la­i­cy­za­cja i se­ku­la­ry­za­cja, skraj­ny­mi - nawet pro­fa­na­cja; ogra­ni­cza­nie tego, co na­le­ży do sfery sa­crum


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Desakralizacyjny

→ de­sa­kra­li­za­cja


Patrz:desakralizacja

Źródła:

SJP.pl

Desakralizować

na­da­wać cze­muś cechy świec­kie, usu­wać wpływ du­cho­wień­stwa z róż­nych dzie­dzin życia spo­łecz­ne­go; ześ­wiec­czać, se­ku­la­ry­zo­wać, la­i­cy­zo­wać


Źródła:

SJP.pl

Desancik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­sant


Źródła:

Wiktionary

Desant

prze­tran­spor­to­wa­nie wojsk na teren za­ję­ty przez wroga; także od­dzia­ły prze­rzu­co­ne w ten spo­sób na teren nie­przy­ja­cie­la


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. ope­ra­cja tak­tycz­na prze­nie­sie­nia wojsk na teren nie­przy­ja­cie­la;

 (1.2) wojsk. część za­ło­gi po­ja­zdu bo­jo­we­go przez­na­czo­na do spie­sze­nia w cza­sie walki;

 (1.3) wojsk. żoł­nie­rze prze­wo­że­ni np. na czoł­gu;

 (1.4) wojsk. for­ma­cja woj­sko­wa, która zo­sta­ła prze­rzu­co­na na teren wroga;

 (1.5) więz. pacz­ka żyw­no­ścio­wa


De­sant – ope­ra­cja tak­tycz­na prze­nie­sie­nia wojsk na teren prze­ciw­ni­ka, w celu wy­ko­na­nia okre­ślo­ne­go za­da­nia, naj­czę­ściej opa­no­wa­nia te­re­nu prze­ciw­ni­ka lub uchwy­ce­nia punk­tów o istot­nym zna­cze­niu.

Roz­róż­nia się de­san­ty: stra­te­gicz­ne, ope­ra­cyj­ne lub tak­tycz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Desantowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­san­to­wać.


De­san­to­wa­nie – dzia­ła­nie wojsk obej­mu­ją­ce za­ła­do­wa­nie wy­dzie­lo­nych sił i środ­ków na okre­ślo­ne ro­dza­je tran­spor­tu (mor­skie­go, po­wietrz­ne­go), prze­wóz (prze­lot) do na­ka­za­ne­go re­jo­nu, przy­go­to­wa­nie i za­bez­pie­cze­nie lą­do­wa­nia de­san­tu w celu wy­ko­na­nia za­da­nia.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Desantować

1. w woj­sku: do­ko­ny­wać de­san­tu;
2. żar­to­bli­wie: ucie­kać, ulat­niać się


Źródła:

SJP.pl

Desantowiec

żoł­nierz do­ko­nu­ją­cy de­san­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. żegl. okręt słu­żą­cy do de­san­tu mor­skie­go

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) wojsk. żoł­nierz, któ­re­go za­da­niem jest wy­ko­na­nie de­san­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Desantowy

przy­miot­nik od: de­sant


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wojsk. zwią­za­ny z de­san­tem, do­ty­czą­cy de­san­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Desargues

[czy­taj: de­zarg] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Desaturacja

1. wy­dzie­le­nie (się) skład­ni­ka mie­sza­ni­ny;
2. prze­mia­na che­micz­na, w wy­ni­ku któ­rej po­je­dyn­cze wią­za­nie che­micz­ne zo­sta­je przeksz­tał­co­ne w wią­za­nie wie­lo­krot­ne;
3. stan, w któ­rym ob­ni­żo­na jest sa­tu­ra­cja krwi tle­nem;
4. usu­nię­cie barw pod­czas przet­wa­rza­nia zdję­cia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. pro­ces od­sy­ca­nia gazu z cie­czy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Descartes

René De­scar­tes (Kar­tez­jusz) [czy­taj: reNE deKART] - fran­cu­ski fi­lo­zof i ma­te­ma­tyk (1596-1650)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Descendent

krew­ny w linii zstęp­nej


Źródła:

SJP.pl

Descendentalny

→ de­scen­dent


Patrz:descendent

Źródła:

SJP.pl

Descens

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. upław


Źródła:

Wiktionary

Descort

[czy­taj: de­skort] ro­dzaj pie­śni w po­ez­ji sta­ro­pro­wan­sal­skiej o zmien­nej dłu­go­ści wer­sów, ich rytmu i me­lo­dii


Źródła:

SJP.pl

Descriptio

[czy­taj: de­skrip­tio] w re­to­ry­ce: obra­zo­we, pla­stycz­ne opi­sa­nie cze­goś lub kogoś


Źródła:

SJP.pl

Deseczka

zdrob­nie­nie od: deska; de­szczuł­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: deska


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Desegregacja

pro­ces zno­sze­nia wszel­kich prak­tyk od­dzie­la­nia, izo­la­cji grup ra­so­wych, na­ro­do­wych lub wyz­na­nio­wych


Źródła:

SJP.pl

Deseksualizacja

tłu­mie­nie lub igno­ro­wa­nie aspek­tów sek­su­al­nych czło­wie­ka


Źródła:

SJP.pl

Deseniarka

prasa do wy­ci­ska­nia de­se­ni na skó­rze


Źródła:

SJP.pl

Desenik

drob­ny deseń


Źródła:

SJP.pl

Deseniować

śro­do­wi­sko­wo: zdo­bić de­se­niem, ukła­dać deseń


Źródła:

SJP.pl

Deseniowy

przy­miot­nik od: deseń


Źródła:

SJP.pl

Desensybilizacja

1. za­bieg me­dycz­ny zmniej­sza­ją­cy lub lik­wi­du­ją­cy aler­gię; od­czu­la­nie;
2. zmniej­sze­nie lub zlik­wi­do­wa­nie świa­tło­czu­ło­ści ma­te­ria­łu fo­to­gra­ficz­ne­go;
3. w psy­cho­lo­gii: zmniej­sze­nie wraż­li­wo­ści na jakiś bo­dziec; re­lak­sa­cja


Źródła:

SJP.pl

Desensybilizacyjny

→ de­sen­sy­bi­li­za­cja


Patrz:desensybilizacja

Źródła:

SJP.pl

Desensytyzacja

za­ni­ka­nie wraż­li­wo­ści or­ga­niz­mu na jakiś bo­dziec w wy­ni­ku jego pow­ta­rza­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. te­ra­pia po­le­ga­ją­ca na re­du­ko­wa­niu in­ten­syw­no­ści re­ak­cji lę­ko­wej;


De­sen­sy­ty­za­cja lub od­wraż­li­wia­nie – pro­ces te­ra­pe­u­tycz­ny po­le­ga­ją­cy na re­du­ko­wa­niu in­ten­syw­no­ści re­ak­cji lę­ko­wej (np. na tra­u­ma­tycz­ne prze­ży­cia, obiekt wy­wo­łu­ją­cy fobię) po­przez kon­stru­o­wa­nie sy­tu­a­cji, w któ­rych osoba (w rze­czy­wi­sto­ści lub w wy­o­braź­ni) może skon­fron­to­wać się ze zła­go­dzo­ną wer­sją swo­ich doś­wiad­czeń (czy obiek­tem lęku). Może oz­na­czać także po­zba­wie­nie wraż­li­wo­ści wy­ni­ka­ją­ce z przyz­wy­cza­je­nia się do wi­do­ku dra­stycz­nych scen.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deser

jedno z dań po­da­wa­nych zwy­kle na końcu po­sił­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. danie, naj­czę­ściej słod­kie, ser­wo­wa­ne po daniu głów­nym


Deser (wyraz po­cho­dzi od fran­cu­skie­go "des­ser­vir" = „sprzą­tać ze stołu”) – słod­ka po­tra­wa po­da­wa­na jako osob­ne słod­kie danie na ko­niec po­sił­ku (obia­du, ko­la­cji lub przy­ję­cia), ale także na pod­wie­czo­rek albo pod­czas nie­zo­bo­wią­zu­ją­ce­go spot­ka­nia o do­wol­nej porze dnia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deserant

osoba zaj­mu­ją­ca się ro­bie­niem de­se­rów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która przy­rzą­dza de­se­ry w ka­wiar­ni lub re­sta­u­ra­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deserantka

→ de­se­rant


Patrz:deserant

Źródła:

SJP.pl

Deserek

zdrob­nie­nie od: deser; nie­du­ży deser


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: deser


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deserowość

→ de­se­ro­wy


Patrz:deserowy

Źródła:

SJP.pl

Deserowy

przy­miot­nik od: deser


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy de­se­ru, wła­ści­wy de­se­ro­wi, słod­ki, ser­wo­wa­ny na deser


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Desertyfikacja

pro­ces pow­sta­wa­nia ob­sza­rów pu­styn­nych; de­zer­ty­fi­ka­cja, pu­styn­nie­nie


Źródła:

SJP.pl

Deses

dźwięk d ob­ni­żo­ny o dwa pół­to­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dźwięk d ob­ni­żo­ny o cały ton;


."

Dźwię­ki deses na pię­cio­li­nii. W ko­lej­no­ści: deses¹, deses², Deses, deses°.

Deses – dźwięk, któ­re­go czę­stot­li­wość dla deses¹ wy­no­si około 261,6 Hz. Jest to ob­ni­żo­ny za po­mo­cą pod­wój­ne­go be­mo­la dźwięk d. Dźwię­ki en­har­mo­nicz­nie rów­no­waż­ne to: his i c.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deseń

haf­to­wa­ny lub wy­tła­cza­ny wzór zdo­bią­cy tka­ni­nę, ta­pe­tę, po­sadz­kę


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ozdob­ny, pow­ta­rza­ją­cy się wzór – dru­ko­wa­ny, tkany lub wy­tła­cza­ny na po­wierzch­ni cze­goś

 (1.2) przy­pad­ko­wy układ pow­ta­rzal­nych ele­men­tów, który daje wra­że­nie wzoru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Desiderium

[czy­taj: des-ide­rium] daw­niej: jasno sfor­mu­ło­wa­ne żą­da­nie, ży­cze­nie lub pro­po­zy­cja; po­stu­lat, de­zy­de­rium, de­zy­de­rat


Źródła:

SJP.pl

Design

[czy­taj: diZAJN] wzor­nict­wo, pro­jek­to­wa­nie, pro­jekt; di­zajn


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zaw. szt. wzór, pro­jekt wy­ro­bu prze­my­sło­we­go; także zaj­mo­wa­nie się wzor­nict­wem prze­my­sło­wym

 (1.2) zaw. szt. sty­li­sty­ka ja­kie­goś przed­mio­tu, pro­jek­tu; ze­spół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla pro­jek­tan­ta, firmy itp.


De­sign (z de­sign //, wzór), wzor­nict­wo, di­zajn lub wzor­nict­wo prze­my­sło­we (z in­du­strial de­sign) – wie­loz­nacz­ny ter­min od­no­szą­cy się do przed­mio­tów użyt­ko­wych i dzieł sztu­ki, oz­na­cza­ją­cy ich wy­gląd albo pro­jek­to­wa­nie. De­sign można zde­fi­nio­wać jako „ogół dzia­łań o cha­rak­te­rze twór­czym, do­ty­czą­cym pro­jek­to­wa­nia dóbr i usług, któ­rych celem jest two­rze­nie war­to­ści do­da­nej z per­spek­ty­wy klien­ta, firmy oraz w wy­mia­rze ca­łe­go kraju jego pow­sta­wa­nia”


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Designatus

z ła­ci­ny: wy­bra­ny; w re­pu­bli­ce rzym­skiej: tytuł no­szo­ny przez osobę wy­bra­ną na urząd od dnia wy­bo­ru do mo­men­tu ob­ję­cia funk­cji


Źródła:

SJP.pl

Designer

[czy­taj: di­zaj­ner] pro­jek­tant przed­mio­tów lub sy­ste­mów użyt­ko­wych; di­zaj­ner


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zaw. szt. spe­cja­li­sta od de­si­gnu, pro­jek­tant wzo­rów dla wy­ro­bów prze­my­sło­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Designerka

[czy­taj: di­zaj­ner­ka] pro­jek­tant­ka przed­mio­tów lub sy­ste­mów użyt­ko­wych; di­zaj­ner­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zaw. szt. forma żeń­ska od: de­si­gner, pro­jek­tant­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Designerski

[czy­taj: di­zaj­ner­ski] ma­ją­cy cie­ka­wą formę pla­stycz­ną, in­te­re­su­ją­ce wzor­nict­wo


przy­miot­nik

 (1.1) zaw. szt. pro­jek­tanc­ki; przym. od de­si­gner


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Designerskość

→ de­si­gner­ski


Patrz:designerski

Źródła:

SJP.pl

Designerstwo

[czy­taj: di­zaj­ner­stwo] za­ję­cie de­si­gne­ra


Źródła:

SJP.pl

Deska

1. pła­ski, pro­sto­kąt­ny ka­wa­łek drew­na;
2. pła­ski przed­miot, np. deska sur­fin­go­wa lub deska kre­ślar­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pła­ski ka­wa­łek drew­na;

 (1.2) po­dłuż­ny, pła­ski sprzęt, np. spor­to­wy, do­mo­wy, ku­chen­ny

 (1.3) przen. grub. ko­bie­ta z małym biu­stem

 (1.4) przen. pot. narta lub snow­bo­ard

 (1.5) gwara. sport. pla­sti­ko­wy ochra­niacz wkła­da­ny w getry

 (1.6) gwara. muz. gi­ta­ra elek­trycz­na bez pudła re­zo­nan­so­we­go

 (1.13) gwara. sport. sza­chow­ni­ca


Deska – drew­nia­ny ele­ment w kształ­cie pła­skie­go i sil­nie wy­dłu­żo­ne­go pro­sto­pa­dło­ścia­nu, wy­ko­rzy­sty­wa­ny głów­nie jako ma­te­riał bu­dow­la­ny, pół­pro­dukt sto­lar­ski do wy­ko­ny­wa­nia mebli lub ma­te­riał wy­koń­cze­nio­wy w ar­chi­tek­tu­rze wnętrz, wy­ko­rzy­sty­wa­ny na przy­kład do ukła­da­nia bo­a­ze­rii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deskal

ma­lo­wi­dło na drew­nia­nych po­wierzch­niach przy­po­mi­na­ją­ce mural


Źródła:

SJP.pl

Deskarka

po­tocz­nie:
1. snow­bo­ar­dzist­ka (snow­bo­ar­der­ka);
2. wind­sur­fer­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. ko­bie­ta jeż­dżą­ca lub ser­fu­ją­ca na desce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deskarz

1. osoba jeż­dżą­ca na de­sko­rol­ce; de­sko­rol­ko­wiec, de­sko­rol­karz, de­sko­rol­ko­wicz, ska­te­bo­ar­dzi­sta, ska­te­o­wiec, skejt, skate, ska­ter, skej­ter;
2. osoba jeż­dżą­ca na desce snow­bo­ar­do­wej; snow­bo­ar­dzi­sta;
3. osoba pły­wa­ją­ca na desce wind­sur­fin­go­wej; wind­sur­fer


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. sport. osoba jeż­dżą­ca na snow­bo­ar­dzie

 (1.2) pot. sport. osoba jeż­dżą­ca na de­sko­rol­ce

 (1.3) pot. sport. osoba ser­fu­ją­ca na wo­dzie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deski

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) przen. scena te­a­tral­na

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. oraz M., B. i W. lm. od: deska


Źródła:

Wiktionary

Deskolaryzacja

pro­ces ma­ją­cy na celu ogra­ni­cze­nie roli szkol­nict­wa w życiu spo­łecz­nym; des­cho­la­ry­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Deskorolka

deska z czte­re­ma rol­ka­mi, na któ­rej można jeź­dzić i wy­ko­ny­wać ewo­lu­cje


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. deska na kół­kach, słu­żą­ca do re­kre­a­cji oraz spor­tu;


De­sko­rol­ka ( ska­te­bo­ard) – deska wy­ko­na­na ze sklej­ki (zwy­kle 7-war­stwo­wej) po­kry­ta pa­pie­rem ścier­nym (grip), po­sia­da­ją­ca 4 kółka i 8 ło­żysk mo­co­wa­nych do dwóch truc­ków (osiek) uży­wa­na do re­kre­a­cji oraz wy­ko­ny­wa­nia ewo­lu­cji. De­sko­rol­ka po­ja­wi­ła się w Ka­li­for­nii w la­tach 50. XX wieku, kiedy to en­tuz­ja­ści sur­fin­gu do­cze­pi­li do desek kółka, żeby móc szli­fo­wać tech­ni­kę sur­fo­wa­nia na su­chym po­dło­żu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deskorolkarka

ko­bie­ta jeż­dżą­ca na de­sko­rol­ce; ska­te­bo­ar­dzist­ka, ska­te­bo­ar­der­ka


Źródła:

SJP.pl

Deskorolkarski

→ de­sko­rol­karz; skej­tow­ski


Źródła:

SJP.pl

Deskorolkarstwo

jazda na de­sko­rol­ce; ska­te­bo­ard, ska­te­bo­ar­ding, ska­ting, skate, skejt


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sport. jazda na de­sko­rol­ce;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deskorolkarz

osoba jeż­dżą­ca na de­sko­rol­ce; de­sko­rol­ko­wiec, de­sko­rol­ko­wicz, de­skarz, ska­te­bo­ar­dzi­sta, ska­te­o­wiec, skejt, skate, ska­ter, skej­ter


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. ktoś, kto jeź­dzi na de­sko­rol­ce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deskorolki

deska z czte­re­ma rol­ka­mi, na któ­rej można jeź­dzić i wy­ko­ny­wać ewo­lu­cje


Źródła:

SJP.pl

Deskorolkowicz

osoba jeż­dżą­ca na de­sko­rol­ce; de­sko­rol­ko­wiec, de­sko­rol­karz, de­skarz, ska­te­bo­ar­dzi­sta, ska­te­o­wiec, skejt, skate, ska­ter, skej­ter


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. osoba jeż­dżą­ca na de­sko­rol­ce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deskorolkowiec

osoba jeż­dżą­ca na de­sko­rol­ce; de­sko­rol­ko­wicz, de­sko­rol­karz, de­skarz, ska­te­bo­ar­dzi­sta, ska­te­o­wiec, skejt, skate, ska­ter, skej­ter


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. osoba jeż­dżą­ca na de­sko­rol­ce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deskorolkowy

→ de­sko­rol­ka


Patrz:deskorolka

Źródła:

SJP.pl

Deskowanie

sza­lu­nek, sza­lów­ka, de­sków­ka, sza­lo­wa­nie; w bu­dow­nict­wie:
1. wew­nętrz­ne obi­cie z desek po­kry­wa­ją­ce ścia­ny bu­dow­li, po­mie­szczeń, wy­ko­pów itp.;
2. pro­wi­zo­rycz­na kon­struk­cja z drew­na, two­rzą­ca formę dla masy be­to­no­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­sko­wać.

 (1.2) bud. ścia­na, sufit, po­kry­cie dachu wy­ko­na­ne z desek po­łą­czo­nych lub przy­le­ga­ją­cych kra­wę­dzia­mi

 (1.3) bud. forma sto­so­wa­na przy wzno­sze­niu kon­struk­cji, utrzy­mu­ją­ca mie­szan­kę be­to­no­wą aż do jej za­sty­gnię­cia w go­to­wy ele­ment


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deskowaty

1. przy­po­mi­na­ją­cy deskę, po­dob­ny do deski;
2. po­tocz­nie:
a) pła­ski;
b) ma­ją­cy mało wy­dat­ny biust


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­dob­ny do deski, ma­ją­cy cechy deski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deskować

two­rzyć formę do za­la­nia mie­szan­ką be­to­no­wą; sza­lo­wać


Źródła:

SJP.pl

Deskowiec

po­tocz­nie: wy­so­ki i długi blok miesz­kal­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. ar­chit. po­gard. wy­so­ki i długi blok miesz­kal­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deskowisko

skład tar­ci­cy w tar­ta­ku


De­sko­wi­sko – skła­do­wi­sko tar­ci­cy na te­re­nie tar­ta­ku.

