Cy-Jang

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cyathium

[czy­taj: kjat­jum] kwia­to­stan z be­zok­wia­to­wych kwia­tów mę­skich i żeń­skich; cjat­jum


Źródła:

SJP.pl

Cyba

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cybancik

zdrob­nie­nie od: cy­bant


Źródła:

SJP.pl

Cybant

śruba w kształ­cie li­te­ry U za­koń­czo­na z obu stron gwin­tem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. za­cisk na rury do re­gu­la­cji prze­pły­wu;


Cy­bant (z niem. "Zieh­band") – obej­ma za­ci­sko­wa na rurę, słu­żą­ca np. do mo­co­wa­nia ele­men­tów na masz­tach i ru­rach, także jako za­cisk ogra­ni­cza­ją­cy prze­pływ płynu przez prze­wód.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cybaty

ma­ją­cy dłu­gie nogi


Źródła:

SJP.pl

Cybeb

ga­tu­nek ro­dzyn­ka o wy­dłu­żo­nym kształ­cie; cy­be­ba


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. ciem­no­brą­zo­wy, wy­dłu­żo­ny ro­dzy­nek, ma­ją­cy na­sio­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cybeba

ga­tu­nek ro­dzyn­ka o wy­dłu­żo­nym kształ­cie; cy­be­ba


Źródła:

SJP.pl

Cyber-

prze­dro­stek

 (1.1) nauk. pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy ze ste­ro­wa­niem, kon­tro­lą

 (1.2) publ., wojsk. pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych ma­ją­cych zwią­zek zna­cze­nio­wy z „cy­ber­prze­strze­nią” (In­ter­ne­tem)


Źródła:

Wiktionary

Cyberagresja

forma prze­mo­cy in­ter­ne­to­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­cho­wa­nie, któ­re­go celem jest wy­ła­do­wa­nie gnie­wu, wy­rzą­dze­nie szko­dy w In­ter­ne­cie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyberaktywista

osoba an­ga­żu­ją­ca się w dzia­łal­ność spo­łecz­no-po­li­tycz­ną przez in­ter­net


Źródła:

SJP.pl

Cyberaktywizm

dzia­łal­ność spo­łecz­no-po­li­tycz­na przez in­ter­net


Źródła:

SJP.pl

Cyberataczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od cy­be­ra­tak


Źródła:

Wiktionary

Cyberatak

ofen­syw­ne dzia­ła­nie w in­ter­ne­cie, któ­re­go celem mogą być sy­ste­my in­for­ma­tycz­ne, sieci kom­pu­te­ro­we lub urzą­dze­nia oso­bi­ste


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) krym. atak do­ko­ny­wa­ny za poś­red­nict­wem in­ter­ne­tu


Cy­be­ra­tak – zło­śli­wy in­cy­dent zwią­za­ny z ICT wy­wo­ła­ny przez próbę zni­szcze­nia, ujaw­nie­nia, zmia­ny, de­zak­ty­wa­cji, kra­dzie­ży lub uzy­ska­nia nie­u­praw­nio­ne­go do­stę­pu do skład­ni­ka ak­ty­wów (jak np. sy­ste­mów kom­pu­te­ro­wych, sieci, pro­gra­mów) lub jego nie­u­praw­nio­ne­go wy­ko­rzy­sta­nia przez ja­kie­go­kol­wiek agre­so­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyberbezpieczeństwo

ochro­na sy­ste­mów, sieci i da­nych przed ata­ka­mi, usz­ko­dze­niem lub nie­u­praw­nio­nym do­stę­pem


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) in­form. ogół dzia­łań i pro­ce­sów ma­ją­cych na celu za­pew­nia­nia bez­pie­czeń­stwa sy­ste­mom in­for­ma­tycz­nym;


Cy­ber­bez­pie­czeń­stwo ( cy­ber­se­cu­ri­ty) – in­ter­dy­scy­pli­nar­na dzie­dzi­na opar­ta na in­for­ma­ty­ce, obej­mu­ją­ca tech­no­lo­gię, ludzi, in­for­ma­cje i pro­ce­sy, któ­rej celem jest za­pew­nie­nie nie­za­kłó­co­ne­go dzia­ła­nia sy­ste­mów w wa­run­kach dzia­łań prze­ciw­ni­ków. Zaj­mu­je się two­rze­niem, ek­splo­a­ta­cją, ana­li­zą i te­sto­wa­niem bez­piecz­nych sy­ste­mów kom­pu­te­ro­wych, a obej­mu­je także aspek­ty praw­ne, po­li­tycz­ne i etycz­ne, czyn­nik ludz­ki oraz za­rzą­dza­nie ry­zy­kiem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyberbezpieczny

od­por­ny na cy­be­ra­ta­ki


Źródła:

SJP.pl

Cyberbroń

cy­ber­ne­tycz­ne środ­ki walki, za­pro­jek­to­wa­ne lub wy­ko­rzy­sta­ne do za­da­nia ran lub śmier­ci lu­dziom oraz zni­szcze­nia lub de­struk­cji obiek­tów, sprzę­tów i sy­ste­mów


Źródła:

SJP.pl

Cyberbullying

[czy­taj: cy­ber­bu­ling] znę­ca­nie się nad kimś w in­ter­ne­cie; cy­ber­prze­moc, cy­ber­mob­bing


Źródła:

SJP.pl

Cybercafé

[czy­taj: cyberkaFE] ka­wiar­nia, w któ­rej go­ście mają do dy­spo­zy­cji kom­pu­te­ry lub ter­mi­na­le po­dłą­czo­ne do in­ter­ne­tu i mogą ko­rzy­stać z sieci; ka­fej­ka in­ter­ne­to­wa, ka­wia­ren­ka in­ter­ne­to­wa


Źródła:

SJP.pl

Cybercenzura

cen­zu­ra w in­ter­ne­cie


Źródła:

SJP.pl

Cyberchondria

prze­sad­ne za­mart­wia­nie się o włas­ne zdro­wie wy­wo­ła­ne zna­le­zio­ny­mi w in­ter­ne­cie in­for­ma­cja­mi


Cy­ber­chon­dria – nie­u­za­sad­nio­ne, wzmo­żo­ne mart­wie­nie się ob­ja­wa­mi cho­ro­bo­wy­mi, spo­wo­do­wa­ne prze­glą­da­niem wy­ni­ków wy­szu­ki­wa­nia lub pi­śmien­nict­wa w in­ter­ne­cie. Ter­min cy­ber­chon­dria jest ne­o­lo­giz­mem po­cho­dzą­cym od ter­mi­nów cyber- i hi­po­chon­dria.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyberdżihad

dzia­ła­nia prze­ciw­ko nie­wie­rzą­cym i wyz­naw­com in­nych re­li­gii, pro­wa­dzo­ne w in­ter­ne­cie przez is­lam­skich fun­da­men­ta­li­stów


Źródła:

SJP.pl

Cyberfeminizm

Cy­ber­fe­mi­nizm – zróż­ni­co­wa­ny awan­gar­do­wy ruch po­li­tycz­ny i ar­ty­stycz­ny, in­spi­ro­wa­ny ba­da­nia­mi nad pro­ble­ma­ty­ką toż­sa­mo­ści, tech­ni­ki i ciała, a zwła­szcza zło­żo­nej re­la­cji mię­dzy ko­bie­ta­mi i ma­szy­na­mi. Brak ści­słej de­fi­ni­cji ter­mi­nu wiąże się z fak­tem, że pier­wsze cy­ber­fe­mi­nist­ki ce­lo­wo uni­ka­ły sztyw­nej ka­te­go­ry­za­cji.


Źródła:

Wikipedia

Cyberfobia

cho­ro­bli­wy lęk przed ko­rzy­sta­niem z tech­no­lo­gii cy­fro­wej


Źródła:

SJP.pl

Cybergang

grupa cy­ber­prze­stęp­ców; cy­ber­ma­fia


Źródła:

SJP.pl

Cyberhigiena

dobre prak­ty­ki bez­pie­czeń­stwa w sieci


Źródła:

SJP.pl

Cyberholik

osoba poś­wię­ca­ją­ca zbyt dużo czasu na ko­rzy­sta­nie z in­ter­ne­tu; in­ter­ne­to­ho­lik, ne­to­ho­lik, sie­cio­ho­lik


Źródła:

SJP.pl

Cyberholizm

uza­leż­nie­nie od in­ter­ne­tu; ne­to­ho­lizm, sie­cio­ho­lizm, in­ter­ne­to­ho­lizm, da­ta­ho­lizm


Źródła:

SJP.pl

Cyberincydent

prze­stęp­stwo z wy­ko­rzy­sta­niem środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej; cy­ber­prze­stęp­stwo


Źródła:

SJP.pl

Cyberkalifat

grupa ha­ke­rów dzia­ła­ją­ca w imie­niu Pań­stwa Is­lam­skie­go, sa­la­fic­kiej or­ga­ni­za­cji ter­ro­ry­stycz­nej


Źródła:

SJP.pl

Cyberkultura

kul­tu­ra zwią­za­na ze świa­tem kom­pu­te­rów, In­ter­ne­tu itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) neol. kul­tu­ra wieku in­for­ma­cji, ogół dzia­łań zwią­za­nych ze świa­tem kom­pu­te­rów, In­ter­ne­tu, mul­ti­me­diów itp.;


Cy­ber­kul­tu­ra – kul­tu­ra wieku in­for­ma­cji, ogół dzia­łań o cha­rak­te­rze twór­czym zwią­za­nych ze świa­tem kom­pu­te­rów, In­ter­ne­tu, mul­ti­me­diów itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyberlenistwo

wy­ko­rzy­sty­wa­nie służ­bo­we­go kom­pu­te­ra do celów pry­wat­nych w go­dzi­nach pracy; cy­ber­bu­me­lanct­wo, cy­ber­próż­niact­wo, cy­bers­lac­king


Źródła:

SJP.pl

Cybermafia

grupa cy­ber­prze­stęp­ców; cy­ber­gang


Źródła:

SJP.pl

Cybermobbing

[czy­taj: cy­ber­mo­bing] znę­ca­nie się nad kimś w in­ter­ne­cie; cy­ber­prze­moc, cy­ber­bul­ly­ing


Źródła:

SJP.pl

Cybern.

skrót od: cy­ber­ne­ty­ka, cy­ber­ne­tycz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


Źródła:

SJP.pl

Cybernauta

rzad­ko: osoba ko­rzy­sta­ją­ca z In­ter­ne­tu, sur­fu­ją­ca po In­ter­ne­cie; in­ter­na­u­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) fu­tu­ry­stycz­ny po­dróż­nik po cy­ber­prze­strze­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cybernautka

→ cy­ber­na­u­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fu­tu­ry­stycz­na po­dróż­nicz­ka po cy­ber­prze­strze­ni


Patrz:cybernauta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cybernetyczka

→ cy­ber­ne­tyk


Patrz:cybernetyk

Źródła:

SJP.pl

Cybernetyczny

→ cy­ber­ne­ty­ka


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do cy­ber­ne­ty­ki, zwią­za­ny z cy­ber­ne­ty­ką

 (1.2) ma­ją­cy zwią­zek z in­for­ma­ty­ką, zwła­szcza z In­ter­ne­tem


Patrz:cybernetyka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cybernetyk

uczo­ny zaj­mu­ją­cy się cy­ber­ne­ty­ką, pro­ce­sa­mi ste­ro­wa­nia oraz zwią­za­ny­mi z tym pro­ce­sa­mi prze­ka­zy­wa­nia i przet­wa­rza­nia in­for­ma­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie cy­ber­ne­ty­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cybernetyka

nauka o pro­ce­sach ste­ro­wa­nia oraz prze­ka­zy­wa­nia i przeksz­tał­ca­nia in­for­ma­cji w sy­ste­mach ta­kich jak ma­szy­na, or­ga­nizm żywy, spo­łe­czeń­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. nauka o pro­ce­sach ste­ro­wa­nia oraz prze­ka­zy­wa­nia i przeksz­tał­ca­nia in­for­ma­cji w sy­ste­mach;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: cy­ber­ne­tyk


Cy­ber­ne­ty­ka (gr. κυβερνήτης "ky­ber­ne­tes" ‘ster­nik; za­rząd­ca’ od κυβερνᾶν "kybernán", ‘ste­ro­wać, kon­tro­lo­wać’) – trans­dy­scy­pli­nar­ne po­dej­ście do sy­ste­mów ste­ro­wa­nia oraz zwią­za­ne­go z tym prze­ka­zy­wa­nia in­for­ma­cji (ko­mu­ni­ka­cja) w czło­wie­ku i ma­szy­nie. Za twór­cę cy­ber­ne­ty­ki uważa się ame­ry­kań­skie­go ma­te­ma­ty­ka po­cho­dze­nia ży­dow­skie­go Nor­ber­ta Wie­ne­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cybernetyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cy­ber­ne­ty­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Cybernękanie

upor­czy­we nę­ka­nie przy po­mo­cy środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej; cy­ber­stal­king


Źródła:

SJP.pl

Cyberobrona

obro­na przed za­gro­że­nia­mi cy­ber­ne­tycz­ny­mi


Źródła:

SJP.pl

Cyberochrona

dzia­ła­nia za­bez­pie­cza­ją­ce sy­ste­my i dane


Źródła:

SJP.pl

Cyberodporność

zdol­ność sy­ste­mu lub or­ga­ni­za­cji do prze­ciw­dzia­ła­nia cy­be­ra­ta­kom


Źródła:

SJP.pl

Cyberoko

śro­do­wi­sko­wo: sy­stem in­for­ma­tycz­ny umoż­li­wia­ją­cy m.in. śle­dze­nie miej­sca na ekra­nie mo­ni­to­ra, na które pa­trzy użyt­kow­nik


Źródła:

SJP.pl

Cyberoperacja

za­pla­no­wa­ne dzia­ła­nie w cy­ber­prze­strze­ni (atak, szpie­go­stwo, sa­bo­taż lub obro­na) pro­wa­dzo­ne przez pań­stwo, służ­by lub grupy ha­ker­skie


Źródła:

SJP.pl

Cyberoszust

oszust dzia­ła­ją­cy w in­ter­ne­cie


Źródła:

SJP.pl

Cyberoszustka

→ cy­be­ro­szust


Patrz:cyberoszust

Źródła:

SJP.pl

Cyberoszustwo

oszu­stwo po­peł­nio­ne za po­mo­cą in­ter­ne­tu lub tech­no­lo­gii cy­fro­wej


Źródła:

SJP.pl

Cyberpoezja

sztu­ka łą­czą­ca li­te­ra­tu­rę z wy­ko­rzy­sta­niem in­ter­ne­tu i ani­ma­cji; po­ez­ja cy­fro­wa


Źródła:

SJP.pl

Cyberpolicja

wy­spe­cja­li­zo­wa­na jed­nost­ka po­li­cji zaj­mu­ją­ca się prze­stęp­czo­ścią w In­ter­ne­cie


Źródła:

SJP.pl

Cyberpolicjant

po­li­cjant spe­cja­li­zu­ją­cy się w zwal­cza­niu prze­stęp­czo­ści in­ter­ne­to­wej i cy­be­rza­gro­że­niach


Źródła:

SJP.pl

Cyberponiedziałek

po­nie­dzia­łek na­stę­pu­ją­cy po Świę­cie Dzięk­czy­nie­nia, w któ­rym po­ja­wia­ją się in­ter­ne­to­we pro­mo­cje i wy­prze­da­że


Cy­ber­po­nie­dzia­łek, cy­ber­ne­tycz­ny po­nie­dzia­łek, cy­fro­wy po­nie­dzia­łek – pier­wszy po­nie­dzia­łek po ame­ry­kań­skim Świę­cie Dzięk­czy­nie­nia, który sły­nie z licz­nych wy­prze­da­ży i pro­mo­cji ofe­ro­wa­nych przez skle­py in­ter­ne­to­we.

Kon­cep­cja ta na­ro­dzi­ła się w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, a okre­śle­nia "Cyber Mon­day" po raz pier­wszy użyto w roku 2005.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyberporn

tre­ści ero­tycz­ne i por­no­gra­ficz­ne roz­po­wszech­nia­ne w In­ter­ne­cie


Źródła:

SJP.pl

Cyberprzemoc

prze­moc z uży­ciem in­ter­ne­tu i na­rzę­dzi elek­tro­nicz­nych; agre­sja elek­tro­nicz­na, cy­ber­bul­ly­ing, cy­ber­mob­bing


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. in­form. prze­śla­do­wa­nie, obra­ża­nie, nę­ka­nie, wy­śmie­wa­nie kogoś z wy­ko­rzy­sta­niem In­ter­ne­tu lub te­le­fo­nu ko­mór­ko­we­go;


Cy­ber­prze­moc (cy­ber­mob­bing, cy­ber­bul­ly­ing, agre­sja elek­tro­nicz­na, elek­tro­nicz­na prze­moc ró­wie­śni­cza) – sto­so­wa­nie prze­mo­cy po­przez: prze­śla­do­wa­nie, za­stra­sza­nie, nę­ka­nie, wy­śmie­wa­nie in­nych osób z wy­ko­rzy­sta­niem In­ter­ne­tu i na­rzę­dzi typu elek­tro­nicz­ne­go ta­kich jak: SMS, e-mail, wi­try­ny in­ter­ne­to­we, fora dy­sku­syj­ne w in­ter­ne­cie, por­ta­le spo­łecz­no­ścio­we i inne. Osobę do­pu­szcza­ją­cą się ta­kich czy­nów okre­śla się stal­ke­rem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyberprzestrzeń

1. wir­tu­al­na prze­strzeń, w któ­rej ko­mu­ni­ku­ją się kom­pu­te­ry i inne urzą­dze­nia cy­fro­we, np. te­le­fo­ny ko­mór­ko­we; cy­ber­spa­ce;
2. po­tocz­nie: in­ter­net


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. rze­ko­ma prze­strzeń, w któ­rej ko­mu­ni­ku­ją się kom­pu­te­ry


Cy­ber­prze­strzeń (rów­nież wir­tu­al­ny świat, cy­ber­spa­ce, hy­bry­da bę­dą­ca skró­tem od cy­ber­ne­tics space „prze­strzeń cy­ber­ne­tycz­na”) – iluz­ja świa­ta rze­czy­wi­ste­go stwo­rzo­na za po­mo­cą metod te­le­in­for­ma­tycz­nych. Ułat­wia wy­mia­nę, gro­ma­dze­nie i udo­stęp­nia­nie in­for­ma­cji za poś­red­nict­wem kom­pu­te­rów oraz ko­mu­ni­ka­cję mię­dzy czło­wie­kiem i kom­pu­te­rem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyberprzestępca

osoba do­ko­nu­ją­ca prze­stępstw z wy­ko­rzy­sta­niem środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) in­form. krym. prze­stęp­ca ła­mią­cy prawo w In­ter­ne­cie


Cy­ber­bul­ly – te­le­wi­zyj­ny film USA, któ­re­go pre­mie­ra od­by­ła się 17 lipca 2011 roku.

Film opo­wia­da hi­sto­rię 17-let­niej Ta­y­lor Hill­rid­ge (Emily Os­ment), która do­sta­je od mamy (Kelly Rowan) w pre­zen­cie uro­dzi­no­wym swój wy­ma­rzo­ny kom­pu­ter. Na­sto­lat­ka jest po­dek­scy­to­wa­na nie­za­leż­no­ścią jaka pły­nie z po­sia­da­nia In­ter­ne­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyberprzestępczość

po­peł­nia­nie prze­stępstw z wy­ko­rzy­sta­niem środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krym. po­peł­nia­nie prze­stępstw przy uży­ciu sy­ste­mów kom­pu­te­ro­wych

 (1.2) krym. ogół po­peł­nio­nych prze­stępstw przy uży­ciu sy­ste­mów kom­pu­te­ro­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyberprzestępczy

do­ty­czą­cy prze­stępstw z wy­ko­rzy­sta­niem środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej


Źródła:

SJP.pl

Cyberprzestępstwo

prze­stęp­stwo z wy­ko­rzy­sta­niem środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej; cy­be­rin­cy­dent


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­stęp­stwo do­ko­na­ne z wy­ko­rzy­sta­niem in­ter­ne­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyberpsychologia

nauka o ludz­kim umy­śle i za­cho­wa­niu w kon­tek­ście in­te­rak­cji czło­wie­ka z tech­no­lo­gią


Cy­berp­sy­cho­lo­gia – [] obej­mu­ją­cy wszyst­kie za­gad­nie­nia psy­cho­lo­gicz­ne zwią­za­ne lub bę­dą­ce pod wpły­wem po­ja­wia­ją­cej się tech­no­lo­gii. Cy­berp­sy­cho­lo­gia to nauka o ludz­kim umy­śle i za­cho­wa­niu w kon­tek­ście in­te­rak­cji czło­wie­ka z tech­no­lo­gią. Głów­ny nurt badań z tego za­kre­su kon­cen­tru­je się na wpły­wie In­ter­ne­tu i cy­ber­prze­strze­ni na psy­chi­kę jed­no­stek i grup.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyberpunk

[czy­taj: cy­ber­pank] od­mia­na fan­ta­sty­ki na­u­ko­wej, sku­pia­ją­ca się na życiu ludzi w oto­cze­niu za­a­wan­so­wa­nej tech­no­lo­gii kom­pu­te­ro­wej i in­for­ma­cyj­nej


Cy­ber­punk – od­mia­na fan­ta­sty­ki na­u­ko­wej, sku­pia­ją­ca się na ne­ga­tyw­nych kon­sek­wen­cjach funk­cjo­no­wa­nia ludzi w oto­cze­niu za­a­wan­so­wa­nej tech­no­lo­gii kom­pu­te­ro­wej i in­for­ma­cyj­nej.

Słowo „cy­ber­punk” po­ja­wi­ło się jako tytuł opo­wia­da­nia wy­da­ne­go w 1983 roku w ra­mach an­to­lo­gii „Ama­zing Sto­ries”, jed­nak jako nazwy na okre­śle­nie no­we­go nurtu li­te­rac­kie­go po raz pier­wszy użył go pi­sarz i wy­daw­ca fan­ta­sty­ki Gard­ner Do­zo­is.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyberpunkowość

→ cy­ber­pun­ko­wy


Patrz:cyberpunkowy

Źródła:

SJP.pl

Cyberpunkowy

przy­miot­nik od: cy­ber­punk


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cy­ber­pun­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyberreklama

re­kla­ma w prze­strze­ni wir­tu­al­nej, zwła­szcza w In­ter­ne­cie


Źródła:

SJP.pl

Cyberseks

wir­tu­al­na re­la­cja sek­su­al­na opar­ta na wy­sy­ła­niu do sie­bie po­bu­dza­ją­cych sek­su­al­nie ko­mu­ni­ka­tów; cy­ber­sex


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wir­tu­al­ny sto­su­nek sek­su­al­ny od­by­wa­ny za poś­red­nict­wem kom­pu­te­ra po­łą­czo­ne­go z In­ter­ne­tem, pod­czas któ­re­go stro­ny wy­sy­ła­ją do sie­bie po­bu­dza­ją­ce sek­su­al­nie ko­mu­ni­ka­ty, czę­sto jed­no­cze­śnie ma­stur­bu­jąc się;


Cy­ber­seks lub seks kom­pu­te­ro­wy ( cy­ber­sex, po­tocz­nie cy­be­ring) – wir­tu­al­ny sto­su­nek sek­su­al­ny, w trak­cie któ­re­go dwie lub wię­cej osób łączą się zdal­nie po­przez sieć kom­pu­te­ro­wą i wy­sy­ła­ją do sie­bie po­bu­dza­ją­ce sek­su­al­nie ko­mu­ni­ka­ty. Może, ale nie musi, się to wią­zać z ma­stur­ba­cją.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cybersex

wir­tu­al­na re­la­cja sek­su­al­na opar­ta na wy­sy­ła­niu do sie­bie po­bu­dza­ją­cych sek­su­al­nie ko­mu­ni­ka­tów; cy­ber­seks


Źródła:

SJP.pl

Cybersklep

sklep in­ter­ne­to­wy, w któ­rym tran­sak­cje do­ko­ny­wa­ne są zdal­nie, a towar do­star­cza­ny jest przez ku­rie­ra


Źródła:

SJP.pl

Cyberslacking

wy­ko­rzy­sty­wa­nie służ­bo­we­go kom­pu­te­ra do celów pry­wat­nych w go­dzi­nach pracy; cy­ber­le­ni­stwo, cy­ber­próż­niact­wo, cy­ber­bu­me­lanct­wo


Źródła:

SJP.pl

Cyberspace

[czy­taj: saj­ber­spejs]
1. wir­tu­al­na prze­strzeń, w któ­rej ko­mu­ni­ku­ją się kom­pu­te­ry i inne urzą­dze­nia cy­fro­we, np. te­le­fo­ny ko­mór­ko­we; cy­ber­prze­strzeń;
2. po­tocz­nie: in­ter­net


Źródła:

SJP.pl

Cybersport

ry­wa­li­za­cja spor­to­wa w grach kom­pu­te­ro­wych; e-sport, sport elek­tro­nicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Cyberspołeczeństwo

spo­łe­czeń­stwo ko­rzy­sta­ją­ce z in­ter­ne­tu


Źródła:

SJP.pl

Cyberstalker

[czy­taj: cy­ber­stal­ker lub cy­ber­sto­ker] osoba upor­czy­wie nę­ka­ją­ca inną osobę przy po­mo­cy środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) in­form. krym. osoba prze­śla­du­ją­ca swoją ofia­rę po­przez śle­dze­nie jej i utrud­nia­nie życia uży­wa­jąc środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyberstalking

[czy­taj: cy­ber­stal­king lub cy­ber­sto­king] upor­czy­we nę­ka­nie przy po­mo­cy środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej; cy­ber­nę­ka­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. krym. prze­śla­do­wa­nie osób po­przez śle­dze­nie i utrud­nia­nie życia przy uży­ciu środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej


Cy­ber­stal­king – ne­o­lo­gizm okre­śla­ją­cy zja­wi­sko uży­wa­nia In­ter­ne­tu i in­nych me­diów elek­tro­nicz­nych do nę­ka­nia.

Zja­wi­sko to jest de­fi­nio­wa­ne jako cy­ber­prze­moc po­peł­nia­na przez stal­ke­ra. Spraw­ca jako na­rzę­dzia używa tech­no­lo­gii in­for­ma­cyj­nej, w szcze­gól­no­ści In­ter­ne­tu, by drę­czyć po­je­dyn­czą osobę, grupę osób lub całą or­ga­ni­za­cję.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyberszpiegowski

→ cy­bersz­pieg


Patrz:cyberszpieg

Źródła:

SJP.pl

Cybertariat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) so­cjol. klasa spo­łecz­na wy­ko­nu­ją­ca ni­sko­płat­ną, nie­wy­ma­ga­ją­cą kwa­li­fi­ka­cji pracę zwią­za­ną z prze­strze­nią wir­tu­al­ną


Źródła:

Wiktionary

Cyberteologia

sze­rze­nie wiary chrze­ści­jań­skiej lub roz­wa­ża­nia na temat chrze­ści­jań­stwa za poś­red­nict­wem in­ter­ne­tu


Źródła:

SJP.pl

Cyberterrorysta

osoba do­ko­nu­ją­ca aktu prze­mo­cy przy za­sto­so­wa­niu środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej; e-ter­ro­ry­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba do­ko­nu­ją­ca aktów cy­ber­ter­ro­ryz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyberterrorystyczny

zwią­za­ny z ak­ta­mi prze­mo­cy przy za­sto­so­wa­niu środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cy­ber­ter­ro­ryz­mem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyberterroryzm

akt prze­mo­cy przy za­sto­so­wa­niu środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej, któ­re­go celem jest zni­szcze­nie in­fra­struk­tu­ry in­for­ma­cyj­nej ata­ko­wa­ne­go kraju; e-ter­ro­ryzm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­ko­rzy­sty­wa­nie tech­no­lo­gii in­for­ma­tycz­nych w celu do­ko­ny­wa­nia aktów ter­ro­ru;


Cy­ber­ter­ro­ryzm – ne­o­lo­gizm opi­su­ją­cy do­ko­ny­wa­nie aktów ter­ro­ru przy po­mo­cy zdo­by­czy tech­no­lo­gii in­for­ma­cyj­nej. Ma na celu wy­rzą­dze­nie szko­dy z po­bu­dek po­li­tycz­nych lub ide­o­lo­gicz­nych, zwła­szcza w od­nie­sie­niu do in­fra­struk­tu­ry o istot­nym zna­cze­niu dla go­spo­dar­ki lub obron­no­ści ata­ko­wa­ne­go kraju.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyberuzależnienie

uza­leż­nie­nie od in­ter­ne­tu i tech­no­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Cyberwojna

wojna przy uży­ciu środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kon­flikt pro­wa­dzo­ny w cy­ber­prze­strze­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyberwydział

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­dział zaj­mu­ją­cy się cy­ber­prze­stęp­czo­ścią


Źródła:

Wiktionary

Cyberwywiad

po­zy­ski­wa­nie in­for­ma­cji w sieci i sy­ste­mach cy­fro­wych w ce­lach wy­wia­dow­czych


Źródła:

SJP.pl

Cyberzabezpieczenie

ochro­na sy­ste­mów i da­nych przed za­gro­że­nia­mi w sieci


Źródła:

SJP.pl

Cyberzagrożenie

[czy­taj: cyber-za­gro­że­nie] za­gro­że­nie ma­ją­ce zwią­zek z ko­rzy­sta­niem ze środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej, głów­nie in­ter­ne­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­gro­że­nie ma­ją­ce zwią­zek z sy­ste­ma­mi kom­pu­te­ro­wy­mi, zwła­szcza ko­rzy­sta­niem z in­ter­ne­tu


Cy­be­rza­gro­że­nie – wszel­kie po­ten­cjal­ne oko­licz­no­ści, zda­rze­nie lub dzia­ła­nie, które mogą wy­rzą­dzić szko­dę, spo­wo­do­wać za­kłó­ce­nia lub w inny spo­sób nie­ko­rzyst­nie wpły­nąć w przy­pad­ku sieci i sy­ste­mów in­for­ma­tycz­nych, użyt­kow­ni­ków ta­kich sy­ste­mów oraz in­nych osób.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyberzwierzątko

ro­dzaj za­baw­ki, robot o zło­żo­nych funk­cjach przy­po­mi­na­ją­cy do­mo­we zwie­rzę lub wir­tu­al­na isto­ta o za­cho­wa­niach sy­mu­lu­ją­cych zwie­rzę­ce


Źródła:

SJP.pl

Cyberzłodziej

[czy­taj: cyber-zło­dziej] osoba krad­ną­ca pie­nią­dze lub in­for­ma­cje za po­mo­cą środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej, zwła­szcza in­ter­ne­tu


Źródła:

SJP.pl

Cyberświat

ogół za­gad­nień zwią­za­nych z funk­cjo­no­wa­niem czło­wie­ka w In­ter­ne­cie i me­diach cy­fro­wych


Źródła:

SJP.pl

Cyberżołnierz

żoł­nierz sił cy­ber­ne­tycz­nych


Cy­ber­żoł­nierz (ang. "Cy­borg Sol­dier") – ame­ry­kań­sko-ka­na­dyj­ski film scien­ce fic­tion z 2008 roku w re­ży­se­rii Johna Ste­a­da.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cybet

żół­to­brą­zo­wa sub­stan­cja po­cho­dze­nia zwie­rzę­ce­go, bę­dą­ca wy­dzie­li­ną gru­czo­łów cy­be­ty (cy­we­ty) - dra­pież­ni­ka z ro­dzi­ny łasz; cywet


Źródła:

SJP.pl

Cybeta

ssak za­li­cza­ny do ro­dzi­ny łasz z rzędu dra­pież­nych, zwie­rzę wiel­ko­ści lisa ma­ją­ce szare futro w brą­zo­we cętki; cy­we­ta


Źródła:

SJP.pl

Cybetowy

→ cybet; cy­we­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Cybety

futro ze skór cybet; cy­we­ty


Źródła:

SJP.pl

Cybinczanin

miesz­ka­niec Cy­bin­ki (mia­sta w Pol­sce); Cy­bi­nia­nin


Źródła:

SJP.pl

Cybinczanka

miesz­kan­ka Cy­bin­ki (mia­sta w Pol­sce); Cy­bi­nian­ka


Źródła:

SJP.pl

Cybinecki

→ Cy­bin­ka; cy­biń­ski


Źródła:

SJP.pl

Cybinianin

miesz­ka­niec Cy­bin­ki (mia­sta w Pol­sce); Cy­bin­cza­nin


Źródła:

SJP.pl

Cybinianka

miesz­kan­ka Cy­bin­ki (mia­sta w Pol­sce); Cy­bin­czan­ka


Źródła:

SJP.pl

Cybinka

mia­sto w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


Cy­bin­ka ( Zie­bin­gen, dol­no­łuż. "Ze­bin­ki") – mia­sto w Pol­sce w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie słu­bic­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Cy­bin­ka. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Pod wzglę­dem hi­sto­rycz­nym Cy­bin­ka leży w za­chod­niej czę­ści daw­nej ziemi lu­bu­skiej, w ra­mach któ­rej po­ło­żo­na jest w re­gio­nie okre­śla­nym jako zie­mia to­rzym­ska.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cybis

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cybiński

→ Cy­bin­ka; cy­bi­nec­ki


Źródła:

SJP.pl

Cyborg

1. sztucz­ny czło­wiek, fu­tu­ro­lo­gicz­na forma czło­wie­ka, w któ­re­go ciele funk­cje or­ga­nicz­ne są peł­nio­ne przez sy­ste­my i ukła­dy cy­ber­ne­tycz­ne;
2. po­tocz­nie: osoba nie­po­ko­na­na, od­por­na na ciosy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) or­ga­nizm, któ­re­go pro­ce­sy ży­cio­we są re­a­li­zo­wa­ne lub wspo­ma­ga­ne przez urzą­dze­nia tech­nicz­ne;


Cy­borg (od cy­ber­ne­tic or­ga­nism – or­ga­nizm cy­ber­ne­tycz­ny) – or­ga­nizm, któ­re­go pro­ce­sy ży­cio­we re­a­li­zo­wa­ne są lub wspo­ma­ga­ne przez urzą­dze­nia tech­nicz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyborgiczny

→ cy­borg


Patrz:cyborg

Źródła:

SJP.pl

Cyborgizacja

za­stę­po­wa­nie na­rzą­dów czło­wie­ka albo zwie­rzę­cia ste­ro­wa­ny­mi elek­tro­nicz­nie urzą­dze­nia­mi me­cha­nicz­ny­mi


Źródła:

SJP.pl

Cyborium

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kośc. pusz­ka, na­czy­nie do prze­cho­wy­wa­nia ho­stii oraz ko­mu­ni­kan­tów;

 (1.2) hist. nie­wiel­kie na­czy­nie;

 (1.3) ar­chit. obu­do­wa oł­ta­rza w kształ­cie bal­da­chi­mu opar­te­go na czte­rech ko­lum­nach;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cybuch

rurka fajki, przez którą prze­cho­dzi dym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) część fajki, rurka łą­czą­ca głów­kę z ust­ni­kiem, słu­żą­ca do cią­gnię­cia dymu

 (1.2) daw. gwara. więz. noga


Cy­buch (z tu­rec­kie­go "çıbık, çubuk") – po­dłuż­na, rur­ko­wa­ta część fajki łą­czą­ca głów­kę z ust­ni­kiem.