Po­nie­waż tar­ci­ca zwy­kle nie jest od­bie­ra­na na­tych­miast po prze­tar­ciu, musi być przez pe­wien czas, w od­po­wied­nich wa­run­kach, prze­cho­wy­wa­na na te­re­nie tar­ta­ku. W tym celu skła­do­wa­na jest w szta­plach na de­sko­wi­sku. Szta­plo­wa­nie, oprócz ładu na skła­do­wi­sku umoż­li­wia prze­wie­trza­nie tar­ci­cy, co ogra­ni­cza pa­cze­nie się drew­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deskowy

przy­miot­nik od: deska


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z deską, do­ty­czą­cy deski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deskrypcja

1. opis;
2. wy­ra­że­nie nie bę­dą­ce imie­niem włas­nym oraz po­sia­da­ją­ce jedną lub wię­cej da­nych nazw od­no­szą­cych się do osoby lub zja­wi­ska


De­skryp­cja – w fi­lo­zo­fii ję­zy­ka i lo­gi­ce wy­ra­że­nie opi­so­we, które od­no­si się do przed­mio­tu lub przed­mio­tów przez po­da­nie ich włas­no­ści, re­la­cji albo roli, np. „autor "Wa­ver­le­ya"”, „obec­ny król Fran­cji” albo „pe­wien czło­wiek”. W li­te­ra­tu­rze an­glo­ję­zycz­nej od­po­wia­da temu ter­mi­no­wi "des­crip­tion". W szcze­gól­no­ści odróż­nia się "de­fi­ni­te des­crip­tions", czyli de­skryp­cje okre­ślo­ne, oraz "in­de­fi­ni­te des­crip­tions", czyli de­skryp­cje nie­o­kre­ślo­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deskrypcyjny

opi­so­wy, opi­su­ją­cy coś; de­skryp­tyw­ny


Źródła:

SJP.pl

Deskryptor

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Deskryptorowy

przy­miot­nik od: de­skryp­tor


Źródła:

SJP.pl

Deskryptywizm

opi­so­wość


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dąż­ność do opi­sy­wa­nia fak­tów w spo­sób ne­u­tral­ny

 (1.2) jęz. dąż­ność do opi­sy­wa­nia re­al­nie uży­wa­ne­go ję­zy­ka w spo­sób ne­u­tral­ny, bez war­to­ścio­wa­nia jego ele­men­tów;

 (1.3) jęz. ame­ry­kań­ski struk­tu­ra­lizm;

 (1.4) filoz. de­skryp­tyw­na te­o­ria nazw


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deskryptywny

opi­so­wy, opi­su­ją­cy coś; de­skryp­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Desktop

typ obu­do­wy kom­pu­te­ra


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Desktopowy

→ desk­top


Patrz:desktop

Źródła:

SJP.pl

Deskur

naz­wi­sko, m.in. An­drzej De­skur, pol­ski aktor


De­skur (De­sco­ur, Góra Zło­to­ska­li­sta) – pol­ski herb szla­chec­ki z in­dy­ge­na­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deskwamacja

złu­szcza­nie się na­skór­ka wy­stę­pu­ją­ce w cho­ro­bach za­kaź­nych


Źródła:

SJP.pl

Deskówka

wew­nętrz­ne obi­cie z desek po­kry­wa­ją­ce ścia­ny bu­dow­li, po­mie­szczeń lub wy­ko­pów; sza­lo­wa­nie, sza­lów­ka


Źródła:

SJP.pl

Desman

ziem­no­wod­ny ssak z ro­dzi­ny kre­to­wa­tych; cho­choł; wy­chu­chol


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Des­ma­ni­ni|ref=tak. zwie­rzę fu­ter­ko­we z ro­dzi­ny kre­to­wa­tych;


Des­man ("Des­ma­na") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny kre­tów (Tal­pi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny kre­to­wa­tych (Tal­pi­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Desmidia

słod­ko­wod­ny glon na­le­żą­cy do zie­le­nic


Źródła:

SJP.pl

Desmidie

ro­dzi­na glo­nów z gro­ma­dy zie­le­nic


Des­mi­die – we­dług róż­nych ujęć po­drząd ("Des­mi­dia­les") lub ro­dzi­na ("Des­mi­dia­ce­ae") glo­nów z gro­ma­dy zie­le­nic. W więk­szo­ści jed­no­ko­mór­ko­we (cza­sem two­rzą­ce nit­ko­wa­te ce­no­bia, np. "Bam­bu­si­na", "Spon­dy­lo­sium"). Ko­mór­ki wy­ka­zu­ją sy­me­trię osio­wą, przy czym lu­strza­ne czę­ści, naj­czę­ściej po­sia­da­ją­ce po jed­nym chlo­ro­pla­ście, od­dzie­lo­ne są prze­wę­że­niem i po­łą­czo­ne przes­my­kiem ("isth­mus").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Desmin

po­spo­li­ty mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów; stil­bit, styl­bit


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. zob. stil­bit.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Desmofit

mor­ski or­ga­nizm jed­no­ko­mór­ko­wy rozm­na­ża­ją­cy się we­ge­ta­tyw­nie przez po­dział po­dłuż­ny


Źródła:

SJP.pl

Desmologia

dział ana­to­mii zaj­mu­ją­cy się bu­do­wą i dzia­ła­niem po­wię­zi i ścię­gien


Źródła:

SJP.pl

Desmologiczny

do­ty­czą­cy des­mo­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Desmosom

po­łą­cze­nie mię­dzy ko­mór­ka­mi przy­po­mi­na­ją­ce swo­i­sty za­trzask zbu­do­wa­ny z biał­ko­wych włó­kie­nek


Źródła:

SJP.pl

Desmosomalny

→ des­mo­som; des­mo­so­mo­wy


Źródła:

SJP.pl

Desmosomowy

→ des­mo­som; des­mo­so­mal­ny


Źródła:

SJP.pl

Desmostyl

przed­sta­wi­ciel rzędu wy­mar­łych ssa­ków


Źródła:

SJP.pl

Desmostyle

rząd wy­mar­łych ssa­ków


Des­mo­sty­le (†Des­mo­sty­lia) – rząd wy­mar­łych ssa­ków spo­krew­nio­nych bli­sko z trą­bow­ca­mi (Pro­bo­sci­dae) i brze­gow­ca­mi (Si­re­nia). Były to ssaki ziem­no­wod­ne, o czte­ro­pal­cza­stych koń­czy­nach z pal­ca­mi naj­praw­do­po­dob­niej spię­ty­mi błoną pław­ną i za­koń­czo­ny­mi ko­pyt­ka­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Desmotropowy

→ des­mo­tro­pia; ta­u­to­me­rycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Desmurgia

nauka o opa­trun­kach i ma­te­ria­łach opa­trun­ko­wych


Des­mur­gia (gr."des­mos" - więź, wię­za­dło) – dział chi­rur­gii, któ­re­go do­me­ną są opa­trun­ki. W kręgu za­in­te­re­so­wa­nia des­mur­gii leży za­rów­no ma­te­riał słu­żą­cy do opa­try­wa­nia ran, czyli opa­tru­nek, jak rów­nież jego bu­do­wa, funk­cja oraz spo­sób za­ło­że­nia.

Po­dręcz­ni­ki des­mur­gii za­wie­ra­ją in­for­ma­cje o ra­nach i opa­trun­kach, za­sa­dy ban­da­żo­wa­nia, ro­dza­je ob­wo­jów, spo­sób ich wy­ko­na­nia (ban­da­żo­wa­nie po­szcze­gól­nych czę­ści ciała), or­ga­ni­za­cję sprzę­tu i miej­sca przy opa­try­wa­niu rany, dobór środ­ków bez­pie­czeń­stwa pa­cjen­ta.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Desna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Rosji i na Ukra­i­nie, naj­dłuż­szy, le­wo­stron­ny do­pływ Dnie­pru;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Desneński

przy­miot­nik od: Desna, rzeka w Rosji i na Ukra­i­nie


Źródła:

SJP.pl

Desocjalizacja

wy­ob­co­wa­nie osoby z ja­kiejś grupy spo­łecz­nej na sku­tek nie­prze­strze­ga­nia obo­wią­zu­ją­cych w niej reguł


Źródła:

SJP.pl

Desocjalizować

1. izo­lo­wać od ja­kiejś spo­łecz­no­ści; wy­ob­co­wy­wać;
2. de­so­cja­li­zo­wać się - odi­zo­lo­wy­wać się od ja­kiejś spo­łecz­no­ści; wy­ob­co­wy­wać się


Źródła:

SJP.pl

Desolidaryzacja

od­su­nię­cie od wła­dzy ludzi wy­wo­dzą­cych się z So­li­dar­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Desorber

ogrze­wa­ny zbior­nik chło­dziar­ki ab­sorp­cyj­nej; war­nik


De­sor­ber (war­nik) – ogrze­wa­ny zbior­nik chło­dziar­ki ab­sorp­cyj­nej słu­żą­cy do od­pa­ro­wy­wa­nia czyn­ni­ka chłod­ni­cze­go z jego stę­żo­ne­go rozt­wo­ru.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Desorpcja

pro­ces prze­ciw­ny do ab­sorp­cji i ad­sorp­cji, po­le­ga­ją­cy na uwol­nie­niu przys­wo­jo­nych przez ab­sor­bent lub ad­sor­bent skład­ni­ków w celu ich iden­ty­fi­ka­cji i odt­wo­rze­nia ab­sor­ben­tu (ad­sor­ben­tu)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. chem. pro­ces uwal­nia­nia czą­ste­czek z wnę­trza lub z po­wierzch­ni ciała sta­łe­go lub cie­czy;


De­sorp­cja – prze­mia­na fi­zycz­na, od­wrot­na do sorp­cji, po­le­ga­ją­ca na uwal­nia­niu czą­ste­czek, ato­mów lub jonów z po­wierzch­ni lub z masy jed­nej cią­głej fazy fi­zycz­nej do dru­giej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Desorpcyjny

→ de­sorp­cja


Patrz:desorpcja

Źródła:

SJP.pl

Desowietyzacja

uwal­nia­nie od wpły­wów so­wiec­kich i sy­ste­mu ustro­jo­we­go na­rzu­ca­ne­go przez ZSRR


Źródła:

SJP.pl

Desowietyzować

uwal­niać od wpły­wów so­wiec­kich i sy­ste­mu ustro­jo­we­go na­rzu­ca­ne­go przez ZSRR


Źródła:

SJP.pl

Despekt

daw­niej: uchy­bie­nie komuś, ubli­że­nie; afront


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. po­stę­pek uchy­bia­ją­cy komu


De­spekt – skała w gru­pie skał Czar­cie­go Ko­ry­ta­rza w Do­li­ny Będ­kow­skiej na Wy­ży­nie Kra­kow­sko-Czę­sto­chow­skiej. Znaj­du­je się w obrę­bie wsi Będ­ko­wi­ce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Wiel­ka Wieś.

Czte­ry skały Czar­cie­go Ko­ry­ta­rza two­rzą dwa rów­no­le­głe rzędy o pio­no­wych ścia­nach, po­mię­dzy któ­ry­mi jest wąski ko­ry­tarz.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Desperacja

stan roz­pa­czy, brak na­dziei


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwąt­pie­nie w po­wo­dze­nie dzia­łań

 (1.2) sta­now­czość i zde­cy­do­wa­nie w po­stę­po­wa­niu, spo­wo­do­wa­ne zna­le­zie­niem się w skraj­nie trud­nym po­ło­że­niu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Desperacjonizm

fi­lo­zo­fia osób zroz­pa­czo­nych, zre­zy­gno­wa­nych; de­fe­tyzm


Źródła:

SJP.pl

Desperacki

wła­ści­wy de­spe­ra­to­wi - oso­bie zroz­pa­czo­nej, po­grą­żo­nej w roz­pa­czy, bez­na­dziej­no­ści; roz­pacz­li­wy


przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy de­spe­ra­cie, świad­czą­cy o roz­pa­czy, utra­cie na­dziei i go­to­wo­ści na wszyst­ko


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Desperacko

przy­słó­wek

 (1.1) roz­pacz­li­wie


Źródła:

Wiktionary

Desperak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Desperat

osoba, która wsku­tek roz­pa­czy lub z po­wo­du zna­le­zie­nia się w sy­tu­a­cji ek­stre­mal­nej, skłon­na jest do gwał­tow­nych, cza­sem nie­o­bli­czal­nych za­cho­wań; stra­ce­niec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek, który stra­cił na­dzie­ję na coś; ktoś, kto jest go­to­wy na wszyst­ko, bez zwra­ca­nia uwagi na kon­sek­wen­cje


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Desperatka

ko­bie­ta, która wsku­tek roz­pa­czy lub z po­wo­du zna­le­zie­nia się w sy­tu­a­cji ek­stre­mal­nej, skłon­na jest do gwał­tow­nych, cza­sem nie­o­bli­czal­nych za­cho­wań


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która jest zde­spe­ro­wa­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Desperować

roz­pa­czać, la­men­to­wać


cza­sow­nik

 (1.1) roz­pa­czać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Despiralizacja

de­spi­ra­li­za­cja chro­mo­so­mów - pro­ces za­cho­dzą­cy w prze­bie­gu po­dzia­łu ko­mór­ki w eta­pie me­jo­zy pro­wa­dzą­cy do odt­wo­rze­nia chro­ma­ty­ny


Źródła:

SJP.pl

Despocja

de­spo­tia; prze­sta­rza­łe:
1. pań­stwo rzą­dzo­ne de­spo­tycz­nie;
2. nie­o­gra­ni­czo­na, ab­so­lut­na wła­dza, spra­wo­wa­na przez jed­nost­kę lub grupę z za­sto­so­wa­niem prze­mo­cy, ter­ro­ru, ła­ma­niem praw oby­wa­tel­skich; ty­ra­nia


Źródła:

SJP.pl

Despot

tytuł przy­słu­gu­ją­cy wład­com niek­tó­rych państw (cza­sem też człon­kom ich ro­dzin), zwła­szcza ce­sa­rzom bi­zan­tyj­skim i wład­com pań­stwa serb­skie­go w XV wieku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. tytuł ce­sa­rzy bi­zan­tyj­skich i ich krew­nych

 (1.2) hist. tytuł wład­ców serb­skich


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Despota

tyran, dyk­ta­tor, sa­tra­pa, au­to­kra­ta;
1. osoba ma­ją­ca wła­dzę nie­o­gra­ni­czo­ną, nie­kon­tro­lo­wa­ną przez ni­ko­go, rzą­dzą­ca bezwz­ględ­nie; wład­ca ab­so­lut­ny, sa­mo­wład­ca;
2. osoba bez­kom­pro­mi­so­wa, na­rzu­ca­ją­ca innym swoje zda­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. tytuł dwor­ski w Ce­sar­stwie Bi­zan­tyj­skim, na­da­wa­ny ho­no­ro­wo synom lub zię­ciom ce­sa­rzy;

 (1.2) polit. wład­ca ab­so­lut­ny, ma­ją­cy nie­o­gra­ni­czo­ną wła­dzę

 (1.3) przen. czło­wiek bezwz­ględ­ny, na­rzu­ca­ją­cy swoją wolę


De­spo­ta ( δεσπότης, "despotēs", r.ż. δέσποινα, "de­spo­i­na", bułg. i serb. деспот, "de­spot", r.ż. деспотица, "de­spo­tit­sa") – tytuł dwor­ski w Ce­sar­stwie Bi­zan­tyj­skim, przy­ję­ty w Ce­sar­stwie Ła­ciń­skim, Buł­ga­rii, Ser­bii i Ce­sar­stwie Tra­pe­zun­tu.

Był to tytuł ho­no­ro­wy na­da­wa­ny synom lub zię­ciom ce­sa­rzy bi­zan­tyj­skich. Pier­wszy raz zo­stał użyty w 1163 wobec przysz­łe­go króla Wę­gier Beli III, który był zię­ciem ce­sa­rza Ma­nu­e­la I Kom­ne­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Despotia

de­spo­cja; prze­sta­rza­łe:
1. pań­stwo rzą­dzo­ne de­spo­tycz­nie;
2. nie­o­gra­ni­czo­na, ab­so­lut­na wła­dza, spra­wo­wa­na przez jed­nost­kę lub grupę z za­sto­so­wa­niem prze­mo­cy, ter­ro­ru, ła­ma­niem praw oby­wa­tel­skich; ty­ra­nia, anar­chia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spo­sób spra­wo­wa­nia wła­dzy, w któ­rym jed­nost­ka spra­wu­je nie­o­gra­ni­czo­ną wła­dzę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Despotka

ko­bie­ta na­rzu­ca­ją­ca wszyst­kim swoje zda­nie, nie­li­czą­ca się z opi­nia­mi in­nych, ty­ra­ni­zu­ją­ca oto­cze­nie; ty­ran­ka, ksan­ty­pa, dyk­ta­tor­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: de­spo­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Despotycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób de­spo­tycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Despotyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: de­spo­tycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Despotyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: de­spo­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Despotyczność

cecha de­spo­ty - osoby, która na­rzu­ca wszyst­kim swoją wolę, nie liczy się z opi­nia­mi in­nych; apo­dyk­tycz­ność, bezwz­ględ­ność, bez­kom­pro­mi­so­wość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co de­spo­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są de­spo­tycz­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Despotyczny

1. do­ty­czą­cy de­spo­tyz­mu, ma­ją­cy nie­o­gra­ni­czo­ną wła­dzę, rzą­dzą­cy pań­stwem w spo­sób bezwz­ględ­ny (np. de­spo­tycz­ny wład­ca); ty­rań­ski, dyk­ta­tor­ski, to­ta­li­tar­ny;
2. od­no­szą­cy się do de­spo­ty - osoby bezwz­ględ­nej, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ta­kiej osoby (np. de­spo­tycz­ne za­cho­wa­nie); au­to­ry­ta­tyw­ny, ab­so­lut­ny, au­to­ry­tar­ny


przy­miot­nik

 (1.1) hist. polit. zwią­za­ny z de­spo­tyz­mem jako formą rzą­dów lub z de­spo­tą

 (1.2) książk. na­rzu­ca­ją­cy włas­ną wolę i wy­ma­ga­ją­cy od in­nych bezwz­ględ­ne­go po­słu­szeń­stwa

 (1.3) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla de­spo­ty lub de­spot­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Despotyzm

1. sy­stem rzą­dów opar­tych na nie­o­gra­ni­czo­nej wła­dzy mo­nar­chy rzą­dzą­ce­go w spo­sób bezwz­ględ­ny, nie­uz­na­ją­ce­go żad­nych praw oprócz włas­nej woli, opie­ra­ją­cy się na ter­ro­rze i ar­gu­men­tach siły; ty­ra­nia, dyk­ta­tu­ra, de­spo­tia, de­spo­cja, reżim, reżym;
2. bezwz­ględ­ne, bez­kom­pro­mi­so­we dzia­ła­nie, nie re­spek­tu­ją­ce opi­nii in­nych; ab­so­lu­tyzm, au­to­kra­cja, au­to­kra­tyzm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. bezwz­ględ­na i nie­o­gra­ni­czo­na wła­dza, opie­ra­ją­ca się na ter­ro­rze oraz nie­prze­strze­ga­niu praw i wol­no­ści oby­wa­tel­skich

 (1.2) bezwz­ględ­ne po­stę­po­wa­nie, nie­li­czą­ce się z nikim i ni­czym wy­mu­sza­nie na in­nych swej woli


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dessau

1. mia­sto w Niem­czech;
2. Paul Des­sau (1894-1979), nie­miec­ki kom­po­zy­tor i dy­ry­gent


Des­sau – do 2007 mia­sto na pra­wach po­wia­tu we wschod­nich Niem­czech, w Sak­so­nii-An­halt. Po po­łą­cze­niu z Roßlau (Elbe) sta­no­wi po­łud­nio­wą (le­wo­brzeż­ną) część Des­sau-Roßlau.

Pier­wsza wzmian­ka o mie­ście po­cho­dzi z 1213 r. Po po­dzia­le księ­stwa An­halt, do któ­re­go na­le­ża­ło od po­cząt­ku swego ist­nie­nia, zna­la­zło się w gra­ni­cach An­halt-Zerbst.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dessous

[czy­taj: deSU] książ­ko­wo, cza­sem żar­to­bli­wie lub eu­fe­mi­stycz­nie: kom­plet lub część dzien­nej bie­liz­ny dam­skiej; desu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Destabilizacja

za­chwia­nie, utra­ta stanu pew­no­ści, trwa­ło­ści, brak rów­no­wa­gi, za­kłó­ce­nie spo­koj­ne­go roz­wo­ju; chwiej­ność, nie­rów­no­wa­ga, la­bil­ność, roz­chwia­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­chwia­nie rów­no­wa­gi, za­kłó­ce­nie po­rząd­ku, wpro­wa­dze­nie cha­o­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destabilizacyjny

→ de­sta­bi­li­za­cja


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­sta­bi­li­za­cją; po­wo­du­ją­cy de­sta­bi­li­za­cję


Patrz:destabilizacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destabilizator

1. czyn­nik zmniej­sza­ją­cy lub zno­szą­cy rów­no­wa­gę;
2. do­dat­ko­wy płat na przed­niej czę­ści ka­dłu­ba sa­mo­lo­tu lub ra­kie­ty, po­lep­sza­ją­cy ste­row­no­ści przy pręd­ko­ściach przydź­wię­ko­wych


Źródła:

SJP.pl

Destabilizować

po­wo­do­wać de­sta­bi­li­za­cję, za­chwia­nie stanu rów­no­wa­gi


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wpro­wa­dzać de­sta­bi­li­za­cję, do­pro­wa­dzać do utra­ty sta­bil­no­ści przez jakiś pod­miot, czę­sto w sen­sie po­li­tycz­nym

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­sta­bi­li­zo­wać się

 (2.1) wcho­dzić w stan de­sta­bi­li­za­cji, tra­cić rów­no­wa­gę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destabilizujący

taki, który po­wo­du­je za­chwia­nie stanu rów­no­wa­gi, pro­wa­dzi do de­sta­bi­li­za­cji


Źródła:

SJP.pl

Destalinizacja

dzia­ła­nia pro­wa­dzo­ne po śmier­ci Sta­li­na, ma­ją­ce na celu oczy­szcze­nia ze sta­li­niz­mu życia po­li­tycz­ne­go, spo­łecz­ne­go i kul­tu­ral­ne­go w Związ­ku Ra­dziec­kim i kra­jach bloku so­wiec­kie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. polit. lik­wi­do­wa­nie sta­li­niz­mu, pro­ces od­cho­dze­nia od sta­li­niz­mu;


De­sta­li­ni­za­cja – pro­ces za­po­cząt­ko­wa­ny przez Ni­ki­tę Chru­szczo­wa od­czy­ta­niem taj­ne­go re­fe­ra­tu "O kul­cie jed­nost­ki i jego na­stęp­stwach" na XX zjeź­dzie KC KPZR 25 lu­te­go 1956 roku, ma­ją­cy na celu po­rzu­ce­nie wpro­wa­dzo­ne­go przez Jó­ze­fa Sta­li­na kultu jed­nost­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Destalinizować

usu­wać cechy sta­li­niz­mu w dzie­dzi­nie po­li­tycz­nej, go­spo­dar­czej i kul­tu­ral­nej


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) hist. polit. usu­wać wpły­wy dok­try­ny sta­li­now­skiej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destan

epika wier­szem i prozą na­wią­zu­ją­ca do daw­nych le­gend, podań, baśni oraz kla­sycz­nej, he­ro­icz­nej po­ez­ji irań­skiej; da­stan


Źródła:

SJP.pl

Destandaryzować

1. usu­wać jed­no­li­te normy, zwła­szcza w prze­my­śle;
2. de­stan­da­ry­zo­wać się - prze­sta­wać być stan­dar­do­wym; róż­ni­co­wać się


Źródła:

SJP.pl

Destra

prawa ręka; pra­wi­ca


Źródła:

SJP.pl

Destratyfikator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1)  urzą­dze­nie za­po­bie­ga­ją­ce war­stwo­we­mu ukła­do­wi cze­goś


Źródła:

Wiktionary

Destrojs

śro­do­wi­sko­wo: silny, bezwz­ględ­ny kibic, sto­ją­cy naj­wy­żej w hie­rar­chii w swoim śro­do­wi­sku


Źródła:

SJP.pl

Destroy

[czy­taj: de­stroj] ty­po­wy dla mło­dzie­ży styl bycia, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się ce­lo­wo ek­spo­no­wa­nym nie­ła­dem


De­stroy – trze­ci album stu­dyj­ny wę­gier­skiej grupy mu­zycz­nej Ek­to­morf.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Destruent

or­ga­nizm cu­dzo­żyw­ny; re­du­cent


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekol. zob. re­du­cent.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destrukcja

akt prze­ciw­staw­ny kre­a­cji; cał­ko­wi­te zni­szcze­nie lub sa­mo­ist­ny roz­pad cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ni­szcze­nie, zni­szcze­nie, roz­pad


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Destrukcyjnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób de­struk­cyj­ny


Źródła:

Wiktionary

Destrukcyjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: de­struk­cyj­nie


Źródła:

SJP.pl

Destrukcyjność

→ de­struk­cyj­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest de­struk­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są de­struk­cyj­ni


Patrz:destrukcyjny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destrukcyjny

po­wo­du­ją­cy roz­przę­że­nie lub zni­szcze­nie; de­struk­tyw­ny, ni­szczą­cy, ruj­nu­ją­cy, zgub­ny


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy włas­ność ni­szcze­nia cze­goś lub bu­rze­nia jego struk­tu­ry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destrukt

1. pa­pier przez­na­czo­ny do zni­szcze­nia; ma­ku­la­tu­ra;
2. ban­knot wy­co­fa­ny z obie­gu;
3. ar­kusz zep­su­ty w druku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zni­szczo­na lub usz­ko­dzo­na rzecz

 (1.2) ma­te­riał z fre­zo­wa­nia sta­rej war­stwy as­fal­tu, pod­czas re­mon­tu dróg


De­strukt (z łac. "de­stru­e­tus" ‘zni­szczo­ny’) – ter­min od­no­szą­cy się do zni­szczo­nych, usz­ko­dzo­nych przed­mio­tów, są to np.:

De­struk­ty np. broni (zwane rów­nież "deko") by­wa­ją przed­mio­tem ko­lek­cjo­ner­stwa, co rodzi nie­jas­ne sy­tu­a­cje praw­ne.

De­struk­ty nu­miz­ma­tycz­ne po­przez swą uni­ka­to­wość rów­nież sta­no­wą przed­miot za­in­te­re­so­wa­nia ko­lek­cjo­ne­rów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Destruktor

czyn­nik ni­szczą­cy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) czyn­nik lub osoba ni­szczą­ca


De­struk­tor – spe­cjal­na me­to­da, wy­wo­ły­wa­na przez pro­gram przed usu­nię­ciem obiek­tu i nie­mal nigdy nie wy­wo­ły­wa­na wprost w ko­dzie uży­wa­ją­cym obiek­tu. Pod wzglę­dem funk­cjo­nal­nym jest to prze­ci­wień­stwo kon­struk­to­ra.

De­struk­tor ma za za­da­nie wy­ko­nać czyn­no­ści skła­da­ją­ce się na jego „zni­szcze­nie”, inne niż zwol­nie­nie pa­mię­ci zaj­mo­wa­nej przez sam obiekt, a przy­go­to­wu­ją­ce obiekt do fi­zycz­ne­go usu­nię­cia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Destruktorka

→ de­struk­tor


Patrz:destruktor

Źródła:

SJP.pl

Destruktywistyczny

→ de­struk­ty­wizm


Patrz:destruktywizm

Źródła:

SJP.pl

Destruktywnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób de­struk­tyw­ny


Źródła:

Wiktionary

Destruktywniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: de­struk­tyw­nie


Źródła:

SJP.pl

Destruktywność

→ de­struk­tyw­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest de­struk­tyw­ne; cecha tych, któ­rzy są de­struk­tyw­ni


Patrz:destruktywny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destruktywny

po­wo­du­ją­cy roz­przę­że­nie lub zni­szcze­nie; de­struk­cyj­ny, ni­szczą­cy, ruj­nu­ją­cy, zgub­ny


przy­miot­nik

 (1.1) książk. po­wo­du­ją­cy zni­szcze­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destruować

do­ko­ny­wać de­struk­cji, ni­szczyć


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) książk. ni­szczyć, roz­kła­dać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destygmatyzacja

zno­sze­nie styg­ma­ty­za­cji zwią­za­nej z jakąś grupą, cho­ro­bą lub cechą


Źródła:

SJP.pl

Destylacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­sty­lat


Źródła:

Wiktionary

Destylacja

od­dzie­la­nie ciał lot­nych od nie­lot­nych lub skład­ni­ków cie­kłej mie­sza­ni­ny przez za­mia­nę ich w stan pary, a na­stęp­nie ozię­bia­nie i skra­pla­nie tej pary


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. spo­sób roz­dzia­łu sub­stan­cji wy­ko­rzy­stu­ją­cy róż­ni­cę w pręż­no­ściach par (tem­pe­ra­tu­rach wrze­nia);


De­sty­la­cja (łac. "de­sti­la­tio", "de-" 'od' i "stil­la­re" 'skra­pla­nie' od "stil­la" 'kro­pla') – roz­dzie­la­nie cie­kłej mie­sza­ni­ny wie­los­kład­ni­ko­wej po­przez od­pa­ro­wa­nie, a na­stęp­nie skro­ple­nie jej skład­ni­ków. Sto­su­je się ją w celu wy­i­zo­lo­wa­nia lub oczy­szcze­nia jed­ne­go lub wię­cej związ­ków skła­do­wych. Pro­ces wy­ko­rzy­stu­je różną lot­ność względ­ną skład­ni­ków mie­sza­ni­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Destylacyjny

do­ty­czą­cy de­sty­la­cji


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­sty­la­cją, de­sty­lo­wa­niem, do­ty­czą­cy de­sty­la­cji, de­sty­lo­wa­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destylarka

mały apa­rat do de­sty­la­cji


Źródła:

SJP.pl

Destylarnia

za­kład lub dział fa­bry­ki, gdzie od­by­wa się de­sty­la­cja


De­sty­lar­nia – za­kład prze­my­sło­wy lub la­bo­ra­to­rium, w któ­rym prze­pro­wa­dza się de­sty­la­cję.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Destylarniany

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­sty­lar­nią, do­ty­czą­cy de­sty­lar­nii


Źródła:

Wiktionary

Destylat

czy­sty pro­dukt de­sty­la­cji; odpęd


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pro­dukt de­sty­la­cji;


De­sty­lat – pro­dukt de­sty­la­cji (koń­co­wy lub poś­red­ni), który jest otrzy­my­wa­ny przez skro­ple­nie par lot­nych skład­ni­ków (zwy­kle jed­ne­go) de­sty­lo­wa­nej mie­sza­ni­ny cie­kłej.

W przy­pad­ku wy­o­dręb­nia­nia jed­ne­go związ­ku che­micz­ne­go, z mie­sza­ni­ny dwóch lub wię­cej związ­ków, jego stę­że­nie w de­sty­la­cie jest tym więk­sze, im bar­dziej różni się on tem­pe­ra­tu­rą wrze­nia od po­zo­sta­łych, pod wa­run­kiem że mie­sza­ni­na nie znaj­du­je się w punk­cie aze­o­tro­po­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Destylator

urzą­dze­nie słu­żą­ce do de­sty­la­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. apa­rat słu­żą­cy do de­sty­la­cji

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba za­trud­nio­na przy de­sty­lo­wa­niu

 (2.2) przest. wła­ści­ciel de­sty­lar­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destylatorski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­sty­la­to­rem, do­ty­czą­cy de­sty­la­to­ra (osoby coś de­sty­lu­ją­cej)


Źródła:

Wiktionary

Destylatowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­sty­la­tem, do­ty­czą­cy de­sty­la­tów


Źródła:

Wiktionary

Destylowany

oczy­szczo­ny


przy­miot­nik

 (1.1) chem. pod­da­ny pro­ce­so­wi de­sty­la­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destylować

pod­da­wać de­sty­la­cji


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) chem. pod­da­wać de­sty­la­cji czyli pro­ce­so­wi od­pa­ro­wy­wa­nia i skra­pla­nia cie­czy w celu usu­nię­cia z niej sub­stan­cji nie­lot­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destymulanta

zmien­na cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się ujem­ną ko­re­la­cją ze zmien­ną ob­ja­śnia­ną


Źródła:

SJP.pl

Destynacja

1. śro­do­wi­sko­wo: cel po­dró­ży;
2. daw­niej: przez­na­cze­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. przez­na­cze­nie

 (1.2) cel po­dró­ży


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destynator

osoba, dla któ­rej coś przez­na­czo­no; od­bior­ca to­wa­ru wska­za­ny ek­spe­dy­to­ro­wi przez wy­sy­ła­ją­ce­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, dla któ­rej coś przez­na­czo­no, od­bior­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destynować

daw­niej: przez­na­czać, wyz­na­czać


Źródła:

SJP.pl

Destytucja

daw­niej: zło­że­nie z urzę­du, wy­da­le­nie, zwol­nie­nie ze służ­by pań­stwo­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zło­że­nie kogoś z urzę­du


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Destytuować

daw­niej: zwal­niać ze służ­by pań­stwo­wej, od­wo­ły­wać z urzę­du; dy­mi­sjo­no­wać


Źródła:

SJP.pl

Desu

[czy­taj: deSU] książ­ko­wo, cza­sem żar­to­bli­wie lub eu­fe­mi­stycz­nie: kom­plet lub część dzien­nej bie­liz­ny dam­skiej; des­so­us


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) żart. eufem. część lub kom­plet dam­skiej bie­liz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Desuetudo

zja­wi­sko dłu­gotr­wa­łe­go nie­sto­so­wa­nia lub nie­prze­strze­ga­nia normy praw­nej, wsku­tek czego traci ona moc obo­wią­zu­ją­cą; mart­we prawo


De­su­e­tu­do (wym. [des­we­tu­do] lub [de­słe­tu­do], nie „de­su­e­tu­do”; z łac. od­wy­knie­nie, odz­wy­cza­je­nie) – ter­min praw­ni­czy oz­na­cza­ją­cy jedną z reguł de­ro­ga­cyj­nych, we­dług któ­rej dłu­gotr­wa­łe nie­sto­so­wa­nie lub nie­prze­strze­ga­nie w prak­ty­ce okre­ślo­nej normy praw­nej skut­ku­je utra­tą przez nią mocy obo­wią­zu­ją­cej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Desulfitacja

usu­wa­nie z przet­wo­rów (naj­czę­ściej owo­co­wych i wa­rzyw­nych) dwut­len­ku siar­ki, uży­te­go do ich kon­ser­wa­cji


Źródła:

SJP.pl

Desulfonacja

usu­wa­nie się ze związ­ku che­micz­ne­go grupy sul­fo­no­wej


Źródła:

SJP.pl

Desusy

żar­to­bli­wie: dam­skie majt­ki; desu, des­so­us


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) żart. ko­bie­ce majt­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Desygnacja

wyz­na­cza­nie lub pro­po­no­wa­nie kogoś na ja­kieś sta­no­wi­sko, do peł­nie­nia okre­ślo­nych funk­cji


Źródła:

SJP.pl

Desygnacyjny

→ de­sy­gna­cja


Patrz:desygnacja

Źródła:

SJP.pl

Desygnat

1. przed­miot myśli od­po­wia­da­ją­cy wy­ra­zo­wi
2. osoba lub przed­miot bę­dą­cy od­nie­sie­niem przy­na­leż­nej mu nazwy; de­no­tat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. log. do­wol­ny obiekt, do któ­re­go za­sto­so­wa­nie danej nazwy ma sens;


De­sy­gnat ( de­si­gna­tus, 'oz­na­czo­ny') (rzad­ko: "re­fe­rent") – po­ję­cie sto­so­wa­ne w lo­gi­ce, ję­zy­koz­naw­stwie, fi­lo­zo­fii oz­na­cza­ją­ce każdy kon­kret­ny obiekt pa­su­ją­cy (de­no­to­wa­ny) do nazwy. Ści­ślej mó­wiąc, każdy obiekt oz­na­cza­ny przez dany znak, wyraz, wy­ra­że­nie lub po­ję­cie. Przy­kła­do­wo "de­sy­gna­tem" słowa "pies" jest zwie­rzę, o któ­rym można zgod­nie z praw­dą po­wie­dzieć, że jest psem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Desygnowany

w re­pu­bli­ce rzym­skiej: osoba wy­bra­na na urząd, ale je­szcze go nie­peł­nią­ca


Źródła:

SJP.pl

Desygnować

1. zle­cić, zle­cać komuś ob­ję­cie ja­kiejś funk­cji, wła­dzy, ja­kie­goś sta­no­wi­ska; no­mi­no­wać, wyz­na­czyć (wyz­na­czać), ob­wo­łać (ob­wo­ły­wać), po­wo­łać (po­wo­ły­wać);
2. w lo­gi­ce: wią­zać nazwę z jej od­nie­sie­niem przed­mio­to­wym; na­zy­wać


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) mia­no­wać kogoś, po­wie­rzyć komuś sta­no­wi­sko


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Desykacja

1. me­to­da elek­tro­chi­rur­gii po­le­ga­ją­ca na wy­su­sza­niu po­wierzch­nio­wej war­stwy tkan­ki, np. pła­skie­go na­czy­nia­ka skóry, za po­mo­cą jed­no­bie­gu­no­wej dia­ter­mii;
2. sto­so­wa­nie środ­ków che­micz­nych do wy­su­sza­nia liści i łodyg ro­ślin upraw­nych przed zbio­rem w celu ułat­wie­nia zbio­ru


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) che­micz­ny za­bieg sto­so­wa­ny w celu wy­su­sze­nia ro­ślin upraw­nych przed zbio­rem:


De­sy­ka­cja ( de­sic­co ‘osu­szam’), wy­sy­cha­nie – che­micz­ny za­bieg agro­tech­nicz­ny sto­so­wa­ny w celu wy­su­sze­nia ro­ślin upraw­nych przed zbio­rem (tzw. do­sy­cha­nie na pniu). Do jego prze­pro­wa­dze­nia wy­ko­rzy­stu­je się de­sy­kan­ty (cho­ciaż pro­ces ten może za­cho­dzić rów­nież na­tu­ral­nie, np. pod wpły­wem dzia­ła­nia su­che­go po­wie­trza).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Desykant

śro­dek che­micz­ny sto­so­wa­ny do wy­su­sza­nia li­sto­wia i źdźbeł ro­ślin przed zbio­ra­mi


Źródła:

SJP.pl

Desykować

che­micz­nie wy­su­szać ro­śli­ny upraw­ne przed zbio­rem


Źródła:

SJP.pl

Desynch

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) elek­tron. pot. stan utra­ty syn­chro­ni­za­cji


Źródła:

Wiktionary

Desynchronizacja

1. za­kłó­ce­nie syn­chro­ni­za­cji, za­bu­rze­nie zgod­no­ści cza­so­wej ja­kichś zja­wisk, zda­rzeń;
2. w me­dy­cy­nie: nie­ryt­micz­ne po­bu­dze­nia ne­u­ro­nów ko­ro­wych mózgu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­ces tra­ce­nia syn­chro­ni­za­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Desynchronizować

po­zba­wiać zgod­no­ści, roz­stra­jać lub zry­wać współ­dzia­ła­nie mię­dzy ele­men­ta­mi, pro­ce­sa­mi lub ryt­ma­mi


Źródła:

SJP.pl

Deszarżować

daw­niej: strze­lać sal­wa­mi lub w celu po­zby­cia się na­bo­ju


Źródła:

SJP.pl

Deszcz

1. kro­ple wody spa­da­ją­ce z chmur;
2. prze­no­śnie: bar­dzo duża ilość cze­goś; grad, ulewa;
3. po­tocz­nie: złoty deszcz - od­da­wa­nie moczu na ciało part­ne­ra lub part­ner­ki; chiń­ski de­szczyk, pis­sing


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. opad at­mos­fe­rycz­ny, kro­ple wody pow­sta­ją­ce w chmu­rach i spa­da­ją­ce na zie­mię;

 (1.2) przen. duża ilość cze­goś, co spada lub po­ja­wia się nie­spo­dzie­wa­nie


Deszcz – opad at­mos­fe­rycz­ny (hy­dro­me­te­or), do­się­ga­ją­cy po­wierzch­ni Ziemi w po­sta­ci kro­pel wody o śred­ni­cy więk­szej od 0,5 mm. Gdy kro­ple są mniej­sze niż 0,5 mm, opad taki na­zy­wa się mżaw­ką. Opad nie­się­ga­ją­cy po­wierzch­ni Ziemi na­zy­wa się virgą.

Duże kro­ple wody (po­wy­żej 6-8 mm) spa­da­jąc ule­ga­ją roz­pa­do­wi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deszczeński

zwią­za­ny z Deszcz­nem


Źródła:

SJP.pl

Deszczno

wieś w Pol­sce


Deszcz­no ( "Dech­sel") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie go­rzow­skim, sie­dzi­ba gminy Deszcz­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go a w la­tach 1950–1975 do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deszczochron

daw­niej: pa­ra­sol


Źródła:

SJP.pl

Deszczodajny

bę­dą­cy przy­czy­ną de­szczu; po­wo­du­ją­cy deszcz


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) poet. da­ją­cy deszcz, bę­dą­cy przy­czy­ną de­szczu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deszczolubny

o ro­śli­nie: lu­bią­cy kli­mat o dużej ilo­ści opa­dów; om­bro­fil­ny


Źródła:

SJP.pl

Deszczomierz

przy­rząd słu­żą­cy do po­mia­ru ilo­ści opa­dów at­mos­fe­rycz­nych; om­bro­metr, plu­wio­metr


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. me­trol. apa­rat do po­mia­ru opa­dów de­szczo­wych;


De­szczo­mierz (om­bro­metr, plu­wio­metr) – przy­rząd do po­mia­ru ilo­ści opa­dów at­mos­fe­rycz­nych.

Naj­po­wszech­niej uży­wa­ne de­szczo­mie­rze Hell­man­na są na­czy­nia­mi o ostrych kra­wę­dziach, zna­nej po­wierzch­ni gór­ne­go ot­wo­ru (np. w Pol­sce sto­su­je się de­szczo­mie­rze o po­wierzch­ni re­cep­cyj­nej/zbie­ra­ją­cej = 200 cm²), umie­szcza­ny­mi na wy­so­ko­ści 1 m nad grun­tem w przy­pad­ku gdy przy­rząd jest usta­wio­ny do wy­so­ko­ści 500 m n.p.m.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deszczonośny

przy­no­szą­cy deszcz


przy­miot­nik

 (1.1) przy­no­szą­cy opady de­szczu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deszczoodporność

→ de­szczo­od­por­ny


Patrz:deszczoodporny

Źródła:

SJP.pl

Deszczoodporny

nie­prze­pu­szcza­ją­cy wody de­szczo­wej; nie­prze­ma­kal­ny


Źródła:

SJP.pl

Deszczosiewność

roz­sie­wa­nie dia­spor ro­ślin przez wodę de­szczo­wą; om­bro­cho­ria


Źródła:

SJP.pl

Deszczować

w rol­nict­wie: na­wad­niać pola upraw­ne, sady itp. za po­mo­cą sztucz­ne­go de­szczu z de­szczow­nic


Źródła:

SJP.pl

Deszczowiec

płaszcz z tka­ni­ny im­pre­gno­wa­nej, chro­nią­cy od de­szczu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. płaszcz prze­ciw­de­szczo­wy; okry­cie wierzch­nie chro­nią­ce przed opa­da­mi at­mos­fe­rycz­ny­mi, wy­ko­na­ne z ma­te­ria­łu nie­prze­pu­szcza­ją­ce­go wody


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deszczownia

1. urzą­dze­nie do wyt­wa­rza­nia sztucz­ne­go de­szczu; de­szczow­ni­ca;
2. zbior­nik wody de­szczo­wej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deszczowniany

→ de­szczow­nia


Patrz:deszczownia

Źródła:

SJP.pl

Deszczownica

w rol­nict­wie: urzą­dze­nie do wyt­wa­rza­nia sztucz­ne­go de­szczu; de­szczow­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj ba­te­rii prysz­ni­co­wej o dużym „ta­le­rzu” za­pew­nia­ją­cym sze­ro­ki stru­mień wody, mon­to­wa­nej pod­tyn­ko­wo (na ścia­nie lub na su­fi­cie)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deszczownik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. bot. zi­mo­wit


De­szczow­nik ("Hy­la­e­a­mys") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny ba­weł­nia­ków (Sig­mo­don­ti­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych (Cri­ce­ti­dae).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Deszczowny

daw­niej: de­szczo­wy, dżdży­sty


Źródła:

SJP.pl

Deszczowo

przy­słó­wek

 (1.1) tak, jak jest pod­czas de­szczu


Źródła:

Wiktionary

Deszczowo-Gradowy

de­szczo­wy i gra­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Deszczowy

przy­miot­nik od: deszcz


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­szczem, od­no­szą­cy się do de­szczu

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ob­fi­tu­ją­cy w deszcz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deszczułeczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: de­szczuł­ka


Źródła:

Wiktionary

Deszczułka

mała deska; de­secz­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) de­secz­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deszczułkarka

obra­biar­ka do obrób­ki de­szczu­łek po­sadz­ko­wych; par­kie­ciar­ka


Źródła:

SJP.pl

Deszczułkarnia

wyt­wór­nia de­szczu­łek po­sadz­ko­wych


Źródła:

SJP.pl

Deszczułkowy

→ de­szczuł­ka


Patrz:deszczułka

Źródła:

SJP.pl

Deszczyk

zdrob­nie­nie od: deszcz (opad lub duża ilość cze­goś)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: deszcz