W za­leż­no­ści od typu fajki cy­buch może być łą­czo­ny z głów­ką, lub sta­no­wić z nią mo­no­lit (np. w kla­sycz­nych faj­kach wrzo­śco­wych).

Ust­nik może być przy­mo­co­wa­ny do cy­bu­cha (na sztyw­no lub ela­stycz­nie) lub sta­no­wić jego spe­cjal­nie uksz­tał­to­wa­ne za­koń­cze­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cybula

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cybulak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cybulin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Cybulino

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Cybulski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cybuszek

część fajki (cy­buch)


Źródła:

SJP.pl

Cyc

po­tocz­nie: pierś ko­bie­ty, sutek; cycek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) grub. pierś ko­bie­ca, rza­dziej zwie­rzę­ca

 (1.2) daw. włók. ro­dzaj wzo­rzy­stej tka­ni­ny ba­weł­nia­nej, od­mia­na per­ka­lu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) reg. czło­wiek wy­zy­sku­ją­cy in­nych, ską­piec, pie­cze­niarz


Cyc (wy­mo­wa) – pro­jekt z dzie­dzi­ny sztucz­nej in­te­li­gen­cji (AI), ma­ją­cy na celu stwo­rze­nie kom­plet­nej bazy wie­dzy, tak zwa­ne­go "zdro­we­go roz­sąd­ku". Ma to sta­no­wić pod­sta­wę, która umoż­li­wi pro­gra­mom AI, prze­pro­wa­dza­nie ro­zu­mo­wa­nia po­dob­ne­go do ludz­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cycasty

cy­ca­ty; po­tocz­ne:
1. o zwie­rzę­ciu (np. o kro­wie) - ma­ją­cy po­kaź­ne wy­mio­na;
2. o czło­wie­ku - mo­gą­cy po­szczy­cić się po­kaź­nym biu­stem


Źródła:

SJP.pl

Cycatka

po­tocz­nie: ko­bie­ta z dużym biu­stem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wulg. ko­bie­ta ma­ją­ca duży biust


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cycaty

cy­ca­sty; po­tocz­ne:
1. o zwie­rzę­ciu (np. o kro­wie) - ma­ją­cy po­kaź­ne wy­mio­na;
2. o czło­wie­ku - mo­gą­cy po­szczy­cić się po­kaź­nym biu­stem


przy­miot­nik

 (1.1) o czło­wie­ku: taki, który ma wy­dat­ny biust

 (1.2) o zwie­rzę­ciu: taki, który ma wy­dat­ne wy­mio­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cycek

1. po­tocz­nie: pierś ko­bie­ty, sutek; cyc;
2. sutek sa­mi­cy zwie­rzę­cia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) posp. ko­bie­ca pierś

 (1.2) posp. sutek zwie­rzę­cia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) gwara. prze­stęp­cza mło­do­cia­ny prze­stęp­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cycero

ci­ce­ro;
1. sto­pień pisma o wiel­ko­ści 12 punk­tów ty­po­gra­ficz­nych;
2. jed­nost­ka dłu­go­ści w ukła­dzie wiel­ko­ści dru­kar­skich wy­no­szą­ca 12 punk­tów ty­po­gra­ficz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ty­pogr. druk. w sy­ste­mie miar ty­po­gra­ficz­nych Di­do­ta sto­pień czcion­ki od­po­wia­da­ją­cy dwu­na­stu punk­tom (4,5108 mm)

 (1.2) druk. po­ligr. miara dłu­go­ści sto­so­wa­na w po­li­gra­fii i dru­kar­stwie, równa jed­nej czwar­tej kwa­dra­tu;


Cy­ce­ro – jed­nost­ka dłu­go­ści uży­wa­na w po­li­gra­fii. 1 cy­ce­ro = 12 punk­tów ty­po­gra­ficz­nych = 1/4 kwa­dra­tu = 4,511278... mm


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyceron

Mar­cus Tul­lius Ci­ce­ro , rzym­ski mówca, te­o­re­tyk mowy, fi­lo­zof i pi­sarz; Ci­ce­ro, Cy­ce­ro


Marek Tul­liusz Cy­ce­ron ( Mar­cus Tul­lius Ci­ce­ro), ina­czej Marek Tul­liusz Cy­ce­ro (ur. 3 stycz­nia 106 p.n.e., zm. 7 grud­nia 43 p.n.e.) – pi­sarz, po­li­tyk, do­wód­ca woj­sko­wy, fi­lo­zof, mówca są­do­wy i ka­płan rzym­ski. Jako po­li­tyk i wódz sto­ją­cy na czele stron­nict­wa bro­nią­ce­go re­pu­bli­ki rzym­skiej prze­ciw Ce­za­ro­wi, An­to­niu­szo­wi i Ok­ta­wia­no­wi, po­niósł klę­skę.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyceronianizm

od­mia­na stylu re­to­rycz­ne­go, wzo­ro­wa­na na dzie­łach Cy­ce­ro­na (I w. p.n.e.) uwa­ża­nych, zwła­szcza w epoce re­ne­san­su, za naj­do­sko­nal­sze urze­czy­wist­nie­nie ide­a­łu kla­sycz­ne­go ora­tor­stwa


Cy­ce­ro­nia­nizm ( ci­ce­ro­nia­nism, cicéronianisme, Ci­ce­ro­nia­nis­mus) – od­mia­na stylu re­to­rycz­ne­go wzo­ro­wa­na na dzie­łach Cy­ce­ro­na uwa­ża­nych, zwła­szcza w okre­sie re­ne­san­su, za naj­do­sko­nal­sze urze­czy­wist­nie­nie kla­sycz­ne­go stylu ora­tor­skie­go.

Styl Cy­ce­ro­na, kształ­tu­jąc się w okre­sie sil­nych an­ta­go­niz­mów mię­dzy az­ja­niz­mem a at­ty­cyz­mem, odz­na­czał się ot­war­to­ścią wobec ide­a­łów obu tych orien­ta­cji i z obu czer­pał swe bo­gact­wo, ni­we­lu­jąc przy tym ich wy­bu­ja­łe skraj­no­ści i dog­ma­tycz­ną jed­no­stron­ność.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyceroniański

wła­ści­wy Cy­ce­ro­no­wi, taki jak u Cy­ce­ro­na; cy­ce­ro­now­ski; cy­ce­roń­ski


Źródła:

SJP.pl

Cyceronowski

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cy­ce­ro­na lub z nim zwią­za­ny; Cy­ce­roń­ski


Źródła:

SJP.pl

Cycerowy

przy­miot­nik

 (1.1) druk. po­ligr. zwią­za­ny z cy­ce­rem (stop­niem wiel­ko­ści pisma)


Źródła:

Wiktionary

Cyceroński

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cy­ce­ro­na lub z nim zwią­za­ny; Cy­ce­ro­now­ski


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z rzym­skim mówcą i po­li­ty­kiem Cy­ce­ro­nem; taki jak w jego dzie­łach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyces

ozdob­ny frę­dzel na ta­łe­sie


Źródła:

SJP.pl

Cychalter

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. biu­sto­nosz


Źródła:

Wiktionary

Cycka

cycek (czę­ściej);
1.
a) pierś ko­bie­ty;
b) ko­bie­cy sutek;
2. sutek zwie­rzę­cia


Źródła:

SJP.pl

Cyckanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cyc­kać.


Źródła:

Wiktionary

Cyckać

gwa­ro­wo:
1. ssać, sior­bać;
2. lizać;
3. cyc­kać się - pie­ścić się


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gwara. ssać, sior­bać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyckoman

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wulg. męż­czyz­na który naj­bar­dziej fa­scy­nu­je się ko­bie­cy­mi pier­sia­mi


Źródła:

Wiktionary

Cyckonosz

po­tocz­nie o biu­sto­no­szu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. grub. biu­sto­nosz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyclocross

[czy­taj: saj­klo­kros] ro­dzaj ko­lar­stwa upra­wia­ne­go na trud­nych tra­sach te­re­no­wych; cy­klo­kros, ko­lar­stwo prze­ła­jo­we


Źródła:

SJP.pl

Cycnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. żart. biu­sto­nosz


Źródła:

Wiktionary

Cycor

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wyfakt.

 (1.1) posp. duża ko­bie­ca pierś


Źródła:

Wiktionary

Cycować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­cy­co­wać)

 (1.1) neol. pot. kar­mić pier­sią


Źródła:

Wiktionary

Cycowianin

miesz­ka­niec Cy­co­wa


Źródła:

SJP.pl

Cycowianka

miesz­kan­ka Cy­co­wa


Źródła:

SJP.pl

Cycowski

przy­miot­nik od: Cyców


Źródła:

SJP.pl

Cycowy

przy­miot­nik od: cyc - tka­ni­na


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cycem, do­ty­czą­cy cyca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cycuch

po­tocz­nie:
1. zgru­bie­nie od: cyc; sut;
2. ko­bie­ta ma­ją­cy duży biust


Źródła:

SJP.pl

Cycunio

zdrob­nie­nie od: cyc; cycek, cycuś, cycuń, cy­cu­szek


Źródła:

SJP.pl

Cycuszek

zdrob­nie­nie od: cyc; cycek, cycuś, cycuń, cy­cu­nio


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: cycek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cycuń

zdrob­nie­nie od: cyc; cycek, cy­cu­szek, cycuś, cy­cu­nio


Źródła:

SJP.pl

Cycuś

zdrob­nie­nie od: cyc; cycek, cy­cu­szek, cycuń, cy­cu­nio


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zdrobn. od cyc

 (1.2) łódź. gw-pl|Poz­nań. coś nadz­wy­czaj­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyców

tka­ni­na ba­weł­nia­na, dru­ko­wa­na w barw­ne wzory


Cyców (nazwa obocz­na: Cyców Pier­wszy, przej­ścio­wo "Wisz­nie­wi­ce") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie łę­czyń­skim, w gmi­nie Cyców. Obok miej­sco­wo­ści prze­pły­wa nie­wiel­ka rzeka Świn­ka, do­pływ Wie­prza.

Hi­sto­rycz­nie po­ło­żo­ny jest w Ma­ło­pol­sce (po­cząt­ko­wo w ziemi san­do­mier­skiej, a na­stęp­nie w ziemi lu­bel­skiej).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyd

wła­ści­wie: Ro­dri­go Díaz de Vivar, ka­sty­lij­ski ry­cerz


Ro­dri­go (Ruy) Díaz de Vivar (ur. ok. 1043 w Vivar del Cid w pro­win­cji Bur­gos, zm. 10 lipca 1099 w Wa­len­cji), zwany Cydem Wa­lecz­nym ( El Cid Cam­pe­a­dor), Mój Cyd ("Mio Cid") lub po pro­stu Cyd ("El Cid", z #PATRZ

"sīd" – Pan) – hisz­pań­ski bo­ha­ter na­ro­do­wy cza­sów re­konk­wi­sty, ka­sty­lij­ski ry­cerz ("hi­dal­go"), zdo­byw­ca i póź­niej­szy za­rząd­ca mia­sta Wa­len­cja.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cydonia

krzew lub drzew­ko z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych; pigwa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cydoński

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Cy­do­nią, do­ty­czą­cy Cy­do­nii


Źródła:

Wiktionary

Cydr

napój ni­sko­al­ko­ho­lo­wy o słod­ko-kwa­śnym smaku, prze­fer­men­to­wa­ny sok z doj­rza­łych ja­błek; ja­błecz­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. ni­sko­al­ko­ho­lo­wy napój jabł­ko­wy ze sfer­men­to­wa­ne­go, nie­sło­dzo­ne­go mo­szczu;

 (1.2) hand. bu­tel­ka, pusz­ka lub szklan­ka cydru (1.1)


Cydr, ina­czej ja­błecz­nik – napój al­ko­ho­lo­wy, prze­fer­men­to­wa­ny sok z doj­rza­łych ja­błek (nie­do­pra­wia­ny cu­krem), o wy­glą­dzie od męt­ne­go po kla­row­ny, o za­war­to­ści al­ko­ho­lu 1,2–8,5%. Odz­na­cza się świe­żym aro­ma­tem i lekko słod­ka­wym, kwa­sko­wo-orzeź­wia­ją­cym sma­kiem ja­błek, do­brze gasi pra­gnie­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cydrowy

→ cydr


Patrz:cydr

Źródła:

SJP.pl

Cydzik

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cydzok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dursz­lak


Źródła:

Wiktionary

Cydzyński

przy­miot­nik od: Cy­dzy­na (miej­sco­wość na Po­mo­rzu Za­chod­nim; Ce­dy­nia)


Źródła:

SJP.pl

Cyferblacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od cy­fer­blat


Źródła:

Wiktionary

Cyferblat

tar­cza ze­ga­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tar­cza ze­ga­ra

 (1.2) gw-pl|Lwów, War­sza­wa. twarz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyferka

zdrob­nie­nie od: cyfra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od cyfra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyferkowy

przy­miot­nik od: cy­fer­ka


Źródła:

SJP.pl

Cyfomandra

wiecz­nie zie­lo­ne drzew­ko z ro­dzi­ny psian­ko­wa­tych; po­mi­dor drze­wia­sty


Źródła:

SJP.pl

Cyfra

znak słu­żą­cy do za­pi­sy­wa­nia liczb


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. ab­strak­cyj­ny obiekt ma­te­ma­tycz­ny, sta­no­wią­cy ele­ment ciągu, re­pre­zen­tu­ją­ce­go licz­bę w danym sy­ste­mie licz­bo­wym

 (1.2) sym­bo­licz­na re­pre­zen­ta­cja cyfry (1.1)

 (1.3) pot. znak pi­sar­ski sym­bo­li­zu­ją­cy cyfrę (1.1) sy­ste­mu dzie­sięt­ne­go: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9

 (1.4) pot. apa­rat cy­fro­wy

 (1.5) etn. or­na­ment, wzór, deseń

 (1.6) daw. mo­no­gram, ini­cja­ły imie­nia i naz­wi­ska

 (1.8) daw. (dosł. i przen.) zero


Cyfra – umow­ny znak pi­sar­ski słu­żą­cy do za­pi­sy­wa­nia liczb.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyfrak

po­tocz­nie: cy­fro­wy apa­rat fo­to­gra­ficz­ny; cyf­rzak, cy­frów­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. cy­fro­wy apa­rat fo­to­gra­ficz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyfromaniak

żar­to­bli­wie: osoba ma­ją­ca manię na punk­cie cyfr, liczb


Źródła:

SJP.pl

Cyfronik

osoba zaj­mu­ją­ca się pro­jek­to­wa­niem i kon­struk­cją urzą­dzeń cy­fro­wych, ukła­dów kom­pu­te­ro­wych


Źródła:

SJP.pl

Cyfronika

dział tech­ni­ki do­ty­czą­cy kon­stru­o­wa­nia ele­men­tów do ukła­dów i urzą­dzeń kom­pu­te­ro­wych


Źródła:

SJP.pl

Cyfrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cy­fro­wać.


Cy­fro­wa­nie – ozda­bia­nie stro­ju "cyfrą", czyli haf­tem (np. pa­rze­ni­ce na port­kach w stro­ju gó­ral­skim) lub tło­czo­nym wzo­rem (np. pod­czas ozda­bia­nia kierp­ców gó­ral­skich), jak rów­nież ozda­bia­nie wzo­rem ele­men­tów kon­struk­cyj­nych chaty gó­ral­skiej (np. sos­rę­bu) i gó­ral­skich sie­kie­rek – ciu­pag.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cyfrować

ozda­biać haf­tem (port­ki gó­ral­skie)


Źródła:

SJP.pl

Cyfrowo

przy­słó­wek

 (1.1) z wy­ko­rzy­sta­niem tech­no­lo­gii cy­fro­wych


Źródła:

Wiktionary

Cyfrowo-Literowy

zło­żo­ny z cyfr i liter


Źródła:

SJP.pl

Cyfrowość

cecha cze­goś, co zwią­za­ne jest z tech­ni­ką wyt­wa­rza­nia, prze­sy­ła­nia i przet­wa­rza­nia sy­gna­łów za­pi­sa­nych w sy­ste­mie bi­nar­nym (zero-je­dyn­ko­wym)


Źródła:

SJP.pl

Cyfrowy

1. zwią­za­ny z cy­fra­mi;
2. wy­ko­rzy­stu­ją­cy tech­ni­kę cy­fro­wą; di­gi­tal­ny, dy­gi­tal­ny;
3. gra­mo­fon cy­fro­wy - przy­rząd do odt­wa­rza­nia dźwię­ku z płyt kom­pak­to­wych; odt­wa­rzacz CD, gra­mo­fon la­se­ro­wy, dy­sko­fon;
4. ma­szy­na cy­fro­wa - dawna nazwa kom­pu­te­ra; ma­szy­na ma­te­ma­tycz­na, ma­szy­na elek­tro­nicz­na


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cy­fra­mi

 (1.2) wy­ko­rzy­stu­ją­cy tech­ni­kę cy­fro­wą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyfroza

zbyt czę­ste ko­rzy­sta­nie z urzą­dzeń elek­tro­nicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Cyfryzacja

di­gi­ta­li­za­cja, dy­gi­ta­li­za­cja;
1. na­da­wa­nie po­sta­ci cy­fro­wej róż­ne­go ro­dza­ju danym; di­gi­ty­za­cja;
2. upo­wszech­nie­nie się umie­jęt­no­ści ko­rzy­sta­nia z tech­ni­ki cy­fro­wej w róż­nych dzie­dzi­nach życia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. dy­gi­ta­li­za­cja.


Cy­fry­za­cja (ina­czej di­gi­ta­li­za­cja) – pro­ces przeksz­tał­ca­nia in­for­ma­cji ana­lo­go­wej do po­sta­ci cy­fro­wej (tj. czy­tel­ny dla kom­pu­te­rów i urzą­dzeń cy­fro­wych).

Cy­fry­za­cja może być ro­zu­mia­na na wiele spo­so­bów. Po­cząt­ko­wo, wraz z roz­wo­jem tech­nik kom­pu­te­ro­wych je­szcze w la­tach 50.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyfryzacyjny

→ cy­fry­za­cja


Patrz:cyfryzacja

Źródła:

SJP.pl

Cyfryzować

na­da­wać cze­muś (mu­zy­ce, obra­zo­wi, danym) po­stać cy­fro­wą; dy­gi­ta­li­zo­wać, di­gi­ta­li­zo­wać


Źródła:

SJP.pl

Cyfrzaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od cyf­rzak


Źródła:

Wiktionary

Cyfrzak

po­tocz­nie: cy­fro­wy apa­rat fo­to­gra­ficz­ny; cy­frów­ka, cy­frak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) slang. apa­rat cy­fro­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyfrówka

po­tocz­nie:
1. cy­fro­wy apa­rat fo­to­gra­ficz­ny; cy­frak, cyf­rzak;
2. te­le­wiz­ja cy­fro­wa;
3. ele­ment bu­do­wy te­le­wi­zo­rów cy­fro­wych;
4. prze­sta­rza­le: ma­szy­na cy­fro­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. fot. cy­fro­wy apa­rat fo­to­gra­ficz­ny, apa­rat cy­fro­wy

 (1.2) daw. środ. ma­szy­na cy­fro­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyga

za­baw­ka dla dzie­ci; fryga, bąk


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. wi­ru­ją­ca za­baw­ka

 (1.2) gw-pl|Poz­nań. koza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cygaj

owca maści bia­łej, ho­do­wa­na głów­nie na pod­gó­rzu


Źródła:

SJP.pl

Cygaje

rasa owiec o wszech­stron­nej użyt­ko­wo­ści


Źródła:

SJP.pl

Cygan

1. prze­no­śnie: osoba pro­wa­dzą­ca bez­tro­ski lub wę­drow­ny tryb życia;
2. po­tocz­nie: kłam­ca, oszust;
3. czło­nek cy­ga­ne­rii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. o kimś, kto pro­wa­dzi nie­u­sta­bi­li­zo­wa­ny lub wę­drow­ny tryb życia

 (1.2) pot. o czło­wie­ku ma­ją­cym śnia­dą cerę i ciem­ne włosy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyganeczka

po­tocz­nie: dziew­czyn­ka śnia­da, ciem­no­wło­sa; czar­nul­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: cy­gan­ka


Cy­ga­necz­ka (hiszp. "La gi­ta­nil­la") – no­we­la Mi­gu­e­la Cer­van­te­sa, opu­bli­ko­wa­na w zbior­ku "No­we­le przy­kład­ne" w 1613 roku.

Utwór przed­sta­wia życie Cy­ga­nów w kon­wen­cji uto­pii, przed­sta­wia­jąc ich jako spo­łecz­ność ży­ją­cą zgod­nie z pra­wa­mi na­tu­ry, dum­nych, wol­nych, dy­skret­nych i do­trzy­mu­ją­cych obiet­nic.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyganek

po­tocz­nie: śnia­dy, ciem­no­wło­sy chło­piec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: cygan

 (1.2) pot. ciem­no­wło­sy chło­piec o śnia­dej kar­na­cji

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ro­dzaj ko­zi­ka


Cy­ga­nek (niem. "Tie­gen­ha­gen") – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie no­wod­wor­skim, w gmi­nie Nowy Dwór Gdań­ski. Leży na ob­sza­rze Żuław Wi­śla­nych przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 502.

Wieś wcho­dzi w skład so­łect­wa "Że­li­cho­wo".

W miej­sco­wo­ści przez kilka stu­le­ci ist­nia­ła gmina men­no­nic­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyganeria

grupa ar­ty­stów ży­ją­ca we­dług włas­nych zasad; bo­he­ma


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) śro­do­wi­sko ar­ty­stów pro­wa­dzą­cych swo­bod­ny, ek­scen­trycz­ny tryb życia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyganeryjny

przy­miot­nik od: cy­ga­ne­ria


Źródła:

SJP.pl

Cyganiak

po­tocz­nie:
1. śnia­de, ciem­no­wło­se dziec­ko;
2. urwis, zło­dzie­ja­szek


Źródła:

SJP.pl

Cyganicha

żar­to­bli­wie:
1. śnia­da, ciem­no­wło­sa ko­bie­ta;
2. krę­tacz­ka, oszust­ka


Cy­ga­ni­cha – dawny za­ścia­nek. Te­re­ny, na któ­rych był po­ło­żo­ny, leżą obec­nie na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie osz­miań­skim, w siel­so­wie­cie Hol­sza­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyganie

1. prze­no­śnie: osoba pro­wa­dzą­ca bez­tro­ski lub wę­drow­ny tryb życia;
2. po­tocz­nie: kłam­ca, oszust;
3. czło­nek cy­ga­ne­rii


Źródła:

SJP.pl

Cyganik

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cyganiątko

po­tocz­nie: ciem­no­wło­se dziec­ko o śnia­dej cerze


Źródła:

SJP.pl

Cyganić

po­tocz­nie: oszu­ki­wać, kła­mać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ocy­ga­nić, scy­ga­nić, wy­cy­ga­nić)

 (1.1) pot. świa­do­mie po­da­wać in­for­ma­cje niez­god­ne z praw­dą; za­ta­jać fakty

 (1.2) pot. po­stę­po­wać w spo­sób nie­ucz­ci­wy, oszu­ki­wać lub ma­ni­pu­lo­wać, czę­sto w celu uzy­ska­nia ko­rzy­ści ma­te­rial­nych

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (2.1) przest. od­da­wać się roz­pu­ście, pro­wa­dzić się nie­mo­ral­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny cy­ga­nić się (dk. brak)

 (3.1) rzad. pro­wa­dzić życie w spo­sób wła­ści­wy Cy­ga­nom bądź cy­ga­ne­rii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyganię

po­tocz­nie: oszu­ki­wać, kła­mać


Źródła:

SJP.pl

Cyganka

1. po­tocz­nie: ko­bie­ta śnia­da, ciem­no­wło­sa;
2. po­tocz­nie: oszust­ka, kłam­czu­cha


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta o śnia­dej cerze i ciem­nych wło­sach

 (1.2) pot. oszust­ka, krę­tacz­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cygankiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cyganolog

ba­dacz kul­tu­ry, ję­zy­ka i życia Cy­ga­nów (Romów); ro­mo­log


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) znaw­ca cy­ga­no­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyganologia

nauka o kul­tu­rze, ję­zy­ku i życiu Cy­ga­nów (Romów); ro­mo­lo­gia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. nauka o Cy­ga­nach/Ro­mach;


Ro­mo­lo­gia (cy­ga­no­lo­gia), ro­mi­sty­ka ( Ro­mi­sti­ka, Tsi­ga­no­lo­gie, Ro­ma­ni stu­dies) – dział et­no­lo­gii oraz ję­zy­koz­naw­stwa zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem dzie­jów, kul­tu­ry i ję­zy­ka Romów (Cy­ga­nów).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyganologiczny

→ cy­ga­no­lo­gia; ro­mo­lo­gicz­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cy­ga­no­lo­gią, do­ty­czą­cy cy­ga­no­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyganówka

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cygar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pa­pie­ros


Źródła:

Wiktionary

Cygareta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Byd­goszcz. pa­pie­ros


Źródła:

Wiktionary

Cygaretka

1. cien­kie cy­ga­ro; mi­ni­cy­ga­ro;
2. daw­niej: pa­pie­ros


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cien­kie cy­ga­ro;

 (1.2) daw. pa­pie­ros


Cy­ga­ret­ka – wyrób ty­to­nio­wy po­dob­ny w bu­do­wie do ma­łe­go cy­ga­ra ze wzglę­du na wy­ko­rzy­sta­nie na war­stwę zew­nętrz­ną ka­wał­ka li­ścia ty­to­niu. Cy­ga­ret­ki czę­sto wy­po­sa­żo­ne są w ust­nik (tek­tu­ro­wy, pla­sti­ko­wy lub z de­li­kat­ne­go drew­na – np. brzo­zo­we­go) albo filtr.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cygaretki

prze­sta­rza­łe: pacz­ka cy­ga­re­tek


Źródła:

SJP.pl

Cygarko

zdrob­nie­nie od: cy­ga­ro


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od: cy­ga­ro


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cygarnica

1. pu­deł­ko na cy­ga­ra lub pa­pie­ro­sy; pa­pie­ro­śni­ca;
2. rurka do pa­le­nia pa­pie­ro­sów bez ust­ni­ka; lufka, fifka, cy­gar­nicz­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. prze­no­śne, ele­ganc­kie opa­ko­wa­nie na cy­ga­ra lub pa­pie­ro­sy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cygarniczka

rurka do pa­le­nia pa­pie­ro­sów bez ust­ni­ka, może być szkla­na, me­ta­lo­wa, z two­rzy­wa; pro­sta lub fan­ta­zyj­nie wy­gię­ta; fifka, lufka


Źródła:

SJP.pl

Cygaro

suche, za­wi­nię­te w rulon li­ście ty­to­niu, przez­na­czo­ne do pa­le­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) suche, za­wi­nię­te w rulon li­ście ty­to­niu, przez­na­czo­ne do pa­le­nia


Cy­ga­ro (hiszp. "puro") – uło­żo­ne rur­ko­wa­to, spre­pa­ro­wa­ne i skle­jo­ne zwi­nię­te li­ście ty­to­niu uży­wa­ne do pa­le­nia. Dzi­siej­sze okre­śle­nie „cy­ga­ro” (ang. cigar – cy­ga­ro, ci­ga­ret­te – pa­pie­ro­sy) praw­do­po­dob­nie po­cho­dzi z ję­zy­ka Majów od słowa „sik'ar”, okre­śla­ją­ce­go wła­śnie pa­le­nie ty­to­niu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cygarowiec

tut­karz cy­ga­ro­wiec - chrząszcz, szkod­nik drzew i krze­wów li­ścia­stych; zdob­nik


Źródła:

SJP.pl

Cygarowy

przy­miot­nik od: cy­ga­ro


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cy­ga­rem, do­ty­czą­cy cygar


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cygański

1. na­le­żą­cy do Cy­ga­na, Cy­ga­nów, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Cy­ga­na, Cy­ga­nów;
2. do­ty­czą­cy cy­ga­na (osoby pro­wa­dzą­cej wę­drow­ny tryb życia); do­ty­czą­cy cy­ga­ne­rii


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Cy­ga­nów, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Cy­ga­nów

 (1.2) pot. do­ty­czą­cy cy­ga­na, włó­czę­gi, osoby pro­wa­dzą­cej nie­u­sta­bi­li­zo­wa­ny tryb życia

 (1.3) pot. do­ty­czą­cy cy­ga­na - czło­wie­ka ma­ją­ce­go śnia­dą cerę i ciem­ne włosy

 (1.4) posp. do­ty­czą­cy cy­ga­na – krę­ta­cza, kłam­cy, oszu­sta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. jęz. język rom­ski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cygańsko

przy­słó­wek

 (1.1) po cy­gań­sku, na spo­sób cy­gań­ski


Źródła:

Wiktionary

Cygańskość

→ cy­gań­ski


Patrz:cygański

Źródła:

SJP.pl

Cygaństwo

oszu­stwo, sza­chraj­stwo; kłam­stwo


Źródła:

SJP.pl

Cygańszczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogół tego, co cy­gań­skie, zwią­za­ne z kul­tu­rą i oby­cza­jo­wo­ścią Cy­ga­nów


Źródła:

Wiktionary

Cyginciara

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­sty­tut­ka


Źródła:

Wiktionary

Cyglany

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Po­le­sie. jas­no­brą­zo­wy


Źródła:

Wiktionary

Cyglasty

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Po­le­sie. zob. cy­gla­ny.


Źródła:

Wiktionary

Cygnarowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cygona

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zgrub. cy­gon­ka


Źródła:

Wiktionary

Cygonka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. cy­gan­ka


Źródła:

Wiktionary

Cygoństwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. oszu­stwo


Źródła:

Wiktionary

Cygów

Cygów (nazwa obocz­na: Stary Cy­ga­nów) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Poś­więt­ne. Ma sta­tus so­łect­wa.

Na te­re­nie wsi ut­wo­rzo­no dwa so­łect­wa: "Cygów" i "Jad­wi­niew".

W okre­sie Kró­le­stwa Pol­skie­go ist­nia­ła gmina Cygów.


Źródła:

Wikipedia

Cyja

w gwa­rze ślą­skiej: akor­de­on


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. muz. akor­de­on


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyjan

1. zwią­zek węgla z azo­tem, be­zbarw­ny, tru­ją­cy gaz o cha­rak­te­ry­stycz­nym za­pa­chu gorz­kich mig­da­łów; di­cy­jan, dwu­cy­jan;
2. kolor jas­no­nie­bie­ski o sza­rym od­cie­niu;
3. barw­nik, pig­ment w ko­lo­rze cy­ja­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. jed­no­war­to­ścio­wy rod­nik zło­żo­ny z ato­mów węgla i azotu

 (1.2) chem. be­zbarw­ny, sil­nie tru­ją­cy gaz o ostrym za­pa­chu mig­da­ło­wym

 (1.3) blady, spło­wia­ły od­cień ko­lo­ru nie­bie­skie­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyjanamid

Cy­ja­na­mid, H2N−CN lub CN2H2 – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, amid cy­ja­nu, po­chod­na cy­ja­nu, (CN)2. Z for­mal­ne­go punk­tu wi­dze­nia jest to kwas, jed­nak o tak małej mocy, że jego rozt­wo­ry wodne wy­ka­zu­ją od­czyn nie­mal obo­jęt­ny.

W tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej jest to biała, kry­sta­licz­na, sil­nie hi­gro­sko­pij­na sub­stan­cja. Zwy­kle jest sprze­da­wa­ny w po­sta­ci rozt­wo­rów wod­nych, sta­bi­li­zo­wa­nych kwa­sem fos­fo­ro­wym.


Źródła:

Wikipedia

Cyjanazyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. roln. her­bi­cyd z grupy tria­zyn pod po­sta­cią bia­łe­go, kry­sta­licz­ne­go prosz­ku


Źródła:

Wiktionary

Cyjanek

sól kwasu cy­ja­no­wo­do­ro­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sól kwasu cy­ja­no­wo­do­ro­we­go, sub­stan­cja tru­ją­ca;

 (1.2) pot. chem. cy­ja­nek po­ta­su;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyjanian

sól kwasu cy­ja­no­we­go


Źródła:

SJP.pl

Cyjaniany

sól kwasu cy­ja­no­we­go


Cy­ja­nia­ny – grupa związ­ków che­micz­nych, soli lub estrów kwasu cy­ja­no­we­go, za­wie­ra­ją­ce ugru­po­wa­nie −O−C≡N, w któ­rym ato­mem wią­żą­cym jest atom tlenu.