 (1.2) mały, drob­ny deszcz lub mżaw­ka

 (1.3) deseń z drob­nych kre­sek


De­szczyk (ros. Дождик, дождик, пуще!) – ra­dziec­ki krót­ko­me­tra­żo­wy film ani­mo­wa­ny z 1982 roku w re­ży­se­rii Bo­ri­sa Chra­nie­wi­cza.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deszczysko

zgru­bie­nie od: deszcz; nie­spo­dzie­wa­ny, upor­czy­wy deszcz


De­szczy­sko (nazwa obocz­na: De­szczów­ka) – część wsi Zabr­nie w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie dą­brow­skim, w gmi­nie Szczu­cin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa tar­now­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deszczysty

de­szczo­wy; dżdży­sty


Źródła:

SJP.pl

Deszczyć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. o de­szczu padać


Źródła:

Wiktionary

Deszczyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Deszczówka

po­tocz­nie:
1. woda de­szczo­wa;
2. opona de­szczo­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. woda po­cho­dzą­ca z opa­dów de­szczu

 (1.2) techn. rura ka­na­li­za­cyj­na słu­żą­ca do od­pro­wa­dza­nia wody de­szczo­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deszczówki

po­tocz­nie:
1. woda de­szczo­wa;
2. opona de­szczo­wa


Źródła:

SJP.pl

Deszeret

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. czer­wo­na ko­ro­na wład­ców Dol­ne­go Egip­tu w okre­sie pre­dy­na­stycz­nym, ma­ją­ca pod­wyż­szo­ny tył i spi­ra­lę z przo­du;


De­sze­ret (sta­ro­e­gip. dšrt) także: Net – (dosł. "czer­wo­ny" – tzn. ko­ro­na czer­wo­na) lub Bit (dosł. "pszczo­ła" – sym­bol Dol­ne­go Egip­tu, także oz­na­cza: "król Dol­ne­go Egip­tu") lub Mehes (dosł. "ko­ro­na Dol­ne­go Egip­tu") – ko­ro­na egip­skich wład­ców o kształ­cie ścię­tej czapy o wy­so­kiej tyl­nej czę­ści, de­ko­ro­wa­nej z przo­du spi­ra­lą "Cha­bet". Był to atry­but wła­dzy fa­ra­o­na nad Dol­nym Egip­tem.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Deszkiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Desznica

wieś w Pol­sce


Desz­ni­ca (j. łem­kow­ski Дошниця) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie ja­siel­skim, w gmi­nie Nowy Żmi­gród. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kro­śnień­skie­go.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą pa­ra­fii Matki Bożej Nie­po­ka­la­nej, na­le­żą­cej do de­ka­na­tu Nowy Żmi­gród, die­cez­ji rze­szow­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deszperactwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. nie­go­dzi­wość


Źródła:

Wiktionary

Desztaplowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) roz­kła­da­nie to­wa­ru ze szta­pli


Źródła:

Wiktionary

Desztaplować

cza­sow­nik

 (1.1) roz­kła­dać towar ze szta­pli


Źródła:

Wiktionary

Deszyfracja

od­czy­ty­wa­nie za­szy­fro­wa­nej, za­ko­do­wa­nej in­for­ma­cji; od­czy­ty­wa­nie kodu, de­ko­do­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. pro­ces przet­wa­rza­nia za­ko­do­wa­nej in­for­ma­cji w in­for­ma­cję pier­wot­ną; od­czy­ty­wa­nie kodu, de­ko­do­wa­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deszyfrant

osoba od­czy­tu­ją­ca za­szy­fro­wa­ne, za­ko­do­wa­ne in­for­ma­cje


Źródła:

SJP.pl

Deszyfrantka

→ de­szy­frant


Patrz:deszyfrant

Źródła:

SJP.pl

Deszyfrator

urzą­dze­nie (lub pro­gram kom­pu­te­ro­wy), słu­żą­cy do od­ga­dy­wa­nia za­szy­fro­wa­nych in­for­ma­cji; de­ko­der


Źródła:

SJP.pl

Deszyfraż

1. od­czy­ty­wa­nie in­for­ma­cji za­pi­sa­nych szy­frem, sto­so­wa­ne zwy­kle w służ­bie wy­wia­dow­czej lub woj­sko­wej;
2. grupa osób sy­ste­ma­tycz­nie zaj­mu­ją­cych się roz­wią­zy­wa­niem szy­frów


Źródła:

SJP.pl

Deszyfrować

przet­wa­rzać za­ko­do­wa­ną in­for­ma­cję w in­for­ma­cję pier­wot­ną, bez zmia­ny jej tre­ści; od­czy­ty­wać kod, de­ko­do­wać


Źródła:

SJP.pl

Det.

skrót od: de­ta­licz­ny


Źródła:

SJP.pl

Detailer

[czy­taj: di­tej­ler] osoba za­wo­do­wo od­na­wia­ją­ca sa­mo­cho­dy; au­to­de­ta­i­ler, au­to­de­ta­i­lin­go­wiec, de­ta­i­lin­go­wiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba za­wo­do­wo zaj­mu­ją­ca się auto de­ta­i­lin­giem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Detailerka

→ de­ta­i­ler [czy­taj: di­tej­ler­ka]; au­to­de­ta­i­ler­ka


Źródła:

SJP.pl

Detailing

[czy­taj: di­tej­ling] do­kład­ne czy­szcze­nie, od­no­wie­nie i kon­ser­wa­cja sa­mo­cho­du; au­to­de­ta­i­ling, auto de­ta­i­ling, car­de­ta­i­ling, car de­ta­i­ling


Źródła:

SJP.pl

Detailingowiec

[czy­taj: di­tej­lin­go­wiec] osoba za­wo­do­wo od­na­wia­ją­ca sa­mo­cho­dy; au­to­de­ta­i­ler, de­ta­i­ler, au­to­de­ta­i­lin­go­wiec


Źródła:

SJP.pl

Detailingowy

→ de­ta­i­ling [czy­taj: di­tej­lin­go­wy]; au­to­de­ta­i­lin­go­wy, car­de­ta­i­lin­go­wy


Źródła:

SJP.pl

Detaksa

zwrot po­dat­ku VAT od to­wa­ru za­ku­pio­ne­go z za­mia­rem wy­wo­zu za gra­ni­cę


Źródła:

SJP.pl

Detaksacja

oce­nia­nie war­to­ści, sza­co­wa­nie cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. oce­nia­nie war­to­ści cze­goś, sza­co­wa­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Detal

1. szcze­gół, dro­biazg, drob­nost­ka;
2. drob­ny ele­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny;
3. han­del de­ta­licz­ny, sprze­daż to­wa­rów bez­poś­red­nio kon­su­men­to­wi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szcze­gół, coś mało waż­ne­go

 (1.2) ekon. forma hand­lu, w ma­łych ilo­ściach, sprze­daż nie­hur­to­wa, bez­poś­red­nio kon­su­men­to­wi

 (1.3) szcze­gół, frag­ment dzie­ła sztu­ki


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Detalicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) hand. w hand­lu de­ta­licz­nym

 (1.2) w spo­sób do­kład­ny, szcze­gó­ło­wy


Źródła:

Wiktionary

Detaliczniej

dawny sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: de­ta­licz­nie (do­kład­nie, dro­biaz­go­wo)


Źródła:

SJP.pl

Detaliczność

→ de­ta­licz­ny


Patrz:detaliczny

Źródła:

SJP.pl

Detaliczny

1. od­no­szą­cy się do sprze­da­ży to­wa­rów w ma­łych ilo­ściach;
2. prze­sta­rza­łe: szcze­gó­ło­wy, dro­biaz­go­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hand. do­ty­czą­cy drob­nej sprze­da­ży

 (1.2) pot. od­no­szą­cy się do szcze­gó­łu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Detalista

ku­piec pro­wa­dzą­cy han­del de­ta­licz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hand. przed­się­bior­stwo lub ku­piec zaj­mu­ją­cy się hand­lem w ma­łych ilo­ściach

 (1.2) przen. czło­wiek sku­pia­ją­cy się na szcze­gó­łach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Detalistka

→ de­ta­li­sta


Patrz:detalista

Źródła:

SJP.pl

Detalizować

szcze­gó­ło­wo, dro­biaz­go­wo roz­pa­try­wać; opo­wia­dać ze szcze­gó­ła­mi


Źródła:

SJP.pl

Detalować

odt­wa­rzać z ry­sun­ków zbior­czych lub mon­ta­żo­wych po­szcze­gól­ne ele­men­ty skła­do­we ja­kie­goś me­cha­niz­mu w celu spo­rzą­dza­nia ry­sun­ków warsz­ta­to­wych, poz­wa­la­ją­cych na wy­ko­na­nie każ­dej czę­ści skła­do­wej z osob­na


Źródła:

SJP.pl

Detalowość

→ de­ta­lo­wy


Patrz:detalowy

Źródła:

SJP.pl

Detalowy

szcze­gó­ło­wy, dro­biaz­go­wy; de­ta­licz­ny


Źródła:

SJP.pl

Detaszować

daw­niej:
1. odłą­czyć (odłą­czać), od­dzie­lić (od­dzie­lać);
2. w woj­sku: od­ko­men­de­ro­wać (od­ko­men­de­ro­wy­wać) grupę, od­dział


Źródła:

SJP.pl

Detefon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rad. pro­sty ra­dio­od­bior­nik de­tek­to­ro­wy nie wy­ma­ga­ją­cy za­si­la­nia, pro­du­ko­wa­ny ma­so­wo po 1927 roku w Pol­sce;


De­te­fon – nazwa hand­lo­wa pol­skie­go ra­dio­od­bior­ni­ka wy­po­sa­żo­ne­go w de­tek­tor krysz­tał­ko­wy. Zo­stał opra­co­wa­ny w roku 1929 przez Wil­hel­ma Rot­kie­wi­cza i pro­du­ko­wa­ny do wy­bu­chu wojny przez Pań­stwo­wą Wyt­wór­nię Łącz­no­ści, potem przez Pań­stwo­we Za­kła­dy Tele- i Ra­dio­tech­nicz­ne, jako pro­sty i tani od­bior­nik po przy­stęp­nej cenie.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Detek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­u­fa­ła forma mę­skie­go imie­nia Det­lef (Det­lev)


Detek – wieś i gmina w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Wę­gier, w po­bli­żu mia­sta Encs.

Miej­sco­wość leży na ob­sza­rze Śred­nio­gó­rza Pół­noc­no­wę­gier­skie­go. Ad­mi­ni­stra­cyj­nie gmina na­le­ży do po­wia­tu Encs, wcho­dzą­ce­go w skład ko­mi­ta­tu Bor­sod-Abaúj-Zemplén i jest jedną z jego 36 gmin.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Detekcja

1. wy­kry­wa­nie do­wol­nych sy­gna­łów, np. elek­trycz­nych, pro­mie­nio­wa­nia jo­ni­zu­ją­ce­go;
2. pro­ces, w któ­rym z prze­bie­gu zmo­du­lo­wa­ne­go uzy­sku­je się prze­bieg mo­du­lu­ją­cy; umoż­li­wia odt­wo­rze­nie dźwię­ków mowy i my­zy­ki lub sy­gna­łu obra­zu w od­bior­ni­kach ra­dio­wych i te­le­wi­zyj­nych; de­mo­du­la­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­kry­wa­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Detekcyjność

cecha cze­goś zwią­za­ne­go z de­tek­cją, np. pa­ra­me­try de­tek­cyj­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Detekcyjny

→ de­tek­cja


Patrz:detekcja

Źródła:

SJP.pl

Detektor

1. urzą­dze­nie do wy­kry­wa­nia cze­goś;
2. urzą­dze­nie słu­żą­ce do wy­o­dręb­nie­nia z mo­du­lo­wa­ne­go prądu sy­gna­łu mo­du­la­cyj­ne­go; de­mo­du­la­tor


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie słu­żą­ce wy­kry­wa­niu obec­no­ści sub­stan­cji, czą­ste­czek albo obiek­tów;


De­tek­tor – urzą­dze­nie słu­żą­ce do wy­kry­wa­nia (de­tek­cji) i ewen­tu­al­nie re­je­stra­cji. De­tek­cji pod­le­gać mogą różne obiek­ty, zja­wi­ska i pa­ra­me­try fi­zycz­ne. De­tek­to­ry sto­su­je się wów­czas, gdy ba­da­ny sy­gnał nie możne być za­re­je­stro­wa­ny bez­poś­red­nio zmy­sła­mi czło­wie­ka lub wów­czas, gdy dzia­ła jako ele­ment urzą­dze­nia au­to­ma­tycz­nie re­a­gu­ją­ce­go na na­dej­ście sy­gna­łu oraz wtedy, gdy po­żą­da­na jest be­zob­słu­go­wa re­je­stra­cja sy­gna­łów. De­tek­tor za­mie­nia wy­kry­wa­ny sy­gnał na formę moż­li­wą do ob­ser­wa­cji lub re­je­stra­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Detektorowy

→ de­tek­tor


przy­miot­nik

 (1.1) techn. zwią­za­ny z de­tek­to­rem; słu­żą­cy do wy­kry­wa­nia


Patrz:detektor

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Detektorysta

osoba szu­ka­ją­ca przed­mio­tów za­ko­pa­nych pod zie­mią za po­mo­cą wy­kry­wa­cza me­ta­li


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba po­szu­ku­ją­ca ar­te­fak­tów hi­sto­rycz­nych przy po­mo­cy de­tek­to­ra me­ta­li


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Detektorystka

ko­bie­ta szu­ka­ją­ca przed­mio­tów za­ko­pa­nych pod zie­mią za po­mo­cą wy­kry­wa­cza me­ta­li


Źródła:

SJP.pl

Detektyw

1. czło­wiek zaj­mu­ją­cy się od­płat­nie wy­naj­dy­wa­niem in­for­ma­cji;
2. tajny agent śled­czy po­li­cji kry­mi­nal­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek zaj­mu­ją­cy się w spo­sób nie­jaw­ny do­cho­dze­niem, śle­dze­niem, roz­wią­zy­wa­niem spraw o cha­rak­te­rze kry­mi­nal­nym jako funk­cjo­na­riusz po­li­cji lub jako pra­cow­nik pry­wat­nej agen­cji śled­czej


De­tek­tyw ( de­tec­ti­ve, z de­te­go, co oz­na­cza „od­kryć, wy­kryć, wy­ja­wić”.) – tytuł za­wo­do­wy osoby świad­czą­cej usłu­gi de­tek­ty­wi­stycz­ne oraz nazwa sta­no­wi­ska utaj­nio­ne­go pra­cow­ni­ka po­li­cji zaj­mu­ją­ce­go się czyn­no­ścia­mi śled­czy­mi w spo­sób dy­skret­ny. W niek­tó­rych kra­jach na­zy­wa­ny jest tak jawny funk­cjo­na­riusz po­li­cji albo in­nych służb ochro­ny po­rząd­ku pu­blicz­ne­go zaj­mu­ją­cy się czyn­no­ścia­mi śled­czy­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Detektywistyczny

1. do­ty­czą­cy de­tek­ty­wa, zwią­za­ny z de­tek­ty­wem;
2. przed­sta­wia­ją­cy przy­go­dy, pracę de­tek­ty­wów


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­tek­ty­wi­sty­ką i de­tek­ty­wa­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Detektywistyka

dzia­łal­ność de­tek­ty­wi­stycz­na lub śled­cza


Źródła:

SJP.pl

Detektywka

1. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się od­płat­nie wy­naj­dy­wa­niem in­for­ma­cji;
2. tajna agent­ka śled­cza po­li­cji kry­mi­nal­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zaw. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się w spo­sób nie­jaw­ny do­cho­dze­niem, śle­dze­niem, roz­wią­zy­wa­niem spraw o cha­rak­te­rze kry­mi­nal­nym jako funk­cjo­na­riusz­ka po­li­cji lub jako pra­cow­nicz­ka pry­wat­nej agen­cji śled­czej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Detektywny

prze­sta­rza­le:
1. de­tek­ty­wi­stycz­ny;
2. zwią­za­ny z de­tek­cją sy­gna­łów ra­dio­wych; de­tek­to­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Detencja

daw­niej:
1. przy­mu­so­we za­trzy­ma­nie kogoś w aresz­cie lub za­kła­dzie psy­chia­trycz­nym, naj­czę­ściej sto­so­wa­ne wobec spraw­cy prze­stęp­stwa
2. bez­praw­ne za­trzy­ma­nie cu­dzej włas­no­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. przy­mu­so­we umie­szcze­nie w zam­knię­tym oś­rod­ku pod na­dzo­rem, np. w szpi­ta­lu psy­chia­trycz­nym, oś­rod­ku dla uchodź­ców


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Detencyjny

→ de­ten­cja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­ten­cją, do­ty­czą­cy de­ten­cji


Patrz:detencja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Detepowiec

śro­do­wi­sko­wo: osoba za­wo­do­wo zaj­mu­ją­ca się przy­go­to­wy­wa­niem pu­bli­ka­cji za po­mo­cą kom­pu­te­ra; DTP-owiec


Źródła:

SJP.pl

Detergent

śro­dek po­wierzch­nio­wo czyn­ny, tj. zmniej­sza­ją­cy na­pię­cie po­wierzch­nio­we wody; znaj­du­je się w szam­po­nach, pły­nach do mycia na­czyń, prosz­kach do pra­nia i in­nych środ­kach my­ją­cych i pio­rą­cych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. śro­dek pio­rą­cy, my­ją­cy lub czy­szczą­cy; także. sub­stan­cja che­micz­na za­war­ta w takim środ­ku;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Detergentowy

przy­miot­nik od: de­ter­gent


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z de­ter­gen­ta­mi, do­ty­czą­cy de­ter­gen­tów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deterioracja

po­gor­sze­nie się stanu cze­goś; zruj­no­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­gor­sze­nie stanu, spa­dek spraw­no­ści, przy­dat­no­ści, war­to­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deterioratiwum

w ję­zy­koz­naw­stwie: wyraz na­ce­cho­wa­ny ujem­nie, de­pre­cjo­nu­ją­co; de­te­rio­ra­ty­wum


Źródła:

SJP.pl

Deterioratywny

przy­miot­nik od: de­te­rio­ra­cja


Źródła:

SJP.pl

Deterioratywum

w ję­zy­koz­naw­stwie: wyraz na­ce­cho­wa­ny ujem­nie, de­pre­cjo­nu­ją­co; de­te­rio­ra­ti­wum


Źródła:

SJP.pl

Deterlon

marka de­ter­gen­tu


Źródła:

SJP.pl

Determinacja

1. zdol­ność do po­dej­mo­wa­nia kon­kret­nych, sta­now­czych de­cyz­ji spo­wo­do­wa­na moc­nym wew­nętrz­nym prze­ko­na­niem i siłą woli;
2. de­ter­mi­na­cja płci - uwa­run­ko­wa­nie płci przez ro­dzaj chro­mo­so­mu płcio­we­go nie­sio­ne­go przez za­pład­nia­ją­cy plem­nik;
3. daw­niej: po­sta­no­wie­nia, de­cyz­ja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zde­cy­do­wa­nie i wytr­wa­łość w dą­że­niu do celu mimo prze­ciw­no­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Determinacyjny

→ de­ter­mi­na­cja


Patrz:determinacja

Źródła:

SJP.pl

Determinant

pa­ra­metr okre­śla­ją­cy, wyz­na­cza­ją­cy coś, wpły­wa­ją­cy w za­sad­ni­czy spo­sób


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) czyn­nik ma­ją­cy de­cy­du­ją­cy wpływ


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Determinanta

czyn­nik wpły­wa­ją­cy na coś w za­sad­ni­czy spo­sób


Źródła:

SJP.pl

Determinatyw

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wy­stę­pu­ją­cy w niek­tó­rych ję­zy­kach znak okre­śla­ją­cy klasę po­ję­cio­wą cha­rak­te­ry­zu­ją­cą dane słowo i umie­szcza­ny przed lub po nim;


De­ter­mi­na­tyw ( de­ter­mi­na­ti­vus „okre­śla­ją­cy” od de­ter­mi­na­re „wyz­na­czać, roz­róż­niać, wska­zy­wać, roz­strzy­gać”, de „z (czego), od, wy-” i ter­mi­na­re „ogra­ni­czać” od ter­mi­nus „słup gra­nicz­ny, gra­ni­ca, cel, ko­niec”) – znak sto­ją­cy w sy­ste­mach pisma ide­o­gra­ficz­no-fo­ne­tycz­ne­go przed lub po znaku okre­śla­nym, oz­na­cza­ją­cy klasę po­ję­cio­wą, jaką okre­śla­ny znak re­pre­zen­tu­je (drze­wa, lu­dzie, bo­go­wie).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Determinista

zwo­len­nik po­glą­du fi­lo­zo­ficz­ne­go, że każde zda­rze­nie jest ści­śle wyz­na­czo­ne przez wa­run­ki, w ja­kich za­cho­dzi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik de­ter­mi­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deterministka

→ de­ter­mi­ni­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka de­ter­mi­niz­mu


Patrz:determinista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deterministyczny

uwa­run­ko­wa­ny przy­czy­no­wo, nie­przy­pad­ko­wy


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy de­ter­mi­niz­mu, zwią­za­ny z de­ter­mi­niz­mem, opar­ty na de­ter­mi­niz­mie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Determinizm

1. twier­dze­nie, że wszyst­kie zja­wi­ska i dzia­ła­nia są po­łą­czo­ne związ­kiem przy­czy­no­wo-skut­ko­wym;
2. po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny gło­szą­cy, że każde zda­rze­nie jest jed­noz­nacz­ne i uwa­run­ko­wa­ne swo­i­mi przy­czy­na­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. te­o­ria przy­czy­no­wo-skut­ko­wa za­kła­da­ją­ca, że ciąg okre­ślo­nych zda­rzeń nie­u­chron­nie pro­wa­dzi do da­ne­go skut­ku, re­zul­ta­tu;