Cy­ja­nia­ny (sole) za­wie­ra­ją jon, o struk­tu­rze. Są ta­u­to­me­ra­mi izo­cy­ja­nia­nów za­wie­ra­ją­cych jon. W nor­mal­nych wa­run­kach wy­stę­pu­ją je­dy­nie izo­cy­ja­nia­ny, które czę­sto na­zy­wa się po­tocz­nie cy­ja­nia­na­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyjanid

bar­dzo słaby kwas, sil­nie tru­ją­ca ciecz lotna o za­pa­chu gorz­kich mig­da­łów, uży­wa­na do zwal­cza­nia szkod­ni­ków, do de­zyn­fek­cji oraz w syn­te­zie or­ga­nicz­nej; cy­ja­no­wo­dór, kwas cy­ja­no­wo­do­ro­wy, kwas pru­ski


Źródła:

SJP.pl

Cyjanidyna

po­ma­rań­czo­wo-czer­wo­ny barw­nik spo­żyw­czy (sym­bol E163a)


Cy­ja­ni­dy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy an­to­cy­ja­ni­dy­nów; wy­stę­pu­je na­tu­ral­nie jako barw­nik ro­ślin­ny, mię­dzy in­ny­mi w czer­wo­nych owo­cach ro­ślin ta­kich jak głóg, bez, eu­ter­pa, ja­go­dach czy kwia­tach hi­bi­sku­sa. Może być zna­le­zio­na także w jabł­kach, śliw­kach, czer­wo­nej ka­pu­ście i czer­wo­nej ce­bu­li.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyjanina

barw­nik na­tu­ral­ny otrzy­my­wa­ny z róży i dalii


Źródła:

SJP.pl

Cyjaninowy

przy­miot­nik od: cy­ja­ni­na


Źródła:

SJP.pl

Cyjanit

mi­ne­rał, od­mia­na krze­mia­nu glinu; ky­a­nit, kia­nit, dy­sten


Źródła:

SJP.pl

Cyjanitowy

→ cy­ja­nit


Patrz:cyjanit

Źródła:

SJP.pl

Cyjanizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cy­ja­ni­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Cyjanizować

wy­o­dręb­niać me­ta­le z rud za po­mo­cą wod­nych rozt­wo­rów cy­jan­ków


Źródła:

SJP.pl

Cyjankali

po­tocz­nie: cy­ja­nek po­ta­so­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. pot. przest. cy­ja­nek po­ta­su, sil­nie tru­ją­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyjankowy

przy­miot­nik od: cy­ja­nek


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z cy­jan­kiem, do­ty­czą­cy cy­jan­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyjanoakrylan

ro­dzaj szyb­ko dzia­ła­ją­cych kle­jów


Źródła:

SJP.pl

Cyjanobakteria

bak­te­ria wy­stę­pu­ją­ca w śro­do­wi­sku wod­nym lub wil­got­nym, wy­dzie­la­ją­ca tru­ją­ce dla czło­wie­ka sub­stan­cje przy spo­ży­ciu; cy­ja­no­fit, si­ni­ca


Źródła:

SJP.pl

Cyjanobakterie

bak­te­ria wy­stę­pu­ją­ca w śro­do­wi­sku wod­nym lub wil­got­nym, wy­dzie­la­ją­ca tru­ją­ce dla czło­wie­ka sub­stan­cje przy spo­ży­ciu; cy­ja­no­fit, si­ni­ca


Źródła:

SJP.pl

Cyjanofit

bak­te­ria wy­stę­pu­ją­ca w śro­do­wi­sku wod­nym lub wil­got­nym, wy­dzie­la­ją­ca tru­ją­ce dla czło­wie­ka sub­stan­cje przy spo­ży­ciu; cy­ja­no­bak­te­ria, si­ni­ca


Źródła:

SJP.pl

Cyjanohydryna

zwią­zek ma­ją­cy przy jed­nym ato­mie węgla za­rów­no grupę ni­try­lo­wą jak i hy­drok­sy­lo­wą


Źródła:

SJP.pl

Cyjanokobalamina

me­ta­lo­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny za­li­cza­ny do wi­ta­min z grupy B (wit. B12)


Cy­ja­no­ko­ba­la­mi­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, jedna z form wi­ta­mi­ny B12. Sto­so­wa­na w le­cze­niu i pro­fi­lak­ty­ce nie­do­bo­ru wi­ta­mi­ny B12 (z wy­jąt­kiem przy­pad­ków za­tru­cia cy­jan­kiem po­ta­su). Nie­do­bór wi­ta­mi­ny B12 może wy­stą­pić w przy­pad­ku nie­dokr­wi­sto­ści zło­śli­wej, po chi­rur­gicz­nym usu­nię­ciu żo­łąd­ka, przy di­fy­lo­bo­trio­zie lub w wy­ni­ku raka je­li­ta gru­be­go. Cy­ja­no­ko­ba­la­mi­nę po­da­je się do­ust­nie, za­strzy­kiem do­mię­śnio­wym lub w po­sta­ci ae­ro­zo­lu do nosa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyjanometr

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. hist. dawny, pro­sty przy­rząd do okre­śla­nia od­cie­ni barwy nieba


Źródła:

Wiktionary

Cyjanoptyche

ro­dzaj glo­nów wy­stę­pu­ją­cych na li­ściach ro­ślin wod­nych, ży­ją­cych w sym­bio­zie z si­ni­ca­mi na­da­ją­cy­mi im nie­bie­ska­wy kolor


Źródła:

SJP.pl

Cyjanotypia

że­la­zo­wa me­to­da fo­to­gra­ficz­na, obec­nie sto­so­wa­na do po­wie­la­nia ry­sun­ków


Cy­ja­no­ty­pia – tech­ni­ka fo­to­gra­ficz­na wy­ko­rzy­stu­ją­ca świa­tło­czu­łość soli że­la­za, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się mo­no­chro­ma­tycz­nym zdję­ciem fo­to­gra­ficz­nym w ko­lo­rze nie­bie­skim, two­rzo­nym przez błę­kit pru­ski. Wy­na­le­zio­na w 1842 roku, po­cząt­ko­wo poz­wa­la­ła na otrzy­my­wa­nie obra­zu ne­ga­ty­wo­we­go i w ta­kiej wer­sji była do około po­ło­wy XX wieku wy­ko­rzy­sty­wa­na w re­pro­gra­fii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyjanowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cy­ja­no­wać.


Źródła:

Wiktionary

Cyjanowodorowy

→ cy­ja­no­wo­dór


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z cy­ja­no­wo­do­rem, do­ty­czą­cy cy­ja­no­wo­do­ru


Patrz:cyjanowodór

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyjanowodór

zwią­zek nie­or­ga­nicz­ny bę­dą­cy bar­dzo silną tru­ciz­ną, ma­ją­cy po­stać be­zbarw­nej cie­czy o in­ten­syw­nym za­pa­chu gorz­kich mig­da­łów, sto­so­wa­ny jako pe­sty­cyd i gaz bo­jo­wy; kwas cy­ja­no­wo­do­ro­wy, kwas pru­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek nie­or­ga­nicz­ny o wzo­rze HCN, be­zbarw­na, sil­nie tru­ją­ca, lotna ciecz o za­pa­chu gorz­kich mig­da­łów;


Cy­ja­no­wo­dór, HCN – nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny zbu­do­wa­ny z wo­do­ru, węgla i azotu, bę­dą­cy be­zbarw­ną, lotną i sil­nie tru­ją­cą cie­czą o za­pa­chu gorz­kich mig­da­łów (który może być jed­nak nie­wy­czu­wal­ny dla niek­tó­rych osób). Z wodą two­rzy słaby kwas cy­ja­no­wo­do­ro­wy ("kwas pru­ski"), któ­re­go sole noszą nazwę cy­jan­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyjanowy

przy­miot­nik od: cyjan


Źródła:

SJP.pl

Cyjanoza

si­no­nie­bie­skie za­bar­wie­nie skóry wy­wo­ła­ne nie­dot­le­nie­niem; si­ni­ca


Źródła:

SJP.pl

Cyjanożelazin

trój­wod­ny że­la­zo­cy­ja­nek


Źródła:

SJP.pl

Cyjna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. karc. dzie­siąt­ka


Źródła:

Wiktionary

Cyjon

dra­pież­nik z ro­dzi­ny pso­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cuon al­pi­nus|ref=tak., az­ja­tyc­ki dra­pież­nik przy­po­mi­na­ją­cy lisa i psa, zmie­nia­ją­cy na zimę kolor sier­ści;


Cyjon ("Cuon") – ro­dzaj dra­pież­nych ssa­ków z ro­dzi­ny pso­wa­tych (Ca­ni­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyk

po­tocz­nie: wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy cho­dze­nie ze­gar­ka lub od­gło­sy ko­ni­ków pol­nych, świer­szczy itp.; czę­sto w związ­kach fra­ze­o­lo­gicz­nych:
a) No to cyk! - słowa wy­po­wia­da­ne przy pod­no­sze­niu kie­lisz­ka, za­chę­ca­ją­ce do wy­pi­cia al­ko­ho­lu;
b) być na cyku - być w sta­nie nie­trzeź­wym


wy­krzy­knik

 (1.1) imi­tu­je jeden z wielu pow­ta­rza­ją­cych się mia­ro­wo dźwię­ków ze­gar­ka

 (1.2) imi­tu­je jeden z wielu cha­rak­te­ry­stycz­nych dźwię­ków wy­da­wa­nych przez owady, np. świer­szcze


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cykada

przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny owa­dów, któ­rych samce wy­da­ją do­no­śne dźwię­ki za po­mo­cą od­wło­ko­we­go na­rzą­du dźwię­ko­we­go; pie­wik


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ly­ri­stes ple­be­jus|ref=tak., tro­pi­kal­ny owad wy­da­ją­cy gło­śne dźwię­ki;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cykadojad

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny ja­strzę­bi


Źródła:

SJP.pl

Cykania

1. np. o ze­ga­rze: wy­da­wać cy­knię­cia; tykać;
2. o owa­dach ta­kich jak świerszcz, konik polny: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ne szme­ry;
3. po­tocz­nie: dawać po tro­chu, ma­ły­mi daw­ka­mi;
4. pić po tro­chu;
5. cykać się - bać się


Źródła:

SJP.pl

Cykanie

1. od­głos wy­da­wa­ny przez cho­dzą­cy zegar lub inny me­cha­nizm; ty­ka­nie;
2. suchy, trze­szczą­cy szmer wy­da­wa­ny przez niek­tó­re owady, np. świer­szcze


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cykać.

 (1.2) od­głos wy­da­wa­ny przez cy­ka­dy i świer­szcze


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cykas

Cycas re­vo­lu­ta, ro­śli­na z ro­dzi­ny sa­gow­co­wa­tych, o sztyw­nych, kłu­ją­cych, pie­rza­stych li­ściach po­dob­nych z kształ­tu do liści palmy; sa­go­wiec; drze­wo sa­go­we


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) bot. zob. sa­go­wiec.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cykasowate

ro­dzi­na tro­pi­kal­nych ro­ślin na­go­za­ląż­ko­wych


Źródła:

SJP.pl

Cykasowaty

o ce­chach cy­ka­so­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Cykata

kan­dy­zo­wa­ne skór­ki owo­ców


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. cuk. ory­gi­nal­nie, kan­dy­zo­wa­na skór­ka owocu cy­tro­nu sto­so­wa­na jako do­da­tek cu­kier­ni­czy do ciast i de­se­rów

 (1.2) spoż. cuk. kan­dy­zo­wa­na skór­ka in­ne­go owocu: po­ma­rań­czy, cy­try­ny, me­lo­na, ar­bu­za lub ło­dy­gi ta­ta­ra­ku


Cy­ka­ta – kan­dy­zo­wa­ne skór­ki owo­co­we, naj­czę­ściej z cy­tru­sów, wy­ko­rzy­sty­wa­ne do wy­ro­bów cu­kier­ni­czych.

Słowo to po­cho­dzi naj­praw­do­po­dob­niej z ję­zy­ka wło­skie­go, we­dług niek­tó­rych źró­deł od "suc­ca­da" (wł. "succo" – sok), ale przy­pu­szcza się, że na­le­ży je jed­nak wią­zać z wło­skim "zuc­ca­ta" (wł.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cykatowy

przy­miot­nik od: cy­ka­ta


Źródła:

SJP.pl

Cykać

1. np. o ze­ga­rze: wy­da­wać cy­knię­cia; tykać;
2. o owa­dach ta­kich jak świerszcz, konik polny: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ne szme­ry;
3. po­tocz­nie: dawać po tro­chu, ma­ły­mi daw­ka­mi;
4. pić po tro­chu;
5. cykać się - bać się


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. cy­knąć)

 (1.1) wy­da­wać ciche, trze­szczą­ce, pow­ta­rza­ją­ce się dźwię­ki

 (1.2) pot. wy­ko­ny­wać fo­to­gra­fię, strze­la­jąc spu­stem mi­gaw­ki

 (1.3) pot. wy­dzie­lać ma­ły­mi por­cja­mi

 (1.4) pot. pić po­wo­li

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny cykać się

 (2.1) slang. bać się


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cykl

1. sze­reg czyn­no­ści lub zja­wisk two­rzą­cych zam­knię­tą ca­łość roz­wo­jo­wą, pow­ta­rza­ją­cą się okre­so­wo;
2. sze­reg au­dy­cji, ut­wo­rów li­te­rac­kich, mu­zycz­nych itp. po­wią­za­nych ze sobą tre­ścio­wo, two­rzą­cych pewną ca­łość


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sze­reg czyn­no­ści lub zja­wisk two­rzą­cych zam­knię­tą ca­łość roz­wo­jo­wą, pow­ta­rza­ją­cą się okre­so­wo

 (1.2) sze­reg au­dy­cji, ut­wo­rów li­te­rac­kich, mu­zycz­nych itp. po­wią­za­nych ze sobą tre­ścio­wo, two­rzą­cych pewną ca­łość

 (1.3) ze­spół zja­wisk, czyn­no­ści, bę­dą­cych w związ­ku i sta­no­wią­cych jed­no­ra­zo­wą ca­łość

 (1.4) mat. zam­knię­ta droga z kra­wę­dzi grafu

 (1.5) daw. rower


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyklady

ar­chi­pe­lag na Morzu Egej­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. ar­chi­pe­lag znaj­du­ją­cy się w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści Morza Egej­skie­go, u po­łud­nio­wo-wschod­nich wy­brze­ży Gre­cji;


Cy­kla­dy (gr. Κυκλάδες, "Kikládes") – ar­chi­pe­lag znaj­du­ją­cy się w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści Morza Egej­skie­go, u po­łud­nio­wo-wschod­nich wy­brze­ży Gre­cji. W skład ar­chi­pe­la­gu wcho­dzi około 220 wysp o łącz­nej po­wierzch­ni 2572 km². Do końca 2010 roku były jedną z pre­fek­tur (no­mo­sów) w re­gio­nie ad­mi­ni­stra­cyj­nym Wyspy Egej­skie Po­łud­nio­we, ze sto­li­cą w Er­mu­po­lis na wy­spie Síros.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cykladyjczyk

miesz­ka­niec Cy­klad (ar­chi­pe­la­gu na Morzu Egej­skim)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Cy­klad


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cykladyjka

miesz­kan­ka Cy­klad (ar­chi­pe­la­gu na Morzu Egej­skim)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Cy­klad


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cykladzki

1. przy­miot­nik od: Cy­kla­dy;
2. kul­tu­ra cy­kladz­ka - kul­tu­ra epoki brązu, która roz­wi­ja­ła się w III i II ty­siąc­le­ciu p.n.e. na Cy­kla­dach


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cy­kla­da­mi, do­ty­czą­cy Cy­klad


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyklamat

che­micz­ny zwią­zek or­ga­nicz­ny sto­so­wa­ny w prze­my­śle spo­żyw­czym jako sztucz­ny śro­dek sło­dzą­cy, kil­ka­dzie­siąt razy słod­szy od tra­dy­cyj­ne­go cukru


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pot. cy­kla­mi­nian (w zna­cze­niu środ­ka sło­dzą­ce­go)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyklamen

1. fio­łek al­pej­ski; gduła, gdula;
2. kolor ró­żo­wy lub czer­wo­ny o od­cie­niu fio­le­to­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cyc­la­men|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny pier­wiosn­ko­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju cy­kla­me­nów (1.1)

 (1.3) pot. kolor ró­żo­wy z od­cie­niem fio­le­to­wym


Cy­kla­men ("Cyc­la­men") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny pier­wiosn­ko­wa­tych. Na­le­ży do niego 20 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go, zwła­szcza w jego wschod­niej czę­ści, poza tym w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji (po pół­noc­ny Iran). Jeden ga­tu­nek od­kry­ty zo­stał w pół­noc­no-wschod­niej So­ma­lii. W Pol­sce ro­śnie dziko jeden ga­tu­nek – cy­kla­men pur­pu­ro­wy "C. pur­pu­ra­scens", ale jego sta­tus we flo­rze jest nie­pew­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyklamenowy

→ cy­kla­men


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ko­lo­ru cy­kla­me­nu: ró­żo­we­go o od­cie­niu fio­le­to­wym


Patrz:cyklamen

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyklamina

tru­ją­cy gli­ko­zyd


Źródła:

SJP.pl

Cyklaminian

sól so­do­wa kwasu cy­kla­mi­no­we­go sto­so­wa­na jako sub­stan­cja sło­dzą­ca, 30 razy słod­sza od sa­cha­ro­zy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny, sól lub ester kwasu cy­kla­mi­no­we­go;

 (1.2) chem. pot. cy­kla­mi­nian (1.1) sodu lub wap­nia (ewen­tu­al­nie także po­ta­su) sto­so­wa­ny jako sztucz­ny śro­dek sło­dzą­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyklara

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny wi­re­on­ków


Źródła:

SJP.pl

Cyklaza

enzym bio­rą­cy udział w two­rze­niu czą­ste­czek cy­klicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Cykler

urzą­dze­nie słu­żą­ce do au­to­ma­tycz­nej dia­li­zy otrzew­no­wej (np. w cho­ro­bie nerek)


Źródła:

SJP.pl

Cyklicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cy­klicz­ny


Źródła:

Wiktionary

Cykliczność

→ cy­klicz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha cze­goś, co prze­bie­ga lub pow­ta­rza się w re­gu­lar­nych od­stę­pach czasu, zgod­nie z okre­ślo­nym cy­klem


Patrz:cykliczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cykliczny

1. wy­stę­pu­ją­cy w re­gu­lar­nych od­stę­pach czasu;
2. de­pre­sja cy­klicz­na - de­pre­sja, pod­czas któ­rej chory doz­na­je lęków, prze­ży­wa uro­je­nia winy i ma za­ha­mo­wa­nia czyn­no­ści ru­cho­wych;
3. poeta cy­klicz­ny - autor ut­wo­rów epic­kich two­rzą­cych cykle te­ma­tycz­ne, pi­szą­cy w VII-VI wieku p.n.e.; cy­klik


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cyklu, na­le­żą­cy do cyklu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyklik

autor ut­wo­rów epic­kich two­rzą­cych cykle te­ma­tycz­ne, pi­szą­cy w VII-VI wieku p.n.e.


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) poeta two­rzą­cy cykle te­ma­tycz­ne wzo­ro­wa­ne na ho­me­row­skich


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyklina

w tech­ni­ce: na­rzę­dzie do po­le­ro­wa­nia drew­na lub zdzie­ra­nia z niego wierzch­niej war­stwy; gła­dzi­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. płyt­ka o ostrych kra­wę­dziach do wy­gła­dza­nia drew­na;


Cy­kli­na – ręcz­ne na­rzę­dzie sto­lar­skie słu­żą­ce do wy­gła­dza­nia po­wierzch­ni drew­na. Na­zy­wa­na rów­nież gła­dzi­cą. Uży­wa­ne obec­nie m.in. do wy­gła­dza­nia nie­do­stęp­nych dla cy­kli­niar­ki me­cha­nicz­nej frag­men­tów po­dłóg drew­nia­nych.

Wy­stę­pu­je w for­mie sta­lo­wej płyt­ki (pro­sto­kąt­nej lub za­o­krą­glo­nej - "ła­bę­dzia szyja") o gru­bo­ści od 0,4 do 1,2 mm. Kra­wę­dzie płyt­ki wstęp­nie osz­li­fo­wa­ne pod kątem pro­stym muszą być za­wi­nię­te (za­cią­gnię­te) stal­ką aby mogły wła­ści­wie cy­kli­no­wać po­wierzch­nię.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cykliniarka

przy­rząd do po­le­ro­wa­nia po­dłóg par­kie­to­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. ro­dzaj szli­fier­ki, słu­żą­cy do cy­kli­no­wa­nia;


Cy­kli­niar­ka — ro­dzaj szli­fier­ki, słu­żą­cy do cy­kli­no­wa­nia. Jest to urzą­dze­nie elek­trycz­ne skła­da­ją­ce się z sil­ni­ka elek­trycz­ne­go, po­łą­czo­ne­go z bęb­nem, na któ­rym znaj­du­je się pa­pier ścier­ny.

Cy­kli­niar­ka to nazwa po­tocz­na. Pra­wi­dło­wa nazwa tego na­rzę­dzia to szli­fier­ka ta­śmo­wa. Wy­stę­pu­je w dwóch wer­sjach:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cykliniarski

do­ty­czą­cy cy­kli­nia­rza, cy­kli­no­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Cykliniarstwo

ręcz­ne po­le­ro­wa­nie drew­na cy­kli­ną


Źródła:

SJP.pl

Cykliniarz

osoba, która wy­gła­dza po­wierzch­nię drew­na za po­mo­cą cy­kli­niar­ki lub cy­kli­ny


Źródła:

SJP.pl

Cyklinowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. wy­gła­dza­nie po­wierzch­ni drew­na przy po­mo­cy cy­kli­niar­ki lub cy­kli­ny


Cy­kli­no­wa­nie – szli­fo­wa­nie par­kie­tu, naj­czę­ściej wy­ko­ny­wa­ne ma­szy­ną szli­fu­ją­cą, czyli cy­kli­niar­ką. Ma na celu zdar­cie wierzch­niej, zni­szczo­nej w wy­ni­ku użyt­ko­wa­nia war­stwy drew­na.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cyklinować

wy­rów­ny­wać, wy­gła­dzać po­wierzch­nię drew­na za po­mo­cą cy­kli­ny lub cy­kli­niar­ki


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) techn. oczy­szczać i wy­gła­dzać par­kiet po­przez zdzie­ra­nie jego wierzch­niej war­stwy cy­kli­nar­ką lub cy­kli­ną


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyklista

osoba lu­bu­ją­ca się w jeź­dzie na ro­we­rze


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. ktoś, kto jeź­dzi na ro­we­rze, upra­wia ko­lar­stwo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyklistka

→ cy­kli­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: cy­kli­sta


Patrz:cyklista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyklistowski

→ cy­kli­sta


Patrz:cyklista

Źródła:

SJP.pl

Cyklistyka

daw­niej: ko­lar­stwo


Źródła:

SJP.pl

Cyklistówka

okrą­gła czap­ka spor­to­wa z dasz­kiem


Źródła:

SJP.pl

Cyklizacja

Cy­kli­za­cja – re­ak­cja che­micz­na, w wy­ni­ku któ­rej zwią­zek acy­klicz­ny (łań­cu­cho­wy) przeksz­tał­ca się w zwią­zek cy­klicz­ny. Pro­ce­so­wi to­wa­rzy­szy wyt­wo­rze­nie no­we­go wią­za­nia che­micz­ne­go. Re­ak­cje tego typu za­cho­dzą naj­łat­wiej, jeśli pro­duk­ta­mi są pier­ście­nie 5-, 6- i 7-czło­no­we. Cy­kli­za­cja zwy­kle do­ty­czy związ­ków or­ga­nicz­nych, a jej pro­duk­ta­mi mogą być m.in. związ­ki aro­ma­tycz­ne, związ­ki he­te­ro­cy­klicz­ne, cy­klicz­ne imidy, lak­to­ny, lak­ta­my i wiele in­nych.


Źródła:

Wikipedia

Cyklizować

prze­mie­niać związ­ki or­ga­nicz­ne o bu­do­wie łań­cu­cho­wej (związ­ki acy­klicz­ne) w związ­ki o bu­do­wie pier­ście­nio­wej (związ­ki cy­klicz­ne)


Źródła:

SJP.pl

Cykloaddycja

ro­dzaj re­ak­cji che­micz­nej


Cy­klo­ad­dy­cja – grupa re­ak­cji che­micz­nych za­li­cza­nych do tzw. pro­ce­sów pe­ri­cy­klicz­nych, tzn. ta­kich, w któ­rych ut­wo­rze­nie czą­stecz­ki pro­duk­tu na­stę­pu­je w kon­sek­wen­cji ko­ło­we­go prze­su­nię­cia p-elek­tro­nów w obrę­bie umow­ne­go lub re­al­ne­go frag­men­tu cy­klicz­ne­go.

W za­leż­no­ści od licz­by ato­mów wno­szo­nych przez ad­den­ty do pow­sta­ją­ce­go pier­ście­nia wy­róż­nia się m.in


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cykloalkan

alkan o bu­do­wie pier­ście­nio­wej (cy­klicz­nej)


Źródła:

SJP.pl

Cykloalken

nie­na­sy­co­ny wę­glo­wo­dór po­sia­da­ją­cy w czą­stecz­ce pier­ścień wę­glo­wy z jed­nym wią­za­niem pod­wój­nym; cy­klo­o­le­fi­na


Źródła:

SJP.pl

Cyklobutan

wę­glo­wo­dór cy­klicz­ny o czte­rech ato­mach węgla


Cy­klo­bu­tan – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy cy­klicz­nych wę­glo­wo­do­rów. Ma po­dob­ne wła­ści­wo­ści jak cy­klo­pro­pan. Ulega ad­dy­cji z roz­pa­dem łań­cu­cha, wią­za­nia C−C two­rzą ostre kąty. Po­mi­mo du­żych na­prę­żeń, wy­stę­pu­je na­tu­ral­nie m.in. w po­sta­ci kwasu pen­ta­cy­klo­a­nam­mok­so­we­go u bak­te­rii prze­pro­wa­dza­ją­cych pro­ces anam­mox.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyklodekstryna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. jeden z wielu zło­żo­nych wę­glo­wo­da­nów z grupy dek­stryn


Źródła:

Wiktionary

Cyklodrom

tor ko­lar­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. tor do wy­ści­gów w ko­lar­stwie to­ro­wym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cykloergometr

sta­cjo­nar­ny rower słu­żą­cy do ba­da­nia spraw­no­ści fi­zycz­nej i do ćwi­czeń tre­nin­go­wych


Źródła:

SJP.pl

Cyklofosfamid

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny w che­mio­te­ra­pii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. med. zwią­zek or­ga­nicz­ny, po­chod­na ipe­ry­tu azo­to­we­go, lek al­ki­lu­ją­cy sto­so­wa­ny w le­cze­niu no­wot­wo­rów;


Cy­klo­fos­fa­mid ( cyc­lop­hosp­ha­mi­dum) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy cy­klicz­nych dia­mi­do­fos­fo­ra­nów (dia­mi­dów kwasu fos­fo­ro­we­go), za­wie­ra­ją­cy pier­ścień 1,3,2-ok­sa­za­fos­fi­na­no­wy i frag­ment ipe­ry­tu azo­to­we­go () jako ami­do­wy li­gand eg­zo­cy­klicz­ny. Sto­so­wa­ny jako lek cy­to­sta­tycz­ny z grupy leków al­ki­lu­ją­cych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyklofrenia

cho­ro­ba psy­chicz­na ob­ja­wia­ją­ca się okre­so­wy­mi zmia­na­mi na­stro­jów, na­pa­do­wym wy­stę­po­wa­niem sta­nów ma­nia­kal­nych i de­pre­sji; psy­cho­za ma­nia­kal­no-de­pre­syj­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. cho­ro­ba psy­chicz­na z wy­stę­po­wa­niem okre­so­wych sta­nów ma­nia­kal­nych i de­pre­sji;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyklofreniczny

do­ty­czą­cy cy­klo­fre­nii


Źródła:

SJP.pl

Cyklogeneza

Cy­klo­ge­ne­za – pro­ce­sy pro­wa­dzą­ce do pow­sta­nia niżu ba­rycz­ne­go. Czyn­ni­ka­mi wpły­wa­ją­cy­mi na cy­klo­ge­ne­zę mogą być: uksz­tał­to­wa­nie po­wierzch­ni, wil­got­ność po­wie­trza i pow­sta­wa­nie kon­tra­stów ter­micz­nych pod wpły­wem ad­wek­cji cie­płe­go lub chłod­ne­go po­wie­trza z in­nych ob­sza­rów.


Źródła:

Wikipedia

Cyklogram

wy­kres przed­sta­wia­ją­cy prze­bieg ko­lej­nych czyn­no­ści pro­ce­su tech­nicz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) wy­kres, który po­ka­zu­je prze­bieg ko­lej­nych czyn­no­ści pro­ce­su tech­nicz­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cykloheksan

wę­glo­wo­dór o bu­do­wie cy­klicz­nej (pier­ście­nio­wej) o 6 ato­mach węgla w czą­stecz­ce


Cy­klo­hek­san – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, na­sy­co­ny wę­glo­wo­dór ali­cy­klicz­ny za­wie­ra­ją­cy sześć ato­mów węgla.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cykloheksanol

al­ko­hol cy­klicz­ny po­chod­na hek­sa­nu


Cy­klo­hek­sa­nol, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, cy­klicz­ny, na­sy­co­ny al­ko­hol dru­go­rzę­do­wy bę­dą­cy po­chod­ną cy­klo­hek­sa­nu. Be­zbarw­na sub­stan­cja stała lub ciecz. Sto­so­wa­ny głów­nie jako pół­pro­dukt przy pro­duk­cji ny­lo­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cykloheksen

szó­sty w sze­re­gu nie­na­sy­co­nych wę­glo­wo­do­rów o bu­do­wie pier­ście­nio­wej za­wie­ra­ją­cych jedno wią­za­nie pod­wój­ne


Cy­klo­hek­sen – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy cy­klo­al­ke­nów. Łat­wo­pal­na ciecz nie­roz­pu­szczal­na w wo­dzie, roz­pu­szczal­na w więk­szo­ści roz­pu­szczal­ni­ków or­ga­nicz­nych. Wyt­wa­rza­ny jest prze­my­sło­wo przez czę­ścio­we uwo­dor­nie­nie ben­ze­nu. Pow­sta­je także w wy­ni­ku ka­ta­li­zo­wa­nej przez kwasy de­hy­dra­ta­cji cy­klo­hek­sa­no­lu:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cykloid

czło­wiek o spo­tę­go­wa­nym uspo­so­bie­niu cy­klo­ty­micz­nym, czyli takim, które cha­rak­te­ry­zu­je się zmien­no­ścią na­stro­jów, wy­stę­po­wa­niem na zmia­nę okre­sów de­pre­sji i wzmo­żo­nej ak­tyw­no­ści; cy­klo­ty­mik


Źródła:

SJP.pl

Cykloida

krzy­wa pła­ska, którą za­kre­śla punkt po­ło­żo­ny na okrę­gu to­czą­cym się bez po­śliz­gu po pro­stej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. krzy­wa, jaką opi­su­je tor punk­tu, le­żą­ce­go na ob­wo­dzie koła, które toczy się bez po­śliz­gu po pro­stej;


Cy­klo­i­da – ro­dzaj krzy­wej pła­skiej, który można de­fi­nio­wać ru­chem okrę­gu. Cy­klo­i­da to tor (tra­jek­to­ria) punk­tu na okrę­gu to­czą­cym się – bez po­śliz­gu – po pro­stej. Rów­no­waż­na de­fi­ni­cja opie­ra się na ge­o­me­trii ana­li­tycz­nej – opi­sie tego ruchu w ukła­dzie współ­rzęd­nych. Od­po­wied­nie wzory – dla ukła­du kar­tez­jań­skie­go – po­da­no niżej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cykloidalny

→ cy­klo­i­da


Patrz:cykloida

Źródła:

SJP.pl

Cykloidograf

przy­rząd do kre­śle­nia cy­klo­id - krzy­wych pła­skich za­kre­śla­nych przez punkt okrę­gu to­czą­ce­go się bez po­śliz­gu po pro­stej


Źródła:

SJP.pl

Cykloidowy

przy­miot­nik od: cy­klo­i­da


Źródła:

SJP.pl

Cyklokauczuk

ter­mo­pla­stycz­ny pro­dukt re­ak­cji cy­kli­za­cji ka­u­czu­ku; ka­u­czuk cy­kli­zo­wa­ny


Źródła:

SJP.pl

Cyklokros

ro­dzaj ko­lar­stwa upra­wia­ne­go na trud­nych tra­sach te­re­no­wych; cyc­lo­cross, ko­lar­stwo prze­ła­jo­we


Źródła:

SJP.pl

Cyklometr

przy­rząd do mie­rze­nia łuku koła


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. geom. przy­rząd do po­mia­ru łuku koła

 (1.2) mot. przy­rząd do re­je­stra­cji obro­tów koła po­ja­zdu

 (1.3) sport. = cy­klo­er­go­metr


Cy­klo­metr (z grec­kie­go: κύκλος (cyc­los) 'cykle' oraz μέτρον (me­tron) 'mie­rzyć') – urzą­dze­nie wy­na­le­zio­ne przez pol­skie­go ma­te­ma­ty­ka i kryp­to­lo­ga Ma­ria­na Re­jew­skie­go, słu­żą­ce do wy­li­cza­nia cy­klicz­nych per­mu­ta­cji szy­fro­gra­mów nie­miec­kiej ma­szy­ny szy­fru­ją­cej Enig­ma.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyklomorfoza

Cy­klo­mor­fo­za (gr. "kýklos" koło, "morphē" kształt), po­li­mor­fizm se­zo­no­wy – se­zo­no­wa zmien­ność wiel­ko­ści i kształ­tu ciała drob­nych or­ga­niz­mów (bez­krę­gow­ców oraz glo­nów plank­to­no­wych) w ko­lej­nych po­ko­le­niach w ciągu roku. Po­wszech­na u plank­to­no­wych sko­ru­pia­ków, zwła­szcza wio­śla­rek.


Źródła:

Wikipedia

Cyklomotor

rower z nie­wiel­kim sil­ni­kiem spa­li­no­wym lub elek­trycz­nym


Źródła:

SJP.pl

Cyklon

ro­dzaj cyr­ku­la­cji at­mos­fe­rycz­nej ty­po­wej dla niżów ba­rycz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. wi­ru­ją­cy układ at­mos­fe­rycz­ny w oś­rod­ku ni­skie­go ci­śnie­nia;

 (1.2) chem. nazwa dwóch tru­ją­cych środ­ków che­micz­nych: cy­klon A i cy­klon B

 (1.3) techn. urzą­dze­nie do od­py­la­nia gazów me­to­dą wi­ro­wą;

 (1.4) pot. hu­ra­gan, trąba po­wietrz­na


Cy­klon − ro­dzaj cyr­ku­la­cji at­mos­fe­rycz­nej ty­po­wej dla niżów ba­rycz­nych; wi­ro­wy układ wia­tru w obrę­bie niżu (prze­mie­szcza­ją się po li­niach spi­ral­nych od zew­nątrz do środ­ka). Na pół­ku­li pół­noc­nej kie­ru­nek obro­tu prze­ciw­ny do kie­run­ku ruchu wska­zó­wek ze­ga­ra, zaś na po­łud­nio­wej zgod­ny z kie­run­kiem wska­zó­wek ze­ga­ra (zob. efekt Co­rio­li­sa).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyklonalny

→ cy­klon (wir po­wietrz­ny); cy­klo­nicz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) me­te­o­rol. zwią­za­ny z cy­klo­nem, do­ty­czą­cy cy­klo­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyklonet

urzą­dze­nie me­cha­nicz­ne do od­dzie­la­nia ropy naf­to­wej od wody


Źródła:

SJP.pl

Cykloniczny

→ cy­klon (wir po­wietrz­ny); cy­klo­nal­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) me­te­o­rol. zwią­za­ny z cy­klo­nem, do­ty­czą­cy cy­klo­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyklonit

ma­te­riał wy­bu­cho­wy kru­szą­cy; hek­so­gen


Źródła:

SJP.pl

Cyklonowy

→ cy­klon (urzą­dze­nie do oczy­szcza­nia gazu lub pary)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) techn. zwią­za­ny z cy­klo­nem, do­ty­czą­cy cy­klo­nu

 (1.2) me­te­o­rol. zwią­za­ny z cy­klo­nem, do­ty­czą­cy cy­klo­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cykloolefina

nie­na­sy­co­ny wę­glo­wo­dór po­sia­da­ją­cy w czą­stecz­ce pier­ścień wę­glo­wy z jed­nym wią­za­niem pod­wój­nym; cy­klo­al­ken


Źródła:

SJP.pl

Cyklop

ol­brzym z jed­nym okiem umie­szczo­nym po środ­ku czoła


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mitgr. ol­brzym z jed­nym okiem poś­rod­ku czoła;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) biol. mały jed­no­o­ki sko­ru­piak, bę­dą­cy istot­nym skład­ni­kiem zo­o­plank­to­nu;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyklopentadien

zwią­zek che­micz­ny po­sia­da­ją­cy pięć ato­mów węgla po­łą­czo­nych w pier­ścień oraz dwa wią­za­nia pod­wój­ne


Cy­klo­pen­ta­dien, cy­klo­pen­ta-1,3-dien – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, cy­klicz­ny wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny za­wie­ra­ją­cy w czą­stecz­ce dwa wią­za­nia pod­wój­ne (cy­klo­dien).

W tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej jest cie­czą o cha­rak­te­ry­stycz­nym za­pa­chu, nie roz­pu­szcza się w wo­dzie, ale jest roz­pu­szczal­ny w eta­no­lu i ete­rze die­ty­lo­wym. Jest otrzy­my­wa­ny ze smoły po­ga­zo­wej. Sto­su­je się go jako mo­no­mer przy pro­duk­cji po­lio­le­fin me­to­dą po­li­me­ry­za­cji z ot­war­ciem pier­ście­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyklopentan

zwią­zek che­micz­ny z grupy cy­klo­al­ka­nów ma­ją­cy pięć ato­mów węgla w czą­stecz­ce


Cy­klo­pen­tan, C5H10 – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy wę­glo­wo­do­rów cy­klicz­nych. Jest sto­so­wa­ny jako roz­pu­szczal­nik, do pro­duk­cji żywic po­li­me­ro­wych i kle­jów, a także jako po­ro­for przy pro­duk­cji pia­nek po­liu­re­ta­no­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyklopentanowy

→ cy­klo­pen­tan


Patrz:cyklopentan

Źródła:

SJP.pl

Cyklopi

cy­klo­po­wy;
1. wła­ści­wy cy­klo­po­wi, cy­klo­pom;
2. wy­ko­na­ny na miarę cy­klo­pów, gi­gan­tycz­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. wła­ści­wy cy­klo­po­wi


Cy­klo­pi (także Cy­klo­py, Ki­klo­pi; gr. Κύκλωπες Kýklōpes, łac. Cyc­lo­pes ‘okrą­gło­o­cy’) – w mi­to­lo­gii grec­kiej ol­brzy­my z jed­nym okiem poś­rod­ku czoła, zaj­mu­ją­ce się pa­ster­stwem i bu­do­wą ogrom­nych murów (cy­klo­po­we mury). Pra­co­wa­li też u He­faj­sto­sa w kuźni i kuli pio­ru­ny dla Zeusa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyklopia

cy­klo­po­wy;
1. wła­ści­wy cy­klo­po­wi, cy­klo­pom;
2. wy­ko­na­ny na miarę cy­klo­pów, gi­gan­tycz­ny


Cy­klo­pia, jed­no­o­cze (łac. "cyc­lo­pia") – wada roz­wo­jo­wa po­le­ga­ją­ca na wyksz­tał­ce­niu się tylko jed­nej gałki ocz­nej. Jest to jedna z wad wro­dzo­nych zwią­za­nych z ho­lo­pro­zen­ce­fa­lią.

Nazwa wady po­cho­dzi od cy­klo­pów, jed­no­o­kich stwo­rzeń z mi­to­lo­gii grec­kiej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyklopka

→ cy­klop


Patrz:cyklop

Źródła:

SJP.pl

Cyklopowy

cy­klo­pi;
1. wła­ści­wy cy­klo­po­wi, cy­klo­pom;
2. wy­ko­na­ny na miarę cy­klo­pów, gi­gan­tycz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy cy­klo­po­wi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyklopropan

zwią­zek che­micz­ny z grupy cy­klo­al­ka­nów ma­ją­cy trzy atomy węgla w czą­stecz­ce


Cy­klo­pro­pan, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, naj­prost­szy cy­klo­al­kan. W wa­run­kach nor­mal­nych jest to be­zbarw­ny, cięż­szy od po­wie­trza gaz o słod­ka­wym za­pa­chu. Jest bar­dzo łat­wo­pal­ny, w kon­tak­cie z tle­nem two­rzy silną mie­szan­kę wy­bu­cho­wą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyklopy

ro­dzi­na sko­ru­pia­ków z rzędu wi­dło­no­gów; ocz­li­ki


Źródła:

SJP.pl

Cyklorama

1. ro­dzaj daw­ne­go fo­to­pla­sty­ko­nu;
2. na­ma­lo­wa­ny na płót­nie obraz, na­wi­nię­ty na walce, które obra­ca­jąc się umoż­li­wia­ją obej­rze­nie całej pa­no­ra­my


Źródła:

SJP.pl

Cykloseryna

an­ty­bio­tyk sto­so­wa­ny w le­cze­niu gruź­li­cy


Cy­klo­se­ry­na ( cyc­lo­se­ri­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, an­ty­bio­tyk sto­so­wa­ny w le­cze­niu gruź­li­cy. Ha­mu­je wbu­do­wy­wa­nie -ala­ni­ny w struk­tu­rę ścia­ny i błony ko­mór­ko­wej w ko­mór­kach bak­te­rii. Dzia­ła na bak­te­rie Gram-ujem­ne i Gram-do­dat­nie oraz na prąt­ki gruź­li­cy. Dzia­ła­niem nie­po­żą­da­nym jest od­dzia­ły­wa­nie na oś­rod­ko­wy układ ner­wo­wy – może po­wo­do­wać psy­cho­zy, drgaw­ki itp.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyklosport

sport ro­we­ro­wy; ko­lar­stwo


Źródła:

SJP.pl

Cyklosporyna

silny lek o dzia­ła­niu im­mu­no­su­pre­syj­nym


Cy­klo­spo­ry­na, Cy­klo­spo­ry­na A ( cic­lo­spo­ri­num) – wy­stę­pu­ją­cy w na­tu­rze or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, wy­ko­rzy­sty­wa­ny jako lek o dzia­ła­niu im­mu­no­su­pre­syj­nym. Cy­klo­spo­ry­na jest cy­klicz­nym pep­ty­dem zło­żo­nym z 11 ami­nok­wa­sów (un­de­ka­pep­tyd).

Wpro­wa­dze­nie cy­klo­spo­ry­ny do za­po­bie­ga­nia odrzu­ca­niu prze­szcze­pów do­ko­na­ło prze­ło­mu w tran­splan­to­lo­gii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyklotrial

kon­ku­ren­cja ko­lar­ska, jazda po spe­cjal­nie przy­go­to­wa­nym, bar­dzo skom­pli­ko­wa­nym torze; trial ro­we­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Cyklotron

ro­dzaj cy­klicz­ne­go ak­ce­le­ra­to­ra czą­stek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. naj­prost­sza forma ak­ce­le­ra­to­ra cy­klicz­ne­go na­ła­do­wa­nych czą­stek ele­men­tar­nych;


Cy­klo­tron – naj­prost­sza i pier­wsza hi­sto­rycz­nie forma ak­ce­le­ra­to­ra cy­klicz­ne­go czą­stek ob­da­rzo­nych ła­dun­kiem elek­trycz­nym.

W ak­ce­le­ra­to­rach cy­klicz­nych, także w cy­klo­tro­nie, przy­spie­sza­ne cząst­ki po­ru­sza­ją się po to­rach zbli­żo­nych do ko­ło­wych, prze­bie­ga­jąc wie­lo­krot­nie przez ob­szar, w któ­rym są przy­spie­sza­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyklotronowy

przy­miot­nik od: cy­klo­tron


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. zwią­za­ny z cy­klo­tro­nem, do­ty­czą­cy cy­klo­tro­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cykloturysta

osoba po­dró­żu­ją­ca ro­we­rem w ce­lach tu­ry­stycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Cyklotymia

za­bu­rze­nie psy­chicz­ne, lekka po­stać psy­cho­zy ma­nia­kal­no-de­pre­syj­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. za­bu­rze­nie po­le­ga­ją­ce na utrzy­mu­ją­cych się wa­ha­niach na­stro­ju w po­sta­ci ła­god­nych epi­zo­dów sub­de­pre­sji i hi­po­ma­nii;


Cy­klo­ty­mia (z gr. "κύκλος" „krąg” i "θυμός" „duch, na­strój, gniew”) – za­bu­rze­nie afek­tyw­ne po­le­ga­ją­ce na utrzy­mu­ją­cych się stale wa­ha­niach na­stro­ju i ak­tyw­no­ści w po­sta­ci ła­god­nych epi­zo­dów sub­de­pre­sji i hi­po­ma­nii, które wy­stę­pu­ją za­mien­nie zwy­kle bez związ­ku z wy­da­rze­nia­mi ży­cio­wy­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyklotymiczka

→ cy­klo­ty­mik


Patrz:cyklotymik

Źródła:

SJP.pl

Cyklotymiczny

do­ty­czą­cy cy­klo­ty­mii


przy­miot­nik

 (1.1) psych. med. zwią­za­ny z cy­klo­ty­mią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyklotymik

czło­wiek o spo­tę­go­wa­nym uspo­so­bie­niu cy­klo­ty­micz­nym, czyli takim, które cha­rak­te­ry­zu­je się zmien­no­ścią na­stro­jów, wy­stę­po­wa­niem na zmia­nę okre­sów de­pre­sji i wzmo­żo­nej ak­tyw­no­ści; cy­klo­id


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) psych. osoba cier­pią­ca na cy­klo­ty­mię


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyklowy

przy­miot­nik od: cykl


Źródła:

SJP.pl

Cykloza

okręż­ny ruch cy­to­plaz­my wokół cen­tral­nej wod­nicz­ki po­kar­mo­wej, wy­stę­pu­ją­cy u niek­tó­rych cu­dzo­żyw­nych pier­wot­nia­ków


Źródła:

SJP.pl

Cyknięcie

1. np. o ze­ga­rze: wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos, cy­knię­cie; ty­knąć;
2. o owa­dach ta­kich jak świerszcz, konik polny: wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny szmer;
3. po­tocz­nie: dać cze­goś tro­chę;
4. rzad­kie: napić się tro­chę


Źródła:

SJP.pl

Cyknąć

1. np. o ze­ga­rze: wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos, cy­knię­cie; ty­knąć;
2. o owa­dach ta­kich jak świerszcz, konik polny: wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny szmer;
3. po­tocz­nie: dać cze­goś tro­chę;
4. rzad­kie: napić się tro­chę


Źródła:

SJP.pl

Cykor

po­tocz­nie:
1. strach, obawa, lęk;
2. osoba bo­ją­ca się cze­goś, ostroż­na do prze­sa­dy; tchórz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. strach

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. osoba strach­li­wa, tchórz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cykoria

1. ro­śli­na wa­rzyw­na o ja­dal­nych li­ściach;
2. sub­stan­cja o gorz­kim smaku, sto­so­wa­na przy pro­duk­cji kawy zbo­żo­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ci­cho­rium|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny astro­wa­tych

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju cy­ko­ria (1.1)

 (1.3) kulin. ja­rzy­na z pędów upraw­nych od­mian cy­ko­rii po­dróż­nik

 (1.4) uczn. strach przed spraw­dzia­nem

 (1.5) uczn. strach­li­wa dziew­czy­na


Cy­ko­ria ("Ci­cho­rium" L.) – ro­dzaj ro­ślin ziel­nych, na­le­żą­cy do ro­dzi­ny astro­wa­tych. Liczy 7–8 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na­tu­ral­nie w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go i w po­zo­sta­łej czę­ści Eu­ro­py, za­chod­niej Azji, a poza tym w Etio­pii. Cy­ko­ria po­dróż­nik "C.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cykoriowy

przy­miot­nik od: cy­ko­ria


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cy­ko­rią; za­wie­ra­ją­cy cy­ko­rię


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cykorowaty

po­tocz­nie: łatwo ule­ga­ją­cy stra­cho­wi; strach­li­wy, bo­jaź­li­wy


Źródła:

SJP.pl

Cykorzyć

po­tocz­nie: bać się, tchó­rzyć; cykać się, stra­chać się, dygać się, pe­niać


Źródła:

SJP.pl

Cykot

od­głos ze­ga­ra; cy­ko­ta­nie; cy­ka­nie


Źródła:

SJP.pl

Cykotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cy­ko­tać.


Źródła:

Wiktionary

Cykotać

o ze­ga­rze: wy­da­wać dźwię­ki przy­po­mi­na­ją­ce "cyk"


Źródła:

SJP.pl

Cykowiak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cykowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Cykuta

1. po­spo­li­ta by­li­na o bia­łych kwia­tach, sil­nie tru­ją­ca; sza­lej (po­spo­li­ty);
2. tru­ciz­na wyt­wa­rza­na z ko­rze­nia ro­śli­ny o tej samej naz­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. sza­lej;

 (1.2) tok­sy­kol. tru­ciz­na otrzy­my­wa­na z soku ko­rze­nia sza­le­ju


Cy­ku­ta – śmier­tel­na tru­ciz­na bę­dą­ca wy­cią­giem z róż­nych ro­ślin, sto­so­wa­na w sta­ro­żyt­no­ści i śred­nio­wie­czu. Za­wie­ra­ła al­ka­lo­i­dy m.in. z ta­kich ga­tun­ków jak szczwół pla­mi­sty ("Co­nium ma­cu­la­tum") i sza­lej ja­do­wi­ty ("Ci­cu­ta vi­ro­sa"). Za­rów­no ko­nii­na, po­cho­dzą­ca ze szczwo­łu, jak i cy­ku­tok­sy­na oraz cy­ku­tol z sza­le­ju po­ra­ża­ją oś­ro­dek od­de­cho­wy w rdze­niu prze­dłu­żo­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cykutyna

sil­nie tru­ją­cy al­ka­lo­id z ko­rzen­ne­go soku cy­ku­ty


Źródła:

SJP.pl

Cyla

zdrob­nie­nie od: Ce­cy­lia


Źródła:

SJP.pl

Cylicja

kra­i­na hi­sto­rycz­na w Azji Mniej­szej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. hi­sto­rycz­na kra­i­na w po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji Mniej­szej nad Mo­rzem Śró­dziem­nym;


Cy­li­cja ( ‏قيليقيا‎ "Ki­li­ki­ja" lub nieg­dyś ‏الثغور الشامية‎, Ci­li­cie, Κιλικία, "Ki­li­kia," Ci­li­cia, Կիլիկիա, "Ki­li­kia" Ki­li­kya (Çukurova)) – kra­i­na hi­sto­rycz­na na po­gra­ni­czu Azji Mniej­szej i Sy­ro­pa­le­sty­ny. W cen­tral­nym punk­cie rów­nin­na i żyzna, jed­nak oto­czo­na ze­wsząd gó­ra­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cylicyjczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. miesz­ka­niec Cy­li­cji


Źródła:

Wiktionary

Cylicyjski

zwią­za­ny z Cy­li­cją, do­ty­czą­cy Cy­li­cji


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cy­li­cją, do­ty­czą­cy Cy­li­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cylicyjum

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. wło­sie­ni­ca


Źródła:

Wiktionary

Cylinder

1. ro­dzaj mę­skie­go ka­pe­lu­sza
2. część ma­szy­ny tło­ko­wej
3. przy­rząd, na­czy­nie wal­co­wa­te­go kształ­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. techn. każdy walec, zwła­szcza gdy pusty wew­nątrz

 (1.2) chem. na­czy­nie wal­co­wa­te słu­żą­ce do po­mia­ru ob­ję­to­ści cie­czy;

 (1.3) odzież. sztyw­ny, zwy­kle wy­so­ki ka­pe­lusz męski z wą­skim ron­dem i wal­co­wa­tą głów­ką;

 (1.4) techn. część ma­szy­ny tło­ko­wej, w któ­rej po­ru­sza się tłok;

 (1.5) techn. ma­ga­zy­nek w kol­cie

 (1.6) in­form. grupa ście­żek o tym samym nu­me­rze, znaj­du­ją­cych się na wszyst­kich ta­le­rzach dysku twar­de­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cylinderek

mały cy­lin­der


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. cy­lin­der


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cylindrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cy­lin­dro­wać.


Źródła:

Wiktionary

Cylindrowiec

cy­lin­dro­wiec ko­ra­lo­wy - po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­ski wąż o po­dziem­nym try­bie życia


Źródła:

SJP.pl

Cylindrowy

przy­miot­nik od: cy­lin­der


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cy­lin­dra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cylindryczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest cy­lin­drycz­ne, wal­co­wa­te


Źródła:

Wiktionary

Cylindryczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma kształt cy­lin­dra

 (1.2) zwią­za­ny z cy­lin­drem, do­ty­czą­cy cy­lin­dra


Źródła:

Wiktionary

Cylka

zdrob­nie­nie od: Ce­cy­lia


Źródła:

SJP.pl

Cylma

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Re­pu­bli­ce Komi i ob­wo­dzie ar­chan­giel­skim Rosji, lewy do­pływ Pe­czo­ry


Źródła:

Wiktionary

Cylnonć

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tra­fić


Źródła:

Wiktionary

Cylwik

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cym

wyraz za­stę­pu­ją­cy słowa w niek­tó­rych pio­sen­kach (typu: rym, cym, cym)


wy­krzy­knik

 (1.1) jako przyś­piew­ka za­stę­pu­je słowa w niek­tó­rych pio­sen­kach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyma

w ar­chi­tek­tu­rze: pro­fil w kształ­cie li­te­ry S; sima, esow­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) w ar­chi­tek­tu­rze: pro­fil w kształ­cie li­te­ry S


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cymatyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. dział fi­zy­ki zaj­mu­ja­cy się fa­la­mi dźwię­ko­wy­mi i ich od­dzia­ły­wa­niem na sub­stan­cje fi­zycz­ne


Cy­ma­ty­ka ( κῦμα, "kyma" – fala) – dział fi­zy­ki, kon­kret­niej aku­sty­ki, ba­da­ją­cy kształt fal aku­stycz­nych.

Wzory uzy­sku­je się zaz­wy­czaj po­przez wpra­wie­nie w re­zo­nans pły­nów, ko­lo­i­dów lub ciał sta­łych z roz­sy­pa­nym na po­wierzch­ni pia­skiem. Kształ­ty wzo­rów uza­leż­nio­ne są od czę­stot­li­wo­ści dźwię­ku oraz kształ­tu po­wierzch­ni wpra­wio­nej w re­zo­nans. Fale przy­bie­ra­ją za­rów­no sta­tycz­ne kształ­ty ge­o­me­trycz­ne, jak i dy­na­micz­ne formy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cymański

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cymbalaria

ro­dzaj bylin, pół­krze­wów i krze­wów z ro­dzi­ny bab­ko­wa­tych


Cym­ba­la­ria ("Cym­ba­la­ria") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bab­ko­wa­tych, w sy­ste­mach XX-wiecz­nych kla­sy­fi­ko­wa­ny zwy­kle do sze­ro­ko wów­czas uj­mo­wa­nej ro­dzi­ny trę­dow­ni­ko­wa­tych. Daw­niej też ro­śli­ny te włą­cza­ne były do ro­dza­ju lnica "Li­na­ria", od któ­rej róż­nią się mor­fo­lo­gicz­nie tym, że kwia­ty wy­ra­sta­ją po­je­dyn­czo w ką­tach liści oraz dło­nia­stym żył­ko­wa­niem liści.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cymbale

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) Ms. lp. i W. lp. od cym­bał


Źródła:

Wiktionary

Cymbalisko

zgru­bie­nie od: cym­bał (głu­piec)


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgrub. od: cym­bał (głu­piec)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cymbalista

muzyk gra­ją­cy na cym­ba­łach


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) muzyk, który gra na cym­ba­łach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cymbalistka

→ cym­ba­li­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ko­bie­ta, która gra na cym­ba­łach


Patrz:cymbalista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cymbał

po­tocz­nie, lek­ce­wa­żą­co: czło­wiek ogra­ni­czo­ny, nie­za­rad­ny ży­cio­wo; gamoń, głu­piec, tuman


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. głos w or­ga­nach

 (1.2) daw. muz. dzwon ze­ga­ro­wy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) po­gard. głu­piec


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cymbała

po­tocz­nie, lek­ce­wa­żą­co: czło­wiek ogra­ni­czo­ny, nie­za­rad­ny ży­cio­wo; gamoń, głu­piec, tuman


Źródła:

SJP.pl

Cymbałek

zdrob­nie­nie od: cym­bał


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mały cym­bał


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cymbałki

po­pu­lar­ny in­stru­ment dzie­cię­cy za­wie­ra­ją­cy luźno umo­co­wa­ne płyt­ki me­ta­lo­we na drew­nia­nej ramie, w które ude­rza się pa­łecz­ka­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. muz. dzwon­ki uży­wa­ne jako in­stru­ment dzie­cię­cy;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: cym­ba­łek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cymbałowy

→ cym­bał, → cym­ba­ły


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) muz. zwią­za­ny z cym­ba­ła­mi, do­ty­czą­cy cym­ba­łów


Patrz:cymbał, → cymbały

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cymbały

in­stru­ment o sta­lo­wych stru­nach róż­nej dłu­go­ści, w które ude­rza się drew­nia­ny­mi pa­łecz­ka­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) muz. ude­rza­ny in­stru­ment stru­no­wy;


Cym­ba­ły – stru­no­wy in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy chor­do­fo­nów, ude­rza­ny pa­łecz­ka­mi. Kla­sy­fi­ka­cja uwz­ględ­nia pod­gru­pę chor­do­fo­nów pro­stych lub cytr (dalej – cytr pły­to­wych i rze­czy­wi­stych). Na­le­żą do in­stru­men­tów stru­no­wych ude­rza­nych.

We­dług Kla­sy­fi­ka­cji Horn­bo­ste­la-Sach­sa cym­ba­ły oz­na­czo­ne są nu­me­rem 314.122.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cymbergaj

po­pu­lar­na w XX wieku gra szkol­na lub pod­wór­ko­wa po­le­ga­ją­ca na od­bi­ja­niu po bla­cie monet za po­mo­cą grze­bie­nia lub li­nij­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) środ. gra szkol­na po­le­ga­ją­ca na prze­su­wa­niu grze­bie­niem po ławce więk­szej mo­ne­ty tak, aby ude­rza­ła w mniej­szą, którą na­le­ża­ło tra­fić w bram­kę prze­ciw­ni­ka


Cym­ber­gaj – to­wa­rzy­ska gra zręcz­no­ścio­wa, po­le­ga­ją­ca na od­bi­ja­niu monet na pła­skiej po­wierzch­ni, przy uży­ciu li­nij­ki bądź grze­bie­nia. Jest znana od wielu lat i po­sia­da róż­no­ra­kie wa­rian­ty.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cymbospondylus

dra­pież­ny ich­tio­za­ur z ro­dzi­ny sza­sta­za­u­rów


Źródła:

SJP.pl

Cymbr

czło­nek daw­ne­go ludu wy­wo­dzą­ce­go się z kra­i­ny Him­mer­land na pół­no­cy Pół­wy­spu Jut­landz­kie­go


Źródła:

SJP.pl

Cymbra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. środ. górn. drew­nia­na obu­do­wa ścian ko­pal­nia­nych


Źródła:

Wiktionary

Cymbrować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. cem­bro­wać

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. środ. górn. wzno­sić drew­nia­ne obu­do­wy ścian ko­pal­nia­nych


Źródła:

Wiktionary

Cymbrowie

dawny lud wy­wo­dzą­cy się z kra­i­ny Him­mer­land na pół­no­cy Pół­wy­spu Jut­landz­kie­go


Cym­bro­wie ( Cim­bri, gr. Κίμβροι Kímbroi) – bar­ba­rzyń­ski lud po­cho­dze­nia za­pew­ne ger­mań­skie­go, wy­wo­dzą­cy się z kra­i­ny Him­mer­land ( Him­mer­sys­sel) na pół­no­cy Pół­wy­spu Jut­landz­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cymbrowocz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. środ. górn. gór­nik wzno­szą­cy obu­do­wy ścian ko­pal­nia­nych


Źródła:

Wiktionary

Cymelium

bar­dzo rzad­ki i cenny druk lub rę­ko­pis, w bi­blio­te­ce prze­cho­wy­wa­ny zwy­kle w spe­cjal­nych wa­run­kach i nie udo­stęp­nia­ny po­wszech­nie; ci­me­lium


Źródła:

SJP.pl

Cymen

be­zbarw­na ciecz o dość miłym za­pa­chu


Źródła:

SJP.pl

Cymerman

naz­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Gi­życ­ko,Pisz,Mrą­go­wo,War­mia. cie­śla


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cymes

1. słod­ki pud­ding (kuch­nia ży­dow­ska);
2. po­tocz­nie: przys­mak; coś naj­lep­sze­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. wspól­na nazwa kilku po­traw ży­dow­skich, naj­czę­ściej ro­dzaj de­se­ru z mar­chew­ki ze słod­ki­mi do­dat­ka­mi;

 (1.2) przen. coś bar­dzo smacz­ne­go


Cymes (jid. צימעס, z niem. "zum Essen" – do je­dze­nia, lub z śr.-g.-niem. "zuomüese" – przy­staw­ka) – zło­żo­na z wa­rzyw i owo­ców po­tra­wa kuch­ni ży­dow­skiej.

Skła­da się głów­nie z mar­chwi, su­szo­nych śli­wek i ja­błek, ale może wy­stę­po­wać także w wer­sji z ziem­nia­ka­mi, in­ny­mi wa­rzy­wa­mi, mię­sem oraz róż­ny­mi su­szo­ny­mi owo­ca­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cymesik

zdrob­nie­nie od: cymes


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. cymes


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cymlańsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie ro­stow­skim;


Cym­lańsk (ros. Цимлянск) – mia­sto (od 1961) w Rosji, ad­mi­ni­stra­cyj­ne cen­trum re­jo­nu cym­lań­skie­go w ob­wo­dzie ro­stow­skim, 14731 miesz­kań­ców (2021).

Mia­sto jest po­ło­żo­ne we wschod­niej czę­ści ob­wo­du ro­stow­skie­go, na za­chod­nim brze­gu Zbior­ni­ka Cym­lań­skie­go na rzece Don, 20 km od Woł­go­doń­ska i 236 ki­lo­me­trów od Ro­sto­wa.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cymlański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cym­lań­skiem, do­ty­czą­cy Cym­lań­ska

 (1.2) zwią­za­ny z Cymłą, do­ty­czą­cy Cymły


Źródła:

Wiktionary

Cymofan

mi­ne­rał, od­mia­na chry­zo­be­ry­lu


Cy­mo­fan (cy­mo­fa­nit, kocie oko, chry­zo­be­ry­lo­we kocie oko) – przez­ro­czy­sta lub prześ­wie­ca­ją­ca od­mia­na chry­zo­be­ry­lu wy­ka­zu­ją­ca efekt ko­cie­go oka. Nazwa po­cho­dzi od grec­kich słów "kyma" = fala i "fa­i­nio" = po­ka­zu­ję (fa­li­ste re­flek­sy świetl­ne przy obro­cie ka­mie­nia).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cymon

młody szlach­cic z obra­zu "Cymon and Ip­hi­ge­nia" Fre­de­ri­ca Le­igh­to­na


Źródła:

SJP.pl

Cymper

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gwara. za­ba­wy za­pust­ne


Źródła:

Wiktionary

Cymric

[czy­taj: kam­rik] rasa kota, dłu­go­wło­sa od­mia­na mank­sa


Cym­ric (inna nazwa: "dłu­go­wło­sy Manx") – rasa kota pow­sta­ła w Ka­na­dzie lub USA. Ist­nie­nie dłu­go­wło­sych Mank­sów nie od razu zo­sta­ło za­ak­cep­to­wa­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cymła

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w ob­wo­dzie ro­stow­skim i woł­go­gradz­kim Rosji, prawy do­pływ Donu;


Cymła ( Цимла) – rzeka w ob­wo­dzie ro­stow­skim i woł­go­gradz­kim Rosji, prawy do­pływ Donu. Dolna część prze­bie­gu zo­sta­ła za­la­na w związ­ku z bu­do­wą Zbior­ni­ka Cym­lań­skie­go. Dłu­gość rzeki wy­no­si 186 km (do czasu zbu­do­wa­nia zbior­ni­ka – 207 km), z czego 168 km w ob­wo­dzie woł­go­gradz­kim, a 18 km w ro­stow­skim. Po­wierzch­nia zlew­ni 1650 km² (do wy­bu­do­wa­nia zbior­ni­ka 3023 km²). Naj­więk­szy do­pływ – rzeka Ros­sosz­ka. Ogól­ny spa­dek – 120 m.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cyna

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Sn


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. szary metal, pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 50, oz­na­cza­ny sym­bo­lem Sn;

 (1.2) pot. na­czy­nia i inne wy­ro­by z cyny (1.1); Glo­ger.

 (1.3) pot. elek­tron. łat­wo­to­pli­wy stop cyny (1.1) z oło­wiem i an­ty­mo­nem, uży­wa­ny do lu­to­wa­nia ni­sko­tem­pe­ra­tu­ro­we­go


Cyna (Sn, stan­num) – pier­wia­stek che­micz­ny, metal z bloku p w ukła­dzie okre­so­wym.

Cyna two­rzy od­mia­ny alo­tro­po­we. W wa­run­kach stan­dar­do­wych wy­stę­pu­je w od­mia­nie β (beta), zwa­nej cyną białą, trwa­łej po­wy­żej 13,2 °C. Od­mia­na ta ma sieć kry­sta­licz­ną w ukła­dzie te­tra­go­nal­nym, o gę­sto­ści 7,3 g/cm³.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cynaderka

zdrob­nie­nie od: cy­na­dra (nerka zwie­rzę­ca)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. cy­na­dra (nerka zwie­rzę­ca)

 (1.2) kulin. lm. cy­na­der­ki po­tra­wy z cy­na­de­rek (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cynaderki

po­tra­wa z nerek zwie­rzę­cych; cy­na­dry


Źródła:

SJP.pl

Cynades

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­sty­tut­ka


Źródła:

Wiktionary

Cynadra

zwie­rzę­ca nerka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. zool. nerka zwie­rzę­ca

 (1.2) kulin. lm. cy­na­dry po­tra­wy z cy­na­der (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cynadry

(bar­dzo rzad­ko rów­nież w lp) po­tra­wa z nerek zwie­rzę­cych; cy­na­der­ki


Źródła:

SJP.pl

Cynamon

su­szo­na kora ga­łą­zek cy­na­mo­now­ca, uży­wa­na jako przy­pra­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) su­szo­na kora cy­na­mo­now­ca, uży­wa­na jako przy­pra­wa;


Cy­na­mon – przy­pra­wa ku­chen­na otrzy­my­wa­na z wy­su­szo­nej kory cy­na­mo­now­ca.