De­ter­mi­nizm przy­czy­no­wy ( de­ter­mi­na­re – od­dzie­lić, ogra­ni­czyć, okre­ślić) – kon­cep­cja fi­lo­zo­ficz­na, we­dług któ­rej wszyst­kie zda­rze­nia w ra­mach przy­ję­tych pa­ra­dyg­ma­tów są po­łą­czo­ne związ­kiem przy­czy­no­wo-skut­ko­wym, a zatem każde zda­rze­nie i stan jest "zde­ter­mi­no­wa­ne" przez swoje uprzed­nio ist­nie­ją­ce przy­czy­ny (rów­nież zda­rze­nia i stany).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Determinować

wpły­wać na coś w de­cy­du­ją­cy spo­sób


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­ter­mi­no­wać)

 (1.1) mieć wpływ na prze­bieg czy wynik

 (1.2) daw. przy­wo­dzić kogoś do po­sta­no­wie­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Detersja

wy­gła­dza­nie i szli­fo­wa­nie po­dło­ża skal­ne­go ma­te­ria­łem nie­sio­nym w dnie lo­dow­ca


De­ter­sja – wy­gła­dza­nie rzeź­by te­re­nu przez tran­spor­to­wa­ny w sto­pie lo­dow­ca ma­te­riał mo­re­no­wy. W wy­ni­ku de­ter­sji pow­sta­ją m.in. wy­gła­dy lo­dow­co­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Detka

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Detoks

1. usu­wa­nie z or­ga­niz­mu sub­stan­cji tru­ją­cych; od­tru­wa­nie, de­tok­sy­ka­cja;
2. od­dział szpi­tal­ny, w któ­rym prze­pro­wa­dza się de­toks;
3. po­tocz­nie: odwyk


Źródła:

SJP.pl

Detoksowy

→ de­toks


Patrz:detoks

Źródła:

SJP.pl

Detoksyfikacja

usu­wa­nie lub ne­u­tra­li­zo­wa­nie tok­sycz­nych sub­stan­cji z or­ga­niz­mu lub śro­do­wi­ska; de­tok­sy­ka­cja, de­toks


Źródła:

SJP.pl

Detoksykacja

usu­wa­nie z or­ga­niz­mu sub­stan­cji tru­ją­cych; od­tru­wa­nie, de­toks


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tok­sy­kol. oczy­szcza­nie or­ga­niz­mu z sub­stan­cji tru­ją­cych;


De­tok­sy­ka­cja, po­tocz­nie de­toks (łac. "de­to­xi­ca­tio" zna­czy „od­tru­wa­nie”, „usu­wa­nie tok­sy­ny”) – etap le­cze­nia uza­leż­nień sta­no­wią­cy le­cze­nie ze­spo­łów ab­sty­nen­cyj­nych po pró­bach na­głe­go od­sta­wie­nia al­ko­ho­lu lub in­nych sub­stan­cji psy­cho­ak­tyw­nych, obej­mu­ją­cy zwy­kle far­ma­ko­te­ra­pię w po­łą­cze­niu z te­ra­pią psy­cho­lo­gicz­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Detoksykacyjny

zwią­za­ny z de­tok­sy­ka­cją


Źródła:

SJP.pl

Detonacja

1. huk to­wa­rzy­szą­cy ek­sploz­ji po­ci­sków, wy­strza­łom, pę­ka­niu wiel­kich mas ja­kiejś sub­stan­cji itp. ;
2. ro­dzaj re­ak­cji che­micz­nej prze­bie­ga­ją­cej wy­bu­cho­wo, odz­na­cza­ją­cej się bar­dzo dużą, stałą pręd­ko­ścią li­nio­wą roz­prze­strze­nia­nia się;
3. nad­mier­nie szyb­kie spa­la­nie się pa­li­wa w cy­lin­drze sil­ni­ka po­łą­czo­ne z ek­sploz­ją


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ek­sploz­ja ma­te­ria­łu wy­bu­cho­we­go po­łą­czo­na z hu­kiem;

 (1.2) spo­wo­do­wa­nie de­to­na­cji (1.1)

 (1.3) chem. re­ak­cja che­micz­na prze­bie­ga­ją­ca wy­bu­cho­wo

 (1.4) mech. nad­mier­nie szyb­kie spa­la­nie się mie­szan­ki pa­li­wo­wej w cy­lin­drze sil­ni­ka po­łą­czo­ne z cha­rak­te­ry­stycz­nym stu­ka­niem


De­to­na­cja ( détonation z de­to­na­re ‘grzmieć’) – wy­buch (fala re­ak­cji che­micz­nych) roz­prze­strze­nia­ją­cy się w ma­te­ria­le wy­bu­cho­wym z pręd­ko­ścią po­naddź­wię­ko­wą, a naj­czę­ściej z wy­so­ką pręd­ko­ścią hi­perdź­wię­ko­wą (z re­gu­ły wy­no­si od kilku ty­się­cy m/s do ponad 10 ty­się­cy m/s), po­wo­du­ją­cy pow­sta­nie w ota­cza­ją­cym go oś­rod­ku fali ude­rze­nio­wej. Na jej czole wy­stę­pu­je bar­dzo wy­so­kie ci­śnie­nie (do ok. 50 GPa) i tem­pe­ra­tu­ra (do ok. 5800 °C).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Detonacyjny

zwią­za­ny z de­to­na­cją


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­to­na­cją, słu­żą­cy do de­to­na­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Detonator

nie­wiel­ki ła­du­nek ma­te­ria­łu wy­bu­cho­we­go do de­to­na­cji wła­ści­we­go ła­dun­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ła­du­nek ma­te­ria­łu wy­bu­cho­we­go prze­no­szą­cy de­to­na­cję ze spłon­ki do kru­szą­ce­go ma­te­ria­łu wy­bu­cho­we­go;


De­to­na­tor:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Detonometr

przy­rząd sy­gna­li­zu­ją­cy zja­wi­ska de­to­na­cji, sto­so­wa­ny w sil­ni­kach lot­ni­czych


Źródła:

SJP.pl

Detonowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ini­cjo­wa­nie, po­wo­do­wa­nie de­to­na­cji


Źródła:

Wiktionary

Detonowany

1. ek­splo­do­wać, wy­bu­chać;
2. po­wo­do­wać wy­buch;
3. książ­ko­wo: pe­szyć, onie­śmie­lać;
4. w mu­zy­ce: grać lub śpie­wać nie­czy­sto; fał­szo­wać


Źródła:

SJP.pl

Detonować

1. ek­splo­do­wać, wy­bu­chać;
2. po­wo­do­wać wy­buch;
3. książ­ko­wo: pe­szyć, onie­śmie­lać;
4. w mu­zy­ce: grać lub śpie­wać nie­czy­sto; fał­szo­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­to­no­wać)

 (1.1) po­wo­do­wać wy­buch

 (1.2) wy­wo­ły­wać onie­śmie­le­nie

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­to­no­wać)

 (2.1) roz­ry­wać się z hu­kiem; ule­gać ek­sploz­ji

 (2.2) muz. wy­ko­ny­wać dźwię­ki nie­czy­sto

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­to­no­wać się (dk. zde­to­no­wać się)

 (3.1) być lub sta­wać się spe­szo­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Detotalitaryzacja

dzia­ła­nia po oba­le­niu rzą­dów to­ta­li­tar­nych, ma­ją­ce na celu oczy­szcze­nia życia po­li­tycz­ne­go, spo­łecz­ne­go i kul­tu­ral­ne­go z to­ta­li­ta­ryz­mu


Źródła:

SJP.pl

Detrakcja

wy­ry­wa­nie przez lo­do­wiec blo­ków i okru­chów skal­nych z po­dło­ża


De­trak­cja – pro­ces wy­ry­wa­nia, wy­dzie­ra­nia przez lo­do­wiec okru­chów i blo­ków skal­nych z po­dło­ża po­przez dzia­łal­ność me­cha­nicz­ną i zam­róz.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Detranzycja

pro­ces od­wra­ca­nia tran­zy­cji płcio­wej


De­tran­zy­cja – pro­ces za­trzy­ma­nia lub od­wra­ca­nia tran­zy­cji płcio­wej. Ro­zu­mia­na jest jako za­prze­sta­nie te­ra­pii ko­rek­ty płci i próba cof­nię­cia zmian, jakie zasz­ły w jej wy­ni­ku. Na­kie­ro­wa­na jest na przy­wró­ce­nie cech płcio­wych zgod­nych z płcią przy­pi­sa­ną przy na­ro­dzi­nach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Detreomycyna

nazwa hand­lo­wa an­ty­bio­ty­ku sto­so­wa­ne­go w der­ma­to­lo­gii do le­cze­nia rop­nych za­ka­żeń skóry, za­wie­ra­ją­ce­go chlo­ram­fe­ni­kol


Źródła:

SJP.pl

Detroicki

[czy­taj: di­trojc­ki albo po­tocz­nie de­trojc­ki] przy­miot­nik od: De­tro­it


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z De­tro­it, do­ty­czą­cy De­tro­it


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Detroiczanin

[czy­taj: di­troj­cza­nin] miesz­ka­niec De­tro­it


Źródła:

SJP.pl

Detroiczanka

[czy­taj: di­troj­czan­ka] miesz­kan­ka De­tro­it


Źródła:

SJP.pl

Detroit

[czy­taj: diTROJT albo po­tocz­nie deTROit] rzeka i mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka na gra­ni­cy Ka­na­dy i Sta­nów Zjed­no­czo­nych;

 (1.2) geogr. mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Mi­chi­gan;

 (1.3) geogr. to­po­nim, nazwa kilku miast i gmin w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;


De­tro­it (wym. []; z fr. "cie­śni­na") – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Mi­chi­gan na pół­noc­nym brze­gu rzeki De­tro­it łą­czą­cej je­zio­ra St. Clair i Erie. Na po­łud­niu są­sia­du­je z ka­na­dyj­skim mia­stem Wind­sor. We­dług da­nych z 2023 roku liczy 633,2 tys. miesz­kań­ców oraz 4,3 mln w ob­sza­rze me­tro­po­li­tal­nym (14. co do wiel­ko­ści me­tro­po­lia Sta­nów Zjed­no­czo­nych).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Detronizacja

1. po­zba­wie­nie pa­nu­ją­ce­go mo­nar­chy wła­dzy;
2. po­zba­wie­nie kogoś naj­wyż­szej po­zy­cji w ja­kiejś gru­pie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. po­zba­wie­nie mo­nar­chy jego wła­dzy i ty­tu­łu;

 (1.2) przen. po­zba­wie­nie kogoś (cze­goś) pier­wsze­go miej­sca


De­tro­ni­za­cja (gr. "thró­nos", tron) – ro­dzaj de­po­zy­cji, po­zba­wie­nie pa­nu­ją­ce­go wład­cy tronu, po­zba­wie­nie urzę­du siłą lub po­ko­jo­wym trak­ta­tem. Naj­czę­ściej de­tro­ni­za­cja jest skut­kiem za­ma­chu stanu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Detronizacyjny

zwią­za­ny z de­tro­ni­za­cją


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­tro­ni­za­cją, do­ty­czą­cy de­tro­ni­za­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Detronizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) usu­wa­nie mo­nar­chy z tronu


Źródła:

Wiktionary

Detronizować

1. po­zba­wiać pa­nu­ją­ce­go mo­nar­chę wła­dzy;
2. po­zba­wiać kogoś naj­wyż­szej po­zy­cji w ja­kiejś gru­pie


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) po­zba­wiać pa­nu­ją­ce­go wła­dzy mo­nar­szej

 (1.2) przen. po­zba­wiać kogoś sta­no­wi­ska lub po­zy­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Detrybalizacja

1. re­zy­gna­cja z przy­na­leż­no­ści ple­mien­nej lub jej za­tra­ce­nie;
2. re­zy­gna­cja z odręb­no­ści ple­mien­nych na rzecz no­we­go pro­ce­su na­ro­do­wot­wór­cze­go w pań­stwach post­ko­lo­nial­nych


Źródła:

SJP.pl

Detrytofag

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ekol. zwie­rzę odży­wia­ją­ce się de­try­tu­sem


Źródła:

Wiktionary

Detrytus

1. ge­o­lo­gia: po­kru­szo­ny ma­te­riał skal­ny;
2. eko­lo­gia: pod­le­ga­ją­ca roz­kła­do­wi lub sil­nie roz­drob­nio­na ma­te­ria or­ga­nicz­na po­cho­dze­nia zwie­rzę­ce­go i ro­ślin­ne­go, wy­stę­pu­ją­ca w toni wod­nej w po­sta­ci za­wie­si­ny lub w po­sta­ci osa­dów den­nych, w śro­do­wi­sku lą­do­wym wcho­dzą­ca w skład próch­ni­cy gle­bo­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. drob­no­szcząt­ko­wa, mart­wa ma­te­ria or­ga­nicz­na;

 (1.2) geol. pro­dukt roz­pa­du skał;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Detrytusowy

→ de­try­tus


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do de­try­tu­su, ma­ją­cy zwią­zek z de­try­tu­sem


Patrz:detrytus

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dettlaff

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Dettloff

naz­wi­sko, m.in. Szczęs­ny Dett­loff (1878-1961), pol­ski hi­sto­ryk sztu­ki


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Detto

z wło­skie­go: to samo, jak wyżej; ditto


Źródła:

SJP.pl

Deubekizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. de­zu­be­ki­za­cja.


Źródła:

Wiktionary

Deuter

izo­top wo­do­ru o licz­bie ma­so­wej 2, któ­re­go jądro za­wie­ra jeden pro­ton i jeden ne­u­tron; cięż­ki wodór


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. izo­top wo­do­ru ma­ją­cy w ją­drze jeden pro­ton i jeden ne­u­tron;


De­u­ter (, D) – izo­top wo­do­ru wy­stę­pu­ją­cy na­tu­ral­nie. W wo­dzie mor­skiej (SMOW) wy­stę­pu­je w ilo­ści około 1 atomu na 6420 ato­mów protu (około 0,02 grama w 1 li­trze wody). Jądro de­u­te­ru (de­u­te­ron) skła­da się z jed­ne­go pro­to­nu i jed­ne­go ne­u­tro­nu, pod­czas gdy ją­drem protu jest jeden pro­ton.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deuteragonista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. teatr. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: drugi co do waż­no­ści aktor od­gry­wa­ją­cy rolę w an­tycz­nej sztu­ce grec­kiej

 (1.2) rzad. liter. druga naj­waż­niej­sza po­stać w nar­ra­cji


Źródła:

Wiktionary

Deuteranomalia

nie­do­wi­dze­nie barwy zie­lo­nej


De­u­te­ra­no­ma­lia – za­bu­rze­nie roz­poz­na­wa­nia barw, po­dob­nie jak pro­ta­no­ma­lia cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się je­dy­nie ob­ni­żo­ną per­cep­cją na­sy­ce­nia (ale nie ja­skra­wo­ści) zie­le­ni. Barwa czer­wo­na, po­ma­rań­czo­wa, żółta, ka­nar­ko­wa i zie­lo­na są prze­su­nię­te w kie­run­ku zie­le­ni. De­u­te­ra­no­ma­lia do­ty­czy około 6% męż­czyzn i około 0,4% ko­biet (daje to około 95% wszyst­kich za­bu­rzeń roz­poz­na­wa­nia barw u męż­czyzn).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deuteranopia

De­u­te­ra­no­pia (dal­to­nizm) – wada wzro­ku, od­mia­na śle­po­ty barw, po­le­ga­ją­ca na nie­roz­poz­na­wa­niu barwy zie­lo­nej (lub my­le­niu jej z barwą czer­wo­ną). Ob­ja­wia się to do­kład­nie bra­kiem roz­róż­nie­nia ko­lo­ru czer­wo­ne­go, po­ma­rań­czo­we­go, żół­te­go i zie­lo­ne­go. Per­cep­cja ja­skra­wo­ści nie zmie­nia się. Wy­stę­pu­je za to brak roz­róż­nie­nia w per­cep­cji skła­do­wych czer­wo­nej i zie­lo­nej, co pro­wa­dzi do od­bio­ru fio­le­tu i cy­ja­nu jako ten sam kolor.


Źródła:

Wikipedia

Deuterek

zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy de­u­ter (cięż­ki izo­top wo­do­ru)


Źródła:

SJP.pl

Deuterium

daw­niej: izo­top wo­do­ru o licz­bie ma­so­wej 2, któ­re­go jądro za­wie­ra jeden pro­ton i jeden ne­u­tron; de­u­ter, cięż­ki wodór


Źródła:

SJP.pl

Deutero-Izajasz

umow­na nazwa ano­ni­mo­we­go au­to­ra roz­dzia­łów 40-55 bi­blij­nej Księ­gi Iza­ja­sza


De­u­te­ro-Iza­jasz – od końca XVIII w. umow­ne okre­śle­nie ano­ni­mo­we­go, nie­toż­sa­me­go z Iza­ja­szem au­to­ra roz­dzia­łów 40–55 bi­blij­nej Księ­gi Iza­ja­sza.

Tło roz­dzia­łów 40–55 jest zu­peł­nie od­mien­ne od tła roz­dzia­łów 1–39 Księ­gi Iza­ja­sza, al­bo­wiem jest póź­niej­sze od tych ostat­nich o około 150 lat.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Deuterokanoniczny

księ­gi de­u­te­ro­ka­no­nicz­ne - księ­gi Sta­re­go Te­sta­men­tu, które chrze­ści­jań­stwo włą­czy­ło do ka­no­nu Bi­blii póź­niej niż po­zo­sta­łe; odrzu­co­ne wcze­śniej przez pro­te­stan­tyzm i ju­da­izm; księ­gi wtó­ro­ka­no­nicz­ne


przy­miot­nik

 (1.1) rel. o księ­dze bi­blij­nej: po­cząt­ko­wo nie­uz­na­wa­ny za ka­no­nicz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deuteron

jądro ato­mo­we de­u­te­ru, zło­żo­ne z ne­u­tro­nu i pro­to­nu; de­u­ton


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. chem. jądro atomu de­u­te­ru;


De­u­te­ron – jądro ato­mo­we de­u­te­ru, czyli izo­to­pu wo­do­ru #PATRZ, zwa­ne­go cięż­kim wo­do­rem. De­u­te­ron skła­da się z jed­ne­go ne­u­tro­nu i jed­ne­go pro­to­nu.

Licz­ba ato­mo­wa de­u­te­ro­nu wy­no­si Z=1, zaś licz­ba ma­so­wa A=2, ener­gia wią­za­nia 2,225 MeV. De­u­te­ron oz­na­cza­ny jest sym­bo­lem che­micz­nym D, lub czę­ściej sym­bo­lem d, przy­ję­tym w za­pi­sach prze­mian ją­dro­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deuteronomiczny

zwią­za­ny z Księ­gą Pow­tó­rzo­ne­go Prawa (De­u­te­ro­no­mium)


Źródła:

SJP.pl

Deuteronomium

Księ­ga Pow­tó­rzo­ne­go Prawa; ostat­nia księ­ga Pię­ciok­się­gu


Źródła:

SJP.pl

Deuterowy

→ de­u­ter


przy­miot­nik

 (1.1) chem. do­ty­czą­cy de­u­te­ru, zwią­za­ny z de­u­te­rem, za­si­la­ny de­u­te­rem


Patrz:deuter

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deuton

jądro ato­mo­we de­u­te­ru, zło­żo­ne z ne­u­tro­nu i pro­to­nu; de­u­te­ron


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. fiz. chem. de­u­te­ron


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deutoplazma

żółt­ko


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żółt­ko


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deutoplazmatyczny

→ de­u­to­plaz­ma


Patrz:deutoplazma

Źródła:

SJP.pl

Deutsch

[czy­taj: dojcz] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Developer

de­we­lo­per;
1. osoba lub firma przez­na­cza­ją­ca środ­ki fi­nan­so­we na bu­do­wę domów w celu sprze­da­ży lub wy­naj­mu;
2. osoba lub in­sty­tu­cja two­rzą­ca pro­gra­my kom­pu­te­ro­we


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Developerka

de­we­lo­per­ka;
1. ko­bie­ta przez­na­cza­ją­ca środ­ki fi­nan­so­we na bu­do­wę domów w celu sprze­da­ży lub wy­naj­mu;
2. po­tocz­nie: rynek, bran­ża bu­dow­nict­wa de­we­lo­per­skie­go


Źródła:

SJP.pl

Developerski

→ de­ve­lo­per; de­we­lo­per­ski


Źródła:

SJP.pl

Devito

naz­wi­sko, m.in. Danny DeVito, ame­ry­kań­ski aktor


Źródła:

SJP.pl

Devon

wyspa na Morzu Ark­tycz­nym


Devon – hrab­stwo ad­mi­ni­stra­cyj­ne (nie­me­tro­po­li­tal­ne), ce­re­mo­nial­ne i hi­sto­rycz­ne w An­glii, w re­gio­nie South West En­gland, po­ło­żo­ne we wschod­niej czę­ści Pół­wy­spu Korn­wa­lij­skie­go, po­mię­dzy Korn­wa­lią na za­cho­dzie a hrab­stwa­mi So­mer­set i Dor­set na wscho­dzie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dewa

w hin­du­iz­mie: ogól­na nazwa każ­de­go z bogów uo­sa­bia­ją­cych siły dobra i har­mo­nii kos­micz­nej, bio­rą­cych udział w two­rze­niu świa­ta


Dewa (san­skryt देव, trl. "deva", „świet­li­sty”, „ja­śnie­ją­cy”, „oś­wie­co­ny”, ang. Deva; w in­nych ję­zy­kach: ty­be­tań­ski "lha", chiń­ski "tiān" (天), ko­re­ań­ski "chǒn", ja­poń­ski "ten", wiet. "thiên") – nie­po­sia­da­ją­ca ciała fi­zycz­ne­go isto­ta nad­przy­ro­dzo­na, bóg lub pół­bóg, wy­stę­pu­ją­cy w re­li­giach dhar­micz­nych i mi­tach kul­tur az­ja­tyc­kich. Żeń­skim od­po­wied­ni­kiem dewy jest dewi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dewadasi

tan­cer­ka świą­tyn­na wy­ko­nu­ją­ca kla­sycz­ne tańce hin­du­skie


De­wa­da­si (w san­skry­cie boska nie­wol­ni­ca, port. "ba­i­la­de­i­ra" – tan­cer­ka, z fr. "bayadère" – ba­ja­de­ra) – tan­cer­ka kul­to­wa w In­diach wy­ko­nu­ją­ca kla­sycz­ne tańce in­dyj­skie. Zaz­wy­czaj miesz­ka­ła bli­sko świą­ty­ni, była ofi­cjal­nie uz­na­wa­na za boską mał­żon­kę i ota­cza­na dużym sza­cun­kiem. Roz­po­czy­na­ła naukę tańca w bar­dzo mło­dym wieku, około szó­ste­go roku życia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dewajtis

Zo­bacz też: De­waj­tis (se­rial te­le­wi­zyj­ny).