Wy­stę­pu­je w dwóch po­sta­ciach: star­ty na pro­szek lub w nie­wiel­kich ka­wał­kach zwi­nię­tych w ru­lo­nik. Cy­na­mon ma kolor rdza­wy, a dzię­ki wy­so­kiej za­war­to­ści al­de­hy­du cy­na­mo­no­we­go i in­nych lot­nych związ­ków or­ga­nicz­nych ma cha­rak­te­ry­stycz­ny, słod­ka­wo-ko­rzen­ny, lekko pie­ką­cy smak i silny aro­mat.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cynamonek

1. bu­łecz­ka z cy­na­mo­nem;
2. na­lew­ka cy­na­mo­no­wa;
3. ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Cynamonka

1. bu­łecz­ka z cy­na­mo­nem;
2. na­lew­ka cy­na­mo­no­wa;
3. ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych


Cy­na­mon­ka ("Spa­tu­la cy­a­nop­te­ra") – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych (Ana­ti­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cynamonowiec

wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo lub wy­so­ki krzew z ro­dzi­ny wa­wrzy­no­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ce na tro­pi­kal­nych ob­sza­rach Azji i Au­stra­lii, ce­nio­ne dla drew­na i kory, z któ­rej otrzy­mu­je się przy­pra­wę ku­chen­ną cy­na­mon, oraz olej­ku cy­na­mo­no­we­go i kam­fo­ro­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cin­na­mo­mum|Schef­fer|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wa­wrzy­no­wa­tych;

 (1.2) kulin. cia­sto z cy­na­mo­nem


Cy­na­mo­no­wiec ("Cin­na­mo­mum" Schef­fer) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wa­wrzy­no­wa­tych. Obej­mu­je ok. 250 ga­tun­ków, które pier­wot­nie wy­stę­po­wa­ły tylko we wschod­niej i po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji. Obec­nie są upra­wia­ne i jako dzi­cze­ją­ce spo­ty­ka­ne w całej stre­fie kli­ma­tu sub­tro­pi­kal­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cynamonowy

przy­miot­nik od: cy­na­mon


przy­miot­nik

 (1.1) farm. kulin. do­ty­czą­cy cy­na­mo­nu, zwią­za­ny z cy­na­mo­nem, zro­bio­ny z cy­na­mo­nu, za­wie­ra­ją­cy cy­na­mon, otrzy­my­wa­ny z cy­na­mo­nu

 (1.2) ma­ją­cy kolor rdza­wo­brą­zo­wy, taki jak kolor cy­na­mo­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cynar

ro­dzaj tańca lub za­ba­wy w śred­nio­wiecz­nej Pol­sce; cenar


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zob. cenar.


Cynar (czyt. "czi'nar") – ape­ri­tif po­cho­dze­nia wło­skie­go o za­war­to­ści al­ko­ho­lu 16%. Nazwa na­po­ju po­cho­dzi od ła­ciń­skie­go okre­śle­nia "Cy­na­ra Sco­ly­mus", co zna­czy kar­czoch. Al­ko­hol jest pro­du­ko­wa­ny od po­cząt­ku lat 50. XX w. W jego skład wcho­dzą ek­strak­ty z ro­ślin i al­ko­ho­lu oraz sok z kar­czo­cha.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cynarski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cynaryna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. zwią­zek czyn­ny wy­stę­pu­ją­cy w kar­czo­chach


Źródła:

Wiktionary

Cynawy

od­no­szą­cy się do związ­ków che­micz­nych cyny w dru­gim stop­niu ut­le­nie­nia


Źródła:

SJP.pl

Cynchonina

zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­lo­i­dów


Źródła:

SJP.pl

Cyndalin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. ro­dzaj tka­ni­ny jed­wab­nej


Źródła:

Wiktionary

Cynek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. na­cię­cie


Źródła:

Wiktionary

Cyneol

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ter­pe­nów, be­zbarw­na ciecz o za­pa­chu kam­fo­ry, wy­stę­pu­ją­ca w olej­ku ete­rycz­nym otrzy­my­wa­nym z eu­ka­lip­tu­sa, pio­łu­nu i roz­ma­ry­nu; eu­ka­lip­tol


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, be­zbarw­na ciecz o za­pa­chu kam­fo­ry, wy­stę­pu­ją­ca w olej­ku ete­rycz­nym z eu­ka­lip­tu­sa, pio­łu­nu, bądź roz­ma­ry­nu;


Cy­ne­ol, eu­ka­lip­tol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ter­pe­nów, be­zbarw­na ciecz o za­pa­chu kam­fo­ry, wy­stę­pu­ją­ca w olej­ku ete­rycz­nym otrzy­my­wa­nym z eu­ka­lip­tu­sa, pio­łu­nu, bądź roz­ma­ry­nu. Wy­ko­rzy­sty­wa­ny głów­nie jako skład­nik kom­po­zy­cji za­pa­cho­wych oraz środ­ków pie­lę­gna­cyj­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyneraria

kwit­ną­ca ro­śli­na do­nicz­ko­wa, jed­no­rocz­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. mie­sza­niec ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cynestetyczny

→ cy­ne­stez­ja; ce­ne­ste­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Cynestezja

w psy­cho­lo­gii: po­czu­cie swego ciała, ogół uczuć or­ga­nicz­nych doz­na­wa­nych w danej chwi­li; ce­ne­stez­ja


Źródła:

SJP.pl

Cynfolia

cien­ka, mięk­ka blasz­ka imi­tu­ją­ca złoto, uży­wa­na głów­nie do pa­ko­wa­nia ar­ty­ku­łów spo­żyw­czych; sta­niol; po­złot­ka; po­złot­ko


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cien­ki, cy­no­wy ar­kusz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cynfoliowy

→ cyn­fo­lia; sta­nio­lo­wy


Źródła:

SJP.pl

Cynga

cho­ro­ba wy­wo­ła­na nie­do­bo­rem wi­ta­mi­ny C, ob­ja­wia­ją­ca się m.in. owrzo­dze­niem dzią­seł i błony ślu­zo­wej oraz wy­pa­da­niem zębów; gni­lec, szkor­but


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. med. szkor­but, od­mia­na awi­ta­mi­no­zy o cięż­kich ob­ja­wach fi­zycz­nych i psy­chicz­nych, wy­stę­pu­ją­ca w so­wiec­kich ła­grach na Sy­be­rii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyngiel

1. me­ta­lo­wy ję­zy­czek w ręcz­nej broni pal­nej;
2. ryba z ro­dzi­ny oko­nioksz­tałt­nych, o ciele wy­dłu­żo­nym, wrze­cio­no­wa­tym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) język spu­stu w broni pal­nej

 (1.2) środ. w lm. cyn­gle: oku­la­ry

 (1.3) lwów. szkol­na ocena nie­do­sta­tecz­na

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) icht. długa ryba z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Zin­gel|ref=tak., z ro­dzi­ny oko­nio­wa­tych;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (3.1) przen. za­bój­ca w mafii, w taj­nej or­ga­ni­za­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyngle

1. me­ta­lo­wy ję­zy­czek w ręcz­nej broni pal­nej;
2. ryba z ro­dzi­ny oko­nioksz­tałt­nych, o ciele wy­dłu­żo­nym, wrze­cio­no­wa­tym


Źródła:

SJP.pl

Cyngwajsówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­sty­tut­ka


Źródła:

Wiktionary

Cynia

ro­śli­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych o szorst­kich li­ściach, po­cho­dzą­ca z Ame­ry­ki Płn. i Mek­sy­ku; cynka; ja­ko­bin­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Zin­nia|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych;

 (1.2) bot. ogrod. ro­śli­na z ro­dza­ju cynii (1.1), m.in. upra­wia­na dla ozdob­nych kwia­tów

 (1.3) pot. kwiat cynii (1.2)


Cynia, ja­ko­bin­ka ("Zin­nia" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Na­le­żą do niego 23 ga­tun­ki. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i Po­łud­nio­wej od po­łud­nio­wej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych po Ar­gen­ty­nę. Wy­stę­pu­ją w sied­li­skach na­sło­necz­nio­nych i su­chych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cynian

sól kwasu cy­no­we­go


Źródła:

SJP.pl

Cyniany

sól kwasu cy­no­we­go


Źródła:

SJP.pl

Cynicki

zwią­za­ny ze szko­łą cy­ni­ków, cy­ni­cyz­mem lub cy­niz­mem


Źródła:

SJP.pl

Cynicyzm

ze­spół po­glą­dów gło­szo­nych przez grec­ką grupę cy­ni­ków


Źródła:

SJP.pl

Cyniczeć

sta­wać się cy­ni­kiem; cy­nicz­nieć


Źródła:

SJP.pl

Cyniczka

→ cynik


Patrz:cynik

Źródła:

SJP.pl

Cynicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cy­nicz­ny


Źródła:

Wiktionary

Cyniczniej

sta­wać się cy­nicz­nym; cy­ni­czeć


Źródła:

SJP.pl

Cynicznieć

sta­wać się cy­nicz­nym; cy­ni­czeć


Źródła:

SJP.pl

Cyniczność

po­sta­wa ży­cio­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się nie­uz­na­wa­niem obo­wią­zu­ją­cych zasad etycz­nych i lek­ce­wa­żą­cym od­no­sze­niu się do ogól­nie sza­no­wa­nych pojęć, praw, osób; cy­nizm, zło­śli­wość, zgryź­li­wość


Źródła:

SJP.pl

Cyniczny

1. o po­sta­wie, spo­so­bie my­śle­nia - nie wie­rzą­cy w ucz­ci­wość i szcze­rość in­nych ludzi, za­rzu­ca­ją­cy innym złe in­ten­cje i wolę;
2. po­stę­pu­ją­cy niez­god­nie z za­sa­da­mi spo­łecz­ny­mi, nie­ucz­ci­wie, bez skru­pu­łów;
3. zwią­za­ny z cy­niz­mem - kie­run­kiem fi­lo­zo­ficz­nym


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) lek­ce­wa­żą­co od­no­szą­cy się do ogól­nie uz­na­wa­nych au­to­ry­te­tów i zasad etycz­nych

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) filoz. zwią­za­ny z cy­niz­mem fi­lo­zo­ficz­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cynik

1. czło­wiek cy­nicz­ny;
2. filoz. wyz­naw­ca cy­niz­mu, kie­run­ku fi­lo­zo­ficz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) filoz. przed­sta­wi­ciel szko­ły fi­lo­zo­ficz­nej An­ty­ste­ne­sa

 (1.2) pejor. czło­wiek lek­ce­wa­żą­cy au­to­ry­te­ty i przy­ję­te za­sa­dy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyniowy

→ cynia


Patrz:cynia

Źródła:

SJP.pl

Cynizm

1. po­sta­wa ży­cio­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się nie­uz­na­wa­niem obo­wią­zu­ją­cych zasad etycz­nych i lek­ce­wa­żą­cym od­no­sze­niu się do ogól­nie sza­no­wa­nych pojęć, praw, osób; cy­nicz­ność, zło­śli­wość, zgryź­li­wość;
2. w fi­lo­zo­fii: ze­spół po­glą­dów grec­kiej szko­ły fi­lo­zo­ficz­nej An­ty­ste­ne­sa, który gło­sił, że dobro po­le­ga na ogra­ni­cza­niu po­trzeb ma­te­rial­nych, a życie zgod­ne z na­tu­rą jest naj­wyż­szą cnotą


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­zy­wa­ją­ce i lek­ce­wa­żą­ce od­no­sze­nie się do war­to­ści mo­ral­nych, nie­li­cze­nie się z uczu­cia­mi i od­czu­cia­mi in­nych

 (1.2) filoz. ze­spół po­glą­dów grec­kiej szko­ły fi­lo­zo­ficz­nej An­ty­ste­ne­sa;


Cy­nizm – po­sta­wa etycz­na, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się nie­uz­na­wa­niem i pod­wa­ża­niem war­to­ści i norm obo­wią­zu­ją­cych w danym śro­do­wi­sku.

Cy­nizm wiąże się z ne­ga­tyw­nym po­glą­dem na na­tu­rę ludz­ką. Zgod­nie z tym uz­na­je, że jed­nost­ki dążą do re­a­li­za­cji swo­ich in­te­re­sów i wąt­pią w au­ten­tycz­ność al­tru­i­stycz­nych mo­ty­wów dzia­łań.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cynk

1. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Zn, metal o licz­bie ato­mo­wej 30, sto­so­wa­ny m.in. jako skład­nik sto­pów, mi­kro­e­le­ment bę­dą­cy skład­ni­kiem en­zy­mów i hor­mo­nów;
2. po­spo­li­cie: po­uf­na in­for­ma­cja, wska­zów­ka; w gwa­rze wię­zien­nej: taj­nie prze­ka­za­na wia­do­mość;
3. dawny in­stru­ment dęty drew­nia­ny o kształ­cie pro­ste­go lub za­krzy­wio­ne­go rogu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Zn i licz­bie ato­mo­wej 30;

 (1.2) pot. in­for­ma­cja, zaz­wy­czaj po­uf­na

 (1.3) muz. daw. dęty in­stru­ment drew­nia­ny;


Cynk (Zn, zin­cum) – pier­wia­stek che­micz­ny, metal przej­ścio­wy z grupy cyn­kow­ców w ukła­dzie okre­so­wym (grupa 12).

Od­kry­to 30 izo­to­pów cynku z prze­dzia­łu mas 54–83, z czego trwa­łe są izo­to­py,, i.

Stopy cynku, np. mo­siądz, znano już przed 1500 ro­kiem p.n.e. Czy­sty cynk pro­du­ko­wa­no w In­diach w śred­nio­wie­czu, skąd był im­por­to­wa­ny do Eu­ro­py w XVII wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cynka

ro­śli­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych o szorst­kich li­ściach, po­cho­dzą­ca z Ame­ry­ki Płn. i Mek­sy­ku; cynia; ja­ko­bin­ka


Źródła:

SJP.pl

Cynkarka

obra­biar­ka do wy­ko­ny­wa­nia sta­lo­wych wcze­pów; wcze­piar­ka


Źródła:

SJP.pl

Cynkarz

śro­do­wi­sko­wo: osoba, która do­no­si na in­nych; do­no­si­ciel


Źródła:

SJP.pl

Cynkit

mi­ne­rał, tle­nek cynku


Cyn­kit – mi­ne­rał z gro­ma­dy tlen­ków. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów bar­dzo rzad­kich.

Nazwa na­wią­zu­je do skła­du che­micz­ne­go mi­ne­ra­łu, któ­re­go głów­nym skład­ni­kiem jest cynk. (W. Ha­i­din­ger, 1845 r.).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cynkografia

1. tech­ni­ka gra­ficz­na druku pła­skie­go;
2. tech­ni­ka przy­go­to­wy­wa­nia klisz do druku wy­pu­kłe­go;
3. che­mi­gra­fia; cyn­ko­ty­pia


Cyn­ko­gra­fia – tech­ni­ka gra­ficz­na druku wy­pu­kłe­go, w któ­rej po­dło­żem jest płyta cyn­ko­wa, głów­nie sto­so­wa­na jako me­to­da druku prze­my­sło­we­go. W przy­pad­ku druku, prze­no­si się na płytę cyn­ko­wą obraz lub ry­su­nek, a na­stęp­nie trawi kwa­sem. Na po­cząt­ku XX w. za­czę­ła być także sto­so­wa­na do celów ar­ty­stycz­nych – po wy­tra­wie­niu płyty na­kła­da się wał­kiem farbę, co na od­bit­ce daje efekt jas­nej, ostrej kre­ski na ciem­nym tle.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cynkolit

mie­sza­ni­na siarcz­ku cynku z siar­cza­nem baru, uży­wa­na jako biała farba; biel Grif­fit­ha


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mie­sza­ni­na siarcz­ku cynku z siar­cza­nem baru, uży­wa­na jako biała farba


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cynkonośny

ob­fi­tu­ją­cy w cynk; do­star­cza­ją­cy cynku; za­wie­ra­ją­cy cynk


Źródła:

SJP.pl

Cynkoryt

tech­ni­ka druku wy­pu­kłe­go, która łączy w sobie tech­ni­kę ak­wa­for­ty i li­to­gra­fii, cza­sa­mi także ele­men­ty fo­to­gra­fii


Źródła:

SJP.pl

Cynkotyp

ry­su­nek utr­wa­lo­ny na pły­cie cyn­ko­wej


Źródła:

SJP.pl

Cynkotypia

1. tech­ni­ka gra­ficz­na druku pła­skie­go;
2. tech­ni­ka przy­go­to­wy­wa­nia klisz do druku wy­pu­kłe­go;
3. che­mi­gra­fia; cyn­ko­gra­fia


Źródła:

SJP.pl

Cynkowacz

rzad­ko: osoba za­trud­nio­na przy cyn­ko­wa­niu bla­chy; ocyn­ko­wy­wacz


Źródła:

SJP.pl

Cynkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) met. po­kry­wa­nie po­wierzch­ni war­stwą cynku


Cyn­ko­wa­nie – ogół ope­ra­cji ma­ją­cy na celu po­kry­cie po­wierzch­ni przed­mio­tów sta­lo­wych cien­ką, sil­nie przy­le­ga­ją­cą po­wło­ką cynku w celu ochro­ny przed ko­roz­ją po­wo­do­wa­ną dzia­ła­niem po­wie­trza i wody. Cyn­ko­wa­nie jest sto­so­wa­ne po­wszech­nie w wielu ga­łę­ziach go­spo­dar­ki, m.in. w prze­my­śle sa­mo­cho­do­wym, bu­dow­la­nym, lot­ni­czym.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cynkować

po­kry­wać przed­mio­ty me­ta­lo­we war­stwą cynku; ocyn­ko­wy­wać


Źródła:

SJP.pl

Cynkowce

pier­wiast­ki z 12 (II B) grupy ukła­du okre­so­we­go: cynk, kadm, rtęć, unun­bium


Cyn­kow­ce


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cynkowiec

pier­wia­stek na­le­żą­cy do dwu­na­stej grupy ukła­du okre­so­we­go pier­wiast­ków; kad­mo­wiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek na­le­żą­cy do dwu­na­stej grupy ukła­du okre­so­we­go;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cynkownia

huta wy­ta­pia­ją­ca cynk


Źródła:

SJP.pl

Cynkowy

przy­miot­nik od: cynk


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cynku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cynkwais

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gwara wię­zien­na wy­ta­tu­o­wa­na krop­ka nad lewym okiem, znak roz­poz­naw­czy gitów


Źródła:

Wiktionary

Cynkówka

1. po­moc­nik zło­dzie­ja kie­szon­ko­we­go sto­ją­cy na ob­ser­wa­cji;
2. po­tocz­nie: urzą­dze­nie alar­mo­we;
3. krót­ka kurt­ka skó­rza­na


Źródła:

SJP.pl

Cynna

Lu­cius Cor­ne­lius Cinna (130-84 p.n.e.) - rzym­ski wódz i po­li­tyk


Źródła:

SJP.pl

Cynober

siar­czek rtę­cio­wy uży­wa­ny jako farba ko­lo­ru czer­wo­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jeden z od­cie­ni ko­lo­ru czer­wo­ne­go;

 (1.2) miner. mi­ne­rał sto­so­wa­ny jako czer­wo­ny barw­nik w ma­lar­stwie;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cynobrowy

przy­miot­nik od: cy­no­ber


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor czer­wo­ny o bru­nat­nym od­cie­niu, taki jak kolor cy­no­bru

 (1.2) miner. do­ty­czą­cy cy­no­bru, zwią­za­ny z cy­no­brem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cynobrówka

ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny ko­sać­co­wa­tych; mont­bre­cja, kro­kos­mia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. pot. kro­ko­so­mia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cynocefal

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mit. fan­ta­stycz­na isto­ta o ludz­kim ciele i psiej gło­wie;


Cy­no­ce­fal lub Psio­gło­wy (gr. κῠνοκέφᾰλοι) – ter­min oz­na­cza­ją­cy „psią-głowę”, sto­so­wa­ny do okre­śle­nia mi­to­lo­gicz­nych stwo­rzeń o kor­pu­sie czło­wie­ka i gło­wie psa.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cynodon

cy­no­don pal­cza­sty - ga­tu­nek trawy z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych; trawa ber­mudz­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cynodont

gad ssa­koksz­tałt­ny, wy­mar­ły czę­ścio­wo pod ko­niec tria­su, a cał­ko­wi­cie w po­ło­wie jury, praw­do­po­dob­nie pra­przo­dek ssa­ków


Źródła:

SJP.pl

Cynognatus

ssa­koksz­tałt­ny, wy­mar­ły gad dra­pież­ny


Źródła:

SJP.pl

Cynowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) met. po­kry­wa­nie po­wierzch­ni przed­mio­tów cyną


Cy­no­wa­nie (bie­le­nie) – po­kry­wa­nie po­wierzch­ni me­ta­lo­wych (gł. sto­pów że­la­za lub mie­dzi) ochron­ną po­wło­ką cyny.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cynować

po­kry­wać przed­mio­ty cyną w celu za­bez­pie­cze­nia ich przed ko­roz­ją; po­bie­lać


cza­sow­nik

 (1.1) po­kry­wać cyną


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cynownia

1. urzą­dze­nie do cy­no­wa­nia;
2. huta, w któ­rej wy­ta­pia się lub prze­ta­pia cynę


Źródła:

SJP.pl

Cynowobiały

biały o cy­no­wym od­cie­niu


Źródła:

SJP.pl

Cynowy

1. → cyna;
2. dżuma cy­no­wa - wada wy­ro­bów cy­no­wych skut­ku­ją­ca po­ja­wia­niem się łatwo wy­kru­sza­ją­cych się wy­brzu­szeń na ich po­wierzch­ni; za­ra­za cy­no­wa


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cyną, do­ty­czą­cy cyny

 (1.2) zro­bio­ny z cyny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyntia

imię żeń­skie


Cyn­tia – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, oz­na­cza­ją­ce "ko­bie­ta z góry Kynt­hos". Na tej górze we­dług mi­to­lo­gii na­ro­dzić się miała wraz ze swoim bra­tem Apol­li­nem bo­gi­ni Ar­te­mi­da.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cynwaldyt

mi­ne­rał z grupy ły­szczy­ków, gli­no­krze­mian po­ta­su, litu i że­la­za


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. zie­lo­na, bru­nat­na lub czar­na mika po­ta­so­wa;


Cyn­wal­dyt – mi­ne­rał ska­łot­wór­czy z grupy ły­szczy­ków.

Gli­no­krze­mian po­ta­su za­wie­ra­ją­cy lit i że­la­zo. Wy­stę­pu­je w ska­łach Dol­ne­go Ślą­ska. Ma szkli­sty po­łysk, w bar­wach od ciem­no­zie­lo­nej po czar­ną. Wy­ko­rzy­sty­wa­ny jest na ma­te­ria­ły elek­tro­i­zo­la­cyj­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cypek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. pot. rub. okre­śle­nie pe­ni­sa

 (1.2) gwara. cze­pek


Źródła:

Wiktionary

Cypel

1. wy­su­nię­ta w morze, je­zio­ro lub rzekę wąska część lądu;
2. wy­su­nię­ta wąska część cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. ląd mocno wy­su­nię­ty w morze lub inny zbior­nik wodny

 (1.2) geogr. wy­bie­gnię­cia te­ry­to­rium pań­stwa w głąb in­nych państw są­sied­nich

 (1.3) przen. coś wy­sta­ją­ce­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cypelek

zdrob­nie­nie od: cypel


Źródła:

SJP.pl

Cypisek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) liter. imię|pol­ski|m., po­stać z serii po­wie­ści Václava Čtvrtka o ro­zbój­ni­ku Rum­caj­sie; synek ty­tu­ło­we­go bo­ha­te­ra


Źródła:

Wiktionary

Cyplowato

→ cy­plo­wa­ty


Patrz:cyplowaty

Źródła:

SJP.pl

Cyplowaty

w kształ­cie cypla


Źródła:

SJP.pl

Cyplowy

→ cypel


Patrz:cypel

Źródła:

SJP.pl

Cypr

1. wyspa na Morzu Śró­dziem­nym;
2. pań­stwo w Azji ze sto­li­cą w Ni­koz­ji; Re­pu­bli­ka Cy­pryj­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. duża wyspa po­ło­żo­na we wschod­niej czę­ści Morza Śró­dziem­ne­go;

 (1.2) geogr. eu­ro­pej­skie pań­stwo na wy­spie Cypr (1.1), ze sto­li­cą w Ni­koz­ji;

 (1.3) geogr. polit. zob. Cypr Pół­noc­ny.


Cypr, Re­pu­bli­ka Cy­pryj­ska ( Κύπρος, "Kýpros"; Kıbrıs) – pań­stwo wy­spiar­skie w Azji Za­chod­niej po­ło­żo­ne na wy­spie Cypr le­żą­cej we wschod­niej czę­ści Morza Śró­dziem­ne­go. Po­przez wody te­ry­to­rial­ne gra­ni­czy z od­da­lo­ną o 70 km na pół­noc Tur­cją. Jest człon­kiem Unii Eu­ro­pej­skiej, ma wpro­wa­dzo­ną wa­lu­tę euro. Naj­więk­szy­mi mia­sta­mi kraju są: Li­mas­sol oraz Ni­koz­ja (sto­li­ca).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cypresz

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) stpol. cy­prys


Źródła:

Wiktionary

Cyprian

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Cy­prian – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Imię to zo­sta­ło ut­wo­rzo­ne od nazwy wyspy Cypr przy­rost­kiem "-ianus" i oz­na­cza­ją­ce „po­cho­dzą­cy z Cypru, Cy­pryj­czyk” (przy­ro­stek "-ianus" czę­sto uży­wa­no do two­rze­nia nazw oso­bo­wych wyz­wo­leń­ców). W Pol­sce imię to no­to­wa­ne jest od 1193 roku, w for­mie Cy­pria­nus, a także (Cy­pry­jan) i – wschod­nio­sło­wiań­skiej – Ku­pry­jan, ze zdrob­nie­niem Cy­prek (?).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyprianostwo

Cy­prian z mał­żon­ką; Cy­pria­no­wie


Źródła:

SJP.pl

Cyprianowie

Cy­prian z mał­żon­ką; Cy­pria­no­stwo


Źródła:

SJP.pl

Cyprianowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cy­pria­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Cyprina

cy­pri­na is­landz­ka - głę­bi­no­wy małż at­lan­tyc­ki, naj­bar­dziej dłu­go­wiecz­ne zwie­rzę nie­ko­lo­nij­ne, mo­gą­ce żyć nawet kil­ka­set lat


Źródła:

SJP.pl

Cyprofloksacyna

che­mio­te­ra­pe­u­tyk z grupy flu­o­ro­chi­no­lo­nów, silny an­ty­bio­tyk


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. farm. che­mio­te­ra­pe­u­tyk z grupy flu­o­ro­chi­no­lo­nów, po­chod­na kwasu na­li­dyk­so­we­go;


Cy­pro­flok­sa­cy­na, ci­pro­flok­sa­cy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, che­mio­te­ra­pe­u­tyk z grupy chi­no­lo­nów II ge­ne­ra­cji (flu­o­ro­chi­no­lo­nów), o dzia­ła­niu bak­te­rio­bój­czym, wy­ka­zu­ją­cy swoje dzia­ła­nie po­przez ha­mo­wa­nie bak­te­ryj­nej to­po­i­zo­me­ra­zy DNA i gy­ra­zy DNA. Jest naj­sil­niej dzia­ła­ją­cym le­kiem wśród flu­o­ro­chi­no­lo­nów. Wy­da­la­na głów­nie w po­sta­ci niez­mie­nio­nej z mo­czem i czę­ścio­wo z kałem, osią­ga­jąc w nich duże stę­że­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyproheptadyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. sub­stan­cja głów­nie o dzia­ła­niu an­ty­hi­sta­mi­no­wym, an­ty­cho­li­ner­gicz­nym i se­ro­to­ni­ner­gicz­nym;


Cy­pro­hep­ta­dy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy związ­ków po­li­cy­klicz­nych o bu­do­wie czę­ścio­wo aro­ma­tycz­nej. Sto­so­wa­ny jako lek prze­ciw­hi­sta­mi­no­wy I ge­ne­ra­cji. Cha­rak­te­ry­zu­je się do­dat­ko­wo sil­nym dzia­ła­niem se­ro­to­ni­no­li­tycz­nym.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cypryański

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyprydofobia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. cho­ro­bli­wy lęk przed cho­ro­ba­mi we­ne­rycz­ny­mi i ak­tyw­no­ścią sek­su­al­ną


Źródła:

Wiktionary

Cypryjczyk

oby­wa­tel Cypru


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Cypru (Re­pu­bli­ki Cy­pryj­skiej)

 (1.2) miesz­ka­niec Cypru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cypryjka

oby­wa­tel­ka Cypru


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) oby­wa­tel­ka Cypru (Re­pu­bli­ki Cy­pryj­skiej)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cypryjski

zwią­za­ny z Cy­prem


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Cypr

 (1.2) od­no­szą­cy się do wyspy Cypr


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyprys

drze­wo igla­ste o wys­mu­kłej, stoż­ko­wa­tej ko­ro­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cu­pres­sus|L.|ref=tak., wys­mu­kłe drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych;

 (1.2) więz. cho­ro­ba we­ne­rycz­na


Na tę stro­nę wska­zu­je „Cy­pry­sy”. Zo­bacz też: "Cy­pry­sy" – obraz Vin­cen­ta van Gogha.

Cy­prys ("Cu­pres­sus" L.) – ro­dzaj drzew i krze­wów igla­stych z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych. Obej­mu­je ok. 17–19 ga­tun­ków, wy­stę­pu­ją­cych w Ame­ry­ce Środ­ko­wej, w Azji od po­łud­nio­wo-za­chod­nich Chin, po­przez rejon Hi­ma­la­jów po po­łud­nio­wo-za­chod­nią Azję i pół­noc­ną Afry­kę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyprysik

1. zdrob­nie­nie od: cy­prys;
2. zi­mo­zie­lo­ne drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych, o łu­sko­wa­tych igłach i drob­nych szysz­kach, wy­stę­pu­ją­ce w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i wschod­niej Azji; w Pol­sce czę­sto sa­dzo­ne w par­kach jako drze­wo ozdob­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) syst. dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cha­ma­e­cy­pa­ris|Spach|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin drze­wia­stych lub krze­wia­stych z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych, o łu­sko­wa­tych li­ściach;

 (1.2) bot. drze­wo lub krzew z ro­dza­ju cy­pry­si­ków (1.1)

 (1.3) zdrobn. od: cy­prys

 (1.4) mały lub młody cy­prys


Cy­pry­sik ("Cha­ma­e­cy­pa­ris") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych. W za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go za­li­cza­nych jest tu od 5 do 8 ga­tun­ków. Za­sięg ge­o­gra­ficz­ny tych ro­ślin obej­mu­je Ame­ry­kę Pół­noc­ną oraz wschod­nią Azję (Ja­po­nię i Taj­wan). W na­tu­rze rosną zwy­kle w wil­got­nym kli­ma­cie z de­szczo­wym latem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyprysikowaty

san­to­li­na cy­pry­si­ko­wa­ta - zi­mo­zie­lo­ny pół­krzew po­cho­dzą­cy z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej


Źródła:

SJP.pl

Cyprysikowy

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z cy­pry­si­ka

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści cy­pry­si­ka

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią cy­pry­si­ka


Źródła:

Wiktionary

Cyprysowate

ro­dzi­na ro­ślin igla­stych, o li­ściach w po­sta­ci łusek lub igieł uło­żo­nych okół­ko­wo


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cu­pres­sa­ce­ae|Bart­lett|ref=tak., ro­dzi­na ży­wicz­nych drzew i krze­wów na­go­na­sien­nych;

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. n. lp.; M., B. i W. lm nm. od: cy­pry­so­wa­ty


Cy­pry­so­wa­te ("Cu­pres­sa­ce­ae" Rich. ex Bartl.) – ro­dzi­na ży­wicz­nych drzew i krze­wów na­go­na­sien­nych. Obej­mu­je w za­leż­no­ści od uję­cia około 130 ga­tun­ków sku­pio­nych w 29–32 ro­dza­jach. Roz­prze­strze­nio­ne są nie­mal na całym świe­cie, przy czym w Pol­sce wy­stę­pu­ją na­tu­ral­nie je­dy­nie ga­tun­ki z ro­dza­ju ja­ło­wiec ("Ju­ni­pe­rus").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyprysowaty

o ce­chach cy­pry­so­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


przy­miot­nik

 (1.1) bot. przy­po­mi­na­ją­cy cy­prys


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyprysowy

przy­miot­nik od: cy­prys


przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z cy­pry­sa

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści cy­pry­sa

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią cy­pry­sa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cypryśnik

wy­so­kie, dłu­go­wiecz­ne drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny cy­pry­śni­ko­wa­tych


Cy­pry­śnik ("Ta­xo­dium" Rich.) – ro­dzaj drzew igla­stych z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych ("Cu­pres­sa­ce­ae"). Obej­mu­je dwa ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści USA oraz w Mek­sy­ku i Gwa­te­ma­li. Za­sied­la­ją sied­li­ska pod­mo­kłe i wil­got­ne, przy czym ros­nąc w miej­scach z wy­so­kim po­zio­mem wody zwy­kle wyt­wa­rza­ją pne­u­ma­to­fo­ry. Do tego ro­dza­ju na­le­ży tzw. drze­wo z Tule o naj­więk­szym ob­wo­dzie wśród współ­czes­nych drzew na Ziemi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cypryśnikowate

ro­dzi­na drzew igla­stych stre­fy sub­tro­pi­kal­nej, re­lik­to­we formy z okre­su trze­cio­rzę­du


Źródła:

SJP.pl

Cypryśnikowaty

o ce­chach cy­pry­śni­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Cyprzanów

Cy­prza­nów ( Ja­no­witz) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ra­ci­bor­skim, w gmi­nie Pie­tro­wi­ce Wiel­kie, na lewym, pół­noc­nym brze­gu Psiny.