De­waj­tis. Po­wieść współ­czes­na – po­zy­ty­wi­stycz­na po­wieść oby­cza­jo­wa Marii Ro­dzie­wi­czów­ny z 1889 roku.Pełny tekst: ' w Wi­kiź­ró­dłach


Źródła:

Wikipedia

Dewaloryzacja

ob­ni­że­nie się war­to­ści lub zna­cze­nia cze­goś; de­wa­lu­a­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ob­ni­ża­nie się war­to­ści cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewaloryzacyjny

→ de­wa­lo­ry­za­cja


Patrz:dewaloryzacja

Źródła:

SJP.pl

Dewaloryzować

ob­ni­żać war­tość lub zna­cze­nie cze­goś; de­wa­lu­o­wać


Źródła:

SJP.pl

Dewaluacja

1. urzę­do­we ob­ni­że­nie war­to­ści danej wa­lu­ty w sto­sun­ku do złota lub walut za­gra­nicz­nych; ob­ni­że­nie się re­al­nej war­to­ści pie­nię­dzy;
2. prze­no­śnie: ob­ni­że­nie się war­to­ści lub zna­cze­nia cze­goś; de­wa­lo­ry­za­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. urzę­do­we ob­ni­że­nie kursu danej wa­lu­ty;

 (1.2) książk. ob­ni­że­nie (się) war­to­ści lub zna­cze­nia cze­goś


De­wa­lu­a­cja (łac. "de" 'z (czego), od, niżej' (wska­zu­ją­ce na zmniej­sze­nie) i "valor" 'war­tość') – usta­wo­we bądź ad­mi­ni­stra­cyj­ne osła­bie­nie sztyw­ne­go kursu wa­lu­ty na­ro­do­wej wobec in­nych walut przez rząd lub bank cen­tral­ny, np. w celu po­pra­wie­nia bi­lan­su płat­ni­cze­go albo zwięk­sze­nia ce­no­wej kon­ku­ren­cyj­no­ści zew­nętrz­nej go­spo­dar­ki da­ne­go kraju.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dewaluacyjny

zwią­za­ny z de­wa­lu­a­cją


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od de­wa­lu­a­cja


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewaluowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­wa­lu­o­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dewaluować

1. prze­pro­wa­dzać (prze­pro­wa­dzić) re­for­mę pie­nięż­ną opar­tą na de­wa­lu­a­cji;
2. prze­no­śnie: ob­ni­żać (ob­ni­żyć) war­tość lub zna­cze­nie cze­goś; de­wa­lo­ry­zo­wać


cza­sow­nik

 (1.1) ekon. urzę­do­wo ob­ni­żać kurs danej wa­lu­ty

 (1.2) książk. ob­ni­żać war­tość lub zna­cze­nie cze­goś

cza­sow­nik zwrot­ny

 (2.1) książk. tra­cić na war­to­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewanagari

sy­la­bicz­ne pismo pół­noc­no­in­dyj­skie uży­wa­ne do za­pi­su np. san­skry­tu i hindi; na­ga­ri


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. pismo sy­la­bicz­ne uży­wa­ne do za­pi­su m.in. san­skry­tu i hindi;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewastacja

ce­lo­we ni­szcze­nie cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bezwz­ględ­ne ni­szcze­nie, ruj­no­wa­nie


De­wa­sta­cja – umyśl­ne i bez­praw­ne spo­wo­do­wa­nie szko­dy w mie­niu, ni­szcze­nie cze­goś w wy­ni­ku ce­lo­we­go dzia­ła­nia lub na­stę­pu­ją­ce wsku­tek za­nied­bań. W myśl prawa de­wa­sta­cja jest zni­szcze­niem mie­nia i jest czy­nem za­bro­nio­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dewastacyjny

zwią­za­ny z de­wa­sta­cją


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­wa­sta­cją; ma­ją­cy na celu de­wa­sta­cję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewastator

osoba sie­ją­ca spu­sto­sze­nie, zni­szcze­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. osoba, która ni­szczy, de­wa­stu­je


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewastatorka

ko­bie­ta sie­ją­ca spu­sto­sze­nie, zni­szcze­nie


Źródła:

SJP.pl

Dewastowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­wa­sto­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dewastować

ni­szczyć, pu­sto­szyć, ruj­no­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) ni­szczyć coś ce­lo­wo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewatnost

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dzie­więt­na­ście


Źródła:

Wiktionary

Dewatnoście

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dzie­więt­na­ście


Źródła:

Wiktionary

Deweloper

de­ve­lo­per;
1. osoba lub firma przez­na­cza­ją­ca środ­ki fi­nan­so­we na bu­do­wę domów w celu sprze­da­ży lub wy­naj­mu;
2. osoba lub in­sty­tu­cja two­rzą­ca pro­gra­my kom­pu­te­ro­we


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bud. osoba lub przed­się­bior­stwo in­we­stu­ją­ce w bu­do­wę nie­ru­cho­mo­ści;

 (1.2) in­form. twór­ca opro­gra­mo­wa­nia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) druk. ma­gne­tycz­ny pro­szek, który tran­spor­tu­je toner na wałek


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Deweloperka

de­ve­lo­per­ka;
1. ko­bie­ta przez­na­cza­ją­ca środ­ki fi­nan­so­we na bu­do­wę domów w celu sprze­da­ży lub wy­naj­mu;
2. po­tocz­nie: rynek, bran­ża bu­dow­nict­wa de­we­lo­per­skie­go;
3. ko­bie­ta two­rzą­ca pro­gra­my kom­pu­te­ro­we


Źródła:

SJP.pl

Deweloperoza

zbyt­nie na­gro­ma­dze­nie bu­dyn­ków miesz­kal­nych wy­bu­do­wa­nych przez de­we­lo­pe­rów na ja­kimś te­re­nie


Źródła:

SJP.pl

Deweloperski

→ de­we­lo­per; de­ve­lo­per­ski


Źródła:

SJP.pl

Deweloperstwo

in­we­sto­wa­nie w bu­do­wę domów na sprze­daż


Źródła:

SJP.pl

Deweloping

rzad­ko: de­we­lo­per­stwo - in­we­sto­wa­nie w bu­do­wę domów na sprze­daż


Źródła:

SJP.pl

Dewerbalny

w ję­zy­koz­naw­stwie: po­cho­dzą­cy, ut­wo­rzo­ny od cza­sow­ni­ka; od­cza­sow­ni­ko­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) gram. zob. od­cza­sow­ni­ko­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewetyna

tka­ni­na bę­dą­ca imi­ta­cją ak­sa­mi­tu; dy­we­ty­na


Źródła:

SJP.pl

Dewetynowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. z de­we­ty­ny


Źródła:

Wiktionary

Dewey

[czy­taj: diłej] naz­wi­sko, m.in. John Dewey (1859-1952), ame­ry­kań­ski fi­lo­zof


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dewi

Dewi (de­va­na­ga­ri: देवी ; „Bo­gi­ni”), Śri Devi – imię, któ­rym na­zy­wa­ne są czę­sto wszyst­kie bó­stwa żeń­skie pan­te­o­nu hin­du­i­stycz­ne­go, jako różne aspek­ty tej samej bo­gi­ni. Dewi czę­sto uwa­ża­na jest za głów­ne bó­stwo na równi z Wisz­nu i Śiwą. Jest bó­stwem do­brot­li­wym jako Par­wa­ti, lub trak­to­wa­na jest cał­ko­wi­cie nie­za­leż­nie, a wów­czas górę biorą jej groź­niej­sze aspek­ty w po­sta­ci Durgi i Kali.


Źródła:

Wikipedia

Dewiacja

1. silne od­chy­le­nie od pew­nych usta­lo­nych war­to­ści, norm w po­stę­po­wa­niu, za­cho­wa­niu itp. (np. de­wia­cja sek­su­al­na);
2. od­chy­le­nie ką­to­we mię­dzy kie­run­kiem ma­gne­tycz­nym a kie­run­kiem wska­zy­wa­nym przez igłę ma­gne­tycz­ną kom­pa­su, wy­wo­ła­ne przez obiek­ty znaj­du­ją­ce się w po­bli­żu kom­pa­su;
3. zbo­cze­nie z wła­ści­we­go kie­run­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. za­bu­rze­nie oso­bo­wo­ści


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dewiacyjność

→ de­wia­cyj­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest de­wia­cyj­ne


Patrz:dewiacyjny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewiacyjny

zwią­za­ny z de­wia­cją


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) psych. zwią­za­ny z de­wia­cją, do­ty­czą­cy de­wia­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewiancki

→ de­wiant


Patrz:dewiant

Źródła:

SJP.pl

Dewiant

osoba za­cho­wu­ją­ca się w spo­sób od­bie­ga­ją­cy od normy; de­wiat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. psych. osoba cier­pią­ca na za­bu­rze­nia psy­chicz­ne, prze­ja­wia­ją­ce się w za­cho­wa­niu od­bie­ga­ją­cym od norm mo­ral­nych lub oby­cza­jo­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewiantka

ko­bie­ta za­cho­wu­ją­ca się w spo­sób od­bie­ga­ją­cy od normy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. psych. ko­bie­ta cier­pią­ca na za­bu­rze­nia psy­chicz­ne, prze­ja­wia­ją­ce się w za­cho­wa­niu od­bie­ga­ją­cym od norm mo­ral­nych lub oby­cza­jo­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewiat

osoba za­cho­wu­ją­ca się w spo­sób od­bie­ga­ją­cy od normy; de­wiant


Źródła:

SJP.pl

Dewiator

spe­cja­li­sta w za­kre­sie prze­pro­wa­dza­nia de­wia­cji kom­pa­su (usta­la­nia róż­ni­cy mię­dzy kur­sem kom­pa­so­wym a kur­sem ma­gne­tycz­nym, spo­wo­do­wa­nej za­kłó­ce­nia­mi wska­zań kom­pa­su przez obiek­ty znaj­du­ją­ce się w jego po­bli­żu)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dewiować

za­cho­wy­wać się w spo­sób ra­żą­co od­bie­ga­ją­cy od przy­ję­tych norm


Źródła:

SJP.pl

Dewitalizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. po­zba­wie­nie funk­cji ży­cio­wych or­ga­niz­mu lub tkan­ki;

 (1.2) sto­mat. pro­ce­du­ra sto­ma­to­lo­gicz­na po­le­ga­ją­ca na ce­lo­wym wy­wo­ła­niu mart­wi­cy miaz­gi zę­bo­wej przy uży­ciu spe­cjal­nych środ­ków che­micz­nych (za­tru­cie zęba)


De­wi­ta­li­za­cja (dosł. po­zba­wie­nie funk­cji ży­cio­wych) - ter­min sto­so­wa­ny w wielu pro­ce­du­rach. W od­nie­sie­niu do sto­ma­to­lo­gii oz­na­cza tak zwane za­tru­cie zęba. Za­bieg ten po­le­ga na za­ło­że­niu do ubyt­ku zę­bo­we­go na ob­na­żo­ny nerw środ­ka che­micz­ne­go (np. pa­ra­pa­sty, któ­rej pod­sta­wo­wym skład­ni­kiem jest pa­ra­for­mal­de­hyd) po­wo­du­ją­ce­go mart­wi­cę miaz­gi, a na­stęp­nie jej mu­mi­fi­ka­cję. W den­dro­lo­gii na­to­miast de­wi­ta­li­za­cja oz­na­cza uśmier­ce­nie drze­wa (np. za po­mo­cą środ­ków che­micz­nych).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Dewitryfikacja

pro­ces kry­sta­li­za­cji skład­ni­ków szkła, za­cho­dzą­cy w wa­run­kach na­tu­ral­nych pod wpły­wem zmian ci­śnie­nia i tem­pe­ra­tu­ry lub w cza­sie pro­duk­cji wy­ro­bów szkla­nych; odsz­kle­nie


Źródła:

SJP.pl

Dewitryfikacyjny

→ de­wi­try­fi­ka­cja


Patrz:dewitryfikacja

Źródła:

SJP.pl

Dewitryfikat

two­rzy­wo o jed­no­rod­nej, drob­no­ziar­ni­stej struk­tu­rze, otrzy­my­wa­ne w wy­ni­ku odsz­kle­nia; two­rzy­wo de­wi­try­fi­ka­cyj­ne, de­wi­try­fi­ka­tor


Źródła:

SJP.pl

Dewitryfikator

two­rzy­wo o jed­no­rod­nej, drob­no­ziar­ni­stej struk­tu­rze, otrzy­my­wa­ne w wy­ni­ku odsz­kle­nia; two­rzy­wo de­wi­try­fi­ka­cyj­ne, de­wi­try­fi­kat


Źródła:

SJP.pl

Dewiza

1. zwię­zła za­sa­da, którą ktoś kie­ru­je się w życiu; motto, sen­ten­cja, myśl prze­wod­nia;
2. rzad­kie zgru­bie­nie od: de­wiz­ka (łań­cu­szek przy ze­gar­ku kie­szon­ko­wym)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­sa­da po­stę­po­wa­nia, którą ktoś wyz­na­je

 (1.2) he­rald. tekst umie­szczo­ny na wstę­dze pod her­bem


De­wi­za – krót­kie zda­nie de­fi­niu­ją­ce ogól­ną za­sa­dę po­stę­po­wa­nia osoby lub rodu osób, or­ga­ni­za­cji lub in­sty­tu­cji, wy­ra­żo­ne naj­czę­ściej w ję­zy­ku na­ro­do­wym lub po ła­ci­nie, rza­dziej w in­nych ję­zy­kach; także ro­dzaj epi­gra­fu.

Oprócz rodów, w któ­rych de­wi­za ro­do­wa obej­mo­wa­ła człon­ków rodu, de­wi­zy naj­czę­ściej mają or­ga­ni­za­cje, jak pań­stwa, mia­sta, uczel­nie, siły zbroj­ne i ich czę­ści, in­sty­tu­cje pań­stwo­we, or­de­ry, sto­wa­rzy­sze­nia i inne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dewiziarz

po­tocz­nie: czło­wiek nie­le­gal­nie hand­lu­ją­cy ob­cy­mi wa­lu­ta­mi; cink­ciarz, wa­lu­ciarz


Źródła:

SJP.pl

Dewizka

1. łań­cu­szek przy ze­gar­ku kie­szon­ko­wym;
2. zdrob­nie­nie od: de­wi­za


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) łań­cu­szek do ze­gar­ka kie­szon­ko­we­go

 (1.2) zdrobn. od: de­wi­za


De­wiz­ka – złoty lub srebr­ny łań­cu­szek do ze­gar­ka no­szo­ny obec­nie tylko do ża­kie­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dewizochłonność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. re­la­cja po­mię­dzy ilo­ścią dewiz (walut ob­cych) wy­da­nych na okre­ślo­ne skład­ni­ki do war­to­ści to­wa­rów z nich wy­pro­du­ko­wa­nych

 (1.2) ekon. cał­ko­wi­te za­po­trze­bo­wa­nie na de­wi­zy (walut obce)


Źródła:

Wiktionary

Dewizochłonny

przy­miot­nik

 (1.1) ekon. wy­ma­ga­ją­cy re­la­tyw­nie dużej ilo­ści dewiz (walut ob­cych) wy­da­nych na skład­ni­ki po­trzeb­ne do bycia wyt­wo­rzo­nym w sto­sun­ku do włas­nej war­to­ści

 (1.2) ekon. wy­ma­ga­ją­cy dużej ilo­ści dewiz (walut ob­cych) w uję­ciu cał­ko­wi­tym


Źródła:

Wiktionary

Dewizotwórczy

za­pew­nia­ją­cy do­pływ dewiz


Źródła:

SJP.pl

Dewizowiec

po­tocz­nie: cu­dzo­zie­miec pła­cą­cy w Pol­sce de­wi­za­mi


Źródła:

SJP.pl

Dewizowy

zwią­za­ny z de­wi­zą


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­wi­za­mi, do­ty­czą­cy dewiz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewizy

za­gra­nicz­ne środ­ki płat­ni­cze


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) ekon. za­gra­nicz­ne środ­ki płat­ni­cze

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) M. B. W. lm. zob. de­wi­za.


De­wi­zy (tylko w l. mno­giej) – we­dług pol­skie­go prawa są to pa­pie­ry war­to­ścio­we i inne do­ku­men­ty peł­nią­ce funk­cję środ­ka płat­ni­cze­go, wy­sta­wio­ne w wa­lu­tach ob­cych. Nazwa po­cho­dzi z franc. "de­vi­se" – „wa­lu­ta”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dewizówka

w Pol­sce Lu­do­wej:
1. po­tocz­nie: ko­bie­ta upra­wia­ją­ca pro­sty­tu­cję za de­wi­zy (za­gra­nicz­ne środ­ki płat­ni­cze);
2. śro­do­wi­sko­wo: od­dział Mi­li­cji Oby­wa­tel­skiej do zwal­cza­nia hand­lu de­wi­za­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. prze­stęp­cza: pro­sty­tut­ka, która świad­czy swoje usłu­gi za de­wi­zy


De­wi­zów­ka (ros. "Интердевочка") – ra­dziec­ko-szwedz­ki dra­mat oby­cza­jo­wy z 1989 roku w re­ży­se­rii Pio­tra To­do­row­skie­go, na pod­sta­wie po­wie­ści Wła­di­mi­ra Ku­ni­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dewociarski

wła­ści­wy de­wo­tom, de­wot­kom; na­ce­cho­wa­ny de­wo­cją


przy­miot­nik

 (1.1) rzad. na­ce­cho­wa­ny de­wo­cją, wła­ści­wy de­wo­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewocja

1. po­boż­ność, go­to­wość słu­że­nia Bogu przez życie w zgo­dzie z re­li­gią;
2. prze­rost form zew­nętrz­nej po­boż­no­ści przy braku istot­nych tre­ści du­cho­wych; bi­go­te­ria


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gor­li­we speł­nia­nie prak­tyk re­li­gij­nych na pokaz przy jed­no­czes­nym za­nied­ba­niu du­cho­wo­ści wew­nętrz­nej;


De­wo­cja (łac. "de­vo­tio" – poś­wię­ce­nie, ofia­ro­wa­nie) lub bi­go­te­ria (z fr. "bi­go­te­rie") – po­boż­ność, gor­li­wość w za­cho­wa­niach re­li­gij­nych. Ce­chu­je się zwy­kle ry­go­ryz­mem mo­ral­nym wobec za­cho­wań włas­nych oraz in­nych ludzi. Ter­min „de­wo­cja” może mieć zna­cze­nie me­lio­ra­tyw­ne jak i pe­jo­ra­tyw­ne, z kolei „bi­go­te­ria” ma ko­no­ta­cje wy­łącz­nie ne­ga­tyw­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dewocjonalia

1. przed­mio­ty przed­sta­wia­ją­ce świę­tych lub sym­bo­li­zu­ją­ce praw­dy wiary;
2. przed­mio­ty uży­wa­ne w prak­ty­kach re­li­gij­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) hand. różne drob­ne przed­mio­ty zwią­za­ne z kul­tem re­li­gij­nym, zwy­kle te bę­dą­ce w obie­gu hand­lo­wym;


De­wo­cjo­na­lia (z łac. "de­vo­ve­re" – poś­wię­cić) – drob­ne przed­mio­ty kultu re­li­gij­ne­go (np. me­da­li­ki, ró­żań­ce, obraz­ki) znaj­du­ją­ce się w hand­lu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dewocjonalium

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) drob­ny przed­miot zwią­za­ny z kul­tem re­li­gij­nym


Źródła:

Wiktionary

Dewocjonalny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy de­wo­cjo­na­lium


Źródła:

Wiktionary

Dewocyjność

→ de­wo­cyj­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co de­wo­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są de­wo­cyj­ni


Patrz:dewocyjny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewocyjny

zwią­za­ny z de­wo­cją


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­wo­cją

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) po­gard. świę­tosz­ko­wa­ty, prze­sad­nie po­boż­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewojtylizacja

od­cho­dze­nie od nauk i po­glą­dów Jana Pawła II


Źródła:

SJP.pl

Dewolaj

ro­dzaj kot­le­tów


Źródła:

SJP.pl

Dewolucja

w ad­mi­ni­stra­cji - prze­nie­sie­nie kom­pe­ten­cji z jed­ne­go or­ga­nu na drugi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dewolucyjny

→ de­wo­lu­cja; de­wo­lu­tyw­ny


Źródła:

SJP.pl

Dewolutywność

stan praw­ny prze­no­szą­cy po­stę­po­wa­nie do or­ga­nu wyż­szej in­stan­cji


De­wo­lu­tyw­ność – stan praw­ny prze­no­szą­cy po­stę­po­wa­nie do or­ga­nu wyż­szej in­stan­cji. De­wo­lu­tyw­ność spo­ty­ka­na jest w po­stę­po­wa­niu ad­mi­ni­stra­cyj­nym, ad­mi­ni­stra­cyj­no­są­do­wym, cy­wil­nym oraz kar­nym. Za­skar­żo­ny śro­dek roz­pa­try­wa­ny jest przez organ wyż­sze­go stop­nia w sto­sun­ku do tego, który ów śro­dek wydał (w po­stę­po­wa­niu ad­mi­ni­stra­cyj­nym) albo sąd wyż­szej in­stan­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dewolutywny

→ de­wo­lu­cja; de­wo­lu­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Dewon

czwar­ty okres ery pa­le­o­zo­icz­nej, trwa­ją­cy od ok. 395 do ok. 345 mln lat temu, dzie­lą­cy się na trzy epoki: dewon dolny, środ­ko­wy i górny; okres de­woń­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. czwar­ty okres ge­o­lo­gicz­ny ery pa­le­o­zo­icz­nej;


Dewon – ter­min o dwo­ja­kim zna­cze­niu:

Dewon zo­stał naz­wa­ny od hrab­stwa Devon w po­łud­nio­wo-za­chod­niej An­glii, skąd po­cho­dzą pier­wsze zba­da­ne skały tego sy­ste­mu. Sy­stem de­woń­ski wy­dzie­li­li Ro­de­rick Mur­chi­son i Adam Sedg­wick w 1839 roku.

Na ma­pach i prze­kro­jach ge­o­lo­gicz­nych skały de­woń­skie zna­czy się barwą brą­zo­wą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dewot

czło­wiek świę­tosz­ko­wa­ty, prze­sad­nie re­li­gij­ny; bigot; po­boż­niś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. osoba ma­ni­fe­sta­cyj­nie po­boż­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewota

czło­wiek świę­tosz­ko­wa­ty, prze­sad­nie re­li­gij­ny; bigot; po­boż­niś


Źródła:

SJP.pl

Dewotka

ko­bie­ta ma­ni­fe­sta­cyj­nie re­li­gij­na; bi­got­ka; świę­tosz­ka; na­boż­ni­sia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: dewot


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewoński

przy­miot­nik od: dewon (np. okres de­woń­ski)


przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy de­wo­nu, wy­stę­pu­ją­cy, pow­sta­ły w de­wo­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dewulgaryzacja

utra­ta, zanik cechy or­dy­nar­no­ści, nie­przyz­wo­i­to­ści


Źródła:

SJP.pl

Dewódzki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Deyna

[czy­taj: dejna] naz­wi­sko, np. Ka­zi­mierz Deyna (1947-1989), pol­ski pił­karz


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dez-

prze­dro­stek

 (1.1) od­wra­ca zna­cze­nie wy­ra­zu pier­wot­ne­go


Źródła:

Wiktionary

Dezabil

swo­bod­ny strój do­mo­wy po­ran­ny lub nocny; nie­kom­plet­ne ubra­nie, strój ne­gli­żo­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) przest. żart. ubiór do­mo­wy, ne­gliż


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezabilka

daw­niej: swo­bod­ny, do­mo­wy ubiór ranny lub nocny: ne­gliż, de­za­bil


Źródła:

SJP.pl

Dezadaptacyjny

w psy­cho­lo­gii: unie­moż­li­wia­ją­cy przy­sto­so­wa­nie się do oto­cze­nia, wa­run­ków, śro­do­wi­ska


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) psych. taki, który unie­moż­li­wia komuś przy­sto­so­wa­nie się do oto­cze­nia, wa­run­ków, śro­do­wi­ska


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezaeracja

usu­nię­cie z cze­goś po­wie­trza lub in­nych gazów


Źródła:

SJP.pl

Dezaerować

od­po­wie­trzać, po­zba­wiać gazu; do­ko­ny­wać de­za­e­ra­cji


Źródła:

SJP.pl

Dezagenturyzacja

usu­wa­nie taj­nych agen­tów z urzę­dów, woj­ska itp.; de­a­gen­tu­ry­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Dezagraryzacja

od­cho­dze­nie od rol­ni­cze­go cha­rak­te­ru go­spo­dar­ki


Źródła:

SJP.pl

Dezaktualizacja

utra­ta ak­tu­al­no­ści, sta­nie się nie­ak­tu­al­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) utra­ta ak­tu­al­no­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezaktualizować

po­zba­wiać ak­tu­al­no­ści, czy­nić nie­ak­tu­al­nym; de­ak­tu­a­li­zo­wać


Źródła:

SJP.pl

Dezaktywacja

de­zak­ty­wi­za­cja, de­ak­ty­wa­cja;
1. oczy­szcza­nie z ele­men­tów ra­dio­ak­tyw­nych;
2. po­zba­wie­nie cze­goś ak­tyw­no­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­zba­wie­nie albo osła­bie­nie ak­tyw­no­ści cze­goś

 (1.2) wy­łą­cze­nie usłu­gi


De­zak­ty­wa­cja ("dez-" z fr. "dés-" od łac. "de-"; "ak­ty­wa­cja" z łac. "ac­ti­vus" 'czyn­ny') – usu­wa­nie sub­stan­cji po­wo­du­ją­cych ska­że­nie pro­mie­niot­wór­cze te­re­nu, wody, żyw­no­ści, sprzę­tu, uz­bro­je­nia, itp.

Pro­ce­sy de­zak­ty­wa­cji świad­czo­ne są przez spe­cja­li­stycz­ne służ­by DDD.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dezaktywacyjny

→ de­zak­ty­wa­cja; de­ak­ty­wa­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Dezaktywizacja

de­zak­ty­wa­cja, de­ak­ty­wa­cja;
1. oczy­szcza­nie z ele­men­tów ra­dio­ak­tyw­nych;
2. po­zba­wie­nie cze­goś ak­tyw­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Dezaktywizować

po­wo­do­wać brak ak­tyw­no­ści w ja­kiejś dzie­dzi­nie


Źródła:

SJP.pl

Dezaktywować

de­ak­ty­wo­wać (nie­za­le­ca­ne);
1. czy­nić nie­ak­tyw­nym, wy­łą­czać;
2. usu­wać ska­że­nie pro­mie­niot­wór­cze


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­zak­ty­wo­wać)

 (1.1) wy­łą­czać funk­cję cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezaktywująco

→ de­zak­ty­wu­ją­cy


Patrz:dezaktywujący

Źródła:

SJP.pl

Dezaminacja

re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­ca na wy­e­li­mi­no­wa­niu z czą­stecz­ki grupy ami­no­wej; de­za­mi­na­cja


Źródła:

SJP.pl

Dezaminaza

w bio­che­mii: de­za­mi­na­za (ade­ni­no­wa) - enzym ka­ta­li­zu­ją­cy ro­zer­wa­nie wią­za­nia po­mię­dzy wę­glem i azo­tem, przy ut­wo­rze­niu amo­nia­ku jako pro­duk­tu tej re­ak­cji; ami­no­hy­dro­la­za ade­no­zy­ny


Źródła:

SJP.pl

Dezamortyzacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. przej­mo­wa­nie przez pań­stwo oraz sprze­da­ży dóbr na­le­żą­cych do Ko­ścio­ła trwa­ją­cy ofi­cjal­nie od końca XVIII w. do XX w Hisz­pa­nii


De­za­mor­ty­za­cja (hiszp. de­sa­mor­ti­za­ción) – hisz­pań­ski pro­ces za­i­ni­cjo­wa­nej przez pań­stwo i re­gu­lo­wa­nej usta­wo­wo re­dy­stry­bu­cji ziemi; po­le­gał on naj­pierw na wy­wła­szcza­niu te­re­nów bę­dą­cych pod kon­tro­lą róż­nych in­sty­tu­cji (głów­nie Ko­ścio­ła Ka­to­lic­kie­go i wspól­not ko­mu­nal­nych), a na­stęp­nie ich sprze­da­ży na li­cy­ta­cjach.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Dezaprobacja

daw­niej: de­za­pro­ba­ta - ne­ga­tyw­na ocena cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Dezaprobata

ne­ga­tyw­ny sto­su­nek do cze­goś, ne­ga­tyw­na ocena


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ne­ga­tyw­ny sto­su­nek do cze­goś, ne­ga­tyw­na ocena


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezaprobować

ujem­nie oce­niać coś, nie po­chwa­lać cze­goś; po­tę­piać


Źródła:

SJP.pl

Dezaprobujący

→ de­za­pro­bo­wać


Patrz:dezaprobować

Źródła:

SJP.pl

Dezasemblacja

w in­for­ma­ty­ce: odt­wo­rze­nie kodu źró­dło­we­go z pro­gra­mu za­pi­sa­ne­go w ko­dzie ma­szy­no­wym; de­a­sem­bla­cja


Źródła:

SJP.pl

Dezasembler

w in­for­ma­ty­ce: pro­gram kom­pu­te­ro­wy tłu­ma­czą­cy język ma­szy­no­wy na język asem­ble­ra; de­a­sem­bler


Źródła:

SJP.pl

Dezatomizacja

two­rze­nie stref po­zba­wio­nych broni nu­kle­ar­nej; de­nu­kle­a­ry­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Dezatomizować

two­rzyć te­ry­to­ria po­zba­wio­ne broni nu­kle­ar­nej; de­nu­kle­a­ry­zo­wać


Źródła:

SJP.pl

Dezawantaż

szko­da, stra­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. stra­ta, uby­tek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezawuacja

pom­niej­sza­nie czy­ichś za­sług lub war­to­ści cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Dezawuowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­za­wu­o­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dezawuować

nie uz­na­wać czy­je­goś prawa do ja­kichś dzia­łań


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­za­wu­o­wać)

 (1.1) um­niej­szać war­tość cze­goś lub czy­jeś za­słu­gi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezel

po­tocz­nie: stary, zni­szczo­ny lub pod­ni­szczo­ny przed­miot; ru­piec, grat, gru­chot


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. stary, wy­ek­splo­a­to­wa­ny, zni­szczo­ny sa­mo­chód


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezelowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­ze­lo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dezelować

po­tocz­nie: ni­szczyć w wy­ni­ku uży­wa­nia; de­zo­lo­wać


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pot. ni­szczyć coś wsku­tek in­ten­syw­ne­go uży­wa­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezercja

1. uciecz­ka z woj­ska;
2. prze­no­śnie: uciecz­ka skądś lub re­zy­gna­cja z cze­goś z braku od­wa­gi, by sta­wić czoła trud­no­ściom


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uciecz­ka z woj­ska

 (1.2) odej­ście skądś, re­zy­gna­cja, od­stą­pie­nie


De­zer­cja ( de­ser­tio „opu­szcze­nie”) – prze­stęp­stwo w po­sta­ci sa­mo­wol­ne­go opu­szcze­nia jed­nost­ki woj­sko­wej lub po­zo­sta­wa­nia poza nią, z za­mia­rem uchy­la­nia się od służ­by woj­sko­wej. Żoł­nierz do­ko­nu­ją­cy de­zer­cji okre­śla­ny jest de­zer­te­rem.

Zja­wi­sko de­zer­cji znane było od po­cząt­ku ist­nie­nia armii, a jej przy­pad­ki wspo­mi­na­ne były już w sta­ro­żyt­nej Gre­cji i Rzy­mie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dezercyjny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­zer­cją, do­ty­czą­cy de­zer­cji


Źródła:

Wiktionary

Dezerter

1. żoł­nierz, który uciekł z woj­ska; zbieg;
2. prze­no­śnie: osoba uni­ka­ją­ca obo­wiąz­ków, cze­goś spra­wia­ją­ce­go kło­pot; ka­pi­tu­lant, kunk­ta­tor


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. męż­czyz­na do­ko­nu­ją­cy de­zer­cji – uciecz­ki z woj­ska


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dezerterka

ko­bie­ta ucie­ka­ją­ca z woj­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. ko­bie­ta do­ko­nu­ją­ca de­zer­cji – uciecz­ki z woj­ska


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezerterować

1. do­pu­szczać się de­zer­cji, ucie­kać z woj­ska;
2. prze­no­śnie: ucie­kać z ja­kie­goś miej­sca, aby uni­knąć cze­goś przy­kre­go, nie­wy­god­ne­go, spra­wia­ją­ce­go kło­pot


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­zer­te­ro­wać)

 (1.1) wojsk. opu­szczać bez zez­wo­le­nia swoje sta­no­wi­sko, jed­nost­kę woj­sko­wą lub miej­sce obo­wiąz­ko­wej służ­by

 (1.2) pot. po­rzu­cać coś nagle i nie­le­gal­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezerterski

→ de­zer­ter


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­zer­te­rem, do­ty­czą­cy de­zer­te­ra


Patrz:dezerter

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezertyfikacja

pro­ces pow­sta­wa­nia ob­sza­rów pu­styn­nych; de­ser­ty­fi­ka­cja, pu­styn­nie­nie


Źródła:

SJP.pl

Dezeta

DZ - de­ze­ta - typ łodzi ża­glo­wej


DZ ("De­ze­ta, DeZeta") – bez­po­kła­do­wy jacht mie­czo­wy wio­sło­wo-ża­glo­wy (dzie­się­cio­wio­sło­wy, []) o oża­glo­wa­niu kecza ga­flo­we­go, ka­dłub drew­nia­ny lub z two­rzy­wa sztucz­ne­go. Po­wierzch­nia oża­glo­wa­nia ok. 30 m², mak­sy­mal­na za­ło­ga 12 osób.

Za­pro­jek­to­wa­ny na po­cząt­ku XX wieku w 1905 r.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dezetatyzacja

ogra­ni­cze­nie wpły­wu władz pań­stwo­wych na go­spo­dar­kę, usa­mo­dziel­nie­nie i pry­wa­ty­za­cja przed­się­biorstw; de­e­ta­ty­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Dezetka

mała de­ze­ta (łódź ża­glo­wa)


Źródła:

SJP.pl

Dezful

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­nim Ira­nie, w osta­nie Chu­ze­stan;


Dez­ful (per­ski: دزفول) – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­nim Ira­nie, w osta­nie Chu­ze­stan, nad rzeką Dez, przy Kolei Tran­si­rań­skiej.

W 2011 roku miej­sco­wość li­czy­ła 248 380 miesz­kań­ców; dla po­rów­na­nia, w 2006 było ich 235 819, w 1996 – 202 639[], zaś w 1966 – około 84,5 ty­sią­ca. Oś­ro­dek prze­my­słu spo­żyw­cze­go i skó­rza­ne­go. Wy­ra­bia się tam dy­wa­ny. Miej­sco­wość leży na tra­sie Kolei Tran­si­rań­skiej.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Dezidentyfikacja

usu­wa­nie lub przeksz­tał­ca­nie da­nych poz­wa­la­ją­cych zi­den­ty­fi­ko­wać kon­kret­ną osobę; de­i­den­ty­fi­ka­cja


Źródła:

SJP.pl

Dezideologizacja

[czy­taj: dez-ide­o­lo­gi­za­cja] po­zba­wie­nie cze­goś cha­rak­te­ru ide­o­lo­gicz­ne­go, od­dzie­le­nie od ide­o­lo­gii, za­prze­sta­nie kie­ro­wa­nia się jakąś ide­o­lo­gią


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­zba­wie­nie cze­goś cha­rak­te­ru ide­o­lo­gicz­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deziluzja

[czy­taj: dez-iluz­ja] brak, po­zba­wie­nie iluz­ji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) brak iluz­ji

 (1.2) po­zba­wie­nie złu­dzeń, roz­cza­ro­wa­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deziluzyjny

→ de­zi­luz­ja [czy­taj: dez-ilu­zyj­ny]


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy de­zi­luz­ji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezindustrializacja

pro­ces spad­ku zna­cze­nia prze­my­słu w go­spo­dar­ce, ogra­ni­cza­nie pro­duk­cji prze­my­sło­wej i za­trud­nie­nia w tym sek­to­rze; od­prze­my­sło­wie­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­ni­ka­nie uprze­my­sło­wie­nia;


De­zin­du­stria­li­za­cja lub od­prze­my­sło­wie­nie – prze­ci­wień­stwo in­du­stria­li­za­cji (uprze­my­sło­wie­nia); czyli pro­ces w któ­rym na­stę­pu­je zanik stan­dar­do­wych ga­łę­zi prze­my­słu, zwła­szcza cięż­kie­go i po­wią­za­nych ga­łę­zi (np. gór­nict­wa).

Sta­no­wią­ce do­tych­czas głów­ny napęd eko­no­micz­ny ra­cjo­na­li­za­cja i ko­rzy­ści skali ustę­pu­ją miej­sca zdol­no­ściom in­no­wa­cyj­nym w sfe­rze tech­ni­ki oraz in­no­wa­cjom w kon­tak­tach z klien­ta­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dezinflacja

[czy­taj: dez-in­fla­cja] w eko­no­mii: spa­dek tempa in­fla­cji, wol­niej­szy wzrost cen


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. spa­dek tempa in­fla­cji przy za­cho­wa­niu jej do­dat­niej war­to­ści;


De­zin­fla­cja – ob­ni­ża­nie stopy in­fla­cji, czyli wol­niej­szy wzrost cen.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dezinflacyjny

→ de­zin­fla­cja [czy­taj: dez-in­fla­cyj­ny]


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od de­zin­fla­cja


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezinformacja

[czy­taj: dez-in­for­ma­cja]
1. fał­szy­wa, rze­ko­ma in­for­ma­cja;
2. za­mie­rzo­ne wpro­wa­dza­nie w błąd


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wpro­wa­dze­nie kogoś w błąd przez po­da­nie my­lą­cych lub fał­szy­wych in­for­ma­cji;


De­zin­for­ma­cja – za­mie­rzo­na i kon­sek­went­na for­mu­ła

prze­ka­zu in­for­ma­cji w tym fał­szy­wych lub zma­ni­pu­lo­wa­nych oraz fa­bry­ko­wa­nie ta­kie­go prze­ka­zu po­przez two­rze­nie róż­ne­go ro­dza­ju nie­praw­dzi­wych do­ku­men­tów, obra­zów gra­ficz­nych, zdjęć zmo­dy­fi­ko­wa­nych, fil­mów, or­ga­ni­za­cji itd. które wpro­wa­dza­ją w błąd (po­wo­du­ją pow­sta­nie obra­zu świa­ta niez­god­ne­go z rze­czy­wi­sto­ścią) i wy­wo­łu­ją okre­ślo­ne efek­ty w po­sta­ci:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dezinformacyjny

[czy­taj: dez-in­for­ma­cyj­ny] przy­miot­nik od: de­zin­for­ma­cja


przy­miot­nik

 (1.1) książk. zwią­za­ny z de­zin­for­ma­cją, ce­lo­wo wpro­wa­dza­ją­cy w błąd


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezinformator

[czy­taj: dez-in­for­ma­tor] osoba wpro­wa­dza­ją­ca kogoś w błąd; ma­tacz, krę­tacz, kom­bi­na­tor


Źródła:

SJP.pl

Dezinformatorka

ko­bie­ta wpro­wa­dza­ją­ca kogoś w błąd; ma­tacz­ka, krę­tacz­ka, kom­bi­na­tor­ka


Źródła:

SJP.pl

Dezinformować

[czy­taj: dez-in­for­mo­wać] wpro­wa­dzać w błąd po­da­jąc fał­szy­we in­for­ma­cje, udzie­lać my­lą­cych in­for­ma­cji


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) książk. ce­lo­wo wpro­wa­dzać w błąd przez po­da­nie my­lą­cych lub fał­szy­wych in­for­ma­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezinstalacja

[czy­taj: dez-in­sta­la­cja] usu­nię­cie za­in­sta­lo­wa­ne­go pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go; de­in­sta­la­cja, odin­sta­lo­wa­nie


De­zin­sta­la­cja pro­gra­mu lub krót­ko de­zin­sta­la­cja – pro­ces w za­ło­że­niu w pełni od­wrot­ny do in­sta­la­cji.

Wy­ko­ny­wa­ny jest przez spe­cjal­ny pro­gram kom­pu­te­ro­wy lub skrypt de­zin­sta­la­cyj­ny, usu­wa­ją­cy pliki apli­ka­cji uprzed­nio sko­pio­wa­ne na dysk kom­pu­te­ra użyt­kow­ni­ka z jed­no­czes­nym przy­wró­ce­niem usta­wień śro­do­wi­ska sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go sprzed in­sta­la­cji – o ile jest to moż­li­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dezinstalator

[czy­taj: dez-in­sta­la­tor] pro­gram do odin­sta­lo­wy­wa­nia in­nych pro­gra­mów; de­in­sta­la­tor


Źródła:

SJP.pl

Dezinstalować

usu­wać za­in­sta­lo­wa­ny pro­gram kom­pu­te­ro­wy; odin­sta­lo­wy­wać, de­in­sta­lo­wać


Źródła:

SJP.pl

Dezintegracja

[czy­taj: dez-in­te­gra­cja] de­zyn­te­gra­cja;
1. osła­bie­nie in­te­gral­no­ści lub roz­pad ca­ło­ści na ele­men­ty cząst­ko­we;
2. w psy­cho­lo­gii: osła­bie­nie lub roz­pad wew­nętrz­nej or­ga­ni­za­cji psy­chi­ki (oso­bo­wo­ści);
3. w ge­o­lo­gii: roz­pad skał na bloki, płyty lub ziar­na pod wpły­wem zmian tem­pe­ra­tu­ry lub roz­ra­sta­nia się ko­rze­ni ro­ślin


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roz­pad ja­kiejś ca­ło­ści

 (1.2) osła­bie­nie czyn­ni­ków jed­no­czą­cych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dezintegracyjny

[czy­taj: dez-in­te­gra­cyj­ny] zwią­za­ny z de­zin­te­gra­cją (de­zyn­te­gra­cją); de­zyn­te­gra­cyj­ny


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy de­zin­te­gra­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezintegralny

[czy­taj: dez-in­te­gral­ny] nie­o­bej­mu­ją­cy wszyst­kich ele­men­tów; de­zyn­te­gral­ny


Źródła:

SJP.pl

Dezintegrator

[czy­taj: dez-in­te­gra­tor] ma­szy­na do roz­drab­nia­nia brył na ka­wał­ki okre­ślo­nej wiel­ko­ści; kru­szar­ka, roz­drab­niar­ka; ła­macz; de­zyn­te­gra­tor


Źródła:

SJP.pl

Dezintegrować

[czy­taj: dez-in­te­gro­wać] po­wo­do­wać de­zin­te­gra­cję, po­zba­wiać spój­no­ści, jed­no­li­to­ści; de­zyn­te­gro­wać


Źródła:

SJP.pl

Dezintegrująco

→ de­zin­te­gro­wać


Patrz:dezintegrować

Źródła:

SJP.pl

Dezintermediacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zarz. eli­mi­no­wa­nie poś­red­ni­ków z łań­cu­cha do­staw i świad­czo­nych usług;


De­zin­ter­me­dia­cja („od­poś­red­ni­cze­nie”) – po­ję­cie sto­so­wa­ne w eko­no­mii oz­na­cza­ją­ce eli­mi­no­wa­nie poś­red­ni­ków.