Źródła:

Wikipedia

Cyprzyk

cy­przyk czte­ro­kla­po­wy - drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych; ży­wicz­lin; san­da­rak


Źródła:

SJP.pl

Cyprzyn

drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny szorst­ko­list­nych


Źródła:

SJP.pl

Cyra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. ozdob­ny ko­ron­ko­wy haft, cera


Cyra, rów­nież Kira – żeń­ski od­po­wied­nik mę­skie­go imie­nia Cyrus. Pa­tron­ką tego imie­nia jest św. Cyra z V wieku.

Cyra imie­ni­ny ob­cho­dzi oraz jako wspom­nie­nie św. Cyry 3 sierp­nia.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cyran

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyraneczka

1. zdrob­nie­nie od: cy­ran­ka;
2. ga­tu­nek wod­nych pta­ków z ro­dzi­ny ka­czek, ży­ją­cych na wo­dach w stre­fie zim­nej i umiar­ko­wa­nej Eu­ro­py i Azji; w Pol­sce ptak prze­lot­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Anas crec­ca|ref=tak., ga­tu­nek śred­nie­go, wę­drow­ne­go ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych;

 (1.2) ornit. ptak z ga­tun­ku cy­ra­ne­czek (1.1)

 (1.3) zdrobn. od: cy­ran­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cyrać.


Źródła:

Wiktionary

Cyranka

ptak wodny z ro­dzi­ny ka­czek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Anas qu­er­qu­e­du­la|ref=tak., wodny ptak eu­raz­ja­tyc­ki;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyrankiewicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyrankowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cyrać

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. cucić, oży­wiać


Źródła:

Wiktionary

Cyrański

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cyrce

[czy­taj: kyrke] Kirke, Circe;
1. w mi­to­lo­gii grec­kiej: córka He­lio­sa, cza­ro­dziej­ka z wyspy Ajaja;
2. prze­no­śnie: cza­ro­dziej­ka, uwo­dzi­ciel­ka, femme fa­ta­le


Źródła:

SJP.pl

Cyrek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cyrena

sta­ro­żyt­ne mia­sto w pół­noc­nej Libii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto po­ło­żo­ne w pół­noc­nej Libii, w pro­win­cji Cy­re­naj­ka; współ­cze­śnie sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne;


Cy­re­na (gr. Κυρήνη "Kyrēnē) –" sta­ro­żyt­ne mia­sto po­ło­żo­ne w pół­noc­nej Libii, w pro­win­cji Cy­re­naj­ka, ok. 16 km od Morza Śró­dziem­ne­go na pła­sko­wy­żu o wy­so­ko­ści 550 m n.p.m. Nie­da­le­ko mia­sta znaj­do­wał się port Apol­lo­nia, po­cząt­ko­wo rów­nież sa­mo­dziel­ne mia­sto, od końca VII wieku p.n.e. trak­to­wa­ne jako port Cy­re­ny. Apol­lo­nię z Cy­re­ną łą­czy­ła tzw. droga kró­lew­ska, zbu­do­wa­na przez le­gio­ni­stów rzym­skich ok. 100, w miej­scu któ­rej dziś bie­gnie no­wo­czes­na droga as­fal­to­wa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyrenaik

wyz­naw­ca, zwo­len­nik cy­re­na­iz­mu


Źródła:

SJP.pl

Cyrenaizm

dok­try­na grec­kiej szko­ły fi­lo­zo­ficz­nej, gło­szą­ca względ­ność wszel­kiej wie­dzy


Źródła:

SJP.pl

Cyrenajczyk

miesz­ka­niec Cy­re­naj­ki (kra­i­ny w Libii)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Cy­re­naj­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyrenajka

kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­no-wschod­niej Libii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­no-wschod­niej Libii na wy­brze­żu Morza Śró­dziem­ne­go;


Cy­re­naj­ka (Barka, Bar­qah) – kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­no-wschod­niej Libii na wy­brze­żu Morza Śró­dziem­ne­go. Jej nazwa po­cho­dzi­ła od za­ło­żo­ne­go przez Gre­ków w 631 roku p.n.e. mia­sta Cy­re­na (gr. Kyrēnē), które do III w. n.e. było sto­li­cą pro­win­cji. Póź­niej jej naj­waż­niej­szym mia­stem i por­tem, a jed­no­cze­śnie sto­li­cą było Ben­ga­zi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyrenajski

→ Cy­re­naj­ka (kra­i­na hi­sto­rycz­na)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cy­re­naj­ką, do­ty­czą­cy Cy­re­naj­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyrene

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze 133 z pasa głów­ne­go aste­ro­id;


Źródła:

Wiktionary

Cyrenejczyk

Szy­mon Cy­re­nej­czyk, Szy­mon z Cy­re­ny: przy­pad­ko­wy prze­cho­dzień, któ­re­go żoł­nie­rze rzym­scy zmu­si­li do po­mo­cy Je­zu­so­wi w nie­sie­niu krzy­ża


Źródła:

SJP.pl

Cyrenejski

→ Cy­re­na (sta­ro­żyt­ne mia­sto na te­re­nie dzi­siej­szej Libii)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cy­re­ną, do­ty­czą­cy Cy­re­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyrhla

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Cyriak

naz­wi­sko


Cy­riak – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od słowa "ky­ria­kós" od rze­czow­ni­ka "kýrios" oz­na­cza­ją­ce­go "pan", "wład­ca". Ist­nie­je kilku świę­tych o tym imie­niu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyriaka

naz­wi­sko


Cy­ria­ka – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Cy­riak. Wśród pa­tro­nek tego imie­nia – św. Cy­ria­ka, zm. w 307 roku w Ni­ko­me­dii.

Cy­ria­ka imie­ni­ny ob­cho­dzi: 20 marca, 19 maja, 15 lipca i 21 sierp­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyrk

1. na­miot lub bu­dy­nek z areną, na któ­rej od­by­wa­ją się wy­stę­py pre­sti­di­gi­ta­to­rów, kla­u­nów, akro­ba­tów, tre­so­wa­nych zwie­rząt itp.;
2. wi­do­wi­sko cyr­ko­we;
3. po­tocz­nie o śmiesz­nej, ab­sur­dal­nej sy­tu­a­cji;
4. (geol.) cyrk lo­dow­co­wy - kar


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miej­sce, w któ­rym po­ka­zu­je się wy­stę­py akro­ba­tycz­ne;

 (1.2) hist. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: bu­dy­nek, w któ­rym znaj­do­wał się hi­po­drom, na któ­rym od­by­wa­ły się wy­ści­gi kwa­dryg;

 (1.3) przen. pot. dziw­ne, śmiesz­ne lub uciąż­li­we zda­rze­nie, które zwra­ca na sie­bie uwagę

 (1.4) geol. zob. cyrk lo­dow­co­wy.

 (1.5) geol. zob. cyrk do­lin­ny.

 (1.6) stpol. splot wło­sów

 (1.7) daw. gw-pl|War­sza­wa. areszt po­li­cyj­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyrk.

skrót od: cyr­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Cyrkiel

1. przy­rząd kre­ślar­ski i po­mia­ro­wy;
2. dolny brzeg su­kien­ki, pła­szcza


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­rząd skła­da­ją­cy się z dwóch ra­mion, słu­żą­cy do ry­so­wa­nia okrę­gów;

 (1.2) daw. gw-pl|War­sza­wa. areszt po­li­cyj­ny, także ko­mi­sa­riat po­li­cji


Cyr­kiel ( cir­cu­lus) – przy­rząd kre­ślar­ski słu­żą­cy do kre­śle­nia okrę­gów i od­mie­rza­nia od­cin­ków. Sto­su­je się go do ry­so­wa­nia na pa­pie­rze, bry­sto­lu czy kalce tech­nicz­nej, a także do tra­so­wa­nia na pół­wy­ro­bach. Do wy­po­sa­że­nia tzw. "cyr­kli uni­wer­sal­nych", czyli uży­wa­nych do kre­śle­nia ry­sun­ków, na­le­ża­ły:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyrklowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cyr­klo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Cyrklować

po­tocz­nie:
1. od­mie­rzać okre­ślo­ną ilość cze­goś; obli­czać, kal­ku­lo­wać;
2. sta­rać się przy­być gdzieś o okre­ślo­nej porze;
3. śro­do­wi­sko­wo: wy­rów­ny­wać dolny brzeg ubra­nia


Źródła:

SJP.pl

Cyrklowy

przy­miot­nik od: cyr­kiel


Źródła:

SJP.pl

Cyrkon

1. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Zr
2. mi­ne­rał, krze­mian cyr­ko­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Zr i licz­bie ato­mo­wej 40;

 (1.2) miner. po­spo­li­ty mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyrkonia

syn­te­tycz­ny ka­mień ozdob­ny sto­so­wa­ny w ju­bi­ler­stwie jako imi­ta­cja dia­men­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jubil. syn­te­tycz­ny ka­mień ozdob­ny;


Cyr­ko­nia – be­zbarw­ny syn­te­tycz­ny ka­mień ozdob­ny nie­po­sia­da­ją­cy swo­je­go wzor­ca w przy­ro­dzie. Jest to sta­bi­li­zo­wa­na, re­gu­lar­na mo­dy­fi­ka­cja dwut­len­ku cyr­ko­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyrkonowy

przy­miot­nik od: cyr­kon


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cyr­ko­nu (pier­wiast­ka)

 (1.2) do­ty­czą­cy cyr­ko­nu (mi­ne­ra­łu)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyrkonówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elektr. ża­rów­ka z żar­ni­kiem z cyr­ko­nu


Źródła:

Wiktionary

Cyrkowiec

czło­wiek wy­stę­pu­ją­cy w cyrku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ar­ty­sta wy­stę­pu­ją­cy w cyrku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyrkowość

1. cecha cze­goś, co wy­ma­ga dużej spraw­no­ści fi­zycz­nej; kar­ko­łom­ność;
2. śmiesz­ność, ka­ry­ka­tu­ral­ność sy­tu­a­cji


Źródła:

SJP.pl

Cyrkowy

zwią­za­ny z cyr­kiem (zwy­kle o miej­scu wy­stę­pów ar­ty­stów)


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cyr­kiem, do­ty­czą­cy cyrku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyrkulacja

obieg, prze­pływ, krą­że­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) obieg zam­knię­ty


Cyr­ku­la­cja (krą­że­nie) – ope­ra­tor wpro­wa­dzo­ny po­cząt­ko­wo w dy­na­mi­ce pły­nów na­stęp­nie uo­gól­nio­ny na wszyst­kie pola wek­to­ro­we, dla da­ne­go pola de­fi­niu­je wiel­kość ska­lar­ną. Cyr­ku­la­cja oz­na­cza­na jest zwy­cza­jo­wo przez for­mu­la_1

Dla prze­pły­wa­ją­ce­go płynu z pręd­ko­ścią for­mu­la_2 wzdłuż zam­knię­tej krzy­wej for­mu­la_3 cyr­ku­la­cja okre­ślo­na jest wzo­rem:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyrkulacyjny

przy­miot­nik od: cyr­ku­la­cja


Źródła:

SJP.pl

Cyrkularka

ro­dzaj obro­to­wej piły elek­trycz­nej


Źródła:

SJP.pl

Cyrkularność

→ cyr­ku­lar­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) idea wy­ko­rzy­sty­wa­nia cze­goś wie­lo­krot­nie w obie­gu zam­knię­tym


Patrz:cyrkularny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyrkularny

1. ma­ją­cy kształt lub prze­krój koła;
2. od­by­wa­ją­cy się w obie­gu zam­knię­tym;
3. zwią­za­ny z cyr­ku­łem - te­ry­to­rium; cyr­ku­ło­wy;
4. daw­niej: zwią­za­ny z cyr­ku­la­rzem - pis­mem urzę­do­wym


Źródła:

SJP.pl

Cyrkularz

1. ogło­sze­nie z in­for­ma­cja­mi na temat ja­kiejś kon­fe­ren­cji, skie­ro­wa­ne do okre­ślo­nej spo­łecz­no­ści;
2. daw­niej: pismo urzę­do­we z okre­ślo­ny­mi in­struk­cja­mi i wska­zów­ka­mi, wy­da­wa­ne przez organ ad­mi­ni­stra­cyj­ny pod­le­głym mu jed­nost­kom; ku­ren­da, okól­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. pismo okól­ne, okól­nik


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyrkulator

urzą­dze­nie za­pew­nia­ją­ce stały ruch po­wie­trza w po­mie­szcze­niu


Cyr­ku­la­tor – urzą­dze­nie sto­so­wa­ne w tech­ni­ce mi­kro­fa­lo­wej, zaz­wy­czaj trój­wrot­nik. Cha­rak­te­ry­zu­je się ma­cie­rzą roz­pro­sze­nia (w przy­pad­ku ide­al­nym):


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyrkulowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) krą­że­nie cze­goś w ja­kimś obie­gu


Źródła:

Wiktionary

Cyrkulować

1. być w obie­gu;
2. krą­żyć, obie­gać;
3. po­tocz­nie: po­ru­szać się po okre­ślo­nym ob­sza­rze


Źródła:

SJP.pl

Cyrkumferencja

1. prze­sta­rza­łe, żar­to­bli­wie: obwód w pasie osoby tę­giej;
2. daw­niej: ob­ję­tość, obwód


Źródła:

SJP.pl

Cyrkumfiks

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. zob. oko­ło­ro­stek.


Źródła:

Wiktionary

Cyrkumfleks

1. w ję­zy­kach sta­ro­żyt­nych: ak­cent pa­da­ją­cy na sa­mo­gło­ski dłu­gie;
2. znak gra­ficz­ny w po­sta­ci wę­ży­ka lub dasz­ka, oz­na­cza­ją­cy ten ak­cent


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. w niek­tó­rych ję­zy­kach: ak­cent dłu­giej sa­mo­gło­ski o in­to­na­cji opa­da­ją­cej od tonu wyż­sze­go do niż­sze­go;

 (1.2) jęz. znak dia­kry­tycz­ny pier­wot­nie uży­wa­ny w celu zaz­na­cza­nia cyr­kum­flek­su (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyrkumfleksowy

zwią­za­ny z cyr­kum­flek­sem


Źródła:

SJP.pl

Cyrkumskrypcja

daw­niej: omó­wie­nie


Źródła:

SJP.pl

Cyrkumstancja

daw­niej: zda­rze­nie, oko­licz­ność


Źródła:

SJP.pl

Cyrkumwalacja

zew­nętrz­ne umoc­nie­nia (prze­de wszyst­kim w po­sta­ci wału) słu­żą­ce oble­ga­ją­cym twier­dzę jako ochro­na przed ewen­tu­al­ną od­sie­czą (od łac. "cir­cum­val­lo" - ota­czam wkoło wałem)


Cyr­kum­wa­la­cja, linia cyr­kum­wa­la­cyj­na (łac. "cir­cum­val­lo" – ota­czać wkoło wałem, ob­wa­ło­wać) – w dzia­ła­niach oblęż­ni­czych zew­nętrz­na linia umoc­nień w po­sta­ci wału ziem­ne­go ota­cza­ją­ca oble­ga­ną twier­dzę bądź mia­sto, która sta­no­wi­ła dla wojsk oble­ga­ją­cych osło­nę przed od­sie­czą z zew­nątrz.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyrkumwalacyjny

daw­niej: ota­cza­ją­cy coś mu­ra­mi, bie­gną­cy wzdłuż murów ota­cza­ją­cych coś


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. ota­cza­ją­cy coś mu­ra­mi

 (1.2) daw. prze­bie­ga­ją­cy wzdłuż murów ota­cza­ją­cych coś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyrkuł

1. ko­mi­sa­riat po­li­cji w za­bo­rze ro­syj­skim;
2. jed­nost­ka po­dzia­łu te­ry­to­rial­ne­go (dziel­ni­ca, okręg);
3. za­rząd dziel­ni­cy, okrę­gu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) adm. przest. jed­nost­ka po­dzia­łu te­ry­to­rial­ne­go kraju lub mia­sta

 (1.2) daw. ko­mi­sa­riat po­li­cji, zwła­szcza w byłym za­bo­rze ro­syj­skim


Cyr­kuł (z cer­cie) – okrąg, obwód, np. ad­mi­ni­stra­cyj­ny, po­li­cyj­ny.

W kra­jach nie­miec­kich dzie­le­nie te­ry­to­riów na cyr­ku­ły było po­pu­lar­ne już od cza­sów Ho­hen­sta­u­fów (tzw. okrę­gi Rze­szy, niem. "Re­ich­skre­is"). Ge­ne­za po­dzia­łu mo­nar­chii Habs­bur­gów tkwi w wę­gier­skich okrę­gach są­do­wych na Wę­grzech, zwa­nych "pro­ces­sus".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyrkułowy

→ cyr­kuł


Patrz:cyrkuł

Źródła:

SJP.pl

Cyrkwny

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. ko­ściel­ny


Źródła:

Wiktionary

Cyrkóweczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: cyr­ków­ka


Źródła:

Wiktionary

Cyrkówka

ar­tyst­ka cyr­ko­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­tyst­ka wy­stę­pu­ją­ca w cyrku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyrla

re­gio­nal­nie: po­la­na gór­ska pow­sta­ła po wy­kar­czo­wa­niu lasu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyrograf

1. daw­niej: włas­no­ręcz­nie pod­pi­sa­ny do­ku­ment, zwła­szcza zo­bo­wią­za­nie;
2. w ba­śniach i po­da­niach: pakt za­war­ty z dia­błem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. praw. śred­nio­wiecz­ny, odręcz­nie spo­rzą­dzo­ny do­ku­ment zwią­za­ny z dzia­łal­no­ścią pry­wat­no-praw­ną;

 (1.2) kośc. praw. de­kret pa­pie­ski, któ­re­go obieg, w prze­ci­wień­stwie do en­cy­kli­ki, ogra­ni­cza się tylko do kurii rzym­skiej

 (1.3) kośc. mit. liter. rze­ko­my pakt z dia­błem, w któ­rym ktoś zrze­ka się prawa do duszy po śmier­ci w za­mian za do­czes­ne ko­rzy­ści

 (1.4) przen. umowa skraj­nie nie­ko­rzyst­na dla jed­nej ze stron


Cy­ro­graf (od gr. τό χειρόγραφον, "to che­i­ró­grap­hon", od χειρ "cheir", „ręka” i γράφειν, „pisać”; łac. "chi­ro­grap­hum") – do­ku­ment rę­ko­pi­śmien­ny zwią­za­ny z dzia­łal­no­ścią praw­no-pry­wat­ną jak umowy, kwity, zo­bo­wią­za­nia czy re­wer­sy (skryp­ty dłuż­ne). []

Z cza­sem po­ję­cie „cy­ro­gra­fu” prze­nio­sło się w sferę podań lu­do­wych, z któ­rych czer­pał ro­man­tyzm.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyrograficzny

→ cy­ro­graf


Patrz:cyrograf

Źródła:

SJP.pl

Cyrulicki

→ cy­ru­lik


Patrz:cyrulik

Źródła:

SJP.pl

Cyruliczka

→ cy­ru­lik


Patrz:cyrulik

Źródła:

SJP.pl

Cyruliczy

→ cy­ru­lik


Patrz:cyrulik

Źródła:

SJP.pl

Cyrulik

daw­niej: fryz­jer wy­ko­nu­ją­cy także za­bie­gi fel­czer­skie; bal­bierz, bal­wierz, bar­bierz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. fryz­jer wy­ko­nu­ją­cy rów­nież pro­ste za­bie­gi me­dycz­ne;


Cy­ru­lik, bal­wierz, chi­rurg, fel­czer (łac. "bar­ba­rius") – osoba, która daw­niej zaj­mo­wa­ła się za­wo­do­wo mię­dzy in­ny­mi go­le­niem, ką­pa­niem, rwa­niem zębów, na­sta­wia­niem zła­mań, pu­szcza­niem krwi, a także nie­skom­pli­ko­wa­ny­mi ope­ra­cja­mi i le­cze­niem lek­kich cho­rób. Bar­dziej skom­pli­ko­wa­ny­mi cho­ro­ba­mi zaj­mo­wa­li się wyksz­tał­ce­ni na uni­wer­sy­te­tach me­dy­cy, na­to­miast bal­wie­rze wy­ko­rzy­sty­wa­li wie­dzę lu­do­wą i doś­wiad­cze­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyrulikowy

→ cy­ru­lik (daw­niej); cy­ru­lic­ki


Źródła:

SJP.pl

Cyrus

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Cyrus – imię mę­skie po­cho­dze­nia per­skie­go od słowa "khuru", „tron, sto­li­ca”, z gr. "kύρος" (kyros), „moc, wła­dza, pa­no­wa­nie, au­to­ry­tet” lub hebr. "kôresh", "hhâras", „słoń­ce”. Jest sze­ściu świę­tych o tym imie­niu, m.in. św. Cyrus, mę­czen­nik alek­san­dryj­ski z IV wieku n.e.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyrusostwo

Cyrus z mał­żon­ką; Cy­ru­so­wie


Źródła:

SJP.pl

Cyrusowie

Cyrus z mał­żon­ką; Cy­ru­so­stwo


Źródła:

SJP.pl

Cyrusowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cy­ru­sa lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Cyryl

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Cyryl – imię mę­skie po­cho­dzą­ce z ję­zy­ka grec­kie­go. Wy­wo­dzi się ze słowa κύριος zna­czą­ce­go „pan”, „wład­ca”. W Pol­sce uży­wa­ne było rzad­ko, czę­ściej na­to­miast na Rusi Czer­wo­nej.

Ro­syj­skim od­po­wied­ni­kiem tego imie­nia jest Ki­riłł ( Кирилл).

Cyryl imie­ni­ny ob­cho­dzi: 9 lu­te­go, 14 lu­te­go, 18 marca, 29 marca, 27 czerw­ca, 30 czerw­ca, 7 lipca i 8 sierp­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyryla

imię żeń­skie


Cy­ry­la – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go; żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Cyryl. Wy­wo­dzi się ze słowa "ky­rios" zna­czą­ce­go „pan”, „wład­ca”, a na grun­cie grec­kim oz­na­cza­ło osobę, która na­le­ży do Boga.

Imię jest imie­niem uży­wa­nym rzad­ko w XXI wieku. W stycz­niu 2024 r. w re­je­strze PESEL wy­ka­za­no 375 ko­biet o imie­niu Cy­ry­la na­da­nym jako imię pier­wsze oraz 190 ko­bie­ty no­szą­ce imię Cy­ry­la jako imię dru­gie. Dla po­rów­na­nia, Annę, naj­czę­ściej na­da­wa­ną jako imię pier­wsze, nosi 1 072 616 osób.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyrylica

sta­ro­sło­wiań­ski al­fa­bet ut­wo­rzo­ny przez jed­ne­go z ucz­niów św. Cy­ry­la


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. al­fa­bet uży­wa­ny do za­pi­su niek­tó­rych ję­zy­ków sło­wiań­skich;


Cy­ry­li­ca – pismo al­fa­be­tycz­ne słu­żą­ce do za­pi­su ję­zy­ków wschod­nio­sło­wiań­skich, więk­szo­ści po­łud­nio­wo­sło­wiań­skich i in­nych. Nazwa na­wią­zu­je do „apo­sto­ła Sło­wian“ – św. Cy­ry­la, który wspól­nie ze św. Me­to­dym, pro­wa­dząc misję wiel­ko­mo­raw­ską wśród Sło­wian, za­pi­sał i wpro­wa­dził do li­tur­gii język sło­wiań­ski. Do za­pi­su tego ję­zy­ka zo­sta­ły stwo­rzo­ne dwa al­fa­be­ty – naj­pierw gła­go­li­ca, z któ­rej zo­sta­ły póź­niej za­po­ży­czo­ne niek­tó­re li­te­ry cy­ry­li­cy, a potem cy­ry­li­ca.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cyrylicki

zwią­za­ny z cy­ry­li­cą


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. na­pi­sa­ny cy­ry­li­cą, zwią­za­ny z cy­ry­li­cą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyryliczny

daw­niej: cy­ry­lic­ki - zwią­za­ny z cy­ry­li­cą


Źródła:

SJP.pl

Cyrylijski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Cy­ry­lem


Źródła:

Wiktionary

Cyryliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cy­ry­li lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Cyrylo-Metodejski

przy­miot­nik

 (1.1) zob. cy­ry­lo-me­to­diań­ski.


Źródła:

Wiktionary

Cyrylo-Metodiański

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Cy­ry­lem i Me­to­dym, do­ty­czą­cy Cy­ry­la i Me­to­de­go


Źródła:

Wiktionary

Cyrylo-Metodyjski

przy­miot­nik

 (1.1) zob. cy­ry­lo-me­to­diań­ski.


Źródła:

Wiktionary

Cyrylostwo

Cyryl z mał­żon­ką; Cy­ry­lo­wie


Źródła:

SJP.pl

Cyrylowie

Cyryl z mał­żon­ką; Cy­ry­lo­stwo


Źródła:

SJP.pl

Cyrylowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cy­ry­la lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Cyrym

wy­krzy­knik za­stę­pu­ją­cy słowa przy śpie­wa­niu me­lo­dii, na­śla­du­ją­cy brzmie­nie in­stru­men­tów, zwła­szcza per­ku­syj­nych lub bę­dą­cy przyś­piew­ką w pio­sen­kach lu­do­wych; zwy­kle w wy­ra­że­niu "cym, cyrym, cym"


Źródła:

SJP.pl

Cysalpejski

po­ło­żo­ny na po­łud­nie od Alp; ci­sal­pej­ski, ci­sal­piń­ski, cy­sal­piń­ski


przy­miot­nik

 (1.1) po­ło­żo­ny na po­łud­nie od Alp


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cysalpiński

po­ło­żo­ny na po­łud­nie od Alp; ci­sal­piń­ski, ci­sal­pej­ski, cy­sal­pej­ski


przy­miot­nik

 (1.1) po­ło­żo­ny na po­łud­nie od Alp


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cysewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cysiać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. ssać


Źródła:

Wiktionary

Cysoida

typ krzy­wej pła­skiej two­rzo­nej na pod­sta­wie dwóch in­nych krzy­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geom. typ krzy­wej pła­skiej;


Cy­so­i­da – typ krzy­wej pła­skiej.

Two­rzo­na jest na pod­sta­wie dwóch in­nych krzy­wych. Jeśli mają one w ukła­dzie współ­rzęd­nych bie­gu­no­wych rów­na­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cysorstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Au­stro-Węgry


Źródła:

Wiktionary

Cysorz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gwara. ce­sarz


Źródła:

Wiktionary

Cysta

1. cho­ro­bo­wy, wo­recz­ko­wa­ty guz wy­peł­nio­ny pły­nem, rza­dziej - ga­la­re­to­wa­tą sub­stan­cją; tor­biel;
2. otocz­ka wyt­wa­rza­na przez niek­tó­re or­ga­niz­my (np. pier­wot­nia­ki), umoż­li­wia­ją­ca im przetr­wa­nie w nies­przy­ja­ją­cych życiu wa­run­kach śro­do­wi­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. pa­to­lo­gicz­na prze­strzeń w ciele wy­peł­nio­na pły­nem, sta­no­wią­ca mięk­ki guz w kształ­cie bło­nia­ste­go wo­recz­ka

 (1.2) mi­kro­biol. przetr­wal­nik dla niek­tó­rych pier­wot­nia­ków i pro­ka­rio­tów;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cysteina

ami­nok­was en­do­gen­ny za­wie­ra­ją­cy grupę tio­lo­wą


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. jeden z ami­nok­wa­sów, za­wie­ra­ją­cy siar­kę w gru­pie tio­lo­wej (-SH), syn­te­ty­zo­wa­ny w or­ga­niz­mie z me­tio­ni­ny, uczest­ni­czą­cy w de­tok­sy­ka­cji ustro­ju


Cy­ste­i­na (skrót: Cys lub C) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy en­do­gen­nych ami­nok­wa­sów ko­do­wa­nych, wcho­dzi w skład wielu bia­łek. Wraz z ho­mo­cy­ste­i­ną i me­tio­ni­ną two­rzy grupę ami­nok­wa­sów siar­ko­wych (cy­ste­i­na jest naj­prost­szym z nich).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cysteinowy

→ cy­ste­i­na


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cy­ste­i­ny


Patrz:cysteina

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cystektomia

w me­dy­cy­nie: wy­cię­cie pę­che­rza mo­czo­we­go


Źródła:

SJP.pl

Cysterka

człon­ki­ni za­ko­nu żeń­skie­go re­gu­ły cy­ster­sów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. za­kon­ni­ca z za­ko­nu cy­ster­skie­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cysterki

żeń­ski ka­to­lic­ki zakon mo­na­stycz­ny opar­ty na re­gu­le św. Be­ne­dyk­ta


Źródła:

SJP.pl

Cysterna

1. duży zbior­nik do prze­cho­wy­wa­nia lub prze­wo­zu cie­czy albo gazów;
2. po­jazd z takim zbior­ni­kiem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. zam­knię­ty zbior­nik do ma­ga­zy­no­wa­nia wody

 (1.2) duży po­jem­nik do ma­ga­zy­no­wa­nia wody

 (1.3) mot. po­jazd do prze­wo­że­nia pły­nów


Cy­ster­na (z łac. "ci­ster­na", od "cista" paka; gr. "kistê", kosz) – zbior­nik do gro­ma­dze­nia i prze­cho­wy­wa­nia cie­czy, zwy­kle wody. Naj­czę­ściej cy­ster­ny słu­ży­ły do gro­ma­dze­nia de­szczów­ki. Ich wiel­kość i po­jem­ność za­le­ża­ła od po­trzeb miesz­kań­ców (od kil­ku­na­stu li­trów do ty­się­cy me­trów sze­ścien­nych – re­zer­wu­a­ry).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cysternowiec

sta­tek wy­po­sa­żo­ny w cy­ster­ny, uży­wa­ny do prze­wo­zu ła­dun­ków płyn­nych; tan­ko­wiec, zbior­ni­ko­wiec


Źródła:

SJP.pl

Cysternowy

przy­miot­nik od: cy­ster­na


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cy­ster­ną, do­ty­czą­cy cy­ster­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cysters

czło­nek za­ko­nu cy­ster­skie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­kon­nik z za­ko­nu za­ło­żo­ne­go przez św. Ro­ber­ta z Mo­les­me;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cystersi

zakon za­ło­żo­ny w XI wieku w Ci­te­a­ux we Fran­cji; zakon cy­ster­ski


Zakon Cy­ster­ski (łac. "Ordo Ci­ster­cien­sis", skrót "OCist." lub "OCSO" ("Ordo Ci­ster­cien­sis Stric­tio­ris Ob­ser­van­tiae") dla tra­pi­stów) – ka­to­lic­ki zakon mo­na­stycz­ny re­for­mo­wa­ny, po­słu­gu­ją­cy się re­gu­łą be­ne­dyk­tyń­ską, za­ło­żo­ny w 1098 przez św. Ro­ber­ta z Mo­les­me, pier­wsze­go opata z Cîteaux we Fran­cji ( Ci­ster­cium; obec­nie Saint-Ni­co­las-lès-Cîteaux). Pier­wsze klasz­to­ry pow­sta­ły w La Ferté (1113), Pon­ti­gny (1114), Cla­ir­va­ux (1115) i Mo­ri­mond (1115). Do Pol­ski cy­ster­si przy­by­li w po­ło­wie XII w.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cysterski

→ cy­sters


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cy­ster­sa­mi, do­ty­czą­cy cy­ster­sów

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do cy­ster­sów, bę­dą­cy ich włas­no­ścią


Patrz:cysters

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cysticerkoza

cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza zwie­rząt i czło­wie­ka wy­wo­ła­na przez pę­che­rzy­ko­wa­tą lar­wal­ną po­stać niek­tó­rych ta­siem­ców, zwaną wą­grem; cy­sty­cer­ko­za; wą­grzy­ca


Źródła:

SJP.pl

Cysticerkus

pę­che­rzy­ko­wa­ta po­stać lar­wal­na niek­tó­rych ga­tun­ków ta­siem­ca wy­wo­łu­ją­ca nie­bez­piecz­ną cho­ro­bę - wą­grzy­cę; wą­gier; wągr


Cy­sti­cer­kus, bą­blo­wiec pro­sty, finna, wą­gier – jedna z form dru­gie­go sta­dium lar­wal­ne­go niek­tó­rych ta­siem­ców. Pow­sta­je z on­kos­fe­ry. Ma po­stać pę­che­rzy­ka, wew­nątrz któ­re­go znaj­du­je się płyn i, osa­dzo­ny na wew­nętrz­nej ścia­nie, wpu­klo­ny za­wią­zek głów­ki ta­siem­ca.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cystogastrostomia

chi­rur­gicz­ne po­łą­cze­nie mię­dzy żo­łąd­kiem a tor­bie­lą ja­kie­goś na­rzą­du or­ga­niz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ope­ra­cyj­ne po­łą­cze­nie mię­dzy żo­łąd­kiem a tor­bie­lą ja­kie­goś na­rzą­du or­ga­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cystografia

ra­dio­lo­gicz­ne ba­da­nie pę­che­rza mo­czo­we­go


Cy­sto­gra­fia - ba­da­nie ra­dio­lo­gicz­ne pę­che­rza mo­czo­we­go wy­peł­nio­ne­go środ­kiem cie­niu­ją­cym. Cy­sto­gra­fię zstę­pu­ją­cą wy­ko­nu­je się na za­koń­cze­nie uro­gra­fii, a wstę­pu­ją­cą (cy­sto­u­re­tro­gra­fia mik­cyj­na) po wy­peł­nie­niu pę­che­rza środ­kiem cie­niu­ją­cym przez cew­nik.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cystograficzny

→ cy­sto­gra­fia


Patrz:cystografia

Źródła:

SJP.pl

Cystoid

ko­pal­ny szkar­łu­pień; pę­che­rzo­wiec


Źródła:

SJP.pl

Cystoidy

gro­ma­da wy­mar­łych szkar­łup­ni; pę­che­rzow­ce


Źródła:

SJP.pl

Cystolit

wy­ro­stek ce­lu­lo­zo­wy na ścia­nie ko­mór­ki ro­ślin­nej


Źródła:

SJP.pl

Cystoskop

wzier­nik słu­żą­cy do prze­pro­wa­dze­nia ba­da­nia zwa­ne­go cy­sto­sko­pią, po­le­ga­ją­ce­go na wpro­wa­dze­niu wzier­ni­ka przez cewkę mo­czo­wą do pę­che­rza mo­czo­we­go


Cy­sto­skop – wzier­nik, który służy do prze­pro­wa­dze­nia ba­da­nia zwa­ne­go cy­sto­sko­pią, po­le­ga­ją­ce­go na bez­poś­red­nim wpro­wa­dze­niu wzier­ni­ka przez cewkę mo­czo­wą do pę­che­rza mo­czo­we­go.