W miej­sce roz­wi­ja­nia tra­dy­cyj­nych ka­na­łów dy­stry­bu­cji, które za­wie­ra­ją pewne ro­dza­je poś­red­nict­wa (jak np. dy­stry­bu­tor, hur­tow­nik, bro­ker czy agent), przed­się­bior­stwa mogą ob­słu­gi­wać każ­de­go klien­ta w spo­sób bez­poś­red­ni (np. przez In­ter­net). Głów­nym celem tego typu roz­wią­zań jest ogra­ni­cza­nie kosz­tów.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Dezinterpretacja

książ­ko­wo: znieksz­tał­co­na in­ter­pre­ta­cja cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Dezinwestycja

[czy­taj: dez-in­we­sty­cja] wy­zby­cie się ak­ty­wów o ni­skiej pro­duk­tyw­no­ści lub uz­na­nych za zbęd­ne; dy­we­sty­cja


Źródła:

SJP.pl

Dezinwestycyjny

[czy­taj: dez-in­we­sty­cyj­ny] zwią­za­ny z de­zin­we­sty­cją (formą re­struk­tu­ry­za­cji przed­się­bior­stwa), do­ty­czą­cy de­zin­we­sy­cji, np. tran­sak­cja de­zin­we­sty­cyj­na


Źródła:

SJP.pl

Dezodorancik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­zo­do­rant


Źródła:

Wiktionary

Dezodorant

1. kos­me­tyk eli­mi­nu­ją­cy lub osła­bia­ją­cy przy­kry za­pach ciała;
2. śro­dek do odś­wie­ża­nia po­wie­trza


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hig. pro­dukt kos­me­tycz­ny po­ma­ga­ją­cy zwal­czać nie­przy­jem­ny za­pach ciała i jego potu;


De­zo­do­rant – śro­dek che­micz­ny po­ma­ga­ją­cy zwal­czać nie­przy­jem­ny za­pach ciała.

Pier­wsze wzmian­ki o pier­wow­zo­rze de­zo­do­ran­tu po­ja­wi­ły się około 5500 lat temu na te­re­nie dzi­siej­szych Chin. Po­cząt­ko­wo były to olej­ki na­tu­ral­ne na bazie ziół, kwia­tów i ałunu, za­wie­ra­ją­ce­go sole glinu W Eu­ro­pie od­po­wied­ni­ki dzi­siej­szych de­zo­do­ran­tów po­ja­wi­ły się w I wieku p.n.e, 3400 lat póź­niej niż w Chi­nach. Uzy­ski­wa­ne były rów­nież ze związ­ków glinu przez Rzy­mian.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dezodorantowy

→ de­zo­do­rant


Patrz:dezodorant

Źródła:

SJP.pl

Dezodorować

de­zo­do­ry­zo­wać;
1. usu­wać przy­kry za­pach, nie­mi­łą woń z pro­duk­tów lub po­mie­szczeń; od­wa­niać;
2. de­zo­do­ro­wać się - uży­wać pre­pa­ra­tu zmniej­sza­ją­ce­go lub eli­mi­nu­ją­ce­go nie­przy­jem­ny za­pach ciała


Źródła:

SJP.pl

Dezodoryzacja

lik­wi­da­cja przy­krej woni z pro­duk­tów lub po­mie­szczeń


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) usu­wa­nie nie­mi­łe­go za­pa­chu;


De­zo­do­ry­za­cja – usu­wa­nie nie­po­żą­da­ne­go za­pa­chu. Usu­wa­ny jest nie­po­żą­da­ny za­pach ar­ty­ku­łów co­dzien­ne­go użyt­ku, wody, ole­jów, ciała, po­wie­trza wnętrz lub stru­mie­ni gazów, wpro­wa­dza­nych do at­mos­fe­ry z róż­nych in­sta­la­cji (np. prze­mysł, ho­dow­la, obiek­ty go­spo­dar­ki ko­mu­nal­nej).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dezodoryzacyjny

→ de­zo­do­ry­za­cja


Patrz:dezodoryzacja

Źródła:

SJP.pl

Dezodoryzator

od­wa­niacz;
1. sub­stan­cja eli­mi­nu­ją­ca lub osła­bia­ją­ca nie­przy­jem­ne za­pa­chy
2. urzą­dze­nie prze­my­sło­we do od­wa­nia­nia pro­duk­tów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­rząd do de­zo­do­ry­zo­wa­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezodoryzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­zo­do­ry­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Dezodoryzować

de­zo­do­ro­wać;
1. usu­wać przy­kry za­pach, nie­mi­łą woń z pro­duk­tów lub po­mie­szczeń; od­wa­niać;
2. de­zo­do­ry­zo­wać się - uży­wać pre­pa­ra­tu zmniej­sza­ją­ce­go lub eli­mi­nu­ją­ce­go nie­przy­jem­ny za­pach ciała


cza­sow­nik

 (1.1) usu­wać nie­mi­ły za­pach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezoksydacja

usu­wa­nie tlenu ze związ­ku che­micz­ne­go; odt­le­nia­nie, re­duk­cja


Źródła:

SJP.pl

Dezoksykortykosteron

hor­mon wyt­wa­rza­ny przez korę nad­ner­czy, ma­ją­cy wpływ na go­spo­dar­kę sodu i po­ta­su w ustro­ju; DOCA


Źródła:

SJP.pl

Dezoksyrybonukleaza

enzym tra­wien­ny po­cho­dze­nia trzust­ko­we­go; de­ok­sy­ry­bo­nu­kle­a­za


Źródła:

SJP.pl

Dezoksyrybonukleinowy

kwas de­zok­sy­ry­bo­nu­kle­i­no­wy - or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny peł­nią­cy rolę no­śni­ka in­for­ma­cji ge­ne­tycz­nej or­ga­niz­mów ży­wych i wi­ru­sów; DNA, kwas de­ok­sy­ry­bo­nu­kle­i­no­wy


przy­miot­nik

 (1.1) daw. chem. tylko w wy­ra­że­niu: kwas de­zok­sy­ry­bo­nu­kle­i­no­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezoksyryboza

pię­cio­wę­glo­wy cu­kier wcho­dzą­cy w skład DNA; de­ok­sy­ry­bo­za


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. zob. de­ok­sy­ry­bo­za.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezolacja

prze­sta­rza­łe: roz­pacz, de­spe­ra­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. zni­szcze­nie, spu­sto­sze­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezolować

po­tocz­nie: ni­szczyć w wy­ni­ku uży­wa­nia; de­ze­lo­wać


Źródła:

SJP.pl

Dezorganizacja

brak or­ga­ni­za­cji, po­rząd­ku; nie­ład, zamęt, roz­przę­że­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) brak po­rząd­ku, zamęt w ja­kiejś struk­tu­rze, dzia­ła­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezorganizacyjny

zwią­za­ny z de­zor­ga­ni­za­cją


Źródła:

SJP.pl

Dezorganizator

osoba wpro­wa­dza­ją­ca zamęt, chaos, ni­szczą­ca coś zor­ga­ni­zo­wa­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Dezorganizować

1. po­wo­do­wać de­zor­ga­ni­za­cję, ni­szczyć ład; roz­przę­gać;
2. de­zor­ga­ni­zo­wać się - ule­gać de­zor­ga­ni­za­cji; roz­przę­gać się


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­zor­ga­ni­zo­wać)

 (1.1) za­bu­rzać lub lik­wi­do­wać upo­rząd­ko­wa­ną struk­tu­rę cze­goś; wy­wo­ły­wać de­zor­ga­ni­za­cję

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­zor­ga­ni­zo­wać się (dk. zde­zor­ga­ni­zo­wać się)

 (2.1) ule­gać de­zor­ga­ni­za­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezorganizujący

1. po­wo­do­wać de­zor­ga­ni­za­cję, ni­szczyć ład; roz­przę­gać;
2. de­zor­ga­ni­zo­wać się - ule­gać de­zor­ga­ni­za­cji; roz­przę­gać się


Patrz:dezorganizować

Źródła:

SJP.pl

Dezorientacja

1. utra­ta, brak orien­ta­cji;
2. mylny, błęd­ny po­gląd;
3. za­bu­rze­nie orien­ta­cji zwią­za­nej z miej­scem, cza­sem, sy­tu­a­cją lub włas­ną osobą


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) brak orien­ta­cji w ja­kiejś spra­wie, nie­wła­ści­wy po­gląd

 (1.2) utra­ta lub za­bu­rze­nie orien­ta­cji do­ty­czą­cej czasu, miej­sca, sy­tu­a­cji lub toż­sa­mo­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezorientować

1. po­wo­do­wać utra­tę orien­ta­cji, wpro­wa­dzać w błąd; mylić;
2. de­zo­rien­to­wać się - tra­cić orien­ta­cję


Źródła:

SJP.pl

Dezorientujący

1. po­wo­do­wać utra­tę orien­ta­cji, wpro­wa­dzać w błąd; mylić;
2. de­zo­rien­to­wać się - tra­cić orien­ta­cję


Patrz:dezorientować

Źródła:

SJP.pl

Dezubekizacja

po­tocz­nie: ogół dzia­łań ma­ją­cych na celu zni­we­lo­wa­nie efek­tów dzia­ła­nia UB i SB w PRL i po­zba­wie­nie agen­tów tych służb wpły­wów na życie po­li­tycz­ne i go­spo­dar­cze


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. publ. ele­ment de­ko­mu­ni­za­cji, po­stu­lat po­zba­wie­nia przy­wi­le­jów by­łych funk­cjo­na­riu­szy służb bez­pie­czeń­stwa PRL;


De­zu­be­ki­za­cja (nie­nor­ma­tyw­ne formy: de­u­be­ki­za­cja, de­es­be­ki­za­cja) – po­stu­lat zgła­sza­ny przez różne ugru­po­wa­nia okre­śla­ją­ce się jako an­ty­ko­mu­ni­stycz­ne do­ty­czą­cy po­zba­wie­nia przy­wi­le­jów by­łych funk­cjo­na­riu­szy służb bez­pie­czeń­stwa PRL. De­zu­be­ki­za­cja jest ele­men­tem sze­ro­ko ro­zu­mia­nej de­ko­mu­ni­za­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dezubekizacyjny

→ de­zu­be­ki­za­cja


przy­miot­nik

 (1.1) publ. zwią­za­ny z de­zu­be­ki­za­cją, do­ty­czą­cy de­zu­be­ki­za­cji


Patrz:dezubekizacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezurbanistyczny

→ de­zur­ba­nizm


Patrz:dezurbanizm

Źródła:

SJP.pl

Dezurbanizacja

1. od­cho­dze­nie od miej­skie­go cha­rak­te­ru za­bu­do­wy;
2. od­pływ lud­no­ści miej­skiej na wieś;
3. ten­den­cja do uni­ka­nia zwar­tych sku­pień w pla­no­wa­niu i bu­do­wa­niu miast; de­zur­ba­nizm


De­zur­ba­ni­za­cja – pro­ces po­le­ga­ją­cy na spad­ku licz­by lud­no­ści miast w ob­sza­rach me­tro­po­li­tal­nych oraz aglo­me­ra­cjach, któ­re­mu to­wa­rzy­szy roz­wój od­da­lo­nych od nich ma­łych miast.

W de­mo­gra­ficz­no-struk­tu­ral­nym mo­de­lu cyklu życia miej­skie­go Leo van den Berga de­zur­ba­ni­za­cja jest fazą w roz­wo­ju mia­sta na­stę­pu­ją­cą po su­bur­ba­ni­za­cji i po­prze­dza­ją­ca re­ur­ba­ni­za­cję.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dezurbanizacyjny

→ de­zur­ba­ni­za­cja


Patrz:dezurbanizacja

Źródła:

SJP.pl

Dezurbanizm

ten­den­cja do uni­ka­nia zwar­tych sku­pień w pla­no­wa­niu i bu­do­wa­niu miast; de­zur­ba­ni­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Dezyderacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­zy­de­rat


Źródła:

Wiktionary

Dezyderat

jasno sfor­mu­ło­wa­ne żą­da­nie, ży­cze­nie lub pro­po­zy­cja; po­stu­lat, de­zy­de­rium, de­si­de­rium


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. jasno wy­ra­żo­ne żą­da­nie, ży­cze­nie, po­stu­lat

 (1.2) praw. spi­sa­ny zbiór po­stu­la­tów uchwa­lo­ny przez ko­mi­sję sej­mo­wą, skie­ro­wa­ny do jed­ne­go z okre­ślo­nych w usta­wie or­ga­nów;


De­zy­de­rat ( de­si­de­ra­tum „pra­gnie­nie”) – ro­dzaj aktu praw­ne­go za­wie­ra­ją­ce­go ofi­cjal­nie wy­sto­so­wy­wa­ne po­stu­la­ty lub ży­cze­nia kie­ro­wa­ne przez jedną in­sty­tu­cję do dru­giej.

W Sej­mie Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej de­zy­de­ra­ty są two­rzo­ne przez ko­mi­sje sej­mo­we w okre­ślo­nych spra­wach i mogą być skie­ro­wa­ne do Rady Mi­ni­strów lub po­szcze­gól­nych jej człon­ków, Pre­ze­sa NIK, Pre­ze­sa NBP, Pro­ku­ra­to­ra Ge­ne­ral­ne­go lub Głów­ne­go In­spek­to­ra Pracy – (art.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dezyderata

po­e­mat na­pi­sa­ny przez Maxa Ehr­man­na, za­wie­ra­ją­cy wska­zów­ki od­no­śnie do­bre­go życia


De­zy­de­ra­ta, oryg. ang. "De­si­de­ra­ta" (de­zy­de­ra­ty, ży­cze­nia) – po­e­mat na­pi­sa­ny przez Maxa Ehr­man­na, za­wie­ra­ją­cy wska­zów­ki na temat do­bre­go życia.

Pol­skie tłu­ma­cze­nie "De­zy­de­ra­tów" w prze­kła­dzie An­drze­ja Ja­ku­bo­wi­cza uka­za­ło się w książ­ce Ka­zi­mie­rza Jan­kow­skie­go „Hi­pi­si w po­szu­ki­wa­niu ziemi obie­ca­nej” (War­sza­wa 1972).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dezyderia

daw­niej: jasno sfor­mu­ło­wa­ne żą­da­nie, ży­cze­nie lub pro­po­zy­cja; po­stu­lat, de­zy­de­rat, de­si­de­rium


De­zy­de­ria – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia De­zy­de­ry. Oz­na­cza "upra­gnio­na".

De­zy­de­ria imie­ni­ny ob­cho­dzi razem z De­zy­de­rym/De­zy­de­riu­szem: 11 lu­te­go i 23 maja.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dezyderium

daw­niej: jasno sfor­mu­ło­wa­ne żą­da­nie, ży­cze­nie lub pro­po­zy­cja; po­stu­lat, de­zy­de­rat, de­si­de­rium


Źródła:

SJP.pl

Dezyderiusz

imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dezyderiuszostwo

De­zy­de­riusz z mał­żon­ką; De­zy­de­riu­szo­wie


Źródła:

SJP.pl

Dezyderiuszowie

De­zy­de­riusz z mał­żon­ką; De­zy­de­riu­szo­stwo


Źródła:

SJP.pl

Dezyderiuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do De­zy­de­riu­sza lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Dezyderostwo

De­zy­de­ry z mał­żon­ką; De­zy­de­ro­wie


Źródła:

SJP.pl

Dezyderowie

De­zy­de­ry z mał­żon­ką; De­zy­de­ro­stwo


Źródła:

SJP.pl

Dezyderowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do De­zy­de­re­go lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Dezydery

imię mę­skie


De­zy­de­ry, rów­nież: De­zy­de­riusz lub De­zy­der – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od słowa "de­si­de­rius" oz­na­cza­ją­ce­go „upra­gnio­ny”. Imię to jest obec­ne w Pol­sce od XIII w. Pa­tro­nem imie­nia jest m.in. św. De­zy­de­ry, ar­cy­bi­skup Bo­ur­ges.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Dezyderzyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do De­zy­de­rii lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Dezynfekcja

ni­szcze­nie drob­no­u­stro­jów cho­ro­bot­wór­czych lub gnil­nych w celu za­po­bie­gnię­cia za­ka­że­niu; od­ka­ża­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­ka­ża­nie, po­stę­po­wa­nie ma­ją­ce na celu mak­sy­mal­ne zmniej­sze­nie licz­by drob­no­u­stro­jów w od­ka­ża­nym ma­te­ria­le;


De­zyn­fek­cja, od­ka­ża­nie – po­stę­po­wa­nie ma­ją­ce na celu ni­szcze­nie drob­no­u­stro­jów i ich przetr­wal­ni­ków. De­zyn­fek­cja ni­szczy formy we­ge­ta­tyw­ne mi­kro­or­ga­niz­mów, ale nie za­wsze usuwa formy przetr­wal­ni­ko­we. Zde­zyn­fe­ko­wa­ny ma­te­riał nie musi być ja­ło­wy. De­zyn­fek­cja, w prze­ci­wień­stwie do an­ty­sep­ty­ki, do­ty­czy przed­mio­tów i po­wierzch­ni użyt­ko­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dezynfekcyjny

→ de­zyn­fek­cja


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który de­zyn­fe­ku­je


Patrz:dezynfekcja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezynfekowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. usu­wa­nie drob­no­u­stro­jów cho­ro­bot­wór­czych


Źródła:

Wiktionary

Dezynfekować

ni­szczyć drob­no­u­stro­je cho­ro­bot­wór­cze lub gnil­ne w celu za­po­bie­gnię­cia za­ka­że­niu; od­ka­żać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­ny­wać de­zyn­fek­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezynfektant

śro­dek słu­żą­cy do de­zyn­fek­cji


Źródła:

SJP.pl

Dezynfektor

czło­wiek za­trud­nio­ny przy de­zyn­fe­ko­wa­niu, prze­pro­wa­dza­ją­cy de­zyn­fek­cję


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która de­zyn­fe­ku­je

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) przy­rząd do de­zyn­fek­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Dezynfektorka

ko­bie­ta za­trud­nio­na przy de­zyn­fe­ko­wa­niu, prze­pro­wa­dza­ją­ca de­zyn­fek­cję


Źródła:

SJP.pl

Dezynfektyk

śro­dek do ni­szcze­nia drob­no­u­stro­jów; an­ty­sep­tyk, śro­dek de­zyn­fek­cyj­ny (od­ka­ża­ją­cy)


Źródła:

SJP.pl

Dezynfekujący

ni­szczyć drob­no­u­stro­je cho­ro­bot­wór­cze lub gnil­ne w celu za­po­bie­gnię­cia za­ka­że­niu; od­ka­żać


Patrz:dezynfekować

Źródła:

SJP.pl

Dezynsekcja

tę­pie­nie owa­dów i in­nych szkod­li­wych sta­wo­no­gów, zwła­szcza środ­ka­mi che­micz­ny­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tę­pie­nie sta­wo­no­gów ze wzglę­dów sa­ni­tar­nych i go­spo­dar­czych;


De­zyn­sek­cja – tę­pie­nie szkod­li­wych owa­dów (zwła­szcza pa­so­żyt­ni­czych jak: muchy, ko­ma­ry, pchły, wszy, plusk­wy i ka­ra­lu­chy), ich jaj i larw, ze wzglę­dów sa­ni­tar­nych i go­spo­dar­czych. W szer­szym zna­cze­niu ni­szcze­nie sta­wo­no­gów w ogóle.

De­zyn­sek­cję można wy­ko­nać przez za­sto­so­wa­nie środ­ków fi­zycz­nych (para, ogień, go­rą­ce po­wie­trze, pro­mie­nio­wa­nie ul­tra­fio­le­to­we, gaz, szron), me­cha­nicz­nych (wy­ła­py­wa­nie, trze­pa­nie, oczy­szcza­nie), che­micz­nych (środ­ki owa­do­bój­cze) i bio­lo­gicz­nych (zwal­cza­nie za po­mo­cą in­nych or­ga­niz­mów ży­wych np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Dezynsekcyjny

zwią­za­ny z de­zyn­sek­cją


Źródła:

SJP.pl

Dezynsekować

tępić owady i inne szkod­li­we sta­wo­no­gi, zwła­szcza środ­ka­mi che­micz­ny­mi


Źródła:

SJP.pl

Dezyntegracja

de­zin­te­gra­cja;
1. osła­bie­nie in­te­gral­no­ści lub roz­pad ca­ło­ści na ele­men­ty cząst­ko­we;
2. w psy­cho­lo­gii: osła­bie­nie lub roz­pad wew­nętrz­nej or­ga­ni­za­cji psy­chi­ki (oso­bo­wo­ści);
3. w ge­o­lo­gii: roz­pad skał na bloki, płyty lub ziar­na pod wpły­wem zmian tem­pe­ra­tu­ry lub roz­ra­sta­nia się ko­rze­ni ro­ślin


Źródła:

SJP.pl

Dezyntegracyjny

zwią­za­ny z de­zyn­te­gra­cją (de­zin­te­gra­cją); de­zin­te­gra­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Dezyntegralny

nie­o­bej­mu­ją­cy wszyst­kich ele­men­tów; de­zin­te­gral­ny


Źródła:

SJP.pl

Dezyntegrator

ma­szy­na do roz­drab­nia­nia brył na ka­wał­ki okre­ślo­nej wiel­ko­ści; kru­szar­ka, roz­drab­niar­ka, de­zin­te­gra­tor, ła­macz


Źródła:

SJP.pl

Dezyntegrować

po­wo­do­wać de­zyn­te­gra­cję, po­zba­wiać spój­no­ści, jed­no­li­to­ści; de­zin­te­gro­wać


Źródła:

SJP.pl

Dezynterować

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. ucie­kać z woj­ska

 (1.2) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. rzad. robić wi­wi­sek­cję


Źródła:

Wiktionary

Dezynwoltura

nad­mier­na swo­bo­da w za­cho­wa­niu; non­sza­lan­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lek­ce­wa­żą­ce, zbyt swo­bod­ne za­cho­wa­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Deżdż

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. deszcz


Źródła:

Wiktionary