Cy­sto­skop jest me­ta­lo­wą rurą za­o­pa­trzo­ną w świa­tło­wo­do­wy układ op­tycz­ny, który umoż­li­wia wzro­ko­wą ocenę ślu­zów­ki pę­che­rza mo­czo­we­go. Do­dat­ko­wo za­o­pa­trzo­ny jest w oprzy­rzą­do­wa­nie umoż­li­wia­ją­ce po­bie­ra­nie ma­te­ria­łów do badań, prze­płu­ka­nie pę­che­rza lub odes­sa­nie jego za­war­to­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cystoskopia

ba­da­nie dia­gno­stycz­ne sto­so­wa­ne w uro­lo­gii po­le­ga­ją­ce na wpro­wa­dze­niu cy­sto­sko­pu po­przez cewkę mo­czo­wą do pę­che­rza mo­czo­we­go


Cy­sto­sko­pia (gr. "ky­stis" - pę­cherz, wo­re­czek i "skopeín" - oglą­dać) - ba­da­nie dia­gno­stycz­ne sto­so­wa­ne w uro­lo­gii, cza­sem po­łą­czo­ne z dzia­ła­niem te­ra­pe­u­tycz­nym, które po­le­ga na wpro­wa­dze­niu przy­rzą­du zwa­ne­go cy­sto­sko­pem (wzier­ni­kiem) po­przez cewkę mo­czo­wą do pę­che­rza mo­czo­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cystostomia

chi­rur­gicz­ne wyt­wo­rze­nie prze­to­ki po­mię­dzy pę­che­rzem mo­czo­wym a po­wło­ka­mi brzusz­ny­mi


Cy­sto­sto­mia – ro­dzaj uro­sto­mii. Jest to prze­to­ka przez po­wło­ki brzusz­ne do pę­che­rza mo­czo­we­go ponad spo­je­niem ło­no­wym. Dren za­kła­da­ny jest ope­ra­cyj­nie i mo­co­wa­ny jest sła­bym szy­ciem tak, aby mógł być usu­nię­ty be­zo­pe­ra­cyj­nie lek­kim szarp­nię­ciem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cystotomia

w me­dy­cy­nie: prze­cię­cie ścian­ki pę­che­rza mo­czo­we­go


Źródła:

SJP.pl

Cystozyra

krzacz­ko­wa­ty glon z rzędu mor­szczy­now­ców, bru­nat­ni­ca wy­stę­pu­ją­ca w cie­płych mo­rzach


Źródła:

SJP.pl

Cystron

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) genet. gen speł­nia­ją­cy funk­cję bio­che­micz­ną, któ­re­go ek­spre­sja pro­wa­dzi do pow­sta­nia po­je­dyn­cze­go łań­cu­cha po­li­pep­ty­do­we­go;


Cy­stron, ci­stron − gen speł­nia­ją­cy funk­cję bio­che­micz­ną, któ­re­go ek­spre­sja pro­wa­dzi do pow­sta­nia po­je­dyn­cze­go łań­cu­cha po­li­pep­ty­do­we­go.

Cy­stron skła­da się z kilku ty­się­cy par zasad; może zo­stać po­dzie­lo­ny na mniej­sze czę­ści.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cystycerkoza

cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza zwie­rząt i czło­wie­ka wy­wo­ła­na przez pę­che­rzy­ko­wa­tą lar­wal­ną po­stać niek­tó­rych ta­siem­ców, zwaną wą­grem; cy­sti­cer­ko­za; wą­grzy­ca


Źródła:

SJP.pl

Cystycerkozy

cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza zwie­rząt i czło­wie­ka wy­wo­ła­na przez pę­che­rzy­ko­wa­tą lar­wal­ną po­stać niek­tó­rych ta­siem­ców, zwaną wą­grem; cy­sti­cer­ko­za; wą­grzy­ca


Źródła:

SJP.pl

Cystyda

ko­mór­ka nie­wyt­wa­rza­ją­ca za­rod­ni­ków, wy­stę­pu­ją­ca u grzy­bów pod­staw­cza­ków; roz­wier­ka


Cy­sty­da, roz­wier­ka ( cy­sti­dium) – płon­na ko­mór­ka, która wraz z ele­men­ta­mi roz­rod­czy­mi – pod­staw­ka­mi ("ba­si­dium") – two­rzy hy­me­nium (obłocz­nię) grzy­bów. Cy­sty­dy roz­dzie­la­ją pod­staw­ki od sie­bie i stąd po­cho­dzi ich pol­ska nazwa – roz­wier­ki. Cza­sa­mi cy­sty­dy wy­stę­pu­ją pod hy­me­nium (w war­stwie sub­hy­me­nium).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cystyna

biał­ko pro­ste, skład­nik al­bu­mi­ny


Cy­sty­na – ami­nok­was pow­sta­ły w wy­ni­ku po­łą­cze­nia dwóch czą­ste­czek cy­ste­i­ny po­przez mo­stek dwu­siarcz­ko­wy (jest to więc dimer).

Cy­sty­na uczest­ni­czy w two­rze­niu most­ków dwu­siarcz­ko­wych w biał­kach. Wraz z wią­za­nia­mi wo­do­ro­wy­mi, si­ła­mi van der Wa­al­sa sta­bi­li­zu­je trze­cio­rzę­do­wą struk­tu­rę biał­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cystynowy

→ cy­sty­na


Patrz:cystyna

Źródła:

SJP.pl

Cystynoza

wro­dzo­ne za­bu­rze­nie prze­mia­ny ma­te­rii po­le­ga­ją­ce na gro­ma­dze­niu się cy­sty­ny w li­zo­so­mach


Cy­sty­no­za (ang. cy­sti­no­sis) – rzad­ka, uwa­run­ko­wa­na ge­ne­tycz­nie cho­ro­ba me­ta­bo­licz­na za­li­cza­na do li­zo­so­mal­nych cho­rób spi­chrze­nio­wych, w któ­rej prze­bie­gu w li­zo­so­mach gro­ma­dzi się ami­nok­was cy­sty­na. Dzie­dzi­cze­nie cho­ro­by jest au­to­so­mal­ne re­ce­syw­ne. Cy­sty­no­za zwią­za­na jest z mu­ta­cja­mi genu ko­du­ją­ce­go biał­ko en­zy­mu cy­sty­no­zy­ny. Czę­stość scho­rze­nia sza­cu­je się na 1:100 000-1:200 000 uro­dzeń.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cystynuria

wy­stę­po­wa­nie w moczu wzmo­żo­nej ilo­ści cy­sty­ny


Cy­sty­nu­ria (ang. i łac. "Cy­sti­nu­ria") – wro­dzo­na, ge­ne­tycz­nie uwa­run­ko­wa­na cho­ro­ba me­ta­bo­licz­na o dzie­dzi­cze­niu au­to­so­mal­nym re­ce­syw­nym, która cha­rak­te­ry­zu­je się wy­da­la­niem zwięk­szo­nej ilo­ści cy­sty­ny (a także okre­ślo­nych in­nych ami­nok­wa­sów) z mo­czem oraz upo­śle­dze­niem ab­sorp­cji z prze­wo­du po­kar­mo­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyt

wy­krzy­knik na­ka­zu­ją­cy za­cho­wa­nie ciszy


wy­krzy­knik

 (1.1) uży­wa­ny jako wez­wa­nie do za­cho­wa­nia ciszy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytacik

zdrob­nia­le: cytat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od cytat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytacja

daw­niej:
a) cytat (do­słow­ne przy­to­cze­nie w tek­ście czy­ichś słów);
b) pozew, wez­wa­nie do sta­wie­nia się przed wła­dzą, zwła­szcza są­do­wą


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. do­słow­ne przy­to­cze­nie w mowie lub tek­ście cu­dzych słów

 (1.2) przest. pozew, wez­wa­nie do sta­wie­nia się przed wła­dzą są­do­wą lub ad­mi­ni­stra­cyj­ną


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytadela

sa­mo­dziel­na obron­na twier­dza słu­żą­ca głów­nie do obro­ny mia­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. w star­szych for­ty­fi­ka­cjach: sa­mo­dziel­na twier­dza do­mi­nu­ją­ca nad mia­stem lub pro­win­cją;


Cy­ta­de­la ( cit­ta­del­la) – sa­mo­dziel­na, do­mi­nu­ją­ca nad mia­stem lub pro­win­cją twier­dza. Na te­ry­to­rium włas­nym za­da­niem cy­ta­de­li była ochro­na miesz­kań­ców w przy­pad­ku na­ja­zdu wroga. Na te­ry­to­riach pod­bi­tych cy­ta­de­le bu­do­wa­no w celu utrzy­ma­nia w po­słu­szeń­stwie miesz­kań­ców (taką rolę miała np. cy­ta­de­la Alek­san­drow­ska w War­sza­wie).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cytadelowy

przy­miot­nik od: cy­ta­de­la


Źródła:

SJP.pl

Cytara

dawny in­stru­ment stru­no­wy szar­pa­ny, o grusz­ko­wa­tym kor­pu­sie i dłu­giej szyj­ce


Cy­ta­ra – dawny, stru­no­wy, szar­pa­ny, in­stru­ment mu­zycz­ny z pła­skim kor­pu­sem o grusz­ko­wa­tym za­ry­sie, długą szyj­ką z pod­strun­ni­cą i me­ta­lo­wy­mi pro­ga­mi, oraz kil­ko­ma zdwo­jo­ny­mi, dru­cia­ny­mi stru­na­mi, które za­ry­wa się pal­ca­mi. Znana od póź­ne­go śred­nio­wie­cza; naj­bar­dziej po­pu­lar­na w okre­sie re­ne­san­su i wczes­ne­go ba­ro­ku; wy­par­ta przez gi­ta­rę. Uży­wa­na głów­nie do akom­pa­nio­wa­nia śpie­wo­wi, rów­nież do gry so­lo­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cytarzysta

osoba gra­ją­ca na cy­trze; cy­trzy­sta


Źródła:

SJP.pl

Cytat

do­słow­ne przy­to­cze­nie w tek­ście czy­ichś słów; cy­ta­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­to­czo­na wy­po­wiedź, frag­ment in­ne­go tek­stu;


Cytat, cy­ta­ta (łac. "ci­ta­tio", niem. "Zitat") – do­słow­ne przy­to­cze­nie cu­dzych słów. Cytat w li­te­ra­tu­rze jest formą ek­spre­sji ar­ty­stycz­nej. Może mieć cha­rak­ter jawny, w po­sta­ci wy­raź­nie wy­róż­nio­ne­go tek­stu, lub nie­jaw­ny, sta­no­wiąc ro­dzaj aluz­ji.

Stan­dar­do­wym spo­so­bem wy­o­dręb­nia­nia cy­ta­tów w pol­skim tek­ście pi­sa­nym jest uj­mo­wa­nie ich w cu­dzy­słów za po­mo­cą znaku ot­wie­ra­ją­ce­go co­di­ce_1 i za­my­ka­ją­ce­go co­di­ce_2. Dłuż­sze cy­ta­ty wy­o­dręb­nia się za po­mo­cą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cytata

do­słow­ne przy­to­cze­nie w tek­ście czy­ichś słów; cytat


Źródła:

SJP.pl

Cytatolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie cy­ta­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Cytatologia

żar­to­bli­we okre­śle­nie spo­so­bu kom­po­no­wa­nia wy­po­wie­dzi, w któ­rej autor na­du­ży­wa cy­ta­tów


Źródła:

SJP.pl

Cytatomania

nad­mier­ne uży­wa­nie cy­ta­tów


Źródła:

SJP.pl

Cytatowy

przy­miot­nik od: cytat


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cy­ta­tem, do­ty­czą­cy cy­ta­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytaza

enzym pow­sta­ją­cy pod­czas kieł­ko­wa­nia zia­ren jęcz­mie­nia w sło­dow­ni, roz­pu­szcza­ją­cy he­mi­ce­lu­lo­zę błon ko­mór­ko­wych


Źródła:

SJP.pl

Cyto-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z ko­mór­ką zwie­rzę­cą lub ro­ślin­ną


Źródła:

Wiktionary

Cytoarchitektoniczny

do­ty­czą­cy dzia­łu ana­to­mii zaj­mu­ją­ce­go się ba­da­niem roz­mie­szcze­nia prze­strzen­ne­go róż­nych ko­mó­rek w więk­szych struk­tu­rach


Źródła:

SJP.pl

Cytoarchitektonika

1. dział ana­to­mii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem roz­mie­szcze­nia prze­strzen­ne­go róż­nych ko­mó­rek w więk­szych struk­tu­rach;
2. struk­tu­ra ko­mó­rek ja­kiejś czę­ści or­ga­niz­mu; cy­to­ar­chi­tek­tu­ra


Cy­to­ar­chi­tek­to­ni­ka (ang. "cy­to­ar­chi­tec­to­nics", z gr. κύτος = ko­mór­ka + αρχιτεκτονική = ar­chi­tek­tu­ra) – nauka zaj­mu­ją­ca się or­ga­ni­za­cją ko­mó­rek or­ga­niz­mu. Od­no­si się prze­de wszyst­kim do bu­do­wy oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go: móz­go­wia i rdze­nia krę­go­we­go. Kom­ple­men­tar­na dzie­dzi­na badań nad ukła­dem włó­kien mie­li­no­wych to mie­lo­ar­chi­tek­to­ni­ka (ang. "my­e­lo­ar­chi­tec­to­nics", z gr. μυελός = szpik + αρχιτεκτονική). Pola mie­lo­ar­chi­tek­to­nicz­ne w pew­nym stop­niu po­kry­wa­ją się z cy­to­ar­chi­tek­to­nicz­ny­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cytoarchitektura

struk­tu­ra ko­mó­rek ja­kiejś czę­ści or­ga­niz­mu; cy­to­ar­chi­tek­to­ni­ka


Źródła:

SJP.pl

Cytoautoradiografia

au­to­ra­dio­gra­fia wy­ko­rzy­sty­wa­na do badań nad struk­tu­rą i funk­cjo­no­wa­niem ko­mór­ki


Źródła:

SJP.pl

Cytoblast

jądro ko­mór­ko­we


Źródła:

SJP.pl

Cytoblastyczny

→ cy­to­blast


Patrz:cytoblast

Źródła:

SJP.pl

Cytobus

po­tocz­nie: au­to­bus umoż­li­wia­ją­cy wy­ko­na­nie badań cy­to­lo­gicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Cytochemia

Cy­to­che­mia – dział bio­che­mii, który się zaj­mu­je skła­dem che­micz­nym ko­mór­ki oraz pro­ce­sa­mi che­micz­ny­mi za­cho­dzą­cy­mi w ko­mór­ce. Poz­wa­la na zlo­ka­li­zo­wa­nie związ­ków che­micz­nych w ko­mór­ce z wy­ko­rzy­sta­niem tech­nik ta­kich jak, au­to­ra­dio­gra­fia, krio­mi­kro­sko­pia elek­tro­no­wa, mi­kro­a­na­li­za rent­ge­no­gra­ficz­na i im­mu­no­hi­sto­che­mia.


Źródła:

Wikipedia

Cytochemiczka

spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie cy­to­che­mii


Źródła:

SJP.pl

Cytochemiczny

→ cy­to­che­mia


Patrz:cytochemia

Źródła:

SJP.pl

Cytochemik

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie cy­to­che­mii


Źródła:

SJP.pl

Cytochrom

biał­ko­wa struk­tu­ra od­po­wie­dzial­na za tran­sport elek­tro­nów i uzy­ski­wa­nie ener­gii w wy­ni­ku re­duk­cji tlenu, wy­stę­pu­ją­ca u wszyst­kich or­ga­niz­mów ae­ro­bo­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) biol. biał­ko uczest­ni­czą­ce w tran­spor­cie elek­tro­nów w pro­ce­sie fos­fo­ry­la­cji ok­sy­da­cyj­nej;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytochromowy

→ cy­to­chrom


Patrz:cytochrom

Źródła:

SJP.pl

Cytodiagnostyczny

→ cy­to­dia­gno­sty­ka


Patrz:cytodiagnostyka

Źródła:

SJP.pl

Cytodiagnostyka

me­to­da dia­gno­stycz­na po­le­ga­ją­ca na mi­kro­sko­po­wych ba­da­niu ko­mó­rek złu­szczo­nych z błon ślu­zo­wych lub po­bra­nych z jam ciała


Źródła:

SJP.pl

Cytofizjolog

bio­log zaj­mu­ją­cy się pro­ce­sa­mi fiz­jo­lo­gicz­nym za­cho­dzą­cy­mi na po­zio­mie ko­mó­rek


Źródła:

SJP.pl

Cytofizjologia

nauka zaj­mu­ją­ca się pro­ce­sa­mi fiz­jo­lo­gicz­nym za­cho­dzą­cy­mi na po­zio­mie ko­mór­ki


Źródła:

SJP.pl

Cytofizjologiczny

przy­miot­nik od: cy­to­fiz­jo­lo­gia


Źródła:

SJP.pl

Cytogenetyczka

→ cy­to­ge­ne­tyk


Patrz:cytogenetyk

Źródła:

SJP.pl

Cytogenetyczny

→ cy­to­ge­ne­ty­ka


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z cy­to­ge­ne­ty­ką


Patrz:cytogenetyka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytogenetyk

osoba zaj­mu­ją­ca się cy­to­ge­ne­ty­ką


Źródła:

SJP.pl

Cytogenetyka

nauka zaj­mu­ją­ca się za­gad­nie­nia­mi ge­ne­tycz­ny­mi za­cho­dzą­cy­mi na po­zio­mie ko­mór­ki


Cy­to­ge­ne­ty­ka – dział ge­ne­ty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem chro­mo­so­mów. Cy­to­ge­ne­ty­ka kon­cen­tru­je się za­rów­no na kształ­cie jak i licz­bie chro­mo­so­mów, jak rów­nież na ich dzie­dzi­cze­niu. W ostat­nich la­tach roz­wi­nę­ła się cy­to­ge­ne­ty­ka mo­le­ku­lar­na, umoż­li­wia­ją­ca ba­da­nie ma­te­ria­łu ge­ne­tycz­ne­go w sta­dium in­ter­fa­zy, bez ufor­mo­wa­nych chro­mo­so­mów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cytogeneza

w bio­lo­gii: two­rze­nie się no­wych ko­mó­rek


Źródła:

SJP.pl

Cytohormonalny

zwią­za­ny ze zmia­na­mi w ko­mór­kach ko­bie­cych dróg rod­nych w trak­cie cyklu hor­mo­nal­ne­go, poz­wa­la­ją­cy okre­ślić fazę tego cyklu, np. ba­da­nie cy­to­hor­mo­nal­ne, wymaz cy­to­hor­mo­nal­ny


Źródła:

SJP.pl

Cytokina

sub­stan­cja hor­mo­no­po­dob­na wyt­wa­rza­na głów­nie przez ko­mór­ki ukła­du od­por­no­ścio­we­go i od­dzia­łu­ją­ca na ak­tyw­ność bio­lo­gicz­ną są­sia­du­ją­cych z nią ko­mó­rek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. biał­ko zwią­za­ne z pro­ce­sem za­pal­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytokinetyczny

→ cy­to­ki­ne­za


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cy­to­ki­ne­zą, do­ty­czą­cy cy­to­ki­ne­zy


Patrz:cytokineza

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytokineza

koń­co­wa faza po­dzia­łu ko­mór­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­dział cy­to­plaz­my w cza­sie po­dzia­łu ko­mór­ki


Cy­to­ki­ne­za – po­dział cy­to­plaz­my w pro­ce­sie po­dzia­łu ko­mór­ki, za­cho­dzą­cy po ka­rio­ki­ne­zie (po­dzia­le jądra ko­mór­ko­we­go), zwy­kle pod ko­niec ana­fa­zy lub na po­cząt­ku te­lo­fa­zy.

W ko­mór­kach zwie­rzę­cych cy­to­ki­ne­za wy­glą­da na­stę­pu­ją­co: w pła­szczyź­nie rów­ni­ko­wej dzie­lą­cej się ko­mór­ki two­rzy się pier­ścień kurcz­li­wy (zbu­do­wa­ny z czą­ste­czek bia­łek – mio­zy­ny i ak­ty­ny).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cytokinina

hor­mon ro­ślin­ny syn­te­ty­zo­wa­ny i wy­stę­pu­ją­cy w mło­dych pę­dach i ko­rze­niu, ak­ty­wu­ją­cy niek­tó­re en­zy­my, biał­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hor­mon wzro­stu ro­ślin


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytokininowy

→ cy­to­ki­ni­na


Patrz:cytokinina

Źródła:

SJP.pl

Cytokinowy

→ cy­to­ki­na


Patrz:cytokina

Źródła:

SJP.pl

Cytolog

1. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie cy­to­lo­gii;
2. osoba wy­ko­nu­ją­ca dia­gno­stycz­ne ba­da­nie mi­kro­sko­po­we ko­mó­rek po­bra­nych ze ślu­zów­ki po­chwy, dróg od­de­cho­wych itp.


Źródła:

SJP.pl

Cytologia

1. nauka zaj­mu­ją­ca się bu­do­wą, funk­cja­mi, roz­wo­jem i po­dzia­łem ko­mó­rek or­ga­niz­mów;
2. w dia­gno­sty­ce me­dycz­nej: mi­kro­sko­po­we ba­da­nie ko­mó­rek po­bra­nych z błon ślu­zo­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. nauka o ko­mór­ce;

 (1.2) pot. med. mi­kro­sko­po­we ba­da­nie ko­mó­rek po­chwo­wej czę­ści szyj­ki ma­ci­cy, po­bra­nych drogą wy­ma­zu i opra­co­wa­nej jako utr­wa­lo­ny roz­maz na szkieł­ku la­bo­ra­to­ryj­nym


Nie mylić z: ba­da­niem cy­to­lo­gicz­nym, zwa­nym po­wszech­nie cy­to­lo­gią.

Cy­to­lo­gia (gr. "kytos" ‘ko­mór­ka’, "logos" ‘nauka’), bio­lo­gia ko­mór­ki – dział bio­lo­gii ba­da­ją­cy ko­mór­ki, m.in. ich bu­do­wę (mor­fo­lo­gię) oraz dzia­ła­nie (fiz­jo­lo­gię). Jej dzie­dzi­na­mi są: cy­to­fiz­jo­lo­gia, cy­to­pa­to­lo­gia, cy­to­ge­ne­ty­ka i cy­to­che­mia. Cy­to­lo­gię można po­dzie­lić na cy­to­lo­gię zwie­rzę­cą oraz ro­ślin­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cytologiczny

→ cy­to­lo­gia


przy­miot­nik

 (1.1) biol. zwią­za­ny z cy­to­lo­gią, do­ty­czą­cy cy­to­lo­gii

 (1.2) med. zwią­za­ny z cy­to­lo­gią (ba­da­niem po­bra­nych ko­mó­rek)


Patrz:cytologia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytologie

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) plu­ral|cy­to­lo­gia.


Źródła:

Wiktionary

Cytomammobus

au­to­bus przy­sto­so­wa­ny do badań cy­to­lo­gicz­nych i mam­mo­gra­ficz­nych


Źródła:

SJP.pl

Cytomegalia

wi­ru­so­wa cho­ro­ba za­kaź­na


Cy­to­me­ga­lia ("Cy­to­me­ga­lic inc­lu­sion body di­se­a­se CIBD") – ogól­no­u­stro­jo­wa cho­ro­ba, głów­nie wieku nie­mow­lę­ce­go, wy­wo­ła­na przez wi­ru­sa z ro­dzi­ny Her­pes­vi­ri­dae, be­ta­her­pes­wi­ru­sa typu 5 (HCMV, ludz­ki cy­to­me­ga­lo­wi­rus, HHV-5), za­li­cza­ne­go do cy­to­me­ga­lo­wi­ru­sów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cytomegalowirus

her­pes­wi­rus ata­ku­ją­cy gru­czo­ły śli­no­we


Cy­to­me­ga­lo­wi­rus (CMV) (z grec­kie­go "cyto"-, „ko­mór­ka” i "me­ga­lo"-, „duży”) – ro­dzaj wi­ru­sów z rzędu "Her­pes­vi­ra­les", z ro­dzi­ny Her­pes­vi­ri­dae z po­dro­dzi­ny Be­ta­her­pes­vi­ri­nae. Ich na­tu­ral­ny­mi ży­wi­cie­la­mi są małpy oraz lu­dzie. Do­tych­czas poz­na­no osiem ga­tun­ków wi­ru­sów tego ro­dza­ju zwią­za­nych z ga­tun­kiem go­spo­da­rza w tym Be­ta­her­pes­wi­rus 5 (HCMV, ludz­ki cy­to­me­ga­lo­wi­rus, HHV-5) zdol­ne­go do za­ka­że­nia czło­wie­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cytomegalowirusowy

→ cy­to­me­ga­lo­wi­rus


Patrz:cytomegalowirus

Źródła:

SJP.pl

Cytomembrana

bło­nia­sta, sie­cio­wa struk­tu­ra w ra­mach cy­to­plaz­my ko­mór­ko­wej


Źródła:

SJP.pl

Cytometria

tech­ni­ka po­mia­ro­wa uży­wa­na do ana­li­zy wła­ści­wo­ści ko­mó­rek


Źródła:

SJP.pl

Cytometryczny

→ cy­to­me­tria


Patrz:cytometria

Źródła:

SJP.pl

Cytomorfolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie cy­to­mor­fo­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Cytomorfologia

jedna z dzie­dzin ma­ją­cych za­sto­so­wa­nie w dia­gno­sty­ce la­bo­ra­to­ryj­nej


Źródła:

SJP.pl

Cytoplast

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. oocyt po­zba­wio­ny jądra


Źródła:

Wiktionary

Cytoplazma

część za­war­to­ści ko­mór­ki nie obej­mu­ją­ca jądra, za­wie­ra za­rów­no skład­ni­ki stałe, jak i formę bez­po­sta­cio­wą


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. pół­płyn­ne wnę­trze ko­mór­ki, z wy­łą­cze­niem jądra ko­mór­ko­we­go (jeśli ko­mór­ka je za­wie­ra), a obej­mu­ją­ce także: cy­to­zol, or­ga­nel­la, pę­che­rzy­ki i cy­tosz­kie­let;


Cy­to­plaz­ma – część pro­to­plaz­my ko­mór­ki eu­ka­rio­tycz­nej po­zo­sta­ją­ca poza ją­drem ko­mór­ko­wym, a w przy­pad­ku, z de­fi­ni­cji nie po­sia­da­ją­cych jądra, ko­mó­rek pro­ka­rio­tycz­nych – cała pro­to­plaz­ma.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cytoplazmatyczny

→ cy­to­plaz­ma; cy­to­plaz­mo­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z cy­to­plaz­mą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytoplazmowy

→ cy­to­plaz­ma; cy­to­plaz­ma­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Cytopyge

u pro­ti­stów: otwór, przez który są wy­da­la­ne nie­stra­wio­ne reszt­ki po­kar­mu; ni­by­od­byt


Cy­to­py­ge – ko­mór­ko­wy otwór wy­dal­ni­czy (od­by­to­wy) wy­stę­pu­ją­cy u więk­szo­ści orzę­sków, przez który na dro­dze eg­zo­cy­to­zy wy­da­la­ne są nie­stra­wio­ne czę­ści po­kar­mu. Jest jed­nym z dwóch ob­sza­rów błony ko­mór­ko­wej orzę­ska, na któ­rym nie wy­stę­pu­ją rzę­ski. Tylko w jego obrę­bie opróż­nia­ne są wod­nicz­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cytoredukcja

le­cze­nie ukie­run­ko­wa­ne na zmniej­sze­nie licz­by ko­mó­rek no­wot­wo­ru i jego masy


Cy­to­re­duk­cja – le­cze­nie ukie­run­ko­wa­ne na zmniej­sze­nie licz­by ko­mó­rek no­wot­wo­ru i jego masy, za po­mo­cą ope­ra­cji lub ra­dio­te­ra­pii, sto­so­wa­ne mię­dzy in­ny­mi w raku jaj­ni­ka.

Po­ję­cie cy­to­re­duk­cji zwy­kle uży­wa­ne jest w od­nie­sie­niu do le­cze­nia pa­lia­tyw­ne­go lub ob­ja­wo­we­go, gdy za­a­wan­so­wa­nie kli­nicz­ne cho­ro­by unie­moż­li­wia do­szczęt­ne usu­nię­cie guza.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cytoredukcyjny

→ cy­to­re­duk­cja


Patrz:cytoredukcja

Źródła:

SJP.pl

Cytosol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. zob. cy­to­zol.


Źródła:

Wiktionary

Cytosolowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zob. cy­to­zo­lo­wy.


Źródła:

Wiktionary

Cytostatyczny

taki, który po­wo­du­je wstrzy­ma­nie pro­ce­sów po­dzia­łu ko­mó­rek i ich nam­na­ża­nia


Źródła:

SJP.pl

Cytostatyk

lek ha­mu­ją­cy po­dział ko­mó­rek, uży­wa­ny głów­nie w le­cze­niu cho­rób no­wot­wo­ro­wych; an­ty­mi­to­tyk, lek an­ty­mi­to­tycz­ny, lek cy­to­sta­tycz­ny, lek on­ko­sta­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Cytostom

jama gę­bo­wa u orzę­sek (pier­wot­nia­ki)


Cy­to­stom – jeden z dwóch ob­sza­rów błony ko­mór­ko­wej orzę­ska, na któ­rym nie wy­stę­pu­ją rzę­ski. Tylko w jego obrę­bie two­rzą się wod­nicz­ki po­kar­mo­we i tylko w jego obrę­bie za­cho­dzi en­do­cy­to­za. Ko­niecz­ność wy­stę­po­wa­nia cy­to­sto­mów u orzę­sków wy­ni­ka z bar­dzo zło­żo­nej bu­do­wy ich pel­li­ku­li, unie­moż­li­wia­ją­cej two­rze­nie się i opróż­nia­nie wod­ni­czek (patrz też: cy­to­py­ge) w do­wol­nym miej­scu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cytoszkielet

ze­spół włó­kni­stych struk­tur biał­ko­wych w ko­mór­ce eu­ka­rio­tycz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. sy­stem biał­ko­wych struk­tur ko­mór­ki na­da­ją­cy jej kształt, za­pew­nia­ją­cy or­ga­ni­za­cję jej cy­to­plaz­my oraz uczest­ni­czą­cy w jej ruchu;


Cy­tosz­kie­let – sieć włó­kni­stych struk­tur biał­ko­wych w ko­mór­ce eu­ka­rio­tycz­nej, dzię­ki któ­rym or­ga­nel­la i sub­stan­cje nie pły­wa­ją swo­bod­nie w cy­to­zo­lu, ale zaj­mu­ją pewne przy­pi­sa­ne sobie miej­sca.

Cy­tosz­kie­let two­rzą włó­kien­ka (fi­la­men­ty) ak­ty­no­we, czyli mi­kro­fi­la­men­ty, mi­kro­tu­bu­le zbu­do­wa­ne z in­ne­go biał­ka, a mia­no­wi­cie tu­bu­li­ny oraz fi­la­men­ty poś­red­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cytoszkieletowy

→ cy­tosz­kie­let


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z cy­tosz­kie­le­tem


Patrz:cytoszkielet

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytotaksonomia

dział tak­so­no­mii gru­pu­ją­cy or­ga­niz­my na pod­sta­wie badań cy­to­lo­gicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Cytotoksyczność

tok­sycz­ność wzglę­dem ko­mó­rek w danym or­ga­niz­mie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cy­to­tok­sycz­ne


Cy­to­tok­sycz­ność – zdol­ność okre­ślo­ne­go czyn­ni­ka do za­bu­rza­nia funk­cjo­no­wa­nia ko­mó­rek, ich usz­ka­dza­nia lub ni­szcze­nia, np. po­przez na­ru­sze­nie cią­gło­ści błon ko­mór­ko­wych lub cy­tosz­kie­le­tu, za­bu­rze­nia pro­ce­sów me­ta­bo­liz­mu, syn­te­zy, wy­dzie­la­nia okre­ślo­nych skład­ni­ków lub pro­duk­tów, czy też po­dzia­łu ko­mór­ko­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cytotoksyczny

tok­sycz­ny wzglę­dem ko­mó­rek w danym or­ga­niz­mie


Źródła:

SJP.pl

Cytotoksyna

tok­sy­na dzia­ła­ją­ca na okre­ślo­ne ka­te­go­rie ko­mó­rek or­ga­niz­mu


Źródła:

SJP.pl

Cytowalność

zba­da­na sta­ty­stycz­nie licz­ba cy­to­wań ja­kie­goś tek­stu (tek­stów)


Źródła:

SJP.pl

Cytowalny

da­ją­cy się cy­to­wać


Źródła:

SJP.pl

Cytowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cy­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Cytować

do­kład­nie przy­ta­czać w swo­jej wy­po­wie­dzi lub tek­ście słowa innej wy­po­wie­dzi lub frag­men­tu tek­stu


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­cy­to­wać)

 (1.1) do­kład­nie przy­ta­czać w swo­jej wy­po­wie­dzi lub tek­ście słowa innej wy­po­wie­dzi lub frag­men­tu tek­stu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytowiany

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu sza­wel­skim;


Cy­to­wia­ny (lit. "Tytuvėnai") – mia­sto na Lit­wie, po­ło­żo­ne w okrę­gu sza­wel­skim, 17 km od Kielm.

W cza­sie Pow­sta­nia Stycz­nio­we­go dosz­ło pod Cy­to­wia­na­mi do bitwy (7 kwiet­nia 1863) pow­stań­ców z woj­skiem ro­syj­skim, w któ­rym zgi­nął na­czel­nik wo­jen­ny Zyg­munt Cy­to­wicz (1833-1863).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cytoza

licz­ba ko­mó­rek w jed­nym mi­kro­li­trze ba­da­nej la­bo­ra­to­ryj­nie prób­ki płynu, po­bra­nej z wnę­trza ciała


Źródła:

SJP.pl

Cytozol

płyn­na faza cy­to­plaz­my (bez or­ga­nel­li i cy­tosz­kie­le­tu)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. płyn­na część cy­to­plaz­my wy­peł­nia­ją­ca prze­strze­nie mię­dzy ele­men­ta­mi cy­tosz­kie­le­tu a or­ga­nel­la­mi;


Cy­to­zol, cy­to­plaz­ma pod­sta­wo­wa, ma­triks cy­to­plaz­my, płyn wew­nątrz­ko­mór­ko­wy – płyn­ny skład­nik cy­to­plaz­my, w któ­rym znaj­du­ją się or­ga­nel­le. W tym ukła­dzie ko­lo­i­dal­nym znaj­du­ją się skład­ni­ki odżyw­cze, jony, biał­ka, en­zy­my oraz pro­duk­ty od­pa­do­we me­ta­bo­liz­mu, z któ­rych część jest roz­pu­szczo­na w wo­dzie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cytozolowy

→ cy­to­zol


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z cy­to­zo­lem


Patrz:cytozol

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytozyna

azo­to­wa za­sa­da or­ga­nicz­na wcho­dzą­ca w skład kwa­sów nu­kle­i­no­wych


Nie mylić z: Cy­ty­zy­na.

Cy­to­zy­na (skró­ty: Cyt, C) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy pi­ry­mi­dyn, jedna z pię­ciu zasad azo­to­wych, wcho­dzą­cych w skład pod­sta­wo­wych nu­kle­o­ty­dów kwa­sów nu­kle­i­no­wych (DNA i RNA). W dwu­ni­cio­wych kwa­sach nu­kle­i­no­wych cy­to­zy­na two­rzy parę kom­ple­men­tar­ną z gu­a­ni­ną za po­mo­cą trzech wią­zań wo­do­ro­wych:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cytozynowy

→ cy­to­zy­na


Patrz:cytozyna

Źródła:

SJP.pl

Cytra

in­stru­ment mu­zycz­ny o pła­skim pudle re­zo­nan­so­wym, na któ­rym roz­pię­te są stru­ny stro­jo­ne w dwo­ja­ki spo­sób


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. in­stru­ment stru­no­wy o pła­skim pudle;


Cytra (z gr. "ki­ta­ra, z lac. Cit­ha­ra") – in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy chor­do­fo­nów szar­pa­nych. Współ­czes­na od­mia­na cytry po­cho­dzi z te­re­nów Nie­miec i Au­strii. Jej nazwa wska­zu­je na po­kre­wień­stwo ze sta­ro­grec­ką ki­ta­rą, po­dob­nie jak nazwa "gi­ta­ra".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cytral

be­zbarw­na ciecz o za­pa­chu cy­try­ny otrzy­my­wa­na z olej­ku cy­try­no­we­go i le­mon­gra­so­we­go


Cy­tral – mie­sza­ni­na dwóch ste­re­o­i­zo­me­rów z grupy al­de­hy­dów, nie­pier­ście­no­wych ter­pe­nów: ge­ra­nia­lu i ne­ra­lu, pro­duk­tów ut­le­nie­nia ge­ra­nio­lu i ne­ro­lu.

Ma in­ten­syw­ny za­pach przy­po­mi­na­ją­cy cy­try­nę. Izo­me­ry ge­o­me­trycz­ne wcho­dzą­ce w jego skład to (α-cy­tral) o kon­fi­gu­ra­cji "E" (ina­czej "trans") oraz (β-cy­tral) o kon­fi­gu­ra­cji "Z" (ina­czej "cis").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cytranga

mie­sza­niec po­ma­rań­czy słod­kiej z po­ma­rań­czą trój­list­ko­wą


Cy­tran­ga – mie­sza­niec ro­ślin z ro­dza­ju cy­trus.

Sto­so­wa­na jako pod­kład­ka nie za­po­bie­ga su­chej zgni­liź­nie ko­rze­ni ani cho­ro­bie "Ci­trus exo­cor­tis".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cytrian

mi­ne­rał; cy­tryn


Źródła:

SJP.pl

Cytrok

kadź gar­bar­ska, za­o­pa­trzo­na w mie­sza­dło skrzy­dło­we, na­pę­dza­ne me­cha­nicz­nie, uży­wa­na do mo­cze­nia skór


Źródła:

SJP.pl

Cytron

1. ga­tu­nek drze­wa o wiecz­nie zie­lo­nych li­ściach;
2. owoc tego drze­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ci­trus me­di­ca|ref=tak., ga­tu­nek ro­ślin wie­lo­let­nich z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych;


Cy­tron, ce­drat ("Ci­trus me­di­ca" L.) – ga­tu­nek ro­ślin wie­lo­let­nich z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych ("Ru­ta­ce­ae" Juss.). Praw­do­po­dob­nie po­cho­dzi z pod­nó­ża Hi­ma­la­jów (pół­noc­no-wschod­nie Indie, pół­noc­na Mjan­ma). Roz­prze­strze­nio­ny już w sta­ro­żyt­no­ści do Chin i Eu­ro­py (tu do­tarł jako pier­wszy z owo­ców cy­tru­so­wych ok. 300 r. p.n.e.). Jest praw­do­po­dob­nie jed­nym z trzech ga­tun­ków ro­dzi­ciel­skich (obok po­ma­rań­czy ol­brzy­miej i man­da­ryn­ki) więk­szo­ści form upraw­nych cy­tru­sów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cytronada

cy­try­na­da, cy­tro­ne­ta;
1. chło­dzą­cy napój z soku cy­try­no­we­go, cukru i wody, naj­czę­ściej ga­zo­wa­ny i aro­ma­ty­zo­wa­ny;
2. nie­ga­zo­wa­ny napój cy­try­no­wy, sprze­da­wa­ny w okre­sie Pol­ski Lu­do­wej w wo­recz­kach fo­lio­wych


Cy­tro­na­da – nie­ga­zo­wa­ny napój cy­try­no­wy, pro­du­ko­wa­ny i sprze­da­wa­ny w Pol­sce w la­tach 80. XX wieku w fo­lio­wych wo­recz­kach, które na­le­ża­ło prze­bić słom­ką (czę­sto sprze­da­wa­ną w kom­ple­cie z wo­recz­kiem).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cytronela

ro­śli­na z ro­dzi­ny traw, upra­wia­na głów­nie w Afry­ce i na te­re­nach kra­jów eu­ro­az­ja­tyc­kich ze wzglę­du na za­war­tość olej­ków ete­rycz­nych; pal­czat­ka


Źródła:

SJP.pl

Cytronelal

Cy­tro­ne­lal (ro­di­nal) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­de­hy­dów ter­pe­no­wych, mo­no­ter­pe­no­id bę­dą­cy głów­nym skład­ni­kiem mie­sza­ni­ny ter­pe­no­i­dów na­da­ją­cej olej­ko­wi cy­tro­ne­lo­we­mu spe­cy­ficz­ny cy­try­no­wy za­pach.

Cy­tro­ne­lal jest głów­nym skład­ni­kiem olej­ków de­sty­lo­wa­nych z ro­ślin z ro­dzi­ny "Cym­bo­po­gon" oraz ga­tun­ków "Co­rym­bia ci­trio­do­ra" i "Lep­to­sper­mum pe­ter­so­nii" oraz "Me­lis­sa of­fi­ci­na­lis".


Źródła:

Wikipedia

Cytronelol

Cy­tro­ne­lol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy nie­na­sy­co­nych al­ko­ho­li ali­fa­tycz­nych za­li­cza­ny do mo­no­ter­pe­nów, o in­ten­syw­nym, przy­jem­nym za­pa­chu, bar­dzo trud­no kry­sta­li­zu­je.

Po­sia­da jedno cen­trum chi­ral­no­ści i dla­te­go wy­stę­pu­je w for­mie dwóch enan­cjo­me­rów.


Źródła:

Wikipedia

Cytronelowy

przy­miot­nik od: cy­tro­ne­la


Źródła:

SJP.pl

Cytroneta

cy­try­na­da, cy­tro­na­da;
1. chło­dzą­cy napój z soku cy­try­no­we­go, cukru i wody, naj­czę­ściej ga­zo­wa­ny i aro­ma­ty­zo­wa­ny;
2. nie­ga­zo­wa­ny napój cy­try­no­wy, sprze­da­wa­ny w okre­sie Pol­ski Lu­do­wej w wo­recz­kach fo­lio­wych


Cy­tro­ne­ta – cy­try­no­wy napój pro­du­ko­wa­ny przez Wyt­wór­nię Wód Ga­zo­wa­nych i Roz­lew­nię Piwa, sprze­da­wa­ny w Pol­sce Lu­do­wej od lat 70. do po­cząt­ku lat 90. XX wieku. Sprze­da­wa­ny był w wer­sji ga­zo­wa­nej w szkla­nych bu­tel­kach, a także wer­sji nie­ga­zo­wa­nej w fo­lio­wych wo­recz­kach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cytronowy

→ cy­tron


Patrz:cytron

Źródła:

SJP.pl

Cytrulina

ami­nok­was bio­rą­cy udział w cyklu mocz­ni­ko­wym


Cy­tru­li­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy α-ami­nok­wa­sów, po­chod­na or­ni­ty­ny. Po raz pier­wszy wy­i­zo­lo­wa­no ją z ar­bu­za. Bie­rze udział w cyklu mocz­ni­ko­wym, w któ­rym pow­sta­je z or­ni­ty­ny i kar­ba­mo­i­lo­fos­fo­ra­nu w mi­to­chon­drium (re­ak­cja ka­ta­li­zo­wa­na przez tran­skar­ba­mo­i­la­zę or­ni­ty­no­wą), a na­stęp­nie jest wy­dzie­la­na do cy­to­zo­lu i przeksz­tał­ca­na do kwasu ar­gi­ni­no­bursz­ty­no­we­go z udzia­łem syn­te­ta­zy ar­gi­ni­no­bursz­ty­no­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cytrulinowy

→ cy­tru­li­na


Patrz:cytrulina

Źródła:

SJP.pl

Cytrus

1. eg­zo­tycz­ne drze­wo lub krzew o so­czy­stych owo­cach;
2. owoc drze­wa lub krze­wu, upra­wia­ne­go w cie­płym kli­ma­cie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ci­trus|L.|ref=tak., tro­pi­kal­ne drze­wo lub krzew o so­czy­stych owo­cach;

 (1.2) spoż. owoc cy­tru­sa (1.1)


Cy­trus ("Ci­trus" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych. Wśród tak­so­no­mów trwa­ją spory co do de­fi­nio­wa­nia ro­dza­ju, przy czym ba­da­nia mo­le­ku­lar­ne w XXI wieku wska­zu­ją ra­czej na po­trze­bę sca­le­nia w ra­mach tego ro­dza­ju kilku daw­niej wy­o­dręb­nia­nych tak­so­nów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cytrusik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od; cy­trus


Źródła:

Wiktionary

Cytrusowość

cy­tru­so­wy smak lub pos­mak, zwy­kle piwa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cy­tru­so­wy smak


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytrusowy

zwią­za­ny z cy­tru­sem


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cy­tru­sem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytryn

mi­ne­rał przez­ro­czy­sty o bar­wie żół­tej, od­mia­na kwar­cu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. od­mia­na kwar­cu o żół­tej bar­wie z cy­try­no­wym od­cie­niem, ka­mień szla­chet­ny


Cy­tryn (kwarc żółty) – od­mia­na kwar­cu. Na­le­ży do mi­ne­ra­łów rzad­kich. Nazwa po­cho­dzi od: sta­ro­fran­cu­skie­go słowa "ci­trin" – żółty; gr. "ki­tros" = cy­try­na; łac. "ci­trus" = drze­wo cy­tru­so­we. Inne nazwy (nie­do­pu­szczal­ne w hand­lu) to: "topaz cze­ski, topaz złoty, topaz fał­szy­wy, topaz Ma­de­i­ra".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cytryna

1. ro­śli­na z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych, nie­wy­so­kie drze­wo lub krzew o wiecz­nie zie­lo­nych li­ściach, bia­łych kwia­tach i żół­tych owo­cach; cy­try­no­wiec, drze­wo cy­try­no­we;
2. owoc ro­śli­ny o tej samej naz­wie, mię­si­sty, o so­czy­stym, kwa­śnym miąż­szu i żół­tej skór­ce


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. kwa­śny owoc o żół­tej skór­ce

 (1.2) dendr. ro­śli­na z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ci­trus|ref=tak., drze­wo ro­dzą­ce kwa­śne owoce;

 (1.3) środ. mot. citroën

 (1.4) uczn. dziew­czy­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cytrynada

cy­tro­na­da, cy­tro­ne­ta;
1. chło­dzą­cy napój z soku cy­try­no­we­go, cukru i wody, naj­czę­ściej ga­zo­wa­ny i aro­ma­ty­zo­wa­ny;
2. nie­ga­zo­wa­ny napój cy­try­no­wy, sprze­da­wa­ny w okre­sie Pol­ski Lu­do­wej w wo­recz­kach fo­lio­wych


Źródła:

SJP.pl

Cytrynat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. cy­try­na


Źródła:

Wiktionary

Cytrynek

po­spo­li­ty w Pol­sce motyl dzien­ny z ro­dzi­ny bie­lin­ków; list­ko­wiec cy­try­nek


Źródła:

SJP.pl

Cytrynian

sól kwasu cy­try­no­we­go otrzy­ma­na przez dzia­ła­nie na niego od­po­wied­nim wo­do­rot­len­kiem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sól lub ester kwasu cy­try­no­we­go;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytryniec

mro­zo­od­por­ne pną­cza z Ame­ry­ki Pół­noc­nej i Azji Wschod­niej o won­nych kwia­tach i ja­go­do­wych owo­cach


Cy­try­niec ("Schi­san­dra" Michx.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny cy­tryń­co­wa­tych ("Schi­san­dra­ce­ae"). Do ro­dza­ju na­le­ży 26 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych głów­nie w Azji wschod­niej i po­łud­nio­wo-wschod­niej (zwła­szcza w Chi­nach i Ja­po­nii). Tylko jeden ga­tu­nek – "Schi­san­dra gla­bra" ro­śnie poza Azją – w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Ro­śli­ny te rosną w za­ro­ślach i la­sach, zwy­kle nad stru­mie­nia­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cytrynka

mała cy­try­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: cy­try­na

 (1.2) więz. mio­tacz gazu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cytrynkowy

→ cy­tryn­ka


Patrz:cytrynka

Źródła:

SJP.pl

Cytrynowiec

ro­śli­na z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych, nie­wy­so­kie drze­wo lub krzew o wiecz­nie zie­lo­nych li­ściach, bia­łych kwia­tach i żół­tych owo­cach; cy­try­na, drze­wo cy­try­no­we


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. cia­sto z war­stwą bisz­kop­tu, bu­dy­niu i kre­mem cy­try­no­wym

 (1.2) bot. pot. drze­wo cy­try­no­we

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zob. tarcz­nik cy­try­no­wiec.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytrynowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób przy­po­mi­na­ją­cy cy­try­ny


Cy­try­no­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, w gmi­nie Trze­mesz­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cytrynowopomarańczowy

po­ma­rań­czo­wy o od­cie­niu cy­try­no­wym


Źródła:

SJP.pl

Cytrynowozłoty

złoty o od­cie­niu cy­try­no­wym


Źródła:

SJP.pl

Cytrynowożółty

żółty o od­cie­niu cy­try­no­wym


przy­miot­nik

 (1.1) żółty o od­cie­niu cy­try­no­wym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytrynowy

1. do­ty­czą­cy cy­try­ny (drze­wa lub krze­wu) np. gaj cy­try­no­wy;
2. zro­bio­ny z owo­ców cy­try­ny, ma­ją­cy smak cy­tryn, za­pach cy­tryn;
3. ma­ją­cy kolor doj­rza­łych owo­ców cy­try­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cy­try­ną, do­ty­czą­cy cy­try­ny

 (1.2) taki, który jest wy­ko­na­ny z do­dat­kiem cy­try­ny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) taki, który ma kolor owocu cy­try­ny

 (2.2) przy­po­mi­na­ją­cy cy­try­nę w smaku lub za­pa­chu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytrynóweczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: cy­try­nów­ka


Źródła:

Wiktionary

Cytrynówka

1. na­lew­ka na skór­kach cy­try­no­wych;
2. ro­śli­na z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych; mi­ło­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Li­mo­nia|L.|ref=Li­mo­nia (Ru­ta­ce­ae)., ro­śli­na z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych

 (1.2) spoż. na­lew­ka na cy­try­nach


Cy­try­nów­ka – ro­dzaj li­kie­ru sma­ko­we­go o smaku i za­pa­chu cy­try­ny. Napój po­zy­ski­wa­ny z miesz­kan­ki skór­ki cy­try­no­wej, sy­ro­pu cu­kro­we­go, wody i al­ko­ho­lu o stę­że­niu mi­ni­mum 40% przy­rzą­dzo­nej w od­po­wied­nich pro­por­cjach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cytryńcowate

o ce­chach cy­tryń­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, licz­ba mnoga

 (1.1) bot. ro­dzi­na ro­ślin okry­to­na­sien­nych;


Cy­tryń­co­wa­te ("Schi­san­dra­ce­ae") – ro­dzi­na na­le­żą­ca do jed­nej z naj­star­szych linii roz­wo­jo­wych ro­ślin okry­to­na­sien­nych – rzędu "Au­stro­ba­i­le­y­a­les". Obej­mu­je trzy ro­dza­je z 92 ga­tun­ka­mi, ewen­tu­al­nie dwa z 50 ga­tun­ka­mi w uję­ciu wy­o­dręb­nia­ją­cym ro­dzaj ba­dian "Il­li­cium" w osob­ną ro­dzi­nę "Il­li­cia­ce­ae" (takie uję­cie było np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cytryńcowaty

o ce­chach cy­tryń­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


Źródła:

SJP.pl

Cytrzysta

muzyk gra­ją­cy na cy­trze


Źródła:

SJP.pl

Cytrzystka

ko­bie­ta gra­ją­ca na cy­trze


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ko­bie­ta, która gra na cy­trze


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cytwar

ro­śli­na ste­po­wa z ro­dzi­ny astro­wa­tych; rup­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. sza­ro­zie­lo­ny krzew az­ja­tyc­ki;

 (1.2) lek z wy­su­szo­ne­go kwia­to­sta­nu cyt­wa­ru (1.1)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cytwarowy

→ cyt­war


Patrz:cytwar

Źródła:

SJP.pl

Cytyzyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, jas­no­żół­ty pro­szek o sil­nych włas­no­ściach tok­sycz­nych, wy­stę­pu­ją­cy we wszyst­kich czę­ściach zło­to­ka­pu zwy­czaj­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, al­ka­lo­id wy­stę­pu­ją­cy we wszyst­kich czę­ściach zło­to­ka­pu zwy­czaj­ne­go;


Nie mylić z: Cy­to­zy­na.

Cy­ty­zy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, al­ka­lo­id chi­no­li­zy­dy­no­wy o sil­nych włas­no­ściach tok­sycz­nych. Wy­stę­pu­ją­ce we wszyst­kich czę­ściach zło­to­ka­pu zwy­czaj­ne­go ("La­bur­num ana­gy­ro­i­des").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cywa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. cewa, cewka, rurka

 (1.2) przest. szpul­ka


Źródła:

Wiktionary

Cywać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gwara. przy­sy­piać, trwać w pół­śnie, naj­czę­ściej na sku­tek upo­je­nia al­ko­ho­lo­we­go lub zmę­cze­nia


Źródła:

Wiktionary

Cywet

żół­to­brą­zo­wa sub­stan­cja po­cho­dze­nia zwie­rzę­ce­go, bę­dą­ca wy­dzie­li­ną gru­czo­łów cy­we­ty (cy­be­ty) - dra­pież­ni­ka z ro­dzi­ny łasz; cybet


Cywet (Cybet) ("Vi­ver­ra Ci­vet­ta Ex­tract") – ek­strakt z wy­su­szo­nych gru­czo­łów oko­ło­od­byt­ni­czych, wy­dzie­la­ją­cych fe­ro­mo­ny, po­cho­dzą­cych od kilku ssa­ków z po­dro­dzi­ny wi­we­ro­wa­tych, na­zy­wa­nych cy­we­ta­mi lub cy­be­ta­mi (np. cy­we­ta afry­kań­ska, "Vi­ver­ra ci­vet­ta, Vi­ver­ra zi­bet­ha").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyweta

ssak za­li­cza­ny do ro­dzi­ny łasz z rzędu dra­pież­nych, zwie­rzę wiel­ko­ści lisa ma­ją­ce szare futro w brą­zo­we cętki; cy­be­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ci­vet­tic­tis|Po­cock|ref=tak., ro­dzaj dra­pież­ne­go ssaka z ro­dzi­ny wi­we­ro­wa­tych;

 (1.2) pot. ła­skun pal­mo­wy


Cy­we­ta ("Ci­vet­tic­tis") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny wiwer (Vi­ver­ri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wi­we­ro­wa­tych (Vi­ver­ri­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cywetowy

→ cywet; cy­be­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Cywil

1. osoba nie­na­le­żą­ca do sił zbroj­nych (rów­nież po­li­cji); osoba cy­wil­na;
2. po­tocz­nie: życie po­za­woj­sko­we


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. ktoś nie­bę­dą­cy w czyn­nej służ­bie woj­sko­wej;


Cywil, osoba cy­wil­na ( ci­vi­lis, oby­wa­tel­ski) – okre­śle­nie osoby nie­bę­dą­cej w czyn­nej służ­bie woj­sko­wej, prze­ci­wień­stwo żoł­nie­rza.

W mowie po­tocz­nej ter­min ten jest rów­nież uży­wa­ny w szer­szym zna­cze­niu i od­no­si się do osób nie­bę­dą­cych człon­ka­mi in­nych for­ma­cji mun­du­ro­wych zor­ga­ni­zo­wa­nych na wzór woj­sko­wy, po­wo­ła­nych do ochro­ny po­rząd­ku i bez­pie­czeń­stwa pu­blicz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cywilbanda

po­tocz­nie: cy­wi­le w odróż­nie­niu od żoł­nie­rzy


Źródła:

SJP.pl

Cywilista

spe­cja­li­sta w za­kre­sie cy­wi­li­sty­ki - nauki do­ty­czą­cej prawa cy­wil­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. spe­cja­li­sta praw­ni­czy, znaw­ca prawa cy­wil­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cywilistka

→ cy­wi­li­sta


Patrz:cywilista

Źródła:

SJP.pl

Cywilistyczny

zwią­za­ny z cy­wi­li­sty­ką lub cy­wi­li­stą (np. umowa cy­wi­li­stycz­na, stu­dia cy­wi­li­stycz­ne)


Źródła:

SJP.pl

Cywilistyka

nauka do­ty­czą­ca prawa cy­wil­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Cywilizacja

1. stan roz­wo­ju spo­łe­czeń­stwa, zwła­szcza jego kul­tu­ry ma­te­rial­nej;
2. ogół dóbr ma­te­rial­nych i kul­tu­ro­wych ja­kie­goś spo­łe­czeń­stwa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­ziom roz­wo­ju spo­łe­czeń­stwa w danym okre­sie hi­sto­rycz­nym, któ­re­mu wła­ści­wy jest okre­ślo­ny do­ro­bek w po­sta­ci kul­tu­ry ma­te­rial­nej i na­gro­ma­dze­nie in­sty­tu­cji spo­łecz­nych uwa­run­ko­wa­ne stop­niem opa­no­wa­nia śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go;

 (1.2) ogół dóbr ma­te­rial­nych i umie­jęt­no­ści osią­gnię­ty przez spo­łe­czeń­stwo w okre­ślo­nej epoce


Cy­wi­li­za­cja – po­ziom roz­wo­ju spo­łe­czeń­stwa w danym okre­sie hi­sto­rycz­nym, który cha­rak­te­ry­zu­je się okre­ślo­nym po­zio­mem kul­tu­ry ma­te­rial­nej, stop­niem opa­no­wa­nia śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go i na­gro­ma­dze­niem in­sty­tu­cji spo­łecz­nych. Sta­no­wi ona naj­wyż­szy po­ziom or­ga­ni­za­cji spo­łe­czeństw, z któ­ry­mi jed­nost­ki iden­ty­fi­ku­ją się. W skład cy­wi­li­za­cji wcho­dzą mniej­sze jed­nost­ki, np.: na­ro­dy, wspól­no­ty pier­wot­ne czy inne zbio­ro­wo­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cywilizacyjny

przy­miot­nik od: cy­wi­li­za­cja


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cy­wi­li­za­cją


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cywilizator

osoba, która sze­rzy cy­wi­li­za­cję, cy­wi­li­zu­je


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) ktoś, kto sze­rzy cy­wi­li­za­cję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cywilizatorka

ko­bie­ta, która sze­rzy cy­wi­li­za­cję, cy­wi­li­zu­je


Źródła:

SJP.pl

Cywilizatorski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cy­wi­li­za­to­ra­mi, cy­wi­li­zo­wa­niem, za­pro­wa­dza­niem cy­wi­li­za­cji


Źródła:

Wiktionary

Cywilizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sze­rze­nie cy­wi­li­za­cji


Źródła:

Wiktionary

Cywilizowany

1. krze­wić, wpro­wa­dzać cy­wi­li­za­cję;
2. cy­wi­li­zo­wać się - sta­wać się cy­wi­li­zo­wa­nym


przy­miot­nik

 (1.1) ko­rzy­sta­ją­cy ze zdo­by­czy cy­wi­li­za­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cywilizować

1. krze­wić, wpro­wa­dzać cy­wi­li­za­cję;
2. cy­wi­li­zo­wać się - sta­wać się cy­wi­li­zo­wa­nym


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) sze­rzyć cy­wi­li­za­cję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cywilka

→ cywil


Patrz:cywil

Źródła:

SJP.pl

Cywilniak

po­tocz­nie: funk­cjo­na­riusz po­li­cji lub in­nych służb spe­cjal­nych nie­no­szą­cy mun­du­ru


Źródła:

SJP.pl

Cywilnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób cy­wil­ny lub w kon­tek­ście życia cy­wil­ne­go, w prze­ci­wień­stwie do spraw zwią­za­nych z woj­skiem, służ­ba­mi mun­du­ro­wy­mi czy sy­tu­a­cja­mi wo­jen­ny­mi


Źródła:

Wiktionary

Cywilnoprawny

do­ty­czą­cy prawa cy­wil­ne­go, opar­ty na pra­wie cy­wil­nym


Źródła:

SJP.pl

Cywilność

daw­niej: wła­dza cy­wil­na


Źródła:

SJP.pl

Cywilny

1. nie od­no­szą­cy się do woj­ska, nie bę­dą­cy woj­sko­wym, nie­woj­sko­wy (np. lud­ność cy­wil­na);
2. zwią­za­ny ze stro­ną praw­ną sto­sun­ków oso­bi­stych, ro­dzin­nych i ma­jąt­ko­wych oby­wa­te­li (np. spra­wa cy­wil­na, ślub cy­wil­ny);
3. prze­sta­rza­łe: oby­wa­tel­ski, oso­bi­sty


przy­miot­nik

 (1.1) nie na­le­żą­cy do woj­ska

 (1.2) praw. taki, który od­no­si się do stro­ny praw­nej re­la­cji oso­bi­stych, ma­jąt­ko­wych oraz ro­dzin­nych mię­dzy oby­wa­te­la­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cywiński

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cywka

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cywun

szla­chec­ki urzęd­nik ziem­ski w daw­nej Pol­sce i na Lit­wie; ciwun


Źródła:

SJP.pl

Cyzalpejski

po­ło­żo­ny na po­łud­nie od Alp; ci­sal­pej­ski, cy­zal­piń­ski


Źródła:

SJP.pl

Cyzalpiński

po­ło­żo­ny na po­łud­nie od Alp; ci­sal­piń­ski, cy­zal­pej­ski


Źródła:

SJP.pl

Cyzapryd

zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako lek zwięk­sza­ją­cy mo­to­ry­kę prze­wo­du po­kar­mo­we­go; ci­sa­prid


Cy­za­pryd, ci­sa­pryd, ci­za­pryd, cy­sa­pryd – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek pro­ki­ne­tycz­ny, zwięk­sza­ją­cy mo­to­ry­kę gór­ne­go od­cin­ka prze­wo­du po­kar­mo­we­go. Jest ago­ni­stą re­cep­to­rów se­ro­to­ni­no­wych 5HT-4 i zwięk­sza wy­dzie­la­nie ace­ty­lo­cho­li­ny w za­koń­cze­niach ner­wo­wych śród­ścien­nych splo­tów ner­wo­wych prze­wo­du po­kar­mo­we­go (poś­red­nie dzia­ła­nie pa­ra­sym­pa­ty­ko­mi­me­tycz­ne).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cyzelator

czło­wiek rzeź­bią­cy w me­ta­lu; cy­ze­ler


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zob. cy­ze­ler.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyzelatorka

ko­bie­ta rzeź­bią­ca w me­ta­lu


Źródła:

SJP.pl

Cyzelatorski

→ cy­ze­la­tor


Patrz:cyzelator

Źródła:

SJP.pl

Cyzelatorstwo

1. sztu­ka wy­kań­cza­nia, obra­bia­nia przed­mio­tów ku­tych w me­ta­lu lub me­ta­lo­wych od­le­wów od­po­wied­ni­mi na­rzę­dzia­mi; gra­wer­stwo, cy­ze­ler­stwo;
2. prze­no­śnie: dro­biaz­go­we, do­kład­ne wy­kań­cza­nie lub po­pra­wia­nie cze­goś; cy­ze­la­tu­ra, wy­gła­dza­nie


Źródła:

SJP.pl

Cyzelatura

za­ję­cie cy­ze­la­to­ra; wynik pracy cy­ze­la­to­ra


Źródła:

SJP.pl

Cyzeler

czło­wiek rzeź­bią­cy w me­ta­lu; cy­ze­la­tor


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. rze­mieśl­nik wy­kań­cza­ją­cy me­ta­lo­we rzeż­by i przed­mio­ty rze­mio­sła ar­ty­stycz­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyzelerka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się cy­ze­lo­wa­niem, rzeź­bią­ca w me­ta­lu


Źródła:

SJP.pl

Cyzelernia

1. dział fa­bry­ki zaj­mu­ją­cy się cy­ze­lo­wa­niem;
2. warsz­tat cy­ze­la­to­ra


Źródła:

SJP.pl

Cyzelerski

→ cy­ze­ler


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cy­ze­le­rem lub jego fa­chem


Patrz:cyzeler

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyzelerstwo

sztu­ka wy­kań­cza­nia, obra­bia­nia przed­mio­tów ku­tych w me­ta­lu lub me­ta­lo­wych od­le­wów od­po­wied­ni­mi na­rzę­dzia­mi; gra­wer­stwo, cy­ze­la­tor­stwo


Źródła:

SJP.pl

Cyzelowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cy­ze­lo­wać.


Cy­ze­lo­wa­nie – ro­dzaj ar­ty­stycz­nej obrób­ki pla­stycz­nej me­ta­lo­wych rzeźb i wy­ro­bów rze­mio­sła ar­ty­stycz­ne­go, wy­ku­tych, od­la­nych, tło­czo­nych lub wy­o­bla­nych.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cyzelować

1. obra­biać, wy­gła­dzać me­ta­lo­we przed­mio­ty rze­mio­sła ar­ty­stycz­ne­go
2. prze­no­śnie: dro­biaz­go­wo, pe­dan­tycz­nie coś wy­kań­czać


cza­sow­nik

 (1.1) rzem. szt. wy­kań­czać, wy­gła­dzać przed­mio­ty rze­mio­sła ar­ty­stycz­ne­go i rzeź­by od­le­wa­ne w me­ta­lu

 (1.2) przen. bar­dzo sta­ran­nie, z pie­czo­ło­wi­tą do­kład­no­ścią, coś wy­kań­czać, opra­co­wy­wać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cyzelunek

za­ję­cie cy­ze­la­to­ra


Źródła:

SJP.pl

Cyzio

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cyzjojan

wier­szo­wa­ny ka­len­darz ko­ściel­ny, uży­wa­ny od XII wieku; ciz­jo­ja­nus; ci­sio­ja­nus


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. śred­nio­wiecz­ny wier­szo­wa­ny ka­len­darz o cha­rak­te­rze mne­mo­tech­nicz­nym;


Cyz­jo­jan (łac. Ci­sio­ja­nus) – śred­nio­wiecz­ny wier­szo­wa­ny ka­len­darz o cha­rak­te­rze mne­mo­tech­nicz­nym.

Cyz­jo­ja­ny zbu­do­wa­ne były w ten spo­sób, że każdy mie­siąc opi­sy­wa­ły dwa wersy. W każ­dym dwu­wer­sie po­szcze­gól­ne sy­la­by in­for­mo­wa­ły o świę­tach sta­łych oraz o dniach, w któ­rych wspo­mi­na­ło się świę­te­go. Wersy li­czy­ły tyle sylab, ile dni po­sia­dał dany mie­siąc. Aby za­cho­wać przy­ję­ty układ, słowa skra­ca­no do jed­nej sy­la­by lub in­ci­pi­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia